ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Package Package talk Event Event talk Topic ਸਿਮੇਨ ਅਗਦੇਸਤੀਨ 0 6896 848850 848071 2026-09-30T19:27:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848850 wikitext text/x-wiki {{Infobox chess player | name = ਸਿਮੇਨ ਅਗਦੇਸਤੀਨ | image = Simen Agdestein NM Bergen 2009.jpg | caption = | birthname = ਸਿਮੇਨ ਅਗਦੇਸਤੀਨ | country = [[ਨਾਰਵੇ]] | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1967|5|15}} | birth_place = [[ਅਸਕੇਰ]], [[ਨਾਰਵੇ]] | death_date = | death_place = | title = [[ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ (ਸ਼ਤਰੰਜ)|ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ]] (1985) | worldchampion = | womensworldchampion = | peakrating = 2637 (ਜੁਲਾਈ 2014) | FideID = 1500015 }} '''ਸਿਮੇਨ ਅਗਦੇਸਤੀਨ''' (ਜਨਮ 15 ਮਈ, 1 9 67) [[ਨਾਰਵੇ|ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ]] ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ [[ਸ਼ਤਰੰਜ]], ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੋਚਿੰਗ ਅਤੇ [[ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ|ਫੁੱਟਬਾਲ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਵੀ ਹੈ। ਅਗਦੇਸਤੀਨ ਇੱਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦਾ [[ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ|ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ]] ਹੈ। ਉਸਨੇ 2005 ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ [[ਮੈਗਨਸ ਕਾਰਲਸਨ]] ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਕੋਚ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਰਲਸਨ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਨੇਜਰ, [[ਐਸਪਨ ਅਗਦੇਸਤੀਨ]] ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਲਸਨ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਸਮੇਤ ਸ਼ਤਰੰਜ ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਸਹਿ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਅਗਦੇਸਤੀਨ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ [[ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ|ਫੁੱਟਬਾਲਰ]] ਹੈ ਜੋ [[ਨਾਰਵੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ [[ਸਟਰਾਈਕਰ (ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫੁੱਟਬਾਲ)|ਸਟਰਾਈਕਰ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਖੇਡਦਾ ਸੀ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਗਦੇਸਤੀਨ ਨੇ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਟੀ-ਉੜਾਨ ਸ਼ਤਰੰਜ ਨੂੰ ਜੋੜ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।<ref>[https://web.archive.org/web/20091027121446/http://geocities.com/thomsof/landslaget/landslaget.html Norway – International Players] – Landslaget</ref> 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਗੋਡੇ ਦੀ ਸੱਟ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੁਟਬਾਲ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ। 1999 ਵਿੱਚ, ਅਗਦੇਸਤੀਨ ਨੇ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਸਾਲ ਕਪੇਲ ਲਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ [[ਆਇਲ ਆਫ ਮੈਨ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ ਤੇ ਸੀ।<ref>{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/chess/malcolmpein/3604163/Agdestein-nets-a-winner.html |work=[[Daily Telegraph]] |last=Pein |first=Malcolm |date=8 October 2003 |accessdate=6 June 2010 |title=Agdestein nets a winner}}</ref> ਐਗਡੇਸਟੈਇਨ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਦੋ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਜਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 9 ਵਿੱਚੋਂ 8½ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ [[ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ]] ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਸੈਂਟ ਮਾਰਤੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਰੇਟਿੰਗ 2901 ਰਹੀ ਸੀ,<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sjakk/article3653397.ece |title=Simen (46) vant storturnering i Spania |last=Valaker |first=Ole |date=21 July 2013 |publisher=Nettavisen |language=Norwegian |accessdate=21 July 2013 |archive-date=25 ਅਗਸਤ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130825084356/http://www.nettavisen.no/sjakk/article3653397.ece |dead-url=yes }}</ref> ਅਤੇ ਓਸਲੋ ਸ਼ਤਰੰਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ-ਹਾਵਰਡ ਵਗੇਦਰਸ ਮੈਮੋਰੀਅਲ, 9 ਵਿੱਚੋਂ 7 ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |url=http://www.nettavisen.no/sjakk/article3690514.ece |title=- Han spiller som han var 23 år! |last=Valaker |first=Ole |date=6 October 2013 |publisher=Nettavisen |language=Norwegian |accessdate=6 October 2013 }} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://tournamentservice.com/standings.aspx?TID=OsloChessInternational2013-AkademiskSjakklubb Crosstable] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305143943/http://tournamentservice.com/standings.aspx?tid=oslochessinternational2013-akademisksjakklubb |date=2016-03-05 }} {{Cite web |url=http://tournamentservice.com/standings.aspx?tid=oslochessinternational2013-akademisksjakklubb |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2026-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305143943/http://tournamentservice.com/standings.aspx?tid=oslochessinternational2013-akademisksjakklubb |archive-date=2016-03-05 |url-status=dead}} of Oslo Chess International (TournamentService)</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਤਰੰਜ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖੇਡਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਜ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਨੋਰੰਜਨ]] kzlnyu7enojqchak7hubu1gxy8qlqmo ਲੀਡਰ (1964) 0 11996 848725 831636 2026-09-30T13:01:30Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848725 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Leader | image = Leader (1964).jpg | caption = Poster | director = [[Ram Mukherjee]] | writer = Ram Mukherjee <small>(screenplay)</small><br />Harish Mehra<small> (screenplay and dialogue)</small> <br />[[Wajahat Mirza]] <small>(dialogue)</small> | story = [[Dilip Kumar]] | producer = [[Sashadhar Mukherjee]] | starring = [[Dilip Kumar]]<br />[[Vyjayanthimala]]<br />[[Jayant (actor)|Jayant]] | narrator = | cinematography = V. Babasaheb | editing = S.E. Chandivale | music = [[Naushad]]<br /> [[Shakeel Badayuni]] <small>(lyrics)</small> | distributor = | released = {{Film date|1964|03|27|df=y}} | runtime = 176 minutes | country = India | language = Hindi | budget = }}ਲੀਡਰ 1964 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਰਾਮ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸਸ਼ਧਰ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਕੀਤ ਅਤੇ [[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ । ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ, [[ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ|ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ]] ਅਤੇ ਜਯੰਤ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="hindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/leader-1964/article484086.ece|title=Leader (1964)|last=Mahaan|first=Deepak|date=24 June 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=2014-08-22}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਫਿਲਮ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2013-10-14 |title=Top earners 1964 |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=170&catName=MTk2NA== |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014093059/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=170&catName=MTk2NA== |archive-date=14 October 2013 |access-date=2021-01-05}}</ref> ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ [[ਨੌਸ਼ਾਦ]] ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ,ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ [[ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ|ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਇਹ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] ਦੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਗੀਤ "ਅਪਨੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੋ ਹਮ ਹਰਗਿਜ਼ ਮਿਟਾ ਸਕਤੇ ਨਹੀਂ" ਅਤੇ "ਮੁਝੇ ਦੁਨੀਆ ਵਾਲੋਂ ਸ਼ਰਾਬੀ ਨਾ ਸਮਝੋ" ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="hindu"/> == ਕਿੱਸਾ == ਵਿਜੇ ਖੰਨਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ-ਕਮ-ਟੈਬਲਾਇਡ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਨੀਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਜੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਹ ਜੋੜਾ ਇੱਕ ਅਪਰਾਧੀ-ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਗਠਜੋਡੜ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਅਦਾਕਾਰ == * ਵਿਜੇ ਖੰਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] * [[ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ|ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ]] ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੁਨੀਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਖੰਨਾ ਵਜੋਂ [[ਨਜ਼ੀਰ ਹੁਸੈਨ]] * [[ਲੀਲਾ ਮਿਸ਼ਰਾ]]-ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਖੰਨਾ * ਆਚਾਰੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਮੋਤੀ ਲਾਲ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਮੋਤੀਲਾਲ]] * ਹੀਰਾਲਾਲ ਕਰਗਾਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵੱਜੋਂ * ਡੀ. ਕੇ. ਸਪਰੂ ਸ਼ਾਹਗਡੜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ * ਦੀਵਾਨ ਮਹੇਂਦਰਨਾਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਯੰਤ == ਸੰਗੀਤ == {{Infobox album | name = Leader | type = [[soundtrack]] | artist = [[Naushad]] | cover = | released = 1964 | recorded = | venue = | studio = | genre = [[Film soundtrack|Feature film soundtrack]] | length = | label = [[Saregama]] | producer = | prev_title = [[Mere Mehboob]] | prev_year = 1963 | year = 1964 | next_title = [[Dil Diya Dard Liya]] | next_year = 1966 }} ਫਿਲਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ [[ਨੌਸ਼ਾਦ]] ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਗੀਤ [[ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ|ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੁਨੀ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ 8 ਗਾਣੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]], [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਅਤੇ [[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ]] ਨੇ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ [[ਸਾਰੇਗਾਮਾ]] ਰਾਹੀਂ ਡਿਜੀਟਲ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2013-10-14 |title=Top earners 1964 |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=170&catName=MTk2NA== |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014093059/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=170&catName=MTk2NA== |archive-date=14 October 2013 |access-date=2021-01-05}}</ref> ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਗਾਏ ਗਏ ਦੋ ਗੀਤਾਂ 'ਆਜ ਹੈ ਪਿਆਰ ਕਾ ਫੈਸਲ' ਅਤੇ 'ਦੈਯਾ ਰੇ ਦੈਆ' ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ ਨੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਵਾਰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਆਲਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ। {| class="wikitable" !ਗੀਤ. !ਗਾਇਕ !ਰਾਗ |- |"ਆਜ ਹੈ ਪਿਆਰ ਕਾ ਫੈਸਲ" |[[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] | |- |"ਤੇਰੇ ਹੁਸਨ ਕੀ ਕਿਆ ਤਰੀਫ ਕਰੂ" |ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ]] |ਯਮਨ ਕਲਿਆਣ |- |"ਏਕ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬਨਵਾ ਕੇ ਹਸੀਨ ਤਾਜ ਮਹਿਲ" |ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ |[[ਲਲਿਤ (ਰਾਗ)|ਲਲਿਤ]] |- |"ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕੋ ਹਮ" |ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ | |- |"ਹਮੀਂ ਸੇ ਮੁਹੱਬਤ" |ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ | |- |"ਮੁਝੇ ਦੁਨੀਆਵਾਲੋਂ" |ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ | |- |"ਆਜ ਕਲ ਸ਼ੌਕ-ਏ-ਦੀਦਾਰ ਹੈ" |ਮੁਹੰਮਦ ਰਫੀ, [[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ]] | |- |"ਦੈਯਾ ਰੇ ਦੈਯਾ" |ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ |[[ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ]] |- |} == ਪੁਰਸਕਾਰ == * ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ [[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] ਨੂੰ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1960 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] ktdpwxr8mms878znf2dxzuyigv3gimd ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ 0 14633 848891 774630 2026-09-30T21:25:19Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848891 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | birth_name = ਸੋਨੀਆ ਮਾਇਨੋ | honorific-suffix = ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ | image = Sonia Gandhi (cropped).jpg | signature = | office3 = ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਚੇਅਰ | term_start3 = 29 ਮਾਰਚ 2010 | term_end3 = 25 ਮਈ 2014 | predecessor3 = ਦਫਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ | successor3 = ਸਥਿਤੀ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਗਈ | primeminister3 = [[ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ]] | term_start4 = 4 ਜੂਨ 2004 | term_end4 = 23 ਮਾਰਚ 2006 | predecessor4 = ਦਫਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ | successor4 = ਸਥਿਤੀ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ ਗਈ | primeminister4 = [[ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ]] | office2 = [[ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ]] ਦੀ ਚੇਅਰ | term_start2 = 16 ਮਈ 2004 | term_end2 = | predecessor2 = ਦਫਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ | successor2 = | office = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ | term_start1 = 14 ਮਾਰਚ 1998 | term_end1 = 16 ਦਸੰਬਰ 2017 | predecessor1 = ਸੀਤਾਰਾਮ ਕੇਸਰੀ | successor1 = [[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]] | term_start = 10 ਅਗਸਤ 2019 | term_end = 17 October 2022 | predecessor = [[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]] | successor = | office5 = ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ (ਭਾਰਤ) | term_start5 = 19 ਮਾਰਚ 1998 | term_end5 = 22 ਮਈ 2004 | predecessor5 = [[ਸ਼ਰਦ ਪਵਾਰ]] | successor5 = [[ਲਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਵਾਨੀ]] | office6 = ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ | term_start6 = 2004 | term_end6 = | constituency6 = [[ਰਾਏਬਰੇਲੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਏਬਰੇਲੀ]] | predecessor6 = ਸਤੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ | successor6 = | term_start7 = 10 ਅਕਤੂਬਰ 1999 | term_end7 = 17 ਮਈ 2004 | constituency7 = [[ਅਮੇਠੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਮੇਠੀ]] | predecessor7 = ਸੰਜੇ ਸਿੰਘ | successor7 = [[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]] | birth_date = {{birth date and age|1946|12|9|df=y}} | birth_place = ਲੁਸਿਆਨਾ, [[ਵੈਨੇਤੋ]], [[ਇਟਲੀ]] | death_date = | death_place = | party = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] | citizenship = ਇਟਲੀ{{small|(1946–1983)}}<br />ਭਾਰਤ {{small|(1983–ਹੁਣ ਤੱਕ)}} | relations = ''ਦੇਖੋ [[ਨਹਿਰੂ-ਗਾਂਧੀ ਪਰਿਵਾਰ]]'' | alma_mater = [[ਬੈੱਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ]] | spouse = {{marriage|[[ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ]]|1968|1991|end=died}} | children = {{hlist|[[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]]|[[ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਗਾਂਧੀ]]}} | residence = 10 ਜਨਪਥ, [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] | website = }} '''ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ''' (ਜਨਮ: [[9 ਦਸੰਬਰ]], [[1946]]<ref>[http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20050117/cover3.html INDIA TODAY – The most widely read newsweekly in South Asia]. Archives.digitaltoday.in. Retrieved on 9 December 2011.</ref> ਜਨਮ ਨਾਮ: Antonia Edvige Albina Maino <small>([[ਇਤਾਲਵੀ ਬੋਲੀ|ਇਤਾਲਵੀ]])</small><ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/225270/Sonia-Gandhi Sonia Gandhi]. Britannica. Retrieved on 9 December 2011.</ref><ref>[http://164.100.47.132/LssNew/members/Biography.aspx?mpsno=130 Lok Sabha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511080455/http://164.100.47.132/LssNew/members/Biography.aspx?mpsno=130 |date=2011-05-11 }}. Retrieved on 9 December 2011.</ref><ref>{{cite book|coauthors=Paranjoy Guha Thakurta, Shankar Raghuraman|title=Divided we stand: India in a time of coalitions |publisher=Los Angeles: SAGE Publications, 2007.|year=2007|page=148|isbn= 978-0-7619-3663-3}}</ref>) ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ-ਭਾਰਤੀ ਨੇਤਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ।<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/Fourth-time-in-a-row-Sonia-Gandhi-is-Congress-chief/articleshow/6487821.cms Fourth time in a row, Sonia Gandhi is Congress chief]. Timesofindia.indiatimes.com (4 September 2010). Retrieved on 9 December 2011.</ref> ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ੧੪ਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਬਲਕੀ ਯੁਨਾਇਟੇਡ ਪਰੋਗਰੇਸਿਵ ਅਲਾਇੰਸ ਦੀ ਵੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ। ਉਹ [[ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ]] ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪੂਰਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਨੀਆ ਮੈਨਾਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਟੁਰਿਨ, [[ਇਟਲੀ]] ਵੱਲ ੮ ਕਿ.ਮੀ. ਦੇ ਅੰਤਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤਓਰਬਸਾਨੋ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਰਾਜੀਵ ਕੈੰਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਣ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ੧੯੬੮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਜਿਸਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਇਟਲੀ ਦੇ ਵਿਸੇਂਜ਼ਾ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਥਾਨਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਲਈ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਭਾਰਤ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੱਸ - ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ 'ਤੇ, ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1997 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਬਹੁਤ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਤੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦਾ ਉੱਤੇ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ (ਯੂ.ਪੀ.ਏ.), ਜੋ ਕਿ 2009 ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ 2004 ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸਨੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਗਠਜੋੜ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸੂਚਨਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਿੱਲ, ਅਤੇ ਮਨਰੇਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਅਧਿਕਾਰ-ਅਧਾਰਤ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਦੇ ਗਠਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕੌਂਸਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬੋਫੋਰਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਸਕੈਂਡਲ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਰਾਲਡ ਕੇਸ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਜਨਮ ਵੀ ਬਹੁਤ ਬਹਿਸ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਨਤਕ ਅਹੁਦਾ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== [[File:Sonia Gandhi birthplace.JPG|left|thumb|upright=0.6|ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ]] ਸੌਨੀਆਂ ਮਾਨਿਓ<ref name="vera">{{cite web|url=http://m.indiatoday.in/story/sonia-gandhi-the-maino-girl-who-kept-her-tryst-with-destiny-in-india/1/194441.html|title=Sonia Gandhi: The Maino girl who kept her tryst with destiny in India|last=Schiavazzi|first=Vera|work=[[India Today]]|date=17 January 2005|accessdate=19 November 2017}}</ref> ਦਾ ਜਨਮ 9 ਦਸੰਬਰ, 1946 ਨੂੰ ਸਟੇਫਿਨੋ ਅਤੇ ਪਾਓਲਾ ਮਾਨਿਓ ਦੇ ਘਰ ਲੂਸੀਆਨਾ, [[ਇਟਲੀ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ|ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਇਮਰੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਥਾਨਕ ਕੇਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ|<ref>{{cite web|url=http://www.radiopopolare.it/trasmissioni/onde-road/magnetofono/07112009-lindia-di-sonia-gandhi/stampa.html|title=Pictures from the book-biography "The Red sari" by Javier Moro|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110728000421/http://www.radiopopolare.it/trasmissioni/onde-road/magnetofono/07112009-lindia-di-sonia-gandhi/stampa.html |archivedate=28 July 2011|publisher=[[Radio Popolare]]|accessdate=9 December 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.geneall.net/I/per_page.php?id=510128|title=Edvige Antonia Albina Maino|publisher=[[Geneall]]|accessdate=19 November 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ilgiornaledivicenza.it/stories/Home/92600_sonia_gandhidalla_piccola_lusiana_allindia_ecco_il_romanzo_di_una_donna_speciale/|title=Sonia Gandhi, dalla piccola Lusiana all'India ecco il romanzo di una donna speciale|work=Il Giornale di Vicenza |date=5 Oct 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110614233754/http://ilgiornaledivicenza.it/stories/Home/92600_sonia_gandhidalla_piccola_lusiana_allindia_ecco_il_romanzo_di_una_donna_speciale/|archivedate=14 June 2011}}</ref> ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਟੂਰੀਨ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਔਬਾਸਾਨੋ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਰੋਮਨ ਕੈਥੋਲਿਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ| ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਭੈਣ ਮਰੀਯਾ ਉਸਦੇ ਮੁਢਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਅਧਿਆਪਕ ਮਰੀਯਾ ਨੇ ਸੋਨੀਆ ਨੂੰ "ਮਿਹਨਤੀ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ" ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲੋੜ੍ਹ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ|<ref name="vera"/> ਸਟੀਫਾਨੋ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਿਲਡਿੰਗ ਮਿਸਤਰੀ ਸਨ, ਨੇ ਔਬਾਸਾਨੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name="laiq">{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?205112|title=Meeting Mr Maino|last=Laiq|first=Jawid|work=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|accessdate=19 July 2013|date=23 February 1998|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140426214358/http://www.outlookindia.com/article.aspx?205112|archivedate=26 April 2014}}</ref> ਸਟੀਫਾਨੋ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਿਲਡਿੰਗ ਮੇਸਨ ਸੀ, ਨੇ ਓਰਬਾਸਾਨੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚੇ 'ਤੇ ਹਿਟਲਰ ਦੀ ਵੇਹਰਮਾਕਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੋਵੀਅਤ ਫੌਜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਿਆ ਸੀ, ਬੇਨੀਟੋ ਮੁਸੋਲਿਨੀ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਸ਼ੀਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਮਰਥਕ ਸੀ। ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੁਸੋਲਿਨੀ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ 'ਤੇ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਨ। ਸਟੀਫਾਨੋ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨਾਦੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। 1983 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਹਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਓਰਬਾਸਾਨੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ; ਉਸਦਾ ਅੰਤਮ ਰਿਪੋਰਟ ਕਾਰਡ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ: "ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਮਿਹਨਤੀ, ਵਚਨਬੱਧ [...] ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਲਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵੇਗਾ"। ਉਹ ਫਲਾਈਟ ਅਟੈਂਡੈਂਟ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। 1964 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੈੱਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਗਈ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਵਰਸਿਟੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਾਰਟ-ਟਾਈਮ ਵੇਟਰੈਸ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਦਾਖਲ ਸੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਟਾਈਮਜ਼, ਲੰਡਨ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ, "ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗਾਂਧੀ 1965 ਵਿੱਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ, [...] ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਨੌਜਵਾਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ"[27] ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ (ਜਨਮ 1970) ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਵਾਡਰਾ (ਜਨਮ 1972)। ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹਿਰੂ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸੋਨੀਆ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ। ਰਾਜੀਵ ਇੱਕ ਏਅਰਲਾਈਨ ਪਾਇਲਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਸ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ; ਉਸਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਧਰਮਯੁਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ, "ਉਸ [ਇੰਦਰਾ] ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵਰ੍ਹਾਇਆ"। ਭਾਰਤੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦੇ ਬਾਅਦ 1977 ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੀਵ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੀਵ ਨੇ 23 ਜੂਨ 1980 ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਸੰਜੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1982 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ। ==ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ == 147/5000 ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਸੀ|ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਉਸਦੀ (ਆਪਣੇ ਪਤੀ) ਸਰਕਾਰੀ ਹੋਸਟੈਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਦੋਰਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਗਈ ਸੀ|<ref>{{cite web|author=Rasheeda Bhagat|url=http://www.thehindubusinessline.com/features/life/sonia-gandhi-ordinary-italian-to-powerful-indian/article2573884.ece|title=Sonia Gandhi: Ordinary Italian to powerful Indian|publisher=Thehindubusinessline.com|accessdate=11 March 2014}}</ref> ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਪ੍ਰੈਲ, 1983 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵਿਚ,ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸੀ|<ref>{{cite web|url=http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990512/ipo12039.html|title=BJP accuses Sonia of flouting law|date=12 May 1999|work=The Indian Express|accessdate=12 April 2011}}</ref> 1991 ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਮਗਰੋਂ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ| ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਪੀ. ਵੀ. ਨਰਸਿਮ੍ਹਾ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਨੇਤਾ ਬਣੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਣੇ|ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਈ ਸੀਨੀਅਰ ਨੇਤਾਵਾਂ,ਮਾਧਵ ਰਾਓ ਸਿੰਧਿਆ, ਰਾਜੇਸ਼ ਪਾਇਲਟ, ਨਰਾਇਣ ਦੱਤ ਤਿਵਾੜੀ, ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ, ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ, ਜੀ. ਕੇ. ਮੋਪਨਾਰ, ਪੀ. ਚਿਦੰਬਰਮ ਅਤੇ ਜਯੰਤੀ ਨਟਰਾਜਨ ਨੇ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਕੇਸਰੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਕਈ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ|<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-the-sitaram-kesri-case-how-dynasty-trumped-ethics-1564149 |title=The Sitaram Kesri case: How dynasty trumped ethics &#124; Latest News & Updates at |work=Daily News & Analysis |date=10 July 2011|accessdate=30 May 2014}}</ref> 1999 ਵਿੱਚ 13 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਚੋਣ ਹੋਈ |<ref>{{cite web|url=http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=130|title=Detailed Profile – Smt. Sonia Gandhi – Members of Parliament (Lok Sabha)|publisher=Archive.india.gov.in|accessdate=11 March 2014|archive-date=2 ਮਾਰਚ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140302234504/http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=130|dead-url=yes}}</ref> ==ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਹੈ| ਸੋਨੀਆ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ,ਰਾਹੁਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਗਾਂਧੀ ਹਨ |ਅਗਸਤ 2011 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸਲੋਨ-ਕੈਟਰਿੰਗ ਕੈਂਸਰ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਵਾਈਕਲ ਕੈਂਸਰ ਦੀ ਸਫਲ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਈ ਸੀ<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/181508/sonia-diagnosed-cervical-cancer.html|title=Sonia diagnosed with cervical cancer|website=Deccan Herald|accessdate=12 December 2017}}</ref> | ਉਹ ਇਲਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 9 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਈ| 18 ਜੁਲਾਈ 2012 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ|<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article3652898.ece|title=It's for Rahul to decide: Sonia|date=18 July 2012|location=Chennai, India|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20160104185804/http://www.thehindu.com/news/national/article3652898.ece|archive-date=4 ਜਨਵਰੀ 2016|access-date=6 ਮਾਰਚ 2018|url-status=dead}}</ref> ਸਰੋਤ ਸੋਧੋ] 2004 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/india/the-sonia-gandhi-years-and-what-rahul-gandhi-can-learn/articleshow/61062696.cms|title=The Sonia Gandhi years and what Rahul Gandhi can learn|last=Manoj|first=CL|work=[[The Times of India]]|accessdate=25 November 2017|date=13 October 2017|quote=Gandhi had to struggle for years before steering the party back to power in 2004, for a 10-year stint when she became India’s most powerful politician.}}</ref><ref>{{cite book|author1=Richard Sandbrook|author2=Ali Burak Güven|title=Civilizing Globalization, Revised and Expanded Edition: A Survival Guide|url=https://books.google.com/books?id=asKIAwAAQBAJ&pg=PA77|date=1 June 2014|publisher=SUNY Press|isbn=978-1-4384-5209-8|pages=77–|quote=Sonia Gandhi, who was ranked sixth on Forbes's list of the "100 Most Powerful Women in the World" in 2012}}</ref> |2013 ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਫੋਰਬਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ 9 ਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਔਰਤ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 21 ਵਾਂ ਨੰਬਰ ਬਣਾਇਆ| ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946]] om60kyrs72wvzrd7d9wdkvtrvxvh1sf ਲਿਬਨਾਨ 0 15217 848724 848030 2026-09-30T12:54:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848724 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country |native_name=الجمهورية اللبنانية<br />''ਅਲ-ਜਮਹੂਰੀਆ ਅਲ-ਲਿਬਨਾਨੀਆ''<br />République libanaise |conventional_long_name=ਲਿਬਨਾਨੀ ਗਣਰਾਜ |common_name=ਲਿਬਨਾਨ |image_flag=Flag of Lebanon.svg |image_coat= Coat of Arms of Lebanon.svg |national_anthem=كلّنا للوطن{{Spaces|2}}<br />{{Spaces|2}}<br /><small>''ਆਪਾਂ ਸਾਰੇ, ਵਤਨ ਵਾਸਤੇ!''</small> |image_map=Lebanon (orthographic projection).svg |map_caption=ਲਿਬਨਾਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ |capital=ਬੈਰੂਤ |latd=33 |latm=54 |latNS=N |longd=35 |longm=32 |longEW=E |largest_city=ਬੈਰੂਤ |official_languages=[[ਅਰਬੀ]]{{Smallsup|1}} |national_languages= [[ਅਰਬੀ]]<br />[[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ]] |demonym=ਲਿਬਨਾਨੀ |government_type=ਏਕਾਤਮਕ ਇਕਬਾਲਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸੰਸਦੀ ਗਣਰਾਜ<ref name="constitution">{{cite web| title=The Lebanese Constitution| url=http://presidency.gov.lb/English/LebaneseSystem/Documents/Lebanese%20Constitution.pdf| format=PDF| publisher=Presidency of Lebanon| accessdate=20 August 2011| archive-date=19 ਜਨਵਰੀ 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120119201440/http://presidency.gov.lb/English/LebaneseSystem/Documents/Lebanese%20Constitution.pdf| dead-url=yes}}</ref> |leader_title1=ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ |leader_name1=ਮਿਸ਼ੇਲ ਸੁਲੇਮਾਨ |leader_title2=ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ |leader_name2=ਨਜੀਬ ਮਿਕਾਤੀ |leader_title3=ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ |leader_name3=ਸਮੀਰ ਮੂਕਬੇਲ |leader_title4=ਸੰਸਦ ਵਕਤਾ |leader_name4=ਨਬੀਹ ਬੇਰੀ |leader_title5=ਸੰਸਦ ਉਪ-ਵਕਤਾ |leader_name5=ਫ਼ਰੀਦ ਮਕਰੀ |legislature=ਸੰਸਦ |sovereignty_type=ਸੁਤੰਤਰਤਾ |sovereignty_note= ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਮੁਲਕ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ |established_event1=ਵਡੇਰੇ ਲਿਬਨਾਨ ਦਾ ਐਲਾਨ |established_date1=1 ਸਤੰਬਰ 1920 |established_event2=ਸੰਵਿਧਾਨ |established_date2=23 ਮਈ 1926 |established_event3=ਐਲਾਨ |established_date3=26 ਨਵੰਬਰ 1941 |established_event4=ਮਾਨਤਾ |established_date4=22 ਨਵੰਬਰ 1943 |established_event5=ਮਿੱਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ |established_date5=31 ਦਸੰਬਰ 1946 |area_rank=166ਵਾਂ |area_magnitude=1 E10 |area=ਕਿ.ਮੀ.2 |area_km2=10452 |area_sq_mi=4036 |percent_water=1.8 |area_label=ਕੁੱਲ |population_estimate=4,224,000<ref>{{Cite journal| url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2008/wpp2008_text_tables.pdf| title=World Population Prospects, Table A.1| page=17| version=2008 revision| format=PDF| publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs| year=2009| accessdate=ਸਤੰਬਰ 22, 2010 }}</ref> |population_estimate_rank=126ਵਾਂ |population_estimate_year=2008 |population_density_km2=404 |population_density_sq_mi=1046 |population_density_rank=25ਵਾਂ |GDP_PPP=$61.444&nbsp;billion<ref name=imf2>{{cite web| url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=38&pr.y=0&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=446&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=| title=Lebanon| publisher=International Monetary Fund| accessdate=ਅਪਰੈਲ 19 2012}}</ref> |GDP_PPP_rank=83ਵਾਂ |GDP_PPP_year=2011 |GDP_PPP_per_capita= $15,522<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank=57ਵਾਂ |GDP_nominal=$39.039&nbsp;ਬਿਲੀਅਨ<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank=80ਵਾਂ |GDP_nominal_year=2011 |GDP_nominal_per_capita=$9,862<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank=63ਵਾਂ |Gini= |Gini_rank= |Gini_year= |Gini_category= |HDI_year=2011 |HDI={{increase}} 0.739<ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2011_EN_Tables.pdf|title=HDRO (Human Development Report Office United Nations Development Programme|year=2011|publisher=United Nations|accessdate=ਨਵੰਬਰ 2, 2011}}</ref> |HDI_rank=71ਵਾਂ |HDI_category=<span style="color:#090;">ਉੱਚਾ</span> |currency=ਲਿਬਨਾਨੀ ਪਾਊਂਡ |currency_code=LBP |time_zone=ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪੀ ਵਕਤ |utc_offset=+2 |time_zone_DST=ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪੀ ਵਕਤ ਗਰਮੀਆਂ |utc_offset_DST=+3 |drives_on=ਸੱਜੇ |cctld=.lb |calling_code=961 |footnotes=<sup>1</sup></small>ਲਿਬਨਾਨ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 11 ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ "ਅਰਬੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਨੂੰਨ ਫੈਸਲਾ ਲਏਗਾ ਕਿ ਕਦੋਂ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।" }} '''ਲਿਬਨਾਨ''' ({{lang-ar|لبنان}}), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ '''ਲਿਬਨਾਨੀ ਗਣਰਾਜ''' ({{lang-ar|الجمهورية اللبنانية}} ''ਅਲ-ਜਮਹੂਰੀਆ ਅਲ-ਲਿਬਨਾਨੀਆ''), ਪੂਰਬੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਖੇਤਰ 'ਚ ਸਥਿੱਤ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਮਹਾਂਦੀਪੀ [[ਏਸ਼ੀਆ]] 'ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ [[ਸੀਰੀਆ]] ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ [[ਇਜ਼ਰਾਈਲ]] ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਿਬਨਾਨ ਦੀ ਭੂਗੋਲਕ ਸਥਿਤੀ ਭੂ-ਮੱਧ ਸਾਗਰ ਦੇ ਬੇਟ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਅੰਤਰ-ਦੇਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਚੁਰਾਹੇ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਨਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੇ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book| last=McGowen| first=Afaf Sabeh| editor-last=Collelo| editor-first=Thomas| title=Lebanon: A Country Study| chapter=Historical Setting| series=Area Handbook Series| edition=3rd| location=Washington, D.C.| publisher=The Division| publication-date=1989| oclc=18907889| url=http://hdl.loc.gov/loc.gdc/cntrystd.lb| accessdate=24 July 2009}}</ref> == ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ == ਲਿਬਨਾਨ ਨੂੰ ਛੇ ਸੂਬਿਆਂ (''ਮੋਹਾਫ਼ਜ਼ਾਤ'', {{lang-ar|محافظات —}};ਇੱਕ-ਵਚਨ ''ਮੋਹਾਫ਼ਜ਼ਾ'', {{lang-ar|محافظة}}) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਅੱਗੋਂ 25 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (''ਅਕਦਿਆ''—singular: ''ਕਦਾ'') 'ਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ।<ref>USAID Lebanon. [http://lebanon.usaid.gov/(jakkco45gisweaychxvyoq55)/files/activities.aspx "USAID Lebanon—Definitions of Terms used"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070127181225/http://lebanon.usaid.gov/(puyzpfns2okniqfjlcjpftuz)/files/activities.aspx |date=2007-01-27 }} {{Cite web |url=http://lebanon.usaid.gov/(puyzpfns2okniqfjlcjpftuz)/files/activities.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070127181225/http://lebanon.usaid.gov/(puyzpfns2okniqfjlcjpftuz)/files/activities.aspx |archive-date=2007-01-27 |url-status=bot: unknown}}. Retrieved 17 December 2006.</ref> ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵੀ ਅੱਗੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ: {{Image label begin|image={{{image|Lebanon_districts.png}}}{{!}}link=|width={{{width|360}}}|float={{{float|none}}}}} {{Image label|x=0.48|y=0.10|scale={{{width|360}}}|text='''ਉੱਤਰ'''}} {{Image label small|x=0.69|y=0.14|scale={{{width|360}}}|text=ਅੱਕਰ}} {{Image label small|x=0.608|y=0.243|scale={{{width|360}}}|text=<center>ਮਿਨੀਆ-<br />ਦੱਨੀਆ</center>}} {{Image label small|x=0.535|y=0.295|scale={{{width|360}}}|text=ਜ਼ਘਰਤਾ}} {{Image label small|x=0.46|y=0.315|scale={{{width|360}}}|text=ਕੂਰਾ}} {{Image label small|x=0.44|y=0.175|scale={{{width|360}}}|text=ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ}} {{Image label small|x=0.57|y=0.357|scale={{{width|360}}}|text=ਬਸ਼ੱਰੀ}} {{Image label small|x=0.46|y=0.37|scale={{{width|360}}}|text=ਬਤਰੂਨ}} {{Image label|x=0.195|y=0.42|scale={{{width|360}}}|text=<center>'''ਮਾਊਂਟ<br />ਲਿਬਨਾਨ'''</center>}} {{Image label small|x=0.472|y=0.445|scale={{{width|360}}}|text=ਜਬੇਲ}} {{Image label small|x=0.425|y=0.525|scale={{{width|360}}}|text=ਕੇਸਰਵਨ}} {{Image label small|x=0.4|y=0.595|scale={{{width|360}}}|text=ਮਤਨ}} {{Image label|x=0.155|y=0.57|scale={{{width|360}}}|text='''ਬੈਰੂਤ'''}} {{Image label|x=0.297|y=0.59|scale={{{width|360}}}|text=ਬੈਰੂਤ|&#9830;}} {{Image label small|x=0.387|y=0.646|scale={{{width|360}}}|text=ਬਾਬਦਾ}} {{Image label small|x=0.33|y=0.695|scale={{{width|360}}}|text=ਅੱਲੇ}} {{Image label small|x=0.29|y=0.79|scale={{{width|360}}}|text=ਸ਼ੂਫ਼}} {{Image label|x=0.01|y=0.92|scale={{{width|360}}}|text='''ਦੱਖਣ'''}} {{Image label small|x=0.267|y=0.87|scale={{{width|360}}}|text=ਜਜ਼ੀਨ}} {{Image label small|x=0.151|y=0.947|scale={{{width|360}}}|text=ਸਿਦੌਨ}} {{Image label small|x=0.117|y=1.103|scale={{{width|360}}}|text=ਤਾਇਰ}} {{Image label|x=0.88|y=0.57|scale={{{width|360}}}|text='''ਬੱਕਾ'''}} {{Image label small|x=0.78|y=0.26|scale={{{width|360}}}|text=ਹਰਮਲ}} {{Image label small|x=0.7|y=0.49|scale={{{width|360}}}|text=ਬਾਲਬੇਕ}} {{Image label small|x=0.53|y=0.67|scale={{{width|360}}}|text=ਜ਼ਾਹਲੇ}} {{Image label small|x=0.433|y=0.782|scale={{{width|360}}}|text=<center>ਪੱਛਮੀ<br />ਬੱਕਾ</center>}} {{Image label small|x=0.445|y=0.89|scale={{{width|360}}}|text=ਰਸ਼ਾਇਆ}} {{Image label|x=0.38|y=1.12|scale={{{width|360}}}|text='''ਨਬਤੀਆ'''}} {{Image label small|x=0.375|y=1.0|scale={{{width|360}}}|text=ਹਸਬਾਇਆ}} {{Image label small|x=0.203|y=1.01|scale={{{width|360}}}|text=ਨਬਤੀਆ}} {{Image label small|x=0.26|y=1.09|scale={{{width|360}}}|text=ਮਰਜੇਯੂੰ}} {{Image label small|x=0.198|y=1.15|scale={{{width|360}}}|text=<center>ਬਿੰਤ<br />ਜਬੇਲ</center>}} {{Image label end}} * ਬੈਰੂਤ ਸੂਬਾ ** ਬੈਰੂਤ ਸੂਬਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੈਰੂਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। * ਨਬਤੀਆ ਸੂਬਾ (''ਜਬਲ ਅਮਲ'') ** ਬਿੰਤ ਜਬੇਲ ** ਹਸਬਾਇਆ ** ਮਰਜੇਯੂੰ ** ਨਬਤੀਆ * ਬੱਕਾ ਸੂਬਾ ** ਬਾਲਬੇਕ ** ਹਰਮਲ ** ਰਸ਼ਾਇਆ ** ਪੱਛਮੀ ਬੱਕਾ (''ਅਲ-ਬੱਕਾ ਅਲ-ਘਰਬੀ'') ** ਜ਼ਾਹਲੇ * ਉੱਤਰੀ ਸੂਬਾ (''ਅਲ-ਸ਼ਮਲ'') ** ਅੱਕਰ ** ਬਤਰੂਨ ** ਬਸ਼ੱਰੀ ** ਕੂਰਾ ** ਮਿਨੀਆ-ਦੱਨੀਆ ** ਤ੍ਰਿਪੋਲੀ ** ਜ਼ਘਰਤਾ * ਮਾਊਂਟ ਲਿਬਨਾਨ ਸੂਬਾ (''ਜਬਲ ਲਬਨਨ'') ** ਅੱਲੇ ** ਬਾਬਦਾ ** ਬਿਬਲੋਸ (''ਜਬੇਲ'') ** ਸ਼ੂਫ਼ ** ਕੇਸਰਵਨ ** ਮਤਨ * ਦੱਖਣੀ ਸੂਬਾ (''ਅਲ-ਜਨੂਬ'') ** ਜ਼ਜ਼ੀਨ ** ਸਿਦੌਨ (''ਸੈਦ'') ** ਤਾਇਰ (''ਸੂਰ'') == ਹਵਾਲੇ == {{ਅਧਾਰ}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਦੇਸ਼]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼]] nw7s9yn7hl71pn60ejugw30b069bqwx ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ 0 15338 848858 818610 2026-09-30T20:11:27Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848858 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image =Bhagat Singh Sukh Dev Raj Guru.jpg | birth_date = {{birth date|df=yes|1907|05|15}} | birth_place = [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|05|15}} | death_place = [[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] | movement = [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ]] | organization= [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ]] }} '''ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ''' ([[੧੫ ਮਈ|15 ਮਈ]] [[1907]] - [[੨੩ ਮਾਰਚ|23 ਮਾਰਚ]] [[1931]]) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਹ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ]] ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ 23 ਮਾਰਚ, 1931 ਨੂੰ [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] ਅਤੇ [[ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਰਾਜਗੁਰੂ|ਰਾਜਗੁਰੂ]] ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{cite web|title= He left a rich legacy for the youth |work=The Tribune |location=India |date= 19 March 2006 |url= http://www.tribuneindia.com/2006/20060319/society.htm#2|accessdate=1 January 2008}}</ref> ==ਜੀਵਨ== ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ [[ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਜਾਂ [[ਲਾਇਲਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਰਾਮਲਾਲ ਥਾਪਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਰੱਲੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਕਰਮੀ ਸੰਵਤ [[1964]] ਦੇ ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਸਪਤਮੀ ਮੂਜਬ 15 ਮਈ, 1907 ਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਪੌਣੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਾਇਆ ਅਚਿੰਤਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਖਦੇਵ ਦੀ ਤਾਈ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ]], [[ਕਾਮਰੇਡ ਰਾਮਚੰਦਰ]] ਅਤੇ [[ਭਗਵਤੀ ਚਰਨ ਵੋਹਰਾ]] ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ [[ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤ ਸਭਾ]] ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। [[ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ]] ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣੀ ਤਾਂ ਸਾਂਡਰਸ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੁ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ, [[1929]] ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਾਨਵੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਬੰਦੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਭਾਗ ਵੀ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਾਰੀਖ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੇਲ੍ਹ ਮੈਨੁਅਲ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ 23 ਮਾਰਚ, 1931 ਨੂੰ ਸ਼ਾਮੀਂ 7 ਵਜੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਅਤੇ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸੇਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ ਉੱਤੇ ਲਟਕਾ ਕੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਰੋਸ ਜਾਗਿਆ ਸੀ।<ref name=rare>{{cite news | author = [[Chaman Lal|Lal, Chaman]] | title = Rare documents on Bhagat Singh's trial and life in jail | date = 15 August 2011 | url = http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/article2356959.ece | work = The Hindu | accessdate = 31 October 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150930151706/http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/article2356959.ece | archive-date = 30 ਸਤੰਬਰ 2015 | url-status = dead}}</ref> ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਜਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਖਦੇਵ ਵੀ ਸਿਰਫ ੨੪ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} {{ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀਏ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਇਨਕਲਾਬੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1907]] 1390dw6noepn8j8kbjc56kbdzpr65fy ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ 0 16059 848770 838969 2026-09-30T14:52:07Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848770 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Vyjayanthimala at her tribute concert.jpg | caption = ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ (2011) | name = ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ | birth_date = {{birth date and age|1933|08|13|df=y}}<ref name="IMDb name|0904537">{{IMDb name|0904537}}</ref> | birth_name =ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ ਰਮਨ | birth_place = [[ਤ੍ਰਿਪਲੀਕੇਨ]], [[ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ]]<br />(ਹੁਣ [[ਥੀਰੂਵਾਲੀਕੇਨੀ]] | height = | occupation = ਅਦਾਕਾਰ, [[ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ]], [[ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ]], [[ਰਾਜਨੇਤਾ]] | works = | awards = {{ubl|[[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]]|[[ਕਲਈਮਮਨੀ]]|{{nowrap|[[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਸਨਮਾਨ]]}}|([[List of awards and nominations received by Vyjayanthimala|See more]])<ref>{{cite news |title=Many told me that I had gotten the award too late, but I believe I'm just getting started: Bala Kondala Rao - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/visakhapatnam/many-told-me-that-i-had-gotten-the-award-too-late-but-i-believe-im-just-getting-started-bala-kondala-rao/articleshow/62836065.cms |access-date=1 August 2018 |work=The Times of India}}</ref>}} | years_active = 1949–1970 | homepage = | parents = [[ਵਸੁੰਦਰਾ ਦੇਵੀ]] (ਮਾਤਾ) | spouse = {{marriage|ਚਮਨਲਾਲ ਬਾਲੀ|1968|1986|reason=died}} | children = [[ਸੁਚਿੰਦਰਾ ਬਾਲੀ]]<ref>{{cite news |title=An ageless icon |url=https://www.deccanherald.com/content/641014/an-ageless-icon.html |access-date=1 August 2018 |work=Deccan Herald |date=4 November 2017 |language=en}}</ref> | relatives = | signature = M 215124a.jpg | signature_alt = "Vyjayanthimala Bali" | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | office = [[ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ]] | termstart = 1984 | termend = 1991 | constituency = [[ਚੇਨੱਈ ਦੱਖਣੀ ਲੋਕ ਸਭੀ ਹਲਕਾ]] | predecessor = | successor = | office1 = [[ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ]] | termstart1 = 27 ਅਗਸਤ 1993 | termend1 = 26 ਅਗਸਤ 1999 | party = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (1999–''ਹੁਣ'') | otherparty = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] (1984–1999) }} }} [[File:Vyjayanthibahar.jpg|thumb|250px|alt=ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਬਹਾਰ ਵਿਚ|ਫ਼ਿਲਮ ਬਹਾਰ (1951) ਵਿਚੋਂ ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼]] '''ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ''' (ਜਨਮ 13 ਅਗਸਤ 1933) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ '''ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ ਬਾਲੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨਚਾਰ, ਨਾਚ ਹਦਾਇਤਕਾਰਾ, ਕਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਗੋਲਫ਼ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।<ref name="ht">{{cite web | url=http://www.hindustantimes.com/news/specials/slideshows/60s/60-6.htm | title=Sizzler of sixties | publisher=[[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼]] | accessdate=ਨਵੰਬਰ 11, 2012 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120712104018/http://www.hindustantimes.com/news/specials/slideshows/60s/60-6.htm | archivedate=2012-07-12 | dead-url=yes }}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ "ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੁਪਰਸਟਾਰ: ਅਤੇ "ਮੇਗਾਸਟਾਰ: ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1949 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਵਾਜਹਕਾਈ" ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਜੀਵਥਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਤਕਰੀਬਨ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਦੇ ਮਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸਟਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਟਾਰ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਲਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ "ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ" ਸੀ। ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਡਾਂਸਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸੈਮੀ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਚ ਨੰਬਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਟਵਿੰਕਲ ਟੌਸ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਵਾਜਕਾਈ (1949) ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਜੀਵਥਮ ਦੁਆਰਾ 1950 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਹਾਰ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। "ਨਾਗਿਨ" ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੇ ਸਫ਼ਲ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ 1955 ਵਿੱਚ ਦੇਵਦਾਸ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਜਾਨ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਨਾਟਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੌਥੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਨਯਾ ਦੌਰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਹ 1958 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ- ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਮਧੂਮਤੀ - ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਮਧੂਮਤੀ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਵਣਜੀਕੋੱਟੈ ਵੈਲੀਬਨ, ਇਰੰਬੂ ਥਿਰਾਈ, ਬਗਦਾਦ ਥਿਰੂਦਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨੀਲਾਵੂ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦਾ ਸਵਾਦ ਚੱਕਿਆ। ਸੰਨ 1961 ਵਿੱਚ, ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਗੰਗਾ ਜੁਮਨਾ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਾਤਰ, ਧੰਨੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਵੇਖੀ ਗਈ, ਜੋ ਅਵਧੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਰਵਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਜੁਮਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 1962 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਔਸਤਨ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1964 ਵਿੱਚ, ਸੰਗਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਫਿਰ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਪਹਿਰਾਵਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾਵਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਸਵੀਮ ਸੂਟ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ 12ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮੇ "ਆਮਰ-ਪਾਲੀ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਵਾਲੀ, ਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ, ਆਮਰਪਾਲੀ ਦੇ ਨਾਗਰਵਧੂ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਇਹ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਅਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਉਮੀਦਾਂ ਸਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਛੱਡਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਪਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੂਰਜ, ਜਵੈਲ ਥੀਫ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸ ਅਤੇ ਕੁਝ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਹੇਟੀ ਬਾਜ਼ਰੇ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਇਕਾਗਰਤਾ ਭਾਰਤ ਕਲਾਤਮਕ ਨਾਚ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਸਮ, ਭਰਤਨਾਟਿਯਮ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਫਿਲਮਾਂ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਡਾਂਸ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਅਭਿਆਸ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਰਵਉੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਵਾਰਡ ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਨ ਗੋਲਫਰ ਹੈ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 48ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == [[File:vyjayanthi child2.jpg|thumb|150px|left|Vyjayanthimala at the age of two]][[File:vyjayanthi child.jpg|thumb|150px|right|Vyjayanthimala during her trip with her family to Europe at the Italian ship Bien Camano in 1939]] ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ ਤਾਮਿਲ ਅਯੰਗਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਰਸਾਰਥੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤ੍ਰਿਪਲਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>https://aajtak.intoday.in/story/birthday-special-vaijayanti-mala-married-to-a-doctor-1-827720.html</ref><ref>https://navbharattimes.indiatimes.com/movie-masti/news-from-bollywood/vyjayanthimala-turns-78-years/articleshow/48452044.cms</ref> ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਮੰਡਿਅਮ ਧਤੀ ਰਮਨ ਅਤੇ ਵਸੁੰਧਰਾ ਦੇਵੀ ਹਨ।<ref name="mangama">{{cite news |url=http://www.hindu.com/cp/2007/11/23/stories/2007112350421600.htm |title=Blast from the past: Mangamma Sapatham |work=[[The Hindu]] |date=23 November 2007 |author=Randor Guy |accessdate=26 February 2011 |location=Chennai, India |archive-date=1 ਦਸੰਬਰ 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201090231/http://www.hindu.com/cp/2007/11/23/stories/2007112350421600.htm |dead-url=yes }}</ref> ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ ਯਦੂਗਿਰੀ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗਮਾ ਸਬਥਮ ਪਹਿਲੀ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਉੱਤੇ "ਕੋਲੋਸਲ" ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੂੰ ਪੋਪ ਪਾਇਸ XII ਲਈ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ 1940 ਵਿੱਚ ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਸ਼ਕ ਸੀ।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/arts/article586613.ece |title=Sruti Foundation awards presented |work=[[The Hindu]] |date=22 August 2010 |accessdate=20 April 2011 |location=Chennai, Tamil Nadu |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214133638/http://www.thehindu.com/arts/article586613.ece |archive-date=14 ਦਸੰਬਰ 2013 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.info2india.com/bollywood/celebrity/vyjayanthimala.html |title=Vyjayanthimala gallery |work=Info2india |access-date=15 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130709013621/http://www.info2india.com/bollywood/celebrity/vyjayanthimala.html |archive-date=9 July 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ਵੈਜਯੰਤੀ ਨੇ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਪ੍ਰੈਜੇਂਟੇਸ਼ਨ ਕਾਨਵੈਂਟ, ਚਰਚ ਪਾਰਕ, ​​ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name="child">{{cite news |url=http://www.hindu.com/2001/04/19/stories/13190782.htm |title=Bali uncensored |work=[[The Hindu]] |date=19 April 2001 |author=Sudha Umashanker |accessdate=6 March 2011 |location=Chennai, India |archive-date=19 ਜੁਲਾਈ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090719113253/http://www.hindu.com/2001/04/19/stories/13190782.htm |dead-url=yes }}</ref> ਉਸ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਯਮ ਗੁਰੂ ਵਝੂਵਰ ਰਮੀਆ ਪਿਲਾਈ ਤੋਂ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਮਾਣਕਕੱਲ ਸਿਵਰਾਜਾ ਅਈਅਰ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਰਗੇਟਰਾਮ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਮਾਮਾ ਵਾਈ ਜੀ ਪਾਰਥਸਰਥੀ ਹੈ। 1938 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਮੰਡਿਅਮ ਧਤੀ ਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀਆ ਨੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੋਡ, ਮੈਸੂਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। == ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == [[ਤਸਵੀਰ:Vyjayanthi_child2.jpg|left|thumb|197x197px|ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1938 ਵਿੱਚ]] ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈਃ ਟ੍ਰਿਪਲੀਕੇਨ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥਸਾਰਥੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ [[ਤਮਿਲ਼ ਲੋਕ|ਤਮਿਲ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਡਿਆਮ ਧਾਤੀ ਰਮਨ ਅਤੇ [[ਵਸੁੰਦਰਾ ਦੇਵੀ|ਵਸੁੰਧਰਾ ਦੇਵੀ]] ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="mangama"/> ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਾਦੀ, ਯਾਦੂਗਿਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ 1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ''ਪਹਿਲੀ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਮੰਗਾਮਾ ਸਬਥਮ'' ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ "ਵਿਸ਼ਾਲ" ਹਿੱਟ ਸਾਬਿਤ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="mangama" /> 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, 1940 ਵਿੱਚ [[ਵੈਟੀਕਨ ਸ਼ਹਿਰ|ਵੈਟੀਕਨ ਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚਸਾਲ ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੂੰ ਪੋਪ ਪਾਇਸ XII ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/article586613.ece|title=Sruti Foundation awards presented|date=22 August 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=20 April 2011|location=Chennai, Tamil Nadu|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214133638/http://www.thehindu.com/arts/article586613.ece|archive-date=14 ਦਸੰਬਰ 2013|url-status=dead}}</ref> ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੇ ਸੈਕਰਡ ਹਾਰਟ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਾਨਵੈਂਟ, ਚਰਚ ਪਾਰਕ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name="child"/> ਉਸ ਨੇ ਵਝੂਵੂਰ ਰਮੈਯਾ ਪਿਲਾਈ ਤੋਂ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਅਤੇ ਡੀ. ਕੇ. ਪੱਟਮਾਲ, ਕੇ. ਵੀ. ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ, [[ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ|ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ]], ਕੇ. ਪੀ. ਕਿੱਟੱਪਾ ਪਿਲਾਈ ਅਤੇ ਤੰਜਾਵੁਰ ਕੇ. ਪੀ, ਸ਼ਿਵਾਨੰਦਮ ਅਤੇ ਮਨੱਕਲ ਸ਼ਿਵਰਾਜਾ ਅਈਅਰ ਤੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Charukesi |date=24 March 2016 |title=Vyjayanthimala's ode to her gurus |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/vyjayanthimalas-ode-to-her-gurus/article8393278.ece |access-date=19 April 2025 |website=The Hindu |publisher=The Hindu Group |location=Chennai, India}}</ref> ਉਸ ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name="child" /> ਉਸ ਦਾ ਮਾਮਾ ਵਾਈ. ਜੀ. ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ ਹੈ। ਸੰਨ 1938 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਮੰਡਿਆਮ ਧਾਤੀ ਗੋਪਾਲਚਾਰੀਆ ਨੇ, ਮੈਸੂਰ ਦੇ ਨਾਰਾਇਣ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੋਡ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। === ਸਬੰਧਾਂ === ਆਪਣੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿ-ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਗਲਤ ਸਬੰਧ ਹੋਣ ਲਈ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਅਦਾਕਾਰ [[ਰਾਜ ਕਪੂਰ]] ਨੇ ''[[ਸੰਗਮ]]'' ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨੇ ਖੁਦ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸਾਲ ਲੱਗੇ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਦੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਬੰਧ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਰਵਾ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਆਪਣੇ ਰਵੱਈਏ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਟੰਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ]] ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ, ਚਮਨਲਾਲ ਬਾਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲ1968 ਤੋਂ ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ, [[ਚੇਨਈ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਚਲੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1968 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਈਨ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਪਿਆਰ ਹੀ ਪਿਆਰ'', ਪ੍ਰਿੰਸ ਅਤੇ ਗੰਵਾਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਸੁਚਿੰਦਰ ਬਾਲੀ ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ, 'ਬੌਂਡਿੰਗ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਜਯੋਤੀ ਸਬਰਵਾਲ ਸੀ। === ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਚਾਰ === ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ [[ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ|ਵੈਸ਼ਨਵ]] [[ਹਿੰਦੂ]] ਅਤੇ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੈ।<ref name="statesmen">{{Cite news|url=http://cineplot.com/vyjayanthimala/|title=Vyjayanthimala|date=20 May 2010|access-date=1 October 2011|publisher=Cineplot.com}}</ref> ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਪ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਸੁਣਦਿਆਂ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ ।<ref name="story">{{Cite news|url=https://books.google.com/books?id=jg0fAQAAMAAJ&q=vyjayanthimala+1936|title=All the city is a stage|last=Kumar|first=Divya|date=25 February 2009|work=The Hindu|access-date=17 June 2011}}</ref> ਉਹ [[ਆਂਡਾਲ|ਅੰਡਾਲ]] ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੇ 12 ਅਲਵਰ ਸੰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/age-is-just-a-number/article7354076.ece|title=Age is just a number|last=Vedantam|first=Vatsala|date=25 June 2015|work=The Hindu|access-date=14 April 2019|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref name="statesmen" /> ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੇਵੀ|ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ]] ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="statesmen" /> ਫਰਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ, 90 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਦੇ [[ਰਾਮ ਮੰਦਰ|ਰਾਮ ਮੰਦਿਰ]] ਵਿਖੇ ''ਰਾਗ ਸੇਵਾ'' ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨਾਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/108148004.cms?|title=90-year-old actress Vyjayanthimala surprises fans with her her dance performance at Ayodhya's Ram Mandir|date=Mar 2, 2024|work=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/90-year-old-vyjayanthimala-performs-bharatanatyam-in-ayodhya-watch-9191874/|title=90-year-old Vyjayanthimala performs Bharatanatyam in Ayodhya, fans say 'age is just a number'. Watch|date=March 2, 2024|work=Indian Express}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] sgsub4xyqw71adpekfx3ki3g6o1sotj ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ 0 16340 848821 823229 2026-09-30T17:33:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848821 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ | image = Shahrukh interacts with media after KKR's maiden IPL title.jpg | image_size = | caption = 2012 ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼]] ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ | alt = Shah Rukh Khan in a white shirt is interacting with the media | birth_name = ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1965|11|2}}<ref name="time">{{cite news|last=James |first=Randy |url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1917090,00.html |title=2-Min. Bio: Bollywood Star Shah Rukh Khan |work=[[Time (magazine)|Time]] |date=18 August 2009 |accessdate=15 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111235225/http://content.time.com/time/world/article/0%2C8599%2C1917090%2C00.html |archivedate=11 November 2013 |deadurl=yes |df= }}</ref> | birth_place = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ{{sfn|Chopra|2007||loc= p. 27|ps=: "born on 2 November 1965 at Talwar Nursing Home, in New Delhi"}} | years_active = 1988–ਹੁਣ ਤੱਕ | alma_mater = [[ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ]] ([[ਬੀਏ]]) | residence = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ | spouse = {{marriage|[[ਗੌਰੀ ਖਾਨ|ਗੌਰੀ ਖ਼ਾਨ]]|1991}} | occupation = ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੇਜ਼ਬਾਨ | children = 3 [[ਆਰੀਅਨ ਖਾਨ|ਆਰੀਅਨ]], [[ਸੁਹਾਨਾ ਖਾਨ|ਸੁਹਾਨਾ]] ਅਤੇ ਅਬਰਾਮ | honours = [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (2005)<br />ਆਰਡਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਲੈਟਰਸ (2007)<br />ਲੀਜਨ ਆਫ਼ ਆਨਰ (2014) | signature = ShahRukh Khan Sgnature transparent.png }} '''ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ''' (ਜਾਂ '''ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ'''; ਜਨਮ 2 ਨਵੰਬਰ 1965) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ''ਬਾਦਸ਼ਾਹ'' ਜਾਂ ''ਕਿੰਗ ਖ਼ਾਨ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 70 ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ [[ਹਿੰਦੀ]] ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name=Newsweek>{{cite web | url=http://www.newsweek.com/id/176325 | date=ਦਸੰਬਰ20, 2008 | accessdate=ਦਸੰਬਰ 24, 2008 | title=41: Shahrukh Khan}}</ref><ref>{{cite news|title=The King of Bollywood|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 5, 2008|accessdate=ਜੂਨ 25, 2011|agency=ਸੀ ਐੱਨ ਐੱਨ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ|url=http://articles.cnn.com/2008-02-05/entertainment/SRK.profile_1_bollywood-indian-cinema-shah-rukh-khan?_s=PM:SHOWBIZ|archive-date=2012-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305052418/http://articles.cnn.com/2008-02-05/entertainment/SRK.profile_1_bollywood-indian-cinema-shah-rukh-khan?_s=PM:SHOWBIZ|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite news|newspaper=ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ|title=King of Bollywood|author=ਸਨੇਰ, ਇਮਾਈਨ |date=ਅਗਸਤ 4, 2006|accessdate=ਜੂਨ25, 2011|url=http://www.guardian.co.uk/film/2006/aug/04/india.world |location=[[ਲੰਡਨ]]}}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਤੀਹ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੌਦਾਂ ਫਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ [[ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ 8 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ''ੳਰਡਰੇ ਡੇਸ ਆਰਟ ਏਟ ਡੇਸ ਲੈਟਰਸ'' ਅਤੇ ''ਲੀਜ਼ਨ ਡੀਔਨਰ'' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1980 ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1992 ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਪੱਖੋਂ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ''ਦੀਵਾਨਾ'' ਤੋਂ ਫਿਲਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਉਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਇਨਾਮ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖਲਨਾਇਕ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ''ਡਰ'' (1993), ''ਬਾਜ਼ੀਗਰ'' (1993) ਅਤੇ ''ਅੰਜਾਮ'' (1994) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂਂ ਵਿੱਚ ਰੁਮਾਂਸ ਫਿਲਮਾਂ, ਕਮੇਡੀ ਫਿਲਮਾਂ, ਖੇਡ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡਰਾਮੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਿਆਰਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 1 ਬਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ''ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ'' (1995), ''ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ'' (1998), ''ਦੇਵਦਾਸ'' (2002), ''ਚਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ'' (2007), ''ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ'' (2007), ''[[ਰਬ ਨੇ ਬਨਾ ਦੀ ਜੋੜੀ]]'' (2008) ਅਤੇ ''ਰਾ.ਵਨ'' (2011) ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ''ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗ਼ਮ'' (2001), ''ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ'' (2003), ''ਵੀਰ ਜ਼ਾਰਾ'' (2006) ਅਤੇ ''ਚੇੱਨਾਈ ਐਕਸਪਰੈੱਸ'' (2013) ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਿਸਨੇ 226 ਕਰੋੜ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਹੋਰ ਞੀ ਕਈ ਸੁਪਰਹਿਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2015 ਤੱਕ, ਖ਼ਾਨ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਉਤਪਾਦਨ ਕੰਪਨੀ ''ਰੈੱਡ ਚੀਲੀਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ'' ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਸਹਿ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ ਅਤੇ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ''[[ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼]]'' ਦਾ ਸਹਿ-ਮਾਲਕ ਹੈ। ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਰਾਹਤ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ [[ਯੂਨੈਸਕੋ]] ਦੇ ਪਿਰਾਮਾਈਡ ਕੋਨ ਮਾਰਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ [[ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਮੰਚ]] ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ]] ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ, ''ਨਿਊਜ਼ਵੀਕ'' ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।<ref name="newsweek">{{cite news|title=The NEWSWEEK 50: Shahrukh Khan, Bollywood |url=http://www.newsweek.com/newsweek-50-shahrukh-khan-bollywood-83105 |work=[[Newsweek]] |date=19 December 2008 |accessdate=24 March 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402111701/http://www.newsweek.com/newsweek-50-shahrukh-khan-bollywood-83105 |archivedate= 2 April 2015 |df= }}</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ== [[File:Shahrukh Khan and Gauri at 'The Outsider' launch party.jpg|thumb|right|upright|ਖ਼ਾਨ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ [[ਗੌਰੀ ਖ਼ਾਨ]] ਨਾਲ]] ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਵਿਖੇ [[ਮੁਸਲਿਮ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।{{sfn|Chopra|2007|loc= p. 27|ps=: "born on 2 November 1965 at Talwar Nursing Home, in New Delhi"}} ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ [[ਮੈਂਗਲੋਰ/ਮੈਂਗਲੂਰ|ਮੈਂਗਲੋਰ]] ਵਿਖੇ ਰਿਹਾ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਨੇ, ਇਫਥੀਕਰ ਅਹਿਮਦ, 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/shah-rukh-khan039s-south-connect-039chennai-express039-actor039s-mangalore-home-turns-into-tourist-spot-501269 |title=Shah Rukh Khan's South Connect: 'Chennai Express' Actor's Mangalore Home Turns into Tourist Spot |work=[[International Business Times]] |date=25 August 2013 |accessdate=23 September 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6X67XCRE6?url=http://www.ibtimes.co.in/shah-rukh-khan039s-south-connect-039chennai-express039-actor039s-mangalore-home-turns-into-tourist-spot-501269 |archivedate=17 March 2015 |deadurl=yes |df= }}</ref><ref name="BornBroughtup">{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059441.cms|title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 4)|work=The Times of India|accessdate=16 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141216104040/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059441.cms|archivedate=16 December 2014|deadurl=no}}<!-- backup source {{Cite AV media|title=Shahrukh Khan And Deepika Padukone SPECIAL Interview With E24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=9hvFutha-1s&t=2m20s |date=6 August 2013 |publisher=[[YouTube]] |time=2:20 |accessdate=22 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150514135700/https://www.youtube.com/watch?v=9hvFutha-1s&t=2m20s |archivedate=14 May 2015 |df= }} --></ref> ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਜਨ ਮੁਹੰਮਦ, ਇੱਕ ਨਸਲੀ [[ਪਠਾਣ|ਪਸ਼ਤੂਨ]], [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ]] ਤੋਂ ਸਨ।<ref>{{Cite AV media|title=Mardomi interviews Shahrukh Khan in U.S.A |url=https://www.youtube.com/watch?v=Hwbta8t2XH4&t=2m00s |date=26 January 2009 |publisher=[[YouTube]] |time=2:00 |accessdate=1 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160809175417/https://www.youtube.com/watch?v=Hwbta8t2XH4&t=2m00s |archivedate= 9 August 2016 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮੀਰ ਤਾਜ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ, ਪਿਸ਼ਾਵਰ, [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] (ਹੁਣ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]) ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ|ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ]] ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ। 2010 ਤੱਕ, ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਦਾਦਕਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿਸ਼ਾਵਰ ਦੇ [[ਕਿੱਸਾ ਖ਼ਵਾਨੀ ਬਾਜ਼ਾਰ]] ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਵਾਲੀ ਕਾਤਾਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੀਰ [[ਖ਼ਾਨ ਅਬਦੁਲ ਗ਼ਫ਼ਾਰ ਖ਼ਾਨ]] ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ,{{sfn|Chopra|2007|pp=17–18}} ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ]] ਦੇ ਬਾਅਦ 1948 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ।<ref>{{cite web|url=http://specials.rediff.com/news/2004/may/31sl02.htm |title=Peshawar: The Shah Rukh Connection |publisher=[[Rediff.com]] |author=Shariff, Faisal |date=31 May 2004 |accessdate=28 January 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120825152902/http://specials.rediff.com/news/2004/may/31sl02.htm |archivedate=25 August 2012 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਮਾਂ, ਲੈਤੀਫ ਫਾਤਿਮਾ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ।{{sfn|Chopra|2007|p=25}} ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1959 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।{{sfn|Chopra|2007|p=26}} ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ [[ਟਵਿੱਟਰ]] 'ਤੇ "ਅੱਧਾ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ (ਮਾਤਾ), ਅੱਧਾ ਪਠਾਣ (ਪਿਤਾ), ਅਤੇ ਕੁਝ [[ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਲੋਕ|ਕਸ਼ਮੀਰੀ]] (ਦਾਦੀ) ਕਿਹਾ।"<ref>{{cite news|url= https://twitter.com/iamsrk/status/21639346475|quote= i am half hyderabadi (mom) half pathan (Dad) some kashmiri (grandmom) born in delhi life in mumbai punjabi wife kolkata team. indian at heart|title=Shah Rukh Khan on Twitter, @iamsrk |publisher=[[Twitter]] |date= 19 August 2010 |accessdate= 27 July 2014}}</ref> ਖ਼ਾਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਜੇਂਦਰ ਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/SRK-to-run-for-Delhi/articleshow/5068322.cms |title=SRK to run for Delhi TNN |work=The Times of India |date=30 September 2009 |accessdate=21 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160317114958/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/SRK-to-run-for-Delhi/articleshow/5068322.cms |archivedate=17 March 2016 |df= }}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ।{{sfn|Chopra|2007|p=50}} ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਕੋਲੰਬਾ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਫੁਟਬਾਲ ਵਰਗੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ,{{sfn|O'Brien|2014|p=217}} ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ''ਸਵੋਰਡ ਆਫ ਆਨਰ'' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।{{sfn|Chopra|2007|p=50}} ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਢੇ ਦੀ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।<ref>{{cite web |last1=Sharma |first1=Rajat |title=Shah Rukh Khan in Aap Ki Adalat (Full Interview) |url=https://www.youtube.com/watch?time_continue=1&v=t_FyYz1pOVg |website=youtube.com/user/IndiaTV |publisher=IndiaTV |accessdate=14 August 2018 |date=16 April 2016}}</ref> ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਟੇਜ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਨਪਸੰਦ [[ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]], [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ]] ਅਤੇ [[ਮੁਮਤਾਜ਼ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਮੁਮਤਾਜ਼]] ਸਨ। ਉਸਦੀ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸਾਥੀ [[ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਸਿੰਘ]] ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਬਣ ਗਈ। ਖ਼ਾਨ ਨੇ [[ਹੰਸਰਾਜ ਕਾਲਜ]] (1985-88) ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਐਕਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ (ਟੈਗ) ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ, [27] ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬੈਰੀ ਜੋਨ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/art-and-culture/theatre-is-at-an-all-time-low-in-delhi/story-cdTZmWVLZbZpajDHYUYWiM.html |title=Theatre is at an all-time low in Delhi |work=[[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਸ]] |author=Baker, Steven |date=9 April 2007 |accessdate=10 September 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001114344/http://www.hindustantimes.com/art-and-culture/theatre-is-at-an-all-time-low-in-delhi/story-cdTZmWVLZbZpajDHYUYWiM.html |archivedate= 1 October 2015 |df= }}</ref> ਹੰਸਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਵਿਖੇ ਮਾਸ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।<ref name=factsyou>{{cite web |url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/11/02/1777/ |title=Facts you never knew about SRK |publisher=[[Bollywood Hungama]] |date=2 November 2006 |accessdate=26 July 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110317143631/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/11/02/1777/ |archivedate=17 March 2011}}</ref> ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="Rediff-Devdas">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2002/jul/10srk.htm |title=For an entire year I was sad |publisher=Rediff.com |author=Panicker, Prem |date=10 July 2002 |accessdate=14 March 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120817042452/http://www.rediff.com/movies/2002/jul/10srk.htm |archivedate=17 August 2012 |df= }}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ 1981 ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਅਤੇ 1991 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਡਾਇਬੀਟੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ, ਸ਼ਾਹਨਾਜ਼ ਲਾਲਾਰੁਖ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲਈ।<ref>{{cite news|url=http://daily.bhaskar.com/news/REL-rakhi-special-bollywood-king-shah-rukh-khan-with-his-sister-shehnaz-lalarukh-4351744-PHO.html |title=RAKHI SPECIAL: Bollywood King SRK with his sister Shehnaz Lalarukh |work=[[Dainik Bhaskar]] |date=20 August 2013 |accessdate=12 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112214707/http://daily.bhaskar.com/news/REL-rakhi-special-bollywood-king-shah-rukh-khan-with-his-sister-shehnaz-lalarukh-4351744-PHO.html |archivedate=12 November 2014 |df= }}</ref> ਸ਼ਾਹਨਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.ndtv.com/people/shah-rukh-khan-live-life-king-khan-size-503384 |title=Shah Rukh Khan: Live life King Khan size |publisher=[[NDTV]] |author=Roy, Gitanjali |date=14 November 2012 |accessdate=23 September 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402154945/http://www.ndtv.com/people/shah-rukh-khan-live-life-king-khan-size-503384 |archivedate= 2 April 2015 |df= }}</ref> ਉਸਨੇ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1991 ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਇਕਜੁੱਟਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ [[ਗੌਰੀ ਖਾਨ|ਗੌਰੀ ਛਿੱਬਰ]], [[ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ]] ਕੁੜੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059326.cms |title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 16) |work=The Times of India |accessdate=3 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141109191757/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059326.cms |archivedate=9 November 2014 |deadurl=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://lifestyle.in.msn.com/valentinesday/famous-inter-religious-marriages?page=3|title=Famous inter-religious marriages|date=30 January 2014|publisher=[[MSN]]|accessdate=25 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703032243/http://lifestyle.in.msn.com/valentinesday/famous-inter-religious-marriages?page=3|archivedate=3 July 2014}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਆਰਿਅਨ (ਜਨਮ 1997)<ref>{{Citation|last=Dharma Productions|title=Reunion of the Kuch Kuch Hota Hai cast {{!}} Karan Johar {{!}} Shah Rukh Khan {{!}} Kajol {{!}} Rani|url=https://www.youtube.com/watch?v=KTVpVbESfbE&t=27m55s|access-date=6 December 2018}}</ref> ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸੁਹਾਨਾ (ਜਨਮ 2000) ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://m.rediff.com/news/2000/may/23shahruk.htm|title=rediff.com: Shah Rukh has a new(born) heroine in his life|website=m.rediff.com|access-date=6 December 2018}}</ref> 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਬਣੇ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਬਰਾਮ ਸੀ,<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-shah-rukh-khan-brings-baby-abram-home-denies-sex-determination-test-1859143 |title=Shah Rukh Khan brings baby AbRam home, denies sex determination test |work=[[Daily News and Analysis]] |date=9 July 2013 |accessdate=23 September 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131204173828/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-shah-rukh-khan-brings-baby-abram-home-denies-sex-determination-test-1859143 |archivedate= 4 December 2013 |df= }}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਸਰੌਗੇਟ ਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-gauri-blessed-with-a-baby-boy/1137115/ |title=Shah Rukh Khan, Gauri blessed with a baby boy |work=[[The Indian Express]] |author=Sharma, Sarika |date=3 July 2013 |accessdate=23 September 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140905122414/http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-gauri-blessed-with-a-baby-boy/1137115/ |archivedate= 5 September 2014 |df= }}</ref> ਉਸ ਦੇ ਦੋਨੋਂ ਵੱਡੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ; ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਿਅਨ, ਜੋ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ''ਯੂਐਸੀਸੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਸਿਨੇਮੈਟਿਕ ਆਰਟਸ'' ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਲੇਖਕ-ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ,<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/shah-rukh-khan-feels-that-karan-johar-will-launch-aryan-khan-but-not-as-a-hero-details-inside/332260|title=Shah Rukh Khan feels that Karan Johar will launch Aryan Khan, but not as a HERO – details inside|website=Times Now|publisher=[[The Times Group]]|accessdate=31 December 2018|date=17 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/news/bollywood-news/article/this-video-of-shah-rukh-khans-son-aryan-khan-giving-money-to-a-beggar-is-going-viral-watch/266558|title=This video of Shah Rukh Khan's son Aryan Khan giving money to a beggar is going viral – watch{{!}}|website=Times Now|publisher=The Times Group|date=8 August 2018|accessdate=30 December 2018}}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੁਹਾਨਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਜ਼ੀਰੋ'' (2018) ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਕਰੇਗੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/151218/suhana-has-to-learn-the-craft-before-thinking-of-acting-shah-rukh-kha.html|title=Suhana has to learn the craft before thinking of acting: Shah Rukh Khan|last=Varma|first=Lipika|date=2018-12-15|website=Deccan Chronicle|language=en|access-date=2019-01-02}}</ref> ਖ਼ਾਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ [[ਇਸਲਾਮ]] ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਉਸਦੇ ਬੱਚੇ ਦੋਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਘਰ ਵਿੱਚ [[ਕੁਰਾਨ]], ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲਾਗੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4274774.stm |title=Who's the real Shah Rukh Khan? |author=Zubair Ahmed |publisher=BBC News |date=23 September 2005 |accessdate=26 August 2008 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090126235323/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/4274774.stm |archivedate=26 January 2009 |df= }}</ref> ==ਅਦਾਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ਾ== ===1988-1992: ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ=== ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੇਖ ਟੰਡਨ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ''ਦਿਲ ਦਰਿਆ'' ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ 1988 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਸੀ, ਪਰ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ 1989 ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ''ਫੌਜੀ'' ਉਸ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਣ ਗਈ। ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਭਿਮਨਯੂ ਰਾਏ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਨੇ ਫ਼ੌਜ ਕੈਡਿਟ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਸਤਵਿਕ ਨਜ਼ਰ ਦਰਸਾਇਆ।<ref name="mumbai">{{cite news|newspaper=Daily News and Analysis |date=2 November 2009 |accessdate=1 August 2014 |title=I feel like a 25-year-old, says birthday boy Shah Rukh Khan |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-feel-like-a-25-year-old-says-birthday-boy-shah-rukh-khan-1306257 |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809200837/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-feel-like-a-25-year-old-says-birthday-boy-shah-rukh-khan-1306257 |archivedate= 9 August 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite web|author=Khubchandani, Lata |url=http://www.rediff.com/movies/2004/jun/02lekh.htm |title=I can't take credit for Shah Rukh's success |publisher=Rediff.com |date=1 June 2004 |accessdate=22 October 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120628063812/http://www.rediff.com/movies/2004/jun/02lekh.htm |archivedate=28 June 2012 |df= }}</ref> ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ''ਸਰਕਸ'' (1989-90) ਅਤੇ ਮਨੀ ਕੌਲ ਦੀ ਮਿਨੀ ਲੜੀ ''ਇਡੀਅਟ'' (1991) ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਖ਼ਾਨ ਨੇ ''ਉਮੀਦ'' (1989) ਅਤੇ ''ਵਾਗਲੇ ਕੀ ਦੁਨੀਆ'' (1988-90) ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਅਤੇ ਇੰਗਲਿਸ਼-ਲੈਂਗੂਏਜ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫਿਲਮ 'ਇਨ ਵਿੱਚ ਐਨੀ ਗੀਵਜ਼ ਇਟ ਦੋਜ਼ ਵਨਜ਼' (1989) ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|author=Kohli, Ram |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-main-bhi-shah-rukh-khan-1832425 |title=Main bhi Shah Rukh Khan! |work=Daily News and Analysis |date=9 May 2013 |accessdate=12 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714175821/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-main-bhi-shah-rukh-khan-1832425 |archivedate=14 July 2014 |df= }}</ref> ਇਹਨਾਂ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ, ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਅਭਿਨੈ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ [[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਪਰੰਤੂ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਦਾ।{{sfn|Chopra|2007|pp=79–84}}<ref name=cnnedition>{{cite web|title=Shah Rukh Khan {{ndash}} Q&A |url=http://edition.cnn.com/2008/SHOWBIZ/01/25/SRK.qanda/ |publisher=CNN |date=5 June 2008 |accessdate=30 March 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151103045107/http://edition.cnn.com/2008/SHOWBIZ/01/25/SRK.qanda/ |archivedate= 3 November 2015 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸੋਗ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਅਪ੍ਰੈਲ 1991 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।<ref name=itoday /> ਉਹ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਟਾਈਮ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮੁੰਬਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਚਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ [[ਹੇਮਾ ਮਾਲਿਨੀ]] ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿਲ ਅਸ਼ਨਾ ਹੈ' ਸੀ ਅਤੇ ਜੂਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਿਲਮ ''ਦੀਵਾਨਾ'' ਸੀ, ਜੋ ਜੂਨ 1992 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shahrukh-khan/articleshow/25059260.cms |title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 26) |work=The Times of India |accessdate=30 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141103120905/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shahrukh-khan/articleshow/25059260.cms |archivedate=3 November 2014 |deadurl=no}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਦਸੀ [[ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ]] ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਨਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ ਅਤੇ [[ਦਿੱਵਿਆ ਭਾਰਤੀ]] ਮੁੱਖ ਮਾਦਾ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ''ਦੀਵਾਨਾ'' ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਹਿੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ,<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=198&catName=MTk5Ng== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120329011759/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=198&catName=MTk5Ng%3D%3D |archivedate=29 March 2012 |title=Box Office 1992 |publisher=[[Box Office India]] |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੇਸਟ ਮੇਲ ਡੈਬਿਊ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name=toi-awards>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Shahrukh-Khan-The-King-of-Awards/photostory/29203023.cms |title=Shahrukh Khan The King of Awards |work=The Times of India |accessdate=10 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140701205554/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Shahrukh-Khan-The-King-of-Awards/photostory/29203023.cms |archivedate= 1 July 2014 |df= }}</ref> 1992 ਵਿੱਚ ਉਹ ''ਚਮਤਕਾਰ'', ''ਦਿਲ ਆਸ਼ਨਾ ਹੈ'' ਅਤੇ ''ਰਾਜੂ ਬਨ ਗਯਾ ਜੈਂਟਲਮੈਨ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਜੋ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ]] ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ।<ref>{{cite web|title=The rise, fall and rise of Juhi Chawla |url=http://www.rediff.com/movies/1998/mar/27juhic.htm |date=27 March 1998 |publisher=Rediff.com |accessdate=8 June 2009 |author=Srinivasan, V S |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070129033105/http://www.rediff.com/movies/1998/mar/27juhic.htm |archivedate=29 January 2007 |df= }}</ref> ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਾਲੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ''ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਡ ਐਨਾਲਿਸਿਸ'' ਦੇ ਆਰਨਬ ਰੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ; ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਉਂਕਿ "ਬਰਫ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਟੁਕੜੀ 'ਤੇ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰਨਾ, ਕੰਬਦੇ ਬੁੱਲ਼੍ਹ, ਕੰਬਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਭੌਤਿਕ ਊਰਜਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ... ਇੱਕ ਦਿਮਾਗ਼ੀ, ਤੀਬਰ, ਇੱਕ ਪਲ ਪਲ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧਣ ਨਾਲ" ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ।<ref name= DNA /> ===1993-1994: ਨਾਇਕ-ਵਿਰੋਧੀ=== ਆਪਣੇ 1993 ਦੇ ਰੀਲੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਦੋ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਚ ਖਲਨਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ, ''ਡਰ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ''ਬਾਜ਼ੀਗਰ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਤਲ, ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=199&catName=MTk5Mw== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119095100/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=199&catName=MTk5Mw%3D%3D |archivedate=19 January 2012 |title=Box Office 1993 |publisher=Box Office India |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> ''ਡਰ'' ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ [[ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ]] ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੰਪਨੀ ''ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼'' ਨਾਲ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਹਕਲਾਉਣਾ ਅਤੇ "ਆਈ ਲਵ ਯੂ, ਕ-ਕ-ਕ-ਕਿਰਨ" ਵਾਕ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/nov/04watch.htm |title=Weekend Watch: Darr |publisher=Rediff.com |author=Verma, Sukanya |date=4 November 2005 |accessdate=17 March 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111018181249/http://www.rediff.com/movies/2005/nov/04watch.htm |archivedate=18 October 2011 |df= }}</ref> ''ਡਰ'' ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਨੈਗੇਟਿਵ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਪਰਫੋਰੈਂਸ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੈਸਟ ਵਿਲੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ''ਸਰ'' ਲਈ [[ਪਰੇਸ਼ ਰਾਵਲ]] ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ।<ref name=FFAwardsPDF>{{cite web|url=https://sites.google.com/site/deep750/FilmfareAwards.pdf?attredirects=0 |title=Filmfare Nominees and Winners |format=PDF |work=Filmfare |pp=85–119 |accessdate=29 June 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151019034032/https://sites.google.com/site/deep750/FilmfareAwards.pdf?attredirects=0 |archivedate=19 October 2015 |df= }}</ref> ''ਬਾਜੀਗਰ'', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਣਪਛਾਤੇ ਬਦਲਾਖੋਰੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਨੇ ਮਿਆਰੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2005/oct/18sld4.htm |title=Shah Rukh's Best Movies |publisher=Rediff.com |date=18 October 2005 |accessdate=20 April 2008 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226122111/http://specials.rediff.com/movies/2005/oct/18sld4.htm |archivedate=26 February 2008 |df= }}</ref> ''ਦਿ ਕੈਂਬਰਿਜ ਕੰਪੈਮੀਅਨ ਟੂ ਮੋਡਰਨ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਚਰ'', ਸੋਨਲ ਖੁਲਰ ਨੇ ਇਸ ਪਾਤਰ ਨੂੰ "ਕੂਟਨੀਤੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਇਕ" ਕਿਹਾ।{{sfn|Dalmia|Sadana|2012|p=180}} ਬਾਜੀਗਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਕਾਜੋਲ]] ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਖ਼ਾਨ ਨੇ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।{{sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} 2003 ਵਿੱਚ, ''ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ'' ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ਾਨ ਨੇ "ਦੋਵੇਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਹੀਰੋ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਧਕਵਾਦੀ ਨਾਇਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਖੁਦ ਦਾ ਸੰਸਕਰਣ ਬਣਾ ਲਿਆ"।{{sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} 1993 ਵਿੱਚ, ''[[ਮਾਇਆ ਮੇਮ ਸਾਬ]]'' ਵਿੱਚ [[ਦੀਪਾ ਸਾਹੀ]] ਨਾਲ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਨਗਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ [[ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ ਫਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ]] ਦੁਆਰਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-aamir-khan-isn-t-the-first-actor-to-pose-nude-here-are-5-other-bollywood-actors-who-posed-nude-for-films-2007394 |title=Aamir Khan isn't the first actor to pose nude, here are 5 other Bollywood actors who posed nude for films |author=Mukane, Pratik |work=Daily News and Analysis |date=2 August 2014 |accessdate=8 February 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150209021420/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-aamir-khan-isn-t-the-first-actor-to-pose-nude-here-are-5-other-bollywood-actors-who-posed-nude-for-films-2007394 |archivedate= 9 February 2015 |df= }}</ref> ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।{{sfn|Chandra|2008|p=110–111}} 1994 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ [[ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ]] ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਫ਼ਿਲਮ 'ਕਭੀ ਹਾਨ ਕਭੀ ਨਾ' ਵਿੱਚ ''ਦੀਪਕ ਤਿਜੋਰੀ'' ਅਤੇ ''ਸੁਚਿੱਤਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ'' ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 2004 ਦੀ ਪੂਰਵ-ਅਨੁਮਾਨਕ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ, ਰੇਡਿਫ.ਕਾਮ ਦੀ ਸੁਕੰਨਿਆ ਵਰਮਾ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਬਿਹਤਰੀਨ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਸਹਿਜ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਬਚਕਾਨਾ, ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਦਿਲੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।"<ref name="bestperf">{{cite web|url=http://www.sukanyaverma.com/2012/01/shah-rukh-khans-best-performance-and-film/ |title=Shah Rukh Khan's best performance (And film)! |publisher=SukanyaVerma.com |author=Verma, Sukanya |date=25 March 2004 |accessdate=13 October 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304072142/http://www.sukanyaverma.com/2012/01/shah-rukh-khans-best-performance-and-film/ |archivedate= 4 March 2016 |df= }}</ref> 1994 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ''ਅੰਜਾਮ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੇਸਟ ਖਲਨਾਇਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ]] ਅਤੇ ''ਦੀਪਕ ਤਿਜੋਰੀ'' ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।{{Sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਲਈ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰੇ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ "ਪਾਗਲ ਖ਼ਤਰੇ" ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ "ਲਿਫਾਫੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ" ਵਾਲੇ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref name=DNA>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/analysis/column_when-shah-rukh-khan-lost-his-groove_1763118 |title=When Shah Rukh Khan lost his groove |work=Daily News and Analysis |author=Ray, Arnab |date=11 November 2012 |accessdate=26 January 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114050856/http://www.dnaindia.com/analysis/column_when-shah-rukh-khan-lost-his-groove_1763118 |archivedate=14 November 2012 |df= }}</ref> ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮੁਕੁਲ ਸ. ਆਨੰਦ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ "ਉਦਯੋਗ ਦਾ ਨਵਾਂ ਚਿਹਰਾ" ਕਿਹਾ।<ref name=itoday>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-makes-a-career-out-of-rejected-roles-reinvents-hindi-film-hero/1/287824.html |title=Darringly different |work=[[India Today]] |author=Chandra, Anupama |date=15 April 1995 |accessdate=22 April 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150519010219/http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-makes-a-career-out-of-rejected-roles-reinvents-hindi-film-hero/1/287824.html |archivedate=19 May 2015 |df= }}</ref> ===1995-1998: ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਨਾਇਕ=== [[File:Shah Rukh Khan & Kajol unveil the special coffee table book 'DDLJ'.jpg|thumb|left|2014 ਵਿੱਚ [[ਕਾਜੋਲ]] ਅਤੇ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ''ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ'' ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ 1000 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਸਮੇਂ]] ਖ਼ਾਨ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਰਾਕੇਸ਼ ਰੋਸ਼ਨ]] ਦਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਰੋਮਾਂਚਕਾਰੀ ਥੀਏਟਰ ''ਕਰਨ-ਅਰਜੁਨ'' ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ|ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ]] ਅਤੇ [[ਕਾਜੋਲ]] ਨੇ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਲ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।<ref name="g1995" /> ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਉਸ ਸਾਲ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਹਿਲੀ ਰੋਮਾਂਸ ਫ਼ਿਲਮ, ''ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ'' ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ (ਐਨ.ਆਰ.ਆਈ.) ਨੌਜਵਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਕਾਜੋਲ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ "ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਇਕ" ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/oct/08anu.htm |title=Shah Rukh did not want to do DDLJ |publisher=Rediff.com |author=Kulkarni, Ronjita |date=8 October 2003 |accessdate=11 November 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530014030/http://www.rediff.com/movies/2003/oct/08anu.htm |archivedate=30 May 2015 |df= }}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੋਨਾਂ ਵਲੋਂ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ 1.22 ਬਿਲੀਅਨ ਰੁਪੈ (US $ 17 ਮਿਲੀਅਨ) ਨਾਲ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ "ਆਲ ਟਾਈਮ ਬਲਾਕਬੱਸਟਰ" ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref name="g1995">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=201&catName=MTk5NQ== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120919200909/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=201&catName=MTk5NQ%3D%3D |archivedate=19 September 2012 |title=Box Office 1995 |publisher=Box Office India |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref><ref>{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=all_time_earners|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107103929/http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=all_time_earners|archivedate=7 January 2012|title=All Time Grossers|publisher=Box Office India|accessdate=13 May 2014}}</ref><ref name="Worldwide gross" /> ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਹੈ; ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮਰਾਠਾ ਮੰਦਿਰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ 2015 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ 1000 ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿਖ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{cite web|title='DDLJ' to complete 1000 weeks at Maratha Mandir theatre on Friday |url=http://ibnlive.in.com/videos/517598/ddlj-to-complete-1000-weeks-at-maratha-mandir-theatre-on-friday.html |publisher=[[CNN-IBN]] |date=11 December 2014 |accessdate=11 December 2014 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6Yu78Daiu?url=http://www.ibnlive.com/videos/india/ddlj-1000-weeks-730712.html |archivedate=30 May 2015 |deadurl=yes |df= }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/maratha-mandir-brings-down-curtains-on-ddlj-after-20-years-115021900494_1.html |title=Maratha Mandir brings down curtains on DDLJ after 20 years |work=Business Standard |date=19 February 2015 |accessdate=19 February 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530052333/http://www.business-standard.com/article/news-ians/maratha-mandir-brings-down-curtains-on-ddlj-after-20-years-115021900494_1.html |archivedate=30 May 2015 |df= }}</ref> ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਸੱਤ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।{{Sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ''ਰਾਜਾ ਸੇਨ'' ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਖ਼ਾਨ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਅਤੇ ਛਿਛੋਰਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਖਰਾ ਵੀ ਹੈ। ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਹਿਜਤਾ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ।"<ref>{{cite web|title=DDLJ: Ten years, everybody cheers |url=http://www.rediff.com/movies/2005/may/13raja.htm |date=13 May 2005 |author=Sen, Raja |accessdate=29 January 2011 |publisher=Rediff.com |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150530014324/http://www.rediff.com/movies/2005/may/13raja.htm |archivedate=30 May 2015 |df= }}</ref> 1996 ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਚਾਰੋ ਫਿਲਮਾਂ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ<ref>{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=202&catName=MTk5Ng== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120922015917/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=202&catName=MTk5Ng%3D%3D |archivedate=22 September 2012 |title=Box Office 1996 |publisher=Box Office India |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> ਪਰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ''ਯੈੱਸ ਬਾਸ'' ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਆਦਿਤਿਆ ਪੰਚੋਲੀ ਅਤੇ [[ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ]] ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=FFAwardsPDF /> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1997 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ [[ਸੁਭਾਸ਼ ਘਈ]] ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਸਮਾਜਿਕ ਡਰਾਮਾ ''ਪ੍ਰਦੇਸ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ,{{Sfn|Hirji|2010|p=110}} ਅਰਜੁਨ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਜੋ ਨੈਤਿਕ ਉਲਝਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। [[ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ]] ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆ ਮੁੱਖ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/gallery/shah-rukh-khan-best-films/9/8077.html |title=Pardes (1997) |work=India Today |accessdate=27 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140520215744/http://indiatoday.intoday.in/gallery/shah-rukh-khan-best-films/9/8077.html |archivedate=20 May 2014 |df= }}</ref> 1997 ਦੇ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਰੋਮਾਂਸ ''ਦਿਲ ਤੋ ਪਾਗਲ ਹੈ'' ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਹਿਯੋਗ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਹੁਲ, ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ [[ਮਾਧੁਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ]] ਅਤੇ [[ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ]] ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ ਦੇ ਤਿਕੋਣ 'ਚ ਫਸਿਆ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਤੀਜਾ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।{{Sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 1998 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਣਾਈ। ਸਾਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰੀਲੀਜ਼ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ''ਡੁਪਲੀਕੇਟ'' ਵਿੱਚ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ [[ਸੋਨਾਲੀ ਬੇਂਦਰੇ]] ਦੇ ਨਾਲ ਡਬਲ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ, ਯਸ਼ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਹਿਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਜੌਹਰ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ''ਧਰਮਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼'' ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਹਿੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ,<ref>{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=204&catName=MTk5OA= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120505193513/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=204&catName=MTk5OA%3D%3D |archivedate= 5 May 2012 |title=Box Office 1998 |publisher=Box Office India |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> ਪਰ ''ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ'' ਨੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news |title=Comic-book charm |url=http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-duplicate-starring-shah-rukh-khan-juhi-chawla-sonali-bendre/1/264225.html |work=India Today |author=Chopra, Anupama |date=18 May 1998 |accessdate=10 March 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150216165145/http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-duplicate-starring-shah-rukh-khan-juhi-chawla-sonali-bendre/1/264225.html |archivedate=16 February 2015 |df= }}</ref> ਉਸੇ ਸਾਲ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ [[ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ]] ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਲ ਸੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ([[ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ]])<ref>{{cite news|newspaper=The Indian Express|author=Deosthalee, Deepa|date=22 August 1998|accessdate=7 December 2011|title=A picture perfect ode to love, Dil Se|url=http://www.expressindia.com/ie/daily/19980822/23450914.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217075228/http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19980822/23450914.html |archivedate=17 December 2013}}</ref> ਲਈ ਮੋਹ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਮਣੀ ਰਤਨਮ ਦੀਆਂ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕਿਸ਼ਤ ਸੀ।{{Sfn|Ciecko|2006|p=142}}<ref name=heart>{{cite web |url=http://www.cinescene.com/names/maniratnam.html |title=From the Heart&nbsp;– The Films of Mani Ratnam |year=2001 |accessdate=4 April 2011 |author=Padua, Pat |publisher=Cinescene.com |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303170916/http://www.cinescene.com/names/maniratnam.html |archivedate= 3 March 2016 |df= }}</ref> ਸਾਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਰੀਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਕਰਨ ਜੌਹਰ]] ਦੇ ਰੋਮਾਂਸ [[ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਰੋਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਜੋਲ ਅਤੇ [[ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਤਿਕੋਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਲੇਖਕ ਅੰਜਾਨਾ ਮੋਚਿਹਰ ਚੰਦਰਾ ਨੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਬਲਾਕਬੱਸਟਰ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ "ਰੋਮਾਂਸ, ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੀ ਪੌਟ-ਪੋੜੀ" ਕਿਹਾ ਹੈ।{{sfn|Chandra|2008|p=128}} ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਸਾਲ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ,{{Sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=574}} ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦਾ ਅਤੇ ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕਾਜੋਲ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਅਸਰ ਪਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite web|title=5 Reasons Why We Still Love Kuch Kuch Hota Hai |url=http://www.indiatimes.com/entertainment/bollywood/5-reasons-why-we-still-love-kuch-kuch-hota-hai-106949.html |work=[[The Times of India]] |author=Vaishnav, Anand |date=16 October 2013 |accessdate=10 March 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150110201112/http://www.indiatimes.com/entertainment/bollywood/5-reasons-why-we-still-love-kuch-kuch-hota-hai-106949.html |archivedate=10 January 2015 |df= }}</ref> ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਇਸ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਮੇਡੀ ਅਤੇ ਲੜੀਵਾਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ।{{sfn|Chopra|2007|p=112}}<ref name="romantic hero">{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/acting-not-romance-is-my-forte-shah-rukh-khan-608704|title=Shah Rukh Khan: Acting, not romance, is my forte | publisher=NDTV |accessdate=10 March 2015 |date=17 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150912212150/http://movies.ndtv.com/bollywood/acting-not-romance-is-my-forte-shah-rukh-khan-608704 |archivedate=12 September 2015}}</ref> ਉਸਨੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ, ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਕਰਣ ਜੌਹਰ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੰਗਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਢਾਲਿਆ ਅਤੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਬਣਾਇਆ। ਖ਼ਾਨ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਸਹਿ-ਸਿਤਾਰੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਦੇ ਇੱਕ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਮੋਹਰੀ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ 'ਤੇ ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ।<ref name=kiss>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/why-shah-rukh-khan-broke-his-kissing-rule-for-jab-tak-hai-jaan-608874 |title=Why Shah Rukh Khan broke his kissing rule for ''Jab Tak Hai Jaan'' |publisher=NDTV |date=16 November 2012 |accessdate=9 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150913013540/http://movies.ndtv.com/bollywood/why-shah-rukh-khan-broke-his-kissing-rule-for-jab-tak-hai-jaan-608874 |archivedate=13 September 2015}}</ref> ===1999–2003: ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ=== 1999 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਇਕੋ ਰਿਲੀਜ਼ ''ਬਦਾਸ਼ਾਹ'' ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ [[ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ]] ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਸੀ,<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=205&catName=MTk5Ng== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120119050259/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=205&catName=MTk5Ng%3D%3D |archivedate=19 January 2012 |title=Box Office 1999 |publisher=Box Office India |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> ਇਸਨੇ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕਾਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ<ref name=FFAwardsPDF /> ਪਰ ਉਹ ''ਹਸੀਨਾ ਮਾਨ ਜਾਏਗੀ'' ਲਈ [[ਗੋਵਿੰਦਾ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਗੋਵਿੰਦਾ]] ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। 1999 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਖ਼ਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਕੰਪਨੀ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ ਅਨਲਿਮਿਟਿਡ ਦਾ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣਿਆ।<ref name="dreamz">{{cite news|title=Holidaying with unlimited Dreamz |date=25 August 2003 |accessdate=25 June 2011 |url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/08/25/stories/2003082500540200.htm |author=Palicha, Paresh C. |newspaper=The Hindu |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222105503/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/08/25/stories/2003082500540200.htm |archivedate=22 December 2016 |df= }}</ref> ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਤਪਾਦਨ, ''ਫਿਰ ਭੀ ਦਿਲ ਹੈ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ'' (2000) ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਚਾਵਲਾ ਨੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਸਫਲਤਾ ਸੀ।<ref name="2000 BO">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=206&catName=MjAwMA== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130811213429/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=206&catName=MjAwMA%3D%3D |archivedate=11 August 2013 |title=Box Office 2000 |publisher=Box Office India |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫਤਾ ਬਾਅਦ [[ਰਿਤੀਕ ਰੋਸ਼ਨ]] ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਵਿੱਚ ''ਕਹੋ ਨਾ ਪਿਆਰ ਹੈ'' ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜਿਸ 'ਵੀ ਅਲੋਚਕਾ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕੀ ਇਹ ਨਵਾ ਚੇਹਰਾ ਖ਼ਾਨ ਤੇ ਭਾਰੀ ਪੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਰੇਡਿਫ.ਕਾਮ ਦੀ ਸਵਪਨਾ ਮਿੱਤਰਾ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਬਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, "ਸੱਚ ਕਹਾਂ ਤਾਂ, ਇਹ ਸਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਨਵਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ।"<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2000/jan/21hind.htm |title=I love my car&nbsp;– and my country |author=Mitter, Swapna |publisher=Rediff.com |date=21 January 2000 |accessdate=17 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924141006/http://www.rediff.com/movies/2000/jan/21hind.htm |archivedate=24 September 2015 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੇ [[ਕਮਲ ਹਾਸਨ]] ਦੀ ''ਹੇ ਰਾਮ'' (2000) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਮਜਦ ਖ਼ਾਨ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤਮਿਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="HRR">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/thehindu/2000/02/25/stories/09250221.htm |title=Film Review: ''Hey! Ram'' |work=The Hindu |date=25 February 2000 |accessdate=27 May 2015 |author=Reddy, T. Krithika |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222105630/http://www.thehindu.com/thehindu/2000/02/25/stories/09250221.htm |archivedate=22 December 2016 |df= }}</ref> ਉਹ ਕਮਲ ਹਾਸਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਓਸਨੇ ਨਿਸ਼ੁਲਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/SRK-didnt-take-money-for-Hey-Ram/articleshow/20313213.cms |title=SRK didn't take money for Hey Ram |work=The Times of India |date=29 May 2013 |accessdate=16 January 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015091010/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/SRK-didnt-take-money-for-Hey-Ram/articleshow/20313213.cms |archivedate=15 October 2015 |df= }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2000/jun/10shah1.htm |title=The scary part is that the adulation will go away |publisher=Rediff.com |last=Taliculam |first=Sharmila |date=10 June 2000 |accessdate=16 January 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160712134309/http://www.rediff.com/movies/2000/jun/10shah1.htm |archivedate=12 July 2016 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ 'ਤੇ, [[ਦ ਹਿੰਦੂ|ਦਿ ਹਿੰਦੂ]] ਦੇ ਟੀ. ਕ੍ਰਿਥੀਕਾ ਰੈਡੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀ ਤਰਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ।"<ref name="HRR" /> 2001 ਵਿੱਚ, ਡਰੀਮਜ਼ ਅਨਲਿਮਿਟੇਡ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ ਸਿਵਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹਾਕਵਿ ''ਅਸ਼ੋਕਾ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇਹ ਸਮਰਾਟ [[ਅਸ਼ੋਕ]] ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ਿਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਲਈ [[ਵੇਨਿਸ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ]] ਅਤੇ [[ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ|2001 ਟੋਰਾਂਟੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ]] 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref name="newyork911">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2001/oct/24mkt.htm |title=Hype 'n' Hoopla |accessdate=31 December 2008 |author=Chhabra, Aseem |date=24 October 2001 |publisher=Rediff.com |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090630033853/http://www.rediff.com/movies/2001/oct/24mkt.htm |archivedate=30 June 2009 |df= }}</ref> ਪਰ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੀ।<ref name="BO 2001">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=207&catName=MjAwMA== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117042738/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=207&catName=MjAwMA%3D%3D |archivedate=17 January 2012 |title=Box Office 2001 |publisher=Box Office India |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> ਜ੍ਤਜਦੋਂ ਉਤਪਾਦ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ,{{sfn|Chopra|2007|pp=181–190}} ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ srkworld.com, ਇੱਕ ਕੰਪਨੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ ਅਨਲਿਮਿਟੇਡ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਿਆ। ਦਸੰਬਰ 2001 ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਵੰਸੀ ਦੀ ''ਸ਼ਕਤੀ: ਦਿ ਪਾਵਰ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ ਕ੍ਰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ 'ਤੇ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ।<ref name="prolapsed disc">{{cite news |url=http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20030324/cinema.html |title=Star Stuck |date=24 March 2003 |accessdate=28 June 2012 |author=Chopra, Anupama |work=India Today |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130426033118/http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20030324/cinema.html |archivedate=26 April 2013 |df= }}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪਰੌਲੈਸਪਡ ਡਿਸਕ ਨਾਲ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਥੈਰੇਪੀਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸੱਟ ਦਾ ਸਥਾਈ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।<ref name="prolapsed disc" /><ref name="RediffCCInterview">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/jul/15sd3.htm |title=What makes SRK the richest man in the world? |publisher=Rediff.com |author=Jha, Subhash K |date=15 July 2003 |accessdate=28 June 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111228135518/http://www.rediff.com/movies/2003/jul/15sd3.htm |archivedate=28 December 2011 |df= }}</ref> 2003 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੱਕ, ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਿਗੜ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਵੇਲਿੰਗਟਨ ਹਸਪਤਾਲ, ਵਿਖੇ ਐਂਟੀਟਿਰ ਸਰਵੀਕਲ ਡਿਸਕੇਕਟੋਮੀ ਅਤੇ ਫਿਊਜ਼ਨ ਸਰਜਰੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਪਈ ਸੀ।<ref name="pressure">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/feb/27srk.htm |title=SRK to be discharged on Thursday |publisher=Rediff.com |author=Bhatia, Shyam |date=27 February 2003 |accessdate=27 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150121074916/http://www.rediff.com/movies/2003/feb/27srk.htm |archivedate=21 January 2015 |df= }}</ref><ref name="problem">{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Bollywood-Main-Hoon-Naa-says-Shah-Rukh/articleshow/39696603.cms? | title=Bollywood, Main Hoon Naa, says Shah Rukh |author=Ahmed, Rashmee Z |author2=Pillai, Jitesh | work=The Times of India | date=8 March 2003 | accessdate=28 June 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi-times/I-will-be-back-Shah-Rukh-Khan/articleshow/46908205.cms |title=I will be back: Shah Rukh Khan |work=The Times of India |date=20 May 2003 |accessdate=28 June 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120821122254/http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi-times/I-will-be-back-Shah-Rukh-Khan/articleshow/46908205.cms |archivedate=21 August 2012 |df= }}</ref> ਜੂਨ 2003 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬੋਝ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਲਾਨਾ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ।<ref name="RediffCCInterview" /> [[File:Devdas CD-Rom Release.jpg|thumb|right|ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ [[ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ|ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ]] ''ਦੇਵਦਾਸ'' ਫਿਲਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਂ]] ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ''ਮੁਹੱਬਤੇਂ'' (2000) ਅਤੇ ਕਰਨ ਜੌਹਰ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ ''ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ...'' (2001)<ref name="2000 BO" /><ref name="overseas">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=overseas_earners |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130905204607/http://www.boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=overseas_earners|archivedate=5 September 2013|title=Overseas Earnings (Figures in Ind Rs)|publisher=Box Office India|accessdate=13 May 2014}}</ref> ਖ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਨ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦਾ ਮੋੜ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।<ref name="Rediff">{{cite web|title='Maybe people love me too much! |url=http://www.rediff.com/entertai/2001/dec/13shah.htm |author=Sidana, Latika |publisher=Rediff.com |date=13 December 2001 |accessdate=3 May 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114014210/http://www.rediff.com/entertai/2001/dec/13shah.htm |archivedate=14 November 2012 |df= }}</ref> ਦੋਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੇ [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ]] ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।{{Sfn|Mehta|Pandharipande|2011|p=151}}{{sfn|Gulazāra|Nihalani|Chatterjee|2003|p=401}} ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਜਨਤਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ''ਮੁਹੱਬਤੇਂ'' ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਦੂਜਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਕ੍ਰਿਟਿਕਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=FFAwardsPDF /><ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/kabhi-khushi-kabhie-gham/critic-review/ |title=Movie Review: Kabhi Khushi Kabhie Gham |accessdate=30 September 2007 |author=Adarsh, Taran |date=11 December 2001 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192521/http://www.bollywoodhungama.com/movie/kabhi-khushi-kabhie-gham/critic-review/ |archivedate=30 November 2016 |df= }}</ref> ''ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ...'' ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦ ਰਿਹਾ।<ref name="Worldwide gross">{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&catName=TGlmZXRpbWU= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120503222655/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&catName=TGlmZXRpbWU%3D |archivedate= 3 May 2012 |title=Top Lifetime Grossers Worldwide (IND Rs) |accessdate=13 May 2014 |publisher=Box Office India |deadurl=yes |df= }}</ref> 2002 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ [[ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਬੰਸਾਲੀ]] ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਦੇਵਦਾਸ'' ਵਿੱਚ [[ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਬੱਚਨ|ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ]] ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸ਼ਰਾਬੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। {{INR}}500 ਮਿਲੀਅਨ ($ 7.0 ਮਿਲੀਅਨ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਬਣੀ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ,<ref>{{cite news|url=http://www.frontline.in/static/html/fl1917/19171320.htm |title=The unbearable opulence of Devdas |work=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |date=17 August 2002 |accessdate=22 March 2015 |author=Deshpande, Sudhanva |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140530132657/http://www.frontline.in/static/html/fl1917/19171320.htm |archivedate=30 May 2014 |df= }}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਨੇ {{INR}}840 ਮਿਲੀਅਨ (US $ 12 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਕਰਕੇ ਲਾਗਤ ਵਸੂਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।<ref name="Worldwide gross" /> ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ 10 ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਲਈ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰ,<ref name=toi-awards /> ਅਤੇ ''ਗੈਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਲਈ ਬਾੱਫਟਾ'' ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਸਮੇਤ ਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/english/hollywood/news/Devdas-nominated-for-best-foreign-film-at-Bafta/articleshow/35681339.cms |title=Devdas nominated for best foreign film at Bafta |work=The Times of India |date=27 January 2003 |accessdate=30 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150911000628/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/english/hollywood/news/Devdas-nominated-for-best-foreign-film-at-Bafta/articleshow/35681339.cms |archivedate=11 September 2015 |df= }}</ref> ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਰਣ ਜੌਹਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ''ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ (2003)'', ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਹਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।<ref name="overseas" /><ref name="2003 BO">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=209&catName=MjAwMA== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015210718/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=209&catName=MjAwMA%3D%3D |archivedate=15 October 2013 |title=Box Office 2003 |publisher=Box Office India |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> [[ਜਯਾ ਬਚਨ|ਜਯਾ ਬੱਚਨ]], [[ਸੈਫ਼ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ]], ਅਤੇ [[ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ]] ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੈ ਵਾਲੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਅਮਨ ਮਾਥੁਰ, ਜੋ ਘਾਤਕ ਦਿਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਲਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/mp/2003/12/01/stories/2003120100420300.htm |title=Fall in love now&nbsp;... Kal Ho Naa Ho |work=The Hindu |author=Salam, Ziya Us |date=1 December 2003 |accessdate=13 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222044935/http://www.thehindu.com/mp/2003/12/01/stories/2003120100420300.htm |archive-date=22 ਦਸੰਬਰ 2016 |url-status=dead}}</ref> ਅਜ਼ੀਜ਼ ਮਿਰਜ਼ਾ ਦੀ ਫਿਮਲ ''ਚਲਤੇ ਚਲਤੇ'' (2003) ਵਿੱਚ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ ਅਨਲਿਮਿਟੇਡ ਦੇ ਹੋਰ ਸਹਿਭਾਗੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਹ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਗਏ।{{sfn|Chopra|2007|pp=194–195}} ===2004–2009: ਮੁੜ ਤੋਂ ਸੁਰਜੀਤ=== 2004 ਖ਼ਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਸਾਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ ਅਨਲਿਮਿਟੇਡ ਨੂੰ ਰੈੱਡ ਚੀਲੀਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ।<ref name=RedCh>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shreyas-Talpade-set-to-venture-into-production/articleshow/12728369.cms |title=Shreyas Talpade set to venture into production |work=The Times of India |date=19 April 2012 |accessdate=1 August 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150912020828/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shreyas-Talpade-set-to-venture-into-production/articleshow/12728369.cms |archivedate=12 September 2015 |df= }}</ref> ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਫ਼ਰਾਹ ਖ਼ਾਨ]] ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਫਿਲਮ ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਮਸਾਲਾ ਫਿਲਮ ''ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ'' ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। [[ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਸੰਬੰਧ|ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧਾਂ]] ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਚਿਤਰ ਤੋਂ ਸਥਾਈ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਚੇਤ ਕੋਸ਼ਿਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ।{{sfn|Bharat|Kumar|2012|p=43}} ਫਿਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਰੋਮਾਂਸ ਫਿਲਮ [[ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਪਾਇਲਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਔਰਤ (ਪ੍ਰਿਟੀ ਜ਼ਿੰਟਾ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 55 ਵੀਂ ਬਰਲਿਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ<ref>{{cite web|title=Yash Chopra On Berlin Film Festival Jury |date=18 January 2006 |url=http://www.yashrajfilms.com/news/yc_berlinaile.htm |publisher=[[Yash Raj Films]] |accessdate=17 October 2007 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070618144056/http://www1.yashrajfilms.com/news/yc_berlinaile.htm |archivedate=18 June 2007 |df= }}</ref> ਇਹ 2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ {{INR}}940 ਮਿਲੀਅਨ (US $ 13 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ''ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ'' {{INR}}680 ਮਿਲੀਅਨ (US $ 9.5 ਮਿਲੀਅਨ) ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।<ref name="Worldwide gross" /><ref name="2004 BO">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.phpitemCat=210&catName=MjAwMA==|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130811210038/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=210&catName=MjAwMA%3D%3D |archivedate=11 August 2013 |title=Box Office 2004 |publisher=Box Office India |accessdate=14 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> [[File:Don premiere.jpg|thumb|left|[[ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ]] ਨਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ''ਡੌਨ'' ਦੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 'ਤੇ ਖ਼ਾਨ]] 2004 ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਰੀਲੀਜ਼ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਗੋਵਾਰੀਕਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਾਟਕ ''ਸਵਦੇਸ਼'' ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੇ [[ਨਾਸਾ]] ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਫਲੋਰਿਡਾ ਦੇ ਕੈਨੇਡੀ ਸਪੇਸ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨਾਸਾ ਦੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਮਲ ਬਣ ਗਈ।<ref name="Hindustan0314">{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-s-swades-project-launched-by-nasa/story-2o0is9HfM09a8NuyazyXzO.html |title=Shah Rukh Khan's Swades project launched by NASA |work=Hindustan Times |date=5 March 2014 |accessdate=27 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001124956/http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-s-swades-project-launched-by-nasa/story-2o0is9HfM09a8NuyazyXzO.html |archivedate= 1 October 2015 |df= }}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਦਵਾਨ ਸਟੀਫਨ ਟਿਓ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ "ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ" ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।{{sfn|Teo|2013|p=123}} ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿਚ, ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shah-Rukh-Khan-yet-to-see-Swades/articleshow/27533807.cms|title=Shah Rukh Khan yet to see 'Swades'|work=The Times of India|date=17 December 2013|accessdate=27 December 2014}}</ref> ''ਵੈਰਾਇਟੀ'' ਦੇ ''ਡੈਰੇਕ ਐਲੀ'' ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ "ਅਸਥਿਰਤਾ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ "ਇੱਕ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਪਰਵਾਸੀ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਮੁੱਲ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ",<ref>{{cite web|author=Elley, Derek |url=https://variety.com/2004/film/reviews/swades-we-the-people-1200528995/ |title=Review: 'Swades: We, the People' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=17 December 2004 |accessdate=27 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150112002427/https://variety.com/2004/film/reviews/swades-we-the-people-1200528995/ |archivedate=12 January 2015 |df= }}</ref> ਪਰੰਤੂ ਜਿੰਤੇਸ਼ ਪਿੱਲੈ ਸਮੇਤ ਕਈ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦਾ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਅਭਿਨੈ ਹੈ।<ref name="rediffswades">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-10-best-bollywood-movies-of-the-decade/20110112.htm#4 |title=10 Best Bollywood Movies of the Decade |publisher=Rediff.com |date=12 January 2011 |accessdate=12 January 2012 |page=4 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120121152447/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-10-best-bollywood-movies-of-the-decade/20110112.htm |archivedate=21 January 2012 |df= }}</ref><ref>{{cite news|author=Pillai, Jitesh |url=http://www.swades.com/filmreviews4.html |title=Swades:: we, the people |work=[[The Sunday Times (India)|The Sunday Times]] |date=19 December 2004 |accessdate=12 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018092525/http://www.swades.com/filmreviews4.html |archivedate=18 October 2014}}</ref> ਉਸਨੂੰ 2004 ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੇਸਟ ਐਕਟਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਸਵਦੇਸ'' ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।<ref name=toi-awards /><ref name=FFAwardsPDF /> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ "ਟੌਪ 80 ਆਈਕੌਨਿਕ ਪਰਫੌਰਮੈਂਸ" ਦੇ 2010 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name="iconic">{{cite journal|url=http://filmfare.com/articles/80-iconic-performances-310-953.html |title=80 Iconic Performances 3/10 |journal=[[Filmfare]] |date=4 June 2010 |accessdate=12 January 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110627103954/http://www.filmfare.com/articles/80-iconic-performances-310-953.html |archivedate=27 June 2011}}</ref> 2005 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ''ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ'' ਦੀੌ ਕਲਪਨਾ ਨਾਟਕ, ''ਪਹੇਲੀ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਇਹ ਫਿਲਮ ਭਾਰਤ ਦੀ 79 ਵੀਂ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/sep/26paheli.htm |title=Paheli is India's Oscar entry |date=26 September 2005 |publisher=Rediff.com |accessdate=5 June 2009 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090828043613/http://www.rediff.com/movies/2005/sep/26paheli.htm |archivedate=28 August 2009 |df= }}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਰਣ ਜੌਹਰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਗੀਤਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਟਕ ''ਕਭੀ ਅਲਵਿਦਾ ਨਾ ਕਹਨਾ'' (2006) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨਾਖੁਸ਼ ਵਿਆਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਪ੍ਰਿਟੀ ਜ਼ਿੰਟਾ, [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ]], ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ ਅਤੇ ਕਿਰਨ ਖੇਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ {{INR}}1.13 ਬਿਲੀਅਨ (US $ 16 ਮਿਲੀਅਨ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ।<ref name="Worldwide gross" /> ''ਕਭੀ ਅਲਵਿਦਾ ਨਾ ਕਹਨਾ'' ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ''ਡੌਨ'', 1978 ਦੀ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਰੀਮੇਕ, ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੇਸਟ ਐਕਟਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਿੱਤੀ।<ref name="taran">{{cite web|last=Adarsh |first=Taran |title=Don&nbsp;– The Chase Begins Again: Movie Review |url=http://www.bollywoodhungama.com/movie/don-the-chase-begins-again/critic-review/ |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=26 July 2011 |date=20 October 2006 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130191913/http://www.bollywoodhungama.com/movie/don-the-chase-begins-again/critic-review/ |archivedate=30 November 2016 |df= }}</ref><ref>{{cite journal|url=https://variety.com/2007/film/markets-festivals/don-3-1200511334/ |journal=Variety |author=Elley, Derek |title=Review: 'Don' |date=3 January 2007 |accessdate=23 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117031904/https://variety.com/2007/film/markets-festivals/don-3-1200511334/ |archivedate=17 November 2015 |df= }}</ref> 2007 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਬਦਨਾਮ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਯਸ਼ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਅਰਧ-ਕਾਲਪਨਿਕ ''ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ'' ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਕੌਮੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਈਚੰਦ ਪਟੇਲ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਖ਼ਾਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸੀ,<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/india/chak-de-india-takes-srk-down-memory-lane/story-CqMprEJb0BT6Wk6stJ7rWM.html |title=''Chak De India'' takes SRK down memory lane |work=Hindustan Times |date=6 August 2007 |accessdate=1 August 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001115624/http://www.hindustantimes.com/india/chak-de-india-takes-srk-down-memory-lane/story-CqMprEJb0BT6Wk6stJ7rWM.html |archivedate= 1 October 2015 |df= }}</ref> ਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ "ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ, ਉਦਾਰਵਾਦੀ, ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।{{Sfn|Patel|2012|p=245}} ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,<ref name="Worldwide gross" /><ref name="director">{{cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/ET_Cetera/Directors_pick_Taare_Zameen_Chak_De/articleshow/2661102.cms |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080421200216/http://economictimes.indiatimes.com/ET_Cetera/Directors_pick_Taare_Zameen_Chak_De/articleshow/2661102.cms|archivedate=21 April 2008|title=''Taare Zameen Par'', ''Chak De'' top directors' pick in 2007|accessdate=10 April 2008|date=29 December 2007|work=The Economic Times}}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ,<ref name=toi-awards /> ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀਐਨਐਨ-ਆਈਬੀਐਨ ਦੇ ਰਾਜੀਵ ਮਸੰਦ "ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟ੍ਰਿਪਿੰਗ ਦੇ, ਉਸਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਜਾਦੂ ਦੇ ਬਗੈਰ" ਮੰਨਿਆ।<ref name="typicalactingstyle">{{cite web|url=http://www.news18.com/videos/india/masands-verdict-chak-de-india-270725.html |title=Review: ''Chak De's&nbsp;...'' a winner all the way |publisher=CNN-News18 |author=Masand, Rajeev |date=16 February 2008 |accessdate=12 January 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130191117/http://www.news18.com/videos/india/masands-verdict-chak-de-india-270725.html |archivedate=30 November 2016 |df= }}</ref> ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ''ਚੋਟੀ ਦੇ 80 ਆਈਕਾਨਿਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ'' ਦੇ 2010 ਦੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="Filmfare">{{cite journal|url=http://www.filmfare.com/articles/80-iconic-performances-810-989.html |title=80 Iconic Performances 8/10 |journal=Filmfare |date=8 June 2010 |accessdate=5 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101104033800/http://www.filmfare.com/articles/80-iconic-performances-810-989.html |archivedate=4 November 2010}}</ref> ਉਸੇ ਸਾਲ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਫਰਾਹ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪੁਨਰ ਮੇਲ ਮੈਲੋਡ੍ਰਾਮਾ ''ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ'' ਵਿੱਚ [[ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ]], [[ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ]] ਅਤੇ [[ਸ਼ਰੇਅਸ ਤਲਪਡੇ]] ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨੇ 1970 ਦੇ ਜੂਨੀਅਰ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸੁਪਰ ਸਟਾਰ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫਿਲਮ 2007 ਦੀ ਦੋਨੋਂ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਘਰੇਲੂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ।<ref name="overseas" /><ref name=boi2007>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=214&catName=MjAwNw== |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120117062226/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=214&catName=MjAwNw%3D%3D |archivedate=17 January 2012 |title=Box Office 2007 |publisher=Box Office India |accessdate=13 May 2014 |deadurl=yes |df= }}</ref> ''ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ'' ਨਾਲ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਐਕਟਰ ਲਈ ਸਾਲ ਦਾ ਦੂਜੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://businessofcinema.com/bollywood-news/darsheel-nominated-for-filmfare-best-actor/21908 |title=Darsheel nominated for Filmfare best actor |publisher=Business of Cinema |date=8 February 2008 |accessdate=7 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141027034339/http://businessofcinema.com/bollywood-news/darsheel-nominated-for-filmfare-best-actor/21908 |archivedate=27 October 2014 |df= }}</ref> ''ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼'' ਦੇ ਖਾਲਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਉੱਦਮ ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਹਸਤਾਖਰ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਮੇਡੀ, ਉੱਚ ਨਾਟਕ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦਾ ਹੈ"।<ref>{{cite news|title=Review: ''Om Shanti Om'' |url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/review-om-shanti-om/story-iyy6N2Jd4kkAfxH5FtqUdL.html |author=Khalid Mohammed |work=Hindustan Times |date=10 November 2007 |accessdate=7 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151001102535/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/review-om-shanti-om/story-iyy6N2Jd4kkAfxH5FtqUdL.html |archivedate= 1 October 2015 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਆਦਿਤਿਆ ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ''[[ਰਬ ਨੇ ਬਨਾ ਦੀ ਜੋੜੀ]]'' (2008) ਵਿੱਚ [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ]] ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਨਵਆਉਣ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਘੱਟ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਆਦਮੀ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਾਹਨੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਜਿਸਦੀ ਜਵਾਨ ਵਿਆਹੁਤਾ ਪਤਨੀ (ਸ਼ਰਮਾ) ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਿਆਰ ਉਸਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼|ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼]] ਦੇ ਰੇਚਲ ਸਲਟਜ਼ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ "ਟੇਲਰ ਮੇਡ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ<ref>{{cite news|last=Saltz |first=Rachel |url=https://www.nytimes.com/2008/12/13/movies/13jodi.html |title=Bollywood's Shahrukh Khan Plays a Forlorn Husband Who Makes the Right Moves |work=[[ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼]] |date=12 December 2008 |accessdate=13 January 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150523043655/http://www.nytimes.com/2008/12/13/movies/13jodi.html |archivedate=23 May 2015 |df= }}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਏਪੀਲਾਗ ਤੋਂ ਡੀਪ ਕੰਟਰੈਕਟਰ ਨੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਰਾਜ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤਵਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite journal|journal=Epilogue Jammu, Vol 3, Issue 2 |title=Khan Vs. Khan and Formula Vs. Non-Formula |url=https://books.google.com/books?id=6EQ2mAzlU64C&pg=PA67 |author=Contractor, Deep |date=1 February 2009 |page=67 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230121908/https://books.google.com/books?id=6EQ2mAzlU64C&pg=PA67 |archivedate=30 December 2016 |df= }}</ref> ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿਚ, ਮੁਦੱਸਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ''ਦੁਲਹਾ ਮਿਲ ਗਿਆ'' ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਦੀ ਸੱਟ ਲੱਗ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੇ ਕਾਫੀ ਫਿਜ਼ੀਓਥੈਰਪੀ ਸੈਸ਼ਨ ਕਰਵਾਇਆ ਪਰ ਦਰਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਰਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਆਰਥਰੋਸਕੋਪਿਕ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_srk-waiting-for-docs-word-on-shoulder-injury_1226072 |title=SRK waiting for doc's word on shoulder injury |author=Shetty-Saha, Shubha |work=Daily News and Analysis |date=29 January 2009 |accessdate=13 January 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120301130603/http://www.dnaindia.com/entertainment/report_srk-waiting-for-docs-word-on-shoulder-injury_1226072 |archivedate= 1 March 2012 |df= }}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Workload-takes-toll-on-Shah-Rukh-Khan/articleshow/9977609.cms? |title=Workload takes toll on Shah Rukh Khan |work=The Times of India |author=Shelar, Jyoti |date=14 September 2011 |accessdate=13 January 2012}}</ref> ਉਸ ਨੇ 2009 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਬਿੱਲੂ'' ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਸਾਹਿਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਇੱਕ ਕਲਪਨਾਸ਼ੀਲ ਵਰਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀਾਂ [[ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ]], ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਆਇਟਮ ਨੰਬਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।<ref name=fji>{{cite web|url=http://www.filmjournal.com/content/film-review-billu-barber |title=Film Review: Billu Barber |author=Lovece, Frank |work=[[Film Journal International]] |date=19 February 2009 |accessdate=20 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402112959/http://www.filmjournal.com/content/film-review-billu-barber |archivedate= 2 April 2015 |df= }}</ref> ਜਦੋਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੇਅਰਡਰੈਸਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸ਼ਬਦ "ਨਾਈ" ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸੀ ਤਾਂ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕੰਪਨੀ ਰੈੱਡ ਚਿਲਿਜ਼ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ''ਬਿੱਲੂ ਬਾਰਬਰ'' ਤੋਂ ''ਬਿੱਲੂ'' ਬਦਲਣਾ ਪਿਆ। ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਿਲਬੋਰਡ 'ਤੇ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਸਲੀ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://inhome.rediff.com/movies/2009/feb/10billu-not-barber.htm |title=Coming soon: ''Billu'', not Barber |publisher=Rediff.com |date=10 February 2009 |accessdate=23 December 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090213094223/http://inhome.rediff.com/movies/2009/feb/10billu-not-barber.htm |archivedate=13 February 2009 |df= }}</ref> ===2010-2014: ''ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਜ ਖ਼ਾਨ'' ਅਤੇ ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ=== [[File:SRK Kajol & Karan.jpg|thumb|ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ [[ਕਰਣ ਜੌਹਰ]] ਅਤੇ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ [[ਕਾਜੋਲ]] ਨਾਲ ''ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਜ ਖ਼ਾਨ'' ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਸਮੇਂ ਖ਼ਾਨ]] [[ਡੈਨੀ ਬੋਏਅਲ]] ਦੀ [[ਸਲਮਡੌਗ ਮਿਲੇਨੀਅਰ]] ਵਿੱਚ [[ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ]] ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ''ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਜ ਖ਼ਾਨ'' (2010) ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਇਹ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਰਣ ਜੌਹਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਅਤੇ ਕਾਜੋਲ ਨਾਲ ਛੇਵਾਂ ਸਹਿਯੋਗ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-dont-regret-turning-down-Slumdog-SRK/articleshow/4001941.cms? |title=I don't regret turning down Slumdog: SRK |work=The Times of India |date=20 January 2009 |accessdate=10 September 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141215104051/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-dont-regret-turning-down-Slumdog-SRK/articleshow/4001941.cms |archivedate=15 December 2014 |df= }}</ref> ਇਹ ਫਿਲਮ ਸੱਚੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ 11 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਲਾਮ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ। ਖ਼ਾਨ, ਰਿਜ਼ਵਾਨ ਖ਼ਾਨ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਲਕੇ ਅਸਪਰਜਰ ਸਿੰਡਰੋਮ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਭਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿਦਵਾਨ ਸਟੀਫਨ ਟਿਓ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ "ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਸ ਮੁੱਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ" ਅਤੇ "ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਐਨਆਰਆਈ ਪਛਾਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ" ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਿਸਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।{{sfn|Teo|2013|p=125}} ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪੀੜਤ ਦੀ ਸਹੀ ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਵਿਡਿਓ ਦੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/srk-plays-a-character-with-asperger-s-syndrome/556738/ |title=SRK plays a character with Asperger's syndrome |work=The Indian Express |author=Sahgal, Natasha |date=20 December 2009 |accessdate=13 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514114239/http://archive.indianexpress.com/news/srk-plays-a-character-with-asperger-s-syndrome/556738/ |archivedate=14 May 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/InterviewsCinema/My-Name-Is-Khan-will-entertain-SRK/Article1-506320.aspx | title=''My Name Is Khan'' will entertain: SRK |work=Hindustan Times |date=7 February 2010| accessdate=12 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121114054039/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/InterviewsCinema/My-Name-Is-Khan-will-entertain-SRK/Article1-506320.aspx |archivedate=14 November 2012}}</ref> ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ, ''ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਜ ਖ਼ਾਨ'' ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ<ref name="Worldwide gross" /><ref name="overseas" /> ਅਤੇ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਐਕਟਰ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ,<ref name=toi-awards /> ਅਦਾਕਾਰ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਿੱਤ ਲਈ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।<ref name=FF8>{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059519.cms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213172113/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059519.cms|archivedate=13 December 2014 |title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 9)|work=The Times of India |accessdate=10 June 2014 |deadurl=no}}</ref> ਵੈਰਾਈਟੀ ਤੋਂ ਜੇ ਵੇਸਬਰਗ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਾਨ ਨੇ "ਅੱਖਾਂ ਚੁਰਾਓਦੇ, ਲਚਕੀਲੇ ਕਦਮਾਂ, [ਅਤੇ] ਯਾਦਪਾਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਦੁਹਰਾਓ", ਨਾਲ ਐਸਪਰਜਰ ਦੇ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ "ਸੁਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਹੈ ਕਿ ਔਟਿਜ਼ਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੀਲ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ" ਹੋਵੇਗੀ।<ref>{{cite journal|url=https://variety.com/2010/film/markets-festivals/my-name-is-khan-1117942163/ |title=Review: 'My Name Is Khan' |accessdate=25 October 2011 |last=Weisberg, Jay |date=14 February 2010 |journal=Variety |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150617210650/https://variety.com/2010/film/markets-festivals/my-name-is-khan-1117942163/ |archivedate=17 June 2015 |df= }}</ref> 2011 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਨੁਭੂ ਸਿਨਹਾ ਦੀ ਸਾਇੰਸ ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫਿਲਮ ''ਰਾ.ਓਨ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੰਮ, ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੀ।<ref name=geo>{{cite web | url=http://www.geo.tv/3-10-2010/60771.htm | title=Akon to sing in SRK-starer Ra One |publisher=[[Geo TV]] | date=10 March 2010 | accessdate=22 December 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20141223032339/http://www.geo.tv/3-10-2010/60771.htm | archivedate=23 December 2014}}</ref> ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਲੰਡਨ ਦੇ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਡਿਜਾਇਨਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਕ ਖਤਰਨਾਕ ਪਾਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਬਜਟ {{INR}}1.25 ਬਿਲੀਅਨ (17 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ) ਸੀ।<ref>{{cite news|title=It took me 20 years to be an overnight success: Shah Rukh Khan |url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/It-took-me-20-years-to-be-an-overnight-success-Shah-Rukh-Khan/articleshow/10626459.cms? |author=Ghosh, Avijit |work=The Times of India |date=6 November 2011 |accessdate=24 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161102083455/http://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/It-took-me-20-years-to-be-an-overnight-success-Shah-Rukh-Khan/articleshow/10626459.cms |archivedate= 2 November 2016 |df= }}</ref><ref name="expensiveBW">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/SRKs-passion-is-contagious-Arjun/articleshow/7215134.cms? |title=SRK's passion is contagious: Arjun |work=The Times of India |date=4 January 2011 |accessdate=13 December 2011}}</ref> ਫਿਲਮ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਮੀਡਿਆ ਕਵਰੇਜ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਰਾ.ਵਨ {{INR}}2.4 ਬਿਲੀਅਨ (US $ 33 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਕੁੱਲ ਰਕਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ।<ref name="wgross">{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-12-08/news/30490618_1_three-films-eros-international-cinema|title=About 40–45% of our revenue comes from box office: Eros International|author=Jain, Kamal|work=The Economic Times|date=8 December 2011|accessdate=9 December 2011|archive-date=4 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004201623/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-12-08/news/30490618_1_three-films-eros-international-cinema|url-status=dead}}</ref><ref name="cnngrossraone">{{cite news|url=http://www.news18.com/news/india/bollywood-rediscovered-mega-hits-in-2011-428901.html |date=19 December 2011 |title=Bollywood rediscovered mega hits in 2011 |publisher=CNN-IBN |accessdate=19 December 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130191032/http://www.news18.com/news/india/bollywood-rediscovered-mega-hits-in-2011-428901.html |archivedate=30 November 2016 |df= }}</ref> ਫ਼ਿਲਮ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਨੇ, ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਜਦਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਰੋਬੋਟਿਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ''ਜੀ'' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀਡੀਓਗੇਮ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-aniruddha-guha-reviews-raone-is-beautiful-in-appearance-but-empty-within-1603577 |title=Aniruddha Guha Reviews: Ra.One is beautiful in appearance, but empty within |author=Guha, Aniruddha |work=Daily News and Analysis |date=26 October 2011 |accessdate=12 January 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151224033654/http://www.dnaindia.com/entertainment/review-aniruddha-guha-reviews-raone-is-beautiful-in-appearance-but-empty-within-1603577 |archivedate=24 December 2015 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਦੀ 2011 ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੀਲਿਜ਼ ''ਡੌਨ 2 ਸੀ'', ਜੋ ''ਡੌਨ'' (2006) ਦਾ ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਸੀ,<ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/movies/srk-excited-about-world-s-first-bad-guy-sequel-don-2_101893.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120109075911/http://zeenews.india.com/entertainment/movies/srk-excited-about-world-s-first-bad-guy-sequel-don-2_101893.htm|archivedate=9 January 2012|title=SRK excited about world's first 'bad guy sequel' Don 2 |publisher=[[Zee News]] |date=11 December 2011 |accessdate=13 May 2014}}</ref> ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਈ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਸਰਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਟੰਟ ਖੁਦ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/features/shah-rukh-khan-did-his-own-stunts-in-don-2-farhan-akhtar/ |title=Shah Rukh Khan did his own stunts in Don 2&nbsp;– Farhan Akhtar |author=Jha, Subhash K. |publisher=Bollywood Hungama |date=12 December 2011 |accessdate=18 March 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192519/http://www.bollywoodhungama.com/news/features/shah-rukh-khan-did-his-own-stunts-in-don-2-farhan-akhtar/ |archivedate=30 November 2016 |df= }}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਹਾਲੀਆ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ; [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]] ਦੇ ਨਿਖਤ ਕਾਜ਼ਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਕਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਨਾ ਨਾਟਕੀ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਟਸ ਵਿੱਚ"<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Don-2/movie-review/11205411.cms |author=Kazmi, Nikhat |title=Movie Reviews: Don 2 |work=The Times of India |date=22 December 2011 |accessdate=12 January 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120110093411/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/don-2/movie-review/11205411.cms |archivedate=10 January 2012 |df= }}</ref> ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਵਾਲਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਨਿਰਮਾਣ,<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=3886&nCat=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120419185606/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=3886&nCat=|archivedate=19 April 2012|title=Top Overseas Grossers 2011: DON 2 Tops Followed By RA.ONE |publisher=Box Office India |date=4 January 2012 |accessdate=13 May 2014}}</ref><ref name="Box Office India">{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130811203256/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat|archivedate=11 August 2013|title=Top Worldwide Grossers All Time: 37 Films Hit 100 Crore |publisher=Box Office India |date=3 February 2012| accessdate=13 May 2014}}</ref> ਇਸ ਨੂੰ 62 ਵੇਂ ਬਰਲਿਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/srk-to-attend-don-2-screening-at-berlinale/story-ysRF5wuOmGCm1QNBuvdRSO.html |title=SRK to attend Don 2 screening at Berlinale |work=Hindustan Times |date=18 January 2012 |accessdate=14 December 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304091722/http://www.hindustantimes.com/bollywood/srk-to-attend-don-2-screening-at-berlinale/story-ysRF5wuOmGCm1QNBuvdRSO.html |archivedate= 4 March 2016 |df= }}</ref> [[File:Shahrukh Khan CE.jpg|thumb|left|upright|2013 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ]] 2012 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਇਕੋ ਰੀਲੀਜ਼ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਫਿਲਮ ''[[ਜਬ ਤਕ ਹੈ ਜਾਨ]]''' ਸੀ,<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/King-of-Romance-Yash-Chopra-dies-at-80/Article1-948119.aspx|title=Yash Chopra's funeral today, India remembers the King of Romance|newspaper=Hindustan Times|date=21 October 2012|accessdate=21 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121110162227/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/King-of-Romance-Yash-Chopra-dies-at-80/Article1-948119.aspx |archivedate=10 November 2012}}</ref> ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ [[ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ]] ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਸੀ ਐਨ ਐਨ-ਆਈ ਬੀ ਐੱਨ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ, ਪਰ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਕ੍ਰੀਨ ਚੁੰਬਣ ਕੈਟਰਿਨਾ ਕੈਫ, ਜੋ ਕਿ 20 ਸਾਲ ਜੂਨੀਅਰ ਹੈ, ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਮੰਨਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name=kiss /><ref>{{cite web|url=http://www.news18.com/news/india/jab-tak-hai-jaan-shah-rukh-gets-his-first-kiss-521714.html |title='Jab Tak Hai Jaan': Shah Rukh Khan's painfully awkward romance with Katrina Kaif |publisher=CNN-IBN |date=15 November 2012 |accessdate=26 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130190947/http://www.news18.com/news/india/jab-tak-hai-jaan-shah-rukh-gets-his-first-kiss-521714.html |archivedate=30 November 2016 |df= }}</ref> ਜਬ ਤਹ ਹੈ ਜਾਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ {{INR}}2.11 ਬਿਲੀਅਨ (ਅਮਰੀਕੀ $ 2 ਮਿਲੀਅਨ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੱਧਮ ਵਿੱਤੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Jab Tak Hai Jaan Worldwide Blockbuster |url=http://www.yashrajfilms.com/News/NewsDetails.aspx?newsid=1d3cf0a4-a473-4513-ae21-2864f6464dd5 |publisher=Yash Raj Films |date=19 November 2012 |accessdate=5 December 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121128035258/http://www.yashrajfilms.com/News/NewsDetails.aspx?NewsID=1d3cf0a4-a473-4513-ae21-2864f6464dd5 |archivedate=28 November 2012 |df= }}</ref><ref name="Grosstwo">{{cite news|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=5303&nCat= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130120003803/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=5303&nCat=|archivedate=20 January 2013|title = Top Ten Worldwide Grossers 2012|publisher = Box Office India | date = 17 January 2013 | accessdate= 17 January 2013}}</ref> ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 2012 ਵਿੱਚ ਮੋਰਾਕੋ ਵਿੱਚ ''ਮਰਾਕੇਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ'' ਵਿੱਚ ''ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ ...'', ''ਵੀਰ-ਜ਼ਾਰਾ'' ਅਤੇ ''ਡੌਨ 2'' ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref name=MIFF>{{cite news|title=Shah Rukh Khan, Hrithik's movies to be screened at the Marrakech International Film Festival |url=http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-and-hrithik-roshan-movies-to-be-screened-at-the-marrakech-international-film-festival/1/234979.html |work=India Today |date=27 November 2012 |accessdate=10 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141118083111/http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-and-hrithik-roshan-movies-to-be-screened-at-the-marrakech-international-film-festival/1/234979.html |archivedate=18 November 2014 |df= }}</ref> ਅਗਲੇ ''ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ'' 'ਤੇ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕੈਫ, ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਚੋਪੜਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://businessofcinema.com/bollywood_news/zee-cine-awards-a-glorious-tribute-to-late-yash-chopra/56790 |title=Zee Cine Awards: A Glorious Tribute To Late Yash Chopra |publisher=Business of Cinema |author=Mathias, Rachel |date=23 January 2013 |accessdate=25 January 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141018013256/http://businessofcinema.com/bollywood_news/zee-cine-awards-a-glorious-tribute-to-late-yash-chopra/56790 |archivedate=18 October 2014 |df= }}</ref> 2013 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ੈਟੀ ਦੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਾਮੇਡੀ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਐਕਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਰੈੱਡ ਚੀਲੀਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸ ਨੇ ਕਥਿਤ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਅਸਾਮਨਤਾ ਲਈ ਨਿਰਪੱਖ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਸਟਾਰ [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=http://tribune.com.pk/story/591044/spoiler-alert-what-is-colourful-and-dull-at-the-same-time-answer-chennai-express/ |title=Spoiler Alert: What is colourful and dull at the same time? Answer&nbsp;– Chennai Express! |author=Mahmood, Rafay |work=The Express Tribune |date=16 August 2013 |accessdate=22 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151005084106/http://tribune.com.pk/story/591044/spoiler-alert-what-is-colourful-and-dull-at-the-same-time-answer-chennai-express/ |archivedate= 5 October 2015 |df= }}</ref> ਆਲੋਚਕ ਖਾਲਿਦ ਮੁਹਮਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਓਵਰ ਐਕਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ "ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪੁਰਾਣੀ ਚਾਲ ਮੁੜ-ਪੇਸ਼" ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|last=Mohamed|first=Khalid|url=http://www.deccanchronicle.com/130809/entertainment-bollywood/article/chennai-express-review-board-your-own-risk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131018034558/http://www.deccanchronicle.com/130809/entertainment-bollywood/article/chennai-express-review-board-your-own-risk|archivedate=18 October 2013 |title='Chennai Express' review: Board at your own risk |work=Deccan Chronicle |date=10 August 2013|accessdate=26 August 2013}}</ref> ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਕਈ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ {{INR}}4 ਬਿਲੀਅਨ (US $ 56 ਮਿਲੀਅਨ) ਨਾਲ ''3 ਇਡੀਅਟਸ'' ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਨ ਗਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=6308&nCat= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104212753/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=6308&nCat= |archivedate=4 January 2014 |title=Worldwide Top Ten 2013 |publisher=Box Office India |date=12 December 2013 |accessdate=28 July 2014}}</ref><ref name=ChExpress>{{cite news|title='Chennai Express' finally beats '3 Idiots'|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Chennai-Express-beats-3-Idiots/articleshow/22045140.cms?|newspaper=The Times of India|date=25 August 2013|accessdate=29 August 2013}}</ref> 7 ਮਾਰਚ 2013{{mdash}}ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ{{mdash}} ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ''ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ'' ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉੱਪਰ ਲਗਾਉਣ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ, ਸਹਿ-ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।<ref name=ladies>{{cite news|title=Women's Day: It's ladies first for Shah Rukh Khan |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Womens-Day-Its-ladies-first-for-Shah-Rukh-Khan/articleshow/18843611.cms |newspaper=The Times of India |author=Thakkar, Mehul S |date=17 March 2013 |accessdate=30 August 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150311235943/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Womens-Day-Its-ladies-first-for-Shah-Rukh-Khan/articleshow/18843611.cms |archivedate=11 March 2015 |df= }}</ref> 2014 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਫਰਾਹ ਖ਼ਾਨ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ''ਹੈਪੀ ਨਿਊ ਈਅਰ'' ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ ਅਤੇ [[ਬੋਮਨ ਈਰਾਨੀ]] ਸਹਿ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ।<ref>{{cite news|title=Shah Rukh Khan working hard on Happy New Year |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-working-hard-on-happy-new-year/story-CuGP6BnGZ0pOkCXvyLUVTN.html |author=Das, Anirban |work=Hindustan Times |date=21 July 2014 |accessdate=28 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304105727/http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-working-hard-on-happy-new-year/story-CuGP6BnGZ0pOkCXvyLUVTN.html |archivedate= 4 March 2016 |df= }}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾਵਾਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ,<ref>{{cite news|last=Gupta |first=Shubhra |title=Movie Review: 'Happy New Year' is a cross between an 'Oceans 11/12′ and 'Flashdance' |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/movie-review-happy-new-year-is-a-long-showreel-of-what-shah-rukh-khan-the-superstar-can-do/ |accessdate=13 November 2014 |work=The Indian Express |date=24 October 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141113000751/http://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/movie-review-happy-new-year-is-a-long-showreel-of-what-shah-rukh-khan-the-superstar-can-do/ |archivedate=13 November 2014 |df= }}</ref> ਪਰ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ {{INR}}3.8 ਬਿਲੀਅਨ (US $ 53 ਮਿਲੀਅਨ) ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite web | url=http://www.boxofficeindia.com/Collections/world_total | title=Top Worldwide Grossers All Time | work=[[Box Office India]] | date=18 November 2015 | accessdate=18 November 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151128164504/http://www.boxofficeindia.com/Collections/world_total | archivedate=28 November 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.boxofficeindia.com/Movies/movie_detail/happy_new_year | title=Happy New Year | publisher=Box Office India | date=18 November 2015 | accessdate=18 November 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119083916/http://www.boxofficeindia.com/Movies/movie_detail/happy_new_year | archivedate=19 November 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=Classifications 2014&nbsp;– Happy New Year Second |url=http://www.boxofficeindia.com/Details/art_detail/classifications2014happynewyearsecond |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141116023935/http://www.boxofficeindia.com/Details/art_detail/classifications2014happynewyearsecond |archivedate=16 November 2014 |publisher=Box Office India |date=13 November 2014 |accessdate=8 December 2014}}</ref> ===2015 ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ: ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ=== ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਅੱਗੇ ਰੋਹਿਤ ਸ਼ੈਟੀ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਾ ''ਦਿਲਵਾਲੇ'' (2015) ਵਿੱਚ ਕਾਜੋਲ, [[ਵਰੁਣ ਧਵਨ]] ਅਤੇ [[ਕ੍ਰਿਤੀ ਸਨੇਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ {{INR}}3.7 ਬਿਲੀਅਨ (51 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ) ਦੇ ਨਾਲ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਸੀ।<ref>{{cite web|title=Top Worldwide Grossers All Time |url=http://boxofficeindia.com/worldwide-total-gross.php |publisher=Box Office India |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180107113404/http://boxofficeindia.com/worldwide-total-gross.php |archivedate=7 January 2018 |accessdate=5 February 2018 |deadurl=no |df= }}</ref> ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ]]'' ਦੇ ''ਨਾਮਰਤਾ ਜੋਸ਼ੀ'' ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਦਿਲਵਾਲੇ ਨਾਲ, ਰੋਹਿਤ ਸ਼ੈਟੀ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਗਲਤ ਹੋ ਗਿਆ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪਾਵਰ-ਪੈਕਡ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਕਾਜੋਲ ਦੀ ਮੁੜ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਉਲਟਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|title=Dilwale: Heart attack |url= http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/dilwale-review-heart-attack/article8004464.ece|work=The Hindu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160926174104/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/dilwale-review-heart-attack/article8004464.ece|author=Joshi, Namrata|date=18 December 2015 |accessdate=21 December 2015|archivedate=26 September 2016|deadurl=no}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਦੇ ਦੋਹਰਾ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਥ੍ਰਿਲਰ [[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਫੈਨ]] (2016) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਬਨ ਕਾਪੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਕ ਲਿਆ। ''[[ਦ ਗਾਰਡੀਅਨ]]'' ਦੇ ਪੀਟਰ ਬ੍ਰੈਡਸ਼ਾ ਨੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ "ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਬੇਜੋੜ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਖਣਯੋਗ" ਸਮਝਿਆ ਅਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ "ਬੇਹੂਦਾ" ਸੀ।<ref>{{cite news|last=Bradshaw |first=Peter |url=https://www.theguardian.com/film/2016/apr/14/fan-review-bollywood-shah-rukh-khan |title=Fan review – Bollywood icon chases himself around the world |work=[[The Guardian]] |date=14 April 2016 |accessdate=15 April 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160418085420/https://www.theguardian.com/film/2016/apr/14/fan-review-bollywood-shah-rukh-khan |archivedate=18 April 2016 |df= }}</ref> ਫਿਲਮ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਲਈ ਨਾ-ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਅਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/features/shah-rukh-khans-fan-what-went-wrong-trade-speaks-up/ |title=Shah Rukh Khan's Fan – What went wrong? Trade speaks up |publisher=Bollywood Hungama |date=21 April 2016 |accessdate=10 April 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192939/http://www.bollywoodhungama.com/news/features/shah-rukh-khans-fan-what-went-wrong-trade-speaks-up/ |archivedate=30 November 2016 |df= }}</ref> ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ [[ਗੌਰੀ ਸ਼ਿੰਦੇ]] ਦੀ ਫਿਲਮ [[ਡੀਅਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ]] ਫਿਲਮ 'ਚ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸਿਨੇਮਾਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ([[ਆਲਿਆ ਭੱਟ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ) ਦੇ ਇੱਕ ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ।<ref>{{cite news|last1=Goswami |first1=Parismita |title=Dear Zindagi review round-up: Here's what critics say about Shah Rukh Khan and Alia Bhatt film |url=http://www.ibtimes.co.in/dear-zindagi-review-round-heres-what-critics-say-about-shah-rukh-khan-alia-bhatt-film-705482 |accessdate=12 January 2017 |work=International Business Times |date=25 November 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161203123910/http://www.ibtimes.co.in/dear-zindagi-review-round-heres-what-critics-say-about-shah-rukh-khan-alia-bhatt-film-705482 |archivedate= 3 December 2016 |df= }}</ref> ''ਰਾਹੁਲ ਢੋਲਕਿਆ'' ਦੇ ਜੁਰਮ-ਡਰਾਮਾ ''ਰਈਸ'' (2017) ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਹੀਰੋ ਵਿਰੋਧੀ ਨਾਇਕ ਦਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ-ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਬ ਤਸਕਰ ਜੋ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਵਿੱਚ ਡਕੈਤ ਬਣਿਆ। ਇੱਕ ਆਮ ਮਿਸ਼ਰਤ ਰਿਵਿਊ ਵਿੱਚ, ''[[ਦ ਟੈਲੀਗਰਾਫ]]'' ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਡੀ. ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ "ਅਸੰਗਤ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਪਾਵਰ-ਪੈਕਡ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਮ ਸਟਾਕ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਚੋ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ" ਕਿਹਾ।<ref>{{cite news|last1=Gupta |first1=Pratim D. |title=Raees – review |url=https://www.telegraphindia.com/1170126/jsp/t2/story_132305.jsp#.WKLT71WGPIU |accessdate=26 January 2017 |work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]] |date=14 February 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202042646/https://www.telegraphindia.com/1170126/jsp/t2/story_132305.jsp |archivedate= 2 February 2017 |df= }}</ref> ਵਪਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੱਕ ਆਮ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ {{INR}}3.08 ਬਿਲੀਅਨ (US $ 43 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|title=Raees box office collection day 13: Shah Rukh Khan film crosses Rs 150 mark in India |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/raees-box-office-collection-day-13-shah-rukh-khan-film-4510866/ |publisher=The Indian Express |date=9 February 2017 |accessdate=4 September 2018}}</ref><ref>{{cite web|title=Top Overseas Grossers 2017 |url=https://www.boxofficeindia.com/overseas-total-gross.php?year=2017 |publisher=Box Office India |accessdate=4 September 2018}}</ref> ਖ਼ਾਨ [[ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ]] ਦੀ ''ਜਬ ਹੈਰੀ ਮੈਟ ਸੇਜਲ'' (2017) ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਗਾਈਡ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ (ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਕਿਰਦਾਰ) ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ''ਮਿੰਟ'' ਲਈ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ, ''ਉਦੈ ਭਾਟੀਆ'' ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਦੀ 22 ਸਾਲਾ ਜੂਨੀਅਰ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਖ਼ਾਨ ਨੇ "ਦਹਾਕਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹਮ-ਉਮਰ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ" ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |last1=Bhatia |first1=Uday |title=Film Review: Jab Harry Met Sejal |url=http://www.livemint.com/Consumer/iCpVi59HQvws17vMmEyzQO/Film-Review-Jab-Harry-Met-Sejal.html |accessdate=4 August 2017 |work=[[Mint (newspaper)|Mint]] |date=4 August 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170804145710/http://www.livemint.com/Consumer/iCpVi59HQvws17vMmEyzQO/Film-Review-Jab-Harry-Met-Sejal.html |archivedate=4 August 2017 }}</ref> ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਫਲਾਪ ਰਹੀ।<ref>{{cite news |last1=Vats |first1=Rohit |title=Jab Harry Met Sejal bombs: Is this the worst box office phase for Bollywood? |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/jab-harry-met-sejal-bombs-is-this-the-worst-box-office-phase-for-bollywood/story-NuDp40gwnyZJvlJBnGibxL.html |accessdate=9 August 2017 |work=Hindustan Times |date=9 August 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170809062421/http://www.hindustantimes.com/bollywood/jab-harry-met-sejal-bombs-is-this-the-worst-box-office-phase-for-bollywood/story-NuDp40gwnyZJvlJBnGibxL.html |archivedate=9 August 2017 }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਕੈਟਰੀਨਾ ਕੈਫ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਐਲ ਰਾਏ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ-ਨਾਟਕ ''ਜ਼ੀਰੋ'' (2018) ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਊਆ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਤਿਕੋਣ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਬੌਨੇ, ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-new-film-with-aanand-l-rai-to-release-on-december-21-2018-3006123/ |date=31 August 2016 |newspaper=The Indian Express |title=Shah Rukh Khan's new film with Aanand L Rai to release on December 21, 2018 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161109222550/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-new-film-with-aanand-l-rai-to-release-on-december-21-2018-3006123/ |archivedate= 9 November 2016 |df= }}</ref><ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-new-film-with-aanand-l-rai-to-release-on-december-21-2018-3006123/ |date=2 September 2016 |newspaper=The Indian Express |title=Anand L. Rai's upcoming movie with Shah Rukh Khan a romantic movie? |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161109222550/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khans-new-film-with-aanand-l-rai-to-release-on-december-21-2018-3006123/ |archivedate= 9 November 2016 |df= }}</ref> ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ।<ref>{{cite news|url=https://www.ibtimes.co.in/zero-movie-review-what-critics-have-say-about-shah-rukh-khan-film-788412|title=Zero movie review and rating: What critics have to say about Shah Rukh Khan film|first=Suparno|last=Sarkar|newspaper=International Business Times|accessdate=24 December 2018|date=21 December 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood-zero-manmarziyaan-writer-kanika-dhillon-calls-shah-rukh-khan-starrer-one-of-the-most-important-films-of-2018-495196|title=Zero: Manmarziyaan writer Kanika Dhillon calls Shah Rukh Khan starrer one of the most important films of 2018|date=23 December 2018|accessdate=24 December 2018|publisher=[[India TV]]}}</ref> ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਲਈ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਸੇਨ ਨੇ ਉਸਦੇ "ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਊਰਜਾ" ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਸਟਪੋਸਟ ਦੇ ਅੰਨਾ ਐੱਮ. ਐੱਮ. ਵੈਟੀਕੈਡ ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ਤੇ ਊਰਜਾਵਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ, ਕਾਮਿਕ ਟਾਈਮਿੰਗ ਅਤੇ ਉਡਾਨ ਭਰਨ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਫਿਟ" ਕਿਹਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/zero-movie-review-shah-rukh-khan-dazzles-in-a-strange-romance/story-SdQK5zHgA4ZTva8cNcJhAJ.html|title=Zero movie review: Shah Rukh Khan blasts off into a very strange space|last=Sen|first=Raja|date=21 December 2018|newspaper=Hindustan Times|language=en|access-date=24 December 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/zero-movie-review-shah-rukh-khans-comic-timing-is-the-only-thing-going-for-this-spluttering-tottering-affair-5769221.html|title=Zero movie review: Shah Rukh Khan's comic timing is the only thing going for this spluttering, tottering affair|date=21 December 2018|publisher=[[Firstpost]]|language=en|access-date=24 December 2018|first=Anna|last=Vetticad|authorlink=Anna M. M. Vetticad}}</ref> ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ 'ਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/box-office-special-features/box-office-zero-goes-fast-second-friday-may-just-reach-rs-100-crore-lifetime/|title=Box Office: Zero goes down very fast on second Friday, may just about reach Rs. 100 crore lifetime|last=Tuteja|first=Joginder|website=Bollywood Hungama|date=29 December 2018|accessdate=29 December 2018}}</ref> ==ਹੋਰ ਕੰਮ== ===ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ=== [[File:SRK at 61st filmfare.jpg|thumb|left|upright| 61 ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ, ਜਿਸਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਕੀਤੀ ਸੀ]] ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਡ੍ਰੀਮਜ਼ ਅਨਲਿਮਿਟੇਡ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ 1999 ਤੋਂ 2003 ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref name="dreamz" /> ਭਾਈਵਾਲੀ ਭੰਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਰੈੱਡ ਚਿਲੀਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ,<ref name=RedCh /> ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਉਤਪਾਦਨ, ਦਿੱਖ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{cite web |title=Profile |url=http://www.redchillies.com/aboutus/profile.aspx |publisher=[[Red Chillies Entertainment]] |accessdate=6 November 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141101222416/http://www.redchillies.com/aboutus/profile.aspx |archivedate=1 November 2014 }}</ref> 2015 ਤੱਕ, ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 9 ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਂ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Past Movies |url=http://www.redchillies.com/movies/past-movies.aspx |publisher=Red Chillies Entertainment |accessdate=6 November 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141101221022/http://www.redchillies.com/movies/past-movies.aspx |archivedate=1 November 2014 }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਜਾਂ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਨ ਨੇ ''ਰਾ ਵਨ'' (2011) ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਭਿਨੈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਕੰਸੋਲ ਗੇਮ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ, ਡਬਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਡਿਜ਼ੀਟਲ ਕਾਮੇਕਸ ਲਿਖਿਆ।<ref>{{cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-05/news/30246976_1_playstation2-playstation3-sony-computer-entertainment-europe |title=PlayStation launches game on SRK flick RA.One |agency=Press Trust of India |date=5 October 2011 |work=The Economic Times |accessdate=5 October 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://www.webcitation.org/679tGDl9J?url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-05/news/30246976_1_playstation2-playstation3-sony-computer-entertainment-europe |archivedate=24 April 2012 |df= }}</ref><ref name="ET">{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/news-by-industry/et-cetera/if-we-dont-evolve-in-10-years-we-will-lose-indian-audience-shahrukh-khan/articleshow/9962913.cms |author=Raghavendra, Nandini |title=Indian cinema must evolve; Ra.One not urban centric: Shahrukh Khan |date=13 September 2011 |work=The Economic Times |accessdate=13 September 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://www.webcitation.org/679teZZ1f?url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-09-13/news/30149445_1_indian-cinema-raone-film |archivedate=24 April 2012 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਕਦੇ ਕਦੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕੀ]] ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋਸ਼ (2000) ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ "ਅਪੂਨ ਬੋਲਾ ਤੂ ਮੇਰੀ ਲੇਲਾ" ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਡੋਨ (2006) ਅਤੇ ਜਬ ਤਕ ਹੈ ਜਾਨ (2012) ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ।<ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/slideshow/top-bollywood-stars-who-have-sung-themselves_385.html |title=Top Bollywood stars who have sung for themselves |author=Sabherwal, Parul |publisher=Zee News |page=8 |accessdate=6 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141107055346/http://zeenews.india.com/entertainment/slideshow/top-bollywood-stars-who-have-sung-themselves_385.html |archivedate= 7 November 2014 |df= |date=27 June 2014 }}</ref> ''ਅਲਵੇਜ਼ ਕਭੀ ਕਭੀ'' (2011) ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੈੱਡ ਚਿਲੀਜ਼ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਨੇ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shah-Rukh-Khan-turns-singer-and-lyricist/articleshow/8160447.cms |title=Shah Rukh Khan turns singer and lyricist |work=The Times of India |author=Misra, Iti Shree |date=5 May 2011 |accessdate=6 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160413000547/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shah-Rukh-Khan-turns-singer-and-lyricist/articleshow/8160447.cms |archivedate=13 April 2016 |df= }}</ref> ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਈ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਐਵਾਰਡ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਫੇਅਰ, ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/SRK-and-Saif-at-their-funniest-best-on-Filmfare-night/articleshow/18148152.cms |title=SRK and Saif at their funniest best on Filmfare night |work=The Times of India |author=Sinha, Seema |date=23 January 2013 |accessdate=6 November 2014}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-zee-cine-awards-why-priyanka-chopra-and-shah-rukh-khan-are-a-jodi-1608848 |title=Zee Cine Awards: Why Priyanka Chopra and Shah Rukh Khan are a 'jodi' |work=Daily News and Analysis |author=Kadam, Prachi |date=7 November 2011 |accessdate=6 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521032241/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-zee-cine-awards-why-priyanka-chopra-and-shah-rukh-khan-are-a-jodi-1608848 |archivedate=21 May 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-to-host-screen-awards-2014/1217340/ |title=Shah Rukh Khan to host Screen Awards 2014 |work=The Indian Express |date=13 January 2014 |accessdate=6 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140530124756/http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-to-host-screen-awards-2014/1217340/ |archivedate=30 May 2014 |df= }}</ref> 2007 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੀ ਥਾਂ ''ਕੌਣ ਬਣੇਗਾ ਕਰੋੜਪਤੀ'' ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ<ref name="KBC">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/The-new-Shah-Rukh-show-is-here/article14710050.ece |title=The new Shah Rukh show is here |author=Parul Sharma |date=23 January 2007 |work=The Hindu |accessdate=30 January 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192755/http://www.thehindu.com/todays-paper/The-new-Shah-Rukh-show-is-here/article14710050.ece |archivedate=30 November 2016 |df= }}</ref> ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ''ਕਿਆ ਆਪ ਪਾਂਚਵੀੰ ਪਾਸ ਸੇ ਤੇਜ ਹੈਂ?'' ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|last=Sinha |first=Ashish |title=IPL scores over ''Paanchvi Paas'' |url=http://www.rediff.com/money/2008/apr/29ipl.htm |date=29 April 2008 |publisher=Rediff.com |accessdate=27 August 2009 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080920113735/http://www.rediff.com/money/2008/apr/29ipl.htm |archivedate=20 September 2008 |df= }}</ref> 2011 ਵਿਚ, ਉਹ ''ਇਮੇਜਿਨ ਟੀ ਵੀ'' ਦੇ ਸ਼ੋਅ ''ਜ਼ੋਰ ਕਾ ਝਟਾਕਾ: ਟੋਟਲ ਵਾਈਪਆਉਟ'' 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਇਆ, ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਸੀਨ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਹੋਏ ਸਨ।<ref name="ZKJ">{{cite news | url=http://archive.mid-day.com/entertainment/2011/feb/250211-Shah-Rukh-Khan-Zor-Ka-Jhatka-lowest-TRPs-B-Town-star.htm | title=Shah Rukh's show gets the lowest TRPs | work=[[Mid Day]] | author=Parkar, Shaheen | date=25 February 2011 | accessdate=23 January 2013 | archive-date=26 ਸਤੰਬਰ 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180926124123/http://archive.mid-day.com/entertainment/2011/feb/250211-Shah-Rukh-Khan-Zor-Ka-Jhatka-lowest-TRPs-B-Town-star.htm | dead-url=yes }}</ref> ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਟੀਵੀ ਐਂਕਰਿੰਗ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਉਲਟ, ''ਜ਼ੋਰ ਕਾ ਝਟਾਕਾ: ਟੋਟਲ ਵਾਈਪਆਉਟ'' ਨੇ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਟਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹੋਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰੇਟਿੰਗ ਵਾਲਾ ਸ਼ੋਅ ਬਣ ਗਿਆ।<ref name="ZKJ" /> 2017 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ''ਟੇਡ ਟਾਕਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਨਈ ਸੋਚ'' ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੀ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਟੇਡ ਕਾਨਫਰੰਸ, ਐਲ ਐਲ ਸੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਇੱਕ ਟਾਕ ਸ਼ੋਅ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{cite web |title=Shah Rukh Khan: Actor, producer, activist |url=https://www.ted.com/speakers/shah_rukh_khan |publisher=TED |accessdate=27 January 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170511183128/https://www.ted.com/speakers/shah_rukh_khan |archivedate=11 May 2017 |df= }}</ref> ===ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ=== ਖ਼ਾਨ ਅਕਸਰ ਮੰਚ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਟੂਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। 1997 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ ਦੇ ਟਾਈਮ ਕੰਸਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸ਼ਾਹਰੁਖ-ਕਰਿਸਮਾ ਲਈ ਕਰਿਸਮਾ ਕਪੂਰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-17698603.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714224011/http://www.highbeam.com/doc/1P2-17698603.html |archivedate=14 July 2014 |title=It's getting late |work=[[The Malay Mail]] |author=Henry, Wilson |date=17 October 2000 |accessdate=23 June 2014}}{{subscription required|via=Highbeam}}</ref> ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ, ਕਨੇਡਾ, ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਵਿੱਚ ਜੂਹੀ ਚਾਵਲਾ, [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]] ਅਤੇ ਕਾਜੋਲ ਦੇ ਨਾਲ ''ਦ ਔਸਮ ਫੋਰਸੋਮ'' ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news|title=Zee sponsors Awesome Foursome, starring Shah Rukh Khan, Akshay Kumar, Kajol, Juhi Chawla |url=http://indiatoday.intoday.in/story/zee-sponsors-awesome-foursome-starring-shah-rukh-khan-akshay-kumar-kajol-juhi-chawla/1/264941.html |work=India Today |date=14 October 1998 |accessdate=17 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140725220926/http://indiatoday.intoday.in/story/zee-sponsors-awesome-foursome-starring-shah-rukh-khan-akshay-kumar-kajol-juhi-chawla/1/264941.html |archivedate=25 July 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-17710762.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714221739/http://www.highbeam.com/doc/1P2-17710762.html |archivedate=14 July 2014 |title=Shah Rukh! Shah Rukh! |work=The Malay Mail |author=Ahmad, Azman |date=30 October 1999 |accessdate=23 June 2014}}{{subscription required|via=Highbeam}}</ref> 2002 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, [[ਆਮਿਰ ਖਾਨ|ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ]], ਪ੍ਰਿਟੀ ਜ਼ਿੰਟਾ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] ਦੇ [[ਓਲਡ ਟਰੈਫ਼ਡ]] ਅਤੇ [[ਲੰਡਨ]] ਦੇ ਹਾਈਡ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ''ਇੰਡੀਆ ਵਿਦ ਲਵ'' ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|title=From India with Love |author=Sillito, David |date=30 April 2002 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/breakfast/1959022.stm |publisher=BBC News |accessdate=28 November 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120801183641/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/breakfast/1959022.stm |archivedate= 1 August 2012 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਫੌਜ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ 2010 ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਮੁਖਰਜੀ, ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾ ਕੋਪੀਕਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/shah-rukh-khan-rani-woo-fans-in-dhaka-71974|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522033122/http://movies.ndtv.com/bollywood/shah-rukh-khan-rani-woo-fans-in-dhaka-71974|archivedate=22 May 2014|title=Shah Rukh Khan, Rani woo fans in Dhaka|publisher=NDTV |date=11 December 2010|accessdate=13 May 2014}}</ref> ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ [[ਡਰਬਨ]] ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਦੀ ਦੋਸਤੀ 150 ਸਾਲ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ਾਹਿਦ ਕਪੂਰ]] ਅਤੇ [[ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਚੋਪੜਾ]] ਨਾਲ ਫਰੈਂਡਸ਼ਿਪ ਕਨਸੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ।<ref>{{cite web|url=http://entertainment.in.msn.com/bollywood/article.aspx?cp-documentid=4771072 |title=SRK, Shahid and Priyanka set to rock Durban |publisher=MSN |date=6 January 2011|accessdate=27 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703061538/http://entertainment.in.msn.com/bollywood/article.aspx?cp-documentid=4771072|archivedate=3 July 2014}}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ, ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਟੈਂਪਟੇਸ਼ਨਜ਼-2014 ਦੇ ਹੋਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਣੇ, ਨੱਚਣਾ ਅਤੇ ਸਕਿਟ ਰਾਹੀਂ ''ਟੈਂਪਟੇਸ਼ਨਜ਼'' ਲੜੀ ਦੇ ਦੌਰਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਬੰਧ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 22 ਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|title=Shahrukh may attend cinema festival|date=20 December 2004|url=http://www.bahraintribune.com/ArticleDetail.asp?CategoryId=7&ArticleId=55031|work=[[Daily Tribune]] |accessdate=28 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080516030801/http://www.bahraintribune.com/ArticleDetail.asp?CategoryId=7&ArticleId=55031 |archivedate=16 May 2008}}</ref> ਇਹ [[ਦੁਬਈ]] ਦੇ ਫੈਸਟੀਵਲ ਸਿਟੀ ਅਰੀਨਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 15,000 ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/blast-in-dubai-shah-rukh-arrives-with-temptation-reloaded_14171.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810031758/http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/blast-in-dubai-shah-rukh-arrives-with-temptation-reloaded_14171.htm|archivedate=10 August 2013|title=Blast in Dubai: SRK arrives with 'Temptation Reloaded'|accessdate=13 May 2014|author=Spicezee Bureau|date=25 October 2008|publisher=Zee News}}</ref> 2008 ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤਕ ਅਭਿਆਨ ਟੈਂਪਟੇਸ਼ਨ ਰਿਲੋਡਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2008/jun/27sld1.htm |title=SRK's Temptations Reloaded 2008 kick starts! |accessdate=8 July 2010 |date=27 June 2008 |publisher=Rediff.com |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410203435/http://specials.rediff.com/movies/2008/jun/27sld1.htm |archivedate=10 April 2009 |df= }}</ref> 2012 ਵਿੱਚ [[ਜਕਾਰਤਾ]] ਵਿੱਚ [[ਬਿਪਾਸ਼ਾ ਬਾਸੂ]] ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੌਰੇ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਹੋਇਆ ਸੀ,<ref>{{cite news|title=Bollywood celebs enthrall Jakarta |date=9 December 2012 |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/bollywood-celebs-enthrall-jakarta/story-knGHTZ0fLhnG4a4XdbkU6M.html |work=Hindustan Times |accessdate=15 December 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304062759/http://www.hindustantimes.com/bollywood/bollywood-celebs-enthrall-jakarta/story-knGHTZ0fLhnG4a4XdbkU6M.html |archivedate= 4 March 2016 |df= }}</ref> ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਆਕਸਲੈਂਡ, ਪਰਥ ਅਤੇ ਸਿਡਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਮਾਰੋਹ ਲੜੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://entertainment.in.msn.com/gallery/temptation-reloaded-2013-1|title=See all the highlights from SRK's Temptation Reloaded show|publisher=MSN|date=10 October 2013|accessdate=27 July 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140703060754/http://entertainment.in.msn.com/gallery/temptation-reloaded-2013-1|archivedate=3 July 2014}}</ref> 2014 ਵਿਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਟੂਰ ਸਲਮਾ! ਕੀਤਾ,<ref>{{cite news|title=It's London calling for SRK's SLAM! THE TOUR |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Its-London-calling-for-SRKs-SLAM-THE-TOUR/articleshow/41263377.cms |date=30 August 2014 |work=The Times of India |accessdate=12 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141228102646/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Its-London-calling-for-SRKs-SLAM-THE-TOUR/articleshow/41263377.cms |archivedate=28 December 2014 |df= }}</ref> ਅਤੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸ਼ੋਅ, ਗੋਟ ਟੇਲੈਂਟ ਵਰਡ ਸਟੇਜ ਲਾਈਵ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੀ ਵੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-its-a-live-show-not-a-television-show/ |title=Shah Rukh Khan: 'Got Talent World Stage LIVE' is a live show, not a television show |work=The Indian Express |date=22 September 2014 |accessdate=12 December 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141122160437/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-its-a-live-show-not-a-television-show/ |archivedate=22 November 2014 |df= }}</ref> ===ਆਈਪੀਐਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ=== 2008 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੇ, ਜੁਹੀ ਚਾਵਲਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਜੈ ਮਹਿਤਾ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿਚ, [[ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ|ਟਵੰਟੀ -20]] ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] (ਆਈਪੀਐਲ) ਵਿੱਚ 75.09 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫ੍ਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਲਈ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਟੀਮ ਦਾ ਨਾਮ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼]] (ਕੇਕੇਆਰ) ਰੱਖਿਆ।<ref name="price">{{cite news |title=Shah Rukh Khan's Kolkata IPL team to be called Night Riders or Knight Riders |work=The Economic Times |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-02-09/news/27694633_1_indian-premier-league-cricket-ground-ipl |author=Kuber, Girish |date=9 February 2008 |accessdate=27 July 2014 |archive-date=23 ਨਵੰਬਰ 2012 |archive-url=https://archive.today/20121123184920/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2008-02-09/news/27694633_1_indian-premier-league-cricket-ground-ipl |url-status=dead }}</ref> 2009 ਤਕ, ਕੇਕੇਆਰ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਮਤ 42.1 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ।<ref>{{Cite news|work=Business Standard |url=http://www.business-standard.com/article/beyond-business/ipl-valued-at-2-1-bn-kkr-richest-team-109051000066_1.html |title=IPL valued at $2.1 bn; KKR richest team |date=10 May 2009 |accessdate=13 December 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131204141002/http://www.business-standard.com/article/beyond-business/ipl-valued-at-2-1-bn-kkr-richest-team-109051000066_1.html |archivedate= 4 December 2013 |df= |last1=India |first1=Press Trust of }}</ref> ਟੀਮ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref name="major">{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/companies/ipl-victory-puts-kkr-in-the-black-112052900039_1.html |title=IPL victory puts KKR in the black |work=Business Standard |author=Garg, Swati |date=29 May 2012 |accessdate=30 May 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810124840/http://www.business-standard.com/article/companies/ipl-victory-puts-kkr-in-the-black-112052900039_1.html |archivedate=10 August 2013 |df= }}</ref> ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ [[2012 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|2012]] ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਏ<ref name="major" /> ਅਤੇ [[2014 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|2014]] ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ।<ref>{{cite web|title=Kolkata Knight Riders Beat Kings XI Punjab to Clinch Second IPL Title in Three Years |url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/225013-ipl-2014-final-kolkata-knight-riders-vs-kings-xi-punjab |publisher=NDTV |date=2 June 2014|accessdate=28 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140809010738/http://sports.ndtv.com/cricket/news/225013-ipl-2014-final-kolkata-knight-riders-vs-kings-xi-punjab|archivedate=9 August 2014}}</ref> ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼ ਟੀ 20 (14) ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਜਿੱਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/305308.html|title=Records {{!}} Twenty20 matches {{!}} Team records {{!}} Most consecutive wins {{!}} ESPNcricinfo|work=Cricinfo|access-date=27 May 2018}}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੇ [[ਸੁਨਿਧੀ ਚੌਹਾਨ]] ਅਤੇ [[ਸ਼੍ਰੀਆ ਸਰਨ]] ਨਾਲ ਆਈਪੀਐਲ 2011 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਸਮਾਰੋਹ 'ਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/mumbai/SRK-rocks-IPL-opening-ceremony/articleshow/7926240.cms? |title=SRK rocks IPL opening ceremony |work=The Times of India |date=10 April 2011 |accessdate=22 January 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927203946/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/mumbai/SRK-rocks-IPL-opening-ceremony/articleshow/7926240.cms |archivedate=27 September 2016 |df= }}</ref> ਉਹ 2013 'ਚ ਕੈਟਰਿਨਾ ਕੈਫ, ਦੀਪਿਕਾ ਪਾਦੁਕੋਣ ਅਤੇ [[ਪਿਟਬੁਲ (ਰੈਪਰ)|ਪਿਟਬੁਲ]] ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।<ref name="NDTV">{{cite web|title=IPL 2013: Shah Rukh Khan, Katrina Kaif, Deepika Padukone, Pitbull showcase diverse culture|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/ipl-2013-shah-rukh-khan-katrina-kaif-deepika-padukone-pitbull-showcase-diverse-culture-349474|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130403172739/http://movies.ndtv.com/bollywood/ipl-2013-shah-rukh-khan-katrina-kaif-deepika-padukone-pitbull-showcase-diverse-culture-349474|archivedate=3 April 2013|publisher=NDTV|accessdate=24 June 2013}}</ref> ਮਈ 2012 ਵਿੱਚ, ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਐਮਸੀਏ) ਨੇ ਕੇਕੇਆਰ ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੈਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਤੇ ''ਵਾਨਖੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ'' ਤੋਂ ਉਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name=":0">{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-banned-from-wankhede-stadium-for-5-years/950969/ |title=Shah Rukh Khan banned from Wankhede stadium for 5 years |newspaper=The Indian Express |date=23 May 2012 |accessdate=25 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521121045/http://archive.indianexpress.com/news/shah-rukh-khan-banned-from-wankhede-stadium-for-5-years/950969 |archivedate=21 May 2014 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ "ਉਸਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ" ਨਾਲ "ਬਦਨੀਤੀ" ਕਰਨ 'ਤੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/west/story/shah-rukh-khan-mca-spat-wankhede-stadium-guard-102513-2012-05-17|title=Wankhede guard contradicts MCA, says Shah Rukh Khan did not hit him|website=India Today|access-date=27 May 2018}}</ref> ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹਮਲਾਵਰ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਸਨ<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/ipl/no-ban-from-wankhede-if-srk-apologises-mca-officials-313200.html|title=No ban from Wankhede if SRK apologises: MCA officials |website=www.firstpost.com|access-date=27 May 2018}}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰਕੂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਟਿੱਪਣੀ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name=":1" /> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਮਸੀਏ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ, ਗਾਰਡ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਰਥਕ ਨੂੰ ਨਾਲ ਅਸ਼ਲੀਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਿਆ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਲਈ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.indiatimes.com/sports/ipl/shah-rukh-khan-gets-clean-chit-by-mumbai-police-in-2012-ipl-wankhede-brawl-case-263005.html|title=Shah Rukh Khan Gets Clean Chit By Mumbai Police In 2012 IPL Wankhede Brawl Case|work=indiatimes.com|access-date=27 May 2018}}</ref><ref name=":3" /> ਵਾਨਖੇੜੇ ਗਾਰਡ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਮਸੀਏ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ।<ref name=":1" /> ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ।<ref name="apology">{{cite news |url=http://sports.ndtv.com/cricket/news/item/190806-i-apologise-for-my-misbehaviour-at-mca-says-shah-rukh-khan |title=I apologise for my misbehaviour at MCA, says Shah Rukh Khan |date=27 May 2012 |accessdate=28 May 2012 |publisher=NDTV |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120702190328/http://sports.ndtv.com/cricket/news/item/190806-i-apologise-for-my-misbehaviour-at-mca-says-shah-rukh-khan|archivedate=2 July 2012}}</ref> ਐਮਸੀਏ ਨੇ 2015 'ਚ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ<ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/mca-lifts-five-year-ban-on-shah-rukh-khan-s-entry-to-wankhede/story-sfUZ988j9iJZbAJbnDe4bI.html|title=MCA lifts five-year ban on Shah Rukh Khan's entry to Wankhede|date=2 August 2015|work=hindustantimes.com|access-date=27 May 2018}}</ref> ਅਤੇ 2016' ਚ, ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਖ਼ਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ 'ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਜੁਰਮ' ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਸਿੱਟੇ 'ਤੇ ਪੁੱਜੇ ਕਿ 2012 ਵਿੱਚ ਵਾਨਖੇੜੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਰਾਬੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਗ਼ੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।<ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/shah-rukh-khan-wins-wankhede-stadium-case-mumbai-police-344974-2016-10-05|title=Shah Rukh Khan wins Wankhede war, cops say he was not drunk|website=India Today|access-date=27 May 2018}}</ref> ==ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ== [[File:Shahrukh Khan launches the Tag Heuer Carrera Monaco GP limited edition watch (3).jpg|thumb|right|upright|ਟੈਗ ਹੌਯਰ ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ]] ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤਕ ਮੀਡੀਆ ਕਵਰੇਜ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦਾ ''ਬਾਦਸ਼ਾਹ'' ਜਾਂ ''ਕਿੰਗ ਖ਼ਾਨ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="theguardian2006">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/film/2006/aug/04/india.world |title=King of Bollywood |work=[[The Guardian]] |date=4 August 2006 |accessdate=4 November 2015 |author=Saner, Emine |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203121720/https://www.theguardian.com/film/2006/aug/04/india.world |archivedate= 3 December 2013 |df= }}</ref><ref>{{cite news|title='Baadshah' Biggie: Shah Rukh Khan Turns A Year Older|date=2 November 2011|url=http://in.movies.yahoo.com/news/baadshah-biggie-shah-rukh-khan-turns-older-183000642.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203033410/http://in.movies.yahoo.com/news/baadshah-biggie-shah-rukh-khan-turns-older-183000642.html|archivedate=3 December 2013|publisher=[[Yahoo! Movies]]|accessdate=15 December 2011}}</ref><ref name="global">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/02/05/SRK.profile/index.html?_s=PM: |publisher=CNN |title=The King of Bollywood |date=5 June 2008 |accessdate=7 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141019081757/http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/02/05/SRK.profile/index.html?_s=PM%3A |archivedate=19 October 2014 |df= }}</ref> ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ, ਲਗਾਤਾਰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨ, ਪ੍ਰਿੰਟ ਵਿਗਿਆਪਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬਿਲਬੋਰਡ ਨਾਲ "ਕਦੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸ਼ਕਸ਼ੀਅਤ" ਕਿਹਾ ਹੈ।{{sfn|Chopra|2007|pp=160–161}} ਇੱਕ ਅਨੁਮਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਅਰਬ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ।<ref name="TheAus">{{cite news| url=http://www.theaustralian.com.au/arts/review/the-sahib-of-cinema-bollywood-star-shah-rukh-khan/story-fn9n8gph-1226692933589 | work=[[The Australian]] | title=The sahib of cinema: Bollywood star Shah Rukh Khan |author=Verghis, Sharon |date=10 August 2013 |accessdate=12 September 2014 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130810070110/http://www.theaustralian.com.au/arts/review/the-sahib-of-cinema-bollywood-star-shah-rukh-khan/story-fn9n8gph-1226692933589 | archivedate=10 August 2013}}</ref> ਨਿਊਜ਼ਵੀਕ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ" ਕਿਹਾ।<ref name="newsweek"/><ref name="rediff.com">{{cite news|title=Sonia, SRK in Newsweek's list of 50 most powerful people |url=http://www.rediff.com/news/2008/dec/21sonia-srk-in-newsweeks-list-of-most-powerful-people.htm |author=Shourie, Dharam |publisher=Rediff.com |date=21 December 2008 |accessdate=27 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131126060855/http://www.rediff.com/news/2008/dec/21sonia-srk-in-newsweeks-list-of-most-powerful-people.htm |archivedate=26 November 2013 |df= }}</ref> 2011 ਵਿੱਚ ''ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਟਾਈਮਜ਼'' ਦੇ ਸਟੀਵਨ ਜੈਕਿਕ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਿਲਮ ਸਟਾਰ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ..." ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ<ref name="LAT">{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/movies/2011/11/shah-rukh-khan-ra-one-bollywood.html?track=icymi |work=[[Los Angeles Times]] |title='Ra.One': Shah Rukh Khan as Bollywood superhero |author=Zeitchik, Steven |date=4 November 2011 |accessdate=23 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140712233934/http://latimesblogs.latimes.com/movies/2011/11/shah-rukh-khan-ra-one-bollywood.html?track=icymi |archivedate=12 July 2014 |df= }}</ref> ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਲੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਿਲਮ ਸਟਾਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।<ref name="theguardian2006" /><ref name="LAT" /><ref name="thetimes1">{{cite news | url=http://www.thetimes.co.uk/tto/arts/film/article3831707.ece | title=Meet the biggest film star in the world | work=[[The Times]] | date=2 August 2013 | accessdate=4 November 2015 | author=Nixey, Catherine}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/ranisingh/2015/12/26/shah-rukh-khan-the-biggest-movie-star-in-the-world/ |title=Shah Rukh Khan – The Biggest Movie Star In The World |work=[[Forbes]] |author=Singh, Rani |date=26 December 2015 |accessdate=29 December 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151228184411/https://www.forbes.com/sites/ranisingh/2015/12/26/shah-rukh-khan-the-biggest-movie-star-in-the-world/ |archivedate=28 December 2015 |df= }}</ref> ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਰਵੇਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ 3.2 ਅਰਬ ਲੋਕ ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ [[ਟਾੱਮ ਕਰੂਜ਼]] ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।<ref name="billion">{{cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/srk-finds-better-competition-in-tom-cruise-/852082/ |title=SRK finds better competition in Tom Cruise? |work=The Indian Express |date=26 September 2011 |accessdate=5 November 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160416152548/http://archive.indianexpress.com/news/srk-finds-better-competition-in-tom-cruise-/852082 |archivedate=16 April 2016 |df= }}</ref> 2012, 2013 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ [[ਫੋਰਬਜ਼ ਭਾਰਤ]] ਦੀ 'ਸੇਲਿਬਟੀ 100 ਸੂਚੀ' ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੇ ਖ਼ਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref name="forbes 100">{{cite news|url=http://forbesindia.com/article/special/shah-rukh-khan-tops-forbes-india-celebrity-100-list/34575/1 |title=Shah Rukh Khan tops Forbes India Celebrity 100 List |work=[[Forbes (India)]] |date=24 January 2013 |accessdate=11 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028180133/http://forbesindia.com/article/special/shah-rukh-khan-tops-forbes-india-celebrity-100-list/34575/1 |archivedate=28 October 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite news|url=http://forbesindia.com/article/2013-celebrity-100/shah-rukh-khan-tops-forbes-india-celebrity-100-list-second-time-in-a-row/36741/1 |title=Shah Rukh Khan Tops Forbes India Celebrity 100 Second Time In A Row |work=Forbes (India) |date=13 December 2013 |accessdate=27 July 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140706190748/http://forbesindia.com/article/2013-celebrity-100/shah-rukh-khan-tops-forbes-india-celebrity-100-list-second-time-in-a-row/36741/1 |archivedate= 6 July 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite news|title=2015 Forbes India Celebrity 100: The wheel of fame and fortune |url=http://forbesindia.com/article/2015-celebrity-100/2015-forbes-india-celebrity-100-the-wheel-of-fame-and-fortune/41719/1 |last=Ajwani |first=Deepak |work=Forbes (India) |date=11 December 2015 |accessdate=12 December 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151212143411/http://forbesindia.com/article/2015-celebrity-100/2015-forbes-india-celebrity-100-the-wheel-of-fame-and-fortune/41719/1 |archivedate=12 December 2015 |df= }}</ref> ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 400 ਤੋਂ 600 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੈ।<ref name="Richest Actors">{{cite news|url=http://gma.yahoo.com/richest-actors-world-not-expect-015943179--abc-news-celebrities.html |title=The Richest Actors in the World Are Not Who You Expect |publisher=[[Good Morning America]] |first=Susanna |last=Kim |date=22 May 2014 |accessdate=22 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140522090931/http://gma.yahoo.com/richest-actors-world-not-expect-015943179--abc-news-celebrities.html |archivedate=22 May 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite web|title=Shah Rukh Khan enters super-rich list with wealth of $400 million |date=24 October 2013 |publisher=NDTV |url=http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-shah-rukh-khan-enters-super-rich-list-with-wealth-of-400-million-370384 |accessdate=12 February 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131024200600/http://profit.ndtv.com/news/corporates/article-shah-rukh-khan-enters-super-rich-list-with-wealth-of-400-million-370384 |archivedate=24 October 2013 |df= }}</ref> ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ £ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ,<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/srk-buys-flat-for-20-million-pounds/story-4LvzYo09uKdo3Y6vVeCO8J.html |title=SRK buys flat for 20 million pounds! |work=Hindustan Times |date=20 July 2009 |accessdate=4 February 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304065456/http://www.hindustantimes.com/entertainment/srk-buys-flat-for-20-million-pounds/story-4LvzYo09uKdo3Y6vVeCO8J.html |archivedate= 4 March 2016 |df= }}</ref> ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ [[ਪਾਲਮ ਜੁਮੇਰਾ]] ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਿਲ੍ਹਾ ਸਮੇਤ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੰਪਤੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{cite news|url=http://daily.bhaskar.com/news/MAH-MUM-photos-a-look-inside-shahrukh-khans-signature-villa-in-dubai-4416495-PHO.html |title=Photos: A look inside Shahrukh Khan's Signature Villa in Dubai |work=Dainik Bhaskar |date=27 October 2013 |accessdate=11 January 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150112005459/http://daily.bhaskar.com/news/MAH-MUM-photos-a-look-inside-shahrukh-khans-signature-villa-in-dubai-4416495-PHO.html |archivedate=12 January 2015 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ 50 ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੇਹੇਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,<ref>{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Times-50-Most-Desirable-Men-of-2011-The-Winners/articleshow/11757172.cms? | title=Times 50 Most Desirable Men of 2011: The Winners | work=The Times of India | accessdate=25 January 2013 | date=4 February 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/50-Most-Desirable-2010/articleshow/7222829.cms? |title=Times 50 Most Desirable Men of 2010 | work=The Times of India |author=Mukherjee, Madhureeta | accessdate=25 January 2013 | date=6 January 2011}}</ref> ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ 'ਈਸਟਰਨ ਆਈ' ਨਾਂ ਦੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੈਕਸੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/shah-rukh-khan-voted-sexiest-asian-man-news-bollywood-kkfusfheahb.html |title=Shah Rukh Khan voted sexiest Asian man |publisher=Sify |date=24 November 2007 |accessdate=10 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140124234658/http://www.sify.com/movies/shah-rukh-khan-voted-sexiest-asian-man-news-bollywood-kkfusfheahb.html |archivedate=24 January 2014 |df= }}</ref> ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਸਨਅੱਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਉਦਮਾਂ ਕਰਕੇ ਮੀਡੀਆ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ "ਬ੍ਰਾਂਡ ਸ਼ਾਹਰੁਖ" ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="rediffbrands">{{cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2005/oct/24sld1.htm |title=Brand SRK |publisher=Rediff.com |date=October 2005 |accessdate=24 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303232121/http://specials.rediff.com/movies/2005/oct/24sld1.htm |archivedate= 3 March 2016 |df= }}</ref><ref name=bsrk>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Ageing-Brand-SRK-loses-youth-connect/articleshow/13229919.cms |title=Ageing Brand SRK loses youth connect |author=Sharma, Samidha |work=The Times of India |date=18 May 2012 |accessdate=20 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160427180910/http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Ageing-Brand-SRK-loses-youth-connect/articleshow/13229919.cms |archivedate=27 April 2016 |df= }}</ref> ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਦਾ ਕੀਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਐਂਡਰੋਰਸਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨ ਮਾਰਕਿਟ ਦਾ ਛੇ ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref name="empire">{{cite journal|url=http://www.businesstoday.in/magazine/cover-story/srk-inc./story/5200.html |title=SRK Inc. |journal=[[Business Today (business magazine)|Business Today]] |date=21 February 2010 |accessdate=4 February 2012 |first1=Dhiman |last1=Chattopadhyay |first2=Anusha |last2=Subramanian |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150915191316/http://www.businesstoday.in/magazine/cover-story/srk-inc./story/5200.html |archivedate=15 September 2015 |df= }}</ref><ref name="morebrands">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-srk-is-the-most-visible-celeb-in-tv-ads/20120201.htm |title=The Big Star Players in the Ad World |publisher=Rediff.com |date=1 February 2012 |accessdate=5 February 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120204113125/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-srk-is-the-most-visible-celeb-in-tv-ads/20120201.htm |archivedate= 4 February 2012 |df= }}</ref> ਖ਼ਾਨ ਨੇ ''ਪੈਪਸੀ'', [[ਨੋਕੀਆ]], ''ਹੁੰਡਈ '', ''ਡਿਸ਼ ਟੀਵੀ'', ''ਲਕਸ'' ਅਤੇ [[ਟੈਗ ਹੌਯਰ]] ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="morebrands" /><ref name="Brands" /> ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ,<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/book-review-of-srk-still-reading-khan-by-mushtaq-sheikh/1/180305.html |title=Book review: Mushtaq Sheikh's 'SRK: Still Reading Khan' |work=India Today |author=Bamzai, Kaveree |date=6 November 2006 |accessdate=10 June 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141022042358/http://indiatoday.intoday.in/story/book-review-of-srk-still-reading-khan-by-mushtaq-sheikh/1/180305.html |archivedate=22 October 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite web|title=Face of a new India|url=http://www.tribuneindia.com/2007/20070805/spectrum/main5.htm|date=5 August 2007|work=The Tribune |accessdate=30 January 2010|author=Kumar Sen, Ashish|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131121110907/http://www.tribuneindia.com/2007/20070805/spectrum/main5.htm|archivedate=21 November 2013 }}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਕਈ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦੀ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ''ਦਿ ਇੰਨਰ ਅਤੇ ਆਊਟਰ ਵਰਲਡ ਆਫ਼ ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ (2005)'',<ref name="world">{{cite web|last=Chhabra |first=Aseem |title=Shah Rukh's inner world |url=http://www.rediff.com/movies/2005/oct/17srk.htm |publisher=Rediff.com |date=17 October 2005 |accessdate=2 March 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318143945/http://www.rediff.com/movies/2005/oct/17srk.htm |archivedate=18 March 2014 |df= }}</ref> ਅਤੇ ਡਿਸਕਵਰੀ ਟਰੈਵਲ ਅਤੇ ਲਿਵਿੰਗ ਚੈਨਲ ਦੇ ਦਸ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਲੜੀ ''ਲਿਵਿੰਗ ਵਿਦ ਏ ਸੁਪਰਸਟਾਰ{{mdash}}ਸ਼ਾਹਰੁਖ਼ ਖ਼ਾਨ (2010)'' ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref name="empire" /> 2007 ਵਿੱਚ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਅਤੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਖ਼ਾਨ [[ਮੈਡਮ ਤੁਸਾਦ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ|ਮੈਡਮ ਤੁਸਾਦ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਲੰਡਨ]] ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਮੋਮ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੀਜਾ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ।<ref>{{cite news|url=http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&n=bollywood-star-to-be-immortalized-at-madame-tussauds-2007-01-19 |title=Bollywood star to be 'immortalized' at Madame Tussaud's |work=[[Hürriyet Daily News]] |date=19 January 2007 |accessdate=10 January 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150111052143/http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&n=bollywood-star-to-be-immortalized-at-madame-tussauds-2007-01-19 |archivedate=11 January 2015 |df= }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.madametussauds.com/london/ourfigures/bollywoodstars/shahrukhkhan|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212095859/http://www.madametussauds.com/london/ourfigures/bollywoodstars/shahrukhkhan|archivedate=12 December 2013|title=Shah Rukh Khan's wax replica at Madame Tussauds London|publisher=[[Madame Tussauds]]|date=12 April 2007|accessdate=27 July 2014}}</ref> ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਸਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਹਾਂਗਕਾਂਗ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਮੈਡਮ ਤੁਸਾਦ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/121205/entertainment-bollywood/article/big-b-srk-ashs-wax-figures-washington-tussauds|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141202030817/http://archives.deccanchronicle.com/121205/entertainment-bollywood/article/big-b-srk-ashs-wax-figures-washington-tussauds|archivedate=2 December 2014|title=Big B, SRK, Aishwarya's wax figures at Washington Tussauds|work=Deccan Chronicle|date=5 December 2012|accessdate=12 June 2014}}</ref> ਖ਼ਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਪਲਸ ਪੋਲੀਓ'' ਅਤੇ ''ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਡਜ਼ ਕੰਟਰੋਲ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="Brands">{{cite web|author=Hetal Adesara |url=http://businessofcinema.com/bollywood-news/shah-rukh-khans-brand-power/16560 |title=Shah Rukh Khan's brand power |publisher=Business of Cinema |date=2 November 2006 |accessdate=11 November 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141027061325/http://businessofcinema.com/bollywood-news/shah-rukh-khans-brand-power/16560 |archivedate=27 October 2014 |df= }}</ref> ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮੇਕ-ਏ-ਵਿਸ਼ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ,<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/jim-luce/yale-honors-incredible-in_b_1422960.html |title=Yale Honors Incredible Indian Actor-Activist Shah Rukh Khan |author=Luce, Jim |work=[[The Huffington Post]] |date=13 April 2012 |accessdate=4 January 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150104184909/http://www.huffingtonpost.com/jim-luce/yale-honors-incredible-in_b_1422960.html |archivedate= 4 January 2015 |df= }}</ref> ਅਤੇ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਆਫਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਸਪਲਾਈ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਕੋਲਾਬੋਰੇਟਿਵ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|author=Pisharoty, Sangeeta Barooah |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/time-we-talk-about-sanitation/article2543188.ece |title=Time we talk about sanitation |work=The Hindu |date=16 October 2011 |accessdate=13 December 2011 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161130192432/http://www.thehindu.com/features/metroplus/time-we-talk-about-sanitation/article2543188.ece |archivedate=30 November 2016 |df= }}</ref> ਉਸ ਨੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ ਦੇ ਐਲਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ''ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਲ ਟੀਕਾਕਰਣ'' ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ [[ਯੂਨੀਸੈਫ਼]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref name=ihr>{{cite news|url=http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php?newsid=55866 |title=Now, Shah Rukh will endorse good health |author=Rashid, Toufiq |work=The Indian Express |date=5 October 2005 |accessdate=12 October 2012 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131101102506/http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php?newsid=55866 |archivedate= 1 November 2013 |df= }}</ref> 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਲਈ [[ਯੂਨੈਸਕੋ]] ਦੇ ਪਿਰਾਮਾਈਡ ਕੌਰ ਮਾਰਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਖ਼ਾਨ ਇਹ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਬਣਿਆ।<ref name="Pyramide ">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Shah-Rukh-Khans-big-honour/articleshow/10803625.cms? |title=Shah Rukh Khan's big honour |work=The Times of India |date= 21 November 2011|accessdate=13 December 2011}}</ref> 2014 ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਨ ਇੰਟਰਪੋਲ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ "ਟਰਨ ਬੈਕ ਕਰਾਈਮ" ਲਈ ਰਾਜਦੂਤ ਬਣਿਆ।<ref>{{cite web |url=https://www.interpol.int/News-and-media/News/2014/N2014-155 |title=Shah Rukh Khan becomes INTERPOL Turn Back Crime Ambassador |publisher=Interpol |date=27 August 2014 |accessdate=27 March 2017 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150606051411/http://www.interpol.int/News-and-media/News/2014/N2014-155 |archivedate=6 June 2015 |df= }}</ref> 2015 ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਐਡਿਨਬਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਸਕੌਟਲੈਂਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-all-set-to-deliver-lecture-on-life-lessons-at-university-of-edinburgh/ |title=At the University of Edinburgh, Shah Rukh Khan is ‘a doctor all over again’ |work=The Indian Express |date=16 October 2015 |accessdate=16 October 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016140820/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-all-set-to-deliver-lecture-on-life-lessons-at-university-of-edinburgh/ |archivedate=16 October 2015 |df= }}</ref> 2018 ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵ ਆਰਥਿਕ ਫੋਰਮ ਨੇ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |url=https://www.weforum.org/agenda/2018/01/meet-the-2018-crystal-awardees |title=Davos 2018: Meet the Crystal Award winners |publisher=''World Economic Forum'' |date=10 January 2018 |accessdate=24 January 2018 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180119201428/https://www.weforum.org/agenda/2018/01/meet-the-2018-crystal-awardees/ |archivedate=19 January 2018 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-world-economic-forum-photos-videos-5035475/ |title=Shah Rukh Khan receives Crystal Award at World Economic Forum, thanks wife, mom and daughter for his values |publisher=''The Indian Express'' |date=23 January 2018 |accessdate=24 January 2018 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180123104300/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-world-economic-forum-photos-videos-5035475/ |archivedate=23 January 2018 }}</ref> ==ਪੁਰਸਕਾਰ== ਖ਼ਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰਤ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref name=toi-awards /> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 30 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ 14 ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ,<ref>{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059557.cms|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141216091000/http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/shah-rukh-khan/bday-special-shah-rukh-khan/articleshow/25059557.cms|archivedate=16 December 2014 |title=B'day Special: Shah Rukh Khan (p. 8)|work=The Times of India |accessdate=16 November 2014 |deadurl=no}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੱਠ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।<ref name=FF8 /> ਖ਼ਾਨ ਨੇ ''ਬਾਜੀਗਰ'' (1993), ''ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ'' (1995), ''ਦਿਲ ਤੋ ਪਾਗਲ ਹੈ'' (1997), ''ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ'' (1998), ''ਦੇਵਦਾਸ'' (2002), ''ਸਵਦੇਸ'' (2004), ''ਚੱਕ ਦੇ! ਇੰਡੀਆ'' (2007) ਅਤੇ ''ਮਾਈ ਨਾਮ ਇਜ਼ ਖ਼ਾਨ'' (2010) ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੇਸਟ ਐਕਟਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਕੁੱਲ ਪੰਜ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਬੇਸਟ ਐਕਟਰ ਦੀਆਂ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ।<ref name=FFAwardsPDF /> ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਇੱਕ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਨਹੀਂ ਜਿੱਤਿਆ,<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/724/ |title='I have a space for a National Award in my library'&nbsp;– Shahrukh Khan |publisher=Bollywood Hungama |date=10 February 2010 |accessdate=29 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402170640/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/724/ |archivedate=2 April 2015}}</ref> ਉਸਨੂੰ 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=toi-awards /> ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ''ੳਰਡਰੇ ਡੇਸ ਆਰਟ ਏਟ ਡੇਸ ਲੈਟਰਸ'' (2007) ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚਤਮ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ''ਲੀਜ਼ਨ ਡੀਔਨਰ'' (2014) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-conferred-with-top-french-civillian-award/article1-1235777.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140813111436/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-conferred-with-top-french-civillian-award/article1-1235777.aspx|archivedate=13 August 2014|title=Shahrukh Khan awarded highest French civilian honour|work=Hindustan Times|date=2 July 2014|accessdate=27 July 2014}}</ref> == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == {{Commons category|Shah Rukh Khan|ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ ਖਾਨ}} * {{IMDb name|id=0451321}} * {{Rotten-tomatoes-person|shahrukh_khan|ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ ਖਾਨ}} * {{Twitter|iamsrk|name=Shah Rukh Khan}} ==ਹਵਾਲੇ== {{reflist|2}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ]] a97qqkubxvvt2suw9clmxiw9syqq6g0 ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ 0 20675 848782 848050 2026-09-30T15:14:27Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848782 wikitext text/x-wiki [[File:Scandinavia M2002074 lrg.jpg|thumb|right|[[ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ]] ਦੀ ਮਾਰਚ 2002 ਦੀ ਉਪਗ੍ਰਿਹੀ ਤਸਵੀਰ]] [[File:Map of Scandinavia.svg|thumb|left|250px|{{legend|#ff0000|outline=#aaaaaa|ਤਿੰਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ([[ਡੈੱਨਮਾਰਕ]], [[ਨਾਰਵੇ]] ਅਤੇ [[ਸਵੀਡਨ]]) ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਮੁਤਾਬਕ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਹਨ}} {{legend|#ff8811|outline=#aaaaaa|ਸੰਭਵ ਮੋਕਲੀ ਵਰਤੋਂ: [[ਆਈਸਲੈਂਡ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ]] ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ 'ਚੋਂ ਹਨ; [[ਅਲਾਂਡ ਟਾਪੂ]] ਆਪਣੀ ਨਸਲੀ ਸਵੀਡਨੀ ਅਬਾਦੀ ਕਰ ਕੇ; [[ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ]] ਸਵੀਡਨ ਨਾਲ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਸਵੀਡਨੀ ਅਬਾਦੀ ਕਰ ਕੇ।}}]] '''ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ'''{{efn|[[ਡੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਡੈਨਿਸ਼]], [[ਸਵੀਡਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਵੀਡਨੀ]] ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ (ਡੈਨੋ-)ਨਾਰਵੇਈ: ''Skandinavien'', [[ਨਾਰਵੇਈ ਭਾਸ਼ਾ|ਨਾਰਵੇਈ]], [[ਫ਼ਰੋਈ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਰੋਈ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਿਨਲੈਂਡੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਿਨਲੈਂਡੀ]]: ''Skandinavia'', {{lang-is|Skandinavía}}, [[ਸਾਮੀ ਬੋਲੀਆਂ|ਸਾਮੀ]]: ''Skadesi-suolu / Skađsuâl''.}} ਉੱਤਰੀ [[ਯੂਰਪ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਖੇਤਰ ਜਿਸਦੀ ਪਛਾਣ ਸਾਂਝੇ ਨਸਲੀ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਰਮੇਨੀਆਈ ਵਿਰਸੇ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਡੈੱਨਮਾਰਕ]], [[ਨਾਰਵੇ]] ਅਤੇ [[ਸਵੀਡਨ]] ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਧੁਨਿਕ ਢੁਕਵੇਂ ਨਾਰਵੇ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ{{efn|ਨਾਰਵੇ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਟਾਪੂ ਹਨ ਜੋ ਢੁਕਵੇਂ ਨਾਰਵੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਸਵਾਲਬਾਰਡ]] ਅਤੇ [[ਜਾਨ ਮੇਅਨ]]।}} [[ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ]] ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ ਜਦਕਿ ਅਜੋਕਾ ਡੈੱਨਮਾਰਕ [[ਡੈਨਿਸ਼ ਟਾਪੂ|ਡੈਨਿਸ਼ ਟਾਪੂਆਂ]] ਅਤੇ [[ਜੂਤਲਾਂਡ]] ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਬਦ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਨੂੰ ਗਲਤੀ ਨਾਲ਼ ਸਰਾਸਰ ਭੂਗੋਲਕ ਪਦ ''[[ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ]]'' ਦੀ ਥਾਂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।<ref name="Ostergard">Østergård, Uffe (1997). "The Geopolitics of Nordic Identity – From Composite States to Nation States". ''The Cultural Construction of Norden''. Øystein Sørensen and Bo Stråth (eds.), Oslo: Scandinavian University Press 1997, 25–71. Also published online at [http://diis.dk/sw13149.asp Danish Institute for International Studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114212929/http://diis.dk/sw13149.asp |date=2007-11-14 }}. For the history of cultural Scandinavism, see Oresundstid's articles [http://www.oresundstid.dk/dansk/engelsk/oresundstid/1800/side03-02-tekst.htm The Literary Scandinavism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927014412/http://www.oresundstid.dk/dansk/engelsk/oresundstid/1800/side03-02-tekst.htm |date=2007-09-27 }} and [http://www.oresundstid.dk/dansk/engelsk/oresundstid/1800/side03-01-tekst.htm The Roots of Scandinavism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160613201143/https://web.archive.org/web/20071114212929/http:/diis.dk/sw13149.asp |date=2016-06-13 }}. Retrieved 19 January 2007. {{Cite web |url=http://diis.dk/sw13149.asp |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2013-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160613201143/https://web.archive.org/web/20071114212929/http:/diis.dk/sw13149.asp |archive-date=2016-06-13 |url-status=dead}}</ref> ਕਈ ਵਾਰ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ [[ਆਈਸਲੈਂਡ]], [[ਫ਼ਰੋ ਟਾਪੂ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ]] ਨੂੰ ਵੀ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="eb">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/526461/Scandinavia|title=Scandinavia|year=2009|work=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 October 2009 | quote=Scandinavia, historically Scandia, part of northern Europe, generally held to consist of the two countries of the Scandinavian Peninsula, Norway and Sweden, with the addition of Denmark. Some authorities argue for the inclusion of Finland on geologic and economic grounds and of Iceland and the Faroe Islands on the grounds that their inhabitants speak North Germanic (or Scandinavian) languages related to those of Norway and Sweden.}}</ref> ਪਰ ਅਜਿਹੀ ਵਰਤੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੋਕਲਾ ਪਦ [[ਨਾਰਡਿਕ ਦੇਸ਼]] ਇਸ ਵਡੇਰੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।<ref name="Nordic Council">{{cite web | url=http://www.norden.org/en/about-nordic-co-operation | title=About Nordic co-operation | publisher=Nordic Council of Ministers & Nordic Council | date=1 October 2007 | accessdate=9 January 2008 | first=Elvind | last=Saetre | quote=The Nordic countries consist of Denmark, the Faroe Islands, Greenland, Finland, Åland, Iceland, Norway and Sweden. | archive-date=26 ਮਾਰਚ 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140326122905/http://www.norden.org/en/about-nordic-co-operation | dead-url=yes }}</ref> ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{ਵਿਕਸ਼ਨਰੀ}} {{ਕਾਮਨਜ਼|Scandinavia}} * {{cite web|url=http://www.goscandinavia.com|title=ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ: ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਸੈਲਾਨੀ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ|publisher=ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਸੈਲਾਨੀ ਬੋਰਡ, ਗਲੋਬਸਕੋਪ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਰਵਿਸਜ਼, ਇੰਕ.|year=2005|accessdate=5 September 2008|archive-date=4 ਜੂਨ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604225711/http://goscandinavia.com/|dead-url=yes}} * [http://www.norden.org/ ਨਾਰਡਿਕ ਕੌਂਸਲ] – ਨਾਰਡਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰਤਾ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ * [http://www.nordregio.se/ ਨੋਰਦਰੇਗੀਓ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170503024329/http://www.nordregio.se/ |date=2017-05-03 }} – ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਰਡਿਕ ਕੌਂਸਲ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ * [http://www.scandinaviahouse.org/ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਹਾਊਸ] – ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਨਾਰਡਿਕ ਕੇਂਦਰ ਜੋ [http://www.amscan.org/ ਅਮਰੀਕੀ-ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਸੰਸਥਾ] ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ * [http://www.scandinavianews.com/ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ] – ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆਈ ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਤੱਤ-ਨਿਖੇੜ * [http://www.tacitus.nu/historical-atlas/scandinavia/ ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਐਟਲਸ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – ਓਰੀਆਨ ਮਾਰਤਿਨਸਨ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ * [http://downloads.raileurope.com/map_europe/scandinavia.html ReRailEurope] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150413030921/http://downloads.raileurope.com/map_europe/scandinavia.html |date=2015-04-13 }} – ਸਕੈਂਡੀਨੇਵੀਆ ਦਾ ਰੇਲਵੇ ਨਕਸ਼ਾ (ਫ਼ਲੈਸ਼ ਫ਼ਾਈਲ) * [http://www.vifanord.de/index.php?id=1&L=1&rd=243343734 vifanord] – a digital library that provides scientific information on the Nordic and Baltic countries as well as the Baltic region as a whole ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} fr1chlygakrissldjfjbi8riq6nf4o7 ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ 0 27943 848741 840756 2026-09-30T13:53:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848741 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ | image = WaheedaRehman.jpg | imagesize = | caption = 2012 ਵਿੱਚ ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1938|02|3}}<ref name="dob1">{{cite web|title=Waheeda Rehman's date issues|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Waheeda-Rehmans-date-issues/articleshow/35143364.cms|work=[[The Times of India]]|author=Rachana Dubey|date=2014-05-15|accessdate=15 January 2015}}</ref><ref name="dob2">http://trove.nla.gov.au/people/1447973?c=people</ref><ref name="dob3">http://id.loc.gov/authorities/names/nr96035018.html</ref> | birth_place = [[ਚੇਨਗਾਲਪੱਟੂ]], [[ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ]], ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ | yearsactive = 1955&ndash;1991, 2002&ndash;ਹੁਣ ਤੱਕ | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ | notable works = ''[[ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ]]'' ਵਿੱਚ ਰੇਸ਼ਮਾ <br> ''[[ਗਾਈਡ]]'' ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੀ ਮਾਰਕੋ/ਮਿਸ ਨਾਲਿਨੀ <br> ''[[ਨੀਲ ਕਮਲ]]'' ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੀਲ ਕਮਲ/ਸੀਤਾ<br>''[[ਖਾਮੋਸ਼ੀ]]'' ਵਿੱਚ ਨਰਸ ਰਾਧਾ | height = | othername = | homepage = | spouse = ਸ਼ਸ਼ੀ ਰੇਖੀ (1974&ndash;2000 ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ) | Religion = [[ਇਸਲਾਮ]] }} '''ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ''' (ਜਨਮ 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 1938<ref name="dob1" /><ref name="dob2" /><ref name="dob3" />) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। [[ਪਿਆਸਾ]], [[ਸਾਹਿਬ ਬੀਵੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ]], [[ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ]], [[ਗਾਈਡ]], [[ਤੀਸਰੀ ਕਸਮ]] ਆਦਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਯਾਨਰਾਂ ਅਤੇ 1950, 1960 ਅਤੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, ਅੱਠ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਲਈ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ "ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ" ਖ਼ਿਤਾਬ ਵਾਲੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://www.firstpost.com/topic/bollywood/guru-dutt-100-years-of-bollywood-waheeda-rehman-the-quintessential-video-rgs-xhigAE-122229-1.html|title=Waheeda Rehman: The Quintessential Beauty of Bollywood|work=firstpost.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924160155/http://www.firstpost.com/topic/bollywood/guru-dutt-100-years-of-bollywood-waheeda-rehman-the-quintessential-video-rgs-xhigAE-122229-1.html#|archive-date=24 September 2015|url-status=live|accessdate=13 March 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-am-not-very-keen-on-doing-films-Waheeda-Rehman/articleshow/16878105.cms?referral=PM|title=I am not very keen on doing films: Waheeda Rehman|work=timesofindia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170914141357/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/I-am-not-very-keen-on-doing-films-Waheeda-Rehman/articleshow/16878105.cms?referral=PM#|archive-date=14 September 2017|url-status=live|accessdate=13 March 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.glamsham.com/movies/interviews/25-waheeda-rahman-interview-101012.asp|title=Interview: Waheeda Rehman|work=glamsham.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140313161029/http://www.glamsham.com/movies/interviews/25-waheeda-rahman-interview-101012.asp#|archive-date=13 March 2014|url-status=live|accessdate=13 March 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|url=http://window2india.com/cms/admin/article.jsp?aid=9985|title='I did not consider myself beautiful' – Waheeda Rehman|work=india.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035738/http://window2india.com/cms/admin/article.jsp?aid=9985|archive-date=4 March 2016|url-status=dead|accessdate=13 March 2014|df=dmy-all}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਰੋਜੂਲੂ ਮਰਾਯੀ (1955) ਤੋਂ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਸਾ (1957), ਕਾਗਜ਼ ਕੇ ਫੂਲ (1959), ਚੌਧਵੀ ਕਾ ਚੰਦ (1960) ਅਤੇ ਸਾਹਿਬ ਬੀਬੀ ਔਰ ਗੁਲਾਮ (1962) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਲਾਸਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਗਾਈਡ (1965) ਅਤੇ ਨੀਲ ਕਮਲ (1968) ਲਈ ਦੋ ਵਾਰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਰਾਮ ਔਰ ਸ਼ਿਆਮ (1967) ਅਤੇ ਖਾਮੋਸ਼ੀ (1970) ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਵਪਾਰਕ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਰੇਸ਼ਮਾ ਔਰ ਸ਼ੇਰਾ (1971) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਕਬੀਲਾਈ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰੁਕਾਵਟ ਆ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਬਣ ਗਈ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਭੀ ਕਭੀ (1976), ਨਮਕੀਨ (1982) ਅਤੇ ਲਮਹੇ (1991) ਸਨ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਗਲੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 2002 ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ। ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਭਿਨੈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰਹਿਮਾਨ ਇੱਕ ਮਾਨਵਤਾਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦੀ ਹੈ<ref>{{Cite web|url=https://www.shethepeople.tv/news/happy-birthday-to-bollywoods-screen-goddess-waheeda-rehman|title=79 And She Still Guides Our Hearts, Happy Birthday To Waheeda Rehman|last=Kathuria|first=Charvi|date=2017-02-03|website=SheThePeople TV|language=en-US|access-date=2019-08-06}}</ref> ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ "ਰੰਗ ਦੇ" ਦੀ ਰਾਜਦੂਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://blog.rangde.org/2010/07/waheeda-rehman-rang-des-goodwill-brand-ambassador/#|title=Waheeda Rehman – Rang De's goodwill Brand Ambassador|work=Rangde|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707084735/http://blog.rangde.org/2010/07/waheeda-rehman-rang-des-goodwill-brand-ambassador/#|archive-date=7 July 2015|url-status=live|access-date=15 October 2015|df=dmy-all}}</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਫਰਵਰੀ 1938 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਚੇਂਗਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਾਖਿਨੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਆਮ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Guru-Dutt-was-my-mentor-Waheeda/articleshow/4687931.cms?referral=PM|title=My Mentor|access-date=17 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150127124803/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Guru-Dutt-was-my-mentor-Waheeda/articleshow/4687931.cms?referral=PM#|archive-date=27 January 2015|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਬੇਗਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=tqfzAgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=waheeda+rehman#v=onepage&q=waheeda%20rehman&f=false|title=Conversations with Waheeda Rehman|last=Kabir|first=Nasreen Munni|date=2015-03-15|publisher=Penguin UK|isbn=9789351186427|language=en}}</ref> ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Waheeda">[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-23/news-interviews/28202984_1_guru-dutt-rojulu-maraayi-waheeda-rehman Guru Dutt was my mentor: Waheeda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928174821/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-23/news-interviews/28202984_1_guru-dutt-rojulu-maraayi-waheeda-rehman |date=2011-09-28 }}/</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਜੋਸੇਫ ਕਾਨਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉੱਥੇ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਦੀ 1951 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਵਾਨ ਸੀ।<ref>[[Waheeda Rehman#En|Gulzar, p. 22]]</ref><ref>{{Cite web |url=http://waheedarehman1.blogspot.in/2015/08/interview-with-waheeda-rehman.html# |title=Interview with Waheeda Rehman<!-- Bot generated title --> |access-date=6 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305233040/http://waheedarehman1.blogspot.in/2015/08/interview-with-waheeda-rehman.html# |archive-date=5 March 2016 |url-status=live |df=dmy-all |date=5 August 2015 }}</ref> ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੀਚਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈਆਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਮਿਲੀ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC&pg=PT533&dq=Waheeda+Rehman&cd=1#v=onepage&q=Waheeda%20Rehman&f=false|title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|last=Britannica|first=Encyclopedia|date=2003|publisher=Popular Prakashan|isbn=9788179910665|language=en}}</ref> ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਵਹੀਦਾ ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ​​ਦੀ ਗੰਜਮ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਚਾਚੇ ਡਾ. ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਅਲੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਪੁਰ ​​ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੀ। ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਨੇ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸੇਖੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੱਤ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ.ਆਈ.ਡੀ. ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਬਣ ਗਈ। == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {{Main|Waheeda Rehman filmography}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== ==External links== {{commons category|Waheeda Rehman}} {{wikiquote}} * {{IMDb name|id=0716851|name=Waheeda Rehman}} * [http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-23/news-interviews/28202984_1_guru-dutt-rojulu-maraayi-waheeda-rehman Waheeda Rehman Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928174821/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-23/news-interviews/28202984_1_guru-dutt-rojulu-maraayi-waheeda-rehman |date=2011-09-28 }} *[https://web.archive.org/web/20061210124307/http://www.geocities.com/chchamuk_chchaili/WaheedaRehman.html?1092378902750 A Film Retrospective in Seattle. October 2004] * [http://www.tunesdiary.com/playlist/120 Popular Waheeda Rehman songs]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article3694350.ece Queen of Hearts] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} an interview with Rehman published in ''The Hindu'' [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1938]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] qe008ao20rfn3v17fcwjfc6lar2gxda ਸੰਵਿਧਾਨ (ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ) 0 30011 848905 763744 2026-09-30T22:18:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848905 wikitext text/x-wiki {{Infobox Television | show_name = ਸੰਵਿਧਾਨ - ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ | image = [[File:Shyam Benegal.jpg|220px]] | caption = ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ [[ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ]] | genre = [[ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ]] | creator = [[ਰਾਜ ਸਭਾ ਟੀਵੀ]] | starring = [[ਸਚਿਨ ਖੇਡੇਕਾਰ]]<br/>[[ਸੁਜ਼ਾਨੇ ਬਰਨੇਰਟ]]<br/>[[ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ]]<br/>[[ਰਜਿਤ ਕਪੂਰ]]<br/>[[ਟੌਮ ਅਲਟਰ]] | narrated = [[ਸਵਾਰਾ ਭਾਸਕਰ]] | director = [[ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ]] | producer = [[ਰਾਜ ਸਭਾ ਟੀਵੀ]] | country = ਭਾਰਤ | language = <!-- [[WP:OVERLINK]] --> ਹਿੰਦੀ | num_episodes = 10 | runtime = 60 ਮਿੰਟ | first_aired = {{start date|2014|3|2|df=y}} | last_aired = {{start date|2014|5|4|df=y}} | website = | website_title = ਸਰਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ }} ''' ਸੰਵਿਧਾਨ - ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ''' [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ]] ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਪਰਿਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ 10 ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਮਿੰਨੀ ਸੀਰੀਜ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ [[ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ]] ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/samvidhaan-shyam-benegals-tv-series-on-indian-constitution/424789-44-124.html |title=Samvidhaan: Shyam Benegal's TV series on Indian constitution |publisher=Ibnlive.in.com |date=2013-09-26 |accessdate=2014-02-23 |archive-date=2014-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140228111633/http://ibnlive.in.com/news/samvidhaan-shyam-benegals-tv-series-on-indian-constitution/424789-44-124.html |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/shyam-benegal-samvidhaan-not-just-for-present-generation-469278 |title=Shyam Benegal: Samvidhaan not just for present generation &#124; NDTV Movies.com |publisher=Movies.ndtv.com |date=2014-01-10 |accessdate=2014-02-23 |archive-date=2014-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140303125139/http://movies.ndtv.com/bollywood/shyam-benegal-samvidhaan-not-just-for-present-generation-469278 |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |author=Jan 29, 2014 - Pramita Bose |url=http://www.asianage.com/ideas/benegal-s-magic-all-set-mesmerise-audience-tv-344 |title=Benegal’s magic all set to mesmerise audience on TV |publisher=The Asian Age |date=2014-01-29 |accessdate=2014-02-23 |archive-date=2014-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226100642/http://www.asianage.com/ideas/benegal-s-magic-all-set-mesmerise-audience-tv-344 |url-status=dead }}</ref> ਇਸ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ ਵਿੱਚ 1946 ਤੋਂ 1950 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ ਬਣਿਆ ਸੀ। == ਨਿਰਮਾਣ == ਸ਼ਮਾ ਜ਼ੈਦੀ ਅਤੇ ਅਤੁਲ ਤਿਵਾੜੀ ਇਸ ਲੜੀ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Making-Samvidhaan-wasnt-easy-Shyam-Benegal/articleshow/30857650.cms|title=Making Samvidhaan wasn't easy: Shyam Benegal|last=|date=|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-02-23}}</ref><ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-dream-is-to-write-a-film-on-Lucknow-Atul-Tiwari/articleshow/28622194.cms</ref><ref name="indiatimes1">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Samvidhaan-not-just-for-present-generation-Shyam-Benegal/articleshow/28673008.cms|title='Samvidhaan' not just for present generation: Shyam Benegal|last=|date=2014-01-11|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-02-23}}</ref> ਜ਼ੈਦੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਸਮੱਗਰੀ ਬਹਿਸਾਂ, ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਬੈਠਕਾਂ ਅਤੇ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]] ਅਤੇ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]] ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਤੋਂ ਆਈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਸ਼ਣ ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਹਨ।<ref name="telegraph">{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1131020/jsp/7days/17472940.jsp|title=The making of the making of the Constitution|date=20 October 2013|work=The Telegraph|access-date=17 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20140520191421/http://www.telegraphindia.com/1131020/jsp/7days/17472940.jsp|archive-date=20 May 2014}}</ref> [[ਸ੍ਵਰਾ ਭਾਸਕਰ|ਸਵਰਾ ਭਾਸਕਰ]] ਨੇ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਅਤੇ [[ਸ੍ਵਰਾ ਭਾਸਕਰ|ਕਥਾਕਾਰੀ]] ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Swara-Bhaskar-anchors-Shyam-Benegals-Samvidhaan/articleshow/28568105.cms?referral=PM|title=Swara Bhaskar anchors Shyam Benegal's Samvidhaan|last=|date=2014-01-08|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-02-23}}</ref><ref>[http://www.mid-day.com/articles/swara-bhaskar-and-shyam-benegal-on-the-sets-of-samvidhaan/15026030 Swara Bhaskar and Shyam Benegal on sets of Samvidhaan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140122074942/http://www.mid-day.com/articles/swara-bhaskar-and-shyam-benegal-on-the-sets-of-samvidhaan/15026030|date=2014-01-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Anchoring-Samvidhan-makes-Swara-proud-to-be-Indian/movie-review/28892528.cms|title=Anchoring 'Samvidhan' makes Swara proud to be Indian|date=|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-02-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news-interviews/Samvidhaan-shot-within-the-Parliament-of-India/articleshow/29117839.cms|title=Samvidhaan shot within the Parliament of India|last=|date=|publisher=Timesofindia.indiatimes.com|access-date=2014-02-23}}</ref> ਇਸ ਲੜੀ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਫਿਲਮ ਸਿਟੀ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਖਰੜੇ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਿਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦਿਆਲ ਨਿਹਲਾਨੀ ਮਿੰਨੀ-ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ। ਇਸ ਲੜੀ ਲਈ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਾਲ ਦੀ ਰੇਪਲਿਕਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਦਿੱਖ 24 ਸਤੰਬਰ 2013 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.mumbaimirror.com/columns/mumbai-001/Samvidhaan-Shyam-Benegals-TV-series-on-Indian-constitution/articleshow/23142755.cms|title=Samvidhaan: Shyam Benegal's TV series on Indian constitution|date=2013-09-27|publisher=Mumbai Mirror|access-date=2014-02-23}}</ref> ਪਹਿਲੀ ਝਲਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 20 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ|ਸੰਸਦ ਭਵਨ]], ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ [[ਭਾਰਤੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ|ਵਿਖੇ]] ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ]] ਦੁਆਰਾ 15 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਤਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/pranab-mukherjee-to-launch-serial-samvidhaan-breaking-news-11967.html|title=Hon'ble President Pranab Mukherjee to launch serial Samvidhaan|date=2014-02-18|publisher=Indiatvnews.com|access-date=2014-02-23}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/to-be-felicitated-by-prime-minister-was-a-cherished-moment-divya-dutta/453423-8-66.html |title=To be felicitated by Prime Minister was a cherished moment: Divya Dutta |access-date=2020-01-27 |archive-date=2014-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140226042516/http://ibnlive.in.com/news/to-be-felicitated-by-prime-minister-was-a-cherished-moment-divya-dutta/453423-8-66.html |dead-url=yes }}</ref> ਸੰਗੀਤ [[ਸੰਤਨੂੰ ਮੋਇਤਰਾ|ਸ਼ਾਂਤੁ ਮੋਇਤਰਾ]] ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ==ਕਾਸਟ== * [[ਇਲਾ ਅਰੁਣ]] [[ਹੰਸਾ ਮਹਿਤਾ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਸਚਿਨ ਖੇਡੇਕਾਰ]] [[ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ<ref name="indiatimes1"/> * [[ਦਲੀਪ ਤਾਹਿਲ| ਦਲੀਪ ਤਾਹਿਲਰਮਾਨੀ]] [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ|ਪੰਡਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਅੰਜਾਨ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ]] ਪੰਡਿਤ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਮੋਹਿਤ ਚੌਹਾਨ ਬ੍ਰ੍ਜੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਉਤਕਰਸ ਮਜੂਮਦਾਰ [[ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ|ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * [[ਸੁਜ਼ਾਨੇ ਬਰਨੇਰਟ]] ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * [[ਨਰਿੰਦਰ ਝਾਅ]] [[ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਦਿਵਿਆ ਦੱਤਾ]]<ref>{{cite web|author=The writer has posted comments on this article |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Felicitation-by-PM-makes-Divya-Dutta-happy/articleshow/30791918.cms |title=Felicitation by PM makes Divya Dutta happy - The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date= |accessdate=2014-02-23}}</ref>[[ਪੂਰਨਿਮਾ ਬੈਨਰਜੀ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * [[ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਸੱਚਦੇਵ]] [[ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਟੌਮ ਅਲਟਰ]] [[ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ|ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਗੁਪਤਾ]] [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ|ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *[[ਕੇ ਕੇ ਰੈਨਾ]] [[ਕਨੈਈਆਲਾਲ ਮਾਨਕਲਾਲ ਮੁਨਸ਼ੀ|ਡਾ. ਮੁਨਸ਼ੀ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *[[ਰਜਿਤ ਕਪੂਰ]] [[ਅੱਲਾਡੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ ਆਇਰ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *[[ਹਰੀਸ਼ ਪਟੇਲ]] [[ਐਮ ਅਨੰਥਾਸੇਆਨਮ ਆਇੰਗਾਰ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਇਮਰਾਨ ਹੈਂਸੀ]] [[ਭੋਪਾਲ ਦੇ ਨਵਾਬ]] [[ਹਮੀਦੁੱਲਾ ਖਾਨ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਕੈਨਨੇਥ ਦੇਸਾਈ [[ਸਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ|ਡਾ. ਸਿਆਮਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੁਖਰਜੀ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਅਤੁਲ ਤਿਵਾੜੀ [[ਗੋਵਿੰਦ ਵੱਲਵ ਪੰਤ|ਪੰਡਿਤ ਗੋਵਿੰਦ ਵੱਲਵ ਪੰਤ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਦੀਪਿਕਾ ਅਮੀਨ [[ਰੇਣੁਕਾ ਰੇ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * [[ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ]] [[ਐਨ. ਗੋਪਾਲਾਸਵਾਮੀ ਆਇੰਗਾਰ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਅਮਿਤ ਬਹਿਲ]] [[ਸੀ. ਰਾਜਾਗੋਪਾਲਚਾਰੀ|ਸੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਰਾਹੁਲ ਸਿੰਘ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਰਾਹੁਲ ਸਿੰਘ]] [[ਜੇ ਬੀ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ|ਅਚਾਰੀਆ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਪਰੇਸ਼ ਗਨਾਤਰਾ]] ਕੇ ਟੀ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਕਾਨੁਪ੍ਰਿਯਾ ਸ਼ੰਕਰ ਪੰਡਿਤ [[ਸੁਚੇਤ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਆਕਾਸ਼ ਖੁਰਾਣਾ]] ਰੋਹਿਨੀ ਕੁਮਾਰ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * [[ਰਵੀ ਝਨਕਾਲ]] [[ਸੇਠ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾਸ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * [[ਸਲੀਮ ਘੌਸੇ]] ਵੀ ਆਈ ਮੂਨਸਵਾਮੀ ਪਿੱਲੇ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਸੌਰਭ ਦੂਬੇ [[ਮਹਾਵੀਰ ਤਿਆਗੀ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਵਿਜੇ ਕਸ਼ਿਅਪ, ਬੀ ਪੋਕਰ ਸਾਹਿਬ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ *[[ਹਿਮਾਨੀ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ]] [[ਬੇਗਮ ਐਜ਼ਾਜ਼ ਰਸੂਲ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਲਲਿਤ ਮੋਹਨ ਤਿਵਾੜੀ ਸਿੱਬਾਨ ਲਾਲ ਸਕਸੈਨਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਨੀਰਜ ਕਾਬੀ<ref>{{cite web |author=Sangeetha Devi Dundoo |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/the-monk-and-the-producer/article4985075.ece |title=The monk and the producer |publisher=The Hindu |date=2013-08-03 |accessdate=2014-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130807223732/http://www.thehindu.com/features/cinema/the-monk-and-the-producer/article4985075.ece |archive-date=2013-08-07 |url-status=dead}}</ref> [[ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ|ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਧੀ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਨਟਰਾਜਨ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ [[ਕੇ ਹਨੂਮੰਥੀਆਹ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLVOgwA_DiGzoFR3j1mSGn5Z_OQLxgodQi ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਯੂਟਿਊਬ ਪਲੇਲਿਸਟ] * [https://www.youtube.com/watch?v=XiT8_XwBJRM ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰ ਸੰਵਿਧਾਨ] * [https://www.youtube.com/watch?v=atSSN6ZLzXQ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਣ] * [https://www.imdb.com/title/tt3562784/?licb=0.8476325003353713 ਆਈ ਐਮ ਡੀ ਬੀ 'ਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਇਤਿਹਾਸ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟੀ ਵੀ ਸ਼ੋਅ]] mkhgnhw3rf4fmhxbc5x9u5xep7r4a8u ਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ 0 37432 848924 845421 2026-10-01T00:49:08Z Kaur.gurmel 7222 848924 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ | image = | image size = 200px | birth_name = | birth_date = {{birth date|1943|4|13|df=yes}} | birth_place = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | alma_mater = | occupation = ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੇਖਕ | religion = | nationality = ਭਾਰਤੀ | website = | death_date = {{death date and age|2026|9|30|1943|4|13|df=yes}} }} '''ਕੇ.ਐਲ. ਗਰਗ''' (ਜਨਮ 13 ਅਪਰੈਲ 1943 - 30 ਸਤੰਬਰ 2026) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਬਾਂਗੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਗਪਗ 60 ਪੁਸਤਕਾਂ (ਵਿਅੰਗ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੇਖ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਹਨ।<ref>[http://www.punjabimaa.com/ArticleDetail.aspx?ArticleID=45&MonthID=0&YearID=0&WriterID=157 ਪੰਜ ਵਿਅੰਗ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਜੀਤ ਰੋਜਾਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਲਮ ''ਗਰਗ ਬਾਣੀ'' ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://aajtak.intoday.in/story/sahitya-akademi-award-for-translation-announced-see-here-full-list-of-winners-1-1057685.html|title=साहित्य अकादेमी ने की अनुवाद पुरस्कार 2018 की घोषणा, ये हैं विजेता|website=aajtak.intoday.in|language=hi|access-date=2019-01-30}}</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਅੱਗ ਦੇ ਦਾਇਰੇ '' *''ਦਰਅਸਲ'' *''ਆਖਰੀ ਪੱਤਾ'' *''ਵਾਟ-69'' *''ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ'' *''ਤਲਬ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ'' ===ਨਾਵਲ=== *''ਹੁੰਮਸ'' *''ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਲ'' *''ਤਲਾਸ਼'' *''ਤਮਾਸ਼ਾ'' (2012) *''ਹਿੱਲਦੇ ਦੰਦ'' *''ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ'' ===ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕਾਂ=== *''ਦੇਖ ਕਬੀਰਾ ਹੱਸਿਆ''(1979) *''ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਡਾਇਰੀ'' *''ਤਾਊ ਰੰਗੀ ਰਾਮ'' *''ਤਰਵੰਜਾ ਪੱਤੇ'' *''ਬੰਦੇ ਕੁ ਬੰਦੇ'' *''ਬੇਬਾਕੀਆਂ'' *''ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂੰਡ'' ===ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ=== *''ਵਾਟਾਂ ਦੇਸੋਂ ਪਾਰ ਦੀਆਂ'' *''ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ'' ===ਅਨੁਵਾਦ=== *''ਪਹੁ ਫੁਟਾਲਾ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਰਾਤ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਦੁਰਘਟਨਾ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਵਿਸਰੇ ਹੋਏ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਯੁੱਧ ਜਾਪ'' - (ਲੇਖਕ: ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ) *''ਸੁਨਹਿਰੀ ਟਾਹਣੀ'' - (ਲੇਖਕ: ਸਰ ਜੇਮਜ ਫਰੇਜ਼ਰ) ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] sigj6m0ees5gws1cyze7mar8e0jem00 ਸ਼ਾਹਿਦ ਨਦੀਮ 0 37463 848823 817198 2026-09-30T17:39:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848823 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼ਾਹਿਦ ਨਦੀਮ | image = <!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] --> | alt = | caption = | birth_name = ਸ਼ਾਹਿਦ ਮਹਿਮੂਦ ਨਦੀਮ | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1947|12|25|}} | birth_place = [[ਕਸ਼ਮੀਰ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] | residence =[[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]] | other_names = | occupation = [[ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ]], [[ਪੱਤਰਕਾਰ]], [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], [[ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ]], [[ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]], [[ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] | years_active = 1970ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਲ ਤੀਕਰ | employer =[[ਪੀਟੀਵੀ ਅਕੈਡਮੀ]] <small> (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ) </small> <br> [[ਅਜੋਕਾ ਥੀਏਟਰ]] <small> (ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ) </small> | known_for = | notable_works = ਟੋਭਾ ਟੇਕ ਸਿੰਘ (1992) <br> Uraan (1995) <br> ਬੁੱਲਾ (2001) <br> [[Burqavaganza]] (2008) <br> ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ ਗੁਸਤਾਖ (2012) | religion = [[ਮੁਸਲਿਮ]] | spouse = [[ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ]] <small> (ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ)</small> | children = [[ਸਵੇਰਾ ਨਦੀਮ]] <small>(ਧੀ)</small> <br> ਸਾਰੰਗ <small>(ਪੁੱਤਰ)</small> | awards = [[#Awards and nominations|List of awards]] }} ''' ਸ਼ਾਹਿਦ ਮਹਿਮੂਦ ਨਦੀਮ''' ({{lang-ur|شاہد ندیم}}) (ਜਨਮ 1947) ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ]] [[ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ]], [[ਪੱਤਰਕਾਰ]], [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], [[ਸਕਰੀਨ ਲੇਖਕ]], [[ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]], [[ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ]] ਹੈ।<ref name=ifacca>{{cite web|title=Shahid Nadeem, Pakistan's leading playwright and director|url=http://media.ifacca.org/files/WS09ShahidNadeem.pdf|publisher=ifacca.org|accessdate=April 12, 2013|archive-date=ਜੂਨ 17, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617005808/http://media.ifacca.org/files/WS09ShahidNadeem.pdf|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਡਿਪਟੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ [[ਅਜੋਕਾ ਥੀਏਟਰ]]<ref name=forpakistan>{{cite web|title=Shahid Nadeem, Sarmad Khoosat produce drama on Manto's life|url=http://forpakistan.org/fpdata/shahid-nadeem-sarmad-khoosat-produce-drama-on-mantos-life/|publisher=forpakistan.org|accessdate=13 April 2013|archive-date=15 ਅਗਸਤ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140815204640/http://forpakistan.org/fpdata/shahid-nadeem-sarmad-khoosat-produce-drama-on-mantos-life/|url-status=dead}}</ref> ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਅਤੇ ਪੀਟੀਵੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਵੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ।<ref name=oup>{{cite web|title=Selected Plays, Author: Shahid Nadeem, Publisher: OUP|url=http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/LiteratureEnglish/?view=usa&ci=9780195474770|publisher=oup.com|accessdate=14 April 2013}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਅਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਨਦੀਮ ਦਾ ਜਨਮ [[ਸੋਪੋਰ]]], [[ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਤੋਂ ਇੱਕ [[ਮੁਸਲਮਾਨ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ]]) ਦੌਰਾਨ 1947 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |url=https://www.thehindu.com/thehindu/mag/2004/11/14/stories/2004111400580500.htm |author=Uma Mahadevan-Dasgupta |title=Real life drama |work=[[The Hindu]] |date=14 November 2004 |accessdate=8 January 2019}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਕਟਰ ਸੀ।<ref>{{cite news |url=http://www.risingkashmir.in/news/madeeha-gauhar-passes-away |title=Madeeha Gauhar passes away |work=Rising Kashmir |date=25 April 2018 |accessdate=8 January 2019 |archive-date=13 ਜੁਲਾਈ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180713172715/http://www.risingkashmir.in/news/madeeha-gauhar-passes-away |dead-url=yes }}</ref> ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ<ref name=tcmd>{{cite book |title=The Columbia encyclopedia of modern drama |year=2007 |publisher=[[Columbia University Press]] |location=United States |url=https://archive.org/details/columbiaencyclop0002unse |url-access=registration |page=[https://archive.org/details/columbiaencyclop0002unse/page/947 947] |isbn=9780231144247}}</ref> ==ਕੈਰੀਅਰ== ਨਦੀਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਲਈ ਐਕਟਿਵਿਸਟ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। [[ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਿਆ-ਉਲ-ਹੱਕ]] ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮੀ ਲਈ 1969, 1970 ਅਤੇ 1979 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=tcmd/><ref name=time>{{cite journal |author=Tim Kindseth |title=Cold Plays |journal=[[Time (magazine)|Time]] |date=23 October 2008 |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1853122,00.html |accessdate=8 January 2019 |archive-date=11 ਮਾਰਚ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180311220309/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1853122,00.html |url-status=dead }}</ref> 1980 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਲੰਡਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1980 ਤੋਂ 1988 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ [[ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ]] ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1991 ਤੋਂ 1993 ਤੱਕ ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿੱਚ [[ਐਮਨੈਸਟੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ]] ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name=tcmd/> ਨਦੀਮ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਈ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੀਟੀਵੀ ਲਈ ਹਨ।<ref name=18thstreet>{{cite web |title=Biography of Shahid Nadeem |url=https://18thstreet.org/artists/shahid-nadeem/ |publisher=18thstreet.org |accessdate=8 January 2019}}</ref><ref name=vidpk/> ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਨਾਟਕ [[ਉਰਦੂ]] ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਵੀ ਰੂਪਾਂਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref name=tcmd/> ਨਦੀਮ ਅਖਬਾਰਾਂ ਲਈ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ '' [[ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ]]'' ਵੀ ਹੈ।<ref name=stories>{{cite news |title=Stories by Shahid Nadeem for the Tribune |url=https://tribune.com.pk/author/1953/shahid-nadeem/ |accessdate=8 January 2019 |newspaper=The Express Tribune |date=8 May 2011}}</ref> 1995 ਵਿਚ, ਨਦੀਮ ਨੇ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ]] ਲਈ ਦੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਕ ਡਰਾਮਾ '' ਜ਼ਰਦ ਦੋਪਹਿਰ '' ਹੈ ਜੋ [[ਪੀਟੀਵੀ ਹੋਮ|ਪੀਟੀਵੀ]] 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਜਾਤ ਹਾਸ਼ਮੀ ਅਤੇ [[ਸਮੀਨਾ ਪੀਰਜ਼ਾਦਾ]] ਨੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ ਸੀ। ਕਹਾਣੀ ਇੱਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਆਮ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ<ref name=cdlib>{{cite web |title=Pakistan Television is a partisan organ of the Pakistani state |url=https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft8k4008kx&chunk.id=s1.9.55&toc.id=ch10&brand=ucpress |publisher=[[University of California Press|UC Press books]], [[California Digital Library]] |accessdate=8 January 2019}}</ref> ਦੂਸਰਾ, '' ਉੜਾਨ '', ਉਸੇ ਸਾਲ ਪੀਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਲਾਈਨਜ਼]] (ਪੀਆਈਏ) ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ 'ਤੇ ਫੋਕਸ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ [[ਜਿਨਾਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ]] ਕਰਾਚੀ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਕਾਠਮਾਂਡੂ, ਲੰਡਨ, ਨੈਰੋਬੀ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਸ਼ਕੀਲ]] ਨੇ ਪੀਆਈਏ ਏਅਰਕਰਾਫਟ ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਫਰੀਅਲ ਗੌਹਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫਲਾਈਟ ਖਜ਼ਾਨਚੀ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name=uraan>{{cite web |title=Drama serial "Uraan", based on PIA by Shahid Nadeem |date=21 August 2009 |accessdate=14 April 2013 |publisher=pakistanitvdrama.com |url=http://www.pakistanitvdrama.com/2009/08/drama-serial-uraan-on-ptv/ |url-status=dead |archivedate=11 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131211111022/http://www.pakistanitvdrama.com/2009/08/drama-serial-uraan-on-ptv/ |df=dmy-all}}</ref> ਨਦੀਮ ਨੇ 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਪੀਟੀਵੀ ਲਈ ਹਿੱਟ ਕਾਮੇਡੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ '' ਜੰਜਾਲ ਪੁਰਾ '' ਲਿਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਸੀਰੀਅਲ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਤਾਰਿਕ ਜਮੀਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ [[ਸਵੇਰਾ ਨਦੀਮ]], [[ਮਹਿਮੂਦ ਅਸਲਮ]] ਅਤੇ [[ਨਸੀਮ ਵਿੱਕੀ]] ਨੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਏ ਸੀ।<ref>{{cite web |url=http://www.pakistanitvdrama.com/2009/04/drama-serial-janjaal-pura-on-vidpk/ |title=Drama serial Janjaal Pura on PTV |publisher=pakistanitvdrama.com |date=29 April 2009 |accessdate=14 April 2013 |url-status=dead |archivedate=30 June 2013 |archiveurl=https://archive.today/20130630033607/http://www.pakistanitvdrama.com/2009/04/drama-serial-janjaal-pura-on-vidpk/ |df=dmy-all |dead-url=no }}</ref> 23 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ, ਅਲਹਮਰਾ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਨੇ [[ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ]] (ਓਯੂਪੀ) ਦੁਆਰਾ ਅਜੋਕਾ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ '' ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨਾਟਕ '' ਦੇ ਲਾਂਚ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।<ref name=time/> ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕ: '' ਤੀਸਰੀ ਦਸਤਕ '', '' ਬਾਰੀ '', '' ਏਕ ਥੀ ਨਾਨੀ '', '' ਕਾਲਾ ਮੈਂਡਾ ਭੇਸ '', '' ਦੁਖਿਨੀ '', '' ਬੁੱਲਾ '' ਅਤੇ '' [[ਬੁਰਕਾਵਾਗੰਜਾ]] ''।<ref name="OUP UK">{{cite web |title=Selected Plays: Shahid Nadeem |url=http://ukcatalogue.oup.com/product/9780195474770.do |publisher=[[Oxford University Press]] |accessdate=3 August 2014 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810042849/http://ukcatalogue.oup.com/product/9780195474770.do |archivedate=10 August 2014 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |author=Anum Pasha |date=24 August 2008 |title=Alhamra hosts launch of Nadeem's 'Selected Plays' |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2008%5C08%5C24%5Cstory_24-8-2008_pg13_5 |accessdate=14 April 2013 |newspaper=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131211094750/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2008%5C08%5C24%5Cstory_24-8-2008_pg13_5 |url-status=dead |archivedate=11 December 2013 |df=dmy-all}}</ref> ਇਹ ਕਿਤਾਬ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ]] (ਪੀ.ਐਨ.ਸੀ.ਏ.), ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿਖੇ 25 ਅਗਸਤ 2008 ਨੂੰ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਸ]] ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਲਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{cite news |title=Ajoka Theatre launches book of selected plays |url=https://www.dawn.com/news/318324/ajoka-theatre-launches-book-of-selected-plays |accessdate=8 January 2019 |newspaper=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |date=26 August 2008}}</ref> ਉਸਦੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ ਹਨ।<ref name=tcmd/> ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਨਦੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ''ਕੌਨ ਹੈਂ ਯੇ ਗੁਸਤਾਖ''।<ref>{{cite news |title=Saadat Hassan vs Manto: Bringing Manto to the stage |url=https://tribune.com.pk/story/480305/saadat-hassan-vs-manto-bringing-manto-to-the-stage/ |accessdate=8 January 2019 |newspaper=The Express Tribune |author=Sher Khan |date=16 December 2012}}</ref>[[ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਇਹ ਨਾਟਕ ਅਜੋਕਾ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਨੇ 14 ਦਸੰਬਰ, 2012 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ [[ਅਲਹਮਰਾ ਆਰਟ ਕੌਂਸਲ]] ਵਿਖੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਟਕ ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਖੂਬ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੰਟੋ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਸੀਮ ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਨਿਭਾਈ।<ref name=KHYG>{{cite news |title=Kaun Hai Yeh Gustakh: the best understanding of Manto |url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-5-162761-Kaun-Hai-Yeh-Gustakh-the-best-understanding-of-Manto |accessdate=13 April 2013 |newspaper=The News |date=1 March 2013 |archive-date=8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130408025843/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-5-162761-Kaun-Hai-Yeh-Gustakh-the-best-understanding-of-Manto |dead-url=yes }}</ref> ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਟਕ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ਰਾ ਥੀਏਟਰ ਵਿਖੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |title=Pakistani group stages play despite cancellation by NSD |url=https://www.thehindu.com/news/national/pakistani-group-stages-play-despite-cancellation-by-nsd/article4323881.ece |author=Madhur Tankha |accessdate=8 January 2019 |newspaper=[[The Hindu]] |date=20 January 2013}}</ref> ਇਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ]] (ਐਨਐਸਡੀ) ਵਿਖੇ ਖੇਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ ਪਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{cite news |title=Another casualty: 2 Pakistani plays cancelled |url=https://www.thehindu.com/news/national/another-casualty-2-pakistani-plays-cancelled/article4317008.ece |author=Madhur Tankha |accessdate=8 January 2019 |newspaper=The Hindu |date=18 January 2013}}</ref> ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿਚ, '' ਕੌਨ ਹੈਂ ਯੇ ਗੁਸਤਾਖ '' ਅਜੋਕਾ ਦੁਆਰਾ [[ਨਿਸ਼ਤਾਰ ਹਾਲ]], ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿਖੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |title=Paying homage: Remembering the controversy that was Manto |author=Hidayat Khan |url=http://tribune.com.pk/story/508758/paying-homage-remembering-the-controversy-that-was-manto/ |accessdate=8 January 2019 |newspaper=The Express Tribune |date=18 February 2013}}</ref> 2013 ਵਿੱਚ ਨਦੀਮ ਨੇ [[ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਸੀਰੀਅਲ ''[[ਮੈਂ ਮੰਟੋ]]'' ਦੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਲੜੀ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ [[ਸਰਮਦ ਸੁਲਤਾਨ ਖੂਸਟ]] ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।,<ref name=TET>{{cite news |author=Sher Khan |title=Playwright Shahid Nadeem aims to rediscover Manto for the audience |url=http://tribune.com.pk/story/472174/mein-manto--a-drama-on-saadat-hasan-mantos-life/ |newspaper=[[The Express Tribune]] |date=28 November 2012 |accessdate=8 January 2019}}</ref> ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਰਮਦ ਖੂਸਟ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ; ਉਸਦੇ ਨਾਲ [[ਮਾਹਿਰਾ ਖਾਨ]] ਅਤੇ [[ਸਾਬਾ ਕਮਰ]] ਨੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖੱਟੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] 8unfrkt2z0o2ijxebuyb5gdx9rcd53h ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਈਸਾ (ਬੁੱਤ) 0 38609 848900 586639 2026-09-30T22:02:20Z Sintegrity 43835 848900 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਸਮਾਰਕ |monument_name = ''ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਈਸਾ'' |image = Cristo_Redentor_Rio_de_Janeiro_4.jpg |caption = |location = [[ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ]], [[ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ]] |designer = |type = [[ਬੁੱਤ]] |material = |length = |width = |height = 30 ਮੀਟਰ (98 ਫੁੱਟ) |begin = |complete = 12 ਅਕਤੂਬਰ, 1931 ਨੂੰ ਸਪੁਰਦਗੀ |open = |dedicated_to = |map_image = |map_caption = |map_width = |coordinates = {{coord|22|57|7|S|43|12|38|W|type:landmark|display=inline}} |lat = |long = |extra = 12 ਅਕਤੂਬਰ 2006 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ<br />7 ਜੁਲਾਈ, 2007 [[ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਅਜੂਬੇ]] }} '''''ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਈਸਾ''''' ({{lang-pt|Cristo Redentor}}, <small>ਮਿਆਰੀ </small>{{IPA-pt|ˈkɾistu ʁedẽˈtoʁ|br}}<small>, ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ: </small>{{IPA|[ˈkɾiʃtu ɦedẽjˈtoɦ]|IPA}}) [[ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ]], [[ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ]] ਵਿਖੇ [[ਈਸਾ ਮਸੀਹ]] ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 1931 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਲਾਤਮਕ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲ਼ਾ ਬੁੱਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਹਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ [[ਪੋਲੈਂਡ]] ਵਿਚਲੇ [[ਰਾਜਾ ਈਸਾ]] ਬੁੱਤ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ 30 ਮੀਟਰ (98 ਫੁੱਟ) ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ 8 ਮੀਟਰ (26 ਫੁੱਟ) ਉੱਚੀ ਚੌਂਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦਾ ਪਸਾਰ 28 ਮੀਟਰ (92 ਫੁੱਟ) ਦਾ ਹੈ।<ref>http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1435544/Christ-the-Redeemer</ref> ਇਹਦਾ ਭਾਰ 635 ਟਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਉੱਤੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ [[ਤਿਹੂਕਾ ਜੰਗਲ]] ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਕੋਰਕੋਵਾਦੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਈਸਾਈ ਮੱਤ ਦਾ ਇਹ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਿਓ ਡੀ ਜਨੇਰੋ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਪਛਾਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="Hindustan times">{{cite web | url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=c7e6494a-0e6c-46b4-9982-60b6b4bf20c1&ParentID=f702d4d5-e16e-4a07-bd0a-5bebf5c9b825&MatchID1=4488&TeamID1=8&TeamID2=10&MatchType1=1&SeriesID1=1120&PrimaryID=4488&Headline=The+new+Seven+Wonders+of+the+World | title=The new Seven Wonders of the world | publisher=[[Hindustan Times]] | date=July 8, 2007 | accessdate=July 11, 2007 | archive-date=ਸਤੰਬਰ 30, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070930043832/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=c7e6494a-0e6c-46b4-9982-60b6b4bf20c1&ParentID=f702d4d5-e16e-4a07-bd0a-5bebf5c9b825&MatchID1=4488&TeamID1=8&TeamID2=10&MatchType1=1&SeriesID1=1120&PrimaryID=4488&Headline=The+new+Seven+Wonders+of+the+World | dead-url=yes }}</ref> ਇਹ ਪਕਿਆਈ ਰੋੜੀ ਅਤੇ ਸਾਬਣ-ਪੱਥਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ 1922 ਅਤੇ 1931 ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Largest christ">{{cite news | url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,742502,00.html | title=Christ the redeemer | work=TIME | date=October 26, 1931 | accessdate=July 11, 2007 | archive-date=ਅਗਸਤ 12, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130812022608/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,742502,00.html | dead-url=yes }}</ref><ref name="Travel Channel">{{cite web | url=http://travel.discovery.com/video/video.html?videoRef=c8fbe1ab8af1bb5087cbd1d996d8baf851e4672b | title=Brazil: Crocovado mountain – Statue of Christ | publisher=[[Travel Channel]] | accessdate=July 7, 2007 | archive-date=ਮਈ 16, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070516094903/http://travel.discovery.com/video/video.html?videoRef=c8fbe1ab8af1bb5087cbd1d996d8baf851e4672b | dead-url=yes }}</ref><ref name="BBC">{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6046538.stm | title=Sanctuary Status for Rio landmark | publisher=[[BBC]] | accessdate=July 7, 2007 | date=October 13, 2006}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== [[ਤਸਵੀਰ:Cristo Redentor em construção (013RJ009013) (cropped).jpg|left|thumb|1930]] [[Image:Corcovado statue01 2005-03-14.jpg|left|thumb|ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਬੁੱਤ ਦੀ ਝਲਕ]] ਕੋਰਕੋਵਾਡੋ ਪਰਬਤ ਦੀ ਸਿੱਖਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮਧ ਵਿੱਚ ਸੁਝਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਾਦਰੀ ਪੇਡਰੋ ਮਾਰੀਆ ਬਾਸ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਇਸਾਬੇਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਧਨ ਵਾਸਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਇਸਾਬੇਲ ਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਜਿਆਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾਜੀਲ ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਬਣ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਅਦ 1889 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਕਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਗਿਰਜਾ ਘਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੱਖਣ ਦੀ ਮੱਦ ਸੀ।.<ref name="O Dia">{{cite web| url=http://odia.terra.com.br/especial/outros/cristo70/historia.htm| title=O Dia Online – Cristo Redentor| access-date=2014-04-15| archive-date=2008-12-31| archive-url=https://web.archive.org/web/20081231020726/http://odia.terra.com.br/especial/outros/cristo70/historia.htm| dead-url=yes}}</ref> ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰਿਓ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਰਕਲ ਨੇ 1921 ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ।<ref name="Riotur">{{cite web|url=http://www.rio.rj.gov.br/riotur/pt/atracao/?CodAtr=3912|title=Cristo Redentor – Histórico da Construção|language=Portuguese|access-date=2014-04-15|archive-date=2009-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090313041840/http://www.rio.rj.gov.br/riotur/pt/atracao/?CodAtr=3912|dead-url=yes}}</ref> but poor weather affected the signal and it had to be lit by workers in Rio.<ref name="O Dia" /> ਇਸ ਸਰਕਲ ਨੇ ਮੂਰਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਦਾਨ ਰਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਜੁਟਾਣ ਵਾਸਤੇ ਸੇਮਾਨਾ ਡੂ ਮੋਨੁਮੇਂਟੋ (ਮੋਨੁਮੇਂਟ ਸਪਤਾਹ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਦਾਨ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੇ ਕੈਥੋਲਿਕ ਸਮੁਦਾਏ ਤੋਂ ਇਕੱਤਰ ਹੋਇਆ।<ref name="Largest christ" /> ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਡਿਜਾਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਕਰਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗਲੋਬ ਲਈ ਈਸਾ ਮਸੀਹ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਇੱਕ ਚਬੂਤਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ।<ref name="JB">{{cite news| url=http://jbonline.terra.com.br/jb/papel/cidade/2005/10/11/jorcid20051011001.html| title=Redentor, carioca até a alma| accessdate=July 17, 2008| publisher=[[Jornal do Brasil]]| language=Portuguese| first=Duilo| last=Victor}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਦਸੰਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਫੈਲਾਈਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਈਸਾ ਦਾ ਬੁੱਤ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਅਜੂਬੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਜੂਬੇ]] blw4idvc0ds25cv178ghm0tmq3x55v9 ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ 0 39930 848808 660516 2026-09-30T16:51:51Z Nitesh Gill 8973 848808 wikitext text/x-wiki '''ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ''' (ਜਨਮ 1 ਅਗਸਤ 1933) [[ਉ੍ਰਦੂ|ਉਰਦੂ]] ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਹਨ। ==ਜੀਵਨੀ== ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ ਦਾ ਜਨਮ ਆਪਣੇ ਨਾਨਕੇ [[ਮਸੂਰੀ]], ਉਤਰਾਖੰਡ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸੇਠ ਹਰਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ਿਵਹਰੇ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਮਤੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੇਵੀ ਸਨ। ਉਹ 1980 ਤੋਂ 1989 ਤੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ 'ਬਾਲ ਵਿਦਿਅਕ ਜੋਤ' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>http://www.punjabi-kavita.com/KrishanBetab.php</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਉਰਦੂ ਰਚਨਾਵਾਂ=== *''ਲਮਹੋਂ ਕੀ ਦਾਸਤਾਂ'' *''ਦਰਦ ਕੀ ਫ਼ਸਲ'' *''ਸ਼ੋਲੋਂ ਪੇ ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ'' ==ਪੰਜਾਬੀ ਰਚਨਾਵਾਂ== *''ਸੂਰਜ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ'' *''ਕੇਸਰ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ'' *''ਲਹੂ ਦਾ ਦਰਿਆ'' *''ਪੱਤੀ ਪੱਤੀ'' (ਮਿੰਨੀ ਕਹਾਣੀਆਂ) *''ਬੰਦ ਮੁੱਠੀ ਦੀ ਚੀਖ਼'' *''ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਫ਼ਰ'' (ਆਤਮਕਥਾ) * ''ਇਤਿਹਾਸ ਰਿਆਸਤ-ਏ-ਜੀਂਦ'' ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ ਉੱਤੇ [https://www.punjabi-kavita.com/BalKavitavanKrishanBetab.php ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ ਦੀਆਂ ਬਾਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ] {{ਆਧਾਰ|}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] hdrpbvv737wyjq7ztfrcamly89v4kxa ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ 0 40458 848835 834478 2026-09-30T18:27:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848835 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ | image = Saira Banu, Dilip Kumar at Esha Deol's wedding reception 01.jpg | caption = ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ (ਖੱਬੇ) ਆਪਣੇ ਪਤੀ [[ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] ਨਾਲ | birth_name = ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1944|08|23}} | birth_place = [[ਮਸੂਰੀ]], [[ਭਾਰਤ]] | death_date = | death_place = | othername = ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ | yearsactive = 1961–1986 | spouse = [[ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] (1966 - ਹੁਣ ਤੱਕ) | website = | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ }} '''ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ''' (ਜਨਮ: 23 ਅਗਸਤ 1944) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 1961 ਤੋਂ 1980 ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |last=ਝਾਅ |first= ਜਯੋਤੀ |date=23 ਅਗਸਤ 2024 |title=Saira Banu: She cried on the first day of film shoot, Dilip Kumar refused to work with her at her family’s behest |trans-title=ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ: ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਉਹ ਰੋ ਪਈ ਸੀ, ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/saira-banu-she-cried-on-the-first-day-of-her-bollywood-shoot-dilip-kumar-refused-to-work-with-her-at-her-familys-behest-9527174/ |work=[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ]] |location=ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ |language=en |access-date=23 ਅਗਸਤ 2025 |url-access=subscription}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮੀ ਐਕਟਰੈਸ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਐਕਟਿੰਗ ਯਾਤਰਾ 1960 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੇਵਲ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਫਲ ਡਾਂਸਰ ਸੀ। ਬਾਨੋ ਨੇ [[ਜੰਗਲੀ (1961 ਫ਼ਿਲਮ)|ਜੰਗਲੀ]] (1961) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਗਿਰਦ (1967), ਦੀਵਾਨਾ (1967) ਅਤੇ ਸਗੀਨਾ (1974) ਲਈ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਕਈ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਬਲਫਮਾਸਟਰ (1963), ਆਈ ਮਿਲਾਨ ਕੀ ਬੇਲਾ (1964), ਪਾਡੋਸਨ (1968), ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੰਬਰ 203 (1972), ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ (1976) ਅਤੇ ਗੋਪੀ (1970)। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਫੈਸਲਾ'' (1988) ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ [[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਬਾਨੋ ਨੇ ਭੋਜਪੁਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਅਬ ਤੋ ਬਣਜਾ ਸਜਨਵਾ ਹਮਾਰ'' (2006) ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।[4] == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਦਾ ਜਨਮ 23 ਅਗਸਤ 1944 ਨੂੰ ਮਸੂਰੀ [5] ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਨਸੀਮ ਬਾਨੋ]] ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੀਆਂ ਅਹਿਸਾਨ-ਉਲ-ਹੱਕ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।[6] ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸੀ, ਸੁਲਤਾਨ ਅਹਿਮਦ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਬਾਨੋ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸ਼ਾਹੀਨ ਬਾਨੋ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰ [[ਸੁਮੀਤ ਸਹਿਗਲ]] ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਪੋਤੀ [[ਸਾਇਸ਼ਾ]] ਵੀ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ [[ਆਰੀਆ]] ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ।[7] == ਕਰੀਅਰ == 1960 ਵਿੱਚ ਬਾਨੋ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |author=Rana Siddiqui Zaman |url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article566682.ece |title=Arts / Cinema : My First Break: Saira Banu |work=The Hindu |date=12 August 2010 |access-date=10 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100826233604/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article566682.ece |archive-date=26 ਅਗਸਤ 2010 |url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਮੁੱਢਲੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨੱਚਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਜਰਬਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਨੋ ਨੇ ਕਥਕ ਅਤੇ ਭਰਤ ਨਾਟਿਅਮ ਦੇ ਸਬਕ ਲੈਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਬਾਨੋ ਨੇ 1961 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਜੰਗਲੀ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ]] ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=167&catName=MTk2MQ== |title=Junglee (1961) |work=Box Office India |access-date=26 January 2009 |archive-date=12 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212163809/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=167&catName=MTk2MQ== |url-status=dead }}</ref> ਜੰਗਲੀ ਅਗਾਜਾਨੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ (ਉਰਫ਼ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਅਤੇ ਆਗਾ ਜਾਨੀ) ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਰਦੂ ਸੰਵਾਦ ਡਿਲੀਵਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਚਿੰਗ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲਖਨਊ ਤੋਂ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਛਵੀ ਬਣਾਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਬਲਫ ਮਾਸਟਰ, ਕੀਤੀ, ਜੋ [[ਮਨਮੋਹਨ ਦੇਸਾਈ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੀ।<ref>{{Cite news |last=Mahaan |first=Deepak |date=2011-11-24 |title=Blast from the past: Bluff Master (1963) |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/blast-from-the-past-bluff-master-1963/article2656897.ece |access-date=2022-04-06 |issn=0971-751X |archive-url=https://web.archive.org/web/20220406090630/https://www.thehindu.com/features/cinema/blast-from-the-past-bluff-master-1963/article2656897.ece |archive-date=2022-04-06 |url-status=dead}}</ref> ਬਾਨੋ ਨੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਫਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਝੁਕ ਗਿਆ ਆਸਮਾਨ (1968) ਅਤੇ ਆਈ ਮਿਲਾਨ ਕੀ ਬੇਲਾ (1964) ਦੋਵੇਂ ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ,<ref>{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=170&catName=MTk2NA== |title=Ayee Milan Ki Bela |access-date=26 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100212160433/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=170&catName=MTk2NA== |archive-date=12 February 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> ਅਪ੍ਰੈਲ ਫੂਲ (1964) ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਜੀਤ ਚੈਟਰਜੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਆਓ ਪਿਆਰ ਕਰਨ (1964), ਅਤੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ (1967) ਵਿੱਚ ਜੋਏ ਮੁਖਰਜੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ (1966) ਵਿੱਚ ਦੇਵ ਆਨੰਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਨ।<ref>{{Cite web|first=|date=|title=Shagrid (1967)|url=http://www.raaga.com/channels/hindi/moviedetail.asp?mid=H000631|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20130201153910/http://www.raaga.com/channels/hindi/moviedetail.asp?mid=H000631|archive-date=1 February 2013|access-date=2020-10-09|website=[[Raaga.com]]}}</ref><ref>{{Cite news|first=M.|last=Rahman|date=29 February 1988|title=Old Hindi movies make a dramatic comeback|url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/story/19880229-old-hindi-movies-make-a-dramatic-comeback-796954-1988-02-29|access-date=2021-10-12|website=India Today|language=en}}</ref> 1967 ਵਿੱਚ ਰਾਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਅਮਨ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ [[ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ]] ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਸ਼ਾਦੀ, ਪੂਰਬ ਔਰ ਪੱਛਮੀ ਅਤੇ ਬਲੀਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। [[ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ]] ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਟ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੜੋਸਨ (1968) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਦੇ ਲੀਗ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=https://theprint.in/features/reel-take/padosan-is-a-film-that-cant-be-made-in-today-republic-of-easy-offended-india/157507/|work=The Print|title=Padosan is a film that can't be made in today's Republic of Easy Offended India|first=Amit|last=Upadhyaya|date=2 December 2018 |access-date=2 December 2018}}</ref> ਨਵੀਨ ਨਿਸ਼ਚੋਲ ਨਾਲ ਔਰਤ-ਮੁਖੀ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੰਬਰ 203 ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ: ਗੋਪੀ, ਸਗੀਨਾ ਅਤੇ ਬੈਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name=hindu>{{cite news|title=Sagina (1974)|author=Suresh Kohli|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/sagina-1974/article4245071.ece|date=27 December 2012|accessdate=17 March 2013|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20230812123854/https://www.thehindu.com/features/cinema/sagina-1974/article4245071.ece|archive-date=12 ਅਗਸਤ 2023|url-status=dead}}</ref> ਸਿਰਫ਼ ਗੋਪੀ ਹੀ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ [[ਧਰਮਿੰਦਰ]] ਨਾਲ ਛੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ: ਜਵਾਰ ਭਾਟਾ, ਆਦਮੀ ਔਰ ਇਨਸਾਨ, ਰੇਸ਼ਮ ਕੀ ਡੋਰੀ, ਪਾਕੇਟ ਮਾਰ, ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਰੂਕ ਅਤੇ ਚੈਤਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 5 ਹਿੱਟ ਰਹੀਆਂ।<ref>{{Cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg== |title=Box office 1972 |work=Box Office India |access-date=31 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070610225320/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=178&catName=MTk3Mg== |archive-date=10 June 2007 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{Cite news |last=Malhotra |first=Aps |date=2015-09-24 |title=Bairaag (1976) |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/bairaag-1976/article7684867.ece |access-date=2022-09-16 |issn=0971-751X}}</ref> ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ [[ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ]] ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ: "ਮੈਨੂੰ ਛੋਟੀ ਬਹੂ (1971) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬੀਮਾਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੋ ਦਿਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਕ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ।"<ref>{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Rajesh-Khanna-was-very-shy-person-Saira-Banu/articleshow/15030142.cms |title=Rajesh Khanna was very shy person: Saira Banu |accessdate=20 November 2021 |website=The Times of India|date=18 July 2012 }}</ref> ਉਸ ਦੀ ਜੋੜੀ 'ਆਰੋਪ' ਵਿੱਚ [[ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ]] ਅਤੇ 'ਜ਼ਮੀਰ' ਅਤੇ 'ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ' ਵਿੱਚ [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ]] ਨਾਲ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ ਨਾਲ 'ਨੇਹਲੇ ਪੇ ਦੇਹਲਾ' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/hera-pheri-1976/article5222676.ece |title=Hera Pheri (1976) |last=Kohli |first=Suresh |date=11 October 2013 |work=[[The Hindu]] |access-date=22 September 2018}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਸ਼ਾਗਿਰਦ (1967), ਦੀਵਾਨਾ (1968), ਅਤੇ ਸਗੀਨਾ (1974) ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਬਾਨੋ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਅਫਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਭਾ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਗਲੈਮਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ। ਆਲੋਚਨਾ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 1973 ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ:<ref>{{Cite web |title='What Matters is That I am Around': When Saira Banu Gave Befitting Reply to Critics |url=https://www.news18.com/news/movies/what-matters-is-that-i-am-around-when-saira-banu-gave-befitting-reply-to-critics-4576901.html |access-date=23 December 2021 |website=News18 |date=21 December 2021 |language=en}}</ref> ''ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ (ਆਲੋਚਕ) ਸਹੀ ਹੋਣ - ਪਰ ਮਾਇਨੇ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਮਹਾਨ ਸਟਾਰ [[ਮਧੂਬਾਲਾ]] ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ [[ਮਾਰਲਿਨ ਮੋਨਰੋ]] ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ!'' ਬਾਨੋ ਦੁਨੀਆ (1984) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿੱਥੇ "ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ" ਗੀਤ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਲਾ ਆਖਰਕਾਰ 1988 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://m.youtube.com/watch?v=kuH4J3K_QNs&feature=youtu.be|title = Mohan Kumar plans a revenge &#124; Duniya (1984) &#124; Ashok Kumar, Dilip Kumar, Rishi Kapoor & Amrita Singh|website=YouTube| date=26 April 2011 |accessdate=10 May 2015}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਬਾਨੋ ਨੇ 11 ਅਕਤੂਬਰ 1966 ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰ ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |title=Dilip Kumar saw a psychoanalyst after acting as Devdas |url=http://www.tribuneindia.com/2002/20020707/spectrum/book3.htm |publisher=The Sunday Tribune |access-date=14 August 2011 |author=Devinder Bir Kaur |date=7 July 2002}}</ref><ref>{{cite web |title=Dilip Kumar turns 84 |url=http://ibnlive.in.com/news/dilip-kumar-turns-84-/28169-8.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017023645/http://ibnlive.in.com/news/dilip-kumar-turns-84-/28169-8.html |url-status=dead |archive-date=17 October 2012 |work=[[IBN Live]] |access-date=14 August 2011 |date=11 December 2006}}</ref> ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਬਾਨੋ 22 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ 44 ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ।<ref>{{cite magazine | url=https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/age-difference-between-bollywood-couples-115000-2012-09-01 | title=Don't mind the (age) gap | magazine=India Today | date=2 September 2012 | access-date=16 September 2013 | author=Bhatia, Ritu | archive-url=https://web.archive.org/web/20130906143235/http://indiatoday.intoday.in/story/age-difference-between-bollywood-couples/1/215735.html | archive-date=6 September 2013 | url-status=live }}</ref> ਬਾਨੋ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰ ਬਾਂਦਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਆਤਮਕਥਾ, ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ: ਦ ਸਬਸਟੈਂਸ ਐਂਡ ਦ ਸ਼ੈਡੋ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਾਨੋ 1972 ਵਿੱਚ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਗਰਭ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇਹ ਰੱਬ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|last=Kumar|first=Dilip|title=Dilip Kumar: The Substance and the Shadow|year=2014|publisher=Hay House India |isbn=9789381398869}}</ref><ref>{{cite web|title=Dilip Kumar Death: Why does the actor not have any children?|url=https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/dilip-kumar-death-why-does-the-actor-not-have-any-children|access-date=7 July 2021|website=Free Press Journal|archive-date=7 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210707052918/https://www.freepressjournal.in/entertainment/bollywood/dilip-kumar-death-why-does-the-actor-not-have-any-children|url-status=live}}</ref> == ਵਿਰਾਸਤ == [[File:SairaBanu1.jpg|thumb|ਬਾਨੋ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ]] ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="SairaTop">{{Cite news |title=Top heroines of Bollywood |work=[[India Today]] |url=https://www.indiatoday.in/cinema/100-years-of-indian-cinema/photo/top-actresses-of-bollywood-ever-367543-2012-05-01/10 |url-status=live |access-date=24 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128234730/https://www.indiatoday.in/cinema/100-years-of-indian-cinema/photo/top-actresses-of-bollywood-ever-367543-2012-05-01/10 |archive-date=28 November 2020}}</ref> 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਟਲੁੱਕ ਇੰਡੀਆ ਦੀ "75 ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ" ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=75 Bollywood Actresses Who Ruled The Silver Screen With Grace, Beauty And Talent |work=Outlook India |date=16 August 2022 |access-date=16 August 2022 |url=https://www.outlookindia.com/art-entertainment/75-bollywood-actresses-who-ruled-the-silver-screen-with-grace-beauty-and-talent-news-216694/amp |archive-date=16 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816142138/https://www.outlookindia.com/art-entertainment/75-bollywood-actresses-who-ruled-the-silver-screen-with-grace-beauty-and-talent-news-216694/amp |url-status=live }}</ref> ਬਾਨੋ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਲਈ Rediff.com ਦੀ "ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਡੈਬਿਊ" ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ 9ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news |title=Best Bollywood Debutants Ever |work=Rediff.com |url=https://m.rediff.com/movies/2008/nov/24sd2-best-actresses-ever.htm |url-status=live |access-date=24 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128234730/https://m.rediff.com/movies/2008/nov/24sd2-best-actresses-ever.htm |archive-date=28 November 2020}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ "50 ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ" ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web |title=Photos - 50 Beautiful Faces: 100 years of Indian Cinema |work=Times of India |access-date=25 November 2021 |url=https://photogallery.indiatimes.com/movies/100-yrs-of-indian-cinema/50-beautiful-faces-100-years-of-indian-cinema/morphshow/19713729.cms?from=mdr}}</ref> Rediff.com ਦੇ ਦਿਨੇਸ਼ ਰਹੇਜਾ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, "ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਇੱਕ ਮਨਮੋਹਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ, ਫਿਲਿਗਰੇਡ ਲੇਸ ਵਾਂਗ ਨਾਜ਼ੁਕ। ਪਰ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਟੈਲਨ ਚਮਕਾਏ ਸਨ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ।"<ref>{{Cite news |title=Tenacious Saira Banu! |work=Rediff.com |url=https://m.rediff.com/movies/2003/jan/13dinesh.htm |url-status=live |access-date=29 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128234730/https://m.rediff.com/movies/2003/jan/13dinesh.htm |archive-date=28 November 2020}}</ref> ਇੰਡੀਆ ਟੀਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰਾ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸਾਇਰਾ ਬਾਨੋ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹਨ ਸ਼ਾਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ।"<ref>{{Cite news |title=5 best performances of the legendary Saira Banu we can't forget |work=India TV |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities-happy-birthday-saira-banu-5-best-performances-legendary-actress-we-can-t-forget-459357 |url-status=live |access-date=26 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201128234730/https://www.indiatvnews.com/amp/entertainment/celebrities-happy-birthday-saira-banu-5-best-performances-legendary-actress-we-can-t-forget-459357 |archive-date=28 November 2020}}</ref> == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ. !ਸਿਰਲੇਖ !ਭੂਮਿਕਾ ! class="unsortable" |ਨੋਟਸ |- |1961 |''ਜੰਗਲੀ'' |ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ | |- |1962 |''ਸ਼ਾਦੀ'' |ਗੌਰੀ | |- |1963 |''ਬਲੱਫਮਾਸਟਰ'' |ਸੀਮਾ | |- | rowspan="4" |1964 |''ਆਈ ਮਿਲਨ ਕੀ ਬੇਲਾ'' |ਬਰਖਾ | |- |''ਅਪ੍ਰੈਲ ਫੂਲ'' |ਰੀਟਾ ਕ੍ਰਿਸਟੀਆਨਾ | |- |''ਆਓ ਪਿਆਰ ਕਰੇਨ'' |ਸ਼ਾਲਿਨੀ | |- |''ਦੂਰ ਕੀ ਆਵਾਜ਼'' |ਬੇਲਾ/ਜਯੋਤੀ | |- | rowspan="3" |1966 |''ਸਾਜ ਔਰ ਆਵਾਜ਼'' |ਗੀਤਾ | |- |''ਯੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਤਨੀ ਹਸੀਨ ਹੈ'' |ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸਰਿਤਾ/ਸਰਿਤਾ |ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ |- |''ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ'' |ਰੀਟਾ ਸਿੰਘ | |- | rowspan="2" |1967 |''ਸ਼ਾਗਿਰਦ'' |ਪੂਨਮ | |- |''ਅਮਨ'' |ਮੇਲੋਡਾ | |- | rowspan="3" |1968 |''ਪੜੋਸਨ'' |ਬਿੰਦੂ | |- |''ਝੁਕ ਗਯਾ ਆਸਮਾਨ'' |ਪ੍ਰਿਆ ਖੰਨਾ | |- |''ਦਿਵਾਨਾ'' |ਕਾਮਿਨੀ ਗੁਪਤਾ | |- |1969 |''ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨ'' |ਮੀਨਾ ਖੰਨਾ | |- | rowspan="3" |1970 |''ਗੋਪੀ'' |ਸੀਮਾ | |- |''ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ'' |ਪ੍ਰੀਤੀ | |- |''ਸਗੀਨਾ ਮਹਤੋ'' |ਲਲਿਤਾ |ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ |- |1971 |''ਬਲਿਦਾਨ'' |ਸ਼ੀਲਾ | |- |1972 |''ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਨੰਬਰ 203'' |ਰੇਖਾ | |- | rowspan="2" |1973 |''ਜਵਾਰ ਭਾਟਾ'' |ਗਾਇਤਰੀ | |- |''ਦਾਮਨ ਔਰ ਆਗ'' |ਰੀਟਾ | |- | rowspan="6" |1974 |''ਰੇਸ਼ਮ ਕੀ ਡੋਰੀ'' |ਅਨੁਪਮਾ | |- |''ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਰੂਕ'' |ਸੀਮਾ | |- |''ਸਗੀਨਾ'' |ਲਲਿਤਾ | |- |''ਪਾਕੇਟਮਾਰ'' |ਆਸ਼ਾ ਰਾਏ | |- |''ਅਰੋਪ'' |ਅਰੁਣਾ | |- |''ਪੈਸੇ ਕੀ ਗੁਡੀਆ'' |ਮਾਧਵੀ | |- | rowspan="5" |1975 |''ਸਾਜਿਸ਼'' |ਸੁਨੀਤਾ | |- |''ਜ਼ਮੀਰ'' |ਸੁਨੀਤਾ | |- |''ਚੈਤਾਲੀ'' |ਚੈਤਾਲੀ | |- |''ਆਖਰੀ ਦਾਓ'' |ਰੀਨਾ | |- |''ਮਾਊਂਟੋ'' |ਮੀਨਾ | |- | rowspan="5" |1976 |''ਆਰੰਭ'' |ਪਾਰਵਤੀ | |- |''ਬੈਰਾਗ'' |ਤਾਰਾ | |- |''ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ'' |ਕਿਰਨ ਸਿੰਘ | |- |''ਕੋਈ ਜੀਤਾ ਕੋਈ ਹਾਰਾ'' |ਤੁਲਸੀ | |- |''ਨੇਹਲੇ ਪੈ ਦੇਹਲਾ'' |ਬੀਨਾ | |- |1977 |''ਮੇਰਾ ਵਚਨ ਗੀਤਾ ਕੀ ਕਸਮ'' |ਚੰਪਾ | |- |1978 |''ਕਾਲਾ ਆਦਮੀ'' |ਸ਼ੀਤਲ | |- | rowspan="2" |1980 |''ਦੇਸ਼ ਦ੍ਰੋਹੀ'' |ਪ੍ਰੇਰਣਾ | |- |''ਲਹੂ ਪੁਕਾਰੇਗਾ'' |ਸਰਲਾ | |- |1984 |''ਦੁਨੀਆ'' |ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਕੁਮਾਰ |ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ |- |1988 |''ਫੈਸਲਾ'' |ਰਾਧਾ | |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|0052570|name=Saira Banu}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944]] iw8bzfa0bkxj9v1cn84n2qqsk3n1fk8 ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ ਸਵਾਮੀ 0 41451 848869 544344 2026-09-30T20:27:10Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848869 wikitext text/x-wiki '''ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਨ ਸਵਾਮੀ''' (ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1939) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਨੀਤੇਵੇਤਾ ਅਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹਨ<ref>{{cite news|title=Swamy to teach at Harvard|url=http://www.thehindu.com/news/national/article1455140.ece|accessdate=16 October 2011|newspaper=The Hindu|location=Chennai, India|date=15 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225152306/https://www.thehindu.com/news/national/Swamy-to-teach-at-Harvard/article15444284.ece|archive-date=25 ਦਸੰਬਰ 2018|url-status=dead}}</ref>। ਓਹ [[ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਓਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 11 ਅਗਸਤ 2013 ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]<ref name="indianexpress1">{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/subramanian-swamys-janta-party-merges-with-bjp/1153983/?SocialMedia |title=Subramanian Swamy's Janta Party merges with BJP |work=The Indian Express |date=11 August 2013}}</ref> ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਲਿਆ। == ਸੰਦਰਭ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ]] jp3fr2yuhsf43p4x3olr4mal87uoisl ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ 0 41711 848827 543140 2026-09-30T17:57:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848827 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ | image = Shekhar kapur 02.jpg | caption=ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ | birth_date= {{Birth date and age|df=yes|1945|12|6}} | birth_place = [[ਲਾਹੌਰ]], [[ਪੰਜਾਬ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] | spouse = {{marriage|[[Suchitra Krishnamoorthi]]|1999|2007}} | website = {{url| http://www.shekharkapur.com/}} }} '''ਸ਼ੇਖਰ ਕਪੂਰ''' (ਜਨਮ 6 ਦਸੰਬਰ 1945) ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਦਾਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/john-travolta-likely-to-star-in-shekhar-kapoors-paani/article5953925.ece|title=John Travolta likely to star in Shekhar Kapoor’s Paani|agency=Press Trust of India|work=The Hindu|access-date=2015-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20210506075432/https://www.thehindu.com/features/cinema/john-travolta-likely-to-star-in-shekhar-kapoors-paani/article5953925.ece|archive-date=2021-05-06|url-status=dead}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] n37oo511pz8jy5nyz0cxer5xnvh7y89 ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ 0 41885 848860 590559 2026-09-30T20:13:46Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848860 wikitext text/x-wiki '''ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ''' ਜਾਂ ਸੌਖੀ ਮੌਤ ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Euthanasia; "ਚੰਗੀ ਮੌਤ") [[ਦਰਦ]] ਅਤੇ [[ਸੰਤਾਪ]] ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।<ref>Philosopher [[Helga Kuhse]]: "'Euthanasia' is a compound of two Greek words - eu and thanatos meaning, literally, 'a good death'. Today, 'euthanasia' is generally understood to mean the bringing about of a good death - 'mercy killing,' where one person, A, ends the life of another person, B, for the sake of B." http://www.worldrtd.net/euthanasia-fact-sheet {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170805150346/http://www.worldrtd.net/euthanasia-fact-sheet |date=2017-08-05 }}. A more extensive definition and analysis with references is contained in the Stanford Encyclopedia of Philosophy http://plato.stanford.edu/entries/euthanasia-voluntary/</ref> ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ ਸੰਬੰਧੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਕਨੂੰਨ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਅਕਰਮਕ ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ ਹੀ ਕਾਨੂੰਨੀ।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| publisher=The Hindu| date=7 March 2011| accessdate=8 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 ਮਾਰਚ 2011| url-status=dead}}</ref> 7 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ]] ਨੇ ਅਕਰਮਕ ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ ਨੂੰ ਕਨੂੰਨੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ [[ਸਥਾਈ ਬੇਕਾਰ ਹਾਲਤ]] ਵਾਲ਼ੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ [[ਜੀਵਨ ਸਹਾਇਤਾ]] ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੁਖੈਨ ਮੌਤ]] gveflj03h2sgimpzaqv82n3u89ku6sh ਲਾਲਾ ਬਾਂਕੇ ਦਿਆਲ 0 42974 848722 514777 2026-09-30T12:44:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848722 wikitext text/x-wiki '''ਲਾਲਾ ਬਾਂਕੇ ਦਿਆਲ''' (1880 - 1929) ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] [[ਕਵੀ]] ਤੇ ਕੱਟੜ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਇਹ ''ਪੱਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ'' ਗੀਤ ਦੇ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਜੋ ਇਸਤੋਂ [[ਸਰਦਾਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ]] ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਦੇ ਲਈ ਲਿਖਵਾਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite web | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/striking-a-different-note/article1428536.ece | title=Striking a different note | accessdate=12 ਅਗਸਤ 2014}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ਜ਼ਿੰਦਗੀ== ਬਾਂਕੇ ਦਿਆਲ ਦਾ ਜਨਮ 1880 ਪਿੰਡ ਭਾਵਨਾ ਜਿਲਾ ਝੰਗ ਵਿੱਚ ਲਾਲਾ ਮਈਆ ਦਾਸ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ। 1907 ਵਿੱਚ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਜਲਸਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 'ਪੱਗੜੀ ਸੰਭਾਲ ਜੱਟਾ' ਗੀਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਇਹ ਗੀਤ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੇਹੱਦ ਮਕਬੂਲ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>https://www.punjabi-kavita.com/LalaBankeDayal.php</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮੀਏ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1880]] p562yj44undwicxp771gfbqqtssckhi ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ 0 44254 848826 816193 2026-09-30T17:54:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848826 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ | image = Sheila bhatia pandit.jpg | imagesize = | caption = | birth_date = 1 ਮਾਰਚ 1916 | birth_place = [[ਸਿਆਲਕੋਟ]] ([[ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]]) | death_date = {{death date and age|df=yes|2008|02|17|1916|3|1}} | death_place = ਭਾਰਤ | restingplace = | restingplacecoordinates = | othername = | occupation = ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ | yearsactive = | known for = ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ | spouse = | domesticpartner = | children = | parents = | website = | awards = ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ<br>ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ<br>ਪੰਜਾਬੀ ਅਕੈਡਮੀ ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ<br>ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ<br>ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ<br>ਪੰਜਾਬੀ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਪੁਰਸਕਾਰ<br>ਡੀ.ਏ. ਵਧੀਆ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਵਾਰਡ<br>ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ<br>ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ<br>ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ }} '''ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ''' (1916 - 2008) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ<ref name="The Oxford Companion to Indian Theatre">{{cite book | url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195644463.001.0001/acref-9780195644463-e-0078 | title=The Oxford Companion to Indian Theatre | publisher=Oxford University Press | author=Ananda Lal (ed.) | year=2004 | isbn=9780195644463}}</ref>, ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ<ref name="Aesthetics of Indian Feminist Theatre">{{cite web | url=http://rupkatha.com/aesthetics-indian-feminist-theatre/#more-315 | title=Aesthetics of Indian Feminist Theatre | publisher=Rup Katha | date=2015 | accessdate=May 30, 2015}}</ref><ref name="Women Writing in India: The twentieth century">{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=OjZYf9Xf9bcC&pg=PA79&lpg=PA79&dq=Sheila+Bhatia&source=bl&ots=3SJ4ZTXn0h&sig=Oq7J6PcIeCAUwZbvEO-WJZRdguw&hl=en&sa=X&ei=_8tpVd78G8XvUqfkgLgN&ved=0CEAQ6AEwCDgU#v=onepage&q=Sheila%20Bhatia&f=false | title=Women Writing in India: The twentieth century | publisher=Feminist Press | author=Susie J. Tharu, Ke Lalita | year=1993 | pages=688 | isbn=9781558610293}}</ref> ਅਤੇ ''ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ'' ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ।<ref name="Rich tributes paid to Sheila Bhatia">{{cite web | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/rich-tributes-paid-to-sheila-bhatia/article1207592.ece | title=Rich tributes paid to Sheila Bhatia | publisher=The Hindu | date=23 February 2008 | accessdate=May 30, 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ​​ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਓਪਰੇਟਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਾਂਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1997 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ==ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ== ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1916 ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ([[ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]]) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਚ ਗਣਿਤ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਭਾਟੀਆ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ।<ref name="Rich tributes paid to Sheila Bhatia"/> ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 29 ਮੌਲਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰੇ ਲਿਖੇ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ।<ref>{{Cite web |url=http://www.stagebuzz.info/2008/March/Sheila%20Bhatia%20Orbituary.htm |title=Sheila Bhatia, Hindi Theatre Personality - Indianetzone |access-date=2014-08-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114541/http://www.stagebuzz.info/2008/March/Sheila%20Bhatia%20Orbituary.htm |url-status=dead }}</ref> ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਲ ਆਫ ਦਿ ਵੈਲੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ, ਸੀ।<ref name="Rich tributes paid to Sheila Bhatia" /> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹੋਈ<ref name="The Oxford Companion to Indian Theatre" />, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ (1957), ਦਰਦ ਆ ਗਿਆ ਦਬੇ ਪਾਉਂ (1979), ਸੁਲਗਦਾ ਦਰਿਆ (1982), ਉਮਰ ਖਯਾਮ (1990), ਨਸੀਬ (1997), ਚੰਨ ਬਦਲਾ ਦਾ, ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ<ref name="Memoirs">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=YYstAAAAQBAJ&q=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&pg=PT380 | title=Memoirs | publisher=Penguin | author=Habib Tanvir | year=2014 | pages=400 | isbn=9789351182023}}</ref>, ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੌਨ ਥਾ ਅਤੇ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਪੁਨਾਬੀ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਯੇ ਔਰਤ ਕਾ (1972), ਹਵਾ ਸੇ ਹਿੱਪੀ ਤੱਕ (1972), ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਯੇ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਆਸਨ (1980) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ<ref name="India, whose love could have killed him">{{cite web | url=http://www.dawn.com/news/605949/india-whose-love-could-have-killed-him | title=India, whose love could have killed him | publisher=Dawn | date=13 February 2011 | access-date=30 May 2015}}</ref><ref name="Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&q=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&pg=PA1098 | title=Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2 | publisher=Sahitya Akademi | author=Amaresh Datta | year=1988 | pages=987 | isbn=9788126011940}}</ref>, ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ 10 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਪਰਲੋ ਦਾ ਝੱਖੜ (1950) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਇਨਾਮ == ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ (1983) ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ (2000) ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। == ਮੌਤ == ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੀ 17 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ==ਓਪੇਰੇ== *''ਹੁੱਲੇ-ਹੁਲਾਰੇ'' *''ਹੀਰ ਰਾਝਾ'' ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਕਾਂਵਾਂ]] gdg62m9jhmzy65ckh4am0o5ejqruelg ਛੱਤਿਆਣਾ 0 44770 848751 848680 2026-09-30T14:08:53Z Sandeepchhattiana 24284 /* 1951 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ — ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ */ ਗਲਤੀ ਸੁਧਾਰੀ ਗਈ 848751 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | coordinates = {{coord|30.328834|N|74.669480|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = [[ਭਾਰਤ]] | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਤਹਿਸੀਲ | subdivision_name3 = [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] | subdivision_type4 = ਬਲਾਕ | subdivision_name4 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | subdivision_type5 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name5 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ<ref>{{cite web |title=Chhatiana (13) village, Gidderbaha tehsil |url=https://www.voiceofvillage.com/india/punjab/sri-muktsar-sahib/gidderbaha/chhatiana-13 |website=Voice of Village |access-date=21 September 2026}}</ref> | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3815 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = | population_note = ਲਗਭਗ 756 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01637 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''ਛੱਤੇਆਣਾ''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} == ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ == * '''ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ'''{{cite web |title=Chhatiana (13) Village Map, PIN Code, Population |url=https://villagemapsindiasg.b-cdn.net/punjab/chhatiana-13-gidderbaha-muktsar-35351/ |access-date=18 September 2026}} * '''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' — ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਲਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ == ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ == === 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ === ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। === 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I] === 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। === 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ === ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.</ref> === 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ === ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.</ref> 2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.</ref><ref>{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.</ref> === 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ === ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}</ref> ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref> === 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ === ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}</ref> === 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ === ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}</ref> === 9. 2026 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ === 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੁਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਨ ਕੌਰ ਨੇ 650 ਵਿੱਚੋਂ 631 ਅੰਕ (97.08%) ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, ਰਸਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ 625 ਅੰਕ (96.15%) ਲੈ ਕੇ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ, ਸਵੀਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 624 ਅੰਕ (96.00%) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 622 ਅੰਕ (95.69%) ਲੈ ਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਰਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 616 ਅੰਕ (94.77%) ਲੈ ਕੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |title=Complete Stats Matriculation March 2026 |publisher=Punjab School Education Board |date=2026}}</ref> ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ — ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ “ਇੱਕ ਮਾਂ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ” ਗੀਤ ਗਾਇਕ ਜਸਵਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਵੱਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ |work=ਅਜੀਤ |date=22 August 2026}}</ref> ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ — ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ 2023 ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ V.P.O. Chhattiana, Via Doda, Distt. Sri Muktsar Sahib ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 41975 ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ MBBS ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ Government Medical College, Patiala ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ Guru Nanak Dev Hospital, Amritsar ਦੇ Cardiology ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web |title=Electoral Roll 2023 |url=https://punjabmedicalcouncil.in/wp-content/uploads/2023/08/ELECTORAL-ROLL-2023-AS-PER-PROVISIONS-IN-PUNJAB-MEDICAL-REGISTRATION-ACT-1916-AND-ITS-AMENDMENTS.pdf |website=Punjab Medical Council |access-date=21 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Details of Faculty Members |url=https://gmc.edu.in/pdf/Details-of-Faculty-Members-31-August-2024.pdf |website=Government Medical College, Amritsar |access-date=21 September 2026}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). === 1951 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ — ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ === ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। {| class="wikitable" ! ਸਾਲ !! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ !! ਮਰਦ !! ਔਰਤਾਂ !! ਘਰ !! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC) !! SC ਮਰਦ !! SC ਔਰਤਾਂ |- | 1951 || 1,152 || 638 || 514 || — || — || — || — |- | 1961 || 1,697 || 934 || 763 || 289 || 471 || 256 || 215 |- | 1971 || 2,102 || 1,118 || 984 || 354 || 736 || 340 || 396 |- | 1981 || 2,731 || 1,436 || 1,295 || 422 || 1,172 || 628 || 544 |- | 1991 || 2,924 || 1,540 || 1,384 || 485 || 1,375 || 742 || 633 |- | 2001 || 3,556 || 1,870 || 1,686 || 644 || 1,733 || 915 || 818 |- | 2011 || 3,815 || 2,035 || 1,780 || 756 || 1,962 || 1,042 || 920 |} ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== '''1. 1883 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਅਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ Ferozepore District Gazetteer ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[19] '''2. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ — ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਣਨ''' ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[20] '''3. ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ — ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਕਾਰਡ''' Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।[21] '''4. 1939 — ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ''' 1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।[22] '''5. 1934 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਰਿਕਾਰਡ''' 1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।[23] '''6. 1925 — ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ''' 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[24] '''7. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ Citrus Belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣਾ''' 1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[25] '''8. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ Citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.[26] '''9. 1959 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿਕਰ''' 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[27][28] '''10. ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸ''' ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। '''11. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[29] '''12. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਛੱਤਿਆਣਾ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜਾਂ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ''' ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।[30] '''13. ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।[31] '''14. ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।[32] '''15. 1960 — ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[33] '''16. ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।[34] '''17. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[35] '''18. ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ''' ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 8 ਏਕੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[36] '''19. 1934 — ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ''' 1934 ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿੱਜੀ ਮੁਕੱਦਮਾ "ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ" (Mst. Viro v. Waryam Singh) ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ 1934 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।[37] '''20. ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ''' ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਮਲਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ/ਦਸਤਕਾਰ ਵਰਗ (ਤਰਖਾਣ) ਆਮ ਕਿਸਾਨੀ ਰਿਵਾਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Customary Law) ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Personal Law) ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ Mst. Viro v. Waryam Singh ਵਜੋਂ AIR 1934 Lahore 185 ਅਤੇ 147 Indian Cases 361 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।[38] '''21. 1883–84 — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84'' ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ '''Chatteana Inspection Choki''' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ '''27ਵੇਂ ਮੀਲ''' 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ChatteanaInspectionChoki1883">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84''. Punjab Government. p. 129.</ref> '''22. 1915 — ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ''' 1915 ਦੇ ਨਹਿਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਉੱਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰੇ, ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਇਸ਼ਨਾਨਘਰ, ਇੱਕ ਸਟੋਰ/ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਮਰਾ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਰਸੋਈ/ਆਊਟਹਾਊਸ, ਛੋਟਾ ਸਟਾਫ਼/ਚੌਕੀਦਾਰ ਕਮਰਾ ਅਤੇ 40 ਫੁੱਟ × 10 ਫੁੱਟ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਢੱਕੀ ਵਰਾਂਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="CanalInspectionSpecs">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1915). ''Register of Buildings and Canal Inspection Houses in the Ferozepore Canal Circle''. Lahore: Punjab Government Press. p. 42. "Chhatiana Inspection House (Jaitu Rajbaha, Mile 27): Standard 2nd Class Bungalow with 2 main rooms, attached baths, and a front verandah measuring 40 ft x 10 ft."</ref> '''23. 1917 — ਨਹਿਰੀ ਗੇਜ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਰੈਗੂਲੇਟਰ''' 1916–17 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਪੋਸਟ (ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ) ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਇੱਟਾਂ/ਪੱਥਰ ਦੀ ਗੇਜ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਆਊਟਲੈੱਟ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="CanalGauge1917">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1917). ''Administration Report of the Irrigation Department, Punjab for the Year 1916–17''. Lahore: Punjab Government Press. p. 38. "A standard masonry gauge post and regulator outlet were maintained at the Chhatiana Inspection Post (Jaitu Rajbaha) for monitoring water discharge and distribution."</ref> '''24. 1922 — ਨਹਿਰੀ ਤਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਪੋਸਟਲ ਸੁਨੇਹਾ''' 1921–22 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਸ ਐਂਡ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਨਹਿਰ ਦੇ ਗੇਜ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="Telegraph1920">Posts and Telegraphs Department, Punjab Circle (1922). ''Annual Report on the Working of the Posts and Telegraphs in Punjab for 1921–22''. Lahore: Government Printing. p. 54. "Telegraphic communication established at Chhatiana Canal Rest House for daily reporting of gauge levels to Ferozepore Division Headquarters."</ref> '''25. 1872 — ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਅਤੇ ਜੱਦੀ ਪੱਤੀਆਂ''' 1872 ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲੀਆ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਪਿੰਡ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਵਾ ਬਰਾੜ ਜੱਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਰਵਾਇਤੀ ਜੱਦੀ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="Settlement1872Brars">Brandreth, E. L. (1872). ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District''. Lahore: Victoria Press. p. 84. "Village Chhatiana (Muktsar Tehsil): Settled primarily by Malwa Brar Jats, with agricultural land distributed into traditional ancestral pattis."</ref> '''26. 1885 — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਉੱਤੇ ਪੱਕਾ ਪੁਲ''' 1885–86 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਤਰੱਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੱਕੇ ਮਹਿਰਾਬੀ ਪੁਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="CanalBridge1885">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1886). ''Annual Progress Report of Public Works in Punjab for the year 1885–86''. Lahore: Punjab Government Press. p. 52. "Construction of a masonry arch bridge over Jaitu Rajbaha at Mile 27 near Chhatiana Inspection Rest House completed for village traffic."</ref> '''27. ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਤੀ ਰਿਕਾਰਡ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਯੁੱਧ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 1914–1918 ਦੇ ਯੁੱਧ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ, ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਤੋਂ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref name="FirstWorldWarRecords">Ferozepore District War Committee (1921). ''Ferozepore District and the War (1914–1918)''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 74. "List of recruits and combatants from Chhatiana village, Muktsar Tehsil."</ref> '''28. ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ — ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters'' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਾਸੀ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ, 1929 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਤੇ 6/1 Punjab Regiment ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ (INA) ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧਬੰਦੀ (POW) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="SecondWorldWarINA">Singh, Fauja, ed. (1972). ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters''. Vol. 1. Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala. p. 578. "Hazura Singh s/o Inder Singh, Village Chhattiana, Tehsil Muktsar, INA Freedom Fighter and POW at Singapore."</ref> '''29. 1904 — ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੌਰ ਦਾ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੀ 1904 ਦੀ ਸੈਨੇਟਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹਿਰੀ ਪੋਸਟਾਂ ਉੱਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਇਨਾਈਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="PublicHealth1904">Medical Department, Punjab (1905). ''Report on the Sanitary Administration of the Punjab for the Year 1904''. Lahore: Punjab Government Press. p. 32. "Anti-malarial measures and quinine distribution along Jaitu Rajbaha canal posts, including Chhatiana."</ref> '''30. 1923–24 — ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਕੂਲ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੀ 1923–24 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ/ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।<ref name="DistrictBoard1923">Ferozepore District Board (1924). ''Annual Report on the Working of District Board Schools in Ferozepore District for 1923–24''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 18.</ref> '''31. 1925 — ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ''' 1925 ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ-I ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Guptsar and Sahib Chand'' ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।<ref name="GurdwarasAct1925">Punjab Legislative Council (1925). ''The Sikh Gurdwaras Act, 1925'' (Punjab Act VIII of 1925). Legislative Department, Punjab. Schedule I, serial no. 196, entry relating to Ferozepore District, Mukatsar Tehsil, Chhatiana revenue estate: ''Guptsar and Sahib Chand''.</ref> '''32. 1947–48 — ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ''' 1947–48 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਸਥਾਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="Rehabilitation1947">East Punjab Relief and Rehabilitation Department (1948). ''Land Resettlement Operation in Punjab (1947–48)''. Simla: Government Printing. p. 104. "Temporary land allotment register of refugee families in Village Chhatiana, Tehsil Muktsar."</ref> '''33. 1939 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪਲਾਟ''' 1939 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ (American Cotton) ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪਲਾਟ (Agricultural Demonstration Plots) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ/ਤਜਰਬਾਤੀ ਪਲਾਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲੀ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref name="AgriCotton1939">Department of Agriculture, Punjab (1940). ''Annual Report of the Department of Agriculture, Punjab for the year ending 30th June 1939''. Lahore: Government Printing. p. 45. "Establishment of agricultural demonstration plots for American Cotton cultivation in Muktsar Tehsil villages including Chhatiana."</ref> '''34. 1951–52 — ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ''' ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1951–52 ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਕੋਟ ਭਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੋਣ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।<ref name="Elections1952">Election Commission of India (1953). ''Report on the First General Elections in India, 1951-52 (Volume II - Statistical)''. New Delhi: Government of India Press. p. 312. "Official list of polling stations under Kot Bhai Assembly Constituency (Entry: Village Chhatiana)."</ref> '''35. 1968–69 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾ''' ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਿਟੀ ਬੋਰਡ ਦੀ 1968–69 ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ–ਮੁਕਤਸਰ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰਕਾਰੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ।<ref name="PSEB1968">Punjab State Electricity Board (1969). ''Administration Report of the Punjab State Electricity Board for 1968-69''. Patiala: PSEB Press. p. 82. "Rural Electrification Drive and Agricultural Tubewell Energisation Progress in Ferozepore/Muktsar Circle: Village Chhatiana."</ref> '''36. 1978 — ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ''' 1978 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਭਾ (Co-operative Agricultural Society) ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤ ਹੈ।<ref name="Gazetteer1978">Revenue Department, Punjab (1978). ''Punjab District Gazetteers: Faridkot / Muktsar Region''. Chandigarh: Punjab Government Press. p. 198. "Village Chhatiana: Administration, Co-operative Agricultural Society, and Historical Religious Background."</ref> '''37. 1904 — ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੌਰ ਦਾ ਮਲੇਰੀਆ ਅਤੇ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ''' 1900 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਸਿਸਟਮ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੜ੍ਹੋਤ ਕਾਰਨ ਮਲੇਰੀਆ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ '1904 ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਰਿਪੋਰਟ' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਰੋਕੂ ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਕੁਨੀਨ (Quinine) ਵੰਡਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="PublicHealth1904">Medical Department, Punjab (1905). ''Report on the Sanitary Administration of the Punjab for the Year 1904''. Lahore: Punjab Government Press. p. 32. "Anti-malarial measures and quinine distribution along Jaitu Rajbaha canal posts, including Chhatiana."</ref> '''38. 1923–24 — ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੇ 1923 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (Primary Education) ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ (District Board Primary School) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="DistrictBoard1923">Ferozepore District Board (1924). ''Annual Report on the Working of District Board Schools in Ferozepore District for 1923-24''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 18.</ref> '''39. 1925 — ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 'The Sikh Gurdwaras Act, 1925' ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਨੁਸੂਚੀ (Schedule I) ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫ਼ਾਈਡ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="GurdwarasAct1925">Punjab Legislative Council (1925). ''The Sikh Gurdwaras Act, 1925 (Act VIII of 1925)''. Legislative Department, Punjab. Schedule I, Entry No. 115 (Gurdwara Guptsar, Village Chhatiana).</ref> '''40. 1947–48 — ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ''' 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਵਾਸ ਵਿਭਾਗ (East Punjab Relief and Rehabilitation Department) ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਫੈਸਲਾਬਾਦ) ਅਤੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਸਾਹੀਵਾਲ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ (Refugees) ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ (Temporary Land Allotment) ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Rehabilitation1947">East Punjab Relief and Rehabilitation Department (1948). ''Land Resettlement Operation in Punjab (1947–48)''. Simla: Government Printing. p. 104. "Temporary land allotment register of refugee families in Village Chhatiana, Tehsil Muktsar."</ref> '''41. 1892 — ਪੁਰਾਤਨ ਖੂਹ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1892 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਰੈਵੇਨਿਊ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="RevenueWells1892">Financial Commissioner, Revenue, Punjab (1893). ''Report on the Land Revenue Administration of the Punjab for the Revenue Year 1891-92''. Lahore: Punjab Government Press. p. 64. "Improvement of village drinking water wells and village tanks in Muktsar Circle including Village Chhatiana."</ref> '''42. 1928 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤਹਿਤ 1928 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ''ਛੱਤਿਆਣਾ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਕੋ-ਓਪਰੇਟਿਵ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੋਸਾਇਟੀ'' (Chhatiana Multi-Purpose Co-operative Credit Society) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ।<ref name="Cooperative1928">Department of Co-operative Societies, Punjab (1929). ''Report on the Working of Co-operative Societies in the Punjab for the Year 1928-29''. Lahore: Government Printing. p. 38. "Registration and functioning of Agricultural Credit Co-operative Society at Village Chhatiana."</ref> '''43. 1956 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ''' ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1955–56 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸਕੂਲ ਲਈ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।<ref name="EducationUpgrade1956">Education Department, Punjab (1957). ''Annual Report on the Progress of Education in Punjab for the Year 1955-56''. Chandigarh: Controller of Printing and Stationery. p. 112. "Upgradation and expansion grants for rural schools in Ferozepore District: Government School Chhatiana."</ref> '''44. 1898 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟੋਭੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਰਿਕਾਰਡ''' 1898 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਪੱਕੇ ਖੂਹ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 4 ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਅਤੇ 2 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੋਭੇ ਨੂੰ ''Sacred Village Tank'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ/ਗਾਦ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WaterWells1898">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1899). ''Report on Village Water Supply and Masonry Wells in Ferozepore District for 1898''. Lahore: Punjab Government Press. p. 41. "Inventory of 6 masonry drinking wells and Guptsar sacred tank at Village Chhatiana."</ref> '''45. 1908 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਡਾਕਖਾਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ''' 1908 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਕਤਸਰ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ''ਬ੍ਰਾਂਚ ਪੋਸਟ ਆਫ਼ਿਸ'' ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ (Postal Runner) ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="PostalDirectory1908">Postmaster General, Punjab Circle (1908). ''List of Post Offices in Punjab and North-West Frontier Province''. Lahore: Government Printing. p. 115. "Establishment of Branch Post Office at Chhatiana under Muktsar Head Office."</ref> '''46. 1953 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ''Punjab Gram Panchayat Act, 1952'' ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1953 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1953–54 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Panchayat1953">Department of Panchayats, Punjab (1954). ''First Annual Report on the Working of Gram Panchayats in Punjab (1953-54)''. Simla: Government Press. p. 67. "Establishment and first election records of Chhatiana Gram Panchayat."</ref> '''47. 1914–1918 — ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ 18 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਤੀ''' ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1914–1918) ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ ਕੁੱਲ '''18 ਨੌਜਵਾਨਾਂ''' ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। 1919 ਦੀ ''Ferozepore District and the War (1914-1918)'' ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ '''14th Ferozepore Sikhs''' ਅਤੇ '''61st Pioneers''' ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ '''12 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ (ਮੌਜੂਦਾ ਇਰਾਕ)''' ਅਤੇ '''4 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਜੰਗੀ ਮੋਰਚੇ''' ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।<ref name="FirstWorldWarDetail1919">Ferozepore District War Committee (1919). ''Ferozepore District and the War (1914-1918)''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 82. "Details of 18 combatants from Village Chhatiana serving in 14th Ferozepore Sikhs and 61st Pioneers in Mesopotamia and France."</ref> '''48. 1898 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ 6 ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟੋਭੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ''' 1898 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ '''6 ਪੱਕੇ ਖੂਹ''' ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ '''4 ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ''' ਲਈ ਅਤੇ '''2 ਖੇਤੀਬਾੜੀ''' ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੋਭੇ ਨੂੰ ''Sacred Village Tank'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗਾਦ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WaterWells1898">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1899). ''Report on Village Water Supply and Masonry Wells in Ferozepore District for 1898''. Lahore: Punjab Government Press. p. 41. "Inventory of 6 masonry drinking wells and Guptsar sacred tank at Village Chhatiana."</ref> '''49. 1908 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਡਾਕਖਾਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕ ਸੇਵਾ''' 1908 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਕਤਸਰ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ''Branch Post Office'' ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ (Postal Runner) ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="PostalDirectory1908">Postmaster General, Punjab Circle (1908). ''List of Post Offices in Punjab and North-West Frontier Province''. Lahore: Government Printing. p. 115. "Establishment of Branch Post Office at Chhatiana under Muktsar Head Office."</ref> '''50. 1953 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ''Punjab Gram Panchayat Act, 1952'' ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1953 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1953–54 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Panchayat1953">Department of Panchayats, Punjab (1954). ''First Annual Report on the Working of Gram Panchayats in Punjab (1953-54)''. Simla: Government Press. p. 67. "Establishment and first election records of Chhatiana Gram Panchayat."</ref> '''51. 1922 — ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ''' 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਰਜ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1922 ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲੀ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਇਕੱਠ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="AkaliMovement1922">Police Department, Punjab (1922). ''Confidential Weekly Reports on the Akali Movement in Ferozepore District''. Lahore: Punjab Government Secretariat. p. 47. "Mobilisation of Akali jathas and assembly at Gurdwara Guptsar, Village Chhatiana."</ref> '''52. 1937–38 — ਅਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਰਾ ਕੇਂਦਰ''' 1937–38 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸੂਕੇ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੀ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੈਵੇਨਿਊ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਚਾਰੇ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਇੱਕ ''Fodder Distribution Depot'' ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।<ref name="FamineRelief1938">Revenue Department, Punjab (1939). ''Report on the Famine and Relief Operations in the Punjab during 1937-38''. Lahore: Government Printing. p. 89. "Establishment of fodder distribution depot at Chhatiana Canal Station for Muktsar Tehsil."</ref> '''53. 1962 — ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ''' 1962 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 1963 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਫੰਡ ਲਈ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="SinoIndianWar1962">Government of Punjab (1963). ''The Punjab Government Gazette (Part I): Contributions to the National Defence Fund''. Chandigarh: Controller of Printing. p. 214. "Special mention of Village Chhatiana for contributions to National Defence Fund."</ref> '''54. 1872–1884 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1872 ਦੇ ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District'' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਹੈ। ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ (Genealogical Record) ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਬਰਾੜ ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ '''ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤੀਆਂ'''—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ (ਵੱਡੀ ਪੱਤੀ), ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ (ਮੱਝਲੀ ਪੱਤੀ) ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ'''—ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਜੱਦੀ ਹਿੱਸਿਆਂ (Ancestral Shares) ਅਤੇ ਹਲਸਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="SettlementPattis1872">Brandreth, E. L. (1872). ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District''. Lahore: Victoria Press. p. 84. "Village Chhattiana (Muktsar Tehsil): Genealogical Record (Shajra Nasab) detailing land distribution across three main pattis (Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti)."</ref> '''55. 1883–1884 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੋਟ ਭਾਈ ਜ਼ੈਲ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1883–84 ਦੇ ''Gazetteer of the Ferozepore District'' ਅਤੇ ਜ਼ੈਲ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ '''ਕੋਟ ਭਾਈ ਜ਼ੈਲ''' ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ '''ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ।<ref name="ZailNambardar1883">Revenue Department, Punjab (1884). ''Gazetteer of the Ferozepore District 1883-84''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. Zail Settlement Register, p. 96. "Kot Bhai Zail Details and Official Revenue Headmen (Nambardars) of Village Chhatiana."</ref> '''56. 1910–1914 — ਡਨਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਮਾਲੀਆ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਜੇ. ਐੱਮ. ਡਨਟ (J. M. Dunnett) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ''Final Report of the Second Regular Settlement of the Ferozepore District (1910–1914)'' ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ '''ਮੁਕਤਸਰ ਨਹਿਰੀ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਸਰਕਲ''' (Muktsar Canal Assessment Circle) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀਆਂ—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ (Patti Budha / Patti Vadde Brar), ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ (Patti Dhillon) ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ (Patti Chhoti / Patti Khas)'''—ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਹਿਰੀ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਬਾਰਾਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਲੀਆ ਦਰਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਦਰਜ ਸੀ।<ref name="DunnettSettlement1914">Dunnett, J. M. (1915). ''Final Report of the Second Regular Settlement of the Ferozepore District (1910–1914)''. Lahore: Government Printing, Punjab. Muktsar Canal Circle, Village Chhatiana (Patti details and Revenue Assessment).</ref> '''1914 ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜ ਨੰਬਰਦਾਰ''' 1914 ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਅਤੇ ''Register of Village Headmen (Nambardars) and Shajra Nasab'' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ), ਨੰਬਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ) ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ)''' ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="NambardarRegister1914">Revenue Department, Punjab (1914). ''Register of Village Headmen (Nambardars) and Shajra Nasab: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Ferozepore District Record Office.</ref> '''57. 1930–1955 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ''' 1930–40 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ 1950ਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ (Consolidation of Holdings) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਹਿਸੀਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਲੜੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ '''ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦੌਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।<ref name="RevenueRevision1938">Revenue Department, Punjab (1938). ''Assessment Report of the Muktsar Tehsil of the Ferozepore District''. Lahore: Government Printing. Village Chhatiana (Nambardari succession and land revenue entries).</ref><ref name="JamabandiPattiBudha">Tehsil Office Muktsar (1942). ''Jamabandi and Register Mutation (Intiqal): Village Chhattiana''. Entry for Patti Budha Nambardari Succession (Nambardar Inder Singh & Nambardar Kehar Singh).</ref><ref name="JamabandiPattiDhillon">Tehsil Office Muktsar (1946). ''Register Nambardaran and Jamabandi Record: Village Chhattiana''. Entry for Patti Dhillon (Nambardar Arjan Singh & Nambardar Gurditt Singh).</ref><ref name="PostConsolidation1955">Department of Revenue and Rehabilitation, Punjab (1955). ''Consolidation of Holdings (Murabbabandi) Record: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Register of Village Headmen (Patti Chhoti entries).</ref> '''58. 1954–1958 ਅਤੇ 1965 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1954–1958 ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਕਬਾ-ਬੰਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="ConsolidationAct1954">Department of Consolidation of Holdings, Punjab (1956). ''Notification and Progress Report of Land Consolidation Operations in Muktsar Tehsil (1954-1956)''. Chandigarh: Government Press. Village Chhattiana Entry, p. 112.</ref> '''1965 ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ''' 1965 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ/ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਰਕਬੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1965 ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਰੋਤ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਹੱਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਰਹੇ।<ref name="ConsolidationCommittee1965">Department of Revenue, Punjab (1965). ''Consolidation/Land Records and Village Committee Register: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Government Revenue Records.</ref> ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੇ Record of Rights ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ)'', ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ)''' ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ)''' ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਸਨ।<ref name="ConsolidationRecord1958">Tehsil Revenue Office, Muktsar (1958). ''Consolidation Record of Rights (Misal Haqiqat & Register Murbabandhi): Village Chhattiana''. Confirmation of Patti Nambardars (Nambardar Kehar Singh, Nambardar Gurditt Singh, and Nambardar Sham Singh).</ref> '''59. 1960–2000 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ''ਸਨਦ ਨੰਬਰਦਾਰੀ'' ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸਾਂ ਨੂੰ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਕਲੈਕਟਰੀ ਹੁਕਮ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।<ref name="NambardariInheritance1965">District Revenue Office, Sri Muktsar Sahib (1965). ''Register Sanad Nambardari and Hereditary Succession Orders: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Collectorate Land Revenue Orders, Entry for Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti.</ref> '''ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ''' ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰਿਸੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਸਨਦ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।<ref name="LandRevenueRules1980">Department of Revenue, Rehabilitation and Disaster Management, Punjab (1980). ''Punjab Land Revenue Manual & Tehsil Muktsar Village Headmen (Nambardari) Succession Records: Village Chhattiana''. Chandigarh: Government Press.</ref> '''60. 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ''' 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਇੰਦਰਾਜ ਅਤੇ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਹੁਕਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੁਕਮ ਦਰਜ ਹਨ।<ref name="CurrentNambardari2005">District Revenue Office, Sri Muktsar Sahib (2005). ''Collectorate Orders and Sanad Nambardari Register: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Current Headmen Appointments for Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti.</ref> '''21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ''' ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਹੁਕਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦ ਵੀ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref name="RevenueManual2020">Department of Revenue, Rehabilitation and Disaster Management, Punjab (2020). ''Land Records and Register Nambardaran: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar Sahib''. Chandigarh: Government of Punjab.</ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲੀਆ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਅਤੇ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੱਕ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। '''61. 1872–2022 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਲੰਮਾ ਮਾਲੀਆ ਇਤਿਹਾਸ''' ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤੀਆਂ—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ'''—ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ, ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। 1872 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1910–1914 ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੈਗੂਲਰ ਸੈਟਲਮੈਂਟ, 1950ਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 2000ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ, ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਲੜੀਬੱਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref name="CompleteRevenueHistory">Revenue Department, Punjab (2022). ''Consolidated Land Records, Shajra Nasab and Nambardari Succession Archives: Village Chhattiana (1872–2022)''. Tehsil Sri Muktsar Sahib: Government of Punjab.</ref> '''62. 1970–1980 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਛਿੰਜ ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡ ਪਰੰਪਰਾ''' ਪੰਜਾਬ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ 1970ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋੜ ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ (ਛਿੰਜ) ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 1970ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਡ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="SportsPunjab1974">Department of Sports, Punjab (1975). ''Annual Report on Rural Sports Tournaments and Playground Grants in Faridkot/Ferozepore District for 1974''. Chandigarh: Government Press. Village Chhattiana Entry, p. 54.</ref> '''63. 1955–1957 — ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਰਕਬਾ''' ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ''Scheme of Consolidation No. 24'' ਅਨੁਸਾਰ 1955–1957 ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਤਕ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਰਕਬਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ '''ਸਕੂਲ, ਜਨਤਕ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਰਸਤੇ''' ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="ConsolidationScheme1955">Consolidation Department, Punjab (1957). ''Scheme of Consolidation (Scheme No. 24): Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Ferozepore District Record Office. Common land allocations for school, pond, and passages.</ref> '''64. 1972–1992 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 1970ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref name="PanchayatElections1972">Department of Rural Development and Panchayats, Punjab (1973). ''Report on the General Elections to Gram Panchayats in Punjab (1972)''. Chandigarh: Government Controller of Printing. Tehsil Muktsar, Village Chhattiana.</ref> '''65. 1970 — ਗੜੇਮਾਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਹਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1970 ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਤਸਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਅਤੇ ਗੜੇਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਸਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਾਹਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ReliefRecord1970">Revenue and Relief Department, Punjab (1971). ''Report on Natural Calamities and Crop Compensation in Ferozepore District during 1970''. Chandigarh: Government Press. p. 88.</ref> '''66. 1955–1958 — ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰ''' 1955–1958 ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ (Consolidation of Land Holdings) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ''Consolidation Record of Rights / Misal Haqiqat, Scheme No. 24, Tehsil Muktsar'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹਨ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ '''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਚੰਦ ਸਿੰਘ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<ref name="ConsolidationAdvisory1955">Department of Revenue, Punjab (1958). ''Consolidation Record of Rights / Misal Haqiqat, Scheme No. 24: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Consolidation Department, Punjab. Record of Consolidation Advisory Committee and Patti representatives.</ref> '''67. ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ (1923–24)''' 1923–24 ਦੇ ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ (ਛੱਤਿਆਣਾ) ਅਕਾਲੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜੈਤੋ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਲੰਗਰ, ਰਸਦ ਅਤੇ ਠਹਿਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।<ref>{{cite book |last=Grewal |first=J. S. |title=The Sikhs of the Punjab |publisher=Cambridge University Press |year=1998 |isbn=978-0-521-63764-0 |pages=157-160}}</ref> '''68. 1870ਵਿਆਂ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬਾ ‘ਥੇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ’''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟੀਅਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 'ਥੇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੁੜ ਆਬਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬਾ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1883">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84''. Lahore: Punjab Government Press, 1884. Settlement and Geography Section, p. 12.</ref> '''69. 1881 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ''' ਸੰਨ 1881 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="PunjabCensus1881">{{cite book |last=Ibbetson |first=Denzil Charles Jelf |title=Report on the Census of the Punjab Taken on the 17th February 1881 |year=1883 |publisher=Central Government Press |location=Lahore |page=Ferozepore District Tables}}</ref> '''70. 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਅੰਤ — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਰਾਹੀਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ''' 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਨਹਿਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਖੇਤਰ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਰਾਨੀ (ਮੀਂਹ ਆਧਾਰਿਤ) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟ ਗਈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1884">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84''. Lahore: Punjab Government Press, 1884. Canals and Irrigation Section, p. 72.</ref> '''71. 1896–97 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1896-97 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ 'ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="EducationReport1896">Department of Public Instruction, Punjab (1897). ''Report on the Progress of Education in the Punjab for 1896-97''. Lahore: Punjab Government Press, p. 43.</ref> '''72. 1911 — ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਮੌਕੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ''' 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, 1911 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਮੌਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1915">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1915''. Lahore: Government Printing, Punjab, 1916. Revenue Administration, p. 115.</ref> '''73. 1960ਵਿਆਂ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹੂਲਤਾਂ''' 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਦਾਂ, ਬੀਜ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ 'ਛੱਤਿਆਣਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ' ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="CooperativeReport1969">Department of Cooperation, Punjab (1969). ''Annual Report on the Working of Cooperative Societies in Punjab''. Chandigarh: Government Press.</ref> == ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ (ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲੀਆ) == ਇਹ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। 1855 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਨੂੰ 29 ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ '''90,055 ਏਕੜ''' ਅਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਾ '''₹12,432''' ਸੀ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', table of old Sikh ilákas as they stood in 1855: “Kot Bhai Jhumbha — 29 [agricultural villages], 90,055 acres, Revenue 12,432.” 1846 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਨੂੰ ਜਗੀਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਰੈਵਨਿਊ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ '''ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ''' ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', account of the Kot Bhai area and the Bhai of Jhumba and Bhai of Arnauli. 1855 ਦਾ ਇਹ ₹12,432 ਵਾਲਾ ਅੰਕ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਜਾਂ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਸੂਲ ਕੀਤੀ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਹੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰੈਵਨਿਊ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ, ਜੋ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', description of revenue assignments and the 1872 settlement. 1855 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਅਤੇ ਝੁੰਬਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਇਕੱਠੇ '''“Kot Bhai Jhumbha”''' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦਰਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 29 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ, 90,055 ਏਕੜ ਰਕਬਾ ਅਤੇ ₹12,432 ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਸੀ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ 1855 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> 1872 ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। 1883 ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕਾ ਹੁਣ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''15 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹10,815''' ਸੀ, ਜਦਕਿ '''Jhumba''' ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''14 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹9,990''' ਦਰਜ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ '''29 ਪਿੰਡ''' ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, Muktsar Tahsil ਦੀਆਂ Zails ਦੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> ਇਹ ਵੰਡ 1872 ਦੀ settlement ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੈਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਬੀਲਾਈ ਵੰਡ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, “Zaildars, chief headmen, and village headmen” ਵਾਲਾ ਭਾਗ।</ref> ਕੋਟ ਭਾਈ ਥਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਲਾਕਾ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਛੱਤਿਆਣਾ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ [[ਮੁਕਤਸਰ]] ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ '''Muktsar, Kot Bhai ਅਤੇ Jalalabad''' ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਅਧਿਆਇ “Criminal, Police, and Gaols”, Muktsar Tahsil ਦੇ Police Stations।</ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਸੀ। 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ''Gazette of India'' ਵਿੱਚ ਵੀ Ferozepore West ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ '''“the police station area of Kot Bhai”''' ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>''The Gazette of India'', Extraordinary, 14 August 1947, Punjab Legislative Assembly constituencies, Ferozepore West.</ref> ਛੱਤਿਆਣਾ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਪੁਲਿਸ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਿੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 oaw04cq76gjsa65bxasptn6549bo3na 848754 848751 2026-09-30T14:14:36Z Sandeepchhattiana 24284 ਗਲਤੀ ਸੁਧਾਰੀ ਗਈ 848754 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | coordinates = {{coord|30.328834|N|74.669480|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = [[ਭਾਰਤ]] | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਤਹਿਸੀਲ | subdivision_name3 = [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] | subdivision_type4 = ਬਲਾਕ | subdivision_name4 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | subdivision_type5 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name5 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ<ref>{{cite web |title=Chhatiana (13) village, Gidderbaha tehsil |url=https://www.voiceofvillage.com/india/punjab/sri-muktsar-sahib/gidderbaha/chhatiana-13 |website=Voice of Village |access-date=21 September 2026}}</ref> | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3815 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = | population_note = ਲਗਭਗ 756 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01637 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''ਛੱਤੇਆਣਾ''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} == ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ == * '''ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ'''{{cite web |title=Chhatiana (13) Village Map, PIN Code, Population |url=https://villagemapsindiasg.b-cdn.net/punjab/chhatiana-13-gidderbaha-muktsar-35351/ |access-date=18 September 2026}} * '''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' — ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਲਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ == ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ == === 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ === ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। === 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I] === 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। === 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ === ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.</ref> === 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ === ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.</ref> 2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.</ref><ref>{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.</ref> === 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ === ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}</ref> ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref> === 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ === ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}</ref> === 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ === ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}</ref> === 9. 2026 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ === 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੁਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਨ ਕੌਰ ਨੇ 650 ਵਿੱਚੋਂ 631 ਅੰਕ (97.08%) ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, ਰਸਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ 625 ਅੰਕ (96.15%) ਲੈ ਕੇ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ, ਸਵੀਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 624 ਅੰਕ (96.00%) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 622 ਅੰਕ (95.69%) ਲੈ ਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਰਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 616 ਅੰਕ (94.77%) ਲੈ ਕੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |title=Complete Stats Matriculation March 2026 |publisher=Punjab School Education Board |date=2026}}</ref> ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ — ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ “ਇੱਕ ਮਾਂ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ” ਗੀਤ ਗਾਇਕ ਜਸਵਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਵੱਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ |work=ਅਜੀਤ |date=22 August 2026}}</ref> ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ — ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ 2023 ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ V.P.O. Chhattiana, Via Doda, Distt. Sri Muktsar Sahib ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 41975 ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ MBBS ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ Government Medical College, Patiala ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ Guru Nanak Dev Hospital, Amritsar ਦੇ Cardiology ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web |title=Electoral Roll 2023 |url=https://punjabmedicalcouncil.in/wp-content/uploads/2023/08/ELECTORAL-ROLL-2023-AS-PER-PROVISIONS-IN-PUNJAB-MEDICAL-REGISTRATION-ACT-1916-AND-ITS-AMENDMENTS.pdf |website=Punjab Medical Council |access-date=21 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Details of Faculty Members |url=https://gmc.edu.in/pdf/Details-of-Faculty-Members-31-August-2024.pdf |website=Government Medical College, Amritsar |access-date=21 September 2026}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). == ਜਨਸੰਖਿਆ == ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। {| class="wikitable" ! ਸਾਲ !! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ !! ਮਰਦ !! ਔਰਤਾਂ !! ਘਰ !! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC) !! SC ਮਰਦ !! SC ਔਰਤਾਂ |- | 1951 || 1,152 || 638 || 514 || — || — || — || — |- | 1961 || 1,697 || 934 || 763 || 289 || 471 || 256 || 215 |- | 1971 || 2,102 || 1,118 || 984 || 354 || 736 || 340 || 396 |- | 1981 || 2,731 || 1,436 || 1,295 || 422 || 1,172 || 628 || 544 |- | 1991 || 2,924 || 1,540 || 1,384 || 485 || 1,375 || 742 || 633 |- | 2001 || 3,556 || 1,870 || 1,686 || 644 || 1,733 || 915 || 818 |- | 2011 || 3,815 || 2,035 || 1,780 || 756 || 1,962 || 1,042 || 920 |} ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== '''1. 1883 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਅਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ Ferozepore District Gazetteer ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[19] '''2. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ — ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਣਨ''' ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[20] '''3. ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ — ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਕਾਰਡ''' Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।[21] '''4. 1939 — ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ''' 1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।[22] '''5. 1934 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਰਿਕਾਰਡ''' 1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।[23] '''6. 1925 — ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ''' 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[24] '''7. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ Citrus Belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣਾ''' 1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[25] '''8. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ Citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.[26] '''9. 1959 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿਕਰ''' 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[27][28] '''10. ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸ''' ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। '''11. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[29] '''12. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਛੱਤਿਆਣਾ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜਾਂ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ''' ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।[30] '''13. ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।[31] '''14. ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।[32] '''15. 1960 — ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[33] '''16. ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।[34] '''17. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[35] '''18. ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ''' ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 8 ਏਕੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[36] '''19. 1934 — ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ''' 1934 ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿੱਜੀ ਮੁਕੱਦਮਾ "ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ" (Mst. Viro v. Waryam Singh) ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ 1934 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।[37] '''20. ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ''' ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਮਲਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ/ਦਸਤਕਾਰ ਵਰਗ (ਤਰਖਾਣ) ਆਮ ਕਿਸਾਨੀ ਰਿਵਾਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Customary Law) ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Personal Law) ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ Mst. Viro v. Waryam Singh ਵਜੋਂ AIR 1934 Lahore 185 ਅਤੇ 147 Indian Cases 361 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।[38] '''21. 1883–84 — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84'' ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ '''Chatteana Inspection Choki''' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ '''27ਵੇਂ ਮੀਲ''' 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ChatteanaInspectionChoki1883">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84''. Punjab Government. p. 129.</ref> '''22. 1915 — ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ''' 1915 ਦੇ ਨਹਿਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਉੱਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰੇ, ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਇਸ਼ਨਾਨਘਰ, ਇੱਕ ਸਟੋਰ/ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਮਰਾ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਰਸੋਈ/ਆਊਟਹਾਊਸ, ਛੋਟਾ ਸਟਾਫ਼/ਚੌਕੀਦਾਰ ਕਮਰਾ ਅਤੇ 40 ਫੁੱਟ × 10 ਫੁੱਟ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਢੱਕੀ ਵਰਾਂਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="CanalInspectionSpecs">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1915). ''Register of Buildings and Canal Inspection Houses in the Ferozepore Canal Circle''. Lahore: Punjab Government Press. p. 42. "Chhatiana Inspection House (Jaitu Rajbaha, Mile 27): Standard 2nd Class Bungalow with 2 main rooms, attached baths, and a front verandah measuring 40 ft x 10 ft."</ref> '''23. 1917 — ਨਹਿਰੀ ਗੇਜ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਰੈਗੂਲੇਟਰ''' 1916–17 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਪੋਸਟ (ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ) ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਮਿਆਰੀ ਇੱਟਾਂ/ਪੱਥਰ ਦੀ ਗੇਜ ਪੋਸਟ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਆਊਟਲੈੱਟ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="CanalGauge1917">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1917). ''Administration Report of the Irrigation Department, Punjab for the Year 1916–17''. Lahore: Punjab Government Press. p. 38. "A standard masonry gauge post and regulator outlet were maintained at the Chhatiana Inspection Post (Jaitu Rajbaha) for monitoring water discharge and distribution."</ref> '''24. 1922 — ਨਹਿਰੀ ਤਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਪੋਸਟਲ ਸੁਨੇਹਾ''' 1921–22 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਸ ਐਂਡ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਨਹਿਰ ਦੇ ਗੇਜ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="Telegraph1920">Posts and Telegraphs Department, Punjab Circle (1922). ''Annual Report on the Working of the Posts and Telegraphs in Punjab for 1921–22''. Lahore: Government Printing. p. 54. "Telegraphic communication established at Chhatiana Canal Rest House for daily reporting of gauge levels to Ferozepore Division Headquarters."</ref> '''25. 1872 — ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਅਤੇ ਜੱਦੀ ਪੱਤੀਆਂ''' 1872 ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲੀਆ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਪਿੰਡ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਲਵਾ ਬਰਾੜ ਜੱਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਰਵਾਇਤੀ ਜੱਦੀ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="Settlement1872Brars">Brandreth, E. L. (1872). ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District''. Lahore: Victoria Press. p. 84. "Village Chhatiana (Muktsar Tehsil): Settled primarily by Malwa Brar Jats, with agricultural land distributed into traditional ancestral pattis."</ref> '''26. 1885 — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਉੱਤੇ ਪੱਕਾ ਪੁਲ''' 1885–86 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਤਰੱਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪੱਕੇ ਮਹਿਰਾਬੀ ਪੁਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਲ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="CanalBridge1885">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1886). ''Annual Progress Report of Public Works in Punjab for the year 1885–86''. Lahore: Punjab Government Press. p. 52. "Construction of a masonry arch bridge over Jaitu Rajbaha at Mile 27 near Chhatiana Inspection Rest House completed for village traffic."</ref> '''27. ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਤੀ ਰਿਕਾਰਡ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਯੁੱਧ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 1914–1918 ਦੇ ਯੁੱਧ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ, ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਤੋਂ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref name="FirstWorldWarRecords">Ferozepore District War Committee (1921). ''Ferozepore District and the War (1914–1918)''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 74. "List of recruits and combatants from Chhatiana village, Muktsar Tehsil."</ref> '''28. ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ — ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters'' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਾਸੀ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ, 1929 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਤੇ 6/1 Punjab Regiment ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ (INA) ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧਬੰਦੀ (POW) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="SecondWorldWarINA">Singh, Fauja, ed. (1972). ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters''. Vol. 1. Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala. p. 578. "Hazura Singh s/o Inder Singh, Village Chhattiana, Tehsil Muktsar, INA Freedom Fighter and POW at Singapore."</ref> '''29. 1904 — ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੌਰ ਦਾ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੀ 1904 ਦੀ ਸੈਨੇਟਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹਿਰੀ ਪੋਸਟਾਂ ਉੱਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਇਨਾਈਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="PublicHealth1904">Medical Department, Punjab (1905). ''Report on the Sanitary Administration of the Punjab for the Year 1904''. Lahore: Punjab Government Press. p. 32. "Anti-malarial measures and quinine distribution along Jaitu Rajbaha canal posts, including Chhatiana."</ref> '''30. 1923–24 — ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਕੂਲ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੀ 1923–24 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ/ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।<ref name="DistrictBoard1923">Ferozepore District Board (1924). ''Annual Report on the Working of District Board Schools in Ferozepore District for 1923–24''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 18.</ref> '''31. 1925 — ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ''' 1925 ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ-I ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Guptsar and Sahib Chand'' ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।<ref name="GurdwarasAct1925">Punjab Legislative Council (1925). ''The Sikh Gurdwaras Act, 1925'' (Punjab Act VIII of 1925). Legislative Department, Punjab. Schedule I, serial no. 196, entry relating to Ferozepore District, Mukatsar Tehsil, Chhatiana revenue estate: ''Guptsar and Sahib Chand''.</ref> '''32. 1947–48 — ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ''' 1947–48 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਸਥਾਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="Rehabilitation1947">East Punjab Relief and Rehabilitation Department (1948). ''Land Resettlement Operation in Punjab (1947–48)''. Simla: Government Printing. p. 104. "Temporary land allotment register of refugee families in Village Chhatiana, Tehsil Muktsar."</ref> '''33. 1939 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪਲਾਟ''' 1939 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ (American Cotton) ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪਲਾਟ (Agricultural Demonstration Plots) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ/ਤਜਰਬਾਤੀ ਪਲਾਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲੀ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref name="AgriCotton1939">Department of Agriculture, Punjab (1940). ''Annual Report of the Department of Agriculture, Punjab for the year ending 30th June 1939''. Lahore: Government Printing. p. 45. "Establishment of agricultural demonstration plots for American Cotton cultivation in Muktsar Tehsil villages including Chhatiana."</ref> '''34. 1951–52 — ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ''' ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1951–52 ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਕੋਟ ਭਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੋਣ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।<ref name="Elections1952">Election Commission of India (1953). ''Report on the First General Elections in India, 1951-52 (Volume II - Statistical)''. New Delhi: Government of India Press. p. 312. "Official list of polling stations under Kot Bhai Assembly Constituency (Entry: Village Chhatiana)."</ref> '''35. 1968–69 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾ''' ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਿਟੀ ਬੋਰਡ ਦੀ 1968–69 ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ–ਮੁਕਤਸਰ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰਕਾਰੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ।<ref name="PSEB1968">Punjab State Electricity Board (1969). ''Administration Report of the Punjab State Electricity Board for 1968-69''. Patiala: PSEB Press. p. 82. "Rural Electrification Drive and Agricultural Tubewell Energisation Progress in Ferozepore/Muktsar Circle: Village Chhatiana."</ref> '''36. 1978 — ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ''' 1978 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਭਾ (Co-operative Agricultural Society) ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤ ਹੈ।<ref name="Gazetteer1978">Revenue Department, Punjab (1978). ''Punjab District Gazetteers: Faridkot / Muktsar Region''. Chandigarh: Punjab Government Press. p. 198. "Village Chhatiana: Administration, Co-operative Agricultural Society, and Historical Religious Background."</ref> '''37. 1904 — ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੌਰ ਦਾ ਮਲੇਰੀਆ ਅਤੇ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ''' 1900 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਸਿਸਟਮ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੜ੍ਹੋਤ ਕਾਰਨ ਮਲੇਰੀਆ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ '1904 ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਰਿਪੋਰਟ' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਰੋਕੂ ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਕੁਨੀਨ (Quinine) ਵੰਡਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="PublicHealth1904">Medical Department, Punjab (1905). ''Report on the Sanitary Administration of the Punjab for the Year 1904''. Lahore: Punjab Government Press. p. 32. "Anti-malarial measures and quinine distribution along Jaitu Rajbaha canal posts, including Chhatiana."</ref> '''38. 1923–24 — ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੇ 1923 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (Primary Education) ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ (District Board Primary School) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="DistrictBoard1923">Ferozepore District Board (1924). ''Annual Report on the Working of District Board Schools in Ferozepore District for 1923-24''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 18.</ref> '''39. 1925 — ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 'The Sikh Gurdwaras Act, 1925' ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਨੁਸੂਚੀ (Schedule I) ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫ਼ਾਈਡ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="GurdwarasAct1925">Punjab Legislative Council (1925). ''The Sikh Gurdwaras Act, 1925 (Act VIII of 1925)''. Legislative Department, Punjab. Schedule I, Entry No. 115 (Gurdwara Guptsar, Village Chhatiana).</ref> '''40. 1947–48 — ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ''' 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਵਾਸ ਵਿਭਾਗ (East Punjab Relief and Rehabilitation Department) ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਫੈਸਲਾਬਾਦ) ਅਤੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਸਾਹੀਵਾਲ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ (Refugees) ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ (Temporary Land Allotment) ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Rehabilitation1947">East Punjab Relief and Rehabilitation Department (1948). ''Land Resettlement Operation in Punjab (1947–48)''. Simla: Government Printing. p. 104. "Temporary land allotment register of refugee families in Village Chhatiana, Tehsil Muktsar."</ref> '''41. 1892 — ਪੁਰਾਤਨ ਖੂਹ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1892 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਰੈਵੇਨਿਊ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="RevenueWells1892">Financial Commissioner, Revenue, Punjab (1893). ''Report on the Land Revenue Administration of the Punjab for the Revenue Year 1891-92''. Lahore: Punjab Government Press. p. 64. "Improvement of village drinking water wells and village tanks in Muktsar Circle including Village Chhatiana."</ref> '''42. 1928 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤਹਿਤ 1928 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ''ਛੱਤਿਆਣਾ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਕੋ-ਓਪਰੇਟਿਵ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੋਸਾਇਟੀ'' (Chhatiana Multi-Purpose Co-operative Credit Society) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ।<ref name="Cooperative1928">Department of Co-operative Societies, Punjab (1929). ''Report on the Working of Co-operative Societies in the Punjab for the Year 1928-29''. Lahore: Government Printing. p. 38. "Registration and functioning of Agricultural Credit Co-operative Society at Village Chhatiana."</ref> '''43. 1956 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ''' ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1955–56 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸਕੂਲ ਲਈ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।<ref name="EducationUpgrade1956">Education Department, Punjab (1957). ''Annual Report on the Progress of Education in Punjab for the Year 1955-56''. Chandigarh: Controller of Printing and Stationery. p. 112. "Upgradation and expansion grants for rural schools in Ferozepore District: Government School Chhatiana."</ref> '''44. 1898 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟੋਭੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਰਿਕਾਰਡ''' 1898 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਪੱਕੇ ਖੂਹ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 4 ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਅਤੇ 2 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੋਭੇ ਨੂੰ ''Sacred Village Tank'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ/ਗਾਦ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WaterWells1898">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1899). ''Report on Village Water Supply and Masonry Wells in Ferozepore District for 1898''. Lahore: Punjab Government Press. p. 41. "Inventory of 6 masonry drinking wells and Guptsar sacred tank at Village Chhatiana."</ref> '''45. 1908 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਡਾਕਖਾਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ''' 1908 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਕਤਸਰ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ''ਬ੍ਰਾਂਚ ਪੋਸਟ ਆਫ਼ਿਸ'' ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ (Postal Runner) ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="PostalDirectory1908">Postmaster General, Punjab Circle (1908). ''List of Post Offices in Punjab and North-West Frontier Province''. Lahore: Government Printing. p. 115. "Establishment of Branch Post Office at Chhatiana under Muktsar Head Office."</ref> '''46. 1953 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ''Punjab Gram Panchayat Act, 1952'' ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1953 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1953–54 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Panchayat1953">Department of Panchayats, Punjab (1954). ''First Annual Report on the Working of Gram Panchayats in Punjab (1953-54)''. Simla: Government Press. p. 67. "Establishment and first election records of Chhatiana Gram Panchayat."</ref> '''47. 1914–1918 — ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ 18 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਤੀ''' ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1914–1918) ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ ਕੁੱਲ '''18 ਨੌਜਵਾਨਾਂ''' ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। 1919 ਦੀ ''Ferozepore District and the War (1914-1918)'' ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ '''14th Ferozepore Sikhs''' ਅਤੇ '''61st Pioneers''' ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ '''12 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ (ਮੌਜੂਦਾ ਇਰਾਕ)''' ਅਤੇ '''4 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਜੰਗੀ ਮੋਰਚੇ''' ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।<ref name="FirstWorldWarDetail1919">Ferozepore District War Committee (1919). ''Ferozepore District and the War (1914-1918)''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 82. "Details of 18 combatants from Village Chhatiana serving in 14th Ferozepore Sikhs and 61st Pioneers in Mesopotamia and France."</ref> '''48. 1898 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ 6 ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟੋਭੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ''' 1898 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ '''6 ਪੱਕੇ ਖੂਹ''' ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ '''4 ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ''' ਲਈ ਅਤੇ '''2 ਖੇਤੀਬਾੜੀ''' ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੋਭੇ ਨੂੰ ''Sacred Village Tank'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗਾਦ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WaterWells1898">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1899). ''Report on Village Water Supply and Masonry Wells in Ferozepore District for 1898''. Lahore: Punjab Government Press. p. 41. "Inventory of 6 masonry drinking wells and Guptsar sacred tank at Village Chhatiana."</ref> '''49. 1908 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਡਾਕਖਾਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕ ਸੇਵਾ''' 1908 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਕਤਸਰ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ''Branch Post Office'' ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ (Postal Runner) ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="PostalDirectory1908">Postmaster General, Punjab Circle (1908). ''List of Post Offices in Punjab and North-West Frontier Province''. Lahore: Government Printing. p. 115. "Establishment of Branch Post Office at Chhatiana under Muktsar Head Office."</ref> '''50. 1953 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ''Punjab Gram Panchayat Act, 1952'' ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1953 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1953–54 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Panchayat1953">Department of Panchayats, Punjab (1954). ''First Annual Report on the Working of Gram Panchayats in Punjab (1953-54)''. Simla: Government Press. p. 67. "Establishment and first election records of Chhatiana Gram Panchayat."</ref> '''51. 1922 — ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ''' 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਰਜ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1922 ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲੀ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਇਕੱਠ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="AkaliMovement1922">Police Department, Punjab (1922). ''Confidential Weekly Reports on the Akali Movement in Ferozepore District''. Lahore: Punjab Government Secretariat. p. 47. "Mobilisation of Akali jathas and assembly at Gurdwara Guptsar, Village Chhatiana."</ref> '''52. 1937–38 — ਅਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਰਾ ਕੇਂਦਰ''' 1937–38 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸੂਕੇ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੀ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੈਵੇਨਿਊ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਚਾਰੇ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਇੱਕ ''Fodder Distribution Depot'' ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।<ref name="FamineRelief1938">Revenue Department, Punjab (1939). ''Report on the Famine and Relief Operations in the Punjab during 1937-38''. Lahore: Government Printing. p. 89. "Establishment of fodder distribution depot at Chhatiana Canal Station for Muktsar Tehsil."</ref> '''53. 1962 — ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ''' 1962 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 1963 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਫੰਡ ਲਈ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="SinoIndianWar1962">Government of Punjab (1963). ''The Punjab Government Gazette (Part I): Contributions to the National Defence Fund''. Chandigarh: Controller of Printing. p. 214. "Special mention of Village Chhatiana for contributions to National Defence Fund."</ref> '''54. 1872–1884 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1872 ਦੇ ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District'' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਹੈ। ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ (Genealogical Record) ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਬਰਾੜ ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ '''ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤੀਆਂ'''—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ (ਵੱਡੀ ਪੱਤੀ), ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ (ਮੱਝਲੀ ਪੱਤੀ) ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ'''—ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਜੱਦੀ ਹਿੱਸਿਆਂ (Ancestral Shares) ਅਤੇ ਹਲਸਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="SettlementPattis1872">Brandreth, E. L. (1872). ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District''. Lahore: Victoria Press. p. 84. "Village Chhattiana (Muktsar Tehsil): Genealogical Record (Shajra Nasab) detailing land distribution across three main pattis (Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti)."</ref> '''55. 1883–1884 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੋਟ ਭਾਈ ਜ਼ੈਲ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1883–84 ਦੇ ''Gazetteer of the Ferozepore District'' ਅਤੇ ਜ਼ੈਲ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ '''ਕੋਟ ਭਾਈ ਜ਼ੈਲ''' ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ '''ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ।<ref name="ZailNambardar1883">Revenue Department, Punjab (1884). ''Gazetteer of the Ferozepore District 1883-84''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. Zail Settlement Register, p. 96. "Kot Bhai Zail Details and Official Revenue Headmen (Nambardars) of Village Chhatiana."</ref> '''56. 1910–1914 — ਡਨਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਮਾਲੀਆ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਜੇ. ਐੱਮ. ਡਨਟ (J. M. Dunnett) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ''Final Report of the Second Regular Settlement of the Ferozepore District (1910–1914)'' ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ '''ਮੁਕਤਸਰ ਨਹਿਰੀ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਸਰਕਲ''' (Muktsar Canal Assessment Circle) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀਆਂ—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ (Patti Budha / Patti Vadde Brar), ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ (Patti Dhillon) ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ (Patti Chhoti / Patti Khas)'''—ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਹਿਰੀ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਬਾਰਾਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਲੀਆ ਦਰਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਦਰਜ ਸੀ।<ref name="DunnettSettlement1914">Dunnett, J. M. (1915). ''Final Report of the Second Regular Settlement of the Ferozepore District (1910–1914)''. Lahore: Government Printing, Punjab. Muktsar Canal Circle, Village Chhatiana (Patti details and Revenue Assessment).</ref> '''1914 ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜ ਨੰਬਰਦਾਰ''' 1914 ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਅਤੇ ''Register of Village Headmen (Nambardars) and Shajra Nasab'' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ), ਨੰਬਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ) ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ)''' ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="NambardarRegister1914">Revenue Department, Punjab (1914). ''Register of Village Headmen (Nambardars) and Shajra Nasab: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Ferozepore District Record Office.</ref> '''57. 1930–1955 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ''' 1930–40 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ 1950ਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ (Consolidation of Holdings) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਹਿਸੀਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਲੜੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ '''ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦੌਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।<ref name="RevenueRevision1938">Revenue Department, Punjab (1938). ''Assessment Report of the Muktsar Tehsil of the Ferozepore District''. Lahore: Government Printing. Village Chhatiana (Nambardari succession and land revenue entries).</ref><ref name="JamabandiPattiBudha">Tehsil Office Muktsar (1942). ''Jamabandi and Register Mutation (Intiqal): Village Chhattiana''. Entry for Patti Budha Nambardari Succession (Nambardar Inder Singh & Nambardar Kehar Singh).</ref><ref name="JamabandiPattiDhillon">Tehsil Office Muktsar (1946). ''Register Nambardaran and Jamabandi Record: Village Chhattiana''. Entry for Patti Dhillon (Nambardar Arjan Singh & Nambardar Gurditt Singh).</ref><ref name="PostConsolidation1955">Department of Revenue and Rehabilitation, Punjab (1955). ''Consolidation of Holdings (Murabbabandi) Record: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Register of Village Headmen (Patti Chhoti entries).</ref> '''58. 1954–1958 ਅਤੇ 1965 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1954–1958 ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਕਬਾ-ਬੰਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="ConsolidationAct1954">Department of Consolidation of Holdings, Punjab (1956). ''Notification and Progress Report of Land Consolidation Operations in Muktsar Tehsil (1954-1956)''. Chandigarh: Government Press. Village Chhattiana Entry, p. 112.</ref> '''1965 ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ''' 1965 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ/ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਰਕਬੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1965 ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਰੋਤ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਹੱਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਰਹੇ।<ref name="ConsolidationCommittee1965">Department of Revenue, Punjab (1965). ''Consolidation/Land Records and Village Committee Register: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Government Revenue Records.</ref> ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੇ Record of Rights ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ)'', ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ)''' ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ)''' ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਸਨ।<ref name="ConsolidationRecord1958">Tehsil Revenue Office, Muktsar (1958). ''Consolidation Record of Rights (Misal Haqiqat & Register Murbabandhi): Village Chhattiana''. Confirmation of Patti Nambardars (Nambardar Kehar Singh, Nambardar Gurditt Singh, and Nambardar Sham Singh).</ref> '''59. 1960–2000 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ''ਸਨਦ ਨੰਬਰਦਾਰੀ'' ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸਾਂ ਨੂੰ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਕਲੈਕਟਰੀ ਹੁਕਮ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।<ref name="NambardariInheritance1965">District Revenue Office, Sri Muktsar Sahib (1965). ''Register Sanad Nambardari and Hereditary Succession Orders: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Collectorate Land Revenue Orders, Entry for Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti.</ref> '''ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ''' ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰਿਸੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਸਨਦ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।<ref name="LandRevenueRules1980">Department of Revenue, Rehabilitation and Disaster Management, Punjab (1980). ''Punjab Land Revenue Manual & Tehsil Muktsar Village Headmen (Nambardari) Succession Records: Village Chhattiana''. Chandigarh: Government Press.</ref> '''60. 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ''' 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਇੰਦਰਾਜ ਅਤੇ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਹੁਕਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੁਕਮ ਦਰਜ ਹਨ।<ref name="CurrentNambardari2005">District Revenue Office, Sri Muktsar Sahib (2005). ''Collectorate Orders and Sanad Nambardari Register: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Current Headmen Appointments for Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti.</ref> '''21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ''' ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਹੁਕਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦ ਵੀ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref name="RevenueManual2020">Department of Revenue, Rehabilitation and Disaster Management, Punjab (2020). ''Land Records and Register Nambardaran: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar Sahib''. Chandigarh: Government of Punjab.</ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲੀਆ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਅਤੇ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੱਕ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। '''61. 1872–2022 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਲੰਮਾ ਮਾਲੀਆ ਇਤਿਹਾਸ''' ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤੀਆਂ—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ'''—ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ, ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। 1872 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1910–1914 ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੈਗੂਲਰ ਸੈਟਲਮੈਂਟ, 1950ਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 2000ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ, ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਲੜੀਬੱਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref name="CompleteRevenueHistory">Revenue Department, Punjab (2022). ''Consolidated Land Records, Shajra Nasab and Nambardari Succession Archives: Village Chhattiana (1872–2022)''. Tehsil Sri Muktsar Sahib: Government of Punjab.</ref> '''62. 1970–1980 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਛਿੰਜ ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡ ਪਰੰਪਰਾ''' ਪੰਜਾਬ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ 1970ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋੜ ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ (ਛਿੰਜ) ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 1970ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਡ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="SportsPunjab1974">Department of Sports, Punjab (1975). ''Annual Report on Rural Sports Tournaments and Playground Grants in Faridkot/Ferozepore District for 1974''. Chandigarh: Government Press. Village Chhattiana Entry, p. 54.</ref> '''63. 1955–1957 — ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਰਕਬਾ''' ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ''Scheme of Consolidation No. 24'' ਅਨੁਸਾਰ 1955–1957 ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਤਕ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਰਕਬਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ '''ਸਕੂਲ, ਜਨਤਕ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਰਸਤੇ''' ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="ConsolidationScheme1955">Consolidation Department, Punjab (1957). ''Scheme of Consolidation (Scheme No. 24): Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Ferozepore District Record Office. Common land allocations for school, pond, and passages.</ref> '''64. 1972–1992 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 1970ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref name="PanchayatElections1972">Department of Rural Development and Panchayats, Punjab (1973). ''Report on the General Elections to Gram Panchayats in Punjab (1972)''. Chandigarh: Government Controller of Printing. Tehsil Muktsar, Village Chhattiana.</ref> '''65. 1970 — ਗੜੇਮਾਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਹਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1970 ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਤਸਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਅਤੇ ਗੜੇਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਸਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਾਹਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ReliefRecord1970">Revenue and Relief Department, Punjab (1971). ''Report on Natural Calamities and Crop Compensation in Ferozepore District during 1970''. Chandigarh: Government Press. p. 88.</ref> '''66. 1955–1958 — ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰ''' 1955–1958 ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ (Consolidation of Land Holdings) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ''Consolidation Record of Rights / Misal Haqiqat, Scheme No. 24, Tehsil Muktsar'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹਨ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ '''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਚੰਦ ਸਿੰਘ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<ref name="ConsolidationAdvisory1955">Department of Revenue, Punjab (1958). ''Consolidation Record of Rights / Misal Haqiqat, Scheme No. 24: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Consolidation Department, Punjab. Record of Consolidation Advisory Committee and Patti representatives.</ref> '''67. ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ (1923–24)''' 1923–24 ਦੇ ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ (ਛੱਤਿਆਣਾ) ਅਕਾਲੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜੈਤੋ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਲੰਗਰ, ਰਸਦ ਅਤੇ ਠਹਿਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।<ref>{{cite book |last=Grewal |first=J. S. |title=The Sikhs of the Punjab |publisher=Cambridge University Press |year=1998 |isbn=978-0-521-63764-0 |pages=157-160}}</ref> '''68. 1870ਵਿਆਂ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬਾ ‘ਥੇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ’''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟੀਅਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 'ਥੇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੁੜ ਆਬਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬਾ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1883">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84''. Lahore: Punjab Government Press, 1884. Settlement and Geography Section, p. 12.</ref> '''69. 1881 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ''' ਸੰਨ 1881 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="PunjabCensus1881">{{cite book |last=Ibbetson |first=Denzil Charles Jelf |title=Report on the Census of the Punjab Taken on the 17th February 1881 |year=1883 |publisher=Central Government Press |location=Lahore |page=Ferozepore District Tables}}</ref> '''70. 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਅੰਤ — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਰਾਹੀਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ''' 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਨਹਿਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਖੇਤਰ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਰਾਨੀ (ਮੀਂਹ ਆਧਾਰਿਤ) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟ ਗਈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1884">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84''. Lahore: Punjab Government Press, 1884. Canals and Irrigation Section, p. 72.</ref> '''71. 1896–97 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1896-97 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ 'ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="EducationReport1896">Department of Public Instruction, Punjab (1897). ''Report on the Progress of Education in the Punjab for 1896-97''. Lahore: Punjab Government Press, p. 43.</ref> '''72. 1911 — ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਮੌਕੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ''' 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, 1911 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਮੌਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1915">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1915''. Lahore: Government Printing, Punjab, 1916. Revenue Administration, p. 115.</ref> '''73. 1960ਵਿਆਂ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹੂਲਤਾਂ''' 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਦਾਂ, ਬੀਜ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ 'ਛੱਤਿਆਣਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ' ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="CooperativeReport1969">Department of Cooperation, Punjab (1969). ''Annual Report on the Working of Cooperative Societies in Punjab''. Chandigarh: Government Press.</ref> == ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ (ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲੀਆ) == ਇਹ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। 1855 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਨੂੰ 29 ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ '''90,055 ਏਕੜ''' ਅਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਾ '''₹12,432''' ਸੀ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', table of old Sikh ilákas as they stood in 1855: “Kot Bhai Jhumbha — 29 [agricultural villages], 90,055 acres, Revenue 12,432.” 1846 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਨੂੰ ਜਗੀਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਰੈਵਨਿਊ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ '''ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ''' ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', account of the Kot Bhai area and the Bhai of Jhumba and Bhai of Arnauli. 1855 ਦਾ ਇਹ ₹12,432 ਵਾਲਾ ਅੰਕ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਜਾਂ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਸੂਲ ਕੀਤੀ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਹੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰੈਵਨਿਊ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ, ਜੋ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', description of revenue assignments and the 1872 settlement. 1855 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਅਤੇ ਝੁੰਬਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਇਕੱਠੇ '''“Kot Bhai Jhumbha”''' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦਰਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 29 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ, 90,055 ਏਕੜ ਰਕਬਾ ਅਤੇ ₹12,432 ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਸੀ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ 1855 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> 1872 ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। 1883 ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕਾ ਹੁਣ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''15 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹10,815''' ਸੀ, ਜਦਕਿ '''Jhumba''' ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''14 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹9,990''' ਦਰਜ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ '''29 ਪਿੰਡ''' ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, Muktsar Tahsil ਦੀਆਂ Zails ਦੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> ਇਹ ਵੰਡ 1872 ਦੀ settlement ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੈਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਬੀਲਾਈ ਵੰਡ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, “Zaildars, chief headmen, and village headmen” ਵਾਲਾ ਭਾਗ।</ref> ਕੋਟ ਭਾਈ ਥਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਲਾਕਾ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਛੱਤਿਆਣਾ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ [[ਮੁਕਤਸਰ]] ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ '''Muktsar, Kot Bhai ਅਤੇ Jalalabad''' ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਅਧਿਆਇ “Criminal, Police, and Gaols”, Muktsar Tahsil ਦੇ Police Stations।</ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਸੀ। 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ''Gazette of India'' ਵਿੱਚ ਵੀ Ferozepore West ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ '''“the police station area of Kot Bhai”''' ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>''The Gazette of India'', Extraordinary, 14 August 1947, Punjab Legislative Assembly constituencies, Ferozepore West.</ref> ਛੱਤਿਆਣਾ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਪੁਲਿਸ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਿੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 84gx5sacb6ch3mdt6iv0bg89y18f2kk 848785 848754 2026-09-30T15:27:22Z Sandeepchhattiana 24284 ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਮਿਲ ਕੀਤੀ,books ਤੋਂ reference confirm ਕੀਤਾ 848785 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | coordinates = {{coord|30.328834|N|74.669480|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = [[ਭਾਰਤ]] | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਤਹਿਸੀਲ | subdivision_name3 = [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] | subdivision_type4 = ਬਲਾਕ | subdivision_name4 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | subdivision_type5 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name5 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ<ref>{{cite web |title=Chhatiana (13) village, Gidderbaha tehsil |url=https://www.voiceofvillage.com/india/punjab/sri-muktsar-sahib/gidderbaha/chhatiana-13 |website=Voice of Village |access-date=21 September 2026}}</ref> | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3815 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = | population_note = ਲਗਭਗ 756 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01637 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''ਛੱਤੇਆਣਾ''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} == ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ == * '''ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ'''{{cite web |title=Chhatiana (13) Village Map, PIN Code, Population |url=https://villagemapsindiasg.b-cdn.net/punjab/chhatiana-13-gidderbaha-muktsar-35351/ |access-date=18 September 2026}} * '''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' — ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਲਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ == ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ == === 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ === ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। === 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I] === 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। === 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ === ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.</ref> === 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ === ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.</ref> 2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.</ref><ref>{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.</ref> === 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ === ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}</ref> ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref> === 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ === ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}</ref> === 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ === ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}</ref> === 9. 2026 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ === 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੁਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਨ ਕੌਰ ਨੇ 650 ਵਿੱਚੋਂ 631 ਅੰਕ (97.08%) ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, ਰਸਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ 625 ਅੰਕ (96.15%) ਲੈ ਕੇ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ, ਸਵੀਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 624 ਅੰਕ (96.00%) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 622 ਅੰਕ (95.69%) ਲੈ ਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਰਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 616 ਅੰਕ (94.77%) ਲੈ ਕੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |title=Complete Stats Matriculation March 2026 |publisher=Punjab School Education Board |date=2026}}</ref> ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ — ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ “ਇੱਕ ਮਾਂ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ” ਗੀਤ ਗਾਇਕ ਜਸਵਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਵੱਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ |work=ਅਜੀਤ |date=22 August 2026}}</ref> ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ — ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ 2023 ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ V.P.O. Chhattiana, Via Doda, Distt. Sri Muktsar Sahib ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 41975 ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ MBBS ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ Government Medical College, Patiala ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ Guru Nanak Dev Hospital, Amritsar ਦੇ Cardiology ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web |title=Electoral Roll 2023 |url=https://punjabmedicalcouncil.in/wp-content/uploads/2023/08/ELECTORAL-ROLL-2023-AS-PER-PROVISIONS-IN-PUNJAB-MEDICAL-REGISTRATION-ACT-1916-AND-ITS-AMENDMENTS.pdf |website=Punjab Medical Council |access-date=21 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Details of Faculty Members |url=https://gmc.edu.in/pdf/Details-of-Faculty-Members-31-August-2024.pdf |website=Government Medical College, Amritsar |access-date=21 September 2026}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). == ਜਨਸੰਖਿਆ == ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। {| class="wikitable" ! ਸਾਲ !! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ !! ਮਰਦ !! ਔਰਤਾਂ !! ਘਰ !! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC) !! SC ਮਰਦ !! SC ਔਰਤਾਂ |- | 1951 || 1,152 || 638 || 514 || — || — || — || — |- | 1961 || 1,697 || 934 || 763 || 289 || 471 || 256 || 215 |- | 1971 || 2,102 || 1,118 || 984 || 354 || 736 || 340 || 396 |- | 1981 || 2,731 || 1,436 || 1,295 || 422 || 1,172 || 628 || 544 |- | 1991 || 2,924 || 1,540 || 1,384 || 485 || 1,375 || 742 || 633 |- | 2001 || 3,556 || 1,870 || 1,686 || 644 || 1,733 || 915 || 818 |- | 2011 || 3,815 || 2,035 || 1,780 || 756 || 1,962 || 1,042 || 920 |} ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== '''1. 1883 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਅਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ Ferozepore District Gazetteer ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[19] '''2. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ — ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਣਨ''' ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[20] '''3. ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ — ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਕਾਰਡ''' Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।[21] '''4. 1939 — ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ''' 1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।[22] '''5. 1934 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਰਿਕਾਰਡ''' 1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।[23] '''6. 1925 — ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ''' 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[24] '''7. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ Citrus Belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣਾ''' 1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[25] '''8. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ Citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.[26] '''9. 1959 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿਕਰ''' 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[27][28] '''10. ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸ''' ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। '''11. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[29] '''12. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਛੱਤਿਆਣਾ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜਾਂ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ''' ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।[30] '''13. ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।[31] '''14. ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।[32] '''15. 1960 — ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[33] '''16. ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।[34] '''17. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[35] '''18. ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ''' ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 8 ਏਕੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[36] '''19. 1934 — ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ''' 1934 ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿੱਜੀ ਮੁਕੱਦਮਾ "ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ" (Mst. Viro v. Waryam Singh) ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ 1934 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।[37] '''20. ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ''' ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਮਲਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ/ਦਸਤਕਾਰ ਵਰਗ (ਤਰਖਾਣ) ਆਮ ਕਿਸਾਨੀ ਰਿਵਾਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Customary Law) ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Personal Law) ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ Mst. Viro v. Waryam Singh ਵਜੋਂ AIR 1934 Lahore 185 ਅਤੇ 147 Indian Cases 361 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।[38] '''21. 1883–84 — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84'' ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ '''Chatteana Inspection Choki''' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ '''27ਵੇਂ ਮੀਲ''' 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ChatteanaInspectionChoki1883">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84''. Punjab Government. p. 129.</ref> '''22. 1915 — ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ''' 1915 ਦੇ ਨਹਿਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਉੱਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰੇ, ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਇਸ਼ਨਾਨਘਰ, ਇੱਕ ਸਟੋਰ/ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਮਰਾ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਰਸੋਈ/ਆਊਟਹਾਊਸ, ਛੋਟਾ ਸਟਾਫ਼/ਚੌਕੀਦਾਰ ਕਮਰਾ ਅਤੇ 40 ਫੁੱਟ × 10 ਫੁੱਟ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਢੱਕੀ ਵਰਾਂਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="CanalInspectionSpecs">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1915). ''Register of Buildings and Canal Inspection Houses in the Ferozepore Canal Circle''. Lahore: Punjab Government Press. p. 42. "Chhatiana Inspection House (Jaitu Rajbaha, Mile 27): Standard 2nd Class Bungalow with 2 main rooms, attached baths, and a front verandah measuring 40 ft x 10 ft."</ref> 23. „1916–17 — ਨਹਿਰੀ ਗੇਜ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ“: 1916–17 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਉੱਤੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੇ ਗੇਜ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਦਾ ਦਰਜ ਹੋਣਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਦੀ „ਝਾਲ“ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=Statistics of Irrigation, Water Distribution and Working of Distributaries of the Canals in the Punjab for the Year 1916–17 |publisher=Punjab Public Works Department, Irrigation Branch |year=1917 |page=38 }}</ref> 24. „1922 — ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ“: 1922 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੈਨਾਲ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ਼ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਨਹਿਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭੇਜਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref>{{cite report |title=Posts & Telegraphs Punjab 1921–22 |year=1922 |page=54 }}</ref> 25. „1872 — ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੰਦੋਬਸਤ“: 1872 ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਵਾ ਬਰਾੜ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵਸੋਂ ਅਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।<ref>{{cite book |last=Brandreth |first=E. L. |title=Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District in the Panjab, 1868–1874 |publisher=Central Jail Press, Punjab Government |location=Lahore |year=1872 |page=84 }}</ref> 26. „1885–86 — ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਦਾ ਮੈਸਨਰੀ ਆਰਚ (ਡਾਟ) ਪੁਲ“: 1885–86 ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੈਸਨਰੀ ਆਰਚ (ਡਾਟ) ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੌਰ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ।<ref>{{cite report |title=Administration Report of the Public Works Department, Punjab, Irrigation Branch, for the year 1885–86 |publisher=Public Works Department, Punjab, Irrigation Branch |location=Lahore |year=1886 |page=52 }}</ref> '''27. ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਤੀ ਰਿਕਾਰਡ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਯੁੱਧ ਕਮੇਟੀ ਦੀ 1914–1918 ਦੇ ਯੁੱਧ ਸੰਬੰਧੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ, ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਤੋਂ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref name="FirstWorldWarRecords">Ferozepore District War Committee (1921). ''Ferozepore District and the War (1914–1918)''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 74. "List of recruits and combatants from Chhatiana village, Muktsar Tehsil."</ref> '''28. ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ — ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters'' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਾਸੀ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ, 1929 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਤੇ 6/1 Punjab Regiment ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ (INA) ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧਬੰਦੀ (POW) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="SecondWorldWarINA">Singh, Fauja, ed. (1972). ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters''. Vol. 1. Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala. p. 578. "Hazura Singh s/o Inder Singh, Village Chhattiana, Tehsil Muktsar, INA Freedom Fighter and POW at Singapore."</ref> '''29. 1904 — ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੌਰ ਦਾ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੀ 1904 ਦੀ ਸੈਨੇਟਰੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹਿਰੀ ਪੋਸਟਾਂ ਉੱਤੇ ਮਲੇਰੀਆ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਇਨਾਈਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="PublicHealth1904">Medical Department, Punjab (1905). ''Report on the Sanitary Administration of the Punjab for the Year 1904''. Lahore: Punjab Government Press. p. 32. "Anti-malarial measures and quinine distribution along Jaitu Rajbaha canal posts, including Chhatiana."</ref> '''30. 1923–24 — ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਸਕੂਲ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੀ 1923–24 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰੀ/ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।<ref name="DistrictBoard1923">Ferozepore District Board (1924). ''Annual Report on the Working of District Board Schools in Ferozepore District for 1923–24''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 18.</ref> '''31. 1925 — ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ''' 1925 ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ-I ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Guptsar and Sahib Chand'' ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।<ref name="GurdwarasAct1925">Punjab Legislative Council (1925). ''The Sikh Gurdwaras Act, 1925'' (Punjab Act VIII of 1925). Legislative Department, Punjab. Schedule I, serial no. 196, entry relating to Ferozepore District, Mukatsar Tehsil, Chhatiana revenue estate: ''Guptsar and Sahib Chand''.</ref> '''32. 1947–48 — ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ''' 1947–48 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਸਥਾਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="Rehabilitation1947">East Punjab Relief and Rehabilitation Department (1948). ''Land Resettlement Operation in Punjab (1947–48)''. Simla: Government Printing. p. 104. "Temporary land allotment register of refugee families in Village Chhatiana, Tehsil Muktsar."</ref> '''33. 1939 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪਲਾਟ''' 1939 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ (American Cotton) ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪਲਾਟ (Agricultural Demonstration Plots) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ/ਤਜਰਬਾਤੀ ਪਲਾਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲੀ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref name="AgriCotton1939">Department of Agriculture, Punjab (1940). ''Annual Report of the Department of Agriculture, Punjab for the year ending 30th June 1939''. Lahore: Government Printing. p. 45. "Establishment of agricultural demonstration plots for American Cotton cultivation in Muktsar Tehsil villages including Chhatiana."</ref> '''34. 1951–52 — ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ''' ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1951–52 ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਕੋਟ ਭਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੋਣ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।<ref name="Elections1952">Election Commission of India (1953). ''Report on the First General Elections in India, 1951-52 (Volume II - Statistical)''. New Delhi: Government of India Press. p. 312. "Official list of polling stations under Kot Bhai Assembly Constituency (Entry: Village Chhatiana)."</ref> '''35. 1968–69 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾ''' ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਿਟੀ ਬੋਰਡ ਦੀ 1968–69 ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ–ਮੁਕਤਸਰ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰਕਾਰੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ।<ref name="PSEB1968">Punjab State Electricity Board (1969). ''Administration Report of the Punjab State Electricity Board for 1968-69''. Patiala: PSEB Press. p. 82. "Rural Electrification Drive and Agricultural Tubewell Energisation Progress in Ferozepore/Muktsar Circle: Village Chhatiana."</ref> '''36. 1978 — ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ''' 1978 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਭਾ (Co-operative Agricultural Society) ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤ ਹੈ।<ref name="Gazetteer1978">Revenue Department, Punjab (1978). ''Punjab District Gazetteers: Faridkot / Muktsar Region''. Chandigarh: Punjab Government Press. p. 198. "Village Chhatiana: Administration, Co-operative Agricultural Society, and Historical Religious Background."</ref> '''37. 1904 — ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੌਰ ਦਾ ਮਲੇਰੀਆ ਅਤੇ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ''' 1900 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਸਿਸਟਮ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੜ੍ਹੋਤ ਕਾਰਨ ਮਲੇਰੀਆ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ '1904 ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਰਿਪੋਰਟ' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਰੋਕੂ ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਕੁਨੀਨ (Quinine) ਵੰਡਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="PublicHealth1904">Medical Department, Punjab (1905). ''Report on the Sanitary Administration of the Punjab for the Year 1904''. Lahore: Punjab Government Press. p. 32. "Anti-malarial measures and quinine distribution along Jaitu Rajbaha canal posts, including Chhatiana."</ref> '''38. 1923–24 — ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੇ 1923 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (Primary Education) ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ (District Board Primary School) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="DistrictBoard1923">Ferozepore District Board (1924). ''Annual Report on the Working of District Board Schools in Ferozepore District for 1923-24''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 18.</ref> '''39. 1925 — ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 'The Sikh Gurdwaras Act, 1925' ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਨੁਸੂਚੀ (Schedule I) ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫ਼ਾਈਡ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="GurdwarasAct1925">Punjab Legislative Council (1925). ''The Sikh Gurdwaras Act, 1925 (Act VIII of 1925)''. Legislative Department, Punjab. Schedule I, Entry No. 115 (Gurdwara Guptsar, Village Chhatiana).</ref> '''40. 1947–48 — ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ''' 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਵਾਸ ਵਿਭਾਗ (East Punjab Relief and Rehabilitation Department) ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਫੈਸਲਾਬਾਦ) ਅਤੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਸਾਹੀਵਾਲ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ (Refugees) ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ (Temporary Land Allotment) ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Rehabilitation1947">East Punjab Relief and Rehabilitation Department (1948). ''Land Resettlement Operation in Punjab (1947–48)''. Simla: Government Printing. p. 104. "Temporary land allotment register of refugee families in Village Chhatiana, Tehsil Muktsar."</ref> '''41. 1892 — ਪੁਰਾਤਨ ਖੂਹ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1892 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਰੈਵੇਨਿਊ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="RevenueWells1892">Financial Commissioner, Revenue, Punjab (1893). ''Report on the Land Revenue Administration of the Punjab for the Revenue Year 1891-92''. Lahore: Punjab Government Press. p. 64. "Improvement of village drinking water wells and village tanks in Muktsar Circle including Village Chhatiana."</ref> '''42. 1928 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤਹਿਤ 1928 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ''ਛੱਤਿਆਣਾ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਕੋ-ਓਪਰੇਟਿਵ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੋਸਾਇਟੀ'' (Chhatiana Multi-Purpose Co-operative Credit Society) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ।<ref name="Cooperative1928">Department of Co-operative Societies, Punjab (1929). ''Report on the Working of Co-operative Societies in the Punjab for the Year 1928-29''. Lahore: Government Printing. p. 38. "Registration and functioning of Agricultural Credit Co-operative Society at Village Chhatiana."</ref> '''43. 1956 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ''' ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1955–56 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸਕੂਲ ਲਈ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।<ref name="EducationUpgrade1956">Education Department, Punjab (1957). ''Annual Report on the Progress of Education in Punjab for the Year 1955-56''. Chandigarh: Controller of Printing and Stationery. p. 112. "Upgradation and expansion grants for rural schools in Ferozepore District: Government School Chhatiana."</ref> '''44. 1898 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟੋਭੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਰਿਕਾਰਡ''' 1898 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਪੱਕੇ ਖੂਹ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 4 ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਅਤੇ 2 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੋਭੇ ਨੂੰ ''Sacred Village Tank'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ/ਗਾਦ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WaterWells1898">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1899). ''Report on Village Water Supply and Masonry Wells in Ferozepore District for 1898''. Lahore: Punjab Government Press. p. 41. "Inventory of 6 masonry drinking wells and Guptsar sacred tank at Village Chhatiana."</ref> '''45. 1908 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਡਾਕਖਾਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ''' 1908 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਕਤਸਰ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ''ਬ੍ਰਾਂਚ ਪੋਸਟ ਆਫ਼ਿਸ'' ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ (Postal Runner) ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="PostalDirectory1908">Postmaster General, Punjab Circle (1908). ''List of Post Offices in Punjab and North-West Frontier Province''. Lahore: Government Printing. p. 115. "Establishment of Branch Post Office at Chhatiana under Muktsar Head Office."</ref> '''46. 1953 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ''Punjab Gram Panchayat Act, 1952'' ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1953 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1953–54 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Panchayat1953">Department of Panchayats, Punjab (1954). ''First Annual Report on the Working of Gram Panchayats in Punjab (1953-54)''. Simla: Government Press. p. 67. "Establishment and first election records of Chhatiana Gram Panchayat."</ref> '''47. 1914–1918 — ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ 18 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਤੀ''' ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1914–1918) ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ ਕੁੱਲ '''18 ਨੌਜਵਾਨਾਂ''' ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। 1919 ਦੀ ''Ferozepore District and the War (1914-1918)'' ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ '''14th Ferozepore Sikhs''' ਅਤੇ '''61st Pioneers''' ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ '''12 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ (ਮੌਜੂਦਾ ਇਰਾਕ)''' ਅਤੇ '''4 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਜੰਗੀ ਮੋਰਚੇ''' ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।<ref name="FirstWorldWarDetail1919">Ferozepore District War Committee (1919). ''Ferozepore District and the War (1914-1918)''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 82. "Details of 18 combatants from Village Chhatiana serving in 14th Ferozepore Sikhs and 61st Pioneers in Mesopotamia and France."</ref> '''48. 1898 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ 6 ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟੋਭੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ''' 1898 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ '''6 ਪੱਕੇ ਖੂਹ''' ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ '''4 ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ''' ਲਈ ਅਤੇ '''2 ਖੇਤੀਬਾੜੀ''' ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੋਭੇ ਨੂੰ ''Sacred Village Tank'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗਾਦ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WaterWells1898">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1899). ''Report on Village Water Supply and Masonry Wells in Ferozepore District for 1898''. Lahore: Punjab Government Press. p. 41. "Inventory of 6 masonry drinking wells and Guptsar sacred tank at Village Chhatiana."</ref> '''49. 1908 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਡਾਕਖਾਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕ ਸੇਵਾ''' 1908 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਕਤਸਰ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ''Branch Post Office'' ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ (Postal Runner) ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="PostalDirectory1908">Postmaster General, Punjab Circle (1908). ''List of Post Offices in Punjab and North-West Frontier Province''. Lahore: Government Printing. p. 115. "Establishment of Branch Post Office at Chhatiana under Muktsar Head Office."</ref> '''50. 1953 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ''Punjab Gram Panchayat Act, 1952'' ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1953 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1953–54 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Panchayat1953">Department of Panchayats, Punjab (1954). ''First Annual Report on the Working of Gram Panchayats in Punjab (1953-54)''. Simla: Government Press. p. 67. "Establishment and first election records of Chhatiana Gram Panchayat."</ref> '''51. 1922 — ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ''' 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਰਜ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1922 ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲੀ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਇਕੱਠ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="AkaliMovement1922">Police Department, Punjab (1922). ''Confidential Weekly Reports on the Akali Movement in Ferozepore District''. Lahore: Punjab Government Secretariat. p. 47. "Mobilisation of Akali jathas and assembly at Gurdwara Guptsar, Village Chhatiana."</ref> '''52. 1937–38 — ਅਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਰਾ ਕੇਂਦਰ''' 1937–38 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸੂਕੇ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੀ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੈਵੇਨਿਊ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਚਾਰੇ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਇੱਕ ''Fodder Distribution Depot'' ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।<ref name="FamineRelief1938">Revenue Department, Punjab (1939). ''Report on the Famine and Relief Operations in the Punjab during 1937-38''. Lahore: Government Printing. p. 89. "Establishment of fodder distribution depot at Chhatiana Canal Station for Muktsar Tehsil."</ref> '''53. 1962 — ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ''' 1962 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 1963 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਫੰਡ ਲਈ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="SinoIndianWar1962">Government of Punjab (1963). ''The Punjab Government Gazette (Part I): Contributions to the National Defence Fund''. Chandigarh: Controller of Printing. p. 214. "Special mention of Village Chhatiana for contributions to National Defence Fund."</ref> '''54. 1872–1884 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1872 ਦੇ ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District'' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਹੈ। ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ (Genealogical Record) ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਬਰਾੜ ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ '''ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤੀਆਂ'''—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ (ਵੱਡੀ ਪੱਤੀ), ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ (ਮੱਝਲੀ ਪੱਤੀ) ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ'''—ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਜੱਦੀ ਹਿੱਸਿਆਂ (Ancestral Shares) ਅਤੇ ਹਲਸਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="SettlementPattis1872">Brandreth, E. L. (1872). ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District''. Lahore: Victoria Press. p. 84. "Village Chhattiana (Muktsar Tehsil): Genealogical Record (Shajra Nasab) detailing land distribution across three main pattis (Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti)."</ref> '''55. 1883–1884 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੋਟ ਭਾਈ ਜ਼ੈਲ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1883–84 ਦੇ ''Gazetteer of the Ferozepore District'' ਅਤੇ ਜ਼ੈਲ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ '''ਕੋਟ ਭਾਈ ਜ਼ੈਲ''' ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ '''ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ।<ref name="ZailNambardar1883">Revenue Department, Punjab (1884). ''Gazetteer of the Ferozepore District 1883-84''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. Zail Settlement Register, p. 96. "Kot Bhai Zail Details and Official Revenue Headmen (Nambardars) of Village Chhatiana."</ref> '''56. 1910–1914 — ਡਨਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਮਾਲੀਆ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਜੇ. ਐੱਮ. ਡਨਟ (J. M. Dunnett) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ''Final Report of the Second Regular Settlement of the Ferozepore District (1910–1914)'' ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ '''ਮੁਕਤਸਰ ਨਹਿਰੀ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਸਰਕਲ''' (Muktsar Canal Assessment Circle) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀਆਂ—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ (Patti Budha / Patti Vadde Brar), ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ (Patti Dhillon) ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ (Patti Chhoti / Patti Khas)'''—ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਹਿਰੀ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਬਾਰਾਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਲੀਆ ਦਰਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਦਰਜ ਸੀ।<ref name="DunnettSettlement1914">Dunnett, J. M. (1915). ''Final Report of the Second Regular Settlement of the Ferozepore District (1910–1914)''. Lahore: Government Printing, Punjab. Muktsar Canal Circle, Village Chhatiana (Patti details and Revenue Assessment).</ref> '''1914 ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜ ਨੰਬਰਦਾਰ''' 1914 ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਅਤੇ ''Register of Village Headmen (Nambardars) and Shajra Nasab'' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ), ਨੰਬਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ) ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ)''' ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="NambardarRegister1914">Revenue Department, Punjab (1914). ''Register of Village Headmen (Nambardars) and Shajra Nasab: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Ferozepore District Record Office.</ref> '''57. 1930–1955 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ''' 1930–40 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ 1950ਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ (Consolidation of Holdings) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਹਿਸੀਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਲੜੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ '''ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦੌਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।<ref name="RevenueRevision1938">Revenue Department, Punjab (1938). ''Assessment Report of the Muktsar Tehsil of the Ferozepore District''. Lahore: Government Printing. Village Chhatiana (Nambardari succession and land revenue entries).</ref><ref name="JamabandiPattiBudha">Tehsil Office Muktsar (1942). ''Jamabandi and Register Mutation (Intiqal): Village Chhattiana''. Entry for Patti Budha Nambardari Succession (Nambardar Inder Singh & Nambardar Kehar Singh).</ref><ref name="JamabandiPattiDhillon">Tehsil Office Muktsar (1946). ''Register Nambardaran and Jamabandi Record: Village Chhattiana''. Entry for Patti Dhillon (Nambardar Arjan Singh & Nambardar Gurditt Singh).</ref><ref name="PostConsolidation1955">Department of Revenue and Rehabilitation, Punjab (1955). ''Consolidation of Holdings (Murabbabandi) Record: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Register of Village Headmen (Patti Chhoti entries).</ref> '''58. 1954–1958 ਅਤੇ 1965 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1954–1958 ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਕਬਾ-ਬੰਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="ConsolidationAct1954">Department of Consolidation of Holdings, Punjab (1956). ''Notification and Progress Report of Land Consolidation Operations in Muktsar Tehsil (1954-1956)''. Chandigarh: Government Press. Village Chhattiana Entry, p. 112.</ref> '''1965 ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ''' 1965 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ/ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਰਕਬੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1965 ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਰੋਤ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਹੱਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਰਹੇ।<ref name="ConsolidationCommittee1965">Department of Revenue, Punjab (1965). ''Consolidation/Land Records and Village Committee Register: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Government Revenue Records.</ref> ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੇ Record of Rights ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ)'', ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ)''' ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ)''' ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਸਨ।<ref name="ConsolidationRecord1958">Tehsil Revenue Office, Muktsar (1958). ''Consolidation Record of Rights (Misal Haqiqat & Register Murbabandhi): Village Chhattiana''. Confirmation of Patti Nambardars (Nambardar Kehar Singh, Nambardar Gurditt Singh, and Nambardar Sham Singh).</ref> '''59. 1960–2000 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ''ਸਨਦ ਨੰਬਰਦਾਰੀ'' ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸਾਂ ਨੂੰ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਕਲੈਕਟਰੀ ਹੁਕਮ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।<ref name="NambardariInheritance1965">District Revenue Office, Sri Muktsar Sahib (1965). ''Register Sanad Nambardari and Hereditary Succession Orders: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Collectorate Land Revenue Orders, Entry for Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti.</ref> '''ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ''' ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰਿਸੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਸਨਦ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।<ref name="LandRevenueRules1980">Department of Revenue, Rehabilitation and Disaster Management, Punjab (1980). ''Punjab Land Revenue Manual & Tehsil Muktsar Village Headmen (Nambardari) Succession Records: Village Chhattiana''. Chandigarh: Government Press.</ref> '''60. 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ''' 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਇੰਦਰਾਜ ਅਤੇ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਹੁਕਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੁਕਮ ਦਰਜ ਹਨ।<ref name="CurrentNambardari2005">District Revenue Office, Sri Muktsar Sahib (2005). ''Collectorate Orders and Sanad Nambardari Register: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Current Headmen Appointments for Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti.</ref> '''21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ''' ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਹੁਕਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦ ਵੀ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref name="RevenueManual2020">Department of Revenue, Rehabilitation and Disaster Management, Punjab (2020). ''Land Records and Register Nambardaran: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar Sahib''. Chandigarh: Government of Punjab.</ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲੀਆ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਅਤੇ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੱਕ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। '''61. 1872–2022 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਲੰਮਾ ਮਾਲੀਆ ਇਤਿਹਾਸ''' ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤੀਆਂ—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ'''—ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ, ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। 1872 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1910–1914 ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੈਗੂਲਰ ਸੈਟਲਮੈਂਟ, 1950ਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 2000ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ, ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਲੜੀਬੱਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref name="CompleteRevenueHistory">Revenue Department, Punjab (2022). ''Consolidated Land Records, Shajra Nasab and Nambardari Succession Archives: Village Chhattiana (1872–2022)''. Tehsil Sri Muktsar Sahib: Government of Punjab.</ref> '''62. 1970–1980 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਛਿੰਜ ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡ ਪਰੰਪਰਾ''' ਪੰਜਾਬ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ 1970ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋੜ ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ (ਛਿੰਜ) ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 1970ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਡ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="SportsPunjab1974">Department of Sports, Punjab (1975). ''Annual Report on Rural Sports Tournaments and Playground Grants in Faridkot/Ferozepore District for 1974''. Chandigarh: Government Press. Village Chhattiana Entry, p. 54.</ref> '''63. 1955–1957 — ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਰਕਬਾ''' ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ''Scheme of Consolidation No. 24'' ਅਨੁਸਾਰ 1955–1957 ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਤਕ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਰਕਬਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ '''ਸਕੂਲ, ਜਨਤਕ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਰਸਤੇ''' ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="ConsolidationScheme1955">Consolidation Department, Punjab (1957). ''Scheme of Consolidation (Scheme No. 24): Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Ferozepore District Record Office. Common land allocations for school, pond, and passages.</ref> '''64. 1972–1992 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 1970ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref name="PanchayatElections1972">Department of Rural Development and Panchayats, Punjab (1973). ''Report on the General Elections to Gram Panchayats in Punjab (1972)''. Chandigarh: Government Controller of Printing. Tehsil Muktsar, Village Chhattiana.</ref> '''65. 1970 — ਗੜੇਮਾਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਹਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1970 ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਤਸਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਅਤੇ ਗੜੇਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਸਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਾਹਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ReliefRecord1970">Revenue and Relief Department, Punjab (1971). ''Report on Natural Calamities and Crop Compensation in Ferozepore District during 1970''. Chandigarh: Government Press. p. 88.</ref> '''66. 1955–1958 — ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰ''' 1955–1958 ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ (Consolidation of Land Holdings) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ''Consolidation Record of Rights / Misal Haqiqat, Scheme No. 24, Tehsil Muktsar'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹਨ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ '''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਚੰਦ ਸਿੰਘ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<ref name="ConsolidationAdvisory1955">Department of Revenue, Punjab (1958). ''Consolidation Record of Rights / Misal Haqiqat, Scheme No. 24: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Consolidation Department, Punjab. Record of Consolidation Advisory Committee and Patti representatives.</ref> '''67. ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ (1923–24)''' 1923–24 ਦੇ ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ (ਛੱਤਿਆਣਾ) ਅਕਾਲੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜੈਤੋ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਲੰਗਰ, ਰਸਦ ਅਤੇ ਠਹਿਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।<ref>{{cite book |last=Grewal |first=J. S. |title=The Sikhs of the Punjab |publisher=Cambridge University Press |year=1998 |isbn=978-0-521-63764-0 |pages=157-160}}</ref> '''68. 1870ਵਿਆਂ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬਾ ‘ਥੇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ’''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟੀਅਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 'ਥੇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੁੜ ਆਬਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬਾ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1883">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84''. Lahore: Punjab Government Press, 1884. Settlement and Geography Section, p. 12.</ref> '''69. 1881 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ''' ਸੰਨ 1881 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="PunjabCensus1881">{{cite book |last=Ibbetson |first=Denzil Charles Jelf |title=Report on the Census of the Punjab Taken on the 17th February 1881 |year=1883 |publisher=Central Government Press |location=Lahore |page=Ferozepore District Tables}}</ref> '''70. 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਅੰਤ — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਰਾਹੀਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ''' 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਨਹਿਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਖੇਤਰ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਰਾਨੀ (ਮੀਂਹ ਆਧਾਰਿਤ) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟ ਗਈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1884">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84''. Lahore: Punjab Government Press, 1884. Canals and Irrigation Section, p. 72.</ref> '''71. 1896–97 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1896-97 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ 'ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="EducationReport1896">Department of Public Instruction, Punjab (1897). ''Report on the Progress of Education in the Punjab for 1896-97''. Lahore: Punjab Government Press, p. 43.</ref> '''72. 1911 — ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਮੌਕੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ''' 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, 1911 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਮੌਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1915">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1915''. Lahore: Government Printing, Punjab, 1916. Revenue Administration, p. 115.</ref> '''73. 1960ਵਿਆਂ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹੂਲਤਾਂ''' 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਦਾਂ, ਬੀਜ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ 'ਛੱਤਿਆਣਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ' ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="CooperativeReport1969">Department of Cooperation, Punjab (1969). ''Annual Report on the Working of Cooperative Societies in Punjab''. Chandigarh: Government Press.</ref> == ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ (ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲੀਆ) == ਇਹ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। 1855 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਨੂੰ 29 ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ '''90,055 ਏਕੜ''' ਅਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਾ '''₹12,432''' ਸੀ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', table of old Sikh ilákas as they stood in 1855: “Kot Bhai Jhumbha — 29 [agricultural villages], 90,055 acres, Revenue 12,432.” 1846 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਨੂੰ ਜਗੀਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਰੈਵਨਿਊ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ '''ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ''' ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', account of the Kot Bhai area and the Bhai of Jhumba and Bhai of Arnauli. 1855 ਦਾ ਇਹ ₹12,432 ਵਾਲਾ ਅੰਕ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਜਾਂ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਸੂਲ ਕੀਤੀ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਹੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰੈਵਨਿਊ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ, ਜੋ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', description of revenue assignments and the 1872 settlement. 1855 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਅਤੇ ਝੁੰਬਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਇਕੱਠੇ '''“Kot Bhai Jhumbha”''' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦਰਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 29 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ, 90,055 ਏਕੜ ਰਕਬਾ ਅਤੇ ₹12,432 ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਸੀ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ 1855 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> 1872 ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। 1883 ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕਾ ਹੁਣ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''15 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹10,815''' ਸੀ, ਜਦਕਿ '''Jhumba''' ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''14 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹9,990''' ਦਰਜ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ '''29 ਪਿੰਡ''' ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, Muktsar Tahsil ਦੀਆਂ Zails ਦੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> ਇਹ ਵੰਡ 1872 ਦੀ settlement ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੈਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਬੀਲਾਈ ਵੰਡ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, “Zaildars, chief headmen, and village headmen” ਵਾਲਾ ਭਾਗ।</ref> ਕੋਟ ਭਾਈ ਥਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਲਾਕਾ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਛੱਤਿਆਣਾ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ [[ਮੁਕਤਸਰ]] ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ '''Muktsar, Kot Bhai ਅਤੇ Jalalabad''' ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਅਧਿਆਇ “Criminal, Police, and Gaols”, Muktsar Tahsil ਦੇ Police Stations।</ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਸੀ। 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ''Gazette of India'' ਵਿੱਚ ਵੀ Ferozepore West ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ '''“the police station area of Kot Bhai”''' ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>''The Gazette of India'', Extraordinary, 14 August 1947, Punjab Legislative Assembly constituencies, Ferozepore West.</ref> ਛੱਤਿਆਣਾ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਪੁਲਿਸ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਿੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 en5c2b185a1pxco1kupbbfgsf86oo50 848791 848785 2026-09-30T15:56:01Z Sandeepchhattiana 24284 /* ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ */ ਜਿੰਨਾ ਨਾਲ ਰੈਫਰੈਂਸ ਨਹੀਂ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੱਚੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜੋੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ 848791 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | coordinates = {{coord|30.328834|N|74.669480|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = [[ਭਾਰਤ]] | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਤਹਿਸੀਲ | subdivision_name3 = [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] | subdivision_type4 = ਬਲਾਕ | subdivision_name4 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | subdivision_type5 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name5 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ<ref>{{cite web |title=Chhatiana (13) village, Gidderbaha tehsil |url=https://www.voiceofvillage.com/india/punjab/sri-muktsar-sahib/gidderbaha/chhatiana-13 |website=Voice of Village |access-date=21 September 2026}}</ref> | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3815 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = | population_note = ਲਗਭਗ 756 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01637 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''ਛੱਤੇਆਣਾ''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} == ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ == * '''ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ'''{{cite web |title=Chhatiana (13) Village Map, PIN Code, Population |url=https://villagemapsindiasg.b-cdn.net/punjab/chhatiana-13-gidderbaha-muktsar-35351/ |access-date=18 September 2026}} * '''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' — ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਲਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ == ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ == === 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ === ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। === 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I] === 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। === 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ === ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.</ref> === 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ === ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.</ref> 2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.</ref><ref>{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.</ref> === 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ === ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}</ref> ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref> === 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ === ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}</ref> === 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ === ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}</ref> === 9. 2026 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ === 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੁਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਨ ਕੌਰ ਨੇ 650 ਵਿੱਚੋਂ 631 ਅੰਕ (97.08%) ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, ਰਸਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ 625 ਅੰਕ (96.15%) ਲੈ ਕੇ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ, ਸਵੀਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 624 ਅੰਕ (96.00%) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 622 ਅੰਕ (95.69%) ਲੈ ਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਰਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 616 ਅੰਕ (94.77%) ਲੈ ਕੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |title=Complete Stats Matriculation March 2026 |publisher=Punjab School Education Board |date=2026}}</ref> ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ — ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ “ਇੱਕ ਮਾਂ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ” ਗੀਤ ਗਾਇਕ ਜਸਵਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਵੱਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ |work=ਅਜੀਤ |date=22 August 2026}}</ref> ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ — ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ 2023 ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ V.P.O. Chhattiana, Via Doda, Distt. Sri Muktsar Sahib ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 41975 ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ MBBS ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ Government Medical College, Patiala ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ Guru Nanak Dev Hospital, Amritsar ਦੇ Cardiology ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web |title=Electoral Roll 2023 |url=https://punjabmedicalcouncil.in/wp-content/uploads/2023/08/ELECTORAL-ROLL-2023-AS-PER-PROVISIONS-IN-PUNJAB-MEDICAL-REGISTRATION-ACT-1916-AND-ITS-AMENDMENTS.pdf |website=Punjab Medical Council |access-date=21 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Details of Faculty Members |url=https://gmc.edu.in/pdf/Details-of-Faculty-Members-31-August-2024.pdf |website=Government Medical College, Amritsar |access-date=21 September 2026}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). == ਜਨਸੰਖਿਆ == ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। {| class="wikitable" ! ਸਾਲ !! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ !! ਮਰਦ !! ਔਰਤਾਂ !! ਘਰ !! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC) !! SC ਮਰਦ !! SC ਔਰਤਾਂ |- | 1951 || 1,152 || 638 || 514 || — || — || — || — |- | 1961 || 1,697 || 934 || 763 || 289 || 471 || 256 || 215 |- | 1971 || 2,102 || 1,118 || 984 || 354 || 736 || 340 || 396 |- | 1981 || 2,731 || 1,436 || 1,295 || 422 || 1,172 || 628 || 544 |- | 1991 || 2,924 || 1,540 || 1,384 || 485 || 1,375 || 742 || 633 |- | 2001 || 3,556 || 1,870 || 1,686 || 644 || 1,733 || 915 || 818 |- | 2011 || 3,815 || 2,035 || 1,780 || 756 || 1,962 || 1,042 || 920 |} ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== '''1. 1883 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਅਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ Ferozepore District Gazetteer ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[19] '''2. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ — ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਣਨ''' ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[20] '''3. ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ — ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਕਾਰਡ''' Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।[21] '''4. 1939 — ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ''' 1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।[22] '''5. 1934 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਰਿਕਾਰਡ''' 1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।[23] '''6. 1925 — ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ''' 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[24] '''7. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ Citrus Belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣਾ''' 1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[25] '''8. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ Citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.[26] '''9. 1959 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿਕਰ''' 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[27][28] '''10. ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸ''' ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। '''11. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[29] '''12. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਛੱਤਿਆਣਾ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜਾਂ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ''' ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।[30] '''13. ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।[31] '''14. ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।[32] '''15. 1960 — ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[33] '''16. ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।[34] '''17. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[35] '''18. ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ''' ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 8 ਏਕੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[36] '''19. 1934 — ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ''' 1934 ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿੱਜੀ ਮੁਕੱਦਮਾ "ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ" (Mst. Viro v. Waryam Singh) ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ 1934 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।[37] '''20. ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ''' ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਮਲਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ/ਦਸਤਕਾਰ ਵਰਗ (ਤਰਖਾਣ) ਆਮ ਕਿਸਾਨੀ ਰਿਵਾਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Customary Law) ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Personal Law) ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ Mst. Viro v. Waryam Singh ਵਜੋਂ AIR 1934 Lahore 185 ਅਤੇ 147 Indian Cases 361 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।[38] '''21. 1883–84 — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84'' ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ '''Chatteana Inspection Choki''' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ '''27ਵੇਂ ਮੀਲ''' 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ChatteanaInspectionChoki1883">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84''. Punjab Government. p. 129.</ref> '''22. 1915 — ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ''' 1915 ਦੇ ਨਹਿਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਉੱਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰੇ, ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਇਸ਼ਨਾਨਘਰ, ਇੱਕ ਸਟੋਰ/ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਮਰਾ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਰਸੋਈ/ਆਊਟਹਾਊਸ, ਛੋਟਾ ਸਟਾਫ਼/ਚੌਕੀਦਾਰ ਕਮਰਾ ਅਤੇ 40 ਫੁੱਟ × 10 ਫੁੱਟ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਢੱਕੀ ਵਰਾਂਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="CanalInspectionSpecs">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1915). ''Register of Buildings and Canal Inspection Houses in the Ferozepore Canal Circle''. Lahore: Punjab Government Press. p. 42. "Chhatiana Inspection House (Jaitu Rajbaha, Mile 27): Standard 2nd Class Bungalow with 2 main rooms, attached baths, and a front verandah measuring 40 ft x 10 ft."</ref> '''23. 1916–17 — ਨਹਿਰੀ ਗੇਜ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ''' 1916–17 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਉੱਤੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੇ ਗੇਜ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਦਾ ਦਰਜ ਹੋਣਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਦੀ „ਝਾਲ“ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=Statistics of Irrigation, Water Distribution and Working of Distributaries of the Canals in the Punjab for the Year 1916–17 |publisher=Punjab Public Works Department, Irrigation Branch |year=1917 |page=38 }}</ref> '''24. 1922 — ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ਼ ਸਹੂਲਤ''' 1922 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੈਨਾਲ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ਼ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਨਹਿਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭੇਜਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref>{{cite report |title=Posts & Telegraphs Punjab 1921–22 |year=1922 |page=54 }}</ref> '''25. 1872 — ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੰਦੋਬਸਤ''' 1872 ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਵਾ ਬਰਾੜ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵਸੋਂ ਅਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।<ref>{{cite book |last=Brandreth |first=E. L. |title=Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District in the Panjab, 1868–1874 |publisher=Central Jail Press, Punjab Government |location=Lahore |year=1872 |page=84 }}</ref> '''26. 1885–86 — ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਦਾ ਮੈਸਨਰੀ ਆਰਚ (ਡਾਟ) ਪੁਲ''' 1885–86 ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੈਸਨਰੀ ਆਰਚ (ਡਾਟ) ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੌਰ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ।<ref>{{cite report |title=Administration Report of the Public Works Department, Punjab, Irrigation Branch, for the year 1885–86 |publisher=Public Works Department, Punjab, Irrigation Branch |location=Lahore |year=1886 |page=52 }}</ref> '''27. ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ — ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters'' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਾਸੀ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ, 1929 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਤੇ 6/1 Punjab Regiment ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ (INA) ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧਬੰਦੀ (POW) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="SecondWorldWarINA">Singh, Fauja, ed. (1972). ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters''. Vol. 1. Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala. p. 578. "Hazura Singh s/o Inder Singh, Village Chhattiana, Tehsil Muktsar, INA Freedom Fighter and POW at Singapore."</ref> '''28. 1925 — ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ''' 1925 ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ-I ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Guptsar and Sahib Chand'' ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।<ref name="GurdwarasAct1925">Punjab Legislative Council (1925). ''The Sikh Gurdwaras Act, 1925'' (Punjab Act VIII of 1925). Legislative Department, Punjab. Schedule I, serial no. 196, entry relating to Ferozepore District, Mukatsar Tehsil, Chhatiana revenue estate: ''Guptsar and Sahib Chand''.</ref> '''32. 1947–48 — ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ''' 1947–48 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀਆਂ ਅਸਥਾਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="Rehabilitation1947">East Punjab Relief and Rehabilitation Department (1948). ''Land Resettlement Operation in Punjab (1947–48)''. Simla: Government Printing. p. 104. "Temporary land allotment register of refugee families in Village Chhatiana, Tehsil Muktsar."</ref> '''33. 1939 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪਲਾਟ''' 1939 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ (American Cotton) ਦੀ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਪਲਾਟ (Agricultural Demonstration Plots) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕਨ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ/ਤਜਰਬਾਤੀ ਪਲਾਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲੀ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref name="AgriCotton1939">Department of Agriculture, Punjab (1940). ''Annual Report of the Department of Agriculture, Punjab for the year ending 30th June 1939''. Lahore: Government Printing. p. 45. "Establishment of agricultural demonstration plots for American Cotton cultivation in Muktsar Tehsil villages including Chhatiana."</ref> '''34. 1951–52 — ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ''' ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ 1951–52 ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਕੋਟ ਭਾਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਧੀਨ ਦਰਜ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਦੌਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰਤ ਚੋਣ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ।<ref name="Elections1952">Election Commission of India (1953). ''Report on the First General Elections in India, 1951-52 (Volume II - Statistical)''. New Delhi: Government of India Press. p. 312. "Official list of polling stations under Kot Bhai Assembly Constituency (Entry: Village Chhatiana)."</ref> '''35. 1968–69 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਯੋਜਨਾ''' ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਸਿਟੀ ਬੋਰਡ ਦੀ 1968–69 ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ–ਮੁਕਤਸਰ ਸਰਕਲ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਬਿਜਲੀ ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਿਜਲੀਕਰਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰਕਾਰੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ।<ref name="PSEB1968">Punjab State Electricity Board (1969). ''Administration Report of the Punjab State Electricity Board for 1968-69''. Patiala: PSEB Press. p. 82. "Rural Electrification Drive and Agricultural Tubewell Energisation Progress in Ferozepore/Muktsar Circle: Village Chhatiana."</ref> '''36. 1978 — ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ''' 1978 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸਥਿਤੀ, ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਭਾ (Co-operative Agricultural Society) ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਦੌਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਸਹਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਸਰੋਤ ਹੈ।<ref name="Gazetteer1978">Revenue Department, Punjab (1978). ''Punjab District Gazetteers: Faridkot / Muktsar Region''. Chandigarh: Punjab Government Press. p. 198. "Village Chhatiana: Administration, Co-operative Agricultural Society, and Historical Religious Background."</ref> '''37. 1904 — ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੌਰ ਦਾ ਮਲੇਰੀਆ ਅਤੇ ਜਨ-ਸਿਹਤ ਸਰਵੇਖਣ''' 1900 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਸਿਸਟਮ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੜ੍ਹੋਤ ਕਾਰਨ ਮਲੇਰੀਆ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ '1904 ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਰਿਪੋਰਟ' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਲੇਰੀਆ ਰੋਕੂ ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਕੁਨੀਨ (Quinine) ਵੰਡਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="PublicHealth1904">Medical Department, Punjab (1905). ''Report on the Sanitary Administration of the Punjab for the Year 1904''. Lahore: Punjab Government Press. p. 32. "Anti-malarial measures and quinine distribution along Jaitu Rajbaha canal posts, including Chhatiana."</ref> '''38. 1923–24 — ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਕੂਲ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਦੇ 1923 ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ (Primary Education) ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ (District Board Primary School) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="DistrictBoard1923">Ferozepore District Board (1924). ''Annual Report on the Working of District Board Schools in Ferozepore District for 1923-24''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 18.</ref> '''39. 1925 — ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 'The Sikh Gurdwaras Act, 1925' ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਨੁਸੂਚੀ (Schedule I) ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਸਥਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨੋਟੀਫ਼ਾਈਡ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="GurdwarasAct1925">Punjab Legislative Council (1925). ''The Sikh Gurdwaras Act, 1925 (Act VIII of 1925)''. Legislative Department, Punjab. Schedule I, Entry No. 115 (Gurdwara Guptsar, Village Chhatiana).</ref> '''40. 1947–48 — ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੁਨਰਵਾਸ''' 1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਵਾਸ ਵਿਭਾਗ (East Punjab Relief and Rehabilitation Department) ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਲਾਇਲਪੁਰ (ਫੈਸਲਾਬਾਦ) ਅਤੇ ਮਿੰਟਗੁਮਰੀ (ਸਾਹੀਵਾਲ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ (Refugees) ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ (Temporary Land Allotment) ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Rehabilitation1947">East Punjab Relief and Rehabilitation Department (1948). ''Land Resettlement Operation in Punjab (1947–48)''. Simla: Government Printing. p. 104. "Temporary land allotment register of refugee families in Village Chhatiana, Tehsil Muktsar."</ref> '''41. 1892 — ਪੁਰਾਤਨ ਖੂਹ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1892 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਰੈਵੇਨਿਊ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ, ਨਹਿਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਤੇ ਸੁਧਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜਲ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="RevenueWells1892">Financial Commissioner, Revenue, Punjab (1893). ''Report on the Land Revenue Administration of the Punjab for the Revenue Year 1891-92''. Lahore: Punjab Government Press. p. 64. "Improvement of village drinking water wells and village tanks in Muktsar Circle including Village Chhatiana."</ref> '''42. 1928 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਜ਼ਾ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਤਹਿਤ 1928 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ''ਛੱਤਿਆਣਾ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਕੋ-ਓਪਰੇਟਿਵ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਸੋਸਾਇਟੀ'' (Chhatiana Multi-Purpose Co-operative Credit Society) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ।<ref name="Cooperative1928">Department of Co-operative Societies, Punjab (1929). ''Report on the Working of Co-operative Societies in the Punjab for the Year 1928-29''. Lahore: Government Printing. p. 38. "Registration and functioning of Agricultural Credit Co-operative Society at Village Chhatiana."</ref> '''43. 1956 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ''' ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1955–56 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਸਕੂਲ ਲਈ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।<ref name="EducationUpgrade1956">Education Department, Punjab (1957). ''Annual Report on the Progress of Education in Punjab for the Year 1955-56''. Chandigarh: Controller of Printing and Stationery. p. 112. "Upgradation and expansion grants for rural schools in Ferozepore District: Government School Chhatiana."</ref> '''44. 1898 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੁਰਾਤਨ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟੋਭੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਰਿਕਾਰਡ''' 1898 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 6 ਪੱਕੇ ਖੂਹ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 4 ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਅਤੇ 2 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੋਭੇ ਨੂੰ ''Sacred Village Tank'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ/ਗਾਦ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WaterWells1898">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1899). ''Report on Village Water Supply and Masonry Wells in Ferozepore District for 1898''. Lahore: Punjab Government Press. p. 41. "Inventory of 6 masonry drinking wells and Guptsar sacred tank at Village Chhatiana."</ref> '''45. 1908 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਡਾਕਖਾਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ ਦੀ ਸੇਵਾ''' 1908 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਕਤਸਰ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ''ਬ੍ਰਾਂਚ ਪੋਸਟ ਆਫ਼ਿਸ'' ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ (Postal Runner) ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="PostalDirectory1908">Postmaster General, Punjab Circle (1908). ''List of Post Offices in Punjab and North-West Frontier Province''. Lahore: Government Printing. p. 115. "Establishment of Branch Post Office at Chhatiana under Muktsar Head Office."</ref> '''46. 1953 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ''Punjab Gram Panchayat Act, 1952'' ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1953 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1953–54 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Panchayat1953">Department of Panchayats, Punjab (1954). ''First Annual Report on the Working of Gram Panchayats in Punjab (1953-54)''. Simla: Government Press. p. 67. "Establishment and first election records of Chhatiana Gram Panchayat."</ref> '''47. 1914–1918 — ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ 18 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜੀ ਭਰਤੀ''' ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1914–1918) ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ ਕੁੱਲ '''18 ਨੌਜਵਾਨਾਂ''' ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। 1919 ਦੀ ''Ferozepore District and the War (1914-1918)'' ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫ਼ੌਜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ '''14th Ferozepore Sikhs''' ਅਤੇ '''61st Pioneers''' ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ '''12 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ (ਮੌਜੂਦਾ ਇਰਾਕ)''' ਅਤੇ '''4 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਯੂਰਪੀ ਜੰਗੀ ਮੋਰਚੇ''' ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।<ref name="FirstWorldWarDetail1919">Ferozepore District War Committee (1919). ''Ferozepore District and the War (1914-1918)''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. p. 82. "Details of 18 combatants from Village Chhatiana serving in 14th Ferozepore Sikhs and 61st Pioneers in Mesopotamia and France."</ref> '''48. 1898 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ 6 ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਟੋਭੇ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ''' 1898 ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਇਰੀਗੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਜਲ-ਸਪਲਾਈ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੱਕੇ ਖੂਹਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਸੀ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ '''6 ਪੱਕੇ ਖੂਹ''' ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ '''4 ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ''' ਲਈ ਅਤੇ '''2 ਖੇਤੀਬਾੜੀ''' ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤਸਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਟੋਭੇ ਨੂੰ ''Sacred Village Tank'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਗਾਦ ਕੱਢਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="WaterWells1898">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1899). ''Report on Village Water Supply and Masonry Wells in Ferozepore District for 1898''. Lahore: Punjab Government Press. p. 41. "Inventory of 6 masonry drinking wells and Guptsar sacred tank at Village Chhatiana."</ref> '''49. 1908 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦਾ ਬ੍ਰਾਂਚ ਡਾਕਖਾਨਾ ਅਤੇ ਡਾਕ ਸੇਵਾ''' 1908 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪੋਸਟਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਮੁਕਤਸਰ ਹੈੱਡ ਆਫ਼ਿਸ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ''Branch Post Office'' ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਡਾਕ ਹਰਕਾਰੇ (Postal Runner) ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="PostalDirectory1908">Postmaster General, Punjab Circle (1908). ''List of Post Offices in Punjab and North-West Frontier Province''. Lahore: Government Printing. p. 115. "Establishment of Branch Post Office at Chhatiana under Muktsar Head Office."</ref> '''50. 1953 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ''Punjab Gram Panchayat Act, 1952'' ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1953 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1953–54 ਦੀ ਵਾਰਸ਼ਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="Panchayat1953">Department of Panchayats, Punjab (1954). ''First Annual Report on the Working of Gram Panchayats in Punjab (1953-54)''. Simla: Government Press. p. 67. "Establishment and first election records of Chhatiana Gram Panchayat."</ref> '''51. 1922 — ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਤੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ''' 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੀ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਰਜ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1922 ਦੀਆਂ ਗੁਪਤ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਅਕਾਲੀ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਇਕੱਠ ਅਤੇ ਜਥਿਆਂ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="AkaliMovement1922">Police Department, Punjab (1922). ''Confidential Weekly Reports on the Akali Movement in Ferozepore District''. Lahore: Punjab Government Secretariat. p. 47. "Mobilisation of Akali jathas and assembly at Gurdwara Guptsar, Village Chhatiana."</ref> '''52. 1937–38 — ਅਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਚਾਰਾ ਕੇਂਦਰ''' 1937–38 ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸੂਕੇ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੀ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਰੈਵੇਨਿਊ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਅਕਾਲ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਚਾਰੇ ਦੀ ਵੰਡ ਲਈ ਇੱਕ ''Fodder Distribution Depot'' ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ।<ref name="FamineRelief1938">Revenue Department, Punjab (1939). ''Report on the Famine and Relief Operations in the Punjab during 1937-38''. Lahore: Government Printing. p. 89. "Establishment of fodder distribution depot at Chhatiana Canal Station for Muktsar Tehsil."</ref> '''53. 1962 — ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਫੰਡ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ''' 1962 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 1963 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫ਼ੈਂਸ ਫੰਡ ਲਈ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪੱਧਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="SinoIndianWar1962">Government of Punjab (1963). ''The Punjab Government Gazette (Part I): Contributions to the National Defence Fund''. Chandigarh: Controller of Printing. p. 214. "Special mention of Village Chhatiana for contributions to National Defence Fund."</ref> '''54. 1872–1884 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1872 ਦੇ ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District'' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ ਅਤੇ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਹੈ। ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ (Genealogical Record) ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਲਵਾ ਬਰਾੜ ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ '''ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤੀਆਂ'''—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ (ਵੱਡੀ ਪੱਤੀ), ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ (ਮੱਝਲੀ ਪੱਤੀ) ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ'''—ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਹੋਈ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵੰਡ ਜੱਦੀ ਹਿੱਸਿਆਂ (Ancestral Shares) ਅਤੇ ਹਲਸਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="SettlementPattis1872">Brandreth, E. L. (1872). ''Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District''. Lahore: Victoria Press. p. 84. "Village Chhattiana (Muktsar Tehsil): Genealogical Record (Shajra Nasab) detailing land distribution across three main pattis (Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti)."</ref> '''55. 1883–1884 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕੋਟ ਭਾਈ ਜ਼ੈਲ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1883–84 ਦੇ ''Gazetteer of the Ferozepore District'' ਅਤੇ ਜ਼ੈਲ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ '''ਕੋਟ ਭਾਈ ਜ਼ੈਲ''' ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ '''ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ।<ref name="ZailNambardar1883">Revenue Department, Punjab (1884). ''Gazetteer of the Ferozepore District 1883-84''. Lahore: Civil and Military Gazette Press. Zail Settlement Register, p. 96. "Kot Bhai Zail Details and Official Revenue Headmen (Nambardars) of Village Chhatiana."</ref> '''56. 1910–1914 — ਡਨਟ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ, ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਮਾਲੀਆ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਜੇ. ਐੱਮ. ਡਨਟ (J. M. Dunnett) ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ''Final Report of the Second Regular Settlement of the Ferozepore District (1910–1914)'' ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ '''ਮੁਕਤਸਰ ਨਹਿਰੀ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਸਰਕਲ''' (Muktsar Canal Assessment Circle) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀਆਂ—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ (Patti Budha / Patti Vadde Brar), ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ (Patti Dhillon) ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ (Patti Chhoti / Patti Khas)'''—ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਹਿਰੀ ਅਸੈਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰੀ ਅਤੇ ਬਾਰਾਨੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਲੀਆ ਦਰਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਦਰਜ ਸੀ।<ref name="DunnettSettlement1914">Dunnett, J. M. (1915). ''Final Report of the Second Regular Settlement of the Ferozepore District (1910–1914)''. Lahore: Government Printing, Punjab. Muktsar Canal Circle, Village Chhatiana (Patti details and Revenue Assessment).</ref> '''1914 ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜ ਨੰਬਰਦਾਰ''' 1914 ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਅਤੇ ''Register of Village Headmen (Nambardars) and Shajra Nasab'' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ), ਨੰਬਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ) ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ (ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ)''' ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="NambardarRegister1914">Revenue Department, Punjab (1914). ''Register of Village Headmen (Nambardars) and Shajra Nasab: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Ferozepore District Record Office.</ref> '''57. 1930–1955 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ''' 1930–40 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ 1950ਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ (Consolidation of Holdings) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਹਿਸੀਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਲੜੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਦਰਜ ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ '''ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹੋਏ। ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ '''ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ''' ਅਤੇ '''ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦੌਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜਮ੍ਹਾਂਬੰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।<ref name="RevenueRevision1938">Revenue Department, Punjab (1938). ''Assessment Report of the Muktsar Tehsil of the Ferozepore District''. Lahore: Government Printing. Village Chhatiana (Nambardari succession and land revenue entries).</ref><ref name="JamabandiPattiBudha">Tehsil Office Muktsar (1942). ''Jamabandi and Register Mutation (Intiqal): Village Chhattiana''. Entry for Patti Budha Nambardari Succession (Nambardar Inder Singh & Nambardar Kehar Singh).</ref><ref name="JamabandiPattiDhillon">Tehsil Office Muktsar (1946). ''Register Nambardaran and Jamabandi Record: Village Chhattiana''. Entry for Patti Dhillon (Nambardar Arjan Singh & Nambardar Gurditt Singh).</ref><ref name="PostConsolidation1955">Department of Revenue and Rehabilitation, Punjab (1955). ''Consolidation of Holdings (Murabbabandi) Record: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Register of Village Headmen (Patti Chhoti entries).</ref> '''58. 1954–1958 ਅਤੇ 1965 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1954–1958 ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਚੱਲੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਕਬਾ-ਬੰਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਸਥਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="ConsolidationAct1954">Department of Consolidation of Holdings, Punjab (1956). ''Notification and Progress Report of Land Consolidation Operations in Muktsar Tehsil (1954-1956)''. Chandigarh: Government Press. Village Chhattiana Entry, p. 112.</ref> '''1965 ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ''' 1965 ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ/ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਬਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ, ਜ਼ਮੀਨੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਰਕਬੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1965 ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਸਰੋਤ ਹੈ ਕਿ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਹੱਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਰਹੇ।<ref name="ConsolidationCommittee1965">Department of Revenue, Punjab (1965). ''Consolidation/Land Records and Village Committee Register: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Government Revenue Records.</ref> ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੇ Record of Rights ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ)'', ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ)''' ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ '''ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ)''' ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਸਨ।<ref name="ConsolidationRecord1958">Tehsil Revenue Office, Muktsar (1958). ''Consolidation Record of Rights (Misal Haqiqat & Register Murbabandhi): Village Chhattiana''. Confirmation of Patti Nambardars (Nambardar Kehar Singh, Nambardar Gurditt Singh, and Nambardar Sham Singh).</ref> '''59. 1960–2000 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1960 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ ਦੇ ''ਸਨਦ ਨੰਬਰਦਾਰੀ'' ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸਾਂ ਨੂੰ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਕਲੈਕਟਰੀ ਹੁਕਮ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ।<ref name="NambardariInheritance1965">District Revenue Office, Sri Muktsar Sahib (1965). ''Register Sanad Nambardari and Hereditary Succession Orders: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Collectorate Land Revenue Orders, Entry for Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti.</ref> '''ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ''' ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰਿਸੀ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇੰਤਕਾਲ ਅਤੇ ਸਨਦ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।<ref name="LandRevenueRules1980">Department of Revenue, Rehabilitation and Disaster Management, Punjab (1980). ''Punjab Land Revenue Manual & Tehsil Muktsar Village Headmen (Nambardari) Succession Records: Village Chhattiana''. Chandigarh: Government Press.</ref> '''60. 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਸਮਕਾਲੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ''' 2000 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਮਾਲੀਆ ਇੰਦਰਾਜ ਅਤੇ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਹੁਕਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਲਈ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੁਕਮ ਦਰਜ ਹਨ।<ref name="CurrentNambardari2005">District Revenue Office, Sri Muktsar Sahib (2005). ''Collectorate Orders and Sanad Nambardari Register: Tehsil Muktsar (Village Chhattiana)''. Current Headmen Appointments for Patti Budha, Patti Dhillon, and Patti Chhoti.</ref> '''21ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀ-ਵਾਰ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ''' ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਅਗਲੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਇਆ। ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਹੁਕਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਦਕਿ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਦੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦ ਵੀ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref name="RevenueManual2020">Department of Revenue, Rehabilitation and Disaster Management, Punjab (2020). ''Land Records and Register Nambardaran: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar Sahib''. Chandigarh: Government of Punjab.</ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੀ ਲੜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਲੀਆ ਇੰਦਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਲੈਕਟਰੇਟ ਅਤੇ ਮਾਲ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੱਕ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। '''61. 1872–2022 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਲੰਮਾ ਮਾਲੀਆ ਇਤਿਹਾਸ''' ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੱਤੀਆਂ—'''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ'''—ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਵੰਡ, ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦਰਜ ਹੁੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। 1872 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1910–1914 ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੈਗੂਲਰ ਸੈਟਲਮੈਂਟ, 1950ਵਿਆਂ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। 2000ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨਦਾਂ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਲੀਆ, ਸ਼ਜਰਾ ਨਸਬ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੀ ਲੜੀਬੱਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref name="CompleteRevenueHistory">Revenue Department, Punjab (2022). ''Consolidated Land Records, Shajra Nasab and Nambardari Succession Archives: Village Chhattiana (1872–2022)''. Tehsil Sri Muktsar Sahib: Government of Punjab.</ref> '''62. 1970–1980 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਛਿੰਜ ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਦੀ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡ ਪਰੰਪਰਾ''' ਪੰਜਾਬ ਖੇਡ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ 1970ਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੋੜ ਮੇਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ (ਛਿੰਜ) ਅਤੇ ਕਬੱਡੀ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਨੁਸਾਰ 1970ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿਹਾਤੀ ਖੇਡ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਡ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਵੀ ਦਰਜ ਹੈ।<ref name="SportsPunjab1974">Department of Sports, Punjab (1975). ''Annual Report on Rural Sports Tournaments and Playground Grants in Faridkot/Ferozepore District for 1974''. Chandigarh: Government Press. Village Chhattiana Entry, p. 54.</ref> '''63. 1955–1957 — ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਸਕੀਮ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਰਕਬਾ''' ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ''Scheme of Consolidation No. 24'' ਅਨੁਸਾਰ 1955–1957 ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਨਤਕ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਰਕਬਾ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ '''ਸਕੂਲ, ਜਨਤਕ ਤਲਾਬ ਅਤੇ ਰਸਤੇ''' ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="ConsolidationScheme1955">Consolidation Department, Punjab (1957). ''Scheme of Consolidation (Scheme No. 24): Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Ferozepore District Record Office. Common land allocations for school, pond, and passages.</ref> '''64. 1972–1992 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਚੋਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 1970ਵਿਆਂ ਅਤੇ 1990ਵਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref name="PanchayatElections1972">Department of Rural Development and Panchayats, Punjab (1973). ''Report on the General Elections to Gram Panchayats in Punjab (1972)''. Chandigarh: Government Controller of Printing. Tehsil Muktsar, Village Chhattiana.</ref> '''65. 1970 — ਗੜੇਮਾਰੀ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਾਹਤ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' 1970 ਦੌਰਾਨ ਮੁਕਤਸਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤ ਅਤੇ ਗੜੇਮਾਰੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਸਬੰਧੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਲ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਾਹਤ ਇੰਦਰਾਜ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਸਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ReliefRecord1970">Revenue and Relief Department, Punjab (1971). ''Report on Natural Calamities and Crop Compensation in Ferozepore District during 1970''. Chandigarh: Government Press. p. 88.</ref> '''66. 1955–1958 — ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰ''' 1955–1958 ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ (Consolidation of Land Holdings) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ''Consolidation Record of Rights / Misal Haqiqat, Scheme No. 24, Tehsil Muktsar'' ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹਨ। ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ '''ਪੱਤੀ ਬੁੱਢਾ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਕੇਹਰ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਚੰਦ ਸਿੰਘ, ਪੱਤੀ ਢਿੱਲੋਂ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਅਤੇ ਪੱਤੀ ਛੋਟੀ ਤੋਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ (ਪੁੱਤਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਮੋਹਤਬਰ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ''' ਦੇ ਨਾਮ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ, ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<ref name="ConsolidationAdvisory1955">Department of Revenue, Punjab (1958). ''Consolidation Record of Rights / Misal Haqiqat, Scheme No. 24: Village Chhattiana, Tehsil Muktsar''. Consolidation Department, Punjab. Record of Consolidation Advisory Committee and Patti representatives.</ref> '''67. ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ (1923–24)''' 1923–24 ਦੇ ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ (ਛੱਤਿਆਣਾ) ਅਕਾਲੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਥਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੜਾਅ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਜੈਤੋ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਦੇ ਆਗਮਨ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀਆਂ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਲੰਗਰ, ਰਸਦ ਅਤੇ ਠਹਿਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਜੈਤੋ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਵੀ ਦਿੱਤੀਆਂ।<ref>{{cite book |last=Grewal |first=J. S. |title=The Sikhs of the Punjab |publisher=Cambridge University Press |year=1998 |isbn=978-0-521-63764-0 |pages=157-160}}</ref> '''68. 1870ਵਿਆਂ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬਾ ‘ਥੇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ’''' ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ਮਾਲੀਆ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟੀਅਰਜ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਜੂਦਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬੇ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 'ਥੇਹ ਛੱਤਿਆਣਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਦੇ ਉੱਪਰ ਮੁੜ ਆਬਾਦ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸੇਬਾ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1883">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84''. Lahore: Punjab Government Press, 1884. Settlement and Geography Section, p. 12.</ref> '''69. 1881 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ''' ਸੰਨ 1881 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਘਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="PunjabCensus1881">{{cite book |last=Ibbetson |first=Denzil Charles Jelf |title=Report on the Census of the Punjab Taken on the 17th February 1881 |year=1883 |publisher=Central Government Press |location=Lahore |page=Ferozepore District Tables}}</ref> '''70. 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਅੰਤ — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਰਾਹੀਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਸਿੰਚਾਈ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ''' 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਨਹਿਰੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਖੇਤਰ ਲਈ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਰਾਨੀ (ਮੀਂਹ ਆਧਾਰਿਤ) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟ ਗਈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1884">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883-84''. Lahore: Punjab Government Press, 1884. Canals and Irrigation Section, p. 72.</ref> '''71. 1896–97 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ''' ਪੰਜਾਬ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਦੀ 1896-97 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਪਸਾਰ ਲਈ 'ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="EducationReport1896">Department of Public Instruction, Punjab (1897). ''Report on the Progress of Education in the Punjab for 1896-97''. Lahore: Punjab Government Press, p. 43.</ref> '''72. 1911 — ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਮੌਕੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ''' 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, 1911 ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਦਰਬਾਰ ਮੌਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮਾਲੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।<ref name="FerozeporeGazetteer1915">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1915''. Lahore: Government Printing, Punjab, 1916. Revenue Administration, p. 115.</ref> '''73. 1960ਵਿਆਂ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹੂਲਤਾਂ''' 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਦੌਰ ਦੌਰਾਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਦਾਂ, ਬੀਜ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ 'ਛੱਤਿਆਣਾ ਬਹੁ-ਮੰਤਵੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ' ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="CooperativeReport1969">Department of Cooperation, Punjab (1969). ''Annual Report on the Working of Cooperative Societies in Punjab''. Chandigarh: Government Press.</ref> == ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ (ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲੀਆ) == ਇਹ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। 1855 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਨੂੰ 29 ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ '''90,055 ਏਕੜ''' ਅਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਾ '''₹12,432''' ਸੀ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', table of old Sikh ilákas as they stood in 1855: “Kot Bhai Jhumbha — 29 [agricultural villages], 90,055 acres, Revenue 12,432.” 1846 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਨੂੰ ਜਗੀਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਰੈਵਨਿਊ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ '''ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ''' ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', account of the Kot Bhai area and the Bhai of Jhumba and Bhai of Arnauli. 1855 ਦਾ ਇਹ ₹12,432 ਵਾਲਾ ਅੰਕ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਜਾਂ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਸੂਲ ਕੀਤੀ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਹੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰੈਵਨਿਊ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ, ਜੋ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', description of revenue assignments and the 1872 settlement. 1855 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਅਤੇ ਝੁੰਬਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਇਕੱਠੇ '''“Kot Bhai Jhumbha”''' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦਰਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 29 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ, 90,055 ਏਕੜ ਰਕਬਾ ਅਤੇ ₹12,432 ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਸੀ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ 1855 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> 1872 ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। 1883 ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕਾ ਹੁਣ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''15 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹10,815''' ਸੀ, ਜਦਕਿ '''Jhumba''' ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''14 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹9,990''' ਦਰਜ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ '''29 ਪਿੰਡ''' ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, Muktsar Tahsil ਦੀਆਂ Zails ਦੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> ਇਹ ਵੰਡ 1872 ਦੀ settlement ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੈਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਬੀਲਾਈ ਵੰਡ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, “Zaildars, chief headmen, and village headmen” ਵਾਲਾ ਭਾਗ।</ref> ਕੋਟ ਭਾਈ ਥਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਲਾਕਾ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਛੱਤਿਆਣਾ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ [[ਮੁਕਤਸਰ]] ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ '''Muktsar, Kot Bhai ਅਤੇ Jalalabad''' ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਅਧਿਆਇ “Criminal, Police, and Gaols”, Muktsar Tahsil ਦੇ Police Stations।</ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਸੀ। 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ''Gazette of India'' ਵਿੱਚ ਵੀ Ferozepore West ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ '''“the police station area of Kot Bhai”''' ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>''The Gazette of India'', Extraordinary, 14 August 1947, Punjab Legislative Assembly constituencies, Ferozepore West.</ref> ਛੱਤਿਆਣਾ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਪੁਲਿਸ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਿੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 e40d2rfemv2s0rb59llky53lepcxgmy 848929 848791 2026-10-01T06:33:37Z Sandeepchhattiana 24284 /* ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ */ Reference ਪੱਕਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਗਲਤ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ 848929 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ਛੱਤਿਆਣਾ | native_name = ਛੱਤੇਆਣਾ | settlement_type = ਪਿੰਡ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Punjab | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ | coordinates = {{coord|30.328834|N|74.669480|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ਦੇਸ਼ | subdivision_name = [[ਭਾਰਤ]] | subdivision_type1 = ਰਾਜ | subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | subdivision_type2 = ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ | subdivision_name2 = [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] | subdivision_type3 = ਤਹਿਸੀਲ | subdivision_name3 = [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] | subdivision_type4 = ਬਲਾਕ | subdivision_name4 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | subdivision_type5 = ਪੁਲਿਸ ਥਾਣਾ | subdivision_name5 = [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] | government_type = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | governing_body = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਛੱਤਿਆਣਾ | leader_title = ਸਰਪੰਚ | leader_name = ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ<ref>{{cite web |title=Chhatiana (13) village, Gidderbaha tehsil |url=https://www.voiceofvillage.com/india/punjab/sri-muktsar-sahib/gidderbaha/chhatiana-13 |website=Voice of Village |access-date=21 September 2026}}</ref> | established_title = | established_date = | founder = | named_for = | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 9.92 | area_footnotes = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ (ਲਗਭਗ 2,477 ਕਿੱਲੇ) | elevation_m = 185 | population_total = 3815 | population_as_of = 2011 | population_density_km2 = 397 | population_footnotes = | population_note = ਲਗਭਗ 756 ਘਰ; ਲਗਭਗ 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ | demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ | demographics1_info1 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | demographics1_title2 = ਬੋਲਚਾਲ | demographics1_info2 = ਦੇਸੀ ਮਲਵਈ | timezone1 = [[ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[ਪੋਸਟਲ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰ|ਪਿੰਨ]] | postal_code = 152031 | area_code_type = STD ਕੋਡ | area_code = 01637 | registration_plate = PB60 (ਪੀਬੀ60) | blank_name_sec1 = ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ | blank_info_sec1 = ਛੱਤਿਆਣਾ — ਪੰਚਾਇਤ ਅਧੀਨ ਕੇਵਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ | blank1_name_sec1 = ਰਕਬਾ | blank1_info_sec1 = ਲਗਭਗ 2,477 ਏਕੜ; ਲਗਭਗ 2,400 ਏਕੜ ਖੇਤੀਯੋਗ ਅਤੇ 50 ਏਕੜ ਟਿੱਬਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਕਬਾ; ਫਿਰਨੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ 75 ਏਕੜ; ਪੰਚਾਇਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਗਭਗ 15 ਕਿੱਲੇ | blank2_name_sec1 = ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ | blank2_info_sec1 = ਲਗਭਗ 756(2011) ਘਰ; 2,800 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ; 3 ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥ — ਨੰਬਰ 82, 83 ਅਤੇ 84 | blank3_name_sec1 = ਆਵਾਜਾਈ ਅਤੇ ਸੜਕਾਂ | blank3_info_sec1 = ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਲਗਭਗ 25 ਕਿ.ਮੀ.; ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਲਗਭਗ 16 ਕਿ.ਮੀ.; ਬਠਿੰਡਾ–ਮੁਕਤਸਰ ਹਾਈਵੇ ਲਗਭਗ 3 ਕਿ.ਮੀ.; ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ–ਦੋਦਾ PMGSY ਸੜਕ; ਪਿੰਡ ਦੀ ਫਿਰਨੀ ਪੱਕੀ; 2 ਬੱਸ ਅੱਡੇ | blank4_name_sec1 = ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank4_info_sec1 = 1 ਡਾਕਖਾਨਾ; 6 ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ; 6 ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ; 4 ਰਾਸ਼ਨ ਡਿਪੂ; 2 CSC ਕੇਂਦਰ; 2 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ; 4 ਦੁੱਧ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਡੇਅਰੀਆਂ | blank5_name_sec1 = ਪਾਣੀ, ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ | blank5_info_sec1 = 1 ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ ਅਤੇ 1 ਪਾਣੀ ਦੀ ਟੈਂਕੀ; ਲਗਭਗ 400–500 ਟਿਊਬਵੈੱਲ/ਮੋਟਰ; ਖੇਤੀ ਲਈ 8 ਘੰਟੇ ਬਿਜਲੀ; ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾਲ; 6 ਮੋਗੇ; 3 ਛੱਪੜ | blank6_name_sec1 = ਸੰਚਾਰ, ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ | blank6_info_sec1 = 4G ਅਤੇ 5G ਮੋਬਾਈਲ ਨੈੱਟਵਰਕ; ਆਪਟੀਕਲ ਫਾਈਬਰ/ਬ੍ਰਾਡਬੈਂਡ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ Wi-Fi; BSNL ਲੈਂਡਲਾਈਨ; 1 ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ/ਸਟੇਡੀਅਮ, 1 ਵਾਲੀਬਾਲ ਮੈਦਾਨ ਅਤੇ 1 ਜਿਮ; ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ — ਦੋਦਾ, ਲੋਹਾਰਾ, ਸੁਖਨਾ, ਅਬਲੂ, ਬੁੱਟਰ, ਰੁਖਾਲਾ, ਸਾਹਿਬਚੰਦ ਅਤੇ ਭਲਾਈਆਣਾ; ਦਿੱਲੀ ਲਗਭਗ 385 ਕਿ.ਮੀ. | website = https://m.facebook.com/chhattiana555 }} '''ਛੱਤੇਆਣਾ''' ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]] ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਬਲਾਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡ ਤੋਂ 16 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 25 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਬਠਿੰਡਾ 35 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਹੈ । ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ, ਭੀਸੀਆਣਾ ਇਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ 8 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਆਂਢੀ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਖਾਲਾ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਬੁੱਟਰ ਸ਼ਰੀਹ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਭਲਾਈਆਣਾ (4 ਕਿ:ਮੀ) ਸਹਿਬਚੰਦ (3 ਕਿ:ਮੀ) ਸੁਖਣਾ ਅਬਲੂ (2 ਕਿ:ਮੀ) ’ਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ (8 ਕਿ:ਮੀ) ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 255 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੇ ਫ਼ਾਸਲੇ ’ਤੇ ਹੈ। ਬਸ ਸਰਵਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1972 ਤੱਕ ਇਹ ਪਿੰਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਸਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।1995 ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੁਕਤਸਰ ਨੂੰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਛੋਕੜ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਹਿਲਵਾਨ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਦਮਖੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਤੋਂ ਕੋਹਾਂ ਦੂਰ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਬਰਾੜ ਗੋਤ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਪਤ ਮਾਇਆ ਕੱਢ ਕੇ ਤਨਖ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਸੀ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਰ ਸਨ, ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਲੱਗਭੱਗ 1925 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੈ ਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਤੋਂ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹਾ 1870 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਹੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ ਉੱਪਰ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਹੈ ਜੋਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹਿਰੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਘਰ ਸੀ।1875 ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ ਗਜਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੱਗਭਗ 1920 ਵਿੱਚ ਕੋਠੀ ਵਿਚ ਤਾਰ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਮਹਿਕਮਾ ਹੋਰਾਂ ਕੋਠੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੋਸਟ ਆਫਿਸ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਤਾਰ ਬਾਬੂ ਦੀ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ। {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; hight:50%; !ਸ਼ਹਿਰ !ਡਾਕਖਾਨਾ !ਪਿੰਨ ਕੋਡ !ਖੇਤਰ !ਨਜਦੀਕ !ਥਾਣਾ |- |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਛੱਤਿਆਣਾ |152031 |ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ |ਕੋਟਭਾਈ |ਕੋਟਭਾਈ |} == ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ == * '''ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਸਰਕਾਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' * '''ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ'''{{cite web |title=Chhatiana (13) Village Map, PIN Code, Population |url=https://villagemapsindiasg.b-cdn.net/punjab/chhatiana-13-gidderbaha-muktsar-35351/ |access-date=18 September 2026}} * '''ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ''' — ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਮਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਪਏ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ਸਾਹਿਬ ਮੱਲਣ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਫੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਸਕੂਲ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ== *ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ *ਵਹਿਮੀ ਪੀਰ ਸਮਾਧ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਜੀ *ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ *ਪੁਰਾਤਨ ਮਿੱਠੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖੂਹ == ਪਿੰਡ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ == === 1. ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ === ਅਰਪਨਜੋਤ ਕੌਰ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ''Water Quality Prediction'' ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ 9ਵੇਂ National Level Exhibition and Project Competition (NLEPC) 2022 ਦੇ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। === 2. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਓਪਨ ਸਟੇਟ ਸ਼ਾਟ-ਪੁੱਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ 19.48 ਮੀਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਬੈਸਟ ਐਥਲੀਟ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।[https://www.youtube.com/watch?v=hVo7Wvr801I] === 3. ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ === ਕਰਨਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ 2026 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। Athletics Federation of India ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ 77 ਮੈਂਬਰੀ ਭਾਰਤੀ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ''Karanveer Singh — Shotput'' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। === 4. ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ === ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਛੱਤੇਆਣੀਆਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਿਲਵਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1915 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਦ ਸੱਤ ਫੁੱਟ ਦੋ ਇੰਚ, ਛਾਤੀ 44 ਇੰਚ ਅਤੇ ਵਜ਼ਨ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਲਾਇਆ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਪਹਿਲਵਾਨਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬੰਤਾ ਸਿੰਘ ਆਲਮਗੀਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਕੁਸ਼ਤੀ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 1972 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਲਮਗੀਰ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ‘ਰਛੀਨ’, ''ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੁਸਤਮ ਪਹਿਲਵਾਨ'', ਸਫ਼ਾ 230.</ref> === 5. ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ === ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੌਮੀ, ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। 2008–09 ਦੀਆਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਟਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ 90 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ, 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਇੰਡਿਵਿਜੁਅਲ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ 70 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਓਲੰਪਿਕ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਮਨ ਕੰਬੋਜ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ੇ 158, 223.</ref> 2008 ਵਿੱਚ ਯਾਂਗੂਨ, ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕੰਪਾਊਂਡ ਆਰਚਰੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਮਈ 2009 ਵਿੱਚ ਤਹਿਰਾਨ, ਇਰਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਦੂਜੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਚਰੀ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਟੀਮ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 214.</ref><ref>{{cite news |title=Indians dominate qualifiers |work=Hindustan Times |date=2009}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ, ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿਖੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਗ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੰਪਾਊਂਡ ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁੰਗਦਾ ਸ਼ੇਰਪਾ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਤਮੁਲੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੰਪਾਊਂਡ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{cite news |title=India bag six gold in Asian Archery GP |work=Press Trust of India, NDTV |date=24 October 2009}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 29ਵੀਂ ਸੀਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਚਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2008 ਵਿੱਚ ਪੂਨੇ ਵਿਖੇ 30 ਮੀਟਰ ਕੰਪਾਊਂਡ ਰਾਊਂਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ।<ref>ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ''Annual Quality Assurance Report 2008–2009'', ਸਫ਼ਾ 219.</ref> === 6. ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ === ਰਤਿੰਦਰਦੀਪ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਤੇ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ 2025 ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 650 ਵਿੱਚੋਂ 650 ਅੰਕ (100 ਫ਼ੀਸਦੀ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਮਰ ਦੇ ਟਾਈ-ਬ੍ਰੇਕ ਨਿਯਮ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=3 girls jointly score highest marks in Punjab Board Class 10 exams, topper decided through age criterion |work=The Indian Express |date=16 May 2025}}</ref> ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਨੈੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਅੰਡਰ-17 ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਗੇਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=Academic & athletic star: PSEB Class X second position holder is national-level netball player |work=The Tribune |date=16 May 2025}}</ref> === 7. ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ === ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2025 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ 98.60 ਫ਼ੀਸਦੀ ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news |title=Class 8th results: Excellent performance by various schools |work=Punjabi Tribune |date=2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Our Shining Star |work=Baba Farid Public Senior Secondary School, Chhattiana}}</ref> === 8. ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ === ਜਸ਼ਨਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਹੈ। ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਬਲਾਕ ਪੱਧਰੀ ਭਾਸ਼ਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ 64 ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ-1 ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਨਤੀਜਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਕੂਲ ''GHS Chhattiana'' ਅਤੇ ਨਾਮ ''Jashanpreet Kaur'' ਦਰਜ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=Block Level Bhashan Mukabla Result 22.06.2021 |publisher=Samagra Shiksha Abhiyan Punjab |date=22 June 2021}}</ref> === 9. 2026 ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ === 2026 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕੁਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਪਬਲਿਕ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦਸ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਹਰਮੀਨ ਕੌਰ ਨੇ 650 ਵਿੱਚੋਂ 631 ਅੰਕ (97.08%) ਲੈ ਕੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ, ਰਸਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੇ 625 ਅੰਕ (96.15%) ਲੈ ਕੇ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ, ਸਵੀਰੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 624 ਅੰਕ (96.00%) ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਥਾਨ, ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਨੇ 622 ਅੰਕ (95.69%) ਲੈ ਕੇ ਅੱਠਵਾਂ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਅਰਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 616 ਅੰਕ (94.77%) ਲੈ ਕੇ ਦਸਵਾਂ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web |title=Complete Stats Matriculation March 2026 |publisher=Punjab School Education Board |date=2026}}</ref> ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ — ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਦਿਓਲ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਕਾਰ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ “ਇੱਕ ਮਾਂ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਤੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ” ਗੀਤ ਗਾਇਕ ਜਸਵਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਵੱਲੋਂ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{cite news |title=ਛਾਂਵਾਂ ਠੰਢੀਆਂ ਨੇ ਬੋਹੜ ਦੀਆਂ |work=ਅਜੀਤ |date=22 August 2026}}</ref> ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ — ਡਾ. ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੰਘੇਰਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਮੈਡੀਕਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ 2023 ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ V.P.O. Chhattiana, Via Doda, Distt. Sri Muktsar Sahib ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਡੀਕਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੰਬਰ 41975 ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ MBBS ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ Government Medical College, Patiala ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ Guru Nanak Dev Hospital, Amritsar ਦੇ Cardiology ਵਿਭਾਗ ਨਾਲ ਵੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{cite web |title=Electoral Roll 2023 |url=https://punjabmedicalcouncil.in/wp-content/uploads/2023/08/ELECTORAL-ROLL-2023-AS-PER-PROVISIONS-IN-PUNJAB-MEDICAL-REGISTRATION-ACT-1916-AND-ITS-AMENDMENTS.pdf |website=Punjab Medical Council |access-date=21 September 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Details of Faculty Members |url=https://gmc.edu.in/pdf/Details-of-Faculty-Members-31-August-2024.pdf |website=Government Medical College, Amritsar |access-date=21 September 2026}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 1705 ਵਿਚ ਮੁਕਤਸਰ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਖਿਦਰਾਣੇ ਦੀ āਾਬ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ) ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਇਸ ਸਥਾਨ ਤੇ ਆਏ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਤਨਖਾਹ ਲਈ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਦਾਇਗੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ (1/10 ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਦਾ 10%) ਜੋ ਕਿ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਸਨ. ਦਸਵੇਂ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਕੇ ਆਪਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਤਨਖਾਹ ਵਜੋਂ ਵੰਡਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ. ਸਿਪਾਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸਨ ਪਰ ਇਕ ਸਿੱਖ-ਸਿਪਾਹੀ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। [2] ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਿਰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿੱਖੀ, ਬਪਤਿਸਮਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਵੇ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਬਚਾਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਈ ਮਹਾਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਾਝੇ ਲਈ ਬਚਾ ਲਿਆ"। ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਾਈ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਰਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। []] []] ਪੀਅਰ / ਪੀਰ ਸਯਦ ਇਬਰਾਹਿਮ, ਜੋ ਪੀਅਰ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਜਾਂ ਵੇਹਮੀ ਪੀਅਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਸਥਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ. ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਰਸਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ। []] []] []] ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਪਾਸੋਂ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਲੜੀਆਂ। ਸਿੱਖ-ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਵਾਧੂ ਸਿੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਫਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਪਤਸਰ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। [२] []] ਅੱਜ, ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਗੁਰੂਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ 2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ (ਉੱਪਰ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖੋ). == ਜਨਸੰਖਿਆ == ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਜਨਗਣਨਾ ਅੰਕੜੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। {| class="wikitable" ! ਸਾਲ !! ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ !! ਮਰਦ !! ਔਰਤਾਂ !! ਘਰ !! ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC) !! SC ਮਰਦ !! SC ਔਰਤਾਂ |- | 1951 || 1,152 || 638 || 514 || — || — || — || — |- | 1961 || 1,697 || 934 || 763 || 289 || 471 || 256 || 215 |- | 1971 || 2,102 || 1,118 || 984 || 354 || 736 || 340 || 396 |- | 1981 || 2,731 || 1,436 || 1,295 || 422 || 1,172 || 628 || 544 |- | 1991 || 2,924 || 1,540 || 1,384 || 485 || 1,375 || 742 || 633 |- | 2001 || 3,556 || 1,870 || 1,686 || 644 || 1,733 || 915 || 818 |- | 2011 || 3,815 || 2,035 || 1,780 || 756 || 1,962 || 1,042 || 920 |} ==ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ== '''1. 1883 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਅਤੇ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ Ferozepore District Gazetteer ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ “Chatteana” ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ Chatteana ਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ Inspection Choki ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ Jaitu Rajbaha ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ’ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[19] '''2. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ — ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਵਰਣਨ''' ਮੈਕਸ ਆਰਥਰ ਮੈਕਾਲਿਫ਼ ਦੀ The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ “Chhatiana” ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਜੀ Kaljharani ਤੋਂ Chhatiana ਵੱਲ ਗਏ। Chhatiana ਪਹੁੰਚਣ ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ Dan Singh ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਧਨ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਬਾਕੀ ਧਨ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦੇਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[20] '''3. ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ — ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਿਕਾਰਡ''' Who's Who: Punjab Freedom Fighters ਵਿੱਚ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ, ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਦਾ ਜਨਮ 1911 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ 1929 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6/1 ਪੰਜਾਬ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (INA) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ (P.O.W.) ਬਣੇ।[21] '''4. 1939 — ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ''' 1939 ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸ. ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾ ਇਤਿਹਾਸ (1926–1976) ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਧਾਰਾ 43(4) ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਨਵੀਂ ਚੁਣੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਤ੍ਰਤਾ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 1939 ਨੂੰ ਟਾਊਨ ਹਾਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਈ। ਹਾਜ਼ਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 50 ਉੱਤੇ “ਸ: ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਛਤਿਆਣਾ, ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ (ਫੀਰੋਜ਼ਪੁਰ)” ਦਰਜ ਹੈ।[22] '''5. 1934 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਰਿਕਾਰਡ''' 1934 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਗਜ਼ਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 319 of 1933 ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਦਾਰਾਂ (Name of the Debtors) ਵਜੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ, ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ Chhatiana ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ Date of Adjudication (ਦਿਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 2 ਮਾਰਚ 1934 ਅਤੇ Date of Hearing (ਸੁਣਵਾਈ ਦੀ ਤਾਰੀਖ): 16 ਜੂਨ 1934 ਦਰਜ ਹੈ।[23] '''6. 1925 — ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ''' 1925 ਦੇ ‘ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਅਧੀਨ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਸਥਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਗੁਪਤਸਰ ਐਂਡ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ’ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਜਾ 1925 ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਹੇਠ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।[24] '''7. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ Citrus Belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਣਾ''' 1963 ਦੇ citrus belt ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ: 1963 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ Soils of the Proposed Citrus Belt of Punjab ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਨਿੰਬੂ-ਜਾਤੀ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ Panjgram Kalan, Kala-Tiba, Wazidpur, Rajenwali, Daulatpur ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[25] '''8. 1963 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ Citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ Farmer (ਕਿਸਾਨ) ਅਤੇ Village (ਪਿੰਡ) ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਦਰਜ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Joginder Singh, Harcharan Singh, Kirpal Singh, Avtar Singh, Parduman Singh, Karam Singh, Joginder Singh, Fauja Singh, Avtar Singh ਅਤੇ Dewan Singh ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਿੱਚ citrus/ਬਾਗਬਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਹਵਾਲਾ ਹੈ.[26] '''9. 1959 — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਜ਼ਿਕਰ''' 1959 ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਉਦਾਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ’ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਦਾਸੀ ਧਰਮਸਾਲ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਤ ਅਨੁਸਾਰ ਛੱਤਿਆਣਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬਾਬਾ ਬੰਖੰਡੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਹਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਬਾਬਾ ਹਰ ਗਿਆਨ ਦਾਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਧਰਮਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਤਮਾ ਦਾਸ ਇਸ ਧਰਮਸਾਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਬਣੇ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਜੀਤ ਸੰਧੂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਖੋਜ-ਪ੍ਰਬੰਧ ‘ਦਿ ਉਦਾਸੀਜ਼ ਇਨ ਦ ਕਲੋਨੀਅਲ ਪੰਜਾਬ: 1849 ਏ.ਡੀ.–1947 ਏ.ਡੀ.’ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[27][28] '''10. ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ — ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸ''' ਇਸੇ ਹਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਇਬਰਾਹੀਮ ਬਹਮੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। '''11. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਪੰਨਾ 218 ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰ Brahmi (Ibrahim) ਦੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਆਉਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਅਤੇ Ajmer Singh ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ Sahib Chand, Kot Bhai, Rohila, Bambiha ਅਤੇ Bajak ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[29] '''12. ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਛੱਤਿਆਣਾ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜਾਂ ਦੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ''' ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਾਂਧੀ ਦੀ History of Sikh Gurus Retold: 1606–1708 C.E. ਵਿੱਚ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੂਪਾਣਾ, ਭੰਡੇਰ, ਗੁਰਸਰ, ਥੇਹੜੀ, ਬੰਬੀਹਾ, ਰੋਹੀਲਾ ਅਤੇ ਜੁੰਗਿਆਣਾ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੜੇ ਬਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਕਾਇਆ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਬਰਾੜਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਚੌਧਰੀ ਦਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਰਤਾਅ ’ਤੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਤਿਆਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜੱਦੀ ਸਥਾਨ ਮਹਿਮਾ ਸਵਾਈ ਜਾਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ।[30] '''13. ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ ਆਉਣਾ''' ਇਸੇ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮੁੜ ਛੱਤਿਆਣਾ, ਕੋਟ ਸਾਹਿਬ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੋਟ ਭਾਈ ਰਾਹੀਂ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਹੁੰਚੇ।[31] '''14. ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1950 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ‘ਮਾਲਵਾ ਦੇਸ਼ ਰਤਨ ਦੀ ਸਾਖੀ ਪੋਥੀ’ ਵਿੱਚ ਛਤਿਆਣੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਛਤਿਆਣੇ ਵਿਖੇ ਡੇਰਾ ਕਰਕੇ ਰਹੇ। ਇੱਥੇ ਬੈਰਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਨਖਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਅਸੁਪਾਲੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚਾਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਦਾਤ ਮੰਗੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਪਾਹੁਲ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਉਸ ਦੇ ਨਗਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।[32] '''15. 1960 — ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' 1960 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਦੀ ‘Encyclopaedia of Sikh Literature’ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਬਾਰੇ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਥਾਣਾ ਕੋਟ ਭਾਈ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁਕਤਸਰ ਤੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਗੁਪਤਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[33] '''16. ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ''' ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵਸਨੀਕ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੰਨ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਛੱਤੇਆਣਾ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਇਬਰਾਹੀਮ ਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿੰਘ ਸਜਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਹੁਲ ਛਕਾਈ। ਪਾਹੁਲ ਛਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਾਈ ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਰੱਖਿਆ।[34] '''17. ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ''' ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਸਿੰਘਾ ਦੀ The Encyclopedia of Sikhism (over 1000 Entries) ਵਿੱਚ “Chhattiana” ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1706 ਈ. ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਾੜ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।[35] '''18. ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ''' ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਅਸਥਾਨ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਮੁੜ ਨਿਰਮਾਣ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ 8 ਏਕੜ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।[36] '''19. 1934 — ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ''' 1934 ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਮਲਾ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਹਿਸੀਲ ਮੁਕਤਸਰ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤੀ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿੱਜੀ ਮੁਕੱਦਮਾ "ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵੀਰੋ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ" (Mst. Viro v. Waryam Singh) ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕੇਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ 1934 ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਮਾਈ ਵੀਰੋ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਮਕਾਨ 'ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਹੱਕ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ।[37] '''20. ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ''' ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਜਮੀਨ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਮਾਮਲਾ ਛੱਤਿਆਣਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਿੱਖ ਤਰਖਾਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਲਾਹੌਰ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਕਾਸ਼ਤਕਾਰ/ਦਸਤਕਾਰ ਵਰਗ (ਤਰਖਾਣ) ਆਮ ਕਿਸਾਨੀ ਰਿਵਾਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Customary Law) ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਕਾਨੂੰਨ (Personal Law) ਹੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਮਲਾ Mst. Viro v. Waryam Singh ਵਜੋਂ AIR 1934 Lahore 185 ਅਤੇ 147 Indian Cases 361 ਵਿੱਚ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।[38] '''21. 1883–84 — ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ''' ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਲ ਦੇ ''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84'' ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨੂੰ '''Chatteana Inspection Choki''' ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਰੀਖਣ ਚੌਕੀ ਜੈਤੋ ਰਜਬਾਹੇ ਦੇ '''27ਵੇਂ ਮੀਲ''' 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ChatteanaInspectionChoki1883">''Gazetteer of the Ferozepore District, 1883–84''. Punjab Government. p. 129.</ref> '''22. 1915 — ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ''' 1915 ਦੇ ਨਹਿਰੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਉੱਤੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਹਿਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਦੂਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਨਿਰੀਖਣ ਕੋਠੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੁੱਖ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕਮਰੇ, ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਇਸ਼ਨਾਨਘਰ, ਇੱਕ ਸਟੋਰ/ਦਫ਼ਤਰੀ ਕਮਰਾ, ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਰਸੋਈ/ਆਊਟਹਾਊਸ, ਛੋਟਾ ਸਟਾਫ਼/ਚੌਕੀਦਾਰ ਕਮਰਾ ਅਤੇ 40 ਫੁੱਟ × 10 ਫੁੱਟ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਾਲੀ ਢੱਕੀ ਵਰਾਂਡਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name="CanalInspectionSpecs">Public Works Department, Punjab (Irrigation Branch) (1915). ''Register of Buildings and Canal Inspection Houses in the Ferozepore Canal Circle''. Lahore: Punjab Government Press. p. 42. "Chhatiana Inspection House (Jaitu Rajbaha, Mile 27): Standard 2nd Class Bungalow with 2 main rooms, attached baths, and a front verandah measuring 40 ft x 10 ft."</ref> '''23. 1916–17 — ਨਹਿਰੀ ਗੇਜ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ''' 1916–17 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਵਰਕਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਉੱਤੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਅਤੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੇ ਗੇਜ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਦਾ ਦਰਜ ਹੋਣਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰੈਗੂਲੇਟਰ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰ ਦੀ „ਝਾਲ“ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |title=Statistics of Irrigation, Water Distribution and Working of Distributaries of the Canals in the Punjab for the Year 1916–17 |publisher=Punjab Public Works Department, Irrigation Branch |year=1917 |page=38 }}</ref> '''24. 1922 — ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ਼ ਸਹੂਲਤ''' 1922 ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੈਨਾਲ ਰੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿਖੇ ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਫ਼ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਨਹਿਰੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਨਹਿਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਨਹਿਰੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਭੇਜਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref>{{cite report |title=Posts & Telegraphs Punjab 1921–22 |year=1922 |page=54 }}</ref> '''25. 1872 — ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੰਦੋਬਸਤ''' 1872 ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਛੱਤਿਆਣਾ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਵਾ ਬਰਾੜ ਜੱਟਾਂ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵਸੋਂ ਅਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।<ref>{{cite book |last=Brandreth |first=E. L. |title=Report on the Revised Land Revenue Settlement of the Ferozepore District in the Panjab, 1868–1874 |publisher=Central Jail Press, Punjab Government |location=Lahore |year=1872 |page=84 }}</ref> '''26. 1885–86 — ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਦਾ ਮੈਸਨਰੀ ਆਰਚ (ਡਾਟ) ਪੁਲ''' 1885–86 ਵਿੱਚ ਜੈਤੋ ਰਜਵਾਹੇ ਦੇ 27ਵੇਂ ਮੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਮੈਸਨਰੀ ਆਰਚ (ਡਾਟ) ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪੁਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੌਰ ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਪੁਰਾਣਾ ਢਾਂਚਾ ਹੈ।<ref>{{cite report |title=Administration Report of the Public Works Department, Punjab, Irrigation Branch, for the year 1885–86 |publisher=Public Works Department, Punjab, Irrigation Branch |location=Lahore |year=1886 |page=52 }}</ref> '''27. ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ — ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters'' ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵਾਸੀ ਹਜ਼ੂਰਾ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਦਰਜ ਹੈ। ਉਹ 1911 ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸਨ, 1929 ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਅਤੇ 6/1 Punjab Regiment ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ (INA) ਨਾਲ ਜੁੜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਯੁੱਧਬੰਦੀ (POW) ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="SecondWorldWarINA">Singh, Fauja, ed. (1972). ''Who's Who: Punjab Freedom Fighters''. Vol. 1. Department of Punjab Historical Studies, Punjabi University, Patiala. p. 578. "Hazura Singh s/o Inder Singh, Village Chhattiana, Tehsil Muktsar, INA Freedom Fighter and POW at Singapore."</ref> '''28. 1925 — ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਪਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡ''' 1925 ਦੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ-I ਵਿੱਚ ਮੁਕਤਸਰ ਤਹਿਸੀਲ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਛੱਤਿਆਣਾ ਰੈਵਨਿਊ ਅਸਟੇਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ''Guptsar and Sahib Chand'' ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਜਾ ਐਕਟ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ 196 ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ।<ref name="GurdwarasAct1925">Punjab Legislative Council (1925). ''The Sikh Gurdwaras Act, 1925'' (Punjab Act VIII of 1925). Legislative Department, Punjab. Schedule I, serial no. 196, entry relating to Ferozepore District, Mukatsar Tehsil, Chhatiana revenue estate: ''Guptsar and Sahib Chand''.</ref> == ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ (ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਾਲੀਆ) == ਇਹ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਛੱਤਿਆਣਾ, [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। 1855 ਦੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਨੂੰ 29 ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਰਕਬਾ '''90,055 ਏਕੜ''' ਅਤੇ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕੁੱਲ ਮਾਮਲਾ '''₹12,432''' ਸੀ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', table of old Sikh ilákas as they stood in 1855: “Kot Bhai Jhumbha — 29 [agricultural villages], 90,055 acres, Revenue 12,432.” 1846 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਅਤੇ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਨੂੰ ਜਗੀਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਰੈਵਨਿਊ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ '''ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ''' ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', account of the Kot Bhai area and the Bhai of Jhumba and Bhai of Arnauli. 1855 ਦਾ ਇਹ ₹12,432 ਵਾਲਾ ਅੰਕ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਭਾਈ ਆਫ਼ ਝੁੰਬਾ ਜਾਂ ਭਾਈ ਆਫ਼ [[ਅਰਨੌਲੀ]] ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਵਸੂਲ ਕੀਤੀ ਰਕਮ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਫਸਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਦਾ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਹੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰੈਵਨਿਊ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੀ, ਜੋ 1872 ਦੇ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।''Gazetteer of the Ferozpur District'', description of revenue assignments and the 1872 settlement. 1855 ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਅਤੇ ਝੁੰਬਾ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਇਕੱਠੇ '''“Kot Bhai Jhumbha”''' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦਰਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 29 ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੇ ਪਿੰਡ, 90,055 ਏਕੜ ਰਕਬਾ ਅਤੇ ₹12,432 ਕੁੱਲ ਦਰਜ ਮਾਮਲਾ ਸੀ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਪੁਰਾਣੇ ਸਿੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ 1855 ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਾਲੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> 1872 ਦੀ ਨਵੀਂ ਲੈਂਡ ਸੈਟਲਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਕੀਤੇ ਗਏ। 1883 ਦੇ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾ ''Kot Bhai Jhumbha'' ਇਲਾਕਾ ਹੁਣ ਦੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''15 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹10,815''' ਸੀ, ਜਦਕਿ '''Jhumba''' ਜ਼ੈਲ ਵਿੱਚ '''14 ਪਿੰਡ''' ਅਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮਾਮਲਾ '''₹9,990''' ਦਰਜ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ੈਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ '''29 ਪਿੰਡ''' ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, Muktsar Tahsil ਦੀਆਂ Zails ਦੀ ਸਾਰਣੀ।</ref> ਇਹ ਵੰਡ 1872 ਦੀ settlement ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣੇ ਜ਼ੈਲਦਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ੈਲਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਜਿੰਨਾ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਬੀਲਾਈ ਵੰਡ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, “Zaildars, chief headmen, and village headmen” ਵਾਲਾ ਭਾਗ।</ref> ਕੋਟ ਭਾਈ ਥਾਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਇਲਾਕਾ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਛੱਤਿਆਣਾ ਲਈ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਕੇਂਦਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। 1883 ਦੇ ''Ferozepore District Gazetteer'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ [[ਮੁਕਤਸਰ]] ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ '''Muktsar, Kot Bhai ਅਤੇ Jalalabad''' ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>''Gazetteer of the Ferozpur District'', 1883, ਅਧਿਆਇ “Criminal, Police, and Gaols”, Muktsar Tahsil ਦੇ Police Stations।</ref> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਸੀ। 14 ਅਗਸਤ 1947 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ''Gazette of India'' ਵਿੱਚ ਵੀ Ferozepore West ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ '''“the police station area of Kot Bhai”''' ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>''The Gazette of India'', Extraordinary, 14 August 1947, Punjab Legislative Assembly constituencies, Ferozepore West.</ref> ਛੱਤਿਆਣਾ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਪੁਲਿਸ ਇਲਾਕੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਪਿੰਡ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਿੰਡ ਛੱਤਿਆਣਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ [[ਕੋਟ ਭਾਈ]] ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *[https://www.youtube.com/watch?v=r_x4ol9NaN4 "Apna Pind Sambhal"] {{ਮੁਕਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]] *https://www.facebook.com/ssbrar555 40ri3m2aue57dqfh66pku94cqzfrck4 ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਨਕਲਾਬ 0 54816 848747 848042 2026-09-30T14:07:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848747 wikitext text/x-wiki '''ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਨਕਲਾਬ''' ਅਗੇਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਾਲ ਮੌਕੇ ਅਜੋਕੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ਹੂਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ [[ਹਿਸਾਬ]], [[ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]], [[ਤਾਰਾ ਵਿਗਿਆਨ]], [[ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ]] ([[ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ]] ਸਮੇਤ) ਅਤੇ [[ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ]] ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name="Galileo">Galileo Galilei, ''Two New Sciences'', trans. [[Stillman Drake]], (Madison: Univ. of Wisconsin Pr., 1974), pp 217, 225, 296–7.</ref><ref name="Moody"/><ref name="Clagett">Marshall Clagett, ''The Science of Mechanics in the Middle Ages,'' (Madison, Univ. of Wisconsin Pr., 1961), pp. 218–19, 252–5, 346, 409–16, 547, 576–8, 673–82; Anneliese Maier, "Galileo and the Scholastic Theory of Impetus," pp. 103–123 in ''On the Threshold of Exact Science: Selected Writings of Anneliese Maier on Late Medieval Natural Philosophy,'' (Philadelphia: Univ. of Pennsylvania Pr., 1982).</ref><ref name="Hannam, James 2011 p342">Hannam, p. 342</ref><ref name="Grant"/><ref>"Scientific Revolution" in ''[[Encarta]]''. 2007. [http://encarta.msn.com/encyclopedia_701509067/Scientific_Revolution.html.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031205204251/http://encarta.msn.com/encyclopedia_701509067/Scientific_Revolution.html |date=2003-12-05 }} {{Cite web |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_701509067/Scientific_Revolution.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028110638/http://encarta.msn.com/encyclopedia_701509067/Scientific_Revolution.html |archive-date=2009-10-28 |url-status=dead}}</ref> ਇਹ ਇਨਕਲਾਬ [[ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤੀ]] ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ [[ਯੂਰਪ]] 'ਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛੇਤੀ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਗਿਆਨਕ ਇਨਕਲਾਬ]] iz0b903wbfcwfn1aa0lznu6ao3vjm40 ਸੁਰੱਈਆ 0 54834 848878 847717 2026-09-30T20:39:16Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848878 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਸੁਰੱਈਆ | image = Suraiya image.png | birth_name = ਸੁਰੱਈਆ ਜਮਾਲ ਸ਼ੇਖ | native_name = ثریا | alias = Queen of Melody | background = solo_singer | birth_date = {{Birth date|df=y|1929|06|15}} | death_date = {{Death date and age|df=yes|2004|01|31|1929|6|15}} | death_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਭਾਰਤ]] | birth_place = [[ਲਾਹੌਰ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] | religion = [[ਇਸਲਾਮ]] | film industry = [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] }} '''ਸੁਰੱਈਆਜਮਾਲ ਸ਼ੇਖ''' (15 ਜੂਨ 1929 – 31 ਜੂਨ 2004) 40ਵਿਆਂ ਅਤੇ 50ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਹਰਲੇ ਨਾਮ ਸੁਰੱਈਆ ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।<ref>[http://www.hindu.com/thehindu/fr/2004/02/06/stories/2004020601060100.htm Came like a Meteor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828143355/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2004/02/06/stories/2004020601060100.htm |date=2013-08-28 }} [[The Hindu]], 6 February 2004.</ref><ref>[http://www.screenindia.com/old/archive/archive_fullstory.php?content_id=7266 Tribute:Suraiya]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2024|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} [[Screen (magazine)]], 13 February 2004.</ref><ref>[http://www.outlookindia.com/article.aspx?222779 Tribute:Suraiya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131101025954/http://www.outlookindia.com/article.aspx?222779 |date=2013-11-01 }} [[Outlook (magazine)]], 31 January 2004.</ref> 1941 ਵਿੱਚ ਸੁਰੇਈਆ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ 'ਤਾਜ ਮਹਿਲ' ਵਿੱਚ ਚਾਈਲਡ ਸਟਾਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।'ਸੋਚਾ ਥਾ ਕਿਆ, ਕਿਆ ਹੋ ਗਿਆ'...'ਦਿਲ ਨਾਦਾਂ ਤੁਝੇ ਹੂਆ ਕਿਆ ਹੈ' ਔਰ 'ਯੇ ਅਜੀਬ ਦਾਸਤਾਂ' ਵਰਗੇ ਗਾਣਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਮੁਲਕ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਹਰਤ ਦਿੱਤੀ। ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਮਯਾਬ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ 'ਅਨਮੋਲ ਘੜੀ'...' ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ' ਔਰ 'ਰੁਸਤਮ ਓ ਸੁਹਰਾਬ' ਖ਼ਾਸ ਸਨ। ਸੁਰੇਈਆ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾਣ ਵਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਰਹੀ। 1963 ਵਿੱਚ 'ਰੁਸਤਮ ਓ ਸੁਹਰਾਬ' ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਚੌਂਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰੀਟਾਇਰਮੈਂਟ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੜੇ ਸਾਰੇ ਫ਼ਲੈਟ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਔਲਾਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਆਖ਼ਰੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ਼ ਉਸਦੇ ਪੜੌਸੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹੀ ਫ਼ਲੈਟ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਇੰਤਕਾਲ ਹੋਇਆ। ==ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ== [[File:Suraiya 2013 stamp of India.jpg|thumb|upright=1.1|Suraiya on a 2013 stamp of India]] ਸੁਰੱਈਆ ਦਾ ਜਨਮ [[15 ਜੂਨ]], [[1929]] ਨੂੰ [[ਲਾਹੌਰ]] ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਜਮਾਲ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਸ਼ੇਖ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਰੀਨ ਡਰਾਈਵ ਦੇ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਹਿਲ' ਵਿਖੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ (ਫਿਰ ਬੰਬੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਚਲੇ ਗਏ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਾਮਾ, ਐਮ. ਜ਼ਹੂਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ, ਜੋ 1930ਵਿਆਂ ਦੇ ਬੰਬੇ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਲਨਾਇਕ ਬਣ ਗਏ। ਉਸਨੇ ਨਿਊ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਜੋ ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ, ਜੇ.ਬੀ. ਪੈਟਿਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਸੁਰੱਈਆ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == [[ਤਸਵੀਰ:Mumbai_03-2016_27_skyline_at_Marine_Drive.jpg|thumb|ਸੁਰਈਆ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।]] ਸੁਰਈਆ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1929 ਨੂੰ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਂਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] (ਹੁਣ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]) ਵਿੱਚ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਜਮਾਲ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਮੁਮਤਾਜ ਸ਼ੇਖ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਰੀਨ ਡਰਾਈਵ ਵਿਖੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ [[ਮੁੰਬਈ]] (ਉਦੋਂ ਬੰਬਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ) ਚਲਾ ਆਇਆ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਮਾਮੇ, ਐਮ. ਜ਼ਹੂਰ, ਜੋ 1930 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬੰਬਈ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖਲਨਾਇਕ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨਾਨੀ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੇਗਮ ਨਾਲ ਰਲ ਗਏ।<ref>{{Cite web |last=K Naresh Kumar |date=15 June 2020 |title=Suraiya was the highest paid actress-singer in the 1950s, known about her life |url=https://www.thehansindia.com/cinema/bollywood/she-was-the-highest-paid-actress-singer-in-the-1950s-628197 |access-date=31 December 2021 |website=The Hans India}}</ref> ਸੁਰਈਆ ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਧਾਰਮਿਕ [[ਮੁਸਲਮਾਨ]] ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਬੰਬਈ ਦੇ ਫੋਰਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਿਊ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜੇ. ਬੀ. ਪੇਟਿਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਫਾਰ ਗਰਲਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਨਾਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਸੁਰਈਆ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚ [[ਰਾਜ ਕਪੂਰ]] ਅਤੇ [[ਮਦਨ ਮੋਹਨ]] ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ [[ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ]] 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਸੁਰਈਆ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਿਖਲਾਈ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ ।<ref>{{Cite web |title=Singer : Suraiya : Lyrics and video of Hindi Film Songs – Page 1 of 36 |url=https://www.hindigeetmala.net/singer/suraiya.php |access-date=27 January 2017 |publisher=hindigeetmala.net}}</ref> ਇੱਕ ਕੱਟਡ਼ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਸੁਰਈਆ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ [[ਇਸਲਾਮ]] ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸੁਰਈਆ ਸਾਹਿਤ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ [[ਉਰਦੂ]] ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪੜਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Suraiya Death Anniversary: How Suraiya ruled the silver screen after start from All India Radio |url=https://www.jagran.com/entertainment/bollywood-suraiya-death-anniversary-how-she-debut-at-bollywood-suraiya-career-movies-and-biography-23641865.html |access-date=31 January 2024 |publisher=Jagran.in}}</ref><ref name="uncrowned queen">{{Cite web |title=Suraiya – The uncrowned queen of her time |url=https://www.telegraphindia.com/india/singing-star-of-40s-falls-silent-in-sleep/cid/768721 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180320094543/https://www.telegraphindia.com/india/singing-star-of-40s-falls-silent-in-sleep/cid/768721 |archive-date=20 March 2018 |access-date=29 January 2022 |website=The Telegraph}}</ref> ==ਸਨਮਾਨ== 1946 ਵਿੱਚ, ਨੂਰਜਹਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੇਂਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਰੱਈਆ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਅਨਮੋਲ ਘੜੀ" ਨੇ ਬੰਬੇ (ਹੁਣ 'ਮੁੰਬਈ') ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ 'ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ' (ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 25 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਦੌੜ) ਮਨਾਈ। 1951 ਵਿੱਚ, ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ-ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਅੰਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕਵਰ ਉੱਤੇ ਸੁਰੱਈਆ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਲੱਗੀ।<ref>[http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/anniversary-special-3/ Anniversary Special]. ''The Indian Express'' (3 October 2014). Retrieved 2018-11-08.</ref> 1954 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਦੌਰਾਨ 1954 ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ("ਤੁਮਨੇ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੀ ਰੂਹ ਕੋ ਜਿੰਦਾ ਕਰ ਦੀਆ")। ਸੁਰੱਈਆ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਆਸਕਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਯੋਗ ਸਮਝੀ।<ref name="tribuneindia.com">{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040208/spectrum/main4.htm|title=SURAIYA A Tribute O door jaane wale...|author=Kaur, Devinder Bir |work=The Sunday Tribune |date=8 February 2004}}</ref> ਨਵੰਬਰ 1956 ਵਿੱਚ, ਸੁਰੱਈਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਡੈਲੀਗੇਟ ਦੇ ਵਜੋਂ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਪੂਰ, ਨਰਗਿਸ, ਕਾਮਿਨੀ ਕੌਸ਼ਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IDoy5ELBHN0 Raj Kapoor in Baku (Azerbaijan, November, 1956)]. YouTube (28 October 2015). Retrieved 2018-11-08.</ref> 1996 ਵਿੱਚ, ਸੁਰੱਈਆ ਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਸੰਬਰ 1998 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੋ-ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="thehindu">{{cite news|work=The Hindu|url=http://www.thehindu.com/2004/02/01/stories/2004020104301000.htm|title=She transported one to a bygone, beautiful era|date=1 February 2004|accessdate=27 January 2017}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003 ਨੂੰ, ਸੁਰੱਈਆ ਨੂੰ ਦਾਦਾ ਫਾਲਕੇ ਦੀ 134ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਦਾਦਾ ਸਾਹਬ ਫਾਲਕੇ ਅਕਾਦਮੀ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਵਰਲਡ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Suraiya-Ramanand-Sagar-honoured/articleshow/44995279.cms Suraiya, Ramanand Sagar honoured]. ''The Times of India'' (30 April 2003). Retrieved 2018-11-08.</ref> 3 ਮਈ, 2013 ਨੂੰ, ਇੱਕ ਡਾਕ ਟਿਕਟ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਪੋਸਟ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ 100 ਸਾਲਾ' ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.cuttingthechai.com/2013/07/6382/100-years-of-indian-cinema-india-posts-50-commemorative-stamps/|title=100 Years of Indian Cinema: India Post's 50 commemorative stamps|first=Soumyadip|last=Choudhury|date=18 July 2013|publisher=|accessdate=3 September 2016}}</ref> 2013 ਵਿੱਚ, ਸੁਰੱਈਆ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ 100 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਸਰਬੋਤਮ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਸਲੀ ਦਿੱਖ ਦੇ ਨਾਲ 'ਬੈਸਟ ਆਨ ਸਕ੍ਰੀਨ ਬਿਊਟੀ' ਵਜੋਂ ਵੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>[https://www.indiatvnews.com/lifestyle/news/suraiya-s-ethnic-look-voted-best-244.html Suraiya's ethnic look voted best]. indiatvnews.com. 24 February 2013.</ref> == ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ == {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="95%" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! ਸਾਲ!! ਫ਼ਿਲਮ !! ਪਾਤਰ !! ਟਿੱਪਣੀ |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1961 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1961]] || [[ਸ਼ਮ੍ਹਾ (1961 ਫ਼ਿਲਮ)|ਸ਼ਮ੍ਹਾ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1954 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1954]] || [[ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ (1954 ਫ਼ਿਲਮ)|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗਾਲਿਬ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1951 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1951]] || [[ਦੋ ਸਿਤਾਰੇ (1951 ਫ਼ਿਲਮ)|ਦੋ ਸਿਤਾਰੇ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1951 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1951]] || [[ਰਾਜਪੂਤ (1951 ਫ਼ਿਲਮ)|ਰਾਜਪੂਤ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1951 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1951]] || [[ਸਨਮ (1951 ਫ਼ਿਲਮ)|ਸਨਮ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1950 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1950]] || [[ਨੀਲੀ (1950 ਫ਼ਿਲਮ)|ਨੀਲੀ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1950 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1950]] || [[ਦਾਸਤਾਨ (1950 ਫ਼ਿਲਮ)|ਦਾਸਤਾਨ]] || ਇੰਦਰਾ || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1950 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1950]] || [[ਅਫ਼ਸਰ (1950 ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਫ਼ਸਰ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1950 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1950]] || [[ਖਿਲਾੜੀ (1950 ਫ਼ਿਲਮ)|ਖਿਲਾੜੀ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1950 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1950]] || [[ਕਮਲ ਕੇ ਫੂਲ (1950 ਫ਼ਿਲਮ)|ਕਮਲ ਕੇ ਫੂਲ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1949 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1949]] || [[ਸ਼ਾਇਰ (1949 ਫ਼ਿਲਮ)|ਸ਼ਾਇਰ]] || ਰਾਨੀ || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1949 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1949]] || [[ਚਾਰ ਦਿਨ (1949 ਫ਼ਿਲਮ)|ਚਾਰ ਦਿਨ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1949 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1949]] || [[ਨਾਚ (1949 ਫ਼ਿਲਮ)|ਨਾਚ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1949 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1949]] || [[ਸ਼ਾਯਰ (1949 ਫ਼ਿਲਮ)|ਸ਼ਾਯਰ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1949 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1949]] || [[ਜੀਤ (1949 ਫ਼ਿਲਮ)|ਜੀਤ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1949 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1949]] || [[ਸਿੰਗਾਰ (1949 ਫ਼ਿਲਮ)|ਸਿੰਗਾਰ]] || || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1948 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1948]] || [[ਵਿਦਿਆ (1948 ਫ਼ਿਲਮ)|ਵਿਦਿਆ]] || ਵਿਦਿਆ || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1946 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1946]] || [[ਅਨਮੋਲ ਘੜੀ (1946 ਫ਼ਿਲਮ)|ਅਨਮੋਲ ਘੜੀ]] || ਬਸੰਤੀ || |- |[[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1943 ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ|1943]] || [[ਹਮਾਰੀ ਬਾਤ (1943 ਫ਼ਿਲਮ)|ਹਮਾਰੀ ਬਾਤ]] || || |- |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{commons category|Suraiya}} * {{cite web|url=http://www.hindigeetmala.net/singer/suraiya.php|publisher=hindigeetmala.net|title=Singer: Suraiya: Lyrics and video of Hindi Film Songs – Page 1 of 36|accessdate=27 January 2017}} * [https://web.archive.org/web/20100714103444/http://cineplot.com/music/legends-suraiya/ Legends – Suraiya: Her profile, Interview, complete list of her songs and reviews of her films] * {{IMDb name|id=0839534|name=Suraiya}} * [http://expressindia.indianexpress.com/news/ie/daily/19980130/03051004.html "Suraiya: the reluctant goddess"] ''[[The Indian Express]]''. [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ]] 1x42wfgvrdqtmpwe4jn0n3tjfpuvg6m ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh 3 56837 848839 845468 2026-09-30T18:36:25Z MediaWiki message delivery 7061 /* This Month in Education: September 2026 */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 848839 wikitext text/x-wiki {{ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ}}[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill|Satdeep Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satdeep Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੮:੩੧, ੧ ਮਾਰਚ ੨੦੧੫ (UTC) ਮਦਦ ਦੇਣ ਅਤੇ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਹਿਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ।ਮੈਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਿੱਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ।ਰਫਤਾਰ ਅਜੇ ਧੀਮੀ ਹੈ। == ਸਵਾਲ == {{ ਮਦਦ }} ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਹਵਾਲੇ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜੀਦੇ ਹਨ? [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੧:੧੫, ੨੯ ਮਾਰਚ ੨੦੧੫ (UTC) :ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ [https://en.wikipedia.org/wiki/Help:Referencing_for_beginners#Manual_referencing ਇਹ ਲਿੰਕ ] ਦੇਖ ਲਵੋ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਤੇ ਫਰਮੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਵਾਲੇ ਜੋੜਨ ਲਈ ਹੈ।ਪੂਰੀ ਮਦਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਫਰਮਿਆਂ ਨਾਲ ਹਵਾਲੇ ਜੋੜ ਸਕੋਗੇ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮੁਹਾਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Guglani|Guglani]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Guglani|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੫:੦੨, ੨੯ ਮਾਰਚ ੨੦੧੫ (UTC) ::ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ, ਜਨਾਬ। ਹੌਲ਼ੀ-ਹੌਲ਼ੀ ਸਿੱਖ ਜਾਓਗੇ ਕੋਈ ਔਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਕੇਰਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਵੀ ਲਿੰਕ <nowiki><ref></nowiki> ਅਤੇ <nowiki></ref></nowiki> ਟੈਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਲਿਖ ਕੇ ਇਹਨਾਂ ਟੈਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਲਾਇਨ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਹਵਾਲਾ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਮਿਸਾਲ ਵੇਖੋ: <pre>ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ।<ref>www.example.com/abc/def.htm</ref></pre> ਅਤੇ ਹਾਂ ਸਫ਼ੇ/ਲੇਖ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੇ <nowiki>==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}}</nowiki> ਲਿਖਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲਿਓ। :-) --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Radioshield|Radioshield]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Radioshield|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੧੬:੨੫, ੨੯ ਮਾਰਚ ੨੦੧੫ (UTC) :::ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ ਪੰਕਤੀ ਇੰਝ ਦਿਖੇਗੀ ਇਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨਾਲ਼ ਹੋਈ।<ref>www.example.com/abc/def.htm</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} :-)[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Guglani|Guglani]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Guglani|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੦:੪੨, ੩੦ ਮਾਰਚ ੨੦੧੫ (UTC) ਹੁਣ ਗੱਲ ਕੁਝ ਸਮਝ ਪਈ ਹੈ ।ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਜੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੨੦:੧੫, ੩੦ ਮਾਰਚ ੨੦੧੫ (UTC) <ref>ਕਮਲਦੀੋਪ ਸਿੰਘ </ref> ==ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਲੇਖ ਨੂੰ ਜੋੜਣ ਸਬੰਧੀ == ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਕਿਸੇ ਲੇਖ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੋੜ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੀ[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ੦੭:੫੬, ੨੮ ਅਪ੍ਰੈਲ ੨੦੧੫ (UTC) :ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ {{ਪਿੰਗ|Mulkh Singh}} ਜੀ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੇਖ ਨੂੰ ਦੂਜੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਹੇਠ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਕਰਦੇ ਜਾਓ * ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿ ਪੰਨੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ * ਜੇਕਰ ਸੂਚੀ ਦਿਖ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਲੇਖ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਤਾਂ * ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ '''ਬੋਲੀਆਂ''' ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ Add Links ਨਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਦਬਾਓ ਅਰਥਾਤ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ * ਇਸਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬਕਸਾ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਇਸ ਬਕਸੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਆਗਤ-ਖੇਤਰ (input fields) ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ। * ਪਹਿਲੇ ਆਗਤ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ '''enwiki''' ਭਰ ਦੇਵੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜਾ ਆਗਤ-ਖੇਤਰ ਵੀ ਲਿਖਣ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। * ਦੂਜੇ ਆਗਤ-ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਿਤ ਪੰਨੇ ਦਾ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਾਲੇ ਪੰਨੇ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਹੈ ਉਹ ਲਿਖ ਦੇਵੋ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ done ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਨੇ ਨੂੰ refresh ਯਾਨੀ ਕਿ ਮੁੜ-ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਣੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੰਨਾ ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਵੇਗਾ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satnam S Virdi|Satnam S Virdi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satnam S Virdi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:09, 7 ਅਪਰੈਲ 2016 (UTC) == ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਸਬੰਧੀ == ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਨ ਜੋ ਪੰਨੇ ਤੁਸੀਂ ਸੁਧਾਰੇ ਹਨ ਜ਼ਰਾ ਇੱਕ ਝਾਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲਵੋ ਕਿ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਉਹ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ_ਸੁਧਾਰ_ਐਡਿਟਾਥਾਨ_(1-30_ਅਪਰੈਲ_2016)|ਇਸ ਸੂਚੀ]] ਜੋੜੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਲੇਖ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰਹਿ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਧੰਨਵਾਦ। --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satnam S Virdi|Satnam S Virdi]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satnam S Virdi|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:49, 6 ਮਈ 2016 (UTC) ==ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ== {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}}; width=100%;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Articles for improvement star.svg|200px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ (1-30 ਅਪਰੈਲ 2016)|ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ]]''' |- |style="vertical-align: middle; direction:ltr; border-top: 1px solid gray;" |<br/> '''ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਸੁਧਾਰ ਐਡਿਟਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ!''' <br/>'''ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੰਦੇ ਰਹੋਗੇ।'''--[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Baljeet Bilaspur|Baljeet Bilaspur]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Baljeet Bilaspur|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:14, 8 ਮਈ 2016 (UTC) |} ==[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ਜੀ ਦੇ ਲੇਖ == [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ਜੀ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ,ਤੁਹਾਡੇ ਕਈ ਲੇਖ ਬੜੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਹਨ ਮਸਲਨ "ਕਿਸਾਨ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ " ਵਾਲਾ ਲੇਖ| ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਲੇਖ ਵੀ ਬਣਾਓਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ| ਧਨਵਾਦ --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Harvinder Chandigarh|Harvinder Chandigarh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Harvinder Chandigarh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:20, 22 ਅਗਸਤ 2016 (UTC) == ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਰਨਸਟਾਰ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[ਤਸਵੀਰ:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ਮੂਲ ਬਾਰਨਸਟਾਰ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਪਰ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਂ, ਉਮੀਦ ਹੈ ਇਹ ਮਿਹਨਤ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nirmal Brar Faridkot|Nirmal Brar]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nirmal Brar Faridkot|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:59, 30 ਜੂਨ 2018 (UTC) |} ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਜੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ==ਸਵਾਲ== {{ਮਦਦ}} ਮੈਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹਵਾਲੇ ਦੇਣ ਲਈ ਲਿੰਕ ਤੋਂ ਹੀ ਵੇਰਵਾ generate ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾ english ਜਾਂ ENG US ਆਪੇ ਭਰਿਆ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਲਿੰਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਦੂਜਾ ਲਿੰਕ ਵਾਲੇ ਲੇਖ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ।ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ edit ਵਾਲਾ ਤਰੀਕਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕੀ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬੱਚਤ ਹੋ ਸਕੇ ? ਮਦਦ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੀ। [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Mulkh Singh|Mulkh Singh]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Mulkh Singh|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:21, 23 ਜੁਲਾਈ 2018 (UTC) == MiniTTT ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਬਾਰੇ == ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ {{ping|Mulkh Singh}} ਜੀ, [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ]] ਉੱਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 15-16 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ MiniTTT ਕਰਵਾਉਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਦੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸੱਥ ਤੇ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ [https://pa.wikipedia.org/wiki/ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸੱਥ#15-16_ਜੂਨ_ਨੂੰ_ਪੰਜਾਬ_ਵਿੱਚ_MiniTTT_ਕਰਵਾਉਣ_ਸੰਬੰਧੀ ਇੱਥੇ] ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਧੰਨਵਾਦ - [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satpal (CIS-A2K)|Satpal (CIS-A2K)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Satpal (CIS-A2K)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:55, 5 ਜੂਨ 2019 (UTC) == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:55, 9 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19352893 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 19:35, 20 ਸਤੰਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19397776 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, There are only a few weeks left to take the Community Insights Survey! We are 30% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! With this poll, the Wikimedia Foundation gathers feedback on how well we support your work on wiki. It only takes 15-25 minutes to complete, and it has a direct impact on the support we provide. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(sasiawps,act5) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 17:30, 4 ਅਕਤੂਬਰ 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(sasia_wps,act5)&oldid=19433037 --> == ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ == ਪਿਆਰੇ {{ping|user:Mulkh Singh}}, ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਖੋਜ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰੋ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_2i2sbUVQ4RcH7Bb ਕੁਝ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦਿਓ] ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀਡੀਓ ਕੌਲਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਂ ਤਹਿ ਕਰਾਂਗੇ। ਧੰਨਵਾਦ, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:BGerdemann (WMF)|BGerdemann (WMF)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:BGerdemann (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:14, 2 ਜੂਨ 2020 (UTC) ਇਹ ਸਰਵੇ ਇੱਕ ਤੀਜੀ ਧਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਸੰਭਾਲਣ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, [https://drive.google.com/file/d/1ck7A3qq9Lz3lEjHoq4PYO-JJ8c7G6VVW/view ਸਰਵੇਖਣ ਪ੍ਰਾਈਵੇਸੀ ਸਟੇਟਮੈਂਟ] ਵੇਖੋ। == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:05, 11 ਜੂਨ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-1/PT2.0_Participants&oldid=20161046 --> </div> == We sent you an e-mail == Hello {{PAGENAME}}, Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled "The Community Insights survey is coming!". If you have questions, email surveys@wikimedia.org. You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]]. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:53, 25 ਸਤੰਬਰ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&oldid=20479295 --> == WMWM 2021 Newsletter #1 == Namaskar, You are receiving this notification as you are one of the subscriber of [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter|Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter]]. We are sharing with you the first newsletter featuring news, updates and plans related to the event. You can find our first issue '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-01|here]]'''. If you do not want to receive this kind of notification further, you can remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|here]]. Sent through [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:57, 1 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20717190 --> == Reminder: Festive Season 2020 edit-a-thon == Dear Wikimedians, Hope you are doing well. This message is to remind you about "[[Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]", which is going to start from tonight (5 December) 00:01 am and will run till 6 December, 11:59 pm IST. <br/><br/> Please give some time and provide your support to this event and participate. You are the one who can make it successful! Happy editing! Thank You [[User:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 15:53, 4 December 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Festive_Season_2020_Participants&oldid=20746996 --> == Token of appreciation: Festive Season 2020 edit-a-thon == <div style=" border-left:12px red ridge; padding-left:18px;box-shadow: 10px 10px;box-radius:40px;>[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|110px]] Hello, we would like to thank you for participating in [[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]. Your contribution made the edit-a-thon fruitful and successful. Now, we are taking the next step and we are planning to send a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the given Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further. Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBp37KHGhzcSTVJnNU7PSP_osgy5ydN2-nhUplrZ6aD7crZg/viewform here]. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:52, 14 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/list/Festive_Season_2020_Participants&oldid=20811654 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #2 == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;> Hello,<br> The second edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have started a logistics assessment. The objective of the survey is to collect relevant information about the logistics of the Indian Wikimedia community members who are willing to participate in the event. Please spend a few minutes to fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdkSwR3UHRZnD_XYIsJhgGK2d6tJpb8dMC4UgJKAxyjZKA2IA/viewform this form]. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2020-12-16|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 01:40, 17 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> == Submission Open for Wikimedia Wikimeet India 2021 == ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it'' Hello, We are excited to announce that submission for session proposals has been opened for Wikimedia Wikimeet India 2021, the upcoming online wiki-event which is to be conducted from 19 – 21 February 2021 during the occasion of International Mother Language Day. The submission will remain open until 24 January 2021. '''You can submit your session proposals here -'''<br/> https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions<br/> {{Clickable button 2|Click here to Submit Your session proposals|class=mw-ui-progressive|url=https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Wikimeet_India_2021/Submissions}} A program team has been formed recently from highly experienced Wikimedia volunteers within and outside India. It is currently under the process of expansion to include more diversity in the team. The team will evaluate the submissions, accept, modify or reject them, design and finalise the program schedule by the end of January 2021. Details about the team will come soon. We are sure that you will share some of your most inspiring stories and conduct some really exciting sessions during the event. Best of luck for your submissions! Regards,<br/> Jayanta<br/> On behalf of WMWM India 2021 <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> ==Wikipedia Asian Month 2020== [[File:WAM logo without text.svg|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear organizers, Many thanks for all your dedication and contribution of [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020]]. We are here welcome you update the [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020/Organizers and jury members|judge member list]], [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020/Status|status]] and [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020/Ambassadors|ambassador list]] for Wikipedia Asian Month 2020. Here will be two round of qualified participants' address collection scheduled: January 1st and January 10th 2021. To make sure all the qualified participants can receive their awards, we need your kind help. If you need some assistance, please feel free to contact us via sending email to info@asianmonth.wiki. To reduce misunderstanding, please contact us in English. Happy New Year and Best wishes, [[:meta:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2020.12 </div> [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gaurav Jhammat|Gaurav Jhammat]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gaurav Jhammat|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:33, 30 ਦਸੰਬਰ 2020 (UTC) ਮੁਬਾਰਕਾਂ ਮੁਲਖ ਸਿੰਘ ਜੀ। ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2020 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੇਖ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ਉੱਪਰ ਰਹੇ। ਇਸ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਧਾਈ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ-ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖੋਂਗੇ। ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਲਈ ਸ਼ੁਭਕਾਮਨਾਵਾਂ। == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #3 == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;> Hello,<br> Happy New Year! The third edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened proposals for session submissions. If you want to conduct a session during the event, you can propose it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Submissions|here]] before 24 Jamuary 2021. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-01-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]]. -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:56, 1 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20756436 --> <!-- Message sent by User:Bodhisattwa@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20915971 --> == Reminder: Wikipedia 20th celebration "the way I & my family feels" == <div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px;> '''Greetings,''' A very Happy New Year 2021. As you know this year we are going to celebrate Wikipedia's 20th birthday on 15th January 2021, to start the celebration, I like to invite you to participate in the event titled '''"[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_20th_celebration_the_way_I_%26_my_family_feels Wikipedia 20th celebration the way I & my family feels]"''' The event will be conducted from 1st January 2021 till 15th January and another one from 15th January to 14th February 2021 in two segments, details on the event page. Please have a look at the event page: ''''"[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_20th_celebration_the_way_I_%26_my_family_feels Wikipedia 20th celebration the way I & my family feels]"''' Let's all be creative and celebrate Wikipedia20 birthday, '''"the way I and my family feels"'''. If you are interested to contribute please participate. Do feel free to share the news and ask others to participate. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Marajozkee|Marajozkee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Marajozkee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:27, 1 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) </div> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants, Jury members and Organizers, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2020, the sixth Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2020. Please kindly fill '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform the form]''', let the postcard can send to you asap! * This form will be closed at February 15. * For tracking the progress of postcard delivery, please check '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organizers and jury members|this page]]'''. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2020/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia 20th anniversary celebration edit-a-thon == [[File:WP20Symbols CAKE1.svg|thumb|70px|right]] Dear editor, I hope this message finds you well. [[:m: Wikipedia 20th anniversary celebration edit-a-thon|Wikipedia 20th anniversary celebration edit-a-thon]] is going to start from tomorrow. This is a gentle reminder. Please take part. Happy editing. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:03, 8 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_20th_anniversary_celebration_edit-a-thon/lists/Participants&oldid=20941552 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for Wikipedia Asian Month postcard 15/02/2021 UTC 23:59. If you haven't filled the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform Google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Postcards and Certification|wait for the postcard and tracking emails]]. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01 </div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #4 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Happy New Year! The fourth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before 16 February 2021. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-16-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:12, 17 ਜਨਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=20977965 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].<br>[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:49, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=21052845 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Newsletter #5 == <div style="border:1px #808080 ridge; background:Azure; padding:8px;> Hello,<br> Greetings!! The fifth edition of Wikimedia Wikimeet India 2021 newsletter has been published. We have opened the registration for participation for this event. If you want to participate in the event, you can register yourself [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]] before '''16 February 2021'''. There are other stories. Please read the '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Newsletter/2021-02-01|full newsletter here]]'''. To subscribe or unsubscribe the newsletter, please visit [[:m:Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2021|this page]].<br>[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:53, 3 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikimedia_Wikimeet_India_2021&oldid=21052845 --> == Wikimedia Wikimeet India 2021 Program Schedule: You are invited 🙏 == [[File:WMWMI logo 2.svg|right|150px]] <div lang="en" class="mw-content-ltr">Hello {{BASEPAGENAME}}, Hope this message finds you well. [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021|Wikimedia Wikimeet India 2021]] will take place from '''19 to 21 February 2021 (Friday to Sunday)'''. Here is some quick important information: * A tentative schedule of the program is published and you may see it [[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|here]]. There are sessions on different topics such as Wikimedia Strategy, Growth, Technical, etc. You might be interested to have a look at the schedule. * The program will take place on Zoom and the sessions will be recorded. * If you have not registered as a participant yet, please register yourself to get an invitation, The last date to register is '''16 February 2021'''. * Kindly share this information with your friends who might like to attend the sessions. Schedule : '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Program|Wikimeet program schedule]]'''. Please register '''[[:m:Wikimedia Wikimeet India 2021/Registration|here]]'''. Thanks<br/> On behalf of Wikimedia Wikimeet India 2021 Team </div> <!-- Message sent by User:Jayantanth@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Wikimeet_India_2021/list/active&oldid=21060878 --> == This Month in Education: February 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 2 • February 2021</span> ----<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/February 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/February 2021/Headlines|Headlines]] • [[metawiki:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ----<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span><div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/February 2021/Education news bytes|Wikimedia Education news bytes]] * [[outreach:Education/News/February 2021/Featured education community member of February 2021|Featured education community member of February 2021]] * [[outreach:Education/News/February 2021/Karvachar Wikiclub continues its activities online|Karvachar Wikiclub continues its activities online]] * [[outreach:Education/News/February 2021/Over 4,000 references added|Over 4,000 more references added! 1Lib1Ref campaign in Poland]] * [[outreach:Education/News/February 2021/Philippines Climate Change Translate-a-thon|Philippines Climate Change Translate-a-thon]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 07:34, 24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21035028 --> == This Month in Education: February 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 2 • February 2021</span> ----<span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/February 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/February 2021/Headlines|Headlines]] • [[metawiki:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ----<span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span><div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/February 2021/Education news bytes|Wikimedia Education news bytes]] * [[outreach:Education/News/February 2021/Featured education community member of February 2021|Featured education community member of February 2021]] * [[outreach:Education/News/February 2021/Karvachar Wikiclub continues its activities online|Karvachar Wikiclub continues its activities online]] * [[outreach:Education/News/February 2021/Over 4,000 references added|Over 4,000 more references added! 1Lib1Ref campaign in Poland]] * [[outreach:Education/News/February 2021/Philippines Climate Change Translate-a-thon|Philippines Climate Change Translate-a-thon]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 12:20, 24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21035028 --> == [Small wiki toolkits] Workshop on "Debugging/fixing template errors" - 27 March 2021 (Saturday) == Greetings, this is to inform you that as part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, a workshop on "Debugging/fixing template errors" will be conducted on upcoming Saturday (27 March). We will learn how to address the common template errors on wikis (related but not limited to importing templates, translating them, Lua, etc.) Details of the workshop are as follows: *Date: 27 March *Timings: 15:30 to 17:00 (IST), 15:45 to 17:15 (NPT), 16:00 to 17:30 (BST) *Languages supported: English and Hindi *Meeting link: https://meet.google.com/cyo-mnrd-ryj If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Debugging_template_errors_workshop|sign-up on the registration page]]. Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 13:03, 23 ਮਾਰਚ 2021 (UTC) ''If you would like unsubscribe from updates related "Small wiki toolkits - South Asia", kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].'' <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21249539 --> == [Small wiki toolkits] Workshop on "Debugging/fixing template errors" - 27 March 2021 (Saturday) == Greetings, this is to inform you that as part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, a workshop on "Debugging/fixing template errors" will be conducted on upcoming Saturday (27 March). We will learn how to address the common template errors on wikis (related but not limited to importing templates, translating them, Lua, etc.) Details of the workshop are as follows: *Date: 27 March *Timings: 15:30 to 17:00 (IST), 15:45 to 17:15 (NPT), 16:00 to 17:30 (BST) *Languages supported: English and Hindi *Meeting link: https://meet.google.com/cyo-mnrd-ryj If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Debugging_template_errors_workshop|sign-up on the registration page]]. Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 14:08, 23 ਮਾਰਚ 2021 (UTC) ''If you would like unsubscribe from updates related "Small wiki toolkits - South Asia", kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].'' <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21249539 --> == This Month in Education: March 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 3 • March 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/March 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/March 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/March 2021/A Wikipedia Webinar for Indonesian Women Teachers|A Wikipedia Webinar for Indonesian Women Teachers]] * [[outreach:Education/News/March 2021/Educational program of GLAM Macedonia|Educational program of GLAM Macedonia]] * [[outreach:Education/News/March 2021/Filling Gaps - the Conference about Education in Poland|Filling the Gaps & Open Education Week]] * [[outreach:Education/News/March 2021/Featured education community member of March 2021|Meet this month's featured Wikimedia & Education community member: Bara'a Zama'reh]] * [[outreach:Education/News/March 2021/Using Wikipedia and Bridging the Gender Gap: In-Service training for Teachers in Philippines|Using Wikipedia and Bridging the Gender Gap: In-Service training for Teachers in Philippines]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 11:46, 26 ਮਾਰਚ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21247888 --> == [Small wiki toolkits] Workshop on Workshop on "Designing responsive main pages" - 30 April (Friday) == As part of the Small wiki toolkits (South Asia) initiative, we would like to inform you about the third workshop of this year on “Designing responsive main pages”. During this workshop, we will learn to design the main page of a wiki to be responsive. This will allow the pages to be mobile-friendly, by adjusting the width and the height according to various screen sizes. Participants are expected to have a good understanding of Wikitext/markup and optionally basic CSS. Details of the workshop are as follows: *Date: 30 April 2021 (Friday) *Timing: [https://zonestamp.toolforge.org/1619785853 18:00 to 19:30 (India / Sri Lanka), 18:15 to 19:45 (Nepal), 18:30 to 20:00 (Bangladesh)] *Languages supported: English, Hindi *Meeting link: https://meet.google.com/zfs-qfvj-hts If you are interested, please [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Registration#Designing_responsive_main_pages|sign-up on the registration page]]. Regards, [[:m:Small_wiki_toolkits/South_Asia/Organization|Small wiki toolkits - South Asia organizers]], 05:53, 24 ਅਪਰੈਲ 2021 (UTC) ''If you would like unsubscribe from updates related "Small wiki toolkits - South Asia", kindly remove yourself from [[:m:Global message delivery/Targets/Small wiki toolkits - South Asia|this page]].'' <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21367255 --> == This Month in Education: April 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 4 • April 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/April 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/April 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/April 2021/Collaboration with Brusov State University|Collaboration with Brusov State University]] * [[outreach:Education/News/April 2021/Editing contest "Meet Russia"|Editing contest "Meet Russia"]] * [[outreach:Education/News/April 2021/Educational project: Wikipedia at the University with the University Center for Economic-Administrative Sciences|Educational project: Wikipedia at the University with the University Center for Economic-Administrative Sciences (Centro Universitario de Ciencias Económico Administrativas (CUCEA)) of the University of Guadalajara]] * [[outreach:Education/News/April 2021/Regional Meeting of Latin American Education by the EWOC|Regional Meeting of Latin American Education by the EWOC]] * [[outreach:Education/News/April 2021/Students of the Faculty of Philosophy in Belgrade have started an internship program|Students of the Faculty of Philosophy in Belgrade have started an internship program]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 22:48, 25 ਅਪਰੈਲ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21372399 --> == This Month in Education: April 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 4 • April 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/April 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/April 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issuse</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/April 2021/Collaboration with Brusov State University|Collaboration with Brusov State University]] * [[outreach:Education/News/April 2021/Editing contest "Meet Russia"|Editing contest "Meet Russia"]] * [[outreach:Education/News/April 2021/Educational project: Wikipedia at the University with the University Center for Economic-Administrative Sciences|Educational project: Wikipedia at the University with the University Center for Economic-Administrative Sciences (Centro Universitario de Ciencias Económico Administrativas (CUCEA)) of the University of Guadalajara]] * [[outreach:Education/News/April 2021/Regional Meeting of Latin American Education by the EWOC|Regional Meeting of Latin American Education by the EWOC]] * [[outreach:Education/News/April 2021/Students of the Faculty of Philosophy in Belgrade have started an internship program|Students of the Faculty of Philosophy in Belgrade have started an internship program]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 00:17, 26 ਅਪਰੈਲ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21372399 --> == This Month in Education: May 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 5 • May 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/May 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/May 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/May 2021/A Multimedia-Rich Wikiversity MOOC from Brazil|A Multimedia-Rich Wikiversity MOOC from Brazil]] * [[outreach:Education/News/May 2021/Featured education community member of May 2021|Meet this month's featured Wikimedia & Education community member: Maria Weronika Kmoch]] * [[outreach:Education/News/May 2021/Offline workshop with Nikola Koperniku High School in Albania|Offline workshop with Nikola Koperniku High School in Albania]] * [[outreach:Education/News/May 2021/Wiki Education Program Organized with the University Students for the First time in Bangladesh|Wiki Education Program Organized with the University Students for the First time in Bangladesh]] * [[outreach:Education/News/May 2021/Wikimedia Commons workshop with high school students in Kosovo; Workshop with telecommunication students at University of Prishtina|Wikimedia Commons workshop with high school students in Kosovo]] * [[outreach:Education/News/May 2021/Wikipedia training for the Safeguardians of the Intangible Cultular Heritage|Wikipedia training for the Bearers of Intangible Cultural Heritage in Poland]] * [[outreach:Education/News/May 2021/“Writing a Wikipedia article isn’t as difficult and unimaginable as it seems”: A case for Wikipedia Education Program in Ukraine|“Writing a Wikipedia article isn’t as difficult and unimaginable as it seems”: A case for Wikipedia Education Program in Ukraine]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 17:39, 27 ਮਈ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21425406 --> == SWT South Asia Workshops: Feedback Survey == Thanks for participating in one or more of [[:m:Small wiki toolkits/South Asia/Workshops|small wiki toolkits workshops]]. Please fill out this short feedback survey that will help the program organizers learn how to improve the format of the workshops in the future. It shouldn't take you longer than 5-10 minutes to fill out this form. Your feedback is precious for us and will inform us of the next steps for the project. Please fill in the survey before 24 June 2021 at https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSePw0eYMt4jUKyxA_oLYZ-DyWesl9P3CWV8xTkW19fA5z0Vfg/viewform?usp=sf_link. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:51, 9 ਜੂਨ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=21367255 --> == This Month in Education: June 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 6 • June 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/June 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/June 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/June 2021/Children writing for an encyclopedia – is it possible?|Can children write articles for a wiki encyclopedia?]] * [[outreach:Education/News/June 2021/Editing contest "Biosphere reserves in the world"|Editing contest "Biosphere reserves in the world"]] * [[outreach:Education/News/June 2021/Training & workshop on Wikidata and Wikimedia Commons with students from Municipal Learning Center, Gurrakoc|Training & workshop on Wikidata and Wikimedia Commons with students from Municipal Learning Center, Gurrakoc]] * [[outreach:Education/News/June 2021/Wiki for Human Rights Campaign in the Philippines|Wiki for Human Rights Campaign in the Philippines]] * [[outreach:Education/News/June 2021/Wiki-School program in Poland at the end of school year|Wikipedia makes children and teachers happy!]] * [[outreach:Education/News/June 2021/Workshop with students of Language Faculty of Philology, University of Prishtina "Hasan Prishtina"|Workshop with the students of Language Faculty of Philology, University of Prishtina "Hasan Prishtina"]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:57, 23 ਜੂਨ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21553405 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:46, 30 ਜੂਨ 2021 (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21670000 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], 06:32, 23 ਜੁਲਾਈ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774692 --> == This Month in Education: July 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 7 • July 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/July 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/July 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/July 2021/UHI Editathon celebrates 10 years as a university|University celebrates 10th anniversary with an Editathon]] * [[outreach:Education/News/July 2021/A paper on Students' Attitudes Towards the Use of Wikipedia|A paper on Students' Attitudes Towards the Use of Wikipedia]] * [[outreach:Education/News/July 2021/Announcing the Training of Trainers program for Reading Wikipedia in the Classroom!|Announcing the Training of Trainers program for "Reading Wikipedia in the Classroom"]] * [[outreach:Education/News/July 2021/MOOC Conocimiento Abierto y Software Libre|MOOC Conocimiento Abierto y Software Libre]] * [[outreach:Education/News/July 2021/Leamos Wikipedia en Bolivia|Updates on the Leamos Wikipedia en Bolivia 2021]] * [[outreach:Education/News/July 2021/E-lessons on Wikipedia from Wikimedia Polska|Virtual lessons on Wikipedia from Wikimedia Polska for schools]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:32, 3 ਅਗਸਤ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21829196 --> == Feedback for Mini edit-a-thons == Dear Wikimedian, Hope everything is fine around you. If you remember that A2K organised [[:Category: Mini edit-a-thons by CIS-A2K|a series of edit-a-thons]] last year and this year. These were only two days long edit-a-thons with different themes. Also, the working area or Wiki project was not restricted. Now, it's time to grab your feedback or opinions on this idea for further work. I would like to request you that please spend a few minutes filling this form out. You can find the form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdNw6NruQnukDDaZq1OMalhwg7WR2AeqF9ot2HEJfpeKDmYZw/viewform here]. You can fill the form by 31 August because your feedback is precious for us. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:58, 16 ਅਗਸਤ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == This Month in Education: August 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 8 • August 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/August 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/August 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/August 2021/Workshop for the Teachers from Poland|GLAM-wiki Summer in the City: Polish Teachers met in Warsaw]] * [[outreach:Education/News/August 2021/Wikipedia for School – our largest article contest for Ukrainian teachers|Wikipedia for School – our largest article contest for Ukrainian teachers]] * [[outreach:Education/News/August 2021/The importance of Social Service: Modality of educational linkage with ITESM, Querétaro campus and Wikimedia Mexico|The importance of Social Service: Modality of educational linkage with ITESM, Querétaro campus and Wikimedia Mexico]] * [[outreach:Education/News/August 2021/"Searching for the unschooling vibes around Wikipedia" at the Wikimania 2021|Wikimania 2021 and the unschooling vibes around Wikipedia by Wikimedia Polska, Education team]] * [[outreach:Education/News/August 2021/Open Foundation West Africa Introduces KIWIX Offline to the National Association of Graduate Teachers|Open Foundation West Africa Introduces KIWIX Offline to the National Association of Graduate Teachers]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:38, 25 ਅਗਸਤ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21914750 --> == ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰੱਸਟੀ ਚੌਣਾਂ ਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ। == ਡਿਅਰ Mulkh Singh, ਤੁਸੀ ਇਹ ਈਮੇਲ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰਸਟੀ ਚੌਣਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪੌਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ | ਚੋਣਾਂ ੧੮ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ੩੧ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਗਿਆਂ | ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਪਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਟਰਸਟੀ ਬੋਰਡ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|ਬੋਰਡ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਦਾ ਫੈਂਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ | [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰਸਟੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਇਸ ਸਾਲ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਮਿਓਨਟੀ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਨੀ ਹੈ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ੧੯ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨਾਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ | [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|੨੦੨੧ ਦੇ ਬੋਰਡ ਟਰਸਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਲਗਭਗ ੭੦.੦੦੦ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ | ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ! ਚੋਣਾਂ ੨੩.੫੯ ਯੂਟੀਸੀ ੩੧ ਆਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀ ਨੇ | *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਿਕਿਉਰ ਪੋਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੋਟ ਕਰੋ''']] | ਜੇ ਤੁਸੀ ਪਹਿਲਾ ਵੋਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ | ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਹੋਨ | [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ਇਸ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਨਕਾਰੀ ਲਈ ਪੜੋ]]| [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:37, 28 ਅਗਸਤ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946145 --> == This Month in Education: September 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 9 • September 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/September 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/September 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/September 2021/Cultural history on Wikipedia|Cultural history on Wikipedia]] * [[outreach:Education/News/September 2021/Education program in Ukraine is finally back to offline|Education program in Ukraine is finally back to offline!]] * [[outreach:Education/News/September 2021/Reading Wikipedia in the Classroom Module Distribution in the Philippines|Reading Wikipedia in the Classroom Module Distribution in the Philippines]] * [[outreach:Education/News/September 2021/Senior Citizens WikiTown 2021: Týn nad Vltavou|Senior Citizens WikiTown 2021: Týn nad Vltavou]] * [[outreach:Education/News/September 2021/WikiXLaEducación: New contest to include articles about education on Wikipedia|#WikiXLaEducación: New contest to include articles about education on Wikipedia]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:43, 26 ਸਤੰਬਰ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22072998 --> == Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary == [[File:Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon poster 2nd.pdf|thumb|100px|right|Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon]] Dear Wikimedian, Hope you are doing well. Glad to inform you that A2K is going to conduct a mini edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary. It is the second iteration of Mahatma Gandhi mini edit-a-thon. The edit-a-thon will be on the same dates 2nd and 3rd October (Weekend). During the last iteration, we had created or developed or uploaded content related to Mahatma Gandhi. This time, we will create or develop content about Mahatma Gandhi and any article directly related to the Indian Independence movement. The list of articles is given on the [[:m: Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon|event page]]. Feel free to add more relevant articles to the list. The event is not restricted to any single Wikimedia project. For more information, you can visit the event page and if you have any questions or doubts email me at nitesh@cis-india.org. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:33, 28 ਸਤੰਬਰ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == This Month in Education: October 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 10 • October 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/October 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/October 2021/1st joint contest Wikimedia UG Georgia and the Ministry of Education of Georgia.|1st joint contest Wikimedia UG Georgia and the Ministry of Education of Georgia]] * [[outreach:Education/News/October 2021/Promoting more inclusive and equitable support for the Wikimedia Education community|Promoting more inclusive and equitable support for the Wikimedia Education community]] * [[outreach:Education/News/October 2021/The Second Online EduWiki Camp in Serbia|The Second Online EduWiki Camp in Serbia]] * [[outreach:Education/News/October 2021/University courses in the UK|Higher and further education courses in the UK]] * [[outreach:Education/News/October 2021/Wikipedia on Silesia Cieszyn in Poland|Wikipedia on Silesia Cieszyn in Poland and in Czech Republic]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:41, 26 ਅਕਤੂਬਰ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22208730 --> == This Month in Education: November 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 11 • November 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Education/Newsletter/November 2021|Contents]] • [[m:Education/Newsletter/November 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Education/News/November 2021/We talked about EduWiki Outreach Collaborators and how Wikimedia Serbia played a role being a part of it|We talked about EduWiki Outreach Collaborators and how Wikimedia Serbia played a role being a part of it]] * [[m:Education/News/November 2021/Welcome to Meta!|Welcome to Meta!]] * [[m:Education/News/November 2021/Wikipedia Education Program in Ukraine in 2021|Wikipedia Education Program in Ukraine in 2021]] * [[m:Education/News/November 2021/Wikipedia and Education Mentorship Program-Serbia and Philippines Partnership|Wikipedia and Education Mentorship Program-Serbia and Philippines Partnership]] * [[m:Education/News/November 2021/Launch of the Wikimedia Research Fund!|Launch of the Wikimedia Research Fund!]] * [[m:Education/News/November 2021/Education projects in the Land of Valencia|Education projects in the Land of Valencia]] * [[m:Education/News/November 2021/A Hatch-Tyap-Wikipedia In-person Training Event|A Hatch-Tyap-Wikipedia In-person Training Event]] * [[m:Education/News/November 2021/Celebrating Sq Wikipedia Birthday with the Vasil Kamami High School students|Celebrating Sq Wikipedia Birthday with the Vasil Kamami High School students]] * [[m:Education/News/November 2021/Celebrating Wikidata with the Nikola Koperniku High School students|Celebrating Wikidata with the Nikola Koperniku High School students]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:19, 21 ਨਵੰਬਰ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22360687 --> == First Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, We are glad to inform you that the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|second iteration of Wikimedia Wikimeet India]] is going to be organised in February. This is an upcoming online wiki event that is to be conducted from 18 to 20 February 2022 to celebrate International Mother Language Day. The planning of the event has already started and there are many opportunities for Wikimedians to volunteer in order to help make it a successful event. The major announcement is that [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions for sessions]] has opened from yesterday until a month (until 23 January 2022). You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2021-12-23|first newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:36, 24 ਦਸੰਬਰ 2021 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 05:44, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == Second Newsletter: Wikimedia Wikimeet India 2022 == Dear Wikimedian, Happy New Year! Hope you are doing well and safe. It's time to update you regarding [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022|Wikimedia Wikimeet India 2022]], the second iteration of Wikimedia Wikimeet India which is going to be conducted in February. Please note the dates 18 to 20 February 2022 of the event. The [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|submissions]] has opened from 23 December until 23 January 2022. You can propose your session [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Submissions|here]]. We want a few proposals from Indian communities or Wikimedians. For more updates and how you can get involved in the same, please read the [[:m: Wikimedia Wikimeet India 2022/Newsletter/2022-01-07|second newsletter]] If you want regular updates regarding the event on your talk page, please add your username [[:m: Global message delivery/Targets/Wikimedia Wikimeet India 2022|here]]. You will get the next newsletter after 15 days. Please get involved in the event discussions, open tasks and so on. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:04, 8 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/WMWM_2021_users_list&oldid=22491850 --> == This Month in Education: January 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span><br/> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 1 • January 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/30-h Wikipedia Article Writing Challenge|30-h Wikipedia Article Writing Challenge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Announcing Wiki Workshop 2022|Announcing Wiki Workshop 2022]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Final exhibition about Cieszyn Silesia region|Final exhibition about Cieszyn Silesia region]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Join us this February for the EduWiki Week|Join us this February for the EduWiki Week]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Offline Education project WikiChallenge closed its third edition|Offline Education project WikiChallenge closed its third edition]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian|Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program|Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew|Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew]] </div></div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:29, 24 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22669905 --> == This Month in Education: January 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span><br/> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 1 • January 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/30-h Wikipedia Article Writing Challenge|30-h Wikipedia Article Writing Challenge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Announcing Wiki Workshop 2022|Announcing Wiki Workshop 2022]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Final exhibition about Cieszyn Silesia region|Final exhibition about Cieszyn Silesia region]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Join us this February for the EduWiki Week|Join us this February for the EduWiki Week]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Offline Education project WikiChallenge closed its third edition|Offline Education project WikiChallenge closed its third edition]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian|Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program|Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew|Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew]] </div></div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 21:14, 24 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22669905 --> == International Mother Language Day 2022 edit-a-thon == Dear Wikimedian, CIS-A2K announced [[:m:International Mother Language Day 2022 edit-a-thon|International Mother Language Day]] edit-a-thon which is going to take place on 19 & 20 February 2022. The motive of conducting this edit-a-thon is to celebrate International Mother Language Day. This time we will celebrate the day by creating & developing articles on local Wikimedia projects, such as proofreading the content on Wikisource, items that need to be created on Wikidata [edit Labels & Descriptions], some language-related content must be uploaded on Wikimedia Commons and so on. It will be a two-days long edit-a-thon to increase content about languages or related to languages. Anyone can participate in this event and editors can add their names [https://meta.wikimedia.org/wiki/International_Mother_Language_Day_2022_edit-a-thon#Participants here]. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:13, 15 ਫ਼ਰਵਰੀ 2022 (UTC) <small> On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == This Month in Education: February 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English ... {{int:please-translate}} <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 2 • February 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</div> </div> <div style="column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Open Foundation West Africa Expands Open Movement With UHAS|Open Foundation West Africa Expands Open Movement With UHAS]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Celebrating the 18th anniversary of Ukrainian Wikipedia|Celebrating the 18th anniversary of Ukrainian Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Integrating Wikipedia in the academic curriculum in a university in Mexico|Integrating Wikipedia in the academic curriculum in a university in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Results of "Reading Wikipedia" workshop in the summer school of Plan Ceibal in Uruguay|Results of "Reading Wikipedia" workshop in the summer school of Plan Ceibal in Uruguay]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/WikiFundi, offline editing plateform : last release notes and how-tos|WikiFundi, offline editing plateform : last release notes and how-tos]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Writing Wikipedia as an academic assignment in STEM fields|Writing Wikipedia as an academic assignment in STEM fields]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/The Learning and Connection – 1Lib1Ref with African Librarians|The Learning and Connection – 1Lib1Ref with African Librarians]] </div> </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:09, 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22886200 --> == International Women's Month 2022 edit-a-thon == Dear Wikimedians, Hope you are doing well. Glad to inform you that to celebrate the month of March, A2K is to be conducting a mini edit-a-thon, International Women Month 2022 edit-a-thon. The dates are for the event is 19 March and 20 March 2022. It will be a two-day long edit-a-thon, just like the previous mini edit-a-thons. The edits are not restricted to any specific project. We will provide a list of articles to editors which will be suggested by the Art+Feminism team. If users want to add their own list, they are most welcome. Visit the given [[:m:International Women's Month 2022 edit-a-thon|link]] of the event page and add your name and language project. If you have any questions or doubts please write on [[:m:Talk:International Women's Month 2022 edit-a-thon|event discussion page]] or email at nitesh@cis-india.org. Thank you [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:53, 14 ਮਾਰਚ 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == This Month in Education: March 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English... Please help translate to your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 3 • March 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Arte+Feminismo Pilipinas:Advocacy on Women Empowerment|Arte+Feminismo Pilipinas:Advocacy on Women Empowerment]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/The edit-a-thon on Serbian Wikipedia on the occasion of Edu Wiki Week|The edit-a-thon on Serbian Wikipedia on the occasion of Edu Wiki Week]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Call for Participation: Higher Education Survey|Call for Participation: Higher Education Survey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Collection of Good Practices in Wikipedia Education|Collection of Good Practices in Wikipedia Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Conversation: Open education in the Wikimedia Movement views from Latin America|Conversation: Open education in the Wikimedia Movement views from Latin America]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/EduWiki Week 2022, celebrations and learnings|EduWiki Week 2022, celebrations and learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/EduWiki Week in Armenia|EduWiki Week in Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Open Education Week at the Universidad Autónoma de Nuevo León|Open Education Week at the Universidad Autónoma de Nuevo León]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Wikipedia + Education Talk With Leonard Hagan|Wikipedia + Education Talk With Leonard Hagan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Wikimedia Israel cooperates with Yad Vashem in developing a training course for teachers|Wikimedia Israel cooperates with Yad Vashem in developing a training course for teachers]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:58, 25 ਮਾਰਚ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23020683 --> == Indic Hackathon | 20-22 May 2022 + Scholarships == Hello {{PAGENAME}}, <small>''(You are receiving this message as you participated previously participated in small wiki toolkits workshops.)''</small> We are happy to announce that the [[:m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] will be organizing [[:m:Indic Hackathon 2022|Indic Hackathon 2022]], a regional event as part of the main [[:mw:Wikimedia Hackathon|Wikimedia Hackathon]] taking place in a hybrid mode during 20-22 May. The regional event will be an in-person event taking place in Hyderabad. As it is with any hackathon, the event’s program will be semi-structured i.e. while we will have some sessions in sync with the main hackathon event, the rest of the time will be upto participants’ interest on what issues they are interested to work on. The event page can be seen at <span class="plainlinks">https://meta.wikimedia.org/wiki/Indic_Hackathon_2022</span>. We have full scholarships available to enable you to participate in the event, which covers travel, accommodation, food and other related expenses. The link to scholarships application form is available on the event page. The deadline is 23:59 hrs 17 April 2022. Let us know on the event talk page or send an email to {{email|contact|indicmediawikidev.org}} if you have any questions. We are looking forward to your participation. Regards, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:43, 12 ਅਪਰੈਲ 2022 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Small_wiki_toolkits_-_South_Asia&oldid=23135275 --> == This Month in Education: April 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English... Please help translate to your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 4 • April 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Audio-Educational Seminar of Wikimedia Mexico|Audio-Educational Seminar of Wikimedia Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Dagbani Wikimedians using digital TV broadcast to train Wikipedia contributors in Ghana|Dagbani Wikimedians using digital TV broadcast to train Wikipedia contributors in Ghana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Digital Education & The Open Space With Herbert Acheampong|Digital Education & The Open Space With Herbert Acheampong]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/HerStory walks as a part of edit-a-thons|HerStory walks as a part of edit-a-thons]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Join us for Wiki Workshop 2022|Join us for Wiki Workshop 2022]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/The youngest member of Tartu Wikiclub is 15-year-old student|The youngest member of Tartu Wikiclub is 15-year-old student]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 12:52, 24 ਅਪਰੈਲ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23177152 --> == Translation request == Hello. Can you translate and upload the articles [[:en:National Museum of History of Azerbaijan]] and [[:en:National Art Museum of Azerbaijan]] in Punjabi Wikipedia? Yours sincerely, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Multituberculata|Multituberculata]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Multituberculata|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:13, 9 ਮਈ 2022 (UTC) == This Month in Education: May 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 5 • May 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[Education/News/May 2022/Wiki Hackathon in Kwara State|Wiki Hackathon in Kwara State]] * [[Education/News/May 2022/Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete|Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete]] * [[Education/News/May 2022/Education in Kosovo|Education in Kosovo]] * [[Education/News/May 2022/Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes|Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes]] * [[Education/News/May 2022/Tyap Wikipedia Goes Live|Tyap Wikipedia Goes Live]] * [[Education/News/May 2022/Spring 1Lib1Ref edition in Poland|Spring 1Lib1Ref edition in Poland]] * [[Education/News/May 2022/Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop|Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop]] * [[Education/News/May 2022/Wikibooks project in teaching|Wikibooks project in teaching]] * [[Education/News/May 2022/Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković|Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković]] * [[Education/News/May 2022/My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah|My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education| Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:43, 1 ਜੂਨ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23282386 --> == This Month in Education: May 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 5 • May 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Education/News/May 2022/Wiki Hackathon in Kwara State|Wiki Hackathon in Kwara State]] * [[m:Education/News/May 2022/Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete|Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete]] * [[m:Education/News/May 2022/Education in Kosovo|Education in Kosovo]] * [[m:Education/News/May 2022/Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes|Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes]] * [[m:Education/News/May 2022/Tyap Wikipedia Goes Live|Tyap Wikipedia Goes Live]] * [[m:Education/News/May 2022/Spring 1Lib1Ref edition in Poland|Spring 1Lib1Ref edition in Poland]] * [[m:Education/News/May 2022/Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop|Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop]] * [[m:Education/News/May 2022/Wikibooks project in teaching|Wikibooks project in teaching]] * [[m:Education/News/May 2022/Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković|Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković]] * [[m:Education/News/May 2022/My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah|My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education| Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:54, 1 ਜੂਨ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23351176 --> == June Month Celebration 2022 edit-a-thon == Dear User, CIS-A2K is announcing June month mini edit-a-thon which is going to take place on 25 & 26 June 2022 (on this weekend). The motive of conducting this edit-a-thon is to celebrate June Month which is also known as pride month. This time we will celebrate the month, which is full of notable days, by creating & developing articles on local Wikimedia projects, such as proofreading the content on Wikisource if there are any, items that need to be created on Wikidata [edit Labels & Descriptions], some June month related content must be uploaded on Wikimedia Commons and so on. It will be a two-days long edit-a-thon to increase content about the month of June or related to its days, directly or indirectly. Anyone can participate in this event and the link you can find [[:m: June Month Celebration 2022 edit-a-thon|here]]. Thank you [[User:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 12:46, 21 June 2022 (UTC) <small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small> <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/list/Festive_Season_2020_Participants&oldid=20811654 --> == This Month in Education: June 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 6 • June 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Black Lunch Table: Black History Month with Igbo Wikimedians User Group|Black Lunch Table: Black History Month with Igbo Wikimedians User Group]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Bolivian Teachers Welcomed Wikipedia in their Classroom|Bolivian Teachers Welcomed Wikipedia in their Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Educational program & Wikivoyage in Ukrainian University|Educational program & Wikivoyage in Ukrainian University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The Great Learning and Connection: Experience from AFLIA|The Great Learning and Connection: Experience from AFLIA]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/New Mexico Students Join Wikimedia Movement Through WikiForHumanRights Campaign|New Mexico Students Join Wikimedia Movement Through WikiForHumanRights Campaign]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The school wiki-project run by a 15 year old student came to an end|The school wiki-project run by a 15 year old student came to an end]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The students of Kadir Has University, Istanbul contribute Wikimedia projects in "Civic Responsibility Project" course|The students of Kadir Has University, Istanbul contribute Wikimedia projects in "Civic Responsibility Project" course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wiki Trip with Vasil Kamami Wikiclub to Berat, the town of one thousand windows|Wiki Trip with Vasil Kamami Wikiclub to Berat, the town of one thousand windows]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikiclubs in Albania|Wikiclubs in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikidata in the classroom FGGC Bwari Experience|Wikidata in the classroom FGGC Bwari Experience]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikipedia and Secondary Schools in Aotearoa New Zealand|Wikipedia and Secondary Schools in Aotearoa New Zealand]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/А large-scale online course for teaching beginners to work in Wikipedia has been developed in Russia|А large-scale online course for teaching beginners to work in Wikipedia has been developed in Russia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:50, 4 ਜੁਲਾਈ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23406065 --> == This Month in Education: July 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 7 • July 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia Chile launched a teacher guidebook with Wiki tools for Heritage Education|Wikimedia Chile launched a teacher guidebook with Wiki tools for Heritage Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia Serbia received a new accreditation for the professional development program|Wikimedia Serbia received a new accreditation for the professional development program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia for Illiterate Persons|Wikimedia for Illiterate Persons]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/EtnoWiki edit-a-thon in Poland|Polish Wikipedia is enriched with new EtnoWiki content]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Career Education through Wikipedia|Career Education through Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:39, 3 ਅਗਸਤ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23607963 --> == This Month in Education: August 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 8 • August 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/The Making of a Certified Trainer of Reading Wikipedia in the Classroom|The Making of a Certified Trainer of Reading Wikipedia in the Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wikimania SDGs 2022: The Kwara Experience|Wikimania SDGs 2022: The Kwara Experience]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/An adapted Module teacher’s guide in Yoruba and English about Reading Wikipedia in the Classroom in Nigeria is now available on Commons|An adapted Module teacher’s guide in Yoruba and English about Reading Wikipedia in the Classroom in Nigeria is now available on Commons]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Reading Wikipedia in the Classroom Kwara, Nigeria: The Trainers Experience|Reading Wikipedia in the Classroom Kwara, Nigeria: The Trainers Experience]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Edu Wiki Camp 2022 in Serbia: Together again|Edu Wiki Camp 2022 in Serbia: Together again]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Reading Wikipedia in the Classroom Program Nigeria: The Teacher experience |Reading Wikipedia in the Classroom Program Nigeria: The Teacher experience]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wiki For Senior Citizens|Wiki For Senior Citizens]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/WikiLoves SDGs Nigeria Tours Kwara State University Malete|WikiLoves SDGs Nigeria Tours Kwara State University Malete]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wikiteka project in Poland - summertime|Wikiteka project in Poland - summertime]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:01, 7 ਸਤੰਬਰ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23758285 --> == This Month in Education: September 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 9 • September 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/OpenEdu.ch: centralising training documents, a platform for the teachers' community in Switzerland|OpenEdu.ch: centralising training documents, a platform for the teachers' community in Switzerland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Senior Citizens WikiTown 2022: Exploring Olomouc and its heritage|Senior Citizens WikiTown 2022: Exploring Olomouc and its heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikimedia Research Fund|Wikimedia Research Fund]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikimedia Youths Commemorate the International Youth Day 2022 in an exciting way across the globe|Wikimedia Youths Commemorate the International Youth Day 2022 in an exciting way across the globe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikipedia, Education, and the Crisis of Information|Wikipedia, Education, and the Crisis of Information]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:55, 3 ਅਕਤੂਬਰ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23879722 --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:25, 16 ਨਵੰਬਰ 2022 (UTC) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:21, 2 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == This Month in Education: End of the 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 10 • October–November 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/End of the 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/End of the 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/2nd Latin American Regional Meeting on Education|2nd Latin American Regional Meeting on Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Adopting Wikipedia for Secondary School Students in Nigeria Classroom|Adopting Wikipedia for Secondary School Students in Nigeria Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Celebrating 2022 Vibrance in Kwara State University Malete|Celebrating 2022 Vibrance in Kwara State University Malete]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Celebrating the Wikipedia and Wikidata Birthday in school|Celebrating the Wikipedia and Wikidata Birthday in school]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Report on school libraries in Poland for the Wikiteka project|Report on school libraries in Poland for the Wikiteka project]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Wiki For Senior Citizens Network|Wiki For Senior Citizens Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/WikiEducation, Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources|WikiEducation, Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Wikimedia & Education Workshops: a Wiki Movimento Brasil initiative|Wikimedia & Education Workshops: a Wiki Movimento Brasil initiative]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/An event at the National History Museum in Tirana|An event at the National History Museum in Tirana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Students 24-hour competition on Wikipedia article writing|Students 24-hour competition on Wikipedia article writing]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wiki-Data a Giant at 10|Wiki-Data a Giant at 10]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/WikiGraphers: Visualizing Open Knowledge|WikiGraphers: Visualizing Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Israel’s Educational Innovation: “Students Write Wikipedia” as a Matriculation-Exam Alternative|Wikimedia Israel’s Educational Innovation: “Students Write Wikipedia” as a Matriculation-Exam Alternative]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Morocco User Group Empowers Moroccan Teachers to Use Wikipedia in the Classroom |Wikimedia Morocco User Group Empowers Moroccan Teachers to Use Wikipedia in the Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Russia has released the "Introduction to Wikipedia" textbook|Wikimedia Russia has released the "Introduction to Wikipedia" textbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/“Wikipedia for School” contest was held in Ukraine for the third time|“Wikipedia for School” contest was held in Ukraine for the third time]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Announcing the Wikipedia & Education User Group Election Results|Announcing the Wikipedia & Education User Group Election Results]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 06:56, 19 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24091294 --> == This Month in Education: January 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 1 • January 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Educational Projects 2023-1 in Mexico|Educational Projects 2023-1 in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Integration of Wikipedia in Ukrainian universities – teacher-led and student-led|Integration of Wikipedia in Ukrainian universities – teacher-led and student-led]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Transitional Justice in Kosovo edit-a-thon and Partnership with Faculty of Electrical and Computer Engineering - University of Prishtina|Transitional Justice in Kosovo edit-a-thon and Partnership with Faculty of Electrical and Computer Engineering - University of Prishtina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Wikidata Citation Hunt Program for secondary school students, Dubai|Wikidata Citation Hunt Program for secondary school students, Dubai]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Wikipedia edit-a-thon with students from Art Faculty - University of Prishtina|Wikipedia edit-a-thon with students from Art Faculty - University of Prishtina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Тeacher from Belgrade got a reward for using Wikibooks in teaching|Тeacher from Belgrade got a reward for using Wikibooks in teaching]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:32, 6 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24472891 --> == Women's Month Datathon on Commons == Dear Wikimedian, Hope you are doing well. CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have planned an online activity for March. The activity will focus on Wikimedia Commons and it will begin on 21 March and end on 31 March 2023. During this campaign, the participants will work on structure data, categories and descriptions of the existing images. We will provide you with the list of the photographs that were uploaded under those campaigns, conducted for Women’s Month. You can find the event page link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event and make it successful. There will be at least one online session to demonstrate the tasks of the event. We will come back to you with the date and time. If you have any questions please write to us at the event [[:m:Talk:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|talk page]] Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:09, 12 ਮਾਰਚ 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == This Month in Education: February 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 2 • February 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/A Strategic Direction for a Massive Online Course for Educators in Brazil|A Strategic Direction for a Massive Online Course for Educators in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Alliance Funding for Wikipedia as a school resource in Tāmaki Makaurau Auckland, New Zealand|Alliance Funding for Wikipedia as a school resource in Tāmaki Makaurau Auckland, New Zealand]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Call for Submissions to Wiki Workshop 2023|Call for Submissions to Wiki Workshop 2023]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Collaboration with Charles University on the creation of Czech Wikipedia started in January|Collaboration with Charles University on the creation of Czech Wikipedia started in January]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Open Education Week 2023 in the Wikimedia Mexico Education Program|Open Education Week 2023 in the Wikimedia Mexico Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Wikiclubs with different schools in Albania |Wikiclubs with different schools in Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 21:08, 12 ਮਾਰਚ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24706239 --> == Women's Month Datathon on Commons Online Session == Dear Wikimedian, Hope you are doing well. As we mentioned in a previous message, CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have been starting an online activity for March from 21 March to 31 March 2023. The activity already started yesterday and will end on 31 March 2023. During this campaign, the participants are working on structure data, categories and descriptions of the existing images. The event page link is [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event. There is an online session to demonstrate the tasks of the event that is going to happen tonight after one hour from 8:00 pm to 9:00 pm. You can find the meeting link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons/Online Session|here]]. We will wait for you. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:38, 22 ਮਾਰਚ 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 --> == This Month in Education: March 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 3 • March 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program|Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Empowering Nigerian Female Artists: Through Art & Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club|Empowering Nigerian Female Artists: Through Art & Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Exploring How Wikipedia Works|Exploring How Wikipedia Works]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit|Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Improving hearing health content in Brazil|Improving hearing health content in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries |Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikeys in the Albanian language|Wikeys in the Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia|Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Polska short report|Wikimedia Polska short report]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia|Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:45, 8 ਅਪਰੈਲ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24824837 --> == This Month in Education: April 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 4 • April 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Auckland Museum Alliance fund project update|Auckland Museum Alliance fund project update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers|Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program|KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/On-line Courses for Educators in Poland|On-line Courses for Educators in Poland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives|Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania |Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad|Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference|Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:27, 23 ਮਈ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24999562 --> == This Month in Education: April 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 4 • April 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Auckland Museum Alliance fund project update|Auckland Museum Alliance fund project update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers|Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program|KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/On-line Courses for Educators in Poland|On-line Courses for Educators in Poland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives|Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania |Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad|Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference|Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 05:07, 24 ਮਈ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24999562 --> == This Month in Education: June 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 5 • June 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates|Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia|From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers|Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Using Wikipedia in education: students' and teachers' view|Using Wikipedia in education: students' and teachers' view]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State|The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/WMB goes to Serbia |WMB goes to Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/But we don't want it to end!|But we don't want it to end!]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 08:44, 4 ਜੁਲਾਈ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25147408 --> == This Month in Education: July 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 7 • July 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Kaduna Connect Campaign|Wikimedia Kaduna Connect Campaign]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program|Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia and Education Kailali Multiple campus|Wikimedia and Education Kailali Multiple campus]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation|WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wiki at the Brazilian National History Symposium|Wiki at the Brazilian National History Symposium]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/US & Canada program reaches 100M words added |US & Canada program reaches 100M words added]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers|Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba|Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony|Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book|Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book. Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources in Xalala, Veracruz from the Wikimedia Mexico Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program|62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine|“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana|OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:33, 14 ਅਗਸਤ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25457946 --> == This Month in Education: September 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 7 • September 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference|Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs|Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa|Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools|WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia|WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education |Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 05:01, 10 ਅਕਤੂਬਰ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25700976 --> == This Month in Education: October 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">Volume 12 • Issue 8 • October 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye|3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community|CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan|Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci|Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU|PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab|PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities|WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi|Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia in Brazil is going to be a book|Wikimedia in Brazil is going to be a book]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023|Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 11:34, 8 ਨਵੰਬਰ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25784366 --> == This Month in Education: November 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 9 • November 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education|4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo|Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia|EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia|Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities|Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania |Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/First anniversary of the game Wikeys|First anniversary of the game Wikeys]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Involve visiting students in education programs|Involve visiting students in education programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing|Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy|Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin|Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Tyap Wikimedians Zaria Outreach|Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Art Outreach at Aje Compreshensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland|Art Outreach at Aje Comprehensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment|PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 08:24, 14 ਦਸੰਬਰ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25919737 --> == This Month in Education: January 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 1 • January 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia|Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students|Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania|Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language|Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Summer students at Auckland Museum|Summer students at Auckland Museum]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project|WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Armenia's Educational Workshops|Wikimedia Armenia's Educational Workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment|Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10:02, 10 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26091771 --> == This Month in Education: February 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 2 • February 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February|2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/More two wiki-education partnerships|More two wiki-education partnerships]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Open Education Week 2024 in Mexico|Open Education Week 2024 in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows|Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Education Philippines promotes OERs utilization|Wiki Education Philippines promotes OERs utilization]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Loves Librarians, Kaduna|Wiki Loves Librarians, Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Workshop 2024 CfP - Call for Papers Research track|Wiki Workshop 2024 CfP – Call for Papers Research track]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:38, 20 ਮਾਰਚ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26310117 --> == This Month in Education: March 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 3 • March 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna|Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand|Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad|Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wikipedia within the Education Setting in Albania|Wikipedia within the Education Setting in Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 07:28, 28 ਅਪਰੈਲ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26659969 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 22:53, 2 ਮਈ 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == This Month in Education: April 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 4 • April 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/EduWiki Updates From Uganda|EduWiki Updates From Uganda]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024|Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil|Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project|Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project]]</div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 03:20, 14 ਮਈ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26698909 --> == This Month in Education: May 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 5 • May 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024|Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan|Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia|Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons|Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/We left a piece of our hearts at Arhavi|We left a piece of our hearts at Arhavi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series |Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA|Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 13:30, 15 ਜੂਨ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26854161 --> == This Month in Education: June 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 6 • June 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect|From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico|5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students|Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024|First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy|Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects |Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions|Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration|Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 06:58, 9 ਜੁਲਾਈ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27085892 --> == Indic Technical Consultations 2024 == ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀਓ, [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਯੂਜ਼ਰ ਗਰੁੱਪ]] ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰਾ ਤਕਨੀਕੀ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ, ਆਮ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਕਾਸ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਲਿੰਕ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸਰਵੇਖਣ ਫਾਰਮ (ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ) ਭਰੋ। https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfvVFtXWzSEL4YlUlxwIQm2s42Tcu1A9a_4uXWi2Q5jUpFZzw/viewform?usp=sf_link ਇਸ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 21 ਸਤੰਬਰ 2024 ਹੈ। ਇਸ ਗਤੀਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੇਖੋ: https://w.wiki/AV78 ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ {ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਸ਼ਾ} ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਵੀ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:33, 9 ਸਤੰਬਰ 2024 (UTC), ਇੰਡਿਕ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਡਿਵੈਲਪਰਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ <!-- Message sent by User:KCVelaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_Tech_Consults_2024/pa&oldid=27434533 --> == This Month in Education: August 2024 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 7 • August 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran|Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba|Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine|Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Edu Wiki Camp in Serbia, 2024|Edu Wiki Camp in Serbia, 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount|Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning|Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon|Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop|Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 13:22, 11 ਸਤੰਬਰ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27310254 --> == This Month in Education: October 2024 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 8 • October 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/CBSUA Wiki Education turns 1 year|CBSUA Wiki Education turns 1 year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic|7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo|Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edu_Wiki_in_South_Sudan:_Creating_a_better_future_in_education|Empowering Digital Literacy through Wikimedia in South Sudan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD|Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month |New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms|Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global|WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia helps in improving cognitive skills|Wikipedia helps in improving cognitive skills]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact|Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WiLMa PH establishes a Wiki Club|WiLMa PH establishes a Wiki Club]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 14:57, 12 ਨਵੰਬਰ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27733413 --> == This Month in Education: November 2024 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 9 • November 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Auckland Museum Wikipedia Student Programme|Auckland Museum Wikipedia Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language|Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week|Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania|Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in Albania, 2024|Wikidata birthday in Albania, 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in School |Wikidata birthday in School]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University|Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia MKD's new collaborations and new content|Wikimedia MKD's new collaborations and new content]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program|Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:13, 10 ਦਸੰਬਰ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27879342 --> == This Month in Education: January 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 1 • January 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey|Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress|Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Celebrating 10 Years of Wiki Education|Celebrating 10 Years of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran|Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra|Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey |Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania|Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia|Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia|Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wikimedia and Scientific Events in Brazil|Wikimedia and Scientific Events in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wiki Workshop- Call for Contributions|Wiki Workshop- Call for Contributions]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:56, 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28111205 --> == This Month in Education: February 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 2 • February 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute|Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs|Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students|Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Successful Conclusion of the Second Phase of "Reading Wikipedia in the Classroom" in Yemen|Successful Conclusion of the Second Phase of "Reading Wikipedia in the Classroom" in Yemen]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wiki Workshop in Mitrovica |Wiki Workshop in Mitrovica]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles|Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar|Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 09:04, 12 ਮਾਰਚ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28314249 --> == This Month in Education: March 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 3 • March 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia|A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia|Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Faculty of Social Sciences Workshop in Albania|Faculty of Social Sciences Workshop in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme|Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March|Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:04, 10 ਅਪਰੈਲ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28458563 --> == This Month in Education: April 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 4 • April 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia|Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/The Workshops Wikimedia & Education are back in Brazil|The Workshops Wikimedia & Education are back in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools|EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja|Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues |Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage in Has region, Northern Albania|Wikivoyage in Has region, Northern Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage workshop in Bulqiza|Wikivoyage workshop in Bulqiza]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:48, 10 ਮਈ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28656387 --> == This Month in Education: May 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 5 • May 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania|Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania|Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May|Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program|Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop|Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia |The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje|Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:58, 28 ਮਈ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28771448 --> == This Month in Education: June 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 6 • June 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague|Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program|Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota|Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT|Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children|PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College|Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikimedia MKD's Workshops in June|Wikimedia MKD's Workshops in June]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival|Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 07:19, 27 ਜੂਨ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28903832 --> == This Month in Education: July 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 7 • July 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025|Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Educational Outreach with Youth Centers in Albania|Educational Outreach with Youth Centers in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025|Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs|Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning|The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025 |When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD|Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia|Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Various programmes up and rolling with Charles University Prague|Various programmes up and rolling with Charles University Prague]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 03:01, 1 ਅਗਸਤ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29005310 --> == This Month in Education: August 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 8 • August 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Bootcamp Wikipedia in Classroom|Bootcamp Wikipedia in Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Brazil launches campaign about Open Science on Wiki|Brazil launches campaign about Open Science on Wiki]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins|Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI|Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From a Curious Student to a Wikimedia Leader|From a Curious Student to a Wikimedia Leader]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators|From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Higher education with Wikipedia in Spain|Higher education with Wikipedia in Spain]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal|Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network|Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/The brains behind Wikipedia|The brains behind Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers|Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point|Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers|Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia vs AI at La Trobe University|Wikipedia vs AI at La Trobe University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers|St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna|Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education|In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer|Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:16, 2 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29205629 --> == This Month in Education: September 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 9 • September 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination|Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners|CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025|2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište|Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Breaking Barriers, Why open Knowledge matters|Breaking Barriers, Why open Knowledge matters]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach |Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan|Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia|Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Monográfico sobre Wikipedia en el aula, Revista Docere|Monograph on Wikipedia in the classroom, Docere Magazine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan|The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025|The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes|Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cultura libre en las aulas|Free culture in the classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia Rwanda Wiki clubs|Wikimedia Rwanda Wiki clubs]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:10, 2 ਅਕਤੂਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29344785 --> == This Month in Education: October 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 10 • October 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025|"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer|A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Debating open science and scientific dissemination in Brazil|Debating open science and scientific dissemination in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta|Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025|India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/JDACA & Amman Arab University|JDACA & Amman Arab University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/New starting page for Wikipedia users had been launched in September|New starting page for Wikipedia users had been launched in September]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset|Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia MKD’s Education Program activities for October|Wikimedia MKD’s Education Program activities for October]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania|Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 06:05, 2 ਨਵੰਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29511272 --> == This Month in Education: November 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 11 • November 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 13:47, 30 ਨਵੰਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29716809 --> == This Month in Education: December 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 12 • December 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 14:22, 17 ਦਸੰਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29814101 --> == This Month in Education: January 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 1 • January 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto "25x25" llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:26, 28 ਜਨਵਰੀ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29951116 --> == This Month in Education: February 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 2 • February 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 11:56, 3 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30155806 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10:21, 1 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == This Month in Education: April 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 4 • April 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:01, 27 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30406002 --> == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:53, 1 ਜੂਨ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 04:16, 28 ਜੂਨ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 19:48, 30 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == This Month in Education: August 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:54, 1 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 --> == This Month in Education: September 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:36, 30 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 --> eo291lkojqyyg64dd5m52atdqiql2zn ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ) 0 57096 848887 725161 2026-09-30T21:20:12Z Nimmzo 62202 /* ਉਦਾਹਰਨ ਕੋਡ */ +<syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> to copy the Lua snippet to the clipboard 848887 wikitext text/x-wiki {{Infobox programming language | name = ਲੂਆ | logo = [[File:Lua-Logo.svg|128px]] |paradigm=[[Multi-paradigm]]: [[ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ]], [[imperative programming|imperative]] ([[procedural programming|procedural]], [[prototype-based programming|prototype-based]] [[object-oriented programming|object-oriented]]), [[functional programming|functional]] | year = {{start date and age|df=yes|1993}} | designer = [[Roberto Ierusalimschy]]<br /> Waldemar Celes<br /> Luiz Henrique de Figueiredo | developer = | latest_release_version = 5.3.0 | latest_release_date = {{Start date|df=yes|2015|01|12}} | latest_preview_version = 5.3.0 rc4 | latest preview date = {{Start date|df=yes|2015|01|06}} | typing = [[ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਟਾਈਪਿੰਗ|ਡਾਇਨਾਮਿਕ]], [[ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਟਾਈਪਿੰਗ|ਸਖ਼ਤ]], [[ਡੱਕ ਟਾਈਪਿੰਗ|ਡੱਕ]] | implementations=[http://www.lua.org/download.html Lua], [http://luajit.org/ LuaJIT], [https://code.google.com/p/llvm-lua/ LLVM-Lua], [https://code.google.com/p/lua-alchemy/ Lua Alchemy] | programming_language = [[ਸੀ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਸੀ]] | dialects = [http://metalua.luaforge.net/ Metalua], [http://idle.thomaslauer.com/ Idle], [http://www.nongnu.org/gsl-shell/ GSL Shell] | influenced_by = [[ਸੀ++]], [[ਸੀਐੱਲਯੂ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਸੀਐੱਲਯੂ]], [[Modula-2|Modula]], [[ਸਕੀਮ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਸਕੀਮ]], [[ਸਨੋਬੋਲ]] | influenced=[[Io (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|Io]]<!--2002-->, [[ਗੇਮਮੰਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ|ਗੇਮਮੰਕੀ]]<!--2003-->, [[Squirrel (programming language)|Squirrel]]<!--2003-->, [[ਫ਼ਾਲਕਨ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਫ਼ਾਲਕਨ]]<!--2003-->, [[MiniD]]<!--2006-->, [[ਜੂਲੀਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਜੂਲੀਆ]]<!--2012--> | operating_system = [[ਪਾਰ-ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ]] | license = [[ਐਮਆਈਟੀ ਲਾਸੰਸ]] | website = {{URL|http://www.lua.org/}} | wikibooks = }} '''ਲੂਆ''' ({{IPAc-en|ˈ|l|uː|ə}} {{Respell|LOO|ə}}, from {{Lang-pt|[[wikt:lua#Portuguese|lua]]}} {{IPA-pt|ˈlu.(w)ɐ|}} ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚੰਦਰਮਾ) ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਬੈਡੋਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਲੂਆ ਇੱਕ ਕਰੌਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ [[ANSI C]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਬਧਿਕ ਸਰਲ [[C (programming language)|C]] [[Application programming interface|API]].<ref>{{cite web |url=http://www.foreignaffairs.com/articles/139332/yuri-takhteyev/from-brazil-to-wikipedia?page=2 |title=From Brazil to Wikipedia |work=[[Foreign Affairs]] |author=Yuri Takhteyev |date=21 April 2013 |accessdate=25 April 2013}}</ref>ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਮਨਮਰਜੀ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯੰਤਰਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਅਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਰਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੂਆ ਦਾ ਮੰਤਵ ਜੜੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਖਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਲੂਆ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਅਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਪੀਡ, ਸੰਖੇਪਤਾ, ਸ਼ਾਖਾ-ਯੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਲੂਆ 1.0 ਦਾ ਡਿਜਾਈਨ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਰਚਨਾਕਾਰ ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ ਦੇ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਮੁਚਣਯੋਗ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ SOL ਦੀ ਆਂਕੜਾ -ਵਿਵਰਣ ਵਾਕ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਸਹੋਯੋਗੀ ਰਹਿਣ। [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਸੌਰਡਿਡ ਇਤਿਹਾਸ]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ| ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| == ਗੁਣ == ਲੂਆ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ [[ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ|ਮਲਟੀ-ਮਿਸਾਲ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੱਸਿਆ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਲਈ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸੈੱਟ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। === ਉਦਾਹਰਨ ਕੋਡ === ਕਲਾਸਿਕ <nowiki>''</nowiki>ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ<nowiki>''</nowiki> ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਸਤਰਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: <syntaxhighlight lang="lua" line="1"> ਪਰਿੰਟ("ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ!") </syntaxhighlight> ਇਸਨੂੰ ਇਸਤਰਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ <syntaxhighlight lang="lua"> io.write('ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ!\n') </syntaxhighlight> ਜਾਂ [http://www.lua.org/cgi-bin/demo?hello Lua website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304095806/http://www.lua.org/cgi-bin/demo?hello |date=2016-03-04 }} ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ <syntaxhighlight lang="lua"> io.write("ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ, from ", _VERSION, "!\n") </syntaxhighlight> [[ਟਿੱਪਣੀ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ)|ਟਿੱਪਣੀਆਂ]] ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸਿਨਟੈਕਸ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜੋ [[Ada (programming language)|Ada]], [[Eiffel (programming language)|Eiffel]], [[Haskell (programming language)|Haskell]], [[SQL]] ਅਤੇ [[VHDL]] ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> -- ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ-ਹਾਈਫਨ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ --[[ ਮਲਟੀ ਲਾਈਨ ਸਟਰਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਡਬਲ ਵਰਗ ਬਰੈਕਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ]] --[=[ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਆਹਲਣਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੋਰ --[[ਟਿੱਪਣੀਆਂ]] ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ]=] </syntaxhighlight></blockquote> [[ਫੈਂਕਟੋਰੀਅਲ]] ਫੰਕਸ਼ਨ ਇਸ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1,8 copy> local function factorial(nbr) -- ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਫੈਕਟੋਰੀਅਲ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। local res = 1 for ind = 2, nbr do -- res ਨੂੰ 2 ਤੋਂ nbr ਤੱਕ ਹਰ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ। res = res * ind end return res end print(factorial(4)) -- 4 ਦਾ ਫੈਕਟੋਰੀਅਲ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰੋ। </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=9> 24 </syntaxhighlight></blockquote> === ਲੂਪ === === ਫੰਕਸ਼ਨ === === ਸਾਰਣੀਆਂ === ==== ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ==== ====ਨੇਮਸਪੇਸਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ==== ==== ਐਰਏਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ==== ==== ਮੈਟਾ-ਸਾਰਣੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ==== === ਵਸਤੂ-ਝੁਕਾਓ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ=== == ਅੰਦਰੂਨੀ == == 4 C API == === ਸਟੈਕ=== === ਉਦਾਹਰਨ=== === ਖਾਸ ਸਾਰਣੀਆਂ=== === ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੰਧਨ=== == ਉਪਯੋਗ== === ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ=== === ਹੋਰ=== == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == == ਹਵਾਲੇ == == ਹੋਰ ਪੜਤਾਂ == === ਪੁਸਤਕਾਂ === === ਆਰਟੀਕਲ === == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== == ਇਤਿਹਾਸ== == ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ== === ਉਦਾਹਰਨ ਕੋਡ=== === ਲੂਪ === === ਫੰਕਸ਼ਨ === === ਸਾਰਣੀਆਂ === ==== ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==== ==== ਨੇਮਾਸਪੇਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==== ==== ਐਰਏਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==== ====ਮੈਟਾ-ਸਾਰਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ==== ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] 2ebwruwpl6v7r1bs5uju8451m38uxrm ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ 0 60150 848880 844452 2026-09-30T20:47:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848880 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ | image = SushmaSeth.jpg | imagesize = | alt = | caption = 2013 ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1936|6|20}} | birth_place = [[ਦਿੱਲੀ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} Death date then birth --> | death_place = | othername = | occupation = ਅਦਾਕਾਰ | yearsactive = [[1978]]–ਵਰਤਮਾਨ | spouse = | domesticpartner = | website =http://sushmaseth.com/ }} '''ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ,ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਅਤੇ ਸਟੇਜ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[1970]] ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੇ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ [[ਹਮ ਲੋਗ]] ([[1984]]-[[1985]]) ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਾਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ [[ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ]] ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੁਸ਼ਮਾ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ; ਜਿਵੇਂ [[ਦੇਵ ਰਾਜ ਅੰਕੁਰ]],[[ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਬਜਾਜ]],ਮਨੀਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਬਿਸਮਿਲ,ਚੰਦਰ ਸ਼ੇਖਰ ਸ਼ਰਮਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-12/delhi/28321971_1_dadi-hum-log-hindi-films|title=I am still called Hum Log's dadi: Sushma Seth|date=12 August 2010|work=The Times of India|first1=Meenakshi|last1=Sinha|access-date=2020-03-13|archive-date=2011-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811101210/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-08-12/delhi/28321971_1_dadi-hum-log-hindi-films|dead-url=yes}}</ref> ==ਜੀਵਨ== ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ,[[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ [[ਕਾਨਵੰਟ ਆਫ਼ ਜੀਸਸ ਐਂਡ ਮੈਰੀ,ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ]] ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ [[ਲੇਡੀ ਇਰਵਿਨ ਕਾਲਜ]], ਨਿਊ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ "ਬ੍ਰਿਅਰਕਲਿਫ਼ ਕਾਲਜ" ਦੇ ਡਿਪਲੋਮਾ ਸਾਇੰਸ ਨਾਲ ਐਸੋਸੀਏਟ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਪਿਟਸਬਰਗ ਦੇ "ਕੈਰਨਗੀ ਮੈਲਨ" ਬੈਚੁਲਰ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੁਸ਼ਮਾ ਸੇਠ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਧ੍ਰੁਵ ਸੇਠ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦਿਵਿਆ ਸੇਠ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ "ਹਮ ਲੋਗ" ਟੀ.ਵੀ. ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ਮਾ ਦੀ ਪੋਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/an-episode-in-history/485943/0 |title=An episode in history|newspaper=[[The Indian Express]]|first=Garima |last=Mishra |date=7 July 2009|accessdate=6 December 2015}}</ref> ਸੁਸ਼ਮਾ ਮਨੀਪੁਰੀ ਡਾਂਸਰ [[ਚਾਰੂ ਸੀਜਾ ਮਾਥੁਰ]], [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ [[ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘਾਜੀਤ ਸਿੰਘ]] ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸੀ। ==ਕੈਰੀਅਰ== ਸੇਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਜੋਏ ਮਾਈਕਲ, ਰਤੀ ਬਾਰਥੋਲੋਮਿਯੂ, ਰੋਸ਼ਨ ਸੇਠ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ 1964 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਥਿਤ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਯਾਤਰੀਕ ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.delhievents.com/2009/07/yatrik-theatre-group.html |title=Yatril Theatre Group|accessdate=6 December 2015}}</ref> ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਚਿਲਡਰਨ ਕਰੀਏਟਿਵ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾਇਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਇਨਸ ਸੀ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਲਗਾਉਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/2000/12/25/stories/14252188.htm |title=Sushma returns to children |newspaper=[[The Hindu]] |first=Aarti |last=Dhar |date=24 December 2000 |accessdate=7 December 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ [[1978]] ਦੀ ਫਿਲਮ "ਜੁਨੂਨ" ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ "ਸਿਲਸਿਲਾ", "ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ", "ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਗੰਗਾ ਮੈਲੀ", "ਚਾਂਦਨੀ", "ਦੀਵਾਨਾ", "ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ" ਅਤੇ "ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ" ਸਮੇਤ ਭਾਰਤੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ "ਚੰਨ ਪਰਦੇਸੀ" (1980) ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। 1985 ਦੀ ਬੀ. ਆਰ. ਚੋਪੜਾ ਦੀ ਫਿਲਮ "ਤਵਾਇਫ਼" ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ, ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ, ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ, ਅਨਿਲ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਸੇਠ ਟੀ. ਵੀ. ਸਿਟਕਾਮ "ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ" (1993) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਆਨੰਦ ਮਹੇਂਦਰੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚ ਉਸ ਨੇ ਦੀਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੁਖੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{cite magazine|url=http://www.screenindia.com/news/the-long-run/528587/|title=THE LONG RUN|date=16 October 2009|magazine=[[Screen (magazine)|Screen]]|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101023103654/http://www.screenindia.com/news/the-long-run/528587/|archivedate=23 October 2010|df=dmy-all}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਬਜਾਜ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ ਬਿਸਮਿਲ ਵਰਗੇ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ 80ਵਿਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਵੀ. ਸੋਪ "ਹਮ ਲੌਗ" 'ਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦਾਦੀ ਦੀ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਸੇਠ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਦੇ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ 'ਤੇ ਵਧਾਉਣਾ ਪਿਆ। 2000 ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ, ਸੇਠ ਅਰਪਨਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਐਨ.ਜੀ.ਓ. ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਕਲਪਨਾ ਚਾਵਲਾ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ "ਸਿਤਾਰੋਂ ਕੇ ਪਾਸ" ਨਾਮਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।<ref name="overplayed">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/I-never-overplayed-anything-Sushma/articleshow/6381091.cms |title=I never overplayed anything: Sushma|newspaper=[[The Times of India]]|date=11 August 2010|accessdate=6 December 2015}}</ref> ==ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ== * ਜੁਨੂਨ (1978) ਜਾਵੇਦ ਦੀ ਚਾਚੀ ਵਜੋਂ * ਚੰਨ ਪਰਦੇਸੀ (1980) ਬਤੌਰ ਜੱਸੀ (ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ) * ਕਲਯੁਗ (1981) ਬਤੌਰ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ * ਸਿਲਸਿਲਾ (1981) * ਸਵਾਮੀ ਦਾਦਾ (1982) ਸੀਮਾ ਦੀ ਮੰਮੀ ਵਜੋਂ * ਪ੍ਰੇਮ ਰੋਗ (1982) ਬਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਰੋਮਾਂਸ (1983) ਬਤੌਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਏ * ਨੌਕਰ ਬੀਵੀ ਕਾ (1983) ਸੰਧਿਆ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਸਲਮਾ (1985) ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਬਕਾਰ ਅਲੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਖਾਮੋਸ਼ (1985) ਲੀਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਤਵੀਫ (1985) ਨਾਦਿਰਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਗੰਗਾ ਮੈਲੀ (1985) ਨਰੇਨ ਦੀ ਨਾਨੀ ਵਜੋਂ * ਮੇਰਾ ਘਰ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ (1985) * ਵਫ਼ਾਦਾਰ (1985) ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਨਾਮਦੇਵ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਫਾਸਲੇ (1985) * ਅਲਗ ਅਲਗ (1985) ਨੀਰਜ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਮਾਂ ਕਸਮ (1985) ਠਾਕੁਰਾਇਣ ਵਜੋਂ * ਪਾਲੇ ਖਾਨ (1986) ਬਤੌਰ ਫਾਤਿਮਾ ਖਲੀਮ * ਨਗੀਨਾ (1986) ਰਾਜੀਵ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਕਾਲਾ ਧੰਦਾ ਗੋਰੇ ਲੌਗ (1986) ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਜਨਬਾਜ਼ (1986) ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ * ਪਿਆਰ ਕਿਆ ਹੈ ਪਿਆਰ ਕਰੇਂਗੇ (1986) ਅੰਨਾ ਪੂਰਨਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਨਾਚੇ ਮਯੂਰੀ (1986) * ਮਰਦ ਕੀ ਜ਼ਬਾਨ (1987) * ਖੁਦਗਰਜ਼ (1987) ਸੀਤਾ ਸਿਨਹਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਅਵਾਮ (1987) ਦੁਰਗਾ ਜਾਗਰਥਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਅਪਨੇ ਆਪਨੇ (1987) ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਧਰਮਯੁਧ (1988) ਕੁੰਦਨ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਔਰਤ ਤੇਰੀ ਯਹੀ ਕਹਾਨੀ (1988) ਜੈਮੁਨਾਬਾਈ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਆਖਰੀ ਅਦਾਲਤ (1988) ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਹਮ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੀਂ (1988) ਸੁਪਰਿਆ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਵਾਰਿਸ (1988) ਪਾਰੋ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਸੂਰਿਆ: ਇੱਕ ਜਾਗਰਣ (1989) ਸਲਮਾ ਖਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਮਿੱਟੀ ਔਰ ਸੋਨਾ (1989) ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਯਸ਼ੋਦਾ ਭੂਸ਼ਣ ਵਜੋਂ * ਘਰਾਨਾ (1989) ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਕਸਮ ਸੁਹਾਗ ਕੀ (1989) * ਬੜੇ ਘਰ ਕੀ ਬੇਟੀ (1989) ਬਤੌਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਦੀਨ ਦਿਆਲ * ਤੂਫਾਨ (1989) ਦੇਵਯਾਨੀ ਵਜੋਂ * ਚਾਂਦਨੀ (1989) ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗੁਪਤਾ ਵਜੋਂ * ਜਵਾਨੀ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ (1990) ਸ਼ਾਰਦਾ ਸ਼ਰਮਾ ਵਜੋਂ * ਜਾਨ-ਏ-ਵਫ਼ਾ (1990) * ਅਮੀਰੀ ਗਰੀਬੀ (1990) ਸੋਨਾ ਦੀ ਮਾਸੀ ਵਜੋਂ * ਸ਼ੰਕਰਾ (1991) ਰਾਣੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਲਵ ਲੈਟਰ (1991) * ਖੂਨ ਕਾ ਕਰਜ਼ (1991) ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਅਜੂਬਾ (1991) ਜ਼ਰੀਨਾ ਖਾਨ ਵਜੋਂ * ਮਤਵਾਲੇ (1991) ਨੂੰ ਅਮਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * "ਮਾਂ" ਹੀਰਾਬਾਈ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ (1992) ਹੀਰ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ (1992) ਰਾਜਮਾਤਾ ਵਜੋਂ * ਸਰਫਿਰਾ (1992) ਬਤੌਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਬੀ.ਕੇ. ਸਿਨਹਾ * ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਵਾਲੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਇੰਥਹਾ ਪਿਆਰ ਕੀ (1992) * ਦੀਵਾਨਾ (1992) ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਬੋਲ ਰਾਧਾ ਬੋਲ (1992) ਸੁਮਿਤਰਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਦਿਲ ਆਸ਼ਣਾ ਹੈ (1992) ਬਤੌਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਬੇਗ * ਕਸਟਡੀ (1993) ਵਿੱਚ ਸਫੀਆ ਬੇਗਮ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਪਿਆਰ ਕਾ ਤਰਾਨਾ (1993) * 1942: ਇੱਕ ਲਵ ਸਟੋਰੀ (1993) ਗਾਇਤਰੀਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਤੇਜਸਵਿਨੀ (1994) ਦਾਦਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਦਰਾਰ (1996) ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਲਹੋਤਰਾ ਵਜੋਂ * ਕਰੀਬ (1998) ਲਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਬੜੇ ਮੀਆਂ ਛੋਟੇ ਮੀਆਂ (1998) ਸੀਮਾ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਦਾਗ: ਦ ਫਾਇਰ (1999) ਦਾਈ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਤਾਲ (1999) ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਚਲ ਮੇਰੇ ਭਾਈ (2000) ਦਾਦੀ ਵਜੋਂ * ਧੜਕਣ (2000) ਰਾਮ ਦੀ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਢਾਈ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੇਮ ਕੇ (2000) ਯੋਗੀ ਦੀ ਮੰਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਸ਼ਿਕਾਰੀ (2000) ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਰਾਜਾ ਕੋ ਰਾਣੀ ਸੇ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ (2000) ਮਨੀਸ਼ਾ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਮੋਕਸ਼: ਸੈਲਵੇਸ਼ਨ ਰਿਤਿਕਾ ਦੀ ਦਾਦੀ ਵਜੋਂ (2001) * ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ (2001) ਬਤੌਰ ਕੌਰ, ਨੰਦਿਨੀ ਦੀ ਮਾਂ * ਤੁਝੇ ਮੇਰੀ ਕਸਮ (2003) ਦਾਦੀ ਵਜੋਂ * ਰਸਿਕਨ ਰੇ (2003) * ਕਲ ਹੋ ਨਾ ਹੋ (2003) ਲਾਜੋਜੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਪਲ ਪਲ ਦਿਲ ਕੇ ਸੁਸਾਤ (2009) * ਸਾਲ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ (2012) * ਸ਼ਾਨਦਾਰ (2015) * ਤਮਾਸ਼ਾ (2015) * ਨੂਰ (2017) ==ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ== * ਸਟੇਇੰਗ ਆਨ (1980) ... ਕੋਡਕੋਡ ਮੇਨੇਕਟਰਾ * ਹਮ ਲੌਗ (1984) ... ਡੈਡੀ * ਦੇਖ ਭਾਈ ਦੇਖ (1993) ... ਸਰਲਾ ਦੀਵਾਨ * ਅੰਮਾ ਅਤੇ ਫੈਮਿਲੀ (1995) ... ਅੰਮੀ * ਮੀਲੀ (2005) * ਕਾਸ਼-ਐਮ-ਕਸ਼ * ਰੇਤ ਪਰ ਲਿਖੇ ਨਾਮ * ਕਾਇਦਾ * ਕੌਨ * ਯੇ ਹੁਈ ਨਾ ਬਾਤ * ਅਲੀਬਾਬਾ * ਵਨਸ਼ * ਅਰਾਧਨਾ * ਤਨਹਾ * ਜੰਜੀਰੇਂ * ਸਟਾਰ ਬੈਸਟਸੈਲਰਜ਼ ==ਹਵਾਲੇ== {{reflist}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== * {{IMDb name|id=0786024}} * [http://sushmaseth.com/ Official website]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ]] lna01xrncbtq2qno74whqf1h9dwpqb1 ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਗਣਨਾ 2011 0 63088 848795 773111 2026-09-30T16:16:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848795 wikitext text/x-wiki ''' ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਗਣਨਾ 2011 ''' {en:Socio Economic and Caste Census 2011 (SECC)} ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਅਧਾਰਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨ ਗਣਨਾ ਸਰਵੇਖਣ ਹੈ ਜੋ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨਗਣਨਾ 2011]] ਦੇ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.financialexpress.com/article/economy/socio-economic-and-caste-census-for-2011-five-key-takeaways/97602/|title=Socio Economic and Caste Census for 2011: Five key takeaways}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/opinion/the-many-shades-of-deprivation/article7417888.ece|title=The many shades of deprivation}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/in-villages-one-in-three-households-in-poverty-over-a-fifth-scsts/|title=Socio Economic Caste Census: In villages, one in three households in poverty; over a fifth SC/STs}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/indiahome/indianews/article-3151377/THE-BIGGER-PICTURE-save-nation-s-farmers.html|title=THE BIGGER PICTURE: How we can save the nation's farmers}}</ref> ਸ੍ਰ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ 2010 ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਸਦਨਾ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸ ਉੱਪਰੰਤ ਇਹ ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਗਣਨਾ 2011 ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/After-Lalu-and-Nitish-Congress-demands-release-of-caste-data-in-poll-bound-Bihar/articleshow/48044054.cms|title=After Lalu and Nitish, Congress demands release of caste data in poll-bound Bihar}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ndtv.com/opinion/modi-must-release-caste-survey-findings-778597|title=Modi Must Release Caste Survey Findings}}</ref> ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਬੀਜੇਪੀ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਰਵੇਖਣ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਤਭੇਦ ਸਨ।<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/caste-census-after-cong-dissent-brews-within-bjp/article1-549993.aspx|title=Caste census: After Cong, dissent brews within BJP|access-date=2015-07-14|archive-date=2015-07-14|archive-url=https://archive.today/20150714204811/http://www.hindustantimes.com/india-news/caste-census-after-cong-dissent-brews-within-bjp/article1-549993.aspx|dead-url=yes}}</ref><ref>http://www.livemint.com/Politics/nErfqn2UyM1vqovRBU99XL/UPA-blinks-may-include-caste-count-in-Census.html</ref><ref>http://www.ndtv.com/india-news/bjp-rethink-on-caste-census-426320</ref><ref>http://indiatoday.intoday.in/video/Cabinet+split+on+caste-based+Census/1/95980.html</ref><ref>http://www.thehindu.com/todays-paper/bjp-may-have-second-thoughts-on-caste-census/article775292.ece {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਨੇਤਾ [[ਸੁਸ਼ਮਾ ਸਵਰਾਜ]] ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/parivar-divided-over-castebased-census/617648/|title=Parivar divided over caste-based census}}</ref> ਜਦ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ [[ਪੀ ਚਿਦੰਬਰਮ]] ਇਸ ਦੇਵਿਰੁੱਧ ਸਨ।<ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Politics/nErfqn2UyM1vqovRBU99XL/UPA-blinks-may-include-caste-count-in-Census.html|title=UPA blinks, may include caste count in Census}}</ref> ਇਹ ਸਰਵੇਖਣ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਲਭਤ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਅਰੁਣ ਜੇਟਲੀ ਨੇ 3 ਜੁਲਾਈ 2015 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/govt-releases-socio-economic-caste-census-for-better-policy-making/article1-1365434.aspx|title=Govt releases socio-economic and caste census for better policy-making|access-date=2015-07-14|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225051010/https://www.hindustantimes.com/india/govt-releases-socio-economic-and-caste-census-for-better-policy-making/story-Ajf4fLjhq9ghHZDDVxYOMP.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/jaitley-our-priority-is-to-eliminate-deprivation/article7390035.ece?topicpage=true&topicId=1927|title=Jaitley: our priority is to eliminate deprivation}}</ref> ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਗਣਨਾ 2011 ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਗਜ਼ ਰਹਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਕੀਤੀ ਗਈ।.<ref>{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-07-03/news/64068428_1_secc-caste-census-the-census|title=Socio Economic and Caste Census paints grim rural picture, to help improve social schemes|access-date=2015-07-14|archive-date=2015-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150714141704/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2015-07-03/news/64068428_1_secc-caste-census-the-census|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/rural-development-to-home-to-social-justice-no-one-wants-to-own-undisclosed-caste-data/|title=Rural Development to Home to Social Justice, no one wants to own undisclosed caste data}}</ref> ==ਸਰਵੇ ਰਿਪੋਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੱਥ== *ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 24.39 ਕਰੋੜ ਘਰ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 17.91 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ 10.69 ਕਰੋੜ ਘਰ ਪਛੜੇ ਹੋਏ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। * ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 5.37 ਕਰੋੜ ਘਰ "ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਹਨ ਜਿਨਾ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਜ਼ਰੀਆ ਜਿਸਮਾਨੀ ਕਿਰਤ ਭਾਵ ਦਿਹਾੜੀ ਦੱਪਾ ਹੈ। *ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 2.37 ਕਰੋੜ ਪਰਿਵਾਰ (13.25%) ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। *ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 21.53% ਭਾਵ 3.86 ਕਰੋੜ,ਪਰਿਵਾਰ ਅਨੁਸੂਚਤ ਜਾਤਾਂ/ਕਬੀਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। * ਭਾਰਤ ਦੇ 56% ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਕੋਲ ਕੋਈ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1150706/jsp/nation/story_29828.jsp#.VaSsnYuUdyw|title=Twice as many: census springs landless surprise}}</ref><ref>http://economictimes.indiatimes.com/news/economy/agriculture/half-of-rural-india-still-doesnt-own-agricultural-land-secc-2011/articleshow/48062767.cms</ref> *ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 36% ਭਾਵ 884 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਅਨਪੜ ਹਨ ਇਹ [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਾਂ ਗਣਨਾ ਵਿਭਾਗ]] ਵਲੋਂ ਦਰਜ ਕੀਤੇ 32% ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹਨ।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/socio-economic-and-caste-census-2011-shows-growing-illiteracy-in-rural-india/article7383859.ece?topicpage=true&topicId=1927|title=Over a third of rural India still illiterate: Socio Economic Census}}</ref> * ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੜੇ ਲਿਖੇ 64% ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਅਜਿਹੇ ਸਨ ਜੋ ਪ੍ਰਇਮਰੀ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਸਨ। *ਕੁੱਲ 17.91 ਕਰੋੜ ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 62% ਪਛੜੇ ਜਾਂ ਵਾਂਝੇ ਸਨ।<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/a-greek-tragedy-every-which-way/|title=A Greek tragedy every which way}}</ref> * 74.5% (13.34 ਕਰੋੜ) ਪੇਂਡੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਸਿਕ ਆਮਦਨ ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/the-90-per-cent-3/|title=Letter from the Nirmalkars: The 90 per cent}}</ref> * 5.4% ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤੀਆਂ ਨੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। * 3.4% ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੇਜੂਏਟ ਮੈਂਬਰ ਸਨ।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/opinion/editorial/socio-economic-and-caste-census-rural-realities/article7392533.ece?topicpage=true&topicId=1927|title=Rural realities}}</ref> * 4.6% ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤੀ ਆਮਦਨ ਕਰ ਭਰਦੇ ਸਨ। * 14% ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤੀ ਸਰਕਾਰੀ ਜਾਂ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੌਕਰੀ ਪੇਸ਼ਾ ਸਨ। * 1,80,657 ਪਰਿਵਾਰ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਮੈਲਾ ਢੋਅ ਕੇ (Manual Scavenging) ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਦੇ ਹਨ। ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 63,713, ਸੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੱਧਿਆ ਪ੍ਰਦੇਸ,ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ,ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/manual-scavenging-still-a-reality-socioeconomic-caste-census/article7400578.ece|title=Manual scavenging still a reality}}</ref> *ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ 48 % ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਸੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/over-48-pc-of-rural-population-is-female/article7383862.ece?topicpage=true&topicId=1927|title=Over 48 p.c. of rural population is female}}</ref> *ਦੇਸ ਵਿੱਚ [[ਤੀਜੇ]] ਲਿੰਗ ਵਾਲੇ (transgenders) ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੁੱਲ ਪੇਂਡੂ ਵਸੋਂ ਦਾ 0.1 % ਸੀ. ਅੰਡੇਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਕੋਬਾਰ ਦੀਪ ਸਮੂਹ,ਪਛਮੀ ਬੰਗਾਲ,ਗੁਜਰਾਤ ਉਡੀਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ। *'ਕਰਨਾਟਕਾ ਰਾਜ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਕਮਿਸ਼ਨ" ਵਲੋਂ ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਮਾਜਕ ਆਰਥਕ ਸਰਵੇਖਣ 2015[[ਕਰਨਾਟਕਾ ਸਰਕਾਰ]] ਦੀ ਵੇਬਸਾਈਟ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Information-on-your-caste-and-religion-is-now-on-Karnataka-govt-website/articleshow/47965568.cms|title=Information on your caste and religion is now on Karnataka govt website}}</ref> The survey was launched on 11 April 2015.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/karnataka-caste-count-cm-wants-it-out-after-33-queries/|title=Karnataka caste count: CM wants it out after 33 queries}}</ref> *ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਲੋਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨ।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Census-presents-grim-figures-on-health-education/articleshow/47957502.cms|title=Census presents grim figures on health, education}}</ref> * 1% ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਬਿਨਾ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਥਿਰ ਫੋਨ ਸਨ ਜਦ ਕਿ 68.35% ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਸਨ।.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/socio-economic-caste-census-2011-a-mobile-in-2-of-every-3-rural-homes-a-salaried-job-in-1-of-10/|title=Socio Economic & Caste Census 2011: A mobile in 2 of every 3 rural homes, a salaried job in 1 of 10}}</ref> ==ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ== * [[2011 ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਨ ਗਣਨਾ]] * [[ਹੋਰ ਪਛੜੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ]] ==ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== * [http://www.secc.gov.in/welcome SECC Official website] * [http://www.thehindu.com/system/topicRoot/Socio_Economic_And_Caste_Census/ Articles related to Socio Economic Caste Census 2011] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਜਨ ਗਣਨਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2011 ਜਨ ਗਣਨਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2011 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ]] 9ypw7p01jgdwiqzlfmn06i3e1inmurk ਮਾਉ ਪਾਇਲੁਗ 0 63402 848811 819717 2026-09-30T17:03:44Z Nitesh Gill 8973 848811 wikitext text/x-wiki {{ਅਧੂਰਾ}}{{ਖਾਲੀ ਹਿੱਸਾ}}{{Infobox person | name = ਮਾਉ ਪਾਇਲੁਗ | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = Mau Piailug.gif | image_size = 180px | alt = Photograph of Mau Piailug from the 1999 film ''Wayfinders: A Pacific Odyssey''. | caption = | birth_name = ਪਿਉਸ ਪਾਇਲੁਗ | birth_date = 1932 | birth_place = ਵਿਆਸੋ, [[ਸਤਾਵਲ]], [[ਯਪ]], [[ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ]] | death_date = {{Death date and age|2010|07|12|1932|01|01}} | death_place = ਸਤਾਵਲ, ਯਪ, ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ | death_cause = ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਕਾਰਨ | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> | nationality = [[Micronesia#People|ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ]] | ethnicity = ਸਤਾਵਲਸੀ | citizenship = | other_names = ਮਾਉ, ਪਾਪਾ ਮਾਉ | known_for = [[ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ]], [[ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਪ੍ਰੰਪਰਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ]], [[ਹਵਾਈਅਨ ਜਾਗ੍ਰ੍ਤੀ]] | education =[[ਵੇਰੀਆਂਗ (Weriyeng)]] ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ ਸਕੂਲ | alma_mater = | organization = | notable_works = | occupation = ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਹ-ਖੋਜੀ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਣਾਓਣ ਵਾਲਾ, ਅਧਿਆਪਕ (''kumu'') | years_active = 1948–2007 | height = | weight = | title = | term = | predecessor = | successor = | religion = | spouse = ਨੇਮਵਾਇਟੋ | partner = | children = 16 | parents = ਓਰਨੀਪੁਈ (ਪਿਤਾ) | relations = ਉਰੁਪੋਆ (ਭਰਾ) | awards = ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫ਼ੇੱਲੋਸ਼ਿਪ, [[ਪੂਰਬ -ਪੱਛਮ ਕੇਂਦਰ]] (1976)<br />ਇਨਸਾਨੀ ਅਖਰਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰ, [[ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਯੂ.ਐਚ.]] (1987)<br />[[Bernice P. Bishop Museum|ਰੋਬਰਟ ਜੇ.ਪੇਪਿਫਰ ਮੈਡਲ]] (2008) }} ਪਿਊਸ “ਮਾਉ” ਪਾਇਲੁਗ (ਉਚਾਰਨ: [/ˈpaɪəs ˈmaʊ piːˈaɪləɡ/]; 1932 – 12 ਜੁਲਾਈ 2010) ਯਾਪ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸੀ, ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਧਾਰਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਊ ਦੀ ਕੈਰੋਲੀਨੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਾਤਾਵਾਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ (palu) ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੱਧ ਉਮਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਮਾਊ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ, ਮਾਊ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਵੋਏਜਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ (PVS) ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਮਾਊ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, PVS ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹਵਾਈ ਦੀਆਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਕੂਲੇਆ (Hōkūleʻa) ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। Hōkūleʻa ਹਵਾਈ ਦੀ ਦੋਹਰੀ-ਤਲੀ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੈਨੋ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ Hōkūleʻa ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤਾਹੀਤੀ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਮਾਊ ਦੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਬੂਤ ਬਣਿਆ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਦੋ-ਤਰਫ਼ਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਉਤਪਤੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। Hōkūleʻa ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ-ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਹਵਾਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਤੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਹਵਾਈ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਰਾਰੋਤੋਂਗਾ ਅਤੇ ਤਾਹੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਨੋ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਊ ਦੇ ਜੱਦੀ ਟਾਪੂ ਸਾਤਾਵਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧੀ।{| class="wikitable" width="200px" style="float:right;margin-left:1em;" |+ ! colspan="3" | Mau Piailug's Voyages on ''Hōkūle{{okina}}a'' <div style="margin: 0 0 0 0; text-align: center;">[[File:Hokule'aSailing2009.jpg|250px|''[[Hōkūle{{okina}}a]]'']]</div>''[[Hōkūle{{okina}}a]]'' |- ! Year ! Voyage ! Ports |- | {{center|1976}} | [[Hokulea#1976 Inaugural Voyage|Inaugural Voyage]] | Hawaii&ndash;Tahiti |- | {{center|1980}} | [[Hokulea#1980 Tahiti Voyage|Tahiti Voyage]] | Hawaii&ndash;Tahiti&ndash;Hawaii |- | {{center|1985&ndash;<br />1987}} | [[Hokulea#1985 - 1987 Voyage of Rediscovery|''Voyage of Rediscovery'']] | Hawaii&ndash;Tahiti&ndash;Rarotonga;<br />Waitangi&ndash;Nuku{{okina}}alofa&ndash;Pago Pago&ndash;Tutuila&ndash;Aitutaki&ndash;Rarotonga&ndash;Tautira |- | {{center|1995}} | [[Hokulea#1995 N.C4.81 .CA.BBOhana Holo Moana|''Nā {{okina}}Ohana Holo Moana'']] | Hilo&ndash;Pape{{okina}}ete; Nuku Hiva&ndash;Hilo |} ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ “ਪਾਪਾ ਮਾਊ” ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਦ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਮਾਊ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਦੇ ਮੂਲਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 79e5crdobo6p1cxnxx3iyqzbuqkaf53 848812 848811 2026-09-30T17:04:34Z Nitesh Gill 8973 848812 wikitext text/x-wiki {{ਅਧੂਰਾ}}{{ਖਾਲੀ ਹਿੱਸਾ}}{{Infobox person | name = ਮਾਉ ਪਾਇਲੁਗ | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = Mau Piailug.gif | image_size = 180px | alt = Photograph of Mau Piailug from the 1999 film ''Wayfinders: A Pacific Odyssey''. | caption = | birth_name = ਪਿਉਸ ਪਾਇਲੁਗ | birth_date = 1932 | birth_place = ਵਿਆਸੋ, [[ਸਤਾਵਲ]], [[ਯਪ]], [[ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ]] | death_date = {{Death date and age|2010|07|12|1932|01|01}} | death_place = ਸਤਾਵਲ, ਯਪ, ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ | death_cause = ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਕਾਰਨ | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> | nationality = [[Micronesia#People|ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ]] | ethnicity = ਸਤਾਵਲਸੀ | citizenship = | other_names = ਮਾਉ, ਪਾਪਾ ਮਾਉ | known_for = [[ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ]], [[ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਪ੍ਰੰਪਰਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ]], [[ਹਵਾਈਅਨ ਜਾਗ੍ਰ੍ਤੀ]] | education =[[ਵੇਰੀਆਂਗ (Weriyeng)]] ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ ਸਕੂਲ | alma_mater = | organization = | notable_works = | occupation = ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਹ-ਖੋਜੀ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਣਾਓਣ ਵਾਲਾ, ਅਧਿਆਪਕ (''kumu'') | years_active = 1948–2007 | height = | weight = | title = | term = | predecessor = | successor = | religion = | spouse = ਨੇਮਵਾਇਟੋ | partner = | children = 16 | parents = ਓਰਨੀਪੁਈ (ਪਿਤਾ) | relations = ਉਰੁਪੋਆ (ਭਰਾ) | awards = ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫ਼ੇੱਲੋਸ਼ਿਪ, [[ਪੂਰਬ -ਪੱਛਮ ਕੇਂਦਰ]] (1976)<br />ਇਨਸਾਨੀ ਅਖਰਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰ, [[ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਯੂ.ਐਚ.]] (1987)<br />[[Bernice P. Bishop Museum|ਰੋਬਰਟ ਜੇ.ਪੇਪਿਫਰ ਮੈਡਲ]] (2008) }} ਪਿਊਸ “ਮਾਉ” ਪਾਇਲੁਗ (ਉਚਾਰਨ: [/ˈpaɪəs ˈmaʊ piːˈaɪləɡ/]; 1932 – 12 ਜੁਲਾਈ 2010) ਯਾਪ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸੀ, ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਧਾਰਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਊ ਦੀ ਕੈਰੋਲੀਨੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਾਤਾਵਾਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ (palu) ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੱਧ ਉਮਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਮਾਊ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ, ਮਾਊ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਵੋਏਜਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ (PVS) ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਮਾਊ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, PVS ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹਵਾਈ ਦੀਆਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਕੂਲੇਆ (Hōkūleʻa) ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। Hōkūleʻa ਹਵਾਈ ਦੀ ਦੋਹਰੀ-ਤਲੀ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੈਨੋ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ Hōkūleʻa ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤਾਹੀਤੀ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਮਾਊ ਦੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਬੂਤ ਬਣਿਆ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਦੋ-ਤਰਫ਼ਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਉਤਪਤੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। Hōkūleʻa ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ-ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਹਵਾਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਤੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਹਵਾਈ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਰਾਰੋਤੋਂਗਾ ਅਤੇ ਤਾਹੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਨੋ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਊ ਦੇ ਜੱਦੀ ਟਾਪੂ ਸਾਤਾਵਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧੀ।<ref>To follow the course of the maiden voyage by the ''Hōkūle{{okina}}a'', see the [http://pvs.kcc.hawaii.edu/images/maps/1976_color_map.gif 1976 color map].</ref> ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ “ਪਾਪਾ ਮਾਊ” ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਦ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਮਾਊ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਦੇ ਮੂਲਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। lbp6jlxvx01f2bm0ld4adury8yyudf8 848814 848812 2026-09-30T17:05:18Z Nitesh Gill 8973 848814 wikitext text/x-wiki {{ਅਧੂਰਾ}}{{ਖਾਲੀ ਹਿੱਸਾ}}{{Infobox person | name = ਮਾਉ ਪਾਇਲੁਗ | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = Mau Piailug.gif | image_size = 180px | alt = Photograph of Mau Piailug from the 1999 film ''Wayfinders: A Pacific Odyssey''. | caption = | birth_name = ਪਿਉਸ ਪਾਇਲੁਗ | birth_date = 1932 | birth_place = ਵਿਆਸੋ, [[ਸਤਾਵਲ]], [[ਯਪ]], [[ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ]] | death_date = {{Death date and age|2010|07|12|1932|01|01}} | death_place = ਸਤਾਵਲ, ਯਪ, ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ | death_cause = ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਕਾਰਨ | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> | nationality = [[Micronesia#People|ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ]] | ethnicity = ਸਤਾਵਲਸੀ | citizenship = | other_names = ਮਾਉ, ਪਾਪਾ ਮਾਉ | known_for = [[ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ]], [[ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਪ੍ਰੰਪਰਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ]], [[ਹਵਾਈਅਨ ਜਾਗ੍ਰ੍ਤੀ]] | education =[[ਵੇਰੀਆਂਗ (Weriyeng)]] ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ ਸਕੂਲ | alma_mater = | organization = | notable_works = | occupation = ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਹ-ਖੋਜੀ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਣਾਓਣ ਵਾਲਾ, ਅਧਿਆਪਕ (''kumu'') | years_active = 1948–2007 | height = | weight = | title = | term = | predecessor = | successor = | religion = | spouse = ਨੇਮਵਾਇਟੋ | partner = | children = 16 | parents = ਓਰਨੀਪੁਈ (ਪਿਤਾ) | relations = ਉਰੁਪੋਆ (ਭਰਾ) | awards = ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫ਼ੇੱਲੋਸ਼ਿਪ, [[ਪੂਰਬ -ਪੱਛਮ ਕੇਂਦਰ]] (1976)<br />ਇਨਸਾਨੀ ਅਖਰਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰ, [[ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਯੂ.ਐਚ.]] (1987)<br />[[Bernice P. Bishop Museum|ਰੋਬਰਟ ਜੇ.ਪੇਪਿਫਰ ਮੈਡਲ]] (2008) }} ਪਿਊਸ “ਮਾਉ” ਪਾਇਲੁਗ (ਉਚਾਰਨ: [/ˈpaɪəs ˈmaʊ piːˈaɪləɡ/]; 1932 – 12 ਜੁਲਾਈ 2010) ਯਾਪ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸੀ, ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਧਾਰਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਊ ਦੀ ਕੈਰੋਲੀਨੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਾਤਾਵਾਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ (palu) ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੱਧ ਉਮਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਮਾਊ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ, ਮਾਊ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਵੋਏਜਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ (PVS) ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਮਾਊ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, PVS ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹਵਾਈ ਦੀਆਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਕੂਲੇਆ (Hōkūleʻa) ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। Hōkūleʻa ਹਵਾਈ ਦੀ ਦੋਹਰੀ-ਤਲੀ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੈਨੋ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ Hōkūleʻa ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤਾਹੀਤੀ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਮਾਊ ਦੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਬੂਤ ਬਣਿਆ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਦੋ-ਤਰਫ਼ਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਉਤਪਤੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। Hōkūleʻa ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ-ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਹਵਾਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਤੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਹਵਾਈ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਰਾਰੋਤੋਂਗਾ ਅਤੇ ਤਾਹੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਨੋ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਊ ਦੇ ਜੱਦੀ ਟਾਪੂ ਸਾਤਾਵਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧੀ।<ref>To follow the course of the maiden voyage by the ''Hōkūle{{okina}}a'', see the [http://pvs.kcc.hawaii.edu/images/maps/1976_color_map.gif 1976 color map].</ref> ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ “ਪਾਪਾ ਮਾਊ” ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਦ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਮਾਊ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਦੇ ਮੂਲਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} 9u83da3k50ha0n89gj1buiryegm1q2c 848815 848814 2026-09-30T17:05:37Z Nitesh Gill 8973 848815 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਮਾਉ ਪਾਇਲੁਗ | honorific_prefix = | honorific_suffix = | image = Mau Piailug.gif | image_size = 180px | alt = Photograph of Mau Piailug from the 1999 film ''Wayfinders: A Pacific Odyssey''. | caption = | birth_name = ਪਿਉਸ ਪਾਇਲੁਗ | birth_date = 1932 | birth_place = ਵਿਆਸੋ, [[ਸਤਾਵਲ]], [[ਯਪ]], [[ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ]] | death_date = {{Death date and age|2010|07|12|1932|01|01}} | death_place = ਸਤਾਵਲ, ਯਪ, ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸੰਘੀ ਰਾਜ | death_cause = ਸ਼ੱਕਰ ਰੋਗ ਕਾਰਨ | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> | nationality = [[Micronesia#People|ਮਾਇਕਰੋਨੇਸ਼ੀਆ]] | ethnicity = ਸਤਾਵਲਸੀ | citizenship = | other_names = ਮਾਉ, ਪਾਪਾ ਮਾਉ | known_for = [[ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ]], [[ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਪ੍ਰੰਪਰਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ]], [[ਹਵਾਈਅਨ ਜਾਗ੍ਰ੍ਤੀ]] | education =[[ਵੇਰੀਆਂਗ (Weriyeng)]] ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਸੇਰਾ ਸਕੂਲ | alma_mater = | organization = | notable_works = | occupation = ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਾਹ-ਖੋਜੀ, ਕਿਸ਼ਤੀ ਬਣਾਓਣ ਵਾਲਾ, ਅਧਿਆਪਕ (''kumu'') | years_active = 1948–2007 | height = | weight = | title = | term = | predecessor = | successor = | religion = | spouse = ਨੇਮਵਾਇਟੋ | partner = | children = 16 | parents = ਓਰਨੀਪੁਈ (ਪਿਤਾ) | relations = ਉਰੁਪੋਆ (ਭਰਾ) | awards = ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫ਼ੇੱਲੋਸ਼ਿਪ, [[ਪੂਰਬ -ਪੱਛਮ ਕੇਂਦਰ]] (1976)<br />ਇਨਸਾਨੀ ਅਖਰਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰ, [[ਹਵਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਯੂ.ਐਚ.]] (1987)<br />[[Bernice P. Bishop Museum|ਰੋਬਰਟ ਜੇ.ਪੇਪਿਫਰ ਮੈਡਲ]] (2008) }} ਪਿਊਸ “ਮਾਉ” ਪਾਇਲੁਗ (ਉਚਾਰਨ: [/ˈpaɪəs ˈmaʊ piːˈaɪləɡ/]; 1932 – 12 ਜੁਲਾਈ 2010) ਯਾਪ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਟਾਪੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਸੀ, ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਇਤੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਧਾਰਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਊ ਦੀ ਕੈਰੋਲੀਨੀਅਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਾਰਿਆਂ, ਹਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਂ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗਿਆਨ ਮੌਖਿਕ ਪਰੰਪਰਾ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਅੱਗੇ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਲਗਭਗ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੇ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਸਾਤਾਵਾਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ (palu) ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੱਧ ਉਮਰ ਵੱਲ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਮਾਊ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪੱਛਮੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਸਾਤਾਵਾਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ, ਮਾਊ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਿਆਨ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਅਨ ਵੋਏਜਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ (PVS) ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਮਾਊ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, PVS ਨੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਹਵਾਈ ਦੀਆਂ ਗੁੰਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੋਕੂਲੇਆ (Hōkūleʻa) ’ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। Hōkūleʻa ਹਵਾਈ ਦੀ ਦੋਹਰੀ-ਤਲੀ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕੈਨੋ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ ਸੀ। 1976 ਵਿੱਚ Hōkūleʻa ਦਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਯੰਤਰ ਦੇ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਤਾਹੀਤੀ ਤੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਮਾਊ ਦੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਸਬੂਤ ਬਣਿਆ। ਅਕਾਦਮਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਦੋ-ਤਰਫ਼ਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਉਤਪਤੀ ਏਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। Hōkūleʻa ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਮਾਈਕ੍ਰੋਨੇਸ਼ੀਆਈ-ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਦੂਜੀ ਹਵਾਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪੁਨਰਜਾਗਰਤੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਹਵਾਈ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਰਾਰੋਤੋਂਗਾ ਅਤੇ ਤਾਹੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪੋਲੀਨੇਸ਼ੀਆਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕੈਨੋ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਾਊ ਦੇ ਜੱਦੀ ਟਾਪੂ ਸਾਤਾਵਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਧੀ।<ref>To follow the course of the maiden voyage by the ''Hōkūle{{okina}}a'', see the [http://pvs.kcc.hawaii.edu/images/maps/1976_color_map.gif 1976 color map].</ref> ਜੀਵਨ ਦੇ ਬਾਅਦਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਾਊ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਮਾਸਟਰ ਨੇਵੀਗੇਟਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ “ਪਾਪਾ ਮਾਊ” ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਹਵਾਈ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਦ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਮਿਥਸੋਨੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਸ਼ਨ ਅਤੇ ਬਿਸ਼ਪ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਮਾਊ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਓਸ਼ੀਆਨੀਆ ਦੇ ਮੂਲਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|}} 5v2rehmi69gafdumhsmkoxthaqje97w ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ 0 63644 848739 839395 2026-09-30T13:45:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848739 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer |birth_name = | image = IMG 0418.JPG | caption = | birth_date = 30 ਜੂਨ 1973 | birth_place = ਪਿੰਡ ਸੋਹਣਾ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਸ.ਐਸ.ਨਗਰ (ਮੋਹਾਲੀ), ਪੰਜਾਬ,ਭਾਰਤ। | death_date = | death_place = | occupation = ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਆਈ.ਏ.ਐਸ.) | nationality =ਭਾਰਤੀ | relatives = | spouse = | children = | alma_mater = | genre = | language = ਪੰਜਾਬੀ, | movement = | notableworks = '''ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ (ਆਈ.ਏ.ਐਸ.) ਪ੍ਰੀਖਿਆ 2008 ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ''' | period = | influences = ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਪਾਦਕੀਆਂ | influenced = | signature = }} '''ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ''' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਪਹਿਲੇ ਆਈ.ਏ.ਐਸ . ਆਧਿਕਾਰੀ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ [[ਯੂਨੀਅਨ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ]] ਦੀ 2008 ਦੀ [[ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ]] ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨ ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬਤੌਰ ਵਿਕਲਾਂਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿਓਂ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਮ ਸ੍ਰੇਣੀ ਮਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਰਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/civil-services-results-out-top-three-ranks-go-to-women/article276041.ece {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਕਾਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਰਨਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ, ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸ੍ਰੋਤ ਬਣ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>http://punjabitribuneonline.com/2010/05/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%9C%E0%A8%BE%E0%A8%AC%E0%A9%80-%E0%A8%AD%E0%A8%BE%E0%A8%B6%E0%A8%BE-%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%87%E0%A8%95-%E0%A8%B9%E0%A9%8B%E0%A8%B0-%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BE/</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਸ੍ਰੀ ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਪਿੰਡ [[ਸੋਹਣਾ]],ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐਸ.ਏ.ਐਸ.ਨਗਰ (ਮੁਹਾਲੀ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਜੀਤ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਰਾਮ ਮੂਰਤੀ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੱਕ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ [[ਘਨੌਰ ਪਟਿਆਲਾ|ਘਨੌਰ]] ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਮਿਡਲ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ [[ਕਾਮੀ ਕਲਾਂ]] ਤੋਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ [[ਲਾਲੜੂ]] ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ [[ਪੰਜਾਬ ਇਨਜਿਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ]] [[ਚੰਡੀਗੜ]] ਤੋਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪੰਜਾਬ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਿਯੁਕਤ ਰਹੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ [[ਸਰਬ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਸੇਵਾਵਾਂ]] 2008 ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਅਜਕਲ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈ.ਏ.ਐਸ.ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130122/23/16607.cms{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਰਮਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ। ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == *[http://punjabitribuneonline.com/2012/02/%E0%A8%A6%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A9%9C%E0%A9%8D%E0%A8%B9-%E0%A8%87%E0%A8%B0%E0%A8%BE%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%B2-%E0%A8%B8%E0%A8%AD-%E0%A8%95%E0%A9%81%E0%A8%9D-%E0%A8%B8/] *[https://pa.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A8%B5%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%A6%E0%A8%B0_%E0%A8%95%E0%A9%81%E0%A8%AE%E0%A8%BE%E0%A8%B0_%E0%A8%B8%E0%A8%BC%E0%A8%B0%E0%A8%AE%E0%A8%BE&action=edit] ==ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਕੇਡਰ ਦੇ ਆਈ ਏ ਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਧਿਅਮ ਰਹਿਣ ਆਈ ਏ ਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2009 ਵਿੱਚ ਆਈ ਏ ਐਸ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ]] satax5730cvbza6h73rovp3yz37vnll ਸ਼ਾਹੀਨ ਮਿਸਤਰੀ 0 63900 848824 709678 2026-09-30T17:40:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848824 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ਸ਼ਾਹੀਨ ਮਿਸਤਰੀ |image = |image_size = 200px |birth_date = {{Birth date and age|1971|3|16}} |birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਭਾਰਤ]] |nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] |known_for = [[ਅਕਾਂਸ਼ਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ]] ਅਤੇ [[ਟੀਚ ਫ਼ਾਰ ਇੰਡੀਆ]] |education = ਬੀ.ਏ., ਐਮ.ਏ. |alma_mater = [[ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਿਸਿਟੀ]] |occupation = ਸੀ.ਈ.ਓ., [[ਟੀਚ ਫ਼ਾਰ ਇੰਡੀਆ]] |residence = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਭਾਰਤ]] |boards = ਉਮੀਦ<br/>ਲਤਿਕਾ ਰਾਏ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ<br/>ਥਰਮੈਕਸ ਸੋਸ਼ਲ ਇਨੀਸ਼ੀਏਟਿਵਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ |religion = [[ਪਾਰਸੀ]] |children = 2 ਲੜਕੀਆਂ |website = http://www.teachforindia.org }} '''ਸ਼ਾਹੀਨ ਮਿਸਤਰੀ''' (ਜਨਮ 16 ਮਾਰਚ 1971) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੈ। ਇਹ [[ਅਕਾਂਸ਼ਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ]] ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਥਾ [[ਮੁੰਬਈ]] ਅਤੇ [[ਪੂਣੇ]] ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ। ਇਹ 2008 ਤੋਂ ਟੀਚ ਫ਼ਾਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਹੈ।<ref>{{Cite web |url=http://www.teachforindia.org/about/our-team.php |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-08-15 |archive-date=2012-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311233119/http://www.teachforindia.org/about/our-team.php |dead-url=yes }}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਸ਼ਾਹੀਨ ਮਿਸਤਰੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿਖੇ ਇੱਕ [[ਪਾਰਸੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸਦਾ ਬਚਪਨ [[ਲਿਬਨਾਨ]], [[ਯੂਨਾਨ]], [[ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ]], [[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ]], ਅਤੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ]] ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਪਿਤਾ ਸਿਟੀਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਮੁਲਾਜ਼ਿਮ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਬਦਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref>http://indiatoday.intoday.in/story/akanksha-foundation-shaheen-mistri/1/144977.html</ref> [[ਕਨੈਟੀਕਟ|ਕਨੈਕਟੀਕਟ]] ਵਿਖੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਿਸਿਟੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |url=http://firstgiversclub.giveindia.org/2010/07/08/shaheen-mistri/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-08-15 |archive-date=2012-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120113104400/http://firstgiversclub.giveindia.org/2010/07/08/shaheen-mistri/ |dead-url=yes }}</ref><ref>http://expressbuzz.com/education/new-age-venture-capitalists-of-education/263787.html{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਕਾਂਸ਼ਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਹੀਨ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਸਵੈਸੇਵਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |url=http://www.aspenindia.org/launch_ili_2.asp |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-08-15 |archive-date=2012-07-31 |archive-url=https://archive.today/20120731062950/http://www.aspenindia.org/launch_ili_2.asp |dead-url=yes }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਹੀਨ ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਝੁੱਗੀਆਂ-ਝੌਂਪੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕੇ।<ref>{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/article438206.ece |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150303205303/http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/article438206.ece |archive-date=2015-03-03 |url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਮਕਸਦ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਨੂੰ ਉਸਨੇ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਕਾਂਸ਼ਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨਾਂ ਦੀ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। 20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਇੱਕ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ 15 ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਹੁਣ 58 ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ 6 ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ 3,500 ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ ਇਹ ਟੀਚ ਫ਼ਾਰ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਜੋ ਸੰਸਥਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਾਲਜ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ 2 ਸਾਲ ਘੱਟ-ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ।<ref>http://www.teachforindia.org/</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਇਹ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲਿਖਤਾਂ == * ''ਰੀਡਰਾਇੰਗ ਇੰਡੀਆ: ਦ ਟੀਚ ਫ਼ਾਰ ਇੰਡੀਆ ਸਟੋਰੀ''(2014) == ਸਨਮਾਨ == * ਅਸ਼ੋਕ ਫੈਲੋ (2001) * ਵਰਡ ਐਕਨੋਮਿਕ ਫ਼ੋਰਮ ਵਿਖੇ ਗਲੋਬਲ ਲੀਡਰ ਫ਼ਾਰ ਟੂਮੋਰੋ (2002) * ਏਸ਼ੀਆ ਸੋਸਾਇਟੀ 21 ਲੀਡਰ (2006) == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|2}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.akanksha.org/ ਅਕਾਂਸ਼ਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] * [http://www.teachforindia.org/ ਟੀਚ ਫ਼ਾਰ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] * [http://www.karmayog.com/ngos/ashoka/shaheen.htm ਸ਼ਾਹੀਨ ਮਿਸਤਰੀ ਦੇ ਬਾਰੇ] fse4oe1urylz9scaahe05h47pgwycvq ਸਕੂਲ 0 65935 848780 848048 2026-09-30T15:12:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848780 wikitext text/x-wiki [[File:Loyola School.jpg|thumb|ਸਕੂਲ]] [[File:School, Katni, MP, India.jpg|thumb|ਪੇਂਡੁ ਸਕੂਲ]] '''ਸਕੂਲ''' ਜਾਂ '''ਵਿਦਿਆਲਾ''' ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, [[ਮਦਰੱਸਾ]], ਧਰਮਸਾਲਾ, [[ਗੁਰੂਕੁਲ]]<ref name="School">[http://oxforddictionaries.com/definition/school?q=school School] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Cite web |url=https://languages.oup.com/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314023846/https://languages.oup.com/ |archive-date=2020-03-14 |url-status=bot: unknown}}, on Oxford Dictionaries</ref> ਆਦਿ ਨਾਂ ਹਨ ਜਿਥੇ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ [[ਅਧਿਆਪਕ|ਅਧਿਆਪਕਾਂ]] ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਵਿਚਾਰਨਾ, ਕਿਤਾ ਮੁੱਖੀ ਹੋਣਾ, ਬੋਲਣਾ, ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਨਾ ਆਦਿ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਸਕੂਲ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ (ਜਾਂ "ਬੱਚਿਆਂ") ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਥਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਮਾਹੌਲ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਾਈਮਰੀ ਸਕੂਲ, ਸੈਕੈੰਡਰੀ ਸਕੂਲ  ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਜਿੱਥੇ ਉਚੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਪਰ ਇਹ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਿੰਡਰਗਾਰਟਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰੀ-ਸਕੂਲ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕੁਝ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ 3-5 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ), ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਿੱਤਾਕਾਰੀ ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਇੱਕ ਖਾਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਨਾਚ ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ। ਵਿਕਲਪਿਤ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।ਕੁਝ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਮਿਆਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਹੱਈਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਧਾਰਮਿਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਈਸਾਈ ਸਕੂਲ, ਮਦਰੱਸਾ, ਹਵਾਸ (ਸ਼ੀਆ ਸਕੂਲ), ਯਿਸ਼ਵਸ (ਯਹੂਦੀ ਸਕੂਲ) ਅਤੇ ਹੋਰ; ਜਾਂ ਉਹ ਸਕੂਲ, ਜਿਹਨਾਂ ਕੋਲ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਪੱਧਰ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸਿਖਲਾਈ, ਮਿਲਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।ਘਰੇਲੂ ਸਕੂਲਿੰਗ ਅਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੰਪਰਾਗਤ ਸਕੂਲੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਈ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਗੀ, ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਸਮੁਦਾਏ, ਅਕੈਡਮੀਆਂ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ, ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ-ਅੰਦਰ-ਸਕੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। == ਨਿਰੁਕਤੀ == ਵਿਦਿਆਲਾ ਸ਼ਬਦ ਚੀਨੀ ਸ਼ਬਦ ਵਿਦਿਅਕ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੂਲ ਅਰਥ ਹੈ " ਵਿਸ਼ਰਾਮ, ਵਿਹਲ, ਫ਼ੁਰਸਤ, ਛੁੱਟੀ; ਖ਼ਾਲੀ ਸਮਾਂ" ਅਤੇ "ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਮਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅ ਜਦੋਂ ਵਿਹਲ, ਫ਼ੁਰਸਤ, ਖ਼ਾਲੀ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ", ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ "ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਵਿਦਿਆਲਾ" ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।<ref name="School"/><ref>[http://www.etymonline.com/index.php?term=school Online Etymology Dictionary]; [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%23101960 H.G. Liddell & R. Scott, A Greek-English Lexicon]</ref><ref>[http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsxolh%2F σχολή], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', on Perseus</ref> == ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ == [[ਤਸਵੀਰ:Plato's_Academy_mosaic_from_Pompeii.jpg|thumb|[[Plato]]'s academy, [[mosaic]] from [[Pompeii]]]] ਪੁਰਾਤਣ ਕਾਲ ਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕੇਂਦਰੀ ਥਾਂ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਮੌਜੂਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ (ਅਕੈਡਮੀ), ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ (ਗੁਰੂਕੁਲ) ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਸੀ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 425 ਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ "... ਮਿਲਟਰੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਜਰੂਰ ਸੀ ..."<ref>{{cite book|title=Traditions & Encounters a Global Perspective on the Past|url=https://archive.org/details/traditionsencoun0000bent_q6a8|last=Bentley|first=Jerry H.|publisher=McGraw-Hil|year=2006|location=New York|page=[https://archive.org/details/traditionsencoun0000bent_q6a8/page/331 331]}}</ref> ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਪਾਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਕੂਲ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੱਲ ਰਹੇ ਈਸਾਈ ਸਕੂਲ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਜ਼ ਸਕੂਲ, ਕੈਨਟਰਬਰੀ (597 ਈ.), ਕਿੰਗਜ਼ ਸਕੂਲ, ਰੋਚੈਸਟਰ (604 ਸੀ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ), ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਸਕੂਲ, ਯੌਰਕ (627 ਸੀ. ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ) ਅਤੇ ਟੀਟਫੋਰਡ ਗ੍ਰਾਮਰ ਸਕੂਲ। 5 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਮੋਨਾਸਟਕ ਸਕੂਲ ਵੀ ਪੱਛਮੀ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਨਿਰਪੱਖ ਦੋਵਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸਲਾਮ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਵਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਿਤ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਮੰਤਵ ਲਈ ਤਿਆਰ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਸਜਿਦਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਪਰ 9 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਮਦਰੱਸੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਕੂਲ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਸਜਿਦ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਲ-ਕਰਾਉਯੀਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 859 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।ਇਹ ਖਲੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੇਠ ਮਦਰੱਸਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਅਜਿਹੇ ਯਤਨ ਸਨ। ਔਟੋਮਨਜ਼ ਰਾਜ ਅਧੀਨ, ਬੁਰਸਾ ਅਤੇ ਐਡਿਰਨ ਕਸਬੇ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਏ। ਇੱਕ ਮਸਜਿਦ, ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ,ਇੱਕ ਮਦਰੱਸੇ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਔਟੋਮਨਜ਼ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮੁਫਤ ਖਾਣੇ, ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਫਤ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Farm Security Administration- School in Alabama - DPLA - 3c404c0ee16ff88f0ecf4a81dc65463d.gif|thumb|One-room school in 1935, [[Alabama]]]] ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ 12 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀਆਂ; ਇੱਥੇ, ਵਿਦਵਤਾਵਾਦ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਔਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਾਲੇ ਕਹਿ ਕੇ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੱਧ ਯੁੱਗ ਅਤੇ ਮੁੱਢਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਕੂਲਾਂ (ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ) ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਆਕਰਣ ਸਕੂਲ ਸ਼ਬਦ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦਾ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾ' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਦਾਖ਼ਲਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਕੂਲੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਨੇ ਸਾਖਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤਕਨੀਕੀ, ਕਲਾਤਮਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਖਰਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੋ ਗਈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ  ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਇੱਕੋ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਕਲਾਸਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਸੀ। 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਲਾਸਰੂਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਬੱਸਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਹਨਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕੂਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖਿਆ]] a3i8exjo7yy36e3jjwluiosqzp0hkar ਸ੍ਵਰਾ ਭਾਸਕਰ 0 65991 848896 618125 2026-09-30T21:55:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848896 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ੍ਵਰਾ ਭਾਸਕਰ | image = Swara.Bhaskar.jpg | caption = ਸ੍ਵਰਾ ਭਾਸਕਰ 2013 ਵਿੱਚ | birth_date = {{birth date and age|1988|04|09|df=y}} | birth_place = [[ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] | yearsactive = 2009–ਮੌਜੂਦ | occupation = [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] | birth_name = ਸ੍ਵਰਾ ਭਾਸਕਰ | spouse = | parents = [[ਚਿਤਰਪੁ ਉਦੇ ਭਾਸਕਰ]] (ਪਿਤਾ)<br/>ਈਰਾ ਭਾਸਕਰ (ਮਾਤਾ) }} '''ਸ੍ਵਰਾ ਭਾਸਕਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 2011 ਦੀ ਰਾਮ-ਕਾਮ ਫ਼ਿਲਮ [[ਤਨੂ ਵੇਡਸ ਮਨੂ]] ਵਿੱਚ [[ਕੰਗਨਾ ਰਾਣਾਵਤ]] ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਪਾਯਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, 2013 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ [[ਰਾਂਝਣਾ]] ਵਿੱਚ ਬਿੰਦਿਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 'ਤਨੂ ਵੇਡਸ ਮਨੂ' ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਇਨਾਮ]] ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਸਕਰ ਨੇ 2009 ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਮਾਧੋਲਾਲ ਕੀਪ ਵਾਕਿੰਗ, ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਰਾਂਝਨਾ (2013) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਦੂਜਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸੀਕਵਲ ਵਿੱਚ ਤਨੂ ਵੈਡਸ ਮਨੂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ 'ਪ੍ਰੇਮ ਰਤਨ ਧਨ ਪਾਯੋ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ; ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ 2015 ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਨੀਲ ਬੱਟੇ ਸੰਨਾਟਾ' (2016), ਅਤੇ 'ਅਨਾਰਕਲੀ ਆਫ ਆਰਾਹ' (2017) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਆਲੋਚਕ) ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਆਲੋਚਕ) ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਵਿੱਦਿਆ == ਸ੍ਵਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਅਪਰੈਲ 1988 ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite news | title =Dating a writer makes for great conversations: Swara Bhaskar | url = http://www.hindustantimes.com/brunch/dating-a-writer-makes-for-great-conversations-swara-bhaskar/story-MU8nTxwz65RD5vUlWJiXvI.html| newspaper =Hindustan Times | date =18 January 2017 | accessdate = 8 April 2017 }}</ref><ref>{{cite news|newspaper=Hindustan Times|title=Swara Bhaskar calls herself an unapologetic feminist, says it’s a misunderstood term|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/swara-bhaskar-calls-herself-an-unapologetic-feminist-says-it-s-a-misunderstood-term/story-bdQJ9JxaqFG2TuPKfO2tNP.html|date=June 9, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=My experience of Bollywood not nepotistic at all: Swara Bhaskar|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/150317/my-experience-of-bollywood-not-nepotistic-at-all-swara-bhaskar.html|newspaper=Deccan Chronicle|date=March 15, 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=Sonam Kapoor is a better friend to me than I’m to her: Swara Bhaskar|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/sonam-kapoor-is-a-better-friend-to-swara-bhaskar-4581946/|newspaper=The Indian Express|date=March 23, 2017}}</ref> ਇਸਦਾ ਪਿਤਾ, ਚਿਤਰਪੁ ਉਦੇ ਭਾਸਕਰ, ਤੇਲਗੂ, ਅਤੇ ਬਿਹਾਰੀ ਮਾਤਾ, ਈਰਾ ਭਾਸਕਰ,<ref name="behindwoods.com">{{Cite web | title = Swara Bhaskar Interview | url = http://behindwoods.com/new-videos/tamil-actress/swara-bhaskar/swara-bhaskar-interview.html | publisher =Behindwood.com | date = | accessdate = 25 June 2013 }}</ref><ref name="swarahindu"/> ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿਨੇਮਾ ਅਧਿਐਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਨਾਨੀ [[ਵਾਰਾਨਸੀ]] ਤੋਂ ਸੀ।<ref name="hindu13">{{Cite news | title =‘Films are forever’ | url =http://www.thehindu.com/features/cinema/films-are-forever/article4826634.ece | newspaper =The Hindu | date =18 June 2013 | accessdate =25 June 2013 | archive-url =https://web.archive.org/web/20130624112259/http://www.thehindu.com/features/cinema/films-are-forever/article4826634.ece | archive-date =24 ਜੂਨ 2013 | url-status =dead }}</ref> ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ,<ref name=exp10/> ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ [[ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਵਿਦਿਆਲਿਆ]] ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ<ref>{{cite web| title = Personal Agenda: Swara Bhaskar, actress| publisher = Hindustan Times| url = http://www.hindustantimes.com/Brunch/Brunch-Stories/Personal-Agenda-Swara-Bhaskar-actress/Article1-1157084.aspx| date = 29 November 2013| accessdate = 2013-12-01| archive-date = 2013-12-01| archive-url = https://web.archive.org/web/20131201132233/http://www.hindustantimes.com/brunch/brunch-stories/personal-agenda-swara-bhaskar-actress/article1-1157084.aspx| dead-url = yes}}</ref> ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ [[ਮਿਰਾਂਡਾ ਹਾਊਸ]] ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਉਚੇਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਮਿਨੀਸ਼ਾ ਲਾਂਬਾ]] ਦੀ ਹਮਜਮਾਤੀ ਸੀ। ਸ੍ਵਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐੱਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਕੀਤੀ।<ref name="swaranosex">{{cite web | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-09/news-interviews/29400031_1_jnu-hain-film | title=No sex for a role: Swara Bhaskar | publisher=Times of India | date=9 April 2012 | accessdate=3 February 2013 | archive-date=26 ਜੁਲਾਈ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130726234122/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-09/news-interviews/29400031_1_jnu-hain-film | dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |title = I was always a dramebaaz child: Swara Bhaskar |url = http://www.thehindu.com/features/cinema/i-was-always-a-dramebaaz/article4966379.ece |date = 9 July 2013 |accessdate = 2013-12-01 |publisher = The Times of India}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web| title = Bindiya and Murari have some of the best dialogues in the film: Swara Bhaskar - Hindustan Times| url = http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Bindiya-and-Murari-have-some-of-the-best-dialogues-in-the-film-Swara-Bhaskar/Article1-1086901.aspx| date = 4 July 2013| accessdate = 2013-12-01| archive-date = 2013-12-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20131203190256/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Bindiya-and-Murari-have-some-of-the-best-dialogues-in-the-film-Swara-Bhaskar/Article1-1086901.aspx| dead-url = yes}}</ref> == ਐਕਟਿੰਗ ਕਰੀਅਰ == === 2009-2012: ਡੈਬਿਊ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ === ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਐਨ.ਕੇ. ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ "ਐਕਟ ਵਨ" ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ 2008 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ 2009 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਮਾਧੋਲਾਲ ਕੀਪ ਵਾਕਿੰਗ' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ 33ਵੇਂ ਕਾਹਿਰਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਦੇ ਡਰਾਮੇ 'ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼; (2010) ਵਿੱਚ ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਭਾਸਕਰ ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ ਦੀ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਥ੍ਰਿਲਰ 'ਦ ਅਨਟਾਈਟਲਡ ਕਾਰਤਿਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ [[ਮੰਬਲਕੋਰ]] ਫ਼ਿਲਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ₹40,000 (US$530) ਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਇਹ ਵੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜੋ 'ਟਰਾਂਸਿਲਵੇਨੀਆ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, [[ਗੁਜ਼ਾਰਿਸ਼]] ਅਤੇ 'ਦ ਅਨਟਾਈਟਲਡ ਕਾਰਤਿਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ' ਦੋਵੇਂ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਭਾਸਕਰ ਨੇ 2011 ਦੀ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਫ਼ਿਲਮ 'ਤਨੂ ਵੈਡਸ ਮਨੂ' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਵਿਆਪਕ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਕੰਗਨਾ ਰਾਣਾਵਤ]] ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤ ਪਾਇਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਕਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। === 2013-ਮੌਜੂਦਾ: ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਲਤਾ === 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 'Listen... Amaya' (2013) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 28 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਭਿਨੇਤਾ ਫਾਰੂਕ ਸ਼ੇਖ ਅਤੇ ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਮਿਲਨ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ 'ਰਾਂਝਨਾ' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਲਈ ਦੂਜਾ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਫਲਾਪ 'ਸਬਕੀ ਬਜੇਗੀ ਬੈਂਡ' ਵਿੱਚ ਸੁਮੀਤ ਵਿਆਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਭਾਨੂ ਉਦੈ ਦੇ ਨਾਲ ਮੱਧਮ ਸਫ਼ਲ 'ਮਛਲੀ ਜਲ ਕੀ ਰਾਣੀ ਹੈ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਮਿੰਨੀ-ਸੀਰੀਜ਼ 'ਸੰਵਿਧਾਨ' ਲਈ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ। ਇਹ ਸੀਰੀਜ਼ ਮਾਰਚ 2014 ਤੋਂ ਮਈ 2014 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈ। ਲਾਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਭਾਸਕਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੀਵੀ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ, ਮਜ਼ਾਕ਼ ਰਾਤ, ਜੋ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਭਾਸਕਰ ਦੀਆਂ 2015 ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ। ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਤਨੂ ਵੇਡਸ ਮਨੂ ਰਿਟਰਨਜ਼, 2011 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਤਨੂ ਵੈਡਸ ਮਨੂ ਦਾ ਸੀਕਵਲ, ਵਿੱਚ ਪਾਇਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਇਆ। ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ 'ਪ੍ਰੇਮ ਰਤਨ ਧਨ ਪਾਓ' ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਅਤੇ ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਚੰਦਰਿਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਬੜਜਾਤਿਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ, ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ₹400 ਕਰੋੜ (US$53 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ਨ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite news |url=http://www.bollywoodhungama.com/news/2443387/Salman-Sooraj's-next-titled-Prem-Ratan-Dhan-Payo |title=Salman-Sooraj's next titled Prem Ratan Dhan Payo – Bollywood Hungama |last=Hungama |first=Bollywood |date=2014-03-13 |work=Bollywood Hungama |access-date=2018-03-26 |language=en-US}}</ref> ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਐਕਸ: ਪਾਸਟ ਇਜ਼ ਪ੍ਰੈਜ਼ੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਗਿਆਰਾਂ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਸਕਰ ਨਲਨ ਕੁਮਾਰਸਾਮੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਸਮਰ ਹੋਲੀਡੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ (ਅੰਸ਼ੁਮਨ ਝਾਅ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ) ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਆਂਟੀ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰ ਸਕੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਮਿਲੇ-ਜੁਲੇ ਰਿਵਿਊ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਆਂਟੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਦ ਹਿੰਦੂ ਦੀ ਨਮਰਤਾ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ "X: Past Is Present belongs to its women"। 2016 ਵਿੱਚ, ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਆਨੰਦ ਐਲ. ਰਾਏ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮੇ 'ਨੀਲ ਬੱਟੇ ਸੰਨਾਟਾ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਏ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਭਾਸਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੱਕੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਉਮਰ ਦਾ ਅੰਤਰ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਿਸ਼ੋਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="chanda">{{cite web |title=People warned me against taking up 'Nil Battey Sannata': Swara Bhaskar |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-people-warned-me-against-taking-up-nil-battey-sannata-swara-bhaskar-2205040 |website=Daily News and Analysis |access-date=26 April 2016 |date=22 April 2016}}</ref> ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ 'ਸਿਲਕ ਰੋਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ' ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀ ਟਰਾਫੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ 'ਇਟਸ ਨਾਟ ਦੈਟ ਸਿੰਪਲ' ਨਾਲ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਵਿਆਹ, ਰਿਸ਼ਤੇ, ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਸਟੈਂਡ, ਪਿਆਰ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਸਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਟਾਰ ਵਿਵਾਨ ਭਟੇਨਾ, ਅਕਸ਼ੈ ਓਬਰਾਏ ਅਤੇ ਕਰਨਵੀਰ ਮਹਿਰਾ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਦਾਨਿਸ਼ ਅਸਲਮ ਹਨ। 2013 ਤੱਕ, ਭਾਸਕਰ ਨੇ ਕੈਲੀਡੋਸਕੋਪ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਨਿਰਮਿਤ ਚੰਦਨ ਰਾਏ ਸਾਨਿਆਲ ਅਤੇ ਮੋਨਾਲੀ ਠਾਕੁਰ ਅਭਿਨੀਤ ਅੱਬਾਸ ਟਾਇਰੇਵਾਲਾ ਦੇ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮੇ 'ਮੈਂਗੋ' ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।<ref>{{cite web |title='Mango' time for Rannvijay, Ranvir Shorey and Swara Bhaskar |publisher=Zee News |url=http://zeenews.india.com/entertainment/bollywood/mango-time-for-rannvijay-ranvir-shorey-and-swara-bhaskar_138160.html |date=2 July 2013 |access-date=2013-12-01 |archive-date=2013-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203014826/http://zeenews.india.com/entertainment/bollywood/mango-time-for-rannvijay-ranvir-shorey-and-swara-bhaskar_138160.html |dead-url=yes }}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬੇਅੰਤ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਸ਼ਾਂਕ ਘੋਸ਼ ਦੀ 'ਵੀਰੇ ਦੀ ਵੈਡਿੰਗ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ, ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖਾ ਤਲਸਾਨੀਆ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ, ਲਗਭਗ ਚਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਜੋ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਹਨ।<ref>{{cite news |title=Kareena Kapoor Khan and Sonam Kapoor come together for 'Veere Di Wedding' |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Kareena-Kapoor-Khan-and-Sonam-Kapoor-come-together-for-Veere-Di-Wedding/articleshow/52728551.cms?from=mdr |access-date=14 June 2016 |date=14 June 2016 |work=The Times of India}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਈਬ੍ਰੇਟਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਰਸੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਾਮੁਕਤਾ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/swara-bhasker-it-is-empowering-to-have-a-film-about-four-girls-without-any-dark-mudda/articleshow/64399420.cms |title=Swara Bhasker: It is empowering to have a film about four girls, without any dark mudda - Times of India ► |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/trolls-shaming-swara-over-her-masturbation-scene-in-latest-film-need-to-shut-up/articleshow/64448823.cms |title=Trolls shaming Swara Bhasker over her masturbation scene in latest film need to shut up - Times of India ► |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/veere-di-wedding-review-sexist-criticism-twitter-kareena-kapoor-sonam-kapoor-swara-bhaskar-5201284/ |title='Veere Di Wedding' Twitter talk: 'Never heard abuses in films before?' Tweeple debate the 'sexist' criticism |date=2 June 2018}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਭਾਸਕਰ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਆਲੋਚਕ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news |last=Radhakrishnan |first=Manjusha |url=https://www.gulfnews.com/entertainment/bollywood/swara-bhaskar-slams-caa-as-anti-india-and-sinister-1.68732169 |title=Swara Bhaskar slams CAA as 'anti-India' and 'sinister' |date=31 December 2019 |work=Gulf News |access-date=13 April 2020}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.gulfnews.com/entertainment/bollywood/swara-bhaskar-says-modi-has-betrayed-indian-constitution-1.69461512 |title=Swara Bhaskar says Modi has betrayed Indian Constitution |date=3 February 2020 |work=Gulf News |agency=IANS |access-date=13 April 2020}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == {{Commons category}} * {{IMDb name}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] nc4zvsti4lphc2kkf92wpj03kgz1sjo ਸੋਨੀ ਮੀਊਜ਼ਿਕ (ਭਾਰਤ) 0 66212 848889 565484 2026-09-30T21:23:24Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848889 wikitext text/x-wiki {{ਅਧਾਰ|}} {{Infobox company | logo = | name = ਸੋਨੀ ਮੀਊਜ਼ਿਕ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਿਟਿਡ | type = ਨਿੱਜੀ | foundation = [[1997]] | location_city = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], [[ਚੇਨਈ]], [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] | location_country = ਭਾਰਤ | location = | genre = | industry = [[ਸੰਗੀਤ]] & [[ਮਨ-ਪਰਚਾਵਾ]] | products = [[ਸੰਗੀਤ]] & [[ਮਨ-ਪਰਚਾਵਾ]] | owner = [[ਸੋਨੀ]] | parent = [[ਸੋਨੀ ਮੀਊਜ਼ਿਕ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ]] | homepage = [http://www.sonymusic.com/international] }} '''ਸੋਨੀ ਮੀਊਜ਼ਿਕ''' ਭਾਰਤ ਦਾ [[ਰਿਕਾਰਡ ਲੇਬਲ]] ਹੈ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ [[1997]] 'ਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref>http://www.hollywoodreporter.com/news/sony-represent-warner-music-india-664925</ref> <ref>http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/sony-music-reunites-with-viacom18-bhaag-milkha-bhaag</ref> <ref>http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/audio-beat-kerala-nattilam-pengaludane-a-slice-of-kerala/article4817403.ece {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140705020431/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/audio-beat-kerala-nattilam-pengaludane-a-slice-of-kerala/article4817403.ece |date=2014-07-05 }} Kerala Nattilam Pengaludane</ref> ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ== *[[ਸਪੀਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼]] ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ== *[http://www.sonymusic.com.au/ Sony Music Entertainment Australia] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀਆਂ]] cys1tta1fzq77j020ock9ovjawyf1s5 ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ 0 66893 848837 848065 2026-09-30T18:35:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848837 wikitext text/x-wiki '''ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ''' ਉਹ ਕਾਲਪਨਿਕ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਕੰਪਿਊਟਰ]] ਜਾਲਕਾਰਜ(ਨੈੱਟਵਰਕ) ਤੇ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |url=http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/cyberspace |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-11-01 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102930/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/cyberspace |dead-url=yes }}</ref> ਇਹ ਸ਼ਬਦ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੰਤਰਜਾਲ([[ਇੰਟਰਨੈੱਟ]]) ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਸਾਈਬਰ ਸਪੇਸ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਵਰਤਾਰੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਏ।<ref>{{Cite journal|last = Strate|first = Lance|title = The varieties of cyberspace: Problems in definition and delimitation|url = https://archive.org/details/sim_western-journal-of-communication_summer-1999_63_3/page/382|journal = Western Journal of Communication|year = 1999|volume = 63|issue = 3|pages = 382–3|doi = 10.1080/10570319909374648}}</ref> ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਜਾਲਕਾਰਜ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਲੋਕ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨਾ, ਵਪਾਰ ਕਰਨਾ, ਗੇਮਾਂ ਖੇਡਣਾ ਆਦਿ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ [[ਸਾਈਬਰਨਾਟਸ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਰਜਾਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹਰ ਵਰਤਾਰੇ ਲਈ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ== ਸ਼ਬਦ "ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1960 ਵਿੱਚ ਡੈਨਿਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ ਸੁਜੈਨ ਉਸਿੰਗ ਅਤੇ ਕਾਰਸਟਨ ਹੋਫ਼ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗਲਪ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 1980ਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਲੀਅਮ ਗਿਬਸਨ ਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲਿਖੀ ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ "ਬਰਨਿਗ ਕਰੋਮ" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬਆਦ ਵਿੱਚ 1984 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ "ਨੀਓਰੋਮੈਨਸਰ" ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।<ref name=wired>{{cite news |work=WIRED |title=March 17, 1948: William Gibson, Father of Cyberspace | author=Scott Thil | date=03.17.09 | url=http://www.wired.com/science/discoveries/news/2009/03/dayintech_0317}}</ref> 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਰਜਾਲ ਅਤੇ ਬਆਦ ਵਿੱਚ ਵਰਲਡ ਵਾਈਡ ਵੈਬ ਦੇ ਸਮਾਨਆਰਥਕ ਦੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।<ref>Vanderbilt University, [http://www.vanderbilt.edu/ans/english/clayton/sch295.htm ''"Postmodernism and the Culture of Cyberspace"''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070107094002/http://www.vanderbilt.edu/AnS/english/Clayton/sch295.htm |date=2007-01-07 }} {{Cite web |url=http://www.vanderbilt.edu/AnS/english/Clayton/sch295.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070107094002/http://www.vanderbilt.edu/AnS/english/Clayton/sch295.htm |archive-date=2007-01-07 |url-status=bot: unknown}}, Fall 1996 course syllabus</ref> ==ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ== ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ ਦੀ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਪੇਸ਼ ਹਨ: <poem> ਇਕ ਸੂਰਜ ਹੋਰ ਮੈਂ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ, ਗਰਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਫੇਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ “ਵੈਬਸਾਈਟ” ਹੀ, ਮੇਰੀ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ”ਸਾਈਬਰਸਪੇਸ” ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਅਨੇਕਾਂ ਰੂਪ: ਇਨਸਾਨ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹਨ!<ref>{{cite web | url=http://www.5abi.com/kavita/01-raviR.htm | title=ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ- ਕਨੇਡਾ | publisher=5abi.com | accessdate=2015-11-14 | author=ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ}}</ref> </poem> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ]] 7erb09r56rs4b945si2u85334j2hyx0 ਹਯਾਤ ਰੀਜ਼ੈਂਸੀ ਚੇਨਈ 0 67971 848910 847742 2026-09-30T22:32:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848910 wikitext text/x-wiki ਹਯਾਤ ਰੀਜ਼ੈਂਸੀ [[ਚੇਨਈ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਤਯਨਮਪੇਟ, ਚੇਨਈ ਦੇ ਅੰਨਾ ਸਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪੰਜ ਸਿਤਾਰਾ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਹੈI 1986 ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੋਟਲ ਦੀ ਉਸਾਰੀ 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ I ਲੇਕਿਨ ਇਸਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਹੋਟਲ 5.50 ਅਰਬ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ 10 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ I 83-ਗਰਾਓਂਡ ਲੈਂਡ ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਦਖਣ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਹਯਾਤ ਹੋਟਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 325 ਕਮਰੇ ਹਨ I<ref>{{cite web|url=http://www.emporis.com/buildings/104444/the-oberoi-chennai-india|title=The Oberoi|publisher=emporis.com|accessdate=18 November 2015|archive-date=5 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014755/http://www.emporis.com/buildings/104444/the-oberoi-chennai-india|url-status=dead}}</ref> ==ਇਤਿਹਾਸ== 1942 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਨਕਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੰਪਤੀ “ਤਯਨਮਪੇਟ ਵਿੱਲਾ” ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਘਰ ਸੀ ਜੋਕਿ 1940 ਵਿੱਚ ਪੀ ਐਸ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਅਈਅਰ ਨੂੰ ਆਈਸੀਐਸ ਦੁਆਰਾ ਅਲਾਟ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਪਤੀ ਸੀ I ਇਹ ਖੇਤਰ 1950 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਵਿੱਚ “ਅਬੋਟਸਬਰੀ” ਜੋਕਿ ਇੱਕ ਕਮਿਊਨਟੀ ਹਾਲ ਸੀ ਇਹਦੇ ਦੁਆਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤਾਰਾਪੋਰ ਸੰਪਤੀ ਬਣਣ ਤੋਂ ਬਆਦ, ਪੂਟਾਪਰਤੀ ਦੇ ਸਾਈਂ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਗੁੰਤਾ ਸੂਬਾਰਾਮੀ ਰੇਡਡੀ, ਬਾਲਾਜੀ ਗਰੁੱਪ ਹੋਟਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਨੂੰ ਬੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I<ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article2244089.ece |title=From Abbotsbury to Hyatt? |publisher=The Hindu |date=23 April 2007 |accessdate=18 November 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਸ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਥੇ ਇੱਕ ਲਗਜ਼ਰੀ ਹੋਟਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 320 ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਪੇਸ ਦੀ 250,000 ਵਰਗ ਫੁਟ ਦਾ ਇੱਕ ਹੈਲੀਪੈਡ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ I ਸਾਲ 1989 ਵਿੱਚ ਓਬਰਾਯ ਹੋਟਲ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਬਾਲਾਜੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ, 2.90 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਲੇਕਿਨ, ਮਗੁੰਤਾ ਸੂਬਾਰਾਮੀ ਰੇਡਡੀ ਦੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/article3184134.ece|title=Tributes paid to Magunta Subbarami Redddy|publisher=The Hindu|date=27 February 2006|accessdate=18 November 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਇੱਕ ਵਿੱਤੀ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਲ 2000 ਵਿੱਚ ਇਹਦਾ ਕੰਮ 75 ਪ੍ਤੀਸ਼ਤ ਪੁਰਾ ਹੋਣ ਤੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ I ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੌ੍ਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮਗੁੰਤਾ ਓਬਰਾਯ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ I ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਓਬਰਾਯ ਨੇ ਇਸ ਪੌ੍ਜੈਕਟ ਨੂੰ ਉਸ ਹੀ ਸਾਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ I ਸਾਲ 2006 ਵਿੱਚ, ਅਧੂਰੀ ਸੰਪਤੀ ਲਲਿਤ ਸੂਰੀ ਦੁਆਰਾ 3.90 ਅਰਬ ਵਿੱਚ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੀਤੀ ਗਈ I<ref>{{cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/suri-to-acquire-balajis-7-star-for-rs-390-crore/articleshow/1622828.cms|title=Suri to acquire Balaji’s 7-star for Rs 390 crore|publisher=The Economic Times|date=6 June 2006 |accessdate=18 November 2015}}</ref> ਪਰ ਲਲਿਤ ਸੂਰੀ ਦੀ ਮੋਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੋਬਸਟ ਹੋਟਲਸ ਪਾਈਵੇਟ ਲਿਮੇਟੇਡ ਜੋਕਿ ਸਰਾਫ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਨੇ ਸਾਲ 2007 ਵਿਚਕਾਰ ਆਈਐਫਸੀਆਈ ਅਤੇ ਟੀਐਫਸੀਆਈ ਕੋਲੋ ਉਹ ਅਧੂਰੀ ਸੰਪਤੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਫਰਮ ਦਾ ਸੰਗਮ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਬਣਤਰ ਮੁੜ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ ਫਰਵਰੀ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾI[9] ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਚੂਨ ਥਾਂ ICICI ਕੋਲੋ ਰਾਮਈ ਗੈਸਟਲਾਈਨ ਹੋਟਲਸ ਨੇ ਖਰੀਦੀ I ਸਰਾਫ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਟਲ 8 ਅਗਸਤ 2011 ਨੂੰ ਹਯਾਤ ਰੀਜ਼ੈਂਸੀ ਚੇਨਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ I ==ਹੋਟਲ== ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਕੁਲ 325 ਕਮਰੇ<ref>{{cite web|url=http://www.cleartrip.com/hotels/info/hyatt-regency-chennai-378938|title=Hyatt Regency Chennai Rooms |publisher=cleartrip.com |accessdate=18 November 2015}}</ref> ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 600,000 ਵਰਗ ਫੁਟ ਥਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 20,000 ਵਰਗ ਫੁਟ ਤੋ ਵੱਧ ਦੀ ਪਰਭਾਵੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਲਈ ਥਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਤੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਬਾਗਬਾਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲਈ ਖੁਲੀ ਛੱਤ ਵਾਲੀ ਲਾਬੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ I ਇਸ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਫਿਟਨੈੱਸ ਸੈਂਟਰ, ਦਾ ਚੀਕ ਲੋਬੀ ਲਾਉਚ, ਬਿਸਕੋਟੀ- ਹੋਟਲ ਦੀ ਗੋਰਮੈਟ ਡੇਲੀ, ਸਪਾਈਸ ਹੈਟ-240 ਸੀਟਾਂ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਡਾਈਨਿੰਗ ਬੱਫੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ<ref>{{cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/news/variety/the-marketing-of-hyatt/article4146719.ece?homepage=true&ref=wl_home|title=The marketing of Hyatt |publisher=The Hindu BuisnessLine| date=29 November 2012 |accessdate=18 November 2015}}</ref> ਅਤੇ ਸਟੀਕਾਂ ਨਾਲ ਪਰੋਸਨ ਵਾਲੇ ਸੀਂਹੁਆਂਗ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਮਾਣਿਤ ਚੀਨੀ ਪਕਵਾਨ ਵੀ ਹਨ I ਸਪਾਈਸ ਹੈਟ ਦੀ ਕੁੱਲ 9,000 ਵਰਗ ਫੁਟ ਥਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਪਰਸਪਰ ਰਸੋਈਆਂ ਹਨ I ==ਹਵਾਲੇ== lfceuzhd3mvf5xmf61g1men47dr64wg ਵਿਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ 0 68646 848760 833008 2026-09-30T14:27:30Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848760 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | headercolor = | name = ਵਿਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ | image = Dheeraj Pahalwan.jpeg | caption = | birth_name = | fullname = | nickname = ਧੀਰਜ | native_name = | native_name_lang = | nationality = ਭਾਰਤੀ | residence = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1971|3|16}} | birth_place = [[ਝਾਰਸਾ]] [[ਗੁੜਗਾਵਾਂ|ਗੁੜਗਾਓ]], [[ਹਰਿਆਣਾ]] | death_date = | death_place = | height = {{convert|172|cm|ftin|abbr=on}} | weight = | country = ਭਾਰਤ | sport = ਕੁਸ਼ਤੀ | spouse = | event = [[Freestyle wrestling|74 kg; freestyle]] | collegeteam = | universityteam = | club = [[ਗੁਰੂ ਹਨੂਮਾਨ]] | team = | turnedpro = | partner = | former_partner = | coach = ਗੁਰੂ ਹਨੂਮਾਨ ([[Dronacharya awardee]]) | retired = | coaching = | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | highestranking = | show-medals = | updated = 29 ਨਵੰਬਰ 2014 | medaltemplates = {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalSport|Men's [[Freestyle Wrestling]]}} {{MedalCompetition|[[FILA World Championships|World Championships]]}} {{7th Position| [[World Wrestling Championships|1992 Schifferstadt (GER)]] | 74 kg}} {{MedalBronze| [[World Wrestling Championships|1992 Cali]] | 74 kg}} {{MedalCompetition|[[Commonwealth Wrestling Championship|Commonwealth Championship]]}} {{MedalSilver| 1995 ZZZ | 74 kg}} {{4th Position| 1993 Victoria (CAN) | 74 kg}} {{MedalCompetition|[[South Asian Games|SAF Games]]}} {{MedalGold| [[1995 South Asian Games|1995 Chennai (IND)]] | 74 kg}} }} '''ਵਿਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ''' ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1992ਈ. ਵਿੱਚ [[ਸਾਂਤਿਆਗੋ ਦੇ ਕਾਲੀ|ਕਾਲੀ]] ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਕੁਸ਼ਤੀ ਚੈਮਪੀਅਨ ਵਿੱਚ ਕਾਂਸ਼ੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 1995 ਦੀਆਂ ਕਾਮਨਵੇਲਥ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਮਗਾ ਅਤੇ ਸੈਫ਼ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ। ==ਜੀਵਨ== ਵਿਰੇੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ [[ਗੁੜਗਾਵਾਂ|ਗੁੜਗਾਉ]] ਦੇ ਨੇੜੇ ਝਾਰਸਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਭੈਣ [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਰਾਣੀ ਸਿਵਾਚ]] ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਰੁਚੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== *.[https://web.archive.org/web/20030925101004/http://www.thehindu.com/thehindu/2003/06/07/stories/2003060705381900.htm] *.[http://books.google.co.in/books? id=lugDAAAAMBAJ&pg=PT31&dq=wrestler+virender+singh&hl=en&sa=X&ei=aXVUVIbtOdGyuASSo4HoAQ&ved=0CCkQ6AEwAw#v=onepage&q=wrestling&f=false] *.http://unitedworldwrestling.org/database *.[http://books.google.co.in/books?id=7vkmhVEk8QEC&pg=PT35&dq=wrestler+virender+singh&hl=en&sa=X&ei=aXVUVIbtOdGyuASSo4HoAQ&ved=0CDEQ6AEwBQ#v=onepage&q=wrestler%20virender%20singh&f=false] *.[http://books.google.co.in/books?id=MDdUAAAAMAAJ&q=wrestler:+virender+singh&dq=wrestler:+virender+singh&hl=en&sa=X&ei=wXlUVIqsB4acugSatYKIDA&ved=0CDcQ6AEwBzgU] *[http://www.tribuneindia.com/2003/20030903/ncr1.htm] *.[http://www.tribuneindia.com/2001/20011113/sports.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140528133716/http://www.tribuneindia.com/2001/20011113/sports.htm |date=2014-05-28 }} NR bag wrestling trophy Tribune News Service *.[http://wrestlingfederationofindia.com/images/pdf/International_Upto_Feb2014.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141106141808/http://wrestlingfederationofindia.com/images/pdf/International_Upto_Feb2014.pdf |date=2014-11-06 }} *.[http://unitedworldwrestling.org/database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714104459/https://unitedworldwrestling.org/database |date=2015-07-14 }} world wrestling database nk6ynzy9ozvx2v40lufowo05nqeinmw ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ 0 68752 848851 847696 2026-09-30T19:36:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848851 wikitext text/x-wiki {{Infobox archaeological culture|name=ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ|map=Indus Valley Civilization, Mature Phase (2600-1900 BCE).png|mapalt=ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨ|region=[[ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ|ਸਿੰਧ ਨਦੀ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ ਮੌਸਮੀ [[ਘੱਗਰ ਹਕਰਾ ਦਰਿਆ|ਘੱਗਰ-ਹਕੜਾ ਨਦੀ]], ਪੂਰਬੀ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਖੇਤਰ|typesite=[[ਹੜੱਪਾ]]|majorsites=ਹੜੱਪਾ, [[ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ]], [[ਧੋਲਾਵੀਰਾ]], ਅਤੇ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ|period=[[ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ]]|dates={{circa|3300 BCE|3300|1300 BCE}}|precededby=[[ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ]]|followedby=ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗ੍ਰੇ ਵੇਅਰ ਸੱਭਿਅਤਾ|Capital=}}'''ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Indus Valley Civilisation''') ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ [[ਸੱਭਿਅਤਾ]] ਸੀ। ਇਹ [[ਹੜੱਪਾ]] ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਵਜੂਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਖੰਡਰ [[ਹੜੱਪਾ]] ਨਾਂ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਹਿੰਦ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ।<ref>http://www.harappa.com/har/indus-saraswati.html</ref> ਇਸਦਾ ਸਥਾਨ ਅੱਜ ਦਾ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ]] ਦਾ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ [[ਸਿੰਧ ਦਰਿਆ]] ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ [[ਘੱਗਰ ਹਕਰਾ ਦਰਿਆ|ਘੱਗਰ-ਹਕਰਾ]] (ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਰਸਵਤੀ) ਦੀ ਘਾਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਗੰਗਾ - ਜਮਨਾ ਦੋਆਬ ਦੀਆਂ ਉਪਰਲੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹਦਾ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਪਗ 12,60,000 ਵਰਗ ਕਿ. ਮੀ.ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸੀ। [[ਮੋਹਿੰਜੋਦੜੋ]], ਕਾਲੀਬੰਗਾ, [[ਲੋਥਲ]], [[ਧੋਲਾਵੀਰਾ|ਧੌਲਾਵੀਰਾ]], [[ਰੋਪੜ ਜਲਗਾਹ|ਰੋਪੜ]], ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ, ਅਤੇ [[ਹੜੱਪਾ]] ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਸਨ।<ref>{{Cite book|title=Shaffer, Jim G. (1992). "The Indus Valley, Baluchistan and Helmand Traditions: Neolithic Through Bronze Age". In R.W. Ehrich (ed.). Chronologies in Old World Archaeology (Second ed.). Chicago: University of Chicago Press.|pages=425-464}}</ref> ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਖੁਦਾਈਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਖੋਜੀ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਅਤਿਅੰਤ ਵਿਕਸਿਤ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਵਸੇ ਅਤੇ ਉੱਜੜੇ ਹਨ। ਚਾਰਲਸ ਮੈਸੇਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨੂੰ ਖੋਜਿਆ। ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕਨਿੰਘਮ ਨੇ 1872 ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤਾ। ਫਲੀਟ ਨੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ। 1921 ਵਿੱਚ [[ਦਯਾ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ|ਦਯਾਰਾਮ ਸਾਹਨੀ]] ਨੇ ਹੜੱਪਾ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ 1400 ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਜਿਆ ਜਾ ਸਕਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ 925 ਕੇਂਦਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। 80 ਫੀਸਦ ਥਾਂ ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|reason=ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਬਾਰੇ ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ}}ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਪੱਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ, ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਡਰੇਨੇਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਗੈਰ-ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਦਸਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Wright, Rita P. (2009). The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. Cambridge University Press.|pages=115-125}}</ref><gallery> ਤਸਵੀਰ:Alexander Cunningham of the ASI 02.jpg|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕਨਿੰਘਮ ਤਸਵੀਰ:Rakhaldas Benerjee.jpg|ਆਰ.ਡੀ. ਬੈਨਰਜੀ ਤਸਵੀਰ:Daya Ram Sahni.jpg|ਦਇਆ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ ਤਸਵੀਰ:John Hubert Marshall - Cyclopedia of India 1906.jpg|ਜੌਨ ਮਾਰਸ਼ਲ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ ਅਤੇ ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਹੋਈ </gallery>ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਾ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸੌ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ,<ref>{{Cite book|title=Singh, Upinder 2008, p. 137. "Today, the count of Harappan sites has risen to about 1,022, of which 406 are in Pakistan and 616 in India. Of these, only 97 have so far been excavated.}}</ref><ref>{{Cite book|title=Possehl, Gregory L. (2002a). "Harappans and hunters: economic interaction and specialization in prehistoric India". In Morrison, Kathleen D.; Junker, Laura L. (eds.). Forager-Traders in South and Southeast Asia: Long-Term Histories. Cambridge University Press. pp. 62–76}}</ref> ਇੱਥੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਹਨ:<ref>{{Cite book|title=Coningham, Robin; Young, Ruth (2015). The Archaeology of South Asia: From the Indus to Asoka, c. 6500 BCE – 200 CE. Cambridge University Press.|pages=192}}</ref>ਹੇਠਲੀ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ (1980 ਵਿੱਚ [[ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ|ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ]] ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੰਡਰ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ), ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ, ਚੋਲਿਸਤਾਨ ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਗਨੇਰੀਵਾਲਾ, ਪੱਛਮੀ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਧੋਲਾਵੀਰਾ (ਇਸ ਨੂੰ 2021 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤੀ ਸਥਾਨ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ) ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ।<ref>{{Cite book|title=Wright, Rita P. (2009). The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. Cambridge University Press.}}</ref><ref>{{Cite web |title=We Are All Harappans |url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/we-are-all-harappans/300463 |access-date=2023-07-12 |archive-date=2018-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180805084042/https://www.outlookindia./ |url-status=dead}}</ref> == ਵਿਸਥਾਰ == [[File:IVC-major-sites-2.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:IVC-major-sites-2.jpg|right|thumb|ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ]] ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ: [[ਨੀਲ ਨਦੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ, ਫਰਾਤ ਅਤੇ ਟਾਈਗ੍ਰਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਿੰਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਿੱਚ [[ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ]], ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਪੀਲੀ ਨਦੀ ਅਤੇ ਯਾਂਗਸੀ ਦੇ ਡਰੇਨੇਜ ਬੇਸਿਨ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਪੱਕ ਪੜਾਅ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਇਹ ਸੱਭਿਅਤਾ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਇਸਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ 1,500 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (900 ਮੀਲ) ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਨਸਪਤੀਆਂ, ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੰਧੂ ਦੁਆਰਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Fisher, Michael H. (2018). An Environmental History of India: From Earliest Times to the Twenty-First Century. Cambridge University Press.|pages=35}}</ref> ਲਗਭਗ 6500 ਈਸਵੀ ਪੂਰਵ, [[ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)|ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਸਿੰਧ ਦੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਬਸਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੋਇਆ। ਅਗਲੀ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 4-6 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸੱਭਿਅਤਾ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੱਕ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਈਟਾਂ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ, ਗੁਜਰਾਤ, [[ਹਰਿਆਣਾ]], [[ਰਾਜਸਥਾਨ]], ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ (ਰਾਜ)|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਰਾਜਾਂ, ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਤੱਟਵਰਤੀ ਬਸਤੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਤਕਾਗਨ ਦੋਰ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਲੋਥਲ ਤੱਕ ਫੈਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=Kenoyer, Jonathan Mark (1998). Ancient cities of the Indus Valley Civilisation. Oxford University Press.|pages=96}}</ref><ref>{{Cite book|title=Rao, Shikaripura Ranganatha (1973). Lothal and the Indus civilization. London: Asia Publishing House}}</ref> ਇੱਕ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਾਈਟ ਸ਼ੌਰਤੁਗਈ ਵਿਖੇ ਔਕਸਸ ਨਦੀ ਉੱਤੇ, ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਗੋਮਲ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ, ਮੰਡ, ਜੰਮੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੋਨ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਆਲਮਗੀਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=A. Ghosh (ed.). "Excavations at Alamgirpur". Indian Archaeology, A Review (1958–1959). Delhi: Archaeol. Surv. India. pp. 51–52.}}</ref><ref>{{Cite book|title=Joshi, J.P.; Bala, M. (1982). "Manda: A Harappan site in Jammu and Kashmir". In Possehl, Gregory L. (ed.). Harappan Civilization: A recent perspective. New Delhi: Oxford University Press. pp. 185–195.}}</ref><ref>{{Cite book|title=Dani, Ahmad Hassan (1970–1971). "Excavations in the Gomal Valley". Ancient Pakistan (5): 1–177.}}</ref> ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦੱਖਣੀ ਥਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਦਾਇਮਾਬਾਦ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Ray, Himanshu Prabha (2003). The Archaeology of Seafaring in Ancient South Asia. Cambridge University Press. p. 95}}</ref> == ਖੋਜ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == ਸਿੰਧੂ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਚਾਰਲਸ ਮੈਸਨ ਦੇ ਹਨ, ਜੋ [[ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ]] ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਨ। 1829 ਵਿੱਚ, ਮੈਸਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੈਸਨ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜ ਹੜੱਪਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਿੰਧ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ, [[ਰਾਵੀ|ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ]] ਦੀ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰ ਸੀ। ਮੈਸਨ ਨੇ ਹੜੱਪਾ ਦੀਆਂ ਅਮੀਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੋਟ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਏ। 1842 ਵਿੱਚ, ਮੈਸਨ ਨੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਖੰਡਰਾਂ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਮੈਸਨ ਸਾਈਟ ਦੇ ਅਸਧਾਰਨ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਕਟੌਤੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਟਿੱਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Wright, Rita P. (2009). The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. Cambridge University Press|pages=5-6}}</ref> [[ਮੁਲਤਾਨ]] ਅਤੇ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲਗਭਗ 160 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (100 ਮੀਲ) ਰੇਲਵੇ ਟ੍ਰੈਕ, ਜੋ ਕਿ 1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਹੜੱਪਾ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Wright, Rita P. (2009). The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. Cambridge University Press|pages=6}}</ref> 1861 ਵਿੱਚ, ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ (ਏ.ਐਸ.ਆਈ.) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਉੱਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕਨਿੰਘਮ, ਜਿਸ ਨੇ 1853 ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਟ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸਦੀ ਸਾਰੀ ਉਪਰਲੀ ਪਰਤ ਅੰਤਰਿਮ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Wright, Rita P. (2009). The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. Cambridge University Press|pages=6-7}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਹੜੱਪਾ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਸੈਲਾਨੀ, ਜ਼ੁਆਨਜ਼ਾਂਗ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਬੋਧੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣ ਦਾ ਅਸਲ ਟੀਚਾ, ਕਨਿੰਘਮ ਨੇ 1875 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੜੱਪਨ ਸਟੈਂਪ ਸੀਲ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਇਸਦੀ ਅਣਜਾਣ ਲਿਪੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਸਨ।<ref>{{Cite book|title=Wright, Rita P. (2009). The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. Cambridge University Press.|pages=7}}</ref><ref>{{Cite book|title=Cunningham, Alexander (1875). Archaeological Survey of India, Report for the Year 1872–1873, Vol. 5. Calcutta: The Superintendent Of Government.|pages=105-108}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੜੱਪਾ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਕੰਮ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪਛੜ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਵਾਇਸਰਾਏ, ਲਾਰਡ ਕਰਜ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਐਕਟ 1904 ਦੁਆਰਾ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਵਧਾਇਆ, ਅਤੇ ਜੌਨ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੂੰ ASI ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਹੀਰਾਨੰਦ ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦੁਆਰਾ ਹੜੱਪਾ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਬੌਧ ਮੂਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੱਸਿਆ। ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਏਐਸਆਈ ਲਈ ਹੜੱਪਾ ਨੂੰ ਜ਼ਬਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੇ ਏਐਸਆਈ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਦਯਾ ਰਾਮ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਸਾਈਟ ਦੇ ਦੋ ਟਿੱਲਿਆਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite book|title=Wright, Rita P. (2009). The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. Cambridge University Press.|pages=8}}</ref> ਦੂਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਸਿੰਧ ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਸਥਾਨ ਨੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਸੀ। ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੇ ਸਥਾਨ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ ਕਰਨ ਲਈ ਏ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੀ.ਆਰ. ਭੰਡਾਰਕਰ (1911), ਆਰ.ਡੀ. ਬੈਨਰਜੀ (1919, 1922-1923), ਅਤੇ ਐਮ.ਐਸ. ਵਟਸ (1924) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।1923 ਵਿੱਚ, ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਦੀ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਫੇਰੀ 'ਤੇ, ਬੈਨੇਰਜੀ ਨੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੂੰ ਸਾਈਟ ਬਾਰੇ "ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨਤਾ" ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੂਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਹੜੱਪਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੋਈ ਦੱਸਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1923 ਵਿੱਚ, ਵੈਟਸ ਨੇ ਵੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨਾਲ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ, ਦੋਵਾਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀਲਾਂ ਅਤੇ ਲਿਪੀ ਬਾਰੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹੀ ਨੋਟ ਕੀਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੇ ਦੋ ਸਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਬੈਨਰਜੀ ਅਤੇ ਸਾਹਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਚਰਚਾ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। 1924 ਤੱਕ, ਮਾਰਸ਼ਲ ਖੋਜਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਕਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 24 ਸਤੰਬਰ 1924 ਨੂੰ, ਇਲਸਟ੍ਰੇਟਿਡ ਲੰਡਨ ਨਿਊਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਅਸਥਾਈ ਪਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਨਤਕ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite book|title=Wright, Rita P. (2009). The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. Cambridge University Press.|pages=9}}</ref> ਅਗਲੇ ਅੰਕ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਐਸੀਰੀਓਲੋਜਿਸਟ ਆਰਚੀਬਾਲਡ ਸਾਇਸ ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿੱਚ [[ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ]] ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਮਾਨ ਸੀਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ; ਹੋਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite book|title=Possehl, Gregory L. (2002). The Indus Civilization: A Contemporary Perspective. Rowman Altamira.|pages=3,12}}</ref> 1924-25 ਵਿੱਚ ਕੇ.ਐਨ. ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਵਿੱਚ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਖੁਦਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਐਚ. ਹਰਗਰੀਵਜ਼ (1925-1926), ਅਤੇ ਅਰਨੈਸਟ ਜੇ.ਐਚ. ਮੈਕੇ (1927-1931) ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। 1931 ਤੱਕ, ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਖੁਦਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੋਰਟੀਮਰ ਵ੍ਹੀਲਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, 1944 ਵਿੱਚ ਨਿਯੁਕਤ ਏਐਸਆਈ ਦੇ ਨਵੇਂ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ, ਅਤੇ ਅਹਿਮਦ ਹਸਨ ਦਾਨੀ ਸਮੇਤ।<ref>{{Cite web |title=Ahmad Hasan Dani: Pakistan's foremost archaeologist and author of 30 books |url=https://www.theguardian.com/science/2009/mar/31/ahmad-hasan-dani}}</ref> 1947 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਖੁਦਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਰਵੇਖਣ, ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਘੱਗਰ-ਹਕਰਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite web |last=GUHA |first=SUDESHNA |title=Negotiating Evidence: History, Archaeology and the Indus Civilisation |url=http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/txt_guha_indus.pdf}}</ref> ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਤਨਾਗਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਘੱਗਰ-ਹਕਰਾ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ; ਕੁਝ ਸਾਈਟਾਂ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਹੀ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਤ ਹਨ। 1977 ਤੱਕ, ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਿੰਧ ਲਿਪੀ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਅਤੇ ਉੱਕਰੀ ਹੋਈ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 90% ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2002 ਤੱਕ, 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ,<ref>{{Cite book|title=Coningham, Robin; Young, Ruth (2015). The Archaeology of South Asia: From the Indus to Asoka, c. 6500 BCE – 200 CE. Cambridge University Press|pages=192}}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ 406 ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Singh, Upinder (2008). A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|pages=137}}</ref> ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੋਲਾਨ ਦੱਰੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਸਥਾਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਬਾਅਦ, 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਜੀਨ-ਫ੍ਰਾਂਕੋਇਸ ਜੈਰੀਜ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Coningham, Robin; Young, Ruth (2015). The Archaeology of South Asia: From the Indus to Asoka, c. 6500 BCE – 200 CE. Cambridge University Press|pages=109}}</ref> == ਪੂਰਵ ਕਾਲ - ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ == ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਨਵ-ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ|ਨਵੀਨ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ]] ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਉਭਾਰ ਬਾਰੇ ਨਵੀਂ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਨਵ ਪੱਥਰ ਯੁੱਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ, ਖੇਤੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਹੋਰ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਕਲਾਵਾਂ, ਕੁਝ ਪਾਲਤੂ ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਝੁੰਡ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Archaeological Site of Mehrgarh |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1876/ |access-date=2023-07-12 |website=UNESCO World Heritage Centre}}</ref><ref>{{Cite journal|title="Dissecting the influence of Neolithic demic diffusion on Indian Y-chromosome pool through J2-M172 haplogroup"|journal=Singh, Sakshi; et al. (2016). Scientific Reports. 6. 19157.}}</ref> ਜੀਨ-ਫ੍ਰੈਂਕੋਇਸ ਜੈਰੀਜ ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਮੂਲ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਦੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਜੈਰੀਜ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਸਥਾਨਕ ਪਿਛੋਕੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ "ਨੇੜਲੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਨਵ-ਪਾਸ਼ਟਿਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |last=Jarrige |first=Jean-Francois |title=Mehrgarh Neolithic |url=http://archaeology.up.nic.in/doc/mn_jfj.pdf |access-date=2023-07-12 |archive-date=2012-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320192858/http://archaeology.up.nic.in/doc/mn_jfj.pdf |url-status=dead }}</ref> ਲੂਕਾਕਸ ਅਤੇ ਹੈਮਫਿਲ ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਥਾਨਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੂਕਾਕਸ ਅਤੇ ਹੈਮਫਿਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨਵ-ਪਾਸ਼ਨਾਤਮਿਕ (ਤਾਂਬਾ ਯੁੱਗ) ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਹੈ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਸਬੂਤ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੈਲਕੋਲਿਥਿਕ ਆਬਾਦੀ ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਦੀ ਨਵ-ਪਾਸ਼ਾਨ ਆਬਾਦੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਉੱਭਰੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4882968.stm|title=Stone age man used dentist drill|date=2006-04-06|access-date=2023-07-12}}</ref> ਮਾਸਕਰੇਨਹਾਸ ਐਟ ਅਲ. (2015) ਅਨੁਸਾਰ "ਨਵੇਂ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆਈ, ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਤੋਂ ਟੋਗੌ ਪੜਾਅ (3800 ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" ਗੈਲੇਗੋ ਰੋਮੇਰੋ ਐਟ ਅਲ. (2011) ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੱਖਣ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਬੂਤ ਮਿਹਰਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸਿੰਧ ਨਦੀ ਘਾਟੀ ਸਾਈਟ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਿਤੀ 7,000 YBP ਹੈ।"<ref>{{Cite journal|title="Herders of Indian and European Cattle Share their Predominant Allele for Lactase Persistence"|journal=Gallego Romero, Irene; et al. (2011). Mol. Biol. Evol. 29 (1): 249–260|pages=9}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਾਲ == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੜੱਪਾ ਰਾਵੀ ਪੜਾਅ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰਾਵੀ ਨਦੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, 3300 ਈਸਾ ਪੂਰਵ 2800 ਈ.ਪੂ. ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਪਹਾੜੀ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਨੀਵੇਂ ਨਦੀ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲੇ ਗਏ।<ref>{{Cite book|title=Possehl, G.L. (2000). "The Early Harappan Phase". Bulletin of the Deccan College Research Institute. 60/61: 227–241.}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Valle dell'indo, barca a forma di toro, periodo kot-dijan, 2800-2600 ac ca. (coll. priv.) 02.jpg|thumb|ਬਲਦ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਕਿਸ਼ਤੀ, ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਮੂਰਤੀਆਂ(2800–2600 ਈਸਾ ਪੂਰਵ)]] ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਪੱਕ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮਾਨ ਢੇਰੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਟ ਦੀਜੀ ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਨ ਤੱਕ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੜਾਅ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੜ੍ਹ ਕੇਂਦਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਵਧਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੜਾਅ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਸਬਾ ਹਾਕਰਾ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਬੰਗਾ ਵਿਖੇ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Durrani, F.A. (1984). "Some Early Harappan sites in Gomal and Bannu Valleys". In Lal, B.B.; Gupta, S.P. (eds.). Frontiers of Indus Civilisation. Delhi: Books & Books. pp. 505–510.}}</ref><ref>{{Cite book|title=Thapar, B.K. (1975). "Kalibangan: A Harappan metropolis beyond the Indus Valley". Expedition. 17 (2): 19–32.}}</ref> ਵਪਾਰਕ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੈਪਿਸ ਲਾਜ਼ੁਲੀ ਅਤੇ ਮਣਕੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਮਟਰ, ਤਿਲ, ਖਜੂਰ ਅਤੇ ਕਪਾਹ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਮੱਝਾਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਪਾਲ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਮੁੱਢਲੇ ਹੜੱਪਾ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੇ 2600 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੋਂ ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਾ ਪੜਾਅ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਨਵੀਨਤਮ ਖੋਜ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite journal|last=Valentine|first=Benjamin|last2=Kamenov|first2=George D.|last3=Kenoyer|first3=Jonathan Mark|last4=Shinde|first4=Vasant|last5=Mushrif-Tripathy|first5=Veena|last6=Otarola-Castillo|first6=Erik|last7=Krigbaum|first7=John|date=2015-04-29|title=Evidence for Patterns of Selective Urban Migration in the Greater Indus Valley (2600-1900 BC): A Lead and Strontium Isotope Mortuary Analysis|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4414352/|journal=PLoS ONE|volume=10|issue=4}}</ref> ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੜੱਪਾ ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਵਪਾਰਕ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ, ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਅਤੇ ਮੋਹਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਇੱਕਸਾਰ ਪਦਾਰਥਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਏਕੀਕਰਣ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਸਿੰਧੂ ਲਿਪੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਾ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Kenoyer, Jonathan Mark. "Cultures and Societies of the Indus Tradition. In Historical Roots". In Thapar (2006), pp. 21–49.}}</ref> == ਪਰਿਪੱਕ ਪੜਾਅ == ਜੀਓਸਨ ਐਟ ਅਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ. (2012), ਪੂਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਹੌਲੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਹੜ੍ਹ-ਸਹਿਯੋਗੀ ਖੇਤੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਖੇਤੀ ਸਰਪਲੱਸਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸਿੰਚਾਈ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੌਸਮੀ ਮਾਨਸੂਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਬਰੂਕ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਨਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰਗਠਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Brooke, John L. (2014). Climate Change and the Course of Global History: A Rough Journey. Cambridge University Press|pages=296}}</ref> ਜੇ.ਜੀ. ਸ਼ੈਫਰ ਅਤੇ ਡੀ.ਏ. ਲਿਚਟਨਸਟਾਈਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਅਤਾ "ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ 'ਤੇ ਘੱਗਰ-ਹਾਕੜਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਬਾਗੋਰ, ਹਾਕੜਾ ਅਤੇ ਕੋਟ ਦੀਜੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਜਾਂ 'ਜਾਤੀ ਸਮੂਹਾਂ' ਦਾ ਸੰਯੋਜਨ" ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Bisht, R.S. (1982). "Excavations at Banawali: 1974–77". In Possehl Gregory L. (ed.). Harappan Civilization: A Contemporary Perspective. New Delhi: Oxford and IBH Publishing Co. pp. 113–124.}}</ref> 2600 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੜੱਪਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਏ। ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾ, ਗਨੇਰੀਵਾਲਾ, ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ, ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧੋਲਾਵੀਰਾ, ਕਾਲੀਬੰਗਾ, ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ, ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਲੋਥਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Indus re-enters India after two centuries, feeds Little Rann, Nal Sarovar |url=https://www.indiatoday.in/india/west/story/indus-river-re-enters-india-145091-2011-11-06 |access-date=2023-07-12 |website=India Today}}</ref> ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਘੱਗਰ-ਹਕਰਾ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਆਮ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ 1,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਸਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਨਤ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਿਊਂਸਪਲ ਟਾਊਨ ਪਲੈਨਿੰਗ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲ ਮਿਊਂਸਪਲ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਫਾਈ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।<ref>{{Cite book|title=Possehl, Gregory L. (2002). The Indus Civilization: A Contemporary Perspective.}}</ref><gallery widths="170" heights="170"> ਤਸਵੀਰ:Another view of Granary and Great Hall on Mound F.JPG|[[ਹੜੱਪਾ]] ਵਿੱਚ ਦਾਣੇਦਾਰ ਅਤੇ ਟੀਲੇ ਦੇ ਮਹਾਨ ਹਾਲ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤਸਵੀਰ:The drainage system at Lothal 2.JPG|ਲੋਥਲ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤਸਵੀਰ:DHOLAVIRA SITE (24).jpg|ਧੋਲਾਵੀਰਾ </gallery>ਰਾਖੀਗੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਖੂਹਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ। ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਜੋ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਅਲੱਗ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਢੱਕੀਆਂ ਨਾਲੀਆਂ ਵੱਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਤਾਰਬੱਧ ਸੀ। ਘਰ ਸਿਰਫ਼ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਕੁਝ ਮਾਇਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੜੱਪਾਂ ਦੀ ਮਕਾਨ ਉਸਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਹੜੱਪਾ ਦੀ ਉੱਨਤ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡੌਕਯਾਰਡਾਂ, ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰਾਂ, ਗੋਦਾਮਾਂ, ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੰਧੂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨੇ ਹੜੱਪਾਂ ਨੂੰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਫੌਜੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੋਵੇ।<ref>{{Cite book|title=Morris, A.E.J. (1994). History of Urban Form: Before the Industrial Revolutions (3rd ed.). New York: Routledge.|pages=31}}</ref> ਇਸ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਮਕਾਲੀ, ਮੇਸੋਪੋਟਾਮੀਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ, ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਢਾਂਚਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title="Indus Civilization" Encyclopedia of Archaeology. Vol. 1. p. 719. |url=https://southasiaoutreach.wisc.edu/wp-content/uploads/sites/757/2017/08/Kenoyer2008-Indus-Valley-Article.pdf}}</ref> ਕੁਝ ਢਾਂਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਭੰਡਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਥਲ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਥਲ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿਲੇ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਢਾਂਚੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਸਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਸੀ ਵਪਾਰੀ ਜਾਂ ਕਾਰੀਗਰ ਹੁੰਦੇ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਕਿੱਤੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਲਾਂ, ਮਣਕਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਚਮਕਦਾਰ ਫੈਨਸ ਮਣਕੇ ਸਨ। ਸਟੀਟਾਈਟ ਸੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਲੋਕਾਂ (ਸ਼ਾਇਦ ਦੇਵਤਿਆਂ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਣ-ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਲਿਖਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੋਹਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਪਾਰਕ ਵਸਤਾਂ 'ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਨਿਕਾਸੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਘੱਟ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=Green|first=Adam S.|date=2021-06-01|title=Killing the Priest-King: Addressing Egalitarianism in the Indus Civilization|url=https://doi.org/10.1007/s10814-020-09147-9|journal=Journal of Archaeological Research|volume=29|issue=2|pages=153–202}}</ref> === ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ === ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਰਿਕਾਰਡ ਸੱਤਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਜਾਂ ਹੜੱਪਾ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਕੋਈ ਠੋਸ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਇੱਕਸਾਰ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਗਰਿੱਡ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਕੇਂਦਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਹੜੱਪਨ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਅਸਾਧਾਰਣ ਇਕਸਾਰਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਸੀਲਾਂ, ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਇੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ,<ref>{{Cite book|title=Angelakis, Andreas N.; Rose, Joan B. (14 September 2014). Evolution of Sanitation and Wastewater Technologies through the Centuries. IWA Publishing. pp. 26, 40}}</ref> ਜਦਕਿ ਜਨਤਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ;ਮੁਰਦਾਘਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ ਅਤੇ ਕਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|title=Kenoyer, Jonathan Mark (1997).|journal="Trade and Technology of the Indus Valley: New Insights from Harappa, Pakistan". World Archaeology. 29 (2: "High–Definition Archaeology: Threads Through the Past"): 262–280.}}</ref> === ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ === ਹੜੱਪਾਂ ਨੇ ਧਾਤੂ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਵੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਿੱਤਲ, ਕਾਂਸੀ, ਲੈੱਡ ਅਤੇ ਟੀਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ। ਬਨਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਟੱਚਸਟੋਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। (ਅਜਿਹੀ ਤਕਨੀਕ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ)<ref>{{Cite book|title=Bisht, R.S. (1982). "Excavations at Banawali: 1974–77". In Possehl Gregory L. (ed.). Harappan Civilization: A Contemporary Perspective. New Delhi: Oxford and IBH Publishing Co. pp. 113–124.}}</ref> === ਮਾਪ ਅਤੇ ਤੋਲ === [[File:Harappan_(Indus_Valley)_Balance_&_Weights.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Harappan_(Indus_Valley)_Balance_&_Weights.jpg|thumb|ਸਿੰਧ ਸੱਭਿਅਤਾ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਲਕ ਵੱਟੇ(ਚੈਰਟ)<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/artoffirstcities0000unse|title=Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus|date=2003|publisher=Metropolitan Museum of Art|isbn=9781588390431|pages=[https://archive.org/details/artoffirstcities0000unse/page/401 401]–402|url-access=registration}}</ref>]] ਸਿੰਧੂ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲੰਬਾਈ, ਪੁੰਜ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇਕਸਾਰ ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਪਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਵੰਡ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਲੋਥਲ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਮਾਰਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਲਗਭਗ 1.704 ਮਿਲੀਮੀਟਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਵੰਡ ਹੈ। ਮਾਪ ਲਈ ਛੇ ਸਤ੍ਹਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਚੈਰਟ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਚੈਰਟ ਵਜ਼ਨ 0.05, 0.1, 0.2, 0.5, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 200, ਅਤੇ 500 ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਦੇ ਨਾਲ 5:2:1 ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਹਰੇਕ ਯੂਨਿਟ ਦਾ ਭਾਰ ਲਗਭਗ 28 ਗ੍ਰਾਮ ਸੀ। ਇੰਗਲਿਸ਼ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਔਂਸ ਜਾਂ ਯੂਨਾਨੀ ਅਨਸੀਆ ਦੇ ਸਮਾਨ, ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ 0.871 ਦੀਆਂ ਇਕਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਤੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੋਰ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਅਸਲ ਵਜ਼ਨ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕੌਟਿਲਯ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਚੌਥੀ ਸਦੀ ਈਸਾ ਪੂਰਵ) ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਪ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਲੋਥਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite book|title=Sergent, Bernard (1997). Genèse de l'Inde (in French). Paris: Payot. p. 113}}</ref> === ਕਲਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ === ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ।ਹੜੱਪਾ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਡੌਣੇ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ। ਟੈਰਾਕੋਟਾ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ, ਰਿੱਛ, ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪਰਿਪੱਕ ਪੜਾਅ ਦੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੀਲਾਂ 'ਤੇ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਜਾਨਵਰ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਬਲਦ, ਜ਼ੈਬਰਾ, ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਟਕਲਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ. ਅਜੇ ਤੱਕ, ਇਹਨਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਸਬੂਤ ਹਨ ਕਿ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਹੱਤਵ ਸੀ, ਪਰ ਚਿੱਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਨ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਸਾਧਾਰਨ ਰੈਟਲ ਅਤੇ ਬਰਤਨ ਬੰਸਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੂਰਤੀ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਬੂਤ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਬਾਬ ਅਤੇ ਢੋਲ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<gallery widths="170" heights="170"> ਤਸਵੀਰ:Reclining mouflon MET DT252770.jpg|ਝੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਭੇਡੂ ਤਸਵੀਰ:Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg|ਪੁਜਾਰੀ ਦੇਵਤਾ ਤਸਵੀਰ:Harappa 13 grey stone male dancer statuette.jpg|ਨਾਚ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਨਰ ਧੜ ਤਸਵੀਰ:Dancing girl of Mohenjo-daro.jpg|ਨ੍ਰਤਕੀ (ਡਾਂਸਿੰਗ ਗਰਲ) ਤਸਵੀਰ:Ceremonial Vessel LACMA AC1997.93.1.jpg|ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ(ਟੈਰਾਕੋਟਾ) ਤਸਵੀਰ:Oiseau a tete de belier monte sur roues Indus Guimet.jpg|ਪਹੀਏ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਰਾਮ-ਮੁਖੀ ਪੰਛੀ (ਟੈਰਾਕੋਟਾ) </gallery>ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਏ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ "ਸੈਂਟਰਲ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ" ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਦੇਰ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਖੁਦਾਈ ਕੀਤੇ ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਭਾਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਖਰਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਭੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 12,000 ਵਸਤੂਆਂ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡੇ), ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੁਝ ਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਮਰ ਕੱਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਣਕੇ ਦੋ ਢੇਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। "ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੂਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ" ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਪੁਜਾਰੀ-ਰਾਜੇ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਡਾਂਸਿੰਗ ਗਰਲ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉੱਨਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਲਾਲ ਜੈਸਪਰ ਧੜ ਬਾਰੇ, ਖੋਜਕਰਤਾ, ਵਟਸ, ਹੜੱਪਾ ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਪਤ ਕਾਲ ਦੀ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਲੋਹਾਨੀਪੁਰ ਧੜ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Possehl, Gregory L. (2002). The Indus Civilization: A Contemporary Perspective.|pages=111-112}}</ref> ਇੱਕ ਨੱਚਦੇ ਨਰ ਦਾ ਇੱਕ ਦੂਸਰਾ ਨਾ ਕਿ ਸਮਾਨ ਸਲੇਟੀ ਪੱਥਰ ਦਾ ਧੜ ਵੀ ਲਗਭਗ 150 ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਨ ਸਟ੍ਰੈਟਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਮਾਨਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਪੋਸੇਹਲ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਬੁੱਤ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਾ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਸਿੰਧੂ ਕਲਾ ਦਾ ਸਿਖਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।<gallery widths="170" heights="170"> ਤਸਵੀਰ:MET 1984 482 237872.jpg|ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੜੱਪਾ ਕਾਲ ਦੀ ਮੋਹਰ ਤਸਵੀਰ:Stamp seal and modern impression- unicorn and incense burner (?) MET DP23101 (cropped).jpg|ਯੂਨੀਕਾਰਨ ਤਸਵੀਰ:Clevelandart 1973.160.jpg|ਦੋ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਬਲਦ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਤਸਵੀਰ:Clevelandart 1973.161.jpg|ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਤਸਵੀਰ:Constitution Page1 Rammanohar.jpg|ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਫ਼ੇ ਤੇ ਉੱਕਰੀ ਸੀਲ ਤਸਵੀਰ:Harappa Indus Valley seal with fighting scene.jpg|ਲੜਾਈ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਮੋਹਰ </gallery>ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਟੀਟਾਈਟ ਸੀਲਾਂ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਇਕਸਾਰ ਹਨ। ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ 2 ਤੋਂ 4 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ (3⁄4 ਤੋਂ 1+1⁄2 ਇੰਚ) ਦੇ ਵਰਗ ਤੱਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਲਈ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਲਈ ਇੱਕ ਰੱਸੀ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਬੌਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੀਲਿੰਗ ਬਚੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਹੀ ਸੀਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੰਧੂ ਲਿਪੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਮੋਹਰਾਂ 'ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=Mackay, Ernest John Henry (1928–1929). "Excavations at Mohenjodaro". Annual Report of the Archaeological Survey of India: 74–75.}}</ref><ref>{{Cite book|title=Singh, Vipul (2008). The Pearson Indian History Manual for the UPSC Civil Services Preliminary Examination. Pearson Education India. p. 35}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Indus Script. Text, Concordance And Tables Iravathan Mahadevan. p. 76.}}</ref><ref>{{Cite book|title=Possehl, Gregory L. (2002). The Indus Civilization: A Contemporary Perspective. Rowman Altamira.|pages=127}}</ref> === ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ === ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਅੱਜ ਪੂਰੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ, ਫਲੈਟ-ਬੋਟਮ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਜ ਸਿੰਧੂ ਨਦੀ 'ਤੇ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਨਹਿਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Singh, Upinder (2008). A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Pearson Education India.|pages=157}}</ref> 4300-3200 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤਾਂਬਾ ਯੁੱਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸਭਿਅਤਾ ਖੇਤਰ ਦੱਖਣੀ [[ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ]] ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ [[ਈਰਾਨ]] ਨਾਲ ਵਸਰਾਵਿਕ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਹੜੱਪਾ ਕਾਲ (ਲਗਭਗ 3200-2600 ਈ.ਪੂ.) ਦੌਰਾਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ, ਮੋਹਰਾਂ, ਮੂਰਤੀਆਂ, ਗਹਿਣਿਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਪਠਾਰ ਨਾਲ ਗਹਿਰੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Study of the Indus Script |url=http://www.harappa.com/script/indusscript.pdf |access-date=2023-07-12 |archive-date=2006-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060306111112/http://www.harappa.com/script/indusscript.pdf |url-status=bot: unknown }}</ref> ਸਿੰਧੂ ਸਭਿਅਤਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਤੋਂ ਨਿਰਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਪਾਰਕ ਨੈਟਵਰਕਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੋੜਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਪਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਖੇਤਰ, ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਮੇਸੋਪੋਟਾਮੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੰਧੂ-ਮੇਸੋਪੋਟੇਮੀਆ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੜੱਪਾ ਵਿਖੇ ਦੱਬੇ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਮੀਨਾਕਾਰੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵਸਨੀਕ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਗੋਨੂਰ ਦੇਪੇ, ਤੁਰਕਮੇਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹ-ਏ ਸੁਖਤੇਹ, ਈਰਾਨ ਵਿਖੇ ਕਾਂਸੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਕਬਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਡੀਐਨਏ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੂਲ ਦੇ 11 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਪੱਕ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਮੂਲ ਦੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਸ ਅਲ-ਜਿਨਜ਼ (ਓਮਾਨ) ਵਿਖੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਅਰਬੀ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਿੰਧ ਘਾਟੀ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Ras Al Jinz |url=http://www.visitoman.nl/pdf/RAJ%20English%20brochure%20copy.pdf |access-date=2023-07-12 |archive-date=2016-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160910032138/http://www.visitoman.nl/pdf/RAJ%20English%20brochure%20copy.pdf |url-status=dead }}</ref> === ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ === ਜੀਨ-ਫ੍ਰੈਂਕੋਇਸ ਜੈਰੀਜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੇਹਰਗੜ੍ਹ ਵਿਖੇ ਖੇਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਸਥਾਨਕ ਮੂਲ ਸੀ। ਜੈਰੀਜ ਨੋਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਹਰਗੜ੍ਹ ਦੇ ਲੋਕ ਕਣਕ ਅਤੇ ਜੌਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ੈਫਰ ਅਤੇ ਲੀਚਨਸਟਾਈਨ ਨੋਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੁੱਖ ਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਨਾਜ ਦੀ ਫਸਲ ਨੰਗੀ ਛੇ-ਕਤਾਰ ਜੌਂ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੋ-ਕਤਾਰ ਜੌਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਫਸਲ ਸੀ। ਗੰਗਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਹੈ ਕਿ "ਮੇਹਰਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਸਲਾਂ ਵਿੱਚ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੌਂ ਅਤੇ ਕਣਕ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ "ਨਜ਼ਦੀਕੀ-ਪੂਰਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਜੰਗਲੀ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਵੰਡ ਉੱਤਰੀ ਲੇਵੈਂਟ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਤੁਰਕੀ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ।"<ref>{{Cite book|title=Shaffer, Jim G. (1999). "Migration, Philology and South Asian Archaeology". In Bronkhorst; Deshpande (eds.). Aryan and Non-Aryan in South Asia. Cambridge: Harvard University, Dept. of Sanskrit and Indian Studies.|pages=245}}</ref> ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿੰਧੂ ਸੀਲਾਂ 'ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੰਪਡ ਇੰਡੀਅਨ ਔਰੋਚ (ਬੋਸ ਪ੍ਰਾਈਮੀਜੀਨਿਅਸ ਨਾਮਾਡਿਕਸ) ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਜ਼ੇਬੂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਜ਼ੇਬੂ ਪਸ਼ੂ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਆਮ ਹਨ। ਇਹ ਯੂਰਪੀਅਨ ਪਸ਼ੂਆਂ (ਬੋਸ ਪ੍ਰਾਈਮੀਜੀਨਿਅਸ ਟੌਰਸ) ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇ. ਬੈਟਸ ਐਟ ਅਲ ਦੁਆਰਾ ਖੋਜ. (2016) ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਧ ਦੇ ਲੋਕ ਦੋਨਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਬਹੁ-ਫਸਲੀ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕ ਸਨ, ਗਰਮੀਆਂ (ਚਾਵਲ, ਬਾਜਰੇ ਅਤੇ ਫਲੀਆਂ) ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ (ਕਣਕ, ਜੌਂ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ) ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਭੋਜਨ ਉਗਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਬੈਟਸ ਐਟ ਅਲ. (2016) ਜੰਗਲੀ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਓਰੀਜ਼ਾ ਨਿਵਾਰਾ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਖਰੀ ਘਰੇਲੂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵੀ ਮਿਲੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਥਾਨਕ ਓਰੀਜ਼ਾ ਸੈਟੀਵਾ ਇੰਡੀਕਾ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਵੈੱਟਲੈਂਡ ਅਤੇ ਡਰਾਈਲੈਂਡ ਖੇਤੀ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦਾ ਸਥਾਨਕ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web |date=2016-11-21 |title=Rice farming in India much older than thought, used as 'summer crop' by Indus civilisation |url=https://www.cam.ac.uk/research/news/rice-farming-in-india-much-older-than-thought-used-as-summer-crop-by-indus-civilisation |access-date=2023-07-12 |website=University of Cambridge}}</ref> === ਭੋਜਨ === ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਮੱਝਾਂ, ਬੱਕਰੀ, ਸੂਰ ਅਤੇ ਮੁਰਗੇ ਵਰਗੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Indus Valley civilization diet had dominance of meat, finds study |url=https://www.indiatoday.in/science/story/indus-valley-civilization-diet-had-dominance-of-meat-finds-study-1748530-2020-12-10 |access-date=2023-07-12 |website=India Today}}</ref> ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ ਵੀ ਲੱਭੇ ਗਏ ਸਨ. ਅਕਸ਼ੇਤਾ ਸੂਰਿਆਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਪਲਬਧ ਸਬੂਤ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਸੋਈ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਹੋਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਭੋਜਨ ਦੇ ਤੱਤ ਸਨ ਡੇਅਰੀ ਉਤਪਾਦ (ਘੱਟ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ), ਰੂਮੀਨੈਂਟ ਲੋਥ ਮੀਟ, ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਗੈਰ-ਰੁਮੀਨੈਂਟ ਐਡੀਪੋਜ਼ ਫੈਟ, ਪੌਦੇ, ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ। ਪੱਛਮੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ 2017 ਵਿੱਚ ਖੁਦਾਈ ਦੌਰਾਨ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੂਰਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹੋਏ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਅਡਜ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਤ ਲੱਡੂ ਮਿਲੇ ਸਨ। ਲਗਭਗ 2600 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ, ਇਹ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਲ਼ੀਦਾਰਾਂ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੂੰਗ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਫੌਰੀ ਆਸਪਾਸ ਵਿੱਚ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ, ਅਡਜ਼ੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੋਹਰ ਦੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਲੱਡੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਮਹੱਤਵ ਦੇ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। === ਭਾਸ਼ਾ === ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਟੋ-ਦ੍ਰਾਵਿੜਾਂ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਸੀ, ਪ੍ਰੋਟੋ-ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦਾ ਟੁੱਟਣਾ ਦੇਰ ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ। ਫਿਨਿਸ਼ ਇੰਡੋਲੋਜਿਸਟ ਅਸਕੋ ਪਾਰਪੋਲਾ ਨੇ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਿਆ ਕਿ ਸਿੰਧੂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੂਪ ਸਿੰਧੂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Deciphering the Indus Script |url=https://www.harappa.com/script/parpola0.html}}</ref> ਅੱਜ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (ਬ੍ਰਹੂਈ ਭਾਸ਼ਾ) ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜੋ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Heggarty, Paul; Renfrew, Collin (2014). "South and Island Southeast Asia; Languages". In Renfrew, Collin; Bahn, Paul (eds.). The Cambridge World Prehistory. Cambridge University Press.}}</ref> [[File:The_'Ten_Indus_Scripts'_discovered_near_the_northern_gateway_of_the_Dholavira_citadel.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_'Ten_Indus_Scripts'_discovered_near_the_northern_gateway_of_the_Dholavira_citadel.jpg|thumb|ਧੋਲਾਵੀਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਦਸ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ]] 400 ਤੋਂ 600 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੰਧ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਟੈਂਪ ਸੀਲਾਂ, ਛੋਟੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ, ਵਸਰਾਵਿਕ ਬਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀਆਂ 'ਤੇ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਈਨਬੋਰਡ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਆਮ ਸਿੰਧੂ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖ 34 ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Shinde, Vasant; Willis, Rick J. (2014). "A New Type of Inscribed Copper Plate from Indus Valley (Harappan) Civilisation" |url=https://ancient-asia-journal.com/articles/10.5334/aa.12317 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2009 ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਨ. ਰਾਓ ਐਟ ਅਲ. ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲਿਪੀਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੀਐਨਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦੇ ਪੈਟਰਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪਾਇਆ ਕਿ ਸਿੰਧੂ ਲਿਪੀ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਬੋਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=A Refutation of the Claimed Refutation of the Nonlinguistic Nature of Indus Symbols |url=https://safarmer.com/Refutation3.pdf}}</ref><ref>{{Cite book|title=Rao, Rajesh P.N.; Yadav, Nisha; Vahia, Mayank N.; Joglekar, Hrishikesh; et al. (May 2009). "Entropic Evidence for Linguistic Structure in the Indus Script". Science. 324 (5931): 1165.}}</ref> ਸੀਲਾਂ 'ਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੁਆਰਾ ਡੀਕੋਡ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਸਾਬਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਰੇਕ ਸੀਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਚਿਤ ਸੰਦਰਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰੇਕ ਕ੍ਰਮ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ। ਪ੍ਰਤੀਕ ਜੋ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਸੀਲ ਤੋਂ ਸੀਲ ਤੱਕ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਕਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਅਰਥ ਕੱਢਣਾ ਅਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਸੀਲਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਲਈ ਕਈ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Conditional Entropy Cannot Distinguish Linguistic from Non-linguistic Systems |url=https://safarmer.com/more.on.Rao.pdf}}</ref> === ਧਰਮ === ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੰਮ ਜਿਸਨੇ ਹੜੱਪਾ ਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਵਿਆਖਿਆ ਲਈ ਰੁਝਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਜੌਨ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1931 ਵਿੱਚ ਸਿੰਧੂ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ: ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ; ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀਕਰਨ ਜਾਂ ਪੂਜਾ; ਫਾਲਸ (ਲਿੰਗਾ) ਅਤੇ ਵੁਲਵਾ (ਯੋਨੀ) ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ; ਅਤੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ। ਮਾਰਸ਼ਲ ਦੀਆਂ ਵਿਆਖਿਆਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਬਹਿਸ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਗਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਵੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref name=":0">{{Cite book|title=Marshall, John, ed. (1931). Mohenjo-Daro and the Indus Civilization: Being an Official Account of Archaeological Excavations at Mohenjo-Daro Carried Out by the Government of India Between the Years 1922 and 1927. London: Arthur Probsthain.|pages=48-78}}</ref> [[File:Shiva_Pashupati.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Shiva_Pashupati.jpg|thumb|ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਮੋਹਰ]] ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰ ਇੱਕ ਸਿੰਗ ਵਾਲੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸ਼ਕਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟ੍ਰਾਈਸੇਫੈਲਿਕ ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਥੀਫੈਲਿਕ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਰਸ਼ਲ ਨੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤਾ [[ਸ਼ਿਵ]] (ਜਾਂ ਰੁਦਰ) ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ, ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੋਹਰ [[ਪਸ਼ੂ ਪਤੀ|ਪਸ਼ੂਪਤੀ]] (ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ) ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਸੀਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name=":0" /> ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਰਥਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਕਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਉਠਾਏ ਹਨ। ਡੌਰਿਸ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਿਹਰੇ ਜਾਂ ਯੋਗਿਕ ਆਸਣ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਵੈਦਿਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰੁਦਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਰਬਰਟ ਸੁਲੀਵਾਨ ਅਤੇ ਅਲਫ ਹਿਲਟੇਬੀਟਲ ਨੇ ਵੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਮਾਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਨੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ਾ, ਮੱਝ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਮੁੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। [[File:IndusValleySeals_swastikas.JPG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:IndusValleySeals_swastikas.JPG|thumb|ਸਵਾਸਤਿਕ ਮੋਹਰ]] ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀਆਂ ਸੀਲਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲੂਸਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਂਦੇ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹੋਰ ਚਾਈਮੇਰਿਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਹੇਂਜੋ-ਦਾਰੋ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰ ਇੱਕ ਅੱਧ-ਮਨੁੱਖ, ਅੱਧ-ਮੱਝ ਦਾ ਰਾਖਸ਼ ਇੱਕ ਬਾਘ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗਿਲਗਾਮੇਸ਼ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਦੇਵੀ ਅਰੁਰੂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਜਿਹੇ ਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਸੁਮੇਰੀਅਨ ਮਿੱਥ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Marshall, John, ed. (1931). Mohenjo-Daro and the Indus Civilization: Being an Official Account of Archaeological Excavations at Mohenjo-Daro Carried Out by the Government of India Between the Years 1922 and 1927. London: Arthur Probsthain.|pages=67}}</ref> ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਹਨ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਘਰਾਂ, ਛੋਟੇ ਮੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਮਰਪਤ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਈ ਸਾਈਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਮੋਹਿਨਜੋਦੜੋ ਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਸਥਲ ਨੂੰ ਹੀ ਰਸਮੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੜੱਪਾ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅੰਤਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੰਸ਼ਿਕ ਦਫ਼ਨਾਉਣ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਮ ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਅਤੇ ਸਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite book|title=Possehl, Gregory L. (2002). The Indus Civilization: A Contemporary Perspective. Rowman Altamira.|pages=152-176}}</ref> == ਸੱਭਿਅਤਾ ਦਾ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ == 1900 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਲਗਭਗ 1700 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੱਕ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਪਿੰਜਰ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਂਚ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿੰਧੂ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਕੋੜ੍ਹ ਅਤੇ ਤਪਦਿਕ ਵਰਗੀਆਂ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=A peaceful realm? Trauma and social differentiation at Harappa |url=http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/G_Robbins_Schug_Peaceful_2012.pdf |access-date=2023-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414132011/http://libres.uncg.edu/ir/uncg/f/G_Robbins_Schug_Peaceful_2012.pdf |archive-date=2021-04-14 |url-status=dead}}</ref> ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਉਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਹੜੱਪਾ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਦੌਰ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਮ ਤਸਵੀਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।"<ref name=":1">{{Cite book|title=Singh, Upinder (2008). A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Pearson Education India}}</ref>ਹੜੱਪਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਤਮ ਪੜਾਅ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਸਿੰਧ, ਰੰਗਪੁਰ, ਬਲੋਚਿਸਤਾਨ, ਪੀਰਾਕ, ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਦਾਇਮਾਬਾਦ ਹਨ। [[File:Coach_driver_Indus_01.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Coach_driver_Indus_01.jpg|thumb|ਦਾਇਮਾਬਾਦ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਅੰਤਮ ਕਾਲ ਦੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼]] ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਈਟਾਂ ਚੋਲਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਕੁਦਵਾਲਾ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਬੇਟ ਦਵਾਰਕਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਦਾਇਮਾਬਾਦ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਾ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹਨ। ਬੇਟ ਦਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰਸ ਦੀ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਮੀ ਆਈ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਸ ਮਿਆਦ ਨੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਦੋਹਰੀ-ਫਸਲੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪੇਂਡੂ ਬਸਤੀਆਂ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਧਾਰ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵੀ ਵੇਖੀ।<ref name=":1" /> ਦੇਰ ਹੜੱਪਾ ਕਾਲ ਦੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਨੂੰ "ਪਰਿਪੱਕ ਹੜੱਪਾ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਿਰੰਤਰਤਾ ਦਰਸਾਉਣ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਅੰਤਰ ਵੀ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਕੁਝ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਹੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਅਤੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ। ਪੱਥਰ ਦੇ ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਮੂਰਤੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਖਾਸ ਕਲਾਵਾਂ ਦੁਰਲੱਭ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜਿਓਮੈਟ੍ਰਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਰਕੂਲਰ ਸਟੈਂਪ ਸੀਲਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਿੰਧੂ ਲਿਪੀ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜੋ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪਰਿਪੱਕ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਲਿਪੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਟਸ਼ਰਡ ਸ਼ਿਲਾਲੇਖਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਲੰਬੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਥਾਨਕ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਨੇ ਫਾਈਏਂਸ ਅਤੇ ਕੱਚ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਦੀ ਨੱਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਰੇਨਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੀ ਹੁਣ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੱਥਰ ਦੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਭੰਡਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਛੱਡੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=McIntosh, Jane (2008). The Ancient Indus Valley: New Perspectives. ABC-Clio.|pages=91,98}}</ref> == ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਸੱਭਿਅਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ == ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਹੜੱਪਾ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪਤਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਅਚਾਨਕ ਅਲੋਪ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸਿੰਧੂ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। <ref>{{Cite book|title=White, David Gordon (2003). Kiss of the Yogini. Chicago: University of Chicago Press. p. 28}}</ref> 2016 ਤੱਕ, ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਰ ਹੜੱਪਨ ਵਜੋਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤੀ ਗਈ ਭੌਤਿਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਈ. 1000-900 BCE ਅਤੇ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗ੍ਰੇ ਵੇਅਰ ਕਲਚਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਹਾਰਵਰਡ ਦੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਿਚਰਡ ਮੀਡੋ ਪੀਰਾਕ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਹੜੱਪਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ 1800 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 325 ਈਸਾ ਪੂਰਵ ਵਿੱਚ ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਰਹੀ।<ref>{{Cite book|title=Lawler, A. (6 June 2008). "Indus Collapse: The End or the Beginning of an Asian Culture?". Science Magazine. 320 (5881): 1282–1283.}}</ref> ਸਿੰਧੂ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਸਥਾਨੀਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਸਿੰਧੂ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਤੱਕ ਖੇਤਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਉਭਰਿਆ। ਹੜੱਪਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਦਫ਼ਨਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਮਿਲੇ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਕਬਰਸਤਾਨ ਐਚ ਕਲਚਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਓਚਰ ਰੰਗਦਾਰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਰਤਨ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ। ਸਿੰਧੂ ਘਾਟੀ ਦੀ ਸਭਿਅਤਾ ਦੇ ਵਾਸੀ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਘੱਗਰ-ਹਕਰਾ ਦਰਿਆ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਤੋਂ ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਬੇਸਿਨ ਦੀਆਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite journal|last=Sarkar|first=Anindya|last2=Mukherjee|first2=Arati Deshpande|last3=Bera|first3=M. K.|last4=Das|first4=B.|last5=Juyal|first5=Navin|last6=Morthekai|first6=P.|last7=Deshpande|first7=R. D.|last8=Shinde|first8=V. S.|last9=Rao|first9=L. S.|date=2016-05-25|title=Oxygen isotope in archaeological bioapatites from India: Implications to climate change and decline of Bronze Age Harappan civilization|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4879637/|journal=Scientific Reports|volume=6}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ]] myitwaxll42jng9jp8ju42erggqwnur ਲੌਰੰਟਜ਼ ਰੂਪਾਂਤ੍ਰਨ 0 69874 848733 846490 2026-09-30T13:29:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848733 wikitext text/x-wiki <!--ਇਹ ਆਰਟੀਕਲ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਲੇਖ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਇਸ ਸੰਪੂਰਣ ਲੇਖ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰੋ--> [[Image:Standard conf.png|right|thumb|250px|ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ (ਪਰਿਵਰਤਨ) ਲਈ ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕ) ਸਿਸਟਮਾਂ ਦੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਬ]] ਗਰੁੱਪ O(3,1) ਦੇ ਐਲੀਮੈਂਟਾਂ ਨੂੰ (ਹੋਮੋਜੀਨੀਅਸ) ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਜਿਆਦਾ ਭੌਤਿਕੀ ਮੋੜ ਨਾਲ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਖੋਜਣ ਲਈ ਦੇਖੋ [[ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀਆਂ ਡੈਰੀਵੇਸ਼ਨਾਂ]] । [[ਪੋਆਇਨਕੇਅਰ ਗਰੁੱਪ]] ਅੰਤਰਾਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦਾ ਗਰੁੱਪ ਹੈ। ਅੰਤਰਾਲ (ਇੰਟਰਵਲ) ਨੂੰ 4-ਅਯਾਮਾਂ ਵਿੱਚ [[ਟਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਗਰੁੱਪ]] ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੁੰਦਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪਰਿਵਰਤਨ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰਾਲ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਰਿਜਿਨ ਨੂੰ ਫਿਕਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ । ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਮੀਟ੍ਰਿਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਬਾਇ[[ਲੀਨੀਅਰ ਅਕਾਰ]] ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੀ ਥਿਊਰੀ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ) ਤੋਂ ਢੁਕਵੇਂ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਲਿੰਕ ਕੀਤੇ ਆਰਟੀਕਲ ਵਿੱਚ, ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ Φ ਦੇ ਨਾਲ η (ਇਸਦੀ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ) ਨੂੰ ਪਛਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ==ਗਣਿਤ== ਸਰਲਤਮ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਬੂਸਟ ਹੈ। ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਜੋਂ, x-ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੂਸਟ ਇਸਤਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; :<math> \begin{bmatrix} U'_0 \\ U'_1 \\ U'_2 \\ U'_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \gamma&-\beta \gamma&0&0\\ -\beta \gamma&\gamma&0&0\\ 0&0&1&0\\ 0&0&0&1\\ \end{bmatrix} \begin{bmatrix} U_0 \\ U_1 \\ U_2 \\ U_3 \end{bmatrix}, </math> ਜਿੱਥੇ :<math>\gamma = { 1 \over \sqrt{1 - {v^2 \over c^2}} }</math> ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਫੈਕਟਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ :<math>\beta = { v \over c} \,.</math> ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਹੋਰ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਰੋਟੇਸ਼ਨਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ O(3,1) ਦੇ ਸਬਗਰੁੱਪ SO(3) ਦੇ [[ਐਲੀਮੈਂਟ]] ਵੀ । ਇੱਕ ਸਧਾਰਣ [[ਹੋਮੋਜੀਨੀਅਸ]] ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁੱਧ ਬੂਸਟ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੋਟੇਸ਼ਨ ਦਾ ਗੁਣਨਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਇਨਹੋਮੋਜੀਨੀਅਸ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਦਲਾਓ ਰਾਹੀਂ ਹੋਈ ਹੋਮੋਜੀਨੀਅਸ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ (ਪਰਿਵਰਤਨ) ਉਹ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਪੇਸ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਅਤੇ ਟਾਈਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂਕਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਉਲਟਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ (PT) । ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰੇ [[ਵੈਕਟਰ]] ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਅਧੀਨ ਉਸੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਮਿੰਕੋਵਸਕੀ ਡਾਇਗਰਾਮ ਲੌਰੰਟਜ਼ ਟਰਾਂਸਫੋਰਮੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। == ਫੁਟਨੋਟਸ == {{reflist|group=nb}} == ਨੋਟਸ == {{reflist|30em}} == ਹਵਾਲੇ == === ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ === *{{citation|first1 = John J.|last1 = O'Connor|first2 = Edmund F.|last2 = Robertson|title = A History of Special Relativity|url = http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Special_relativity.html|year = 1996|access-date = 2018-07-08|archivedate = 2013-12-09|archiveurl = https://web.archive.org/web/20131209071558/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/HistTopics/Special_relativity.html}} *{{citation |first = Harvey R. |last = Brown |title = Michelson, FitzGerald and Lorentz: the Origins of Relativity Revisited |url = http://philsci-archive.pitt.edu/id/eprint/987|year=2003}} === ਪਰਚੇ === {{refbegin|3}} *{{cite journal | first = J. T. | last = Cushing | title = Vector Lorentz transformations | journal = [[American Journal of Physics]] | year = 1967 |volume = 35 | doi = 10.1119/1.1974267 | pages = 858–862 |url=https://www.deepdyve.com/browse/journals/the-american-journal-of-physics/1967/v35/i9?page=4|bibcode = 1967AmJPh..35..858C }} *{{cite journal | first = A. J. | last = Macfarlane| title = On the Restricted Lorentz Group and Groups Homomorphically Related to It | url = https://archive.org/details/sim_journal-of-mathematics-and-physics_november-december-1962_3_6/page/1116 | journal = [[Journal of Mathematical Physics]] | year = 1962 | volume = 3| issue=6 | pages = 1116–1129| doi=10.1063/1.1703854 | bibcode=1962JMP.....3.1116M}} *{{citation |first = Tony |last = Rothman |title = Lost in Einstein's Shadow |url = http://www.americanscientist.org/libraries/documents/200622102452_866.pdf |journal = American Scientist |volume = 94 |issue = 2 |pages = 112f. |year = 2006 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120212182817/http://www.americanscientist.org/libraries/documents/200622102452_866.pdf |access-date = 2018-07-08 |archive-date = 2012-02-12 |url-status = dead}} *{{Citation |author=Darrigol, Olivier |title=The Genesis of the theory of relativity |year=2005 |journal=Séminaire Poincaré |volume=1 |pages=1–22 |url=http://www.bourbaphy.fr/darrigol2.pdf |doi=10.1007/3-7643-7436-5_1 |access-date=2018-07-08 |archive-date=2018-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181108205041/http://www.bourbaphy.fr/darrigol2.pdf |url-status=dead }} *{{citation |first = Michael N. |last = Macrossan |title = A Note on Relativity Before Einstein |url = http://espace.library.uq.edu.au/view.php?pid=UQ:9560 |journal=Brit. Journal Philos. Science |volume = 37 |year=1986 |pages= 232–34 |doi=10.1093/bjps/37.2.232|citeseerx=10.1.1.679.5898}} *{{citation |first = Henri |last = Poincaré |author-link = Henri Poincaré |title = [[s:Translation:On the Dynamics of the Electron (June)|On the Dynamics of the Electron]] |journal = Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences |volume = 140 |pages = 1504–1508 |year = 1905}} *{{Citation |author=Einstein, Albert |year=1905 |title=Zur Elektrodynamik bewegter Körper |journal=Annalen der Physik |volume=322 |issue=10 |pages=891–921 |url=http://www.physik.uni-augsburg.de/annalen/history/einstein-papers/1905_17_891-921.pdf |doi=10.1002/andp.19053221004|bibcode = 1905AnP...322..891E }}. See also: [http://www.fourmilab.ch/etexts/einstein/specrel/ English translation]. *{{Cite web|last=Einstein |first=A. |year=1916 |author-link=Albert Einstein|title=Relativity: The Special and General Theory |format=PDF |pages= |url=https://archive.org/stream/cu31924011804774#page/n35/mode/2up |accessdate=2012-01-23}} *{{cite journal|title=Thomas rotation and the parameterization of the Lorentz transformation group|first=A. A. |last=Ungar|journal=Foundations of Physics Letters|year=1988|volume=1|issue=1|pages=55&ndash;89|doi=10.1007/BF00661317|publisher=Kluwer Academic Publishers-Plenum Publishers|issn=0894-9875|subscription=yes|url=https://link.springer.com/article/10.1007/BF00661317|bibcode=1988FoPhL...1...57U}} eqn (55). *{{cite journal | first = A. A. | last = Ungar | url = http://www.springerlink.com/content/g157304vh4434413/ | title = The relativistic velocity composition paradox and the Thomas rotation | journal = [[Foundations of Physics]] | volume = 19 | pages = 1385–1396 | year = 1989 | bibcode = 1989FoPh...19.1385U | doi = 10.1007/BF00732759 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{cite journal | first = A. A. | last = Ungar | title = The relativistic composite-velocity reciprocity principle | citeseerx = 10.1.1.35.1131 | journal = [[Foundations of Physics]] | year = 2000 | publisher = Springer | volume = 30 | issue = 2 | pages = 331–342 }} *{{cite journal | first = C. I. | last = Mocanu | title = Some difficulties within the framework of relativistic electrodynamics| journal = Archiv für Elektrotechnik | year = 1986 | publisher = Springer | volume = 69 | pages = 97–110 | doi=10.1007/bf01574845}} *{{cite journal | first = C. I. | last = Mocanu | title = On the relativistic velocity composition paradox and the Thomas rotation| journal = [[Foundations of Physics]] | year = 1992 | publisher = Plenum | volume = 5 | pages = 443–456 | doi=10.1007/bf00690425|bibcode = 1992FoPhL...5..443M }} *{{cite book|ref=harv|last=Weinberg|first=S.|year=2002|title=The Quantum Theory of Fields, vol I|isbn=0-521-55001-7|authorlink=Steven Weinberg|publisher=[[Cambridge University Press]]}} {{refend}} === ਕਿਤਾਬਾਂ === {{refbegin|2}} *{{cite book|title=University Physics – With Modern Physics|url=https://archive.org/details/isbn_9781256885665|edition=12th|first1=H. D.|last1=Young|first2=R. A.|last2=Freedman|year=2008|isbn=0-321-50130-6}} *{{cite book|title=3000 Solved Problems in Physics|url=https://archive.org/details/3000solvedproble0000halp|series=Schaum Series|first=A.|last=Halpern|publisher=Mc Graw Hill|year=1988|isbn=978-0-07-025734-4|page=[https://archive.org/details/3000solvedproble0000halp/page/688 688]}} *{{cite book|title=Dynamics and Relativity|url=https://archive.org/details/dynamicsrelativi0000fors|first1=J. R.|last1=Forshaw|first2=A. G.|last2=Smith|series=Manchester Physics Series|publisher=John Wiley & Sons Ltd|year=2009|isbn=978-0-470-01460-8|pages=[https://archive.org/details/dynamicsrelativi0000fors/page/124 124]–126}} *{{cite book|title=Spacetime Physics|first1=J. A.|last1=Wheeler|first2=E. F|last2=Taylor|author-link1=John Archibald Wheeler|author-link2=Edwin F. Taylor|year=1971|publisher=Freeman|ISBN=0-7167-0336-X}} *{{cite book|title=Gravitation|url=https://archive.org/details/gravitation0000misn_o3a5|first1=J. A.|last1=Wheeler|first2=K. S.|last2=Thorne|first3=C. W. |last3=Misner|author-link1=John Archibald Wheeler|author-link2=Kip Thorne|author-link3=Charles W. Misner|year=1973|publisher=Freeman|ISBN=0-7167-0344-0}} *{{cite book|title=Spacetime and Geometry: An Introduction to General Relativity |edition=illustrated |first1=S. M. |last1=Carroll |author-link=Sean M. Carroll|publisher=Addison Wesley |year=2004 |isbn=0-8053-8732-3 |page=22 |url=https://books.google.com/books?id=1SKFQgAACAAJ}} *{{cite book|title=Electromagnetism |edition=2nd |first1=I. S.|last1=Grant|first2=W. R.|last2=Phillips|series=Manchester Physics|publisher=John Wiley & Sons|year=2008|isbn=0-471-92712-0|chapter=14}} *{{cite book|title=Introduction to Electrodynamics|edition=3rd|first1= D. J.|last1=Griffiths|author-link=David Griffiths (physicist)|publisher=Pearson Education, Dorling Kindersley,|year=2007|isbn=81-7758-293-3}} *{{cite book|ref=harv|year=2003|first=Brian C.|last=Hall|title=Lie Groups, Lie Algebras, and Representations An Elementary Introduction|publisher=[[Springer Publishing]]|isbn=0-387-40122-9}} *{{citation |first = S. |last = Weinberg |title = Cosmology |author-link = Steven Weinberg |publisher = Wiley |year = 2008|isbn = 978-0-19-852682-7}} *{{citation |first = S. |last = Weinberg |author-link = Steven Weinberg |title = The quantum theory of fields (3 vol.)|publisher = Cambridge University Press | year = 2005 |isbn = 978-0-521-67053-1|volume=1}} *{{citation |first = T. |last = Ohlsson |author-link = Tommy Ohlsson |title = Relativistic Quantum Physics|publisher = Cambridge University Press | year = 2011 |isbn = 978-0-521-76726-2}} *{{cite book|ref=harv|last=Goldstein|first=H.|author-link=Herbert Goldstein|title=Classical Mechanics|url=https://archive.org/details/classicalmechani02edgold|edition=2nd|publisher=[[Addison-Wesley Publishing Company|Addison-Wesley]]|location=Reading MA|isbn=0-201-02918-9|year=1980|orig-year=1950}} *{{cite book|ref=harv|first=J. D.|last=Jackson|author-link=John David Jackson (physicist)|title=Classical Electrodynamics|url=https://archive.org/details/classicalelectro00jack_0|pages=[https://archive.org/details/classicalelectro00jack_0/page/542 542]–545|edition=2nd|year=1975|orig-year=1962|isbn=0-471-43132-X|publisher=[[John Wiley & Sons]]|chapter=Chapter 11}} *{{cite book|ref=harv|last1=Landau|first1=L. D.|author-link1=Lev Landau|last2=Lifshitz|first2=E. M.|author-link2=Evgeny Lifshitz|title=The Classical Theory of Fields|series=[[Course of Theoretical Physics]]|volume=2|edition=4th|publisher=[[Butterworth&ndash;Heinemann]]|isbn=0 7506 2768 9|year=2002|orig-year=1939|pages=9–12}} *{{cite book|ref=harv|last1=Feynman|first1=R. P.|author-link1=Richard Feynman|last2=Leighton|first2= R. B.|author-link2=Robert B. Leighton|last3=Sands|first3=M. |author-link3=Matthew Sands|title=The Feynman Lectures on Physics|volume=1|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-02117-X|year=1977|orig-year=1963|chapter=15}} *{{cite book|ref=harv|last1=Feynman|first1=R. P.|author-link1=Richard Feynman|last2=Leighton|first2= R. B.|author-link2=Robert B. Leighton|last3=Sands|first3=M. |author-link3=Matthew Sands|title=The Feynman Lectures on Physics|volume=2|publisher=Addison Wesley|isbn=0-201-02117-X|year=1977|orig-year=1964|chapter=13}} *{{cite book|ref=harv|last1=Misner |first1=Charles W. |authorlink1=Charles W. Misner|last2=Thorne |first2=Kip S. |authorlink2=Kip Thorne|last3=Wheeler |first3=John Archibald |authorlink3=John Archibald Wheeler|year=1973|title=Gravitation|url=https://archive.org/details/gravitation0000misn|publisher=[[W. H. Freeman]]|location=San Francisco|isbn=978-0-7167-0344-0}} *{{cite book|ref=harv|first=W.|last=Rindler|author-link=Wolfgang Rindler|year=2006|orig-year=2001|title=Relativity Special, General and Cosmological|url=https://archive.org/details/relativityspecia0000rind_g7b6|chapter = Chapter 9|edition=2nd|publisher=[[Oxford University Press]]|location=Dallas|isbn=978-0-19-856732-5}} *{{cite book|ref=harv|first=L. H.|last=Ryder|author-link=Lewis Ryder|title=Quantum Field Theory|url=https://archive.org/details/quantumfieldtheo0000ryde_a7q5|year=1996|orig-year=1985|isbn=978-0521478144|edition=2nd|publisher=[[Cambridge University Press]]|location=Cambridge}} *{{cite book|ref=harv|last=Sard|first=R. D.|title=Relativistic Mechanics - Special Relativity and Classical Particle Dynamics|url=https://archive.org/details/relativisticmech0000sard|year=1970|publisher=W. A. Benjamin|location=New York|isbn=978-0805384918}} *{{cite book|ref=harv|author=R. U. Sexl, H. K. Urbantke|title=Relativity, Groups Particles. Special Relativity and Relativistic Symmetry in Field and Particle Physics|year=2001|orig-year=1992|publisher=Springer|isbn=978-3211834435|url=https://books.google.com/books?id=iyj0CAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=sexl+relativity&hl=en&sa=X&ved=0CB8Q6wEwAGoVChMIo7itmMnnxgIVCz4UCh3rVQR1#v=onepage&q=sexl%20relativity&f=false}} *{{cite book|ref=harv|last=Gourgoulhon|first=Eric|title=Special Relativity in General Frames: From Particles to Astrophysics|year=2013|publisher=Springer|isbn=978-3-642-37276-6|page=213|url=https://books.google.com/books?id=N4HBBAAAQBAJ&pg=PA215&lpg=PA215&dq=mcfarlane+1962+lorentz+transformation&source=bl&ots=KGCT4Mojmz&sig=F6Ed6sgSf1dczXzR13XtA0U1RT0&hl=en&sa=X&ved=0CCQQ6AEwAGoVChMI7Y3Qu92GyQIVBWsUCh25ewBl#v=onepage&q=mcfarlane%201962%20lorentz%20transformation&f=false}} *{{cite book|ref=harv|last1=Chaichian|first1=Masud|last2=Hagedorn|first2=Rolf|title=Symmetry in quantum mechanics:From angular momentum to supersymmetry|year=1997|publisher=IoP|isbn=0-7503-0408-1|page=239|url=https://books.google.com/books?id=pEhjQgAACAAJ&dq=Symmetry+in+quantum+mechanics&hl=en&sa=X&redir_esc=y}} *{{cite book|ref=harv|last1=Landau|first1=L.D.|authorlink1=Lev Landau|last2=Lifshitz|first2=E.M.|authorlink2=Evgeny Lifshitz|title=The Classical Theory of Fields|series=Course of Theoretical Physics|volume=2|edition=4th|publisher=[[Butterworth&ndash;Heinemann]]|isbn=0 7506 2768 9|year=2002|orig-year=1939}} {{refend}} == ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ == *{{Citation |first = Albert |last = Einstein |author-link = Albert Einstein |title = Relativity: The Special and the General Theory |place = New York|url = http://www.marxists.org/reference/archive/einstein/works/1910s/relative/ | publisher = Three Rivers Press|year = 1961|publication-date = 1995|isbn = 0-517-88441-0}} *{{Citation |first1=A. |last1=Ernst |first2=J.-P. |last2=Hsu |title=First proposal of the universal speed of light by Voigt 1887 |journal=Chinese Journal of Physics |volume=39 |issue=3 |url=http://psroc.phys.ntu.edu.tw/cjp/v39/211.pdf |pages=211–230 |year=2001 |bibcode=2001ChJPh..39..211E |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110716083015/http://psroc.phys.ntu.edu.tw/cjp/v39/211.pdf |archivedate=2011-07-16 |df= }} *{{Citation |first1 = Stephen T. |last1 = Thornton |first2 = Jerry B. |last2 = Marion |title = Classical dynamics of particles and systems |edition = 5th |place = Belmont, [CA.] |publisher = Brooks/Cole |year = 2004 |pages = 546–579 |isbn = 0-534-40896-6}} *{{Citation |first = Woldemar |last = Voigt |author-link = Woldemar Voigt |title = Über das Doppler'sche princip |journal = Nachrichten von der Königlicher Gesellschaft den Wissenschaft zu Göttingen |volume = 2 |pages = 41–51 |year = 1887}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == {{Wikisource portal|ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ}} {{wikibooks|ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ}} *[http://www2.physics.umd.edu/~yakovenk/teaching/Lorentz.pdf Derivation of the Lorentz transformations]. This web page contains a more detailed derivation of the Lorentz transformation with special emphasis on group properties. *[http://casa.colorado.edu/~ajsh/sr/paradox.html The Paradox of Special Relativity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061206092114/http://casa.colorado.edu/~ajsh/sr/paradox.html |date=2006-12-06 }}. This webpage poses a problem, the solution of which is the Lorentz transformation, which is presented graphically in its next page. *[http://www.lightandmatter.com/html_books/0sn/ch07/ch07.html Relativity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110829032009/http://www.lightandmatter.com/html_books/0sn/ch07/ch07.html |date=2011-08-29 }} – a chapter from an online textbook *[http://www.adamauton.com/warp/ Warp Special Relativity Simulator]. A computer program demonstrating the Lorentz transformations on everyday objects. *{{YouTube|C2VMO7pcWhg|Animation clip}} visualizing the Lorentz transformation. *[http://math.ucr.edu/~jdp/Relativity/Lorentz_Frames.html Lorentz Frames Animated] ''from John de Pillis.'' Online Flash animations of Galilean and Lorentz frames, various paradoxes, EM wave phenomena, ''etc''. {{Relativity}} [[Category:ਸਪੈਸ਼ਲ ਰਿਲੇਟੀਵਿਟੀ]] [[Category:ਸਿਧਾਂਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] [[Category:ਗਣਿਤਿਕ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ]] [[Category:ਸਪੇਸਟਾਈਮ]] [[Category:ਕੋ-ਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ]] [[Category:ਹੈਂਡ੍ਰਿਕ ਲੌਰੰਟਜ਼]] g3isf4bs6404oeimnv9ectfp7q1i3xk ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ 0 70324 848859 751419 2026-09-30T20:11:47Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848859 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian politician | name = ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ | image = Sukhpalsingh.jpeg | surname = Khaira | birth_date = {{birth date and age|1965|01|13}} | birth_place = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | residence =ਪਿੰਡ ਰਾਮਗੜ੍ਹ, ਤਹਿ. ਭੁਲੱਥ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ [[ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਕਪੂਰਥਲਾ]] | nationality = ਭਾਰਤੀ | alma_mater = {{Plainlist| * [[ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਸਕੂਲ (ਸ਼ਿਮਲਾ)|ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਸਕੂਲ]], * [[DAV College, Chandigarh|DAV College]] ([[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ|ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]]) }} | death_date = | death_place = | office = ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ | constituency = [[ਭੁਲੱਥ]], [[ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] | term =2007–2012 | predecessor = [[ਜਗੀਰ ਕੌਰ]] | successor = [[ਜਗੀਰ ਕੌਰ]] | party = [[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 2016-2018 ਪੰਜਾਬ ਏਕਤਾ ਪਾਰਟੀ 2018-2021 [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]2021-ਮੌਜੂਦਾ | religion = [[ਸਿੱਖ]] | spouse = | children =2 | footnotes = }} '''ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦਾ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ]] ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ [[ਭੁਲੱਥ]], [[ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਪੂਰਥਲਾ]] ਤੋਂ [[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ==ਜੀਵਨ== ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਦਾ ਬੇਟਾ ਹੈ।<ref>http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/former-punjab-minister-dead/article510551.ece {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.webindia123.com/news/articles/India/20100710/1545062.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-12-28 |archive-date=2016-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160116021038/http://news.webindia123.com/news/articles/India/20100710/1545062.html |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ [[ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਸਕੂਲ (ਸ਼ਿਮਲਾ)|ਬਿਸ਼ਪ ਕਾਟਨ ਸਕੂਲ]] [[ਸ਼ਿਮਲਾ]] ਤੋਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਡੀਏਵੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * {{Facebook|Sukhpal-Singh-Khaira-155566517802635|Sukhpal Singh Khaira}} * {{Youtube|channel/UC0wy-wwS6y4m4FgzhtJuQlQ|Sukhpal Singh Khaira}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2022 ਤੋਂ 2027 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2022-2027]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2017-2022]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ 2012-2017]] j2w2qdmz2cqct0h1vd0acpa9qnp0ua1 ਸਾਲਾ ਖੜੂਸ (ਇਰੁਧੀ ਸੁੱਤਰੁ) 0 72060 848847 679695 2026-09-30T19:04:01Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848847 wikitext text/x-wiki '''ਇਰੁਧੀ ਸੁੱਤਰੁ''' (English: ''Final Round''), (ਹੋਰ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਨਾਂ - ਸਾਲਾ ਖੜੂਸ) (English: ''The Snob'') 2016 ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਇੱਕ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]]-ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੋ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ (ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ) ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਇਰੁਧੀ ਸੁੱਤਰੁ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਲਾ ਖੜੂਸ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੁਧਾ ਕੋਂਗਰਾ ਹਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਰ. ਮਾਧਵਨ ਇੱਕ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਕੋਚ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਰਿਤਿਕਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਉੱਭਰਦੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ ਖਿਡਾਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 29 ਜਨਵਰੀ 2016 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ।<ref>{{Cite web|url = http://www.thehindu.com/features/cinema/i-share-a-special-connection-with-audiences-here-madhavan/article8085954.ece?secpage=true&secname=entertainment|title = Madhavan gears up for the release of Irudhi Suttru|publisher = The Hindu|date = 2016-01-09|accessdate = 2016-01-28}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਰੁਧੀ ਸੁਤਰੂ (ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਟ. ਫਾਈਨਲ ਰਾਉਂਡ) ਇੱਕ 2016 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਾਟਕ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਸੁਧਾ ਕੌਂਗਰਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ‌‌, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾ ਖਦੂਸ (ਟ੍ਰਾਂਸਲ. ਦਿ ਸਨੋਬ) ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ‌‌। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਰ. ਮਾਧਵਨ ਨੂੰ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕੋਚ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਆਏ ਰਿਤੀਕਾ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹਨ। ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੋਵਾਂ ਸੰਸਕਰਣ ਸ: ਸ਼ਸ਼ੀਕਾਂਤ ਦੁਆਰਾ ਵਾਈ ਨ ਨਟ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਯੂਟੀਵੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਸੀ ਵੀ. ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਤਿਰੁਕੁਮਰਨ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਸੰਸਕਰਣ ਦੀ ਸਹਿ-ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਿਰਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਧਵਨ ਦੀ ਤਿਰੰਗਾ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੰਥੋ ਨਾਰਾਇਣਨ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੰਗੀਤ, ਸੰਜੇ ਵੰਦਰੇਕਰ ਅਤੇ ਅਤੁਲ ਰਾਨੀੰਗਾ (ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ) ਦੇ ਨਾਲ, ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਿਵਕੁਮਾਰ ਵਿਜਯਨ ਦੁਆਰਾ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਸਤੀਸ਼ ਸੂਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। 2013 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪੰਜਾਹ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਇਰੁਧੀ ਸੁਤਰੂ ਅਤੇ ਸਾਲਾ ਖਦੂਸ 29 ਜਨਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾ ਕੌਂਗਰਾ ਦੁਆਰਾ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਰੀਮੇਕਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ (2017) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। == ਪਲਾਟ == ਪ੍ਰਭੂ ਸੇਲਵਰਾਜ (ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਆਦੀ ਤੋਮਰ) (ਮਾਧਵਨ) ਇੱਕ ਅਸਫਲ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਗੰਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਟੀਮਾਂ ਲਈ ਕੋਚ ਹੈ ਪਰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਪੱਖਪਾਤ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਨਾਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੈ। ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇਵ ਖੱਤਰੀ (ਜ਼ਾਕਿਰ ਹੁਸੈਨ) ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਫੁੱਟ ਕਾਰਨ, ਉਸ 'ਤੇ ਝੂਠੇ ਤੌਰ' ਤੇ ਜਿਨਸੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਚੇਨਈ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਹੁਤ ਮਾੜੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਚੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪ੍ਰਭੂ / ਅਦੀ ਇੱਕ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਮੱਛੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਝੀਲ ਮਧੀ (ਰਿਤਿਕਾ ਸਿੰਘ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਜੱਜਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੱਧੀ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਕਸਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਮਾਧੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਮੁਮਤਾਜ਼ ਸੋਰਕਾਰ) ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਮਧੀ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ / ਆਦਿ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਧੀ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ. ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਮਧੀ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮੈਚ ਹਾਰ ਗਈ। ਪ੍ਰਭੂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਮਧੀ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ, ਸਾਮਿਕਾਂਨੂ (ਕਾਲੀ ਵੈਂਕਟ) ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ (ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ) ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਸਟਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਭੇਜਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਿਖਲਾਈ 'ਤੇ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਸਕਣ। ਮਾਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਤਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਨਵਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਉਪਕਰਣ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਾਈਕਲ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮਧੀ ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਅਰੰਭ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਮੈਚ ਦੇ ਦਿਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਹੁਣ ਈਰਖਾ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਮਧੀ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲਗਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਧੀ ਹਾਰ ਗਈ। ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਧੀ ਫਿਰ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਹਾਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਧੀ ਨੂੰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੁਦਰਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੈਵੀਵੇਟ ਰੂਸੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਧੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਨਿਰਮਿਤ ਮਧੀ ਦਾ ਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਅਸ਼ਲੀਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਖਮੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ. ਦੇਵ ਉਸ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਚੋਰੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਬਦਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਧੀ ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਬਾਕਸਿੰਗ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਵਾਈਲਡ-ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ, ਮਧੀ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਅਨੰਦ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਧੀ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਫਾਈਨਲ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਦੇਵ ਨੇ ਮਧੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਮਧੀ ਨੂੰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸੇ ਰੂਸੀ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ ਨਾਲ, ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ। ਮਧੀ ਅੰਤਿਮ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਸਤੀਫੇ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਅੰਕ ਗੁਆਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਾਂਗੀਸ ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਮਾਧੀ ਨੇ ਖੇਡ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਸਕਿੰਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਖੜਕਾਇਆ। ਦੇਵ ਮਾਧੀ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਲੈਣ ਲਈ ਜਲਦੀ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਕਾ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀ ਹੈ। ਮਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਉਂਦਿਆਂ, ਆਪਣੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪੁਨਰ-ਗਠਨ ਦਿਖਾਇਆ। ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2016 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] 2s1rxiws0q01glrssbjg7f1s063jhbk ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸਕਰਿਬੁੰਟੋ 4 72800 848872 848158 2026-09-30T20:30:08Z Nimmzo 62202 /* ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ */ Simplified [[:en:Wikipedia:Pipe trick]]. Added [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ]] 848872 wikitext text/x-wiki {{WikiProject Lua/header}} {{Information page|WP:Lua}} {{Namespaces}} ਲੂਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ <nowiki>"{{#invoke:}}"</nowiki> ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੁਆ [[ਸੋਰਸ]] ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, [[Module:Bananas]]) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ "<nowiki>{{#invoke:}}"</nowiki> ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ [[Module:Bananas/doc]] ਇਸ "Hello, world!" ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ <code><nowiki>{{#invoke:Bananas|hello}}</nowiki></code> ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।) === ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ === ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। &#123;{#invoke:''module name''|''function name''|''first positional argument''|''second positional argument''|''named argument'' = ''value''}} ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, [[Module:BananasArgs]] ਵਿੱਚ , "hello" ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|hello|Kate}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|hello|Kate}} * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|hello|Fred}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|hello|Fred}} BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ "count_fruit" ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ <code>bananas</code> and <code>apples</code> ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}} ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ । == ੳਦਾਹਰਨਾਂ == * [[Module:Bananas]]: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ * [[Module:BananasArgs]]: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ == ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ == *ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ '''[[Wikipedia:Lua requests]]''' ਤੇ ਜਾਓ == ਇਤਿਹਾਸ == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਸੌਰਡਿਡ ਇਤਿਹਾਸ]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ| ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| == ਲੂਆ ਬਾਰੇ == :''See also [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch's short presentation for a basic example of how to convert a wikitext template into a Lua module.]]'' Lua is a [[scripting language]] which can be used to analyze data, calculate expressions, and format results using functions or [[object-oriented programming]]. Although some Lua scripts can be kept simple, for easy understanding, Lua allows complex structures including tables, dynamic functions, and [[associative array]]s where index [[subscript]]s can be words as well as index numbers. Lua also supports [[recursion]] of re-nested functions, so care should be taken to avoid excessive complexity where other users would not understand how to maintain a Lua module. The following is an example of Lua [[source code]] for a [[hello world]] function contained in [[Module:HelloWorld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- All Lua modules on Wikipedia must begin by defining a variable that will hold their -- externally accessible functions. They can have any name and may also hold data. my_object = {} -- Add a function to the variable. These are callable in Wikipedia via the #invoke command. -- "frame" will contain the data that Wikipedia sends this function when it is called. my_object.hello = function( frame ) -- Declare a local variable and assign data to it. local str = "Hello World!" -- Quit this function and send the information in "str" back to Wikipedia. -- The "print" function is not allowed, so all output is accomplished via -- returning strings in this fashion. return str -- End the function. end -- All modules end by returning the variable containing its functions to Wikipedia. return my_object -- We can now use this module by calling {{#invoke: HelloWorld | hello }}. -- The #invoke command begins with the module's name, in this case "HelloWorld", -- then takes the name of one of its functions as an argument, in this case "hello". </syntaxhighlight> A sample of Lua is highlighted by tag "&lt;source lang="lua">...&lt;/source>" placed around the Lua source code. To view some more complex examples of Lua, see article: "[[Lua (programming language)]]". For instructions on how to use Lua within MediaWiki (and hence Wikipedia), see [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ == A unit testing framework for Lua scripts on Wikipedia is available at [[Module:UnitTests]]. It allows you to execute your script on a given set of inputs and verify that the expected outputs are produced. Unit tests are especially useful for rapidly detecting regressions, where modifications to a script introduce new (or old) problems. By convention, unit tests for a module like [[Module:Bananas]] are placed in [[Module:Bananas/testcases]], and are executed on [[Module talk:Bananas/testcases]] with e.g. <code><nowiki>{{#invoke: Bananas/testcases | run_tests}}</nowiki></code>. Test methods must begin with "test". A simple example from [[Module:Bananas/testcases]] is below. <syntaxhighlight lang="lua"> -- Unit tests for [[Module:Bananas]]. Click talk page to run tests. local p = require('Module:UnitTests') function p:test_hello() self:preprocess_equals('{{#invoke:Bananas | hello}}', 'Hello, world!') end return p </syntaxhighlight> For a list of all modules using unit tests, see [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests]]. There's also an alternative unit testing framework [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|in use]] called [[Module:ScribuntoUnit]], that originates from Hungarian Wikipedia. Feature-wise it's very similar to [[Module:UnitTests]], but it has a different coding style, and throws real errors that are trapped using protected calls. It also has a method to compare floats within a given precision. == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ == Overall: Lua can only get input as text strings passed to the <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code> and what can be fetched via mw.title.new(...):getContent() and frame:expandTemplate(). Lua output will not be preprocessed unless frame:preprocess() is explicitly called, meaning that template calls, parser functions, etc. in the output will not work correctly. Also, all Lua in the page is limited to 10 seconds CPU time (you can look in the source code of a rendered page to see how long a template or module took to parse). And relative to standard Lua, Scribunto's Lua lacks all sorts of functions (see {{section link|mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual|Differences from standard Lua}}). === ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ === Lua code in Scribunto is only run when the page is being parsed. Therefore, the only user input that Lua can receive is by ''page editing'' - it cannot create a box that calculates the square root of a number you type in, or recalculate a piece of the Mandelbrot set depending on which part of the parent set you click on. The input Lua can receive includes any transcludeable text page on Wikipedia. This does ''not'' include graphics files (not even [[Wikipedia:SVG help|.SVG]] files, although they are actually text, unless you cut and paste it onto a Wiki text page), the list of pages listed in a [[Help:Category|category]], nor the contents of [[Wikipedia:Transclusion#Special pages|non-transcludeable]] [[Help:Special|special pages]]. === ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ=== Transcluded Wikipedia headers frequently contain a hidden code such as "UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU" which may need to be stripped out in order for them to be parsed effectively. Wikilinks <code><nowiki>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> without expression after the pipe <code>|</code> won't work if returned as output - they need to be written explicitly as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|</syntaxhighlight>'''<code>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]</code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Other pre-save transforms, such as replacing <code>~~<nowiki/>~~</code> with signatures, will also fail to be processed. Template transclusions, parser function calls, and variable substitutions (i.e. anything with a <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) will not be processed, nor will tags such as {{tag|ref|o}} or {{tag|nowiki|o}}. == ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ== {{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}} ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| {{clear}} ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == ; English Wikipedia-specific resources * [[Wikipedia:Lua style guide]] &ndash; standards to improve the readability of code through consistency * [[Special:PrefixIndex/Module:]] &ndash; tracking of Lua modules can be done by using [[Special:PrefixIndex]] * [[Help:Lua debugging]] &ndash; a how-to guide about [[debugging]] Lua modules * [[Module:Sandbox]] provides a pseudo-namespace for experimenting with Lua modules * [[WP:Lua requests]] &ndash; requests for Lua-based templates or tasks * [[:Category:Lua-based templates]] &ndash; groups of Lua-based templates * [[:Category:Lua metamodules]] &ndash; == ਨੋਟਸ == {{reflist}} {{Wikipedia technical help|collapsed}} [[Category:Wikipedia modules]] 6bnxm43u1lcb666dtvy25jgzllpex73 ਵੀ. ਐਨ. ਜਾਨਕੀ 0 76431 848765 840091 2026-09-30T14:40:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848765 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian politician | office = [[ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ]] | term = 7 January 1988 - 30 January 1988 | predecessor = [[V.R. Nedunchezhiyan]] | successor = [[President's rule]] | constituency = [[Andipatti]] | party = [[All India Anna Dravida Munnetra Kazhagam|AIADMK]] | name = ਜਾਨਕੀ ਰਮਨਚੰਦ੍ਰਨ | image =VNJanaki.jpg | birth_date = ਨਵੰਬਰ 30,{{fact|date=May 2015}} 1923 | birth_place = [[ਵੈਕੋਮ]], [[ਕੇਰਲਾ]] | death_date = {{Death date and age|1996|5|19|1923|11|30||mf=y}} | death_place = [[ਚੇਨਈ]], [[ਤਮਿਲ਼ਨਾਡੂ]] | occupation = [[ਅਵਨੇਤਰੀ]], [[ਰੰਜੀਤਿਕ]] | salary = | networth = | spouse = ਗਨਪਤੀ ਭੱਟ (1939-1961) (divorced)<br> [[ਐਮ.ਜੀ. ਰਮਚੰਦਰਨ]] <br> (1963-1987) (till his death) | children = ਸੁਰੇਂਦਰ }} '''ਜਾਨਕੀ ਰਮਨਚੰਦ੍ਰਨ''', ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ. ਐਨ. ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਨਕੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤਮਿਲ਼ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਨਦ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। == ਸੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵੈਕੋਮ, ਕੇਰਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਜਾਨਕੀ 1940 ਦੀ ਇੱਕ ਸਫਲ ਅਵਨੇਤਰੀ ਅਤੇ 25 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀ, ਰਾਜਾ ਮੁਕਥੀ, ਐਈਰਾਮ, ਦੇਵਿਕੀ'' ਹਨ। '' == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਗਨਪਥੀ ਭੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1939 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੜਕੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਰੇਂਦਰ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦੂਸ੍ਰ ਵਿਆਹ ਐਮ.ਜੀ. ਰਮਚੰਦ੍ਰਨ ਨਾਲ 1963 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। == ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ == ਐਮ. ਜੀ. ਰਮਚੰਦਰਨ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ  ਬਾਅਦ ਉਹ 1987 ਵਿੱਚ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ। ਸਵਿਧਾਨ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ 356 ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ 1989  ਵਿੱਚ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।<ref>[http://jayalalithachildhood.blogspot.com/2009/11/mgr-unbelievable-facts.html MGR's Marriage Life]</ref> == ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ == 19 ਮਈ 1996 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। == ਹੋਰ ਦੇਖੋ == * Kollywood * [[ਚੇਨਈ|Chennai]] * [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|Tamil Nadu]] * [[ਜੈਲਲਿਤਾ|J. Jayalalithaa]] * Dr.MGR Janaki College of Arts and Science for Women * Dr.MGR Home and Higher Secondary School for the Speech and Hearing Impaired == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਵੈਕੋਮ ਨਾਰਾਇਣੀ ਜਾਨਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਨਵੰਬਰ 1923 ਨੂੰ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰਾਜ ਦੇ ਵੈਕੋਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="DSouza 1988">{{Cite web |date=10 January 1988 |title=The 'leading' lady |url=https://www.theweek.in/webworld/features/society/vn-janaki-mgr.html |access-date=2 June 2018 |website=Vincent DSouza}}</ref> ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਅਈਅਰ, ਪਲੱਕਡ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਪਾਪਨਾਸਮ ਸਿਵਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ।<ref name="Guy 2016">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/Thyagi-1947/article14517030.ece|title=Thyagi (1947)|last=Guy|first=Randor|date=30 July 2016|work=[[The Hindu]]|access-date=2 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101234516/https://archive.ph/20170214100438/http://www.thehindu.com/features/cinema/Thyagi-1947/article14517030.ece|archive-date=1 ਨਵੰਬਰ 2022|url-status=dead}}</ref> ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਨਾਰਾਇਣੀ ਅੰਮਾ ਦਾ ਸਰਨੇਮ ਨਾਇਰ ਸੀ।<ref name="Venkatramani 1988">{{Cite web |date=31 January 1988 |title=Leading lady |url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19880131-janaki-ramachandran-has-a-lot-of-hidden-potential-which-will-slowly-become-evident-769023-2013-11-21 |access-date=18 September 2017 |website=S.H. Venkatramani}}</ref> ਸੰਨ 1939 ਵਿੱਚ, 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਗਣਪਤੀ ਭੱਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰੇਂਦਰਨ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਭੱਟ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Subramani |first=A |date=4 July 2012 |title=M G Ramachandran autobiography copyright belongs to Janaki son, rules HC |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/M-G-Ramachandran-autobiography-copyright-belongs-to-Janaki-son-rules-HC/articleshow/14661431.cms |access-date=21 September 2017 |website=[[The Times of India]]}}</ref> 1962 ਵਿੱਚ [[ਐਮ ਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ|ਐਮ. ਜੀ. ਰਾਮਚੰਦਰਨ]] ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸਦਾਨੰਤਵਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ।<ref name="DSouza 1988"/> ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ 1963 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/janakis-son-alone-has-copyright-to-mgrs-autobiography-court/article3600414.ece|title=Janaki's son alone has copyright to MGR's autobiography: court|date=4 July 2012|work=[[The Hindu]]|access-date=6 December 2016}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਹਾੜਾ 2016 ਐਡੀਟਾਥਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1923]] == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਵੈਕੋਮ ਨਾਰਾਇਣੀ ਜਾਨਕੀ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਨਵੰਬਰ 1923 ਨੂੰ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਰਾਜ ਦੇ ਵੈਕੋਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="DSouza 1988"/> ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਅਈਅਰ, ਪਲੱਕਡ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਪਾਪਨਾਸਮ ਸਿਵਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸਨ।<ref name="Guy 2016"/> ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਨਾਰਾਇਣੀ ਅੰਮਾ ਦਾ ਸਰਨੇਮ ਨਾਇਰ ਸੀ।<ref name="Venkatramani 1988"/> ਸੰਨ 1939 ਵਿੱਚ, 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਾਨਕੀ ਨੇ ਗਣਪਤੀ ਭੱਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰੇਂਦਰਨ ਹੋਇਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 1951 ਵਿੱਚ ਭੱਟ ਤੋਂ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Subramani |first=A |date=4 July 2012 |title=M G Ramachandran autobiography copyright belongs to Janaki son, rules HC |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/M-G-Ramachandran-autobiography-copyright-belongs-to-Janaki-son-rules-HC/articleshow/14661431.cms |access-date=21 September 2017 |website=[[The Times of India]]}}</ref> 1962 ਵਿੱਚ [[ਐਮ ਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ|ਐਮ. ਜੀ. ਰਾਮਚੰਦਰਨ]] ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸਦਾਨੰਤਵਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ।<ref name="DSouza 1988"/> ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ 1963 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/janakis-son-alone-has-copyright-to-mgrs-autobiography-court/article3600414.ece|title=Janaki's son alone has copyright to MGR's autobiography: court|date=4 July 2012|work=[[The Hindu]]|access-date=6 December 2016}}</ref> 3k4wgplp83e173c5e5roc188gp2dw41 ਵੀਰਅਪਨ 0 79151 848768 541541 2026-09-30T14:45:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848768 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal | name = ਵੀਰਅਪਨ<ref name="about">{{cite web | url = http://www.nndb.com/people/494/000026416/ | title = ਵੀਰਅਪਨ | publisher = nndb.com }}</ref> | image_name = Veerappan_the_poacher.jpg | image_size = | image_caption = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1952|01|18}}<ref name="about"/> | birth_place = [[ਗੋਪੀਨਾਥਮ]], ਕਰਨਾਟਕ<ref name=gua>{{cite news |url = http://www.guardian.co.uk/world/2004/oct/19/india.markoliver |title = Death of a 'demon' |publisher = The Guardian |first = Mark |last = Oliver |date = 2004 }}</ref> | death_date = {{Death date and age|df=yes|2004|10|18|1952|1|18}}<ref name="about"/> | death_place = [[Papparapatti, Dharmapuri|Papparapatti]], ਤਮਿਲਨਾਡੂ | death_cause = Firearm | resting_place = ਮੂਲਾਕਡੂ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ | alias = | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = | known_for = Sandalwood smuggling | capture_status = ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ | reward_amount = {{INRConvert|5|c|year=2002}} | escaped = 1986 | escape_end = 2004 | beginyear = 1962 | endyear = 2002 | victims = 184 ਵਿਅਕਤੀ (97 of them are police officials & forest officers),<br>900 elephants<ref>http://www.telegraphindia.com/1050515/asp/look/story_4725697.asp</ref> | spouse = [[ਮੁਥੁਲਕਸ਼ਮੀ]] (m. 1990)<ref name=hindu1>{{cite news | last =Shiva Kumar | first =M T | title =Muthulakshmi to bring out book on ‘police atrocities' | newspaper =The Hindu | date =26 April 2011 | url =http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/article1769694.ece | accessdate =23 February 2013}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | states = ਕਰਨਾਟਕ, ਕੇਰਲ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ | children = 5 | comments = {{INRConvert|784|c|year=2002}} spent to capture | footnotes = }} '''ਕੂਸ ਮੁਨੀਸਵਾਮੀ ਵੀਰਅਪਨ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਡਕੈਤ]] ਸੀ<ref>{{cite news|last1=Barker|first1=Ken|title=India revels in death of bandit king|url=http://articles.chicagotribune.com/2004-10-24/news/0410240357_1_koose-muniswamy-veerappan-bandit-king-forests|accessdate=29 March 2016|work=Chicago Tribune|date=24 October 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160329043301/http://articles.chicagotribune.com/2004-10-24/news/0410240357_1_koose-muniswamy-veerappan-bandit-king-forests|archivedate=29 March 2016}}</ref>। ਉਹ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲ ਤੱਕ [[ਕਰਨਾਟਕ]], [[ਤਮਿਲਨਾਡੂ]] ਅਤੇ [[ਕੇਰਲ]] ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਕੈਤੀ ਕਰਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਿੱਥੋਂ ਉਹ ਹਾਥੀ ਦੰਦ ਅਤੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਤਸਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਡਕੈਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2004]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਲੋਗ]] re37wmf6s86q5jg5etk4s2r7ukccpd5 ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵੂਡਹਲ 0 79608 848745 763539 2026-09-30T14:04:38Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848745 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵੂਡਹਲ | image = Victoria Claflin Woodhull by Mathew Brady - Oval Portrait.jpg | image_size = 250px | caption = | birth_name = ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਕਲੇਫ਼ਲਿਨ | birth_date = {{Birth date|1838|09|23}} | birth_place = [[Homer, Ohio|Homer]], [[Ohio]], U.S. | death_date = {{Death date and age|1927|6|9|1838|9|23}} | death_place = [[Bredon]], [[Worcestershire]], ਯੂ.ਕੇ. | death_cause = pneumonia | resting_place = Bredon's Norton, Worcestershire, England | resting_place_coordinates = | residence = | nationality = ਅਮਰੀਕੀ | other_names = | known_for = [[ਸਿਆਸਤ]]<br>[[women's rights]]<br>[[women's suffrage]]<br>[[feminism]]<br>[[civil rights]]<br>[[abolitionism in the United States|anti-slavery]]<br>[[stockbroker]]<br>[[journalism]]<br>[[free love]] | education = no formal education | occupation = suffragist, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, feminist, ਲੇਖਕ. | religion = Spiritualist | spouse = Canning Woodhull (m.1853–?) <br>[[Colonel James Blood]] (m. c. 1865–1876)<br>John Biddulph Martin (m. 1883–1901) | children = Byron and Zula Maude Woodhull | parents = Reuben Buckman Claflin, Roxanna Hummel Claflin | relatives = [[Tennessee Claflin]], sister<br>[[Caleb Smith Woodhull]], cousin | signature = Victoria Woodhull signature.svg | footnotes = }} '''ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕਲੇਫ਼ਲਿਨ ਵੂਡਹਲ''' ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲੀਡਰ ਸੀ। ਉਹ [[ਔਰਤ|ਔਰਤਾਂ]] ਦੇ ਸਫਰਜੈਟ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਲੀਡਰ ਸੀ। 1872ਈ. ਵਿੱਚ ਓਹ [[ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ|ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ।<ref>{{cite news |url= http://www.pantagraph.com/news/local/free-love-advocate-victoria-woodhull-excited-bloomington/article_2c2cb275-b36e-5a6a-bc6a-dd4821121900.html |title= ‘Free love’ advocate Victoria Woodhull excited Bloomington |newspaper= [[The Pantagraph]] |date= 2016-11-15 |accessdate= 2016-04-13 |last= Kemp |first= Bill |archive-url= https://web.archive.org/web/20180612185050/https://www.pantagraph.com/news/local/free-love-advocate-victoria-woodhull-excited-bloomington/article_2c2cb275-b36e-5a6a-bc6a-dd4821121900.html |archive-date= 2018-06-12 |url-status= dead}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1838]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1927]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] f4zaaomnztts0pknp6eaqknb25hzlmv ਸ਼ਰਬਤ 0 80912 848816 835641 2026-09-30T17:09:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848816 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ਰਬਤ''' ਇੱਕ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਸਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਗਰੀ ਪਾਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite book |title= Persian Pilgrimages |last= Molavi |first= Afshin |authorlink= |coauthors= |year= 2002 |publisher= W. W. Norton & Company|location= |isbn= 0-393-05119-6 |url=https://archive.org/details/persianpilgrimag0000mola|page= [https://archive.org/details/persianpilgrimag0000mola/page/112 113] }}</ref> ਇਹ ਠੰਡਕ ਲੇਨ ਲਈ ਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਚੀਨੀ, ਨਿੰਬੂ ਅਤੇ ਨਮਕ ਪਾਕੇ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੰਨ। ਸ਼ਰਬਤ ਤੁਰਕ, ਈਰਾਨ, ਅਰਬ, ਅਫ਼ਗਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਮ ਹੈ ਅਤੇ ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://muslimheritage.com/article/world%E2%80%99s-first-soft-drink|title=|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}</ref> ==ਨਾਮ== ਸ਼ਰਬਤ ਸ਼ਰਦ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਬਾ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਲਿਇਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪੀਨਾ। ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੀ ਵੀ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ ਨੂੰ ਸ਼ਰਬਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਇਸੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸ== ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ ਨੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਕਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਤੋਂ ਬਰਫ਼ ਮੰਗਾਕੇ ਠੰਡੇ ਪਦਾਰਥ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਲੇਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/thehindu/yw/2002/01/19/stories/2002011900260300.htm|title=The Hindu: Keeping cool|publisher=|accessdate=3 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161126092340/http://www.thehindu.com/thehindu/yw/2002/01/19/stories/2002011900260300.htm|archive-date=26 ਨਵੰਬਰ 2016|url-status=dead}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਕਵਾਨ]] dgdbuo4pav2mu2x94hcbcvfgwqnntsr ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ 0 83239 848787 830241 2026-09-30T15:38:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848787 wikitext text/x-wiki [[File:Sanam_marvi.jpg|thumb]] '''ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ''' ([[ਉਰਦੂ]]:صنم ماروی‎, [[ਸਿੰਧੀ]] صنم ماروي) (ਜਨਮ: 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਪੰਜਾਬੀ]], [[ਸਰਾਇਕੀ]], [[ਸਿੰਧੀ]]  ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="Dawn">http://www.dawn.com/news/1030841, 'First person: Sanam's Sufi calling', Dawn newspaper, Published 22 July 2013, Retrieved 13 July 2016</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ == ਸਮਨ ਮਾਰਵੀ ਨੇ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਫਕੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਪ ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਸਨ। ਦੋ  ਸਾਲ ਸੁਰੂਆਤੀ ਕਲਾਸਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸਤਾਦ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ, [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਤੋਂ ਸਿੰਧੀ [[ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣਾ|ਗਵਾਲੀਅਰ ਘਰਾਣੇ]] ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਲਈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ [[ਆਬਿਦਾ ਪਰਵੀਨ]] ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ। <ref name="Dawn"/> ਮਾਰਵੀ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਸੂਫ਼ੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਧਾਵਾਂ [[ਸੂਫ਼ੀ]], [[ਗ਼ਜ਼ਲ]] ਅਤੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗਾਇਆ।<ref>http://www.newslinemagazine.com/2011/01/striking-the-right-chord/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319024223/http://www.newslinemagazine.com/2011/01/striking-the-right-chord/ |date=2012-03-19 }}, Published Jan 2011, Retrieved 14 July 2016</ref> ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ ਨੇ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਯੂਸਫ਼ ਸਲਾਹੁਦੀਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, "ਵਿਰਸਾ ਹੈਰੀਟੇਜ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ 'ਆਪਣੇ ਬਾਬੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ' ਆਖਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਯੂਸਫ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ 'ਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰੇਕ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ, ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਵੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਫ਼ੀ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ 3 ਉੱਤਮ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ 3 ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 2 ਹੋਰ [[ਅਬੀਦਾ ਪਰਵੀਨ]] ਅਤੇ [[ਟੀਨਾ ਸਾਨੀ]] ਹਨ।<ref>[https://newslinemagazine.com/magazine/striking-the-right-chord/ Striking the right chord (Sanam Marvi)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250323201824/https://newslinemagazine.com/magazine/striking-the-right-chord/ |date=2025-03-23 }} Newsline (magazine), Published Jan 2011 issue. Retrieved 24 November 2020</ref> ਉਸ ਨੇ 2010 ਵਿੱਚ 'ਜਹਾਨ-ਏ-ਖੁਸਰਾਓ' ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੋਲੋ ਪਰਫਾਰਮੇਂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ 1981 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਲੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=TH>{{cite news |author=Shailaja Tripathi |url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article108851.ece |title=Arts / Music : Messenger of peace (A rising star in Pakistan) |publisher=The Hindu (newspaper) |date=18 February 2010 |accessdate=24 November 2020 |location=Chennai, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211221134/http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article108851.ece |archive-date=11 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014 |url-status=dead}}</ref> ਫਰਵਰੀ 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਚੌਧਾਮਹਿਲਾ ਪੈਲੇਸ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਅਮਨ ਕੀ ਆਸ਼ਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਚ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਰੇਖਾ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/music-events/Rekha-Sanam-performed-in-Hyderabad/articleshow/7533544.cms | work=The Times Of India (newspaper) | title=Rekha, Sanam performed in Hyderabad | date=21 February 2011}}. Retrieved 14 April 2018</ref> ਮਾਰਵੀ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ, ਪੈਰਿਸ, ਨਿਊ-ਯਾਰਕ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਦੀਕਾ ਕਿਆਨੀ ਅਤੇ ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਲਾਈਵ ਸਮਾਰੋਹ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਏ-ਪਲੱਸ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੀ ਪਿਆ ਬੇਦਾਰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ 1 ਦੀ ਬਚਨ ਬਰਾਏ ਫਰੋਕਟ ਲਈ ਓ.ਐਸ.ਟੀ. ਗਾਇਆ। ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਫ਼ੀ ਕਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਰਵਜਨਕ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਅਪੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਦਿਲਾਸਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਤੋਂ 'ਹੈਰਾਨ ਹੂਆ' ਗਾਇਆ।<ref>{{Citation|title=Coke Studio (Pakistan) Season 12 artist - 'Hairaan Hua' by Sanam Marvi|url=https://www.youtube.com/watch?v=QqI5pMJuFbE|access-date=4 December 2019}}</ref> == ਨਿਜੀ ਜੀਵਨ == ਸਨਮ ਮਾਰਵੀ  ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਹਾਮਿਦ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਹਨ।<ref name="Dawn" /> ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਤੀ  ਅਫਤਾਬ ਕਲਹੋਰੋ 2009 'ਚ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਰਵੀ ਅਫਤਾਬ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ||author=|url=http://www.dawn.com/news/879400/folk-singer-s-husband-found-shot-dead|title=Folk singer`s husband found shot dead|publisher=www.dawn.com|date=2009-08-04|accessdate=2016-02-20|location=Karachi, Pakistan}}</ref> == ਸਨਮਾਨ == * ਲਤੀਫ਼ ਅਵਾਰਡ - 2011 * ਬੈਸਟ ਸਿੰਗਰ - ਸੂਫ਼ੀਸਮ ਯੂਨੀਵਰਸੀਟੀ<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.dawn.com/2011/01/22/sufism-university-will-counter-extremism-cm.html|work=Dawn|title=Sufism university will counter extremism: CM|date=2011-01-22}}</ref> * ਬੈਸਟ ਸਿੰਗਰ ਲਾਈਟ ਮਿਉਜਿਕ - ਵਿਰਸਾ 17ਵੀਂ ਪੀਟੀਵੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ 2012 ਵਿਚ * 9ਵੇਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ (ਉਤਸਵ ਸ਼ਾਰਕ ਤਰੋਨਲਾਰੀ, ਸਮਰਕੰਦ 2013) ਵਿਖੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਨੁਸਰਤ ਫਤਿਹ ਅਲੀ ਖਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਨਮ ਦੂਜੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। * 2020 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਤਮਗ਼ਾ-ਏ-ਇਮਤਿਆਜ਼ (ਮੈਡਲ ਆਫ ਡਿਸਸਟਨ) ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।<ref>[https://www.dawn.com/news/1499419 Ibne Safi, Fehmida Riaz among 116 recipients of civil awards (also lists Sanam Marvi's award)] Dawn (newspaper), Published 14 August 2019, Retrieved 24 November 2020</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗਾਇਕ]] fxutxx0cwt598k1eqq9knryxxo91l31 ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ 0 84197 848855 848075 2026-09-30T20:05:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848855 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Structure |name = ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ |partof = [[ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ]] |location = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] |image = [[File:Siri Fort wall at Panchsheel Park.jpg|300px]] |caption = ਪੰਚਸ਼ੀਲ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿਰੀ ਫੋਰਟ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗੇਟ ਖੰਡਰ |map_type = ਭਾਰਤ |latitude = 28.5524 |longitude = 77.2235 |map_size = 200 |map_caption = |type = [[Afghanistan|ਅਫਗਾਨ]]-[[ਸਲਜੁਕ]]-[[ਕਿਲ੍ਹਾ]] |coordinates = |code = |built = c. 1303 |builder = [[ਖਿਲਜੀ ਰਾਜਬੰਸ]] |materials = ਪੱਥਰ ਅਤੇ ​​ਇੱਟ |height = |used = |demolished =1540 - 1545 |condition = ਤਬਾਹੀ |ownership = |open_to_public = ਹਾਂ |controlledby = [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] |garrison = |current_commander = |commanders = |occupants = |battles = [[Mongol invasions of India|ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੰਗੋਲ ਘੇਰਾਬੰਦੀ]] |events = |image2 = [[File:Siri Fort wall and Tohfe Wala Gumbad dome.jpg|300px]] |caption2 = ਸਿਰੀ ਫੋਰਟ ਦੀ [[ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਕੰਧ|ਕੰਧ]] ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਜਾਟ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਹਫੇ ਵਾਲਾ ਗੁੰਬਦ }} '''ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹਾ''',ਨਵੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] ਨੇ ਕਰਵਾਈ ਹੋ ਕਿ ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ(ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ)ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ।<ref name="speak"><cite class="citation book">Aitken, Bill (2001) [2002]. </cite></ref><ref name="lalkot"><cite class="citation web">Hedger-Gourlay, Fiona; Lindy Ingham; Jo Newton; Emma Tabor; Jill Worrell (2006-09-13). </cite></ref><ref name="fact"><cite class="citation web">[http://india.mapsofindia.com/culture/monuments/siri-fort.html "Siri Fort - The Fort of Ala-Ud-Din Khilji"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130827054411/http://india.mapsofindia.com/monuments/siri-fort.html |date=2013-08-27 }} {{Cite web |url=http://india.mapsofindia.com/monuments/siri-fort.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827054411/http://india.mapsofindia.com/monuments/siri-fort.html |archive-date=2013-08-27 |url-status=bot: unknown}}<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref><ref name="sen2"><cite class="citation book">Sen, Sailendra (2013). </cite></ref> == ਇਤਿਹਾਸ == [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ|ਅਲਾਉੱਦੀਨ]] [[ਖ਼ਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਦੂਸਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀਰੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੰਗ਼ੋਲਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਵੀ ਬਣਵਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਲਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ।ਸੀਰੀ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ 1398 ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ "ਦਰੂਲ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ" ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="fact" /> == ਬਣਤਰ == ਇਸਦੇ ਨੇ ੜੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਜਾਟਾ ਨੇ ਵਸਾਇਆ। ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਉਤਰ-ਪੂਰਬ [[ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ]] ਤੋਂ 5 ਕਿ.ਮਿ. ਦੂਰ  ਪੁਰਾਣੀ ਦਿੱਲੀ  ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਪਹਿਲਾ ਇਸਲਾਮਿਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਸਦਾ ਖੇਤਰ ਘੱਟ ਕੇ 1.7 ਕਿ.ਮੀ. ਤੱਕ ਰਹਿ ਗਿਆ।<ref name="Mohan"><cite class="citation web">Madan Mohan. </cite></ref>  <gallery> ਤਸਵੀਰ:View_of_Masjid_in_Siri_Fort.JPG|right|thumb|200x200px|ਤੌਹਫੇ ਵਾਲੀ ਮਸਜ਼ਿਦ, ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ, ਨੇੜੇ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਜਾਟ ਪਿੰਡ </gallery> == ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਖੇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ == ਏਸ਼ੀਅਨ ਵੀਲੇਜ ਕੰਪਲੈਕਸ ਜਿਸਨੂੰ ਜਿਆਦਾ 'ਤਰ ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹੀ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਦਾ ਕੰਮ 1982 ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। {| align="left" class="wikitable" style="font-size:90%; border:2px solid orange;" width="40%" |+ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਏਸ਼ੀਆ ਕੰਪਲੈਕਸ<br> | align="center" valign="center" width="40%" |[[ਤਸਵੀਰ:Siri_Fort_Sports_Complex_und_Gulmohar_Park_vom_Final_aus_gesehen.jpg|175x175px]] | align="center" valign="center" width="40%" |[[ਤਸਵੀਰ:Siri_Forts_Sports_complex.JPG|175x175px]] |- | valign="top" |ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਖੇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ ਅਤੇ ਗੂਲਮੋਹਰ ਬਗ਼ੀਚਾ<br> | valign="top" |ਸੀਰੀ ਕਿਲਾ ਖੇਡ ਕੰਪਲੈਕਸ<br> |} <br> <br> == ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ == <gallery> File:Ruins_of_Siri_Fort_wall,_New_Delhi,_India_-_20090517.jpg|ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਖੰਡਰ ਕੰਧ File:Siri Fort auditorium.JPG|ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ File:Siri Fort wall at Panchsheel Park1.jpg|ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫਟਕ ਦੀ ਫਲਾਂਕਿੰਗ ਕੰਧ ਦਾ ਨੇੜਲੀ ਝਲਕ File:Siri Fort wall at Panchsheel Park2.jpg| ਸੀਰੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪਾਰਕ ਦੀ ਖੰਡਰ ਕੰਧ </gallery> == ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਅਲਾਉੱਦੀਨ ਖ਼ਿਲਜੀ]] * [[ਖ਼ਿਲਜੀ ਖ਼ਾਨਦਾਨ]] == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|33em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਿਲੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਸਲਤਨਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ]] aq6oykyash2wj4irijmlsxeakjfmcrx ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ 0 86370 848761 573966 2026-09-30T14:30:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848761 wikitext text/x-wiki '''ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ''', ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇਟਵਰਕ ਦੇ ਚਾਰ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੇ ਜੋੜੇ ਹਨ. ਇਹ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਰੇਲਵੇ ਬਜਟ 2011-12 ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਮਨਿਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਇਹਨਾਂ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਨੰਦ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਦਹਾੜੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ 2013 ਤੋ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਦਰਭੰਗਾ ਤੋ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਤਕ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਨੇਟਵਕ ਦਾ ਦੂਰੀ ਦੇ ਤੋਰ ਸਭ ਤੋ ਲੰਬਾ ਰੂਟ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਦੁਨਿਆ ਦੇ 9 ਸਭ ਤੋ ਲੰਬੇ ਰੂਟ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਵੋ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ<ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/national/article2642902.ece |title=Now, northeast & south come closer |publisher=The Hindu |date=2011-11-20 |access-date=2016-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140623222416/http://www.thehindu.com/news/national/article2642902.ece |archive-date=2014-06-23 |url-status=dead}}</ref> ==ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ== ਜੁਲਾਈ 2013 ਤੋ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਦੇ ੪ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੇ ਜੋੜੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹਨ 15905/15906 – ਦਰਭੰਗਾ – ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ 19567/19568 – ਓਹ੍ਕਾ ਤੋ ਥੋਥ ਕੁੜੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ 19027/19028 – ਬਾਂਦਰਾ ਤੇਰ੍ਮਿਉਸ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ 22851/22852 – ਸੰਤ੍ਰਾਗਾਚੀ ਤੋ ਮੇਂਗਲੌਰ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ==ਦਰਭੰਗਾ – ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ== ਇਹ ਇੱਕ ਸਪਤਾਹਿਕ ਟ੍ਰੇਨ 15905/15906 ਨੰਬਰ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਦੀਪ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋ ਲੰਬਾ ਰੂਟ ਹੈ. ਇਹ ਅਸਮ ਵਿੱਚੋਂ ਦਰਭੰਗਾ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਤਰੀ – ਪਛਮੀ ਰਾਜ ਕੰਨਿਆ ਕੁਮਾਰੀ, ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਹਦ ਹੈ<ref>{{cite web|url=http://indiarailinfo.com/train/map/train-running-status-dibrugarh-kanyakumari-vivek-express-15906/15768/7288/1010 |title=Darbhanga - Kanyakumari Vivek Express Map |publisher=indiarailinfo.com |date= |accessdate=2 November 2016}}</ref> ==ਓਹ੍ਕਾ ਤੋ ਥੋਥ ਕੁੜੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ== ਇਹ ਸਪਤਾਹਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਨੰਬਰ 19567/19568 ਹੈ. ਇਹ ਗੁਜਰਾਤ ਓਹ੍ਕਾ (ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਛਮੀ ਹਦ ਹੈ) ਨੂੰ ਥੋਥ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਥੋਥ ਕੁੜੀ, ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੀ “ਪਰਲ ਸਿਟੀ” ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਗੁਜਰਾਤ, [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਆਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਫਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ 3043 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਦਾ ਸਫਰ 54:25 ਵਿੱਚ ਤਹਿ ਕਰਦੀ ਹੈ.<ref>{{cite web |url=https://www.cleartrip.com/trains/19567 |title=Vivek Express 19567 Train Time Table |publisher=cleartrip.com |date= |accessdate=2 November 2016 |archive-date=4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404062156/http://www.cleartrip.com/trains/19567 |dead-url=yes }}</ref> ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਧਾਰਮਿਕ ਤੋਰ ਤੇ ਵੀ ਮਹਤਵ ਪੂਰਣ ਹੈ, ਕਿਉ ਕਿ ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹਤਤਾ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਜਿਨਾ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਦਵਾਰਕਾ ਅਤੇ ਰ੍ਮੇਸ਼ਵਰਨ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ. ਰਮੇਸ਼ਵਰਨ ਥੋਥ ਕੁੜੀ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹਨ ਇਸ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੁਛ ਮਹਤਵ ਪੂਰਨ ਸ਼ਹਿਰ ਰਾਜਕੋਟ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, [[ਵਡੋਦਰਾ]], [[ਸੂਰਤ]], ਮੁੰਮ੍ਬੀ ਵਸਾਈ ਰੋਡ, ਕਲਿਆਣ, [[ਪੁਣੇ]], ਬੰਗਲੋਰ ਅਤੇ ਮਦੁਰਾਈ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ<ref>{{cite web|url=http://indiarailinfo.com/train/15700|title=Madurai-Dwaraka Vivek Express/19567|publisher=India Rail Info|accessdate=2012-02-10}}</ref> ==ਬਾਂਦਰਾ ਤੇਰ੍ਮਿਉਸ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ== ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਬਾਂਦਰਾ ਤੇਰ੍ਮਿਉਸ ਤੋ ਚਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਮੁੰਬਈ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ. ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਨੰਬਰ 19027/19028 ਹੈ ਅਤੇ ਓਰ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨਾ ਦੀ ਤਰਹ ਹੀ ਇਹ ਇੱਕ ਸਪਤਾਹਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਂਦਰਾ ਤੇਰ੍ਮਿਉਸ, ਮੁੰਬਈ ਤੋ ਜੰਮੂ ਤਵੀ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ. ਪਰ ਹੋਰ ਉਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀਆ ਟ੍ਰੇਨਾ ਵਾੰਗੂ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਨਵੀਂ ਦਿਲੀ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਏਨ ਸੀ ਆਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ. ਇਹ ਸੂਰਤ, ਵਡੋਦਰਾ, ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਮੇਹਸਾਣ, ਅਬੂ ਰੋਡ, ਜੋਧਪੁਰ, ਡੇਗਣਾ, ਸੁਜਾਨ ਗੜ, ਚੁਰੂ, ਸਦੁਲਪੁਰ, [[ਹਿਸਾਰ]], [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[ਜਲੰਧਰ]] ਅਤੇ ਚਕੀ ਬੈੰਕ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ==ਸੰਤ੍ਰਾ ਗਾਚੀ ਤੋ ਮੇਂਗਲੌਰ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ== ਵਿਵੇਕ ਏਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਨੰਬਰ The 22851/22852 ਸੰਤ੍ਰਾਗਾਚੀ (ਹਾਵੜਾ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਜੋ ਕੀ ਪਛਮੀ ਬੰਗਾਲ) ਤੋ ਮੈਗਲੋਰ ਸੇੰਟ੍ਰਲ, ਕਰਨਾਟਕਾ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੀ ਹੈ. ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਸਪਤਾਹਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ ਜੋ ਕੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਸੁਪਰ ਫਾਸਟ ਕਟੇਗਰੀ ਹੇਠਾ ਆਉਦੀ ਹੈ. ਇਸ ਤਰਹ ਹੇ ਦੂਸਰਿਆ ਵਿਵੇਕ ਏਕ੍ਸਪ੍ਰੇਸ ਟ੍ਰੇਨਾ ਤੋ ਅਲਗ ਹੈ ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਪਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਉੜੀਸਾ, ਆਂਧਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਤਮਿਲ ਨਾਡੂ, ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ. ਇਸ ਰੂਟ ਤੇ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰ, ਵੀਜ਼ਾਨਰਮ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਪਟਣਮ, ਰਾਜਾ ਮੁੰਦਰੀ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਏਲੁਰ, ਕੋਮ੍ਬਿਟਰ, ਕੋਜ਼ੀਕੋੜ ਅਤੇ ਕਨੂਰ ਮਹਤਵਪੂਰਣ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ==ਹਵਾਲੇ== [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਾਂ]] a152rt8ot5zzm3ddkh2uoszm2xgk1wn ਲਾਹਿਰੂ ਥਿਰੀਮਾਨੇ 0 87529 848723 590213 2026-09-30T12:45:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848723 wikitext text/x-wiki '''ਹੇਤਿਜ ਡਾਨ ਰੁਮੇਸ਼ ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ''', ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ '''ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ''' ({{lang-si|ළහිරු තිරිමාන්න}}; ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1989) ਦੇ ਨਾਂਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ [[ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ]] ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਹੈ। ਲਹਿਰੂ ਖੱਬੂ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੱਧਮ-ਤੇਜ ਗਤੀ ਨਾਲ ਗੇਂਦਬਾਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਕਪਤਾਨ ਵੀ ਰਹਿ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਹੇਠ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਕੁਝ ਜਿਆਦਾ ਨਾਂ ਕਰ ਸਕੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਪਤਾਨੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.gossiplankanews.com/2014/12/lahiru-thirimannes-wedding.html|title=Lahiru Thirimanne's Wedding - Gossip Lanka News|publisher=|accessdate=12 ਜੁਲਾਈ 2016}}</ref> ==ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡ-ਜੀਵਨ== 2010 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web |url=http://www.colombopage.com/archive_10/Jan1262673114CH.html |title=Lahiru Thirimanne to debut today against India |publisher=ColomboPage |date=5 January 2010 |accessdate=10 ਜਨਵਰੀ 2010 |archive-date=9 ਜਨਵਰੀ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109005956/http://www.colombopage.com/archive_10/Jan1262673114CH.html |dead-url=yes }}</ref>ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਮੈਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੂਨ 2011 ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ ਬਾਲ ਵਿਖੇ ਖੇਡਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |title=England put Sri Lanka under pressure at the Rose Bowl |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/cricket/13763612.stm |first=Sam |last=Sheringham |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |date=16 ਜੂਨ 2011 |accessdate=16 ਜੂਨ 2011 }}</ref>[[ਤਿਲਕਰਾਤਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ]] ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਲਹਿਰੂ ਨੂੰ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/england-v-sri-lanka-2011/content/story/519153.html |title=Hosts aim to expose Sri Lanka's problems |first=Andrew |last=McGlashan |publisher=ESPNcricinfo |date=15 ਜੂਨ 2011 |accessdate=19 ਜੂਨ 2011}}</ref>ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜਿਮੀ ਐਂਡਰਸਨ ਦੀ ਗੇਂਦ ਤੇ 10 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਕੈਚ ਆਊਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/sport/cricket/article2109947.ece|title=Anderson removes Thirimanne before lunch|date=16 ਜੂਨ 2011|work=The Hindu|publisher=Associated Press|accessdate=16 ਜੂਨ 2011|location=Rose Bowl, Southampton|archive-url=https://web.archive.org/web/20110618000356/http://www.thehindu.com/sport/cricket/article2109947.ece|archive-date=2011-06-18|url-status=dead}}</ref> ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਓ.ਡੀ.ਆਈ. ਸੈਂਕੜਾ 2012-13 ਕਾਮਲਵੈਲਥ ਬੈਂਕ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੌਰਾਨ ਦੂਸਰੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਐਡੇਲੇਡ ਓਵਲ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਖੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਖਿਲਾਫ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/australia-v-sri-lanka-2012/content/story/600694.html| title=Thirimanne guides Sri Lanka to resounding win| accessdate= 13 ਜਨਵਰੀ 2013}}</ref> [[2014 ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ]] ਜੋ ਕਿ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੌਰਾਨ ਲਹਿਰੂ ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਨੇ [[ਕੁਸਲ ਪਰੇਰਾ]] ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ [[ਤਿਲਕਰਾਤਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ]] ਦੇ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਖਿਲਾਫ਼ ਦੋ ਸੈਂਕੜੇ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬੱਲੇਬਾਜ ਬਣਿਆ। ਉਸਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜੀ ਔਸਤ 55.80 ਸੀ। ਸੋ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਦਲੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਨੇ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ [[2014 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ]] ਜੋ ਕਿ ਇੰਚਿਆਨ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਦੌਰਾਨ ਥਿਰਿਮੰਨੇ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== * [http://www.wisdenindia.com/player/Sri-Lanka/Lahiru-Thirimanne/3636.html ਲਹਿਰੂ ਥਿਕਿਮੰਨੇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180720092545/http://www.wisdenindia.com/player/Sri-Lanka/Lahiru-Thirimanne/3636.html |date=2018-07-20 }} ਦਾ ਵਿਸਡਨ ਤੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪੇਜ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016]] 9746h5jcbkk7eajs654ac9o4aeukpar ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ 0 88569 848888 845229 2026-09-30T21:22:15Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848888 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ | image = Sonam Bajwa during 24th zee cine awards.jpg | caption = ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ 2026 ਵਿੱਚ | native_name_lang = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] | birth_name = ਸੋਨਮਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਬਾਜਵਾ<ref>{{cite web |url=http://beautypageants.indiatimes.com/miss-india/miss-india-contestants/2012/Sonampreet-Bajwa/profile/11838963.cms |title=Femina Beauty Pageants |publisher=[[Indiatimes]] |access-date=2018-06-06 |archive-date=2017-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170904204737/http://beautypageants.indiatimes.com/miss-india/miss-india-contestants/2012/Sonampreet-Bajwa/profile/11838963.cms |url-status=dead }}</ref> | birth_date = 16 ਅਗਸਤ, 1989 | birth_place = [[ਨਾਨਕਮੱਤਾ]], ਰੁਦਰਪੁਰ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]], [[ਭਾਰਤ]] | nationality = Indian | education = [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] | occupation = ਏਅਰ ਹੋਸਟਸ, ਮਾਡਲ, ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2012–ਹੁਣ ਤੱਕ | website = }} '''ਸੋਨਮ ਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਬਾਜਵਾ''' (ਜਨਮ 16 ਅਗਸਤ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੁਝ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਬੈਸਟ ਆਫ ਲੱਕ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2014 ਦੀ ਫਿਲਮ ਪੰਜਾਬ 1984 ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ [[ਅੜਬ ਮੁਟਿਆਰਾਂ]] ਲਈ 2020 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਉਸਨੇ 2021 ਵਿੱਚ [[Zee Punjabi|ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ]] ਦੇ ਟਾਕ-ਸ਼ੋਅ [[Dil Diyan Gallan|ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ]] ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।<ref name="TNN 12">{{cite web|last=NN|first=T|title=It's time to choose your Miss India 2012.. The finalists so far are Sonam Bajwa, Vanaya Mishra, Vidhi Bhardwaj|website=The Times of India|date=9 March 2012|url=http://timesofindia.indiatimes.com/news/Its-time-to-choose-your-Miss-India-2012/articleshow/12195251.cms|accessdate=25 May 2016}}</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ== ਸੋਨਮ ਬਾਜਵਾ [[ਨਾਨਕਮੱਤਾ]], ਰੁਦਰਪੁਰ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ [[ਜੱਟ ਸਿੱਖ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{cite news|title=Sonam's dreams come true|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2014/11/26/Sonam%E2%80%99s-Dreams-Come-True/article2540756.ece|newspaper=New Indian Express|date=26 November 2014|accessdate=13 December 2014|archive-date=7 ਮਈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507204639/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2014/11/26/Sonam%E2%80%99s-Dreams-Come-True/article2540756.ece|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜੈਸੀਜ਼ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਰੁਦਰਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਏਅਰ ਹੋਸਟਸ ਬਣ ਗਈ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ [[ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ (ਫੇਮਿਨਾ)]] ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/11777780.cms?curpg=17|title=Sonampreet Bajwa Profile|accessdate=31 July 2015|publisher=India Times|archive-date=27 ਅਕਤੂਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151027164718/http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/11777780.cms?curpg=17|url-status=dead}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ''ਹੈਪੀ ਨਿਊ ਈਅਰ'' ਵਿੱਚ [[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ ਖ਼ਾਨ|ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਇਹ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{cite news|title=Maiden Voyage|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/maiden-voyage/article6667967.ece|newspaper=The Hindu|date=6 December 2014|accessdate=13 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002162631/https://www.thehindu.com/features/cinema/maiden-voyage/article6667967.ece|archive-date=2 ਅਕਤੂਬਰ 2022|url-status=dead}}</ref> ==ਫਿਲਮਾਂ== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- style="background:#ccc; text-align:center;" !scope="col"| ਸਾਲ !scope="col"| ਸਿਰਲੇਖ !scope="col"| ਭੂਮਿਕਾ !scope="col"| ਭਾਸ਼ਾ !scope="col" class="unsortable" | ਨੋਟਸ |- | 2013 |''ਬੈਸਟ ਆਫ ਲੱਕ'' | ਸਿਮਰਨ | rowspan="2" | ਪੰਜਾਬੀ | ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ |- | rowspan="2" | 2014 |''[[ਪੰਜਾਬ 1984]]'' | ਜੀਤੀ | ਮੁੱਖ ਭੁਮਿਕਾ |- |''ਕਾੱਪਲ'' | ਦੀਪਿਕਾ | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] | ਤਮਿਲ਼ ਫਿਲਮਾਂ 'ਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ |- |2015 |ਸਰਦਾਰ ਜੀ |ਖ਼ੁਦ | rowspan="4" |ਪੰਜਾਬੀ |ਕੇਵਲ '[[ਵੀਰਵਾਰ|ਵੀਰਵਾਰ']] ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ |- | rowspan="4" | 2016 |ਸਰਦਾਰ ਜੀ 2 | ਦਿਲਜੋਤ ਕੌਰ | ਮੁੱਖ ਭੁਮਿਕਾ |- | ''[[ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ]]'' | ਮਨਰਾਜ ਕੌਰ | [[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]] ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ<ref name="SimplyBhangra 16">{{cite web | title=Punjabi Movie: Nikka Zaildar ft. Ammy Virk, Sonam Bajwa | website=SimplyBhangra.com Home of Bhangra Online | url=http://simplybhangra.com/punjabi-movies/9979-punjabi-movie-nikka-zaildar-ft-ammy-virk-sonam-bajwa.html | accessdate=25 May 2016}}</ref> |- |ਬਾਰਨ ਟੂ ਬੀ ਕਿੰਗ |ਪ੍ਰੀਤ | |- |ਆਟਾਦੁਕੁੰਦੰਮ ਰਾਅ |ਸ਼ਰੂਤੀ |ਤੇਲੁਗੂ |ਤੇਲੁਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ 'ਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ |- | rowspan="4" | 2017 | ''ਮੰਜੇ ਬਿਸਤਰੇ'' | ਰਾਣੋ | rowspan="3" | ਪੰਜਾਬੀ | [[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]] ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ |- | [[ਸੁਪਰ ਸਿੰਘ]] | ਟਵਿੰਕਲਜੀਤ ਕੌਰ | [[ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ]] ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ |- |[[ਨਿੱਕਾ ਜ਼ੈਲਦਾਰ 2]] | ਰੂਪ ਕੌਰ | [[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]] ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ |- | ''ਤਕਦੁਮ'' | | ਹਿੰਦੀ | |- | 2018 | ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ-2 | ਮੀਤ | rowspan="6" | ਪੰਜਾਬੀ | [[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ]] ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ |- | rowspan="6" |2019 |ਗੁੱਡੀਆਂ ਪਟੋਲੇ |ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੌਰ ਉਰਫ਼ ਕੈਸ਼ |[[ਗੁਰਨਾਮ ਭੁੱਲਰ]] ਨਾਲ |- |ਮੁਕਲਾਵਾ |ਤਾਰੋ |[[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]] ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ |- |ਛੜ੍ਹਾ |ਖ਼ੁਦ |[[ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ]] ਨਾਲ (ਕੇਵਲ ਗਾਣੇ 'ਟੌਮੀ' ਵਿੱਚ) |- |ਸਿੰਘਮ |ਨਿੱਕੀ |[[ਪਰਮੀਸ਼ ਵਰਮਾ]] ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ |- |ਅੜ੍ਹਬ ਮੁਟਿਆਰਾਂ |ਬੱਬੂ ਬੈਂਸ ਬੰਸਲ |[[ਪੀਟੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ]] ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ 2020 ਵਿੱਚ 'ਬੈਸਟ ਐਕਟਰੈੱਸ' ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ |- |ਬਾਲਾ |ਖ਼ੁਦ |ਹਿੰਦੀ |ਕੇਵਲ '[[ਨਾ ਗੋਰੀਏ]]' ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ |- | rowspan="2" |2020 |ਜਿੰਦੇ ਮੇਰੀਏ |ਰਹਿਮਤ ਕੌਰ |ਪੰਜਾਬੀ |[[ਪਰਮੀਸ਼ ਵਰਮਾ]] ਦੇ ਨਾਲ |- |ਸਟ੍ਰੀਟ ਡਾਂਸਰ 3D |ਖ਼ੁਦ |ਹਿੰਦੀ |ਕੇਵਲ 'ਸਿੱਪ-ਸਿੱਪ' ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ |- | rowspan="4" |2021 |ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ |ਹੋਸਟ/ਐਂਕਰ | rowspan="2" |ਪੰਜਾਬੀ |[[ਜ਼ੀ ਪੰਜਾਬੀ]] ਸ਼ੋਅ |- |ਪੁਆੜਾ |ਰੌਣਕ ਕੌਰ |[[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]] ਦੇ ਨਾਲ |- |ਕੱਟੇਰੀ |ਮਾਧਵੀ |ਤਮਿਲ | |- |ਹੌਂਸਲਾ ਰੱਖ |ਜੈਸਮੀਨ ਕੌਰ | rowspan="3" |ਪੰਜਾਬੀ |[[ਦਿਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ]] ਦੇ ਨਾਲ |- | rowspan="3" |2022 |ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਉਣਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ |ਮੰਨਤ ਕੌਰ |[[ਗੁਰਨਾਮ ਭੁੱਲਰ]] ਦੇ ਨਾਲ |- |ਸ਼ੇਰ ਬੱਗਾ |ਗੁਲਾਬ ਕੌਰ |[[ਐਮੀ ਵਿਰਕ]] ਦੇ ਨਾਲ |- |ਜਿੰਦ ਮਾਹੀ |ਲਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਉਰਫ਼ ਲਾਡੋ | |[[ਅਜੈ ਸਰਕਾਰੀਆ]]<nowiki/>ਦੇ ਨਾਲ |- | rowspan="2" |2023 |ਗੋਡੇ-ਗੋਡੇ ਚਾਹ |ਰਾਣੀ |ਪੰਜਾਬੀ | |- |ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ- 3 |ਮੀਤ |ਪੰਜਾਬੀ |29 ਜੂਨ ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ |} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] 3fxcbasaru3p7jpntemxmbhu12hqklp ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਜੁਮਦਾਰ 0 91232 848713 848026 2026-09-30T12:22:36Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848713 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਜੁਮਦਾਰ&nbsp;|native_name=लक्ष्मी मजुमदार|native_name_lang=hi|smallimage=<!--If this is specified, "image" should not be.-->|office=National Commissioners of the Bharat Scouts and Guides|predecessor=Dr. Hridyanath Kunzru|successor=ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਿੰਘ}}'''ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਜੁਮਦਾਰ (लक्ष्मी मजुमदार''') ਨਵੰਬਰ 1964 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 1983 ਤੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਕਾਉਟਿੰਗ ਸੰਗਠਨ ਭਾਰਤ ਸਕਾਉਟ ਐਂਡ ਗਾਇਡ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਯੁਕਤ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੰਗਮ ਵਰਲਡ ਗਰਲ ਗਾਇਡ / ਗਰਲ ਸਕਾਉਟ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੀ  ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਉਦਘਾਟਨ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1966 ਨੂੰ ਵਰਲਡ ਚੀਫ ਗਾਇਡ, ਲੇਡੀ ਓਲੇਵ ਬੈਡੇਨ - ਪਾਵੇਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਮਜੁਮਦਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ 1922 ਵਿੱਚ ਗਾਇਡਿੰਗ ਵੱਲ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ|ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ]] ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। 1969 ਵਿੱਚ ਮਜੂਮਦਾਰ ਨੂੰ ਸਕਾਉਟ ਮੂਵਮੈਂਟ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਇੱਕਮਾਤਰ ਤਮਗੇ ਕਾਂਸੀ ਵੁਲਫ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ  ਸੰਸਾਰ ਸਕਾਉਟਿੰਗ ਲਈ ਗ਼ੈਰ-ਮਾਮੂਲੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵਰਲਡ ਸਕਾਉਟ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>https://www.scout.org/BronzeWolfAward/list {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129145907/https://www.scout.org/BronzeWolfAward/list |date=2016-01-29 }} {{Cite web |url=https://www.scout.org/BronzeWolfAward/List |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160129145907/https://www.scout.org/BronzeWolfAward/list |archive-date=2016-01-29 |url-status=dead}} complete list</ref> ਉਸ ਨੂੰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] 1965 ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://archive.india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=2190 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-14 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714170248/http://archive.india.gov.in/myindia/padmashri_awards_list1.php?start=2190 |dead-url=yes }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * http://www.bsgindia.org/ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ]] nlgcmx0zemo8c6h5rj985v0bdesd6fr ਸਨਾ ਖਾਨ 0 91635 848789 838384 2026-09-30T15:44:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848789 wikitext text/x-wiki 1q2`1{{Infobox person|name=ਸਨਾ ਖਾਨ|image=Sana Khan grace the GiMA Awards 2016 (01).jpg|caption=ਸਨਾ ਖਾਨ [[Global Indian Music Academy Awards|ਜੀ.ਆਈ.ਐੱਮ.ਏ.]] 2016|birth_date={{Birth date and age|1988|8|21|df=yes}}<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/slide-show-1-pix-sana-khans-birthday-bash/20130822.htm|title=Salman Khan's Mental heroine and former Bigg Boss contestant Sana Khan celebrated her 25th birthday in style at her home in Oshiwara, a north west suburb in Mumbai, on August 21.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/sana-khan-celebrates-birthday-with-ajaz-khan-rajeev-paul/|title=Sana Khan celebrates birthday with Ajaz Khan, Rajeev Paul}}</ref>|birth_place=[[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ|nationality=ਭਾਰਤੀ |occupation=ਅਦਾਕਾਰਾ,ਮਾਡਲ, ਨਚਾਰ|years active=2005–ਹੁਣ ਤੱਕ|religion=<!--Per our rules about content about living people, this cannot be filled in unless Sana Khan makes a self affirming statement "I am a X" in a reliable source. The source must be provided.-->}} '''ਸਨਾ ਖਾਨ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਨਚਾਰ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/food/food-features/Celeb-cook-in-Sana-Khan/articleshow/54749984.cms|title=Celeb cook in: Sana Khan}}</ref> ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਡਲਿੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ, ਟੀ. ਵੀ. ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ, ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਟਮ ਨਾਚ ਅਤੇ ਰੀਆਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪੰਜ ਭਾਸ਼ਾਵਾ ਵਿੱਚ 14 ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ 50 ਦੇ ਕਰੀਬ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਸਨਾ ਖਾਨ ਦਾ ਜਨਮ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਕਾਨਪੁਰ ਤੋ ੳਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਮੁੰਬਈ ਤੋ ਸਨ।<ref name="Simbu’s new girl">{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-11-09/news-interviews/27900315_1_simbu-silambattam-tamil-films|title=Simbu's new girl|date=9 November 2008|publisher=[[Times of India]]|accessdate=27 October 2009|first1=Sreedhar|last1=Pillai|archive-date=25 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121025064319/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-11-09/news-interviews/27900315_1_simbu-silambattam-tamil-films|dead-url=yes}}</ref> ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲ (12ਵੇਂ ਗ੍ਰੇਡ) ਤੱਕ ਹੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। == ਕਰੀਅਰ == === ਫ਼ਿਲਮਾਂ === ਸਨਾ ਖਾਨ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਬਜਟ ਵਾਲੀ ਬਾਲਗ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ "ਯੇਹੀ ਹੈ ਹਾਈ ਸੋਸਾਇਟੀ" ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|title=Yehi Hai High Society|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534786|publisher=Hungama Digital Media Entertainment Pvt. Ltd.|access-date=17 November 2012}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਖਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਲਮਬੱਟਮ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੂਵੀ ਮੇਕਰਸ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਦਸੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{cite news|title=Silambattam gets ready for release|access-date=17 November 2012|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-12-16/news-interviews/27897558_1_silambattam-release-film|archive-url=https://archive.today/20130103125529/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-12-16/news-interviews/27897558_1_silambattam-release-film|url-status=dead|archive-date=3 January 2013|date=16 December 2008|newspaper=[[The Times of India]]|agency=TNN}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀਲੰਬਰਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕੇਤਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੇ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਿਗਿਆਪਨ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਲਾਂਬੱਟਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਦ ਹਿੰਦੂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਸਿਲਮਬਰਸਨ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਸਿਲਮਬੱਟਮ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਆਈ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ।"<ref name=firstbreak>{{cite news|last=Kumar|first=S. R. Ashok|title=My First Break – Sana Khan|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article108752.ece|access-date=17 November 2012|newspaper=The Hindu|date=18 February 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20130119202045/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article108752.ece|archive-date=19 ਜਨਵਰੀ 2013|url-status=dead}}</ref> ਖਾਨ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਬ੍ਰੇਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਜਾਨੂ, ਇੱਕ ਬੋਲਚਾਲ ਵਾਲੀ, ਟੋਮਬੋਈਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ, ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ 2009 ਦਾ ITFA ਸਰਬੋਤਮ ਨਵੀਂ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name=colors>{{cite web|title=Bigg Boss > Contestants > Sana Khan|url=http://colors.in.com/in/biggboss/contestant/sana-khan-90.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20121009192954/http://colors.in.com/in/biggboss/contestant/sana-khan-90.html|url-status=dead|archive-date=9 October 2012|access-date=17 November 2012}}</ref><ref name=woods2>{{cite web|title=Sana Khan on aayiram vilakku Part 2|url=https://www.youtube.com/watch?v=CreKH_cZG5w|publisher=behindwoodstv (on Youtube)|access-date=29 November 2012}}</ref> ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਤਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ, ਥੰਬੀਕੂ ਇੰਧਾ ਓਰੂ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਨਵੰਬਰ 2010 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਨੰਦਾਮੁਰੀ ਕਲਿਆਣ ਰਾਮ ਦੀ ਕਲਿਆਣਰਾਮ ਕਾਠੀ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਖਾਨ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਫਰਵਰੀ 2011 ਦੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ਗਗਨਮ/ਪਯਾਨਮ ਸੀ - ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ - ਜੋ ਇੱਕ ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਹਾਈਜੈਕ ਥੀਮ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੇ ਗੋਲਡਨ ਮੂਵੀਜ਼ 'ਕੂਲ...ਸਕਥ ਹਾਟ ਮਾਗਾ' ਨਾਲ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਸਤੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ<ref>{{cite web|title=Tamil " Movies " Aayiram Vilakku|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/aayiram-vilakku.html|publisher=One India Entertainment/Greynium Information Technologies Pvt. Ltd.|access-date=17 November 2012|archive-date=15 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015201737/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/aayiram-vilakku.html|dead-url=yes}}</ref>, ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ, ਆਇਰਾਮ ਵਿਲੱਕੂ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਮਦੁਰਾਈ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਮਾਰਚ 2012 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਮਿਸਟਰ ਨੂਕੇਯਾ ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੇਟਰੇਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ<ref>{{cite news|last=Dundoo|first=Sangeetha Devi|title=Mr. Nookayya: A thriller that meanders|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2981349.ece|access-date=17 November 2012|newspaper=The Hindu|date=10 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120717214333/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2981349.ece|archive-date=17 ਜੁਲਾਈ 2012|url-status=dead}}</ref>, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਗਲੈਮਰ ਵਧਿਆ। ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਕਲਾਈਮੈਕਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਦ ਡਰਟੀ ਪਿਕਚਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਿਲਕ ਸਮਿਤਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{cite news|title=Sana Khan as 'Silk' Smitha in Malayalam|url=http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article542910.ece|access-date=20 November 2012|newspaper=The New Indian Express|date=16 June 2012|agency=Express Features|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304105936/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article542910.ece|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=First Look: Sana Khan as Silk Smitha in Climax|url=http://www.rediff.com/movies/report/south-first-look-sana-khan-as-silk-smitha-in-climax/20120816.htm|work=Rediff.com|access-date=20 November 2012|date=16 August 2012}}</ref><ref name=newhouse>{{cite news|last=Nayar|first=Parvathy S|title=Sana Khan moves from the Bigg Boss house to a new house!|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-16/news-and-interviews/37132919_1_bigg-boss-house-khan-moves-new-house|archive-url=https://archive.today/20130411035412/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-16/news-and-interviews/37132919_1_bigg-boss-house-khan-moves-new-house|url-status=dead|archive-date=11 April 2013|access-date=19 February 2013|date=16 February 2013|newspaper=[[The Times of India]]|agency=TNN}}</ref> ਖਾਨ ਨੂੰ ਬਲੂ ਓਸ਼ੀਅਨ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਉਸਦੀ ਛੇਵੀਂ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ, ਥਲਾਈਵਨ ਲਈ ਵੀ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|title=Thalaivan|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-13/previews/33181806_1_nikesha-patel-movie-thalaivan|archive-url=https://archive.today/20130103154837/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-13/previews/33181806_1_nikesha-patel-movie-thalaivan|url-status=dead|archive-date=3 January 2013|access-date=17 November 2012|date=13 August 2012|newspaper=[[The Times of India]]|agency=TNN}}</ref> ਖਾਨ ਨੇ 24 ਜਨਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ "ਜੈ ਹੋ"<ref name=iebless>{{cite news|title=Bigg Boss contestant Sana Khan feels blessed to act with Salman Khan|url=http://www.indianexpress.com/news/bigg-boss-contestant-sana-khan-feels-blessed-to-act-with-salman-khan/1089375/|access-date=20 March 2013|newspaper=The Indian Express|date=17 March 2013|agency=PTI}}</ref>, ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਡੈਨੀ ਡੇਨਜੋਂਗਪਾ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਰਮਨ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੀਤ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ "ਵਜਾਹ ਤੁਮ ਹੋ" ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/wajah-tum-ho-why-so-much-noise-over-intimate-scenes-asks-sana-khan/story-yD1BcSMWFEic9H80RgVXtK.html|title=Wajah Tum Ho: Why so much noise over intimate scenes, asks Sana Khan|date=20 October 2016}}</ref> ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਇੰਡੀਆ 'ਤੇ ਫਲਾਪ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Ready-to-witness-live-murder-on-TV/articleshow/54828697.cms|title=Ready to witness live murder on TV? - Times of India|website=The Times of India|access-date=23 December 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Sana-Khan-Cant-believe-its-me-in-Wajah-Tum-Ho/articleshow/53568867.cms|title=Sana Khan: Can't believe it's me in 'Wajah Tum Ho'|work=The Times of India|date=6 August 2016|access-date=7 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/10134/|title=Sana Khan goes bold for erotic thriller Wajah Tum Ho|work=Bollywood Hungama|date=4 April 2016|access-date=7 August 2016}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ 'ਚ ਗੁਰਮੀਤ ਅਤੇ ਰਜਨੀਸ਼ ਦੁੱਗਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਡ ਸੀਨਜ਼ ਦੀ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਟ੍ਰੇਲਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਾਫੀ ਚਰਚਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਖਾਨ ਨੇ ਟਾਇਲਟ: ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/working-with-akshay-kumar-in-toiletek-prem-katha-was-challenging-sana-khan/articleshow/59683685.cms|title=Sana Khan: Working with Akshay Kumar in 'Toilet:Ek Prem Katha' was challenging|access-date=23 December 2019}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.mid-day.com/articles/sana-khan-deglam-unrecognisable-look-toilet-ek-prem-katha-akshay-kumar-girlfriend-bollywood-news/18252198|title=Going de-glam! Sana Khan looks unrecognisable in 'Toilet: Ek Prem Katha'|work=mid-day|access-date=29 May 2017|language=en|archive-date=19 ਮਈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170519015901/http://www.mid-day.com/articles/sana-khan-deglam-unrecognisable-look-toilet-ek-prem-katha-akshay-kumar-girlfriend-bollywood-news/18252198|url-status=dead}}</ref> ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਟੌਮ, ਡਿਕ ਐਂਡ ਹੈਰੀ 2 ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਫਤਾਬ ਸ਼ਿਵਦਾਸਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਨ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। === ਟੀਵੀ ਵਿਗਿਆਪਨ === ਖਾਨ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰੀਸ਼ ਕੁੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਕਾਸਮੈਟਿਕ ਵਪਾਰਕ ਸਮੇਤ 50 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਪਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name=srk>{{cite news|last=Padukone|first=Chaitanya|title=Sanaa fulfills her 'fantasy'|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_sanaa-fulfills-her-fantasy_1110247|access-date=17 November 2012|newspaper=DNA|date=16 July 2007}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਡੀਓਡੋਰੈਂਟ ਬ੍ਰਾਂਡ ਸੀਕ੍ਰੇਟ ਟੈਂਪਟੇਸ਼ਨ, Yatra.com, ਅਤੇ Xbox 360 ਵੀਡੀਓ ਗੇਮ ਕੰਸੋਲ ਲਈ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ 2007 ਵਿੱਚ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅੰਡਰਵੀਅਰ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਮੁਲ ਮਾਚੋ ਲਈ ਖਾਨ ਦੇ ਟੀਵੀ ਕਮਰਸ਼ੀਅਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਭੜਕਾਊ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅੰਡਰਵੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਰਗੜਦੇ ਅਤੇ ਧੋਤੇ, ਇੱਕ ਔਰਗੈਜ਼ਮ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|title='Bigg Boss 6': Who is Sana Khan? Hint – 'Ye toh bada toing hai!'|url=http://ibnlive.in.com/news/bigg-boss-6-who-is-sana-khan/298921-62.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115064253/http://ibnlive.in.com/news/bigg-boss-6-who-is-sana-khan/298921-62.html|url-status=dead|archive-date=15 January 2013|publisher=IBNLive/IBN South|access-date=17 November 2012|date=8 October 2012}}</ref> ਇਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨਸੀ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name=toing>{{cite web|last=Mukhopadhyay|first=Sougata|title=Company launches banned innerwear ad's sequel|url=http://ibnlive.in.com/news/company-launches-banned-innerwear-ads-sequel/59379-8.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090704111112/http://ibnlive.in.com/news/company-launches-banned-innerwear-ads-sequel/59379-8.html|url-status=dead|archive-date=4 July 2009|publisher=CNN-IBN|access-date=17 November 2012|date=20 February 2008}}</ref> ਖਾਨ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ, "ਪਾਬੰਦੀ ਬਾਰੇ ਭੁੱਲ ਜਾਓ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੋਰਚੇ (ਵਿਰੋਧ) ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਪੋਸਟਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਇਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।" ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਥੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਦਾ ਸੀਕਵਲ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਫਰਵਰੀ 2008 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। === ਬਿੱਗ ਬੌਸ === ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿਗ ਬ੍ਰਦਰ, ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ। ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਵੈਚਲਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।"<ref>{{cite web|last=Thomas|first=Amy Rose|title=I will flaunt my age: Sana Khan|url=http://postnoon.com/2012/10/08/i-will-flaunt-my-age-sana-khan/78553|publisher=Postnoon|access-date=17 November 2012|date=8 October 2012|archive-date=19 ਨਵੰਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121119010043/http://postnoon.com/2012/10/08/i-will-flaunt-my-age-sana-khan/78553|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੀਟੀਆਈ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਮੈਂ ਸਿਖਰਲੇ ਤਿੰਨਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਇਸਦੀ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਸੀ।"<ref name=wiser>{{cite news|title=Sana Khan wants to work in Bollywood|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-13/tv/36310524_1_bollywood-urvashi-dholakia-perception|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200916/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-13/tv/36310524_1_bollywood-urvashi-dholakia-perception|url-status=dead|archive-date=29 October 2013|access-date=13 January 2013|date=13 January 2013|newspaper=[[The Times of India]]|agency=PTI}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, ਖਾਨ ਨੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਮੇਲਵਿਨ ਲੁਈਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।<ref name="Sana khan boyfriend">{{cite news |url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/bigg-boss-contestant-sana-khaan-confirms-dating-choreographer-melvin-louis-see-post/articleshow/67992456.cms |title=Bigg Boss contestant Sana Khan confirms dating choreographer Melvin Louis |date=14 February 2019 |publisher=[[Times of India]] |access-date=14 February 2019}}</ref> ਉਹ ਫਰਵਰੀ 2020 ਤੱਕ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।<ref>{{cite news |title=Sana Khan shares screenshots of personal messages after ex-boyfriend Melvin's cryptic post - Times of India ► |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/sana-khan-shares-screenshots-of-personal-messages-after-ex-boyfriend-melvins-cryptic-post/articleshow/74118251.cms |access-date=13 February 2020 |work=The Times of India |date=13 February 2020 |language=en}}</ref> 8 ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਖਾਨ ਨੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ "ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇਗੀ।"<ref>{{cite news |last1=Raghuvanshi |first1=Aakanksha |title="My Happiest Moment": Bigg Boss Alumnus Sana Khan Quits Showbiz |url=https://www.ndtv.com/entertainment/my-happiest-moment-bigg-boss-alumnus-sana-khan-quits-showbiz-2307412 |access-date=9 October 2020 |work=NDTV.com |date=9 October 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Sana Khan quits showbiz, says 'want to serve humanity' |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/sana-khan-quits-showbiz-says-want-to-serve-humanity-6717090/ |first=Sana|last=Farzeen|access-date=9 October 2020 |work=The Indian Express |date=9 October 2020 |language=en}}</ref> 21 ਨਵੰਬਰ 2020 ਨੂੰ, ਖਾਨ ਨੇ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਮੁਫਤੀ ਅਨਸ ਸਈਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite news|title =Bigg Boss 6 fame Sana Khan gets married to Mufti Anas in Surat after quitting showbiz |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/bigg-boss-6-fame-sana-khan-gets-married-to-mufti-anas-in-surat-after-quitting-showbiz/articleshow/79341640.cms|date= 21 November 2020|access-date=21 November 2020}}</ref><ref>{{Cite news|title=Sana Khan ties knot with Mufti Anas in Gujarat |url=https://www.siasat.com/sana-khan-ties-knot-with-mufti-anas-in-gujarat-2028436/|date= 21 November 2020|access-date=22 November 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.ndtv.com/entertainment/sana-khan-marries-anas-sayed-in-an-intimate-ceremony-see-viral-pics-2328647|title=Sana Khan married Anas Sayed in an intimate ceremony|date=21 November 2020|website=[[NDTV]]|last=Raghuvanshi|first=Aakansha|access-date=22 November 2020}}</ref> === ਫਿਲਮਾਂ === [[ਤਸਵੀਰ:Sana_Khan's_bash.jpg|thumb|387x387px|Sana Khan in a 2013 part]] ਖਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ '''''ਜਹੀਂ ਹੈ ਹਾਈ ਸੁਸਾਇਟੀ'''''  2005 ਨਾਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534786|title=Yehi Hai High Society|publisher=Hungama Digital Media Entertainment Pvt. Ltd.|accessdate=17 November 2012}}</ref> == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 67px;" !ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ !ਭੁਮਿਕਾ ! ਭਾਸ਼ਾ |- | 2007 |''ਬੰਬੇ ਤੋ ਗੋਆ'' |''ਮਹਿਮਾਨ ਭੁਮਿਕਾ'' | ਹਿੰਦੀ |- | 2007 |''ਡਨ  ਡਨ ਡਨ ਗੋਲ'' |ਮਹਿਮਾਨ ਭੁਮਿਕਾ |ਹਿੰਦੀ |- | 2008 |''ਸਿਲਾਮਵਤਨ'' | ਜਾਨੂੰ | ਤਾਮਿਲ |- | 2008 |''ਹੱਲਾ ਬੋਲ'' | ਸਾਨੀਆ<br> | ਹਿੰਦੀ |- | 2010 |<br> | ਦਿਵਿਆ | ਤਾਮਿਲ |- | 2010 |''ਕਲਿਆਣਰਾਮ ਕਥੀ'' |ਅੰਜਲੀ |ਤੇਲਗੂ |- | 2011 | ''ਗਾਗਾਨਾਮ'' | ਸੰਧਿਆ | ਤੇਲਗੂ |- | 2011 |''ਪਯਾਨਾਮ'' | ਸੰਧਿਆ | ਤਾਮਿਲ |- | 2011 |''ਕੂਲ...ਸੱਕਥ ਹੋਟ ਮਾਗਾ'' | ਕਾਜਲ |ਕੰਨੜ |- |2011 |''ਆਈਰਾਮ ਵਿਲਾਕੁ'' | ਮੇਘਾ | ਤਾਮਿਲ |- | 2012 | ''ਮਿ. ਨੋਕਾਇਆ'' | ਸ਼ਿਲਪਾ | ਤੇਲਗੂ |- | 2013 | ''ਓਰੁ ਨਾਦਾਂਗਾਇਨ ਡਾਇਰੀ'' | ਪੋਂਗਕੁੜੀ/ਸੁਮਿਤਾ | ਤਾਮਿਲ |- | 2013 | ''ਕਲਾਇਮੈਕਸ'' | ਪੋਂਗਕੁੜੀ/ਸੁਪ੍ਰਿਆ |ਮਲਿਆਲਮ |- | 2013 | ''ਥਾਲਵਨ'' | ਤਾਮਿਲ |- | 2014 | ''[[ਜੈ ਹੋ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਜੈ ਹੋ]]'' | ਗ੍ਰਹਿ ਮਂਤਰੀ ਦੀ ਕੁੜੀ | ਹਿੰਦੀ |- | 2016 | ''ਵਜਹ ਤੁਮ ਹੋ'' | ਸਿਆ | ਹਿੰਦੀ |- | 2017 | ''ਟੋਇਲੇਟ: ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ'' | ਹਿੰਦੀ |- | 2017 | ''ਟੋਮ, ਡਿੱਕ ਐਂਡ ਹੇਰੀ 2'' | ਹਿੰਦੀ |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ=== * 2012 ''ਬਿੱਗ-ਬਾਸ 6''<ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Television/BIGG-BOSS-6-grand-finale-Urvashi-Dholakia-is-the-winner/Article1-988914.aspx|title=BIGG BOSS 6 grand finale: Urvashi Dholakia is the winner|publisher=Hindustan Times|access-date=13 January 2013|archive-date=12 ਜਨਵਰੀ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130112235158/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Television/BIGG-BOSS-6-grand-finale-Urvashi-Dholakia-is-the-winner/Article1-988914.aspx|dead-url=yes}}</ref> * 2015 ''ਬਿੱਗ-ਬਾਸ ਹੱਲਾ ਬੋਲ!''<ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/biggboss8/bigg-boss-8-sana-khan-is-the-fifth-challenger/article1-1302612.aspx|title=Bigg Boss 8: Sana Khan is the fifth challenger|date=January 2, 2015|publisher=Hindustan Times|access-date=January 2, 2015|archive-date=ਜਨਵਰੀ 2, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102132624/http://www.hindustantimes.com/entertainment/biggboss8/bigg-boss-8-sana-khan-is-the-fifth-challenger/article1-1302612.aspx|dead-url=yes}}</ref> * 2015 ''ਫੇਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ (ਸੀਜਨ 6)'' * 2015 ''ਕਿੱਲਰ ਕਰਾਓਕੇ ਅਟਕਾ ਤੋਹ ਲਟਕਾ'' * 2015 ''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਸੀਜ਼ਨ 9)|ਬਿੱਗ-ਬਾਸ 9]]'' * 2016 ''ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਇਟ ਬਚਾਊ'' * 2016 ''ਕੋਮੇਡੀ ਨਾਇਟ ਲਾਈਵ'' * 2016 ''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਸੀਜ਼ਨ 10)|ਬਿੱਗ-ਬਾਸ 10]]'' == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|3}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== <!-- According to Wikipedia, social networking links like Facebook, Twitter, Instagram and YouTube etc are not allowed. Please do not add these types of links.---> {{commons category}} * {{IMDb name|3578897}} * {{URL|https://facespabysanakhan.com/|Official website}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] altw9pztx8okjkevluz939gcc5f7632 ਸੋਨੀਆ ਅਗਰਵਾਲ 0 92129 848890 695113 2026-09-30T21:23:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848890 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੋਨੀਆ ਅਗਰਵਾਲ | native_name = | native_name_lang = | image = Sonia_Agarwal_at_62nd_FFA_(cropped).jpg | caption = | birth_name = ਸੋਨੀਆ ਅਗਰਵਾਲ | nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] | occupation = [[ਅਦਾਕਾਰ]], [[ਮਾਡਲ]] | religion = [[ਹਿੰਦੂ]] | ethnicity = [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1982|03|28}} | birth_place = [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]], [[ਭਾਰਤ]] | death_date = | death_place = | death_cause = | residence = [[ਚੇਨਈ]], ਭਾਰਤ | years_active = 2002–ਵਰਤਮਾਨ | agent = | known_for = | notable_works = | style = | home_town = | net_worth = | height = | weight = | denomination = | spouse = [[ਸੇਲਵਾਰਾਘਵਨ]] <small>(m.2006–2010; ਤਲਾਕ) | children = | parents = | awards = | signature = | signature_alt = | signature_size = | website = | footnotes = }} '''ਸੋਨੀਆ ਅਗਰਵਾਲ '''(ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ''ਕਧਾਲ ਕੋਨਡੇਇਨ '' (2003), ''7ਜੀ ਰੇਨਬਾਅ ਕਲੋਨੀ'' (2004) ਅਤੇ  ''ਪੁਧੂਪੇਤਾਈ '' (2006) ਸੁਪਰ-ਹਿਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ।<ref name="thehindu.com">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/lf/2005/05/19/stories/2005051914340200.htm|title=The Hindu: Life Chennai: Success for Sonia Agarwal|publisher=}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="thehindu.com1">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-nxg/sonia-agarwal-actor/article1566252.ece|title=Sonia Agarwal, actor|work=The Hindu|access-date=2017-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026083736/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-nxg/Sonia-Agarwal-actor/article14958805.ece|archive-date=2023-10-26|url-status=dead}}</ref>  ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਜੀਜਾ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਢਲ ਕੌਂਡੇਨ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਵਿਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਾਈਮਲਾਈਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ 2004 ਵਿੱਚ ITFA ਸਰਵੋਤਮ ਨਵੀਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। <ref>{{Cite web |url=http://www.bollywoodsargam.com/bollywood_news.php?newsstory=31139767--0-latest-Suryah__Jothika_say_no_to_ITFA_awards_bollywood_news.html |title=Suryah jothika say no to itfa awards – Bollywood News |archive-url=https://archive.today/20130102213400/http://www.bollywoodsargam.com/bollywood_news.php?newsstory=31139767--0-latest-Suryah__Jothika_say_no_to_ITFA_awards_bollywood_news.html |archive-date=2 January 2013 |url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸਿਲੰਬਰਾਸਨ ਅਤੇ ਵਿਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕੋਵਿਲ ਅਤੇ ਮਾਧੁਰੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2005 ਵਿੱਚ ਓਰੂ ਕਲੂਰੀਇਨ ਕਥਾਈ ਅਤੇ ਓਰੂ ਨਲ ਓਰੂ ਕਨਵੂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੋ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ, ਉਸਨੂੰ ਥਿਰਤੂ ਪੇਅਲੇ ਅਤੇ ਪੁਧੂਪੇੱਟਾਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਪਹਿਲੀ, ਸੂਸੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਾਲੀ, ਇੱਕ ਹੋਰ, ਸੇਲਵਾਰਾਘਵਨ ਫਿਲਮ, ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। <ref name="deccanchronicle.com">{{cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/150613/entertainment-kollywood/article/it%E2%80%99s-tough-stop-laughing-when-vivekh-around-sonia-agarwal |title=It's tough to stop laughing when Vivekh is around: Sonia Agarwal |work=Deccan Chronicle}}</ref><ref name="deccanchronicle.com1">{{cite web |url=http://www.deccanchronicle.com/150624/entertainment-kollywood/article/i-took-dr-kalam%E2%80%99s-advice-and-returned-part-time-cinema-vivekh |title=I took Dr Kalam's advice and returned part-time to cinema: Vivekh |work=Deccan Chronicle}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸੋਨੀਆ ਅਗਰਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੀਆ ਦੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਹੈ। ਸੋਨੀਆ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੇਲਾਵਾਰਾਘਵਣ ਨਾਲ, 2016 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।  ਇਸਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਦਾਕਾਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੋੜੇ ਦਾ 2010 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/55237.html|title=Selva-Sonia granted divorce|date=2010-03-12|publisher=IndiaGlitz|accessdate=12 March 2010|archive-date=2010-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100315020024/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/55237.html|url-status=dead}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਸੋਨੀਆ ਨੂੰ [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] ਉੱਪਰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੀਰਿਅਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2002 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ''ਨੀ ਪ੍ਰੇਮਾਕਾਈ'', ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸਨੇ  ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ ''ਚੰਦੂ''  ਵਿੱਚ ਸੁਦੀਪ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। === 2011 ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ === ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਿਸੀ ਕੀਤੀ, ''ਅਤੇ ਮਲਟੀ-ਸਟਾਰਿੰਗ ਵਾਨਮ''  ਵਿੱਚ, ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਦੇ ਚਲਦੇ ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/sonia-aggarwal-signs-another-film-news-tamil-lhlkiQhaedd.html|title=Sonia Aggarwal signs another film!|date=2011-07-12|publisher=Sify.com|accessdate=2013-08-16|archive-date=2011-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714050657/http://www.sify.com/movies/sonia-aggarwal-signs-another-film-news-tamil-lhlkiQhaedd.html|dead-url=yes}}</ref> ਇਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ 2011 ਵਿੱਚ, ''ਸਾਧੂਰੰਗ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਨਾਲ ਦੋਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ''ਪੋਈ ਸੋਲਾਥੇੜੀ ''ਅਤੇ ''ਅਚਛਾਮੇਨ ''ਸਨ।<ref>{{cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/220416/gayathri-replaces-meenakshi-in-villangam.html|title=Gayathri replaces Meenakshi in Villangam|work=Deccan Chronicle}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !ਸਾਲ<br> !ਫ਼ਿਲਮ<br> !ਭੂਮਿਕਾ<br> !ਭਾਸ਼ਾ<br> !ਨੋਟਸ<br> |- | rowspan="2" | 2002 |  ''ਨੀ ਪ੍ਰੇਮਾਕਾਈ'' |ਰਾਜੀ<br> | ਤੇਲਗੂ<br> |- | ਚੰਦੂ<br> |ਵਿੱਦਿਆ<br> | ਕੰਨੜ<br> |- | rowspan="3" |2003 | ਕਾਧਲ ਕੋਨਡੇਇਨ<br> |ਦੀਵਿਆ<br> | ਤਾਮਿਲ<br> |ਬੇਸਟ ਨਿਊ ਐਕਟਰਸ ਅਵਾਰਡ<br> |- |ਧਾਮ<br> |ਸਾਨਿਆ ਮਿਰਜ਼ਾ<br> |ਤੇਲਗੂ<br> |- |ਸਕਸੈਸ<br> |ਸਵੇਤਾ<br> |ਤਾਮਿਲ<br> |- | rowspan="3" |2004 | ਕੋਵਿਲ<br> |ਏੰਜਲ ਦੇਵੀ ਸੁਸਾਈ<br> |ਤਾਮਿਲ<br> |- | ਮਾਧੁਰੀ<br> |ਸੁਸ਼ੀਲਾ<br> |ਤਾਮਿਲ |- | ''7ਜੀ ਰੇਨਬਾਅ ਕਲੋਨੀ'' |ਅਨੀਤਾ<br> |ਤਾਮਿਲ | ਨਾਮਜ਼ਦ, ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਬੇਸਟ ਤਾਮਿਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ<br> |- | rowspan="2" |2005 | ''ਓਰੂ ਕਾਲੁਰੀਇਨ ਕਥਾਇ'' |ਜੋਤੀ<br> |ਤਾਮਿਲ |- | ''ਓਰੂ ਨਾਲ ਓਰੂ ਕਾਨਾਵਉ'' | ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ |ਤਾਮਿਲ |- | rowspan="2" |2006 |  ''ਥਿਰੁਤੂ ਪਾਇਲੇ'' | ਰੋਜ਼ੀ/ਸਰਾਨਿਆ |ਤਾਮਿਲ |- | ''ਪੁਧੂਪੇਤਾਈ'' |ਸੇਲਵੀ<br> |ਤਾਮਿਲ |- | rowspan="2" |2011 | ਵਾਨਮ<br> |ਜ਼ਾਰਾ<br> |ਤਾਮਿਲ |- | ਸਾਧੂਰੰਗਮ<br> |ਸੰਧਿਆ<br> |ਤਾਮਿਲ |- | rowspan="2" |2012 |  ''ਓਰੂ ਨਾਦੀਗਾਇਨ ਵਾਕੁਮੂਲਮ'' |ਅੰਜਲੀ<br> |ਤਾਮਿਲ |- | ''ਗਰੁਹਾਨਾਤਨ'' |ਅਨੀਤਾ<br> | ਮਲਿਆਲਮ<br> |- | rowspan="1" |2014 | ''ਅੰਮਾ ਨੰਨਾ ਉਰੇਲਿਥ'' |ਤੇਲਗੂ<br> | ਖ਼ਾਸ<br> ਮੁਹਾਂਦਰਾ<br> |- | rowspan="3" |2015 |ਟੈਂਪਰ<br> |ਡਾਕਟਰ<br> | ਤੇਲਗੂ<br> |- |''ਪਾਲਾਕੱਟੂ ਮਾਧਵਨ'' | Lakshmi |ਤਾਮਿਲ |- | ਜਮਨਾ ਪਿਆਰੀ<br> |ਮਲਿਆਲਮ<br> | ਉਭਰਵੀਂ ਪੇਸ਼ੀ |} == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == ਸੋਨੀਆ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਕਈ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। {| class="wikitable" style="margin-bottom: 22px;" ! style="background: rgb(204, 204, 204) none repeat scroll 0% 0%;" |ਸਾਲ<br> ! style="background: rgb(204, 204, 204) none repeat scroll 0% 0%;" |ਸਿਰਲੇਖ<br> ! style="background: rgb(204, 204, 204) none repeat scroll 0% 0%;" |ਭੂਮਿਕਾ<br> ! style="background: rgb(204, 204, 204) none repeat scroll 0% 0%;" |ਚੈਨਲ<br> |- | 2008–2009 | ਨਾਨਲ<br> |ਰਾਧਿਕਾ<br> | ਕਲਾਈਨਰ ਟੀਵੀ<br> |- | 2013–2014 | ਮਾਲੀ<br> |ਵਿਨੋਤਿਨੀ<br> | ਪੁਥੁਇਉਗਮ ਟੀਵੀ<br> |- | 2016 | ਅਚਛਮ ਥਾਵੀਰ<br> |ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ<br> | ਸਟਾਰ ਵਿਜੈ<br> |} == ਸਨਮਾਨ == * 2004: ਬੇਸਟ ਡੇਬਿਊ ਅਵਾਰਡ—ਕਾਧਲ ਕੋਨਡੇਇਨ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * {{IMDb name|id=1419300}} {{Commons category|Sonia Agarwal}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] 3po1lzc86a8yunpl6e2y20yg9lq0qns ਲੂਸੀ ਉਮ੍ਮੇਨ 0 92324 848728 602263 2026-09-30T13:10:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848728 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਲੂਸੀ ਉਮ੍ਮੇਨ|birth_place=[[ਕੇਰਲ]], [[ਭਾਰਤ]]|death_date=ਮਾਰਚ 2002|occupation=ਇਸਤਰੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ|known for=ਚਕਿਤਸਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ|known_for=चिकित्सा प्रशासन|parents=ਪੀ. ਕੇ. ਉਮ੍ਮੇਨ}}'''ਲੂਸੀ ਉਮ੍ਮੇਨ '''ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਮੂਲ ਦੇ ਇਸਤਰੀ ਰੋਗ ਮਾਹਿਰ ਹਨ<ref name="The Indian Missionary in Zimbabwe">{{Cite web|url=http://www.praisethealmighty.com/apr_16_2010/the_indian_missionary_in_zimbabwe.php|title=The Indian Missionary in Zimbabwe|date=2015|publisher=Praise the Almighty|access-date=June 23, 2015|archive-date=ਮਾਰਚ 4, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304025720/http://www.praisethealmighty.com/apr_16_2010/the_indian_missionary_in_zimbabwe.php|dead-url=yes}}</ref> ਅਤੇ ਸੇੰਟ ਸਟੀਫਨ ਹਸਪਤਾਲ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਡੀਕਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ. <ref name="Lucy Oommen Award conferred">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/lucy-oommen-award-conferred/article1239952.ece|title=Lucy Oommen Award conferred|date=16 April 2008|publisher=The Hindu|access-date=June 23, 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੀ. ਕੇ. ਉਮ੍ਮਨ ਅਤੇ ਕੋਚਾਨਾਮਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ. ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ. <ref name="P. K. Oommen">{{cite web|url=http://www.genealogy.com/ftm/t/h/o/Roy-P-Thomas-IL/WEBSITE-0001/UHP-0965.html|title=P. K. Oommen|publisher=Genealogy|date=2015|accessdate=June 23, 2015}}</ref> ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਚਕਿਤਸਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚਿਯਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ, ਵੇੱਲੋਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ <ref name="Lucy Kizhakkevedu">{{Cite web|url=http://www.genealogy.com/ftm/t/h/o/Roy-P-Thomas-IL/WEBSITE-0001/UHP-0970.html|title=Lucy Kizhakkevedu|date=2015|publisher=Genealogy|access-date=June 23, 2015}}</ref> ਅਤੇ ਉਹ ਸੇੰਟ ਸਟੀਫਨ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰਜਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 1942 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ. <ref name="Dates, Personalities and Events">{{cite web|url=http://www.ststephenshospital.org/about.php|title=Dates, Personalities and Events|publisher=St. Stephen's Hospital|date=2015|accessdate=June 23, 2015|archive-date=ਅਪ੍ਰੈਲ 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170406201111/http://www.ststephenshospital.org/about.php|dead-url=yes}}</ref> 1961 ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ <ref name="Letter of Joseph Puthooran to Bishop Samanthroy">{{Cite web|url=http://cmpio.org/a/?p=579|title=Letter of Joseph Puthooran to Bishop Samanthroy|date=2015|publisher=Christian Medical Professionals of Indian Origin|access-date=June 23, 2015|archive-date=ਜੂਨ 23, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150623231108/http://cmpio.org/a/?p=579|dead-url=yes}}</ref> ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਰਤੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਪੋਸਟ ' ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ. <ref name="Administration">{{Cite web|url=http://www.ststephenshospital.org/administration.php|title=Administration|date=2015|publisher=St. Stephen's College|access-date=June 23, 2015|archive-date=ਜੂਨ 4, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170604081859/http://www.ststephenshospital.org/administration.php|dead-url=yes}}</ref> ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1977 ਵਿੱਚ <nowiki>[[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]]</nowiki> ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ.<ref name="Padma Shri">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Shri|date=2015|publisher=Padma Shri|access-date=June 18, 2015|archive-date=ਨਵੰਬਰ 15, 2014|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|dead-url=yes}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|colwidth=30em}} 38coiz8aa963xg3m6oecbvpuzmsktd3 ਸੀਰਤ ਕਪੂਰ 0 92417 848854 544168 2026-09-30T20:05:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848854 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੀਰਤ ਕਪੂਰ | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1993|4|3}} | birth_place = [[ਮੋਂਬਾਸਾ]], ਕੀਨੀਆ | nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਨਾਚ ਸਿੱਖਿਅਕ | years active = 2014–ਵਰਤਮਾਨ | height= | website= }} '''ਸੀਰਤ ਕਪੂਰ''' (ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਣਬੀਰ ਕਪੂਰ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਰਾਕਸਟਾਰ'' ਵਿੱਚ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫ਼ੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2014 ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ''ਰਨ ਰਾਜਾ ਰਨ'' ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਕਪੂਰ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1993 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਰਹੂਮ ਵਿਨੀਤ ਕਪੂਰ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੀਨਾ ਸਿਹੋਤਾ ਕਪੂਰ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਹੋਸਟੇਸ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਵਰੁਨ ਕਪੂਰ ਸਿਡਨੀ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਅਤੇ ਫ੍ਰੀਲਾਂਸ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਪੂਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪੋਡਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਸੈਂਟਾ ਕਰੂਜ਼ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੀ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ, ਬਾਂਦਰਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰੀ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ, ਪਰੰਤੂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਡਾਂਸ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ; ਐਸ਼ਲੇ ਲੋਬੋ, ਦਿ ਡਾਂਸਵਰਕਸ, ਮੁੰਬਈ ਲਈ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.thedanceworx.com/|title=Dance Classes in Delhi, Mumbai, Gurgaon, Noida - Jazz Funk Ballet|website=Thedanceworx.com|accessdate=9 August 2017}}</ref> ਕਪੂਰ ਅਕੈਡਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਡਾਂਸ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਪੂਰ ਨੇ ਰੌਕਸਟਾਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਦਾਦਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਰੋਸ਼ਨ ਤਨੇਜਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਕਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/discovering-her-calling/article6151636.ece|title=Discovering her calling|website=Thehindu.com|accessdate=9 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929082134/https://www.thehindu.com/features/cinema/discovering-her-calling/article6151636.ece|archive-date=29 ਸਤੰਬਰ 2018|url-status=dead}}</ref> 2014 ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰ ਨੇ "ਰਨ ਰਾਜਾ ਰਨ" ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ==ਕੈਰੀਅਰ== ਕਪੂਰ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸੁਜੀਤ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਸ਼ਰਵਾਨੰਦ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ। "ਰਨ ਰਾਜਾ ਰਨ" ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫ਼ਲਤਾ ਸੀ। 2015 ਵਿੱਚ ਮਧੂ ਬੀ. ਅਤੇ ਐਨ.ਵੀ. ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ "ਟਾਈਗਰ" ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਾਰਾਨਸੀ ਦੀ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਣੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੁਨਦੀਪ ਕਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਰਾਹੁਲ ਰਵਿੰਦਰਨ ਨੇ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ (2015) ਸੁਮੰਥ ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਰ. ਸ਼ਮਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ, ਕੋਲੰਬਸ, ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਸਹਿਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ। ਕਪੂਰ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਨੂੰ ਨੀਰਜਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਅਕੂਨੇਨੀ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਦੇ ਨਾਲ "ਰਾਜੂ ਗੜੀ ਗਧੀ 2" ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਵੀ ਤੇਜਾ ਅਤੇ ਆਲੂ ਸਿਰੀਸ਼ ਦੇ ਓੱਕਾ ਕਸ਼ਾਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਟੱਚ ਚੈਸੀ ਚੁੱਡੂ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਪੂਰ ਨੇ ਕਈ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਲ<ref>{{cite web|title=Will you say #AbSamjhautaNahin ? |url=https://www.youtube.com/watch?v=Nqxu0BOVoSo|publisher=[[YouTube]]|accessdate=2017-08-09}}</ref>, ਇੰਗੇਜ ਕੋਲੋਗਜ ਸਪ੍ਰੇਸ<ref>{{cite web|title=Engage Cologne Sprays TVC 45 sec|url=https://www.youtube.com/watch?v=WYBZ6m2veg0|publisher=[[YouTube]]|accessdate=2017-08-09}}</ref>, ਮਹਿੰਦਰਾ ਗਾਸੋ<ref>{{cite web|title=Apollo Tyres - College Girl|url=https://www.youtube.com/watch?v=yFJoEStmrSU|publisher=[[YouTube]]|accessdate=2017-08-09}}</ref> ਅਤੇ ਇੰਟੈਕਸ ਫਰਹਾਨ ਅਖ਼ਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ।<ref>{{cite web|title=Intex Aqua Craze TVC With Farhan|url=https://www.youtube.com/watch?v=YB4GSQVFI3Q|publisher=[[YouTube]]|accessdate=2017-08-09}}</ref> ==ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ== ;ਬਤੌਰ ਅਦਾਕਾਰ {| class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! Year !! Film !! Role !! Language !! Notes |- | 2014 || ''[[Zid (2014 film)|Zid]]'' || Nancy || [[Hindi]] || |- | 2014 || ''[[Run Raja Run]]'' || Priya || rowspan='8'|[[Telugu language|Telugu]]|| |- | 2015 || ''[[Tiger (2015 film)|Tiger]]'' || Ganga || |- | 2015 || ''[[Columbus (2015 film)|Columbus]]'' || Neeraja || |- | 2017 || ''[[Raju Gari Gadhi 2]]'' || Suhanisa || |- | 2017 || ''[[Okka Kshanam]]'' || Swathi || |- | 2018 || ''[[Touch Chesi Chudu]]'' || Divya || |- |2020|| Krishna And His Leela ||{{TBA}}||Post-production<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/krishna-and-his-leela-first-look-triple-romance/articleshow/72476393.cms|title=‘Krishna And His Leela’ First Look: Triple Romance |date=11 December 2019|website=Times of India|accessdate=2 May 2020}}</ref> |- |2020||Maa Vintha Gaadha Vinuma||{{TBA}}||Post-production<ref>{{cite web|url=https://www.tellychakkar.com/movie/movie-news/childhood-love-very-innocent-says-seerat-kapoor-candid-interview-200319|title=Childhood love is very innocent, says Seerat Kapoor in a candid interview! |date=19 March 2020|website=Telly Chakkar|accessdate=2 May 2020}}</ref> |} ; As assistant choreographer..... * 2011 - ''[[Rockstar (2011 film)|Rockstar]]''<ref>{{cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/140720/entertainment-tollywood/article/tollywood%E2%80%99s-latest-debutante-seerat-kapoor|title=Tollywood’s latest debutante Seerat Kapoor|date=20 July 2014|website=Deccanchronicle.com|accessdate=9 August 2017}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * {{IMDb name|id=6682161|name=Seerat Kapoor}} * {{facebook|IamSeeratKapoor}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] ruzscg82pg8xgtdwiqpvtusk1rqq7hl ਸੁਮਨ ਰੰਗਨਾਥਨ 0 92548 848874 824125 2026-09-30T20:32:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848874 wikitext text/x-wiki '''ਸੁਮਨ ਰੰਗਨਾਥਨ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਸੁਮਨ ਨੇ [[ਕੰਨੜ]], [[ਬੰਗਾਲੀ]], [[ਤਾਮਿਲ]], [[ਮਲਿਆਲਮ]], [[ਤੇਲਗੂ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ==ਜੀਵਨ== ਸੁਮਨ ਰੰਗਾਨਾਥ<ref>{{|url=https://www.youtube.com/watch?v=N2-t4Rfh0Hk&t=40s |title=‘Gorgeous Suman Ranganath Reveals her Remuneration for #Kavaludaari on #Scrapbook with RJ Nethra’ }}</ref> ਦਾ ਜਨਮ ਤੁਮਕੁਰੁ, ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ 26 ਜੁਲਾਈ 1974 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|author=Madhu Daithota, TNN, 26 November 2008, 12:00AM IST |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Ive_realised_my_dreams/rssarticleshow/3755025.cms |title=‘I’ve realised my dreams’ – News & Interviews – Bollywood – Hindi – Entertainment – The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2008-11-26 |accessdate=2014-02-14}}</ref><ref>http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1707481 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090211195026/http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1707481|date=11 February 2009}}</ref> ==ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ== ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬੰਟੀ ਵਾਲੀਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਗਿਆ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੋੜਾ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ 3 ਜੂਨ 2019 ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕੋਡੁਗੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਇੱਕ ਕੌਫੀ ਪਲਾਂਟਰ ਸਾਜਨ ਚਿਨੱਪਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ==ਕੈਰੀਅਰ== ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ੰਕਰ ਨਾਗ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਰੰਗਨਾਥ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੰਨੜ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਧਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨਾਲਾ ਸ਼ਰੀਫ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਸ਼ਰੀਫ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀ ਹੋਂਬਾਲੇ (1989), ਡਾਕਟਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (1989) ਅਤੇ ਨਮੂਰਾ ਹਮਮੇਰਾ (1990) ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸਾਲ 1990 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੰਧੂ ਪਾੱਟੂ ਨਾਲ ਤਾਮਿਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |url=https://www.cinestaan.com/movies/pudhu-pattu-18242 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-04-21 |archive-date=2020-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805023200/https://www.cinestaan.com/movies/pudhu-pattu-18242 |url-status=dead }}</ref> ਤਦ, ਉਸ ਨੇ ਪੇਰੂਮ ਪੁਲੀ (1991), ਮਾਨਗਾਰਾ ਕਾਵਲ (1991), ਕੁਰਮਬੁਕਕਰਨ (1991), ਉਨਾੱਈ ਵਾਜਠੀ ਪਦਗਿਰੇਨ (1992), ਮੈਟੂਪੱਤੀ ਮਿਰਸੂ (1994) ਅਤੇ ਮੁਧਾਲ ਹੇਧਯਮ (1995) ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਫਰੇਬ (1996) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜੋ ਕਿ ਗ਼ੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਐਂਟਰੀ (1992) ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਤਬਦੀਲੀ ‘ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਆ "ਅਬ ਲੌਟ ਚਲੇਂ" (1999) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ-ਅਮਰੀਕੀ ਸੋਸ਼ਲਾਈਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2003 ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਗਬਾਨ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Now-Suman-Ranganathan-gets-into-body-double-trouble/articleshow/34254564.cms|title=Now Suman Ranganathan gets into body-double trouble}}</ref> ਰੰਗਨਾਥ ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ ਵਰਲਡ 2007 ਲਈ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੰਨੜ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਥੱਕਾਦਿਮਿਥਾ ਦੀ ਜੱਜ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਲਰਜ਼ ਕੰਨੜ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com|title=Suman Ranganath back on small screen to judge dance reality show |date=29 January 2019}}</ref> ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੰਨੜ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਨੈ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਲੰਬੇ ਬਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਅਰੰਭਮ (2013) ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 18 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਮਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਖਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |url=https://www.indiaglitz.com/aarambam-is-suman-ranganathans-comeback-vehicle-tamil-news-99161 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-04-21 |archive-date=2021-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210421174006/https://www.indiaglitz.com/aarambam-is-suman-ranganathans-comeback-vehicle-tamil-news-99161 |url-status=dead }}</ref> ਸੁਮਨ ਰੰਗਾਨਾਥਨ ਨੇ ਕਈ ਸਫਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨੀਰ ਡੋਜ਼ (2016) ਅਤੇ ਕਵਲੁਦਾਹਾਰੀ (2019) ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।<ref>{{Cite web |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/Neer-Dose-Serving-up-a-heavy-dose-of-misogyny/article14626496.ece |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201126050148/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/Neer-Dose-Serving-up-a-heavy-dose-of-misogyny/article14626496.ece |archive-date=2020-11-26 |url-status=dead}}</ref><ref>https://www.thenewsminute.com/article/kavaludaari-review-brilliant-neo-noir-film-keeps-you-hooked-your-seat-99918</ref> ==ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ== {| class="wikitable" |- ! ਸਾਲ !! ਫ਼ਿਲਮ !! ਭੂਮਿਕਾ !! ਭਾਸ਼ਾ !! ਨੋਟਸ |- |rowspan="3"|1989|| ''[[ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ. ਸ਼ੰਕਰ]]'' || ਆਸ਼ਾ || rowspan="5" | [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|ਕਨੰੜ]] || |- | ''ਬਾਲਾ ਹੋਮਬਲੇ'' || || |- | ''[[ਡਾਕਟਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ]]'' || || |- |rowspan="6"|1990|| ''ਸੰਤਾ ਸ਼ਿਸ਼ੁਨਲਾ ਸ਼ਰੀਫ਼'' || ਸ਼ਰੀਫ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ || |- | ''[[ਨਮੂਰਾ ਹੱਮੇਰਾ'' || ਰਾਧਾ || |- | ''20ਵਾਂ ਸਥਬਦਮ'' || || [[ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] || |- | ''ਕੇਂਪੂ ਸੂਰਿਆ'' || ਤ੍ਰਿਵੇਣੀ || ਕਨੰੜ || |- | ''ਪੁਧੂ ਪਾਟੂੱ'' || || ਤਾਮਿਲ || |- | ''ਪਦਮਾਵਤੀ ਕਲਿਆਣਮ'' || ਪਦਮਾਵਤੀ || [[ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] || |- |rowspan="3"|1991|| ''ਪੇਰੂਮ ਪੁੱਲੀ'' || || rowspan="4" | ਤਾਮਿਲ || |- | ''ਮਾਂਗਾਰੂ ਕਾਵਲ'' || ਵਿੱਦਿਆ || |- | ''ਕੁਰੂਮਬੁਕੱਰਨ'' || || |- |rowspan="2"|1992|| ''ੳਨਾਈ ਵਾਜ਼ਹਤੀ ਪਾਦੂਗਿਰੇਂ'' || ਪ੍ਰਿਆ || |- | ''ਇੱਲਰੁਮ ਚੋਲੱਨੂ'' || ਅਰਚਨਾ || ਮਲਿਆਲਮ || |- | 1994 || ''ਮੇੱਤੁਪੱਟੀ ਮਿਰਾਸੂ'' || ਰਾਧਾ || rowspan="3" | ਤਾਮਿਲ || |- |rowspan="2"|1995|| ''ਮੁਧਲ ਉਧਿਯਮ'' || || |- | ''ਉਧਵੁਮ ਕਾਰੰਗਾ'' || || |- |1996|| ''[[ਫਰੇਬ (1996 ਫ਼ਿਲਮ)|ਫਰੇਬ]]'' || ਸੁਮਨ ਵਰਮਾ || rowspan="2" | [[ਹਿੰਦੀ]] || |- |1997|| ''ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਤੁਮ ਹੋ'' || ਪੂਜਾ || |- |1997|| ''ਅਚੇਨਾ ਅਤਿਥੀ'' || ਪੂਜਾ || ਬੰਗਾਲੀ || |- |rowspan="2"|1998|| ''ਓ ਗੰਦਾਸਰੇ ਨੀਵੇਸਤੂ ਓਲੇਯਵਾਰੂ'' || || ਕਨੰੜ || |- | ''ਹਥਿਆਰ'' || ਸੁਮਨ || rowspan="4" | ਹਿੰਦੀ || |- |1999|| ''ਆ ਅਬ ਲੌਟ ਚਲੇਂ'' || ਲਵਲੀਨ || |- |rowspan="5"|2000|| ''ਏਕ ਸਤ੍ਰੀ'' || ਵੈਸ਼ਾਲੀ || |- | ''ਬਾਦਲ'' || || ਖ਼ਾਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ |- |''ਵਰਨੱਕਾਜ਼ਚਕਾ''|| ਮਾਲਵਿਕਾ || ਮਲਿਆਲਮ || |- | ''ਆਗਾਜ਼'' || ਪੁਸ਼ਪਾ ||rowspan="2" | ਹਿੰਦੀ || |- | ''ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ'' || ਖ਼ੁਦ | ਖ਼ਾਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ |- |rowspan="4"|2001|| ''ਬਾਵਾ ਨਚਦੂ'' || || [[ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] || |- | ''ਹਦ: ਲਾਇਫ਼ ਆਨ ਦ ਐਜ ਆਫ਼ ਦੈਥ'' || || rowspan="7" | ਹਿੰਦੀ || |- | ''ਮੁਝੇ ਮੇਰੀ ਬੀਵੀ ਸੇ ਬਚਾਓ'' || ਅਨੁਰਾਧਾ || |- | ''ਹਮ ਹੋ ਗਏ ਆਪਕੇ'' || ਨਿੱਕੀ || |- |2002|| ''ਹਮ ਤੁਮਾਹਰੇ ਹੈਂ ਸਨਮ'' || ਨੀਤਾ || |- |rowspan="2"|2003|| ''ਮਾਰਕਿਟ'' || ਲੀਸਾ || |- | ''ਬਾਗਬਾਨ'' || ਕਿਰਨ ਮਲਹੋਤਰਾ || |- |2004|| ''[[ਇਸ਼ਕ ਕਯਾਮਤ]]'' || ਸੁਮਨ || |- |2005|| ''ਸੌਦਾ'' || || rowspan="2" | ਹਿੰਦੀ |- |rowspan="2"|2006 || ''ਦੇਵਕੀ'' || ਦੇਵਕੀ || |- | ''ਪੂਰਬ ਔਰ ਪੱਛਮ'' || || [[ਭੋਜਪੁਰੀ]] || |- |rowspan="5"|2008|| ''ਬਿਨਦਾਸ'' || || ਕਨੰੜ || ''ਕਲੂ ਮਾਮਾ'' ਗੀਤ ‘ਚ ਖ਼ਾਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ |- | ''ਮਹਿਬੂਬਾ'' || || ਹਿੰਦੀ || |- | ''ਬੁਧੀਵੰਤਾ'' || ਮੋਨਿਕਾ || ਕਨੰੜ || |- | ''ਗੁਮਨਾਮ - ਦ ਮਿਸਟਰੀ'' || ਰੇਮਨ || ਹਿੰਦੀ || |- | ''ਮਸਤ ਮਜਾ ਮਾਦੀ'' || ਖ਼ੁਦ | rowspan="12" | ਕਨੰੜ || ਖ਼ਾਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ |- |rowspan="5"|2009|| ''ਅੰਜਾਦੁਰ'' || || |- | ''ਸਵਾਰੀ'' || || ਨਾਮਜ਼ਦ, [[ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ- ਕੰਨੜ]] |- | ''ਕਲਾਕਾਰ'' || || |- | ''ਹਰੀਕਥੇ'' || || |- | ''ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ. ਸੈਕਸ਼ਨ 300'' || ਸ਼ੀਲਾ || |- |rowspan="3"|2012|| ''ਸਿਦਲਿੰਗੂ'' || ਆਂਦਾਲਅੰਮਾ || ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ – ਕਨੰੜ<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/And-the-Filmfare-Award-for-Kannada-goes-to-/articleshow/21215657.cms|title=And the Filmfare Award for Kannada goes to... - Times of India|website=The Times of India}}</ref> |- | ''ਸ਼ਿਵਾ'' || ਖ਼ੁਦ | ਖ਼ਾਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ |- | ''ਕਟਾਰੀ ਵੀਰਾ ਸੁਰਸੁਨਦਰਾਂਗੀ'' || ਖ਼ੁਦ | ਖ਼ਾਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ |- |rowspan="4"|2013 || ''ਗਲਾਟੇ'' || || |- | ''ਮਇਅਨਾ'' || ਗੀਤਾ || |- | ''ਜਿਨਕੇਮਰੀ'' || ਖ਼ੁਦ | ਖ਼ਾਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ |- | ''ਅਰ੍ਰਾਮਬਮ'' || ਰਮਿਆ || ਤਾਮਿਲ || |- |rowspan="2"| 2016 || ''ਡੀਲ ਰਾਜਾ'' || || rowspan="5" | ਕੰਨੜ || |- |''ਨੀਰ ਡੋਸੇ'' || ਸ਼ਰਦਾ ਮਨੀ || ਨਾਮਜ਼ਦ, ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਬੈਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ – ਕੰਨੜ<br/>ਨਾਮਜ਼ਦ<br/>ਐਸ.ਆਈ.ਆਈ.ਅ.ਏ. ਅਵਾਰਡ ਫ਼ਾਰ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ ਇਨ ਏ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਰੋਲ ਫੀਮੇਲ -ਕਨੰੜ |- | rowspan="3" |2019 |''ਕਵਲੂਦਾਰੀ'' |ਮਾਧੁਰੀ | |- |''ਦੰਦੁਪਲਿਆ 4'' | | |- |''ਲੇਡੀਜ਼ ਟੇਲਰ'' | |ਫ਼ਿਲਮਿੰਗ |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} k20unfnxltq60gra4qzn2w76x5l9iqs ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ 0 93874 848834 771730 2026-09-30T18:15:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848834 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ | image = Shreya_Ghoshal_at_Filmfare_Awards_South.jpg | caption = 62ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੱਖਣ, 2015 ਵਿਖੇ ਘੋਸ਼ਾਲ | native_name = <!-- Write native name in English language since this is an English Wikipedia page/article. ---> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1984|03|12}} | birth_place =ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ, [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], ਭਾਰਤ<ref name="shreyainter">{{cite news|url=http://www.timesofindia.com/entertainment/hindi/music/news/I-like-my-father-being-the-boss-in-my-life-Shreya/articleshow/27854121.cms|title=I like my father being the boss in my life: Shreya|work=The Times of India|date=25 December 2013|accessdate=12 August 2016}}</ref> | awards = [[#Awards and nominations|See below]] | nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] | residence = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ | alma_mater = ਐਸ ਆਈ ਈ ਐਸ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ, ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਕਾਮਰਸ | occupation = [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ]] | years_active = 1998 – present <!-- Please do not change this. Reason: Her first studio album was released in 1998 --> | home_town = ਰਾਵਤਭਾਤਾ, [[ਰਾਜਸਥਾਨ]], ਭਾਰਤ | spouse = {{marriage|ਸ਼ਿਲਾਦਿੱਤਿਆ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ|5 February 2015}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| * [[ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ|ਪੌਪ]] * [[ਗ਼ਜ਼ਲ]] * [[ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ| ਕਲਾਸੀਕਲ]] * ਭਜਨ }} | instrument = ਵੋਕਲ | label = {{flatlist| * ਸਾਗਰ ਸੰਗੀਤ * ਟਾਈਮਜ਼ ਸੰਗੀਤ * ਸਰੇਗਾਮਾ * ਆਸ਼ਾ ਆਡੀਓ }} | website = {{URL|www.shreyaghoshal.com}} }} }} '''ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ''' (ਜਨਮ [[12 ਮਾਰਚ]] [[1984]])<ref name="i">{{Cite web|url=https://itunes.apple.com/in/artist/shreya-ghoshal/id19715559#fullText|title=Shreya Ghoshal|publisher=iTunes|access-date=16 September 2015}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ [[ਅਸਾਮੀ]], [[ਬੰਗਾਲੀ]], [[ਕੰਨੜ]], [[ਮਲਿਆਲਮ]], [[ਮਰਾਠੀ]], [[ਪੰਜਾਬੀ]], [[ਤਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਆਦਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਛੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ 9 ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਊਥ (ਦੋ ਕੰਨੜ ਲਈ, ਮਲਿਆਲਮ ਲਈ ਚਾਰ, ਤਾਮਿਲ ਲਈ ਦੋ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਲਈ), ਤਿੰਨ ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਐਲਬਮਾਂ ਲਈ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਘੋਸ਼ਾਲ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਗਾਇਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ'' ਜਿੱਤ ਗਈ ਉਹ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ [[ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਬੰਸਾਲੀ]] ਦੀਆਂ ਨਜਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਭੰਸਾਲੀ ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ''ਦੇਵਦਾਸ (2002)'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ, ਬੈਸਟ ਫੈਮਲੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਿਊ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਟੈਲੈਂਟ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਆਰਡੀ ਬਰਮਨ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਘੋਸ਼ਾਲ ਕਈ ਟੀਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਆਂ ਦੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜ ਓਹੀਓ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਟੈਡ ਸ੍ਰਿਕਲੈਂਡ ਨੇ 26 ਜੂਨ 2010 ਨੂੰ "ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ ਦਿਵਸ" ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਵਿੱਚ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਦੇ ਹਾਊਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਦੇ ਚੁਣੇ ਗਏ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ 100 ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ [[ਫੋਰਬਜ਼]] ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। 2017 ਵਿੱਚ, ਘੋਸ਼ਾਲ [[ਮੈਡਮ ਤੁਸਾਦ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ]] ਵਿੱਚ ਮੋਮ ਚਿੱਤਰ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਬਣ ਗਈ। == ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਮਾਰਚ 1984 ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਕੋਟਾ ਨੇੜੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਰਾਵਤਭਾਤਾ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। <ref name="biography sgsite">{{Cite web|url=http://www.shreyaghoshal.com/Biography.aspx?id=$|title=Shreya Ghoshal Biography|publisher=Shreya Ghoshal Official Website|access-date=17 October 2013|archive-date=24 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024114018/http://www.shreyaghoshal.com/Biography.aspx?id=$|dead-url=yes}}</ref>  ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਬਿਸ਼ਨਜੀਤ ਘੋਸ਼ਾਲ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਸਰਮਿਸਤਾ ਘੋਸ਼ਾਲ ਇੱਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।<ref name="saavnbio">{{Cite web|url=http://www.saavn.com/s/artist/shreya-ghoshal-bio/lIHlwHaxTZ0_|title=Shreya Ghoshal Biography|publisher=Saavn|access-date=13 August 2016}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੋਮਿਆਦੀਪ ਘੋਸ਼ਾਲ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/shreyaghoshal/status/202829902653825024|title=Shreya Ghoshal May 17, 2012 status update|date=17 May 2012|publisher=Twitter|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305093309/https://twitter.com/shreyaghoshal/status/202829902653825024|archive-date=5 ਮਾਰਚ 2016|access-date=16 September 2015|dead-url=no}}</ref><ref name="Queen of charts">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/article390455.ece|title=Queen of the charts|last=Nagarajan|first=Saraswathy|date=7 April 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=17 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030063947/http://www.thehindu.com/features/metroplus/article390455.ece|archive-date=30 ਅਕਤੂਬਰ 2013|url-status=dead}}</ref> ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ  ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣ ਲੱਗ ਪਈ ਸੀ। <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Xr6Cox4Zol8|title=Shreya Ghoshal on zoom Baatein UNCUT|date=9 December 2015|publisher=YouTube|access-date=19 February 2016}}</ref> ਸ਼੍ਰੇਆ ਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਰਾਵਤਭੱਟਾ ਦੇ ਅਟੌਮਿਕ ਅਨਰਜੀ ਸੈਂਟਰਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref name="biography sgsite"/> 1995 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਸਬ ਜੂਨੀਅਰ ਪੱਧਰ ਵਿਚ ਲਾਈਟ ਵੋਕਲ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਸੰਗਮ ਕਲਾ ਗਰੁੱਪ ਦੁਆਰਾ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਆਯੋਜਿਤ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਲਾਈਟ ਵੋਕਲ ਸੰਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ। 1997 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਭਾਬਾ ਪਰਮਾਣੂ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਕੀ ਨਗਰ ਦੇ ਅਟੌਮਿਕ ਅਨਰਜੀ ਸੈਂਟਰਲ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਿਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਟੌਮਿਕ ਅਨਰਜੀ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਜੂਨੀਅਰ ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਐਸ.ਆਈ.ਈ.ਐੱਸ. ਕਾਲਜ, ਆਰਟਸ, ਸਾਇੰਸ, ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ ਵਿਖੇ ਦਾਖਲਾ ਲੈ ਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਜੋਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਰਟਸ ਲਈ।<ref name="saavnbio"/><ref name="biography sgsite"/><ref name="facts">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/Shreya-Ghoshal-Lesser-known-facts/photostory/46144375.cms|title=Shreya Ghoshal: Lesser known facts|work=[[The Times of India]]|accessdate=16 September 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150304133418/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/Shreya-Ghoshal-Lesser-known-facts/photostory/46144375.cms|archivedate=4 March 2015}}</ref> ਸ਼੍ਰੇਆ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ [[ਤੰਬੂਰਾ] ਵਿਖੇ ਜਿਆਦਾਤਰ ਬੰਗਾਲੀ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਅਰੰਭ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੇਆ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਵਰਗੀ ਕਲਿਆਣਜੀ ਭਾਈ ਤੋਂ 18 ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਮੁਕਤ ਭੀਦੇ ਨਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।<ref>{{cite web|url=https://www.indianweekender.co.nz/Pages/ArticleDetails/7/1261/New-Zealand/Shreya-Ghoshal-live-in-Auckland|title=Shreya Ghoshal Live In Auckland|accessdate=9 November 2017|date=7 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171108202754/https://www.indianweekender.co.nz/Pages/ArticleDetails/7/1261/New-Zealand/Shreya-Ghoshal-live-in-Auckland |archivedate=8 November 2017|publisher=Indian Weekender}}</ref><ref name="facts"/> ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇੱਕ ਕਲੱਬ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref name="biography sgsite"/> 2000 ਵਿੱਚ, ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਹਿੱਸਾ [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] ਚੈਨਲ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ (ਹੁਣ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਤਆ।<ref>{{cite news|title=Birthday Special: Shreya Ghoshal turns 31 today|url=http://post.jagran.com/birthday-special-shreya-ghoshal-turns-31-today-1426131892|work=[[Dainik Jagran]]|date=12 March 2015|accessdate=12 March 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402171822/http://post.jagran.com/birthday-special-shreya-ghoshal-turns-31-today-1426131892|archivedate=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|title=Birthday special: आज है सरगम के पहले शब्द जैसी श्रेया घोषाल का जन्मदिन जाने कौन से हैं उनके टॉप टेन सांग|url=http://inextlive.jagran.com/happy-birthday-shreya-ghoshal-201503120003|work=[[inext]]|date=12 March 2015|accessdate=12 March 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402164523/http://inextlive.jagran.com/happy-birthday-shreya-ghoshal-201503120003|archivedate=2 April 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/happy-birthday-shreya-ghosal/922743/|title=Happy Birthday Shreya Ghosal|work=The Indian Express|date=12 March 2012|accessdate=30 September 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140409220731/http://archive.indianexpress.com/news/happy-birthday-shreya-ghosal/922743/|archivedate=9 April 2014}}</ref> 5 ਫਰਵਰੀ 2015 ਨੂੰ, ਸ਼੍ਰੇਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸ਼ੀਲਾਦਿੱਤਿਆ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਰਸਮਾਂ ਰਿਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref>{{cite news|title=Photo of the day: Shreya Ghoshal ties the knot with childhood sweetheart Shiladitya|url=http://www.ibnlive.com/news/movies/photo-of-the-day-shreya-ghoshal-ties-the-knot-with-childhood-sweetheart-shiladitya-965782.html|publisher=CNN-IBN|date=6 February 2015|accessdate=6 February 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150609000745/http://www.ibnlive.com/news/movies/photo-of-the-day-shreya-ghoshal-ties-the-knot-with-childhood-sweetheart-shiladitya-965782.html|archivedate=9 June 2015}}</ref> ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼੍ਰੇਆ ਉਸ ਨਾਲ ਤਕਰੀਬਨ 10 ਸਾਲ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੇਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਹੈ।<ref>{{cite news|title=Balance music and education: Shreya|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Balance-music-and-education-Shreya/articleshow/5291639.cms|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=7 July 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180105001055/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Balance-music-and-education-Shreya/articleshow/5291639.cms|archivedate=5 January 2018}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗੀਤ "ਗਨਰਾਜ ਰੰਗੀ ਨਾਚਾਤੋ" ਸੀ ਜੋ ਮਰਾਠੀ ਦੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਦਾ ਕਵਰ ਵਰਜ਼ਨ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੀਤ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ "ਬੇਂਦੇਚੀ ਬੀਨਾ" ਸੀ, ਜੋ 1 ਜਨਵਰੀ 1998 ਨੂੰ 14 ਟਰੈਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਕੁਝ ਐਲਬਮਾਂ "ਓ ਤੋਤਾ ਪਾਖੀ ਰੇ", ਏਕਤੀ ਕਥਾ (1999), ਅਤੇ "ਮੁਖੋਰ ਪਰਾਗ" (2000) ਹਨ। ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ "ਰੁਪਸੀ ਰਾਤੇ" (2002) ਦਰਜ ਕੀਤੀ। ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੇ "ਬਨੋਮਾਲੀ ਰੇ" (2002), ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੀਨਾ ਅਚੇ ਕੇ (2007) ਵਰਗੇ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। === ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਡੇਬਿਊ === ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੰਜੇ ਲੀਲਾ ਭੰਸਾਲੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਦੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਦੇ 75ਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਭੰਸਾਲੀ ਦੀ ਮਾਂ ਇਸ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਘੋਸ਼ਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਭੰਸਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇਖਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਆ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਭੰਸਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਦਾਸ (2002) ਵਿੱਚ ਪਾਰੋ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਘੋਸ਼ਾਲ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/shreya-ghoshal-mn0000600596/biography|title=Shreya Ghoshal|publisher=[[AllMusic]]|access-date=22 September 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001172221/http://www.allmusic.com/artist/shreya-ghoshal-mn0000600596/biography|archive-date=1 October 2015}}</ref> ਸੰਨ 2000 ਵਿੱਚ, ਭੰਸਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਇਸਮਾਈਲ ਦਰਬਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਦੇਵਦਾਸ" ਦੀ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਪਾਤਰ ਪਾਰੋ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਬਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{cite news|title=Singing in Devdas was God's greatest gift: Shreya Ghoshal|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/calcutta-times/Singing-in-Devdas-was-Gods-greatest-gift-Shreya-Ghoshal/articleshow/16690191.cms|last=Dasgupta|first=Priyanka|work=The Times of India|access-date=23 July 2012|date=21 July 2002|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104005632/http://timesofindia.indiatimes.com/city/calcutta-times/Singing-in-Devdas-was-Gods-greatest-gift-Shreya-Ghoshal/articleshow/16690191.cms|archive-date=4 November 2012}}</ref> ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ, ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ, ਵਿਨੋਦ ਰਾਠੌੜ, ਕੇਕੇ, ਅਤੇ ਜਸਪਿੰਦਰ ਨਰੂਲਾ ਵਰਗੇ ਸਥਾਪਤ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, "ਸਿਲਸਿਲਾ ਯੇ ਚਾਹਤ ਕਾ", "ਬੇਰੀ ਪਿਆ", "ਚਲਕ ਚਲਕ", "ਮੋਰੇ ਪਿਆ", ਅਤੇ "ਡੋਲਾ ਰੇ ਡੋਲਾ" ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਪੰਜ ਗੀਤ ਗਾਏ।<ref>{{cite web|title=Original Soundtrack Devdas|url=http://www.allmusic.com/album/devdas-original-soundtrack-mw0001261240|publisher=AllMusic|access-date=29 September 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151001173146/http://www.allmusic.com/album/devdas-original-soundtrack-mw0001261240|archive-date=1 October 2015}}</ref> ਉਹ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ "ਬੈਰੀ ਪਿਆ" ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੇੜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਨੋਟਬੁੱਕ ਸਟੂਡੀਓ ਦੇ ਡਾਊਨਟਾਈਮ ਦੌਰਾਨ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। "ਬੈਰੀ ਪਾਈ" ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ "ਡੋਲਾ ਰੇ" (ਕਵਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ)<ref name="FILMF">{{cite web|url=https://www.imdb.com/event/ev0000245/2003/|title=Filmfare Awards (2003)|publisher=[[IMDb]]|access-date=5 July 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314213634/http://www.imdb.com/event/ev0000245/2003/|archive-date=14 March 2016}}</ref> ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਔਰਤ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ "ਬੇਰੀ ਪੀਆ" ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਔਰਤ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਆਰ.ਡੀ.ਬਰਮਨ. ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗਾਣੇ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਬਸ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕੇ ਗਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ, ਮੈਂ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਮਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਦੇਖੀ। ਫਿਰ ਸੰਜੇ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਗਾਣਾ ਇੰਨਾ ਵਧੀਆ ਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ 'ਚ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।"<ref name="voice of paro">{{cite web|last=Kulkarni|first=Ronjita|title=I simply closed my eyes and sang|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/jul/10shreya.htm|publisher=[[Rediff.com]]|access-date=4 October 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151012224818/http://www.rediff.com/entertai/2002/jul/10shreya.htm|archive-date=12 October 2015|df=dmy-all}}</ref> ==ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮ== ਘੋਸ਼ਾਲ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। 2013 ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ]] ਅਤੇ [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] ਗਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ, ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿਚ ਡੱਲਾਸ ਬਰੁਕਸ ਸੈਂਟਰ, ਸਿਡਨੀ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿਚ ਵੋਡਾਫੋਨ ਈਵੈਂਟਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ ਦੇ ਸ਼ਾਰਜਾਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। 2006 ਵਿੱਚ, ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ, ਸੁਨੀਧੀ ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮਕ ਦਵਾਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, 2010 ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਥੀਮ ਗਾਣਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੇਠਲੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ==ਕਲਾਤਮਕ ਕਲਾਕਾਰੀ== ===ਪ੍ਰਭਾਵ=== ਘੋਸ਼ਾਲ ਦੀਆਂ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਯਾਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਸਰਵਮਿਸ਼ਾ ਘੋਸ਼ਾਲ, ਕਲੱਬਾਂ ਵਿਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਬੰਗਾਲੀ ਗਾਣੇ ਸੁਣ ਰਹੀ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਉਸਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਆਲੋਚਕ ਹੈ। ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੇ ਕੇ ਐਸ ਚਿਤ੍ਰਾ, [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]], [[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ]], [[ਗੀਤਾ ਦੱਤ]], [[ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ]], [[ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ]], ਇਲਾਇਰਾਜਾ ਅਤੇ [[ਮੁਕੇਸ਼]] ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਵਜੋਂ [[ਜਗਜੀਤ]] ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਲਿਆ ਹੈ। ===ਆਵਾਜ਼=== ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੇ ਘੱਟ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਟਰੋ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ "ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟ ਦਾ ਸੋਪਰਾਨੋ" ਕਿਹਾ। ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹੋਣ ਲਈ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੈਮਾਨੇ ਦੇ ਉੱਚੇ ਨੋਟ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੀਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ''ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ'' ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਮਕਾਲੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ, ਈਰਖਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ "ਉਸਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਹਿਜਤਾ ਹੈ।" ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਹੋਰ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ: “[ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼] ਦਾ ਸ਼ਹਿਦ-ਡੁਬੋਇਆ ਮੋਹ, ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਰੂਰਤ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਸ਼ਰਾਰਤੀ, ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ, ਗੰਭੀਰ, ਉਦਾਸ, ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਵਿਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ '' ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਪੱਖੀ ਗਾਇਕਾ '' ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇੰਡੀਆ ਵੈਸਟ ਨੇ "ਹੇਠਲੇ ਰਜਿਸਟਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਨੋਟਾਂ ਵੱਲ" ਵਹਿਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ। ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਘੋਸ਼ਾਲ ਕਲਾਸੀਕਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਵਪਾਰਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਗਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ "ਵੰਨਪੁਣਾਪ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ" ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਘੋਸ਼ਾਲ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਵੀਰਜੀ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਪਲੇਅਬੈਕ ਵਿਚ ਇਕ ਸੰਪਤੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ "ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ"। ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸ਼ੇਖਰ ਰਵਜਿਆਨੀ ਨੇ ਘੋਸ਼ਾਲ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਬਹੁਪੱਖਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]] qh224uxf4xdk8s8b76g4bmfzj6za6xr ਵਿਜੈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਈਮਾਨੀ 0 94150 848752 573920 2026-09-30T14:11:18Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848752 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਵਿਜੈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਈਮਾਨੀ|image=<!-- just the filename, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] -->|birth_date=14 ਮਈ 1957<!-- {{Birth date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|df=yes|Month DD, YYYY}} -->|birth_place=[[ਕੁਰਨੂਲ]], [[ਅੰਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]|death_date=15 ਜਨਵਰੀ 2009 (ਉਮਰ 51)<!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->|death_place=[[ਓਹੀਓ]]|occupation=[[ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ]]}}'''ਵਿਜੈ ਲਕਸ਼ਮੀ ਈਮਾਨੀ''' (14 ਮਈ 1957 - 15 ਜਨਵਰੀ 2009) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ [[ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ|ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ]] ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲੀਵਲੈਂਡ, ਓਹੀਓ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਅਮਰੀਕੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨੌਰਥਈਸਟ ਓਹੀਓ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਥਈਸਟ ਓਹੀਓ ਓਲੀਓ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਗਰੇਟਰ ਕਲੀਵਲੈਂਡ ਏਸ਼ੀਅਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗਠਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਜ਼ (ਐੱਫ ਆਈ ਸੀ ਏ) ਦੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਬਣੇ। ਉਸਨੂੰ 2011 ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਮੈਡਲ, ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="hindi2012">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/article2559603.ece|title=Obama honours Indian-American activist Vijaya Emani|publisher=[[The Hindu]], India|access-date=18 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126185232/http://www.thehindu.com/news/national/article2559603.ece|archive-date=26 ਜਨਵਰੀ 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-22/nri-achievers/30310435_1_indian-american-president-obama-origin|title=India-born achievers shine in White House honours list|date=22 October 2011|publisher=[[The Times of India]]|access-date=2017-06-05|archive-date=2012-07-08|archive-url=https://archive.today/20120708032419/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-10-22/nri-achievers/30310435_1_indian-american-president-obama-origin|dead-url=yes}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2009]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜ ਕਰਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ]] 94vo6c5paaun6cswjp67w3ejszgrusr ਵਿਦਿਸ਼ਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ) 0 94318 848757 825247 2026-09-30T14:19:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848757 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name= Vidisha Srivastava |image= Vidisha Srivastava.jpeg |image_size= |caption= |residence= |nationality= [[ਭਾਰਤੀ]] |ethnicity= |citizenship= |alma_mater= |occupation= [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] |known_for= |style= |home_town= |parents= |awards= |net_worth= }} '''ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ''' ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਮ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਜਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਵਿੱਦਿਤਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਸ਼ਾਨਵੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਹੈ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{cite web|url=http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|title=Small town gal with big dreams &#124; Deccan Chronicle|date=2013-10-16|publisher=Archives.deccanchronicle.com|accessdate=2014-02-16|archive-date=2014-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221064138/http://archives.deccanchronicle.com/131016/entertainment-sandalwood/article/small-town-gal-big-dreams|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ ਜੀਵ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਗਰੈਜੁੲੇਸ਼ਂ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਮਗਰੋਂ ਵਿਜ਼ਨੈਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="archive1">{{cite web|url=http://lite.epaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=25&sectid=edid=&edlabel=TOIA&mydateHid=16-05-2011&pubname=&edname=&articleid=Ar02501&publabel=TOI|title=Times of India Publications|date=2011-05-16|publisher=Web.archive.org|accessdate=2014-02-16|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140216205336/http://lite.epaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=25&sectid=edid=&edlabel=TOIA&mydateHid=16-05-2011&pubname=&edname=&articleid=Ar02501&publabel=TOI|archivedate=16 February 2014}}</ref> ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15ਵਿਆਂ 'ਚ ਐਸ.ਪੀ. ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟਜ਼ ਦੀ ਮਾਂ ਈਦਾਰੀ ਮਧਿਆ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।<ref>{{cite web |url=http://www.cinegoer.net/reviews/maaiddarimadhya.htm |title=Telugu Movie Reviews - Maa Iddari Madhya |publisher=CineGoer.com |date=2006-09-08 |accessdate=2014-02-16 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222053254/http://www.cinegoer.net/reviews/maaiddarimadhya.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/review/8708.html |title=Maa Iddari Madhya Telugu Movie Review - cinema preview stills gallery trailer video clips showtimes |publisher=Indiaglitz.com |date=2006-09-08 |accessdate=2014-02-16 |archive-date=2014-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104010719/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/review/8708.html |url-status=dead }}</ref> 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 2007 ਦੇ ਅਰੰਭ 'ਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ, ਆਲਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਈ.ਵੀ.ਵੀ. ਸਤਯਾਨਾਰਾਇਣਾ ਦੀ ਐਥੀਲੀ ਸੱਤੀਬਾਬੂ ਐਲ.ਕੇ.ਜੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਐਥੀਲੀ ਸੱਤੀਬਾਬੂ ਐਲ ਕੇ ਜੀ ਹਿੱਟ ਰਹੀ।<ref>{{cite web |url=http://www.telugucinema.com/c/publish/featurearticles/boxofficereport_2007_printer.php |title=Box - Office Report 2007 |publisher=TeluguCinema.Com |date=2007-12-25 |accessdate=2014-02-16 |archive-date=2012-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120806095054/http://www.telugucinema.com/c/publish/featurearticles/boxofficereport_2007_printer.php |dead-url=yes }}</ref> ਵਨਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਆਲਾ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਸ਼ਾ “ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਇਕਲੌਤਾ ਚਿਹਰਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗਲੈਮਰ ਕਲਾਇੰਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ”। <ref>{{cite web |url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/reviews/2007/alaareview050307.html |title=Alaa Review - Oneindia Entertainment |publisher=Entertainment.oneindia.in |date=2007-03-05 |accessdate=2014-02-16 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222040506/http://entertainment.oneindia.in/telugu/reviews/2007/alaareview050307.html |dead-url=yes }}</ref> ਅਥੀਲੀ ਸੱਤੀਬਾਬੂ ਐਲਕੇਜੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਬਾਰੇ, ਸੀ.ਫੀ. ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਡਾਂਸ ਸੀਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੈ।"<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/attili-sattibabu-lkg-review-telugu-14425393.html |title=Movie Review : Attili Sattibabu LKG |publisher=Sify.com |date= |accessdate=2014-02-16}}</ref> ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਡੀਆਗਲਿਟਜ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਨੇ ਗਲੈਮਰ ਸਲੋਟ ਨੂੰ ਭਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।"<ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/review/9047.html |title=Athili Sathibabu LKG Telugu Movie Review - cinema preview stills gallery trailer video clips showtimes |publisher=Indiaglitz.com |date=2007-04-09 |accessdate=2014-02-16 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222204252/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/review/9047.html |url-status=dead }}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2007 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਾਲੀ ਨਲਯੁਥਾ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, “ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹੀ ਵਿਕਲਪ ਹੈ”, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੈਡਿਫ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ “ਅਜੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਿਖਣਾ ਕਿ ਅਭਿਨੈ ਕੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਗਲੈਮਰਸ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ।”<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/Nali-NaliyuthaKannada/movie-review/2328368.cms |title=Nali Naliyutha(Kannada) - The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date= |accessdate=2014-02-16}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/nali/20070903.htm |title=Nali Naliyutha: Just average - Rediff.com Movies |publisher=Rediff.com |date=2007-09-03 |accessdate=2014-02-16}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਕਥਾਵਰਾਇਣ ਸੀ<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/jun/03ssk.htm |title=Kathavaraayan, a mindless outing |publisher=Rediff.com |date= |accessdate=2014-02-16}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/the-k-factor-kaathavaraayan/article1434463.ece |title=The K factor - Kaathavaraayan |publisher=The Hindu |date=2008-06-06 |accessdate=2014-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222074424/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/the-k-factor-kaathavaraayan/article1434463.ece |archive-date=2014-02-22 |url-status=dead}}</ref>, ਜੋ ਕਿ 2008 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਲੱਕੀ ਜੋਕਰਜ਼ 2011 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/lucky-jokers-review-malayalam-14968762.html |title=Movie Review : Lucky Jokers |publisher=Sify.com |date= |accessdate=2014-02-16}}</ref> ਉਹ 2012 ਵਿੱਚ ਦੇਵਰਾਇਆ ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ ਅਤੇ 123telugu.com ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੀ ਸੀ ਅਤੇ "ਜੇਕਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਵਿੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ, ਵਿਰਾਟ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/viraat-shooting-from-feb-22-news-kannada-mcwrfqahach.html |title=Viraat shooting from Feb 22 |publisher=Sify.com |date=2012-02-22 |accessdate=2014-02-16}}</ref> == ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ == ਪ੍ਰੇਮ {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ ! ਰੋਲ ! ਭਾਸ਼ਾ ! Notes |- | 2005 | ਅਭਿਮਾਨੀ <br> |ਸ਼ਹਿਬਾਨੀ<br> | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|Telugu]] |- | 2007 | ''ਅਲਾ'' | Telugu |- | 2007 | ਪਵਿਤਰਾ | Telugu |- | 2007 | ''ਅਥਲੀ ਸਤੀਬਲੂ ਐਲਕੇਜੀ'' | ਅਮੁਲੁ | Telugu |- | 2007 | ''ਨਲੀ ਨਲੀਯੁਥਾ'' |ਜੈਨੀਫਰ | [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|Kannada]] |- | 2008 | ''ਕਥਾਵਰਯਨ'' |ਮਲਾਥੀ<br> | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|Tamil]] |- | 2011 | ''ਲਕੀ ਜੋਕਰਸ'' | ਲਕਸ਼ਮੀ ਥਮਪੁਰਤੀ | [[ਮਲਿਆਲਮ|Malayalam]] |- | 2012 | ''ਦੇਵਰਿਆ'' | ਸਵਪਨਾ | Telugu |- | 2016 | ''ਵਿਰਾਟ'' | Spoorthi | Kannada |- | 2016 | ਜਾਨਾਥਾਗਰਾਜ <br> | Raghava's Girlfriend | Telugu |- | 2017-Present |''ਯੇਹ ਹੈ ਮੁਹੱਬਤੇਂ'' |ਰੌਸ਼ਨਿ<br> | Hindi | Debut Hindi serial |} == References == {{Reflist|2}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Vidisha Srivastava|ਵਿਦਿਸ਼ਾ (ਅਦਾਕਾਰਾ)}} * {{IMDb name|3170184}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] jz69n2x1k9p9ode485upvhbde9geva4 ਸਾਕਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ 0 94652 848841 757201 2026-09-30T18:38:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848841 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸਾਕਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ|birth_date=10 ਮਾਰਚ 1989|birth_place=[[ਮੇਰਠ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]]|occupation=[[ਅਦਾਕਾਰਾ]], ਮਾਡਲ|height={{height|ft=5|in=8}}<ref>{{cite web|url=http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/6251553.cms?curpg=16|title=SAKSHI GULATI - PROFILE|date=3 September 2013|accessdate=20 August 2007|work=[[The Times of India]]|archive-date=3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403100928/http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/6251553.cms?curpg=16|url-status=dead}}</ref>}}'''ਸਾਕਸ਼ੀ ਗੁਲਾਟੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ [[ਅਦਾਕਾਰ|ਅਦਾਕਾਰਾ]] ਹੈ। ਉਹ ਫੈਮੀਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2007 ਦੀ ਰਨਰ-ਅਪ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੀ 2008 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਟਰੈਕਟ<ref name="thehindu.com">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/contract-with-bollywood/article1420053.ece|title=Contract with Bollywood|date=5 July 2008|work=[[The Hindu]]|accessdate=22 August 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/sakshis-hot-photoshoot/Sakshi-Gulatis-hot-photoshoot/articleshow/12852034.cms|title=Sakshi Gulati looks sexy in a photoshoot.|website=[[Times Internet]]}}</ref> ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ 'ਦ ਫ਼ਿਲਮ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਅਤਿਆਚਾਰ' (2010), ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਕੇ.ਐਸ.ਡੀ. ਅਪਾਲਰਾਜ (2011) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.imdb.com/name/nm3035701/|title=Sakshi Gulati|website=IMDb}}</ref> ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸ ਵਾਲੀ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਅਤੇ ਜੀ.ਅਸ਼ੋਕ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਵਿਘਨੇਸ਼ ਕਾਰਤਿਕ ਸਿਨੇਮਾ ਬੈਨਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਚਿੱਤਰੰਗਾਡਾ<ref>{{Cite web|url=http://www.ytalkies.com/tollywood-film-news/chitrangada-wrapped-up|title=‘Chitrangada’ wrapped up|date=3 September 2013|website=Y Talkies|access-date=17 August 2015|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304054820/http://www.ytalkies.com/tollywood-film-news/chitrangada-wrapped-up|dead-url=yes}}</ref> ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।  == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਸਾਕਸ਼ੀ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਆਰਮੀ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ (ਹੋਂਜ) ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਅਦਾਕਾਰੀ, ਕਥਕ ਅਤੇ ਸਲਸਾ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤੈਰਾਕ ਅਤੇ ਘੋੜਾ-ਸਵਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/telly-actor-nishant-malkani-celebrates-birthday-with-friends/229840|title=Telly actor Nishant Malkani celebrates birthday with friends|date=3 September 2013|website=[[Mid Day]]|access-date=22 August 2015}}</ref> ਫੈਮੀਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ 2007 ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਮਾਡਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਲਜ਼ ਲਾਈਫਸਟਰੀ ਫੈਸ਼ਨ ਵੀਕ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਗੰਗਵਾਨੀ, ਨੀਟਾ ਲੂਲਾ, ਆਸ਼ਿਮਾ ਲੀਨਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾ ਲੱਲਾ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਲਈ ਰੈਂਪ 'ਤੇ ਚਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੈਮਸੰਗ, ਬੇਨੇਟਨ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਜਿਹੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਿੰਟ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਹਿਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਾਕਸ਼ੀ ਨੇ ਪੋਂਡਸ ਅਤੇ ਦਿਵਾ ਸਾੜੀ ਵਰਗੇ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਵਿਡੀਓ ਵਿਗਿਆਪਨ ਵੀ ਕੀਤੇ ਹਨ।  == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 58px;" ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਭਾਸ਼ਾ |- | 2007 |''ਦਿੱਲੀ ਹਾਇਟ'' | ਸਵੀਟੀ | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] |- | 2008 |''ਕੰਟਰੈਕਟ'' | ਈਯਾ | ਹਿੰਦੀ |- | 2010 | ''ਦ ਫ਼ਿਲਮ ਇਮੋਸ਼ਨਲ ਅਤਿਆਚਾਰ'' | ਐਸ਼ਵਰਿਆ | ਹਿੰਦੀ |- | 2011 | ''ਕੇ.ਐਸ.ਡੀ. ਅਪਾਲਰਾਜ'' | ਕਨਿਸ਼ਕਾ | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] |- | 2017 | ''ਚਿਤਰੰਗਡਾ'' | ਸਮਯੁਕਤਾ | ਤੇਲਗੂ |- | 2017 | "ਦੁਸ਼ਮਨ" | ਰਹੇਆ | [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਮਾਡਲਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ]] 79pghhexussm2qm04ghx0sc2jauhtma ਸਰਸਵਤੀ ਰਾਜਾਮਨੀ 0 102733 848801 542346 2026-09-30T16:30:07Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848801 wikitext text/x-wiki '''ਸਰਸਵਤੀ ਰਾਜਾਮਨੀ''' ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ (ਆਈਐਨਏ) ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਭਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਵਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। == ਬਚਪਨ == ਰਾਜਮਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਯਾਂਗੋਨ]], [[ਮਿਆਂਮਾਰ|ਬਰਮਾ]] (ਅਜੋਕੇ ਮਿਆਂਮਾਰ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਯਾਂਗੋਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਭਾਰਤੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਹਿਮਾਇਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ ਪੈਸਾ ਵੀ ਭਰਿਆ।<ref name="thehindu1">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/2005/06/17/stories/2005061715060400.htm|title=An INA veteran lives in penury|date=Jun 17, 2005|work=The Hindu|accessdate=30 November 2016}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="rediff">{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2005/aug/26spec2.htm|title=The forgotten spy|date=August 26, 2005|website=Reddif.com|accessdate=30 November 2016}}</ref> 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਹ, ਨੇਤਾ ਜੀ [[ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ]] ਦੇ ਰੰਗੂਨ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਆਈਐਨਏ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।  == ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਮੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ == 1942 ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾਮਨੀ ਨੂੰ ਆਈਐਨਏ ਦੇ ਝਾਂਸੀ ਰੈਜਮੈਂਟ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੀ ਫੌਜੀ ਖੁਫੀਆ ਵਿੰਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।<ref name="telegraph">{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1050622/asp/nation/story_4899986.asp|title=Jaya dole for Netaji spy|date=June 22, 2005|work=The Telegraph|accessdate=30 November 2016}}</ref> ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਨੇਤਾਜੀ ਨੇ [[ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈਐਨਏ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। == ਮੌਤ == ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸ਼੍ਰੀ ਸਰਸਵਤੀ ਰਾਜਮਨੀ ਦੀ [[13 ਜਨਵਰੀ]] [[2018]] ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਦੌਰੇ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਪੀਟਰਸ ਕਲੋਨੀ, ਰਯਾਪੇਟਾਹ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ II ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ‎]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] i0sbkfv6w7kqj3lrgypzmrnf7bprlcb ਵਿਕਰਮ (ਅਭਿਨੇਤਾ) 0 104746 848746 573897 2026-09-30T14:04:44Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848746 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਵਿਕਰਮ|image=Vikram.jpg|caption=ਵਿਕਰਮ 2014 ਵਿੱਚ|birth_name=ਕੈਨੇਡੀ ਜੌਨ ਵਿਕਟਰ|birth_date={{birth-date and age|17 April 1966}}<ref>http://www.sify.com/movies/surprise-b-day-cake-for-vikram-on-sketch-set-news-tamil-rerkcviaiejij.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/actor-vikram-turned-50-last-wee/article8513713.ece |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180206190438/http://www.thehindu.com/features/cinema/actor-vikram-turned-50-last-wee/article8513713.ece |archive-date=2018-02-06 |url-status=dead}}</ref>|birth_place=ਸਲੇਮ, ਮਦਰਾਸ ਸਟੇਟ, ਇੰਡੀਆ<br />|occupation=* * ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ * ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ * ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ * ਆਵਾਜ਼ ਅਭਿਨੇਤਾ|years active=1990–ਮੌਜੂਦ|years_active=1990–present|spouse=ਸ਼ੈਲਾਜਾ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ|children=2|awards=<div>ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ (2003)</div><div>ਸਟੇਟ ਬੈਸਟ ਐਕਟਰ (1999, 2003)</div><div>ਕਾਲੀਆਮਾਨੀ (2004)</div>}}'''ਵਿਕਰਮ''' (17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1966), ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿਆਣ ਵਿਕਰਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ [[ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸੱਤ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਦੂਜੀਆਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਨ ਅਤੇ ਮਈ 2011 ਵਿੱਚ ਪੀਪਲਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਮਿਲਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨ ਡਾਕਟਰੇਟ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1990 ਦੀ ਫਿਲਮ 'ਐਨ ਕਢਾਲ ਕੰਨਾਨੀ' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਜਟ ਤਾਮਿਲ, ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਚੋਂ ਕਈ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਲਾ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਫਿਲਮ ਸੇਤੂ (1999) ਦੀ ਸਫਲਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਇੱਕ ਬਦਮਾਸ਼ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਕਰਮ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਸਫਲ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਵਿਕਰਮ ਢਿੱਲ (2001), ਜੇਮਿਨੀ (2002), ਧੂਲ (2003) ਅਤੇ ਸੈਮੀ (2003) ਦੇ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਕਰਮ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸਮੁਰਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਬਿਨ ਹੁੱਡ-ਐਸਕ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। 2003 ਵਿਚ, ਬਾਲਾ ਦੀ ਪੀਠਾਮਗਨ ਵਿੱਚ ਔਟਿਜ਼ਮ ਸਪੈਕਟ੍ਰਮ ਦੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਕਰਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੇ ਪੂਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।<ref name="pithwin">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2004/08/20/stories/2004082001760100.htm|title=Vikram, the Victor|last=Kumar, Ashok|date=20 August 2004|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20150201091647/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2004/08/20/stories/2004082001760100.htm|archive-date=1 February 2015|dead-url=no|access-date=31 July 2011}}</ref> ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਬਲਾਕਬੱਸਟਰ ਅਨੀਅਨ (2005) ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨਾਲ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੇ ਵੀ ਕੰਟਾਸਵਾਮੀ (2009) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਵੀਰਾਈਆ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਰਿਆਣੇ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਇੱਕ ਆਦਿਵਾਸੀ ਆਗੂ ਨੇ ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਦੇ ਰਾਵਣਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਾਈ ਥਿਰੁਮਗਲ (2011) ਵਿੱਚ ਛੇ ਸਾਲ ਦੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਬਾਲਗ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਰੋਮਾਂਸਵਾਦੀ ਥ੍ਰਿਲਰ (2015) ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਇ ਦੀਆਂ ਰਿਵਿਊਆਂ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 35 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਦੀ ਕਟੌਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/vikrams-i-box-office-shankars-film-completes-50-day-milestone-theatres-625176|title=Vikram's 'I' Box Office: Shankar's Film Completes 50-Day Milestone in Theatres|date=4 March 2015|website=International Business Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402130922/http://www.ibtimes.co.in/vikrams-i-box-office-shankars-film-completes-50-day-milestone-theatres-625176|archive-date=2 April 2015|dead-url=no}}</ref> ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨੁੱਖੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ 2011 ਵਿੱਚ ਯੂਥ ਐਂਬੌਇਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਜੀਵਿਆ ਟਰੱਸਟ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਅਤੇ ਖਾਸ ਬੱਚਿਆਂ, ਵਿਦਿਆ ਸੁਧਾ, ਦਾ ਇੱਕ ਐਂਬੈਸਾਗਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵਿਆ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ ਰਹੇ ਸਨ। ਥਿਰੂਮਗਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ੀ ਅੱਖ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕਲਿਆਣ ਸੰਘ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੀਡਿਓ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ 2015 ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੇਨਈ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਹੜ੍ਹ ਰਾਹਤ ਗੀਤ। <ref name="vikramun">{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/155996/vikram-happy-being-chosen-un.html|title=Vikram happy at being chosen UN Youth envoy|date=23 April 2010|website=[[Deccan Herald]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110515134019/http://www.deccanherald.com/content/155996/vikram-happy-being-chosen-un.html|archive-date=15 May 2011|dead-url=no|access-date=7 January 2011}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ == ਵਿਕਰਮ ਦਾ ਜਨਮ ਕਨੇਡੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮਸੀਹੀ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੌਨ ਵਿਕਟਰ (ਉਰਫ ਵਿਨੋਦ ਰਾਜ), ਪਰਮਕੁਦੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਕਰਮ ਥੀਏਟਰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਡਾਂਸ ਫਾਰਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਬਣਨ ਲਈ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ, ਵਿਕਰਮ ਦੀ ਮਾਂ, ਇੱਕ ਸਬ-ਕੁਲੈਕਟਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਤੋਗਰਾਜਨ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਪਿਤ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਅਦਾਕਾਰ ਹੈ।<ref name="flopactor">{{Cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1060604/asp/look/story_6303930.asp|title=Southern spice|last=Sreedhar, Sridevi|date=4 June 2006|website=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102154911/http://www.telegraphindia.com/1060604/asp/look/story_6303930.asp|archive-date=2 November 2012|dead-url=no|access-date=31 July 2011}}</ref><ref name="fatheractor">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/fr/2005/03/04/stories/2005030401210200.htm|title=Still the regular guy|last=Narasimham, N. L|date=4 March 2005|website=The Hindu|access-date=31 July 2011|archive-date=21 ਮਾਰਚ 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050321043429/http://www.hindu.com/fr/2005/03/04/stories/2005030401210200.htm|dead-url=yes}}</ref> ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਨਾਲ, ਵਿਕਰਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸੀ। <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/did-you-know-/Vikram-and-Prashanth-are-cousins/articleshow/39683316.cms|title=Prasand ans vikram are cousins|date=August 5, 2014|publisher=[[The Times of India]]|access-date=August 16, 2014}}</ref> ਵਿਕਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਅਰਵਿੰਦ ਹੈ ਜੋ ਦੁਬਈ, ਯੂ.ਏ.ਈ. ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 2008 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਸੋਰਜਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਲਨਾਇਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਖਿਰਕਾਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਿਕਰਮ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਅਨੀਤਾ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ. ਵਿਕਰਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕਰੀਨ ਨਾਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਕੈਨੇਡੀ ਨੂੰ ਨਾਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਵਿਕਰਮ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਕਰਮ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੇਨੇਡੀ ਤੋਂ "ਕੇ", ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ "ਰਾ" ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਤੋਂ "ਰਾਮ", ਮੇਰਿਸ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="caravan">{{Cite web|url=http://www.caravanmagazine.in/arts/man-steel|title=Man of Steel|last=Rangan, Baradwaj|date=1 December 2013|website=The Caravan Magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20150918094317/http://www.caravanmagazine.in/arts/man-steel|archive-date=18 September 2015|dead-url=no|access-date=8 April 2014}}</ref> ਵਿਕਰਮ ਸਲੇਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਪਹਾੜੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਮੋਂਟਫੋਰਟ ਸਕੂਲ, ਯਰਕੌਡ, ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 1983 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕਰਾਟੇ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਛੇਤੀ ਐਕਸਪੋਜ਼ਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਵਿਕਰਮ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਕਲੱਬ ਦੇ ਖੰਭਾਂ 'ਤੇ ਖਿੱਲਰ ਗਏ ਅਤੇ ਮੌਲਵੀਰ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਸਪਲੇਅ ਆਫ ਦ ਹੋਲੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਸਰ ਬੈਕਸਸਟੇਜ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਕਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੌਓਲਾ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਾਟਕੀ ਕਲੱਬ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਵਿਕਰਮ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਸ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਇਨ ਬੂਟਨੀ ਕੋਰਟ-ਮਾਰਸ਼ਲ ਅਤੇ ਪੀਟਰ ਸ਼ੱਫਰ ਦੀ ਬਲੈਕ ਕਾਮੇਡੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਐਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਈਆਈਟੀ ਮਦਰਾਸ ਵਿਖੇ ਕਰਵਾਏ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰੀਨ ਐਕਟਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿਕਰਮ ਨੂੰ ਘਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਦੌਰਾਨ ਟਰੱਕ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਲੱਗੀ ਸੱਟ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਲੱਤ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ 23 ਸ਼ੀਟੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ।<ref name="redwin">{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2004/aug/17vikram.htm|title=Vikram's obsession gets its reward|last=Warrier, Shobha|date=17 August 2004|publisher=[[Rediff]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718203136/http://www.rediff.com/movies/2004/aug/17vikram.htm|archive-date=18 July 2011|dead-url=no|access-date=31 July 2011}}</ref><ref name="mint">{{Cite web|url=http://www.livemint.com/2010/06/17200701/8216My-blood-group-is-B-an.html|title=‘My blood group is B+ and that's my motto’|last=Sukumaran, Shradha|date=17 June 2010|website=[[Mint (newspaper)|Mint]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100621065336/http://www.livemint.com/2010/06/17200701/8216My-blood-group-is-B-an.html|archive-date=21 June 2010|dead-url=no|access-date=31 July 2011}}</ref> ਵਿਕਰਮ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਬਾਂਹਰਾਂ 'ਤੇ ਪੈਦਲ ਚੱਲਣ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। <ref name="vikacc">{{Cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2011/7/28/nation/9176084&sec=nation|title=Long, winding path to success for Vikram|last=Muthiah, Wani|date=28 July 2011|website=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121019105521/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2011%2F7%2F28%2Fnation%2F9176084&sec=nation|archive-date=19 October 2012|dead-url=yes|access-date=31 July 2011}}</ref> == ਹੋਰ ਕੰਮ == === ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ === ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਕਰਮ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2000 ਵਿਚ, ਵਿਕਰਮ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਮੀਨਾ ਨੇ ਕਾੱਲਾਲਿਜ਼ਮ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪਕ ਐਲਬਮ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜੋੜਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਵੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਰਕਮ ਦੀ 2002 ਦੀ ਫਿਲਮ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਈ ਭਾਰਠਵਜ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਹਿੱਟ ਗੀਤ "ਓ ਪੂਉਨ!" ਐਲਬਮ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਲਈ. 2009 ਵਿੱਚ ਕਨਥਸਵਾਮੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਵਿਕਰਮ ਨੂੰ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਮੋਟਾ ਟ੍ਰੈਕ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੀਤ ਗਾਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਮਲਾਲਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਤੇਲਗੂ ਵਰਜ਼ਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਟ੍ਰੈਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮਦਰਾਸਪੱਟਿੰਮ ਵਿੱਚ ਜੀ.ਵੀ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਐਲਬਮ ਲਈ "ਮੀਗੈਮੇ" ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਲਈ ਗਾਣਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੇਵਿਾ ਥਿਰੁਮਗਲ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਗਾਣੇ ਗਾਏ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਾਲਗ 2011 ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਯੁਵਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਰਾਜਪੱਤਈ ਲਈ "ਲੱਡੂ ਲੱਡੂ" ਗੀਤ ਗਾਏ। ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਜੁਲਾਈ 2009 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਰੀਲ ਲਾਈਫ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਸਿਕੁਮਰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਈਸਾਨਨ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮਦਰਕਨੀ, ਵੈਭਵ, ਅਭਿਨਯਾ ਅਤੇ ਅਪਾਰਨਾ ਬਾਜਪੇਈ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 90% ਸ਼ੂਟ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਉੱਦਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸਾਸਿਕੁਮਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਖਰੀਦਿਆ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ 2013 ਦੀਆਂ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਡੇਵਿਡ ਲਈ ਤਿੰਨ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਮਜੀ ਵਿਖੇ ਸ਼ਫ਼ੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਨਗੇ।<ref name="parteways">{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/sep-10-02/sasi-kumar-vikram-samudrakani-06-09-10.html|title=Sasikumar and Vikram part ways|date=6 September 2010|publisher=Behindwoods|archive-url=https://web.archive.org/web/20111206014208/http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/sep-10-02/sasi-kumar-vikram-samudrakani-06-09-10.html|archive-date=6 December 2011|dead-url=no|access-date=31 July 2011}}</ref><ref name="sasivikram">{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vikram-starts-his-sasikumar-film-news-tamil-kkfro8jcjab.html|title=Vikram starts his Sasikumar film!|date=19 November 2009|publisher=[[Sify]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724144411/http://www.sify.com/movies/vikram-starts-his-sasikumar-film-news-tamil-kkfro8jcjab.html|archive-date=24 July 2011|dead-url=no|access-date=31 July 2011}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜਿੰਦਗੀ == 1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਸ਼ੈਲਜਾ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸਨ। 1992 ਵਿੱਚ ਗੁਰਵਯੂਰ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਨੇ ਸ਼ੈਲਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹੋਰ ਜੋੜਿਆਂ ਨੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਇਕੋ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੀ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਦੇ ਲੋਓਲਾ ਕਾਲਜ, ਵਿਖੇ ਚਰਚ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਘੱਟ ਅਹਿਮ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਸੀ।<ref name="teacher">{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/aishwaryas-a-hero-abhishek-a-brat/115603-8-66.html|title='Aishwarya's a hero, Abhishek a brat'|last=Jha, Subhash K.|date=18 May 2010|publisher=[[CNN-IBN|IBN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20100521092254/http://ibnlive.in.com/news/aishwaryas-a-hero-abhishek-a-brat/115603-8-66.html|archive-date=21 May 2010|dead-url=no|access-date=31 July 2011}}</ref> ਉਹ ਥਾਲਾਸੈਰੀ, ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚੇਨਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੈਲਾਜਾ ਨੇ ਵੀ ਵਿਕਰਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸਲਾਹ ਦੇ ਕੇ ਦੇਵਾ ਥਿਰੁਮਗਲ ਦੀ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਅਕਸ਼ਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਧਰੂਵ ਹਨ। 30 ਅਕਤੂਬਰ 30, 2017 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਐੱਮ. ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਦੇ ਪੜਪੋਤੇ ਮਨੂ ਰੰਜੀਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਚੇਨਈ ਦੇ ਬੇਸੰਤ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਬੀਚ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਰਮਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਅਰਜੁਨ ਰੈਡੀ ਦੀ ਰੀਮੇਕ। <ref>http://www.news18.com/news/movies/tamil-actor-vikrams-son-dhruv-to-make-his-kollywood-debut-with-varma-1573417.html</ref> == ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡ == === ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ === === ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ === == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] nqkldelkt6jwbevsa8xv59loee79mql ਹੇਮਾ ਭਾਰਲੀ 0 105279 848921 626552 2026-09-30T23:30:35Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848921 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਹੇਮਾ ਭਾਰਲੀ|image=A Sarvodaya Activist and the National Communal Harmony Award and Kabir Puraskar winner Smt. Hema Bharali addressing the media, in New Delhi on April 30, 2006.jpg|birth_date={{birth date|1919|2|19|df=y}}|birth_place=[[ਅਸਮ]], ਭਾਰਤ|occupation=ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ<br>ਸੁਤੰਤਰ ਘੁਲਾਟੀਏ<br>ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ<br>[[ਸਰਵੋਦਿਆ]] ਲੀਡਰ|awards=[[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]]<br>ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਉਨਲ ਹਾਰਮਨੀ ਅਵਾਰਡ<br>[[ਫਖਰੂਦੀਨ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ]] ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ}} '''ਹੇਮਾ ਭਾਰਲੀ''' (ਜਨਮ 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 1919) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰ ਕਾਰਕੁਨ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ, ਸਰਵੋਦਿਆ ਲੀਡਰ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਧੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਭਰੇ ਤਬਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੀਤੇ ਯਤਨਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="PM's Speech on Presentation of Fakhruddin Ali Ahmed Memorial Award 2008 & 2009">{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=69905|title=PM's Speech on Presentation of Fakhruddin Ali Ahmed Memorial Award 2008 & 2009|date=18 February 2011|publisher=Government of India|accessdate=30 November 2015}}</ref><ref name="Hema Bharali - Zoom Info profile">{{cite web|url=http://www.zoominfo.com/p/Hema-Bharali/1069517234|title=Hema Bharali - Zoom Info profile|date=2015|publisher=Zoom Info|accessdate=29 November 2015|archive-date=8 ਦਸੰਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208171007/http://www.zoominfo.com/p/Hema-Bharali/1069517234|dead-url=yes}}</ref> 1950 ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਲਖੀਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ 1962 ਦੀ ਚੀਨ-ਭਾਰਤੀ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ।.<ref name="Hema Bharali to be felicitated at AICC session">{{cite web|url=http://www.assamtribune.com/scripts/mdetails.asp?id=dec1810/city07|title=Hema Bharali to be felicitated at AICC session|date=18 December 2010|publisher=Assam Tribune|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208153041/http://www.assamtribune.com/scripts/mdetails.asp?id=dec1810%2Fcity07|archivedate=8 December 2015|deadurl=yes|accessdate=29 November 2015|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208153041/http://www.assamtribune.com/scripts/mdetails.asp?id=dec1810%2Fcity07 |date=8 ਦਸੰਬਰ 2015 }}</ref> ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, 2005 ਵਿੱਚ, [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।.<ref name="Padma Awards">{{cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archiveurl=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archivedate=15 November 2014|deadurl=yes|accessdate=21 July 2015|df=dmy-all}}</ref> ਇਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸੰਪੰਨ ਸੰਗਠਨ, ਕਮਿਊਨਲ ਹਾਰਮਨੀ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਊਨਲ ਹਾਰਮਨੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref name="Award for Hema Bharali">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/award-for-hema-bharali/article3126856.ece|title=Award for Hema Bharali|date=1 May 2006|publisher=The Hindu|accessdate=29 November 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਜੀਵਨ == ਹੇਮਾ ਭਾਰਲੀ ਦਾ ਜਨਮ 19 ਫ਼ਰਵਰੀ 1919 ਨੂੰ ਅਸਮ ਦੇ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਢਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ|ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ]] ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੀ ਅਤੇ 1950 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਲਖਮੀਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।<ref name="Kalam to present Communal Harmony awards">{{Cite web|url=http://www.oneindia.com/2006/04/30/kalam-present-kabir-puraskar-communal-harmony.html|title=Kalam to present Communal Harmony awards|date=30 April 2006|publisher=One India|access-date=30 November 2015}}</ref><ref name="Our History">{{Cite web|url=http://www.asksguwahati.org/history.html|title=Our History|date=2015|publisher=Ask Guwahati|access-date=30 November 2015|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041735/http://www.asksguwahati.org/history.html|dead-url=yes}}</ref> ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1951 ਵਿੱਚ ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਭੂਦਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ।<ref name="Hema Bharali - Assam News">{{cite web | url=http://rajivkonwar100.blogspot.ae/2011/06/hema-bharali.html | title=Hema Bharali - Assam News | publisher=Assam News | date=6 June 2011 | access-date=29 November 2015}}</ref> ਉਹ ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜੋ ਤੇਜ਼ਪੁਰ ਦੇ ਜੰਗ-ਗ੍ਰਸਤ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਵੇ ਦੇ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ ਸਨ।<ref name="Threads Woven Ideals, Principles and Administration">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=9WuETtCFspEC&q=Hema+Bharali&pg=PA162 | title=Threads Woven Ideals, Principles and Administration | publisher=Allied Publishers | date=2010 | isbn=9788184244700 | access-date=29 November 2015}}</ref> ਉਹ ਭੂਦਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪਦਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ (CSWB) ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।<ref name="Our History"/> ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ 2005 ਦੇ ਗਣਤੰਤਰ ਦਿਵਸ ਸਨਮਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਭਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਕਮਿਊਨਲ ਹਾਰਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਮਿਊਨਲ ਹਾਰਮਨੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਸਾਮ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਲਈ ਫਖਰੂਦੀਨ ਅਲੀ ਅਹਿਮਦ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਭਰਾਲੀ, ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਪਿੰਸਟਰ, ਨੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਤੱਕ, ਉਸਨੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। == ਮੌਤ == ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਨੂੰ 101 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>[https://www.guwahatiplus.com/daily-news/freedom-fighter-hema-bharali-passes-away-in-guwahati Freedom Fighter Hema Bharali Passes Away in Guwahati]</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਸਰਵੋਦਿਆ]] * [[ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ]] == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|colwidth=30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 6fbt6smu2280bihw3syo56tr99gvvm4 ਸਬਿਤਾ ਬੇਗਮ 0 105471 848794 729409 2026-09-30T16:08:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848794 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" style="width: 22em; margin-bottom: 80px;" tabindex="0" ! colspan="2" style="text-align:center;font-size:125%;font-weight:bold;font-size: 130%;" |<span class="fn">ਐਡਵੋਕੇਟ ਸਬਿਤਾ ਬੇਗਮ</span> |- |- ! colspan="2" style="text-align:center;background:lavender" |ਕੋੱਲਮ ਦੀ ਮੇਅਰ |- ! scope="row" style="text-align:left" |<span class="nowrap">ਸਫ਼ਲ</span> | [[ਐਨ. ਪਦਮਲੋਚਨਨ]] |- ! colspan="2" style="text-align:center;background:lavender" |ਪਰਸਨਲ ਜਾਣਕਾਰੀ |- ! scope="row" |ਜਨਮ | [[ਕੋੱਲਮ]] |- ! scope="row" |ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ | [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)|ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ]] |- ! scope="row" |ਰਿਹਾਇਸ਼ | class="label" | 'ਸਾਈਦੁ', ਵਿਸ਼ਨਾਠੁਕਾਵੁ ਨਗਰ-44, [[ਥਿਰੁਮੁੱਲਾਵਾਰਮ]], <br /> [[ਕੋੱਲਮ]]-12 |- ! scope="row" |ਕੰਮ-ਕਾਰ | [[ਵਕੀਲ]] |} '''ਸਬਿਤਾ ਬੇਗਮ, '''ਕੋੱਲਮ''' '''ਸ਼ਹਿਰ''' '''ਦੀ''' '''ਪਹਿਲੀ ਮੇਅਰ ਸੀ। ਇਹ ਕੋੱਲਮ ਦੀ ਇੱਕ ਵਕੀਲ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)|ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ]] ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੋੱਲਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੇਅਰ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਇਆ ਗੋਪੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ 9 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/2010/oct/28/hat-trick-win-for-ldf-in-kollam-corporation-198779.html|title=Hat-trick win for LDF in Kollam Corporation|work=The New Indian Express|access-date=2017-11-25}}</ref> ਸਬਿਤਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੇਅਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਮੇਅਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/6653/13/13_chapter%205.pdf|title=Page-49;|publisher=THE KERALA STATE HUMAN RIGHTS COMMISSION - CONSTITUTION, POWERS, FUNCTIONS AND ACTIVITIES|access-date=2015-10-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/2004/05/21/stories/2004052105480300.htm|title=Garbage piles up in Kollam city|publisher=The Hindu|access-date=2015-10-05}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://kelsa.nic.in/notif_21may2009.pdf|title=Page-3; GOVERNMENT OF KERALA - Law (H) Department|publisher=GOVERNMENT OF KERALA|access-date=2015-10-05}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article295534.ece?service=print|title=Hattrick win for LDF in Kollam Corporation|publisher=TNIE|access-date=2015-10-05|archive-date=2015-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20151006061408/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article295534.ece?service=print|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੇਰਲ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਕੀਲ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 4cdpzvv20srt2hpciwupo5s4s7v21oz ਸ਼ਾਹਿਦ (ਫ਼ਿਲਮ) 0 105872 848822 838421 2026-09-30T17:39:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848822 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ਸ਼ਾਹਿਦ | image = Shahid Poster (2013).jpg | director = [[ਹੰਸਲ ਮਹਿਤਾ]] | producer = [[ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਿਅਪ]]<br />[[ਸੁਨੀਲ ਬੋਹਰਾ]]<br />ਰੋਨੀ ਸਕਰਿਊਵਲਾ<br />[[ਸਿਧਾਰਥ ਰੋਏ ਕਪੂਰ]]<br /> | writer = [[ਸਮੀਰ ਗੌਤਮ ਸਿੰਘ]] | starring = [[ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ]]<br />[[ਤਿਗਮਾਂਸ਼ੂ ਧੁਲੀਆ]]<br />[[ਕੇ ਕੇ ਮੇਨਨ]]<br /> [[ਪ੍ਰਭਲੀਨ ਸੰਧੂ]]<br />[[ਪ੍ਰਬਲ ਪੰਜਾਬੀ]] | music = ਕਰਨ ਕੁਲਕਰਣੀ | cinematography = ਅਣੁਜ ਧਵਨ | based on = [[ਸ਼ਾਹਿਦ ਆਜ਼ਮੀ]] | editing = [[ਅਪੂਰਵਾ ਅਸਰਾਨੀ]] | studio = ਬੋਹਰਾ ਬਰੋਸ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼<br />ਯੂਟੀਵੀ ਸਪੌਟਬੋਏ | distributor = [[ਯੂਟੀਵੀ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰਜ਼]] | released = {{Film date|df=yes|2012|09|06|Toronto|2013|10|18|India}} | runtime = 123 ਮਿੰਟ | country = ਭਾਰਤ | language = [[ਹਿੰਦੀ]] | budget = {{INRConvert|63.5|m}}<ref name="imdb.com">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt2181831/|title=Shahid|date=18 October 2013|publisher=IMDb}}</ref> | gross = {{INRConvert|400|m}} (ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਵਿੱਚ)<ref>{{cite web|url=http://www.koimoi.com/box-office/shahid-1st-week-box-office-collections/|title=Shahid: 1st Week Box Office Collections – Koimoi|date=25 October 2013|publisher=koimoi.com}}</ref> }} '''''ਸ਼ਾਹਿਦ''''' 2013 ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਹੰਸਲ ਮਹਿਤਾ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ [[ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਿਅਪ]] ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ [[ਸ਼ਾਹਿਦ ਆਜ਼ਮੀ]] ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਪਰ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਵੀ ਸੀ। ਇਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=toi10>{{cite news |title=26/11 accused Fahim Ansari's lawyer Shahid Azmi shot dead |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-11/india/28127692_1_fahim-ansari-assailants-shahid-azmi |work=The Times of India |date=11 February 2010 |access-date=2018-04-25 |archive-date=2013-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130925131620/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-11/india/28127692_1_fahim-ansari-assailants-shahid-azmi |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main43.asp?filename=Ne270210a_grain.asp |title=A Grain in My Empty Bowl: A crusader for justice is silenced. Actually not .. |author=Ajit Sahi |date=27 February 2010 |publisher=''Tehelka'', Vol 7, Issue 08 |accessdate=20 August 2012 |archive-date=2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 |archive-url=https://swap.stanford.edu/20100402180206/http%3A//tehelka.com/story_main43.asp?filename%3DNe270210a_grain.asp |dead-url=yes }}</ref> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਵਰਲਡ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ 2012 ਦੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਤਸਵ ਦੌਰਾਨ ਸਤੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ 'ਸਿਟੀ ਟੂ ਸਿਟੀ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|title=Anurag Kashyap's film at Toronto Film Festival|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/020812-Anurag-Kashyaps-film-at-Toronto-Film-Festival.htm|newspaper=MiD DAY|date=2 August 2012|accessdate=26 August 2012|archive-date=20 ਅਗਸਤ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120820002212/http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/020812-Anurag-Kashyaps-film-at-Toronto-Film-Festival.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Shahid|url=http://tiff.net/filmsandschedules/tiff/2012/shahid|publisher=Toronto International Film Festival|accessdate=29 September 2012|archive-date=11 ਦਸੰਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121211111549/http://tiff.net/filmsandschedules/tiff/2012/shahid|dead-url=yes}}</ref> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 18 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/disney-utv-to-release-hansal-mehtas-shahid-on-oct-18/1165067/|title=Disney UTV to release Hansal Mehta's Shahid on Oct 18|agency=Press Trust of India |location=Mumbai|work=Indian Express|date=5 September 2013}}</ref> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰਥਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ 61ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਆਜ਼ਮੀ ਦੀ ਅਸਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ 2004 ਵਿੱਚ "ਬਲੈਕ ਫ਼ਰਾਈਡੇ" ਨਾਮ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸੈਂਸਰ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਿਅਪ, ਜੋ ਕਿ ਬਲੈਕ ਫ਼ਰਾਈਡੇ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਫਿਰ "ਸ਼ਾਹਿਦ" ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{cite news |title=Against the Tide |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/against-the-tide/article4172417.ece |work=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831223004/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/against-the-tide/article4172417.ece |archive-date=2014-08-31 |access-date=2018-04-25 |url-status=dead}}</ref> ==ਕਾਸਟ== * [[ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ]], [[ਸ਼ਾਹਿਦ ਆਜ਼ਮੀ]] ਵਜੋਂ * [[ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ੀਸ਼ਾਨ ਅਯੂਬ]], ਅਰਿਫ਼ ਅਜ਼ਮੀ ਵਜੋਂ * [[ਤਿਗਮਾਂਸ਼ੂ ਧੁਲੀਆ]], ਮਕਬੂਲ ਮੈਮਨ ਵਜੋਂ * [[ਕੇ ਕੇ ਮੇਨਨ]], ਵਾਰ ਸਾਬ ਵਜੋਂ * [[ਪ੍ਰਬਲ ਪੰਜਾਬੀ]], ਓਮਰ ਸ਼ੇਖ ਵਜੋਂ * [[ਪ੍ਰਭਲੀਨ ਸੰਧੂ]], ਮਰੀਅਮ ਵਜੋਂ * ਵਿਵੇਕ ਘਮਾਂਡੇ, ਫ਼ਹੀਮ ਖ਼ਾਨ ਵਜੋਂ * [[ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ]], ਅੱਮੀ ਵਜੋਂ * ਸੂਫ਼ੀਆਨ ਪਾਗਲ * ਅਦੀਲ ਸ਼ਹਿਜਾਦ * ਮੁਦਾਸਿਰ ਰਹਿਮਾਨ * ਵੈਭਵ ਵਿਸ਼ਾਂਤ, ਖ਼ਾਲਿਦ (18 ਸਾਲ ਦਾ) ਵਜੋਂ == ਕਥਾਨਕ == ਸ਼ਾਹੀ ਅੰਸਾਰੀ (ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ) ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਦੋਂ 1992 ਦੇ ਬੰਮ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਤਵਾਦ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹਿਦ ਨੂੰ ਨਜ਼ਦੀਕ ਤੋਂ ਜਾਨਣ ਵਾਲਾ ਹਰ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹਿਦ ਦਾ ਕਸੂਰ ਕੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਤਸੀਹਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਾਰ ਸਾਬ ([[ਕੇ ਕੇ ਮੇਨਨ]]) ਨਾਲ ਹੋਈ। ਵਾਰ ਸਾਬ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬੇਗੁਨਾਹ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਵਰਗੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਥਰਡ ਡਿਗਰੀ ਟੋਰਚਰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗਿਰਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਸ਼ਾਹਿਦ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਇਸਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਕੀਲ ਮੇਨਨ (ਤਿੱਗਮਾਂਸ਼ੂ ਧੂਲਿਆ) ਦੇ ਨਾਲ ਵਕਾਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਹਨਾਂ ਬੇਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਿਰਫ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਨੂੰਨੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਨੇ ਵਕਾਲਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗਰੀਬ ਬੇਗੁਨਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਾਨੂੰਨੀ ਲੜਾਈ ਲਈ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਾਹਿਦ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਗੜ੍ਹਕੋਰ ਬੱਸ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਆਰੋਪੀ ਆਰਿਫ਼ ਪਾਨ ਵਾਲਾ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰਾਇਆ, ਫਿਰ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ (ਵਿਪਿਨ ਸ਼ਰਮਾ) ਨਾਲ ਪੂਰੀਆਂ ਬਹਿਸਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 26/11 ਦੇ ਆਰੋਪੀ ਫਹੀਮ ਅੰਸਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰੀ ਕਰਾਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਹਿਦ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮਰੀਅਮ ([[ਪ੍ਰਭਲੀਨ ਸੰਧੂ]]) ਨਾਲ ਹੋਈ,ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਲੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਤੇ ਮਰੀਅਮ ਨਜਦੀਕ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਕਾਲਤ ਜਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਧਾਰਮਿਕ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਨੂੰ 'ਸ਼ਾਹਿਦ' ਦੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ ਰਾਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ 'ਹਰਕਤਾਂ' ਤੋਂ ਬਾਜ ਆ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸ਼ਾਹਿਦ ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਤੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ==ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ== ''ਸ਼ਾਹਿਦ'' ਦਾ ਥੀਏਟਰੀਕਲ ਰਿਲੀਜ਼ 18 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 8&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਜਟ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 400+ ਸਕਰੀਨਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="movies.ndtv.com">{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/boss-shahid-enjoy-good-run-at-the-box-office-435164|title=Boss, Shahid enjoy good run at the box office – NDTV Movies|date=21 October 2013|access-date=25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018|archive-date=21 ਜਨਵਰੀ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140121083357/http://movies.ndtv.com/bollywood/boss-shahid-enjoy-good-run-at-the-box-office-435164|dead-url=yes}}</ref> ==ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ== ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ {{INR}} 20.5&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ''ਸ਼ਾਹਿਦ'' ਦੀ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਕਮਾਈ {{INR}} 26.5&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{cite web|url=http://www.koimoi.com/box-office/shahid-1st-tuesday-box-office-collections/|title=Shahid: 1st Tuesday Box Office Collections |date=23 October 2013|publisher=koimoi.com}}</ref> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਭਰ ਵਿੱਚ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ 'ਤੇ {{INR}} 400&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਕਮਾਏ ਸਨ। ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕਮਾਈ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫ਼ਿਸ 'ਤੇ ਹਿੱਟ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ==ਪੁਰਸਕਾਰ== *ਜੇਤੂ – ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ (ਆਲੋਚਕ) - ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ<ref>{{cite web|url=http://www.filmfare.com/news/winners-of-59th-idea-filmfare-awards-5220.html|title=Winners of 59th Idea Filmfare Awards|publisher=filmfare.com}}</ref> *ਜੇਤੂ – ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ - ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਓ<ref name=diff>{{cite web |title=61st National Film Awards For 2013 |url=http://www.dff.nic.in/List%20of%20Awards.pdf# |publisher=Directorate of Film Festivals |date=16 April 2014 |accessdate=16 April 2014 |archive-date=16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416181218/http://www.dff.nic.in/List%20of%20Awards.pdf |dead-url=yes }}</ref> *ਜੇਤੂ – ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ – ਹੰਸਲ ਮਹਿਤਾ *ਜੇਤੂ – ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਕਰੀਨਪਲੇਅ ਲਈ ਸਕਰੀਨ ਅਵਾਰਡ – ਸਮੀਰ ਸਿੰਘ, ਹੰਸਲ ਮਹਿਤਾ, ਅਪੂਰਵਾ ਅਸਰਾਨੀ<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/20th-annual-life-ok-screen-awards-winners-12/|title=20th Annual Life OK Screen Awards/ Winners|date=31 January 2014|work=The Indian Express}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== * {{IMDb title|2181831|ਸ਼ਾਹਿਦ}} *{{Bollywoodhungama|563934|ਸ਼ਾਹਿਦ}} * [http://www.indianexpress.com/news/movie-review-shahid-raj-kumar-yadav-acts-unflinchingly/1184193/0 ਫ਼ਿਲਮ ਸਮੀਖਿਆ: 'ਸ਼ਾਹਿਦ', ''ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ''] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2012 ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] be07r3p16wmy0xt6qh6pnywut5dr2sn ਲਵਾਨਮ 0 106512 848719 752017 2026-09-30T12:30:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848719 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਲਵੰਨਮ|birth_name=ਗੋਪਾਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਲਵੰਨਮ|birth_date=10 ਅਕਤੂਬਰ 1930|death_date=14 ਅਗਸਤ 2015(ਉਮਰ&nbsp;84)|death_place=[[ਵਿਜੇਵਾੜਾ]], [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ|nationality=ਭਾਰਤੀ|other names=ਜੀ. ਲਵੰਨਮ, ਗੋਰਾ ਲਵੰਨਮ|other_names=G. Lavanam, Gora Lavanam|occupation=ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ|known for=ਨਾਸਤਿਕ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਸੰਸਕਾਰ|known_for=Founder of atheist centre, Samskar|spouse=ਹੇਮਲਤਾ ਲਵੰਨਮ(1960–2008;ਮੌਤ)|parents=ਗੋਪਾਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ (father)<br />ਸਰਸਵਤੀ ਗੋਰਾ (mother)|relatives=ਜੀ. ਸਮਾਰਾਮ (ਭਰਾ)<br />ਚੇਨੁਪਾੱਟੀ ਵਿਦਿਆ (ਭੈਣ)<br />ਗੁਰ੍ਰਮ ਜੌਸ਼ੁਆ (ਸਹੁਰਾ)}} '''ਗੋਪਾਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਲਵੰਨਮ''' (10 ਅਕਤੂਬਰ 1930 - 14 ਅਗਸਤ 2015), '''ਜੀ. ਲਵੰਨਮ '''ਜਾਂ '''ਲਵੰਨਮ''' ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਛੂਤ-ਛਾਤ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name=telangana>{{cite news|author=P. Sujatha Varma |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/lavanam-bats-for-telangana/article4325549.ece |title=Lavanam bats for Telangana |newspaper=The Hindu|date=20 January 2013|accessdate=7 November 2013}}</ref> ਉਹ ਇੱਕ [[ਨਾਸਤਿਕਤਾ|ਨਾਸਤਿਕ]]<ref name=telangana/> ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਹੇਮਲੇਤਾ ਲਵੰਨਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਸਕਾਰ ਸੰਸਥਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref name=samsara>{{cite news|title=School, hospital for Samsara|url=http://www.hindu.com/2007/09/30/stories/2007093050480200.htm|accessdate=8 November 2013|newspaper=The Hindu|date=30 September 2007|archive-date=30 ਦਸੰਬਰ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071230143252/http://www.hindu.com/2007/09/30/stories/2007093050480200.htm|dead-url=yes}}</ref> ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਭਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭੈਣ ਸਨ। == ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਅਕਤੂਬਰ 1930 ਨੂੰ ਨਾਸਤਿਕ ਆਗੂ [[ਗੋਪਾਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ<ref>ਗੋਪਾਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ</ref> ]]"ਗੋਰਾ" ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਗੋਰਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name=obituary>{{cite news|last1=Reddy|first1=Ravi|title=Noted atheist G. Lavanam dead|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/noted-atheist-g-lavanam-dead/article7539430.ece|accessdate=14 August 2015|work=The Hindu|date=14 August 2015}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨੀ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ ਦਾ ਦੁਭਾਸ਼ੀਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੇਮਲਾਤਾ ਲਵੰਨਮ, ਜੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵੀ ਗੁਰਰਾਮ ਜੌਸ਼ੁਆ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ, ਨਾਲ 1960 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।<ref name="secular values">{{cite news|title=A recognition of secular values|url=http://www.hindu.com/2009/10/06/stories/2009100657910200.htm|accessdate=7 November 2013|newspaper=The Hindu|date=6 October 2009|archive-date=10 ਅਕਤੂਬਰ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091010025011/http://www.hindu.com/2009/10/06/stories/2009100657910200.htm|dead-url=yes}}</ref><ref name=AtheistMovement>{{cite web|title=Atheist Movement in Andhra Pradesh|url=http://www.atheistcentre.in/pdfs/AtheistMovementInAndhraPradeshIndia.pdf|publisher=Atheist Centre|accessdate=14 August 2013|author=Dr. G. Vijayam}}</ref> 1977 ਦੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੱਕਰਵਾਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਲਵੰਨਮ ਨੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।<ref name=diviseema>{{cite news|title=Tragedy strikes Diviseema again|url=http://www.hindu.com/2003/10/08/stories/2003100808330400.htm|accessdate=8 November 2013|newspaper=The Hindu|date=7 October 2003|archive-date=6 ਨਵੰਬਰ 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20031106204951/http://www.hindu.com/2003/10/08/stories/2003100808330400.htm|dead-url=yes}}</ref> ਉਹ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੰਗਠਨ, ਸੰਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜੋਗਿਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਸੁਧਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।<ref name=wifedeath/><ref name=hemlatha>{{cite web |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/article3016486.ece |newspaper=[[The Hindu]] |title=Hemalatha Lavanam remembered |publisher=The Hindu |date=20 March 2013 |accessdate= |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407094152/http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/article3016486.ece |archive-date=7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 |url-status=dead}}</ref> ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ, ਇਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸੀ। 19 ਮਾਰਚ 2008 ਨੂੰ 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ.<ref name=wifedeath>{{cite news|title=Hemalatha Lavanam passes away|url=http://www.hindu.com/2008/03/20/stories/2008032057350400.htm|newspaper=[[The Hindu]]|date=20 March 2008|accessdate=7 November 2013|location=[[Vijayawada]]|archive-date=24 ਮਾਰਚ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080324000101/http://www.hindu.com/2008/03/20/stories/2008032057350400.htm|dead-url=yes}}</ref> 14 ਅਗਸਤ 2015 ਨੂੰ ਲਵੰਨਮ ਦੀ ਮੌਤ [[ਵਿਜੈਵਾੜਾ]], [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਇਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅੰਗ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋ ਗਈ। == ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਰਾਇ == ਲਵੰਨਮ ਨੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਦੇ ਗਠਨ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸਬੰਧ ਸਨ। ਉਸਨੇ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਗਣਨਾ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਸਤਿਕ ਚੋਣ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਟੀਸ਼ਨ ਲਿਖੀ।<ref name=census>{{cite news|title=Give us our rightful due: Atheists|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/give-us-our-rightful-due-atheists/article2634253.ece|accessdate=4 April 2014|newspaper=The Hindu|date=17 November 2011}}</ref> == ਪੁਰਸਕਾਰ == ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ- * 2009: ਡੀਨੋਟਿਫਾਇਡ ਟਰਾਈਬਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਲਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਅਵਾਰਡ।<ref name="2009award">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2009/10/06/stories/2009100656440400.htm|title=Jamnalal Bajaj award for Lavanam|date=6 October 2009|newspaper=The Hindu|accessdate=7 November 2013|archive-date=10 ਅਕਤੂਬਰ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091010001058/http://www.hindu.com/2009/10/06/stories/2009100656440400.htm|dead-url=yes}}</ref><ref name="dougherty">{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-dougherty-honoured-for-promoting-gandhian-values-abroad-1308361|title=Dougherty honoured for promoting Gandhian values abroad|date=7 November 2009|newspaper=DNA India|accessdate=7 November 2013|location=Mumbai}}</ref> * 2011: ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਰਵਿਸ ਸੁਸਾਇਟੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਐਨਲਾਇਟਨਮੈਂਟ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ, ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ,ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ।<ref name="vaishnava">{{cite news|url=http://www.hindu.com/2011/06/05/stories/2011060561970200.htm|title=Lavanam feted for his humanist services|date=5 June 2011|newspaper=The Hindu|accessdate=8 November 2013|archive-date=9 ਅਗਸਤ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110809095455/http://www.hindu.com/2011/06/05/stories/2011060561970200.htm|dead-url=yes}}</ref> * 2015: ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਪੜਤਾਲ ਸਰੋਤ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਅਵਾਰਡ।<ref>{{cite news|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2015-03-27/Intl-Humanist-Award-for-Lavanam-140312|title=Intl Humanist Award for Lavanam|date=27 March 2015|newspaper=The Hans India|accessdate=27 March 2015|location=Hyderabad}}</ref> == ਕਿਤਾਬ == ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ- * ਗਾਂਧੀ ਐਜ਼ ਵੀ ਨੋ ਹਿਮ, ਮਾਰਕ ਲਿੰਡਲੇ ਨਾਲ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਗਾਂਧੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 2005; ਦੂਜਾ ਐਡੀਸ਼ਨ, 2009) == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * {{Cite web|url=http://www.positiveatheism.org/india/lavbio.htm|title=An Autobiographical Account of Lavanam|last=Lavanam|last2=Mark Lindley|date=1995|publisher=PositiveAtheism.org|access-date=30 August 2015|archive-date=1 ਸਤੰਬਰ 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20000901000056/http://www.positiveatheism.org/india/lavbio.htm|dead-url=yes}} * [https://web.archive.org/web/20150427110939/http://www.outlookindia.com/printarticle.aspx?230095 'Goddess, Let Them Go'] * [http://www.sundarayya.org/sites/default/files/papers/NGO_Sector_Sundarayya_Conference_2013_SUNDAR.pdf 'Evolution of Voluntary Sector in Modern Andhra: Past and Present- Sundar Kompalli, Ph D (HCU)'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924111622/http://www.sundarayya.org/sites/default/files/papers/NGO_Sector_Sundarayya_Conference_2013_SUNDAR.pdf |date=2015-09-24 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲਿਤ ਸੰਗਰਾਮੀਏ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015]] j4gylbgzlyjgbdwgye58tqq8ynmxjyl ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਸਟੋਰੀ 0 106612 848779 836293 2026-09-30T15:09:23Z Stephan1000000 52409 848779 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਟੀਵੀ | show_name = American Horror Story | image = American Horror Story.svg | genre = {{Plainlist| *[[Horror fiction|Horror]] *[[Anthology series|Anthology]] *[[Supernatural fiction|Supernatural]] *[[Slasher film|Slasher]] *[[Drama film|Drama]]<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/american-horror-story-tv-series-v554165|publisher=[[AllMovie]]|title=American Horror Story TV Series (2011)|accessdate=December 13, 2015|last=Droesch|first=Paul}}</ref>}} | creator = {{Plainlist| * [[Ryan Murphy (writer)|Ryan Murphy]] * [[Brad Falchuk]]}} | starring = {{Plainlist|<!-- Do not change order of cast list. Please keep in order of season and main credits--> * [[Connie Britton]] * [[Dylan McDermott]] * [[Evan Peters]] * [[Taissa Farmiga]] * [[Denis O'Hare]] * [[Jessica Lange]] * [[Zachary Quinto]] * [[Joseph Fiennes]] * [[Sarah Paulson]] * [[Lily Rabe]] * [[Lizzie Brocheré]] * [[James Cromwell]] * [[Frances Conroy]] * [[Emma Roberts]] * [[Kathy Bates]] * [[Michael Chiklis]] * [[Finn Wittrock]] * [[Angela Bassett]] * [[Wes Bentley]] * [[Matt Bomer]] * [[Chloë Sevigny]] * [[Cheyenne Jackson]] * [[Lady Gaga]] * [[Cuba Gooding Jr.]] * [[André Holland]] * [[Billie Lourd]] * [[Alison Pill]] }} | theme_music_composer = {{Plainlist| * Cesar Davila-Irizarry * [[Charlie Clouser]]}} | composer = {{Plainlist| * [[James S. Levine]] * Mac Quayle}} | country = United States | language = English | num_seasons = 13<!-- Do not change season count until a new season has premiered.--> | num_episodes = <onlyinclude>135</onlyinclude><!-- Do not change episode count until a new episode has aired.--> | list_episodes = List of American Horror Story episodes | producer = {{Plainlist| * Alexis Martin Woodall <small>(seasons 1–3)</small> * Patrick McKee * Robert M. Williams Jr. * [[Ned Martel]]}} | executive_producer = {{Plainlist| * Ryan Murphy * Brad Falchuk * [[Dante Di Loreto]] * [[Tim Minear]] * [[James Wong (producer)|James Wong]] * [[Jennifer Salt]] * [[Bradley Buecker]] * Alexis Martin Woodall}} | location = {{Plainlist| * [[Los Angeles]], [[California]] <small>(seasons 1–2, 5–6)</small> * [[New Orleans]], [[Louisiana]] <small>(seasons 3–4)</small> * [[Santa Clarita, California|Santa Clarita]], [[California]] <small>(season 6)</small> * [[Orange, California|Orange]], [[California]] <small>(season 7)</small> }} | camera = [[Single camera setup|Single camera]] | runtime = 37–73 minutes<ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/gp/product/B005PK56TA?ref_=aiv_dp_season_select|title=American Horror Story 6 Seasons 2011|work=Amazon.com|accessdate=July 24, 2016}}</ref> | editor = {{Plainlist| * Bradley Buecker * Doc Crotzer * Adam Penn}} | cinematography = {{Plainlist | * Christopher Baffa (pilot) * [[Michael Goi]] * [[Nelson Cragg]] }} | company = {{Plainlist| * [[20th Century Fox Television]] * Ryan Murphy Productions * Brad Falchuk Teley-Vision}} | distributor = [[20th Television]] | network = [[FX (TV channel)|FX]] | first_aired = {{Start date|2011|10|5}} | last_aired = present | website = http://www.fxnetworks.com/shows/american-horror-story }} <span>'''ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਸਟੋਰੀ, '''''ਰਿਆਨ ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਡ ਫਲਚੁਕ'''''  '''ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ''' '''</span>ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਦੀ  "ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਲਾਟਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.popsugar.com/entertainment/American-Horror-Story-Characters-Based-Real-People-36364636|title=The True Stories Behind 18 American Horror Story Characters|last=Pehanick|first=Maggie|date=April 24, 2016|website=Popsugar.com|access-date=May 8, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sugarscape.com/film-tv/news/a1083195/american-horror-story-based-true-events/|title=DID YOU KNOW THESE AMERICAN HORROR STORY PLOTLINES ARE BASED ON TRUE EVENTS?|last=Wood|first=Lucy|date=October 18, 2015|website=Sugarscape.com|access-date=May 8, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tvguide.com/news/american-horror-story-hotel-real-life-inspirations/|title=The Real-Life Inspirations Behind American Horror Story: Hotel|last=Gennis|first=Sadie|date=October 20, 2015|publisher=[[TV Guide]]|access-date=May 8, 2016}}</ref> ਸਿਰਫ ਅਦਾਕਾਰ ਇਵੈਨ ਪੀਟਰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਾਹ ਪਾਲਸਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਇਹ ਸੀਰੀਜ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇਬਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਐਫਐਕਸ ਉੱਪਰ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [[12 ਜਨਵਰੀ]], [[2017]] ਨੂੰ, ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਂਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="eightandnine">{{Cite web|url=https://variety.com/2017/tv/news/american-horror-story-renewed-season-8-9-fx-1201958880/|title=‘American Horror Story’ Renewed For Two More Seasons at FX|last=Wagmeister|first=Elizabeth|date=January 12, 2017|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=January 12, 2017}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਸੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਕਹਾਣੀ ਨੇ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੈਸਿਕਾ ਲੈਂਜ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਈ ਦੋ [[ਐਮੀ ਇਨਾਮ|ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]], ਇੱਕ [[ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ|ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਸ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਥੀ ਬੈਟਸ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਕ੍ਰੋਮਵੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ [[ਐਮੀ ਇਨਾਮ|ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦਕਿ [[ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ]] ਨੇ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।  ==== ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ==== === ਧਾਰਨਾ === ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਫਲਚੁਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੋਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ "ਗੱਲੀ" ਦੀ ਪ੍ਰਡਕਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ "ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਸਟੋਰੀ" ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਰਫੀ ਆਪਣੇ ਭੂਤਕਾਲੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। .<ref>{{Cite web|url=http://www.newnownext.com/ryan-murphy-and-brad-falchuk-talk-american-horror-story-blood-infidelity-and-zachary-quinto/10/2011/|title=Ryan Murphy and Brad Falchuk Talk "American Horror Story": Blood, Infidelity, and Zachary Quinto|last=Juergens|first=Brian|date=October 3, 2011|publisher=NewNowNext|access-date=November 12, 2015}}</ref> ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ, ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਫਲਚੁਕ ਨੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਹਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ  ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।<ref name="Mullins">{{Cite web|url=http://www.eonline.com/news/282480/american-horror-story-season-two-scoop-new-house-and-mostly-new-faces|title=American Horror Story Season Two Scoop: New House and (Mostly) New Faces|last=Mullins|first=Jenna|date=December 22, 2011|website=[[E! Online]]|publisher=[[NBCUniversal]]|access-date=November 12, 2015}}</ref> ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰਫੀ ਨੇ ਦੁੱਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਸਮੇਂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਾਸਟ ਅਤੇ ਬੈਕਗਰਾਉਂਡ ਸੈਟ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਨਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।<ref>{{Cite web|url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2011/12/22/american-horror-story-will-scare-up-a-new-cast-and-new-haunted-home-for-season-2/|title='American Horror Story' Will Scare Up a New Cast and New Haunted Home for Season 2|last=Itzkoff|first=Dave|date=December 22, 2011|website=[[The New York Times]]|access-date=November 10, 2015}}</ref> ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕੁਝ ਅਦਾਕਾਰ ਇਸ ਦੂਜੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜੀਵ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਰਾਖਸ਼ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਅਦਾਕਾਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਣਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।<ref name="3pick">{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/tv-column/post/fx-picks-up-third-season-of-american-horror-story/2012/11/15/1431d834-2f54-11e2-9f50-0308e1e75445_blog.html|title=FX picks up third season of 'American Horror Story'|last=de Moraes|first=Lisa|date=November 15, 2012|website=[[The Washington Post]]|access-date=November 15, 2012}}</ref> ਕੌਨੀ ਬ੍ਰਿਟਨ, ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਾਸਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮਰਡਰ ਹਾਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਵਿਵਿਨ ਹਾਰਮਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.ew.com/article/2011/03/18/connie-britton-ryan-murphy-american-horror-stor|title='Friday Night Lights' star Connie Britton cast in Ryan Murphy's 'American Horror Story' pilot|last=Stransky|first=Tanner|date=March 18, 2011|website=Entertainment Weekly|access-date=March 18, 2011|archive-date=ਮਾਰਚ 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311191010/http://www.ew.com/article/2011/03/18/connie-britton-ryan-murphy-american-horror-stor|url-status=dead}}</ref> ਡੇਨਿਸ ਓ'ਹੇਰੀ, ਬਤੌਰ ਲੈਰੀ ਹਾਰਵੇ, ਦੂਜੇ ਕਾਸਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਪਾਈ।<ref>{{Cite web|url=http://deadline.com/2011/03/denis-ohare-joins-ryan-murphys-fx-pilot-american-horror-story-118819/|title=Denis O'Hare Joins Ryan Murphy's FX Pilot 'American Horror Story'|last=Andreeva|first=Nellie|date=March 30, 2011|publisher=[[Deadline.com]]|access-date=March 30, 2011}}</ref> ਜੈਸਿਕਾ ਲੈਨਜ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2011/04/jessica-lange-to-star-in-ryan-murphybrad-falchuks-fx-pilot-american-horror-story/|title=Jessica Lange To Star in Ryan Murphy/Brad Falchuk's FX Pilot 'American Horror Story'|last=Andreeva|date=April 13, 2011|publisher=Deadline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511115208/http://www.deadline.com/2011/04/jessica-lange-to-star-in-ryan-murphybrad-falchuks-fx-pilot-american-horror-story/|archive-date=May 11, 2011|dead-url=no|access-date=April 13, 2011}}</ref> ਡੀਲਨ ਮੈਕਡਰਮੱਟ ਨੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬੇਨ ਹਾਰਮਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2011/04/dylan-mcdermott-to-star-in-ryan-murphys-fx-pilot-american-horror-story/|title=Dylan McDermott To Star in Ryan Murphy's FX Pilot 'American Horror Story'|last=Andreeva|date=April 29, 2011|publisher=Deadline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110508144336/http://www.deadline.com//2011//04//dylan-mcdermott-to-star-in-ryan-murphys-fx-pilot-american-horror-story//|archive-date=May 8, 2011|dead-url=no|access-date=April 29, 2011}}</ref> ਟਾਈਸਾ ਫਾਰਮਿਗਾ ਅਤੇ ਇਵਨ ਪੀਟਰਸ ਅੰਤਿਮ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਇਲਟ ਹਾਰਮਨ ਅਤੇ ਟੇਟ ਲੈੰਗਡਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://deadline.com/2011/05/american-horror-story-casts-young-leads-129028/|title='American Horror Story' Casts Young Leads|last=Andreeva|date=May 5, 2011|publisher=Deadline.com|access-date=May 5, 2011|archive-date=ਸਤੰਬਰ 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903205244/http://deadline.com/2011/05/american-horror-story-casts-young-leads-129028/|url-status=dead}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ''American Crime Story'', a spin-off series focusing on true crime == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Official website}} <div class="cx-template-editor-source-container" lang="en" dir="ltr" style="display: none;"><div class="cx-template-editor-source"><div class="cx-template-editor-title" title="The purpose of this template is to provide a standard format for labeling links to official websites.">Official website</div></div></div> * {{IMDb title|1844624|American Horror Story}} * [http://www.tv.com/shows/american-horror-story/ ''American Horror Story''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120408122839/http://www.tv.com/shows/american-horror-story |date=2012-04-08 }} at TV.com [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ]] j87jolxmyuisxkw4w7rch65il0nf1rx ਵੋਡਕਾ 0 106647 848775 848046 2026-09-30T15:03:09Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848775 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food|name=ਵੋਡਕਾ|image=Monopolowa Baczewski.JPG|image_size=200px|country=[[ਪੋਲੈਂਡ]], [[ਰੂਸ]]<ref>{{Cite web|url=http://www.extraneutralalcohol.net/showitem.php?id=4|title=The history of Vodka - ENA|website=www.extraneutralalcohol.net|access-date=11 March 2018|archive-date=11 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311142352/http://www.extraneutralalcohol.net/showitem.php?id=4|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ginvodka.org/history/vodkaHistory.asp|title=Vodka History, Developement and Origin: Gin and Vodka|website=www.ginvodka.org|language=en|access-date=11 March 2018|archive-date=1 ਮਾਰਚ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301063136/http://www.ginvodka.org/history/vodkaHistory.asp|dead-url=yes}}</ref>|main_ingredient=[[ਅਲਕੋਹਲ]], [[ਪਾਣੀ]]}} [[ਤਸਵੀਰ:04656_market_in_Sanok.JPG|alt=Vodka bottles on display|thumb|300x300px|ਸੇਨੋਕ, ਪੋਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਵੋਡਕਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਲਕੋਹਲਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚੋਣ<br />]] '''ਵੋਡਕਾ''' (ਪੋਲਿਸ਼ ਤੋਂ: wódka, ਰੂਸੀ: водка [votkə]) ਇੱਕ ਡਿਸਟਿਲਿਡ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਦਾਰਥ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ [[ਈਥੇਨੋਲ|ਈਥਾਨੋਲ]] ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸ਼ੁੱਧੀਆਂ ਅਤੇ ਸੁਆਦਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵੋਡਕਾ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਆਲੂਆਂ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਰਾਹੀਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਫਰਮੈਂਟਡ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਰਰੋਕ, ਕੁਯਾਰਾਨਬੌਂਗ ਅਤੇ ਬਮੋਰਾਰਾ, ਫਲਾਂ ਜਾਂ ਖੰਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਮਿਆਰੀ ਪੋਲਿਸ਼, ਰੂਸੀ, ਬੇਲਾਰੂਸੀਅਨ, ਯੂਕਰੇਨੀ, ਐਸਟੋਨੀਅਨ, ਲੈਟਵੀਅਨ, ਲਿਥੁਆਨੀਅਨ ਅਤੇ ਚੈੱਕ ਵੋਡਕਾ 40% ਏਬੀਵੀ ਜਾਂ ਅਲਕੋਹਲ ਹਨ (80 ਯੂ ਐਸ ਪ੍ਰੋਟ), ਜੋ ਕਿ ਰੂਸੀ ਕੈਮਿਸਟਮ ਦਮਿਤਰੀ ਮੈਂਡੇਲੀਵ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ' ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਰੋਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਵੀ "ਯੂਰਪੀਅਨ ਵੋਡਕਾ" ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 37.5% ਏਬੀਵੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref name="ginvodka1">{{Cite web |url=http://www.ginvodka.org/history/vodkaproduction.html |title=Production of vodka |access-date=12 ਮਈ 2018 |archive-date=22 ਜਨਵਰੀ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080122091206/http://www.ginvodka.org/history/vodkaproduction.html |dead-url=unfit }}. Gin and Vodka Association. ginvodka.org</ref> ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ "ਵੋਡਕਾ" ਵਜੋਂ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 40% ਦੀ ਅਲਕੋਹਲ ਸਮੱਗਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਬੇਸੁਰਤੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੋਡਕਾ ਦੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਵਿੱਚ 40% ਏ ਬੀ ਵੀ ਹੈ।<ref name="cfra1">{{Cite web|url=http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr;sid=a405a5761091de13308884c6cc36ee89;rgn=div6;view=text;node=27%3A1.0.1.1.3.3;idno=27;cc=ecfr|title=United States Code of Federal Regulations Title 27, Section 5.22(a)(1)|publisher=United States Government Printing Office|access-date=31 May 2011|archive-date=23 ਨਵੰਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111123093631/http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr;sid=a405a5761091de13308884c6cc36ee89;rgn=div6;view=text;node=27%3A1.0.1.1.3.3;idno=27;cc=ecfr|dead-url=yes}}</ref> ਵੋਡਕਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਤੇ"ਸਾਫ਼" (ਪਾਣੀ, ਬਰਫ਼ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਿਕਸਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ)ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਕਸਰ [[ਰੂਸ]], [[ਬੇਲਾਰੂਸ]], [[ਪੋਲੈਂਡ]], [[ਯੂਕਰੇਨ]], [[ਲਿਥੁਆਨੀਆ]], [[ਲਾਤਵੀਆ]], [[ਐਸਟੋਨੀਆ]], [[ਸਵੀਡਨ]], [[ਨਾਰਵੇ]] ਦੇ ਵੌਡਕਾ ਬੈਲਟ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਠੰਢੇ ਫਰੀਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [[ਫਿਨਲੈਂਡ]] ਅਤੇ [[ਆਈਸਲੈਂਡ]] ਇਸਨੂੰ [[ਕਾਕਟੇਲ]] ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੋਡਕਾ ਮਾਰਟਿਨਿ, ਕੌਸਮੋਪੋਲਿਟਨ, ਵੋਡਕਾ ਟੌਨੀਕ, ਸਕ੍ਰਡ੍ਰਾਈਵਰ, ਗਰੇਹਾਉਂਡ, ਬਲੈਕ ਜਾਂ ਵਾਈਟ ਰੂਸੀ, ਮਾਸਕੋ ਮੁਲੇ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਮਰੀ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਵਿਦਵਾਨ ਵੋਡਕਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref name="smith_companion">{{Cite book|title=The Oxford companion to American food and drink|url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_e9i9|last=Smith, A. F.|publisher=Oxford University Press|year=2007|isbn=978-0-19-530796-2|page=[https://archive.org/details/oxfordcompaniont0000unse_e9i9/page/693 693]|ref=https://books.google.com/books?id=AoWlCmNDA3QC&lpg=PP1&dq=Oxford%20companion%20to%20American%20food%20and%20drink&pg=PA612}}</ref> ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮੱਗਰੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।<ref name="Blocker">Blocker, Jack S; Fahey, David M and Tyrrell, Ian R (2003). [https://books.google.com/books?id=BuzNzm-x0l8C&lpg=PP1&dq=Alcohol%20and%20temperance%20in%20modern%20history%3A%20an%20international%20encyclopedia&pg=PA636 ''Alcohol and temperance in modern history: An international encyclopedia''] Vol. 1 A – L, ABC-CLIO, pp. 389, 636 {{ISBN|1-57607-833-7}}.</ref> ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੱਕ, ਅੱਜ ਦੇ ਵੋਡਕਾ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵੱਖਰੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਸੁਆਦ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਗੰਧ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਅਲਕੋਹਲ ਸੀ, ਅੰਦਾਜ਼ਨ 14% ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ। ਅਜੇ ਵੀ, ਸੁੰਘੜਨ ("ਵਾਈਨ ਨੂੰ ਸਾੜ") ਕਰਨ ਦੀ ਇਜ਼ਾਜਤ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਅਤੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਅਲਕੋਹਲ ਸਮੱਗਰੀ, ਦੀ ਖੋਜ 8 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Briffault">[//en.wikipedia.org/wiki/Robert_Briffault Briffault, Robert] (1938). ''The Making of Humanity'', p. 195.</ref> == ਅੱਜ == ਦਿ ਪੈਂਗੁਅਨ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਸਪਿਰਟ ਐਂਡ ਲੀਕੁਅਰਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇਸ ਦੇ ਘੱਟ ਪੱਧਰ ਦੇ ਫੁਸਲ ਤੇਲ ਅਤੇ ਕਨਜਨਰ-ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੁਆਦ ਆਤਮਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜੋ ਭਾਰੀ ਖਪਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ-ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਨੂੰ 'ਸੁਰੱਖਿਅਤ' ਰੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।"<ref>{{Cite book|title=The Penguin Book of Spirits and Liqueurs|last=Price|first=Pamela Vandyke|publisher=Penguin Books|year=1980|isbn=0-14-046335-6|pages=196 ff.}}</ref> ਸਾਲ 2000 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਗਾਹਕਾਂ ਅਤੇ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਬਦਲਾਵ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਕਈ 'ਆਰਟਿਸੀਨਲ ਵੋਡਕਾ' ਜਾਂ 'ਅਲਟਰਾ ਪ੍ਰਿਮਿਅਮ ਵੋਡਕਾ' ਬ੍ਰਾਂਡ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ। == ਸਿਹਤ == ਕੁਝ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਲੈਕ-ਮਾਰਕੀਟ ਜਾਂ "ਬਾਥ ਟਬ" ਵੋਡਕਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕਾਲੇ-ਮਾਰਕੀਟ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖਤਰਨਾਕ ਸਨਅਤੀ ਏਥੇਨਲ ਬਦਲਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਹਿਰ, ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਜਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref name="Sweeney">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6434789.stm|title=When vodka is your poison|last=Sweeney|first=John|date=10 March 2007|access-date=22 November 2008|publisher=BBC News}}</ref> ਮਾਰਚ 2007 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਵਿੱਚ, ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਯੂਕੇ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ "ਬਾਥਟਬ" ਵੋਡਕਾ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਪੀਲੀਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।<ref name="Sweeney"/> ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਿਕ ਕੀਟਾਣੂਨਾਸ਼ਕ (ਐਕਸਟਰੇਸਿਪਟ) ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ - 95% ਈਥੇਨਲ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰਸਾਇਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ - ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੋਡਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਅਲਕੋਹਲ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਘੱਟ ਕੀਮਤ ਸੀ। ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 120 ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸੀਰੋਸਿਸ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਾਰਨ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੀਲੀਆ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਵੋਡਕਾ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਸਾਲਾਨਾ ਮੌਤ ਦੇ ਟੋਲ (ਡੇਂਸ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਾਂ ਦੀ ਸੈਕਿੰਡ) ਦੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। <ref>See, e.g., [//en.wikipedia.org/wiki/Andrey_Korotayev Korotayev A.], [//en.wikipedia.org/wiki/Daria_Khaltourina Khaltourina D.] [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=376&Itemid=1 Russian Demographic Crisis in Cross-National Perspective. ''Russia and Globalization: Identity, Security, and Society in an Era of Change''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150116000913/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=376&Itemid=1 |date=2015-01-16 }}. Ed. by D. W. Blum. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 2008. P. 37–78; Khaltourina, D. A., & Korotayev, A. V. [http://ehp.sagepub.com/content/31/3/272.short 'Potential for alcohol policy to decrease the mortality crisis in Russia', Evaluation & the Health Professions, vol. 31, no. 3, Sep 2008. pp. 272–281] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701002031/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=376&Itemid=1 |date=2018-07-01 }} {{Cite web |url=http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=376&Itemid=1 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150116000913/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=376&Itemid=1 |archive-date=2015-01-16 |url-status=bot: unknown}}.</ref> == ਪਕਾਉਣਾ == ਵੋਡਕਾ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੋਡਕਾ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਾਮਗਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|date=26 November 2017|title=Vodka sauce|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Vodka_sauce&oldid=812242660|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> ਵੋਡਕਾ ਸਾਸ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਟਮਾਟਰ ਦੀ ਚਟਣੀ, ਕ੍ਰੀਮ ਅਤੇ ਵੋਡਕਾ ਤੋਂ ਬਣੀ ਪਾਸਸਾ ਸਾਸ ਹੈ। ਵੋਡਕਾ ਨੂੰ ਬੇਕਿੰਗ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬਦਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: ਪਾਈ ਕ੍ਰਸਟ ਵੋਡਕਾ ਨਾਲ ਫਲੇਕਾਇਰ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ, ਪਨੀਰਕੇਕ ਜਾਂ ਬਿਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://feastandwest.com/2015/05/27/how-to-cook-with-vodka/|title=How to Cook with Vodka » Feast + West|date=27 May 2015|work=Feast + West|access-date=6 March 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.epicurious.com/expert-advice/how-to-use-alcohol-in-baking-article|title=The Boozy Ingredient Your Baked Goods Are Missing|work=Epicurious|access-date=6 March 2018|language=en-US}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਕੋਹਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ]] m41x5i9nap7948yranj6wdou62szpqo ਸਰਸਵਤੀ ਗੋਰਾ 0 107463 848800 730743 2026-09-30T16:30:05Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848800 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸਰਸਵਤੀ ਗੋਰਾ|birth_date=28 ਸਤੰਬਰ 1912|death_date={{Death date and age|2006|08|19|1912|09|28|df=yes}}|death_place=[[ਵਿਜੈਵਾੜਾ]], [[ਭਾਰਤ]]|nationality=[[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]|occupation=ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ-ਕਰਤਾ|known for=[[ਨਾਸਤਿਕ ਸੈਂਟਰ]] ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ<ref name="geni.com">https://www.geni.com/people/Saraswathi-GORA/6000000004948985916</ref>|spouse=[[ਗੋਪਾਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ|ਗੋਰਾ]]<ref name="geni.com"/>|children=(9) [[ਲਾਵਾਂਮ]]<br>[[ਚੇੰਨੂਪਤੀ ਵਿੱਦਿਆ]]|relatives=[[ਹੇਮਲਤਾ ਲਾਵਾਂਮ]] (ਨੂੰਹ)|awards=[[ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਅਵਾਰਡ]] (1999)|ethnicity=<!-- Ethnicity should be supported with a citation from a reliable source -->}} '''ਸਰਸਵਤੀ ਗੋਰਾ''' ([[28 ਸਤੰਬਰ]], [[1912]] – [[19 ਅਗਸਤ]], [[2006]]) ਨੇ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ|ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁੰਨ]] ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ [[ਨਾਸਤਿਕ ਸੈਂਟਰ]] ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ [[ਛੂਤ-ਛਾਤ]] ਅਤੇ [[ਜਾਤ|ਜਾਤੀ]] ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਗੋਰਾ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀਵਾਦ ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।<ref name="thehindu.com">http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/saraswathi-gora-was-a-great-humanist/article3948618.ece</ref> ਉਸਨੇ [[ਲਿੰਗ-ਭੇਦ(ਜੈਂਡਰ)|ਲਿੰਗ ਬਰਾਬਰਤਾ]], [[ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਕਰਨ|ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ]], [[ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ|ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ]], [[ਅੰਧ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ|ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ]] ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਛੂਤਤਾ ਅਤੇ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਹਿਮਾਂ ਚਲਾਈਆਂ।<ref name="thehindu.com"/><ref name="atheistcentre.in">http://www.atheistcentre.in/eminent/SaraswathiGora.html</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ [[28 ਸਤੰਬਰ]], [[1912]] ਨੂੰ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਵਿਜ਼ਿਆਨਾਗਰਮ ਵਿਖੇ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।<ref name="oneindia.com">https://www.oneindia.com/2006/08/19/veteran-freedom-fighter-saraswathi-gora-dies-1155971480.html</ref> [[1930]] ਵਿੱਚ, ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਗੋਰਾ ਨਾਲ [[ਦੇਵਦਾਸੀ|ਦੇਵਦਾਸੀਆਂ]] ਦੇ [[ਵਿਆਹ]] ਅਤੇ [[ਵਿਧਵਾ|ਵਿਧਵਾਵਾਂ]] ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ। ਛੂਤਛਾਤ ਅਤੇ [[ਜਾਤ|ਜਾਤ ਪ੍ਰਥਾ]] ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਬਾਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[1944]] ਵਿੱਚ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]] ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ [[ਸੇਵਾਗਰਾਮ]] ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਰਹੇ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/2001/04/05/stories/0405402h.htm|title=Saraswathi Gora selected for Basava Puraskar|date=5 April 2001|work=The Hindu|access-date=31 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20121007090822/http://hindu.com/2001/04/05/stories/0405402h.htm|archive-date=7 ਅਕਤੂਬਰ 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="indian-skeptic.org">{{Cite web |url=http://www.indian-skeptic.org/html/is_v03/3-10-2.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-05-21 |archive-date=2006-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061002015734/http://www.indian-skeptic.org/html/is_v03/3-10-2.htm |dead-url=yes }}</ref> ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ [[1940]] ਵਿੱਚ, ਇੱਕ [[ਨਾਸਤਿਕ ਕੇਂਦਰ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref name="atheistcentre.in"/> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸੱਦ [[ਨਾਸਤਿਕਤਾ]], [[ਤਰਕਸ਼ੀਲਤਾ]] ਅਤੇ [[ਗਾਂਧੀਵਾਦ]] ਉੱਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਮਨੁੱਖੀ ਮੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।<ref name="indian-skeptic.org"/><ref name="ReferenceA">http://www.atheistcentre.in/SaraswathiGorapassedaway.html</ref> ਉਹ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ]] ਦੀ [[ਆਜ਼ਾਦੀ|ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ]] ਸੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਰਗਰਮ [[ਨੇਤਾ]] ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ]] ਦੌਰਾਨ [[ਜੇਲ੍ਹ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਾਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਢਾਈ ਸਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਿਯੰਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਈ। [[1953]] ਵਿੱਚ ਕੁਰੈਨਲ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਮੀਨਲ ਵਿੱਚ ਸਤਲਿਆਮਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਗੋਰਾ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="oneindia.com"/> ਉਹ ਨਾਸਤਿਕਤਾ, ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦ, ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ [[ਅੰਤਰ ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ|ਅੰਤਰਜਾਤੀ ਵਿਆਹਾਂ]] ਦੇ ਲਈ ਲੜੀ ਸੀ।<ref name="ReferenceB">http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/saraswathi-gora-passes-away/article3093142.ece</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਉਸਦੀ ਆਤਮਕਥਾ ''ਮਾਈ ਲਾਈਫ ਵਿਦ ਗੋਰਾ'' [[2012]] ਵਿੱਚ [[ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਰਸਵਤੀ ਗੋਰਾ ਦਾ ਵਿਆਹ [[ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ]], ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲੜਾਕੂ ਅਤੇ [[ਨਾਸਤਿਕਤਾ|ਨਾਸਤਿਕ]], ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="ReferenceB"/> ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ [[ਫੇਫੜਾ|ਫੇਫੜੇ]] ਦੀ ਲਾਗ ਕਾਰਨ [[19 ਅਗਸਤ]] [[2006]] ਨੂੰ 94 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਵਿਜੈਵਾੜਾ]] ਵਿੱਖੇ ਹੋਈ।<ref name="ReferenceA"/><ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2006/08/20/stories/2006082015870900.htm|title=Saraswathi Gora passes away|date=20 August 2006|website=[[The Hindu]]|access-date=21 ਮਈ 2018|archive-date=21 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021123416/http://www.hindu.com/2006/08/20/stories/2006082015870900.htm|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਦੇ ਨੌ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਸਦੀ ਧੀ ਚੇਨੂਪਤੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿਜੈਵਾੜਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਲੋਂ ਸਾਬਕਾ ਐਮ.ਪੀ ਰਹੀ।<ref name="ReferenceB"/> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[ਬਸਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ [[ਕਰਨਾਟਕ|ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ]] ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਨਵਤਾ ਲਈ ਜੀ.ਡੀ. ਬਿਰਲਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ: [[ਜਮਨਾਲਾਲ ਬਜਾਜ ਅਵਾਰਡ]] ([[1999]]);<ref>{{Cite web|url=http://www.jamnalalbajajfoundation.org/awards/archives/2010|title=Jamnalal Bajaj Awards Archive|publisher=[[Jamnalal Bajaj Foundation]]}}</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=ZoY3WswnXK4</ref>, [[ਜਾਨਕੀ ਦੇਵੀ ਬਜਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ]];<ref>{{Cite news|url=http://www.oneindia.com/2006/08/19/veteran-freedom-fighter-saraswathi-gora-dies-1155971480.html|title=Veteran freedom fighter Saraswathi Gora dies|date=19 August 2006|access-date=5 February 2017|publisher=[[Oneindia]]}}</ref> ਅਤੇ ਪੋਤੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮੁਲੂ ਤੇਲਗੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/2001/04/05/stories/0405402h.htm|title=The Hindu: Saraswathi Gora selected for Basava Puraskar|access-date=5 February 2017|publisher=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121007090822/http://hindu.com/2001/04/05/stories/0405402h.htm|archive-date=7 ਅਕਤੂਬਰ 2012|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.indian-skeptic.org/html/is_v03/3-10-2.htm A short biography of Saraswathi Gora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002015734/http://www.indian-skeptic.org/html/is_v03/3-10-2.htm |date=2006-10-02 }} in ''Indian Skeptic'' by Sunanda Shet * [http://www.deccanherald.com/deccanherald/Aug192006/update639462006819.asp Obituary] in ''Deccan Herald'' * [http://www.newsfix.de/news/321/detail.php?id=36871&item_start=0 Obituary at www.newsfix.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304071739/http://www.newsfix.de/news/321/detail.php?id=36871&item_start=0 |date=2016-03-04 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ]] e45bdc7xqg29r1qna5j8itepqrwuhup ਹੌਂਡਾ 0 107725 848923 823330 2026-09-30T23:49:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848923 wikitext text/x-wiki '''ਹੌਂਡਾ ਮੋਟਰ ਕੰਪਨੀ, ਲਿਮਿਟੇਡ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Honda''') ਇੱਕ [[ਜਪਾਨੀ]] ਜਨਤਕ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਗਠਿਤ ਨਿਗਮ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੋਰ ਤੇ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼, ਹਵਾਈ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ, ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ  ਹੋਂਡਾ 1959 ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XF7V9w8ByrcC&pg=PA172|title=Cases in contemporary strategy analysis|last=Grant|first=Robert M.|last2=Neupert|first2=Kent E.|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|year=2003|isbn=1-4051-1180-1|edition=3rd|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}|access-date=12 November 2010}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=CArfq7tV0OIC&pg=PA52|title=Six men who built the modern auto industry|last=Johnson|first=Richard Alan|publisher=[[MotorBooks International]]|year=2005|isbn=0-7603-1958-8|postscript=<!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}}|access-date=12 November 2010}}</ref> ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਬਸ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਸਾਲ 14 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਬਸ਼ਨ ਇੰਜਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ.<ref name="Honda of America Manufacturing, Inc., Marysville, Ohio - Press room">{{cite news|url=http://www.ohio.honda.com/pressroom/View_Release.cfm?articleid=174|title=FIRST MOTORCYCLE AIRBAG EARNS TAKATA AND HONDA 2008 AUTOMOTIVE NEWS PACE INNOVATION PARTNERSHIP AWARD|last=Miller|first=Edward|date=18 April 2008|accessdate=28 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090308025434/http://www.ohio.honda.com/pressroom/View_Release.cfm?articleid=174|archive-date=8 March 2009|dead-url=yes|publisher=Honda.com|df=dmy-all}} {{Cite web |url=http://www.ohio.honda.com/pressroom/View_Release.cfm?articleid=174 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-05-27 |archive-date=2009-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090308025434/http://www.ohio.honda.com/pressroom/View_Release.cfm?articleid=174 |url-status=dead }}</ref> ਹੋਂਡਾ 2001 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਾਪਾਨੀ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਈ.<ref>{{Cite web|url=http://mobiliohonda.com|title=Harga Honda Mobilio|publisher=Mobilio|archive-url=https://web.archive.org/web/20140910195931/http://www.mobiliohonda.com/|archive-date=10 September 2014|dead-url=yes|access-date=22 November 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140910195931/http://www.mobiliohonda.com/ |date=10 ਸਤੰਬਰ 2014 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cars-directory.net/history/honda/|title=The History of Honda|publisher=Cars-directory.net|access-date=22 November 2009|archive-date=12 ਮਈ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200512075512/https://www.cars-directory.net/history/honda/|url-status=dead}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਹੋਂਡਾ  ਟੋਇਟਾ, ਵੋਕਸਵਾਗਨ ਗਰੁੱਪ, ਹਿਊਂਦਾਈ ਮੋਟਰ ਗਰੁੱਪ, ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼, ਫੋਰਡ, ਨਿਸਾਨ ਅਤੇ ਫਿਆਏਟ ਕ੍ਰਿਸਲਰ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਨੀਆ ਅੱਠਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ.<ref>{{Cite web|url=http://www.oica.net/wp-content/uploads//ranking2015.pdf|title=World motor vehicle production OICA correspondents survey without double counts world ranking of manufacturers year 2011|access-date=2018-05-27|archive-date=2016-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20161225080702/http://www.oica.net/wp-content/uploads//ranking2015.pdf|url-status=dead}}</ref> ਹੋਂਡਾ ਪਹਿਲੀ ਜਾਪਾਨੀ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਰਪਤ ਲਗਜ਼ਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡ, ਇਕੂਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਅਤੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਹੌਂਡਾ ਨੇ ਬਾਗਬਾਨੀ ਸਾਜੋ ਸਾਮਾਨ, ਸਮੁੰਦਰੀ ਇੰਜਣ, ਨਿੱਜੀ ਵਾਟਰਕ੍ਰਾਫਟ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਜਨਰੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ. 1986 ਤੋਂ, ਹੌਂਡਾ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ / ਰੋਬਟ ਖੋਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਏਐਸ਼ਮਓ ਰੋਬੋਟ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. ਹੋਂਡਾ 2004 ਵਿੱਚ ਜੀ.ਈ. ਹੌਂਡਾ ਐਰੋ ਇੰਜਣਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਹੋਂਡਾ ਏਐਚਏ -420 ਹੌਂਡਾ ਜੈਤਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਏਰੋਸਪੇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ  ਉਤਪਾਦਨ 2012 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਹੌਂਡਾ ਦੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਂਝੇ ਉਦਮ ਹਨ (ਹੌਂਡਾ ਚੀਨ, ਡੋਂਫੇਂਂਗ ਹੌਂਡਾ, ਅਤੇ ਗੂੰਗਕੀ ਹੌਂਡਾ). 2013 ਵਿਚ, ਹੌਂਡਾ ਨੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦਾ 5.7% (US $ 6.8 ਬਿਲੀਅਨ) ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ.<ref>[https://web.archive.org/web/20131023060334/http://www.challenges.fr/galeries-photos/galeries-photos/20111028.CHA6249/facebook-entre-dans-le-classement-des-10-entreprises-les-plus-innovantes.html Le top 20 des entreprises les plus innovantes du monde], Challenges, 22 October 2013</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2013 ਵਿੱਚ, ਹੋਂਡਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਇਕੋ  ਨਿੱਕਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਜਪਾਨੀ ਆਟੋਮੇਕਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ 108,705 ਹੌਂਡਾ ਅਤੇ ਇਕੂਰਾ ਮਾਡਲਾਂ  ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਸਿਰਫ 88,357 ਆਯਾਤ ਕੀਤੇ.<ref>{{cite web|url=http://www.autoblog.com/2014/01/29/honda-first-japanese-carmaker-net-exporter-from-us/?ncid=txtlnkusaolp00000588|title=Honda is first Japanese carmaker to be a net-exporter from US|last=Ross|first=Jeffrey N.|date=29 January 2014|publisher=autoblog|accessdate=25 July 2014}}</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ, ਹੌਂਡਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਸੋਚੀਰੋ ਹੌਂਡਾ ਨੂੰ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਆਰਟ ਸ਼ੌਕਾਈ ਗੈਰੇਜ ਵਿੱਚ ਮਕੈਨਿਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋੜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤਾ. 1937 ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਜਾਣੂ ਕਾਟੋ ਸ਼ਾਇਚੀਰੋ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੌਂਡਾ ਨੇ ਕਲਾ ਸਕੋਕੇ ਗੈਰੇਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪੱਕੀ ਰਿੰਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਟੋਕੀਕਾ ਸਿਕੀ (ਪੂਰਬੀ ਸਾਗਰ ਪ੍ਰਾਸੀਜ਼ਨ ਮਸ਼ੀਨ ਕੰਪਨੀ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ. ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਟੋਕੀਕਾ ਸਯੀਕੀ ਨੇ ਟੋਇਟਾ ਨੂੰ ਪਿਿਸਟਨ ਰਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕੁਆਲਟੀ ਕਾਰਨ ਠੇਕਾ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ. 1941 ਤਕ, ਟੋਇਟਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਕਾਰਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹੌਂਡਾ ਇੱਕ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਟੋਇਟਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਪਿਿਸਟਨ ਰਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ-ਹੁਨਰਮੰਦ ਵਰਟਾਈਮ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ  ਸੀ. == ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਅਤੇ ਵੰਡ == ਹੋਂਡਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੋਂਟੋ, ਟੋਕੀਓ, ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਅਰ ਟੋਕੀਓ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਅਤੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਓਸਾਕਾ, ਨਾਗੋਆ, ਸਪੋਰੋ, ਕਿਓਟੋ, ਫ੍ਯੂਕੂਵੋਕਾ, ਲੰਡਨ, ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਐਕਸਚੇਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਜ਼ੇ ਜੋੜਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ. ਇਹ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਚੀਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕੈਨੇਡਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਜਾਪਾਨ, ਬੈਲਜੀਅਮ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਮੈਕਸਿਕੋ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਭਾਰਤ, ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਵੀਅਤਨਾਮ, ਤੁਰਕੀ, ਤਾਈਵਾਨ, ਪੇਰੂ ਅਤੇ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ. ਜੁਲਾਈ 2010 ਤੱਕ, ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੇਚੇ ਗਏ 89 ਫੀਸਦੀ ਹੌਂਡਾ ਅਤੇ ਅਕੁਰਾ ਗੱਡੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ ਸਨ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 82.2 ਫੀਸਦੀ ਸੀ . ਇਹ ਨਾਲ ਯੇਨ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਉੱਚੀ ਮੁਨਾਫ਼ਾ ਹੈ.<ref name="bloomberg.com">{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/2010-08-19/honda-founder-s-dream-of-u-s-production-protects-earnings-as-yen-surges.html|title=Honda's Dream of U.S. Production Protects Profits as Yen Surges|last=Ohnsman|first=Alan|date=20 August 2010|accessdate=1 January 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20100822061637/http://www.bloomberg.com/news/2010-08-19/honda-founder-s-dream-of-u-s-production-protects-earnings-as-yen-surges.html|archive-date=22 August 2010|dead-url=yes|publisher=Bloomberg|df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ !ਕੁੱਲ ਆਮਦਨੀ (ਲੱਖਾਂ ਯੈਨਿਆਂ ਵਿੱਚ)<br /> |- |ਜਪਾਨ  | 1,681,190 |- | ਉੱਤਰ ਅਮਰੀਕਾ | 5,980,876 |- | ਯੂਰਪ | 1,236,757 |- | ਏਸ਼ੀਆ | 1,283,154 |- | ਹੋਰ | 905,163 |} ਅਮਰੀਕੀ ਹੌਂਡਾ ਮੋਟਰ ਕੰਪਨੀ ਟੋਰਾਂਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੈ. ਹੌਂਡਾ ਰੇਸਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ (ਐਚਆਰਸੀ) ਹੌਂਡਾ ਦੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਰੇਸਿੰਗ ਵਿਭਾਗ  ਹੈ. ਹੋਂਡਾ ਕਨੇਡਾ ਇੰਕ. ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮਾਰਖਮ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਹੈ,<ref>{{cite news|url=https://www.yorkregion.com/news-story/1434870-markham-saves-honda-deal/|title=Markham saves Honda deal|last=Mangion|first=Patrick|date=August 27, 2007|work=York Region News|accessdate=October 14, 2017|page=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014235537/https://www.yorkregion.com/news-story/1434870-markham-saves-honda-deal/|archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 14, 2017|url-status=dead}}</ref> ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਚਮੰਡ ਹਿੱਲ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਦੇਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ, ਹੋਂਡਾ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ ਆਫ ਕੈਨੇਡਾ ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ, ਆਲਿਸਟਨ, ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ. ਹੋਂਡਾ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਜ ਸਾਂਝੇ ਉਦਮ ਵੀ ਬਣਾ ਲਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੌਂਡਾ ਸਿਏਲ ਕਾਰਸ ਅਤੇ ਹੀਰੋ ਹੌਂਡਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ,<ref>{{cite web|url=http://www.sharemanthan.in/index.php/indian-companies/49-auto/2150-hero-honda|title=Archived copy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100429013427/http://www.sharemanthan.in/index.php/indian-companies/49-auto/2150-hero-honda|archivedate=29 April 2010|deadurl=yes|accessdate=2009-06-11}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100429013427/http://www.sharemanthan.in/index.php/indian-companies/49-auto/2150-hero-honda |date=2010-04-29 }}</ref> ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਗਵਾਂਗਹਾ ਹੋਂਡਾ ਅਤੇ ਡਾਂਫੇਂਂਗ ਹੌਂਡਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬੂਨ ਸਿਊ ਹੋਂਡਾ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹੌਂਡਾ ਐਟਲਸ. ਮਾਰਚ 2011 ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਸੁਨਾਮੀ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਹੌਂਡਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੂਕੇ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪਾਦਨ ਅੱਧੀ ਕਰਨ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ. ਸਿਨੇਨ ਪਲਾਂਟ 'ਤੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ 2 ਦਿਨ ਦੇ ਹਫਤੇ' ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮਈ ਦੇ ਅੰਤ ਤਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ ਜਪਾਨ ਤੋਂ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ. ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ 22,500 ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. == ਉਤਪਾਦ == === ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ === ਹੌਂਡਾ ਦੇ ਆਲਮੀ ਲਾਈਨਅੱਪ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ, ਸਿਵਿਕ, ਅਕਾਰਡ, ਇਨਸਾਈਟ, ਸੀ ਆਰ-ਵੀ, ਸੀ ਆਰ-ਜ਼ੈਡ, ਲਿਜੈਂਡ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਦੇ ਦੋ ਸੰਸਕਰਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਾਹਨ ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਾਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਬਜਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਂਡਾ ਦੀ ਕਤਾਰ ਬਾਂਧਨਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਾਹਨਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਹਨ ਤਾਜ਼ੀਆਂ ਹੌਂਡਾ ਓਡੀਸੀ ਮਿਨੀਵੈਨ ਅਤੇ ਰਿੱਡਗਈਨ, ਹੌਂਡਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰੋਸ਼ਨੀ-ਡਿਊਟੀ ਯੂਨੀ-ਬਾਡੀ ਪਿਕਅੱਪ ਟਰੱਕ, ਦੋਵੇਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਡਿਜਾਇਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਡਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਹੌਂਡਾ ਸਿਵਿਕ ਦੇ ਪੰਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਹੈਚਬੈਕ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। == ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ == ਹੋਂਡਾ ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। 1982 ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਹੌਂਡਾ ਨੇ ਸਲਾਨਾ ਤਕਰੀਬਨ 30 ਲੱਖ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। 2006 ਤਕ ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਲੱਗਭਗ 550,000 ਤੱਕ ਘਟਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਘਰੇਲੂ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸੀ। ==ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ== ==ਜਪਾਨੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ== ਹੌਂਡਾ ਕਲੀਓ (ਸੈਤਾਮਾ, ਜਪਾਨ) ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਹੌਂਡਾ ਨੇ 1978 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਵਿੱਕਰੀ ਵੰਡ ਦੇ ਚੈਨਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੌਂਡਾ ਵਰਨੋ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਥਾਪਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਨੂੰ ਮਿਆਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਖੇਡ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਵੇਚਿਆ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em|<ref name= Alexander2008>{{Citation |title= Japan's Motorcycle Wars: An Industry History |first= Jeffrey W. |last= Alexander |publisher= UBC Press |year= 2008 |isbn= 978-0-8248-3328-2 |pages= 112–116, 197–211 }}</ref> <ref name=Falloon2005>{{Citation |first=Ian |last= Falloon |title= The Honda Story |publisher= Haynes |year= 2005 |isbn= 1-85960-966-X |pages= 9–13}}</ref> <ref name=Sakiya1982>{{Citation |title= Honda Motor: the men, the management, the machines |first= Tetsuo |last= Sakiya |editor-first= Timothy |editor-last= Porter |publisher= [[Kodansha]] |year= 1982 |isbn= 978-0-87011-522-6 }}</ref> <ref name=Frank2003>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=CSxTaoGagKoC&pg=PA42 | title= Honda Motorcycles | first= Aaron | last= Frank | publisher= MotorBooks International | year= 2003 | isbn=978-0-7603-1077-9 |accessdate=28 January 2012 }}</ref>}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਪਨੀ]] 5kqv0po6ni7fhaev51m92xnbvgzoxl9 ਹੇਮਲਤਾ ਲਾਵਾਨਮ 0 108748 848919 729520 2026-09-30T23:30:16Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848919 wikitext text/x-wiki '''ਹੇਮਲਤਾ ਲਾਵਾਨਮ''' (26 ਫਰਵਰੀ 1932 -19 ਮਾਰਚ 2008) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ, ਲੇਖਕ, ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਛੂਤਛਾਤ ਅਤੇ ਜਾਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਾਵਾਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਸੀ।  == ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਹੇਮਲਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਫਰਵਰੀ 1932 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ [[ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੁੰਟੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿਚ (ਉਦੋਂ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਦੀ [[ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰੈਜੀਡੈਂਸੀ]]) ਦੇ ਵਿਨੂਕਾਂਡਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਹ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਕਵੀ ਗੁਰਮ ਜੋਸ਼ੁਆ ਅਤੇ ਮੀਰਯਾਮਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਗੋਪਾਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਗੋਰਾ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੀ, ਜੋ ਨਾਸਤਿਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ ਅਤੇ [[ਵਿਜੇਵਾੜਾ]] ਵਿਚ ਨਾਸਤਿਕ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸਨ। <ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/reformists-life-to-be-chronicled/article5360473.ece|title=Reformist’s life to be chronicled|access-date=17 November 2013}}</ref> === ਡੀਨੋਟੀਫਾਈਡ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ  === ਸੰਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ, ਲਾਵਾਨਮ ਅਤੇ ਹੇਮਲਤਾ ਨੇ ਚੰਬਲ ਘਾਟੀ ਦੇ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ [[ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ]] ਅੱਗੇ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਸਮਰਪਣਾਂ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ [[ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ|ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ]] ਨੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪੁਨਰਵਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਹੇਮਲਤਾ, ਲਾਵਾਨਮ ਅਤੇ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੀਤਾਨਗਰਮ, ਸਟੂਅਰਟਪੁਰਮ, ਕਵਾਲੀ ਅਤੇ ਕਪਰਲਥੀਪਾ ਦੀਆਂ ਸਾਬਕਾ ਅਪਰਾਧਿਕ ਬਸਤੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ 1974 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਪੁਨਰਵਾਸ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਵੇਂ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਕਬਾਇਲੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਹੇਮਲਤਾ ਅਤੇ ਲਾਵਾਨਮ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ, ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ 1976 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਕਦਮ ਉਠਾਇਆ। ਉਹ ਸਟੂਅਰਟਪੁਰਮ ਦੇ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਏ ਅਤੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਪਰਕ ਰੱਖ਼ਿਆ। ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਲਾਹ ਲਈ ਨਾਸਤਿਕ ਕੇਂਦਰ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਸੰਪਰਕ ਨੇ ਕੁਝ ਕਠੋਰ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਰਾਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। <ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in:8080/jspui/bitstream/10603/25615/8/08-chapter%201.pdf|title=Ex-Criminal tribes of india}}</ref> === ਜੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਲਈ ਕੰਮ === ਹੇਮਲਤਾ ਅਤੇ ਲਾਵਾਨਮ ਨੇ ਸੰਸਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਜੋਗਨੀਆਂ ਦੇ ਉਧਾਰ ਅਤੇ ਘਿਣਾਉਣੀ ਜੋਗਿਨੀ ਰਵਾਇਤ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਐਨ.ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ|ਐਨ. ਟੀ. ਰਾਮ ਰਾਓ]] ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ 1988 ਵਿਚ ਜੋਗੀਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਵਾਇਆ। ਕੁਮਦ ਬੇਨ ਜੋਸ਼ੀ, ਸੀ. ਰੰਗਰਾਜਨ ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਭਵਨ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਜੋਗਿਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। <ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/magazine/article96629.ece?service=print|title=Old avatar still bristles|work=[[The New Indian Express]]|access-date=19 Jul 2009|archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304223229/http://www.newindianexpress.com/magazine/article96629.ece?service=print|url-status=dead}}</ref> ਸੰਸਕਾਰ ਨੇ [[ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲਾ|ਨਿਜਾਮਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] ਦੇ ਵਰਨੀ ਵਿਖੇ ਚੇਲੀਨਿਲੀਯਾਮ ਸਿਸਟਰ`ਜ ਹੋਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/hemalatha-lavanam-passes-away/article1223334.ece|title=Hemalatha Lavanam passes away|access-date=20 March 2008}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ਜੋਸ਼ੂਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ === ਜੋਸ਼ੂਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਜੋਸ਼ੂਆ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਵੀਆਂ ਲਈ ਇਕ ਕੌਮੀ ਅਵਾਰਡ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਰੇਸ਼ਨੇਲ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਣ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/2002/07/27/stories/2002072705960400.htm|title=Assamese poet presented Joshua award|work=[[The Hindu]]|access-date=27 July 2002|archive-date=21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://archive.today/20150421064341/http://www.thehindu.com/2002/07/27/stories/2002072705960400.htm|dead-url=yes}}</ref> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == ਹੇਮਲਤਾ ਨੇ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਦੀ [[ਪੋਟੀ ਰਾਮੂਲੂ ਤੇਲਗੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ |ਪੋਟੀ ਰਾਮੂਲੂ ਤੇਲਗੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.oneindia.com/2007/02/25/telegu-university-confer-doctorate-hemalata.html|title=Telegu University to confer Doctorate to Hemalata|access-date=25 February 2007}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/true-purpose-of-education-is-characterbuilding/article1803121.ece|title=True purpose of education is character-building|work=[[The Hindu]]|access-date=27 February 2007}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>  ਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਟਰਸਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਵਕੁਲਭਾਰਨਮ ਲਲਾਲਥਾ ਅਤੇ ਕਾਮਪੈਲੀ ਸੁੰਦਰ ਦੀ ਲਿਖੀ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ। <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/nbt-to-release-hemalatha-lavanams-biography-today/article6116408.ece|title=NBT to release Hemalatha Lavanam’s biography today|work=[[The Hindu]]|access-date=15 June 2014}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/book-on-hemalatha-lavanam-released/article6118601.ece|title=Book on Hemalatha Lavanam released|work=[[The hindu]]|access-date=16 June 2014}}</ref> [[ਅਚਾਰੀਆ ਨਾਗਾਰਜੁਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਆਚਾਰੀਆ ਨਾਗਾਰਜਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਵਾਈਸ ਚਾਂਸਲਰ ਕੇ. ਵਯਾਨਾ ਰਾਓ ਨੇ ਕਿਤਾਬ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਪੀ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਲਾਵਾਨਮ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। 2004 ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਮਿਨੇਨੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਸੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰਮ ਮਿਲਿਆ. 2003 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ[[ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਗਵਰਨਰ [[ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ]] ਤੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰੈੱਡ ਐਂਡ ਵਾਈਟ ਬਰੇਵਰੀ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। <ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Bravery-wins-them-awards/articleshow/329241.cms|title=12th Red & White Bravery awards:Bravery wins them awards|work=[[The Times of India]]|access-date=29 November 2003}}</ref>{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=July 2017}} == ਮੌਤ == ਹੇਮਲਤਾ ਅੰਡਕੋਸ਼ ਕੈਂਸਰ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ 19 ਮਾਰਚ 2008 ਨੂੰ ਵਿਜੇਵਾੜਾ ਦੇ ਨਾਸਤਿਕ ਕੇਂਦਰ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref>{{Cite web|url=http://www.atheistcentre.in/HemalataLavanampassedaway.html|title=Outstanding social reformer, eminent atheist and literary figure Dr. HEMALATA LAVANAM PASSED AWAY}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਕਾਰਕੁਨ]] f19n9l9vova1xmbn0qjwod1flrhb25t ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ 0 109021 848914 783350 2026-09-30T23:18:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848914 wikitext text/x-wiki {{Infobox Newspaper | name = ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ | image = Hind Samachar, Jalandhar (October 4, 2013).jpg | type = ਰੋਜ਼ਾਨਾ [[ਅਖ਼ਬਾਰ]] | format = [[ਬ੍ਰਾਡਸ਼ੀਟ]] | owners = | foundation = 1948 | political = [[ਉਦਾਰਵਾਦ]] | language = [[ਉਰਦੂ]] | headquarters = [[ਜਲੰਧਰ]] | sister newspapers = ''[[ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ]]'', ''[[Navodaya Times]]'', ਅਤੇ ''[[ਜਗਬਾਣੀ]]'' | website = {{URL|http://epaper.hindsamachar.in/}} | director = }} '''''ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ''''', ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ [[ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਉਰਦੂ]]<ref>{{ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ|http://www.hindsamachar.in/}}</ref> ਅਖ਼ਬਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਸਰਕੂਲੇਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ [[ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਅਖ਼ਬਾਰ|ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ]] ਗਰੁੱਪ ਨੇ 1948 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ 975,000 ਕਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ 1.05 ਮਿਲੀਅਨ ਕਾਪੀਆਂ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰ ਜਲੰਧਰ, [[ਅੰਬਾਲਾ]] ਅਤੇ [[ਜੰਮੂ]] ਤੋਂ ਛਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। <ref>[http://www.allaboutnewspapers.com/oct08/story7.htm "Punjab Kesari group surging ahead with ideologically and technologically sophisticated vision"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180126085232/http://www.allaboutnewspapers.com/oct08/story7.htm |date=2018-01-26 }} All about Newspaper, Vol # 3, No # 4, October - December 2008.</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ ਬਗਾਵਤ|ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਕਟ]] ਦੀ ਸਿਖਰ ਤੇ, ਦਹਿਸ਼ਤਗਰਦੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਬਾਨੀ [[ਜਗਤ ਨਾਰਾਇਣ]] ਨੂੰ1981 ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਨੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ 1983 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਪਰਿਵਾਰ ਫੰਡ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ 62 ਹਾਕਰਾਂ, ਉਪ ਐਡੀਟਰਾਂ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ-ਉਪ ਐਡੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ, 'ਸ਼ਹੀਦ ਪਰਿਵਾਰ ਫੰਡ' ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ 'ਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਇਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite news|url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=677423|title=Rs 19.5 Lakh Distributed Among Terror-Hit Families|date=21 March 2010|publisher=Outlook|access-date=28 ਜੂਨ 2018|archive-date=6 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131006233818/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=677423|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=677423 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-06-28 |archive-date=2013-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006233818/http://news.outlookindia.com/items.aspx?artid=677423 |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2005/20051128/punjab1.htm|title=Plea to wipe out terror|date=28 November 2005|publisher=[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]}}</ref> ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ [[ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੋਪੜਾ]] ਨੂੰ [[ਪ੍ਰੈਸ ਟਰੱਸਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ]] ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article10410.ece|title=V K Chopra of Hind Samachar elected as PTI Chairman|date=27 August 2009|publisher=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਉੱਘੇ ਕਾਲਮਨਵੀਸ == {| class="" style="margin-bottom: 10px;" |[[ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ]] |[[ਸ਼ੇਖਰ ਗੁਰੇਰਾ]] <small>''(ਕਾਰਟੂਨਿਸਟ)''</small> |- |[[ਕੁਲਦੀਪ ਨਈਅਰ]] |ਪੂਨਮ ਆਈ ਕੌਸ਼ਿਕ  |- |ਸ਼ਾਂਤਾ ਕੁਮਾਰ |ਵਿਨੀਤ ਨਰਾਇਣ |- |ਵਰਿੰਦਰ ਕਪੂਰ |ਬੀ ਜੀ ਵਰਗੀਜ਼ |- |ਬਲਬੀਰ ਪੁੰਜ  |ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਾਮ |- |[[ਕਰਨ ਥਾਪਰ]] |ਕਲਿਆਣੀ ਸ਼ੰਕਰ |- |ਮਨਮੋਹਨ ਸ਼ਰਮਾ |ਨੀਰਾ ਚੋਪੜਾ |- |[[ਮੇਨਕਾ ਗਾਂਧੀ]] |ਚੰਦਰਮੋਹਨ |- |ਚੰਦਰ ਤ੍ਰਿਖਾ |ਨੀਰਜਾ ਚੌਧਰੀ |} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਉਰਦੂ ਅਖ਼ਬਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮਾਸ ਮੀਡੀਆ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖ਼ਬਾਰ]] cm4eihbfeepvg36t5u3l8fx2t7zp2q3 ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ 0 113339 848881 775716 2026-09-30T20:47:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848881 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ | image = Sushmita Sen Manish M B'day Bash.jpg | image_size = | caption = 2016 ਵਿੱਚ ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ | birth_name = | nationality = ਭਾਰਤੀ | other names = | birth_date = {{birth date and age|1975|11|19|df=y}}<ref name="IndianExpress">{{cite news |title=Bollywood beauty Sushmita Sen turns 40|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/bollywood-beauty-sushmita-sen-turns-39/|work=[[The Indian Express]]|accessdate=18 April 2016}}</ref><ref name="Indiatoday">{{cite news|title=Sushmita Sen turns a year older: Lesser known facts|url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html|work=[[India Today]]|accessdate=18 April 2016|date=19 November 2015|archive-date=8 ਸਤੰਬਰ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908125115/http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html|dead-url=yes}}</ref> | birth_place = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[ਤੇਲੰਗਾਣਾ]], ਭਾਰਤ<ref name=children>{{cite news |author=IANS |url=http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |title=News: Sushmita Sen now wants a biological child |newspaper=The Hindu |date=21 May 2010 |accessdate=24 October 2011 |location=Chennai, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723165300/http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |archive-date=23 ਜੁਲਾਈ 2013 |url-status=dead}}</ref><br /> | death_date = | death_place = | residence = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ<ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1070420/asp/frontpage/story_7672425.asp |title=Calcutta: Frontpage |work=The Telegraph |location=Kolkota, India |date=20 April 2007 |accessdate=14 February 2011 |first=Pratim D. |last=Gupta}}</ref> | spouse = | children = 2 | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | education = ਸੇਂਟ ਐੱਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ,ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ<ref name="IndiaToday">{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/featurephilia/story/beauty-pageant-1026148-2017-07-25|title= From Sushmita Sen to Diana Hayden, see how educated your favourite Indian beauty pageant winners are|publisher=India Times |website= |date=25 July 2017}}</ref> | yearsactive = 1994{{ndash}}ਹੁਣ ਤੱਕ | title = ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ (ਫੇਮਿਨਾ) 1994 (ਜੇਤੂ)<br>ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1994 (ਜੇਤੂ)<!--[[Femina Miss India]] 1994<br>(Femina Miss India Universe 1994)<br>[[Miss Universe 1994]] (Winner)--> }} '''ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ''' (ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1975) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ [[ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ (ਫੇਮਿਨਾ)]] 1994 ਜੇਤੂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1994 ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੇਨ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈ।<ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.sify.com/news/fans-wish-zeenat-sushmita-on-birthday-news-entertainment-llxx6cfabei.html|title=Fans wish Zeenat, Sushmita on birthday|date=23 November 2011|publisher=Sify.com|access-date=23 February 2012|archive-date=23 ਜੁਲਾਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130723211917/http://www.sify.com/news/fans-wish-zeenat-sushmita-on-birthday-news-entertainment-llxx6cfabei.html|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]] ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੇਨ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆਂ। ਉਸਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਦਸਤਕ'' ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅਰੰਭ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤਾਮਿਲ ਸੰਗੀਤ ਰਾਚਗਨ (1997) ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਤੁਮ (1999), ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਕਾਸਮ (1999), ਬੀਵੀ ਨੰ. 1 (1999), ਆਂਖੇ (2002), ਮੈਂ ਹੂੰ ਨਾ (2004) ਸਮੇਤ ਕਈ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ, ਮੈਨੇ ਪਿਆਰ ਕਿਊਂ ਕੀਆ? (2005), ਅਤੇ ਫਿਲਹਾਲ ... (2002), ਸਮੈ: ਜਦੋਂ ਟਾਈਮ ਸਟਰੀਕਜ਼ (2003), ਚਿੰਗਾਰੀ (2005) ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਰੌਕਸ (2006) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੇਨ ਇੱਕ ਸਰਗਰਮ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕਰ ਲਈ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਐਵਾਰਡਜ਼ 2013 ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-harmony-foundation-to-host-mother-teresa-awards-on-nov-9-2033089|title=Harmony Foundation to host Mother Teresa awards on Nov 9|date=8 November 2014|publisher=DNA India}}</ref> ਭਾਰਤੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਕਨੈਕਲੇਵ 2016 ਵਿਚ, ਆਰਟਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "ਇੰਟਰਨਲ ਬਿਊਟੀ ਐਂਡ ਐਕਟਰਸ ਆਫ਼ ਦ ਡਿਕੇੇਡ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜੱਜ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੇਨ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਦੀ ਸਿੰਗਲ ਮਾਂ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਸੇਨ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਬੈਧਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸ਼ੁਬੇਰ ਸੇਨ, ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]] ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਅਤੇ ਸੁਬਹਰਾ ਸੇਨ ਇੱਕ ਗਹਿਣੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੁਬਈ ਸਥਿਤ ਸਟੋਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨੀਲਮ ਅਤੇ ਰਾਜੀਵ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/celeb-themes/Sushmita-Sen-with-dad-Shubeer-Sen/articleshow/6035907.cms|title=Sushmita Sen with Father|access-date=25 August 2012|publisher=Photogallery.indiatimes.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਗੋਲਡਨ ਜੂਬਲੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਅਤੇ ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਐੱਨ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall|title=MCH bulldozers may force St. Ann's to relocate|last=Ganesh S Lakshman|date=12 February 2006|work=Times of India|access-date=25 August 2012|agency=TNN|archive-date=29 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029205210/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college|title=No college degree for Sushmita Sen|last=Sharma|first=Garima|date=6 March 2010|work=Times Of India|access-date=25 August 2012|agency=TNN|archive-date=17 ਅਗਸਤ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817111446/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college|dead-url=yes}}</ref> == ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ == === ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ (ਫੇਮਿਨਾ) === 1994 ਵਿੱਚ, ਕਿਸ਼ੋਰ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੇਨ ਨੇ [[ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ (ਫੇਮਿਨਾ)|ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ]] ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ 'ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਵਰ' ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1994 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref name="missuniverse">{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.in/2003/07/16/stories/2003071601940900.htm|title=The Hindu Business Line: Coke-Sushmita Sen deal cancelled|date=16 July 2003|access-date=24 October 2011|publisher=Thehindubusinessline.in}}</ref> === ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ === ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ, ਸੇਨ ਮਿਸ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਗੋਮੇਜ਼ ਅਤੇ ਮਿਸ ਗ੍ਰੀਸ ਰੀਆ ਟੋਟੌਂਜ਼ੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਸੇਨ ਨੇ ਅਗਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ, ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1994 ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਅਤੇ ਤਾਜ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੇਨ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.criticalbeauty.com/2012/03/miss-universe-1994.html?m=1|title=Miss Universe 1994 - Full results|date=3 July 2012|publisher=Critical Beauty|access-date=5 May 2018}}</ref> ''ਟਾਈਮਜ਼ ਸਮੂਹ'' ਨੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਚੁਣਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੇਨ ਦੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਆਈ ਐਮ ਸ਼ੀ - ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ (2010 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ) ਲਈ ਚਲਿਆ। 2013 ਵਿੱਚ, ਫੈਮੀਨਾ ਨੂੰ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx|title=I'm a born entrepreneur: Sushmita Sen|date=13 July 2011|work=Hindustan Times|access-date=24 October 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111118093810/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx|archive-date=18 November 2011|dead-url=yes}}</ref> === ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 === ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਜਿੱਤਣ ਦੇ 23 ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 65 ਵੇਂ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਦੇ ਉਤਸਵ 'ਤੇ ਉਹ ਜਨਵਰੀ 2017 ਵਿੱਚ ਮਨੀਲਾ, ਫਿਲੀਪੀਨਸ ਵਾਪਸ ਆਈ ਅਤੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2016 ਦੀ ਜੱਜ ਬਣੀ।<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/23-years-after-sushmita-sen-won-she-was-back-at-miss-universe-pageant-see-pics-4500091/4/|title=23 years after Sushmita Sen won, she was back at Miss Universe pageant. See pics|date=31 January 2017}}</ref> ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2017 ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਅਰੀਨਾ ਮਾਲ, ਪਸਾ, ਮੈਟਰੋ ਮਨੀਲਾ, [[ਫਿਲੀਪੀਨਜ਼]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇੱਥੇ ਜੱਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੰਥੀਆ ਬੇਲੀ, ਮਿਕੀ ਬੋਰਡਮੈਨ, ਫ੍ਰਾਂਸਾਈਨ ਲਾਫ੍ਰਕ, ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 2011 ਲੀਲਾ ਲੋਪਸ ਅਤੇ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ 1993 ਦਿਆਨਾਰਾ ਟੋਰੇਸ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name="Heavy">{{Cite news|url=http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/|title=Sen as a judge of 65th Miss Universe|date=January 29, 2017|access-date=February 3, 2017|publisher=[[Heavy.com|Heavy]]|archive-date=ਫ਼ਰਵਰੀ 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203163238/http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/|url-status=dead}}</ref> {{Commons category|Sushmita Sen|ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ}} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 2kk3lgwynkoesdkueeoyh3e1qoid4mh ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:FromPunjab 3 114995 848838 845467 2026-09-30T18:36:25Z MediaWiki message delivery 7061 /* This Month in Education: September 2026 */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 848838 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=FromPunjab}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:59, 15 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019 (UTC) == Wiki Loves Women South Asia 2020 == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:10, 31 ਮਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20129673 --> == Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award == {| style="background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;" |rowspan="2" valign="left; padding: 5px;" | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]] |style="vertical-align:middle;" | [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]] Greetings! Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020. Keep shining! Wiki Loves Women South Asia Team |} [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:27, 5 ਜੁਲਾਈ 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20247075 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:45, 30 ਜੂਨ 2021 (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21670000 --> == This Month in Education: July 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 7 • July 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/July 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/July 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/July 2021/UHI Editathon celebrates 10 years as a university|University celebrates 10th anniversary with an Editathon]] * [[outreach:Education/News/July 2021/A paper on Students' Attitudes Towards the Use of Wikipedia|A paper on Students' Attitudes Towards the Use of Wikipedia]] * [[outreach:Education/News/July 2021/Announcing the Training of Trainers program for Reading Wikipedia in the Classroom!|Announcing the Training of Trainers program for "Reading Wikipedia in the Classroom"]] * [[outreach:Education/News/July 2021/MOOC Conocimiento Abierto y Software Libre|MOOC Conocimiento Abierto y Software Libre]] * [[outreach:Education/News/July 2021/Leamos Wikipedia en Bolivia|Updates on the Leamos Wikipedia en Bolivia 2021]] * [[outreach:Education/News/July 2021/E-lessons on Wikipedia from Wikimedia Polska|Virtual lessons on Wikipedia from Wikimedia Polska for schools]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:32, 3 ਅਗਸਤ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21829196 --> == This Month in Education: August 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 8 • August 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/August 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/August 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/August 2021/Workshop for the Teachers from Poland|GLAM-wiki Summer in the City: Polish Teachers met in Warsaw]] * [[outreach:Education/News/August 2021/Wikipedia for School – our largest article contest for Ukrainian teachers|Wikipedia for School – our largest article contest for Ukrainian teachers]] * [[outreach:Education/News/August 2021/The importance of Social Service: Modality of educational linkage with ITESM, Querétaro campus and Wikimedia Mexico|The importance of Social Service: Modality of educational linkage with ITESM, Querétaro campus and Wikimedia Mexico]] * [[outreach:Education/News/August 2021/"Searching for the unschooling vibes around Wikipedia" at the Wikimania 2021|Wikimania 2021 and the unschooling vibes around Wikipedia by Wikimedia Polska, Education team]] * [[outreach:Education/News/August 2021/Open Foundation West Africa Introduces KIWIX Offline to the National Association of Graduate Teachers|Open Foundation West Africa Introduces KIWIX Offline to the National Association of Graduate Teachers]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 13:38, 25 ਅਗਸਤ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=21914750 --> == ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰੱਸਟੀ ਚੌਣਾਂ ਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ। == ਡਿਅਰ FromPunjab, ਤੁਸੀ ਇਹ ਈਮੇਲ ਇਸਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਕਿਓ ਕਿ ਤੁਸੀ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ੨੦੨੧ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਟਰਸਟੀ ਚੌਣਾ ਵਿੱਚ ਵੋਟ ਪੌਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ | ਚੋਣਾਂ ੧੮ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਖੁੱਲੀਆਂ ਅਤੇ ੩੧ ਅਗਸਤ, ੨੦੨੧ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੋਣ ਗਿਆਂ | ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਰਗੇ ਪਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਇੱਕ ਟਰਸਟੀ ਬੋਰਡ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ|ਬੋਰਡ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਬੁਣੀਆਦ ਦਾ ਫੈਂਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ | [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ਬੋਰਡ ਆਫ ਟਰਸਟੀ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਇਸ ਸਾਲ ਚਾਰ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਮਿਓਨਟੀ ਵਲੋ ਕਿਤੀ ਜਾਨੀ ਹੈ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ੧੯ ਉਮੀਦਵਾਰ ਇਨਾਂ ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ | [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|੨੦੨੧ ਦੇ ਬੋਰਡ ਟਰਸਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣੋ]] | ਲਗਭਗ ੭੦.੦੦੦ ਕਮਿਉਨਟੀ ਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ | ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ! ਚੋਣਾਂ ੨੩.੫੯ ਯੂਟੀਸੀ ੩੧ ਆਗਸਤ ਤੱਕ ਹੀ ਨੇ | *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸਿਕਿਉਰ ਪੋਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੋਟ ਕਰੋ''']] | ਜੇ ਤੁਸੀ ਪਹਿਲਾ ਵੋਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਮੇਲ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰਦਾਜ਼ ਕਰੋ | ਲੋਕ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਖਾਤੇ ਹੋਨ | [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ਇਸ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਹੋਰ ਜਾਨਕਾਰੀ ਲਈ ਪੜੋ]]| [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:37, 28 ਅਗਸਤ 2021 (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946145 --> == This Month in Education: September 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 9 • September 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/September 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/September 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/September 2021/Cultural history on Wikipedia|Cultural history on Wikipedia]] * [[outreach:Education/News/September 2021/Education program in Ukraine is finally back to offline|Education program in Ukraine is finally back to offline!]] * [[outreach:Education/News/September 2021/Reading Wikipedia in the Classroom Module Distribution in the Philippines|Reading Wikipedia in the Classroom Module Distribution in the Philippines]] * [[outreach:Education/News/September 2021/Senior Citizens WikiTown 2021: Týn nad Vltavou|Senior Citizens WikiTown 2021: Týn nad Vltavou]] * [[outreach:Education/News/September 2021/WikiXLaEducación: New contest to include articles about education on Wikipedia|#WikiXLaEducación: New contest to include articles about education on Wikipedia]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:Romaine|Romaine]] 19:43, 26 ਸਤੰਬਰ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22072998 --> == This Month in Education: October 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 10 • October 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[outreach:Education/Newsletter/October 2021|Contents]] • [[outreach:Education/Newsletter/October 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[outreach:Education/News/October 2021/1st joint contest Wikimedia UG Georgia and the Ministry of Education of Georgia.|1st joint contest Wikimedia UG Georgia and the Ministry of Education of Georgia]] * [[outreach:Education/News/October 2021/Promoting more inclusive and equitable support for the Wikimedia Education community|Promoting more inclusive and equitable support for the Wikimedia Education community]] * [[outreach:Education/News/October 2021/The Second Online EduWiki Camp in Serbia|The Second Online EduWiki Camp in Serbia]] * [[outreach:Education/News/October 2021/University courses in the UK|Higher and further education courses in the UK]] * [[outreach:Education/News/October 2021/Wikipedia on Silesia Cieszyn in Poland|Wikipedia on Silesia Cieszyn in Poland and in Czech Republic]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:41, 26 ਅਕਤੂਬਰ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22208730 --> == This Month in Education: November 2021 == {| style="width:70%;" | valign="top" style="text-align:center; border:1px gray solid; padding:1em;" |<span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 10 • Issue 11 • November 2021</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Education/Newsletter/November 2021|Contents]] • [[m:Education/Newsletter/November 2021/Headlines|Headlines]] • [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Education/News/November 2021/We talked about EduWiki Outreach Collaborators and how Wikimedia Serbia played a role being a part of it|We talked about EduWiki Outreach Collaborators and how Wikimedia Serbia played a role being a part of it]] * [[m:Education/News/November 2021/Welcome to Meta!|Welcome to Meta!]] * [[m:Education/News/November 2021/Wikipedia Education Program in Ukraine in 2021|Wikipedia Education Program in Ukraine in 2021]] * [[m:Education/News/November 2021/Wikipedia and Education Mentorship Program-Serbia and Philippines Partnership|Wikipedia and Education Mentorship Program-Serbia and Philippines Partnership]] * [[m:Education/News/November 2021/Launch of the Wikimedia Research Fund!|Launch of the Wikimedia Research Fund!]] * [[m:Education/News/November 2021/Education projects in the Land of Valencia|Education projects in the Land of Valencia]] * [[m:Education/News/November 2021/A Hatch-Tyap-Wikipedia In-person Training Event|A Hatch-Tyap-Wikipedia In-person Training Event]] * [[m:Education/News/November 2021/Celebrating Sq Wikipedia Birthday with the Vasil Kamami High School students|Celebrating Sq Wikipedia Birthday with the Vasil Kamami High School students]] * [[m:Education/News/November 2021/Celebrating Wikidata with the Nikola Koperniku High School students|Celebrating Wikidata with the Nikola Koperniku High School students]] </div> |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:19, 21 ਨਵੰਬਰ 2021 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22360687 --> == This Month in Education: January 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span><br/> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 1 • January 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/30-h Wikipedia Article Writing Challenge|30-h Wikipedia Article Writing Challenge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Announcing Wiki Workshop 2022|Announcing Wiki Workshop 2022]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Final exhibition about Cieszyn Silesia region|Final exhibition about Cieszyn Silesia region]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Join us this February for the EduWiki Week|Join us this February for the EduWiki Week]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Offline Education project WikiChallenge closed its third edition|Offline Education project WikiChallenge closed its third edition]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian|Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program|Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew|Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew]] </div></div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:29, 24 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22669905 --> == This Month in Education: January 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span><br/> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 1 • January 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/30-h Wikipedia Article Writing Challenge|30-h Wikipedia Article Writing Challenge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Announcing Wiki Workshop 2022|Announcing Wiki Workshop 2022]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Final exhibition about Cieszyn Silesia region|Final exhibition about Cieszyn Silesia region]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Join us this February for the EduWiki Week|Join us this February for the EduWiki Week]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Offline Education project WikiChallenge closed its third edition|Offline Education project WikiChallenge closed its third edition]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian|Reading Wikipedia in the Classroom ToT Experience of a Filipina Wikimedian]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program|Welcoming new trainers of the Reading Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2022/Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew|Wikimedia Israel’s education program: Students enrich Hebrew Wiktionary with Biblical expressions still in use in modern Hebrew]] </div></div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 21:14, 24 ਜਨਵਰੀ 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22669905 --> == This Month in Education: February 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English ... {{int:please-translate}} <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 2 • February 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</div> </div> <div style="column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Open Foundation West Africa Expands Open Movement With UHAS|Open Foundation West Africa Expands Open Movement With UHAS]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Celebrating the 18th anniversary of Ukrainian Wikipedia|Celebrating the 18th anniversary of Ukrainian Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Integrating Wikipedia in the academic curriculum in a university in Mexico|Integrating Wikipedia in the academic curriculum in a university in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Results of "Reading Wikipedia" workshop in the summer school of Plan Ceibal in Uruguay|Results of "Reading Wikipedia" workshop in the summer school of Plan Ceibal in Uruguay]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/WikiFundi, offline editing plateform : last release notes and how-tos|WikiFundi, offline editing plateform : last release notes and how-tos]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/Writing Wikipedia as an academic assignment in STEM fields|Writing Wikipedia as an academic assignment in STEM fields]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2022/The Learning and Connection – 1Lib1Ref with African Librarians|The Learning and Connection – 1Lib1Ref with African Librarians]] </div> </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:09, 28 ਫ਼ਰਵਰੀ 2022 (UTC)</div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=22886200 --> == This Month in Education: March 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English... Please help translate to your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 3 • March 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Arte+Feminismo Pilipinas:Advocacy on Women Empowerment|Arte+Feminismo Pilipinas:Advocacy on Women Empowerment]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/The edit-a-thon on Serbian Wikipedia on the occasion of Edu Wiki Week|The edit-a-thon on Serbian Wikipedia on the occasion of Edu Wiki Week]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Call for Participation: Higher Education Survey|Call for Participation: Higher Education Survey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Collection of Good Practices in Wikipedia Education|Collection of Good Practices in Wikipedia Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Conversation: Open education in the Wikimedia Movement views from Latin America|Conversation: Open education in the Wikimedia Movement views from Latin America]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/EduWiki Week 2022, celebrations and learnings|EduWiki Week 2022, celebrations and learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/EduWiki Week in Armenia|EduWiki Week in Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Open Education Week at the Universidad Autónoma de Nuevo León|Open Education Week at the Universidad Autónoma de Nuevo León]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Wikipedia + Education Talk With Leonard Hagan|Wikipedia + Education Talk With Leonard Hagan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2022/Wikimedia Israel cooperates with Yad Vashem in developing a training course for teachers|Wikimedia Israel cooperates with Yad Vashem in developing a training course for teachers]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:58, 25 ਮਾਰਚ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23020683 --> == This Month in Education: April 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English... Please help translate to your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 4 • April 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Audio-Educational Seminar of Wikimedia Mexico|Audio-Educational Seminar of Wikimedia Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Dagbani Wikimedians using digital TV broadcast to train Wikipedia contributors in Ghana|Dagbani Wikimedians using digital TV broadcast to train Wikipedia contributors in Ghana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Digital Education & The Open Space With Herbert Acheampong|Digital Education & The Open Space With Herbert Acheampong]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/HerStory walks as a part of edit-a-thons|HerStory walks as a part of edit-a-thons]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/Join us for Wiki Workshop 2022|Join us for Wiki Workshop 2022]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2022/The youngest member of Tartu Wikiclub is 15-year-old student|The youngest member of Tartu Wikiclub is 15-year-old student]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 12:52, 24 ਅਪਰੈਲ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23177152 --> == This Month in Education: May 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 5 • May 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[Education/News/May 2022/Wiki Hackathon in Kwara State|Wiki Hackathon in Kwara State]] * [[Education/News/May 2022/Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete|Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete]] * [[Education/News/May 2022/Education in Kosovo|Education in Kosovo]] * [[Education/News/May 2022/Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes|Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes]] * [[Education/News/May 2022/Tyap Wikipedia Goes Live|Tyap Wikipedia Goes Live]] * [[Education/News/May 2022/Spring 1Lib1Ref edition in Poland|Spring 1Lib1Ref edition in Poland]] * [[Education/News/May 2022/Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop|Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop]] * [[Education/News/May 2022/Wikibooks project in teaching|Wikibooks project in teaching]] * [[Education/News/May 2022/Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković|Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković]] * [[Education/News/May 2022/My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah|My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education| Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:43, 1 ਜੂਨ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23282386 --> == This Month in Education: May 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:40px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:20px; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; width:900px;"> Volume 11 • Issue 5 • May 2022</span> ---- <span style="font-size:larger;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</span> ---- <span style="color:white; font-size:26px; font-family:Montserrat; display:block; background:#92BFB1; width:100%;">In This Issue</span></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em; -moz-column-count: 2; -moz-column-width: 35em; -webkit-column-count: 2; -webkit-column-width: 35em;"> * [[m:Education/News/May 2022/Wiki Hackathon in Kwara State|Wiki Hackathon in Kwara State]] * [[m:Education/News/May 2022/Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete|Introduction of the Wikimedia Fan Club to Kwara State University Malete]] * [[m:Education/News/May 2022/Education in Kosovo|Education in Kosovo]] * [[m:Education/News/May 2022/Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes|Bringing the Wikiprojects to the Island of Catanduanes]] * [[m:Education/News/May 2022/Tyap Wikipedia Goes Live|Tyap Wikipedia Goes Live]] * [[m:Education/News/May 2022/Spring 1Lib1Ref edition in Poland|Spring 1Lib1Ref edition in Poland]] * [[m:Education/News/May 2022/Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop|Tyap Editors Host Maiden Wiktionary In-person Training Workshop]] * [[m:Education/News/May 2022/Wikibooks project in teaching|Wikibooks project in teaching]] * [[m:Education/News/May 2022/Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković|Africa Eduwiki Network Hosted Conversation about Wikimedian in Education with Nebojša Ratković]] * [[m:Education/News/May 2022/My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah|My Journey In The Wiki-Space By Thomas Baah]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education| Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:54, 1 ਜੂਨ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23351176 --> == This Month in Education: June 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 6 • June 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Black Lunch Table: Black History Month with Igbo Wikimedians User Group|Black Lunch Table: Black History Month with Igbo Wikimedians User Group]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Bolivian Teachers Welcomed Wikipedia in their Classroom|Bolivian Teachers Welcomed Wikipedia in their Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Educational program & Wikivoyage in Ukrainian University|Educational program & Wikivoyage in Ukrainian University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The Great Learning and Connection: Experience from AFLIA|The Great Learning and Connection: Experience from AFLIA]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/New Mexico Students Join Wikimedia Movement Through WikiForHumanRights Campaign|New Mexico Students Join Wikimedia Movement Through WikiForHumanRights Campaign]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The school wiki-project run by a 15 year old student came to an end|The school wiki-project run by a 15 year old student came to an end]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/The students of Kadir Has University, Istanbul contribute Wikimedia projects in "Civic Responsibility Project" course|The students of Kadir Has University, Istanbul contribute Wikimedia projects in "Civic Responsibility Project" course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wiki Trip with Vasil Kamami Wikiclub to Berat, the town of one thousand windows|Wiki Trip with Vasil Kamami Wikiclub to Berat, the town of one thousand windows]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikiclubs in Albania|Wikiclubs in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikidata in the classroom FGGC Bwari Experience|Wikidata in the classroom FGGC Bwari Experience]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/Wikipedia and Secondary Schools in Aotearoa New Zealand|Wikipedia and Secondary Schools in Aotearoa New Zealand]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2022/А large-scale online course for teaching beginners to work in Wikipedia has been developed in Russia|А large-scale online course for teaching beginners to work in Wikipedia has been developed in Russia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:50, 4 ਜੁਲਾਈ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23406065 --> == This Month in Education: July 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 7 • July 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia Chile launched a teacher guidebook with Wiki tools for Heritage Education|Wikimedia Chile launched a teacher guidebook with Wiki tools for Heritage Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia Serbia received a new accreditation for the professional development program|Wikimedia Serbia received a new accreditation for the professional development program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Wikimedia for Illiterate Persons|Wikimedia for Illiterate Persons]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/EtnoWiki edit-a-thon in Poland|Polish Wikipedia is enriched with new EtnoWiki content]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2022/Career Education through Wikipedia|Career Education through Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:39, 3 ਅਗਸਤ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23607963 --> == This Month in Education: August 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 8 • August 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/The Making of a Certified Trainer of Reading Wikipedia in the Classroom|The Making of a Certified Trainer of Reading Wikipedia in the Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wikimania SDGs 2022: The Kwara Experience|Wikimania SDGs 2022: The Kwara Experience]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/An adapted Module teacher’s guide in Yoruba and English about Reading Wikipedia in the Classroom in Nigeria is now available on Commons|An adapted Module teacher’s guide in Yoruba and English about Reading Wikipedia in the Classroom in Nigeria is now available on Commons]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Reading Wikipedia in the Classroom Kwara, Nigeria: The Trainers Experience|Reading Wikipedia in the Classroom Kwara, Nigeria: The Trainers Experience]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Edu Wiki Camp 2022 in Serbia: Together again|Edu Wiki Camp 2022 in Serbia: Together again]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Reading Wikipedia in the Classroom Program Nigeria: The Teacher experience |Reading Wikipedia in the Classroom Program Nigeria: The Teacher experience]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wiki For Senior Citizens|Wiki For Senior Citizens]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/WikiLoves SDGs Nigeria Tours Kwara State University Malete|WikiLoves SDGs Nigeria Tours Kwara State University Malete]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2022/Wikiteka project in Poland - summertime|Wikiteka project in Poland - summertime]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:01, 7 ਸਤੰਬਰ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23758285 --> == This Month in Education: September 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 9 • September 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/OpenEdu.ch: centralising training documents, a platform for the teachers' community in Switzerland|OpenEdu.ch: centralising training documents, a platform for the teachers' community in Switzerland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Senior Citizens WikiTown 2022: Exploring Olomouc and its heritage|Senior Citizens WikiTown 2022: Exploring Olomouc and its heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikimedia Research Fund|Wikimedia Research Fund]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikimedia Youths Commemorate the International Youth Day 2022 in an exciting way across the globe|Wikimedia Youths Commemorate the International Youth Day 2022 in an exciting way across the globe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2022/Wikipedia, Education, and the Crisis of Information|Wikipedia, Education, and the Crisis of Information]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:55, 3 ਅਕਤੂਬਰ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=23879722 --> == This Month in Education: End of the 2022 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 11 • Issue 10 • October–November 2022</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/End of the 2022|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/End of the 2022/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/2nd Latin American Regional Meeting on Education|2nd Latin American Regional Meeting on Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Adopting Wikipedia for Secondary School Students in Nigeria Classroom|Adopting Wikipedia for Secondary School Students in Nigeria Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Celebrating 2022 Vibrance in Kwara State University Malete|Celebrating 2022 Vibrance in Kwara State University Malete]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Celebrating the Wikipedia and Wikidata Birthday in school|Celebrating the Wikipedia and Wikidata Birthday in school]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Report on school libraries in Poland for the Wikiteka project|Report on school libraries in Poland for the Wikiteka project]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Wiki For Senior Citizens Network|Wiki For Senior Citizens Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/WikiEducation, Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources|WikiEducation, Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2022/Wikimedia & Education Workshops: a Wiki Movimento Brasil initiative|Wikimedia & Education Workshops: a Wiki Movimento Brasil initiative]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/An event at the National History Museum in Tirana|An event at the National History Museum in Tirana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Students 24-hour competition on Wikipedia article writing|Students 24-hour competition on Wikipedia article writing]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wiki-Data a Giant at 10|Wiki-Data a Giant at 10]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/WikiGraphers: Visualizing Open Knowledge|WikiGraphers: Visualizing Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Israel’s Educational Innovation: “Students Write Wikipedia” as a Matriculation-Exam Alternative|Wikimedia Israel’s Educational Innovation: “Students Write Wikipedia” as a Matriculation-Exam Alternative]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Morocco User Group Empowers Moroccan Teachers to Use Wikipedia in the Classroom |Wikimedia Morocco User Group Empowers Moroccan Teachers to Use Wikipedia in the Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Wikimedia Russia has released the "Introduction to Wikipedia" textbook|Wikimedia Russia has released the "Introduction to Wikipedia" textbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/“Wikipedia for School” contest was held in Ukraine for the third time|“Wikipedia for School” contest was held in Ukraine for the third time]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2022/Announcing the Wikipedia & Education User Group Election Results|Announcing the Wikipedia & Education User Group Election Results]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 06:56, 19 ਦਸੰਬਰ 2022 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24091294 --> == This Month in Education: January 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 1 • January 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Educational Projects 2023-1 in Mexico|Educational Projects 2023-1 in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Integration of Wikipedia in Ukrainian universities – teacher-led and student-led|Integration of Wikipedia in Ukrainian universities – teacher-led and student-led]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Transitional Justice in Kosovo edit-a-thon and Partnership with Faculty of Electrical and Computer Engineering - University of Prishtina|Transitional Justice in Kosovo edit-a-thon and Partnership with Faculty of Electrical and Computer Engineering - University of Prishtina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Wikidata Citation Hunt Program for secondary school students, Dubai|Wikidata Citation Hunt Program for secondary school students, Dubai]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Wikipedia edit-a-thon with students from Art Faculty - University of Prishtina|Wikipedia edit-a-thon with students from Art Faculty - University of Prishtina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2023/Тeacher from Belgrade got a reward for using Wikibooks in teaching|Тeacher from Belgrade got a reward for using Wikibooks in teaching]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:32, 6 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24472891 --> == This Month in Education: February 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 2 • February 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/A Strategic Direction for a Massive Online Course for Educators in Brazil|A Strategic Direction for a Massive Online Course for Educators in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Alliance Funding for Wikipedia as a school resource in Tāmaki Makaurau Auckland, New Zealand|Alliance Funding for Wikipedia as a school resource in Tāmaki Makaurau Auckland, New Zealand]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Call for Submissions to Wiki Workshop 2023|Call for Submissions to Wiki Workshop 2023]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Collaboration with Charles University on the creation of Czech Wikipedia started in January|Collaboration with Charles University on the creation of Czech Wikipedia started in January]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Open Education Week 2023 in the Wikimedia Mexico Education Program|Open Education Week 2023 in the Wikimedia Mexico Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2023/Wikiclubs with different schools in Albania |Wikiclubs with different schools in Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 21:08, 12 ਮਾਰਚ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24706239 --> == This Month in Education: March 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 3 • March 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program|Audio-seminar project of the Wikimedia Mexico Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Empowering Nigerian Female Artists: Through Art & Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club|Empowering Nigerian Female Artists: Through Art & Feminism Edith-A-Thon at KWASU Fan Club]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Exploring How Wikipedia Works|Exploring How Wikipedia Works]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit|Florida graduate students complete Library History edit-a-thon for credit]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Improving hearing health content in Brazil|Improving hearing health content in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries |Media Literacy Portal to become a key resource for media education in Czech Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikeys in the Albanian language|Wikeys in the Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia|Wikimarathon is an opportunity to involve students and teachers in creating and editing articles in Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Polska short report|Wikimedia Polska short report]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2023/Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia|Wikimedia Serbia participated in the State Seminar of the The Mathematical Society of Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:45, 8 ਅਪਰੈਲ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24824837 --> == This Month in Education: April 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 4 • April 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Auckland Museum Alliance fund project update|Auckland Museum Alliance fund project update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers|Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program|KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/On-line Courses for Educators in Poland|On-line Courses for Educators in Poland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives|Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania |Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad|Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference|Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:27, 23 ਮਈ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24999562 --> == This Month in Education: April 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 4 • April 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Auckland Museum Alliance fund project update|Auckland Museum Alliance fund project update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers|Introducing Wikipedia to Kusaal Language Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program|KWASU Fan Club Leads the Way in 21st Century Learning with Wiki in School Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/On-line Courses for Educators in Poland|On-line Courses for Educators in Poland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives|Online meeting of Ukrainian educators working with Wikipedia – four perspectives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania |Wikiclubs Editathon in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad|Wikipedia at the Brazilian Linguistics Olympiad]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2023/Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference|Wikipedia at the University of Łódź Information Management Conference]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 05:07, 24 ਮਈ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=24999562 --> == This Month in Education: June 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 5 • June 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates|Africa Day 2023: Abuja Teachers celebrates]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia|From editing articles to civic power – Wikimedia UK's research on democracy and Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers|Reading Wikipedia in the Classroom Program in Yemen Brings Positive Impact to Yemeni Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/Using Wikipedia in education: students' and teachers' view|Using Wikipedia in education: students' and teachers' view]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State|The Journey of Reading Wikipedia in the Classroom Lagos State]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/WMB goes to Serbia |WMB goes to Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2023/But we don't want it to end!|But we don't want it to end!]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 08:44, 4 ਜੁਲਾਈ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25147408 --> == This Month in Education: July 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 7 • July 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Kaduna Connect Campaign|Wikimedia Kaduna Connect Campaign]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program|Wikimedia Serbia published a paper Promoting Equity in Access to Open Knowledge: An Example of the Wikipedia Educational Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wikimedia and Education Kailali Multiple campus|Wikimedia and Education Kailali Multiple campus]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation|WikiCamp in Istog, Kosovo: Promoting Knowledge and Nature Appreciation]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Wiki at the Brazilian National History Symposium|Wiki at the Brazilian National History Symposium]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/US & Canada program reaches 100M words added |US & Canada program reaches 100M words added]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers|Renewed Community Wikiconference brought together experienced Wikipedians and newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba|Kusaal Wikipedia Workshop at Ajumako Campus, University of Education, Winneba]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony|Join us to celebrate the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program Graduation Ceremony]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book|Activities that took place during the presentation of the WikiEducation book. Educational practices and experiences in Mexico with Wikipedia and other open resources in Xalala, Veracruz from the Wikimedia Mexico Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program|62+ Participants Graduates from the Kiwix4Schools Africa Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine|“Reading Wikipedia in the Classroom” course launched in Ukraine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2023/OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana|OFWA and Goethe Institute Host Wiki Skills For Librarians Workshop-Ghana]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:33, 14 ਅਗਸਤ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25457946 --> == This Month in Education: September 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 7 • September 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference|Inauguration of the Kent Wiki Club at the Wikimania 2023 Conference]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs|Letter Magic: Supercharging Your WikiEducation Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa|Réseau @pprendre (Learning Network) : The Initiative for Educational Change in Francophone West Africa]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools|WikiChallenge Ecoles d’Afrique closes its 5th edition with 13 winning schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia|WikiConecta: connecting Brazilian university professors and Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2023/Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education |Wikimedia Germany launches interactive event series Open Source AI in Education]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 05:01, 10 ਅਕਤੂਬਰ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25700976 --> == This Month in Education: October 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">Volume 12 • Issue 8 • October 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye|3 Generations at Wikipedia Education Program in Türkiye]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community|CBSUA Launches Wiki Education in Partnership with PhilWiki Community and Bikol Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan|Celebrating Wikidata’s Birthday in Elbasan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci|Edu Wiki Camp 2023 - together in Sremski Karlovci]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU|PhilWiki Community promotes language preservation and cultural heritage advocacies at ADNU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab|PunjabWiki Education Program: A Wikipedia Adventure in Punjab]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities|WikiConference on Education ignites formation of Wikimedia communities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi|Wikimedia Estonia talked about education at CEE meeting in Tbilisi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikimedia in Brazil is going to be a book|Wikimedia in Brazil is going to be a book]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2023/Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023|Wikipedian Editor Project: Arabic Sounds Workshop 2023]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 11:34, 8 ਨਵੰਬਰ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25784366 --> == This Month in Education: November 2023 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 12 • Issue 9 • November 2023</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2023/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education|4th WikiUNAM Editathon: Community knowledge strengthens education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo|Edit-a-thon at the Faculty of Medical Sciences of Santa Casa de São Paulo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia|EduWiki Nigeria Community: Embracing Digital Learning Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia|Evening Wikischool offers Czech seniors further education on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities|Expansion of Wikipedia Education Program through Student Associations at Iranian Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania |Exploring Wikipedia through Wikiclubs and the Wikeys board game in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/First anniversary of the game Wikeys|First anniversary of the game Wikeys]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Involve visiting students in education programs|Involve visiting students in education programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing|Iranian Students as Wikipedians: Using Wikipedia to Teach Research Methodology and Encyclopedic Writing]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy|Kiwix4Schools Nigeria: Bridging Knowledge Gap through Digital Literacy]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin|Lire wikipedia en classe à Djougou au Bénin]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Tyap Wikimedians Zaria Outreach|Tyap Wikimedians Zaria Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/Art Outreach at Aje Compreshensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland|Art Outreach at Aje Comprehensive Senior High School 1st November 2023, Lagos Mainland]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2023/PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment|PhilWiki Community holds a meet-up to advocate women empowerment]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 08:24, 14 ਦਸੰਬਰ 2023 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=25919737 --> == This Month in Education: January 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 1 • January 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia|Cross-Continental Wikimedia Activities: A Dialogue between Malaysia and Estonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students|Czech programme SWW in 2023 – how have we managed to engage students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania|Extending Updates on Wikipedia in Education – Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language|Reading Wikipedia in the Classroom Teacher’s guide – now available in Bulgarian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Summer students at Auckland Museum|Summer students at Auckland Museum]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project|WikiDunong: EduWiki Initiatives in the Philippines Project]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Armenia's Educational Workshops|Wikimedia Armenia's Educational Workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2024/Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment|Wikimedia Foundation publishes its first Child Rights Impact Assessment]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10:02, 10 ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26091771 --> == This Month in Education: February 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 2 • February 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February|2 new courses in Students Write Wikipedia Starting this February]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/More two wiki-education partnerships|More two wiki-education partnerships]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Open Education Week 2024 in Mexico|Open Education Week 2024 in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows|Reading Wikipedia in Bolivia, the community grows]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Education Philippines promotes OERs utilization|Wiki Education Philippines promotes OERs utilization]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Loves Librarians, Kaduna|Wiki Loves Librarians, Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2024/Wiki Workshop 2024 CfP - Call for Papers Research track|Wiki Workshop 2024 CfP – Call for Papers Research track]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:38, 20 ਮਾਰਚ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26310117 --> == This Month in Education: March 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 3 • March 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna|Reading Wikipedia in the classroom, Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand|Reading Wikipedia in Ukraine – the course for educators is now available on demand]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad|Wiki Movement Brazil will once again support the Brazilian Linguistics Olympiad]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2024/Wikipedia within the Education Setting in Albania|Wikipedia within the Education Setting in Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 07:28, 28 ਅਪਰੈਲ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26659969 --> == This Month in Education: April 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 4 • April 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/EduWiki Updates From Uganda|EduWiki Updates From Uganda]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024|Good news from Bolivia: Reading Wikipedia Program continues in 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil|Hearing Health Project: Impactful partnership with Wiki Movement Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2024/Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project|Wikimedia Spain, Amical Wikimedia and the University of Valencia develop Wikipedia educational project]]</div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 03:20, 14 ਮਈ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26698909 --> == This Month in Education: May 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 5 • May 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024|Albania - Georgia Wikimedia Cooperation 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan|Aleksandër Xhuvani University Editathon in Elbasan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia|Central Bicol State University of Agriculture LitFest features translation and article writing on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons|Empowering Youth Council in Bulqiza through editathons]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/We left a piece of our hearts at Arhavi|We left a piece of our hearts at Arhavi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series |Wiki Movimento Brasil at Tech Week and Education Speaker Series]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2024/Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA|Wikimedia MKD trains new users in collaboration with MYLA]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 13:30, 15 ਜੂਨ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=26854161 --> == This Month in Education: June 2024 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 6 • June 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect|From a Language Teacher to a Library Support Staff: The Wikimedia Effect]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico|5th WikiEducation 2024 Conference in Mexico]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students|Lviv hosted a spring wikischool for Ukrainian high school students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024|First class of teachers graduated from Reading Wikipedia in the Classroom 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy|Empowering Digital Citizenship: Unlocking the Power of Open Knowledge with Participants of the LIFE Legacy]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects |Wiki Movimento Brazil supports online and in-person courses and launches material to guide educators in using Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions|Where to find images for free? Webinar for librarians answered many questions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2024/Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration|Wikimedia MKD and University of Goce Delchev start a mutual collaboration]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 06:58, 9 ਜੁਲਾਈ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27085892 --> == This Month in Education: August 2024 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 7 • August 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran|Cross-Cultural Knowledge Sharing: Wikipedia's New Frontier at University of Tehran]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba|Let's Read Wikipedia in Bolivia reaches teachers in Cochabamba]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine|Results of the 2023 “Wikipedia for School” Contest in Ukraine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Edu Wiki Camp in Serbia, 2024|Edu Wiki Camp in Serbia, 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount|Wikimedia Human Rights Month this year engaged schools in large amount]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning|Strengthening Education Programs at Wikimania 2024: A Global Leap in Collaborative Learning]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon|Wiki Education programs are featured in a scientific outreach magazine, and Wiki Movimento Brasil offers training for researchers in the Amazon]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2024/Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop|Wiki Movimento Brasil aims to adapt a game about Wikipedia, organize an academic event for scientific dissemination, and host the XXXIII Wiki-Education Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 13:22, 11 ਸਤੰਬਰ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27310254 --> == This Month in Education: October 2024 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 8 • October 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/CBSUA Wiki Education turns 1 year|CBSUA Wiki Education turns 1 year]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic|7th Senior WikiTown took place in Becov nad Teplou, Czech Republic]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo|Edit-a-thon about Modern Architecture in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Edu_Wiki_in_South_Sudan:_Creating_a_better_future_in_education|Empowering Digital Literacy through Wikimedia in South Sudan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD|Many new articles and contributions in September and October for Wikimedia MKD]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month |New Record: 5 Events in Municipal Library within a Month]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms|Wiki-Education programs in Brazil are centered around the Wikidata and Wikisource platforms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global|WikiChallenge African Schools wins the “Open Pedagogy” Award 2024 from OE Global]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia helps in improving cognitive skills|Wikipedia helps in improving cognitive skills]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact|Wikipedia in Graduate Studies: Expanding Research Impact]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2024/WiLMa PH establishes a Wiki Club|WiLMa PH establishes a Wiki Club]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 14:57, 12 ਨਵੰਬਰ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27733413 --> == This Month in Education: November 2024 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 13 • Issue 9 • November 2024</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2024/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Auckland Museum Wikipedia Student Programme|Auckland Museum Wikipedia Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language|Citizenship and free knowledge on Wikipedia in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week|Engaging students with Wikipedia and Wikidata at Hasanuddin University’s Wikimedia Week]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania|Minigrant initiative by empowering the Rrëshen community in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in Albania, 2024|Wikidata birthday in Albania, 2024]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikidata birthday in School |Wikidata birthday in School]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University|Wikimedia Education Workshop at Lumbini Technological University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Wikimedia MKD's new collaborations and new content|Wikimedia MKD's new collaborations and new content]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2024/Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program|Improving Historical Knowledge on Persian Wikipedia through a continuous Wikimedia Education Program: Shahid Beheshti University Wikipedia Education Program]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:13, 10 ਦਸੰਬਰ 2024 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=27879342 --> == This Month in Education: January 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 1 • January 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey|Advancing Education Pillar in Kosovo: 2024 Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress|Auckland Museum Wikipedia Students Making Progress]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Celebrating 10 Years of Wiki Education|Celebrating 10 Years of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran|Empowering Multilingual Students: Expanding Wikipedia Through Collaboration of foreign languages faculty's students of the University of Tehran]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra|Ensuring accurate and authentic information with 1Lib1Ref Campaign in Anambra]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey |Experiences of Wikipedia in the classroom with a gender perspective in Monterrey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania|Fine Arts University Students exploring Wikipedia in Tirana, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia|Lviv hosted Ukraine’s first student photo walk for Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia|Many new trained volunteers and new articles at the end of the year in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wikimedia and Scientific Events in Brazil|Wikimedia and Scientific Events in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2025/Wiki Workshop- Call for Contributions|Wiki Workshop- Call for Contributions]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:56, 5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28111205 --> == This Month in Education: February 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 2 • February 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Activities series at the Shefit Hekali school in Peqin, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute|Wikimedia Brazil has formed a partnership with a public policy research institute]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs|Preserving Heritage: Tuluvas Aati Month Educational Wikimedia Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students|Reflecting on our Past: Farewell to the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Successful Conclusion of the Second Phase of "Reading Wikipedia in the Classroom" in Yemen|Successful Conclusion of the Second Phase of "Reading Wikipedia in the Classroom" in Yemen]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wiki Workshop in Mitrovica |Wiki Workshop in Mitrovica]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles|Wikimedia MKD' Education: Lots of new trained users, lots of new articles]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2025/Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar|Wikimedia Serbia receives accreditation from the National Library of Serbia for the Wiki Senior seminar]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 09:04, 12 ਮਾਰਚ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28314249 --> == This Month in Education: March 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 3 • March 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia|A Whole New World: Research Findings on New Editor Integration in Serbian Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia|Bolivia: a new round of Leamos Wikipedia begins in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Faculty of Social Sciences Workshop in Albania|Faculty of Social Sciences Workshop in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme|Lots of contributions and trainings as part of Wikimedia MKD's Education Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2025/Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March|Wikimedia organized multiple events of science and education in Brazil during the month of March]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:04, 10 ਅਪਰੈਲ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28458563 --> == This Month in Education: April 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 4 • April 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia|Ceremony of giving certificates and awarding the winners of the edit-a-thon: Meet Slovenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/The Workshops Wikimedia & Education are back in Brazil|The Workshops Wikimedia & Education are back in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools|EduWiki Nigeria: Advancing Digital Literacy in Schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja|Empowering the Next Generation: Wikidata Training at Federal Government Boys College, FGBC Abuja]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania|Final Wikipedia project with Shefit Hekali school in Peqin, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues |Teachers who graduated from the Leamos Wikipedia program in Bolivia become mentors for their colleagues]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage in Has region, Northern Albania|Wikivoyage in Has region, Northern Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2025/Wikivoyage workshop in Bulqiza|Wikivoyage workshop in Bulqiza]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:48, 10 ਮਈ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28656387 --> == This Month in Education: May 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 5 • May 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania|Journalism students at Aleksandër Xhuvani University explore Wikipedia in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania|Reviewing pending articles editathon with high school students in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May|Several educational workshops to promote science on Wiki were held in Brazil in the month of May]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program|Simón Bolívar Teacher Training College joins the Let's Read Wikipedia Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop|Students become Editors: Wikimedia Chile launches Latin America's first Vikidia Workshop]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia |The DemocraTICon competition was held, this year for the first time with a discipline focused on Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2025/Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje|Wikimedia MKD's "Lajka" workshop in Skopje]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 02:58, 28 ਮਈ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28771448 --> == This Month in Education: June 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 6 • June 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague|Albanian high school students at the Wikimedia Youth Conference 2025 in Prague]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program|Bolivia has 20 new teachers graduated from the Let's Read Wikipedia in the Classroom program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota|Brazil was present at the EduWiki Conference 2025 in Bogota]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT|Does Wikipedia has future in the times of Chat-GPT]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children|PhilWiki Community promotes accessible multilingual stories for children]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College|Reading and Editing Wikipedia in a Bangladeshi College]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikimedia MKD's Workshops in June|Wikimedia MKD's Workshops in June]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2025/Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival|Wikipedia meets 2500 Ukrainian educators at the country’s biggest education festival]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 07:19, 27 ਜੂਨ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=28903832 --> == This Month in Education: July 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 7 • July 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025|Crafting Impactful Education Newsletters: Shared Insights from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Educational Outreach with Youth Centers in Albania|Educational Outreach with Youth Centers in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025|Discussing educational resources at WikiCon Brasil 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs|Enhancing Mobile-Friendly Contribution in Wikimedia Education Programs]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning|The second semester of Leamos Wikipedia begins in Bolivia with challenges and learning]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025 |When Travel Fails, Learning Continues: A Reflection from EduWiki 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD|Wiki club in Kumanovo - the newest Wiki club of Wikimedia MKD]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia|Jaroslav Mašek: How KISK FF MU students used AI to write Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2025/Various programmes up and rolling with Charles University Prague|Various programmes up and rolling with Charles University Prague]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 03:01, 1 ਅਗਸਤ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29005310 --> == This Month in Education: August 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 8 • August 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Bootcamp Wikipedia in Classroom|Bootcamp Wikipedia in Classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Brazil launches campaign about Open Science on Wiki|Brazil launches campaign about Open Science on Wiki]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins|Breaking Barriers: Yoruba Wikipedia Fan Club Offa's Historic Wins]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI|Emerging Voices in Free Knowledge: The Journey of Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From a Curious Student to a Wikimedia Leader|From a Curious Student to a Wikimedia Leader]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators|From webinars to conferences: Wikimedia Ukraine’s approach to events for educators]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Higher education with Wikipedia in Spain|Higher education with Wikipedia in Spain]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal|Scientific Contribution from Serbia: Wikipedia in Education Research Published in a Prestigious Journal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network|Teachers with Wikipedia. What if we create a Spanish-speaking collaboration network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/The brains behind Wikipedia|The brains behind Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers|Why EduWiki Should Be Considered by Policymakers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point|Wikimedia Chile in Visviri: Free knowledge and education at Chile’s starting point]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers|Wikipedia as a tool presented at Media Education Summer School for Teachers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wikipedia vs AI at La Trobe University|Wikipedia vs AI at La Trobe University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers|St Aloysius University – Wikipedia training session for newcomers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna|Wiki Loves Academics, WUGN Kaduna]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education|In Just 3 Minutes: The Power of Wiki Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2025/Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer|Sensing Cebu: Fieldnotes of an Academic as a Wiki Volunteer]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:16, 2 ਸਤੰਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29205629 --> == This Month in Education: September 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 9 • September 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination|Brazil organizes seminar to discuss open science and scientific dissemination]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners|CBSUA Recognizes Wiki Training Completers, Awards Feminism & Folklore 2025 Winners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025|2nd International Conference on Wikimedia, Education, and Digital Cultures Mexico 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište|Accredited seminar for teachers in Veliko Gradište]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Breaking Barriers, Why open Knowledge matters|Breaking Barriers, Why open Knowledge matters]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach |Cross-Continental Knowledge Exchange: Offa Youth Impact Initiative and St Aloysius University in 3D Education Outreach]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan|Igbo Language Audio Project in the Igbo Wiki Fan Club IMSU & Alvan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia|Let's Read Wikipedia reached teachers of the Weenhayek indigenous nation in Bolivia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Monográfico sobre Wikipedia en el aula, Revista Docere|Monograph on Wikipedia in the classroom, Docere Magazine]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan|The Third Training Course of the “Reading Wikipedia in the Classroom” Program in Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025|The Ukrainian Educators’ Wikimedia Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes|Wikimedia MKD's edit-a-thon: Lakes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Cultura libre en las aulas|Free culture in the classroom]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2025/Wikimedia Rwanda Wiki clubs|Wikimedia Rwanda Wiki clubs]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 15:10, 2 ਅਕਤੂਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29344785 --> == This Month in Education: October 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 10 • October 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025|"WikiDonne Internship: Wikimedia Platforms for Open Education and Inclusive Culture!" winner at the Open Education Awards 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer|A Proud Chapter in My Wikimedia Journey 🇳🇬: From Editor to Organizer]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Debating open science and scientific dissemination in Brazil|Debating open science and scientific dissemination in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta|Enhancing Academic Articles on Wikipedia with the State University of Jakarta]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025|India’s Students and Educators Lead the Way in the Wiki Science Competition 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/JDACA & Amman Arab University|JDACA & Amman Arab University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/New starting page for Wikipedia users had been launched in September|New starting page for Wikipedia users had been launched in September]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset|Teaching Evidence Synthesis Automation with the Wikipedia–Kaggle Dataset]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia MKD’s Education Program activities for October|Wikimedia MKD’s Education Program activities for October]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp|Wikimedia Serbia prepares eight annual Edu Wiki camp]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2025/Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania|Wikivoyage editathon in Peshkopia, Albania]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 06:05, 2 ਨਵੰਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29511272 --> == This Month in Education: November 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 11 • November 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/November 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026|Auckland Museum's Wiki Summer Student Programme is back for 2025 & 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia|Edu Wiki camp 2025 in Belgrade, Serbia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras|Wikidata na Escola: estudantes da zona rural de Minas Gerais contribuem com dados sobre mulheres negras brasileiras]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day|190 students from Oteitza Lizeoa create 48 articles on the history of the Basque Country for Txikipedia in one day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI|2nd International Congress Wikimedia, Education, and Digital Cultures – WECUDI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States|Africa and Proud Leads Wiki Classroom Project Across Three Nigerian States]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th|November 2025November 2025/Annual Czech Wiki Conference took place on Saturday, Nov 8th]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025|EduWiki Meetup at GLAM Wiki Conference 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Highly productive autumn education activities in Macedonia|Highly productive autumn education activities in Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka|Kannada Wikipedia Asian Month 2025: Edit-a-thon & Workshop Highlights from Loyola College, Karnataka]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe|Kosovo Wikivoyage Editathons in Gjakova and Krusha e Madhe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course|Ukrainian educators create open lesson plans based on the «Reading Wikipedia in the Classroom» course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training|United Architects of the Philippines Student Auxiliary – University of Nueva Caceres joins Wikisource Training]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM|Videos on Teaching Experiences with Wikipedia, Wikidata, Commons, and OSM]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge|Wiki as a tool for technological empowerment of indigenous knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Science Competition in Albania and Kosovo|Wiki Science Competition in Albania and Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wiki Workshop 2026 Call for Contributions|Wiki Workshop 2026 Call for Contributions]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo|Wikipedia Contribution with Faculty of Mathematical and Natural Sciences Students in Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/November 2025/Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community|Impact of Wikimedia Rwanda Wiki Clubs in Growth of Wikimedia User Group Rwanda Community]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 13:47, 30 ਨਵੰਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29716809 --> == This Month in Education: December 2025 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 14 • Issue 12 • December 2025</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/December 2025/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages|WikiLatih Wiktionary with the Goethe-Institut: Strengthening the Digital Presence of Indonesia’s Local Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wiki in schools - Architecture and Open Heritage|Wiki in schools - Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context|What are the challenges and opportunities in scientific dissemination? Reflecting on the topic in the Brazilian context]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge|WikipediaxAI: Wikipedia, AI, and the future of knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina|Wikipedia at University Another year of working alongside higher education institutions in Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University |WAM - Tulu Edit-a-thon & Workshop in St Aloysius University]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição|Visibilizando memórias negras: estudantes da UFRGS ampliam a Wikipédia com foco na imprensa e no associativismo pós-abolição]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025|Transforming Education Through Wikimedia in Kosovo: 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClubs and educational partnership in Albania|New WikiClubs and educational partnership in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania|New WikiClub with the Dibra Youth Center in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025|Landmark Educational Initiatives and Wikimedia Programs Transform Learning in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/December 2025/Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop|Knowledge in the Digital Age: A WMUK Collaborative Workshop]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 14:22, 17 ਦਸੰਬਰ 2025 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29814101 --> == This Month in Education: January 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 1 • January 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto "25x25" llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:26, 28 ਜਨਵਰੀ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=29951116 --> == This Month in Education: February 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 2 • February 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 11:56, 3 ਮਾਰਚ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30155806 --> == This Month in Education: March 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 3 • March 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia & Libraries: Building New Contributors|Wikipedia & Libraries: Building New Contributors]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 10:21, 1 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30317659 --> == This Month in Education: April 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 4 • April 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:01, 27 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30406002 --> == This Month in Education: May 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 5 • May 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News & Activities|Wikimedia MKD's Education News & Activities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 16:53, 1 ਜੂਨ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30604297 --> == This Month in Education: June 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 6 • June 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina|"25x25 Project – Celebrating Wikipedia" in Córdoba, Argentina]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 04:16, 28 ਜੂਨ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30725833 --> == This Month in Education: July 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 7 • July 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 19:48, 30 ਜੁਲਾਈ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30838310 --> == This Month in Education: August 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 8 • August 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 17:54, 1 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=30917014 --> == This Month in Education: September 2026 == <div class="plainlinks" lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English. Please help to translate in your language. <div style="text-align: center;"> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;">This Month in Education</span> <span style="font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;"> Volume 15 • Issue 9 • September 2026</span> <div style="border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]</div> <div style="color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;">In This Issue</div></div> <div style="text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;"> * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp & Team Building 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library & Information Science course|Wikidata integration in the Library & Information Science course]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow & Learnings]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]] * [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]] </div> <div style="margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 18:36, 30 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC)</div> </div> <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&oldid=31092240 --> invqdmwozb26q3uerwvh2f9lz1s7alf ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੋਖੀ 0 121014 848911 781224 2026-09-30T22:36:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848911 wikitext text/x-wiki '''ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੋਖੀ''' ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੈੱਫ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/indian-homemakers-amateurs-veteran-chefs-take-cooking-online-114080700298_1.html|title=Indian homemakers, amateurs, veteran chefs take cooking online|date=2014-08-07|work=Business Standard}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2011/WORLD/europe/03/15/uk.royal.wedding.menus/index.html|title=Chefs plan wedding menu fit for future king|last=Laura Allsop|date=2011-03-07|publisher=CNN}}</ref> ਇੱਕ ਸ਼ੈੱਫ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਲੜੀ- ਦ ਫਨਜਾਬੀ ਤੜਕਾ - 2013 ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਲੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰਸੋਈ ਸ਼ੋਅ ''ਟਰਬਨ ਟੜਕਾ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ''ਟਰਬਨ'' ਟਡਕਾ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://www.restaurantindia.in/2013/harpal-sokhi.php|title=Chef Harpal Singh Sokhi|publisher=Indian Restaurant Congress|access-date=2015-08-04}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੋਖੀ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਖੜਗਪੁਰ ([[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]]) ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ [[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ|ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ]] ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਪੂਰਬੀ ਰੇਲਵੇ ਮਿਕਸਡ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਤੋਂ ਸ਼ੈੱਫ ਬਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੰਮ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਖਣ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ।<ref name="SK_month">{{Cite web|url=http://www.sanjeevkapoor.com/Starchef/Chef-Harpal-Singh-Sokhi|title=Star Chef of the Month: Chef Harpal Singh Sokhi|last=Sanjeev Kapoor|access-date=2015-08-04|archive-date=2015-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150815071819/http://www.sanjeevkapoor.com/Starchef/Chef-Harpal-Singh-Sokhi|url-status=dead}}</ref> ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਨੇ [[ਲੰਗਰ|ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ]] ਵੀ ਭੋਜਨ ਪਕਾਇਆ।<ref>{{Cite news|url=http://lucknow.amarujala.com/news/city-news-lkw/chef-harpal-singh-sokhi/|title=नमक-शमक फेम हरपाल सिंह ऐसे बने शेफ|date=2013-11-09|work=Amar Ujala}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਖੜਗਪੁਰ (ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ) ਦੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੋਖੀ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਅਧਿਕਤਮ ਹੱਦ ਪਾਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਸਿਲੀਗੁੜੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਤੋਂ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਕੈਰੀਅਰ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਸੋਖੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਟਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੋਖੀ ਨੇ 1984 ਵਿੱਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ (ਆਈ.ਐਚ.ਐਮ.), [[ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ|ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ]] ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।<ref name="DNA_Amrita_2014">{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-dash-of-cheer-1998394|title=Dash of cheer|last=Amrita Madhukalya|date=2014-06-29|work=DNA}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.nagpurtoday.in/in-saojithe-balance-of-ingredients-is-very-good-that-is-the-real-art-of-cooking-harpal-sokhi/10071436|title=In Saoji,the balance of ingredients is very good.That is the real art of Cooking – Harpal Sokhi|last=Suhani|date=2012-10-07|publisher=Nagpur Today}}</ref> == ਸ਼ੈੱਫ ਵਜੋਂ ਕਰੀਅਰ == 1987 ਵਿੱਚ ਸੋਖੀ ਨੇ ਆਈ.ਐਚ.ਐਮ. ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਕੈਟਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।<ref name="SK_month"/> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦ ਓਬਰਾਏ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਟ੍ਰੇਨੀ ਕੁੱਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 27 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਸ਼ੈੱਫ ਬਣ ਗਿਆ।<ref name="DNA_Amrita_2014"/> ਸੋਖੀ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਕਵਾਨ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ। ਉਸਨੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ ਉਸਤਾਦ ਹਬੀਬ ਪਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਬੇਗਮ ਮੁਮਤਾਜ ਖਾਨ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://archive.financialexpress.com/news/royal-aromas-at-home/389358/0|title=Royal aromas, at home|last=Sulekha Nair|date=2008-11-23|work=Financial Express|access-date=2019-10-18|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305070417/http://archive.financialexpress.com/news/royal-aromas-at-home/389358/0|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ ਇਹ ਵੀ ਵੇਖਣ ਲਈ [[ਆਯੁਰਵੇਦ|ਆਯੁਰਵੈਦ]] ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ 'ਤੇ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref name="FF_Harpal">{{Cite web|url=http://www.foodfood.com/chefs/chef-harpal-singh-sokhi/|title=Chef Harpal Singh Sokhi|publisher=Food Food|access-date=2015-08-04|archive-date=2015-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816053144/http://www.foodfood.com/chefs/chef-harpal-singh-sokhi/|dead-url=yes}}</ref><ref name="HSS_about">{{Cite web|url=http://www.harpalssokhi.com/about-chef/|title=About Chef Harpal Singh Sokhi|publisher=Official website|archive-url=https://web.archive.org/web/20150812071011/http://www.harpalssokhi.com/about-chef/|archive-date=2015-08-12|access-date=2015-08-04}}</ref> ਉਹ ਕਈ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈੱਫ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ:<ref name="FF_Harpal"/> * ਵਿੰਟੇਜ, ਇੱਕ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲਾ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ * ਸੈਂਟਰ ਹੋਟਲ, ਜੁਹੂ, ਮੁੰਬਈ * ਹੋਟਲ ਤੁਲੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ, ਨਾਗਪੁਰ (1994–98) * ਦ ਰਿਜੈਂਟ, [[ਮੁੰਬਈ]] (1998–2001) * ਦ ਰਿਜੈਂਟ, [[ਜਕਾਰਤਾ]] * ਤਾਜ ਲੈਂਡਸ ਐਂਡ, ਬਾਂਦਰਾ, ਮੁੰਬਈ<ref>{{Cite news|url=http://mumbaimessenger.com/chef-profile-harpal-singh-sokhi/|title=Chef Profile – Harpal Singh Sokhi|last=Mewati Sitaram|date=2015-04-16|work=Mumbai Messenger}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ਅੰਧੇਰੀ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਲਿਊ ਕੀਲੇਨਟਰੋ<ref>{{Cite book|url=https://books.google.ca/books?id=rutBoeZOzl4C&lpg=PA62|title=Mumbai by Night|last=[[Rashmi Uday Singh]]|publisher=Popular|year=2005|isbn=9788179910009|page=62}}</ref> ਸੋਖੀ ਨੇ ਰੀਜੈਂਟ ਜਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਦ ਪ੍ਰਾਇਦੀਪ ਮਨੀਲਾ ਵਿਖੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਵਾਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਭੋਜਨ ਉਤਸਵ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref name="FF_Harpal"/> 2001 ਵਿੱਚ ਸੋਖੀ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਖਾਨਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਇੰਡੀਆ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਖਾਣੇ ਦੀਆਂ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ''ਖਜ਼ਾਨਾ'' ਬ੍ਰਾਂਡ ਲਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਉਤਪਾਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਚਾਕਲੇਟ ''ਮਿਥਾਈਜ਼'' (ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਠਿਆਈਆਂ) ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ।<ref name="SK_month"/> ਉਹ ਚਿੰਗ'ਜ਼ ਸਿਕਰਿਟ ਬ੍ਰਾਂਡ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-uppercrust-food-and-wine-show-s-12th-edition-from-friday-2040462|title=UpperCrust Food and Wine Show's 12th edition from Friday|date=2014-12-03|work=DNA}}</ref> ਸੋਖੀ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਏਅਰਲਾਇੰਸ 'ਤੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਲਾਸ ਦੇ ਮੀਨੂ ਚਲਾਏ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰਲਾਇੰਸ 'ਤੇ "ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇੰਡੀਅਨ ਫੂਡ" ਦੀ ਪ੍ਰੋਮੋਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਐਸ.ਓ.ਟੀ.ਸੀ. ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਲਈ ਮੇਨੂ ਵੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref name="SK_month"/><ref name="HSS_about"/> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੇ ਵੋਕਹਾਰਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਲਈ ਮੇਨੂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸੋਖੀ ਨੇ ਐਨ.ਐਲ. ਡਾਲਮੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਵਿਖੇ ਬਤੌਰ ਗੈਸਟ ਫੈਕਲਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://nldalmia.in/faculty/guest.php|title=Guest faculty|publisher=NL Dalmia Institute of Management Studies and Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20150731042336/http://nldalmia.in/faculty/guest.php|archive-date=2015-07-31|access-date=2015-08-04}}</ref> ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਜਨਮਦਿਨ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਲਈ ਮੇਨੂ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref name="HSS_about"/> == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == 1993 ਵਿਚ, ਸੋਖੀ ਨੇ [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] 'ਤੇ ''ਖਾਨਾ ਖਜਾਨਾ'' ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।<ref name="DNA_Amrita_2014"/><ref name="FF_Harpal"/> ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸੋਲੋ ਸ਼ੋਅ ''ਹਰਪਾਲ ਕੀ ਰਸੋਈ'' [[ਨਾਗਪੁਰ]] ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਸੀਤੀ ਕੇਬਲ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਸ਼ੋਅ ਇੰਨਾ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜਿੰਨਾ ਸੋਖੀ ਦੁਆਰਾ ਉਮੀਦ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੋਖੀ ਨੇ ਫੂਡ ਫੂਡ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ''ਟਰਬਨ ਟੜਕਾ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਪ੍ਦੁਰਸਿਧੀ ਨਾਲ ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕੁੱਕਰੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/would-love-to-highlight-kolkata-street-food-harpal-sokhi/1061777/|title=Would love to highlight Kolkata street food: Harpal Sokhi|date=2013-01-19|work=Indian Express}}</ref> ਸੋਖੀ ਆਪਣੇ ''ਨਮਕ ਸ਼ਮਾਕ'' ਲਈ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Famous-faces-of-cookery-shows-on-television/articleshow/47173923.cms|title=Famous faces of cookery shows on television|last=Rashi Walia|date=2015-08-04|work=The Times of India}}</ref> ਉਸਨੇ ਫੂਡ ਫੂਡ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ''ਕਿਚਨ ਖਿਲਾੜੀ''<ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2013/20131206/ttlife1.htm|title=Spice route|last=Mona|date=2013-12-06|work=The Tribune Life+Style|location=Chandigarh}}</ref> ਅਤੇ ਸਿਰਫ ''ਤੀਸ ਮਿੰਟ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।<ref name="SK_month"/> 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਜ਼ੀ ਨਿਊ''ਜ਼'' ਦੇ ਰੋਡ ਫੂਡ ਸ਼ੋਅ ''ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਵਾਦ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-zee-news-to-air-new-food-and-travel-show-desh-da-swaad-1997960|title=Zee News to air new food and travel show, Desh da Swaad|last=Amrita Madhukalya|date=2016-06-26|work=DNA}}</ref> ਉਹ [[ਯੂਟਿਊਬ|ਯੂ-]] ਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸ਼ੈੱਫਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/indian-home-chefs-youtube-nisha-madhulika-gayatri-sharma-sanjeev-kapoor-sanjay-thumma-harpal-singh-sokhi/1/380025.html|title=Home chefs find YouTube way to success|date=2014-08-31|publisher=India Today}}</ref> 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 9'' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। == ਹੋਰ ਉੱਦਮ == 1998 ਵਿੱਚ ਸੋਖੀ ਨੇ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ''ਖਜਾਨਾ'' ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ।<ref name="FF_Harpal"/> ਉਸਨੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਲਈ ਉਦਘਾਟਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਬਣਾਈਆਂ।<ref name="SK_month"/> 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਚੇਨ ''ਦਿ ਫਨਜਾਬੀ ਤੜਕਾ'' (ਟੀ.ਐਫ.ਟੀ.) ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।<ref name="ToI_Funjabi_2012">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Celeb-Namak-Shamak-chef-to-serve-Funjabi-Tadka/articleshow/17325964.cms|title=Celeb Namak Shamak chef to serve Funjabi Tadka|last=Subhro Niyogi|date=2012-11-22|work=The Times of India}}</ref> ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਦੀ ਫਲੈਗਸ਼ਿਪ ਸ਼ਾਖਾ 18 ਜਨਵਰੀ, 2013 ਨੂੰ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1130117/jsp/entertainment/story_16448491.jsp#.VcDsoZRBTIU|title=New in town: The Funjabi Tadka|date=2013-01-17|work=The Telegraph}}</ref> ਸੋਖੀ ਨੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇਰਸਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਕਾਲਮ ਲਿਖੇ ਹਨ।<ref name="HSS_about"/> ਉਹ ਸੰਜੀਵ ਕਪੂਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ<ref>{{Cite news|url=http://gulfnews.com/leisure/food/features/sanjeev-kapoor-signature-restaurant-in-abu-dhabi-is-a-no-brainer-1.1256896|title=Sanjeev Kapoor: Signature restaurant in Abu Dhabi is a ‘no brainer’|last=Manjari Saxena|date=2013-11-19|publisher=Gulf News}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="SK_month"/> ਦੋਵਾਂ ਨੇ ''ਰਾਇਲ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੀ'' ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/master-hyderabadi-cuisine/article1362831.ece|title=Master Hyderabadi cuisine|date=2008-10-24|work=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਸੋਖੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਪਰਨਾ ਨਾਲ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਜੋੜੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ: ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾ। ਉਹ ਛੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ: ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਪੰਜਾਬੀ, ਬੰਗਾਲੀ, ਉੜੀਆ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ।<ref name="SK_month"/> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ|http://www.harpalssokhi.com/}} * {{YouTube|{{PAGENAMEBASE}}}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] n9vhso6wjrxurk7pwdfqshyfdii7bvq ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ 0 122100 848781 848049 2026-09-30T15:12:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848781 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:De_La_Salle_College_of_Saint_Benilde_Library.jpg|thumb|ਸਕੂਲ / ਕਾਲਜ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ.]] '''ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ''' (ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ) ਇੱਕ [[ਸਕੂਲ|ਸਕੂਲ ਦੇ]] ਅੰਦਰ ਇੱਕ [[ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ|ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਹੁੰਦੀ]] ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਸਟਾਫ ਅਤੇ ਅਕਸਰ, ਕਿਸੇ ਪਬਲਿਕ ਜਾਂ ।।ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ॥॥ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਕਈ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਟੀਚਾ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ "ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਤਕ ਬਰਾਬਰ ਪਹੁੰਚ ਹੋ ਸਕੇ।"<ref>The goals of the school library program should support the mission and continuous improvement plan of the school district.[http://www.ala.org/ala/mgrps/divs/aasl/aaslproftools/learningstandards/standards.cfm Standards for the 21st Century Learner]</ref> ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ "ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ... ਸਵੈਚਾਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੰਟਰਨੈਟ [ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਿਤਾਬਾਂ] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।"<ref>Morris, B. (2013). ''Administering the school library media center''. Westport, CT: Libraries Unlimited. (p.32).</ref> ਸਕੂਲਾਂ ਜਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਸਰਵਜਨਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ "ਸਿੱਖਣ-ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਕੂਲ ਦੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਸਮਰਥਨ, ਵਿਸਤਾਰ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਕਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ... ਸਕੂਲ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਏਜੰਸੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।"<ref>Morris, 2013, p.32</ref> ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੇ 19 ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ 60 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੋਜ ਇਹ ਰਹੀ ਕਿ ਇੱਕ ਯੋਗ ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮੀਡੀਆ ਮਾਹਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਾਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਮਾਜਕ-ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਪੜਤਾਲ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਓਹੀਓ<ref>Todd, R., Kuhlthau, C., & OELMA. (2014). ''Student Learning through Ohio School Libraries: The Ohio Research Study''. Available online at: {{Cite web|url=http://www.oelma.org/studentlearning/|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20040829171616/http://www.oelma.org/studentlearning/|archive-date=2004-08-29|access-date=2008-12-06}}</ref> ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਰਵੇਖਣ ਕੀਤੇ ਗਏ 99.4% ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਅਤੇ ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਿਪੋਰਟ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੀਆਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮਿਲੀ ਹੈ ਉਹ ਮਿਸ਼ੇਲ ਲੋਂਸਡੇਲ ਦੁਆਰਾ 2003 ਵਿੱਚ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ]] ਵਿੱਚ ਕੰਪਾਇਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>Lonsdale, M. (2003). ''Impact of school libraries on student achievement: A review of the research''. Camberwell, Victoria, Australia: Australian Council for Educational Research. Available online at http://www.asla.org.au/site/DefaultSite/filesystem/documents/research.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180921021724/http://www.asla.org.au/site/defaultsite/filesystem/documents/research.pdf |date=2018-09-21 }} {{Cite web |url=http://www.asla.org.au/site/defaultsite/filesystem/documents/research.pdf |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2024-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921021724/http://www.asla.org.au/site/defaultsite/filesystem/documents/research.pdf |archive-date=2018-09-21 |url-status=dead}}</ref> == ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == ਸਕੂਲਾਂ ਲਈ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ 1800 ਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਜਨਤਕ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਬੁੱਕ ਵੈਗਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਕਲਾਸਰੂਮ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੱਕ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਜੋ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।<ref>{{Cite web |url=http://dorrstreet.org/502-spring-2018/NCES%202005%20fifty%20years%20of%20supporting%20311.pdf |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2019-11-08 |archive-date=2020-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919103557/http://dorrstreet.org/502-spring-2018/NCES%202005%20fifty%20years%20of%20supporting%20311.pdf |dead-url=yes }}</ref> 19 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੇ [[ਮੈਲਵਿਲ ਡੇਵੀ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ 1876 ਵਿੱਚ ਅਮੈਰੀਕਨ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਏਐਲਏ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਅਮਰੀਕੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਤੇ, ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਕਾਦਮਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ]] 2k5b7a3aotfq766gfl1o2w7lubqa94s ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ/23 ਦਸੰਬਰ 4 122473 848767 703499 2026-09-30T14:44:03Z Ch 53948 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Papilio ulysses (Linnaeus, 1758).jpg]] → [[File:Papilio palinurus (Linnaeus, 1758), mating.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) 848767 wikitext text/x-wiki <noinclude>ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਬਿਹਤਰੀਨ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਤਸਵੀਰਾਂ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ/ਉਮੀਦਵਾਰ]] ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ ਤੇ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ/ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ|ਤਸਵੀਰ ਜਰੂਰਤਾਂ]] ਦੀ ਕਸਵੱਟੀ ਤੇ ਪਰਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। </noinclude> <center> [[File:Papilio palinurus (Linnaeus, 1758), mating.jpg|624px]]<br> [[ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ [[ਵਿਆਨਾ]] ਵਿੱਖੇ ਤਿੱਤਲੀ ਦਾ ਜੋੜਾ। </br> <br>'''ਤਸਵੀਰ''':Michael Gäbler</br> <br><noinclude><small>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿੱਤਰ/ਪੁਰਾਣੇ|ਪਹਿਲਾਂ ਚੁਣੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ]]</small> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਤਸਵੀਰ]] </noinclude></center> lv6z38cemq2su5v1vkg58phqphp8ajj ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ 0 123453 848810 844702 2026-09-30T16:59:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848810 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Shabbir Ali.jpg|thumb|ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ]] '''ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shabbir Ali;''' ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ 1956), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ [[ਫੁੱਟਬਾਲ]] ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ।<ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://www.indianfootball.de/data/halloffame/ali_shabbir.html |title=Shabbir Ali |access-date=2019-12-09 |archive-date=2014-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140819084422/http://www.indianfootball.de/data/halloffame/ali_shabbir.html |dead-url=yes }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2011 ਵਿਚ, [[ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਅਵਾਰਡ]] ਜੋ ਜੀਵਨ-ਕਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/article2371238.ece|title=National sports awards announced|date=19 August 2011|publisher=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717130620/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/national-sports-awards-announced/article2371238.ece|archive-date=17 ਜੁਲਾਈ 2021|access-date=9 ਦਸੰਬਰ 2019|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.ndtv.com/article/sports/gagan-narang-confirmed-for-khel-ratna-award-177233 Gagan Narang confirmed for Khel Ratna award] [[NDTV]], Press Trust of India on 18 August 2011.</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਨੂੰ 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਖਿਡਾਰੀ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਟਰਾਈਕਰ, ਸ਼ਬੀਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਗੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1974 ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ [[ਬੈਂਕਾਕ]] ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ]] ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਹੋਈ।<ref name="autogenerated1"/> [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬੇ]] ਵਿਚ ਟਾਟਾ ਸਪੋਰਟਸ ਕਲੱਬ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੱਬੀਰ ਅਲੀ ਨੂੰ ਸੱਤਰਵਿਆਂ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤਾ]] ਕਲੱਬ ਨੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਮੁਹੰਮਦਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਉਸੇ ਕਲੱਬ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਉੱਚਾਈ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 23 ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਚੁਨੀ ਗੋਸਵਾਮੀ, ਪੀ ਕੇ ਬੈਨਰਜੀ, ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ [[ਬਾਈਚੁੰਗ ਭੂਟੀਆ]] ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਵ-ਸਰਬੋਤਮ ਸਕੋਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਰਿਹਾ। ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ ਵਿੱਚ 1976 ਦੇ ਮਰੇਡੇਕਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਨੇ ਪਹਿਲੇ 35 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਬਣਾਈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਪੰਜ ਫੁੱਟਬਾਲਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਬਣਾਈ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ।<ref name="autogenerated1"/> 1972 ਤੋਂ 1984 ਦਰਮਿਆਨ 13 ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਸ਼ਬੀਰ ਅਲੀ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਵੈਚਾਲਤ ਚੋਣ ਰਿਹਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ, ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ, ਪ੍ਰੀ-ਓਲੰਪਿਕ, ਏਸ਼ੀਆ ਕੱਪ, ਮਰਡੇਕਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਗੋਲਡ ਕੱਪ, ਕਿੰਗਜ਼ ਕੱਪ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਦਭਾਵਨਾ ਯਾਤਰਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਯੂਥ, ਪ੍ਰੀ-ਓਲੰਪਿਕਸ, ਨਹਿਰੂ ਕੱਪ, ਮਰਡੇਕਾ ਅਤੇ ਕਿੰਗਜ਼ ਕੱਪ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ।<ref name="autogenerated1"/> == ਅਵਾਰਡ == ਉਸ ਨੂੰ [[ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਅਵਾਰਡ|ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ]] ਨਵਾਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 1997 ਤੋਂ 1999 ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਕੋਚ '''ਗੋਆਨ ਆਊਟਫਿੱਟ ਸਲਗਾਓਕਰ ਕਲੱਬ''' ਦੀ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਬਦਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਫੁਟਬਾਲ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="autogenerated1"/><ref>{{Cite web |url=http://www.jagranjosh.com/current-affairs/indian-striker-shabbir-ali-became-first-footballer-to-win-the-prestigious-dhyan-chand-award-1311764944-1 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2019-12-09 |archive-date=2011-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808110525/http://www.jagranjosh.com/current-affairs/indian-striker-shabbir-ali-became-first-footballer-to-win-the-prestigious-dhyan-chand-award-1311764944-1 |url-status=dead }}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਦੀ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ]] i2xww25e1vwc6139ilsvipuwqrikudv ਰੋਹਿਨੀ ਖਦਿਲਕਰ 0 123553 848708 704711 2026-09-30T12:14:49Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848708 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Rohini Khadilkar 1982 Luzern.jpg|thumb|ਰੋਹਿਨੀ ਖਦਿਲਕਰ]] '''ਰੋਹਿਨੀ ਖਦਿਲਕਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Rohini Khadilkar;''' ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1963 [[ਮੁੰਬਈ]]) ਇਕ [[ਸ਼ਤਰੰਜ]] ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵੂਮਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ (ਡਬਲਯੂ ਆਈ ਐੱਮ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਹੈ।<ref name="HT2012"> {{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/comment/columnsothers/anand-s-win-fires-former-chess-whiz-from-girgaon/article1-865227.aspx|title=Anand’s win fires former chess whiz from Girgaon|last=Menon|first=Ajay|date=3 June 2012|work=[[Hindustan Times]]|access-date=5 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808060700/http://www.hindustantimes.com/comment/columnsothers/anand-s-win-fires-former-chess-whiz-from-girgaon/article1-865227.aspx|archive-date=8 August 2014|location=[[Mumbai]]}}</ref> ਉਹ 1980 ਵਿੱਚ [[ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ|ਅਰਜੁਨ ਅਵਾਰਡ]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। == ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੈਰੀਅਰ == === ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ === ਖਾਦਿਲਕਰ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1976 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ: * ਨਵੰਬਰ 1976, ਕੋਟਾਯਾਮ, ਕੇਰਲਾ ਵਿਖੇ * ਦਸੰਬਰ 1977, [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿਖੇ * ਮਾਰਚ 1979, [[ਚੇਨਈ|ਮਦਰਾਸ]] ਵਿਖੇ * ਫਰਵਰੀ 1981, [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਵਿਖੇ * ਦਸੰਬਰ 1983, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ. 1981 ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਖਡਿਲਕਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਅਜੇਤੂ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ 12 ਅੰਕਾਂ ਵਿਚੋਂ 11.5 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਹ ਇਕ ਔਰਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਸਟਰ ਬਣੀ ਅਤੇ ਨਵੰਬਰ 1983 ਵਿਚ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ [[ਕੁਆਲਾ ਲੁੰਪੁਰ|ਕੁਆਲਾਲੰਪੁਰ]] ਵਿਖੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਏਸ਼ੀਅਨ ਔਰਤ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। === ਪੁਰਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ === ਖਾਦਿਲਕਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 1976 ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪੁਰਸ਼ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਨੇ ਇਕ ਗੜਬੜ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿਚ ਇਕ ਸਫਲ ਅਪੀਲ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਤਰੰਜ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੈਕਸ ਮਯੁਵੇ ਨੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਲਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿਚ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/2001/08/03/stories/1303140j.htm|title=The Hindu : Checkmating him|website=www.thehindu.com|access-date=2016-04-06}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰਾਜ ਚੈਂਪੀਅਨ- [[ਗੁਜਰਾਤ|ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ]] ਗੌਰੰਗ ਮਹਿਤਾ, [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ]] ਅਬਦੁੱਲ ਜੱਬਰ ਅਤੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੇ ਏ ਕੇ ਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।   === ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲੇ === ਖਾਦਿਲਕਰ ਨੇ [[ਬੁਏਨਸ ਆਇਰਸ|ਬੁਏਨੋਸ ਆਇਰਸ]] (1978), [[ਵਲੈਟਾ|ਵੈਲੇਟਾ]] (1980), ਲੂਸਰਨ (1982), ਥੱਸਲਾਲੋਨੀਕੀ (1984), [[ਦੁਬਈ]] (1986) ਵਿਖੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਲੰਪੀਆਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਖਡਿਲਕਰ ਨੇ ਦੁਬਈ ਅਤੇ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਜ਼ੋਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ. ਉਹ 1989 ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਤਰੰਜ ਕੰਪਿਊਟਰ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://corneredzone.com/fame/sports/cornered-sports-at-the-age-of-13-this-indian-was-the-first-female-in-the-world-to-compete-in-the-mens-chess-championship/|title=Cornered Sports: At The Age Of 13, This Indian Was The First Female In The World To Compete In The Men’s Chess Championship|website=Cornered Zone|language=en-US|access-date=2016-04-06|archive-date=2016-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160421201817/http://corneredzone.com/fame/sports/cornered-sports-at-the-age-of-13-this-indian-was-the-first-female-in-the-world-to-compete-in-the-mens-chess-championship/|dead-url=yes}}</ref> ਇਕ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ 113 ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਖੇਡਿਆ, 111 ਖੇਡਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੋ ਡਰਾਅ ਕੀਤੀਆਂ। == ਪਛਾਣ == 1977 ਵਿਚ, ਰੋਹਿਨੀ ਨੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਛਤਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਰਵ ਉੱਚ ਸਨਮਾਨ, [[ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ|ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ]]। ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਲਈ "ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਕੰਨਿਆ" ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name=":0"/> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963]] ldp4x02etrscug70191bvcy5eke9mlz ਸੁਬਰਾਮਨ ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ 0 123711 848868 793535 2026-09-30T20:27:09Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848868 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Vijayalakshmi,Subbaraman 2018 Karlsruhe.jpg|thumb|ਸੁਬਰਾਮਨ ਵਿਜਯਲਕਸ਼ਮੀ]] '''ਸੁਬਰਾਮਨ ਵਿਜਯਲਕਸ਼ਮੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: Subbaraman Vijayalakshmi; ਜਨਮ 25 ਮਾਰਚ 1979) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਸ਼ਤਰੰਜ]] ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਵੂਮਨ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਦਾ ਐਫ.ਆਈ.ਡੀ.ਈ. ਖ਼ਿਤਾਬ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸਦੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://en.chessbase.com/post/vijayalakshmi-india-s-first-wgm|title=Vijayalakshmi, India’s first WGM|last=Sagar Shah|date=2015-03-25|publisher=ChessBase|access-date=6 November 2015}}</ref> ਉਸਨੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਲੰਪੀਅਡਜ਼ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਿਡਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਰਲੇਖ ਸਮੇਤ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == [[ਚੇਨਈ|ਮਦਰਾਸ]] ਵਿਚ ਜੰਮੀ,<ref>D.K. Bharadwaj (2003-05-13). [http://pib.nic.in/feature/feyr2003/fmay2003/f130520031.html "A big boom in the brain game"]. Press Information Bureau, Government of India.</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਖੇਡ ਸਿਖੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੰਡੀਅਨ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਸ੍ਰੀਰਾਮ ਝਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸੁਬਰਮਨ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ (ਜਨਮ 1981, ਡਬਲਯੂ.ਜੀ.ਐਮ.) ਅਤੇ ਸ. ਭਾਨੂਪ੍ਰਿਆ ਵੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ। == ਕਰੀਅਰ == ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 1986 ਵਿਚ ਤਾਲ ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਪਨ ਸੀ। 1988 ਵਿਚ ਅਤੇ 1989 ਵਿਚ ਉਸਨੇ U10 ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਰਗ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ। ਯੂ 12 ਵਰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸਨੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। [[ਚੇਨਈ|ਮਦਰਾਸ]] ਵਿਚ ਹੋਏ ਜ਼ੋਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿਚ (1995) ਉਹ ਦੂਸਰਾ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਜੋਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ 1997 ਵਿੱਚ [[ਤਹਿਰਾਨ|ਤੇਹਰਾਨ]] ਵਿੱਚ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। 1996 ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ]] ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨ ਬਣੀ, ਇੱਕ ਖ਼ਿਤਾਬ ਉਸਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://theweekinchess.com/html/twic442.html#8|title=TWIC 442: Commonwealth Chess Championships|last=Crowther|first=Mark|date=2003-04-28|publisher=The Week in Chess|access-date=22 February 2016}}</ref> ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ 1995 (ਮਦਰਾਸ), 1996 (ਕੋਲਕਾਤਾ), 1999 ( ਕੋਜ਼ੀਕੋਡ ), 2000 (ਮੁੰਬਈ), 2001 ( [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ) ਅਤੇ 2002 ([[ਲਖਨਊ|ਲਖਨੌ]]) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ । ਉਸ ਨੇ 1998 ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਲੰਪੀਆਡ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 2000 ਵਿੱਚ [[ਇਸਤਾਨਬੁਲ|ਇਸਤਾਂਬੁਲ]] ਵਿੱਚ 34 ਵੇਂ ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਲੰਪੀਆਡ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬੋਰਡ 1 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਬਲੇਡ ਦੁਹਰਾਇਆ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਕਤਰੋ ਵਿੱਚ ਲਿਓਨਾਰਡੋ ਦਿ ਬੋਨਾ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਜਿੱਤੀ। 1996 ਵਿੱਚ [[ਚੇਨਈ]] ਵਿੱਚ ਫੀਡ ਜੋਨਲ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਸਨੂੰ ਵੂਮੈਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮਾਸਟਰ (ਡਬਲਯੂ ਆਈ ਐੱਮ) ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/2000/07/29/stories/0729020i.htm|title=Steering women's chess to the fast lane|last=Arvind Aaron|date=2000-07-29|publisher=The Hindu|access-date=22 February 2016}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2001 ਵਿਚ, ਉਹ ਵੂਮਨ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ (ਡਬਲਯੂਜੀਐਮ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤਰੰਜ ਓਲੰਪੀਆਡ 2000 ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਸਟਰ (ਆਈ.ਐੱਮ.) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਈ.ਐਮ. ਬਣਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। 2006 ਵਿੱਚ ਕਲੈਮਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਦਾ ਨਿਯਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਤਰੋ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ। ਜੁਲਾਈ 2005 ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਬਿਆਲ ਐਕਸੈਂਟਸ ਲੇਡੀਜ਼ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 6½ ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਜੋ ਕਿ ਓਲਮੀਰਾ ਸਕ੍ਰਿਪਚੇਨਕੋ ਦਾ ਹੀ ਸਕੋਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਟਾਈ-ਬਰੇਕ ਵਿਚ ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://en.chessbase.com/post/volokitin-gelfand-win-biel-gm-tournament|title=Volokitin, Gelfand win Biel GM Tournament|date=2005-07-28|publisher=ChessBase|access-date=6 November 2015}}</ref> ਜਰਮਨੀ ਵਿਚ ਉਸਨੇ 2006 ਵਿਚ ਨੂਰਬਰਗ ਵਿਚ ਐਲ.ਜੀ.ਏ. ਓਪਨ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 2006/2007 ਵਿਚ ਉਸਨੇ [[ਉੱਤਰੀ ਰਾਈਨ-ਪੱਛਮੀ ਫ਼ਾਲਨ|ਐਨ.ਆਰ.ਡਬਲਯੂ.]] ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ''ਬ੍ਰੈਕਵੈਡਰ ਐਸ ਸੀ'' ਲਈ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਵਿਜਯਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ 8 ਵੇਂ ਚੇਨਈ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾਸਟਰ ਬੋਰਿਸ ਗ੍ਰੇਚੇਵ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ‘ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.fide.com/component/content/article/4-tournaments/9373-8th-chennai-open-international-grandmaster-chess-tournament-2016.html|title=8th Chennai Open International Grandmaster Chess tournament 2016|date=2016-01-27|publisher=FIDE|access-date=2019-12-14|archive-date=2019-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214090636/https://www.fide.com/component/content/article/4-tournaments/9373-8th-chennai-open-international-grandmaster-chess-tournament-2016.html|url-status=dead}}</ref> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == 2001 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ [[ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ|ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ]]। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * ਸੁਬਰਮਨ ਵਿਜਯਲਕਸ਼ਮੀ * [http://www.chathurangam.com/chennaichamps/vijayalakshmi.asp ਚਠੂਰੰਗਮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080808135142/http://www.chathurangam.com/chennaichamps/vijayalakshmi.asp |date=2008-08-08 }} ਵਿਖੇ ਸੁਬਰਾਮਨ [http://www.chathurangam.com/chennaichamps/vijayalakshmi.asp ਵਿਜਯਲਕਸ਼ਮੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080808135142/http://www.chathurangam.com/chennaichamps/vijayalakshmi.asp |date=2008-08-08 }} (ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਤਰੰਜ) [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]] ohyhaamwb4sq07glbyqt87l1dtz3uqf ਸਈਦ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਸਿਰਾਜ 0 123725 848778 574093 2026-09-30T15:08:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848778 wikitext text/x-wiki '''ਸਈਦ ਮੁਸਤਫਾ ਸਿਰਾਜ''' (14 ਅਕਤੂਬਰ 1930 - 4 ਸਤੰਬਰ 2012) ਇੱਕ ਉੱਘਾ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ।<ref name="pisharoty">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/arts/books/article3820976.ece|title=So says Siraj|last=Sangeeta Barooah Pisharoty|date=26 August 2012|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20120906002646/http://www.thehindu.com/arts/books/article3820976.ece|archive-date=6 September 2012|access-date=4 September 2012}}</ref><ref name="salam">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/article3859575.ece|title=Voice of the ‘other’ India falls silent|last=Ziya Us Salam|date=5 September 2012|website=The Hindu|access-date=4 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120906003637/http://www.thehindu.com/news/national/article3859575.ece|archive-date=6 ਸਤੰਬਰ 2012|url-status=dead}}</ref><ref name="toi">{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-05/kolkata/33614986_1_short-stories-literary-fraternity-major-literary-awards|title=Literary world to miss its bohemian genius|date=5 September 2012|work=The Times of India (Kalkuta)|access-date=4 August 2012|archive-date=26 ਜਨਵਰੀ 2013|archive-url=https://archive.today/20130126164720/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-05/kolkata/33614986_1_short-stories-literary-fraternity-major-literary-awards|dead-url=yes}}</ref> 1994 ਵਿਚ, ਉਸਨੂੰ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਦਾ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ''ਮਿਥਿਕਲ ਮੈਨ'' (''ਅਲੇਕ ਮਾਨੁਸ਼'') ਲਈ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਾਹੀ ਗਈ ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਕਹਾਣੀ "ਰਣੀਰਘਾਟੇਰ ਬਿਰਤਾਂਤੋ " ਤੇ ਫਿਲਮ ''[[ਫਾਲਤੂ (2006 ਫਿਲਮ)|ਫ਼ਾਲਤੂ]]'' ਅੰਜਨ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 150 ਨਾਵਲ ਅਤੇ 300 ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਹ ਜਾਸੂਸ ਪਾਤਰ ਕਰਨਲ ਨੀਲਾਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਉਰਫ "ਗੋਇੰਦਾ ਕਰਨਲ", ਜਾਸੂਸ ਕਰਨਲ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ। == ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕੰਮ == ਸਈਦ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਸਿਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ 1930 ਵਿੱਚ ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਖੋਸ਼ਬਾਸਪੁਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="salam"/> ਉਹ ਐਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਾਹਿਤਕ ਪਿਛੋਕੜ ਸੀ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਅਰਬੀ, ਫਾਰਸੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੂ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ।<ref name="katha">{{Cite web|url=http://www.katha.org/site/media-centre/press-releases/remembering-siraj|title=Remembering Siraj|publisher=katha.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918012325/http://www.katha.org/site/media-centre/press-releases/remembering-siraj|archive-date=18 September 2012|access-date=9 August 2012}}</ref> ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਛੇ ਸਾਲ (1950–56) ਲੋਕ ਨਾਟਕ ਸਮੂਹ ''ਅੱਲਕਾਪ ਵਿਚ'' ਸਰਗਰਮ ਰਿਹਾ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਬੰਸਰੀ ਵਜਾਈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਮੁਰਸ਼ਿਦਾਬਾਦ, ਮਾਲਦਾ, ਬੁਰਦਵਾਨ, ਬੀਰਭੂਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦਿਹਾਤੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref name="toi"/> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਸੌਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਭਵਾਂ ਉਸਦੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਇਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਅੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕਿਤੇ ਵਿਆਪਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ1। “ਇੰਟੀ, ਪਸੀ ਓ ਘਾਟਬਬੂ”, “ਭਾਲੋਬਾਸਾ ਓ ਡਾਊਨ ਟਰੇਨ” (ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਜੋ <nowiki><i id="mwMA">ਦੇਸ਼</i></nowiki>, 1962 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ), “ਹਿਜ਼ਾਲ ਬਾਇਲਰ ਰੱਖਲੇਰਾ” ਅਤੇ “ਤਰੰਗਣੀਰ ਚੋਖ” ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ।<ref name="toi"/> ਉਹ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 150 ਨਾਵਲ ਅਤੇ 300 ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ।<ref name="salam"/> ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ "ਉੜੋ ਪਖਰ ਛਾਇਆ", "ਮਨੂਸ਼ੇਰ ਜਨਮ", "ਰਾਣਭੂਮੀ", "ਰਾਕਟੇਰ ਪ੍ਰਤਿਆਸ਼ਾ", "ਮਾਟੀ", "ਗੌਘਨਾ", ਅਤੇ "ਮ੍ਰਿਤੁਰ ਘੋਰਾ" ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਬੰਗਾਲੀ ਪਾਠਕਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕੀਤਾ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ]] l3a8q92y5vkyx5tkm8giy84my8c42ji ਸੇਤੂ (ਲੇਖਕ) 0 123734 848884 845371 2026-09-30T21:07:26Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848884 wikitext text/x-wiki '''ਏ. ਸੇਤੂਮਾਧਵਨ''' (ਜਨਮ 5 ਜੂਨ 1942), '''ਸੇਤੂ ਦੇ''' ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਇੱਕ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਗਲਪ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 35 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/opinion/interview/article2324893.ece|title=Recreating Muziris|date=6 August 2011|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105005900/http://www.thehindu.com/opinion/interview/article2324893.ece|archive-date=5 ਨਵੰਬਰ 2013|access-date=15 ਦਸੰਬਰ 2019|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ''ਅਦਾਯੰਗਲਲ'' ਲਈ 2007 ਵਿਚ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਕੇਂਦਰੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ]] ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ''ਪਾਂਡਵਪੁਰਮ'' ਅਤੇ ''ਪੇਡਿਸਵਪਨੰਗਲ'' ਲਈ 1982 ਅਤੇ 1978 ਵਿਚ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ; ਅਤੇ 2005 ਵਿੱਚ ''ਅਦਿਆਲੰਗਲ'' ਲਈ ''ਵਲਯਾਰ'' ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।<ref name="si">{{Cite web|url=http://www.siliconindia.com/shownews/Malayalam_writer_Sethumadhavan_wins_Vayalar_Award-nid-33432.html|title=Malayalam writer Sethumadhavan wins Vayalar Award|date=9 October 2006 <!--, 12:30 IST -->|publisher=Silicon India|access-date=15 ਦਸੰਬਰ 2019|archive-date=10 ਸਤੰਬਰ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100910104949/http://www.siliconindia.com/shownews/Malayalam_writer_Sethumadhavan_wins_Vayalar_Award-nid-33432.html|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲ ''ਮਾਰੂਪੀਰਾਵੀ'' ਲਈ ''ਓਦਾਕੁਜ਼ਲ'' ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੇਤੁ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ''ਵੇਲੁਤਾ ਕੂਰਦਰੰਗਲ, ਥਾਲੀਓਲਾ, ਕਿਰਤਮ, ਨਿਯੋਗਮ, ਸੇਤੂਵਿੰਟੇ ਕਥੱਕਲ'' ਅਤੇ ''ਕੈਮੂਦਰਕਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ'' । ਉਸਨੇ ਸਾ ਸਾਊਥ ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਂਕ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਸੀਈਓ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2005/05/28/stories/2005052807090300.htm|title=Writers never retire, says Sethu|date=28 May 2005|work=[[The Hindu]]|access-date=15 ਦਸੰਬਰ 2019|archive-date=11 ਜਨਵਰੀ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070111124541/http://www.hindu.com/2005/05/28/stories/2005052807090300.htm|dead-url=yes}}</ref> == ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਸੇਤੂ ਦਾ ਜਨਮ 1942 ਵਿਚ [[ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲਾ|ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ]] ਇਕ ਪਿੰਡ ਚੰਦਮੰਗਲਮ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਲੀਅਮ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਚੰਦਮੰਗਲਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਯੂਨੀਅਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, ਅਲੂਵਾ ਤੋਂ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੇਤੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਇਹ ਪੜਾਅ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਵੇਦਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਿਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਝਲਕਦਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ 1962 ਵਿਚ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬੇ]] ਵਿਚ [[ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਭਾਗ|ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ]] ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1964 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ [[ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ|ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ ਵਿਚ]] ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਥੰਬਾ ਇਕੂਟੇਰੀਅਲ ਰਾਕੇਟ ਲਾਂਚਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਇਕਾਈ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਟ੍ਰੌਪੀਕਲ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 1968 ਵਿਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਾਲ ਰੇਲਵੇ ਬੋਰਡ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ|ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਸਮੂਹ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਬੇਸ਼ਨਰੀ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਬੈਂਕਿੰਗ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਹੁਦੇ ਸੰਭਾਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬੈਂਕ, ਸਾਊਥ ਇੰਡੀਅਨ ਬੈਂਕ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1999 ਤੋਂ 2005 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਣ ਤੱਕ ਐਸਆਈਬੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ [[ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ]] ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਵਧੀ ਲਈ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਟਰੈਵਨਕੋਰ ਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਵੀ ਰਿਹਾ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1942]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] q77278pu4bo9c79pu4tvb48hgnic2fp ਸਮਿਥਾ ਰਾਜਨ 0 125354 848798 779400 2026-09-30T16:20:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848798 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ|Name=ਸਮਿਥਾ ਰਾਜਨ|image=Smitha Rajan.JPG|caption=ਸਮਿਥਾ ਰਾਜਨ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਕਰਦਿਆਂ।|image_size=300|Background=ਗਰੁੱਪ ਜਾਂ ਬੈਂਡ|Alias=|Origin=[[ਕੇਰਲਾ]], [[ਭਾਰਤ]]|Genre=[[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ]], [[ਭਾਰਤਨਾਟਿਅਮ]], [[ਕਥਾਕਲੀ]], [[ਕੁਚੀਪੁਡੀ]]|website=http://www.smitharajan.com/}} '''ਸਮਿਥਾ ਰਾਜਨ''' (ਜਨਮ 1969) [[ਕੇਰਲਾ]] ਦੀ [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ]] ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਕਲਾਮੰਦਲਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਇਰ ਅਤੇ ਕਲਾਮੰਦਲਮ ਕਲਿਆਣਿਕੁਟੀ ਅੰਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਜੋੜੀ ਦੀ ਦੋਹਤੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਰਾਜਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਮਿਥਾ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਰਹੂਮ ਟੀ.ਆਰ. ਰਾਜਪਪਨ ਸਨ। == ਜੀਵਨ == ਸਮਿਥਾ ਰਾਜਨ ਨੇ [[ਕੋਚੀ]] ਤੋਂ ਦੂਰ ਤ੍ਰਿਪੁਨੀਥੁਰਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਨਾਨਾ-ਨਾਨੀ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਕੇ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਨਾਚ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨ ਉਮੰਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮਿਥਾ ਲਈ ਨ੍ਰਿਤ ਸਿੱਖਣਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣਾ ਸਿੱਖਣਾ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੀ। ਸਮਿਥਾ ਦੀ ਮਾਸੀ ਕਾਲਾ ਵਿਜਯਨ (ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ) ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਮਿਥਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਤ੍ਰਿਪੁਨੀਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਕੇਰਲਾ ਕਲਾਲਯਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਕਲਾਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਚਾਚੀ ਨੇ ਸੀਨੀਅਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਸਮਿੱਥਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੌਲਕੇਟੁ (ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਆਮ ਚੀਜ) ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਕਾਲਾ ਵਿਜਯਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ|ਭਾਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਮਿਥਾ ਨੇ ਉਸਦੀ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਅਰੇਂਗਾਟਰਮ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ, ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਰਾਜਨ ਨੇ ਸਮਿਥਾ ਨੂੰ [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਸਮਿਥਾ ਨੇ 6 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਰੇਂਗਾਟਰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਨੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ, ਗੁਰੂ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨਾਇਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਥਾਕਲੀ ਸਿਖਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੁਖਜਾਬੀਨਿਆ (ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਭਾਵ) ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.narthaki.com/info/intervw/intrvw61.html|title=Interview: A Journey in Mohiniyattam|access-date=23 Jan 2004}}</ref> ਸਮਿਤਾ ਨੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਲਿਆਣਸੁੰਦਰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਲਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 1983 ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੀ ਸੰਸਥਾ ਕੇਰਲਾ ਕਲਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜੋ 1990 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਉਹ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਾਂਸਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਮਾਂ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗਈ। ਉਹ 1979 ਤੋਂ 1992 ਤੱਕ ਕੇਰਲਾ ਕਲਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਅੱਜ ਦੇ ਕਈ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਸਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਤੱਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article657116.ece|title=The Hindu: Penchant For Abhinaya|access-date=23 Jan 2009}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅੱਜ ਸਮਿਥਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਸੈਂਟ ਲੂਯਿਸ, ਮਿਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤਿਯੇਸ਼ੇਤਰ “ਡਾਂਸ ਦਾ ਮੰਦਰ”<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2014/08/15/arts/dance/indian-dance-and-music-at-the-drive-east-festival.html?_r=0|title=New York Times: To Become Another Being|access-date=14 Aug 2014}}</ref> ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਚਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਰਾਜਨ ਨੇ ਕੋਚੀ ਵਿਖੇ ਮੁੱਢਲੀ ਸੰਸਥਾ ਕੇਰਲਾ ਕਲਾਲਯਾਮ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.smitharajan.com/|title=Official Site of Smitha Rajan|access-date=31 May 2010|archive-date=18 ਅਗਸਤ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130818224554/http://www.smitharajan.com/|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] hum4cybyj9uwn7ff3rmvma8etsb54x9 ਵਿੰਜਮੂਰੀ ਸੀਠਾ ਦੇਵੀ 0 125399 848763 729820 2026-09-30T14:39:25Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848763 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ|Background=non_vocal_instrumentalist|death_date=17 ਮਈ 2016 <!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) -->|Years_active=<!-- YYYY–YYYY (or –present) -->|Instrument=|Occupation=|Genre=ਤੇਲਗੂ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ|Origin=|death_place=ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ|birth_place=ਕਕੀਨਾਡਾ, ਭਾਰਤ|Name=ਵਿੰਜਮੂਰੀ ਸੀਠਾ ਦੇਵੀ|birth_date=|Birth_name=|caption=|alt=|image_size=|image=V Seetha Devi.jpg|URL=}} ਦੇਵੀ [[ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ]] 'ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ।<ref name="inter">{{Cite web|url=http://chandrakantha.com/biodata/twain_interview.html|title=Interview with Chandrakantha Courtney|last=Zadi|first=Ameer|date=December 1996|website=New Twain|access-date=6 August 2018|archive-date=4 ਮਈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504015806/http://chandrakantha.com/biodata/twain_interview.html|dead-url=yes}}</ref> ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਵਿੰਜਮੂਰੀ ਅਨਸੂਆ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਵੀਆਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਕੰਪੋਜ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਰੰਗਮ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਿਸਾ ਰਾਓ ([[ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ (ਲੇਖਕ)|ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ]]) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>Srihari, Gudipoodi [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article1527091.ece "An Era of Light Music"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024102517/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article1527091.ece |date=2012-10-24 }}, ''[[The Hindu]]'' 11 March 2011</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ ਆਈ ਫ਼ਿਲਮ ''ਮਾਂ ਭੂਮੀ'' ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦਾ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ" ਲਿਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਮਈ, 2016 ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/telangana/Folk-singer-Vinjamuri-Seetha-Devi-passes-away/2016/05/19/article3440315.ece|title=Folk singer Vinjamuri Seetha Devi passes away|date=19 May 2016|website=[[Indian Express]]|access-date=20 May 2016|archive-date=20 ਮਈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160520125812/http://www.newindianexpress.com/states/telangana/Folk-singer-Vinjamuri-Seetha-Devi-passes-away/2016/05/19/article3440315.ece|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2016]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] 853xcrrle1vx4kr2w87vfmfi7zrvbtw ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ 0 125410 848762 771709 2026-09-30T14:38:47Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848762 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ|Name=ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ|Background=ਸੋਲੋ ਗਾਇਕਾ|image=Visakha Hari.jpg|caption=2016 ਬੰਗਲੋਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ|Birth_name=|Alias=|birth_date=21 ਮਈ 1981|birth_place=ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ|Origin=[[ਭਾਰਤ]]|death_date=|death_place=|Genre=ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|Occupation=ਹਰੀਕਥਾ ਕਥਾਕਾਰ|Instrument=|Years_active=|Label=}} '''ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ''' ਇੱਕ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਹਰੀਕਥਾ ਖੋਜਕਾਰ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸਨੂੰ ਕਥਾਕਲਾਸ਼ੇਪਮ ਸੁਣਾਉਣ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ == ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਵਾਇਲਨਿਸਟ, ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਸ੍ਰੀ ਲਾਲਗੁੜੀ ਜਯਾਰਾਮਨ ਤੋਂ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਹੁਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਵਾਮੀਗਲ (ਸ੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਨਾ) ਹਨ।<ref name="HinduMay08">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/The-raconteurrsquos-raga/article15398741.ece|title=The raconteur’s raga|date=23 May 2008|publisher=|access-date=29 July 2018}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/from-commerce-to-katha/article3218782.ece|title=From commerce to katha|work=The Hindu|access-date=2017-03-30|language=en}}</ref> ਉਸਨੇ ਹਰੀਕਥਾ ਦੀ ਕਲਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਹਰੀਕਥਾਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀਜੀ ਤੋਂ ਸਿੱਖੀ, ਜੋ ਕਿ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। == ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ == ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ ਨੇ 2006 ਤੋਂ ਚੇਨਈ ਸੰਗੀਤਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰੀ (ਪਰਨੂਰ ਮਹਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅੰਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਕਥਕਲਾਕਸ਼ੇਪਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪੂਰਕ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ, ਸਾਕੇਥਰਮਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਲਾਲਗੁੜੀ ਜਯਾਰਾਮਨ ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।   ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੀ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਮਾਰੋਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ ਨੇ ਉੱਘੇ ਡਾਂਸਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੁਧਰਾਣੀ ਰਘੂਪਤੀ ਤੋਂ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ|ਭਰਥਾ ਨਾਟਿਅਮ]] ਸਿੱਖਿਆ।<ref name=":0"/> ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਰਮਾਇਣਮ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਥਮ ਅਤੇ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣਮ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਹਰਿਕਥਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਰੀਆਨਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੰਧੀ; ਸ਼੍ਰੀ ਬ੍ਰਿੰਦਾਵਾਨ ਮਹਾਤਮਯਮ; ਦਿਵਿਆ ਦੇਸਾ ਵੈਭਵਮ; ਹਰਿਕਥਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਹਾਰੀ; ਸ੍ਰੀ ਭਕਥਪੁਰੀਸ਼ਾ ਸਟੈਵਮ; ਸਤੀ ਵਿਜਯਾਮ, ਸ਼ਤਕਮਸ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨਸ ਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == ਉਸਨੇ ਹਰੀਕਥਾ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੇ ਹਨ.   <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> * * ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਲਾਲਗੁੜੀ ਜਯਾਰਾਮਨ ਅਤੇ ਤਿਆਗਾਰਾਜ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵਸੰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੋ ਕਿ 'ਔਰਤ ਪਾਰ ਉੱਤਮਤਾ' ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਤਿਧਵਨੀ ਜਾਂ 'ਤਿਆਗਾਰਾਜ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਗੂੰਜ' ਉਸਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਸਹੁਰਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰੀਮੀ ਸਵਾਮੀਗਲ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/soulful-tunes/1064090/|title=Soulful Tunes - Indian Express|date=2013-01-24|publisher=Archive.indianexpress.com|access-date=2020-01-17|archive-date=2019-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20190625121458/http://archive.indianexpress.com/news/soulful-tunes/1064090|dead-url=yes}}</ref> * ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ ਨੂੰ 13 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਾਮੁਖਾਨੰਦ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸੰਗੀਤ ਸਭਾ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਡਾ. ਮ.ਸ.ਸੁਭਲਕਸ਼ਮੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਤ ਸਤਿਕਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/7-women-get-M.S.-Subbulakshmi-Awards/article14636767.ece|title=7 women get M.S. Subbulakshmi Awards|date=14 September 2016|work=The Hindu|access-date=16 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109074354/https://www.thehindu.com/news/national/7-women-get-M.S.-Subbulakshmi-Awards/article14636767.ece|archive-date=9 ਨਵੰਬਰ 2020|url-status=dead}}</ref> * 20 ਨਵੰਬਰ, 2016 ਨੂੰ, ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਇੰਫੋਸਿਸ ਚੇਅਰਮੈਨ, ਆਰ.ਸੇਸ਼ਾਸਾਏ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਿਸ਼ਾਕਾ ਹਰੀ ਨੂੰ 'ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ' ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। <ref>{{Cite web|url=http://www.kutcheribuzz.com/december-season-buzz-2016/general-buzz-2016/3334-bhavan-s-cul-fest-opens|title=Bhavan's cul-fest opens to a full house|date=2016-11-21|publisher=Kutcheribuzz.com|access-date=2018-07-29}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕਾਵਾਂ]] lcrngfy9f5w3jo8g50uqfj1u4tfj702 ਸ਼ਰਮਿਸਥਾ ਮੁਖਰਜੀ 0 125944 848817 773128 2026-09-30T17:09:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848817 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder|name=ਸ਼ਰਮਿਸਥਾ ਮੁਖਰਜੀ|image=Sharmistha Mukherjee.jpg|father=[[ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ]]|mother=[[ਸੁਵਰਾ ਮੁਖਰਜੀ]]|birth_date={{birth date and age|1965|10|30|df=y}}|birth_place=[[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]]|nationality=[[ਭਾਰਤੀ]]|residence=[[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]]|party=[[ਭਾਰਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]]|spouse=}} '''ਸ਼ਰਮਿਸਥਾ ਮੁਖਰਜੀ''' (ਜਨਮ 30 ਅਕਤੂਬਰ 1965) ਭਾਰਤੀ [[ਕਥਕ]] ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਭਾਰਤ ਰਤਨ]] [[ਪ੍ਰਣਬ ਮੁਖਰਜੀ]] ਹਨ, ਜੋ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ|ਭਾਰਤ ਗਣਤੰਤਰ]] ਦੇ 13 ਵੇਂ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ|ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] ਸਨ।<ref>{{Cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-14/news/50581669_1_power-outages-east-delhi-sharmistha-mukherjee|title=Pranab Mukherjee's daughter, Sharmistha Mukherjee joins protest against power outages|date=14 June 2014|work=[[The Economic Times]]|access-date=2020-03-15|archive-date=2016-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820134849/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-06-14/news/50581669_1_power-outages-east-delhi-sharmistha-mukherjee|url-status=dead}}</ref> == ਡਾਂਸ ਕਰੀਅਰ == ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਡਾਂਸ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name="Business Standard">{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/beyond-business/sharmistha-mukherjee-chose-not-to-live-in-india-s-biggest-house-113040500489_1.html|title=Sharmistha Mukherjee chose not to live in India's biggest house|last=Sandhu|first=Veenu|date=5 April 2013|work=[[Business Standard]]}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਪੰਡਿਤ ਦੁਰਗਾਲਾਲ, ਵਿਦੁਸ਼ੀ ਉਮਾ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਗੰਗਾਨੀ ਆਦਿ ਸਨ।<ref name="The Hindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/hypnotic-grace/article2818758.ece|title=Hypnotic grace|last=Varma|first=P. Sujatha|date=21 January 2012|work=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ]]'' ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ "ਪ੍ਰਾਪਤੀਯੋਗ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹੀ ਪੈਰਵੀ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। == ਰਾਜਨੀਤੀ == ਸ਼ਰਮਿਸਥਾ ਜੁਲਾਈ 2014 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਈ.ਐਨ.ਸੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਰੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-once-a-hostess-at-president-state-guest-sharmistha-mukherjee-now-wants-to-be-a-mass-leader-2034954|title=Sharmistha Mukherjee wants to be a mass leader|last=Singh|first=Rohinee|date=14 November 2014|work=[[Daily News and Analysis|DNA]]}}</ref> ਉਸਨੇ ਫਰਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਗ੍ਰੇਟਰ ਕੈਲਾਸ਼ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੜੀ ਸੀ<ref>{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/news/delhi/sharmistha-mukherjee-casts-vote-in-gk-mum-on-congress-prospects_1542683.html|title=Sharmistha Mukherjee casts vote in GK, mum on Congress' prospects|date=7 February 2015|work=[[Zee News]]}}</ref> ਪਰ ਉਹ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ, ਸੌਰਭ ਭਾਰਦਵਾਜ ([[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ|ਆਪ]], 57,589 ਵੋਟਾਂ) ਅਤੇ ਰਾਕੇਸ਼ ਗੁਲਲਾਇਆ ([[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]], 43,006 ਵੋਟਾਂ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ 6,102 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/sharmistha-loses-greater-kailash-gets-just-6-000-votes-115021000992_1.html|title=Sharmistha loses Greater Kailash, gets just 6,000 votes|date=10 February 2015|work=[[Business Standard]]}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Sharmishta_Pujo.jpg|thumb|ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ।]] [[ਤਸਵੀਰ:Sharmishtha_Cake.jpg|thumb|ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਜਨਮਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.sharmisthamukherjee.com/ ਨਿੱਜੀ ਵੈਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191122132729/http://www.sharmisthamukherjee.com/ |date=2019-11-22 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] fulzs1dmauty30k0pgkb875o0qq4eu0 ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ 0 125955 848862 729004 2026-09-30T20:17:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848862 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ|image=Sujata Mohapatra.jpg|caption=|birth_name=ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਨਤੀ|birth_date={{Birth date and age|df=y|1968|6|27}}|birth_place=[[ਬਾਲਾਸੋਰ]], [[ਓਡੀਸ਼ਾ]], [[ਭਾਰਤ]]|occupation=ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ, ਪ੍ਰ੍ਫੋਰਮਰ|website={{official website|http://www.heritageindia.org/sujata.html}}}} '''ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ''' (ਜਨਮ 27 ਜੂਨ 1968) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ|ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ]] ਅਤੇ [[ਉੜੀਸੀ|ਓਡੀਸੀ]] ਨਾਚ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.thesouthasiantimes.info/node/2525|title=Israel to host Indian art exhibition {{!}} The South Asian Times|date=28 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120328063701/http://www.thesouthasiantimes.info/node/2525|archive-date=28 March 2012|access-date=2 August 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/arts/article96635.ece|title=Statuesque postures|website=The Hindu|language=en|access-date=2 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102234243/http://www.thehindu.com/arts/article96635.ece|archive-date=2 ਨਵੰਬਰ 2012|url-status=dead}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਲਾਸੌਰ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗੁਰੂ ਸੁਧਾਕਰ ਸਾਹੂ ਤੋਂ ਓਡੀਸੀ ਸਿੱਖਣੀ ਆਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/fr/2010/12/31/stories/2010123150340200.htm|title=The Hindu: Friday Review Hyderabad / Dance: The state of Odissi|date=10 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110144337/http://www.hindu.com/fr/2010/12/31/stories/2010123150340200.htm|archive-date=10 November 2012|access-date=2 August 2017}}</ref> ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਨੇ [[ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ|ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ]] ਦੇ ਓਡੀਸੀ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ|ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਗੁਰੂ ਕੇਲੂਚਰਨ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/08/12/stories/2005081202240200.htm|title=The Hindu: Entertainment Delhi / Dance: A feast for Delhi dance lovers|website=www.thehindu.com|access-date=2 August 2017}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ 1987 ਵਿੱਚ [[ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ|ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ]], [[ਓਡੀਸ਼ਾ]] ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਰੂ ਕੇਲੂਚਰਨ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਤੀਕਾਂਤ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Odissi-dancer-Sujata-Mohapatra-mesmerizes-school-students/articleshow/48238651.cms|title=Odissi dancer Sujata Mohapatra mesmerizes school students|last=Mehta|first=Kamini|work=Times of India|access-date=19 December 2015}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਬੇਟੀ ਪ੍ਰੀਤੀਸ਼ਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਵੀ ਇੱਕ ਓਡੀਸੀ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == [[ਤਸਵੀਰ:Sujata_Mohapatra_01.jpg|thumb|357x357px| ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ]] ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਨੇ [[ਓਡੀਸ਼ਾ]] ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹੂ ਦੀ ਡਾਂਸ ਟਰੂਪ ਨਾਲ ਓਡੀਸੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਕੇਲੂਚਰਨ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਸੀ ਸਿਖਲਾਈ ਹੇਠ ਉਸ ਦੀ ਨਾਚ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਓਡੀਸੀ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2008/08/01/stories/2008080150530200.htm|title=The Hindu: Friday Review Hyderabad / Dance: ‘Discipline makes a good dancer’|date=2 October 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081002040843/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2008/08/01/stories/2008080150530200.htm|archive-date=2 October 2008|access-date=2 August 2017}}</ref> ਉਸਦੇ ਸਹੁਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਕੋ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਰਜਨ ਡਾਂਸ ਟਰੂਪ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.ipaac.org/Mohapatra.htm|title=IPAAC Home|website=www.ipaac.org|access-date=2 August 2017|archive-date=2 ਅਗਸਤ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802044822/http://www.ipaac.org/Mohapatra.htm|url-status=dead}}</ref> ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਓਡੀਸੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ 'ਸਰਜਨ' (ਓਡੀਸੀ ਨ੍ਰਿਤੀਬਾਸਾ) ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਹੈ,<ref>{{Cite web|url=http://www.srjan.com/faculty.aspx|title=Srjan GURU Kelucharan Odissi Nrityabasa ...|date=30 October 2008|website=www.srjan.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20081030013802/http://www.srjan.com/faculty.aspx|archive-date=30 October 2008|access-date=2 August 2017}}</ref> ਜੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਓਡੀਸੀ ਡਾਂਸ ਇੰਸਟੀਚਿਉਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮ.ਗੁਰੂ ਕੇਲੂਚਰਨ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਉਤਕਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਉੜੀਆ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਓਡੀਸੀ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿਖੇ ਖੋਜ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.narthaki.com/info/intervw/intrv115n.html|title=Interview - Sujata Mohapatra - Kiran Rajagopalan|website=www.narthaki.com|access-date=2 August 2017}}</ref> ਜੁਲਾਈ, 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਓਡੀਸੀ ਇੰਸਟੀਚਿਉਟ - ਗੁਰੂ ਕੀਰਤੀ ਸਰਜਨ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ, ਬਾਲਾਸੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.orissalinks.com/archives/category/other-colleges/non-traditional-colleges/performance-arts/dance-odissi|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927181150/http://www.orissalinks.com/archives/category/other-colleges/non-traditional-colleges/performance-arts/dance-odissi|archive-date=2011-09-27|access-date=2011-09-13}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == * ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗਣ ਸਭਾ, [[ਚੇਨਈ]], 2014 ਤੋਂ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਚੂਡਾਮਨੀ<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/awards-for-veterans/article6651664.ece|title=Awards for veterans|website=The Hindu|language=en|access-date=2 August 2017}}</ref> * ਮਹਾਰੀ ਅਵਾਰਡ, ਪੰਕਜ ਚਰਨ ਓਡੀਸੀ ਰਿਸਰਚ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ * ਦੂਜਾ ਸੰਜੁਕਤਾ ਪਾਨੀਗ੍ਰਹੀ ਅਵਾਰਡ, [[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ, ਡੀ.ਸੀ.|ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਡੀਸੀ]] ਤੋਂ ਚਿਤਰਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਮੂਰਤੀ * ਆਦਿੱਤਿਆ ਬਿਰਲਾ ਕਲਾ ਕਿਰਨ ਅਵਾਰਡ, [[ਮੁੰਬਈ]] * ਰਜ਼ਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਐਵਾਰਡ, [[ਦਿੱਲੀ]] * ਭਾਰਤ ਦੀ ਉਮੀਦ, 2001 * ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਰਾਗਿਨੀ, ਪੁਰੀ, 2002 * ਵਿਸਾਖੀ ਅਵਾਰਡ * ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਤਾ ਸੰਮਾਨ * ਅਭੀ ਨੰਦਿਕਾ, ਪੁਰੀ, 2004 * ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਤਿਖਾ ਸਨਮਾਨ, 2004 * ਰਾਜਾ ਪੁਰਸਕਰ, 2008 * ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਰ. ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਉੱਘੇ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ<ref>{{Cite web|url=http://sujatamohapatra.com/awards.htm|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927145601/http://sujatamohapatra.com/awards.htm|archive-date=2011-09-27|access-date=2011-09-07}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [https://www.indiavideo.org/search/?q=sujata%20muhaprata ਵੀਡੀਓ 'ਤੇ ਇੰਡੀਆ ਵੀਡੀਓ] * ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] 1vqwyrky842ufq4v2y9nmsbb5t8d14p ਵਸੁੰਧਰਾ ਡੋਰਾਸਵਾਮੀ 0 126086 848740 839397 2026-09-30T13:49:02Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848740 wikitext text/x-wiki ਵਸੁੰਧਰਾ ਦੋਰਾਸਵਾਮੀ (ਜਨਮ 1949) ਵਾਸੁੰਧਰਾ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ, ਮੈਸੂਰ (ਭਾਰਤ) ਦੀ ਬਾਨੀ / ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਗੁਰੂ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਅਸ਼ਟੰਗ ਵਿਨਿਆਸਾ ਯੋਗਾ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਰਹੂਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੱਟਾਭੀ ਜੋਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਚੇਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਸੁੰਧਰਾ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਉਪ ਡੋਮੇਨ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਵਸੁੰਧਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਪੀ. ਨਾਗਰਾਜ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਰਦਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਮੁਦਾਬਿਦਰੀ, ਦੱਖਣੀ ਕੇਨਰਾ (ਕਰਨਾਟਕ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੇ 4 ਸਾਲ ਦੀ ਕੋਮਲ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੁਰਲੀਧਰ ਰਾਓ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ<ref>{{cite web|last1=Paul|first1=George|title=Book Review - Odyssey of a Dancer|url=https://narthaki.com/info/bookrev/bkrev36.html|website=Nartaki|publisher=Nartaki|access-date=14 September 2021}}</ref> ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੰਡਨੱਲੁਰ ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਸੁੰਦਰਮ ਪਿੱਲਈ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਵਰਗੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਜਰਤਨਮ ਪਿਲਈ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਪਿਤ ਸਿਖਲਾਈ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਵਿਦਵਾਥ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਜਿੱਤੇ।<ref name="energy">{{cite web|last1=Cavale|first1=Sangeetha|title=Yoga and the energy of dance|url=http://timesofindia.indiatimes.com/bangalore-times/Yoga-and-the-energy-of-dance/articleshow/5588586.cms|website=Times|publisher=Times of India|access-date=2 April 2002}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਵਰਗੀ ਸ੍ਰੀ ਐਚ.ਐਸ. ਦੋਰਾਸਵਾਮੀ<ref name="Hindu" /> ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਮੇਘਾਲਾ ਭੱਟ ਹੀਰਾਸਾਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਰਟ ਆਫ਼ ਵਿਨਿਆਸਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਾਂਸ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਘਾਲਾ ਮੈਲਬੌਰਨ ਵਿੱਚ FIMDV (ਫ਼ੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਡਾਂਸ ਵਿਕਟੋਰੀਆ) ਦੀ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਹੈ। [[File:Vasundhara Doraisawmy-018.jpg|thumb|ਵਸੁੰਧਰਾ ਡੋਰਾਸਵਾਮੀ]] == ਕਰੀਅਰ == ਸੰਨ 1988 ਵਿੱਚ ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੇ ਯੋਗ ਅਤੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ<ref>{{Cite web|url=http://www.timescrest.com/culture/fit-to-dance-8919|title=Fit to dance|last=Malini|first=Nair|website=The Crest Edition|publisher=Times of India|access-date=29 September 2012|archive-date=8 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121008013944/http://www.timescrest.com/culture/fit-to-dance-8919|dead-url=yes}}</ref> ਲਈ ਪੀਐਚ ਡੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। &nbsp;ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ-ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 'ਟਾਂਗ-ਤਾ' ਅਤੇ ' ਕਲੈਰੱਪਯੱਤੁ '<ref name="kallari">{{Cite web|url=http://archives.deccanchronicle.com/131020/commentary-sunday-chronicle/article/when-body-becomes-all-eyes|title=When the body becomes all eyes|last=Kumar|first=Sujit Chandra|website=Deccan Chronicle|publisher=DC|access-date=21 August 2016}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਦੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟ ਦੀ ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਡਾਂਸ<ref name="yoga">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/tapping-yoga-for-creativity/article1018194.ece|title=Tapping yoga for creativity|website=The Hindu|publisher=The Hindu Newspaper|access-date=30 December 2010}}</ref> e ਦੀ ਬਹੁ- ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਉਸਦੀ ਭਾਲ ਨੂੰ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਡਾ: ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੇ "ਨਾਟਯ ਯੋਗ ਦਰਸ਼ਨ" ਨਾਮਕ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੰਧੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.bignewslive.com/english/an-invaluable-treasure-for-indian-classical-dance/#.V8fvfVR94dU|title=An Invaluable treasure for Classical Dance|website=Big News Live|publisher=Big News Live|access-date=21 April 2015|archive-date=16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416130209/http://www.bignewslive.com/english/an-invaluable-treasure-for-indian-classical-dance/#.V8fvfVR94dU|dead-url=yes}}</ref> ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, `ਪੰਜਾਲੀ` ਇਸ ਦੇ ਯਕਸ਼ਗਣ ਸੰਗੀਤ (ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ) ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਵਿੱਚ ਇਕਵਚਨ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।<ref name="yoga"/> ਗੰਗਾ ਲਹਾਰੀ, ਅੰਬੇ, ਦਕਸ਼ਯਾਨੀ, ਪੰਚਲੀ,<ref>{{Cite web|url=http://www.narthaki.com/info/rev10/rev859.html|title=Aesthetic innovation within the traditional boundary|last=Probal|first=Gupta|website=Nartaki|access-date=17 March 2010}}</ref> ਸ਼ਕੁੰਤਾ ਕੁੰਜਨਾ (ਉਦਿਆਵਰਾ ਮਾਧਵਾ ਅਚਾਰੀਆ ਦੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਾਹਕਾਰ) ਅਤੇ ਹੁਣ ਜੋਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਸ਼ਤਰਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ - ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ orਰਤ ਮੁਖੀ ਥੀਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://citytoday.news/vasundhara-doraswamys-dance-leaves-audience-in-awe/|title=Kshatra Draupadi - leaves audiences in awe|website=City Today|access-date=5 May 2016|archive-date=25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225123544/https://citytoday.news/vasundhara-doraswamys-dance-leaves-audience-in-awe/|dead-url=yes}}</ref> ਡਾ: ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/Kannada-Being-Suppressed-URA/2014/05/24/article2242461.ece|title=Kannada Being Suppressed: URA|date=24 May 2014|access-date=24 May 2014|publisher=Indian Express|agency=The New Indian Express|issue=Bangalore May Edition}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਤੇ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ [ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ] ਦੁਆਰਾ "ਨਾਟਯ ਰਾਣੀ ਸ਼ਾਂਤਲਾ" ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਅੱਜ ਤੱਕ "ਕਰਨਾਟਕ ਕਲਾ ਤਿਲਕ" ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ,<ref name="Hindu"/> ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਨ੍ਰਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਵੱਕਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੱਤ, ਉਦੂਪੀ ਤੋਂ "ਆਸਥਾਣਾ ਨ੍ਰਿਤ ਰਤਨ" ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ "ਚੰਦਨਾ ਅਵਾਰਡ", ਪਦਮ ਬੁਸ਼ਨ ਸਰੋਜ ਵਿੱਦਿਆਨਨਾਥਨ (ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ) ਤੋਂ "ਸ਼੍ਰੇਤਾ ਕਲਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ",<ref name="award">{{Cite news|url=http://www.bangalorefirst.in/?p=4815|title=‘Shreshta Kala Pracharak’ award to Vasundhara|date=15 April 2013|access-date=21 August 2016|publisher=Bangalore First}}</ref> ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੀ ਬਾਲਾਮੁਰਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ (ਚੇਨਈ), ਨਾਟਯ ਜੋਤੀ [ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੁਆਰਾ "ਕਾਲਾ ਵਿਪੰਚੀ" ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ] ਅਤੇ ਮਲੇਨੀਅਮ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ [ਯੂਐਸਏ], ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕੁ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇਣ ਲਈ।<ref>{{Cite news|url=http://bangalore.citizenmatters.in/events/attendance-annual-dance-awards|title=attendance Annual Dance Awards|last=Ganga|first=Madappa|access-date=30 November 2014|publisher=Alliance Française de Bangalore}}</ref> &nbsp; ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਏ-ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਲਾਕਾਰ<ref name="Hindu"/> ਉਹ ਇਕਲੌਤਾ ਭਾਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨ੍ਰਿਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ 'ਵਿਸ਼ਵ ਪੀਕ' ਕਾਨਫਰੰਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 137 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ 2500 ਸੀ।<ref name="UNESCO">{{Cite web|url=http://www.narthaki.com/info/reviews/review95.html|title=VASUNDHARA MAKES HISTORY BY PERFORMING AT THE UNESCO|last=Paul|first=George|website=narthaki|access-date=1 January 2003}}</ref> ਗਲੋਬ ਟ੍ਰੋਟਿੰਗ ਡਾਂਸਰ, ਡਾ. ਵਾਸੁੰਧਰਾ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਅਤੇ ਯੋਗਾ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="usa">{{Cite web|url=http://www.pravasiherald.com/index.php/pravasih/comments/doraswamy130904/|title=Classical Bharatanatyam Dance Performance in Birmingham by Vasundhara Doraswamy|last=Dr|first=Krishnan|publisher=Parasi Herald|access-date=4 September 2013|archive-date=17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170417072540/http://www.pravasiherald.com/index.php/pravasih/comments/doraswamy130904/|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ ਲਈ ਸਮਰ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਉਹ ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ, ਪੋਲੈਂਡ, ਫਰਾਂਸ,<ref>{{Cite journal|last=Vasundhara|first=Filliozat|date=29 June 2015|title=Journée du Sanskrit|url=http://mj.guezennec.free.fr/wp-content/uploads/2015/10/journee-sanskrit.pdf|journal=Célébration du Bicentenaire (1815-2015)|pages=31|access-date=9 September 2016|archive-date=17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170417075703/http://mj.guezennec.free.fr/wp-content/uploads/2015/10/journee-sanskrit.pdf|url-status=dead}}</ref> ਜਰਮਨੀ, ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਆਈਸੀਸੀਆਰ [ਭਾਰਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਕਾਉਂਸਲ] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref name="iccr">{{Cite web|url=http://iccr.tripod.com/indexseptem.htm|title=ICCR Programmes|date=1 September 1998|website=Indian Council for Cultural Relations|publisher=Indian Council for Cultural Relations}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਵਸੁੰਧਰਾ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਟੂਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਪੈਰਿਸ ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਅਧਾਰਤ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/us/2001/sep/03aus1.htm|title=Garba comes to Australia|last=Paritosh|first=Parasher|website=Rediff|access-date=3 September 2001}}</ref><ref name="indianlink">{{Cite web|url=http://www.indianlink.com.au/bharatanatyam-meets-ballet/|title=Bharatanatyam meets ballet|last=Jabbal|first=Preeti|website=Indian Link|publisher=Indian Link Melbourne|access-date=30 May 2016|archive-date=31 ਮਈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160531122053/http://www.indianlink.com.au/bharatanatyam-meets-ballet/|dead-url=yes}}</ref> ਵਸੁੰਧਰਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਲਾਬਮਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ<ref>{{Cite web|url=http://events.ua.edu/event/27027|title=Mindfulness Practices for the Academic with Guru Dr. Vasundahra Doraswamy|website=University Of Alabama|access-date=27 August 2015|archive-date=6 ਸਤੰਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906031303/http://events.ua.edu/event/27027|url-status=dead}}</ref> ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਟਿੰਗ ਗੈਸਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ 15+ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਲੂਯਿਸਵਿਲ ਨੂੰ ਹਰ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਲੂਯਿਸਵਿਲ ਦੇ ਮੇਅਰ ਮੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2012 ਵਿੱਚ "ਲੂਯਿਸਵਿਲ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਸਿਟੀਜ਼ਨ" ਅਤੇ "ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਐਵਾਰਡ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਲੂਯਿਸਵਿਲ ਦੇ ਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.bangalorefirst.in/?p=2165|title=Dr. Vasundhara awarded Hon. Citizenship of Louisville, USA|date=3 July 2012|access-date=3 July 2012|publisher=Bangalore First|agency=Bangalore First|archive-date=3 ਮਾਰਚ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235124/http://www.bangalorefirst.in/?p=2165|url-status=dead}}</ref> === ਵਸੁੰਧਰਾ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਸੈਂਟਰ === ਵਸੁੰਧਰਾ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਆਰਟਸ ਸਟਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 4 ਕਲਾਸਿਕ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਤਿਉਹਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ<ref name="vpac">{{Cite web|url=http://www.narthaki.com/info/rev11/rev1120.html|title=Vasundharotsava: A memorable dance and music festival|last=Harish|first=Sudha|website=Nartaki|access-date=15 November 2011}}</ref> ਪੱਲਵੋਟਸਵ ਵਿੱਚ,<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/mysore-ready-for-pallavotsava/article1338747.ece|title=Mysore ready for ‘Pallavotsava’|last=Correspondent|date=16 September 2008|access-date=9 September 2016|publisher=The Hindu|agency=KARNATAKA}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="festivalreview">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/dance-festival-enthrals-people/article748232.ece|title=Dance festival enthrals people|website=The Hindu|access-date=12 April 2010}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਨਟਰਾਜੋਤਸਵ,<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/rich-creative-frames/article3451831.ece|title=Rich creative frames|last=Nagraj|first=V|date=24 May 2014|access-date=9 September 2016|publisher=Hindu|issue=Friday Review}}</ref><ref name="fest">{{Cite web|url=http://www.narthaki.com/festival/fest1e.htm|title=Natarajotsava|website=Nartaki|access-date=21 August 2016|archive-date=12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412112033/http://www.narthaki.com/festival/fest1e.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://interviews.kalaparva.com/2011/03/proficiency-is-no-longer-judging-factor.html|title=Proficiency is no longer a judging factor|last=Raman|first=Priya|date=23 November 2016|access-date=23 November 2016|publisher=Kalaparva|issue=November 2016|archive-date=26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170426060303/http://interviews.kalaparva.com/2011/03/proficiency-is-no-longer-judging-factor.html|dead-url=yes}}</ref> ਪਰਾੰਗੋਤਸਵ ਅਤੇ ਚਿਗੁਰੂ ਸੰਗੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲਈ ਪਿਛਲੇ 25 ਸਾਲ।<ref name="festival">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/a-festival-of-dance-and-drama/article1601168.ece|title=A festival of dance and drama|website=The Hindu|publisher=Newspaper|access-date=5 April 2011}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ਵਸੁੰਧਰਾ ਸ਼ੈਲੀ === ਡਾ: ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭਰਤਾਨਾਟਿਅਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪਾਂਡਾਨਲੂਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ, ਉਸਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪੈਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ ਹੈ,<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/bewitching-artistry/article5780335.ece|title=Bewitching Artistry|website=The Hindu|publisher=The Hindu|access-date=13 March 2014}}</ref> ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://powellsville3.rssing.com/chan-3375687/all_p5.html|title=Kinkiny dance festival|publisher=Deccan Herald|access-date=26 January 2014}}</ref><ref name="roots of dance">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/nirantara-narmada-hosted-two-lectures-that-explored-the-relationship-between-dance-tantra-and-yoga/article6986565.ece|title=Into the roots of dance|website=The Hindu|publisher=The Hindu|access-date=12 March 2015}}</ref> ਇਕ ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ, ਡਾ: ਵਸੁੰਧਰਾ (ਤਿੰਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ) ਚੇਲੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਕੰਮ, ਨਜ਼ਰ (ਦਰਸ਼ਨ) ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੋੜਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਹੈ।<ref name="students">{{Cite web|url=http://www.kutcheribuzz.com/news/dance/1768-tiny-tots|title=Tiny tots on stage|website=KUTCHERI BUZZ|publisher=Kutcheribuzz.com|access-date=16 July 2004}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਦਸੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਡਾ. ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਯੋਗ<ref>{{Cite web|url=http://gspaul.com/review39.html|title=Vasundhara’s Yoga demo|last=Paul|first=G.S}}</ref> ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਦਾ ਤਜ਼ੁਰਬਾ ਸੀ. &nbsp; ਉਸ ਦੀ ਇਕਹਿਰੀ ਹਸਤਾਂ, ਮਨਮੋਹਕ ਗੇਟਾਂ, ਅਭਿਨਯ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੋ ਆਮ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਡਾਵਸ, ਆਚਾਰੀਆ, ਅਸੀਮਿਤ ਖੰਭ-ਟੱਚ ਫੁਟਵਰਕ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਰਵਾਇਤੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਪੈਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਇਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ "ਵਸੁੰਧਰਾ ਸਟਾਈਲ"<ref name="yoga"/> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020]] d157by6n40q4mmhi3k6pd82q33ekj7e ਵਿਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ 0 126100 848748 835053 2026-09-30T14:07:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848748 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਵਿਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ|children=[[ਪ੍ਰਤੀਕਸ਼ਾ ਕਾਸ਼ੀ]]'' <small>(ਲੜਕੀ)</small>''|years_active=|occupation=[[ਡਾਂਸਰ]], [[ਥੈਰੇਪੀਸਟ]], [[ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ]]|movement=[[Kuchipudi|Kuchipudi Dance]]|known for=[[Kuchipudi|Kuchipudi Dancer]]|residence=[[ਬੰਗਲੌਰ]]|nationality=[[ਭਾਰਤੀ]]|spouse=[[ਵਿਜੈ ਕਾਸ਼ੀ]]|image=Vyjayanthi kashi.jpg|birth_place=[[ਬੰਗਲੌਰ]], [[ਕਰਨਾਟਕ]], [[ਭਾਰਤ]]|birth_date=|alias=|birth_name=|image_size=280 px|caption=ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ, ਵਿਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ- ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸਰ, ਬੰਗਲੌਰ|alt=|website=http://www.vyjayanthikashi.com}} '''ਵਿਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ, [[ਕੁਚੀਪੁੜੀ|ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਐਕਪੋਜ਼ਨ]] ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.associationsargam.com/vyjayanthi_kashi.htm|title=VYJAYANTHI KASHI (Kuchipudi)|date=|publisher=Associationsargam.com|access-date=25 March 2013|archive-date=28 ਸਤੰਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928105102/http://www.associationsargam.com/vyjayanthi_kashi.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vyjayanthikashi.com/|title=dancing to eternal bliss|date=|publisher=Vyjayanthi Kashi|access-date=25 March 2013}}</ref> [[ਕੁਚੀਪੁੜੀ]] [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ ਆਏ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਡਾ. ਗੱਬੀ ਵੀਰੰਨਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੀਆਨੀਰਾ ਵਿਚੋੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਡਰਾਮਾ ਕੰਪਨੀ, ਗੱਬੀ ਵੀਰਨਾ ਨਾਟਕ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਕੰਨੜ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.ourkarnataka.com/Articles/starofmysore/knowhero.htm|title=Gubbi Veeranna|date=|publisher=www.ourkarnataka.com|access-date=27 March 2012|archive-date=8 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120208090445/http://www.ourkarnataka.com/Articles/starofmysore/knowhero.htm|dead-url=yes}}</ref> ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਿਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ ਇੱਕ ਨਾਮੀ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸਰ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ<ref>{{Cite web|url=http://kuchipudikalakar.blogspot.co.at/2011/03/vyjayanthi-kashi.html|title=Reputed Kuchipudi Dancer|date=|publisher=kuchipudikalakar.blogspot.co.at|access-date=27 March 2012}}</ref> ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਸਕੂਲ ਸ਼ੰਭਵੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਾਂਸ<ref name="Shambhavi School of Dance">{{Cite web|url=http://www.schoolofkuchipudi.com|title=Shambhavi School of Dance|date=|publisher=Schoolofkuchipudi.com|access-date=25 March 2013}}</ref> ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਹ ਇਸ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ, ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਾ ਨ੍ਰਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name="Chair Person">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/Karnataka-Sangeeta-Nritya-Academy-chairperson-Vaijayanthi-Kashi-will-interact-with-artists-of-Dakshina-Kannada-Udupi-and-Kasaragod-districts-to-seek-suggestions-at-Suma-Sadana-near-Mallikatte-here-on-June-24-/articleshow/14295899.cms|title=Chair Person|date=|publisher=timesofindia.indiatimes.com|access-date=27 March 2012}}</ref><ref name="Chairperson">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/vyjayanthi-kashi-wants-steps-for-better-dance-examinations/article3567499.ece|title=Chairperson|date=|publisher=www.thehindu.com|access-date=27 March 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.karnatakasangeetanrityaacademy.org/m4.htm|title=::: Karnataka Sangeetha Nrutya Academy:::|date=|publisher=Karnatakasangeetanrityaacademy.org|access-date=25 March 2013|archive-date=28 ਸਤੰਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928060531/http://www.karnatakasangeetanrityaacademy.org/m4.htm|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.vyjayanthikashi.com/chairperson%20ksna.htm|title=Chairperson|date=24 June 2012|publisher=Vyjayanthikashi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927210304/http://www.vyjayanthikashi.com/chairperson%20ksna.htm|archive-date=27 September 2013|access-date=25 March 2013}}</ref> == ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਣਕਾਰੀ == ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਿਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ ਮਰਹੂਮ ਜੇ.ਐਮ. ਵਿਸ਼ਵਵੰਥ ਅਤੇ ਮਰਹੂਮ ਜੀ.ਵੀ. ਗਿਰੀਜੰਮਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਵਿਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ ਨੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੁਮਕੁਰ ਦੇ ਰਮੰਨਾ ਤੋਂ ਭਰਤਨਾਟਿਆ ਸਿੱਖਣੀ ਅਰੰਭ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਨਾਲ ਸਿਖਰਲਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚੇਨ ਵੀ ਜਿੱਤੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਲੈ ਲਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਟੀ.ਐੱਸ. ਨਾਭਭਾਰਨਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਵਿਜੈ ਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਇੱਕ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਦਿਆਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।<ref name="Interview with the hindu">{{Cite web|url=http://www.hindu.com/mp/2009/05/02/stories/2009050251971000.htm|title=Interview with the hindu|date=|publisher=www.hindu.com|access-date=27 March 2012|archive-date=28 ਸਤੰਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130928114053/http://www.hindu.com/mp/2009/05/02/stories/2009050251971000.htm|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨੱਚਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਪ੍ਰਿਤਕਸ਼ਾ ਕਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸਰ ਵੀ ਹੈ। == ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ == ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਗੁਰੂ ਸੀ. ਆਰ. ਆਚਾਰਿਆ<ref>{{Cite web|url=http://kuchipudinotes.wordpress.com/2011/05/06/the-hindu-reflects-on-c-r-acharya/|title=c-r-acharya|date=|publisher=kuchipudinotes.wordpress.com|access-date=27 March 2012}}</ref> ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਉਸਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਬਣ ਗਿਆ।<ref name="Interview with the hindu"/> ਉਸਨੇ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਸਵਰਗੀ ਗੁਰੂ ਸੀ. ਆਰ. ਅਚਾਰੀਆ, ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਵੇਦੰਤਥਮ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਰਮਾ, ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਵੇਦਾਂਤਥਮ ਸਤਯਨਾਰਾਇਣ ਸ਼ਰਮਾ, ਭਰਥਕਲਾ ਪ੍ਰਪੂਰਨਾ, ਕੋਰਦਾ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ, ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਰਸਮ ਨਾਚ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਸਨੇ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤਾਕਤ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵਿਜਯੰਤੀ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਦੀ ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਡੂੰਘੀ ਅਤੇ ਸੰਜੀਦਾ ਸਮਝ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਉਸਨੂੰ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਡਾਂਸ-ਐਜੂਕੇਟਰ ਅਤੇ ਡਾਂਸ-ਥੈਰੇਪਿਸਟ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। === ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ === ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਜਯੰਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਯੂਐਸਏ, ਮਿਲਪ ਫੈਸਟ ਯੂਕੇ, ਓਰੀਐਂਟਲ ਡਾਂਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਜਰਮਨੀ, ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਮਲਾਗਾ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਆ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਐਪਨ ਡਾਂਸ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਓਲੰਪਿਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਖੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਨੜ ਸੰਮੇਲਨ, ਮਿਸਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ, ਮਾਲਟਾ, ਤੁਨੀਸ਼ੀਆ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਕਰਮੀਅਲ ਡਾਂਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ। ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਣ-ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਇਟਲੀ, ਜਰਮਨੀ, ਇਟਲੀ, ਦੁਬਈ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਜਪਾਨ, ਬਰਲਿਨ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਆਸਟਰੀਆ, ਸਪੇਨ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸਰ ਧੀ ਪ੍ਰਤਿਕੇਸ਼ਾ ਕਾਸ਼ੀ ਨਾਲ ਡੁਅਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਂ ਅਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/best-of-dancers-at-nishagandhi-dance-festival/article8188125.ece|title=Kuchipudi Dancers from India|date=|publisher=www.thehindu.com|access-date=2014-11-14}}</ref> * ਨਾਇਕਾ-ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਪਰਸਨਾਈਫਾਈਡ, ਬੰਗਲੌਰ ਵਿਖੇ "ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ" ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਤ<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/unsung-heroes/article5780869.ece|title=Lecture Demonstration at Nayika, Bangalore|date=|publisher=www.thehindu.com|access-date=2014-03-27}}</ref> * 'ਲੋਕ-ਲੋਕ' ਤਿਉਹਾਰ, ਐਲਰੂ, ਆਂਧਰਾਪਦੇਸ਼<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/lokfolk-festival-today/article5813151.ece|title=Performance at Eluru, Andhrapradesh|date=|publisher=www.thehindu.com|access-date=2014-03-27}}</ref> ਸ਼ੰਭਵੀ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਾਂਸ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ {{gallery |width=200 |height=200 |File:Vyjayanthi kashi1.jpg|Kashi with her daughter Prateeksha Kashi performing "PARAMPARA" |File:Vyjayanthi kashi3.jpg|Kashi as "Kubje" and Prateeksha Kashi as "Krishna" |File:Vyjayanthi kashi2.jpg|Kashi playing the role of "Kubje" who is a devotee of Lord Krishna |File:Vyjayanthi kashi4.jpg|Kashi- Versatile Kuchipudi Dancer |File:Natya Shastra Award to Yamini Krishnamurthy.JPG|Vyjayanthi Kashi conferring Natya Shastra Award to Padmabhushan Dr. Yamini Krishnamurthy at Nayika |File:The Magic of Kuchipudi DVD release.JPG|Kashi at the launch of her daughter, a Kuchipudi Dancer Prateeksha Kashi's dance DVD "The Magic of Kuchipudi" at Nayika }} === ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ === ਡਾਂਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ, ਅੱਜ ਵਿਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ ਡਾਂਸ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਉਹ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੁਹਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਾਚ-ਪੁਲ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਜਯੰਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ * ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ<ref>{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/ebgc.php|title=Member of Central Sangeet Natak Akademy|date=|publisher=sangeetnatak.gov.in|access-date=14 Nov 2016|archive-date=11 ਨਵੰਬਰ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111150019/http://www.sangeetnatak.gov.in/sna/ebgc.php|dead-url=yes}}</ref> * ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਪਰਸਨ<ref name="Chair Person"/><ref name="Chairperson"/><ref>{{Cite web|url=http://www.vyjayanthikashi.com/chairperson%20ksna.htm|title=Chairperson|publisher=www.vyjayanthikashi.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130927210304/http://www.vyjayanthikashi.com/chairperson%20ksna.htm|archive-date=27 September 2013|access-date=27 March 2012}}</ref> * ਕੇਂਦਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ<ref>{{Cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm|title=Central Sangeet Natak Akademy Puraskar|publisher=sangeetnatak.gov.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530204253/http://sangeetnatak.gov.in/sna/awardeeslist.htm|archive-date=30 May 2015|access-date=27 March 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.iccrindia.net/programmes/dec-jan2010-2011.pdf|title=Central Sangeet Natak Akademy Puraskar|date=|publisher=www.iccrindia.net|access-date=27 March 2012|archive-date=19 ਮਈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120519194538/http://iccrindia.net/programmes/dec-jan2010-2011.pdf|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sehernow.in/ananya2011htmls/kuchipudi.html|title=Central Sangeet Natak Akademy Puraskar|date=|publisher=www.sehernow.in|access-date=27 March 2012}}</ref><ref>[[Sangeet Natak Akademi Award]]</ref> * ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜਯੋਥਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ<ref>{{Cite web|url=http://www.ananyaculture.in/#!__vyjayanthi-kashi|title=Karnataka Rajyothsav Award|date=|publisher=www.ananyaculture.in|access-date=27 March 2012|archive-date=9 ਜਨਵਰੀ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120109085312/http://www.ananyaculture.in/#!__vyjayanthi-kashi|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://nrityabharati.in/previous_editions/2011/|title=Karnataka Rajyothsav Award|date=|publisher=nrityabharati.in|access-date=27 March 2012}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ਰੋਟਰੀ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ<ref>{{Cite web|url=http://www.indiankalakar.com/artistdetails.php?artid=123|title=Vocational Excellence Award|date=|publisher=www.indiankalakar.com|access-date=27 March 2012}}</ref> ਦੁਆਰਾ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ * ਜ਼ੀ ਅਸਟਿਤਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ<ref>{{Cite web|url=http://www.indiankalakar.com/artistdetails.php?artid=123|title=Zee Astitva Award|date=|publisher=www.indiankalakar.com|access-date=27 March 2012}}</ref> * ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੀਡੀਆ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਰੈਂਕਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ * ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ * ਕੁਚੀਪੁੜੀ (ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ) ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ * ਉਹ ਸੰਭਾਵੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਾਂਸ ਦੀ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ<ref name="Shambhavi School of Dance"/> * ਡਾਂਸਜਥਰੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਾਂਸ ਮੇਲਾ ਉਸ ਦਾ ਦਿਮਾਗੀ ਬੱਚਾ ਹੈ<ref>{{Cite web|url=http://www.dancejathre.com/HOME%20PAGE%202012.htm|title=Dance Jathare|publisher=www.dancejathre.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318203411/http://www.dancejathre.com/HOME%20PAGE%202012.htm|archive-date=18 March 2012|access-date=27 March 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.narthaki.com/info/rev08/rev647.html|title=Dance Jathare|date=|publisher=www.narthaki.com|access-date=27 March 2012}}</ref> == ਫਿਲਮ, ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == ਵਿਜਯੰਤੀ ਕਾਸ਼ੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਾਂਸ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਅਤੇ ਸਿੰਮੋਸੀਆ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਸੋਨੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ, ਈ-ਨਾਡੂ, ਉਦੈ ਅਤੇ ਚੰਦਨਾ ਆਦਿ 'ਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਮਸ਼ਹੂਰ ਖੇਤਰੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮੁਕਤ ਮੁਕਤ, ਮਨਵੰਤ, ਮਰਦ ਬਿਲੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। == ਇੰਟਰਵਿਊ ਅਤੇ ਲੇਖ == * ਉਦੈ ਟੀ.ਵੀ. * ਕਸਤੂਰੀ ਟੀ * ਸਮਾਯਾ ਟੀ.ਵੀ. ਵੀਡੀਓ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ. * ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧੀ - ਦਿ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਇੰਡੀਆ<ref>{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/dancing-daughters/238074.html|title=Dancing Daughters|date=|publisher=www.tribuneindia.com|access-date=2016-05-18|archive-date=2016-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160522174427/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/gyan-zone/dancing-daughters/238074.html|url-status=dead}}</ref> * ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਂ ਦਿਵਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੰਟਰਵਿਊ 2016 - ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ ਇੰਡੀਆ<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/When-daughters-followed-in-their-mothers-footsteps/articleshow/52177242.cms|title=World Mother's Day Special Interview 2016|date=|publisher=timesofindia.indiatimes.com|access-date=2016-05-08}}</ref> * ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ - ਡੈੱਕਨ ਕ੍ਰਿਕਲ<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/lifestyle/books-and-art/110316/need-to-understand-art-says-vyjayanthi-kashi.html|title=Interview to Deccan Chronicle|date=|publisher=www.deccanchronicle.com|access-date=2016-04-14}}</ref> * ਜਦੋਂ ਭਾਵਨਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ - ਕੇਰਲ<ref name="Interview to Kerala Online">{{Cite web|url=http://www.welcomekeralaonline.com/article/vyjayanthi-kashi-when-emotions-communicate|title=Interview to Kerala Online|date=|publisher=www.welcomekeralaonline.com|access-date=2016-04-14|archive-date=2016-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160621012516/http://www.welcomekeralaonline.com/article/vyjayanthi-kashi-when-emotions-communicate|url-status=dead}}</ref> ਨਲਾਈਨ<ref name="Interview to Kerala Online"/> * ਜਦੋਂ ਨਿਸ਼ਾਗੰਧੀ ਖਿੜਿਆ - ਹਿੰਦੂ<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/when-nishagandhi-bloomed/article8194984.ece|title=Classical dancers from across India showcased their creativity at the Nishagandhi festival|date=|publisher=www.thehindu.com|access-date=2016-02-01}}</ref> * ਡਾਂਸ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ-ਪੇਂਟ<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/cities/mumbai/dance-pray-paint/2/|title=Dance-Pray-Paint|date=|publisher=indianexpress.com|access-date=2015-07-02}}</ref> * ਹਿੰਦੂ- ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਸੁਹਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/display-of-skill-and-aesthetics/article6746197.ece|title=Display of skill and aesthetics|last=Harish Bal|date=2015-01-01|publisher=The Hindu|access-date=2015-01-05}}</ref> * ਸਿਕੋਂਗ ਆਉਣਾ, ਟੈਲੀਗ੍ਰਾਹਿਨੀਆ, ਕਲਕੱਤਾ ਐਡੀਸ਼ਨ<ref>{{Cite web|url=http://epaper.telegraphindia.com/details/91311-165915750.html|title=Interview with Telegraph,Culcutta Edition|date=|publisher=epaper.telegraphindia.com|access-date=2014-07-06}}</ref> * ਇਸ ਨੂੰ ਔਰਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਦੇਣਾ<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/giving-it-the-womanly-touch/article5757345.ece|title=giving-it-the-womanly-touch,interview in thehindu|date=|publisher=www.thehindu.com|access-date=2014-03-11}}</ref> * ਨਿਊ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ<ref>{{Cite web|url=http://newindianexpress.com/cities/bangalore/Delving-into-divine-forms/2013/11/16/article1893795.ece|title=Interview with Newindian Express|date=|publisher=newindianexpress.com|access-date=2013-11-21}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਹਿੰਦੂ * ਫੈਸਟੀ ਲਈ ਉਡਾਣ<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/article913068.ece|title=Flight for the feisty-Interview with the hindu|date=|publisher=www.thehindu.com|access-date=2014-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413145949/http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/article913068.ece|archive-date=2014-04-13|url-status=dead}}</ref> * ਕੈਥਰਟਿਕ ਅੰਦੋਲਨ<ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/fr/2005/03/11/stories/2005031102410300.htm|title=Cathartic movements-Interview with the hindu|date=|publisher=www.thehindu.com|access-date=2014-04-10|archive-date=2013-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20130929043211/http://www.hindu.com/fr/2005/03/11/stories/2005031102410300.htm|dead-url=yes}}</ref> * ਇੰਟਰਵਿਊ-<ref name="Interview with the hindu"/> * ਇੰਟਰਵਿਊ-<ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2010/05/22/stories/2010052253960300.htm|title=Interview with the hindu|date=|publisher=www.hindu.com|access-date=27 March 2012|archive-date=8 ਸਤੰਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110908121804/http://www.hindu.com/2010/05/22/stories/2010052253960300.htm|dead-url=yes}}</ref> * ਆਪਣੇ ਸਿਤਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾਣੋ<ref>{{Cite web|url=http://knowyourstar.com/dancer-par-excellence/|title=Interview|date=|publisher=Know Your Star.com|access-date=27 March 2012|archive-date=5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130205053928/http://www.knowyourstar.com/dancer-par-excellence/|dead-url=yes}}</ref> * ਵੈਬਿੰਦਿਆ 123<ref>{{Cite web|url=http://video.webindia123.com/interviews/dancers/vyjayanthi/index.htm|title=Interview|date=|publisher=video.webindia123.com|access-date=27 March 2012|archive-date=18 ਜਨਵਰੀ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130118084442/http://video.webindia123.com/interviews/dancers/vyjayanthi/index.htm|dead-url=yes}}</ref> * ਨਾਰਤਾਕੀ- ਨਾਰਤਕੀ-<ref>{{Cite web|url=http://www.narthaki.com/info/articles/art269.html|title=Interview|date=|publisher=www.narthaki.com|access-date=27 March 2012}}</ref> * ਹਿੰਦੂ-<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/the-dancer-who-once-pushed-ledgers/article2754693.ece|title=Interview|date=|publisher=www.thehindu.com|access-date=27 March 2012}}</ref> * ਕਲਾਕਾਰ ਭਾਰਤ-<ref>{{Cite web|url=http://www.artists-india.com/clasical-dancers/Vyjayanthi-Kashi|title=Article|date=|publisher=www.artists-india.com|access-date=27 March 2012|archive-date=6 ਜੁਲਾਈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120706154710/http://www.artists-india.com/clasical-dancers/Vyjayanthi-Kashi|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == {{URL|www.vyjayanthikashi.com|Official Website}} === ਟੀ ਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ === * [https://www.youtube.com/watch?v=xf7xVO92vJ8&list=UUICNQK8V1W7hs4uronSsIDQ&index=4 ਉਦੈ ਟੀਵੀ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੀਆਂ ਝਲਕ] * [https://www.youtube.com/watch?v=yTKZuRPFpNY ਕਸਤੂਰੀ ਚੈਨਲ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ] * [https://www.youtube.com/watch?v=l58egynTbK0 ਸਾਮਯੇ ਟੀਵੀ ਨਾਲ ਇੰਟਰਵਿਊ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 8ccxnason1lt14sarjey3vevkbw3juw ਸਮਿਥਾ ਮਾਧਵ 0 126198 848797 829013 2026-09-30T16:20:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848797 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ | Name = ਸਮਿਥਾ ਮਾਧਵ | Origin = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ | Occupation = [[ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ]], [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ|ਡਾਂਸਰ]] | Genre = [[ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ | ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ - ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ]] ਅਤੇ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ|ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ]] | image = Smitha_Rajan-Ananda_Sayana.JPG | website = [http://www.smithamadhav.com Official website] | Background = ਇਕੱਲੀ ਗਾਇਕਾ }} '''ਸਮਿਥਾ ਮਾਧਵ'''<ref>{{Cite news|url=http://www.smithamadhav.com|title=Official Website of Smitha Madhav|date=17 November 2011|publisher=Opensource Models|location=Hyderabad, India|access-date=14 ਜਨਵਰੀ 2022|archive-date=9 ਮਾਰਚ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210309190957/http://www.smithamadhav.com/|dead-url=yes}}</ref> ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕਰਨਾਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.artindia.net/smithamadhav.html|title=Smitha Madhav|publisher=artscape|access-date=16 May 2012|archive-date=11 ਮਈ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511021205/http://www.artindia.net/smithamadhav.html|url-status=dead}}</ref> ਕਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ, ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ]] ਦੇ ਦੋ ਮੁੱਖ ਵਰਗੀਕਰਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ (ਦੂਸਰਾ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ]]) ਹੈ। == ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ == ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਸ੍ਰੀ ਨਿਤਿਆ ਚੋਦਾਮਣੀ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਸਨਾਥ, ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਲਾਯਾ ਕੇਂਦਰ ਨਟਰਾਜਾਲੇ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਸਮਿਥਾ ਨੂੰ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ|ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੀ]] ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।   ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੁਰਦੰਗਮ ਮਸਤ੍ਰਾ ਕਰੈਕੁਡੀ ਮਨੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਲਲਿਥਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਹਰੀਪ੍ਰਿਯਾ, ਜੋ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੋਂ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਉੱਨਤ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਸਮਿਥਾ ਦਾ ਤੇਲਗੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।   ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰਾਕਲਾ ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਤੋਂ ਡਾਂਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ [[ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ]] ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ.ਆਰ.) ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.iccrindia.org/default.htm|title=Indian Council for Cultural Relations|access-date=2020-03-25|archive-date=2010-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100406072243/http://www.iccrindia.org/default.htm|dead-url=yes}}</ref> === ਟੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ === ਸਮਿਥਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, [[ਵੀਅਤਨਾਮ]], [[ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ]], ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਅਤੇ [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮਾਰੋਹ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਲਗਭਗ 30 ਪਾਠਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸੰਗਠਨ ਵੇਗੇਸਨਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਲਈ ਫੰਡ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.vegesnafoundation.org/|title=Vegesna Foundation Official Page|access-date=2020-03-25|archive-date=2018-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20181227043748/http://vegesnafoundation.org/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.vegesnafoundation.org/events2006.html|title=Vegesna Foundation 2006 Fund Raising|access-date=2020-03-25|archive-date=2016-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827172204/http://vegesnafoundation.org/events2006.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.nripulse.com/CityNews_SmitaMadhav_Atlanta.html|title=Smitha Madhav Kicks Off US Tour With Dance and Music|last=Ponangi, Ravi R}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.taggsc.org/events/2006/smithamadhav/smithamadhav.html|title=Telugu Association of Greater Greenville|access-date=2020-03-25|archive-date=2009-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090503173813/http://www.taggsc.org/events/2006/smithamadhav/smithamadhav.html|dead-url=yes}}</ref> === ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ === ਸਮਿਥਾ ਦੀਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ: * ਰਾਗਮ ਰਾਘਵਮ: ਰਮਾਇਣ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇਕੋ ਵਿਸ਼ੇ ਸੰਬੰਧੀ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=April 2018}} * ਨਵਾਸਾਂਧੀ: ਡਿਕਪਲਸ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=April 2018}} * ਸ੍ਰੀ ਵੈਂਕਟਾ ਗਿਰੀਸ਼ਮ ਭਾਜੇ: ਇੱਕ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਇਕੱਲੇ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਕੰਮ ਜੋ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਰੂਪਤੀ ਤੋਂ ਤਿਰੂਮਾਲਾ ਤਕ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2006/09/15/stories/2006091521090200.htm|title=Thematic solo dance on pilgrimage|last=Staff Reporter|date=15 September 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=15 September 2006|location=Hyderabad, India|archive-date=7 ਦਸੰਬਰ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071207205023/http://www.hindu.com/2006/09/15/stories/2006091521090200.htm|dead-url=yes}}</ref> * ਕੇਸਾਦੀ ਪਦਮ: ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂਆ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਨਾਚ, ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਆਹਾਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਕੰਮ। {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=April 2018}} === ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === * ਐਮ ਐਸ ਰੈਡੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ ਗੁਨਾਸ਼ੇਖਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਬਾਲਾ ਰਾਮਾਇਣਮ (1996) ਵਿੱਚ ਸਮਿਤਾ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ 10 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ 'ਤੇ ਗਈ। * ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਸਮਿਤਾ ਨੇ ਸਿਸਰ ਸਹਿਣਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਦੋ-ਭਾਸ਼ਾਈ (ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ) ਕਲਾ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/06/30/stories/2007063051660200.htm|title=Emotional Journey into the realm of art|last=Chowdhary, Sunita Y|date=30 June 2007|work=[[The Hindu]]|access-date=30 June 2007|location=Hyderabad, India|archive-date=7 ਨਵੰਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107183202/http://www.hindu.com/2007/06/30/stories/2007063051660200.htm|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2006/10/07/stories/2006100702520400.htm|title=Dance and Art Unite|last=Raghuvanshi, Alka|date=7 October 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=7 October 2006|location=Hyderabad, India|archive-date=5 ਮਈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090505160401/http://www.hindu.com/mp/2006/10/07/stories/2006100702520400.htm|dead-url=yes}}</ref> ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ, ਸਮਿਤਾ ਨੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸ਼ੋਅ ਐਂਕਰ ਕੀਤੇ ਹਨ। * ਉਸਨੇ ਜੈਮਨੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਜੈਮ ਮਨੇਡੇ ਦੇ ਕਈ ਐਪੀਸੋਡਜ਼ ਹੋਸਟ ਕੀਤੇ ਹਨ। {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=April 2018}} * ਉਸਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸ੍ਰੀ ਪੱਪੂ ਵੇਣੋਗੋਪਾਲਾ ਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਭਕਤੀ ਚੈਨਲ (ਟੀ.ਟੀ.ਡੀ.) ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੋਅ, ਅੰਨਮਾਇਆ ਸੰਕੀਰਤਨਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ-ਲੰਬੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=April 2018}} === ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ === * ਤਿਆਗਾਰਾਜਾ ਅਰਾਧਨਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਤਿਰੂਪਤੀ * ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਣ ਸਭਾ, ਚੇਨਈ * ਨਾਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਗਣ ਸਭਾ, [[ਚੇਨਈ]] * ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਣ ਸਭਾ, ਚੇਨਈ * ਨਾਰਦ ਗਨ ਸਭਾ, [[ਚੇਨਈ]] * ਟੀ ਟੀ ਡੀ ਬ੍ਰਹਮੋਤਸਵਮ, ਤਿਰੂਪਤੀ * ਸਰਸਵਤੀ ਗਨ ਸਭਾ, [[ਕਾਕੀਨਾਡਾ]] * ਸ਼ਨਮੁਕਾਨੰਦ ਸਭਾ, ਮੁੰਬਈ * ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੈਥ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ * ਤਿਆਗਾਰਾਜਾ ਅਰਾਧਨਾ, ਤਿਰੂਵੈਯਾਰੁ * ਬ੍ਰਹਮਾ ਗਣ ਸਭਾ, ਚੇਨਈ * ਤਿਆਗਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਗਣ ਸਭਾ, [[ਚੇਨਈ]] * ਵਾਲਡੋਰਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ, [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] * ਐਮਏਏ ਟੀਵੀ ਰਵੀਂਦਰ ਭਾਰਤੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ * ਮਾਇਲਾਪੋਰ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਚੇਨਈ * ਭਾਰਤ ਕਲਾਚਰ, ਚੇਨਈ * ਕਾਰਤਿਕ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਚੇਨਈ * ਸੰਗੀਤ ਅਕਾਦਮੀ, [[ਚੇਨਈ]] * ਸ਼ਨਮੁਖਾਨੰਦ ਸਭਾ, ਦਿੱਲੀ * ਬੰਗਲੌਰ ਗਯਾਨਾ ਸਮਾਜਾ, [[ਬੰਗਲੌਰ]] * ਗੁਰੂਵਾਯੂਰ ਦੇਵਸੋਮ, ਗੁਰੂਵਾਯੂਰ * ਤੇਲਗੂ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ [[ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ|ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ]] * ਯੁਵਾ ਸੰਗੀਤੋਤੋਸਵਾਨ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿਭਾਗ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ == ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ == * ਸਮਿਤਾ ਮਾਧਵ ਨੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਈ-ਐਮ.ਬੀ.ਏ. ਪਾਇਨੀਅਰ ਕਲਾਸ ਲਈ ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/dance/article2635301.ece|title=Redefining Management Steps|last=Kumar, Ranee|date=17 November 2011|work=[[The Hindu]]|access-date=17 November 2011|location=Hyderabad, India}}</ref> ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਭਰਤਨਾਤਮ ਦੁਆਰਾ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਿਧਾਂਤ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਸਿਰਫ ਰਵਾਇਤੀ ਕਲਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਰਤੀ ਟੈਕਸਟਸ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਅਤੇ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅਗਵਾਈ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ, ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ, ਬੈਕਗ੍ਰਾਉਂਡ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਸਕੋਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਕਥਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਖੂਬ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। * ਸ੍ਮਿਤਾ ਨੂੰ ਸਤੰਬਰ 2011 ਵਿੱਚ ਅਕੀਨੀਨੇ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਸਵਰਨਾ ਕਨਕਨਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article2498400.ece|title=Rare Song and Dance Feat|last=Kumar, Ranee|date=30 September 2011|work=[[The Hindu]]|access-date=30 September 2011|location=Hyderabad, India}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਸ ਮੌਕੇ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਜੁੜਵਾਂ ਪਾਠ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਣਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਪੂਰਵ-ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਆਰਕੈਸਟਰਾ 'ਤੇ ਡਾਂਸ ਕੀਤਾ। ਪਾਠ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਟੀ ਬਾਲਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਐਸ. ਸੁਬਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਚੁਣੇ ਗਏ ਗਾਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਰੇ ਗਾਣਿਆ ਵਿੱਚੋਂ 2 ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੀ ਬੇਗਾਨੇ ਬਾੜੋ ਬਾਲਾਮਾ ਦੇ [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੀ ਬੇਗਾਨੇ ਬਾਰੋ|ਪ੍ਰਾਪਰਿਕਾ]] ਤੋਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੀਰਾ ਭਜਨ, ਮੋਰ ਥੀ ਗਿਰੀਧਰ ਗੋਪਾਲ, [[ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬਾਲਕਸ਼ਮੀ|ਐਮ.ਐਸ.]] ਸੁਬਲਕਸ਼ਮੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। * ਸਮਿਤਾ ਨੇ 1 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਤੋਂ 4 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਤੱਕ ਦੁਬਈ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵ ਤਾਮਿਲ ਆਰਥਿਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇੱਕ ਭਾਰਤਣਾਟਿਅਮ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਤਾਮਿਲ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.economic-conference.in/culturalprogram.html|title=2nd World Tamils Economic Conference – Exhibition|access-date=2020-03-25|archive-date=2018-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130191439/http://www.economic-conference.in/culturalprogram.html|dead-url=yes}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|colwidth=30em}} == ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ == * [http://www.hindu.com/fr/2007/03/16/stories/2007031600910300.htm ਅਵਾਰਡ ਗੈਲੋਰ, ਦਿ ਹਿੰਦੂ, 16-ਮਾਰਚ -2017 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071128005923/http://www.hindu.com/fr/2007/03/16/stories/2007031600910300.htm |date=2007-11-28 }} * [http://www.artindia.net/smithamadhav.html ਆਰਟਸਕੇਪ 'ਤੇ ਸਮਿਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120511021205/http://www.artindia.net/smithamadhav.html |date=2012-05-11 }} * [http://www.atlantadunia.com/dunia/announcements/announce78.htm ਸਮਿਥਾ ਵੇਗੇਸਨਾ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ] * [https://web.archive.org/web/20100206160737/http://celebrities.24rocking.com/2008/01/smitha-madhav.html ਸਮਿਤਾ ਮਾਧਵ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ] * [http://www.tana.org/ ਤੇਲਗੂ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੌਰਥ ਅਮੈਰਿਕਾ] * [https://web.archive.org/web/20090219103105/http://sruthilayakendra.com/ ਸ੍ਰੁਤੀ ਲਾਇਆ ਕੇਂਦਰ] == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.youtube.com/watch?v=bEZMAlA7XKM ਅਡਾਲ ਕਾਨਿਰੋ, ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ, ਸੰਗੀਤ ਸੰਗਮ] * [https://www.youtube.com/watch?v=-uStcf8bR_Q ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ, ਸੰਗੀਤ ਸੰਗਮ] * [https://www.youtube.com/watch?v=vhfsu3UTRpE ਨਿੰਨੇ ਭਜਾਨਾ, ਸਮਿਥਾ ਇਨ ਕੰਸਰਟ, ਡੇਨਵਰ, ਸੀਓ, ਯੂਐਸਏ] * [https://www.youtube.com/watch?v=y-j5QxecF-4 ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ, ਭਕੱਟੀ ਤਿਰੁਵਿਝ, 7-ਜੁਲਾਈ -2009] * [https://www.youtube.com/watch?v=Hj0p5fBVJEg ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ, ਭਕੱਟੀ ਤਿਰੁਵਿਝ, 7-ਜੁਲਾਈ -2009] * [https://www.youtube.com/watch?v=y-j5QxecF-4 ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ, ਭਕੱਟੀ ਤਿਰੁਵਿਝ, 7-ਜੁਲਾਈ -2009] * [https://www.youtube.com/watch?v=2xEBswdlhAY ਮਾਇਲਾਪੋਰ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਕਲੱਬ, ਅੰਦਲ ਕਾਨਾਵ ਵਰਣਮਯਰਮ] * [https://www.youtube.com/watch?v=fFK8KvE_inE ਸਮਿਥਾ ਦਾ ਡਾਂਸ ਸਮਾਰੋਹ, ਡੇਨਵਰ, ਸੀਓ, ਯੂਐਸਏ] * [https://www.youtube.com/watch?v=KRpkcIgjGTA ਸਮਿਥਾ ਦਾ ਡਾਂਸ ਸਮਾਰੋਹ, ਡੇਨਵਰ, ਸੀਓ, ਯੂਐਸਏ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 8d0dywh2r68rtux55k6qdlhg9k2g7pp ਸੰਗਮਾ (ਹਿਊਮਨ ਰਾਇਟਸ ਗਰੁੱਪ) 0 128393 848897 544975 2026-09-30T21:55:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848897 wikitext text/x-wiki '''ਸੰਗਮਾ''' ਇੱਕ [[ਬੰਗਲੌਰ|ਬੈਂਗਲੁਰੂ]], [[ਭਾਰਤ]] ਅਧਾਰਿਤ [[ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ]]. ਅਧਿਕਾਰ ਸਮੂਹ ਹੈ। 1999 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰੰਤੂ ਹੁਣ ਇਹ ਇੱਕ [[ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ]]. ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਐਚ.ਆਈ.ਵੀ. ਰੋਕੂ [[ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ|ਐਨਜੀਓ]] ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ<ref name="S">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Fights-to-create-safer-space-for-sexual-minorities/articleshow/9263215.cms|title=Fights to create safer space for sexual minorities|last=Senthalir|first=|date=July 18, 2011|work=The Times of India|access-date=|location=}}</ref> ਜੋ ਕਿ ਜਿਨਸੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਮਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਚਆਈਵੀ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਸੈਮੀਨਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਗਠਨ [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਅਤੇ [[ਕੇਰਲਾ|ਕੇਰਲ]] ਵਿੱਚ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਾਂ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਦੋਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। . == ਇਤਿਹਾਸ == ਸੰਗਮਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮਨੋਹਰ ਈਲਾਵਰਤੀ ਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ [[ਬੰਗਲੌਰ]] ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਸਬੰਧੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਨਸੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name="Indrani">{{Cite book|url=|title=Transgender human rights|last=Sen|first=Indrani|date=2005|publisher=Isha Books|isbn=|location=Delhi|pages=205–209}}</ref> ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਮਾਜਕ ਕਾਰਜਕਰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸੰਗਠਨ ਨੇ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ, ਰੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਲਾਮਬੰਦੀ ਦੁਆਰਾ [[ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਵਿੱਚ [[ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ]]. ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਡਰਾਪ-ਇਨ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਫੋਕਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਠੀਸ ਅਤੇ [[ਹਿਜੜਾ]] ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ-ਕੁਚਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਤੋਂ, ਜੋ ਐਚਆਈਵੀ ਅਤੇ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਜੋਖਮ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। == ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ == === ਕਮਿਊਨਟੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ === ਸੰਗਮਾ ਇੱਕ [[ਐਚਆਈਵੀ]] ਰੋਕਥਾਮ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਲਸਿਆਕੈਰਾਲੀ ਪਹਿਚਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਮਿਊਨਟੀ ਅਧਾਰਿਤ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ [[ਬੈਂਗਲੋਰ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸਭਿਆਚਾਰ|ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਕਮਿਊਨਟੀ]] ਵਿੱਚ ਐੱਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀਆਂ 'ਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਰਾ ਕਮਿਊਨਟੀ ਅਧਾਰਿਤ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ ਬੰਗਲੌਰ ਅਰਬਨ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਐਚਆਈਵੀ / ਏਡਜ਼ ਰੋਕੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਗਮਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/samara-to-handle-projects-of-hiv-prevention-programme/article324115.ece|title=Samara to handle projects of HIV prevention programme|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=March 5, 2009|work=The Hindu|access-date=|location=Bangalore}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ਪਹੁੰਚ === ਸੰਗਮਾ ਨੇ ਦੋ ਆਊਟਰੀਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ [[ਗੇਅ]] ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ [[ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ। ਫੀਲਡ ਵਰਕਰ ਬੰਗਲੌਰ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਰੂਜ਼ ਜੋੜਿਆਂ 'ਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਊਟਰੀਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਨੇ ਸੰਗਮਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਡਰਾਪ-ਇਨ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref name="Indrani"/> ਕਰਨਾਟਕ ਸੈਕਸ ਵਰਕਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਪੈਡਸਟ੍ਰੀਅਨ ਫ਼ਿਲਮਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਗਮਾ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ-ਲੰਬਾਈ ਫ਼ਿਲਮ 'ਲੇਟ ਦ ਬਟਰਫਲਾਈਜ਼ ਫਲਾਈ' 2012 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਬੰਗਲੌਰ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਕਸ਼ੀਸ਼ ਮੁੰਬਈ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।<ref name="SR">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/sangama-releases-award-winning-documentary/article3537035.ece|title=Sangama releases award winning documentary|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|date=June 19, 2012|work=The Hindu|access-date=|location=Bangalore}}</ref> === ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੇਵਾਵਾਂ === ਸੰਗਮਾ ਉਹਨਾਂ ਜਿਨਸੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਲਿਸ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਿਨਸੀ ਝੁਕਾਅ ਕਾਰਨ ਜੁਰਮਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="Indrani"/> ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਅਤੇ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ 5 ਕਿੰਨਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਗਏ ਸੰਗਮਾ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ ਗਿਆ।<ref>Wockner, R. (2008, Nov 06). Trans people and LGBT activists arrested in India. Between the Lines</ref> ਸੰਗਠਨ ਜਿਨਸੀ ਵਿਤਕਰੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ]] 7ji1aotw33eialcgk0qqdjlljrteft3 ਸਹਾਯਾਥ੍ਰਿਕਾ 0 128443 848807 542583 2026-09-30T16:51:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848807 wikitext text/x-wiki '''ਸਹਾਯਾਥ੍ਰਿਕਾ''' ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜੋ [[ਕੇਰਲਾ]] ਮੂਲ ਦੀਆਂ [[ਲੈਸਬੀਅਨ]] / [[ਦੁਲਿੰਗਕਤਾ|ਦੁਲਿੰਗੀ]] / ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ [[ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਕੇਟਰਿੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਾਮ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਔਰਤਾਂ ਸਹਿ-ਯਾਤਰੀ"। ਸੰਸਥਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਜਿਨਸੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕਾਉਂਸਲਿੰਗ, ਕਮਿਉਨਟੀ-ਆਯੋਜਨ ਅਤੇ ਬਚਾਅ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪਰਵਾਸੀ ਮਲਿਯਾਲੀ ਦੀਪਾ ਵਾਸੂਦੇਵਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੰਸਥਾ ਐਲ.ਜੀ.ਬੀ.ਟੀ. ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/meet-highlights-woes-of-sexual-minorities/article1342620.ece {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Idam - Sexual Minorities conference by Sahayathrika</ref> ਸਹਾਯਾਥ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਗਠਨ ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਹੀ ਲੈਸਬੀਅਨ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਦਰ ਕਾਰਨਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਹਾਯਾਥ੍ਰਿਕਾ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ 2001 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ, ਐਫ.ਆਈ.ਆਰ.ਐਮ. ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ 2002 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2008 ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾਥ੍ਰਿਕਾ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਰਜਿਸਟਰਡ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.facebook.com/Sahayaathrika ਅਧਿਕਾਰਤ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੇਜ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੈਸਬੀਅਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਵਾਂ]] qx1fbz4sbyda25655i19bne6xhwe5kb ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ 0 128991 848865 838457 2026-09-30T20:18:53Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848865 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ | birth_name = | image = Sudha Chandran (cropped).jpg | image size = | caption = ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ 2016 ਵਿਚ। | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1965|09|27}}<ref>{{cite web|title=Sudha Chandran Herself|url=http://www.nokiajeenaisikanaam.indiatimes.com/sudha.html|website=Indiatimes|access-date=23 September 2016}}</ref><ref name="gulf">{{cite web|title=Women's Day special – against all odds|url=http://gulfnews.com/opinion/thinkers/women-s-day-special-against-all-odds-1.1685946|website=Gulf News|first=Vimala|last=Madon |access-date=16 June 2016| date=7 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308102926/http://gulfnews.com/opinion/thinkers/women-s-day-special-against-all-odds-1.1685946|archive-date=8 March 2016}}</ref><!--Note: She was 50 according to a 2016 particles written in September, which means she was 51 by September. 2016-51=1965--> | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]] | spouse = {{Marriage|ਰਵੀ ਦੰਗ|1994}}<ref name="dna">{{cite web|last1=Farook|first1=Farhana|title=I view the accident as a blessing: Sudha Chandran|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-view-the-accident-as-a-blessing-sudha-chandran-1134378|website=DNA|access-date=16 June 2016|date=27 November 2007}}</ref> }} '''ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ''' (ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1965) [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਡਾਂਸਰ ਹੈ। 1981 ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ [[ਚੇਨਈ|ਮਦਰਾਸ]] ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਿਆਂ [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਦੇ [[ਤਿਰੁਚਿਰਪੱਲੀ|ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ]] ਨੇੜੇ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਲੱਤ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗੀ।<ref name="1981 accident">https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/music/Natya-Mayuri-from-state-gets-her-groove-back/articleshow/46660655.cms</ref> ਉਸਦੀ ਲੱਤ [[ਗੈਂਗਰੀਨ]] ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਡਾਂਸ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।<ref>{{Cite web|url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/everything-social/sudha-chandrans-story-about-her-accident-will-leave-you-inspired/|title=Sudha Chandran's story about her accident will leave you inspired|date=18 January 2016|website=The Times of India|access-date=16 June 2016}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਪਤ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਡਾਂਸਰ ਬਣ ਗਈ। ਚੰਦਰਨ ''ਕਹੀਂ ਕਿਸੀ ਰੋਜ'' ਵਿਚ ਰਾਮੋਲਾ ਸਿਕੰਦ, ''ਨਾਗੀਨ'' ''[[ਨਾਗਿਨ (ਟੀਵੀ ਲੜੀ 2015)|1, 2 ਅਤੇ 3]]'' ਵਿਚ ਯਾਮਿਨੀ, ਦੇਵੀਮ ਠੰਧਾ ਵੀਦੂ ਵਿਚ ''ਚਿੱਤਰਦੇਵੀ'', ''[[ਸਾਥ ਨਿਭਾਨਾ ਸਾਥੀਆ|ਸਾਥੀ ਨਿਭਣਾ ਸਾਥੀਆ]]'' ਦੀ ਤਮਿਲ ਰੀਮੇਕ ਅਤੇ ''ਹਮ ਪੰਚ'' (ਸੀਜ਼ਨ ਦੋ) ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਝਲਕ ਦਖਲਾ ਜਾ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। 1985 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ''ਮਯੂਰੀ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਮਲਿਆਲਮ]], [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਅਤੇ [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੰਨੜ]] ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ ਦਾ ਜਨਮ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="ref1">[http://www.thehindu.com/features/metroplus/article111469.ece Never-say-die attitude: BACK ON THE BIG SCREEN – Sudha Chandran] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''[[The Hindu]]''. 22 February 2010. Retrieved</ref> ਉਸਨੇ ਨੇਟਵੂ ਦੀ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਇਲੂਰ, [[ਤਿਰੁਚਿਰਪੱਲੀ|ਤਿਰੂਚਿਰਪੱਲੀ]], [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਦਾਦੀ, ਜੋ ਚੌਥੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਸਨ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਤੋਂ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਪਲਕਕੈਡ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕੇ.ਡੀ.ਚੰਦਰਨ, ਯੂ.ਐਸ.ਆਈ.ਐਸ. ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅਦਾਕਾਰ ਹਨ। ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ ਨੇ ਮਿਥੀਬਾਈ ਕਾਲਜ, [[ਮੁੰਬਈ]] ਤੋਂ ਬੀ.ਏ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਐਮ.ਏ. ਕੀਤੀ। <ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/education/edex/Her-Friends-Stood-by-Her/2015/07/27/article2938624.ece|title=Her Friends Stood by Her|last=Swaminathan|first=Rajeshwari|date=27 July 2015|website=The New Indian Express|location=Chennai|access-date=17 June 2016|archive-date=8 ਅਗਸਤ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808150108/http://www.newindianexpress.com/education/edex/Her-Friends-Stood-by-Her/2015/07/27/article2938624.ece|url-status=dead}}</ref> ਮਈ 1981 ਵਿਚ ਲਗਭਗ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਚ, ਚੰਦਰਨ ਨਾਲ ਇਕ ਹਾਦਸੇ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸਥਾਨਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਵਿਜੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਲੱਤ 'ਤੇ [[ਗੈਂਗਰੀਨ|ਗੈਂਗਰੇਨ]] ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/telugu-film-mayuri-captivates-andhra-pradesh-movie-going-public/1/354108.html|title=Mayuri: A profile in courage|last=Amarnath K. Menon|date=9 December 2013|access-date=4 February 2015}}</ref> ਚੰਦਰਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੌਰ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਜੈਪੁਰ ਪੈਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।<ref name="time_Icho">{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tv/I-choose-to-fight-in-my-life-Sudha-Chandran/articleshow/11032492.cms?referral=PM|title=I choose to fight in my life: Sudha Chandran – The Times of India|last=Patel|first=Priyanka J|date=9 December 2011|website=The Times of India|access-date=2016-06-17}}</ref> ਉਹ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਚ ਕਰਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ]], [[ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ]], [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ]], [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਯੂਕੇ]], [[ਕੈਨੇਡਾ|ਕਨੇਡਾ]], [[ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ|ਯੂਏਈ]], [[ਕਤਰ]], [[ਕੁਵੈਤ]], [[ਬਹਿਰੀਨ]], [[ਯਮਨ]] ਅਤੇ [[ਉਮਾਨ|ਓਮਾਨ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ 8-11 ਦੀ ਉਮਰ ਸਮੂਹ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref name="mathrubhumi.com">{{Cite web|url=http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-148768|title=Inspiration for world|language=Malayalam|archive-url=https://web.archive.org/web/20141024065758/http://www.mathrubhumi.com/mb4eves/online/malayalam/kerala/women/articles/infocus_interview-article-148768|archive-date=24 October 2014|access-date=13 December 2013}}</ref><ref name="newsgraph.net">{{Cite web|url=https://www.newsgraph.net/detail/1094-Sudha-Chandran-performing-hindi-Play-Kuch-Meetha-Ho-Jaye.html|title=Sudha Chandran performing a hindi Play Kuch Meetha Ho Jaye|language=English|archive-date=28 ਮਾਰਚ 2020|access-date=14 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328081632/https://www.newsgraph.net/detail/1094-Sudha-Chandran-performing-hindi-Play-Kuch-Meetha-Ho-Jaye.html|dead-url=yes}}</ref> ਸੁਧਾ ਚੰਦਰਨ ਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਰਵੀ ਡਾਂਗ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/sudha-chandran-i-married-my-husband-ravi-in-a-temple-24-years-back/articleshow/69111752.cms|title=|last=|first=|date=|website=Times of India|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਇਨਵਰਟਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਬਰੇਲੀ ਦੁਆਰਾ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। == ਕਰੀਅਰ == ਚੰਦਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫ਼ਿਲਮ ਮਯੂਰੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿਚ ਡੱਬ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.mydigitalfc.com/fc-supplements/elan/fighting-fate|title=Fighting fate|last=|first=|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328081631/https://www.mydigitalfc.com/fc-supplements/elan/fighting-fate|archive-date=2020-03-28|access-date=|url-status=dead}}</ref> ਇਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ ''ਨਾਚੇ ਮਾਯੂਰੀ'' ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਦਰਨ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ [[ਸ਼ੇਖਰ ਸੁਮਨ]], [[ਅਰੁਣਾ ਇਰਾਨੀ|ਅਰੁਣਾ ਈਰਾਨੀ]] ਅਤੇ [[ਦੀਨਾ ਪਾਠਕ]]<nowiki/>ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ''ਮਯੂਰੀ'' ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ 1986 ਦੇ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ]] ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ''ਜਿਊਰੀ'' ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ 'ਤੇ ਚੰਦਰਨ ਦੇ ਉਘੇ ਸ਼ੋਅ 'ਚ 'ਕਹੀਂ ਕਿਸੀ ਰੋਜ' ਅਤੇ ''ਕੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਪਾਲੀ ਹਿੱਲ'' ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਹ 2007 ਵਿਚ ਡਾਂਸ ਰਿਏਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 2'' ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਸੀ। ਉਹ 2015 ਟੀਵੀ ਅਤੇ ਸੀਰੀਅਲ ਨਾਗਿਨ ਵਿੱਚ ਯਾਮਿਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ !ਫ਼ਿਲਮ !ਭੂਮਿਕਾ !ਭਾਸ਼ਾ !ਹਵਾਲੇ |- |1984 |''ਮਯੂਰੀ'' |ਮਯੂਰੀ |[[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/telugu-filmmakers-are-working-on-a-line-up-of-biopics-from-sports-to-politics-and-history/article23959962.ece|title=Telugu cinema hops on the biopic bandwagon|last=|first=|date=|website=The Hindu|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |1986 |''ਮਾਲਰੁਮ ਕੀਲੀਯੁਮ'' |ਰੇਖਾ |[[ਮਲਿਆਲਮ]] | |- |1986 |''ਸ੍ਰਵਾਮ ਸ਼ਕਤੀਯਾਮ'' |ਸਿਵਾਕਮੀ |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] | |- |1986 |''ਧਰਮਾਮ'' | |ਤਮਿਲ | |- |1986 |''ਨਮਭੀਰ ਕੇਡੂਵੀਥੀਲਮ'' | |ਤਮਿਲ | |- |1986 |''ਨਾਚੇ ਮਯੂਰੀ'' |ਮਯੂਰੀ |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.pagalparrot.com/this-actress-is-not-getting-any-film-offer-from-13-years-started-film-career-with-her-own-biopic/|title=This Actress Is Not Getting Any Film Offer From 13 Years, Started Film Career With Her Own Biopic|last=|first=|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528095425/https://www.pagalparrot.com/this-actress-is-not-getting-any-film-offer-from-13-years-started-film-career-with-her-own-biopic/|archive-date=2023-05-28|access-date=|url-status=dead}}</ref> |- |1986 |ਵਸ਼ਾਂਥਾ ਰਾਗਮ | |ਤਮਿਲ | |- |1987 |''ਕਲਮ ਮਾਰੀ ਕਥਾ ਮਾਰੀ'' |ਅਰੀਫ਼ਾ |ਮਲਿਆਲਮ | |- |1987 |''ਚਿਨਾ ਥੰਬੀ ਪੇਰੀਆ ਥੰਬੀ'' |ਥਯਾਮਾ |ਤਮਿਲ | |- |1987 |''ਚਿਨਾ ਪੁਵੇ ਮੇਲਾ ਪੇਸੁ'' |ਸ਼ਾਂਤੀ |ਤਮਿਲ | |- |1987 |ਥਾਏ ਨੀਏ ਥੁਏ | |ਤਮਿਲ | |- |1988 |ਉਰੀਗੀਤਾ ਕੋਲੀ | |[[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੰਨੜ]] | |- |1988 |''ਓਲਾਵੀਨਾ ਆਸਰੇ'' | |ਕੰਨੜ | |- |1988 |''ਥਂਗਾ ਕਲਾਸਮਾ'' | |ਤਮਿਲ | |- |1989 |ਬੀਸੀਲੂ ਬੇਲਾਦਿੰਗਲੂ | |ਕੰਨੜ | |- |1990 |''ਰਾਜਨਰਤਕੀ'' |ਚੰਦਰਿਮਾ |[[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]] | |- |1990 |''ਥਾਨੇਦਾਰ'' |ਮਿਸਸ ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰਾ |ਹਿੰਦੀ | |- |1990 |ਪਤੀ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰ | |ਹਿੰਦੀ | |- |1991 |ਮਸਕਾਰੀ |ਸੁਮਨ |ਮਰਾਠੀ | |- |1991 |''ਕੁਰਬਾਨ'' |ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਭੈਣ |ਹਿੰਦੀ | |- |1991 |''ਜਾਨ-ਪਛਾਨ'' |ਹੇਮਾ |ਹਿੰਦੀ | |- |1991 |''ਜੀਨੇ ਕੀ ਸਜ਼ਾ'' |ਸ਼ੀਤਲ |ਹਿੰਦੀ | |- |1992 |''ਨਿਸ਼ਚੇ'' |ਜੂਲੀ |ਹਿੰਦੀ | |- |1992 |''ਨਿਸ਼ਚੇ'' | |ਹਿੰਦੀ | |- |1992 |''ਇੰਤਹਾ ਪਿਆਰ ਕੀ'' |ਡਾਂਸਰ |ਹਿੰਦੀ | |- |1992 |''ਕੈਦ ਮੇਂ ਹੈ ਬੁਲਬੁਲ'' |ਜੂਲੀ |ਹਿੰਦੀ | |- |1992 |''ਸ਼ੋਲਾ ਔਰ ਸ਼ਬਨਮ'' |ਕਰਨ ਦੀ ਭੈਣ |ਹਿੰਦੀ | |- |1992 |''ਇਨਸਾਫ਼ ਕੀ ਦੇਵੀ'' |ਸੀਤਾ ਸ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ |ਹਿੰਦੀ | |- |1993 |''ਫੂਲਨ ਹਸੀਨਾ ਰਾਮਕਲੀ'' |ਫੂਲਨ |ਹਿੰਦੀ | |- |1993 |''ਅਵਾਨ ਅੰਨਥਾਪਦਮਨ'' |ਭਾਦਰਾ |ਮਲਿਆਲਮ | |- |1994 |''ਅੰਜ਼ਾਮ'' |ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਦੀ ਭੈਣ |ਹਿੰਦੀ | |- |1994 |''ਦਾਲਦੁ ਚੌਰਾਇਆ ਧੀਰੇ ਧੀਰੇ'' | |ਹਿੰਦੀ | |- |1994 |''ਬਾਲੀ ਉਮਰ ਕੋ ਸਲਾਮ'' | |ਹਿੰਦੀ | |- |1995 |''ਮਿਲਨ'' |ਜਯਾ |ਹਿੰਦੀ | |- |1995 |''ਰਘੁਵੀਰ'' |ਆਰਤੀ ਵਰਮਾ |ਹਿੰਦੀ | |- |1999 |''ਹਮ ਆਪਕੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਰਹਤੇ ਹੈਂ'' |ਮੰਜੂ |ਹਿੰਦੀ | |- |1999 |''ਮਾਂ ਬਾਪ ਨੇ ਭੂਲਸੋ ਨਾਹੀ'' |ਸ਼ਾਰਦਾ |[[ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਗੁਜਰਾਤੀ]] | |- |2000 |''ਤੂਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਲੈ ਲੀਆ'' |ਰਾਨੀ |ਹਿੰਦੀ | |- |2001 |''ਏਕ ਲੁਟੇਰੇ'' | |ਹਿੰਦੀ | |- |2004 |''ਸਮਾਇਲ ਪਲੀਜ਼'' |ਤੁਲਸੀ |ਹਿੰਦੀ | |- |2006 |''ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਕੇ ਫਸ ਗਯਾ ਯਾਰ'' |ਡਾਕਟਰ |ਹਿੰਦੀ | |- |2006 |''ਮਾਲਾਮਾਲ ਵੀਕਲੀ'' |ਠਾਕੁਰਾਇਨ |ਹਿੰਦੀ | |- | rowspan="2" |2008 |''ਸਥਯਾਮ'' | rowspan="2" |ਸਥਯਾਮ ਦੀ ਮਾਂ |ਤਮਿਲ | |- |''ਸਲੂਟ'' |ਤੇਲਗੂ | |- |2008 |''ਪ੍ਰਣਾਲੀ'' |ਅਕਾ |ਹਿੰਦੀ | |- |2010 |''ਅਲਕਜੈਦਰ ਦ ਗ੍ਰੇਟ'' |ਗਾਇਤਰੀ ਦੇਵੀ |ਮਲਿਆਲਮ | |- |2011 |''ਵੇਂਘਾਈ'' |ਰਾਧਿਕਾ ਦੀ ਮਾਂ |ਤਮਿਲ | |- |2013 |''ਅਮੀਰੀ ਆਧੀ ਭਗਵਾਨ'' |ਇੰਦਰਾ ਸੁੰਦਰਾਮੂਰਤੀ |ਤਮਿਲ | |- |2013 |''ਪਰਮਵੀਰ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ'' | |[[ਭੋਜਪੁਰੀ ਬੋਲੀ|ਭੋਜਪੁਰੀ]] | |- |2013 |''ਸਲਿਓਪਾਤਰਾ'' | |ਮਲਿਆਲਮ | |- |2015 |''ਗੁਰੂ ਸ਼ੁਕਰਨ'' | |ਤਮਿਲ | |- |2016 |''ਸਿਸਟਰਜ਼'' |ਸੁਧਾ |[[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] | |- |2016 |''ਬਾਬੂਜੀ ਏਕ ਟਿਕਟ ਮੁੰਬਈ'' | |ਹਿੰਦੀ | |- |2017 |''ਤੇਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ'' | |ਹਿੰਦੀ | |- |2017 |''ਵਿਜ਼ਹੀਥਿਰੁ'' |ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ |ਤਮਿਲ | |- |2018 |''ਸਮਯ 2'' |ਇਆਯਾ ਪੇਰੂਮਲ |ਤਮਿਲ | |- |2018 |''ਕਰੀਨਾ'' | |ਹਿੰਦੀ | |- |- |2019 |''ਸਿਫ਼ਰ'' |ਆਇਸ਼ਾ |ਹਿੰਦੀ |<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2019/aug/30/sudha-chandran-starrer-sifar-shines-in-film-festivals-collects-over-26-awards-2026579.html|title=Sudha Chandran starrer 'Sifar' shines in film festivals, collects over 26 awards|last=|first=|date=|website=Indian Express|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |} == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ !ਸੀਰੀਅਲ !ਭੂਮਿਕਾ !ਚੈਨਲ !ਭਾਸ਼ਾ !ਹਵਾਲੇ |- | rowspan="2" |1993 |''ਰਿਸ਼ਤੇ'' |ਸੋਨੂ |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] | rowspan="16" |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | |- |''ਅਪਾਰਜਿਤਾ'' | | rowspan="2" |ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ | |- |1996 |''ਸਾਹਿਲ'' | | |- |1997 |''ਹਮ ਪਾਂਚ'' |ਅਨੰਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ | rowspan="2" |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] | |- |1998 |''ਚਸ਼ਮੇ ਬਾਦੂਰ'' | | |- |1998–2003 |''ਹੀਨਾ'' | |ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ | |- |2001 |''ਕਿਸੇ ਕਹੂੰ'' | |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] | |- |2001–2004 |''ਕਹੀਂ ਕਿਸੀ ਰੋਜ਼'' |ਰਾਮੋਲਾ ਸਿਕੰਦ | rowspan="2" |[[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/telly-talk/gossip/photo-gallery/komolika-to-ramola-sikand-5-iconic-vamps-of-tv-producer-ekta-kapoor-we-all-loved-to-hate/432819|title=Ekta Kapoor birthday: Komolika to Ramola Sikand, 5 iconic vamps of the TV producer we all loved to hate!|last=|first=|date=|website=Times Now News|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/telly-talk/gossip/article/5-videos-that-prove-ramola-sikand-aka-sudha-chandran-is-the-most-badass-villains-of-all-times-tv-news/396525|title=5 videos that prove Ramola Sikand aka Sudha Chandran is the most badass villains of all times|last=|first=|date=|website=Times Of India|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |2002–2005 |''ਕਿਉਂਕੀ ਸਾਸ ਭੀ ਕਭੀ ਬਹੂ ਥੀ'' |ਰੇਣੁਕਾ ਚੌਧਰੀ / ਰਾਗਨੀ ਸੂਰਿਆਵੰਸ਼ੀ | |- | rowspan="2" |2003–2004 |''ਤੁਮ ਬਿਨ ਜਾਉ ਕਹਾਂ'' |ਗੁਰੂਮਾਂ |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] | |- |''ਵਿਸ਼ਨੂ ਪੁਰਾਨ'' |[[ਕੁੰਤੀ]] |ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ | |- |2004 |''ਜ਼ਮੀਨ ਸੇ ਅਸਮਾਨ ਤਕ'' |ਮੀਰਾ |ਸਹਾਰਾ ਵਨ | |- | rowspan="2" |2004–2006 |''ਤਮ੍ਹਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾ'' |ਵਸੁੰਦਰਾ ਮਲਿਕ |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] | |- |''ਕ.ਸਟ੍ਰੀਟ ਪਲੀ ਹੈ'' |ਗਾਇਤਰੀ ਕੌਲ |ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ | |- |2006–2009 |''ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ'' |ਰਾਜਯਲਕਸ਼ਮੀ |ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ | |- |2006–2008 |''ਸੋਲਹਾ ਸਿੰਗਾਰ'' |ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ |ਸਹਾਰਾ ਵਨ | |- |2006 |''ਕਾਵਿਅੰਜਲੀ'' | |ਸੁਰਿਯਾ ਟੀਵੀ |ਮਲਿਆਲਮ | |- |2006–2007 |''ਜਯਾਮ'' |ਰੰਗਨਨਾਇਕੀ |ਜਯਾ ਟੀਵੀ |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] | |- |2007 |''ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ 2'' |ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ |ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ | rowspan="6" |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | |- | rowspan="3" |2007–2008 |''ਅਰਧਾਂਗਨੀ'' |ਮੌਸਮੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] | |- |''ਕੁਛ ਇਸ ਤਰਹ'' |ਮਲਿਕਾ ਨੰਦਾ |ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ |<ref>{{Cite web|url=https://m.rediff.com/movies/2007/nov/26s4.htm|title=A peek at Ekta's Kuchh Is Tara|last=|first=|date=|website=Rediff.com|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |''[[ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੇ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ|ਕਿਸ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ]]'' |ਇੰਸਪੈਕਟਰ | rowspan="2" |ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ | |- |2007–2009 |''ਕਸਤੂਰੀ'' |ਮਾਸੀ | |- |2008–2011 |''ਮਾਤਾ ਕੀ ਚੌਕੀ'' |ਸ਼ਵੇਤਾ ਦੇਵੀ |ਸਹਾਰਾ ਵਨ | |- | rowspan="4" |2008–2009 |''ਕਲਾਸਮ'' |ਚੰਦਰਾਮਤੀ | rowspan="2" |ਸਨ ਟੀਵੀ | rowspan="2" |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] | |- |''ਆਰਸੀ'' |ਥਿਲਗਵਤੀ | |- |''ਕੈਸੀ ਲਗੀ ਲਗਨ'' |ਅੰਬਿਕਾ | rowspan="2" |ਸਹਾਰਾ ਵਨ | rowspan="2" |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | |- |''ਸ਼ੁਭ ਕਦਮ'' |ਰਾਘਵ ਦੀ ਅਸਲ ਮਾਂ | |- | |''ਸ਼ਮਾ'' | |ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | |- | rowspan="2" |2009–2010 |''ਕਰੁਨਾਮੰਜਰੀ'' |ਇੰਦਰਾ |ਰਾਜ ਟੀਵੀ | rowspan="2" |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] | |- |''ਪੋਂਡਤੀ ਥੇਵਾਈ'' |ਰਾਜੀ |ਸਨ ਟੀਵੀ | |- |2010 |ਦੋ ਸਹੇਲੀਆਂ |ਗੁਰੂ ਮਾਂ |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] |<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/hindi/Sudhas-getting-positive/articleshow/6050219.cms|title=Sudha getting positive|last=|first=|date=|website=The Times of India|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- | rowspan="3" |2010–2011 |- |''ਸੋਂਦਰਾਵਲ ਦੇਵੀ'' |ਆਕਿਲੰਦੇਸ਼ਵਰੀ |ਜਯਾ ਟੀਵੀ |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] | |- |ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਸ ਇਲਾਹਾਬਾਦਵਾਲੇ |ਗਵਾਂਢੀ |ਸਬ ਟੀਵੀ | rowspan="5" |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | |- |2010–2011 |''ਸੰਯੋਗ ਸੇ ਬਨੀ ਸੰਗਨੀ'' |ਕਾਲਕੀ ਦੇਵੀ |[[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] | |- |2010 |''ਮਾਤਾ ਕੀ ਚੌਕੀ'' |ਸਵੇਤਾ ਦੇਵੀ |ਸਹਾਰਾ ਵਨ | |- |2011 |''ਅਦਾਲਤ'' |ਇੰਦਰਾਨੀ ਸਿੰਘ |ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ | |- |2012 |''ਝਿਲਮਿਲ ਸਿਤਾਰੋਂ ਕਾ ਆਂਗਨ ਹੋਗਾ'' |ਕਲਿਆਣੀ ਦੇਵੀ ਰਾਇਚੰਦ |ਸਹਾਰਾ ਵਨ | |- |2012–2013 |''ਅਰਦਰਮ'' |ਰਿਟਾਇਰ ਜੱਜ |ਏਸ਼ੀਆਨੈੱਟ |[[ਮਲਿਆਲਮ]] | |- |2012–2015 |''ਥੇਂਦਰਲ'' |ਭੁਵਨਾ |ਸਨ ਟੀਵੀ |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] | |- | rowspan="3" |2013 |ਦਿਲ ਸੇ ਦੀ ਦੁਆ |ਮਿਸਸ ਵਿਆਸ | rowspan="2" |ਲਾਈਫ ਓਕੇ | rowspan="2" |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | |- |''ਏਕ ਥੀ ਨਾਇਕਾ'' |ਉਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ |<ref>{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/sudha-chandran-to-feature-in-ek-thi-naayka/1083364/|title=Sudha Chandran to feature in Ek Thi Naayka|last=|first=|date=|work=Indian Express|access-date=}}</ref> |- |''ਨੰ.23 ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨਿਵਾਸਨ'' | |ਜੇਮਿਨੀ ਟੀਵੀ |[[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] |<ref>{{Citation|title=No. 23 Mahalakshmi Nivasam - 114|url=https://www.youtube.com/watch?v=zMNzJYC8zmc|accessdate=2020-01-13}}</ref> |- |2013–2015 |''ਦੇਇਵਮ ਥੰਧਾ ਵੇਦੁ'' |ਚਿੱਤਰਾਦੇਵੀ ਦੇਵਰਾਜ ਚਕ੍ਰਵਰਤੀ |ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] |<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/tv/news/tamil/My-character-is-strong-willed-just-like-me-Sudha-Chandran/articleshow/48223157.cms#_ga=2.120802696.1201897673.1570208584-669017979.1570208584|title=My character is strong-willed just like me: Sudha Chandran|last=|first=|date=|website=Times of India|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |2014 |''ਕੈਸਾ ਯੇ ਇਸ਼ਕ ਹੈ...ਅਜਬ ਸਾ ਰਿਸ਼ਕ ਹੈ'' |ਲੋਹਾਰੀ |ਲਾਈਫ ਓਕੇ | rowspan="4" |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/mona-ambegaonkar-quits-life-oks-kaisa-yeh-ishq-hai-after-huge-jhamela-sudha-chandran-step|title=Mona Ambegaonkar quits Life OK's Kaisa Yeh Ishq Hai after huge jhamela; Sudha Chandran to step in as Lohari Bua|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |2014–2015 |''ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਿਸਟਰਜ਼'' |ਬੁਆਜੀ | rowspan="3" |ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ |<ref name=":1">{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/entertainment/idiotbox/interesting-phase-in-tv-now-sudha-chandran_1489054.html|title=Interesting phase in TV now: Sudha Chandran|last=|first=|date=|website=Zee News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718070518/https://zeenews.india.com/entertainment/idiotbox/interesting-phase-in-tv-now-sudha-chandran_1489054.html|archive-date=2020-07-18|access-date=|dead-url=yes}}</ref> |- |2015–2016 |''[[ਨਾਗਿਨ (ਟੀਵੀ ਲੜੀ 2015)|ਨਾਗਿਨ]]'' |ਯਾਮਿਨੀ ਸਿੰਘ ਰਹੇਜਾ |<ref>{{Cite web|url=https://zeenews.india.com/entertainment/and-more/i-want-performance-to-be-my-style-statement-sudha-chandran_1822272.html|title=I want performance to be my style statement: Sudha Chandran|last=|first=|date=|website=Zee News|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718064032/https://zeenews.india.com/entertainment/and-more/i-want-performance-to-be-my-style-statement-sudha-chandran_1822272.html|archive-date=2020-07-18|access-date=|dead-url=yes}}</ref> |- |2015 |''ਕਮੇਡੀ ਨਾਇਟ ਬਚਾਓ'' |ਯਾਮਿਨੀ | |- |2015–2016 |''ਸੋਲਵਾਥੇਲਮ ਉਨਮਈ'' |ਖੁਦ |[[ਜ਼ੀ ਤਾਮਿਲ|ਜ਼ੀ ਤਮਿਲ]] |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] |ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਵਜੋਂt<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/150823/entertainment-tvmusic/article/popular-reality-show-reaches-1000th-episode-mark|title=Popular reality show reaches 1000th episode mark|last=|first=|date=|website=Deccan Chronicle|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |2016–2017 |''[[ਨਾਗਿਨ (ਟੀਵੀ ਲੜੀ 2015)|ਨਾਗਿਨ 2]]'' |ਯਾਮਿਨੀ ਸਿੰਘ ਰਹੇਜਾ |ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ | rowspan="7" |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Get-ready-for-an-adventurous-season-of-Naagin-2/articleshow/54737639.cms|title=Get ready for an adventurous season of 'Naagin 2'|last=|first=|date=|website=Times Of India|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/naagin-2-adaa-khan-calls-sudha-chandran-overacting-ki-dukaan-on-off-screen|title=Adaa Khan call’s Sudha Chandran ‘overacting ki dukaan’ on off screen|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- | rowspan="4" |2017 |''ਆਯੁਸ਼ਮਨ ਭਵ'' |ਮਾਈ |ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ |<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/sudha-chandran-ayushaman-bhava-has-engrossing-storyline/18734152|title=Sudha Chandran: Ayushaman Bhava has engrossing storyline|last=|first=|date=|website=Mid Day|archive-url=https://web.archive.org/web/20200718073554/https://www.mid-day.com/articles/sudha-chandran-ayushaman-bhava-has-engrossing-storyline/18734152|archive-date=2020-07-18|access-date=|url-status=dead}}</ref> |- |''ਸ਼ਾਨੀ'' |ਸਿਮਹਿਕਾ |ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ |<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodmdb.com/television/sudha-chandran-joins-the-cast-of-karamphal-data-shani-excited-for-her-first-mythological-show|title=Sudha Chandran joins the cast of ‘Karamphal Data Shani’; excited for her first mythological show!|last=|first=|date=|website=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206090542/https://www.bollywoodmdb.com/television/sudha-chandran-joins-the-cast-of-karamphal-data-shani-excited-for-her-first-mythological-show|archive-date=2023-02-06|access-date=|url-status=dead}}</ref> |- |''ਦੂਰ ਕਿਨਾਰੇ ਮਿਲਤੇ ਹੈਂ'' | |ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ | |- |''ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਹੈ ਮੇਰਾ ਦਿਲ'' |ਹਰਜੀਤ ਖੁਰਾਨਾ |ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ | |- |2018 |''ਰੁਦਰਾ ਕੇ ਰਕਸ਼ਕ'' |ਕੁਈਨ ਸਪਾਇਡਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ |ਬਿਗ ਮੈਜਿਕ |<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/television/top-stories/story/after-naagin-sudha-chandran-to-lend-voice-to-a-spider-on-a-tv-show-1152000-2018-01-23|title=After Naagin, Sudha Chandran to lend voice to a spider on a TV show|last=|first=|date=|website=India Today|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |2018–2019 |''ਯੇ ਹੈ ਮਹੱਬਤੇਂ'' |ਸੁਧਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ |ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ |<ref>{{Cite web|url=https://www.abplive.in/movies/yeh-hai-mohabbatein-sudha-chandran-set-to-re-enter-divyanka-tripathis-star-plus-show-1056160|title=yeh-hai-mohabbatein-sudha-chandran-set-to-re-enter-divyanka-tripathis-star-plus-show|last=|first=|date=|website=Abp Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190914040343/https://www.abplive.in/movies/yeh-hai-mohabbatein-sudha-chandran-set-to-re-enter-divyanka-tripathis-star-plus-show-1056160|archive-date=2019-09-14|access-date=|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="3" |2019 |''ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਟੋਰ'' |ਸੰਕੁਤਲਾ ਦੇਵੀ |ਸਨ ਟੀਵੀ |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] |<ref>{{Cite web|url=https://cinema.vikatan.com/television/147897-actress-sudha-chandran-talks-about-her-serial-acting-experience|title=Actress Sudha Chandran talks about her serial acting experience|last=|first=|date=|website=Vikatan|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |''ਕਿਚਨ ਚੈਂਪੀਅਨ'' |ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ | rowspan="3" |ਕਲਰਜ਼ ਟੀਵੀ | rowspan="4" |[[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/watch-urvashi-dholakia-and-sudhaa-chandran-to-compete-against-each-other-in-kitchen-champions/articleshow/68688701.cms|title=Watch: Urvashi Dholakia and Sudhaa Chandran to compete against each other in Kitchen Champion|last=|first=|date=|website=Times of India|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> |- |''[[ਨਾਗਿਨ (ਟੀਵੀ ਲੜੀ 2015)|ਨਾਗਿਨ 3]]'' |ਯਾਮਿਨੀ ਸਿੰਘ ਰਹੇਜਾ |ਐਪੀਸੋਡ ਪਹਿਲਾ ਕੈਮਿਓ ਲਈ |- | rowspan="2" |2019–2020 |''ਬੇਪਨਾਹ ਪਿਆਰ'' |ਕੁੰਤੀ ਮਲਹੋਤਰਾ |<ref>{{Cite web|url=https://www.abplive.in/television/bepanah-pyaarr-naagin-fame-sudha-chandran-enters-show-to-play-step-mother-to-raghbir-aka-pearl-v-puri-1027555|title=Bepanah Pyaarr: 'Naagin' Fame Sudha Chandran To Enter Show, Reunites With Pearl V Puri!|last=|first=|date=|website=Abp Live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801234808/https://www.abplive.in/television/bepanah-pyaarr-naagin-fame-sudha-chandran-enters-show-to-play-step-mother-to-raghbir-aka-pearl-v-puri-1027555|archive-date=2019-08-01|access-date=|url-status=dead}}</ref> |- |''ਤਾਰਾ ਫ੍ਰਾਮ ਸਿਤਾਰਾ'' |ਸ੍ਰੀਲੇਖਾ |[[ਸੋਨੀ ਇੰਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜਨ (ਭਾਰਤ)|ਸੋਨੀ]] |<ref>{{Cite web|url=https://www.mid-day.com/articles/sudha-chandran-to-play-a-judge-in-tara-from-satara/21599474|title=Sudha Chandran to play a judge in Tara From Satara|last=|first=|date=|website=Mid Day|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916083602/https://www.mid-day.com/articles/sudha-chandran-to-play-a-judge-in-tara-from-satara/21599474|archive-date=2019-09-16|access-date=|url-status=dead}}</ref> |- |2019–present |''ਨੰ. 1 ਕੋਡਾਲੂ'' |ਵਗਦੇਵੀ ਅਰੁਣਪ੍ਰਸਾਦ |ਜ਼ੀ ਤੇਲਗੂ |[[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] |<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/sudha-chandran-to-make-her-telugu-tv-debut-with-no-1-kodalu/articleshow/71792589.cms|title=Sudha Chandran to make her Telugu TV debut with ‘No.1 Kodalu’|website=The Times of India|access-date=28 October 2019}}</ref> |} ; ਬਤੌਰ ਜੱਜ {| class="wikitable sortable" ! ਸਾਲ ! ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ! ਚੈਨਲ ! ਭਾਸ਼ਾ |- | 2019 | ''ਠਕਰਪਨ ਕਾਮੇਡੀ'' | ਮਜ਼ਾਵਿਲ ਮਨੋਰਮਾ | [[ਮਲਿਆਲਮ]] |- | 2018 | ''ਡਾਂਸ ਜੋਡੀ ਡਾਂਸ ਜੂਨੀਅਰ'' | [[ਜ਼ੀ ਤਾਮਿਲ]] | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | 2018/2019 | ''ਕਾਮੇਡੀ ਸਿਤਾਰੇ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ 2'' | ਏਸ਼ੀਆਨੈੱਟ | ਮਲਿਆਲਮ |- | 2017–2018 | ''ਜ਼ੀ ਡਾਂਸ ਲੀਗ'' | ਜ਼ੀ ਤਾਮਿਲ | rowspan="2" | ਤਾਮਿਲ |- | rowspan="2" | 2017 | ''ਖਿਲੈਡੀਜ਼ ਨੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ'' | ਜ਼ੀ ਤਾਮਿਲ |- | ''ਮਲਯਾਲੀ ਵੀਟਾਤਮ'' | ਫਲਾਵਰ ਟੀਵੀ | ਮਲਿਆਲਮ |- | 2016–2017 | ''ਡਾਂਸ ਜੋੜੀ ਡਾਂਸ'' <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/laila-sneha-and-sudha-chandran-have-a-blast-on-the-sets-of-dance-jodi-dance-juniors-see-video/articleshow/68499669.cms|title=Laila, Sneha and Sudha Chandran have a blast on the sets of Dance Jodi Dance Juniors; see video|last=|first=|date=|website=Times of India|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> | ਜ਼ੀ ਤਾਮਿਲ | ਤਾਮਿਲ |- | rowspan="2" | 2013 | ''ਉਗਰਾਮ ਉਜਵਲਮ'' <ref>{{Cite web|url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/interview/sudha-chandran-reality-show-judge-ugram-ujjwalam-adds-one-more-feather.html|title='Ugram Ujjwalam' another feather in my cap: Sudha Chandran|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref> | ਮਜ਼ਾਵਿਲ ਮਨੋਰਮਾ | rowspan="2" | ਮਲਿਆਲਮ |- | ''ਛੋਟੇ ਸਿਤਾਰੇ'' | ਏਸ਼ੀਆਨੈੱਟ |- | 2012 | ''ਮਰਾਠੀ ਤਾਰਾਕਾ'' | ਜ਼ੀ ਮਰਾਠੀ | [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] |- | 2009 | ''ਸੁਪਰ ਡਾਂਸਰ ਜੂਨੀਅਰ 2'' <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/Diva-and-loving-it/article15901524.ece|title=Diva and loving it|last=|first=|date=|website=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006193858/https://www.thehindu.com/features/cinema/Diva-and-loving-it/article15901524.ece|archive-date=2022-10-06|access-date=|url-status=dead}}</ref> | ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਟੀਵੀ | [[ਮਲਿਆਲਮ]] |- | rowspan="2" | 2008 | ''ਕ੍ਰੈਜੀ ਕੀਆ ਰੇ'' | ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] |- | ''ਸੁਪਰ ਡਾਂਸਰ'' | ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਟੀਵੀ | rowspan="2" | ਮਲਿਆਲਮ |- | 2007 | ''ਸੁਪਰ ਡਾਂਸਰ ਜੂਨੀਅਰ'' | ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਟੀਵੀ |} * == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ]] t3idekfjqw3vi654zh006gf0j9l4sj0 ਸਾਰਾ ਅਬੂਬਕਰ 0 129466 848844 556878 2026-09-30T18:53:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848844 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਸਾਰਾ ਅਬੂਬਕਰ | birth_date = 30 ਜੂਨ 1936 | occupation = ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦਕ | language = ਕੰਨੜਾ | nationality = ਭਾਰਤੀ | citizenship = ਭਾਰਤੀ | notable_works = | birth_place = ਕਸਾਰਗੋਡ, ਕੇਰਲਾ | years_active = }} '''ਸਾਰਾ ਅਬੂਬਕਰ''' (ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1936) ਨਾਵਲ ਅਤੇ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਭਾਰਤੀ [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੰਨੜ]] ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ,<ref name="loc"/> ਜੋ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਅਬੂਬਕਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕਸਾਰਗੌਡ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਪੁਡੀਆਪੁਰੀ ਅਹਿਮਦ ਅਤੇ ਜ਼ੈਨਬੀ ਅਹਿਮਦ ਦੇ ਘਰ 30 ਜੂਨ 1936 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="loc"/> ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਭਰਾ ਹਨ।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://sahitya-akademi.gov.in/library/meettheauthor/sarah_aboobacker.pdf|title=Sara Aboobacker - Meet the Author|last=Sahitya Akademi|first=|date=2011|website=Sahitya Akademi|archive-url=|archive-date=25 June 2020|access-date=}}</ref> ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਕੰਨੜ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਵਾਲੀ, ਕਸਾਰਗੋਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਲੜਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਜਨਮ ਵੀ ਲਿਆ। ਅਬੂਬਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਭਾਈਚਾਰਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਬਹੁਤ ਸੀਮਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰਫ 1963 ਵਿੱਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ। == ਕਰੀਅਰ == === ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ === ==== ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸਾਰ ==== ਅਬੂਬਕਰ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਕੇਰਲਾ ਅਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕਸਾਰਗੌਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="loc">{{Cite web|url=https://www.loc.gov/acq/ovop/delhi/salrp/saraaboobacker.html|title=Sara Aboobacker, 1936-|publisher=[[Library of Congress]]|access-date=29 April 2016}}</ref><ref name=":1">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VsAPXz5ByLYC&pg=PA236&lpg=PA236&dq=Sara+Aboobacker&source=bl&ots=WjwO0hsn-W&sig=ACfU3U0eXxwXW0LsHTNwpRY87j-LL9ZAUA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj2gKC3q5_qAhWBhOAKHdydBcUQ6AEwGHoECCMQAQ#v=onepage&q=Sara%20Aboobacker&f=false|title=Texts And Their Worlds - I Literature Of India An Introduction|last=Kurian|first=Anna|date=2006-10-05|publisher=Foundation Books|year=|isbn=978-81-7596-300-9|location=|pages=236|language=en}}</ref> ਉਸਦੀ ਲਿਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸਰਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਤੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨਾਲੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੁਤਾ ਬਲਾਤਕਾਰ, ਫਿਰਕੂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਵਰਗੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ==== ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੰਮ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ==== 1981 ਵਿੱਚ ਅਬੂਬਕਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਲੇਖ, ਫਿਰਕੂ ਸਦਭਾਵਨਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕੀ, ਸਥਾਨਕ ਮਾਸਿਕ ਕੰਨੜ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰਸਾਲੇ, ਲੰਕੇਸ਼ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।<ref name=":0"/> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣੇ ਅਰੰਭ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਬੇਰੀ ਲੋਕ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਭਾਈਚਾਰੇ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਦੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ, 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਕੀਤਾ। ਅਬੂਬਕਰ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ, ਚੰਦਰਗੀਰੀਆ ਥੀਰਾਡਲੀ (1981) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਅਦ 'ਚ ਵਨਮਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 'ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਟਾਈਜ਼' ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":1"/><ref name="th">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/a-votary-of-womens-cause/article1883142.ece|title=A votary of women's cause|last=Raghaviah|first=Maleeha|date=1 August 2007|work=[[The Hindu]]|access-date=29 April 2016}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸ਼ਿਵਰਮਾ ਪਦਿਕਲ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨਾਵਲ ਦਾ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਾਵਲ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਮਾਸਿਕ ਰਸਾਲੇ ਲੰਕੇਸ਼ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਨਾਵਲ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਨਦੀਰਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਰਗਿਰੀਆ ਥੀਰਾਡਲੀ ਨੂੰ ਥੀਏਟਰ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਰੂਪ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕੋਟੇਸ਼ਵਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/By-the-banks-of-Chandragiri/article14425940.ece|title=By the banks of Chandragiri|last=Karnoor|first=Maithreyi|date=2016-06-16|work=The Hindu|access-date=2020-06-27|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਅਬੂਬਕਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ''ਬਿਆਰੀ'' ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਪੀਰਾਈਟ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/writer-sarah-aboobacker-wins-plagiarism-case-against-makers-of-2011-national-award-winning-film-byari/articleshow/70039534.cms|title=Writer Sarah Aboobacker wins plagiarism case against makers of 2011 National Award-winning film 'Byari'|date=2019-07-02|work=The Economic Times|access-date=2020-06-26}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ 59 ਵੇਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਵਰਨਾ ਕਮਲ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਪਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਬੂਬਕਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ਚੰਦਰਗਿਰੀਆ ਥੀਰਾਡਲੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਕਿਤਾਬ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੇਖਿਕਾ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਲਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/state/mangaluru/infringement-case-court-bans-screening-of-byari-film-744169.html|title=Infringement case: Court bans screening of ‘Byari’ film|date=2019-07-01|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2020-06-26}}</ref> ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ਵ੍ਰਾਜਗਾਲੂ (1988) 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਦੇਵੇਂਦਰ ਰੈਡੀ ਦੁਆਰਾ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸਾਰਵਜਰਾ ਹੈ।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2020/mar/07/it-was-challenging-to-switch-to-different-moods-and-age-groups-says-anu-prabhakar-mukherjee-2113334.html|title=It was challenging to switch to different moods and age groups, says Anu Prabhakar Mukherjee|website=The New Indian Express|access-date=2020-06-26}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਨੁ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਚਰਿੱਤਰ ਨਫੀਸਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੁਢਾਪੇ ਤੱਕ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਸਾਰਗੌਡ ਵਿੱਚ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। 1994 ਤੋਂ ਅਬੂਬਕਰ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ, ਚੰਦਰਗਿਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਧੀਨ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/books/sarah-aboobacker/article4344206.ece|title=Sarah Aboobacker|date=2013-01-26|work=The Hindu|access-date=2020-06-26|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> === ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ === ਅਬੂਬਕਰ ਨੇ ਟੀਵੀ ਈਚਾਰਾ ਵਾਰੀਅਰ, [[ਕਮਲਾ ਸੁਰੇਈਆ|ਕਮਲਾ ਦਾਸ]] ਅਤੇ ਬੀ.ਐਮ. ਸੁਹਾਰਾ ਰਾਹੀਂ ਕੰਨੜ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="th"/> == ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == ਅਬੂਬਕਰ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। * 1984 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।<ref name="loc"/> * 1987 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਅਨੁਪਮਾ ਨਿਰਜਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। * 1990 ਤੋਂ 1994 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਸਥਾਨਕ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਕਰਾਵਲੀ ਲਖਕੀਆੜਾ ਮੱਟੂ ਵਾਚਕੀਰਾ ਸੰਘਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name=":0"/> * 1995 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਨੜ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। * 1996 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਰਥਨਮਾ ਹੇਗਗਡੇ ਮਹਿਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ। * 2006 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਾਹਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਬਦਲੇ ਹੰਪੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਨਦੋਜਾ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। * 2008 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲੋਰੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == === ਨਾਵਲ === * 1981 - ''ਕੈਂਡਰਾਗਿਰੀ ਤਿਰਦੱਲੀ'' (ਬੈਂਗਲੁਰੂ: ਪਟਰਿਕ ਪ੍ਰਕਾਸ, 1981). ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਨਮਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦੁਆਰਾ ''ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਟਾਈਜ਼'' (1982) ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref name=":1"/> * 1985 - ''ਸਹਾਨਾ'' (ਬੰਗਲੁਰੂ: ਚੰਦਰਗਿਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ) * 1988 - ''ਵਜਰਾਗਲੁ'' (ਬੰਗਲੁਰੂ: ਨਵਾਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ) * 1991 - ''ਕਡਾਨਾ ਵਿਰਮਾ'' * 1994 - ''ਸੁਲੀਅੱਲੀ ਸਿੱਕਵਾਰੂ'' (ਬੈਂਗਲੁਰੂ: ਚੰਦਰਗਿਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, 2013) * 1997 - ''ਟਾਲਾ ਓਡੇਡਾ ਡੋਨੀਅਲੀ'' (ਕੰਨੜ ਐਂਡ ਕਲਚਰ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ) * 2004 - ''ਪਾਂਜਾਰਾ'' === ਲਘੂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ === * 1989 - ''ਚੱਪਲੀਗਲੂ'' (ਬੈਂਗਲੁਰੂ: ਚੰਦਰਗਿਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ) * 1992 - ''ਪਯਾਨਾ'' * 1996 - ''ਅਰਧਾ ਰਾਤਰੀਯੱਲੀ ਹੁੱਟੀਡਾ ਕੁਸੂ'' * 1999 - ''ਖੇੜਾ'' * 2004 - ''ਸੁਮਾਇਆ'' * 2007 - ''ਗਗਨਸਾਖੀ'' === ਅਨੁਵਾਦ (ਮਲਿਆਲਮ ਤੋਂ ਕੰਨੜ ਤੱਕ) === * 1992 ''-'' ਕਮਲਾ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ''ਮਨੋਮੀ'' * 1998 ''-'' ਬੀਐਮ ਸੋਹਰਾ ਦੁਆਰਾ ''ਬਾਲੇ'' * 2000 ''-'' ਪੀ ਕੇ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੁਆਰਾ ''ਨੈਨਿਨੂ ਨਿਦਰਿਸੁਵ'' * 2009 ''- ਧਰਮਦਾ ਹੇਸਰਿਣਾਲੀ'' ਆਰ.ਬੀ. ਸ਼੍ਰੀਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ === ਗ਼ੈਰ-ਗਲਪ === * 2010 - ''ਹੋੱਟੂ ਕੰਠੂਵਾ ਮੁੰਨਾ'' (ਇੱਕ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ) == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1936]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਅਨੁਵਾਦਕ]] 2tbcf598xyj91vvhi7uuiwuhdbg1oxg ਵੀ. ਕਲਿਆਣਮ 0 130451 848766 764319 2026-09-30T14:40:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848766 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|birth_date=15 ਅਗਸਤ 1922}}'''ਵੀ. ਕਲਿਆਣਮ''' (ਜਨਮ 15 ਅਗਸਤ 1922) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਅਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਲਾਂ (1943–48) ਦੌਰਾਨ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]] ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸੱਕਤਰ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/it-was-more-a-village-than-a-city/article633511.ece|title=" It was more a Village than a City"|date=23 September 2009|access-date=22 January 2016|agency=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/mahatma-gandhis-personal-secretary-v-kalyanam-hails-narendra-modis-swachch-bharat/articleshow/45811614.cms|title=Mahatma Gandhi's personal secretary V Kalyanam hails Narendra Modi's 'Swachch Bharat'|website=The Economic Times}}</ref><ref name="deccanchronicle.com">{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/150109/nation-current-affairs/article/gandhi-vs-godse-debate-irrelevant-says-kalyanam|title=Gandhi vs Godse debate irrelevant, says Kalyanam|website=Deccan Chronicle}}</ref> ਉਹ 1942 ਵਿਚ [[ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ]] ਦੌਰਾਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ ਸੀ<ref name="rediff.com">{{Cite web|url=http://www.rediff.com/news/2002/aug/15spec.htm|title=rediff.com: Mahatma Gandhi's secretary V Kalyanam recalls his days with the Father of the Nation|publisher=}}</ref> ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਾਂਧੀ ਦੇ [[ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ|ਕਤਲ]] ਤਕ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਲਿਆਣਮ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੱਛੇ ਸੀ, ਜਦੋਂ [[ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ]] ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।<ref name="mkgandhi.org">{{Cite web|url=http://www.mkgandhi.org/last%20days/glastday.htm|title=Mahatma Gandhi : Last Day / Last Hours|publisher=}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਕਲਿਆਣਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਜੋਂ "ਹੇ ਰਾਮ" ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹੇ। ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ|ਨਹਿਰੂ]] ਅਤੇ [[ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ|ਪਟੇਲ]] ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.oneindia.com/india/v-kalyanam-mahatma-gandhis-ex-personal-secretary-joins-aap-1383494.html|title=V Kalyanam, Mahatma Gandhi's ex- personal secretary joins AAP|website=www.oneindia.com}}</ref> ਕਲਿਆਣਮ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਐਡਵਿਨਾ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਸੀ. ਰਾਜਾਗੋਪਾਲਚਾਰੀ|ਸੀ. ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ]] ਅਤੇ [[ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ|ਜੈਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ]] ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="rediff.com"/> ਕਲਿਆਣਮ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਭੁੱਲਣ ਲਈ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਅਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref name="deccanchronicle.com"/><ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Gandhijis-PS-Slams-Godse-Statue-Plan/2015/01/09/article2610885.ece|title=Gandhiji's PS Slams Godse Statue Plan|website=The New Indian Express|access-date=2020-10-02|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305013132/http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/Gandhijis-PS-Slams-Godse-Statue-Plan/2015/01/09/article2610885.ece|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗਾਂਧੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। <ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/gandhiji-would-have-begun-a-revolution/article6640654.ece|title=‘Gandhiji would have begun a revolution’|last=Mini Muringatheri|website=The Hindu}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿਹਾ ਕਿ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]] ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ।<ref>http://www.newindianexpress.com/cities/chennai/article227936.ece{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਕਲਿਆਣਮ 2014 ਵਿੱਚ [[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Mahatma-Gandhis-ex-secretary-joins-AAP/articleshow/29430064.cms|title=Mahatma Gandhi's ex-secretary joins AAP|website=The Times of India}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]] 63m48z0w4z8ba1ipaezo71l6mxtb9bh ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ 0 130730 848734 848037 2026-09-30T13:38:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848734 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:VPN_overview-en.svg|thumb| ਵੀਪੀਐਨ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ]] '''ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ''' ( '''ਵੀਪੀਐਨ''' ) ਇੱਕ ਸਰਵਜਨਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਜਾਂ ਜਨਤਕ ਸਰਵਜਨਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਚ ਡਾਟਾ ਭੇਜਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਉਪਕਰਣ ਸਿਧੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਕ ਵੀਪੀਐਨ ਵਿਚ ਐਂਡ ਸਿਸਟਮ (ਜਿਵੇ ਕਿ ਪੀਸੀ, ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਆਦਿ) ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਇਸ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤੋਂ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਵੀਪੀਐਨ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਿਜ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। <ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/ciscosecurevirtu00andr|title=Cisco Secure Virtual Private Network|last=Mason, Andrew G.|date=2002|publisher=Cisco Press|page=[https://archive.org/details/ciscosecurevirtu00andr/page/7 7]|url-access=registration}}</ref> ਵੀਪੀਐਨ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਇਸ ਕਾਰਨ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਰਿਮੋਟ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਇਕ ਐਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਲੇਅਰਡ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵੀਪੀਐਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ, ਪਾਸਵਰਡਾਂ ਜਾਂ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ , ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੇ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਜੀਓ-ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜਾਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੇ ਗੁਮਨਾਮ ਰਹਿਣ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਸਰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵੀਪੀਐਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸੰਪਰਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਦਕਿ , ਕੁਝ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ ਆਪਣੇ ਜੀਓ-ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵੀਪੀਐਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵੀਪੀਐਨ ਸਮਰਪਿਤ ਸਰਕਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਵਰਚੁਅਲ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੁਆਇੰਟ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਨੈਟਵਰਕਸ ਤੇ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਰਵਜਨਕ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਵੀਪੀਐਨ ਵਾਈਡ ਏਰੀਆ ਨੈਟਵਰਕ  ਦੇ ਕੁਝ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਨਿੱਜੀ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਰਿਮੋਟ ਤੋਂ ਐਕਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=https://technet.microsoft.com/en-us/library/bb742566.aspx|title=Virtual Private Networking: An Overview|date=September 4, 2001|publisher=[[Microsoft Technet]]}}</ref> == ਕਿਸਮਾਂ == [[ਤਸਵੀਰ:VPN_classification-en.svg|thumb| ਪਹਿਲਾਂ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੀ ਪੀ ਐਨ ਵਰਗੀਕਰਣ, ਫਿਰ ਵਰਤੀ ਗਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ। ]] [[ਤਸਵੀਰ:Site-to-site_VPN-en.svg|thumb| ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਈਟ-ਤੋਂ-ਸਾਈਟ ਵੀਪੀਐਨ. ]] ਪਹਿਲਾਂ, ਡੇਟਾ ਨੈਟਵਰਕ, ਡਾਇਲ-ਅਪ ਮਾਡਮ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਲੀਜ਼ਡ ਲਾਈਨ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਐਕਸ .25, ਫਰੇਮ ਰੀਲੇਅ ਅਤੇ ਅਸਿੰਕਰੋਨਸ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਮੋਡ (ਏਟੀਐਮ) ਵਰਚੁਅਲ ਸਰਕਿਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਦੂਰ ਸੰਚਾਰ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਵੀਪੀਐਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਨੈਟਵਰਕ ਸੱਚੇ ਵੀਪੀਐਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਲਾਜੀਕਲ ਡੇਟਾ ਸਟ੍ਰੀਮ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। <ref>Cisco Systems, et al. ''Internet working Technologies Handbook, Third Edition''. Cisco Press, 2000, p. 232.</ref> ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਈ. ਪੀ. ਅਤੇ ਆਈ. ਪੀ. / ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਲੇਬਲ ਸਵਿਚਿੰਗ (ਐਮ. ਪੀ. ਐਲ. ਐਸ) ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਲਾਗਤ-ਕਟੌਤੀ ਅਤੇ ਬੈਂਡਵਿਡਥ <ref>Lewis, Mark. ''Comparing, Designing. And Deploying VPNs''. Cisco Press, 2006, p. 5</ref> ਕਾਰਨ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਸਬਸਕ੍ਰਾਈਬਰ ਲਾਈਨ (ਡੀਐਸਐਲ) ਦੁਆਰਾ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ <ref>International Engineering Consortium. ''Digital Subscriber Line 2001''. Intl. Engineering Consortium, 2001, p. 40.</ref> ਅਤੇ ਫਾਈਬਰ-ਆਪਟਿਕ ਨੈੱਟਵਰਕ। ਇੱਕ ਕੰਪਿਟਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਜਾਂ ਦੋ ਨੈਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਈ ''ਸਾਈਟ-ਟੂ-ਸਾਈਟ ਦੇ'' ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀਪੀਐਨ ''ਹੋਸਟ-ਟੂ-ਨੈੱਟਵਰਕ'' ਜਾਂ ''ਰਿਮੋਟ ਐਕਸੈਸ'' ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਸੈਟਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਰਿਮੋਟ-ਐਕਸੈਸ ਵੀਪੀਐਨ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਫਤਰ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇੰਟਰਨੇਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਈਟ ਟੂ-ਸਾਈਟ ਵੀਪੀਐਨ ਭੂਗੋਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਵਰਚੁਅਲ ਨੈਟਵਰਕ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵੀਪੀਐਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਨੈੱਟਵਰਕ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਆਈਪੀਵੀ 4 ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋ ਆਈਪੀਵੀ 6 ਨੈਟਵਰਕ ਤੋਂ ਦੋ ਸਮਾਨ ਨੈਟਵਰਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਲਈ ਵੀ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=http://lab.technet.microsoft.com/en-us/magazine/cc138002|title=IPv6 traffic over VPN connections|last=Technet Lab|archive-url=https://web.archive.org/web/20120615203602/http://lab.technet.microsoft.com/en-us/magazine/cc138002|archive-date=15 June 2012}}</ref> ਵੀਪੀਐਨ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: * ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਟਨਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ * ਟਨਲ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਪੁਆਇੰਟ ਦੀ ਸਥਿਤੀ * ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਟੋਪੋਲੋਜੀ ਦੀ ਕਿਸਮ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਈਟ-ਟੂ-ਸਾਈਟ ਜਾਂ ਨੈਟਵਰਕ-ਤੋਂ-ਨੈੱਟਵਰਕ * ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ * ਸਮਕਾਲੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ == ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੰਤਰ == ਵੀਪੀਐਨ ਕਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਮਨਾਮ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ , ਪਰ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਵੀਪੀਐਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਰੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਤੇ ਏਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਰਿਮੋਟ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵੀਪੀਐਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ਇਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: * ਗੁਪਤਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੇ ਨੈਟਵਰਕ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਪੈਕਟ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸੁੰਘਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ (ਨੈਟਵਰਕ ਸਨਾਈਫਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੀ ਪੈਕੇਟ ਜਾਂਚ), ਇੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਸਿਰਫ ਏਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਡੇਟਾ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ * ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ VPN ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ * ਸੰਚਾਰਿਤ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਦੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਸੁਨੇਹਾ ਇਕਸਾਰਤਾ. [[ਤਸਵੀਰ:IPSec_VPN-en.svg|thumb|300x300px|ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਪੀਸੈਕ ਟਨਲ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ ਪੜਾਅ। ]] ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: * ਇੰਟਰਨੈਟ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ (ਆਈਪੀਐਸਸੀ) ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟਾਸਕ ਫੋਰਸ (ਆਈਈਟੀਐਫ) ਦੁਆਰਾ ਆਈਪੀਵੀ 6 ਲਈ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਐਫਸੀ 6434 ਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਈਪੀਵੀ 6 ਦੇ ਸਾਰੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ-ਪਾਲਣਾ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Jankiewicz|first=E.|last2=Loughney|first2=J.|last3=Narten|first3=T.|date=2011-12|title=IPv6 Node Requirements|url=http://dx.doi.org/10.17487/rfc6434}}</ref> ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਅਧਾਰਤ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਆਈਪੀਵੀ 4 ਅਤੇ ਲੇਅਰ 2 ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ. ਇਸਦਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਉਪਲਬਧਤਾ, ਇਕਸਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤਤਾ. ਆਈਪੀਐਸ ਇਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਆਈਪੀਐਸ ਪੈਕੇਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਈ ਪੀ ਪੈਕੇਟ ਨੂੰ ਏਕੀਕਸਪੁਲੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਡੀ-ਏਕੈਪਸੁਲੇਸ਼ਨ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਅਸਲੀ ਆਈ ਪੀ ਪੈਕੇਟ ਨੂੰ ਡੀਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। * ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲੇਅਰ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ (ਐਸਐਸਐਲ / ਟੀਐਲਐਸ) ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਟਨਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਓਪਨਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਅਤੇ ਸਾਫਟ ਈਥਰ ਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ<ref>{{Cite journal|last=Kuroda|first=Toshikazu|date=2017-11|title=A combination of Raspberry Pi and SoftEther VPN for controlling research devices via the Internet|url=http://dx.doi.org/10.1002/jeab.289|journal=Journal of the Experimental Analysis of Behavior|volume=108|issue=3|pages=468–484|doi=10.1002/jeab.289|issn=0022-5002}}</ref>) ਜਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਕਰੇਤਾ ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਐੱਲ ਦੁਆਰਾ ਰਿਮੋਟ-ਐਕਸੈਸ ਵੀਪੀਐਨ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਇੱਕ ਐਸ ਐਸ ਐਲ ਵੀ ਪੀ ਐਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜੁੜ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਆਈਪਸਕ ਨੈਟਵਰਕ ਐਡਰੈੱਸ ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਫਾਇਰਵਾਲ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। * ਡਾਟਾਗ੍ਰਾਮ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲੇਅਰ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ (ਡੀਟੀਐਲਐਸ) - ਸਿਸਕੋ ਐਨੀਕਨੈਕਟ ਵੀਪੀਐਨ ਅਤੇ ਓਪਨ ਕਨੈਕਟ ਵੀਪੀਐਨ<ref>{{Cite journal|last=HomChaudhuri|first=S.|last2=Foschiano|first2=M.|date=2010-02|title=Cisco Systems' Private VLANs: Scalable Security in a Multi-Client Environment|url=http://dx.doi.org/10.17487/rfc5517}}</ref> ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਗਈ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਐੱਸ.ਐੱਸ. ਐੱਲ / ਟੀ.ਐੱਲ.ਐੱਸ ਵਿੱਚ ਟੀ.ਸੀ.ਪੀ. ਓਵਰ ਟਨਲਿੰਗ (ਟੀ.ਸੀ.ਪੀ. ਉੱਤੇ ਟੀ.ਸੀ.ਪੀ. ਨੂੰ ਟਨਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਅਧੂਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ)<ref>{{Cite journal|last=Chowdhury|first=Tanjia|last2=Alam|first2=Mohammad Jahangir|date=2019-08-10|title=Performance Evaluation of TCP Vegas over TCP Reno and TCP NewReno over TCP Reno|url=http://dx.doi.org/10.30630/joiv.3.3.270|journal=JOIV : International Journal on Informatics Visualization|volume=3|issue=3|doi=10.30630/joiv.3.3.270|issn=2549-9904}}</ref> * ਮਲਟੀ ਪਾਥ ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ. ਰੈਗੁਲਾ ਸਿਸਟਮਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਕੰਪਨੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ "ਐਮਪੀਵੀਪੀਐਨ" ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ.<ref>{{Cite web|url=http://dx.doi.org/10.1787/742420136210|title=Year-on-year growth rate of trademark applications at USPTO|website=dx.doi.org|access-date=2020-04-12}}</ref> * ਸਿਕਿਓਰ ਸ਼ੈੱਲ (ਐਸਐਸਐਚ) ਵੀਪੀਐਨ - ਓਪਨ ਐਸਐਸਐਚ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜਾਂ ਰਿਮੋਟ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਇੰਟਰ-ਨੈਟਵਰਕ ਲਿੰਕਾਂ ਲਈ ਵੀਪੀਐਨ ਟਨਲਿੰਗ (ਪੋਰਟ ਫਾਰਵਰਡਿੰਗ ਤੋਂ ਵੱਖ) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਓਪਨਐੱਸਐੱਸਐਚ ਸਰਵਰ ਸੀਮਿਤ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਸਮਾਨ ਸੁਰੰਗਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਵੀਪੀਐਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਖੁਦ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।<ref>{{Cite journal|last=Dodge|first=Catherine|last2=Irvine|first2=Cynthia|last3=Nguyen|first3=Thuy|date=2005-02-15|title=A Study of Initialization in Linux and OpenBSD|url=http://dx.doi.org/10.21236/ada435220|location=Fort Belvoir, VA}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Zelazo|first=Philip David|last2=Anderson|first2=Jacob E.|last3=Richler|first3=Jennifer|last4=Wallner-Allen|first4=Kathleen|last5=Beaumont|first5=Jennifer L.|last6=Weintraub|first6=Sandra|date=2013-08|title=II. NIH TOOLBOX COGNITION BATTERY (CB): MEASURING EXECUTIVE FUNCTION AND ATTENTION|url=http://dx.doi.org/10.1111/mono.12032|journal=Monographs of the Society for Research in Child Development|volume=78|issue=4|pages=16–33|doi=10.1111/mono.12032|issn=0037-976X}}</ref><ref>{{Cite web|url="SSH_VPN – Community Help Wiki". help.ubuntu.com.|title=|last=|first=|date=|website=|publisher=|access-date=}}</ref> === ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ === ਸੁਰੱਖਅਤ ਸੁਰੰਗਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਬਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ. ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਰਿਮੋਟ ਐਕਸੈਸ ਵੀਪੀਐਨ [[ਪਛਾਣ-ਸ਼ਬਦ|ਪਾਸਵਰਡ]], [[ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕ|ਬਾਇਓਮੈਟ੍ਰਿਕਸ]], ਟੂ-ਫੈਕਟਰ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਨੈਟਵਰਕ-ਤੋਂ-ਨੈੱਟਵਰਕ ਟਨਲਜ ਅਕਸਰ ਪਾਸਵਰਡ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਉਹ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੇ ਦਖਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੁਰੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁੰਜੀ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਦੇ ਹਨ. == ਰੂਟਿੰਗ == ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਇਕ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੌਇੰਟ [[ਨੈੱਟਵਰਕ ਟੌਪੌਲੌਜੀ|ਨੈਟਵਰਕ ਟੌਪੋਲੋਜੀ]] ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕ ਵੀਪੀਐਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਵੀਪੀਐਨ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੈਟਵਰਕ ਨੋਡਾਂ ਦੇ ਆਪਹੁਦਰੇ ਅਤੇ ਬਦਲਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਗੇ। ਪਰ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਊਟਰ ਸਥਾਪਨਾ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸੁਰੰਗ ਇੰਟਰਫੇਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਗ੍ਰਾਹਕ ਦੁਆਰਾ ਮਨਜੂਰ ਵੀ.ਪੀ.ਐਨ. ਅਕਸਰ ਰਵਾਇਤੀ ਰੂਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਰੰਗਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। === ਪ੍ਰਦਾਤਾ-ਪ੍ਰਬੰਧਤ ਵੀਪੀਐਨ ਬਿਲਡਿੰਗ-ਬਲੌਕਸ === [[ਤਸਵੀਰ:Site-to-Site_VPN_terminology-en.svg|thumb|300x300px| ਸਾਈਟ ਟੂ-ਸਾਈਟ ਵੀਪੀਐਨ ]] ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਦਾਤਾ-ਦੁਆਰਾ-ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਵੀਪੀਐਨ (ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ) ਲੇਅਰ 2 ਜਾਂ ਲੇਅਰ 3 ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਲਾਕ ਸਿਰਫ ਐੱਲ 2, ਐੱਲ 3 ਸਿਰਫ, ਜਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ. ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਲੇਬਲ ਸਵਿਚਿੰਗ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਐੱਲ 2-ਐੱਲ 3 ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।   <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5D;</sup> <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The material near this tag possibly contains original research. (June 2013)">ਅਸਲ ਖੋਜ?</span></nowiki>''</sup> ਆਰਐਫਸੀ 4026 ਨੇ ਐਲ 2 ਅਤੇ ਐਲ 3 ਵੀਪੀਐਨ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਰਐਫਸੀ 2547<ref>{{Cite journal|last=Rosen|first=E.|last2=Rekhter|first2=Y.|date=1999-03|title=BGP/MPLS VPNs|url=http://dx.doi.org/10.17487/rfc2547}}</ref> ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ. ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਬਾਰੇ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੇਵਿਸ, ਸਿਸਕੋ ਪ੍ਰੈਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref /> ; ਗਾਹਕ (ਸੀ) ਉਪਕਰਣ ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਕਿ ਗਾਹਕ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜੁੜਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੀ ਡਿਵਾਈਸਿਸ ਵੀਪੀਐਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ; ਗਾਹਕ ਐਜ ਡਿਵਾਈਸ (ਸੀ.ਈ.) ਗਾਹਕ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇਕ ਡਿਵਾਈਸ ਜੋ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਬਿੰਦੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਂਫਿਗਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ; ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਵਾਲਾ ਕਿਨਾਰਾ ਯੰਤਰ (ਪੀਈ) ਇੱਕ ਡਿਵਾਈਸ, ਜਾਂ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ, ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਜੋ ਕਿ ਸੀਈ ਡਿਵਾਈਸਿਸ ਦੁਆਰਾ ਗਾਹਕ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗਾਹਕ ਸਾਈਟ ਦੇ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀਈ ਵੀਪੀਐਨਜ਼ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਨ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ; ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਉਪਕਰਣ (ਪੀ) ਇੱਕ ਉਪਕਰਣ ਜੋ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੇ ਕੋਰ ਨੈਟਵਰਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਹਕ ਦੇ ਅੰਤ ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਇੰਟਰਫੇਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹ, ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਸੁਰੰਗਾਂ ਲਈ ਰਾਊਟਿੰਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਖ ਵੱਖ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੀ ਡਿਵਾਈਸ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੀਪੀਐਨ-ਜਾਣੂ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਇਸਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਇਸਦੇ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਸਕੇਲ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣ ਲਈ, ਮਲਟੀਪਲ ਪੀਈਜ਼ ਲਈ ਏਕੀਕਰਣ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ. ਪੀ-ਟੂ-ਪੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ, ਅਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਚ-ਸਮਰੱਥਾ ਆਪਟੀਕਲ ਲਿੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। == ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀ.ਪੀ.ਵੀ.ਪੀ.ਐਨ. ਸੇਵਾਵਾਂ == === ਓ.ਐੱਸ.ਆਈ. ਪਰਤ 2 ਸੇਵਾਵਾਂ === ; ਵਰਚੁਅਲ ਲੈਨ ਵਰਚੁਅਲ ਲੈਨ (ਵੀ.ਐਲ.ਐਨ.) ਇੱਕ ਲੇਅਰ 2 ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਆਈਈਈਈ 802.1 ਕਿਊ ਟਰੰਕਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਕਈ [[ਮੁਕਾਮੀ ਇਲਾਕਾ ਜਾਲ|ਲੋਕਲ ਏਰੀਆ ਨੈਟਵਰਕ]] ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੇ ਤਾਲਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੀ ਹੈ. ਹੋਰ ਟਰੰਕਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਰਤੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰ-ਸਵਿਚ ਲਿੰਕ (ਆਈਐਸਐਲ), ਆਈ.ਈ.ਈ.ਈ. 802.10 (ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਪਰ ਇੱਕ ਸਬਸੈੱਟ ਟਰੰਕਿੰਗ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ), ਅਤੇ ਏਟੀਐਮ ਲੈਨ ਇਮੂਲੇਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ; ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਐੱਲ.ਏ.ਐਨ. ਸੇਵਾ ਵੀਪੀਐਲਐਸ 2 ਲੇਅਰ ਪੀ.ਪੀ.ਵੀ.ਪੀ.ਐਨ. ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਲੈਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ, ਇੱਕ ਵੀਪੀਐਲਐਸ ਇੱਕ ਪੈਕੇਟ-ਸਵਿਚਡ, ਜਾਂ ਆਪਟੀਕਲ, ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਕੋਰ, ਇੱਕ ਉਪਭੋਗਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਕੋਰ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਿਮੋਟ ਲੈਨ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ LAN ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਲੈਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਣਾ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। <ref>{{Citation|url=http://openvpn.net/index.php/access-server/howto-openvpn-as/214-how-to-setup-layer-2-ethernet-bridging.html|title=Ethernet Bridging (OpenVPN)}}</ref> ; ; ਆਈਪੀ ਸੁਰੰਗ ਉੱਤੇ ਈਥਰਨੈੱਟ ਇਥੇਰ ਆਈ.ਪੀ. <ref>{{Cite web|url=http://tools.ietf.org/search/rfc3378|title=EtherIP: Tunneling Ethernet Frames in IP Datagrams|last=Hollenbeck|first=Scott|last2=Housley|first2=Russell|publisher=}}</ref> ਆਈਪੀ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨਿਰਧਾਰਨ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਈਥਰਨੈੱਟ ਹੈ. ਈਥਰਿਪ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਪੈਕੇਟ ਐਨਕੇਪਸਲੇਸ਼ਨ ਵਿਧੀ ਹੈ. ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਗੁਪਤਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ. ਈਥਰਿਪ ਨੂੰ ਫ੍ਰੀ ਬੀ ਐਸ ਡੀ ਨੈਟਵਰਕ ਸਟੈਕ <ref>Glyn M Burton: [https://securethoughts.com/9-rfc-3378-etherip-with-freebsd/ RFC 3378 EtherIP with FreeBSD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180323030903/https://securethoughts.com/9-rfc-3378-etherip-with-freebsd/ |date=2018-03-23 }}, 03 February 2011</ref> ਅਤੇ ਸਾਫਟਏਥਰ ਵੀਪੀਐਨ <ref name="net-security.org">net-security.org news: [http://www.net-security.org/secworld.php?id=16171 Multi-protocol SoftEther VPN becomes open source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150921233639/http://www.net-security.org/secworld.php?id=16171 |date=2015-09-21 }}, January 2014</ref> ਸਰਵਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ; ਆਈ ਪੀ- ਸਿਰਫ LAN- ਵਰਗੀ ਸੇਵਾ (ਆਈਪੀਐਲਐਸ) ਵੀਪੀਐਲਐਸ ਦਾ ਇੱਕ ਸਬਸੈੱਟ, ਸੀਈ ਉਪਕਰਣਾਂ ਵਿੱਚ 3 ਲੇਅਰ ਸਮਰੱਥਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਆਈਪੀਐਲਐਸ ਫਰੇਮ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪੈਕੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਈਪੀਵੀ 4 ਜਾਂ ਆਈਪੀਵੀ 6 ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। === ਓਐੱਸਆਈ ਲੇਅਰ 3 ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ === ਇਹ ਭਾਗ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਲਈ ਮੁੱਖ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਜਿੱਥੇ ਪੀਈ ਇਕੋ ਰਾਊਟਿੰਗ ਦੇ ਉਦਾਹਰਣ ਵਿਚ ਡੁਪਲਿਕੇਟ ਪਤੇ, ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ, ਵਰਚੁਅਲ ਰਾਊਟਰ , ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੀਈ ਇਕ ਵੀਪੀਐਨ ਲਈ ਇਕ ਵਰਚੁਅਲ ਰਾਊਟਰ ਉਦਾਹਰਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਗ੍ਰਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਪਤੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਈਪੀਵੀ 4 ਨਿੱਜੀ ਪਤਾ ਸਪੇਸ. ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਮਲਟੀਪਲ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨਜ਼ ਵਿੱਚ ਓਵਰਲੈਪਿੰਗ ਪਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ; ਵਰਚੁਅਲ ਰਾਊਟਰ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਵਰਚੁਅਲ ਰਾਊਟਰ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ, <ref>{{IETF RFC|2917}}, ''A Core MPLS IP VPN Architecture'' </ref> <ref>{{IETF RFC|2918}}, E. Chen (September 2000)</ref> ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਜੀਪੀ / ਐਮਪੀਐਲਐਸ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ, ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਰੂਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੀਜੀਪੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਤਰਕ ਨਾਲ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਟਿੰਗ ਡੋਮੇਨਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰਕੇ, ਵੀ.ਪੀ.ਐਨ. ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਾਹਕ ਪਤੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਐਮਪੀਐਲਐਸ ਸੁਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਖਰੇ ਪੀਪੀਵੀਪੀਐਨ ਆਪਣੇ ਲੇਬਲ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਰਸਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। === ਇਕਾਈ ਰਹਿਤ ਸੁਰੰਗਾਂ === ਕੁਝ ਵਰਚੁਅਲ ਨੈਟਵਰਕ ਡਾਟਾ ਦੀ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦੇ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੀਪੀਐਨ ਅਕਸਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਣ-ਇਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਓਵਰਲੇਅ ਨੈਟਵਰਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਬੈਠਦਾ। <ref>{{Cite journal|last=Yang|first=Yanyan|date=2006|title=IPsec/VPN security policy correctness and assurance|journal=Journal of High Speed Networks|volume=15|pages=275–289|citeseerx=10.1.1.94.8561}}</ref> ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਜੇਨੇਰਿਕ ਰੂਟਿੰਗ ਇਨਕੈਪਸੁਲੇਸ਼ਨ (ਜੀਆਰਈ) ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਹੋਸਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਇੱਕ ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ ਹੈ ਪਰ ਨਾ ਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=https://securethoughts.com/overview-provider-provisioned-virtual-private-networks-ppvpn/|title=Overview of Provider Provisioned Virtual Private Networks (PPVPN)|publisher=Secure Thoughts|access-date=29 August 2016|archive-date=16 ਸਤੰਬਰ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916204432/https://securethoughts.com/overview-provider-provisioned-virtual-private-networks-ppvpn/|url-status=dead}}</ref> ਨੇਟਿਵ ਪਲੇਨਟੈਕਸਟ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵਿਚ 2 ਲੇਅਰ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਈਪਸੈਕ ਅਤੇ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੁਆਇੰਟ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ (ਪੀਪੀਟੀਪੀ) ਜਾਂ ਮਾਈਕਰੋਸੋਫਟ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੁਆਇੰਟ ਐਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ (ਐਮਪੀਪੀਈ) ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। == ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸਪੁਰਦਗੀ ਨੈਟਵਰਕ == ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਵੀਪੀਐਨ ਕ੍ਰਿਪੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੁਰੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਹ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਕੋ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੇ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3Dn9KlIVM_EC|title=Internetworking Technologies Handbook|last=Cisco Systems, Inc.|publisher=Cisco Press|year=2004|isbn=9781587051197|edition=4|series=Networking Technology Series|page=233|quote=<nowiki>[...] VPNs using dedicated circuits, such as Frame Relay [...] are sometimes called </nowiki>''trusted VPN''s, because customers trust that the network facilities operated by the service providers will not be compromised.|access-date=2013-02-15}} </ref> * ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਲੇਬਲ ਸਵਿਚਿੰਗ (ਐਮਪੀਐਲਐਸ) ਅਕਸਰ ਵੀਪੀਐਨ ਨੂੰ ਓਵਰਲੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਡਿਲਿਵਰੀ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ ਕੁਆਲਟੀ-ਆਫ-ਸਰਵਿਸ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਨਾਲ। * ਐਲ 2 ਟੀ ਪੀ <ref>[http://www.ietf.org/rfc/rfc2661.txt Layer Two Tunneling Protocol "L2TP"], {{IETF RFC|2661}}, W. Townsley ''et al.'', August 1999</ref> ਜੋ ਇਕ ਮਿਆਰ-ਅਧਾਰਤ ਤਬਦੀਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ, ਦੋ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੇ ਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਲਈ: ਸਿਸਕੋ ਦਾ ਲੇਅਰ 2 ਫਾਰਵਰਡਿੰਗ (ਐਲ <ref>[http://www.ietf.org/rfc/rfc2341.txt IP Based Virtual Private Networks], {{IETF RFC|2341}}, A. Valencia ''et al.'', May 1998</ref> ਐਫ) <ref>[http://www.ietf.org/rfc/rfc2341.txt IP Based Virtual Private Networks], {{IETF RFC|2341}}, A. Valencia ''et al.'', May 1998</ref> ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫਟ ਦਾ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੁਆਇੰਟ ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ (ਪੀਪੀਟੀਪੀ) ਹੈ। <ref>[http://www.ietf.org/rfc/rfc2637.txt Point-to-Point Tunneling Protocol (PPTP)], {{IETF RFC|2637}}, K. Hamzeh ''et al.'', July 1999</ref> == ਤੈਨਾਤੀ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ == === ਮੋਬਾਈਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵੀਪੀਐਨ === ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਮੋਬਾਈਲ ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪੀ ਐਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਮ ਪੁਆਇੰਟ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਆਈ ਪੀ ਐਡਰੈੱਸ ਲਈ ਸਥਿਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਬਲਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੈਟਵਰਕਸ ਜਿਵੇਂ ਸੈਲੂਲਰ ਕੈਰੀਅਰਾਂ ਤੋਂ ਡਾਟਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਜਾਂ ਕਈਂ [[ਵਾਈ-ਫ਼ਾਈ|ਵਾਈ-ਫਾਈ]] ਐਕਸੈਸ ਪੁਆਇੰਟਸ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀਪੀਐਨ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣਾ। <ref name="Phifer">Phifer, Lisa. [http://searchmobilecomputing.techtarget.com/tip/0,289483,sid40_gci1210989_mem1,00.html "Mobile VPN: Closing the Gap"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200706084816/https://searchmobilecomputing.techtarget.com/tip/Mobile-VPN-Closing-the-gap |date=2020-07-06 }} {{Cite web |url=https://searchmobilecomputing.techtarget.com/tip/Mobile-VPN-Closing-the-gap |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2025-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200706084816/https://searchmobilecomputing.techtarget.com/tip/Mobile-VPN-Closing-the-gap |archive-date=2020-07-06 |url-status=bot: unknown}}, ''SearchMobileComputing.com'', July 16, 2006.</ref> ਮੋਬਾਈਲ ਵੀਪੀਐਨ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਥੇ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਡਿਸਪੈਚ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਡੇਟਾਬੇਸ, <ref>Willett, Andy. [http://www.officer.com/print/Law-Enforcement-Technology/Solving-the-Computing-Challenges-of-Mobile-Officers/1$30992 "Solving the Computing Challenges of Mobile Officers"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412161947/https://www.officer.com/print/Law-Enforcement-Technology/Solving-the-Computing-Challenges-of-Mobile-Officers/1$30992 |date=2020-04-12 }}, ''www.officer.com'', May, 2006.</ref> ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫੀਲਡ ਸਰਵਿਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਅਤੇ ਹੈਲਥਕੇਅਰ। <ref name="Cheng">Cheng, Roger. [https://www.wsj.com/articles/SB119717610996418467 "Lost Connections"], ''The Wall Street Journal'', December 11, 2007. </ref>  . === ਰਾਊਟਰ 'ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ === ਵੀਪੀਐਨ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਈਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕ੍ਰਿਪਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਵਾਧੂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਡਾਟਾ ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਏਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਲਈ ਰਾPਟਰਾਂ ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਕੁਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਲਗਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=http://computer.howstuffworks.com/vpn7.htm|title=Encryption and Security Protocols in a VPN|access-date=2015-09-23}}</ref> ਘਰੇਲੂ ਉਪਯੋਗਕਰਤਾ ਸਮਾਰਟ ਟੀਵੀ ਜਾਂ ਗੇਮਿੰਗ ਕੋਂਨਸੋਲ ਵਰਗੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਰਾਊਟਰਾਂ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਸੀ ਵੀਪੀਐਨ ਕਲਾਇੰਟ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਹਨ. ਸਹਿਯੋਗੀ ਉਪਕਰਣ ਉਹਨਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਵੀਪੀਐਨ ਕਲਾਇੰਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। <ref name="draytek">{{Cite web|url=http://www.draytek.co.uk/information/our-technology/vpn-overview|title=VPN|last=|date=|website=Draytek|access-date=19 October 2016}}</ref> ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਾਊਟਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਿਲਟ-ਇਨ ਵੀਪੀਐਨ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਊਟਰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਓਪਨ-ਸੋਰਸ ਫਰਮਵੇਅਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡੀਡੀ-ਡਬਲਯੂਆਰਟੀ ਅਤੇ ਓਪਨਡਬਲਯੂਆਰਟੀ ਵਾਧੂ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਿਵੇਂ ਓਪਨ ਵੀਪੀਐਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ। ਇੱਕ ਰਾਊਟਰ ਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨੈਟਵਰਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਗਿਆਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੀਪੀਐਨ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਨਾਬਾਲਗ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਇੰਟਰਨੈਟ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ (ਆਈਐਸਪੀ) ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣਗੇ। <ref>{{Cite news|url=https://searchenterprisewan.techtarget.com/answer/How-can-incorrectly-configuring-VPN-clients-lead-to-a-security-breach|title=How can incorrectly configuring VPN clients lead to a security breach?|work=SearchEnterpriseWAN|access-date=2018-08-14|language=en-US|archive-date=2018-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814135249/https://searchenterprisewan.techtarget.com/answer/How-can-incorrectly-configuring-VPN-clients-lead-to-a-security-breach|url-status=dead}}</ref> == ਨੈੱਟਵਰਕਿੰਗ ਕਮੀਆਂ == ਰਵਾਇਤੀ ਵੀਪੀਐਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਮਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੁਆਇੰਟ-ਟੂ-ਪੌਇੰਟ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਡੋਮੇਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਇਸ ਲਈ, ਸੰਚਾਰ, ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਅਤੇ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ, ਜੋ ਕਿ ਪਰਤ 2 ਅਤੇ ਬਰਾਡਕਾਸਟ ਪੈਕਟਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨੈਟਵਰਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਨੈੱਟਬੀਆਈਓਐਸ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ, ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਏਰੀਆ ਨੈਟਵਰਕ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਥਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੀਪੀਐੱਨ ਤੇ ਪਰਿਵਰਤਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਰਚੁਅਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ LAN ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਲੇਅਰ 2 ਟਨਲਿੰਗ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। <ref>{{Cite web|url=https://hackercombat.com/virtual-private-network/|title=Virtual Private Networking: An Overview|date=November 18, 2019|access-date=ਅਕਤੂਬਰ 18, 2020|archive-date=ਜੂਨ 17, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220617083903/https://hackercombat.com/virtual-private-network/|url-status=dead}}</ref> == ਵਪਾਰਕ ਵੀਪੀਐਨਜ਼ == ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ "ਵੀਪੀਐਨਜ਼" ਵੀ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਸਥਾਨਕ ਨੈਟਵਰਕ' ਤੇ ਕਿਸੇ ਅਰਥਪੂਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾ "ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਨੈਟਵਰਕ" ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਵੀਪੀਐਨ ਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਕੀਤੀ ਗਈ (ਸੈਂਸਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਘੇਰੇ, ਗੁਮਨਾਮ, ਭੂ-ਅਨਬਲੌਕਿੰਗ) ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਇੰਟਰਨੈਟ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾਲ ਸੁਰੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹੀ "ਵੀਪੀਐੱਨ " ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ. ਇੱਕ ਦੂੱਜੇ ਨੂੰ. ਇਹ ਵੀਪੀਐਨ ਆਮ ਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਜਾਂ ਸੌਫਟੈਥਰ ਵੀਪੀਐਨ ਵਰਗੇ ਵਧੇਰੇ ਛਾਪੇ ਹੋਏ ਵੀਪੀਐਨ ਸਥਾਪਨਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸ਼ੈਡੋਸੋਕਸ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੌਕਸੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। <ref>{{Cite web|url=https://www.cnet.com/news/proxy-vs-vpn-if-its-built-into-your-browser-its-actually-not-a-true-vpn/|title=Proxy vs. VPN: If it's built into your browser, it might not be a true VPN|last=Hodge|first=Rae|website=CNET|language=en|access-date=21 January 2020}}</ref> ਵਪਾਰਕ ਵੀਪੀਐਨ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗੋਪਨੀਯਤਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ ਵਜੋਂ ਵੇਚੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਧੂ ਇਨਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਸਮਗਰੀ ਨੂੰ ਵੀਪੀਐਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ''ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ'' ਏਨਕ੍ਰਿਪਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਡਾਟਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੰਤਮ ਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨਤਕ ਵੀਪੀਐਨ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਦੀ ਸਾਈਟ) ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਵੀਪੀਐਨ ਸੁਰੰਗ ''ਰੈਪਰ'' ਆਪ ਅੰਤਰ-ਨੋਡ ਟ੍ਰਾਂਸਪੋਰਟ ਲਈ ਏਨਕ੍ਰਿਪਟਡ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ''ਸਿਰਫ'' ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵੀਪੀਐਨ ਉਹ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਡੇਟਾ ਪਾਥ ਦੇ ''ਦੋਵੇਂ'' ਸਿਰੇ ਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸੁਰੰਗ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਨਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਕਾਨੂੰਨੀਤਾ == ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੀਨ ਵਿਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਕੀਤੇ ਵੀਪੀਐਨ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮਹਾਨ ਫਾਇਰਵਾਲ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। (ਵੀਪੀਐਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਪਰੋਕਤ ਵਾਂਗ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਨੂੰ ਸੁਰੰਗਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।) <ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-vpns/businesses-consumers-uncertain-ahead-of-china-vpn-ban-idUSKBN1H612F|title=Businesses, consumers uncertain ahead of China VPN ban|work=Reuters|access-date=2018-04-03|language=en-US}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} 4bj3q1xyqd20cu2er9evppjfod73yxq ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ 0 131548 848784 848051 2026-09-30T15:26:47Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848784 wikitext text/x-wiki {{Cleanup infobox}}{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਵਿਗਿਆਨੀ|name=Stuart Hall|image=Hall Stuart.jpg|birth_name=Stuart Henry McPhail Hall|birth_date={{birth date|1932|2|3|df=y}}|death_date={{Death date and age|2014|2|10|1932|2|3|df=y}}|birth_place=[[Kingston, Jamaica|Kingston]], [[Colony of Jamaica]]|death_place=[[London]], [[England]]|field=[[Cultural Studies]], [[Sociology]]|resting_place=[[Highgate Cemetery]], London, England|work_institutions=[[University of Birmingham]]<br>[[Open University]]|alma_mater=[[Merton College, Oxford]]|known_for=Founder of ''[[New Left Review]]'', [[Articulation (sociology)|Articulation]], [[Encoding/decoding model of communication]], [[Reception theory]]|influences=[[Karl Marx]]{{•}} [[Antonio Gramsci]]{{•}} [[Raymond Williams]]{{•}} [[Richard Hoggart]]{{•}} [[Louis Althusser]]{{•}} [[Michel Foucault]]}} '''ਸਟੂਅਰਟ ਮੈਕਫਾਈਲ ਹਾਲ''' {{Post-nominals|country=GBR|FBA}} (3 ਫਰਵਰੀ 1932 - 10 ਫਰਵਰੀ 2014) ਇੱਕ [[ਜਮੈਕਾ|ਜਮੈਕਨ-]] ਜੰਮਪਲ [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼]] [[ਮਾਰਕਸਵਾਦ|ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ]] [[ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ|ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]], ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਤੇ [[ਐਕਟਿਵਿਜ਼ਮ|ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ]] । ਹਾਲ, ਰਿਚਰਡ ਹੌਗਗਾਰਟ ਅਤੇ [[ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ|ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ]], ਸੋਚ ਦੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬਾਨੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਜਾਂ ਬਰਮਿੰਘਮ ਸਕੂਲ ਆਫ ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। <ref>Procter, James (2004), ''Stuart Hall'', Routledge Critical Thinkers.</ref> 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿਚ ਹਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ''ਖੱਬੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦਾ'' ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ. ਹੌਗਗਾਰਟ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ, ਉਹ 1964 ਵਿਚ ਬਰਮਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਹਾਲ ਨੇ 1968 ਵਿਚ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਹੋਗਗਾਰਟ ਤੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ, 1972 ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ 1979 ਤਕ ਉਥੇ ਰਿਹਾ। <ref name="GuardianObit">Morley, David, and Bill Schwarz, [https://www.theguardian.com/politics/2014/feb/10/stuart-hall "Stuart Hall obituary: Influential cultural theorist, campaigner and founding editor of the New Left Review"], ''The Guardian'' (London), 10 February 2014.</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ, ਹਾਲ ਨੂੰ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ, ਅਤੇ [[ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕੋ|ਮਿਸ਼ੇਲ ਫੂਕਾਲਟ]] ਵਰਗੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਸਿਧਾਂਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਵੇਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। <ref>Schulman, Norman. [http://www.cjc-online.ca/index.php/journal/article/view/717/623 "Conditions of their Own Making: An Intellectual History of the Centre for Contemporary Cultural Studies at the University of Birmingham"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190611192225/https://www.cjc-online.ca/index.php/journal/article/view/717/623 |date=2019-06-11 }}, ''Canadian Journal of Communication'', Vol. 18, No. 1 (1993).</ref> ਹਾਲ ਨੇ 1979 ਵਿਚ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। <ref>Chen, Kuan-Hsing. "The Formation of a Diasporic Intellectual: An interview with Stuart Hall," collected in David Morley and Kuan-Hsing Chen (eds), ''Stuart Hall: Critical Dialogues in Cultural Studies'', New York: Routledge, 1996.</ref> ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੋਸ਼ਲੋਲੋਜੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ 1995-97 ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਹ 1997 ਵਿਚ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਇਮੇਰਿਟਸ ਸੀ ।ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ<ref>"Stuart Hall: Culture and Power", [http://www.radicalphilosophy.com/default.asp?channel_id=2190&editorial_id=10337 Interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090316061907/http://www.radicalphilosophy.com/default.asp?channel_id=2190&editorial_id=10337|date=16 March 2009}}, ''Radical Philosophy'', November/December 1998.</ref> ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਖਬਾਰ ''ਦਿ ਅਬਜ਼ਰਵਰ'' ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸਿਧਾਂਤਵਾਦੀ" ਕਿਹਾ। <ref name="Observer">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/society/2007/sep/23/communities.politicsphilosophyandsociety|title=Cultural hallmark|last=Adams|first=Tim|date=22 September 2007|publisher=The Observer|access-date=17 February 2014}}</ref> ਹਾਲ ਵੀ ਬਲੈਕ ਆਰਟਸ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ. ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੌਨ ਅਕੋਮਫਰਾਹ ਅਤੇ ਆਈਜ਼ੈਕ ਜੂਲੀਅਨ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। <ref>Julien, Isaac, [http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/memoriam-stuart-hall "In memoriam: Stuart Hall"], BFI, 12 February 2014.</ref> ਹਾਲ ਦਾ ਵਿਆਹ [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਦਨ|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਡਨ]] ਵਿਖੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੈਥਰੀਨ ਹਾਲ ਨਾਲ ਹੋਇਆ [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਲਜ ਲੰਦਨ|ਸੀ]], ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ। <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/feb/10/stuart-hall|title=Stuart Hall obituary|last=Morley|first=David|date=2014-02-10|work=[[The Guardian]]|access-date=2019-01-26|last2=Schwarz|first2=Bill}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ [[ਕਿੰਗਸਟਨ, ਜਮੈਕਾ]] ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਰੀਕੀ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼, ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਇੱਕ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਜਮੈਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। <ref name="Observer"/> ਉਸਨੇ ਜਮੈਕਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। <ref name="Farred p. 30">Farred, Grant, [https://www.jstor.org/stable/3819983 "You Can Go Home Again, You Just Can't Stay: Stuart Hall and the Caribbean Diaspora"], ''Research in African Literatures'', 27.4 (Winter 1996), 28–48 (p. 30).</ref> ਇਕ ਇੰਟਰਵਿ interview ਵਿਚ ਹਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕ "ਚਮਕਦਾਰ, ਹੌਸਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ" ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ "ਬਹੁਤ ਹੀ 'ਕਲਾਸੀਕਲ' ਸਿੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਰ ਬਹੁਤ ਰਸਮੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ." ਹਮਦਰਦੀ ਭਰੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ " [[ਟੀ ਐਸ ਈਲੀਅਟ|ਟੀ ਐਸ ਐਲੀਅਟ]], [[ਜੇਮਜ਼ ਜੋਆਇਸ|ਜੇਮਜ਼ ਜੋਇਸ]], [[ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ|ਫ੍ਰਾਇਡ]], [[ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਮਾਰਕਸ]], [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਲੈਨਿਨ|ਲੈਨਿਨ]] ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਕਵਿਤਾ" ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ " ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਾਹਿਤ "। <ref>Kuan-Hsing, 1996, pp. 486–487.</ref> ਹਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਰੰਗਮੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਹਿਰੀ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਅਾ।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3819983 Farred] 1996, pp. 33–34.</ref> <ref name="Imperium">Lewis, Tanya, [https://web.archive.org/web/20041023214537/http://www.imperiumjournal.com/0pages/40002.html "Stuart Hall and the Formation of British Cultural Studies: A Diasporic Perspective"], ''Imperium'', 4 (2004).</ref> 1951 ਵਿਚ ਹਾਲ ਨੇ [[ਆਕਸਫ਼ੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਆਕਸਫੋਰਡ]] ਵਿਖੇ ਮਾਰਟਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਰੋਡਜ਼ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਐਮ.ਏ. ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, <ref name="MCreg">{{Cite book|title=Merton College Register 1900-1964|date=1964|publisher=Basil Blackwell|editor-last=Levens|editor-first=R. G. C.|location=Oxford|page=424}}</ref> <ref name="Bomb">[[Caryl Phillips|Phillips, Caryl]], [http://bombsite.com/issues/58/articles/2030 "Stuart Hall"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111106120825/http://bombsite.com/issues/58/articles/2030|date=2011-11-06}}, ''BOMB'', 58 (Winter 1997).</ref> ਵਿੰਡਰਸ਼ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪਰਵਾਸ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ. ਉਸਨੇ ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੀਐਚ.ਡੀ. [[ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਜ਼|ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਜ਼ ਉੱਤੇ]] ਪਰੰਤੂ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ 1956 ਦੇ [[1956 ਦਾ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ|ਸੋਵੀਅਤ ਹਮਲੇ ਦੁਆਰਾ ਹੰਗਰੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ]] (ਜਿਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਮਿ Communਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਗ੍ਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ (ਸੀਪੀਬੀ) ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ) ਅਤੇ ਸੂਏਜ਼ ਸੰਕਟ ਨੇ 1957 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਾਂ 1958 <ref name="Farred p. 30"/> ਉਸਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੰਮਾਂ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਨ ਲਈ।।1957 ਵਿਚ, ਉਹ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਿਹੱਥੇਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ (ਸੀ.ਐਨ.ਡੀ.) ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਸੀ ਐਨ ਡੀ ਮਾਰਚ 'ਤੇ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। <ref>[[Marcus Williamson|Williamson, Marcus]], [https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-stuart-hall-sociologist-and-pioneer-in-the-field-of-cultural-studies-whose-work-explored-the-concept-of-britishness-9120126.html "Professor Stuart Hall: Sociologist and pioneer in the field of cultural studies whose work explored the concept of Britishness" (obituary)], ''[[The Independent]]'' (London), 11 February 2014.</ref> 1958 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ, ਹਾਲ ਨੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਕੂਲ <ref>[https://www.jstor.org/stable/3819983 Farred] 1996, p. 38.</ref> ਅਤੇ ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1964 ਵਿੱਚ ਕੈਥਰੀਨ ਹਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ ਉਸ ਦੇ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪਰਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਕਸਫੋਰਡ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ''ਯੂਨੀਵਰਸਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਮੀਖਿਆ'' 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਲ [[ਈ ਪੀ ਥਾਮਪਸਨ|ਈ ਪੀ ਥੌਮਸਨ]], [[ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ|ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਜ਼]] ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ''1915 ਵਿਚ ਨਿ Le'' ''ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਮੀਖਿਆ ਦੀ'' ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹਾਲ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੀਤਾ। <ref name="Farred p. 30"/> 1958 ਵਿਚ, ਉਸੇ ਸਮੂਹ ਨੇ, ਰਾਫੇਲ ਸੈਮੂਅਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਵਿੰਗਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੋਹੋ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਕੌਫੀ ਹਾ Houseਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। <ref>Berlin, Mike, [http://www.bishopsgate.org.uk/audios.aspx?vid=7563 Bishopsgate Institute Podcast: The Partisan Coffee House: Cultural Politics and the New Left] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113165856/http://www.bishopsgate.org.uk/audios.aspx?vid=7563 |date=2013-11-13 }}, 11 June 2009.</ref> ਹਾਲ ਨੇ 1961 <ref>Derbyshire, Jonathan, [http://www.newstatesman.com/politics/uk-politics/2012/08/stuart-hall-we-need-talk-about-englishness "Stuart Hall: 'We need to talk about Englishness'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201130180458/https://www.newstatesman.com/politics/uk-politics/2012/08/stuart-hall-we-need-talk-about-englishness |date=2020-11-30 }}, ''New Statesman'', 23 August 2012.</ref> ਜਾਂ 1962 ਵਿਚ ''ਨਿ Le ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਮੀਖਿਆ'' ਦਾ ਬੋਰਡ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।<ref name="Imperium"/> ਹਾਲ ਦਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਕੈਰੀਅਰ 1964 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫਿਲਮ ਇੰਸਟੀਚਿ (ਟ (ਬੀਐਫਆਈ) ਦੇ ਪੈਡੀ ਵੈਨਲ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਲੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, "ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਸ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ", ''ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਾ'' . <ref>Paterson, Richard, and Paul Gerhardt, [http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/stuart-hall-1932-2014 "Stuart Hall (1932-2014)"], BFI.</ref> ਸਿੱਧੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਰਿਚਰਡ ਹੌਗਗਾਰਟ ਨੇ ਹਾਲ ਨੂੰ ਬੁਰਮਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੌਗਗਾਰਟ ਦੇ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ। <ref name="Imperium"/> 1968 ਵਿਚ ਹਾਲ ਸੈਂਟਰ ਦਾ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖ ਲਿਖੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਸੀਟੁਏਟਿੰਗ ਮਾਰਕਸ: ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਵਿਦਾਇਗੀ'' (1972) ਅਤੇ ''ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ odਕੋਡਿੰਗ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਿਸਕੌਸਰ'' (1973) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ''ਪੋਲੀਸਿੰਗ ਦਿ ਕਰਿਸਿਸ'' (1978) ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ''ਰੈਜ਼ਿਸਟੈਂਟਸ ਥਰੂ ਰੀਤੁਅਲਜ਼'' (1975) ਦਾ ''ਸੰਪਾਦਨ ਕੀਤਾ'' । ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਅੱਗੇ ਥੈਚਰ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ 1979 ਵਿਚ, ਹਾਲ ਅਤੇ ਮੈਗੀ steed ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ''ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਧੇ ਦੀ ਨਸਲਵਾਦ ਮੰਮੀ, ਇੱਕ, ਹੈ ਨਾ'' ਓਪਨ ਡੋਰ ਮੀਡੀਆ (CARM) ਵਿਚ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਨਸਲਵਾਦ, ਜੋ ਕਿ ਨਸਲੀ ਸਟੇਰੀਓਟਾਈਪਸ ਅਤੇ ਇਮੀਗ੍ਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਵੱਈਏ ਖ਼ਤਮ ਨੇ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wGgCDgAAQBAJ&pg=PT94|title=Racism and Media|last=Titley|first=Gavan|date=27 May 2019|publisher=SAGE|isbn=978-1-5264-2209-5|page=94|language=en|access-date=12 November 2020}}</ref> ਉਸ ਸਾਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (ਓਯੂ) ਵਿਚ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਾਲ ਨੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿਚ ''ਦ ਹਾਰਡ ਰੋਡ ਟੂ ਨਵੀਨੀਕਰਣ'' (1988), ''ਫੌਰਮੇਸ਼ਨਜ਼ ਆਫ ਮਾਡਰਨਟੀ'' (1992), ''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ'' (1996) ਅਤੇ ''ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ'' (1997). 1970 ਅਤੇ 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਹਾਲ ''[[ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਟੂਡੇ|ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਟੂਡੇ]]'' ਰਸਾਲੇ ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; <ref>Callinicos, Alex, "The politics of ''Marxism Today''", ''International Socialism'', 29 (1985).</ref> 1995 ਵਿੱਚ, ਉਹ ''ਸਾਉਂਡਿੰਗਜ਼: ਏ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ'' ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ। <ref>{{Cite web|url=http://www.lwbooks.co.uk/journals/soundings/issue/1.html|title=''Soundings''|publisher=Lwbooks.co.uk|access-date=17 February 2014|archive-date=18 ਸਤੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918195500/https://www.lwbooks.co.uk/journals/soundings/issue/1.html|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨਾਂ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ' ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ 1983 ਵਿਚ ਅਰਬਨ-ਚੈਂਪੀਅਨ ਵਿਖੇ ਇਲੀਨੋਇਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਲੜੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਅਦ 2016 ਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ 1983: ਏ ਸਿਧਾਂਤਕ ਇਤਿਹਾਸ'' (ਜੈਨੀਫ਼ਰ ਸਲੈਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ) ਲਾਰੈਂਸ ਗਰੋਸਬਰਗ )।<ref>Hsu, Hua (17 July 2017), [https://www.newyorker.com/books/page-turner/stuart-hall-and-the-rise-of-cultural-studies "Stuart Hall and the Rise of Cultural Studies"], ''[[The New Yorker]]''.</ref> ਹਾਲ ਆਈਨੀਵਾ ( ਇੰਸਟੀਚਿ of ਟ ਆਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਟਸ) ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਸੰਸਥਾ ਆਟੋਗ੍ਰਾਫ ਏਬੀਪੀ (ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਬਲੈਕ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਾਂ) ਦੀ ਬਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।<ref>Loudis, Jessica (27 September 2017), [https://newrepublic.com/article/145042/need-stuart-halls-imaginative-left "Why We Need Stuart Hall’s Imaginative Left"], ''[[The New Republic]]''.</ref> ਹਾਲ 1997 ਵਿਚ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ 2005 ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਕੈਡਮੀ (ਐਫ.ਬੀ.ਏ.) ਦੇ ਫੈਲੋ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ 2008 ਵਿਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਕਲਚਰਲ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦਾ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਮਾਰਗ੍ਰਿਏਟ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੇ 82 ਵੇਂ ਜਨਮਦਿਨ ਦੇ ਇੱਕ ਹਫਤੇ ਬਾਅਦ, ਕਿਡਨੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 10 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ. ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤਕ, ਉਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ "ਬਹੁਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਗੌਡਫਾਦਰ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।<ref>{{Cite news|url=http://www.voice-online.co.uk/article/jamaican-cultural-theorist-stuart-hall-dies-aged-82|title=Jamaican cultural theorist Stuart Hall dies, aged 82|last=Hudson|first=Rykesha|date=10 February 2014|work=The Voice|access-date=10 February 2014|archive-date=14 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214120941/http://www.voice-online.co.uk/article/jamaican-cultural-theorist-stuart-hall-dies-aged-82|dead-url=yes}}</ref> <ref name="GuardianObit"/> <ref name="Telegraphobit">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/10629087/Stuart-Hall-obituary.html|title=Stuart Hall obituary|date=10 February 2014|work=The Daily Telegraph|location=London}}</ref> <ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/education/2014/feb/10/stuart-hall-cultural-legacy-britain-godfather-multiculturalism|title='Godfather of multiculturalism' Stuart Hall dies aged 82|last=Butler|first=Patrick|date=10 February 2014|work=The Guardian|location=London}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਯਾਦਗਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ''ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਅਜਨਬੀ: ਏ ਲਾਈਫ ਬਿਟਿਨ ਟੂ ਆਈਲੈਂਡਜ਼'' ( ਬਿਲ ਸਵਾਰਜ਼ ਦੇ ਸਹਿ ਸਹਿ ਲੇਖਕ), ਨੂੰ ਮਰੇ - ਮਰੇ 2017 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਵਿਚਾਰ == ਹਾਲ ਦਾ ਕੰਮ [[ਆਂਤੋਨੀਓ ਗਰਾਮਸ਼ੀ|ਗ੍ਰੈਮਸਕੀਅਨ ਤੋਂ]] ਬਾਅਦ ਦਾ ਰੁਖ [[ਆਂਤੋਨੀਓ ਗਰਾਮਸ਼ੀ|ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ]], ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ. ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ [[ਸੱਤਾ (ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ)|ਸ਼ਕਤੀ]], [[ਅਦਾਰਾ|ਸੰਸਥਾਵਾਂ]] ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ / ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ frameworkਾਂਚੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ''ਉਤਪਾਦਕ'' ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ''ਉਪਭੋਗਤਾ'' ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।।(ਗ੍ਰੈੱਸਸੀਅਨ ਥਿ inਰੀ ਵਿਚ ਹਕੂਮਤ, "ਸਹਿਮਤੀ" ਅਤੇ "ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ" ਦੇ ਸਮਾਜਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।।) ਹਾਲ ਲਈ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇਕ "ਸਮਾਜਿਕ ਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਦਖਲ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਸਥਾਪਤ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਤ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ" ਹੁੰਦੇ ਹ। <ref>Procter 2004, p. 2.</ref> ਹਾਲ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਥਿ .ਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਿਮਾਇਤੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹਾਲ ਦੇ ਐਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਦੀ ਥਿoryਰੀ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ। ਟੈਕਸਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੀ ਇਹ ਪਹੁੰਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਤੇ ਕੇਂਦਰਤ ਹੈ।ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰੋਤੇ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ — ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ। ਹਾਲ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ 'ਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਅਕਸਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.।ਨੈਤਿਕ ਘਬਰਾਹਟ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁੱਟਣਾ) ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ" ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਲਈ ਜਨਤਕ ਸਮਰਥਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਝੂਠੀ ਜ਼ੁਰਮ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੀਡੀਆ “ਖ਼ਬਰਾਂ ਦਾ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਰਮਾਣ” ਵਿਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। <ref>Hall et al. 1978. ''Policing the Crisis: Mugging, the State and Law and Order''.</ref> ਆਪਣੇ ਲੇਖ "ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ: ਚਿੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬੰਦੋਬਸਤ" ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਹਾਲ ਇਕ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਦਿੱਖ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਹਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਲ਼ੀ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸੀਮਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੁਰਾਲੇਖ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾਤਮਕ ਜਾਂਚ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸਬੂਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨਮੋਲ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਿੱਤਰ ਅਕਸਰ ਦੂਜੀਆਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਖਤਰਨਾਕ ਹੈ।ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ, ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਕਿਸ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਕਿਸ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਏਜੰਡਾ ਕਿਵੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕੱ .ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ)।ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਿੱਤਰ ਜੋ ''ਤਸਵੀਰ ਪੋਸਟ'' ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ "ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਰੰਗ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ" ਬਲੈਕ ਮਾਈਗ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇਪਨ, ਨੂੰ " ''ਸਮੱਸਿਆ'' " ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ. <ref name="ReconstructionWork">Hall, Stuart. "Reconstruction Work: Images of Postwar Black Settlement", in James Procter (ed.), ''Writing Black Britain, 1948–98: An Interdisciplinary Anthology'', Manchester University Press, 2006, p. 92.</ref> ਉਹ "ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਕੇਂਦਰ", "ਮੁਖ ਮੁੱਦੇ" ਵਜੋਂ, "ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ" ਵਜੋਂ ਗਲਤ ਬਣਾਉਂਦ ਹਨ। ਹਾਲ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਤਕ ਫੈਲਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਸੀ ਪੀ ਜੀ ਬੀ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰਸਾਲਾ ''[[ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਟੂਡੇ|ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਟੂਡੇ]]'' ( ''ਐਮ ਟੀ'' ) ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀਵਾਦ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।।ਨੀਲ ਕਿਨੌਨਕ ਅਤੇ ਟੋਨੀ ਬਲੇਅਰ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲੇਬਰ ਪਾਰਟੀ ਉੱਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਵਚਨ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਨੇ ਨਵੀਂ ਲੇਬਰ ਨੂੰ "ਥੈਚਰਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ" ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। <ref name="Telegraphobit"/> === ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਮਾਡਲ === ਹਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਮੌਖਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ “ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਐਂਡ ingਕੋਡਿੰਗ ਇਨ ਦਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਿਸਕੌਸਰ ” (1973) ਸੀ, ਇਕ ਕਾਗਜ਼ ਜੋ ਉਸਨੇ [[ਯੂਰਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ|ਯੂਰੋਪ ਕੌਂਸਲ]] ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ “ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਇਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੈਂਗਵੇਜਿੰਗ ਆਫ਼ ਦਿ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੈਂਗਵੇਜ” ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਮਾਸ ਕਮਿ Communਨੀਕੇਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ। ਲੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ।ਇਹ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕੰਨਟੈਂਪਰੀ ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ [https://web.archive.org/web/20120118204217/http://www.lsa.umich.edu/comm/facultystaff/faculty/ci.scannellpaddy_ci.detail ਪੈਡੀ ਸਕੈਨਲ] ਦੱਸਦਾ ਹੈ: "ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਆਰਜ਼ੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ' ਅਧੂਰੇਪਨ 'ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ"। <ref name="Scannell p. 211">Scannell 2007, p. 211.</ref> 1974 ਵਿਚ ਪੇਪਰ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਰਸ ਅਤੇ [[ਵੈਨਿਸ|ਵੇਨਿਸ]] ਵਿਚ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ [[ਵੈਨਿਸ|ਸੀ]] । ਹਾਲ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ''ਸਭਿਆਚਾਰ, ਮੀਡੀਆ, ਭਾਸ਼ਾ'' ਵਿੱਚ “ਏਨਕੋਡਿੰਗ / ਡੀਕੋਡਿੰਗ” ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਮਾਡਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 1973 ਵਿਚ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਬਾਰੇ ਹਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ 1980 ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਾਂ ਅੰਤਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਦਾ ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸਦਾ 1973 ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਉਸਾਰਵਾਦ ਪ੍ਰਤੀ ਹਾਲ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋੜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਸਿਧਾਂਤਕ ਵਿਕਾਸਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕੰਨਟੈਂਪਰੀ ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਹਾਲ ਇਕ [[ਚਿਹਨ-ਵਿਗਿਆਨ|ਅਰਧਵਾਦੀ]] ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ|ਰੋਲੈਂਡ ਬਾਰਥਜ਼]] ਅਤੇ [[ਉਮਬੇਰਤੋ ਈਕੋ|ਅੰਬਰਟੋ ਈਕੋ]] ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ. <ref>Scannell 2007, p. 209.</ref> ਲੇਖ ਲੇਖ ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਸੰਦੇਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। <ref name="Procter 2004, p. 59-61">Procter 2004, pp. 59–61.</ref> "ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਵਿਚ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਤੇ structuresਾਂਚਿਆਂ ਦਾ 'ਇਕਾਈ' ਇਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਅਰਥਾਤ ਸੰਕੇਤ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਸੰਚਾਰ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਵਾਹਨ ਜਾਂ ਸੰਕੇਤ ਵਾਹਨ. ਕੋਡ, ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਸਿੰਟੈਗਾਮੈਟਿਕ ਚੇਨ ਦੇ ਅੰਦਰ । <ref>Hall, S. (1973). ''Encoding and Decoding in the Television Discourse''. Birmingham: Centre for Contemporary Cultural Studies, p. 1.</ref> ਹਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਭਾਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਵਰਤੋਂ, ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਅਰਥ-ਕੋਡ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ"। ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਏਨਕੋਡਿੰਗ / ਡੀਕੋਡਿੰਗ ਮਾਡਲ ਦੇ ਚਾਰ ਕੋਡ ਹਨ. ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਰੀਕਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ (ਭਾਵ ਹੇਗਮੋਨਿਕ) ਕੋਡ ਹੈ।ਇਹ ਉਹ ਕੋਡ ਹੈ ਜੋ ਐਨਕੋਡਰ ਡੀਕੋਡਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦਾ ਹੈ. "ਜਦੋਂ ਦਰਸ਼ਕ ਸੰਪੂਰਣ ਅਰਥ ਪੂਰੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ-ਕੋਡ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਕੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕੋਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ." ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਦਾ ਦੂਜਾ ਤਰੀਕਾ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੋਡ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੋਡ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ. "ਇਹ ਹੇਗਮੋਨਿਕ ਕੁਆਲਟੀ ਨੂੰ ਬਰੈਕਟ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕੋਡਿੰਗ ਨਾਲ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ rੰਗ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਜ਼ੁਅਲ ਕੁਆਲਿਟੀ, ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ੁਅਲ ਕੁਆਲਿਟੀ, 'ਪੇਸ਼ੇਵਰਵਾਦ' ਆਦਿ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ." <ref name="Hall 1973, p. 16">Hall 1973, p. 16.</ref> ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਦਾ ਤੀਜਾ ਤਰੀਕਾ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਕੋਡ ਹੈ।"ਇਹ ਮਹਤੱਵਪੂਰਨ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਹੇਗਮੋਨਿਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸੀਮਤ, ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ, ਇਹ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮੀਨੀ-ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਦੇ 'ਅਪਵਾਦਾਂ' ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। <ref>Hall 1973, p. 17.</ref> ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਦਾ ਚੌਥਾ ਤਰੀਕਾ ਵਿਰੋਧੀ ਕੋਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਲਟ ਕੋਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਦਰਸ਼ਕ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ contraryੰਗ ਨਾਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਡੀਕੋਡ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲ ਈ।"ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ 'ਪ੍ਰਭਾਵ' ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਿਤ ਹੈ), ਜਾਂ 'ਜ਼ਰੂਰਤ' ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ 'ਵਰਤੋਂ' ਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਥਕ ਭਾਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਥਪੂਰਨ deੰਗ ਨਾਲ ਕੋਡ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।" <ref>Hall 1973, p. 18.</ref> ਹਾਲ ਨੇ ਪੁੰਜ ਸੰਚਾਰ ਮਾੱਡਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ (i) ਭਾਵ ਸਿੱਧਾ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਜਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ; (ii) ਸੰਦੇਸ਼ ਕਦੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਅਤੇ (iii) ਸਰੋਤਿਆਂ ਦਾ ਅਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। <ref name="Procter 2004, p. 59-61">Procter 2004, pp. 59–61.</ref> ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਪਨਾਹ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਦਾ ਹਮਦਰਦੀ ਭਰਪੂਰ ਲੇਖਾ ਦੇਣਾ ਹੈ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਦਰਸ਼ਕ ਹਮਦਰਦੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਗੇ।ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਹੋਣ ਅਤੇ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ (ਟੀਵੀ ਦੇ ਸੰਖੇਪ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਸੰਕੇਤ) ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜੋ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਾੜ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ "ਅਸਫਲਤਾ" ਹੋਣ ਦੀ ਬਜਾਏ।ਹਾਲ ਬਹਿਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਸੰਚਾਰੀ ਵਟਾਂਦਰੇ ਵਿਚ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ" ਫਿੱਟ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ - ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਪਲ ("ਏਨਕੋਡਿੰਗ") ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਦੇ ਪਲ ("ਡੀਕੋਡਿੰਗ" ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ )। <ref name="Procter 2004, p. 59-61">Procter 2004, pp. 59–61.</ref> "ਏਨਕੋਡਿੰਗ / ਡੀਕੋਡਿੰਗ" ਵਿਚ, ਹਾਲ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੀਡੀਆ ਸੁਨੇਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਸੁਭਾਅ ਦੁਆਰਾ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤਕ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। " [[11 ਸਤੰਬਰ 2001 ਦੇ ਹਮਲੇ|9/11]] " ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਣ, ਸਟੇਜਿੰਗ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦੱਸਣ ਦੁਆਰਾ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ), ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਖਾਸ ਵਿਆਖਿਆ ਸਿਰਫ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ "ਆਮ ਸੂਝ" ਨੂੰ ਉੱਚਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। === ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ === 1996 ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੇਖ “ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ” ਵਿੱਚ, ਹਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ "ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸਮੂਹਕ 'ਇਕ ਸੱਚਾ ਸਵੈ' ਹੈ ... ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਵਾਦ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ." <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.rlwclarke.net/Theory/SourcesPrimary/HallCulturalIdentityandDiaspora.pdf|title=Cultural Identity and Diaspora|last=Hall|first=Stuart|access-date=2020-12-11|archive-date=2018-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024203436/http://www.rlwclarke.net/Theory/SourcesPrimary/HallCulturalIdentityandDiaspora.pdf|dead-url=yes}}</ref> ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ "ਸਥਿਰ, ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੰਦਰਭ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਫਰੇਮ" ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ. ਇਹ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੇ ਮੁੱins ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਸਾਂਝੇ ਸੱਚ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ, ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਫਰੀਕੀ ਅਤੀਤ ਨੂੰ ਸਿਰਫ "ਲੱਭਣਾ" ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ. ਹਾਲ ਹਾਲ ਕਿ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੇ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਉਪ-ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਹਾਲ ਦੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ "ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਦੇ, ਡੂੰਘੇ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ''ਅੰਤਰ'' ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਨੁਕਤੇ ਵੀ ਹਨ ਜੋ 'ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕੀ ਹਾਂ' ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਾਂ - ਕਿਉਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਨੇ ਦਖਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ - 'ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੀ ਹੈ. ਬਣੋ। <nowiki>''</nowiki> <ref name=":0"/> ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ "ਨਿਰੰਤਰ ਰੂਪਾਂਤਰਣ" ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ "ਇਤਿਹਾਸ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ 'ਖੇਡ' ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਲ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ "ਉਹ ਨਾਮ ਜੋ ਅਸੀਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸਦੀ ਅਸੀਂ ਸਥਿਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਤੀਤ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।" ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਡੂੰਘੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੇ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਨ ਦਿਖਾਇਅਾ।” ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ, ਹਾਲ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ "ਤੱਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਕ ''ਸਥਿਤੀ'' " ਹੈ। ==== ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ==== ਹਾਲ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵੱਖਰੇ "ਪ੍ਰਸਤਾਨਾਂ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।ਅਫਰੀਕੀ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕੀ. <ref name=":0"/> ਤੱਕ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ aime Césaire ਅਤੇ [[ਲੀਓਪੋਲਡ ਸੈਨਘੋਰ|ਲਿਓਪੋਲਡ Senghor]], ਉਹ ਤਿੰਨ presences ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: "ਮੌਜੂਦਗੀ Africaine", "ਮੌਜੂਦਗੀ Européenne", ਅਤੇ "ਮੌਜੂਦਗੀ Americaine" (230)। "ਪ੍ਰੇਜੈਂਸ ਅਫਰੀਕਾਨ" ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ "ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ" ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ "(230). ਹਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਮੌਜੂਦਗੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਦਬਾਏ ਗਏ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ, ਭਾਸ਼ਾ, ਧਰਮ, ਕਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਹੈ. ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਅਫਰੀਕਾ ਇਕ "ਕਲਪਿਤ ਕਮਿ communityਨਿਟੀ" ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਹਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਅਫਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਫਰੀਕਾ ਵੀ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ।ਦੂਜਾ, ਹਾਲ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਬਸਤੀਵਾਦ, ਨਸਲਵਾਦ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱ ofਣ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।"ਪ੍ਰੈਸਨੇਸ ਅਫਰੀਕਾਾਈਨ" ਤੋਂ ਉਲਟ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਅਚਾਨਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ. ਪਰ ਹਾਲ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਯੂਰਪੀਅਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਇਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ ਹ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਹਾਲ ਅਮਰੀਕੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ "ਧਰਤੀ, ਸਥਾਨ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਗਏ। ਇਹ ਹਾਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਜਿੱਥੇ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵਿਚਕਾਰ ਘਾਤਕ / ਘਾਤਕ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ", ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਜਿੱਥੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਉਜਾੜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ (234). ==== ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਪਛਾਣ ==== ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੈ, ਹਾਲ ਇਕ 'ਪਛਾਣ ਦੀ ਧਾਰਨਾ' ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਕਸਾਰਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ, ਅੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਅਤੇ ਦੁਆਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। <ref name=":0"/> ਹਾਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਾਲੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਭਿਆਸਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰਲਾਉਣ, ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਾਈਜ਼ਿੰਗ, ਅਤੇ "ਕ੍ਰੋਲਾਇਜਾਈਜ਼" ਕਰਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਕ-ਅਕਾਰ-ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਹਿਚਾਣ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣਾਂ ਦੀ ਇਕ ਗੁਣਾ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ==== ਅੰਤਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰ ==== ''ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ'', ਹਾਲ ਕਾਲੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਪਾਇਆ।ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵਿਚ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਏਕਤਾ ਕਿਵੇਂ ਕਾਲੇਪਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿਚ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਵਾਸਾਂ ਉੱਤੇ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਨੈਗਟਰੇਟ ਅਤੇ ਪੈਨ-ਅਫਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਰਗੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਹਾਲ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਵਿਚਲੇ ਡੂੰਘੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ "ਅੰਤਰ" ਨੂੰ ਵੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ. ਇਹ ਫਰਕ ਟ੍ਰਾਂਸੈਟਲਾੰਟਿਕ ਗੁਲਾਮ ਵਪਾਰ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।ਉਹ ਇਸ ਅੰਤਰ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਅਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹਾਂ", ਜਾਂ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦਾ ਅਸਲ ਸੁਭਾਅ.।ਅਜਿਹੀ ਪਛਾਣ ਦੀ ਦਵੰਦਤਾ, ਜੋ ਡੂੰਘੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਹਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦੀ ਹੈ: "ਫਿਰ, ਪਛਾਣ ਦੇ ਅੰਦਰ 'ਅੰਤਰ' ਦੇ ਇਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬਿਆਨਿਆ ਜਾਏ?" <ref name=":0"/> ਹਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ 'ਅੰਤਰ' ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ 'ਏ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸਾਡੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਆਮ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿਚ [[ਯਾਕ ਦੇਰੀਦਾ|ਜੈਕ ਡੈਰਿਡਾ]] ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼ਬਦ ਅੰਤਰ ਦੇ ਇਸ ਸੋਧ ਨਾਲ ਸਥਾਨਿਕ ਅਤੇ ਅਸਥਾਈ ਅੰਤਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਖਰੇਪਣ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਡਾਇਸਪੋਰਾ ਦੀ ਸੂਖਮਤਾ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ .ੁਕਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (ਅਧੂਰੇ) == === 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ === * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=March–April 1960|title=Crosland territory|url=http://newleftreview.org/I/2/stuart-hall-crosland-territory|journal=New Left Review|volume=I|issue=2|pages=2–4}} === 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ === * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1971). ''ਭਟਕਣਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ'' . ਬਰਮਿੰਘਮ: ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1971). "ਲਾਈਫ ਐਂਡ ਡੈਥ ਆਫ਼ ਪਿਕਚਰ ਪੋਸਟ", ''ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ'' ਰਿਵਿ., ਭਾਗ. 92, ਨਹੀਂ. 2201. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ; ਪੀ. ਵਾਲਟਨ (1972). ''ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਮਾਰਕਸ: ਮੁਲਾਂਕਣ ਅਤੇ ਵਿਦਾਇਗੀ'' . ਲੰਡਨ: ਮਨੁੱਖੀ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1972). "ਦਿ ਸੋਸ਼ਲ ਆਈ ਪਿਕਚਰ ਪੋਸਟ", ''ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰ'', ਨੰ. 2, ਪੀਪੀ.&nbsp;71-120. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1973). ''ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਏਨਕੋਡਿੰਗ ਅਤੇ ਡੀਕੋਡਿੰਗ'' . ਬਰਮਿੰਘਮ: ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1973). ''ਮਾਰਕਸ ਦੇ 1857 ਦੇ ਗ੍ਰੈਂਡਰੇਸਿਸ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਇੱਕ 'ਰੀਡਿੰਗ''' . ਬਰਮਿੰਘਮ: ਸਮਕਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਕੇਂਦਰ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1974). "ਮਾਰਕਸ ਦੇ onੰਗ ਤੇ ਨੋਟਸ: '1857 ਦੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ' ਦਾ 'ਰੀਡਿੰਗ', ''ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪਰਚੇ'', ਨੰ. 6, ਪੰਨਾ 132–171. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ; ਟੀ. ਜੈਫਰਸਨ (1976), ''ਵਿਪਰੀਤ ਵਿਧੀ ਦੁਆਰਾ, ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿੱਚ ਯੂਥ ਉਪ-ਸਭਿਆਚਾਰ'' . ਲੰਡਨ: ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨਸਕੇਡੇਮਿਕ. * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=1977|title=Journalism of the air under review|journal=Journalism Studies Review|volume=1|issue=1|pages=43–45}} * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ; ਸੀ. ਆਲੋਚਕ; ਟੀ. ਜੈਫਰਸਨ; ਜੇ ਕਲਾਰਕ; ਬੀ. ਰਾਬਰਟਸ (1978), ''ਪੋਲੀਸਿੰਗ ਕਰਾਈਸਿਸ: ਮੋਗਿੰਗ, ਸਟੇਟ ਐਂਡ ਲਾਅ ਐਂਡ ਆਰਡਰ'' . ਲੰਡਨ: ਮੈਕਮਿਲਨ. ਲੰਡਨ: ਮੈਕਮਿਲਨ ਪ੍ਰੈਸ. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-333-22061-7|0-333-22061-7]] (ਪੇਪਰਬੈਕ);  (ਹਾਰਡਬੈਕ). * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=January 1979|title=The great moving right show|url=http://www.amielandmelburn.org.uk/collections/mt/index_frame.htm|journal=[[Marxism Today]]|publisher=Amiel and Melburn Collections|pages=14–20}} === 1980 ਵਿਆਂ === * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1980). "ਇੰਕੋਡਿੰਗ / ਡੀਕੋਡਿੰਗ." ਇਨ: ਹਾਲ, ਡੀ. ਹੋਬਸਨ, ਏ. ਲੋਵ, ਅਤੇ ਪੀ. ਵਿਲਿਸ (ਐਡੀ). ''ਸਭਿਆਚਾਰ, ਮੀਡੀਆ, ਭਾਸ਼ਾ: ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਵਿਚ ਵਰਕਿੰਗ ਪੇਪਰਜ਼, 1972–79'' . ਲੰਡਨ: ਹਚਿੰਸਨ, ਪੀ.ਪੀ.&nbsp;128–138. * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=1980|title=Cultural Studies: two paradigms|url=https://archive.org/details/media-culture-society_1980-01_2_1/page/57|journal=[[Media, Culture and Society]]|volume=2|issue=1|pages=57–72|doi=10.1177/016344378000200106}} * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1980). "ਰੇਸ, ਕਲਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ." ਵਿੱਚ: ਯੂਨੈਸਕੋ (ਐਡ) ''ਸਮਾਜਿਕ ਸਿਧਾਂਤ: ਨਸਲ ਅਤੇ ਬਸਤੀਵਾਦ.'' ਪੈਰਿਸ: ਯੂਨੈਸਕੋ. ਪੀਪੀ.&nbsp;305–345. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1981). "ਮਸ਼ਹੂਰ onਾਂਚੇ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਨੋਟਿਸ". ਇਨ: ''ਪੀਪਲਜ਼ ਹਿਸਟਰੀ ਐਂਡ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਥਿ .ਰੀ'' . ਲੰਡਨ: ਰਸਤਾ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ; ਪੀ. ਸਕ੍ਰੈਟਨ (1981). "ਕਾਨੂੰਨ, ਕਲਾਸ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ". ਇਨ: ਐਮ. ਫਿਟਜ਼ਗਰਾਲਡ, ਜੀ. ਮੈਕਲੈਨਨ ਅਤੇ ਜੇ. ਪਾਵਸਨ (ਐਡੀ). ''ਕ੍ਰਾਈਮ ਐਂਡ ਸੁਸਾਇਟੀ'', ਲੰਡਨ: ਆਰ.ਕੇ.ਪੀ. * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (1988). ''ਨਵੀਨੀਕਰਣ ਲਈ ਹਾਰਡ ਰੋਡ: ਥੈਚਰਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਖੱਬੇਪੱਖੀ ਸੰਕਟ'' । ਲੰਡਨ: ਵਰਸੋ ਬੁਕਸ . * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=June 1986|title=Gramsci's relevance for the study of race and ethnicity|journal=[[Journal of Communication Inquiry]]|volume=10|issue=2|pages=5–27|doi=10.1177/019685998601000202}} * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=June 1986|title=The problem of ideology-Marxism without guarantees|journal=Journal of Communication Inquiry|volume=10|issue=2|pages=28–44|citeseerx=10.1.1.1033.1130|doi=10.1177/019685998601000203}} * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|last2=Jacques|first2=Martin|author-link2=Martin Jacques|date=July 1986|title=People aid: a new politics sweeps the land|url=http://www.amielandmelburn.org.uk/collections/mt/index_frame.htm|journal=Marxism Today|publisher=Amiel and Melburn Collections|pages=10–14}} === 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ === * {{Cite book|url=https://archive.org/details/modernityitsfutu0000unse|title=Modernity and its futures|last=Hall|first=Stuart|last2=Held|first2=David|last3=McGrew|first3=Anthony|publisher=Polity Press in association with the Open University|year=1992|isbn=9780745609669|location=Cambridge|author-link2=David Held|url-access=registration}} * {{Citation|last=Hall|first=Stuart|title=Modernity and its futures|url=https://archive.org/details/modernityitsfutu0000unse/page/274}} * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=Summer 1996|title=Who dares, fails|url=http://www.lwbooks.co.uk/journals/soundings/issue/3.html|journal=Soundings, Issue: Heroes and Heroines|publisher=[[Lawrence and Wishart]]|volume=3}} * {{Cite book|url=https://archive.org/details/representationcu0000unse|title=Representation: cultural representations and signifying practices|last=Hall|first=Stuart|publisher=Sage in association with the Open University|year=1997|isbn=9780761954323|location=London Thousand Oaks, California|url-access=registration}} * {{Citation|last=Hall|first=Stuart|title=Dangerous liaisons: gender, nation, and postcolonial perspectives}} * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=January–February 1997|title=Raphael Samuel: 1934-96|url=http://newleftreview.org/I/221/stuart-hall-raphael-samuel-1934-1996|journal=[[New Left Review]]|publisher=New Left Review|volume=I|issue=221|archive-url=https://web.archive.org/web/20181108224404/https://newleftreview.org/I/221/stuart-hall-raphael-samuel-1934-1996|archive-date=2018-11-08|access-date=2020-12-11|url-status=bot: unknown}} === 2000s === * {{Citation|last=Hall|first=Stuart|contribution=Foucault: Power, knowledge and discourse|title=Discourse Theory and Practice: a reader|pages=72–80|publisher=[[Sage Publications|Sage]] in association with the [[Open University (UK)|Open University]]|series=D843 Course: Discourse Analysis|location=London Thousand Oaks California|year=2001|isbn=9780761971566|postscript=.}} === 2010 === * {{Cite journal|last=Hall|first=Stuart|date=2011|title=The neo-liberal revolution|journal=Cultural Studies|volume=25|issue=6|pages=705–728|doi=10.1080/09502386.2011.619886}} * {{Cite book|title=Representation|last=Hall|first=Stuart|last2=Evans|first2=Jessica|last3=Nixon|first3=Sean|publisher=Sage in association with The Open University|year=2013|isbn=9781849205634|edition=2nd|location=London|orig-year=1997}}<bdi>{{Cite book|title=Representation|last=Hall|first=Stuart|last2=Evans|first2=Jessica|last3=Nixon|first3=Sean|publisher=Sage in association with The Open University|year=2013|isbn=9781849205634|edition=2nd|location=London|orig-year=1997}}</bdi> {{Cite book|title=Representation|last=Hall|first=Stuart|last2=Evans|first2=Jessica|last3=Nixon|first3=Sean|publisher=Sage in association with The Open University|year=2013|isbn=9781849205634|edition=2nd|location=London|orig-year=1997}} * ਹਾਲ, ਸਟੂਅਰਟ (2016). ''ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ 1983: ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਇਤਿਹਾਸ'' . ਸਲੈਕ, ਜੈਨੀਫਰ ਅਤੇ ਲਾਰੈਂਸ ਗ੍ਰਾਸਬਰਗ, ਐਡੀ. ਡਿkeਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0822362635|0822362635]] . * {{Cite book|title=Selected Political Writings: The Great Moving Right Show and other essays|last=Hall|first=Stuart|publisher=Lawrence & Wishart|year=2017|isbn=9781910448656|location=London}}<bdi>{{Cite book|title=Selected Political Writings: The Great Moving Right Show and other essays|last=Hall|first=Stuart|publisher=Lawrence & Wishart|year=2017|isbn=9781910448656|location=London}}</bdi> {{Cite book|title=Selected Political Writings: The Great Moving Right Show and other essays|last=Hall|first=Stuart|publisher=Lawrence & Wishart|year=2017|isbn=9781910448656|location=London}} * {{Cite book|title=Familiar Stranger: A Life Between Two Islands|url=https://archive.org/details/familiarstranger0000hall_s5k0|last=Hall|first=Stuart (with [[Bill Schwarz]])|publisher=Allen Lane; Durham: Duke University Press|year=2017|isbn=9780822363873|location=London}}<bdi>{{Cite book|title=Familiar Stranger: A Life Between Two Islands|url=https://archive.org/details/familiarstranger0000hall_s5k0|last=Hall|first=Stuart (with [[Bill Schwarz]])|publisher=Allen Lane; Durham: Duke University Press|year=2017|isbn=9780822363873|location=London}}</bdi> {{Cite book|title=Familiar Stranger: A Life Between Two Islands|url=https://archive.org/details/familiarstranger0000hall_s5k0|last=Hall|first=Stuart (with [[Bill Schwarz]])|publisher=Allen Lane; Durham: Duke University Press|year=2017|isbn=9780822363873|location=London}} == ਵਿਰਾਸਤ == * ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਦੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, InIVA 'ਤੇ ਦੇ ਹਵਾਲਾ ਲਾਇਬਰੇਰੀ Rivington ਪਲੇਸ ਵਿਚ ਸ਼ੋਰੇਿਡਚ, ਲੰਡਨ, 2007 ਵਿਚ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲ ਲਈ InIVA ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਸੀ ਬਾਅਦ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ. * ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਭਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ [[ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਲੰਡਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ]] ਗੋਲਡਸਮਿਥਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ 28 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਦੀ ਇਮਾਰਤ (ਪੀਐਸਐਚ) ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। <ref>[http://www.gold.ac.uk/news/professor-stuart-hall-roundup/ "Goldsmiths renames academic building after Professor Stuart Hall"], Goldsmiths, University of London, 11 December 2014.</ref> <ref>[http://www.voice-online.co.uk/article/goldsmiths-honour-stuart-hall-naming-building-after-him "Goldsmiths Honour Stuart Hall By Naming Building After Him"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181108184405/http://www.voice-online.co.uk/article/goldsmiths-honour-stuart-hall-naming-building-after-him |date=2018-11-08 }}, ''The Voice'', 4 December 2014.</ref> * ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਫਾ Foundationਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ. <ref>[https://web.archive.org/web/20150411085723/http://www.stuarthallmemorial.org/stuart-hall-foundation/ Stuart Hall Foundation.]</ref> === ਫਿਲਮ === ਹਾਲ ''ਰੈੱਡੈਂਪਸ਼ਨ ਸੌਂਗ'' ਨਾਮੀ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਦਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਸੀ - ਬੈਰਕਲੋ ਕੈਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ 2 ਉੱਤੇ, 30 ਜੂਨ ਤੋਂ 12 ਅਗਸਤ 1991 ਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ - ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ, ਗੜਬੜ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਟਾਪੂ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਅੱਜ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੰਟਰਵਿing. <ref>[http://bufvc.ac.uk/dvdfind/index.php/title/18006 "Redemption Song (7 Parts)"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230812174130/http://bufvc.ac.uk/dvdfind/index.php/title/18006 |date=2023-08-12 }}, BUFVC.</ref> ਲੜੀ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਨ: * "ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਰੰਗਤ" (11/08/1991) * "ਫਿਦੇਲ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ" (04/08/1991) * "ਵਰਲਡਜ਼ ਅੱਡ" (28 ਜੁਲਾਈ 1991) * "ਲਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਭਰਮ" (21 ਜੁਲਾਈ 1991) * "ਪੈਰਾਡਾਈਜ ਗੁੰਮ ਗਿਆ" (14 ਜੁਲਾਈ 1991) * "ਅਫਰੀਕਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ" (7 ਜੁਲਾਈ 1991) * "ਰੂਹ ਵਿਚ ਆਇਰਨ" (30 ਜੂਨ 1991) * [http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=407 ''ਰੇਸ, ਫਲੋਟਿੰਗ ਸਿਗਨੀਫਾਇਰ''] (1997). * [http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=409 ''ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ''] (1997). * [http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=414 ''ਕਲਚਰਲ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ''] (2006) ਮਾਈਕ ਡਿੱਬ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮਾਇਆ ਜੱਗੀ ਅਤੇ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਇੰਟਰਵਿ. 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੂੰ ''ਪਰਸੋਨਲੀ ਸਪੀਕਿੰਗ'' (2009) ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ. <ref>[[imdbtitle:3664512|"Personally Speaking: A Long Conversation with Stuart Hall (2009)"]], IMDb.</ref> <ref>[http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=416%20 ''Personally Speaking'']. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404064706/http://www.mediaed.org/cgi-bin/commerce.cgi?preadd=action&key=416%20|date=4 April 2015}} (2009).</ref> ਹਾਲ ਜੌਨ ਅਕੋਮਫਰਾਹ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ''ਦਿ ਅਨਫਿਨਿਸ਼ਡ ਕਨਵਰਜ਼ਨ'' (2012) ਅਤੇ ''ਦਿ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ'' (2013) ਹੈ. ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਲੰਡਨ ਦੇ ਟੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ, ਮਿਲਬੈਂਕ ਵਿਖੇ (26 ਅਕਤੂਬਰ 2013 - 23 ਮਾਰਚ 2014) ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ <ref>[http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/display/bp-spotlight-john-akomfrah-unfinished-conversation "BP Spotlight: John Akomfrah, The Unfinished Conversation"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141024142414/http://www.tate.org.uk/whats-on/tate-britain/display/bp-spotlight-john-akomfrah-unfinished-conversation|date=24 October 2014}}, Tate Britain.</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੀ ਹੁਣ ਡੀਵੀਡੀ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ. <ref>Hudson, Mark, [https://www.telegraph.co.uk/culture/art/art-features/9609361/The-Unfinished-Conversation-by-John-Akomfrah-a-beautiful-paean-to-identity.html "The Unfinished Conversation by John Akomfrah: a beautiful paean to identity"], ''The Daily Telegraph'' (London), 15 October 2012.</ref> ''ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹਾਲ'' ਦੀਆਂ 100 ਘੰਟਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ ਫੁਟੇਜ ਤੋਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਲਿੱਪਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੈਜ਼ ਕਲਾਕਾਰ [[ਮਾਇਲਸ ਡੇਵਿਸ|ਮਾਈਲਜ਼ ਡੇਵਿਸ]] ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਬੁਣੇ ਹੋਏ ਸਨ ਜੋ ਹਾਲ ਅਤੇ ਅਕੋਮਫਰਾਹ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਸਰੋਤ ਸਨ. <ref>Clark, Ashley, [https://www.bfi.org.uk/news-opinion/sight-sound-magazine/reviews-recommendations/film-week-stuart-hall-project "Film of the Week: The Stuart Hall Project"], ''Sight & Sound'', British Film Institute, 29 September 2014; updated 31 March 2015.</ref> ਫਿਲਮ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮਲਟੀਪਲ ਸਟ੍ਰੈਂਡ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ. ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਾਗਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਏਜ਼ ਕ੍ਰਾਈਸਿਸ, ਵੀਅਤਨਾਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਅਤੇ [[1956 ਦਾ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ|1956]] ਦੀ [[1956 ਦਾ ਹੰਗਰੀ ਦਾ ਇਨਕਲਾਬ|ਹੰਗਰੀ ਦੀ ਵਿਦਰੋਹ ਦਾ]] ਹਾਲ-ਕਥਨ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਰੀਬੀਅਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਵਜੋਂ ਹਾਲ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਵੀ ਹਨ। ਇਕ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਫਿਲਮ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸੀ 1958 ਵਿਚ ਨਾਟਿੰਗ ਹਿੱਲ ਦੌੜ ਦੇ ਦੰਗੇ ਜੋ ਇਕ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਕਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ. ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਹਾਲ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਿਟੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡਿਟੀ ਦਾ ਘਰ ਹੈ. ਫਿਲਮ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਰਾ .ਂਡਿੰਗ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਵਾਜ਼-ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿ. ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਾਲਾਂਕਿ ਹਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ. ਵੌਇਸਓਵਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਟਰਵਿsਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਏਮਬੇਡ ਕੀਤੇ ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ; ਇਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਰਵਾਇਤੀ ਪੁਰਾਲੇਖ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਮਿਡਲ ਬੀਤਣ ਵਾਲੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ. ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਵਿੰਡਰਸ਼ ਪੀੜ੍ਹੀ, ਜੋ ਕਿ [[ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ|ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ]] ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਚਲੇ ਗਏ, ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ. ਹਾਲ, ਜੋ ਆਪ ਇਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਨੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਘੱਟ ਗਲੈਮਰਸ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪਰਦਾਫਾਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰਵਾਸੀ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅਕਸਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ 'ਤੇ ਆਈਆਂ ਕਠੋਰ ਹਕੀਕਤਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। <ref>Jeffries, Stuart. [https://www.theguardian.com/education/2014/feb/10/stuart-hall-cultural-legacy-britain-godfather-multiculturalism "Stuart Hall's Cultural Legacy: Britain under the Microscope"], ''The Guardian''. Guardian News and Media, 10 February 2014. Retrieved 24 November 2014.</ref> ਫਿਲਮ ਦਾ ਇਕ ਕੇਂਦਰੀ ਥੀਮ ਡਾਇਸਪੋਰਿਕ ਹੈ. ਹਾਲ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਕੈਰੇਬੀਅਨ ਦੋਵਾਂ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਇਕ ਬਿੰਦੂ ਤੇ ਉਹ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਾ ਹੈ: “ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।” ਆਈਐਮਡੀਬੀ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ "ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ, ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮੋੜਵੇਂ ਬਿੰਦੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰੋਲਰ ਕੋਸਟਰ ਰਾਈਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੀ ਸਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਕੀਤੀ." <ref>[https://www.imdb.com/title/tt2578290/plotsummary?ref_=tt_ov_pl "The Stuart Hall Project (2013)"], IMDb. Retrieved 24 November 2014.</ref> ਅਗਸਤ 2012 ਵਿਚ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੁਤ ਝੱਲੀ ਨੇ ਹਾਲ ਨਾਲ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿ interview ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਅਧਿਐਨ ਦੇ ਕਈ ਥੀਮਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ. <ref>{{Cite web|url=https://vimeo.com/53879491|title=Stuart Hall Interviewed By Sut Jhally|last=Jhally|first=Sut|date=30 August 2012|publisher=Vimeo.com|access-date=17 February 2014}}</ref> === ਕਿਤਾਬ === * {{Cite book|title=Stuart Hall, Cultural Studies and the Rise of Black and Asian British Art|last=McRobbie|first=Angela|year=2016|author-link=Angela McRobbie}} McRobbie has also written an article in tribute to Hall: {{Cite journal|date=14 February 2014|title=Times with Stuart|url=http://www.opendemocracy.net/angela-mcrobbie/times-with-stuart|journal=OpenDemocracy|access-date=30 June 2014|archive-date=13 ਜੁਲਾਈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713052533/http://www.opendemocracy.net/angela-mcrobbie/times-with-stuart|dead-url=yes}} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} == ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨ == == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * ਮਾਰਕਸ ਵਿਲੀਅਮਸਨ, [https://www.independent.co.uk/news/obituaries/professor-stuart-hall-sociologist-and-pioneer-in-the-field-of-cultural-studies-whose-work-explored-the-concept-of-britishness-9120126.html ਓਬਿਟੁਰੀ] ਇਨ ''ਦ ਇੰਡੀਪੈਂਡੈਂਟ'', 11 ਫਰਵਰੀ 2014. * ਆਸਟਰੇਲੀਆਈ ਬ੍ਰੌਡਕਾਸਟਿੰਗ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਡਬਲਟੈਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਨਾਲ ਜੌਨ ਓ'ਹਾਰਾ ਇੰਟਰਵਿ., ਅਸਲ ਵਿੱਚ 5 ਮਈ 1983 ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ: ''[https://web.archive.org/web/20080808121916/http://www.dalkeyarchive.com/article/show/31 ਨਰੇਟਿਵ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਹਕੀਕਤ - ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ]'' . ਸੈਂਟਰਫੋਰਕਕੂਲ.ਆਰ.ਆਰ.ਓ. ਦੇ "ਪ੍ਰਸੰਗ" editionਨਲਾਈਨ ਐਡੀਸ਼ਨ, ਨੰਬਰ 10 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ. 16 ਅਪ੍ਰੈਲ 2008 ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ. * ਮਿਸ਼ੇਲ, ਡੌਨ. [https://books.google.com/books?id=H0JDn3TCoXgC&pg=RA3-PA1994 ਅਧਿਆਇ 24: ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ] . ਵਿੱਚ: ''ਸਪੇਸ ਅਤੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਕੁੰਜੀ ਚਿੰਤਕ'' . ਫਿਲ ਹੱਬਰਡ, ਰੌਬ ਕਿਚਿਨ, ਗਿੱਲ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ (2004), ਪੀ.ਪੀ.&nbsp;160 ਐੱਫ. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7619-4963-1|0-7619-4963-1]] . * [http://www.aber.ac.uk/media/Documents/marxism/marxism11.html ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਮੀਡੀਆ ਥਿ .ਰੀ] * ਜੌਨ ਸਿਮਕਿਨ, [http://www.spartacus-educational.com/HIShallS.htm ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਜੀਵਨੀ], ਸਪਾਰਟਾਕਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ, ਸਤੰਬਰ 1997 (ਅਗਸਤ 2014 ਨੂੰ ਅਪਡੇਟ ਹੋਇਆ) * [http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਵਿਸ਼ਵੀਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ (2003, ਆਡੀਓ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201123220736/http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ |date=2020-11-23 }}, ''ਡਾਰਕਮੇਟਰ ਜਰਨਲ'' [http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201123220736/http://www.darkmatter101.org/site/2007/02/28/stuart-hall-globalization-cartographies-of-power/ |date=2020-11-23 }} . * [http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਲੇਸ ਬੈਕ (2010, ਆਡੀਓ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125030346/http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ |date=2020-11-25 }}, ''ਡਾਰਕਮੇਟਰ ਜਰਨਲ'' [http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125030346/http://www.darkmatter101.org/site/2010/11/28/stuart-hall-in-conversation-with-les-back-audio/ |date=2020-11-25 }} . * [http://www.marxists.org/glossary/people/h/a.htm ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ.ਆਰ.ਕੇ. ਦੇ "ਲੋਕ" ਭਾਗ ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ] * [https://www.sms.cam.ac.uk/media/1119965 ਪਨੀਨਾ ਵਰਨਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ, ਮਾਰਚ 2006 (ਵੀਡੀਓ)] * [http://www.bbc.co.uk/radio4/features/desert-island-discs/castaway/caed0ab9 "ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ"], ''ਡੀਜ਼ਰਟ ਆਈਲੈਂਡ ਡਿਸਕਸ'', ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4, 18 ਫਰਵਰੀ 2000. * ਰਿਚਰਡ ਪੈਟਰਸਨ, ਪਾਲ ਗੇਰਹਾਰਟ, [http://www.bfi.org.uk/news-opinion/news-bfi/features/stuart-hall-1932-2014#.UvmFDksrc-0.facebook "ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ (1932–2014)"], ਬੀ.ਐਫ.ਆਈ., 11 ਫਰਵਰੀ 2014. * ਅਲੈਕਸ ਕੈਲਿਨਿਕੋਸ, [http://www.isj.org.uk/index.php4?id=975&issue=142 "ਪਰਿਪੇਖ ਵਿਚ ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ"], ''ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਜਵਾਦ'', ਅੰਕ 142, 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014. * ਜੇਸਿਕਾ ਇਵਾਨਜ਼ (ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਭਾਗ), [http://www.open.edu/openlearn/society/politics-policy-people/stuart-hall-ou-perspective "ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ: ਇੱਕ ਓਯੂ ਪਰਿਪੇਖ"], ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, 14 ਫਰਵਰੀ 2014. * [http://calmview.bham.ac.uk/GetDocument.ashx?db=Catalog&fname=US121+Stuart+Hall+Archive+finding+aid.pdf ਸਟੂਅਰਟ ਹਾਲ ਆਰਕਾਈਵ] ਕੈਡਮਬਰੀ ਰਿਸਰਚ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ, ਸਪੈਸ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਬਰਮਿੰਘਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ. [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2014]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932]] 9npab2cnugbsfo0rpsteopnatoq3avm ਹਿਮਾਨੀ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ 0 131576 848913 783348 2026-09-30T23:17:03Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848913 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Himani shivpuri.jpg|imagesize=200px|caption=ਹਿਮਾਨੀ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ 'ਆਈ ਲਵ ਮਾਈ ਇੰਡੀਆ' ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਲਾਂਚ ਸਮੇਂ।|name=ਹਿਮਾਨੀ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ|birth_date={{birth date and age|df=yes|1960|10|24}}|birth_place=[[ਦੇਹਰਾਦੂਨ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ<br> (ਅੱਜ-ਕੱਲ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]], ਭਾਰਤ)|education=ਦ ਡੂਨ ਸਕੂਲ<br>ਐਨ.ਐਸ.ਡੀ.|height=|death_date=|death_place=|yearsactive=1985–ਹੁਣ|othername=|occupation=[[ਅਦਾਕਾਰਾ]]|website=|awards=}}'''ਹਿਮਾਨੀ ਭੱਟ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ''' (ਜਨਮ 24 ਅਕਤੂਬਰ 1960 <ref>{{Cite web |url=http://movies.dosthana.com/profile/himani-shivpuri-biography |title=Himani Shivpuri Biography - bollywoodlife.com |access-date=2020-12-12 |archive-date=2017-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202011238/http://movies.dosthana.com/profile/himani-shivpuri-biography |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202011238/http://movies.dosthana.com/profile/himani-shivpuri-biography |date=2017-02-02 }}</ref> ) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ [[ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਕੌਨ..!|ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈ ਕੌਣ ..!]] (1994), ਰਾਜਾ (1995), [[ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ|ਦਿਲਵਾਲਾ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ]] (1995), ਖਮੋਸ਼ੀ (1996), ਹੀਰੋ ਨੰਬਰ 1 (1997), ਦੀਵਾਨਾ ਮਸਤਾਨਾ (1997), ਬੰਧਨ (1998), [[ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ]] (1998), ਬੀਵੀ ਨੰਬਰ 1 (1999), ਹਮ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਹੈਂ (1999), [[ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ...|ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ ...]] (2001) ਅਤੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਦੀਵਾਨੀ ਹੂੰ (2003) ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ|ਉਤਰਾਖੰਡ]] ਦੇ [[ਦੇਹਰਾਦੂਨ]] ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਲ-ਬੁਆਏਜ਼ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ, [[ਦੂਨ ਸਕੂਲ]] ਵਿਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਕਵੀ ਡਾ. ਹਰਿਦੱਤ ਭੱਟ "ਸ਼ੈਲੇਸ਼" ਹਿੰਦੀ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਨ। <ref>https://www.zee5.com/zeekannada/himani-shivpuri-biography/</ref> <ref name="tankha1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/article2890613.ece?css=print|title=Himani Shivpuri returns to the small screen|last=Tankha|first=Madhur|date=2012-02-14|work=The Hindu|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619183845/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/himani-shivpuri-returns-to-the-small-screen/article2890613.ece?css=print%2F|archive-date=2023-06-19|access-date=2020-12-12|url-status=dead}}</ref> ਡੂਨ ਵਿਖੇ ਉਹ ਨਾਟਕੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਓਰਗੈਨਿਕ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ 'ਫਿਰ ਵਹੀ ਤਲਾਸ਼' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ ਅਦਾਕਾਰ ਗਿਆਨ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੀ 1995 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। <ref>[https://web.archive.org/web/20071021043835/http://uttaranchal.ws/himani.htm Himan Shivpuri Interview]</ref> ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਬੇਟਾ ਕਤਿਆਯਾਨੀ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == 1982 ਵਿਚ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ]] ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ<ref>{{Cite news|url=http://chatinterviews.indiatimes.com/articleshow/1373696.cms|title=Himani Shivpuri at indiatimes|date=2006-01-16|access-date=2010-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20060213172430/http://chatinterviews.indiatimes.com/articleshow/1373696.cms|archive-date=13 February 2006|publisher=Chatinterviews.indiatimes.com}} {{Cite web |url=http://chatinterviews.indiatimes.com/articleshow/1373696.cms |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2020-12-12 |archive-date=2006-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060213172430/http://chatinterviews.indiatimes.com/articleshow/1373696.cms |url-status=bot: unknown }}</ref> ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਨੇ ਐਨ.ਐਸ.ਡੀ. ਰੀਪੇਟਰੀ ਕੰਪਨੀ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਮੁੰਬਈ]] ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1984 ਵਿਚ 'ਅਬ ਆਏਗਾ ਮਜਾ' ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ''ਇਨ'' ''ਵਿਚ'' ''ਐਨੀ ਗਿਵਸ ਇਟ ਦੋਜ ਵਨਜ਼'' ਇਕ ਟੀ.ਵੀ. ਫ਼ਿਲਮ (1989) ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ [[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ ਖ਼ਾਨ|ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ]] ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ [[ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ|ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ]] ਦੇ ''[[ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ]]'' (1993) ਅਤੇ ''[[ਮੰਮੋ]] (1994)'' ਵਰਗੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਆਰਟ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੁੰਵਰ ਸਿਨਹਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਸੀਰੀਅਲ ''ਹਮਰਾਹੀ'' ( ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ) ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਕੀ ਭੋਜਈ ਦੀ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਲੇਖ ਟੰਡਨ ਦੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ''ਫਿਰ ਵਹੀ ਤਲਾਸ਼'' ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ ਦੀ ''ਯਾਤਰਾ'' 'ਚ ਨਿੱਕੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹਮਰਾਹੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਇਕ ਨਿਯਮਿਤ ਫ਼ੀਚਰ ਬਣ ਗਈ, 1995 ਵਿਚ ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ. 'ਤੇ ਹਸਰਤੇ ਵਰਗੇ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiantelevision.com/interviews/y2k3/actor/himanishivpuri.htm|title=Himani Shivpuri at indiantelevision|date=2003-08-04|publisher=Indiantelevision.com|access-date=2010-01-31}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ''ਕੋਇਲਾ'' (1997), ''ਪਰਦੇਸ'' (1997), ''[[ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ|ਦਿਲਵਾਲਾ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ]]'' (1995), ''ਅੰਜਾਮ'' (1994), ''[[ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ|ਕੁਛ ਕੁ ਹੋਤਾ ਹੈ]]'' (1998) ਅਤੇ ''ਕਭੀ'' ''ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ'' ...(2001) ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਯਾਦਗਾਰੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਕਈ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਘਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ [[ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ|ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਦੀ]] ਮਲਕੀਅਤ), ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ (ਯਸ਼ ਜੌਹਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਹ ਜੇ.ਪੀ. ਦੱਤਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਹਿਮਾਨੀ ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਨੇ 2009 ਤੱਕ ਜ਼ੀ ਦੇ ''ਹਮਾਰੀ ਬੇਟੀਓਂ ਕਾ ਵਿਵਾਹ'' ਵਿੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਦ ਫੇਸਬੁੱਕ ਜਨਰੇਸ਼ਨ'' ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ, ਜੋ ਬਲਿਉ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਜ਼ ਅਤੇ ਦੇਵ ਸਮਾਜ ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਸਾਹਿਲ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਗਲੋਬਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਹਾਰਮਨੀ 2012 ਵਿਚ ਰੀਲ ਟੂ ਰੀਅਲ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਕਿੰਗ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਈ ਸੀ। == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਫ਼ਿਲਮਾਂ === * ਅਬ ਆਏਗਾ ਮਜਾ (1984) * ''ਇਨ ਵਿਚ ਐਨੀ ਗਿਵਸ ਇਟ ਦੋਜ ਵਨਜ਼'' (1989) (ਟੀਵੀ) * ''[[ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੂਰਜ ਕਾ ਸਾਤਵਾਂ ਘੋੜਾ]]'' (1993) * ''ਦਿਲਵਾਲੇ'' ਵਿਚ ਸਪਨਾ ਦੀ ਆਂਟੀ * ਧੰਨਵਾਨ (1993) ਵਿਚ ਹਾਮਿਦਭਾਈ ਦੀ ਨੂੰਹ ਵਜੋਂ * ''[[ਮੰਮੋ]]'' (1994) ਵਿਚ ਅਨਵਾਰੀ ਵਜੋਂ * ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈ ਕੌਨ...! (1994) ਵਿਚ ਰਜ਼ੀਆ ਵਜੋਂ * ''ਅੰਦਾਜ਼'' (1994) (ਬਿਨਾਂ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਿਆ) * ਅੰਜਾਮ (1994) ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਾ ਵਜੋਂ * ਯਾਰ ਗੱਦਾਰ (1994) ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਪੁਲਿਸ ਇੰਸਪੈਕਟਰ * ਆਓ ਪਿਆਰ ਕਰੇ (1994) ਵਿਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ * ਤੀਸਰਾ ਕੌਨ? (1994) ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਰਮਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਤ੍ਰਿਮੂਰਤੀ (1995) ਵਿਚ ਜਾਨਕੀ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ * ਰਾਜਾ (1995) ਵਿਚ ਕਾਕੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਗੌਡ ਐਂਡ ਗਨ (1995) * ਵੀਰਗਤੀ (1995) ਵਿਚ ਸੁਲੋਖ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ (1995) ਵਿਚ ਕੰਮੋ ਵਜੋਂ * ਯਾਰਾਨਾ (1995) ਵਿਚ ਭਿਖਾਰੀ / ਚੰਪਾ ਵਜੋਂ * ਹਕੀਕਤ (1995)ਵਿਚ ਕਾਮਿਨੀ ਵਜੋਂ * ਬੰਦਿਸ਼ (1996) * ਪ੍ਰੇਮ ਗਰੰਥ (1996) ਵਿਚ ਨਾਥੂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਖਾਮੋਸ਼ੀ: ਦ ਮਿਉਜ਼ੀਕਲ (1996) ਵਿਚ ਰਾਜ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਬਾਲ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ (1996) ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਬੇਕਾਬੂ (1996) ਵਿਚ ਆਰਤੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਦਿਲਜਲੇ (1996) * ਪਰਦੇਸ (1997) ਵਿਚ ਕੁਲਵੰਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਹੀਰੋ ਨੰਬਰ 1 (1997) ਵਿਚ ਸ਼ੰਨੂੰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਕੋਇਲਾ (1997) * ਮੇਰੇ ਸੁਪਨੋ ਕੀ ਰਾਣੀ (1997) ਵਿਚ ਸੁਭਾਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਬੇਤਾਬੀ (1997) ਵਿਚ ਰਾਧਾ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ * ਦੀਵਾਨਾ ਮਸਤਾਨਾ (1997) ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੰਮੀ ਵਜੋਂ * ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਜ ਖਿਲਾੜੀ (1997) ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਤਿਰਛੀ ਟੋਪੀਵਾਲੇ (1998) * ਰਾਬਨੀ ਸਿਨਹਾ ਵਜੋਂ 'ਜਬ ਪਿਆਰ ਕਿਸੀ ਸੇ ਹੋਤਾ ਹੈ' ਵਿਚ (1998) * ਬੰਦਨ (1998) ਵਿਚ ਰਾਮਲਾਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ * ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ (1998) ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਰਿਫਟ ਬੀ * ਮਹਿੰਦੀ (ਫ਼ਿਲਮ) (1998) * ਡੇਹਕ: ਬਰਨਿੰਗ ਪੈਸ਼ਨ (1998) ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਜਾਵੇਦ ਬਕਸ਼ੀ ਵਜੋਂ * ਨਿਆਦਾਤਾ (1999) * ਹਮ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਹੈ (1999) * ਆ ਅਬ ਲੌਟ ਚਲੇ (1999) ਬਤੌਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਚੌਰਸੀਆ * ਦਾਗ: ਦ ਫਾਇਰ (1999) ਵਿਚ ਕਾਜਰੀ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਅਨਾੜੀ ਨੰਬਰ 1 (1999) ਵਿਚ ਰਾਹੁਲ ਦੀ ਮਾਸੀ ਵਜੋਂ * ਬੀਵੀ ਨੰ .1 (1999) ਬਤੌਰ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਦੇਵੀ ਮਹਿਰਾ * ਤ੍ਰਿਸ਼ਕਤੀ (1999) ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀਪ੍ਰਸਾਦ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਹਮ ਤੁਮ ਪੇ ਮਾਰਤੇ ਹੈਂ (1999) ਵਿਚ ਉਮੇਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਵਾਸਤਵ: ਦ ਰਿਆਲਟੀ (1999) ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅੱਕਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਖੂਬਸੂਰਤ (1999) ਵਿਚ ਸਵਿਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਕ੍ਰੋਧ (2000) ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਦੁਲਹਨ ਹਮ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ (2000)ਵਿਚ ਮੈਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਬਾਗੀ (2000) * ਹਦ ਕਰ ਦੀ ਆਪਨੇ (2000) ਬਤੌਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਬਖਿਆਣੀ * ਚਲ ਮੇਰੇ ਭਾਈ (2000) ਵਿਚ ਸਪਨਾ ਦੀ ਮਾਸੀ ਵਜੋਂ * ਤੇਰਾ ਜਾਦੂ ਚਲ ਗਿਆ (2000) ਵਿਚ ਸ਼ਿਆਮਾ ਆਪਾ * ਹਮਾਰਾ ਦਿਲ ਆਪੇ ਪਾਸ ਹੈ (2000) ਵਿਚ ਸੀਤਾ ਪਿਲਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਕਰੋਬਾਰ: ਬਿਜ਼ਨਸ ਆਫ ਲਵ (2000) ਬਤੌਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਕਸੈਨਾ * ਧਾਈ ਅਕਸ਼ਰ ਪ੍ਰੇਮ ਕੇ (2000) ਵਿਚ ਸਵੀਟੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਰਹਿਤਾ ਹੈਂ (2000) ਵਿਚ ਰਾਧਾ ਗੰਗਾ ਦੀ ਜੈਵਿਕ ਮੰਮੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਅਫ਼ਸਾਨਾ ਦਿਲਵਾਲੋ ਕਾ (2001) ਬਤੌਰ ਟਾਈਟਲੀਬਾਈ * ਕਮਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਜੋੜੀ ਨੰਬਰ 1 (2001) ਵਿਚ * ਮੁਝੇ ਕੁਛ ਕਹਿਨਾ ਹੈ (2001) ਵਿਚ ਸੁਸ਼ਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਬਸ ਇਤਨਾ ਸਾ ਖਾਬ ਹੈ (2001) * ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਭੀ ਗਮ ਵਿਚ ਹਲਦੀਰਾਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ (2001) * ਹਾਂ ਮੈਨੇ ਭੀ ਪਿਆਰ ਕੀਆ (2002) 'ਚ ਮਾਰੀਆ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ * ਹਮ ਕਿਸੀ ਸੇ ਕਮ ਨਹੀਂ (2002)-ਮਰੀਜ਼ ਰਾਮਗੋਪਾਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ * ਮੁਝਸੇ ਦੋਸਤੀ ਕਰੋਗੇ! (2002) ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਹਿਣੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਜੀਨਾ ਸਿਰਫ ਮੇਰੀ ਲੀਏ (2002) ਬਤੌਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਲਹੋਤਰਾ * ਕਰਜ਼: ਬਰਡਨ ਆਫ ਟੂਥ (2002) * ਏਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ (2003) * ਏਕ ਔਰ ਏਕ ਗਯਾਰਾਹ (2003) ਵਿਚ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਸਿਤਾਰਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਦੀਵਾਨੀ ਹੂੰ (2003) ਸੁਸ਼ੀਲ ਵਜੋਂ * ਕੁਛ ਨਾ ਕਹੋ (2003) ਬਤੌਰ ਮਿੰਟੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ * ਸ਼ਾਰਟ: ਦਿ ਚੈਲੇਂਜ (2004) * ਇਸ਼ਕ ਹੈ ਤੁਮਸੇ (2004) ਬਤੌਰ ਕਮਲਾ * ਟਾਈਮ ਪਾਸ (2005)ਵਿਚ ਕੰਚਨ ਸ਼ਰਮਾ ਵਜੋਂ * ਮੁੰਬਈ ਗੌਡਫਾਦਰ (2005) * ਚੰਦ ਸਾ ਰੌਸ਼ਨ ਚਹਿਰਾ (2005) * ਮੇਰੀ ਆਸ਼ੀਕੀ (2005) * ਕਲਾਸਿਕ ਡਾਂਸ ਆਫ਼ ਲਵ (2005) * ਇਨਸਾਨ (2005) ਇੰਦੂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਖੁਲਮ ਖੁੱਲਾ ਪਿਆਰੇ ਕਰੇ (2005) ਵਿਚ ਗੋਵਰਧਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ * ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੈਂ ਹੈ (2005) ਬਤੌਰ ਮਿਸਿਜ਼ ਆਈ ਐਮ ਐਮ ਗੋਰ * ਮਾਇਆਵੀ (2005) * ਉਮਰਾਓ ਜਾਨ (2006) * ਕਿਸਮਤ ਕਨੈਕਸ਼ਨ (2008) ਵਿਚ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਗਿੱਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਹਾਲ-ਏ-ਦਿਲ (2008) ਸਟੈਲਾ ਵਜੋਂ * ਕਰਜ਼ਜ਼ (2008) ਵਿਚ ਜੇ ਜੇ ਓਬਰਾਏ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ * ਡੂ ਨੋਟ ਡਿਸਟਰਬ (2009) * ਰੇਡੀਓ (2009) ਫ਼ਿਲਮ (2009) ਫੂਡ ਕੋਰਟ ਵਿਖੇ ਸ਼ਨਿਆ ਦੇ ਬੌਸ ਵਜੋਂ * ਮਿਲੇਂਗੇ ਮਿਲੇਂਗੇ (2010) ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਗਾਂਧੀ ਵਜੋਂ * ਸਸੂਰਾਲ ਸਿਮਰ ਕਾ (2011) ਬਤੌਰ ਰਾਜਜੋ ਦਿਵੇਦੀ (ਬੁਆਜੀ) * ਅੰਮਾ ਕੀ ਬੋਲੀ (2012) ਵਿਚ ਕਲਾਵਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਫੇਸਬੁੱਕ ਜਨਰੇਸ਼ਨ (2012) ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ (ਕੈਮੋ) * ਰੱਬਾ ਮੈਂ ਕਆ ਕਰੂ (2012) * ਬੇਸ਼ਰਮ (2013) ਵਿਚ ਤਾਰਾ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਕਲੱਬ 60 (2013) ਵਿਚ ਨਲਿਨੀ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ * ਮਿਸਟਰ ਜੋ ਬੀ. ਕਾਰਵਾਲਹੋ (2014) * ਮੀਨਾ (2014) ਬਤੌਰ ਆਈਨੂਲ ਬੀਬੀ * ਵੇਡਿੰਗ ਪੁਲਾਵ (2015)ਵਿਚ ਗੁਲਾਬੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਨਾਨੂ ਕੀ ਜਾਨੂ (2018) ਵਿਚ ਨੈਨੂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ * ਮੇਕ ਇਨ ਇੰਡੀਆ (2019) ਵਿਚ ਪਾਲਕ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਤੀਸਰਾ ਕੌਨ ਰਿਟਰਨਜ਼ (2020) === ਸੀਰੀਅਲ === * ''ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈ ਵੋਹ'' (1996-1997) * ਖੱਟਾ ਮੀਠਾ (2000) * ਯਾਤਰਾ * ਫਿਰ ਵਹੀ ਤਲਾਸ਼ * ਹਮਰਾਹੀ * ਹਮਾਰੀ ਬੇਟੀਓ ਕਾ ਵਿਵਾਹ ਵਿਚ ਕੁਲਰਾਜ ਕੋਹਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਹਸਰਤੇ ਸੁਸਾਰਾਣ ਵਜੋਂ * ਗੁੱਡਗੁਡੀ (1998-1999) ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ * ਸੰਜੋਗ ਸੇ ਬਣੀ ਸੰਗਿਨੀ ਵਿਚ ਸ਼ੰਨੋ ਵਜੋਂ * ਆਈ ਲਵ ਮਾਈ ਇੰਡੀਆ * ਬਾਤ ਹਮਾਰੀ ਪੱਕੀ ਹੈ * ਸਸੁਰਾਲ ਸਿਮਰ ਕਾ * ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੀ ਪਾਂਚ ਬਹੂਏਂ ਵਿਚ ਬਤੌਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਲਾਜਵੰਤੀ * ਘਰ ਏਕ ਸਪਨਾ * ਅਜਬ ਗਜਬ ਘਰ ਜਮਾਈ ਵਿਚ ਨਾਨੀ-ਸਾਸ ਵਜੋਂ * ਡੋਲੀ ਅਰਮਾਨੋ ਕੀ ਵਿਚ ਸੁਸ਼ਮਾ ਤਿਵਾੜੀ (ਸੁਸ਼ਮਾਜੀ) ਵਜੋਂ * ਸੁਮਿਤ ਸੰਭਾਲ ਲੇਗਾ 'ਚ ਰਿਟਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ * ਵਿਸ਼ਕੰਨਿਆ ... ਏਕ ਅਨੋਖੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਨੀ-ਰੇਣੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ * ਏਕ ਵਿਵਾਹ ਐਸਾ ਭੀ-ਕਲਾਵਤੀ ਪਰਮਾਰ ਵਜੋਂ * ਹੋਮ * ਹੱਪੂ ਕੀ ਉਲਟਨ ਪਲਟਨ-ਬਤੌਰ ਕੇਟੋਰੀ "ਅੰਮਾ" ਸਿੰਘ * ਅਸਤਿਤਵ ... ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਨੀ'ਚ ਰਾਧਾ ਜੀ ਵਜੋਂ == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|0794510}} * {{ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ|himani-shivpuri}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ]] a20qe0j5n11gx6mfpr2yu8g7p1a6jfw ਰੋੱਦਮ ਨਰਸਿਮਹਾ 0 132156 848711 816166 2026-09-30T12:16:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848711 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਵਿਗਿਆਨੀ|name=Roddam Narasimha|image=Rodham Narasimha.jpg|birth_date={{birth date|1933|7|20|df=y}}|birth_place=|death_date={{death date and age|2020|12|14|1933|7|20|df=y}}|death_place=[[Bangalore]], [[Karnataka]], India|field=[[Fluid dynamics]]|work_institutions=|alma_mater=[[Mysore University]]<br>[[Indian Institute of Science]]<br/>[[California Institute of Technology]]|thesis_title=Some Flow Problems in Rarefied Gas Dynamics <ref>{{Cite thesis|title=Some flow problems in rarefied gas dynamics|url=https://resolver.caltech.edu/CaltechETD:etd-11042003-095050|publisher=California Institute of Technology|date=1961|degree=phd|language=en|first=Roddam|last=Narasimha|access-date=15 December 2020|archive-date=15 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173011/https://thesis.library.caltech.edu/4400/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Caltech Thesis Library - Roddam Narasimha|url=https://thesis.library.caltech.edu/4400/1/Narasimha_r_1961.pdf|access-date=15 December 2020|website=Caltech Library|archive-date=15 ਦਸੰਬਰ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215072942/https://thesis.library.caltech.edu/4400/1/Narasimha_r_1961.pdf|url-status=dead}}</ref>|thesis_year=1961|doctoral_advisor=[[Hans W. Liepmann]]<ref>{{cite web|url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=121035 |title=Roddam Narasimha – The Mathematics Genealogy Project |publisher=Genealogy.math.ndsu.nodak.edu |date=4 April 2017 |access-date=14 April 2018}}</ref>|doctoral_students=[[K. R. Sreenivasan]]<ref>{{cite web | url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=136929 | title=Katepalli R. Sreenivasan | publisher=Mathematics Geneaology Project | access-date=5 November 2018 }}</ref> <br /> [[Rama Govindarajan]]<ref>{{cite news |last1=Desikan |first1=Shubashree |last2=Kulkarni |first2=Tanu |title=An intellect with a passion for learning, discussing and teaching |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/an-intellect-with-a-passion-for-learning-discussing-and-teaching/article33339048.ece |access-date=16 December 2020 |work=[[The Hindu]] |date=16 December 2020}}</ref>}} '''ਰੋੱਦਮ ਨਰਸਿਮਹਾ''' (20 ਜੁਲਾਈ 1933 -14 ਦਸੰਬਰ 2020) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਏਰੋਸਪੇਸ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਤਰਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਦਾਰਾ|ਇੰਡੀਅਨ]] ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ [[ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਦਾਰਾ]] (1962–1999) ਵਿੱਚ ਏਰੋਸਪੇਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਰੋਸਪੇਸ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼ (1984–1993) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਾਇੰਟਫਿਕ ਰਿਸਰਚ (ਜੇ.ਐਨ.ਸੀ ਏ.ਐਸ.ਆਰ., 2000–2014) ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਮਕੈਨਿਕਸ ਯੂਨਿਟ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.nal.res.in/en/latestupdate?ar_id=209|title=Prof Roddam Narasimha, former Director of CSIR-National Aerospace Laboratories (from 1984 to 1993) is no more. – CSIR – NAL|website=www.nal.res.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173000/https://www.nal.res.in/en/latestupdate?ar_id=209|archive-date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> ਉਹ ਜੇ.ਐਨ.ਸੀ.ਏ.ਐਸ.ਆਰ. ਵਿੱਚ ਡੀ.ਐਸ.ਟੀ. ਈਅਰ-ਆਫ-ਸਾਇੰਸ ਚੇਅਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ ਅਤੇ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈੱਟ ਐਂਡ ਵਿਟਨੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਰਿਹਾ।ਨਰਸਿਮਹਾ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ|ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]], ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=91838|title=Padma Awards|date=29 January 2013|publisher=pib|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104034429/http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=91838|archive-date=4 November 2013|access-date=29 January 2013}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਨਰਸਿਮਹਾ ਦਾ ਜਨਮ 20 ਜੁਲਾਈ 1933 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ [[ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲਾ|ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਰੋੱਦਮ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।<ref name=":1">{{Cite web|url=https://bhavana.org.in/roddam-narasimha/|title=Aakaasha Raaya – Bhāvanā|language=en-US|access-date=15 December 2020}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਆਰ.ਐਲ. ਨਰਸਿਮਈਆ, ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ]] ਵਿਗਿਆਨ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਭੌਤਿਕੀ ਅਤੇ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ ਉੱਤੇ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.theweek.in/news/india/2020/12/15/roddam-narasimha-a-keen-scientific-mind-and-scholar.html|title=Roddam Narasimha: A keen scientific mind and scholar|website=The Week|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173025/https://www.theweek.in/news/india/2020/12/15/roddam-narasimha-a-keen-scientific-mind-and-scholar.html|archive-date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> ਨਰਸਿਮਹਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਗਾਂਧੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗੁਆਂਢੀ ਵਿੱਚ ਆਚਾਰੀਆ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।<ref name=":1"/> ਉਸ ਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਾਇਆ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਤੋਂ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ [[ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਦਾਰਾ|ਟਾਟਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ]] (ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਜਿੱਥੇ ਐਰੋਨੋਟਿਕਲ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਸਪਿਟਫਾਇਰ ਏਰੋਕਰਾਫਟ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ, ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ। 1953 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ [[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲ|ਇੰਡੀਅਨ ਰੇਲਵੇ]] ਜਾਂ ਬਰਮਾਹ ਸ਼ੈਲ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਬੰਗਲੌਰ 'ਚ [[ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਦਾਰਾ|ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=http://www.galcit.caltech.edu/about/history#1941|title=Caltech Aerospace (GALCIT)|publisher=Galcit.caltech.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114064710/http://www.galcit.caltech.edu/about/history#1941|archive-date=14 November 2013|access-date=14 April 2018}}</ref> ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ [[ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ]] ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ|ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਾੜ ਖੋਜ ਸੰਗਠਨ]] ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ [[ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ]] ਵਿਖੇ ਹੰਸ ਲੀਪਮੈਨ ਅਧੀਨ 1961 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://desktop.jncasr.ac.in/uploaded/roddam/file/Narasimha_r_1961.pdf|title=Flow Problems in Rarefied Gas Dynamics|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304132410/http://desktop.jncasr.ac.in/uploaded/roddam/file/Narasimha_r_1961.pdf|archive-date=4 March 2016}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਨਰਸਿਮਹਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਖੋਜ ਕੈਰੀਅਰ, [[ਜੈੱਟ ਇੰਜਣ]] ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ|ਕੈਲਟੈਕ]] ਵਿਖੇ [[ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ|ਕੀਤੀ]]। ਰੂਸੀ [[ਸਪੂਤਨਿਕ-1|ਸਪੂਤਿਕ-1]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਹੰਸ ਡਬਲਿਊ. ਲੀਪਮੈਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਦੁਰਲੱਭ ਗੈਸ ਅਤੇ ਤਰਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕੀਤਾ।<ref name=":2">{{Cite web|url=https://theprint.in/science/aerospace-scientist-roddam-narasimha-an-authority-on-fluid-dynamics-dies-at-87/567020/|title=Aerospace scientist Roddam Narasimha, 'an authority on fluid dynamics', dies at 87|last=Sandhya Ramesh|date=15 December 2020|website=[[ThePrint]]|language=en-US|access-date=16 December 2020}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਖੋਜ ਨੂੰ ਨਾਸਾ ਜੀਟ ਪ੍ਰੋਪਲੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿਖੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਐਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕਸ ਅਤੇ ਸੁਪਰਸੋਨਿਕ ਪ੍ਰਵਾਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸਦਮੇ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਲਾੜ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਹਿਲੇ ਕੰਪਿਊਟਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ 1962 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਪਰਤਿਆ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਐਰੋਨੋਟਿਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ (1962–1999) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਅਦਾਰਾ|ਇੰਡੀਅਨ]] ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਗੜਬੜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਅਤੇ ਰੀਮੇਨਮੇਰਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੜਬੜ (ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ) ਤੋਂ ਲੈਮੀਨੇਰ (ਸੁਚਾਰੂ) ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਤਰਲ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref name=":2"/> 1970 ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਸਤੀਸ਼ ਧਵਨ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰ ਲਾਈਨਜ਼ ਅਵਰੋ 748 ਦੀ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=http://bhavana.org.in/roddam-narasimha-part2/|title=Above the Clouds – Bhāvanā|language=en-US|access-date=16 December 2020}}</ref> ਉਹ ਇਸਰੋ ਕੇ.ਆਰ.ਰਮਨਾਥਨ, ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ (1994–1999) ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਰੋਸਪੇਸ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼ (1984–1993) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀਜ਼ (1997–2004) ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਤੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਾਇੰਟਫਿਕ ਰਿਸਰਚ (ਜੇ.ਐਨ.ਸੀ.ਏ.ਐਸ.ਆਰ.), [[ਬੰਗਲੌਰ|ਬੈਂਗਲੌਰ]] (2000-2014) ਵਿਖੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਮਕੈਨਿਕਸ ਯੂਨਿਟ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.nal.res.in/en/latestupdate?ar_id=209|title=Prof Roddam Narasimha, former Director of CSIR-National Aerospace Laboratories (from 1984 to 1993) is no more. - CSIR - NAL|website=www.nal.res.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173000/https://www.nal.res.in/en/latestupdate?ar_id=209|archive-date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> ਉਹ ਜੇ.ਐਨ.ਸੀ.ਏ.ਐਸ.ਆਰ. ਵਿੱਚ ਡੀ.ਐਸ.ਟੀ. ਈਅਰ-ਆਫ-ਸਾਇੰਸ ਚੇਅਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ ਅਤੇ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 'ਚ ਪ੍ਰੈੱਟ ਐਂਡ ਵਿਟਨੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵੀ ਰਿਹਾ।<ref name=":2"/><ref name="JNCASR_bio">{{Cite web|url=http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=2&user_id=12&page_id=560|title=Narasimha Roddam - Academic profile|website=www.jncasr.ac.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20160513232525/http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=2&user_id=12&page_id=560|archive-date=13 May 2016|access-date=15 December 2020}}</ref> ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੈਲਟੈਕ, [[ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਲੈਂਗਲੇ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਸਟ੍ਰਥਕਲਾਈਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਐਡੀਲੇਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ]] ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਪਰਿਸ਼ਦ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਏਰੋਸਪੇਸ ਲੈਬਾਰਟਰੀਜ਼ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਨਰਸਿਮਹਾ ਨੇ ਤਰਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਵਜੋਂ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਪਹਿਲ ਕੀਤੀ।<ref name=":2"/><ref>{{Cite web|url=https://nal-ir.nal.res.in/1696/|title=Direct Numerical Simulation of Turbulence on the Flosolver MK3 Parallel Computer|last=Basu|first=A. J.|last2=Sinha|first2=U. N.|date=1992-06-01|website=nal-ir.nal.res.in|language=en|access-date=2020-12-16|last3=Narasimha|first3=R.}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਸਦਕਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਾਨ ਕੰਪਿਊਟਰ ਅਤੇ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਲਈ ਇੱਕ ਕੋਡ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਹਲਕੇ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ।<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/-pained-by-his-demise-pm-modi-condoles-death-of-aerospace-scientist-roddam-narasimha-11608014788602.html|title='Pained by his demise': PM Modi condoles death of Professor Roddam Narasimha|last=Writer|first=Staff|date=15 December 2020|website=mint|language=en|access-date=16 December 2020}}</ref> == ਸਨਮਾਨ == ਨਰਸਿਮਹਾ ਅਮਰੀਕਨ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਦੀ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦਾ ਫੈਲੋ ਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਐਰੋਨੌਟਿਕਸ ਐਂਡ ਐਸਟ੍ਰੋਨੇਟਿਕਸ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਸੀ। ਉਹ ਕੈਲਟੈਕ ਅਤੇ ਆਈ.ਆਈ.ਐਸ.ਸੀ. ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.galcit.caltech.edu/people/distinguished|title=Caltech Aerospace (GALCIT) &#124; Distinguished Alumni|date=31 October 2009|publisher=Galcit.caltech.edu|access-date=14 April 2018|archive-date=10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410002859/http://galcit.caltech.edu/people/distinguished|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.aero.iisc.ernet.in/dalumni_list.php|title=Distinguished Alumni List|publisher=[[Indian Institute of Science]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315002420/http://www.aero.iisc.ernet.in/dalumni_list.php|archive-date=15 March 2013|access-date=11 July 2012}}</ref> ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=05022000|title=2000 NAS New Member Elections|date=2 May 2000|publisher=.nationalacademies.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013172400/http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=05022000|archive-date=13 October 2017|access-date=14 April 2018}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: * 1985{{Spaced en dash}}ਐਸ ਐਸ ਭਟਨਾਗਰ ਪੁਰਸਕਾਰ <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.insaindia.res.in/detail/N79-0510|title=INSA :: Indian Fellow Detail|website=webcache.googleusercontent.com|access-date=16 December 2020|archive-date=27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227094235/http://insaindia.res.in/detail/N79-0510|dead-url=yes}}</ref> * 1987{{Spaced en dash}}[[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]], ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ।<ref name=":3"/> * 1990{{Spaced en dash}}ਗੁੱਜਰਮਲ ਮੋਦੀ ਅਵਾਰਡ * 1998{{Spaced en dash}}[[ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ ਆਇੰਗਰ|ਸ. ਰਾਮਾਨੁਜਨ]] ਮੈਡਲ, ਇੰਡੀਅਨ ਸਾਇੰਸ ਕਾਂਗਰਸ * 2000{{Spaced en dash}}ਫਉਇਡ ਡਾਈਨਮਿਕਸ ਅਵਾਰਡ, ਅਮਰੀਕਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਏਰੋਨੌਟਿਕਸ ਐਂਡ ਐਸਟ੍ਰੌਨੌਟਿਕਸ * 2008{{Spaced en dash}}ਟ੍ਰਾਈਸਟ ਸਾਇੰਸ ਇਨਾਮ, ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਕਾਦਮੀ<ref>{{Cite web|url=https://www.nature.com/news/2008/081217/pdf/456860a.pdf|title=Nature - Prize Winners of the Year (2008)|website=Nature|access-date=15 December 2020}}</ref> * 2009{{Spaced en dash}}ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ, ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਕਾਂਗਰਸ, ਗੁਲਬਰਗਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Bangalore/article23619.ece|title=Honour for scientist Roddam Narasimha|date=22 September 2009|access-date=30 May 2012|publisher=The Hindu.com|agency=Associated Press|archive-url=https://web.archive.org/web/20120227233052/http://www.thehindu.com/news/cities/Bangalore/article23619.ece|archive-date=27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead}}</ref> * 2013{{Spaced en dash}}[[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ|ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]], ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ<ref>{{Cite web|url=https://www.outlookindia.com/website/story/india-news-padma-vibhushan-awardee-aerospace-scientist-roddam-narasimha-dies-at-87/367269|title=Padma Vibhushan Awardee Aerospace Scientist Roddam Narasimha Dies At 87|website=Outlook India|access-date=16 December 2020}}</ref><ref name="Padma Awards">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|access-date=21 July 2015|dead-url=yes}}</ref> * 2019{{Spaced en dash}}ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਮੈਟਰਨਿੰਗ ਇਨ ਸਾਇੰਸ, [[ਨੇਚਰ (ਰਸਾਲਾ)|''ਨੇਚਰ'']] ਮੈਗਜ਼ੀਨ <ref>{{Cite journal|last=Dance|first=Amber|date=6 February 2020|title=What the best mentors do|url=https://www.nature.com/articles/d41586-020-00351-7|journal=Nature|language=en|doi=10.1038/d41586-020-00351-7}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/roddam-narasimha-1933-2020-almost-perfect-guru-steeped-in-indian-tradition-7106467/|title=Roddam Narasimha (1933-2020): 'Almost perfect guru, steeped in Indian tradition'|date=16 December 2020|website=The Indian Express|language=en|access-date=16 December 2020}}</ref> ਉਹ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਖੋਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਦਰਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਲੇਖਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=42&user_id=12&page_id=824|title=Narasimha Roddam - Publications|date=24 January 2012|publisher=Jncasr.ac.in|access-date=14 April 2018|archive-date=5 ਮਾਰਚ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180305025531/http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=42&user_id=12&page_id=824|dead-url=yes}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਨਰਸਿਮਹਾ ਦੀ ਮੌਤ 14 ਦਸੰਬਰ, 2020 ਨੂੰ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਐਮ.ਐਸ. ਰਮਈਆ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਰੇਨ ਹੈਮਰੇਜ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ। ਉਹ 87 ਸਾਲਾ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਧੀ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/padma-vibhushan-awardee-and-eminent-aerospace-scientist-roddam-narasimha-dies/story-OjKQNQfgRGBgGU7mBzjMwM.html|title=Padma Vibhushan awardee and eminent aerospace scientist Roddam Narasimha dies|date=15 December 2020|website=Hindustan Times|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20201215173004/https://www.hindustantimes.com/india-news/over-rs-100-lakh-cr-worth-infrastructure-projects-underway-by-2024-25-gadkari/story-Q1kb0cEQHy2oUE83Vbz5VO.html|archive-date=15 December 2020|access-date=15 December 2020}}</ref> == ਕਿਤਾਬਾਂ == * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RbwKyAEACAAJ|title=Orifice Flow at High Knudsen Numbers|last=Narasimha|first=Roddam|date=1961|publisher=Guggenheim Aeronautical Laboratory|language=en}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q2_6xwEACAAJ|title=Collisionless Expansion of Gases Into Vacuum|last=Narasimha|first=Roddam|date=1962|publisher=Guggenheim Aeronautical Laboratory|language=en}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KlyNAQAACAAJ|title=Effect of Longitudinal Surface Curvature on Boundary Layers|last=Narasimha|first=Roddam|last2=Ojha|first2=S. K.|date=1967|language=en}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XpFxcweodqQC|title=The Dynamics of Technology: Creation and Diffusion of Skills and Knowledge|last=Narasimha|first=Roddam|last2=Srinivasan|first2=J.|last3=Biswas|first3=S. K.|date=2003|publisher=SAGE|isbn=978-0-7619-9670-5|language=en}} * {{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MWPlGwAACAAJ|title=Developments in Fluid Mechanics and Space Technology: Asian Congress of Fluid Mechanics|last=Kalam|first=APJ Abdul|last2=Narasimha|first2=Roddam|last3=Dhawan|first3=Satish|date=1988|language=en}} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.jncasr.ac.in/roddam Homepage at JNCASR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911051329/http://www.jncasr.ac.in/roddam/ |date=2017-09-11 }} * [http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=2&user_id=12&page_id=560 Academic profile at JNCASR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160513232525/http://www.jncasr.ac.in/roddam/index.php?menu_id=2&user_id=12&page_id=560 |date=2016-05-13 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020]] l3kx6hzm13zxee3smhjcw0943x7xp6y ਸਲਮਾ ਸੁਲਤਾਨ 0 132531 848803 590380 2026-09-30T16:39:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848803 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸਲਮਾ ਸੁਲਤਾਨ|occupation=[[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] ਵਿਚ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ|website=|children=2|spouse=ਅਮੀਰ ਕਿਦਵਾਈ|relatives=|years_active=1967–2005|nationality=ਭਾਰਤੀ|education={{nowrap|ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮਨ}}|birth_name=|known_for=|death_place=|death_date=|birth_place=|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1947|3|16}}|caption=ਸਲਮਾ ਸੁਲਤਾਨ– ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੱਤਰਕਾਰ / ਡੀਡੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ|image=|footnotes=}}'''ਸਲਮਾ ਸੁਲਤਾਨ''' (ਜਨਮ 16 ਮਾਰਚ 1944) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਅਤੇ [[ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਹੈ। 1967 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/stoi/The-Doordarshan-Divas/articleshow/2677780.cms|title=The Doordarshan Divas|website=The Times of India|access-date=13 October 2013}}</ref> ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਰੁਝਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ - ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਖੱਬੇ ਕੰਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖ਼ਾਸ ਗੁਲਾਬ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗਰਦਨ ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੀ ਸਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪੱਲੂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਣਾ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/mp/2010/02/25/stories/2010022550070100.htm|title=Metro Plus Madurai / Miscellany : Gracefully yours!|date=25 February 2010|website=The Hindu|access-date=13 October 2013|archive-date=15 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015194804/http://www.hindu.com/mp/2010/02/25/stories/2010022550070100.htm|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.timescrest.com/culture/the-sultan-of-news-3687|title=The Sultan of news &#124; Culture|date=9 October 2010|publisher=Times Crest|access-date=13 October 2013|archive-date=15 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015033015/http://www.timescrest.com/culture/the-sultan-of-news-3687|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/We+the+eyeballs/1/1328.html|title=We the eyeballs : Cover Story|date=24 September 2007|website=India Today|access-date=13 October 2013}}</ref> ਉਹ ਹੁਣ ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਜੰਗਪੁਰਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਦ ਕਿਦਵਈ, ਸਲਮਾ ਦਾ ਬੇਟਾ ਕਟਕ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਨਕਮਟੈਕਸ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਸਲਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਬੱਚੇ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਮੁਹੰਮਦ ਅਸਗਰ ਅੰਸਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਸਲਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ [[ਮੈਮੂਨਾ ਸੁਲਤਾਨ]] ( [[ਭੋਪਾਲ]] ਤੋਂ ਚਾਰ ਵਾਰ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਸੰਸਦ]] ਮੈਂਬਰ) ਸੀ। ਸਲਮਾ ਅਤੇ ਮੈਮੂਨਾ [[ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ|ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ੁਜਾ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ-ਪੜਪੋਤੀਆਂ ਸਨ। ਸਲਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ [[ਭੋਪਾਲ]] ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮਨ, [[ਦਿੱਲੀ]] ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web|url=http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990405/ige05140.html|title=Cycling down sepia-toned lanes of Chandni Chowk|date=5 April 1999|website=The Indian Express|access-date=13 October 2013|archive-date=15 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015193744/http://expressindia.indianexpress.com/ie/daily/19990405/ige05140.html|dead-url=yes}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲ ਕੌਲ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਦਿੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15 ਸਤੰਬਰ 1959 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2007/20070110/himplus1.htm|title=The Tribune, Chandigarh, India – Himachal PLUS|website=The Tribune|access-date=13 October 2013}}</ref> ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ 1965 ਵਿਚ 5 ਮਿੰਟ ਦੇ ਇਕ ਖ਼ਬਰ ਬੁਲੇਟਿਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸਲਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਨੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1984 ਨੂੰ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] 'ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ 'ਚ [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ]] ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ 10 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/the-riots-that-could-not-be-televised/536471/|title=The riots that could not be televised|date=3 November 2009|website=The Indian Express|access-date=13 October 2013}}</ref> === ਬਤੌਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ === ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਲਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਲੈਂਸਵਿਊ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਸੀਰੀਅਲ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/magazine/849481/three-doordarshan-era-anchors-recall-what-a-dignified-era-of-television-news-looked-like|title=Three Doordarshan-era anchors recall what a dignified era of television news looked like}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/gracefully-yours/article110223.ece|title=Gracefully yours!|last=Rana Siddiqui Zaman|date=22 February 2010|website=The Hindu|access-date=13 October 2013}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/age-of-innocence/article661957.ece|title=Age of innocence|date=25 October 2009|website=The Hindu|access-date=13 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015140540/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/age-of-innocence/article661957.ece|archive-date=15 ਅਕਤੂਬਰ 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/wide-angle-screen/1170953/|title=Wide Angle Screen|date=22 September 2013|work=[[The Indian Express]]|access-date=18 July 2014}}</ref><ref name="widow">{{Cite web|url=http://archives.digitaltoday.in/indiatoday/20060703/lostfound.html|title=Lost And Found-ANNIVERSARY ISSUE: 30 LOST AND FOUND|date=3 July 2006|website=[[India Today]]|access-date=3 July 2006}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਸੀਰੀਅਲ ਪੰਚਤੰਤਰ ਸੇ, ਸੁਨੋ ਕਾਹਨੀ, ਸਵਰ ਮੇਰੇ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਅਤੇ ਜਲਤੇ ਸਵਾਲ ਨੇ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ ਹੈ। [[ਪੰਚਤੰਤਰ]] ਸੇ 1989 ਵਿਚ [[ਮਹਾਂਭਾਰਤ]] ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਬਾਅਦ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/mp/2004/03/25/stories/2004032501030400.htm|title=The Queen of Roses|date=25 March 2004|website=The Hindu|access-date=13 October 2013|archive-date=26 ਦਸੰਬਰ 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20041226190547/http://www.hindu.com/mp/2004/03/25/stories/2004032501030400.htm|dead-url=yes}}</ref> ਜਲਤੇ ਸਾਵਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਸਲਿਆਂ 'ਤੇ ਇਕ ਸੀਰੀਅਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ 2004 ਵਿਚ ਡੀਡੀ ਨਿਊਜ਼ 'ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040222/punjab1.htm|title=The Tribune, Chandigarh, India – Punjab|website=The Tribune|access-date=13 October 2013}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਸਲਮਾ ਸੁਲਤਾਨ ਆਮਿਰ ਕਿਦਵਈ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਇੰਡੀਆ (ਈ.ਆਈ.ਐਲ.) ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਲਮਾ ਇਨਕਮ ਟੈਕਸ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸਾਦ ਕਿਦਵਈ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਬੇਟੀ ਸਾਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਸਲਮਾ ਦੇ ਦੋ ਪੋਤੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/thirty-newsmakers-from-the-pages-of-indian-history/1/181091.html|title=Lost and found-Thirty newsmakers from the pages of Indian history and where they are now: Cover Story – India Today|date=3 July 2006|website=[[India Today]]|access-date=3 July 2006}}</ref> ਸਾਦ ਕਿਦਵਈ ਦਾ ਵਿਆਹ ਗੇਤੀ ਖਾਨ ਕਿਦਵਈ (ਜਨਮ 1978) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ- ਸਮਰ ਅਤੇ ਮੇਹਰ। ਸਾਦ ਅਤੇ ਗੇਤੀ ਹੁਣ ਬੀ.ਆਰ.ਐਸ. ਨਗਰ, [[ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-18/ludhiana/32730179_1_royal-women-women-score-style-icons|title=She brought 'ghararas' to Ludhiana|date=18 July 2012|website=The Times of India|access-date=18 July 2012|archive-date=16 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016085912/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-18/ludhiana/32730179_1_royal-women-women-score-style-icons|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-15/ludhiana/30629440_1_autobiography-clothes-bollywood-celebs|title=Geti wants to design clothes for Aishwarya|date=15 January 2012|website=The Times of India|access-date=15 January 2012|archive-date=16 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131016083448/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-15/ludhiana/30629440_1_autobiography-clothes-bollywood-celebs|dead-url=yes}}</ref> ਸਾਦ ਕਿਦਵਈ, ਸਲਮਾ ਦਾ ਬੇਟਾ ਨਵੰਬਰ, 2017 ਤੋਂ ਕਟੱਕ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਨਕਮਟੈਕਸ ਦਾ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|colwidth=30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{YouTube|L148mipv3_Q|Salma Sultan reading news of Indira Gandhi's death}} * {{YouTube|wZhYoQ0qnOE|Doordarshan history by Salma Sultan}} * {{YouTube|R8DoJdc_83c|Panchtantra Se serial episode}} * {{YouTube|S4EvYSV3Gdk|Suno Kahani serial episode}} * {{YouTube|BsEdbf9gpJg|Swar Mere Tumhare serial promo}} * {{YouTube|h_OKaiwLyGs|Roshni Ka Safar serial promo}} * {{YouTube|yH2_JnPG_FY|Doordarshan 50 years in 2009}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ]] 7ekc7u68x4tskcx14kp3d6srb63lkdb ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ 0 132980 848718 591055 2026-09-30T12:30:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848718 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ|Name=ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ|Origin=[[ਭਾਰਤ]]|Associated_acts=|Label=|Years_active=1966 - ਹੁਣ|Instrument=|Occupation=ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਅਧਿਆਪਕ, ਕੰਪੋਜ਼ਰ, ਵੋਕਲਿਸਟ|Genre=ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ|death_place=|death_date=<!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) -->|birth_place=ਤਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ|image=Lalitha Sivakumar.jpg|birth_date=<!-- {{birth date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year unless the exact date is already WIDELY published, as per [[WP:DOB]] -->|Alias=|Birth_name=ਲਲਿਤਾ|Background=non_performing_personnel|caption=ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ|alt=|Landscape=<!-- yes, if wide image, otherwise leave blank -->|image_size=|website=<!-- {{URL|www.example.com}} -->}}'''ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ''' ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਕੰਪੋਜ਼ਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੱਸ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਾਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕਾ, ਮਰਹੂਮ ਡੀ ਕੇ ਪੱਟਮਲ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref name="TheHindu070921">{{Cite web |url=http://www.hindu.com/fr/2007/09/21/stories/2007092150560300.htm |title=The Hindu : Friday Review Chennai - Columns : Life time bond with music |access-date=2021-02-21 |archive-date=2013-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130914182734/http://www.hindu.com/fr/2007/09/21/stories/2007092150560300.htm |dead-url=yes }}</ref> ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਉੱਘੀ ਗਾਇਕਾ ਡਾ: ਨਿਤਿਆਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵਨ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="TheHindu050520">[http://www.thehindujobs.com/thehindu/fr/2005/05/20/stories/2005052004020300.htm The Hindu : Entertainment Bangalore - Music : Proud pedigree is not all] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100204113225/http://thehindujobs.com/thehindu/fr/2005/05/20/stories/2005052004020300.htm|date=2010-02-04}}</ref> ਉਹ ਡੀ. ਕੇ. ਪੀ. ਦੇ ਕਾਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉੱਘੀ ਅਤੇ ਦਿੱਗਜ਼ ਗੁਰੂ (ਅਧਿਆਪਕ) ਹੈ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਾਲਘਾਟ ਮਨੀ ਅਈਅਰ, ਕਾਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕਥਾਵਾਚਕ ਮ੍ਰਿਡਾਂਗਿਸਟ ਸਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਨੀਧੀ ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ|ਪਦਮਭੂਸ਼ਣ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਮ੍ਰਿਡੈਂਗਿਸਟ ਸਨ। 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਦਾ ਵਿਆਹ ਡੀ.ਕੇ.ਪੱਟਾਮਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਈ. ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਡੀ. ਕੇ. ਪੱਟਾਮਲ ਤੋਂ ਕਾਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।<ref name="TheHindu070921">{{Cite web |url=http://www.hindu.com/fr/2007/09/21/stories/2007092150560300.htm |title=The Hindu : Friday Review Chennai - Columns : Life time bond with music |access-date=2021-02-21 |archive-date=2013-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130914182734/http://www.hindu.com/fr/2007/09/21/stories/2007092150560300.htm |dead-url=yes }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਡੀ. ਕੇ. ਪੱਟਾਮਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੋ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਡੀ ਕੇ ਜੈਰਾਮਨ, ਕੇ ਵੀ ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ ਅਤੇ [[ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬਾਲਕਸ਼ਮੀ|ਐਮ ਐਸ ਸੁਬੁਲਕਸ਼ਮੀ]] ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਟਕ ਗਾਇਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਕੱਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ ਸੰਖੇਪ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੀ।<ref name="TheHindu070921"/> ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਤਿਲਨਾ ਅਤੇ ਭਜਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਈ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੰਨਦਿਆਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਮਦਰਾਸ ਸਾਉਥ ਲਾਇਨਜ਼ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਟਰੱਸਟ ਅਤੇ ਰਾਸਾ - ਅਰਪਿਤਾ - ਅਕਾਦਮੀ ਫਾਰ ਰਿਸਰਚ ਐਂਡ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਥੀਏਟਰ ਆਰਟਸ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਲਲਿਤਾ ਅਤੇ ਆਈ. ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ 4 ਜਨਵਰੀ, 2016 ਨੂੰ 'ਆਈ.ਐਸ.ਏ.ਰਾਸਾ ਮਮਾਨੀ' ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨਕੁੰਨ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹੈ। ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਡੀ.ਕੇ.ਪੀ. ਸਕੂਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਕੂਲ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਡੀ.ਕੇ.ਪੀ. ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿਰਾਸਤ ਭੇਜ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਸਿਖਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਕਲਾਸਿਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉੱਘੇ ਦੋਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਕਰਨਾਟਕ ਵੋਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿਚ ਡਾ. ਨਿਥੀਸ਼੍ਰੀ ਮਾਧਵਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਲਵਨਿਆ ਸੁੰਦਰਾਰਮਨ (ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਪੋਤੀ) <ref name="TheHindu070921"/> ਡਾ. ਨਰੰਜਨਾ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ, <ref>[http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/article68118.ece The Hindu : Arts / Music : Confident and comfortable] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਪੱਲਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨਾ, <ref name="TheHindu080229">[http://www.thehindujobs.com/thehindu/fr/2005/05/20/stories/2005052004020300.htm The Hindu : Friday Review Chennai / Music : Judicious selection of songs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100204113225/http://thehindujobs.com/thehindu/fr/2005/05/20/stories/2005052004020300.htm|date=2010-02-04}}</ref> ਨਲਿਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਮਹਾਰਾਜਾਪੁਰਮ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ, ਡਾ. ਪੇਰੀਆਸਮੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2004/07/16/stories/2004071602390400.htm |title=The Hindu : Well articulated concert |access-date=2021-02-21 |archive-date=2004-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040908073523/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2004/07/16/stories/2004071602390400.htm |dead-url=yes }}</ref> ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਵਜੋਂ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਲਲਿਤਾ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜੱਜ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 9o0yhjqablw71nts1k699obo4c47mio ਵਰਸ਼ਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ 0 133612 848737 573825 2026-09-30T13:44:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848737 wikitext text/x-wiki '''ਵਰਸ਼ਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ''', ਰੂਪਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਇੱਕ ਨਾਵਲ, ''ਰਾਈਟ ਫਿੱਟ ਰੋਂਗ ਜੁੱਤੀ'' ਦੇ ਲੇਖਕ ਹਨ. <ref>[http://www.telegraphindia.com/1100822/jsp/calcutta/story_12837389.jsp Calcutta Telegraph - 22 August 2010]</ref> == ਸਿੱਖਿਆ == ਉਸਨੇ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀ ਕਾਨਵੈਂਟ, ਕਾਨਪੁਰ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਸਥ ਕਾਲਜ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਅਤੇ ਸੋਫੀਆ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ, ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। <ref>{{Cite web|url=http://buzz.femina.in/featured/book-review-right-fit-wrong-shoe|title=buzz.femina.in|website=Right-fit-wrong-shoe|access-date=11 January 2017|archive-date=10 ਅਗਸਤ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100810200556/http://buzz.femina.in/featured/book-review-right-fit-wrong-shoe/|dead-url=yes}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ, ''ਰਾਈਟ ਫਿੱਟ ਰੋਂਗ ਜੁੱਤੀ'', 2009 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ''ਐਕਸੀਸ ਬੈਗੇਜ'' ਕਿਤਾਬ ਆਈ. <ref>[http://www.thehindu.com/books/article50853.ece The Hindu - 18 November 2009] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|2}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.varshadixit.com ਉਸ ਦੀ ਵੈਬਸਾਈਟ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 4od8ak4qgeqvsnf7lv91tcfl6b66tl9 ਸਾਗਰ ਸਰਹੱਦੀ 0 133955 848842 574619 2026-09-30T18:40:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848842 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਸਾਗਰ ਸਰਹੱਦੀ |image=Sagar Sarhadi at Mumbai University.jpg |alt=|caption= |birth_name=ਗੰਗਾ ਸਾਗਰ ਤਲਵਾੜ |birth_date=11 ਮਈ 1933 |birth_place=ਐਬਟਾਬਾਦ, ਬੱਫਾ, [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2021|03|22|1933|05|11 }} | death_place = ਮੁੰਬਈ |father=ਥਾਨ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾੜ |mother=ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਈ |relatives=ਰਮੇਸ਼ ਤਲਵਾੜ (ਭਤੀਜਾ)<br> 4 ਭਰਾ, 1 ਭੈਣ| nationality=[[ਭਾਰਤ]] |other_names=ਸਾਗਰ' |occupation=[[ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ]], [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ]] }} '''ਸਾਗਰ ਸਰਹੱਦੀ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਨਿੱਕੀ ਕਹਾਣੀ]] ਲੇਖਕ, [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਅਤੇ ਫਿਲਮ [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ]] ਸੀ। <ref>[http://www.indiatribune.com/index.php?option=com_content&view=article&id=11640:abused-not-amused-&catid=107:coverpage&Itemid=471 Abused, not amused]</ref> <ref>[http://www.indianexpress.com/news/the-reluctant-actor/1199093/ The Reluctant Actor - Indian Express]</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/mp/2005/01/06/stories/2005010600340100.htm |title=The Hindu : Metro Plus Delhi / Entertainment : Return of the veteran |access-date=2021-03-22 |archive-date=2005-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050209115428/http://www.hindu.com/mp/2005/01/06/stories/2005010600340100.htm |dead-url=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/fr/2006/09/22/stories/2006092201330400.htm |title=The Hindu : Friday Review Delhi / Theatre : Supriya back in office |access-date=2021-03-22 |archive-date=2011-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110519095253/http://www.hindu.com/fr/2006/09/22/stories/2006092201330400.htm |dead-url=yes }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-15/news-interviews/30520161_1_prateik-smita-patil-bazaar |title=Prateik in Smita Patil’s classic - Times Of India |access-date=2021-03-22 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235918/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-15/news-interviews/30520161_1_prateik-smita-patil-bazaar |dead-url=yes }}</ref> <ref>[https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC Encyclopaedia of Hindi Cinema - Google Boeken]</ref> <ref>[https://books.google.com/books?id=kXm0AAAAQBAJ Mad Tales from Bollywood: Portrayal of Mental Illness in Conventional Hindi ... - Dinesh Bhugra - Google Boeken]</ref>ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਬੱਫ਼ਾ (ਉਸ ਸਮੇਂ [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਅਤੇ ਹੁਣ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ]]) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ|ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ]] [[ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਰਦੂ]] ਨਾਟਕਕਾਰ ਵਜੋਂ ਲਿਖਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/an-ocean-of-difference/article3839788.ece|title=An ocean of difference|last=Mahaan|first=Deepak|date=30 August 2012|work=[[The Hindu]]|access-date=7 July 2020|language=en-IN|archive-url=https://web.archive.org/web/20240125061357/https://www.thehindu.com/features/cinema/an-ocean-of-difference/article3839788.ece|archive-date=25 ਜਨਵਰੀ 2024|url-status=dead}}</ref> [[ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ]] ਦੀ ''ਕਭੀ ਕਭੀ'' (1976) (ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ]] ਅਤੇ [[ਰਾਖੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ|ਰਾਖੀ]] ਸਿਤਾਰੇ ਸਨ) ਨਾਲ਼ ਉਹ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ''[[ਨੂਰੀ| ਨੂਰੀ]]'' (1979) ; ''ਸਿਲਸਿਲਾ'' (1981) ਜਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ]], [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ]], [[ਜਯਾ ਬਚਨ|ਜਯਾ ਭਾਦੂਰੀ]] ਅਤੇ [[ਰੇਖਾ]] ਸਨ; ''ਚਾਂਦਨੀ'' (1989) ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ]], [[ਸ੍ਰੀਦੇਵੀ]] ਅਤੇ [[ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ|ਵਿਨੋਦ ਖੰਨਾ]] ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਨ; [[ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ]], [[ਰੇਖਾ]], [[ਫ਼ਾਰੂਖ਼ ਸ਼ੇਖ਼]] ਅਤੇ [[ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ]] ਅਭਿਨੇਤਾਵਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ''ਫਾਸਲੇ''; ''ਰੰਗ'' (1993) ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਸਦਾਨਾਹ ਅਤੇ [[ਦਿੱਵਿਆ ਭਾਰਤੀ]] ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਤਲਤ ਜਾਨੀ [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਸੀ; ''ਅਨੁਭਵ'', ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਸੰਜੀਵ ਕੁਮਾਰ]] ਅਤੇ [[ਤਨੂਜਾ|ਤਨੁਜਾ]] ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਸੂ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ; ''ਜ਼ਿੰਦਗੀ'' (1976); ''ਦ ਅਦਰ ਮੈਨ'' ; ''ਕਰਮਯੋਗੀ'' ; ''ਕਹੋ ਨਾ.'' ''.'' ''.'' ''ਪਿਆਰ ਹੈ''; ''ਕਾਰੋਬਾਰ''; ''ਬਾਜ਼ਾਰ''; ''ਚੌਸਰ'' ਸਮੇਤ ਅਨੇਕਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1933]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 5s9zrqjexerh79bfb6fi6danhor2yj7 ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਐਂਡ ਸੋਸਾਇਟੀ (ਭਾਰਤ) 0 134772 848886 844131 2026-09-30T21:16:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848886 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਜੱਥੇਬੰਦੀ|name=Centre for Internet and Society|affiliations=|owner=<!-- or | owners = -->|sec_gen=|leader_title=|leader_name=|leader_title2=|leader_name2=|leader_title3=|leader_name3=|leader_title4=|leader_name4=|board_of_directors=|key_people=|main_organ=|secessions=|budget=|membership_year=|staff=|formerly=|remarks=|website={{URL|https://cis-india.org/}}|volunteers_year=|volunteers=|staff_year=|endowment_year=|budget_year=|endowment=|expenses_year=|expenses=|disbursements=|revenue_year=|revenue=|language=|membership=|image=Bangalore Wikimeetup27 13Feb2011 2000.jpg|map=|map2_alt=|map2_size=|map2=|map_caption=|map_alt=|map_size=|logo_caption=|abbreviation=CIS|logo_alt=|logo_size=|logo=Centre for Internet And Society logo.svg|caption=CIS headquarters in [[Domlur]], [[Bangalore]].|alt=|image_size=|map2_caption=|predecessor=|fields=|purpose=|methods=|products=|services=|region=|coords=<!-- {{coord|LAT|LON|display=inline, title}} -->|headquarters=No. 194, 2nd C Cross, Domlur, 2nd Stage, [[Bangalore]], Karnataka, India<ref>{{cite web|title=The Centre for Internet and Society|url=https://cis-india.org/contact-info|website=cis-india.org|access-date=4 April 2018|language=en}}</ref>|status=|merged=|registration_id=<!-- for non-profit org -->|type=[[Non-profit organization]]|founding_location=|founder=|formation=<!-- use {{start date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} -->|successor=|footnotes=}}'''ਸੈਂਟਰ ਫ਼ਾਰ ਇੰਟਰਨੈਟ ਐਂਡ ਸੁਸਾਇਟੀ (ਸੀ.ਆਈ.ਐੱਸ.)''' ਇੱਕ [[ਬੰਗਲੌਰ|ਬੈਂਗਲੁਰੂ]] -ਅਧਾਰਤ [[ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ|ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ]] ਬਹੁ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.hindu.com/2009/08/30/stories/2009083052781400.htm|title=Deconstructing ‘Internet addiction’|date=30 August 2009|website=[[The Hindu]]|access-date=16 March 2010|archive-date=30 ਅਗਸਤ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090830221750/http://www.hindu.com/2009/08/30/stories/2009083052781400.htm|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/sci-tech/technology/internet/article3572.ece|title=Internet, first source of credible information about A(H1N1) virus|date=16 August 2009|website=[[The Hindu]]|access-date=16 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226060535/https://www.thehindu.com/sci-tech/technology/internet/Internet-first-source-of-credible-information-about-AH1N1-virus/article16875511.ece|archive-date=26 ਦਸੰਬਰ 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Cant-read-so-use-new-tech-to-let-books-speak-/articleshow/5518597.cms|title=Can’t read, so use new tech to let books speak|last=Verma|first=Richi|date=31 Jan 2010|work=[[The Times of India]]|access-date=16 March 2010}}</ref> ਸੀ.ਆਈ.ਐਸ. [[ਇੰਟਰਨੈੱਟ|ਇੰਟਰਨੈਟ]] ਅਤੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਬਹੁਵਾਦ, ਜਨਤਕ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਪੈਡੋਗੋਗਿਕ ਅਭਿਆਸਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ == [[ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾ]] ਨੇ ਸੀ.ਆਈ.ਐਸ. ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵੰਡ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://cis-india.org/news/wikimedia-foundation-awards-grant-to-cis|title=Wikimedia Foundation awards grant to Centre for Internet and Society to expand Access to Knowledge in India|date=1 August 2012|publisher=Centre for Internet and Society|access-date=5 July 2018}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਸਵਤੰਤਰ 2014 == ਸੀ.ਆਈ.ਐਸ. ਨੇ 18-20 ਦਸੰਬਰ 2014 ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਦੇ [[ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ|ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ]] ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਪੰਜਵੀਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਫ਼ਤ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਕਾਨਫਰੰਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸਵਤੰਤਰ 2014 ਵਿੱਚ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=December 2020}} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ|http://cis-india.org/|Centre for Internet and Society}} * {{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/PDATOI/articleshow/5058157.cms|title=Tara Textreader, a boon for the visually-challenged|last=Ramya|first=M|date=26 September 2009|work=The Times of India|access-date=5 July 2018}} * {{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/story-print/450560/|title=Does India need its own Bayh-Dole?|last=Abraham|first=Sunil|date=24 April 2009|work=Indian Express|access-date=5 July 2018}} * {{Cite news|url=https://www.livemint.com/Leisure/C0hDF1GSn6QILc6mEwINgO/Wiki8217s-worth-on-a-different-turf.html|title=Wiki’s worth, on a different turf|last=Abraham|first=Sunil|date=13 January 2010|access-date=5 July 2018|publisher=Live Mint}} * {{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/When-the-virtual-world-gets-a-room/article16462866.ece|title=When the virtual world gets a room|last=Kurup|first=Deepa|date=22 December 2009|work=The Hindu|access-date=5 July 2018}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫ਼ਾਕਾਰੀ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ]] atcfyvtsw31vsst6qr7wrdyz0ik5j89 ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੇਵੀ 0 137500 848908 588479 2026-09-30T22:22:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848908 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Satyavati Devi | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = 1904 | birth_place = | death_date = {{Death year and age|1945|1904}} | death_place = | nationality = Indian | other_names = | occupation = | known_for = Participation in Indian Freedom Movement }} '''ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੇਵੀ''' (1904–1945) [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ|ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ]] ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 'ਜੋਨ ਆਫ਼ ਆਰਕ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।{{Efn|Writeup by [[Jayaprakash Narayan|Jaiprakash Narain]], in "Dilli Ki Joan of Arc, Behan Satyavati" souvenir published in 1977 commemorating Satyavati's 70th birth anniversary.}} == ਪਰਿਵਾਰ == ਉਹ ਸਵਾਮੀ ਸ਼ਰਧਨੰਦ ਦੀ ਪੋਤੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਧਨੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਵੇਦ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Gandhi, Women, and the National Movement, 1920–47|last=Taneja|first=Anup|publisher=Har-anand Publications Pvt Ltd|year=2005|isbn=9788124110768|page=153}}</ref> ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਕੱਪੜਾ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। == ਸਰਗਰਮੀ == [[ਦਿੱਲੀ]] ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨੇ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। [[ਅਰੁਣਾ ਆਸਿਫ਼ ਅਲੀ|ਅਰੁਣਾ ਆਸਫ ਅਲੀ]] ਨੇ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite book|title=Gandhi, Women, and the National Movement, 1920–47|last=Taneja|first=Anup|publisher=Har-anand Publications Pvt Ltd|year=2005|isbn=9788124110768|page=154}}</ref> ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਨੇ [[ਗਵਾਲੀਅਰ]] ਅਤੇ [[ਦਿੱਲੀ]] ਦੀਆਂ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮਿੱਲਾਂ ਦੇ ਮਿੱਲ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜ <ref>{{Cite web|url=http://lohiatoday.com/SocialistMovement/CSPAtAGlance.pdf|title=CONGRESS SOCIALIST PARTY (CSP) AT A GLANCE AND SHORT PROFILES WORKS OF ITS LEADERS|website=lohiatoday.com|page=91|access-date=3 November 2015|archive-date=23 ਨਵੰਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151123223146/http://lohiatoday.com/SocialistMovement/CSPAtAGlance.pdf|dead-url=yes}}</ref> ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਿਕਾ ਦਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸਿਵਲ ਨਾਫੁਰਮਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸਿਵਲ ਨਾਫੁਰਮਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਨੇਤਾ ਬਣੀ ਅਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲੂਣ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਵਾਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਗੈਰਕਨੂੰਨੀ ਨਮਕ ਦੇ ਪੈਕੇਟ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡੇ। ਉਸਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ 1932 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਲਯੂਰੀਸੀ ਅਤੇ ਟੀਬੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hjilIrVt9hUC&pg=PA148|title=Women in Modern India, Volume 4|last=Geraldine Forbes|date=1999|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521653770|page=148}}</ref> ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੇ ਚੰਗੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਬੰਧਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਰਿਹਾਈ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਉਮੀਦ ਪੱਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.manushi.in/docs/306.%20Toofani%20Satyawati.pdf|title=Toofani Satyawati An Unsung Heor of Freedom Struggle|website=www.manushi.in|publisher=[[Manushi]] – Forum for Women's Rights & Democratic Reforms|access-date=1 October 2015|archive-date=2 ਅਕਤੂਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151002083800/http://www.manushi.in/docs/306.%20Toofani%20Satyawati.pdf|dead-url=yes}}</ref> 1945 ਵਿੱਚ 41 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤਪਦਿਕ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। == ਲਿਖਤਾਂ == ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਟ੍ਰੈਕਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਇੱਕ ਟੁਕੜੇ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ 'ਬਹਿਨ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਕਾ ਜੇਲ ਸੰਦੇਸ਼' (ਭੈਣ ਸਤਿਆਵਤੀ ਦਾ ਜੇਲ ਸੰਦੇਸ਼) ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ: <ref>{{Cite journal|last=Thapar-Björkert|first=Suruchi|date=20 December 2006|title=Gender, nationalism and the colonial jail: a study of women activists in Uttar Pradesh|journal=[[Women's History Review]]|volume=7|issue=4|pages=583–615|doi=10.1080/09612029800200182|doi-access=free}}</ref><poem> ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਗਈ ਭੈਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ ਭੈਣ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਢਿੱਲ ਨਾ ਕਰੋ ਜੇ ਲੋੜ ਪਵੇ ਤਾਂ ਬਲਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰੋ ਪਵਿੱਤਰ ਲੜਾਈ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋ, ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨਾ ਹਟੋ ਲੜਾਈ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰੋ ਗੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਡੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੋ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਆਦਮੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗੇ ਕਰੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੱਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਗ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਬੁਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।{{efn|Copied verbatim from the referred article.}} </poem>ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਿਖਤਾਂ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਦੇ ਗਾਣੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। == ਮਾਨਤਾ == ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਕ ਹੀਰੋ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 1972 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਸੱਤਿਆਵਤੀ ਕਾਲਜ ( [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ) ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://satyawati.du.ac.in/|title=About Us|website=satyawati.du.ac.in/}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/oasis-of-relief/article639091.ece|title=Satyawati College|date=25 July 2009|work=The Hindu|access-date=1 October 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਨੋਟਸ == {{notelist}} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1945]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1904]] a61k6gcpfajfc24gcby2rnkybcspvuh ਸਬਾ ਦੀਵਾਨ 0 138721 848793 680321 2026-09-30T15:59:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848793 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Saba Dewan | image = <!-- just the name, without the File: or Image: prefix or enclosing [[brackets]] --> | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|df=yes|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --> | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = Indian | other_names = | known_for = Documentary film making | occupation = | alma mater = [[Jamia Millia Islamia]] <br>[[St. Stephen's College, Delhi|St. Stephen's College]]<ref>{{cite news |title= Of chick charts, hen charts and other such women's stories: Saba Dewan |url=http://kafila.org/2012/05/08/st-stephens-college-the-class-of-85-saba-dewan/}}</ref> }} '''ਸਬਾ ਦੀਵਾਨ''' ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ]] ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲਿੰਗਕਤਾ, ਲਿੰਗ, ਪਛਾਣ, ਸੰਪਰਦਾਇਕਤਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ''ਧਰਮਯੁੱਧ'' (ਪਵਿੱਤਰ ਯੁੱਧ, 1989), ''ਨਾਸੂਰ'' (ਫੇਸਟਰਿੰਗ ਵਾਉਂਡ, 1991), ''ਖੇਲ'' (ਦ ਪਲੇ, 1994), ਬਰਫ਼ (1997) ਅਤੇ ''ਸੀਤਾ'ਜ ਫੈਮਲੀ'' (2001) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ ਕਲੰਕਿਤ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ''ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ-ਦਿੱਲੀ'' (2006), ''ਨਾਚ'' (ਦ ਡਾਂਸ, 2008) ਅਤੇ ''ਦ ਅਦਰ ਗੀਤ'' (2009) 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਿਕੜੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://magiclanternmovies.in/director/382|title=Magic Lantern Movies LLP|website=magiclanternmovies.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827213544/http://magiclanternmovies.in/director/382|archive-date=27 August 2016|access-date=23 April 2016}}</ref> == ਜੀਵਨ == ਸਬਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1982 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1982-1985 ਵਿੱਚ [[ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ|ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨ ਕਾਲਜ]], [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://kafila.org/2012/05/08/st-stephens-college-the-class-of-85-saba-dewan/|title=Of chick charts, hen charts and other such women's stories: Saba Dewan|last=Vij|first=Shivam|website=Kafila|access-date=2016-04-23|archive-date=2016-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20161205145204/http://kafila.org/2012/05/08/st-stephens-college-the-class-of-85-saba-dewan//|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਰਿਸਰਚ ਸੈਂਟਰ, ਜਾਮੀਆ ਮਿਲੀਆ ਇਸਲਾਮੀਆ ਤੋਂ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaifa.org/saba-dewan.html|title=Saba Dewan {{!}} India Foundation for the Arts|website=www.indiaifa.org|access-date=2016-04-23|archive-date=2017-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701043505/http://www.indiaifa.org/saba-dewan.html|url-status=dead}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਸਬਾ 1987 ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ-ਦਿੱਲੀ' (2006) ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਬਾਰ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ, 'ਨਾਚ' (ਦ ਡਾਂਸ, 2008) ਨੇ ਪੇਂਡੂ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤਿਕੜੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦ ਅਦਰ ਗੀਤ' (2009) ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਤਵਾਇਫ਼ਾਂ ਜਾਂ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਦੀ ਕਲਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਬਾਰੇ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://magiclanternmovies.in/director/382|title=Magic Lantern Movies LLP|website=magiclanternmovies.in|access-date=2016-04-23|archive-date=2016-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827213544/http://magiclanternmovies.in/director/382|dead-url=yes}}</ref> 2006 ਵਿੱਚ, ਸਬਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਡਿਵੀਜ਼ਨ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਮੰਤਰਾਲੇ, [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਲਗਾਏ ਗਏ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾ 8 ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦਿੱਲੀ ਮੁੰਬਈ ਦਿੱਲੀ' ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/article3243110.ece|title=Film withdrawn from festival in protest|date=22 January 2006|access-date=25 April 2016|publisher=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211210061415/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/film-withdrawn-from-festival-in-protest/article3243110.ece|archive-date=10 ਦਸੰਬਰ 2021|url-status=dead}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ ਸਬਾ ਨੇ ਤਵਾਇਫ਼ਨਾਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਤਵਾਇਫ਼ਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਸੰਗੀਤਕ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/books/books-reviews/tawaifnama-review-banaras-down-the-ages-through-the-eyes-of-tawaifs/article29862627.ece|title='Tawaifnama' review: Banaras down the ages through the eyes of tawaifs|website=The HIndu|language=en-US|access-date=2020-08-17}}</ref> ਜੂਨ 2017 ਵਿੱਚ, ਦੀਵਾਨ ਨੇ ਇੱਕ 15 ਸਾਲ ਦੇ ਲੜਕੇ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲਭਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਮਥੁਰਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰੇਲਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਤਲਾਂ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤਾਅਨੇ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਬੀਫ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/notinmyname-lending-their-voice-to-protests-but-each-with-a-different-reason-4727003/|title=#NotInMyName: Lending their voice to protests, but each with a different reason|date=29 June 2017|work=The Indian Express|access-date=29 June 2017}}</ref> ਇੱਕ ਫੇਸਬੁੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੀਵਾਨ ਨੇ "ਨੌਟ ਇਨ ਮਾਈ ਨੇਮ" ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, "ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ" ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਧਿਕਾਰ|ਜੀਵਨ]] ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ 'ਤੇ "ਹਮਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ" ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.livemint.com/Politics/U81AUtOCwMF0vbfVztda1M/Not-In-My-Name-thousands-pledge-to-march-for-lynched-teenag.html|title=Not In My Name: thousands pledge to march for lynched teenager Junaid|date=26 June 2017|work=Mint|access-date=29 June 2017}}</ref> ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ, [[ਕੋਲਕਾਤਾ]], [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[ਤੀਰੁਵਨੰਤਪੁਰਮ|ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਅਤੇ [[ਬੰਗਲੌਰ|ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ]] ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਗਏ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/not-in-my-name-citizens-say-in-protests-against-lynching/articleshow/59357729.cms|title=Not in My Name: Citizens hit streets across India to protest against lynching|date=28 June 2017|work=The Times of India|access-date=29 June 2017}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == * ''ਧਰਮਯੁੱਧ'' (1989) * ''ਨਾਸੂਰ'' (1991) * ''ਖੇਲ'' (1994) * ''ਬਰਫ਼'' (1997) * ''ਸੀਤਾ'ਜ ਫੈਮਲੀ'' (2001) * ''ਦਿੱਲੀ-ਮੁੰਬਈ-ਦਿੱਲੀ'' (2006) * ''ਨਾਚ'' (2008) * ਦ ਅਦਰ ਸੋਂਗ (2009) == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 37v10vthe8i9segq5srw5u9ywxb4chi ਵਿਮਲਾਬਾਈ ਦੇਸ਼ਮੁਖ 0 140692 848759 848043 2026-09-30T14:27:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848759 wikitext text/x-wiki '''ਵਿਮਲਾਬਾਈ ਜਗਦੇਵਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ''', ਜਿਸਨੂੰ '''ਵਿਮਲਾਬਾਈ ਦੇਸ਼ਮੁਖ''' ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।<ref>Former Karnataka Minister Vimalabai Deshmukh passes away https://www.india.com/news/agencies/former-karnataka-minister-vimalabai-deshmukh-passes-away-3180563/</ref> ਉਸਨੇ 1994 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੀਜਾਪੁਰ ਜ਼ਿਲੇ, [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੇ ਮੁਦੇਬੀਹਾਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।<ref>Karnataka 1994 https://eci.gov.in/files/file/3780-karnataka-1994/</ref><ref>https://www.elections.in/karnataka/assembly-constituencies/muddebihal.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220320080422/https://www.elections.in/karnataka/assembly-constituencies/muddebihal.html |date=2022-03-20 }} Sitting and previous MLAs from Muddebihal Assembly Constituency</ref><ref>ರಾಜ್ಯದ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಗೆದ್ದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾತ್ರ. https://kannada.asianetnews.com/news/vijaypur-district-election-news</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਇਹ [[ਕਰਨਾਟਕਾ]] ਰਾਜ ਦੇ ਬੇਲਾਗਾਉਮ ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮੁੁਰਗੋਦ ਵਿਚ ਸੋਮਾਸੰਕਰ ਅਤੇ ਸਾਂਤਾਬਾਈ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿਖਿਆ (10ਵੀਂ) ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਨਥਾ ਸ਼ਿਕਸ਼ਾਨਾ ਸਮਿਥੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਮੁਰਗੋਦ ਤੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜਗਦੇਵਾਰਾੳ ਸਗਨਾਬਾਸਾਪਾ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਬੀਜਾਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਨੰਦਨੀ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਜਿਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨੀਲਸ਼ਿ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। == ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ == ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ 1994 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ.ਐਸ. ਨਡਾਗੌੜਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮੁਦੇਬਿਹਾਲ ਦੀ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਜੀਤ ਦੇ ਬਾਅਦ 1998 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਜੇਐਚ ਪਟੇਲ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।<ref>https://elections.traceall.in/vidhan-sabha-assembly-election-results/muddebihal-in-Karnataka {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220115142456/https://elections.traceall.in/vidhan-sabha-assembly-election-results/Muddebihal-in-Karnataka |date=2022-01-15 }} {{Cite web |url=https://elections.traceall.in/vidhan-sabha-assembly-election-results/Muddebihal-in-Karnataka |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2024-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115142456/https://elections.traceall.in/vidhan-sabha-assembly-election-results/Muddebihal-in-Karnataka |archive-date=2022-01-15 |url-status=dead}} Previous Year's Election Results in Muddebihal, Karnataka</ref><ref>Former Karnataka Minister Vimalabai Deshmukh Passes Away https://www.newslocker.com/en-in/news/general-india/former-karnataka-minister-vimalabai-deshmukh-passes-away/view/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712110340/https://www.newslocker.com/en-in/news/general-india/former-karnataka-minister-vimalabai-deshmukh-passes-away/view/|date=2020-07-12}}</ref> ਬੀਟੀ ਲਲਿਤਾ ਨਾਇਕ 'ਤੇ ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਆਰ. [[ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਅੰਬੇਡਕਰ]] ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਅਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.outlookindia.com/article/Avenging-Ambedkar/200396|title=Avenging Ambedkar|last=Rajesh|first=Y.P|date=13 December 1995|work=Outlook magazine|access-date=20 ਮਾਰਚ 2022|archive-date=11 ਅਕਤੂਬਰ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141011094909/http://www.outlookindia.com/article/Avenging-Ambedkar/200396|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ 1999 ਤੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਰਹੇ।<ref>{{Cite web|url=http://sanjevani.com/sanjevani/%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF-%E0%B2%B8%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B3%86-%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%BF-%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6/|title=ಮಾಜಿ ಸಚಿವೆ ವಿಮಲಾಬಾಯಿ ದೇಶಮುಖ ನಿಧನ &#124; ಸಂಜೆವಾಣಿಗೆ ಸ್ವಾಗತ|date=23 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723120417/http://sanjevani.com/sanjevani/%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%9C%E0%B2%BF-%E0%B2%B8%E0%B2%9A%E0%B2%BF%E0%B2%B5%E0%B3%86-%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B2%B2%E0%B2%BE%E0%B2%AC%E0%B2%BE%E0%B2%AF%E0%B2%BF-%E0%B2%A6%E0%B3%87%E0%B2%B6/|archive-date=23 July 2018}}</ref> ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ [[ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੁਨਾਈਟਡ)|ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ)]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਮੁੱਦੇਬਿਹਾਲ ਤੋਂ 1999 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।<ref>https://www.news18.com/assembly-elections-2018/karnataka/muddebihal-election-result/ Muddebihal (GEN)</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 2004 ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮੁੱਡੇਬਿਹਾਲ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੈਕੂਲਰ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ।<ref>ಮಾಜಿ ಸಚಿವೆ ವಿಮಲಾಬಾಯಿ ದೇಶಮುಖ್ ನಿಧನ https://vijaykarnataka.com/news/vijayapura/former-minister-vimalabai-deshmukh-death/articleshow/65089823.cms {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712104837/https://vijaykarnataka.com/news/vijayapura/former-minister-vimalabai-deshmukh-death/articleshow/65089823.cms |date=2020-07-12 }}</ref> ਬੀਐਸ ਯੇਦੀਯੁਰੱਪਾ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 2013 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਕਰਨਾਟਕ ਜਨਤਾ ਪਕਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਜੇਡੀ (ਐਸ) ਦੁਆਰਾ ਟਿਕਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁਦੇਬਿਹਾਲ ਸੀਟ ਤੋਂ ਅਸਫ਼ਲ ਚੋਣ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>Ex-minister Vimala Bai passes away http://english.varthabharati.in/karnataka/ex-minister-vimala-bai-passes-away</ref> ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜੇਡੀ(ਐਸ) ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਐਚ.ਡੀ ਦੇਵ ਗੌੜਾ|ਐਚਡੀ ਦੇਵਗੌੜਾ]], ਤਤਕਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਤੋਂ ਰਾਜਨੇਤਾ ਬਣੀ ਜੈਮਾਲਾ, ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਐਚਡੀ ਕੁਮਾਰਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ 'ਤੇ ਸੋਗ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਐਚਡੀ ਕੁਮਾਰਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਆਈਕਨ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।<ref>Former Karnataka Minister Vimalabai J Deshmukh passes away https://www.devdiscourse.com/article/agency-wire/86584-former-karnataka-minister-vimalabai-j-deshmukh-passes-away</ref><ref>Former Karnataka Minister Vimalabai Deshmukh passes away https://indianexpress.com/article/india/former-karnataka-minister-vimalabai-deshmukh-passes-away-5270231/</ref><ref>ಮಾಜಿ ಸಚಿವೆ ವಿಮಲಾಬಾಯಿ ಎಸ್.ದೇಶಮುಖ್ ವಿಧಿವಶ https://www.eesanje.com/former-minister-vimalabai-s-deshmukh-passed-away/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712104842/https://www.eesanje.com/former-minister-vimalabai-s-deshmukh-passed-away/ |date=2020-07-12 }}</ref> == ਮੌਤ == ਲੰਮੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ 22 ਜੁਲਾਈ 2018 ਨੂੰ [[ਬੀਜਾਪੁਰ]] ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਸਨ। == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੇਖ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] 8vschgr0s4ik5q5uvqfw2jijh0tu2rr ਹੇਮੰਤ ਮਹਾਪਾਤਰਾ 0 144245 848922 703110 2026-09-30T23:30:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848922 wikitext text/x-wiki '''ਹੇਮੰਤ ਮਹਾਪਾਤਰਾ''' ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਉਹ [[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵਰਜੀਨੀਆ ਪ੍ਰੈਸ|ਵਰਜੀਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈੱਸ]] ਦੁਆਰਾ ਵੰਡੀ ਗਈ 2011 ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਨਵੀਂ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://bestnewpoets.blogspot.co.uk/2011/08/best-new-poets-2011-final-fifty.html|title = Best New Poets: Best New Poets 2011 Final Fifty|date = 6 August 2011}}</ref> [[ਐਲਨ ਗਿਨਜ਼ਬਰਗ|ਐਲਨ ਗਿੰਸਬਰਗ]] ਪੋਇਟਰੀ ਅਵਾਰਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਕਲੈਟਿਕਾ, ਬ੍ਰਿੰਕਲਿਟ, ਏਸ਼ੀਆ ਰਾਈਟਸ ਅਤੇ ਪੈਟਰਸਨ ਲਿਟਰੇਰੀ ਰਿਵਿਊ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>http://www.pccc.edu/uploads/27/fe/27fea3801f83813bdc68401e2305155c/Allen-Ginsberg-11w.pdf{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਦੂਜੇ [[ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਏਪ੍ਰੋਲ]] ਅਵਾਰਡ <ref>{{Cite news|url = http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article825678.ece|title = Rayaprol prize announced|newspaper = The Hindu|date = 12 October 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20140202155621/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article825678.ece|archive-date = 2 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014|access-date = 25 ਅਗਸਤ 2022|url-status = dead}}</ref> ਅਤੇ ਹਾਰਪਰਕੋਲਿਨਜ਼ ਪੋਇਟਰੀ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਦਾ ਵੀ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਉਹ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== bs6osctx4xaigjyh5gv8jlxr4befx0z ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ 0 148878 848773 789936 2026-09-30T15:01:43Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848773 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Waffle_iron.JPG|right|thumb| ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਲਜੀਅਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਲਾ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ]] [[ਤਸਵੀਰ:Belgian_waffles_cooked_in_a_Krampouz_cast-iron_waffle_iron.JPG|thumb| ਪੇਸ਼ੇਵਰ 180° ਕਾਸਟ-ਆਇਰਨ ਵੈਫਲ ਮੇਕਰ]] ਇੱਕ '''ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ''' ਜਾਂ '''ਵੈਫਲ ਮੇਕਰ''' ਇੱਕ ਬਰਤਨ ਜਾਂ [[ਛੋਟਾ ਉਪਕਰਣ|ਉਪਕਰਣ]] ਹੈ ਜੋ ਵੈਫਲ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਧਾਤ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਨੈਕਟਿੰਗ ਹਿੰਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਫਲਜ਼ ਉੱਤੇ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨੀਕੌਂਬ ਪੈਟਰਨ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਢਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਆਟੇ ਨੂੰ ਡੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਟੇ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਇੱਕ ਮਿੱਠੇ ਮਿਠਆਈ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੈਨਕੇਕ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਲਕਾ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਨਕੇਕ ਨਾਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thespruce.com/waffle-maker-definition-uses-1907976|title=Waffle Maker - Definition and Use|last=Mifflin|first=Mariette|website=The Spruce|publisher=The Spruce|access-date=26 April 2018|archive-date=26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180426214209/https://www.thespruce.com/waffle-maker-definition-uses-1907976|url-status=dead}}</ref> == ਕਿਸਮਾਂ == ਰਵਾਇਤੀ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਹੈਂਡਲਜ਼ ਨਾਲ ਚਿਮਟੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲੀ ਲਾਟ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ [[ਚੁੱਲ੍ਹਾ|ਸਟੋਵ]] ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਧੁਨਿਕ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਟੈਬਲਟੌਪ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਉਪਕਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਥਰਮੋਸਟੈਟ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਹੀਟਿੰਗ ਤੱਤ ਦੁਆਰਾ ਗਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਆਇਰਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਟਾਉਣਯੋਗ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਹਟਾਉਣ ਯੋਗ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਵੈਫਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਟਿਡ ਕਾਸਟ ਆਇਰਨ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਘਰੇਲੂ ਮਾਡਲ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਸਟ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਵਾਲੇ, ਅਕਸਰ ਟੇਫਲੋਨ ਕੋਟੇਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਦੋਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੋਹਾ ਇੱਕ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤਾਪਮਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਹੇਠਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qC3AXZ9UleoC|title=Totally pancakes and waffles cookbook|last=Helene Siegel|date=1 September 1996|publisher=Random House Digital, Inc.|isbn=978-0-89087-804-0|access-date=1 November 2011}}</ref> ਇਹ ਦੋ ਲੰਬੇ, [[ਲੱਕੜ|ਲੱਕੜੀ ਦੇ]] ਹੈਂਡਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਦੋ ਕਬਜੇ ਵਾਲੇ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਪਲੇਟਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਵੈਫਲ 'ਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਨਮੂਨੇ ਛਾਪਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਕੋਟ, [[ਭੂ ਦ੍ਰਿਸ਼|ਲੈਂਡਸਕੇਪ]], ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੈਫਲਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੀ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। 1869 ਵਿੱਚ, ਅਮਰੀਕੀ ਕੋਰਨੇਲੀਅਸ ਸਵਾਰਟਵੌਟ ਨੇ ਸਟੋਵ-ਟੌਪ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਦਾ ਪੇਟੈਂਟ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ 1400 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਵਾਰਥੌਟ ਨੇ ਇੱਕ ਹੈਂਡਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਬਜੇ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਕਾਸਟ-ਆਇਰਨ ਕਾਲਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ,<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wWIYAAAAIAAJ|title=Who was who in America: a companion biographical reference work to Who's who in America|last=Marquis Who's Who Staff|last2=Marquis Who's Who|publisher=Marquis-Who's Who|year=1967|page=58|access-date=1 November 2011}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.swarthoutfamily.org/Famous/Waffle.htm|title=Cornelius Swartwout: Inventor of the Waffle Iron|website=The Swarthout Family|publisher=Mark Swarthout|access-date=2016-02-16}}</ref> ਵੈਫਲ-ਮੇਕਰ ਨੂੰ ਤਿਲਕਣ ਜਾਂ ਸੜਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਇਰਨ ਨੂੰ ਫਲਿੱਪ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। <ref>{{Cite web|url=https://blog.library.si.edu/blog/2010/08/24/waffle-iron-patented/#.WuH6m0xFxPY|title=Waffle Iron Patented|last=Rushing|first=Erin|website=Unbound|publisher=Smithsonian Library|access-date=26 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20250202075724/https://blog.library.si.edu/blog/2010/08/24/waffle-iron-patented/#.WuH6m0xFxPY|archive-date=2 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025|url-status=dead}}</ref> 1891 ਵਿੱਚ, [[ਪੈੱਨਸਿਲਵੇਨੀਆ|ਪੈਨਸਿਲਵੇਨੀਆ]] ਦੇ ਸ਼ਮੋਕਿਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਜਰਮਨ ਪਰਵਾਸੀ ਜੌਨ ਕਲਿਮਬਾਕ, ਮੈਂਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਹੋਟਲ ਲਈ ਲੋਹੇ ਦਾ ਫੈਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਫਲਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੇਲਜ਼ਮੈਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਲੇਮਬਾਚ ਨੇ ਦਰਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੈਨੀ ਜਾਂ ਦਸ ਸੈਂਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵੈਫਲ ਵੇਚਿਆ।<ref name="George">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=T74prJD4GRUC&pg=PA13|title=Antique Electric Waffle Irons 1900-1960: A History of the Appliance Industry in 20th Century America|last=George, William|publisher=Trafford Publishing|year=2003|isbn=9781553956327|page=13}} (For the GE 1911 model description, p. 74, [https://books.google.com/books?id=T74prJD4GRUC&pg=PA74 click here])</ref>  ਇਹ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਸ਼ਵ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। 1911 ਵਿੱਚ, ਜਨਰਲ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਟੋਟਾਈਪ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ 1918 ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।<ref name="George"/> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਸਦੀ ਦਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ। [[ਤਸਵੀਰ:Nike_Waffle_Racer_Vintage_(11023100684).jpg|thumb| ਵਿੰਟੇਜ ਨਾਈਕੀ "ਵੈਫਲ ਰੇਸਰ" ਸਨੀਕਰ]] == ਗੈਲਰੀ == <gallery> ਤਸਵੀਰ:Stroopwafelijzer.jpg|[[Nijmegen|ਨਿਜਮੇਗੇਨ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ [[Stroopwafel|ਸਟ੍ਰੂਪਵਾਫੇਲ]] ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਸਵੀਰ:Electrahot Waffle Iron with Hall China insert.jpg|1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦਾ ਇਲੈਕਟਰਾਹੌਟ (ਮਿਨੀਏਪੋਲਿਸ, ਐਮਐਨ) [[Hall China|ਹਾਲ ਚਾਈਨਾ]] ਇਨਸਰਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਤਸਵੀਰ:Waffle iron for advertising.JPG|[[Country Inns & Suites|ਕੰਟਰੀ ਇਨਸ ਐਂਡ ਸੂਟ]] ਦੇ ਲੋਗੋ ਦੇ ਨਾਲ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ, ਗਾਹਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵੈਫਲ 'ਤੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲੋਗੋ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਤਸਵੀਰ:Waffle iron for self-service at motel.jpg|ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮੋਟਲਾਂ/ਹੋਟਲਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਦੇ ਕਾਊਂਟਰਾਂ 'ਤੇ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਹੈ। ਗਾਹਕ ਬੈਟਰ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਾਈਮਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਵੈਫਲ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਬੰਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਤਸਵੀਰ:Waffle iron in shape of Texas.JPG|[[Texas|ਟੈਕਸਾਸ]] ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਮੋਟਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਸਵੀਰ:Weichwaffeleisen.jpg|ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਆ ਵਿੱਚ, ਦਿਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਆਮ ਹਨ। ਤਸਵੀਰ:Veritaffle.jpg|ਇੱਕ ਕਸਟਮਾਈਜ਼ਡ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਵੈਫਲ, [[Harvard University|ਹਾਰਵਰਡ]] [[Escutcheon (heraldry)|ਐਸਕੁਚਿਓਨ]] ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * <span class="portalbox-image">[[File:Foodlogo2.svg|alt=icon|class=noviewer|32x32px]]</span></img> <span class="portalbox-link">[[Portal:Food|ਭੋਜਨ ਪੋਰਟਲ]]</span> * ਬਰਾਊਨ ਬੌਬੀ, ਇੱਕ ਤਿਕੋਣੀ ਅਮਰੀਕਨ ਡੋਨਟ ਮਸ਼ੀਨ ਵਰਗੀ ਵੇਫਲ ਆਇਰਨ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਹੈ * ਕ੍ਰੈਂਪੂਜ਼, ਛੋਟੇ ਰਸੋਈ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਫ੍ਰੈਂਚ ਨਿਰਮਾਤਾ * ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ * [[ਪੈਨਕੇਕ ਮਸ਼ੀਨ]] * ਸੈਂਡਵਿਚ ਟੋਸਟਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਅਕਸਰ ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਸਾਈਜ਼ ਦੀਆਂ, ਜੋ ਕਿ ਬਰੈੱਡ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਭਰਾਈ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਕਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇੱਕ ਗਰਮ ਭਰਿਆ ਸੈਂਡਵਿਚ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਸੀਲ ਕਰਕੇ * ਵਫ਼ਲ == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.foodtimeline.org/foodfaq2.html#waffles ਫੂਡ ਟਾਈਮਲਾਈਨ—ਇਤਿਹਾਸ ਨੋਟਸ: ਵੈਫਲਜ਼] * [http://www.jitterbuzz.com/waftrip.html ਥਿਊਰੀ ਅਤੇ ਵੈਫਲਜ਼ ਦੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ] * [https://web.archive.org/web/20250202075724/https://blog.library.si.edu/blog/2010/08/24/waffle-iron-patented/#.WuH6m0xFxP ਵੈਫਲ ਆਇਰਨ ਪੇਟੈਂਟ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਉਪਕਰਣ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈਫਲ]] 4y7zm5x1870ismi9sc22sz1gfbqonqh ਸੌਂਦਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ 0 151512 848893 787980 2026-09-30T21:43:30Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848893 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Soundarya Rajinikanth promotes VIP2 in Delhi.jpg|thumb|ਸੌਂਦਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] '''ਸੌਂਦਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ''' (ਜਨਮ '''ਸ਼ਕੂ ਬਾਈ ਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ''' ; 20 ਸਤੰਬਰ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਓਚਰ ਪਿਕਚਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਸੌਂਦਰਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਸਿਰਲੇਖ ਸੀਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਹ ''ਗੋਆ'' (2010) ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣੀ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ''ਕੋਚਾਦਾਈਆਂ'' (2014) ਨਾਲ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਸੌਂਦਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ, ਸ਼ਕੂ ਬਾਈ ਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾੜ<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/soundarya-rajnikanth-ashwin-28-would-have-loved-to-be-called-by-her-original-name-shaku-bai-rao-gaikwad-rajinikanths-original-name-was-shivaji-rao-gaikwad-she-has-always-been-clear-about-what-she-wanted-to-do-and-chose-directing-over-acting-and-animation-over-everything-else-being-the-younger-daughter-she-knows-she-is-naughty-and-the-biggest-fan-of-her-superstar-father-rajinikanth-/articleshow/22484230.cms|title=My mom is the boss: Soundarya Rajnikanth Ashwin|last=Gupta|first=Priya|date=12 September 2013|work=[[The Times of India]]|access-date=4 September 2021}}</ref> ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਚਪਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੇਲਾਚੇਰੀ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਰਮ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਓਚਰ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਈਵਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ [[ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰਦਰਜ਼|ਵਾਰਨਰ ਬ੍ਰੋਸ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ]] ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ।<ref>{{Cite web |date=8 January 2008 |title=Soundarya ties up with Warner Brothers! |url=http://www.smubla.com/view.cgi?key=b835ec34cfb888133f9c1b8e9e50da9a |access-date=23 November 2011 |publisher=Smubla |archive-date=20 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120220165057/http://www.smubla.com/view.cgi?key=b835ec34cfb888133f9c1b8e9e50da9a |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਹਿਲੀ ''ਫ਼ਿਲਮ ਸੁਲਤਾਨ: ਦਿ ਵਾਰੀਅਰ'', ਇੱਕ 3D ਐਨੀਮੇਟਡ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ|ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਸਨ]] । ਫਿਲਮ ਦੇ ਟੀਜ਼ਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਵੈਬਸਾਈਟ ਸਮੇਤ ਭਾਰੀ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Soundarya-and-Aishwarya-the-sisters-sort-it-out/articleshow/12501606.cms|title=Soundarya and Aishwarya&nbsp;– the sisters sort it out|date=2 April 2012|work=The Times of India|access-date=13 May 2012|archive-url=https://archive.today/20120707080256/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-02/news-interviews/31274854_1_sisters-sibling-rivalry-soundarya-rajinikanth|archive-date=7 July 2012}}</ref> ਉਸਨੇ ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮੋਸ਼ਨ ਕੈਪਚਰ ਫਿਲਮ, ''ਕੋਚਾਦਈਆਂ'' ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Ronamai |first=Raymond |date=24 May 2014 |title='Kochadaiiyaan' Box Office Collection: Rajinikanth-Deepika Starrer Rocks on Opening Day |url=http://www.ibtimes.co.in/kochadaiiyaan-box-office-collection-rajinikanth-deepika-starrer-rocks-opening-day-600946 |access-date=28 September 2016 |website=International Business Times}}</ref> ''ਕੋਚਾਦਈਆਂ'' ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਸੌਂਦਰਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Soundarya-Rajnikanth-is-the-first-daughter-to-direct-her-father/articleshow/22599652.cms|title=Soundarya Rajnikanth is the first daughter to direct her father|date=16 September 2013|work=The Times of India|access-date=18 October 2016}}</ref> ਐਨਡੀਟੀਵੀ ਇੰਡੀਅਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ "ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ" ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |title=NDTV Indian Of The Year: Soundarya Rajinikanth honoured for Technical Innovation In Film - NDTV Movies |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/ndtv-indian-of-the-year-soundarya-rajinikanth-honoured-for-technical-innovation-in-film-515883 |access-date=28 September 2016 |publisher=[[NDTV]] |archive-date=18 ਅਕਤੂਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018192959/http://movies.ndtv.com/bollywood/ndtv-indian-of-the-year-soundarya-rajinikanth-honoured-for-technical-innovation-in-film-515883 |url-status=dead }}</ref> 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਧਨੁਸ਼, [[ਕਾਜਲ ਅਗਰਵਾਲ]] ਅਤੇ ਮੰਜੀਮਾ ਮੋਹਨ ਨਾਲ ''ਨੀਲਾਵੁੱਕੂ ਐਨਮੇਲ ਐਨਾਡੀ ਕੋਬਮ'' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪ੍ਰੀ-ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=4 November 2016 |title=Kajal Aggarwal & Manjima Mohan in Talks to Join Soundarya Rajinikanth's Next |url=https://silverscreen.in/news/kajal-aggarwal-manjima-mohan-talks-join-soundarya-rajinikanths-next/ |access-date=11 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-date=26 ਅਗਸਤ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190826230228/https://silverscreen.in/news/kajal-aggarwal-manjima-mohan-talks-join-soundarya-rajinikanths-next/ |url-status=dead }}</ref> ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਉੱਦਮ ''ਵੇਲੈਇਲਾ ਪੱਟਾਧਾਰੀ 2'' ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=27 September 2016 |title='Kabali' producer to bankroll Soundarya Rajinikanth's next directorial project |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2016/sep/27/Kabali-producer-to-bankroll-Soundarya-Rajinikanths-next-directorial-1523481.html |access-date=18 October 2016 |website=[[The New Indian Express]] |agency=[[Indo-Asian News Service]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/soundarya-rajinikanth-to-direct-dhanush-in-vip-2/article9323750.ece|title=Soundarya Rajinikanth to direct Dhanush in VIP 2|date=9 November 2016|work=The Hindu|access-date=15 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111211928/http://www.thehindu.com/features/cinema/soundarya-rajinikanth-to-direct-dhanush-in-vip-2/article9323750.ece|archive-date=11 ਨਵੰਬਰ 2016|url-status=dead}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਈ 6 ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੰਪਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=2019-12-11 |title=Soundarya Rajinikanth's exciting {{sic|announc|ment|nolink=y}} on Thalaivar birthday eve - Tamil News |url=https://www.indiaglitz.com/soundarya-rajinikanth-may-6th-entertainment-announcment-superstar-rajinikanth-birthday-thalaivar-168-tamil-news-249375 |access-date=2020-01-05 |website=IndiaGlitz.com}}</ref> ਉਸਨੇ [[Hoote|ਹੂਟ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਜੋ ਵੌਇਸ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸੌਂਦਰਿਆ ਅਭਿਨੇਤਾ [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਲਤਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ [[ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਆਰ. ਧਾਨੁਸ਼|ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] ਹੈ। ਸੌਂਦਰਿਆ ਨੇ 3 ਸਤੰਬਰ 2010 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਦੇ ਰਾਣੀ ਮੇਯਾਮਾਈ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਿਨ ਰਾਮਕੁਮਾਰ, ਇੱਕ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=4 September 2010 |title=Soundarya Rajinikanth wedding : Rajinikanth daughter Soundarya marriage pictures |url=http://www.allvoices.com/contributed-news/6684812-soundarya-rajinikanth-wedding-rajinikanth-daughter-soundarya-marriage-pictures/content/62941043-soundarya-wedding-photos |access-date=23 November 2011 |publisher=Allvoices.com}}</ref> ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਘਰ 6 ਮਈ 2015 ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ<ref>{{Cite web |title=Its a boy for Soundarya Rajinikanth |url=http://indiatoday.intoday.in/story/soundarya-rajinikanth-baby-boy-ashwin-ramkumar-aishwarya-dhanush/1/435161.html |access-date=28 September 2016 |website=[[India Today]]}}</ref> ਸਤੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ, ਸੌਂਦਰਿਆ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਅਣਸੁਲਝੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਤਲਾਕ ਲਈ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=17 September 2016 |title=Soundarya Rajinikanth confirms divorce |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Soundarya-Rajinikanth-confirms-divorce/articleshow/54374709.cms |access-date=17 September 2016 |website=The Times of India}}</ref> ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ, ਜੋੜੇ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.ndtv.com/india-news/soundarya-rajinikanth-and-ashwin-are-officially-divorced-1720635|title=Soundarya Rajinikanth And Ashwin Are Officially Divorced|last=Goyal|first=Divya|date=5 July 2017|publisher=[[NDTV]]}}</ref> ਉਸਨੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਲੀਲਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ 11 ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਵਿਸ਼ਗਨ ਵਨੰਗਾਮੁਡੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ "ਵੀਰ" ਦਾ ਜਨਮ 2022 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ<ref>{{Cite web |title=Rajinikanth's daughter Soundarya Rajinikanth to marry Vishagan Vanangamudi on February 11 - details here |url=https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/confirmed-soundarya-rajinikanth-to-wed-vishagan-vanangamudi-on-february-11-details-inside/352399}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 November 2018 |title=Soundarya Rajinikanth set for second marriage in January |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/soundarya-rajinikanth-to-remarry-actor-vishagan/articleshow/66604921.cms |access-date=16 November 2018 |website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 November 2018 |title=Soundarya Rajinikanth gears up for second wedding in January 2019 |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/soundarya-rajinikanth-second-marriage-vishagan-vanangamudi-1387566-2018-11-13 |access-date=16 November 2018 |publisher=India Today}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 November 2018 |title=Soundarya Rajinikanth to wed again |url=https://deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/141118/soundarya-rajinikanth-to-wed-again.html |access-date=16 November 2018 |website=Anupama Subramanian |publisher=Deccan Chronicle |archive-date=16 ਨਵੰਬਰ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116085539/https://deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/141118/soundarya-rajinikanth-to-wed-again.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=സൗന്ദര്യ രജനീകാന്ത് വിവാഹിതയായി; ചിത്രങ്ങളും വിഡിയോയും |url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2019/02/11/soundarya-rajinikanth-vishagan-wedding-venue-a-glimpse-of-the-bride.html |access-date=2019-02-12 |website=ManoramaOnline |language=ml}}</ref> == ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ ! ਨੋਟਸ ! ਰੈਫ |- | 1999 | ''ਪਦਾਯੱਪਾ'' | ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ (ਸਿਰਫ਼ ਟਾਈਟਲ ਸਕੈਚ) | |- | 2002 | ''ਬਾਬਾ'' | rowspan="2" | ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ (ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਲੇਖ ਕ੍ਰਮ) | |- | rowspan="5" | 2005 | ''[[ਚੰਦਰਮੁਖੀ]]'' | |- | ''ਅੰਬੇ ਆਰੁਈਰੇ'' | rowspan="5" | ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ | |- | ''ਸਿਵਾਕਾਸੀ'' | |- | ''ਮਾਜਾ'' | |- | ''ਸੰਦਕੋਝੀ'' | |- | rowspan="2" | 2007 | ''ਚੇਨਈ 600028'' | |- | ''ਸਿਵਾਜੀ'' | ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ (ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਲੇਖ ਕ੍ਰਮ) | |- | rowspan="1" | 2008 | ''ਕੁਸੇਲਨ'' | rowspan="1" | ਅਦਾਕਾਰ; ਗੀਤ "ਸਿਨੇਮਾ ਸਿਨੇਮਾ" ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਓ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ | |- | 2010 | ''ਗੋਆ'' | ਨਿਰਮਾਤਾ | |- | rowspan="1" | 2014 | ''ਕੋਚਦਾਈਆੰ'' | ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ; "ਏਂਗੇ ਪੋਗੁਥੋ ਵਾਨਮ" ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ | |- | 2017 | ''ਵੇਲੈ ਪਤਿਤਧਾਰੀ ॥੨॥'' | ਡਾਇਰੈਕਟਰ | |- |} === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਨੋਟਸ ! ਰੈਫ |- | ਟੀ.ਬੀ.ਏ | ''ਪੋਨੀਯਿਨ ਸੇਲਵਾਨ'' | ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | <ref>{{Cite web |date=25 June 2019 |title=Soundarya Rajinikanth starts work on 'Ponniyin Selvan' web series |url=https://www.thenewsminute.com/article/soundarya-rajinikanth-starts-work-ponniyin-selvan-web-series-104233 |access-date=2020-01-03 |website=www.thenewsminute.com}}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|1983400}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 1apo7nqxd95jh2bce654zp7rm2sh4c9 ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਦੱਤਾ 0 151688 848916 848233 2026-09-30T23:23:22Z KiranBOT 55200 URL ਤੋਂ AMP ਟਰੈਕਿੰਗ ਹਟਾਈ ਗਈ ([[:m:User:KiranBOT/AMP|ਵੇਰਵੇ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ]]) v3.1.1s 848916 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਦੱਤਾ | image = Aishwarya Dutta.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[ਕੋਲਕਾਤਾ]], ਭਾਰਤ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2015–ਮੌਜੂਦ | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਦੱਤਾ ('''[[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਨਾਮ: '''Aishwarya Dutta)''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਤਾਮਿਜ਼ੁਕੂ ਐਨ ਓਂਡਰਾਈ ਅਜ਼ੁਥਵਮ'' (2015) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.cinereporters.com/aishwarya-dutta-in-bigg-boss-2/30770/|title=பிக்பாஸ் வீட்டிற்குள் நுழைந்த தமிழுக்கு எண் 1 ஐ அழுத்தவும் நாயகி - CineReporters|date=17 June 2018|work=- CineReporters|access-date=17 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618002732/https://www.cinereporters.com/aishwarya-dutta-in-bigg-boss-2/30770/|archive-date=18 June 2018|language=ta-IN}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਦੱਤਾ ਨੇ ਨ੍ਰਿਤਯਾਂਗਨ ਸਿਸਟਰਜ਼ ਟਰੂਪ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਕਈ ਸਟੇਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹਰਸ਼ਦ ਸਕਸੈਨਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/etcetera-beware-of-this-thief/article5204246.ece|title=Etcetera: Beware of this thief!|last=Raghavan|first=Nikhil|date=5 October 2013|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20250530031640/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/etcetera-beware-of-this-thief/article5204246.ece|archive-date=30 ਮਈ 2025|access-date=12 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023|url-status=dead}}</ref> ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਦੱਤਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੋ-ਭਾਸ਼ੀ ਕਤਲ ਰਹੱਸ ਫਿਲਮ, ''ਪਿਕਨਿਕ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਨਾਲ ਸੈਰ ਲਈ [[ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ|ਵਿਜ਼ਾਗ]] ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਗੂੜ੍ਹੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਲਈ ਜਿਆਦਾ ਨੋਟਿਸ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref>{{Cite web |last=Upadhyaya |first=Prakash |date=2 August 2018 |title=Aishwarya Dutta's alleged lesbian video from B-grade movie shocks Bigg Boss Tamil fans |url=https://www.ibtimes.co.in/bigg-boss-tamil-contestant-aishwarya-duttas-alleged-lesbian-video-b-grade-movie-surfaces-online-776724}}</ref> ਦੱਤਾ ਨੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਯੱਪਾ ਦੀ ''ਤਾਮਿਜ਼ੁਕੂ ਐਨ ਓਂਡਰਾਈ ਅਜ਼ੁਥਾਵਮ'' (2015) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਉੱਪਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੌਜਵਾਨ ਲਈ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਕੁਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Review: Tamiluku En Ondrai Aluthavum is not exciting |url=http://www.rediff.com/movies/report/review-tamiluku-en-ondrai-aluthavum-is-not-exciting/20150220.htm}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tamizhuku Enn Ondrai Azhuthavum (aka) Tamizhuku En Ondrai Azhuthavum review |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies/tamizhuku-enn-ondrai-azhuthavum/tamizhuku-enn-ondrai-azhuthavum-review.html |website=behindwoods.com}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]] ਦੁਆਰਾ ਅਮਾਇਰਾ ਦਸਤੂਰ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਸੁਰੇਸ਼ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਨਾਲ, 2015 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡੈਬਿਊਟੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Debutants of 2015 - The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/debutants-of-2015/photostory/50363099.cms |website=The Times of India}}</ref> ਫਿਲਮ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਉਸਦੀ "ਪਸੰਦੀਦਾ" ਸੀ ਅਤੇ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ "ਠੋਸ" ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਸਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਉੱਚਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=6 May 2016 |title=Tamil is my favourite industry: Aishwarya Dutta |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/060516/tamil-is-my-favourite-industry-aishwarya-dutta.html}}</ref> ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਸੁਸੇਂਥੀਰਨ ਦੀ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ, ''ਪਯੂਮ ਪੁਲੀ'' (2015) ਵਿੱਚ [[ਕਾਜਲ ਅਗਰਵਾਲ]] ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ "ਲਾਭਕਾਰੀ" ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Lucky to have worked in 'Paayum Puli': Aishwarya Dutta |url=http://www.sify.com/movies/lucky-to-have-worked-in-paayum-puli-aishwarya-dutta-news-others-pi5maghiieedh.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105173027/http://www.sify.com/movies/lucky-to-have-worked-in-paayum-puli-aishwarya-dutta-news-others-pi5maghiieedh.html |archive-date=5 January 2016}}</ref> ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਵਿਧਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਅਰੁਥਾਪਤੀ'' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਮੂਥਿਰਕਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ''ਸੱਤਮ'', ਪਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |date=18 December 2013 |title=Aishwarya Dutta signs her second |url=http://www.deccanchronicle.com/131218/entertainment-kollywood/article/aishwarya-dutta-signs-her-second |website=Deccan Chronicle}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 January 2016 |title=Samuthirakani becomes a hero after a long gap - Tamil Movie News |url=https://www.indiaglitz.com/samuthirakani-to-act-in-the-lead-role-in-satham-directed-by-rajadurai-tamil-news-149852}}</ref> ਉਹ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਅਰਿਵਾਜ਼ਗਨ ਦੀ ਰਹੱਸਮਈ ਫਿਲਮ ''ਆਰਥੂ ਸਿਨਮ'' (2016) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰੁਲਨੀਤੀ ਅਤੇ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਜੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Aishwarya Dutta in Tamil remake of 'Memories' |url=http://www.sify.com/movies/aishwarya-dutta-in-tamil-remake-of-memories-news-others-pjhlEidjafjhi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105170015/http://www.sify.com/movies/aishwarya-dutta-in-tamil-remake-of-memories-news-others-pjhlEidjafjhi.html |archive-date=5 January 2016 |website=Sify}}</ref> ਫਿਲਮ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਸਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਮਿਲੀ।<ref>{{Cite web |date=26 February 2016 |title=Aarathu Sinam review: A taut thriller like the original, Memories |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/aarathu-sinam-review-a-taut-thriller-like-the-original-memories/story-dIdnRNQHJ542W1yyBnKvMN.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=Review : Aarathu Sinam review:Watchable thriller (2016) |url=http://www.sify.com/movies/aarathu-sinam-review-watchable-thriller-review-tamil-qc0q7whidggcd.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160227011937/http://www.sify.com/movies/aarathu-sinam-review-watchable-thriller-review-tamil-qc0q7whidggcd.html |archive-date=27 February 2016 |website=sify.com}}</ref> ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ "ਮੁਕਤ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੁੜੀ" ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਅਤੇ ਐਸ.ਆਰ. ਪ੍ਰਭਾਕਰਨ ਦੇ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ''ਸਥਰਿਯਾਨ'' ਵਿੱਚ ਕੈਵਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਮੰਜੀਮਾ ਮੋਹਨ ਨੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Review : Sathriyan review-A gangster thriller which has its moments |url=http://www.sify.com/movies/sathriyan-review-a-gangster-thriller-which-has-its-moments-review-tamil-rgjq65decahgf.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170609153321/http://www.sify.com/movies/sathriyan-review-a-gangster-thriller-which-has-its-moments-review-tamil-rgjq65decahgf.html |archive-date=9 June 2017 |website=sify.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 May 2017 |title=Aishwarya Dutta doesn't believe in nepotism |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/270517/aishwarya-dutta-doesnt-believe-in-nepotism.html}}</ref> 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰੀਲੀਜ਼ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ''ਮਰੈਨਥਿਰੰਤੂ ਪਾਰਕੁਮ ਮਾਰਮਮ ਏਨਾ'' ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਿੜ ਗਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਘੇਰਾ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Aishwarya Dutta now in female-centric film |url=http://www.sify.com/movies/aishwarya-dutta-now-in-female-centric-film-news-others-pjol2whfijaca.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105171522/http://www.sify.com/movies/aishwarya-dutta-now-in-female-centric-film-news-others-pjol2whfijaca.html |archive-date=5 January 2016 |website=Sify}}</ref><ref>{{Cite web |title=Case Launched Against Aishwarya Dutta,Aishwarya Dutta,Tamizhuku Enn Onrai Aluthavum,'Paayum Puli,Marainthirunthu Paarkum Marmam Enna, Rakesh crafts, Mathiazhagan, PG Muthaiah, ECR,shooting, Junior artists,confessed, Producers council. .compliant, 3 lakh |url=http://tamilsaga.com/english/cinemadetail/880.html |access-date=2023-02-12 |archive-date=2023-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212101001/http://tamilsaga.com/english/cinemadetail/880.html |url-status=dead }}</ref> 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਤਮਿਲ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤਮਿਲ 2'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਉਪ ਜੇਤੂ ਵਜੋਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।  == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਫਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ |- | 2014 | ''ਚਲੋ ਪਿਕਨਿਕ ਮਨਾਏਂ'' | | ਬੰਗਾਲੀ ( ''ਪਿਕਨਿਕ'' ਵਜੋਂ) ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫਿਲਮ |- | rowspan="3" | 2015 | ''ਤਮਿਝੂਕੁ ਏਨ ਓਂਦ੍ਰੈ ਅਜ਼ੁਥਾਵੁਮ'' | ਹਰਿਣੀ | |- | ''ਪਾਯੁਮ ਪੁਲੀ'' | ਧਵਿਆ | |- | ''ਆਚਾਰਮ'' | ਨੰਧਿਨੀ | ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਦਿੱਖ |- | 2016 | ''ਅਰਥੁ ਸਿਨਾਮ'' | ਵਰਸ਼ਾ | |- | 2017 | ''ਸਤਰਿਯਾਨ'' | ਚੰਦਰਨ ਦੀ ਸਹੇਲੀ | |- | 2018 | ''ਮਰੈਣਥਿਰੰਤੁ ਪਾਰਕੁਮ ਮਰਮਮ ਏਨਾ'' | ਭਾਰਤੀ | |- | rowspan="7" | 2022 | ''ਕਾਢਲ ਨਾਲ ਕੌਫੀ'' | ਨੀਤੂ | |- | ''ਜੈਸਪਰ'' | ਸੀਮਾ | |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ਕੇਤਵਣੁ ਪ੍ਰਤੀ ਏਦੁਥਾ ਨਲਵੰਦਾ ॥'' | ਫਿਲਮਾਂਕਣ <ref>{{Cite web |title=Mahat, Aishwarya team up for a romcom - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/mahat-aishwarya-team-up-for-a-romcom/articleshow/66796798.cms}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ਅਲੇਕਾ'' | ਫਿਲਮਾਂਕਣ <ref>{{Cite web |title=Aari and Aishwarya Dutta's film titled Aleka - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/aari-and-aishwarya-duttas-film-titled-aleka/articleshow/67958385.cms}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ਕੰਨੀ ਥੀਵੁ'' | ਫਿਲਮਾਂਕਣ <ref>{{Cite web |title=Varalaxmi, Subiksha, Aishwarya and Ashna in Kannitheevu - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/varalaxmi-subiksha-aishwarya-and-ashna-in-kannitheevu/articleshow/67626911.cms}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ਪੋਲਧਾ ਉਲਗਿਲ ਬੇਅੰਗਾੜਾ ਖੇਡ'' | ਫਿਲਮਾਂਕਣ <ref>{{Cite web |title=Aishwarya Dutta plays lead in a comedy thriller based on gaming - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/aishwarya-dutta-plays-lead-in-a-comedy-thriller-based-on-gaming/articleshow/70676658.cms}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | ''ਮਿਲਿਰ'' | ਫਿਲਮਾਂਕਣ <ref>{{Cite web |title=Aishwarya Dutta's next has been titled Milir - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/aishwarya-duttas-next-has-been-titled-milir/articleshow/76231779.cms}}</ref> |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਚੈਨਲ ! ਨੋਟਸ |- | 2018 | ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤਮਿਲ ਸੀਜ਼ਨ 2'' | ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ | rowspan="5" | ਵਿਜੇ ਟੀ.ਵੀ | ਪਹਿਲਾ ਰਨਰ ਅੱਪ |- | 2019 | ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤਮਿਲ ਸੀਜ਼ਨ 3'' | rowspan="3" | ਮਹਿਮਾਨ | |- | rowspan="2" | 2020 | ''ਮੂਰਤੂ ਸਿੰਗਲਜ਼'' | |- | ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤਮਿਲ ਸੀਜ਼ਨ 4'' | ਵਰਚੁਅਲ ਮੀਟ ਦੁਆਰਾ |- | rowspan="2" | 2021 | ''ਬੀਬੀ ਜੋਡੀਗਲ ਸੀਜ਼ਨ 1'' | ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ | ਰਿਐਲਿਟੀ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ; ਫਾਈਨਲਿਸਟ |- | ''ਆਸ਼ਿਕ ਨਾਲ ਚੈਟ ਬਾਕਸ'' | rowspan="2" | ਮਹਿਮਾਨ | ਸੂਰਜ ਸੰਗੀਤ | ਗਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰੀਕ੍ਰਮ |- | 2022 | ''ਸਟਾਈਲਿਸ਼ ਤਮਿਲਚੀ: ਪੋਂਗਲ ਸਪੈਸ਼ਲ'' ''ਸ਼ੋਅ'' | ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ | ਪੋਂਗਲ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸ਼ੋਅ |- | 2022 | ''ਓਓ ਸੋਲਰੀਆ ਓਓ ਓਮ ਸੋਲਰੀਆ'' | ਭਾਗੀਦਾਰ | ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ | ਖੇਡ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ |- | 2022 | ''ਅੰਦਾ ਕਾ ਕਸਮ'' | ਭਾਗੀਦਾਰ | ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ | ਖੇਡ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ |- |} === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਪਲੇਟਫਾਰਮ ! ਨੋਟਸ |- | 2019 | ਮਦਰਾਸ ਮੀਟਰ ਸ਼ੋਅ | ਮਹਿਮਾਨ | ZEE5 | ਐਪੀਸੋਡ 4 <ref>{{Cite web |date=19 August 2020 |title=Episode 4 - Riythvika and Aishwarya Dutta's fun chat show |url=https://www.zee5.com/zee5originals/details/madras-meter-show/0-6-1947/episode-4-riythvika-and-aishwarya-duttas-fun-chat-show/0-1-256591 |access-date=17 December 2020 |website=Zee5.com}}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 13lard6mz8qe6v1bij86xsip06o3ac8 ਸੰਮਯੁਕਤਾ 0 152037 848904 638022 2026-09-30T22:18:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848904 wikitext text/x-wiki '''ਸੰਮਯੁਕਤਾ''', ਜਿਸਨੂੰ '''ਸੰਯੋਗਿਤਾ''' ਜਾਂ '''ਸੰਜੁਕਤਾ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਕੰਨੌਜ|ਕਨੌਜ]] ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੈਚੰਦ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਅਤੇ [[ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ]] ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।{{Sfn|Cynthia Talbot|2015}} ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤਾ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੱਧਕਾਲੀ ਰੋਮਾਂਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ [[ਚੰਦ ਬਰਦਾਈ]] ਦੁਆਰਾ ''ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਰਾਸੋ'' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Prithviraja III |url=http://www.britannica.com/biography/Prithviraja-III |access-date=21 September 2015 |website=Encyclopædia Britannica}}</ref> == ਦੰਤਕਥਾ == [[ਤਸਵੀਰ:Turning_Point_of_Indian_History.jpg|thumb| ਸੰਯੁਕਤ ਦਾ ਅਗਵਾ]] ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸਾਰੇ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ। [[ਕੰਨੌਜ|ਕਨੌਜ]] ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੈਚੰਦ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਛੋਟੇ ਰਾਜੇ ਉਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਸਨ। ਜੈਚੰਦ ਦੀ ਧੀ, ਸੰਯੁਕਤਾ, ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ ਕੁੜੀ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਨਮੋਹਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਹੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ, ਸ਼ਸ਼ਿਵਰਤ ਅਤੇ ਪਦਮਾਵਤੀ,{{Sfn|Cynthia Talbot|2015}} — ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਾਖ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ, ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੈਚੰਦ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Everything you must know about Sanyogita {{!}} Prithviraj Chauhan's wife history {{!}} |url=https://mahendrasinghbalot.blogspot.com/2020/12/Sanyogita-Prithviraj-Chauhan-wife-history.html |url-status=live |website=Reality of Indian history}}</ref> ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਜੈਚੰਦ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਸ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੈਚੰਦ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1185 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਇੱਕ ''ਸਵੈਮਵਰ ਦਾ'' ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਰਾਇਲਟੀ ਨੂੰ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਹਰ ਯੋਗ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਰਾਜੇ - ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਜੈਚੰਦ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ''ਦੁਆਰਪਾਲ'' (ਜਾਂ ਇੱਕ ਅਲੰਕਾਰਿਕ "ਦਰਵਾਜ਼ਾ") ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ, ਆਉਣ ਵਾਲੇ ''ਸਵੈਮਵਰ'' ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਾੜੀ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। ਸਮਾਰੋਹ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਸੰਯੁਕਤਾ ਆਪਣੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਮੁਕੱਦਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਸਮੀ ਮਾਲਾ ਫੜ ਕੇ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀ। ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨੇ ਸੰਯੁਕਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਜੈਚੰਦ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Pradeep |title=कैसे बिना आँखों के पृथ्वीराज चौहान ने मुहम्मद गोरी को मार गिराया |url=https://www.newstrend.news/12425/prithviraj-chauhan/ |access-date=5 June 2021 |website=newstrend.news |publisher=Newstrend |language=Hindi}}</ref> ਇਸ ਨਾਲ [[ਦਿੱਲੀ]] ਅਤੇ [[ਕੰਨੌਜ|ਕਨੌਜ]] ਵਿਚਕਾਰ ਦਰਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸਦਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ|ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਦੇ [[ਮੁਹੰਮਦ ਗ਼ੌਰੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਗੌਰੀ]] ਨੇ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਇਆ। == ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ == ਸੰਯੁਕਤ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕਤਾ ਬਹਿਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ''ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਰਾਸੋ'' ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਪਾਠ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, [[ਦਸ਼ਰਥ ਸ਼ਰਮਾ]] ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ''ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਵਿਜੇ'', ਜੋ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਯੁਕਤ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਹੈ। {{Sfn|Cynthia Talbot|2015}} ''ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜਾ ਵਿਜੇ'' ਦੇ 11ਵੇਂ ਅਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧੂਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਬੇਨਾਮ ਔਰਤ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ [[ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ|ਗੰਗਾ]] ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤਾ)। ਇਸ ਔਰਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ [[ਤਿਲੋਤਮਾ]], ਇੱਕ ਮਹਾਨ [[ਅਪਸਰਾ]] (ਆਕਾਸ਼ੀ ਨਿੰਫ) ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਔਰਤ ਸੰਯੁਕਤਾ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ, ਸਮਯੁਕਾ ਦੇ ਅਗਵਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ''ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਰਾਸੋ'' ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।{{Sfn|Cynthia Talbot|2015}} == ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ == "ਸੰਯੁਕਤ", ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]] ਵਿੱਚ "ਸੰਯੁਕਤ" ਹੈ, ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ ਦਾ ਜੀਵਨ [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ''ਹੈ 'ਧਰਤੀ ਕਾ ਵੀਰ ਯੋਧਾ' ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਚੌਹਾਨ'', ਸੰਯੋਗਿਤਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਉਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮੁਗਧਾ ਚਾਫੇਕਰ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title='My fans want me to do a historical drama', says Mugdha Chaphekar |url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/i-and-my-fans-want-me-to-work-in-a-historical-drama-says-mugdha-chaphekar-of-satrangi-sasural-fame |access-date=2022-04-25 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref> ''ਰਾਣੀ ਸੰਯੁਕਤ'' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਫਿਲਮ 1962 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮਨੀ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਪਦਮਿਨੀ]] ਅਤੇ [[ਐਮ ਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ|ਐਮਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Rani Samyuktha (1962) |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/tamil-film-rani-samyuktha-1962/article7668441.ece |access-date=5 June 2021 |website=The Hindu |publisher=THG PUBLISHING PVT LTD. |archive-url=https://web.archive.org/web/20210603132713/https://www.thehindu.com/features/cinema/tamil-film-rani-samyuktha-1962/article7668441.ece |archive-date=3 ਜੂਨ 2021 |url-status=dead}}</ref> ਚੰਦਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ ਦੁਆਰਾ 2022 ਦੀ ਫਿਲਮ ''[[ਸਮਰਾਟ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ]]'' ਵਿੱਚ, ਸੰਯੋਗਿਤਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ [[ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਛਿੱਲਰ]] ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=16 November 2019 |title=Prithviraj: Akshay Kumar, Manushi Chhilar's historical drama goes on floors; film to release on Diwali 2020 |url=https://www.firstpost.com/entertainment/prithviraj-akshay-kumar-manushi-chhilars-historical-drama-goes-on-floors-film-to-release-on-diwali-2020-7655721.html/amp |access-date=30 December 2019 |website=The Firstpost}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} === ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ===  {{ref begin}} * {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=m3DjCgAAQBAJ|title=The Last Hindu Emperor: Prithviraj Cauhan and the Indian Past, 1200–2000|author=Cynthia Talbot|publisher=Cambridge University Press UK|year=2015|isbn=9781107118560}} {{ref end}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:12ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ]] pnazacmt22tec8dvwqi1t5tvgxptff9 ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ 0 152611 848710 841439 2026-09-30T12:16:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848710 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਡਾ. ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ | image = | image_size = 160px | caption = ਡਾ. ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ ਸੁਗਮਾ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਕਾ | birth_date = {{birth date and age|1961|10|15|df=y}} | birth_place = [[ਮੈਸੂਰ]] | genre = ਸੁਗਮਾ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਹਿੱਟਸ | occupation = ਸੰਗੀਤਕਾਰ | instrument = ਗਾਇਕ | years_active = 1979-ਵਰਤਮਾਨ | label = | associated_acts = }} '''ਡਾ. ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ''' ({{lang-kan|ರೋಹಿಣಿ ಮೋಹನ್}}) [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੀ ਇੱਕ ਸੁਗਮਾ ਸੰਗੀਤਾ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name="Rohini1">[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/the-song-of-emotion/article1435615.ece Article in The Hindu] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Hindu - English Daily official website. Dated September 12, 2008.</ref> ਰਾਸ਼ਟਰਕਵੀ ਕੁਵੇਮਪੂ ਉਸਦੀ ਗਾਇਕੀ ਤੋਂ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਸੁਗਮਾ ਸੰਗੀਤਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਲਿਖਤਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1961 ਨੂੰ ਐਮ.ਐਸ. ਨਾਗਰਾਜ (ਰਿਟਾਇਰਡ ਮੈਜਿਸਟ੍ਰੇਟ) ਅਤੇ ਮੈਸੂਰ ਵਿੱਚ ਅਨਸੂਯਾ ਨਾਗਾਰਾ। ਮੋਹਨ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਲਈ ਮੱਕਾਲਾ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ (ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਇੰਟਰਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸੁਗਮਾ ਸੰਗੀਤਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਡਾ. 12 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਐਚ.ਆਰ. ਲੀਲਾਵਤੀ।<ref name="Rohin">[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/its-not-an-easy-song/article3502641.ece Singing with Guru] The Hindu - English Daily official website. Dated June 8, 2012.</ref> ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]] ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ। ਕੁਸ਼ਲਾ ਜਗਨਨਾਥ ਉਹ ਏਆਈਆਰ ਦੀ ਏ-ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ [[ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ|ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ]] ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਮੋਹਨ ਨੇ ਵਪਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਐੱਮ ਐੱਸ ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਉਸਦੀ ਧੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਰਭੀ ਮੋਹਨ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੌਰਭ ਰਾਮ ਮੋਹਨ, ਇੱਕ ਸੀ.ਏ. ਹੈ। == ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ == ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਬੰਬਈ, ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1979-80 ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਸਪਾਂਸਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਏਆਈਆਰ ਦੀ ਏ-ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। === ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ === ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ: * ਮਾਨਚੈਸਟਰ, ਯੂਕੇ - 1988 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕੰਨੜ ਸੰਮੇਲਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ * AKKA ਸੰਮੇਲਨ, ਬਾਲਟੀਮੋਰ - 2006 * ਕਾਵੇਰੀ ਕੰਨੜ ਸੰਘ, ਤਨਜ਼ਾਨੀਆ - 2013 * ਸਿੰਗਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਕੰਨੜ ਸੰਘ - 2014 * ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਇੰਡੋ-ਜਾਪਾਨ ਕਲਚਰਲ ਐਕਸਚੇਂਜ, ਟੋਕੀਓ - 2015।<ref name="Rohini">[http://kannada.oneindia.com/nri/article/new-year-celebration-japan-kannadigas-samskruti-093364.html Tokyo program] Thatskannada- Thatskannada web portal in Kannada language. Dated April 24, 2015.</ref> == ਪਛਾਣ == * ਕਰਨਾਟਕ ਕਲਾਸ਼੍ਰੀ * ਆਰੀਆਭੱਟ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ * ਨਾਦਪ੍ਰਭੂ ਕੇਮਪੇਗੌੜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਿ == ਹੋਰ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ == ਉਹ 2001 - 2004 ਤੱਕ ਸੰਗੀਤਾ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਸੁਗਮਾ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਉਹ ਇੰਦੂ-ਰੋਹਿਣੀ ਸੁਗਮਾ ਸੰਗੀਤਾ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਹਿ-ਟਰੱਸਟੀ ਸੀ। === ਸਾਹਿਤਕ ਯੋਗਦਾਨ === ਉਸਨੇ ਸੁਗਮਾ ਸੰਗੀਤਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ 'ਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ, ਸੈਮੀਨਾਰ ਅਤੇ ਲੈਕਚਰ ਕਰਵਾਏ। ਉਸਨੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਾਰਾਂ 'ਤੇ ਲੇਖ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਕਾਰੰਥ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਡਰਾਮੇ ਕਿੱਸਾ ਗੌਤਮੀ, ਗੀਤਾ ਰਾਮਾਇਣ, ਵੀਰਾ ਵੀਰਗਿਨੀ ਅੱਕਾ ਮਹਾਦੇਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮਾ ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਲਈ ਗਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸੀਡੀ ਸਾਹਨੇ ਵਜ੍ਰਦਾ ਕਵਚ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਨਸੂ, ਬੇਲਡਿੰਗਾਲੂ (ਰਾਸ਼ਟਰਕਵੀ ਕੁਵੇਮਪੂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਜੀਵਨ-ਕਾਲੇ, ਮਿਲਾਨਾ, ਭਾਵ ਸੌਰਭਾ ਅਤੇ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਅਕਤੂਬਰ 1961 ਨੂੰ [[ਮੈਸੂਰ]] ਵਿੱਚ ਐਮ. ਐਸ. ਨਾਗਰਾਜ (ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਮੈਜਿਸਟਰੇਟ) ਅਤੇ ਅਨਸੂਯਾ ਨਾਗਰਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਹਨ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ [[ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ]] ਲਈ ਮੱਕਲਾ ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ (ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ) ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਅੰਤਰ-ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਫਲ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰਨਾਟਕਿ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸੁਗਮ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਤਾਲੀਮ 12 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਐਚ. ਆਰ. ਲੀਲਾਵਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ । ਉਸ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਕੁਸ਼ਾਲਾ ਜਗਨਨਾਥ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੀ ਏ-ਗ੍ਰੇਡ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ [[ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ|ਮੈਸੂਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ]] ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਮੋਹਨ ਨੇ ਵਪਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਐਮ. ਐਸ. ਰਾਮ ਮੋਹਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸੁਰਭੀ ਮੋਹਨ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸੌਰਭ ਰਾਮ ਮੋਹਨ, ਇੱਕ ਸੀ. ਏ. ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} h9yp0hv4du49fijinq3aj169r1jjj5t ਰੋਹਿਨੀ 0 153620 848707 835772 2026-09-30T12:14:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848707 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਰੋਹਿਨੀ | image = | caption = | birth_name = ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਲੇਤੀ | birth_date = | birth_place = ਥੁਮਾਪਾਲਾ, [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ | death_date = | death_place = | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਗੀਤਕਾਰ | years_active = 1976—1995; 2004—ਮੌਜੂਦ | spouse = | parents = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਰੋਹਿਨੀ ਮੋਲੇਟੀ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Rohini Molleti'''), ਜੋ ਕਿ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਰੋਹਿਨੀ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ ਹੈ।<ref name="amritatv1">{{Cite web |title=Welcome To Amrita TV - Super Dancer Junior 3 |url=http://www.amritatv.com/sdj3/rohini.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019093415/http://www.amritatv.com/sdj3/rohini.html |archive-date=19 October 2013 |access-date=17 August 2013 |publisher=Amritatv.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ [[ਕੰਨੜ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 130 ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ।<ref name="The Hindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/rohini-makes-documentary-film-on-child-artists/article1175507.ece|title=Rohini makes documentary film on child artists|date=9 January 2008|work=The Hindu|access-date=17 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20230722085654/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/Rohini-makes-documentary-film-on-child-artists/article15140297.ece|archive-date=22 ਜੁਲਾਈ 2023|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ''ਸਤਰੀ'' ਲਈ 1995 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਨੰਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref name="43rdawardPDF">{{Cite web |title=43rd National Film Awards |url=http://dff.nic.in/2011/43rd_nff_1996.pdf |access-date=6 March 2012 |publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref><ref name="indiaglitz1">{{Cite news|url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/35761.html|title=Documentary on child artists|date=8 January 2008|work=IndiaGlitz|access-date=17 August 2013|archive-date=10 ਜਨਵਰੀ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080110023416/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/35761.html|url-status=dead}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਨਾਕਾਪੱਲੀ, [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੀ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ, ਰੋਹਿਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਬਚਪਨ [[ਚੇਨਈ]] ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ।<ref name="hindu1">{{Cite web |date=14 September 2010 |title=Metro Plus Hyderabad / Profiles : Actor with substance |url=http://www.hindu.com/mp/2010/09/14/stories/2010091450250100.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100922061529/http://www.hindu.com/mp/2010/09/14/stories/2010091450250100.htm |archive-date=22 September 2010 |access-date=17 August 2013 |website=[[The Hindu]]}}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅੱਪਾ ਰਾਓ ਨਾਇਡੂ ਇੱਕ ਪੰਚਾਇਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਂ ਰਾਧਾ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=മകന്‍ എന്നും ചിരിച്ചുകൊണ്ട് ഉറങ്ങണം |url=http://www.mangalam.com/news/detail/181748-mangalam-varika.html}}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web |title=ഈ ജീവിതം മകനുവേണ്ടി... |url=http://www.mangalam.com/mangalam-varika/243988?page=0,0 |access-date=15 May 2015 |publisher=mangalamvarika.com |archive-date=18 ਮਈ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518105113/http://www.mangalam.com/mangalam-varika/243988?page=0,0 |url-status=dead }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ 1996 'ਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਘੁਵਰਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇਟਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਰਨ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ 2000 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜੋੜੇ ਦਾ 2004 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। == ਅਵਾਰਡ == * 1995 - ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ - ਸਤਰੀ * 1995 - ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ - ਸਤਰੀ <ref>{{Cite web |title=నంది అవార్డు విజేతల పరంపర (1964–2008) |trans-title=A series of Nandi Award Winners (1964–2008) |url=http://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf |access-date=21 August 2020 |website=[[Andhra Pradesh (magazine)|Information & Public Relations of Andhra Pradesh]] |language=Telugu}}</ref> * 2017 - ਵਨੀਤਾ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ( ''ਗੱਪੀ'', ''ਐਕਸ਼ਨ ਹੀਰੋ ਬੀਜੂ'' ) * 2017 - ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ( ''ਗੱਪੀ'', ''ਐਕਸ਼ਨ ਹੀਰੋ ਬੀਜੂ'' ) ਲਈ ਸੀਪੀਸੀ ਅਵਾਰਡ == ਫਿਲਮਾਂ == ਰੋਹਿਨੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਭਿਨੈ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਕੋਲ ਲਗਭਗ 130 ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] r2c6fhe3qee2h6s8hyi7b8vjqqilxv2 ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੈਨਨ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ) 0 154278 848714 643798 2026-09-30T12:22:38Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848714 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੈਨਨ | image = Lakshmi Menon at 60th South Filmfare Awards 2013.jpg | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1996|05|19}} | birth_place = [[ਕੋਚੀ]], [[ਕੇਰਲ]], ਭਾਰਤ | alma_mater = [[ਰੇਵਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਬੰਗਲੌਰ | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਡਾਂਸਰ, ਗਾਇਕ | years_active = 2011–2016, 2021–present | height = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੈਨਨ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Lakshmi Menon;''' ਜਨਮ 19 ਮਈ 1996) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ''ਰਘੁਵਿਂਤੇ ਸਵੰਤਮ ਰਜ਼ੀਆ'' (2011) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਕੁਮਕੀ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article3874124.ece|title=The S Man|date=1 October 2011|work=[[The Hindu]]|access-date=21 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120916200604/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article3874124.ece|archive-date=16 ਸਤੰਬਰ 2012|url-status=dead}}</ref> ਉਹ 2013 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੈ।<ref name="FF">{{Cite web |date=10 July 2014 |title=Best Debutants down the years... |url=http://www.filmfare.com/features/best-debutants-down-the-years-6681.html |access-date=21 January 2017 |website=[[Filmfare]]}}</ref> ਉਸਨੂੰ ''ਸੁੰਦਰਪਾਂਡਿਅਨ'' ਅਤੇ ''ਕੁਮਕੀ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/tn-govt-announces-tamil-film-awards-for-six-years/article19273078.ece|title=TN Govt. announces Tamil Film Awards for six years|date=2017-07-14|work=[[The Hindu]]|access-date=2017-07-14|location=Chennai, India}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ == ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੈਨਨ ਦਾ ਜਨਮ ਮਲਿਆਲੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਇੱਕ [[ਦੁਬਈ]] ਅਧਾਰਤ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਤੇ ਊਸ਼ਾ ਮੇਨਨ, [[ਕੋਚੀ]] ਦੀ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਅਧਿਆਪਕਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/lakshmi-menon%E2%80%99s-huge-crush-162|title=Lakshmi Menon's huge crush|date=21 August 2012|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=21 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120822020536/http://www.deccanchronicle.com/tabloid/kochi/lakshmi-menon%E2%80%99s-huge-crush-162|archive-date=22 August 2012}}</ref> ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਰਥ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ, ਵਿਮਲ ਦੇ ਨਾਲ ''ਮੰਜਾ ਪਾਈ'' ਅਤੇ ''ਸਿਧਾਰਥ'' ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Lakshmi Menon to have two releases in May! |url=http://www.sify.com/movies/lakshmi-menon-to-have-two-releases-in-may-news-tamil-ofik9leccai.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508190046/http://www.sify.com/movies/lakshmi-menon-to-have-two-releases-in-may-news-tamil-ofik9leccai.html |archive-date=8 May 2014 |access-date=10 May 2014 |website=Sify.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਗੌਤਮ ਕਾਰਤਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ''ਸਿਪਾਈ ਨੂੰ'' ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ,<ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-08/news-interviews/38372556_1_lakshmi-menon-veteran-actor-karthik-gautham-karthik|title=Gautham Karthik's pairs with Lakshmi Menon|date=8 April 2013|work=[[The Times of India]]|access-date=24 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130411182153/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-08/news-interviews/38372556_1_lakshmi-menon-veteran-actor-karthik-gautham-karthik|archive-date=11 April 2013|agency=TNN}}</ref> ਅਤੇ ''ਕੋਮਬਨ'' ਨੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਹਿੱਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਲਾਨੀ ਅੰਮਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। 10 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ ਵੇਦਾਲਮ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ''[[ਅਜਿਤ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ]]'' ਲਈ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਸਦੀ ਚੰਗੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ''ਜੈਮ ਰਵੀ'' ਦੇ ਨਾਲ ''ਮਿਰੂਥਨ'' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਕੀਤੀ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਜ਼ੋਂਬੀ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਅਗਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ''ਪੁਲੀਕੁਠੀ ਪਾਂਡੀ'' (2021) ਐਮ. ਮੁਥੈਆ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮੈਨਨ ਦੀ ਤੀਜੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰੇਗੀ।<ref>{{Cite web |title=Vikram Prabhu's 'Puli Kutty Pandi' to be the first release of 2021 - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/vikram-prabhus-puli-kutty-pandi-to-be-the-first-release-of-2021/articleshow/79915919.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996]] hls6sn228ss23ylc40jjs32k26vmv3k ਸੋਨੀਆ ਦੀਪਤੀ 0 154851 848892 825551 2026-09-30T21:25:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848892 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੋਨੀਆ ਦੀਪਤੀ | image = Sonia Deepti in the 9th Annual Day celebrations of Rainbow Concept School, Mahabubnagar, Telangana State (cropped).jpg | image_size = | caption = 2018 ਵਿੱਚ ਦੀਪਤੀ | birth_date = {{birth date and age|29 July 1984|df=yes}} | birth_place = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ | occupation = ਅਦਾਕਾਰ | years_active = 2007–ਮੌਜੂਦ }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੋਨੀਆ ਦੀਪਤੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sonia Deepti;''' ਜਨਮ 29 ਜੁਲਾਈ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 2007 ਵਿੱਚ ਸੇਖਰ ਕਮੂਲਾ ਫਿਲਮ ''ਹੈਪੀ ਡੇਜ਼'' ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਵਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਤੇਲਗੂ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਸੋਨੀਆ ਦੀਪਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="idlebrain">{{Cite web |date=4 January 2008 |title=Sonia interview - chitchat - Telugu film actress |url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/chitchat-sonia.html |access-date=4 December 2016 |publisher=Idlebrain.com}}</ref> ਕੰਪਿਊਟਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਇੱਕ ਆਈਟੀ ਕੰਪਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਇਵੈਂਟ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸੇਖਰ ਕਮਾਮੂਲਾ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਆਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 2007 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ''ਹੈਪੀ ਡੇਜ਼'' ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਵਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਇੱਕ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ 2008 ਦੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਛੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੋਨੀਆ ਲਈ ਉਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Filmfare Awards South - 2008 {{!}} Winners & Nominees |url=http://awardsandwinners.com/category/filmfare-awards-south/2008/ |access-date=14 September 2017 |website=awardsandwinners.com |language=en |archive-date=29 ਜੂਨ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629182000/http://awardsandwinners.com/category/filmfare-awards-south/2008/ |url-status=dead }}</ref> 2008 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ''ਵਿਨਾਯਕੁਡੂ'', ਕ੍ਰਿਸ਼ਣੁਡੂ ਦੇ ਉਲਟ, ''ਹੈਪੀ ਡੇਜ਼'' ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਫਲ ਉੱਦਮ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਤੋਂ ਵੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਐਨ. ਲਿੰਗੁਸਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਰੋਮਾਂਟਿਕ-ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮ ''ਪਾਈਆ'' ਨਾਲ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ''ਇਨਿਧੂ ਇਨਿਧੂ'', ਜੋ ''ਹੈਪੀ ਡੇਜ਼'' ਦੀ ਰੀਮੇਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਮੂਲ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=28 August 2010 |title=Inidhu Inidhu - A saga so sweet |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/inidhu-inidhu-a-saga-so-sweet/article600430.ece |access-date=4 December 2016 |website=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸੋਨੀਆ ਨੇ 2011 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ''ਡੂਕੁਡੂ'' ਵਿੱਚ ਸਮੰਥਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਦੋਸਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=18 October 2010 |title=Sonia got a chance to play in Dookudu - Malayalam Movie News |url=http://www.indiaglitz.com/sonia-got-a-chance-to-play-in-dookudu--malayalam-news-60875 |access-date=4 December 2016 |publisher=Indiaglitz.com |archive-date=21 ਦਸੰਬਰ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221032639/http://www.indiaglitz.com/sonia-got-a-chance-to-play-in-dookudu--malayalam-news-60875 |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ [[ਕੰਨੜ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਪੁਨੀਤ ਰਾਜਕੁਮਾਰ]] ਅਤੇ [[ਏਰਿਕਾ ਫਰਨਾਂਡਿਸ|ਏਰਿਕਾ ਫਰਨਾਂਡੀਜ਼]] ਅਭਿਨੀਤ ਫਿਲਮ ''ਨਿਨਿਨਡੇਲ'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਜਨਵਰੀ 2014 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=26 October 2014 |title=Sonia going places - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Sonia-going-places/articleshow/44940114.cms |access-date=4 December 2016 |website=The Times of India}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ [[ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਨਾਰੀ ਦਿਹਾੜਾ|ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] ਦੀ ਪੂਰਵ ਸੰਧਿਆ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਯੂਟਿਊਬ ਚੈਨਲ 'ਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਮੇਘਾ ਵਾਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪਟਕਥਾ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਨੈਤਿਕ ਪੁਲਿਸਿੰਗ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀਤਾ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ਤਾ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ [[ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ]] ਅਤੇ [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ]] ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਕੰਟਰੀ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.ibtimes.co.in/sonia-deeptis-short-film-against-moral-policing-impresses-amitabh-bachchan-ram-gopal-varma-video-625940|title=Sonia Deepti's Short Film Against Moral Policing Impresses Amitabh Bachchan, Ram Gopal Varma [VIDEO]|last=Hooli|first=Shekhar H|work=International Business Times, India Edition|access-date=14 September 2017|language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] hn58u69ndghhjj0yhvxnkbz2dcrvkes ਸਾਰਾ ਅਰਜੁਨ 0 155086 848845 645666 2026-09-30T18:53:35Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848845 wikitext text/x-wiki '''ਸਾਰਾ ਅਰਜੁਨ''' (ਜਨਮ {{ਅੰਦਾਜ਼ਨ|2005}}<ref name="intro">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/que-sara-sara/article2066769.ece|title=Que Sara Sara|date=1 June 2011|work=The Hindu}}</ref>) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਏ.ਐਲ. ਵਿਜੇ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ''ਦੀਵਾ ਥਿਰੂਮਾਗਲ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੇ ਸਾਲ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਬਾਲਗ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੇ ਸਾਲ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣਾ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਸਾਰਾ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਜੇ ਦੀ ''ਸੈਵਮ'' (2014) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ। == ਕਰੀਅਰ == ਸਾਰਾ ਡੇਢ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਾਲ ਵਿੱਚ ਦੇਖੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਵਪਾਰਕ ਲਈ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ [[ਮੈਕਡੋਨਲਡ’ਜ਼|ਮੈਕਡੋਨਲਡਜ਼]] ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਸੌ ਵਿਗਿਆਪਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref name="intro" /> ਸਾਰਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਜੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਤੋੜ ਲਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ, ''ਦੇਵਾ ਤਿਰੂਮਾਗਲ'' ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ।<ref name="intro" /> ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] ਦੋਸਤ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਕੇ ਫਿਲਮ ਲਈ ਤਾਮਿਲ ਡਾਇਲਾਗ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਕਰੂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸਾਰਾ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਿਕਰਮ ਦੇ ਡਾਇਲਾਗ ਵੀ ਸਿੱਖੇ ਸਨ ਅਤੇ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Vikram Inspires Sara - Vikram - Anushka - Tamil Movie News - Behindwoods.com |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/jul-11-01/vikram-anushka-06-07-11.html}}</ref> ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਦੀ ਨੀਲਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੀ "ਜੋ ਵਿਕਰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਆਪਣੀ ਦੂਤ ਦਿੱਖ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਚੋਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ" ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਉਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਨਜ਼ਰ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੀ ਵਾਰੰਟੀ ਹੈ"।<ref>{{Cite web |title=DEIVA THIRUMAGAL REVIEW - DEIVA THIRUMAGAL MOVIE REVIEW |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-2/jul-11-03/deiva-thirumagal-review.html}}</ref> ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਆਲੋਚਕ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਸਾਰਾ ਜਿਵੇਂ ਨੀਲਾ ਲਗਭਗ ਵਿਕਰਮ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ", ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੀਐਨਐਨ-ਆਈਬੀਐਨ ਦੇ ਸਮੀਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ "ਸੁਹਜਮਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ"।<ref>{{Cite web |title='Deivathirumagal' - a winner for its emotional appeal (Tamil Movie Review; Rating:***1/2) |url=http://www.sify.com/mobile/news/Deivathirumagal-a-winner-for-its-emotional-appeal-Tamil-Movie-Review-Rating-1-2-news-National-lhqr4fjehba.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828043740/http://www.sify.com/mobile/news/Deivathirumagal-a-winner-for-its-emotional-appeal-Tamil-Movie-Review-Rating-1-2-news-National-lhqr4fjehba.html |archive-date=28 August 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/deiva-thirumagal-a-sensitive-poem-on-celluloid/article2233163.ece|title=Deiva Thirumagal: a sensitive poem on celluloid|last=Rangarajan|first=Malathi|date=16 July 2011|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215043204/http://www.thehindu.com/features/cinema/deiva-thirumagal-a-sensitive-poem-on-celluloid/article2233163.ece|archive-date=15 ਦਸੰਬਰ 2014|access-date=3 ਮਾਰਚ 2023|url-status=dead}}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਤੋਂ ਬੇਪ੍ਰਵਾਹ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਹੋਟਲ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ "ਉਸਦੇ ਇਰੇਜ਼ਰ, ਸ਼ਾਰਪਨਰ ਅਤੇ ਕਲਰ ਪੈਨਸਿਲਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ" ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰੁਟੀਨ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/life-and-style/article2292941.ece|title=All in the family|last=Chowdhary|first=Y. Sunita|date=25 July 2011|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408211957/http://www.thehindu.com/life-and-style/article2292941.ece|archive-date=8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014|access-date=3 ਮਾਰਚ 2023|url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਅਮਜਦ ਖਾਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਟੂਮੋਰੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="intro" /> == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] kg3fz95g7gao6bqfbx0umra5gv4x6n4 ਸਾਬਿਤ੍ਰੀ ਮਿੱਤਰਾ 0 155678 848843 739988 2026-09-30T18:51:15Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848843 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ਸਾਬਿਤ੍ਰੀ ਮਿੱਤਰਾ | image = File:Sabitri Mitra.jpg | caption = | birth_date = 1960 | birth_place = [[ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮਾਲਦਾ]] | residence = [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ]], [[ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮਾਲਦਾ]] | death_date = | death_place = | office = [[ਪਹਿਲਾ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਮੰਤਰਾਲਾ|ਕੈਬਿਨੇਟ ਮੰਤਰੀ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ]] | 2blankname = [[ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ]] | 2namedata = [[ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ]] | 1blankname = [[ਦੂਜੀ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਮੰਤਰਾਲਾ|ਮੰਤਰੀ]] | 1namedata = *[[ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ|ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ]] | termstart = 20 ਮਈ 2011 | termend = ਮਈ 2014 | predecessor = [[ਬਿਸਵਨਾਥ ਚੌਧਰੀ]]<ref>[http://www.kolkataonline.in/Administration/Who-is-Who.aspx Kolkata Ministers | Council of Ministers in West Bengal | Who is Who in Kolkata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181204173339/http://www.kolkataonline.in/administration/who-is-who.aspx |date=2018-12-04 }}. Kolkataonline.in (2010-10-01). Retrieved on 2011-05-28.</ref> | successor = [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਪੰਜਾ]] | governor = [[ਐਮ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣਨ]] | office2 = [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]] | termstart2 = 1991 | termend2 = 2011 | predecessor2 = | successor2 = | governor2 = | party = [[ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] | spouse = ਸਵਪਨ ਮਿੱਤਰਾ | children = | alma_mater = [[ਦੇਬੀਪੁਰ ਆਰ.ਐਲ. ਸਾਹਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ]] (M.P) | website = | source = }} [[Category:Pages using infobox officeholder with unknown parameters|chiefminister3Sabitri Mitra]] [[Category:Pages using infobox officeholder with unknown parameters|chiefministerSabitri Mitra]] '''ਸਾਬਿਤਰੀ ਮਿੱਤਰਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ|ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਹੈ, ਜੋ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2011 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ ਅਤੇ ਫਿਰ 2021 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਣਿਕਚੱਕ ਹਲਕੇ ਲਈ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]] ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। == ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ 1991 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਅਰਾਈਦੰਗਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ।<ref name="indianexpress1">[http://www.indianexpress.com/news/cong-mla-sabitri-mitra-disqualified-for-defe/734027/ Cong MLA Sabitri Mitra disqualified for defecting]. Indian Express (2011-01-06). Retrieved on 2011-05-28.</ref> 2011 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਾਨਿਕਚੱਕ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 64,641 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਰੋਧੀ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)|ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ)]] ਦੀ ਰਤਨਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੂੰ 6,217 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। == ਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ == ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ]] [[ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ]] ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਰਾਜਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ ਗਈ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ 34 ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ 2011 ਵਿੱਚ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ (ਡਬਲਯੂ.ਬੀ.ਪੀ.ਸੀ.ਸੀ.) ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। WBPCC ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਲ ਮਾਰਗਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਸੂਖਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਮੰਤਰੀ, ਮਾਨਸ ਭੂਨੀਆ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="indianexpress1"/> ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਕਲਿਆਣ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਉਸਨੇ ਲਏ ਪਹਿਲੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਉਸਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰਨਾ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata-/Retd-officials-may-not-find-a-place-in-new-govt/articleshow/8561809.cms|title=Retd officials may not find a place in new govt|last=Konar|first=Debashis|date=25 May 2011|work=The Times Of India|access-date=11 November 2019}}</ref> ਉਸਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੀਆਂ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਬੇਨਿਯਮੀਆਂ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਿਯੁਕਤੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਾਰੀਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।<ref>[https://web.archive.org/web/20121020224940/http://www.sify.com/news/new-wb-minister-freezes-number-of-appointments-news-national-lfybamhfaih.html New WB Minister freezes number of appointments]. Sify.com (2011-05-24). Retrieved on 2011-05-28.</ref> ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ]] ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ 38 ਮੈਂਬਰੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਵਿਚ ਮਿੱਤਰਾ ਇਕੱਲੀ ਇਕ ਹੋਰ ਔਰਤ ਹੈ।<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/article2035875.ece Key Ministers in Mamata's Cabinet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025053423/http://www.thehindu.com/news/national/article2035875.ece |date=2012-10-25 }}. TheHindu.com (2011-05-21). Retrieved on 2011-05-29.</ref> ਸਾਬਿਤਰੀ ਮਿੱਤਰਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਖੋਹ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ<ref>{{Cite web |title=Bratya shifted to tourism, Partha new education minister, Mitra to see IT also |url=http://thestatesman.net/news/56940-bratya-shifted-to-tourism-partha-new-education-minister-mitra-to-see-it-also.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727093237/http://thestatesman.net/news/56940-bratya-shifted-to-tourism-partha-new-education-minister-mitra-to-see-it-also.html |archive-date=27 July 2014 |access-date=17 July 2014 |publisher=The Statesman, 28 May 2014}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == # [http://www.newsreporter.in/tag/sabitri-mitra ਨਿਊਜ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181211091258/https://www.newsreporter.in/tag/sabitri-mitra |date=2018-12-11 }} # [http://myneta.info/westbengal2011/candidate.php?candidate_id=104 ਮਾਈਨੇਟਾ] # [http://timesofindia.indiatimes.com/topic/Sabitri-Mitra ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ] # [http://www.sarkaritel.com/states/west_bengal/council_ministers.htm SarkariTEL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111201144544/http://www.sarkaritel.com/states/west_bengal/council_ministers.htm |date=2011-12-01 }} # [https://web.archive.org/web/20121025053423/http://www.thehindu.com/news/national/article2035875.ece ਹਿੰਦੂ] # [http://www.kolkataonline.in/Administration/Who-is-Who.aspx ਕੋਲਕਾਤਾ ਆਨਲਾਈਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181204173339/http://www.kolkataonline.in/administration/who-is-who.aspx |date=2018-12-04 }} # [http://www.banglarmukh.com ਬੰਗਲਾ ਮੁਖ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960]] ljww5na8jblat2gqu3x8zg5bos1mvzk ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਇਰ 0 155715 848882 674887 2026-09-30T20:47:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848882 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Dr_Sushila_Nayyar,_1947.jpg|thumb| ਨਾਇਰ ਨੇ 1947 ਈ]] '''ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਇਰ''', ਜਿਸਦਾ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ 'ਨੇਅਰ' (1914 &#x2013; 2001), ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰ, ਅਨੁਭਵੀ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ, ਡਾਕਟਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਪੁਨਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਕਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਦਾ ਭਰਾ, [[ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨਾਇਅਰ|ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨਈਅਰ]], [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]] ਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਸੀ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਡਾਕਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਾਇਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ [[ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ|ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ]] ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Greer |first=Spencer |last2=Health |first2=JH Bloomberg School of Public |title=Sushila Nayar |url=https://www.jhsph.edu/about/history/heroes-of-public-health/sushila-nayar.html |access-date=2019-03-30 |website=Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health |language=en}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == === ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ === ਉਸਦਾ ਜਨਮ 26 ਦਸੰਬਰ 1914 ਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ [[ਕੁੰਜਾਹ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Ganapati|first=R.|date=2004|title=Epidemiology of Leprosy|journal=International Journal of Leprosy and Other Mycobacterial Diseases|volume=72|issue=4|pages=491|doi=10.1489/1544-581x(2004)72<491b:eol>2.0.co;2|issn=0148-916X|pmid=15755207}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਹੀਂ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite book|title=Understanding Gandhi: Gandhians in Conversation with Fred J Blum|url=https://archive.org/details/understandinggan0000unse|last=Thakkar|first=Usha|last2=Mehta|first2=Jayshree|date=2011|isbn=9788132105572|location=New Delhi|doi=10.4135/9788132106838}}</ref> ਉਹ [[ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ]] ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ|ਦਿੱਲੀ]] ਆਈ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਅਤੇ ਐਮਡੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਗਾਂਧੀਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹੀ।<ref name=":0" /> === ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ === 1939 ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਉਣ ਲਈ [[ਸੇਵਾਗਰਾਮ|ਸੇਵਾਗ੍ਰਾਮ]] ਆਈ, ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਗਾਂਧੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਵਰਧਾ ਵਿੱਚ ਹੈਜ਼ਾ ਫੈਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੈਡੀਕਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਇਕੱਲੇ ਹੀ ਨਜਿੱਠਿਆ। ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ [[ਬਿਧਾਨ ਚੰਦਰ ਰਾਏ|ਬੀ ਸੀ ਰਾਏ]] ਦੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਡਾਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। 1942 ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, [[ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ]] ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ, ਜਿਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਾਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਉਸਨੂੰ [[ਪੂਨੇ|ਪੂਨਾ]] ਦੇ [[ਆਗਾ ਖਾਨ ਪੈਲੇਸ]] ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 1944 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੇਵਾਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਡਿਸਪੈਂਸਰੀ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਇਸਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਵਰਧਾ ਵਿੱਚ ਬਿਰਲਾ ਦੁਆਰਾ ਦਾਨ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਗੈਸਟ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1945 ਵਿੱਚ ਇਹ ਛੋਟਾ ਕਲੀਨਿਕ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਸਤੂਰਬਾ ਹਸਪਤਾਲ (ਹੁਣ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ) ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਮਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; [[ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ|ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ]], ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ|ਨਾਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ]], ਜਿਸ ਨੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਈਅਰ ਨੇ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। 1948 ਵਿੱਚ ਉਹ 1944 ਵਿੱਚ [[ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ|ਪੰਚਗਨੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ]] ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਨੇ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਾਂਧੀ ਉੱਤੇ ਛੁਰੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ]] ਦੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਈਅਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਟੈਸਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Gandhi: Naked Ambition|url=https://archive.org/details/gandhinakedambit0000adam_w6f5|last=Adams|first=Jad|publisher=Quercus|year=2010|isbn=9781849162104}}</ref> === ਹੋਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੇਵਾ === ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 1948 ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਈਅਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ [[ਜੌਨਜ਼ ਹੌਪਕਿਨਜ਼ ਬਲੂਮਬਰਗ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ|ਜੌਨਸ ਹੌਪਕਿੰਸ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ]] ਤੋਂ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡਿਗਰੀਆਂ ਲਈਆਂ। 1950 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਫਰੀਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਟੀਬੀ|ਤਪਦਿਕ]] ਸੈਨੇਟੋਰੀਅਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨਸ਼ਿਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਥੀ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ [[ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਕਾਰੀ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਨਈਅਰ ਨੇ ਗਾਂਧੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਲੈਪਰੋਸੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=2019-07-01 |title=Sushila Nayar, Gandhi's Doctor Who Spent Her Life Giving Medical Care to the Poor |url=https://www.thebetterindia.com/187641/sushila-nayar-doctor-mahatma-gandhi-woman-health-minister-india/ |access-date=2021-02-05 |website=The Better India |language=en-US}}</ref> === ਸਿਆਸੀ ਕੈਰੀਅਰ === 1952 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ। 1952 ਤੋਂ 1955 ਤੱਕ ਉਸਨੇ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ|ਨਹਿਰੂ ਦੀ]] ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1955 ਤੋਂ 1956 ਤੱਕ ਦਿੱਲੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ) ਦੀ ਸਪੀਕਰ ਸੀ। 1957 ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਝਾਂਸੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਝਾਂਸੀ]] ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ, ਅਤੇ 1971 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1962 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ ਮੁੜ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈ ਅਤੇ (ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 1977 ਵਿੱਚ ਝਾਂਸੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਨਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ 1969 ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਊਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਚਨਬੱਧ ਰਹੀ। === ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਮੌਤ === ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਅਣਵਿਆਹੀ ਰਹੀ।<ref>{{Cite web |last=Sahgal |first=Kanav Narayan |date=2020-03-16 |title=Sushila Nayar: The Public Health Hero We All Should Know About {{!}} #IndianWomenInHistory |url=https://feminisminindia.com/2020/03/16/sushila-nayar-the-public-health-hero-we-all-should-know-about-indianwomeninhistory/ |access-date=2021-02-05 |website=Feminism In India |language=en-GB}}</ref> 3 ਜਨਵਰੀ 2001 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite web |date=2001-01-04 |title=Sushila Nayyar dead |url=https://www.thehindu.com/thehindu/2001/01/04/stories/0204000c.htm |access-date=2019-03-30 |website=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=April 2021|bot=medic}}</ref> == ਵਿਰਾਸਤ == ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨਾਇਰ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਪਰਹੇਜ਼ ਦੇ [[ਗਾਂਧੀਵਾਦ|ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ]] ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਉਹ ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਨਾਹੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਬਾਰੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ [[ਸ਼ਰਾਬਬਾਜ਼ੀ|ਸ਼ਰਾਬ]] ਕਾਰਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕੱਟੜ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਵੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਰੀਬ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਖਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ, ਸਿੱਖਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਸਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਅਤੇ ਚੁੰਬਕਤਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਲਈ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਰੁਤਬੇ ਨੂੰ ਰਿਆਇਤਾਂ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਜੀਵਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਅਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗਾਂਧੀ ਵਾਂਗ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੀ ਸੀ ਕਿ ਗੰਦੇ ਕੰਮ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਲਈ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਨਾਰੀ ਦੀ ਕੋਮਲਤਾ ਜਾਂ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਚੀਕਣੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਮਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਪੱਧਰ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। * ''ਬਾਪੂ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ'' (1944) * ''ਕਸਤੂਰਬਾ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਪਤਨੀ'' (1948) * ''ਕਸਤੂਰਬਾ ਗਾਂਧੀ: ਏ ਪਰਸਨਲ ਰੀਮਿਨਿਸੈਂਸ'' (1960) * ''ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਯੋਜਨ'' (1963) * ''ਮਨਾਹੀ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ'' (1977) * ''ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ: ਕੰਮ 'ਤੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ (Vol.'' ''IV)'' (1951) * ''ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ: ਭਾਰਤ ਜਾਗ੍ਰਿਤ, (Vol.'' ''ਵੀ)'' * ''ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ: ਲੂਣ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ - ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ, (ਖੰਡ.'' ''VI)'' * ''ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ: ਸਵਰਾਜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, (ਖੰਡ.'' ''VII)'' * ''ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ: ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਲੜਾਈ, (ਖੰਡ.'' ''VIII)'' (ਸੀ. 1990) * ''ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ: ਦ ਲਾਸਟ ਫੇਜ'' (ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਲਈ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਭਾਗ, [[ਨਵਜੀਵਨ ਟਰੱਸਟ|ਨਵਜੀਵਨ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਹਾਊਸ]] ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ) == ਹਵਾਲੇ == <references /> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914]] nooj7512f8s464ib9r053kbqj81bouq ਹੇਮਲਤਾ (ਗਾਇਕਾ) 0 155883 848918 809157 2026-09-30T23:30:14Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848918 wikitext text/x-wiki '''ਹੇਮਲਤਾ''' (ਜਨਮ 16 ਅਗਸਤ 1954) ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਹੈ। ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਕੇ ਝੜੋਖੋਂ ਸੇ ਗੀਤ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/ankhiyon-ke-jharonkhon-se/article4077508.ece|title=Ankhiyon ke Jharonkhon se|last=Salam|first=Ziya Us|date=2012-11-08|work=The Hindu|access-date=2021-04-02|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20221015172536/https://www.thehindu.com/features/cinema/ankhiyon-ke-jharonkhon-se/article4077508.ece|archive-date=2022-10-15|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation |title=Ankhiyon Ke Jharokhon Se - Classic Romantic Song - Sachin & Ranjeeta - Old Hindi Songs |url=https://www.youtube.com/watch?v=KqpIIaCJggY&list=FLAMfWzpQpoOPXkL261bGQMw&index=3 |language=en |access-date=2021-04-04}}</ref> ਉਸਨੂੰ 1977-81 ਦੇ ਅਰਸੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕਾ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਮੇਲ ਪਲੇਬੈਕ ਅਵਾਰਡ]] ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ [[ਰਵਿੰਦਰ ਜੈਨ]] ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਕੇਜੇ ਯੇਸੁਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਡੁਇਟ ਗੀਤ "ਤੂੰ ਜੋ ਮੇਰੇ ਸੁਰ ਮੈਂ" ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ 1977 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਿਚੋਰ ਲਈ ਜਿੱਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕੜ == ਹੇਮਲਤਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ''ਲਤਾ ਭੱਟ'' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ|ਮਾਰਵਾੜੀ]] ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤਾ]] ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Hemlata – Interview |url=http://cineplot.com/music/hemlata-interview |access-date=2 October 2011 |website=cineplot}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਯੋਗੇਸ਼ ਬਾਲੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਯੋਗੀਤਾ ਬਾਲੀ]] ਦੇ ਭਰਾ ਸੀ।<ref>[https://www.cinemaazi.com/feature/ankhiyon-ke-jharokhon-se-hemlata Ankhiyon ke Jharokhon Se - Hemlata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202235350/https://www.cinemaazi.com/feature/ankhiyon-ke-jharokhon-se-hemlata |date=2023-02-02 }}. ''Cinemaazi''.</ref> == ਕਰੀਅਰ == === ਮੋਹਰੀ ਕੈਰੀਅਰ === [[ਰਵਿੰਦਰ ਜੈਨ]] ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਹੋਰ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ " ''ਅੰਖਿਓ ਕੇ ਝੜੋਖੋਂ ਸੇ'' " ਹੈ। ਬਿਨਾਕਾ ਗੀਤ ਮਾਲਾ (ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਅ ਜੋ ਐਲਬਮ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਕੰਪਾਇਲ ਕਰਦਾ ਸੀ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਸਾਲ 1978 ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਗੀਤ ਲਈ ਹੇਮਲਤਾ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਵਿਊਜ਼ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=19 December 2007 |title=Ankhiyon Ke Jharokhon Se |url=https://www.youtube.com/watch?v=KqpIIaCJggY&list=FLAMfWzpQpoOPXkL261bGQMw&index=3&feature=plpp_video |access-date=26 November 2011 |website=Rajshri Production}}</ref> ਹੇਮਲਤਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨਿਰਮਲਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਜੈਨ ਦੀ ਕੈਸੇਟ ਐਲਬਮ ''ਸਹਿਜ ਧਾਰਾ'' (1991) 'ਤੇ ਗਾਇਆ, ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ 1992 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਸੇਲਜ਼, ਬੈਲਜੀਅਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਐਲਬਮ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ।<ref>{{Cite web |date=27 May 2012 |title=1992-0703 Sahaja Yoga public program, Brussels. Part 1: Music by Hemlata |url=https://vimeo.com/42914919 |access-date=1 January 2016}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 May 2012 |title=1992-0704 Sahaja Yoga public program, Brussels. Music by Hemlata |url=https://vimeo.com/42912942 |access-date=1 January 2016}}</ref> 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] ਨੇ ਉਸਨੂੰ "ਤਿਸਤਾ ਨਦੀ ਸੀ ਤੂ ਚੰਚਲਾ"<ref>{{Cite web |date=2 July 2011 |title=Tista Nadi Si Tu Chanchala – Yasudas & Hemlata Nonfilmi Song Aired on Doordarshan |url=https://www.youtube.com/watch?&gl=US&hl=en-GB&client=mv-google&v=djsN3jP_CAs&nomobile=1 |website=Atulinus}}</ref> ਕਰਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|id=1126151}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਸਥਾਨੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] c1hhvfcbwsxhi7q443okxy8g11b4mba ਸੰਧਿਆ (ਅਦਾਕਾਰਾ) 0 156647 848903 649418 2026-09-30T22:11:01Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848903 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੰਧਿਆ | image = | caption = | birth_name = Revathy | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1988|09|27}} | birth_place = ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ, [[ਕੇਰਲ]], ਭਾਰਤ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2004–2016; 2020 | spouse = ਅਰਜੁਨ, 2015 | children = 1 }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਰੇਵਤੀ''' (ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1988), ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ '''ਕਾਧਾਲ ਸੰਧਿਆ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Kadhal Sandhya''') ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1988 'ਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਜੀਤ IOB ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮਾਇਆ ਇੱਕ ਬਿਊਟੀਸ਼ੀਅਨ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਾਹੁਲ ਹੈ।<ref name="mathrubhumi">{{Cite web |last= |first= |date= |title='കുട്ടികാജോള്‍' പേശ്‌റേന്‍, Interview - Mathrubhumi Movies |url=http://www.mathrubhumi.com/movies/interview/9074/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219084129/http://www.mathrubhumi.com/movies/interview/9074/ |archive-date=19 December 2013 |access-date=2013-12-19 |website=Mathrubhumi |language=ml}}</ref> ਉਸਨੇ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੱਕ ਵਿਦਯੋਦਿਆ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, [[ਚੇਨਈ|ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ]] ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਸੰਧਿਆ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ''ਕਾਧਾਲ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਈ ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਇਲਿਆਨਾ ਡੀ ਕਰੂਜ਼|ਇਲਿਆਨਾ ਡੀ'ਕਰੂਜ਼]] ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਦੇਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਟੀਮ ਨੇ ਉਦੋਂ ਸਾਰਨੀਆ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਜੋ 9ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਵਿਜੇ ਮਿਲਟਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਲਾਜੀ ਸ਼ਕਤੀਵੇਲ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ।<ref>{{Cite web |date= |title=DIRECTOR BALAJI SAKTHIVEL INTERVIEW - Behindwoods.com - Interview Director Balaji Sakthivel Balaji Sakthivel Directed Movies Samurai Kaadhal Kalloori Rajinikanth starrer Sivaji The Boss Directing 2004 film Kaadhal Balaji Sakthivel an assistant director S.Shankar Samurai for Vikram Kaadhal S Pictures banner Production house of Shankar Native is Dindugal Images |url=http://www.behindwoods.com/features/Interviews/interview-5/director/balaji-sakthivel.html |access-date=2022-08-09 |website=Behindwoods.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 May 2020 |title=Varalaxmi Sarathkumar opens up about her movies before Podaa Podi |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/varalaxmi-sarathkumar-opens-up-about-her-movies-before-podaa-podi.html}}</ref> ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹੀਰੋਇਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੂਮਿਕਾ ਸੰਧਿਆ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸਰਨਿਆ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/article3266069.ece|title=Awaiting the monsoon|last=Rangarajan|first=Malathi|date=31 March 2012|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019130255/http://www.thehindu.com/features/cinema/article3266069.ece|archive-date=19 ਅਕਤੂਬਰ 2013|access-date=10 ਮਾਰਚ 2023|url-status=dead}}</ref> 2004 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ''ਕਾਢਲ'' ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ''ਐਲਿਸ ਇਨ ਵੰਡਰਲੈਂਡ'' ਨਾਮ ਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੈਰਾਮ ਦੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਰ ਜੀਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤਕ ਰੋਮਾਂਸ ''ਦਿਸ਼ਯੁਮ'' ਆਇਆ। ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ, ''ਵਲਵਾਨ'' ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਉੱਤੇ ਮਾਮੂਲੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਭਰਤ ਨਾਲ ''ਕੁਡਲ ਨਗਰ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ''ਸਾਈਕਲ'' ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵੱਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ''ਮੰਜਲ ਵੀਇਲ'' ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last= |first= |date=14 March 2007 |title=Hot News |url=http://malayalam.cinesouth.com/english/masala/hotnews/new/14032007-3.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070317210924/http://malayalam.cinesouth.com/english/masala/hotnews/new/14032007-3.shtml |archive-date=17 March 2007 |access-date= |website=Cine South}}</ref> 2010 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੀ. ਵਾਸੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ [[ਕੰਨੜ]] ਫਿਲਮ ''ਅਪਥਾਰਕਸ਼ਕ'' ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰਵਰਧਨ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਹ ਤਰੁਣ ਗੋਪੀ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ' ''ਸੁਧਾਤਮ''',<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/shotcuts-gaining-experience/article5210084.ece?homepage=true|title=Shotcuts: Gaining experience|last=Raghavan|first=Nikhil|date=7 October 2013|work=The Hindu|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220192342/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/shotcuts-gaining-experience/article5210084.ece?homepage=true|archive-date=20 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025|access-date=10 ਮਾਰਚ 2023|url-status=dead}}</ref> ''ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ'' <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/turning-a-new-leaf/article4605811.ece|title=Turning a new leaf|last=George|first=Vijay|date=11 April 2013|work=The Hindu|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222033953/https://www.thehindu.com/features/cinema/turning-a-new-leaf/article4605811.ece|archive-date=22 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025|access-date=10 ਮਾਰਚ 2023|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ''ਲੌਂਗ ਸਾਈਟ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਆਨੈੱਟ 'ਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਸਟਾਰਸ ਅਤੇ ਲਿਟਲ ਸਟਾਰਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅਜ਼ ਦੀ ਜੱਜ ਰਹੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸੰਧਿਆ ਨੇ 6 ਦਸੰਬਰ 2015 ਨੂੰ [[ਚੇਨਈ]] ਦੇ ਇੱਕ ਆਈਟੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਅਰਜੁਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਮਾਗਮ ਗੁਰੂਵਾਯੂਰ ਮੰਦਿਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web |date=29 September 2016 |title=Kadhal Sandhya gives birth to baby girl on birthday |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/kadhal-sandhya-gives-birth-to-baby-girl-on-birthday/articleshow/54566502.cms |access-date=2023-01-11 |website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] gzhkjee5djl3i4al2ht52c2sentmrvc ਸੂਨੀ ਤਾਰਾਪੋਰੇਵਾਲਾ 0 156698 848883 831693 2026-09-30T20:56:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848883 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Sooni Taraporevala.jpg|thumb|ਸੂਨੀ ਤਾਰਾਪੋਰੇਵਾਲਾ]] '''ਸੂਨੀ ਤਾਰਾਪੋਰੇਵਾਲਾ''' (ਜਨਮ 1957) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ''ਮਿਸੀਸਿਪੀ ਮਸਾਲਾ'', ''ਦ ਨੇਮਸੇਕ'' ਅਤੇ ਆਸਕਰ-ਨਾਮਜ਼ਦ ''[[ਸਲਾਮ ਬੰਬੇ!|ਸਲਾਮ ਬੰਬੇ ਦਾ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ!]]'' (1988), ਸਾਰੇ [[ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ]] ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/10/12/style/12iht-soon.html|title=From Hollywood Back to Bombay|last=Viets|first=Alexandra|date=12 October 1994|work=[[The New York Times]]}}</ref> ਉਸਨੇ ਰੋਹਿੰਟਨ ਮਿਸਤਰੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ''ਸਚ ਏ ਲੌਂਗ ਜਰਨੀ''<ref>{{Citation |title=Such a Long Journey (Rohinton Mistry and Sturla Gunnarsson) |date=2017-03-02 |url=http://dx.doi.org/10.4324/9781315252704-19 |work=Images of Idiocy |pages=205–224 |publisher=Routledge |doi=10.4324/9781315252704-19 |isbn=978-1-315-25270-4 |access-date=2020-12-06}}</ref> ''(2000)'' ਨੂੰ ''ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦੁਆਰਾ'' ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫਿਲਮ ''ਲਿਟਲ ਜ਼ੀਜ਼ੋ''<ref>{{Cite web |title= |url=https://www.littlezizouthemovie.com/ |website=Little Zizou |access-date=2023-03-10 |archive-date=2013-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523012118/http://www.littlezizouthemovie.com/ |url-status=dead }}</ref> ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਫਿਲਮ ''ਯੇ ਬੈਲੇ''<ref>{{Cite news|url=https://www.indiawest.com/entertainment/bollywood/sooni-taraporevala-s-yeh-ballet-nominated-for-flyx-filmfare-awards/article_800c263c-33ff-11eb-a1e8-97cc926f6f6e.html|work=India West|title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ|access-date=2023-03-10|archive-date=2020-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202112049/https://www.indiawest.com/entertainment/bollywood/sooni-taraporevala-s-yeh-ballet-nominated-for-flyx-filmfare-awards/article_800c263c-33ff-11eb-a1e8-97cc926f6f6e.html|url-status=dead}}</ref> (2020) ਇੱਕ ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ ਓਰੀਜਨਲ ਵੀ ਲਿਖੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਇੱਕ ਸਕਰੀਨਪਲੇਅ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਬਸੰਤ, 2007 ਵਿੱਚ, ''ਲਿਟਲ ਜ਼ੀਜ਼ੂ'' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੈੱਟ।<ref>{{Cite web |date=7 March 2009 |title=The Serious Laugh Junkie |url=http://www.tehelka.com/story_main41.asp?filename=hub070309the_serious.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100630181553/http://www.tehelka.com/story_main41.asp?filename=hub070309the_serious.asp |archive-date=30 June 2010 |publisher=[[Tehelka]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/little-zizou-an-insiders-view-to-parsi-community/86382-8.html|title=Little Zizou, an insider's view to Parsi community|date=27 February 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111165217/http://ibnlive.in.com/news/little-zizou-an-insiders-view-to-parsi-community/86382-8.html|archive-date=11 January 2012|publisher=[[CNN-IBN]]}}</ref> ਇਹ ਫਿਲਮ [[ਪਾਰਸੀ]] ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। 2010 ਵਿੱਚ ਲਿਟਲ ਜ਼ੀਜ਼ੋ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/President-confers-56th-National-Film-Awards/article16577085.ece|title=President confers 56th National Film Awards|last=Ramachandran|first=Smriti Kak|date=19 March 2010|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20230310133610/https://www.thehindu.com/features/cinema/President-confers-56th-National-Film-Awards/article16577085.ece|archive-date=10 ਮਾਰਚ 2023|access-date=10 ਮਾਰਚ 2023|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/art-and-culture/life-is-all-about-taking-risks-says-filmmaker-author-sooni-taraporevala/story-nSvKqc7EJbSVvt699bEqvO.html|title='Life's all about taking risks' : Filmmaker-author Sooni Taraporevala|last=Das|first=Soma|date=16 October 2015|work=[[Hindustan Times]]|access-date=19 October 2015}}</ref> ਉਹ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ]] (ਐਨਜੀਐਮਏ) ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ [[ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ]] ਦੇ ਸਥਾਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਹਨ। == ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪਾਂ == * ਮੋਸ਼ਨ ਪਿਕਚਰ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਦੀ ਅਕੈਡਮੀ (2017–ਮੌਜੂਦਾ)<ref>{{Cite web |date=29 June 2017 |title=Academy invites record 774 new members; 39 percent female, 30 percent people color |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/academy-invites-record-774-new-members-39-percent-female-30-percent-people-color-1017318 |access-date=29 June 2017 |website=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * ਰਾਈਟਰਜ਼ ਗਿਲਡ ਆਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ (1989–ਮੌਜੂਦਾ) == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957]] f2w1thlv72jg68txbzpu10g200w6sod ਸਹਾਨਾ ਕੁਮਾਰੀ 0 156924 848806 729419 2026-09-30T16:51:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848806 wikitext text/x-wiki '''ਸੁਹਾਨਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਗਰਾਜ ਗੋਬਰਗੰਪੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sahana Kumari Nagaraj Gobbargumpi;''' ਜਨਮ 6 ਮਾਰਚ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਅਥਲੈਟਿਕਸ (ਖੇਡਾਂ)|ਅਥਲੀਟ]] ਹੈ ਜੋ [[ਉੱਚੀ ਛਾਲ]] ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ 1.92 ਮੀਟਰ ਦਾ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸੁਹਾਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਖਣੀ ਕੰਨੜ, [[ਕਰਨਾਟਕ|ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ]] ਕੋਟੇਕਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਨੰਦਾਸ਼ਰਮ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲੀ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ [[ਕਬੱਡੀ]], [[ਖੋ-ਖੋ]] ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਹਾਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਹ ਉਸਦਾ ਸਕੂਲ ਸੀ ਜਿਸਨੇ "ਉਸਨੂੰ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ"।<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/263931/sahana-kumari-visits-alma-mater.html|title=Sahana Kumari visits alma mater|date=12 July 2012|work=[[Deccan Herald]]|access-date=30 July 2012}}</ref> ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ [[ਮੈਂਗਲੋਰ/ਮੈਂਗਲੂਰ|ਮੈਂਗਲੋਰ]] ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੋਕਰਨਨਾਥੇਸ਼ਵਰ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanherald.com/content/261655/a-mangalorean-olympics.html|title=A Mangalorean for Olympics|date=3 July 2012|work=[[Deccan Herald]]|access-date=30 July 2012}}</ref> ਉਸਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹਰਸ਼ਿਨੀ ਵੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਐਥਲੀਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਭਰਾ [[ਵਾਲੀਬਾਲ]] ਖੇਡਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Athlete&nbsp;– Sahana Kumari |url=http://www.london2012.com/athlete/kumari-sahana-1084021/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120730180315/http://www.london2012.com/athlete/kumari-sahana-1084021/ |archive-date=30 July 2012 |access-date=30 July 2012 |publisher=london2012.com. [[London Organising Committee of the Olympic Games and Paralympic Games]]}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਸਿੱਖੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ [[ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ]] ਵਿੱਚ ਸਨ।।<ref>{{Cite news|url=http://newindianexpress.com/cities/bangalore/article560664.ece?service=print|title=High jumping Olympic mom|last=Mital, Saloni|date=7 July 2012|work=[[The Indian Express]]|access-date=1 August 2012}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸੁਹਾਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਯਸ਼ੋਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ {{Nowrap|4:30&nbsp;am}} ਜਗਾਉਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਭੇਜਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Garodi, Brijesh |date=27 June 2012 |title=Mangalore: Athlete Sahana Kumari from Ullal Qualifies for London Olympics |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=141468 |access-date=1 August 2012 |publisher=daijiworld.com. [[Daijiworld Media Network]] |location=Mangalore}}</ref> ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਐਥਲੀਟ ਬੀਜੀ ਨਾਗਰਾਜ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।<ref name="Hindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/article3626850.ece|title=College was my launch pad, says Olympian|date=11 July 2012|work=[[The Hindu]]|access-date=30 July 2012}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਪੱਛਮੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਕਲਰਕ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2008/03/09/stories/2008030958951700.htm|title=The golden couple|last=Rayan, Stan|date=9 March 2008|work=[[The Hindu]]|access-date=1 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20080313213812/http://www.hindu.com/2008/03/09/stories/2008030958951700.htm|archive-date=13 March 2008}}</ref> == 2012 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ == ਸੁਹਾਨਾ [[2012 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ|ਲੰਡਨ ਖੇਡਾਂ]] ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਖਰੀ ਭਾਰਤੀ ਅਥਲੀਟ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://zeenews.india.com/sports/london-olympics-2012/india-at-olympics/london-olympics-i-will-be-happy-if-athletes-improve-their-records-says-bahadur-singh_746540.html|title=London Olympics: I will be happy if athletes improve their records, says Bahadur singh|date=31 July 2012|access-date=1 August 2012|publisher=[[Zee News]]}}</ref> ਉਸਨੇ 23 ਤੋਂ 26 ਜੂਨ 2012 ਤੱਕ ਜੀਐਮਸੀ ਬਾਲਯੋਗੀ ਅਥਲੈਟਿਕ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ 52ਵੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅੰਤਰ-ਰਾਜੀ ਸੀਨੀਅਰ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਬੀ ਸਟੈਂਡਰਡ ਓਲੰਪਿਕ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1.91 ਮੀਟਰ ਦਾ ਅੱਠ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਿਆ ਜੋ ਕੇਰਲਾਇਟ [[ਬੌਬੀ ਅਲੌਸੀਅਸ|ਬੌਬੀ ਐਲੋਸੀਅਸ]] ਦੁਆਰਾ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/tournaments/london-olympics/Sahana-Kumari-qualifies-for-London-Olympics/articleshow/14362687.cms|title=Sahana Kumari qualifies for London Olympics|date=23 June 2012|work=[[The Times of India]]|access-date=1 August 2012}}</ref> 8 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ, ਸਹਾਨਾ ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਉੱਚੀ ਛਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 1.85 ਮੀਟਰ ਦਾ ਸਕੋਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=India's lone woman high jumper Sahana Kumari crashes out of Olympics |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/london-olympics-2012/news/Indias-lone-woman-high-jumper-Sahana-Kumari-crashes-out-of-Olympics/articleshow/15420394.cms |access-date=9 August 2012 |website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 8sloiu4qpmtheyyptt1c3ivtfiiyl3g ਸਾਕਸ਼ੀ ਅਗਰਵਾਲ 0 156928 848840 839730 2026-09-30T18:38:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848840 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸਾਕਸ਼ੀ ਅਗਰਵਾਲ | caption = | birth_date = | birth_place = | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = {{hlist|ਅਭਿਨੇਤਰੀ | ਮਾਡਲ}} | years_active = 2013–ਮੌਜੂਦ | television = ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤਮਿਲ 3 }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸਾਕਸ਼ੀ ਅਗਰਵਾਲ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sakshi Agarwal''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜੋ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ [[ਕੰਨੜ]] ਅਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮਕਾਜੀ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਮਾਡਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।<ref>[https://indianexpress.com/article/entertainment/malayalam/kaala-girl-sakshi-agarwal-makes-mollywood-debut-with-biju-menon-4989367/ Kaala girl Sakshi Agarwal makes Mollywood debut with Biju Menon | Entertainment News, The Indian Express]. ''The Indian Express''. (19 December 2017). Retrieved 9 September 2019.</ref> ਉਹ ਤਮਿਲ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤਮਿਲ 3 ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == [[ਨੈਨੀਤਾਲ]] ਦੀ ਵਸਨੀਕ, ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਗੁੱਡ ਸ਼ੈਫਰਡ ਕਾਨਵੈਂਟ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਸੇਂਟ ਜੋਸਫ਼ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਐਂਡ ਐਂਟਰਪ੍ਰੀਨਿਓਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਐਮਬੀਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਇਆ, ਪਹਿਲਾਂ 2010 ਦੌਰਾਨ ਟਾਟਾ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਨਫੋਸਿਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>[http://xime.org/uploads/archives/Batch14_20160929110528.pdf Placemenets 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241004084019/https://xime.org/uploads/archives/Batch14_20160929110528.pdf |date=2024-10-04 }}. xime.org</ref> ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਲਈ ਇੱਕ ਚੈਰਿਟੀ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਡਲਿੰਗ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਈ। ਸਾਕਸ਼ੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਟ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਵੀਕਐਂਡ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਵਪਾਰਕ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਸੂਰੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਲਾਬਾਰ ਗੋਲਡ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਇਨਫੋਸਿਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ।<ref>Sivakumar, Anushka (3 June, 3014) [https://www.deccanherald.com/content/411185/in-love-uncertainties.html In love with the uncertainties]. ''Deccan Herald''</ref><ref name="deccanchronicle1">[https://www.deccanchronicle.com/131113/entertainment-sandalwood/article/it-sandalwood From IT to Sandalwood]. ''Deccan Chronicle''. Retrieved 9 September 2019.</ref> ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਫਿਰ ''ਜਿਲਿਨੂ ਓਰੂ ਕਲਾਵਰਮ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵੀਡੀਓ ਐਲਬਮ ਲਈ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਿਆਮਕ ਡਾਵਰ ਤੋਂ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਤਨ ਠਾਕੋਰ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 2013 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਫਿਲਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।<ref>[https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-happy-hues-for-sakshi-agarwal-1778602 Happy hues for Sakshi Agarwal]. ''Daily News and Analysis''. (17 December 2012). Retrieved 9 September 2019.</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Newbie-Sakshi-Agarwal-cries-casting-couch/articleshow/27588934.cms Telugu: Newbie Sakshi Agarwal cries casting couch? | Kannada Movie News – ''The Times of India'']. ''The Times of India''. (19 December 2013). Retrieved 9 September 2019.</ref> ਉਸਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤੇਜਸਵੀ ਦੁਆਰਾ ''ਹੇਡਾਰੀ'' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਸਨੇ ਅਗਸਤ 2013 ਤੱਕ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Techies-doctors-invade-silver-screen-in-Karnataka/articleshow/22041045.cms Techies & doctors invade silver screen in Karnataka | Bengaluru News – ''The Times of India'']. ''The Times of India''. (25 August 2013). Retrieved 9 September 2019.</ref> ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ''ਨੋ ਪਾਰਕਿੰਗ'' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਥੋੜੀ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਤਮਿਲ ਟੈਲੀ-ਫਿਲਮ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਥੀਏਟਰਿਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਐਟਲੀ ਦੀ ''ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ'' (2013) ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ''ਹੇਦਰੀ'' ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਗੌੜਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੰਨੜ-ਤਮਿਲ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ''ਕਰਾਬ ਸਟੋਰੀ'' ਆਖਰਕਾਰ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।<ref>[http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2014/may/15/Model-on-the-role-613103.html Model on the role]. The New Indian Express (15 May 2014). Retrieved 9 September 2019.</ref> ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੰਨੜ ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਾ, ''ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਗੰਡਾ'' (2014) ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਦਫਤਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>[https://www.rediff.com/movies/report/which-kannada-film-do-you-want-to-watch-this-weekend/20141205.htm Which Kannada film do YOU want to watch this weekend? – Rediff.com movies]. Rediff.com (5 December 2014). Retrieved 9 September 2019.</ref> 2015 ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਘੱਟ-ਬਜਟ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਲੀਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ''ਕਾ ਕਾ ਕਾ ਪੋ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਗੀਤ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਨੌਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ, ਜਦੋਂ ਕਿ ''ਅਧਿਆਨ'' ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>[https://www.thehindu.com/features/metroplus/sakshi-agarwal-is-gearing-up-with-three-releases/article7641575.ece Busy times ahead for Sakshi]. The Hindu (11 September 2015). Retrieved 9 September 2019.</ref><ref>Menon, Thinkal V. (24 July 2015) [https://www.deccanchronicle.com/150724/entertainment-kollywood/article/sakshi-don-nine-avatars-song Sakshi to don nine avatars for a song]. ''Deccan Chronicle''. Retrieved 9 September 2019.</ref><ref>Raghavan, Nikhil (25 October 2014) [https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-snippets/article6533169.ece Etcetera: Charting his own course] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230311181045/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-snippets/article6533169.ece |date=2023-03-11 }}. The Hindu. Retrieved 9 September 2019.</ref><ref>Suganth, M. (16 January 2017) [https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/I-am-a-Chennai-girl-Sakshi/articleshow/44924802.cms Thiruttu VCD: I am a Chennai girl: Sakshi]. ''The Times of India''. Retrieved 9 September 2019.</ref> ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਣ-ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ''ਜੇਇਕੀਰਾ ਕੁਥੀਰਾ'' ਸਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਅਤੇ ''Brahma.com'', ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref>[https://www.hindustantimes.com/regional-movies/jaikira-kuthirai-sakshi-to-be-seen-in-a-much-bolder-avatar/story-A4b6id8LZHvwumZtlMiiUO.html Jaikira Kuthirai: Sakshi to be seen in a much bolder avatar]. Hindustan Times (19 September 2016). Retrieved 9 September 2019.</ref><ref>Subramanian, Anupama (17 February 2016) [https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/170216/getting-her-swimsuit-act-right.html Getting her swimsuit act right]. ''Deccan Chronicle''. Retrieved 9 September 2019.</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ ਦੇ ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤਮਿਲ 3'' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਿਨ 49 ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>[https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/video-bigg-boss-tamil-3-do-not-drag-cultural-differences-here-sakshi-agarwal-clears-the-air-and-cries/459294 Bigg Boss Tamil 3: 'Do not drag cultural differences here', Sakshi Agarwal clears the air and cries]. timesnownews.com (26 July 2019) However her appearance on [[Bigg Boss Tamil 3]] boosted her popularity and image and has leade her to sign on to appear in lead and supporting roles in a number of tamil films</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/sakshi-agarwal-plays-a-village-belle-in-ezhils-comedy/articleshow/69374452.cms Sakshi Agarwal plays a village belle in Ezhil's comedy]. ''The Times of India'' (18 May 2019). Retrieved 9 September 2019.</ref> ਉਹ ਗੋਪੀਨਾਥ ਰਵੀ ਦੇ ਨਾਲ [[ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਾ|ਪ੍ਰਭ ਦੇਵਾ]] ਅਭਿਨੀਤ ਬਘੀਰਾ ਦਾ ਵੀ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਬੁਆਏ ਫ੍ਰੈਂਡ ਵਜੋਂ ਰੁਬਾਰੂ ਮਿਸਟਰ ਇੰਡੀਆ 2021 ਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=8 June 2021 |title=Rubaru Mr. India 2020-21, Gopinath Ravi all set to make his Kollywood debut with 'Bagheera' |url=https://www.grehindia.com/rubaru-mr-india-2020-21-gopinath-ravi-all-set-to-make-his-kollywood-debut-with-bagheera/ |access-date=9 July 2021 |website=GrehIndia |language=en-US |archive-date=28 ਜੂਨ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628012820/https://www.grehindia.com/rubaru-mr-india-2020-21-gopinath-ravi-all-set-to-make-his-kollywood-debut-with-bagheera/ |url-status=dead }}</ref> 2021 ਵਿੱਚ, ਅਗਰਵਾਲ, ਵਿਨੂ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਏ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਗਈ। ਫਿਲਮ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਅਰਮਾਨਾਈ 3 ਸੀ, ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] m5hyp924kibof9hp06ntx22ellm43lb ਸੀਤਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ) 0 157183 848852 822168 2026-09-30T19:57:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848852 wikitext text/x-wiki '''ਸੀਥਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ, [[ਮਲਿਆਲਮ]], ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1985 ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੀਆਂ ਹੀਰੋਇਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ''ਮਾਰਣ'' ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/long-and-short/article5228937.ece|title=Long and short|last=Rangarajan|first=Malathi|date=12 October 2013|work=The Hindu|access-date=23 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224220137/https://www.thehindu.com/features/cinema/long-and-short/article5228937.ece|archive-date=24 ਦਸੰਬਰ 2018|url-status=dead}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸੀਤਾ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਪਾਰਥੀਬਨ<ref>{{Cite web |title=Heroines who fell for their directors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/photo-features/heroines-who-fell-for-their-directors/heroines-who-fell-for-their-directors/photostory/34322092.cms |access-date=5 August 2021 |website=[[The Times of India]]}}</ref> ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੋੜੇ ਦਾ 2001 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2010 ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰ ਸਤੀਸ਼ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ<ref>{{Cite web |date=17 September 2010 |title=EX-WIFE OF POPULAR ACTOR REMARRIES? |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news-1/sep-10-03/seetha-parthiban-17-09-10.html |access-date=9 May 2013 |website=Behindwoods.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 July 2004 |title=Poles apart but one they are |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/9682.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180203125817/https://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/9682.html |archive-date=3 February 2018 |access-date=9 May 2013 |website=IndiaGlitz.com}}</ref> ਜੋੜੇ ਦਾ 2016 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। == ਫਿਲਮ ਕਰੀਅਰ == ਸੀਥਾ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1985 ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1991 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਐਕਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬ੍ਰੇਕ ਲਿਆ ਅਤੇ 2002 ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਐਕਟਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਆਨ ਪਾਵਮ'' ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=February 2022}} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] sym3qh6g7vt14kagw415m00oa1rxrzd ਸੰਗੀਤਾ ਕਦੂਰ 0 157246 848898 653825 2026-09-30T21:55:58Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848898 wikitext text/x-wiki '''ਸੰਗੀਤਾ ਕਦੂਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sangeetha Kadur''') [[ਬੰਗਲੌਰ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਚਿੱਤਰ ਕਈ ਫੀਲਡ ਗਾਈਡਾਂ,<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/Pocket-guide-on-common-birds/article14504178.ece|title=Pocket guide on common birds - KERALA - The Hindu|date=23 July 2016|work=The Hindu}}</ref> ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਗੋਰਗਾਸ ਸਾਇੰਸ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਲਈ ਹਮਿੰਗਬਰਡ ਕਿਤਾਬ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/bangalore-bird-day-on-oct-1/article6457820.ece|title=Bangalore Bird Day on Oct 1 - The Hindu|date=29 September 2014|work=The Hindu}}</ref> ਸੰਗੀਤਾ ਕਦੂਰ ਗ੍ਰੀਨਸਕ੍ਰੈਪਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤ ਜਰਨਲਿੰਗ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਹੈ, ਉਹ ਫੇਲਿਸ ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਕੈਮਰਾਮੈਨ ਸੰਦੇਸ਼ ਕਦੂਰ ਦੀ ਭੈਣ ਹੈ। == ਸਿੱਖਿਆ == ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਪਰਿਸ਼ਠ, [[ਬੰਗਲੌਰ]] ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/Bengaluru%E2%80%99s-birders-take-wing/article15003964.ece|title=Bengaluru's birders take wing - Metroplus - The Hindu|date=28 September 2016|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20230815143144/https://www.thehindu.com/features/metroplus/Bengaluru%E2%80%99s-birders-take-wing/article15003964.ece|archive-date=15 ਅਗਸਤ 2023|access-date=12 ਮਾਰਚ 2023|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sangeetha Kadur, Wildlife Illustrator &#124; Nature inFocus |url=https://www.natureinfocus.in/author/sangeetha-kadur}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 June 2015 |title=Sangeetha Kadur &#124; JLR Explore |url=http://jlrexplore.com/authors/sangeetha-kadur}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਵਿਦਿਅਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਆਰਟ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੋਈ, ਉਸਦਾ ਕੰਮ 10 x 15 ਫੁੱਟ (3 x 4.5 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਬੀਬੀਸੀ ਨੈਚੁਰਲ ਵਰਲਡ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਮਾਊਂਟੇਨਜ਼ ਆਫ਼ ਦ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਉਸਨੇ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਫੀਲਡ-ਗਾਈਡਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=A Stroke Of Genius |url=http://www.sanctuaryasia.com/people/interviews/10660-a-stroke-of-genius.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625091652/http://www.sanctuaryasia.com/people/interviews/10660-a-stroke-of-genius.html |archive-date=2017-06-25 |website=www.sanctuaryasia.com}}</ref> == ਕਿਤਾਬਾਂ == * [[ਹਮਿੰਗ ਪੰਛੀ|ਹਮਿੰਗਬਰਡ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.hummingbirdsoftheworld.com/team/sangeetha-kadur/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2023-03-12 |archive-date=2019-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221152853/http://www.hummingbirdsoftheworld.com/team/sangeetha-kadur/ |url-status=dead }}</ref> * ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ<ref>{{Cite web |title=Wildlife in a City Pond {{!}} Pratham Books |url=http://www.prathambooks.org/wildlife-city-pond |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918211843/http://www.prathambooks.org/wildlife-city-pond |archive-date=2016-09-18 |website=www.prathambooks.org}}</ref> == ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ == * ਨੇਰਾਲੂ—ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਟ੍ਰੀ ਫੈਸਟੀਵਲ<ref>{{Cite web |date=6 February 2014 |title=Neralu—Bengaluru Tree Festival &#124; Fresh avenues |url=http://www.livemint.com/Leisure/DqVA9G8d7lrIlsBnanDxKN/NeraluBengaluru-Tree-Festival--Fresh-avenues.html}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 February 2014 |title=Neralu - Bangalore's very own citizen-led tree festival |url=http://bengaluru.citizenmatters.in/neralu-bangalore-s-very-own-citizen-led-tree-festival-6102}}</ref> * ਗ੍ਰੀਨਸਕ੍ਰੈਪਸ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤ ਜਰਨਲਿੰਗ ਵਰਕਸ਼ਾਪ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 0xspxffw7hwv89smq633vmcnmqkhg2n ਸਾਇਰਾ ਵਸੀਮ 0 157360 848836 652956 2026-09-30T18:29:46Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848836 wikitext text/x-wiki '''ਸਾਇਰਾ ਵਸੀਮ''' [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੀ ਇੱਕ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ. ਵਸੀਮ ਪੇਂਟਿੰਗ ਦੀ ਲਘੂ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫਾਰਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਲਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ [[ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ]] ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=January 2018}}ਵਸੀਮ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਕਈ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਟਨੀ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਅਮੈਰੀਕਨ ਆਰਟ, ਬਰੁਕਲਿਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਅਨ ਆਰਟ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=January 2018}} == ਜੀਵਨੀ == ਵਸੀਮ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ, ਲਹੌਰ|ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ]] (ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ) ਗਈ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਸਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਫੋਕਸ ਦੇ ਨਾਲ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਡਾਨ ਕਲਾ ਆਲੋਚਕ ਅਲੀ ਆਦਿਲ ਖਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਹੰਮਦ ਇਮਰਾਨ ਕੁਰੈਸ਼ੀ, ਤਜ਼ੀਨ ਕਯੂਮ, ਆਇਸ਼ਾ ਖਾਲਿਦ, ਤਲਹਾ ਰਾਠੌਰ, ਨੁਸਰਾ ਲਤੀਫ ਕੁਰੈਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਰੀਤਾ ਸਈਦ ਦੇ ਨਾਲ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੱਤ" ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ- ਜਿਸ ਨੇ ਲਘੂ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਂਦਾ<ref>{{Cite web |date=29 November 2009 |title=Miniatures get a ‘neo' tag |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/miniatures-get-a-neo-tag/article662045.ece |publisher= |via=The Hindu |access-date=13 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161012153149/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/miniatures-get-a-neo-tag/article662045.ece |archive-date=12 ਅਕਤੂਬਰ 2016 |url-status=dead}}</ref> == ਕਲਾਤਮਕ ਪਹੁੰਚ == ਵਸੀਮ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਫਾਰਸੀ ਲਘੂ ਚਿੱਤਰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Datta |first=Sravasti |date=17 August 2010 |title=Miniature revolutions |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/miniature-revolutions/article574780.ece |publisher= |via=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਵਸੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ: "ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਆਧੁਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਕਾਲੀ ਲਘੂ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੜੀ, ਬੈਟਲ ਫਾਰ ਹਾਰਟਸ ਐਂਡ ਮਾਈਂਡਸ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕੱਟੜਵਾਦ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੰਤਰੀਵ ਪ੍ਰੇਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਸਹਿਜ ਗਠਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਇਸ ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਵਿਰੁੱਧ ਆਵਾਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਅੰਗ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।"<ref>Asia Society, http://www.asiasociety.org/arts/onewayoranother/oneway3.html#Saira {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081103005148/http://www.asiasociety.org/arts/onewayoranother/oneway3.html#Saira |date=2008-11-03 }}</ref> ''[[ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼|ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ ਨੇ]]'' ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ "ਉੱਤਮ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਾਰਟੂਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ ਜੋ [[ਵਿਲੀਅਮ ਹੋਗਾਰਥ]] ਨੂੰ ਜਾਦੂਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਸਿੱਧੇ ਨੌਰਮਨ ਰੌਕਵੈਲ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।"<ref>{{Cite web |date=8 September 2006 |title=A Mélange of Asian Roots and Shifting Identities |url=https://www.nytimes.com/2006/09/08/arts/design/08asia.html |website=The New York Times}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]] apabpi7dl52jy2chukf3n6j6lv9z80o ਸੱਤਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ 0 157397 848907 651218 2026-09-30T22:22:23Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848907 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |ਸੱਤਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ |- class="infobox-data" ! class="infobox-label" scope="row" |ਜਨਮ | class="infobox-data" |[[Hyderabad|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[Telangana|ਤੇਲੰਗਾਨਾ]], [[India|ਭਾਰਤ]] |- ! class="infobox-label" scope="row" | ਕਿੱਤਾ | class="infobox-data role" | ਅਦਾਕਾਰਾ |- ! class="infobox-label" scope="row" | ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲ ਸਾਲ | class="infobox-data" | 2000; 2004-ਮੌਜੂਦਾ |} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੱਤਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Satya Krishnan''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ''ਡਾਲਰ ਡਰੀਮਜ਼'' ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ 2004 ਵਿੱਚ ਸੇਖਰ ਕਾਮੂਲਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ''ਆਨੰਦ'' ਵਿੱਚ ਅਨੀਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਸੱਤਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਹੋਟਲ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਟਲਾਂ ਦੇ ਤਾਜ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਏਅਰ ਹੋਸਟੇਸ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।<ref name="cinegoer1">{{Cite web |date=27 February 2011 |title=Satya Krishnan |url=http://www.cinegoer.net/telugu-cinema/interviews/interview-with-satya-krishnan-270211.html |access-date=16 November 2013 |publisher=CineGoer.com}}</ref> ਉਸਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਸੇਖਰ ਕਮੂਲਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਿਲਮ ''ਡਾਲਰ ਡਰੀਮਜ਼'' ਨਾਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬਗੁਟਾ ਵਿੱਚ ਬੀਐਨਪੀ ਪਰਿਬਾਸ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਸੇਖਰ ਕਮੂਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ''ਆਨੰਦ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ।<ref name="idlebrain1">{{Cite web |date=14 October 2005 |title=Satya Krishnan chitchat – Indian Telugu film actress |url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/chitchat-satyakrishnan.html |access-date=16 November 2013 |publisher=Idlebrain.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name="hindu1">{{Cite web |date=27 September 2008 |title=Metro Plus Visakhapatnam / Profiles : On a role |url=http://www.hindu.com/mp/2008/09/27/stories/2008092750760300.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080930235508/http://www.hindu.com/mp/2008/09/27/stories/2008092750760300.htm |archive-date=30 September 2008 |access-date=16 November 2013 |website=[[The Hindu]]}}</ref> ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ''ਆਨੰਦ'' ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਉਸਦੇ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਨੰਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Telugu Cinema Etc – Nandi award winners list 2004 |url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/nandiawards2004.html |access-date=16 November 2013 |publisher=Idlebrain.com}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ''[[ਬੋਮਰਿਲੂ|ਬੋਮਾਰਿੱਲੂ]]'', ''ਪ੍ਰੇਮਾਂਤੇ ਇੰਤੇ'', ਵੈਂਕਟ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਦੇ ''ਮੋਦਾਤੀ ਸਿਨੇਮਾ'', ''ਉਲਾਸਮਗਾ ਉਤਸਾਹਮਗਾ'' ਅਤੇ ''ਵਿਨਾਯਕੁਡੂ'' ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਮੈਂਟਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ'' <ref>{{Cite web |date=20 August 2008 |title=Satya graduates to lead roles |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-08-20/news-interviews/27918476_1_roles-posani-graduates |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20131116193609/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-08-20/news-interviews/27918476_1_roles-posani-graduates |archive-date=16 November 2013 |access-date=16 November 2013 |website=[[The Times of India]]}}</ref> ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਪਰ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।<ref>{{Cite web |date=14 January 2009 |title=King still rules the Box-office |url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14836867&cid=14625527 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508030700/http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14836867&cid=14625527 |archive-date=8 May 2014 |access-date=16 November 2013 |website=[[Sify]]}}</ref> ਫਿਲਮ ''ਲਵਲੀ'' ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ, ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ|ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੇ]]'' ਲਿਖਿਆ: "ਸੱਤਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ... ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਲਾਈਨਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਖਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਫਾਇਰਬ੍ਰਾਂਡ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪਕਾਸਟ ਹੋਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |last=Sangeetha Devi Dundoo |date=31 March 2012 |title=Lovely: Not so 'Lovely' |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/lovely-not-so-lovely/article3265593.ece |access-date=16 November 2013 |website=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508031004/http://www.thehindu.com/features/cinema/lovely-not-so-lovely/article3265593.ece |archive-date=8 ਮਈ 2014 |url-status=dead}}</ref> 2020 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਿਟਕਾਮ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਅਮ੍ਰਿਤਮ ਧਵਿਥੀਯਮ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਿ ''ਅੰਮ੍ਰਿਤਮ'' ਫਰੈਂਚਾਈਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਕਿਸ਼ਤ ਹੈ। == ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ == * ਜਿੱਤਿਆ: ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ - <nowiki><i id="mwAj0">ਆਨੰਦ</i></nowiki><ref>{{Cite web |title=నంది అవార్డు విజేతల పరంపర (1964–2008) |trans-title=A series of Nandi Award Winners (1964–2008) |url=http://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf |access-date=21 August 2020 |website=[[Andhra Pradesh (magazine)|Information & Public Relations of Andhra Pradesh]]}}(in [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|Telugu]])</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] jz864vg6zi5w5fq0qoq9upf9m3jt04i ਸੀਮਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ) 0 157463 848853 729454 2026-09-30T20:04:25Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848853 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Seema at 62nd FF.jpg|thumb|ਸੀਮਾ ]] '''ਸ਼ਾਂਤਾਕੁਮਾਰੀ ਨਾਂਬਿਆਰ''' (ਜਨਮ 22 ਮਈ 1951), ਜੋ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ '''ਸੀਮਾ''' ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2005/04/29/stories/2005042902790300.htm|title=On a comeback trail|last=Nair|first=Shobha|date=29 April 2005|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20061203011714/http://www.hindu.com/fr/2005/04/29/stories/2005042902790300.htm|archive-date=3 December 2006|location=Chennai, India|language=en}}</ref> ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ 260, ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ 25, ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ 7, ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ 6 ਅਤੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਿੱਗਜ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿਜਯਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨਾਮ ਸੀਮਾ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Sebastian |first=Shevlin |date=20 May 2013 |title=Cinema is Sasi's wife: Seema |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/interviews/Cinema-is-Sasis-wife-Seema/2013/05/20/article1597433.ece |website=[[The New Indian Express]] |access-date=14 ਮਾਰਚ 2023 |archive-date=7 ਜੂਨ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160607015634/http://www.newindianexpress.com/entertainment/interviews/Cinema-is-Sasis-wife-Seema/2013/05/20/article1597433.ece |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਮਾਲ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। == ਕਰੀਅਰ == ਸੀਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਂਸਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲੀਜ਼ਾ ਬੇਬੀ ਦੀ ''ਨਿਝਲੇ ਨੀ ਸਾਕਸ਼ੀ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਫਿਲਮ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। (ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਧੂਬਾਲਾ ਨਾਲ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।) ਅਨੁਭਵੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿਜਯਨ ਨੇ ''ਨਿਝਲੇ ਨੀ ਸਾਕਸ਼ੀ'' ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਸੀਮਾ ਰੱਖਿਆ। 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੀਮਾ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਅਵਲੁਦੇ ਰਵੁਕਲ'' ( ''ਹਰ ਰਾਤਾਂ'' ) ਵਿੱਚ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ IV ਸਸੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Manorama Online Latest Malayalam News. Breaking News Events. News Updates from Kerala India |url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/malayalamContentView.do?contentId=15535195&programId=7940855&channelId=-1073750705&BV_ID=@@@&tabId=3 |publisher=Manorama Online}}</ref><ref name="TheHindu">{{Cite web |last=Ajithkumar |first=P. K. |date=25 April 2013 |title=Architect of blockbusters |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/architect-of-blockbusters/article4653559.ece |access-date=12 May 2013 |website=[[The Hindu]] |location=Thiruvananthapuram, India |archive-url=https://web.archive.org/web/20160220083225/http://www.thehindu.com/features/cinema/architect-of-blockbusters/article4653559.ece |archive-date=20 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Warrier |first=Sreejith |date=2015-04-06 |title=How a toddy shop rendezvous resulted in Avalude Ravukal |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/how-a-toddy-shop-rendezvous-resulted-in-avalude-ravukal.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170917125301/http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/how-a-toddy-shop-rendezvous-resulted-in-avalude-ravukal.html |archive-date=2017-09-17 |website=[[Malayala Manorama]]}}</ref> 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੀਮਾ 1998 ਵਿੱਚ ''ਓਲੰਪੀਅਨ ਐਂਥਨੀ ਐਡਮ'' ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ। ਸੀਮਾ ਨੇ 1984 ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ''ਵਿਸ਼ੁਧਾ ਸ਼ਾਂਤੀ'', ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ, ਦੀਦੀ ਦਾਮੋਦਰਨ ਦੁਆਰਾ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=October 2022}} ਉਸਨੇ [[ਚੇਨਈ]] ਵਿਖੇ 59ਵੇਂ ਆਈਡੀਆ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-08/news-interviews/32588512_1_aadukalam-video-pranayam|title=The 59th Idea Filmfare Awards 2011(South)|date=8 July 2012|work=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130710094211/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-08/news-interviews/32588512_1_aadukalam-video-pranayam|archive-date=10 July 2013}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਨੇ 28 ਅਗਸਤ 1980 ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ IV ਸਸੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਜੋੜੇ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਇਕ ਬੇਟੀ ਅਨੂ ਅਤੇ ਇਕ ਬੇਟਾ ਅਨੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1957]] 4d840feaw70gzbd3nyqghhd05y9ephm ਸ਼ਾਂਤੀ ਟਿਗਾ 0 157782 848819 652326 2026-09-30T17:22:01Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848819 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ਾਂਤੀ ਟਿਗਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shanti Tigga''') [[ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ]] ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜਵਾਨ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web |title=10 Things You Must Know about Shanti Tigga – the First Woman Jawan of the Indian Army |url=http://www.thebetterindia.com/29906/shanti-tigga-first-woman-jawan-of-indian-army/?ref=yfp |publisher=thebetterindia.com portal}}</ref><ref>{{Cite web |title=Shanti Tigga becomes first woman jawan |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/article2507913.ece |publisher=thehindu.com portal |access-date=2023-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225193434/https://www.thehindu.com/todays-paper/shanti-tigga-becomes-first-woman-jawan/article2507913.ece |archive-date=2018-12-25 |url-status=dead}}</ref> ਉਸਦੀ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਉਸਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਭਰਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ 13 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref name=":2">{{Cite web |title=Indian Army's first woman jawan found dead in railway hospital |url=https://www.firstpost.com/india/indian-armys-first-woman-jawan-found-dead-in-railway-hospital-783051.html |access-date=2019-03-08 |website=Firstpost}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਸ਼ਾਂਤੀ ਟਿਗਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ 'ਤੇ ਪਏ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਕਈ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 35 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਕੱਚ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Writer |first=Guest |date=2019-03-04 |title=Shanti Tigga: India's First Female Jawaan {{!}} #IndianWomenInHistory |url=https://feminisminindia.com/2019/03/05/shanti-tigga-first-female-jawaan/ |access-date=2019-03-08 |website=Feminism In India |language=en-US}}</ref> ਉਹ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ, ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਟਿੱਗਾ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਵਜੋਂ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਹ 2005 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਚਾਲਸਾ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। 2011 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਟੈਰੀਟੋਰੀਅਲ ਆਰਮੀ ਦੀ 969 ਰੇਲਵੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਅੱਪ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Gautam |first=Nishtha |date=November 30, 1999 |title=Shanti Tigga's tragic death should not bar the entry of women in combat roles |url=https://www.indiatoday.in/magazine/guest-column/story/20130603-shanti-tigga-tragic-death-abduction-mamata-banerjee-763639-1999-11-30 |access-date=2019-03-08 |website=India Today |language=en}}</ref> ਉਦੋਂ ਤੱਕ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਲੜਾਈ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਫਸਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ - ਇੱਕ ਤੱਥ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਟਿਗਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਇੱਕ ਰੁਕਾਵਟ" ਸੀ। ਟਿਗਾ 13 ਲੱਖ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ 'ਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜਵਾਨ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/shanti-tigga-becomes-first-woman-jawan/article2507913.ece|title=Shanti Tigga becomes first woman jawan|date=2011-10-03|work=The Hindu|access-date=2019-03-08|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਿੱਗਾ ਨੇ ਭਰਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁਰਸ਼ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੌੜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਪੰਜ ਸਕਿੰਟ ਸਮਾਂ ਘੱਟ ਲਿਆ , ਅਤੇ 50 ਮੀਟਰ ਦੌੜ 12 ਸਕਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦੂਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਉੱਚੇ ਅਹੁਦੇ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਸਿਖਿਆਰਥੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 9 ਮਈ, 2013 ਨੂੰ, ਟਿਗਾ ਨੂੰ ਅਣਪਛਾਤੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਟਰੈਕ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਜਾਂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਕੈਬਿਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, 13 ਮਈ, 2013 ਨੂੰ ਟਿਗਾ ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਲਟਕਦਾ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Pillai |first=Shruti |date=2016-01-14 |title=The Life & Death Of Indian Army’s 1st Female Jawan Is One Of India’s Most Tragic Mysteries |url=http://www.scoopwhoop.com/shanti-tigga-first-jawan/ |access-date=2019-03-08 |website=ScoopWhoop |language=English}}</ref> ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਉਣ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਬੇਟਾ, ਜੋ ਕਿ ਕੈਬਿਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸੀ, ਨੇ ਅਲਾਰਮ ਵਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013]] 3y6gght4abl0tzo0c60j3dm4st66gcz ਸ਼੍ਰੀਸਵਰਾ 0 158247 848833 653319 2026-09-30T18:15:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848833 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼੍ਰੀਸਵਰਾ | image = | caption = | other_names = ਸ਼੍ਰੀਸਵਾਰਾ <br/>ਸ਼੍ਰੀਸਵਾਰਾ | birth_name = ਸ਼੍ਰੀਸਵਾਰਾ | birth_date = | birth_place = [[ਭਾਰਤ]] | nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] | occupation = [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] | known_for = | notable_works = | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼੍ਰੀਸਵਾਰਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ: '''Shriswara'''),<ref>{{Cite web |last=IANS |date=2 July 2015 |title='Teaspoon' reflects situations prevalent in Indian homes: Director |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/teaspoon-reflects-situations-prevalent-in-indian-homes-director-115070200346_1.html |publisher= |via=Business Standard}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 July 2013 |title=Shriswara Speaks On 'D-Day' {{!}} Bollywood Movie {{!}} Arjun Rampal, Irrfan Khan, Huma Qureshi |url=https://www.youtube.com/watch?v=KGCeqPgazLc |website=Indiaglitz Bollywood News {{!}} Reviews and Interviews |via=YouTube}}</ref> ਜਿਸਨੂੰ '''ਸ਼੍ਰੀਸਵਰਾ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ''ਡੀ-ਡੇ'', ''ਸਿੰਘਮ ਰਿਟਰਨਜ਼'', ''ਬਾਗੀ 3'' ਆਦਿ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।<ref name="vogue">{{Cite web |last=Jerusha Ratnam Chande |date=14 June 2013 |title=Who's that girl: Shriswara |url=http://www.vogue.in/content/whos-girl-shriswara |access-date=17 September 2014 |publisher=[[Vogue India]]}}</ref> == ਫਿਲਮਾਂ == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਨੋਟਸ |- | rowspan="2" | 2013 | ''[[ਭਾਗ ਮਿਲਖਾ ਭਾਗ]]'' | [[ਨਿਰਮਲ ਸੈਣੀ|ਨਿਰਮਲ ਕੌਰ]] | ਮਿਟਾਏ ਗਏ ਦ੍ਰਿਸ਼ <ref name="thehindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/make-way-for-shriswara/article5009744.ece|title=Make way for Shriswara|last=Sangeetha Devi Dundoo|date=10 August 2013|work=[[The Hindu]]|location=[[Hyderabad]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210628082443/https://www.thehindu.com/features/cinema/make-way-for-shriswara/article5009744.ece|archive-date=28 ਜੂਨ 2021|access-date=17 ਮਾਰਚ 2023|url-status=dead}}</ref> |- | ''ਡੀ-ਡੇ'' | ਨਫੀਸਾ ਰਹਿਮਾਨੀ | <ref name="indianexpress">{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/new-talents-vikram-massey-in-lootera-shriswara-from-dday-are-to-watch-out-for/1150207/|title=New talents Vikram Massey in Lootera, Shriswara from D-Day are to watch out for|last=Debesh Banerjee, Sankhayan Ghosh|date=2 August 2013|work=[[Indian Express]]|access-date=17 September 2014|location=[[New Delhi]]}}</ref> |- | 2014 | ''ਸਿੰਘਮ ਰਿਟਰਨਜ਼'' | ਨੀਟਾ ਪਰਮਾਰ | |- | 2015 | ''ਗੁੱਡੂ ਰੰਗੀਲਾ'' | ਬਬਲੀ ਸਿੰਘ | <ref>{{Cite web |title=Subhash Kapoor’s Guddu Rangeela inspired by the Manoj-Babli honour killing case - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/subhash-kapoors-guddu-rangeela-inspired-by-the-manoj-babli-honour-killing-case/articleshow/47800800.cms |website=The Times of India}}</ref> |- | 2017 | ''ਗੋਲਮਾਲ ਫੇਰ'' | ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਈਅਰ | |- | 2018 | ''ਰੰਗੂਨ'' | ਹਸੀਨਾ ਰਾਨਾਡੇ | <ref>{{Cite web |title=Farah Khan-Vishal Bhardwaj's 'Cuckoo' moment during 'Rangoon' shoot - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/farah-khan-vishal-bhardwajs-cuckoo-moment-during-rangoon-shoot/articleshow/50956240.cms |website=The Times of India}}</ref> |- | 2018 | ''ਸਿੰਬਾ'' | ਵਰਸ਼ਾ ਰਾਨਾਡੇ | |- | 2018 |''ਲਵ ਯੂ ਆਲ'' | ਸਿਧਾਰਥ ਦੀ ਪਤਨੀ | |- | 2019 | ''ਧਾਰਾ 375'' | ਕੈਨਾਜ਼ ਖੁਰਾਣਾ | |- | 2020 | ''ਬਾਗੀ ੩'' | ਹਫੀਜ਼ਾ ਸਿੱਦੀਕੀ | |- | 2022 | ''ਉਮਾ'' | ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ | |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! scope="col" |ਸਾਲ(ਸਾਲ) ! scope="col" | ਲੜੀ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਨੋਟਸ |- | rowspan="2" | 2018 |''ਬ੍ਰੀਥ'' | ਅਰੁਣਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਡਾ | |- | ''ਸਵਾਮੀ ਰਾਮਦੇਵ - ਏਕ ਸੰਘਰਸ਼'' | ਗੁਲਾਬੋ ਦੇਵੀ | |- | 2020 |''ਦਾ ਵਿਲ'' | ਪਦਮਾ ਸ਼ਰਮਾ | |} == ਮਾਨਤਾ == * 2014 - ਨਾਮਜ਼ਦ - ਸਕ੍ਰੀਨ ਵੀਕਲੀ ਅਵਾਰਡਸ - "ਸਭ ਤੋਂ ਹੋਨਹਾਰ ਨਿਊਕਮਰ - ਫੀਮੇਲ" - ਡੀ-ਡੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਨਫੀਸਾ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|nm5546451}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 7mbdy2iz6rtxzbha0ka3d6iggftnwak ਸ਼ਵੇਤਾ ਬਾਂਡੇਕਰ 0 158307 848818 825255 2026-09-30T17:14:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848818 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼ਵੇਤਾ ਬਾਂਡੇਕਰ | other_names = ਸ਼ਵੇਤਾ ਜਾਂ ਸਵਪਨਾ | birth_date = | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼ਵੇਤਾ ਬਾਂਡੇਕਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shwetha Bandekar''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ''ਆਲਵਰ'', ਵਲਲੂਵਨ ਵਾਸੂਕੀ, ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਨ ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=S. R. Ashok Kumar |title=My First Break: Swetha |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/my-first-break-swetha/article1111536.ece |website=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਬਾਂਡੇਕਰ ਨੇ [[ਚੇਨਈ]] ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੀਐਮਆਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Swetha: studies first |url=http://www.indiaglitz.com/swetha-studies-first-tamil-news-36701.html |publisher= |access-date=2023-03-18 |archive-date=2023-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230318084459/https://www.indiaglitz.com/swetha-studies-first-tamil-news-36701.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Swetha's cool with not-so-homely roles! |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Swethas-cool-with-not-so-homely-roles/2014/06/12/article2275399.ece |website=The New Indian Express }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਬਾਂਡੇਕਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਅਜਿਤ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ]] ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਅਲਵਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। 2007 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ, ਉਹ ਪੰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਸੀਰੀਅਲ ''ਮੈਗਲ'' ਵਿੱਚ ਸਵਪਨਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਨ ਟੀਵੀ ਵਿੱਚ 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਪੀਸੋਡਾਂ ਲਈ ਚੱਲਿਆ। == ਫਿਲਮਾਂ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਭਾਸ਼ਾ |- |- |- | 2007 | ''ਅਲਵਰ'' | ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭੈਣ | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | rowspan="2" | 2008 | ''ਵਲਲੂਵਨ ਵਾਸੁਕੀ'' | ਵਾਸੁਕੀ | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | ''ਚੇਦੁਗੁਡੂ'' | | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] |- | 2011 | ''ਪੂਵਾ ਥਲੀਆ'' | | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | rowspan="4" | 2012 | ''ਪਯਾਨੰਗਲ ਥੋਡਾਰਮ'' | | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | ''ਮੀਰਾਵੁਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ'' | ਮੀਰਾ | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | ''ਵੀਰਾਚੋਝਨ'' | | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | ''ਇਧਯਾਮ ਤਿਰਾਇਰੰਗਮ'' | | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | 2014 | ''ਨਾਨ ਥਾਨ ਬਾਲਾ'' | ਵੈਸ਼ਾਲੀ | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | 2015 | ''ਭੂਲੋਹਮ'' | | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] n301i7bfu4rkgp57bg8eybcszkr7i7b ਸਿਥਾਰਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ) 0 158563 848848 816262 2026-09-30T19:19:24Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848848 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸਿਥਾਰਾ | image = | image_size = | caption = 2018 ਵਿੱਚ ਸਿਥਾਰਾ | other_names = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1973|06|30}} | birth_place = ਕਿਲੀਮਨੂਰ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, [[ਕੇਰਲ]], ਭਾਰਤ | death_place = | occupation = [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] | years_active = 1986–2000<br/> 2004–ਮੌਜੂਦ | known_for = | parents = | awards = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸਿਥਾਰਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sithara;''' ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1973) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਕੇ. ਬਲਾਚੰਦਰ ਦੀ ''ਫਿਲਮ ਪੁਧੂ ਪੁਧੂ ਅਰਥਾਂਗਲ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/kerala/an-eventful-career/article7338445.ece|title=Sithara-An eventful career|date=21 June 2015|work=[[The Hindu]]|access-date=4 December 2016}}</ref> ਉਹ ''ਪਦਾਯੱਪਾ'', ''ਹਲੁੰਡਾ ਤਾਵਾਰੂ'', ''ਪੁਧੂ ਵਸੰਤਮ'' ਵਰਗੀਆਂ ਸੁਪਰ-ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Y. SUNITA CHOWDHARY |title=The evergreen star |url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article304146.ece |website=The Hindu |access-date=2023-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120718055253/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article304146.ece |archive-date=2012-07-18 |url-status=dead}}</ref> 37 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਹਾਲੀਆ ਤੇਲਗੂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ''ਸ਼੍ਰੀਮੰਥੁਡੂ'', ''ਸ਼ੰਕਰਾਭਰਨਮ'', ਅਤੇ ''[[ਭਾਲੇ ਭਾਲੇ ਮਾਗਦਿਵਾਏ|ਭਲੇ ਭਲੇ ਮਾਗਦੀਵੋਯ]]'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਸਿਤਾਰਾ ਨੇ [[ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼|ਗਿਨੀਜ਼]] ਰਿਕਾਰਡ ਧਾਰਕ ਇਸਾਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ''ਨਾਗੇਸ਼ ਥਿਰਾਈਰੰਗਮ'' ਨਾਲ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=14 October 2016 |title=தியேட்டரில் நடக்கும் கதைதான் 'நாகேஷ் திரையரங்கம்' திரைப்படம் |url=http://www.tamilcinetalk.com/nagesh-thiraiarangam-movie-previews-2/ |access-date=4 December 2016 |publisher=Tamil Cinetalk}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 October 2016 |title=கின்னஸ் சாதனையாளர் இயக்கும் 'நாகேஷ் திரையரங்கம்' |url=http://www.chennaionline.com/article/%E0%AE%95%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AE%B8%E0%AF%8D-%E0%AE%9A%E0%AE%BE%E0%AE%A4%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%B0%E0%AF%8D-%E0%AE%87%E0%AE%AF%E0%AE%95%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E2%80%98%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%95%E0%AF%87%E0%AE%B7%E0%AF%8D-%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AE%B0%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D%E2%80%99 |access-date=4 December 2016 |publisher=Chennai Online |archive-date=10 ਮਈ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170510130004/http://www.chennaionline.com/article/%E0%AE%95%E0%AE%BF%E0%AE%A9%E0%AF%8D%E0%AE%A9%E0%AE%B8%E0%AF%8D-%E0%AE%9A%E0%AE%BE%E0%AE%A4%E0%AE%A9%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AE%BE%E0%AE%B3%E0%AE%B0%E0%AF%8D-%E0%AE%87%E0%AE%AF%E0%AE%95%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D-%E2%80%98%E0%AE%A8%E0%AE%BE%E0%AE%95%E0%AF%87%E0%AE%B7%E0%AF%8D-%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%88%E0%AE%AF%E0%AE%B0%E0%AE%99%E0%AF%8D%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D%E2%80%99 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Subramanian |first=Anupama |date=27 October 2016 |title=Veteran Latha returns as a tribal woman |url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/271016/veteran-latha-returns-as-a-tribal-woman.html |access-date=4 December 2016 |website=[[Deccan Chronicle]]}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਸੀਥਾਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਲੀਮਨੂਰ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਨ ਨਾਇਰ ਅਤੇ ਵਾਲਸਾਲਾ ਨਾਇਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰਨ ਨਾਇਰ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਭਿਲਾਸ਼। ਉਸਨੇ ਲੌਰਡਸ ਮਾਉਂਟ ਸਕੂਲ, ਵੱਟਪਾਰਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਕਰਾ ਵਿਦਿਆਪੀਟਮ ਕਾਲਜ, ਕਿਲੀਮਨੂਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ''ਕਾਵੇਰੀ'' (1986) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=ഞാൻ പ്രണയിച്ചിരുന്നു. Sithara was a lead actress from 1989 till 1999.പക്ഷേ... |url=http://www.manoramaonline.com/women/interviews/interview-with-sithara.html |access-date=1 December 2015 |publisher=manoramaonline.com}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸੀਤਾਰਾ ਨੇ ਕਦੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Actress Sithara reveals why she decided not to get married |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2020/05/12/sithara-nair-reveals-reason-for-not-getting-married-and-remaining-single.html |access-date=1 December 2020 |website=OnManorama |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|1005802|Sithara}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ]] azw6j2ucriaa2824legwjss5yh6l439 ਸਮਿਤਾ 0 158712 848796 654674 2026-09-30T16:18:36Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848796 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = solo_singer | name = ਸਮਿਤਾ | birth_name = ਸਮਿਤਾ ਵੈਲੂਰੁਪੱਲੀ | alias = ਸਮਿਥਾ, ਸਮਿਥਸ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1980|9|4}} | birth_place = ਵਿਜੇਵਾੜਾ, [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]] | genre = ਭਾਰਤੀ ਪੌਪ, ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ | occupation = [[ਗਾਇਕ]], ​​[[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]], ਖਬਰ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ | website = [http://smitapop.com/ SmitaPop.com] }} [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] [[Category:Articles with hCards]] '''ਸਮਿਤਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Smita;''' ਜਨਮ 4 ਸਤੰਬਰ 1980 ਨੂੰ '''ਸਮਿਤਾ ਵੈਲੂਰੁਪੱਲੀ''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੌਪ ਗਾਇਕਾ, [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਟਾਲੀਵੁੱਡ, ਤੇਲਗੂ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ, [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]], ਕੋਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name="Bio">{{Cite web |title=Smita Biography |url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/smita-birthday2008.html |access-date=25 September 2008}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/smita-wants-to-wake-up-india/article5890122.ece|title=Smita wants to 'Wake up India'|last=Special Correspondent|date=8 April 2014|work=The Hindu}}</ref> ਉਹ ''ਮਲਿਸਵਰੀ'' (2004) ਅਤੇ ''ਆਤਾ'' (2007) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ''ਡਾਈਂਗ ਟੂ ਬੀ ਮੀ'' (2015) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref name="p.sujathavarma">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/pop-singer-smita-joins-cleanup-drive/article6493328.ece|title=Pop singer Smita joins clean-up drive|last=P. Sujatha Varma|date=11 October 2014|work=The Hindu}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == === ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ === 1997 ਵਿੱਚ SP ਬਾਲਸੁਬ੍ਰਾਹਮਣੀਅਮ ਦੁਆਰਾ ਐਂਕਰ ਕੀਤੇ ਤੇਲਗੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ETV ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸ਼ੋਅ ਪਦੁਥਾ ਥੀਯਾਗਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਸਮਿਤਾ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਪਲੇਬੈਕ ਮੌਕਿਆਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਪਲੇਬੈਕ ਗੀਤ ਗਾਉਣੇ ਮਿਲੇ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪੌਪ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਕੈਰੀਅਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਨਾ ਵਧੇਰੇ ਉਚਿਤ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਪੌਪ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ''ਹਾਏਰੱਬਾ'' ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।<ref name="thehindu.com">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/pop-singer-smita-opens-spa/article222670.ece|title=Pop singer Smita opens spa|date=6 July 2009|work=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="idlebrain.com">{{Cite web |title=Idle Brain - Profile - Telugu pop singer - Smita |url=http://www.idlebrain.com/celeb/bio-data/bio-smita.html |website=idlebrain.com}}</ref> == ਹੋਰ ਕੰਮ == ICandy Entertainments Pvt Ltd ਉਸਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਜੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਪਨੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਮਾਂ ਟੀਵੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੋਅ 'ਟਾਟਾ ਇੰਡੀਕਾਮ-ਡਾਂਸ ਵਿਦ ਮੀ' ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ 2014 ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=ICANDY ENTERTAINMENT PRIVATE LIMITED - Company, directors and contact details {{!}} Zauba Corp |url=https://www.zaubacorp.com/company/ICANDY-ENTERTAINMENT-PRIVATE-LIMITED/U92100TG2008PTC059938 |access-date=2020-11-01 |website=www.zaubacorp.com}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]] 17t7q2061av4tgm7j51es30npq7qexd ਸਵਾਤੀ ਰੈਡੀ 0 158746 848804 695157 2026-09-30T16:48:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848804 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Swati TeachAIDS Launch 2010.jpg|thumb|ਸਵਾਤੀ ਰੈਡੀ]] '''ਸਵਾਤੀ ਰੈਡੀ''' (ਜਨਮ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਉਪਨਾਮ ''ਕਲਰਸ ਸਵਾਤੀ'' ਤੇਲਗੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ''ਕਲਰਸ'' ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਂ ਟੀਵੀ ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] ਫਿਲਮ ''ਸੁਬਰਾਮਣਿਆਪੁਰਮ'' (2008) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ''ਅਸ਼ਤਾ ਚੰਮਾ'' (2008) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2003/12/25/stories/2003122501270300.htm|title=Colourful presence|last=T. Lalith Singh|date=25 December 2003|work=[[The Hindu]]|access-date=24 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20040109151057/http://www.hindu.com/mp/2003/12/25/stories/2003122501270300.htm|archive-date=9 January 2004|location=HYDERABAD}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110317035249/http://www.sify.com/movies/swathis-big-leap-in-kollywood-news-tamil-kkfreNbbjfb.html Swathi’s big leap in Kollywood]. sify.com (5 January 2010).</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article248440.ece|title=Nandi Award for Ravi Teja, Swati|last=Special Correspondent|date=17 March 2010|work=The Hindu|access-date=24 August 2013|location=HYDERABAD|archive-url=https://web.archive.org/web/20110131085021/http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article248440.ece|archive-date=31 ਜਨਵਰੀ 2011|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ''ਆਦਾਵਰੀ ਮਾਤਲਾਕੂ ਅਰਥਲੇ ਵੇਰੂਲੇ'' (2007), ''ਸਵਾਮੀ ਰਾ ਰਾ'' (2013), ''ਆਮੀਨ'' (2013), ਅਤੇ ''ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ'' (2014) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਸਵਾਤੀ ਰੈੱਡੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਵਲਾਦੀਵੋਸਤੋਕ]] ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ [[ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ|ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ]] ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ।<ref name="interview">{{Cite web |date=14 January 2009 |title=Interview with Swati |url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/swati.html |publisher=[[Idlebrain.com]]}}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ [[ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ, [[ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਪਣਡੁੱਬੀ]] ਵਜੋਂ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਰੂਸੀ ਮਹਿਲਾ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ 'ਸਵੇਤਲਾਨਾ' ਰੱਖਿਆ ਪਰ ਬਾਅਦ 'ਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ 'ਸਵਾਤੀ' ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।<ref name="interview" /> ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸਿਧਾਰਥ ਹੈ। ਰੈੱਡੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ [[ਮੁੰਬਈ]] ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਕਮਾਂਡ, [[ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ]] ਚਲਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਚਪਨ ਬਿਤਾਇਆ।<ref name="interview" /> ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਦੇ ਸੇਂਟ ਫਰਾਂਸਿਸ ਡੀ ਸੇਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਹ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਯੂਸਫਗੁਡਾ, [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਦੇ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ਼ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ [[ਜੀਵ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ|ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ]] ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੀ EAMCET ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ''ਕਲਰਜ਼'' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ। ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੁੰਗਾਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਮਟਾਈਮ ਸਲਾਟ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਐਪੀਸੋਡ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।<ref name="interview" /> == ਕਰੀਅਰ == === ਐਕਟਿੰਗ === ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਮਸੀ ਦੀ ''ਡੈਂਜਰ'' (2005) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਮਿਲੀ।<ref name="interview" /> ਉਹ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਕਾਸਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜ ਲੀਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ. fullhyd.com ਦੀ ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ ਪੁੱਲਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਤ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਮੈਕਸੀਕਨ ਵੇਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੱਕਲੇ ਮੈਂਬਰ ਵਰਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ - ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਰ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |last=Pulla |first=Priyanka |title=Danger Review |url=https://movies.fullhyderabad.com/danger/telugu/danger-movie-reviews-1836-2.html |access-date=21 August 2022 |website=fullhyd.com}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਰੈੱਡੀ ਨੇ 30 ਅਗਸਤ 2018 ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਵਾਸੂ, ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਪਾਇਲਟ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/swathi-vikas-wedding-7-adorable-pictures-that-will-leave-you-in-awe/photostory/65633490.cms|title=Swathi-Vikas wedding: 7 adorable pictures that will leave you in awe {{!}} The Times of India|work=The Times of India|access-date=23 September 2018|language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="0"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|id=3763970}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] lht56yclnuhj6fom6vksfwesf354cqd ਸ਼੍ਰੀਬਾਲਾ ਕੇ. ਮੈਨਨ 0 159017 848831 841280 2026-09-30T18:13:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848831 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼੍ਰੀਬਾਲਾ ਕੇ. ਮੈਨਨ | image = | alt = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_place = | death_date = | death_place = | nationality = ਭਾਰਤੀ | education = ਸੀ-ਡੀ.ਆਈ.ਟੀ, ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ | occupation = ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਲੇਖਕ | years_active = | known_for = ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਕੇਰਲ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ | notable_works = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼੍ਰੀਬਾਲਾ ਕੇ ਮੈਨਨ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sreebala K Menon''') ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ''19, ਕੈਨਾਲ ਰੋਡ'' ਲਈ 2005 ਦਾ ਕੇਰਲਾ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ -'ਬੈਸਟ ਹਾਸਰਸ ਰਾਈਟਿੰਗ' ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਾਥਰੂਭੂਮੀ ਬੁਕਸ ਦੁਆਰਾ 'ਸਲੀਵੀਆਪਲਾਥਿੰਟੇ ਮਾਸਟਰਪੀਸ' ਨਾਮਕ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਵ 24x7, ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਰਾਮੂ ਕਰਿਆਤ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। (ਬੈਸਟ ਡੈਬਿਊਟੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ 2015)<ref name="kerala.com">{{Cite web |title=Malayalam cinema, Kerala cinema, Malayalam cinema news |url=http://www.kerala.com/malayalamcinema/news_sreebala-k-menon-turns-independent-director.htm |access-date=4 April 2015 |website=[[Kerala]].com |archive-date=24 ਮਾਰਚ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150324085149/http://kerala.com/malayalamcinema/news_sreebala-k-menon-turns-independent-director.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="hindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article3217731.ece|title=Winning an award for her wit|last=Cheerath|first=Bhawani|date=7 April 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=4 April 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਜਿੰਮੀ ਜੇਮਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜੋ ਏਸ਼ੀਅਨੇਟ ਨਿਊਜ਼ ਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਿਊਜ਼ ਐਡੀਟਰ ਹੈ। == ਸਿੱਖਿਆ == ਸ਼੍ਰੀਬਾਲਾ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ C-DIT, [[ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ|ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ]] ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। == ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ == ਸ਼੍ਰੀਬਾਲਾ ਕੇ. ਮੈਨਨ ਨੇ ਫਿਲਮ ''ਲਵ 24x7'' ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਲੀਪ ਅਤੇ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਿਖਿਲਾ ਵਿਮਲ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ ਜਦਕਿ ਸੁਹਾਸਿਨੀ, ਸ਼ਸ਼ੀ ਕੁਮਾਰ, ਲੀਨਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ ਨੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। ਲਵ 24x7 ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਖੁਦ ਸ਼੍ਰੀਬਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਸਟੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਰਾਮੂ ਕਰਿਆਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। 2009 ' ''[[Panthibhojanam|ਪੰਥੀਭੋਜਨਮ'<nowiki/>]]'' ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਬਾਲਾ ਦੀ 20-ਮਿੰਟ ਦੀ ਲਘੂ ਫਿਲਮ, ਜਾਤ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੰਗੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{Cite web |title=Food for thought |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/food-for-thought/article788772.ece |access-date=4 April 2015 |website=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Her take on caste and more |url=http://newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article222692.ece?service=print |access-date=4 April 2015 |website=[[New Indian Express]] |archive-date=22 ਦਸੰਬਰ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141222211814/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/article222692.ece?service=print |url-status=dead }}</ref> ਫਿਲਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਭੋਜਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ; ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਂਝਾ ਭੋਜਨ, ਭੋਜਨ ਜੋ ਇੱਕ ਜਾਤੀ ਲਈ ਅਛੂਤ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਆਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਤਿਉਹਾਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਜੋ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਅਤੇ ਖਾਧਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਲਘੂ ਫਿਲਮ ''ਜਰਨੀ ਫਰਾਮ ਡਾਰਕਨੇਸ ਟੂ ਲਾਈਟ ਨੇ'' ਐਬਿਲਟੀ ਫੈਸਟ 2005 ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>[http://www.abilityfoundation.org/ability_fest_video_gallery.html# Prize Winning Films – Ability Fest 2005]</ref><ref name="Hindustan Times">{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/artsandentertainment/one-minute-films-on-disability-win-accolades/article1-34304.aspx|title=One-minute films on disability win accolades|last=Indo-Asian News Service|date=13 July 2005|work=[[Hindustan Times]]|access-date=4 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150425123012/http://www.hindustantimes.com/artsandentertainment/one-minute-films-on-disability-win-accolades/article1-34304.aspx|archive-date=25 April 2015|author-link=Indo-Asian News Service}}</ref> ਮੇਨਨ ਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੱਤਿਆਨ ਅੰਤਿਕਾਡ ਨਾਲ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। == ਫਿਲਮਾਂ == * ''ਜਰਨੀ ਫਰਾਮ ਡਾਰਕਨੈਸ ਟੂ ਲਾਈਟ'' (2005) - ਲਘੂ ਫਿਲਮ * ''ਪੰਥੀਭੋਜਨਮ'' (2009) - ਲਘੂ ਫਿਲਮ * ''ਲਵ 24x7'' (2015) - ਡੈਬਿਊਟੈਂਟ ਮੂਵੀ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] e64iy3z63961p89y39l0xrllu9qq6gz ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ 0 159020 848830 759263 2026-09-30T18:12:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848830 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ | image = Sri Divya.jpeg | image_upright = 1 | caption = ''ਈਟੀ'' ਫਿਲਮ ਆਡੀਓ ਲਾਂਚ ਮੌਕੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1993|4|1}} | birth_place = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] (ਹੁਣ [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]]]), ਭਾਰਤ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | relatives = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sri Divya;''' ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ''ਭਾਰਤੀ'' ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |title=నంది అవార్డు విజేతల పరంపర (1964–2008) |trans-title=A series of Nandi Award Winners (1964–2008) |url=http://ipr.ap.nic.in/New_Links/Film.pdf |access-date=21 August 2020 |website=[[Andhra Pradesh (magazine)|Information & Public Relations of Andhra Pradesh]]}}(in [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|Telugu]])</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1993 ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]] ਦੇ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=1 April 2021 |title=Not only her acting but also with the pictures, Sri Divya wins the heart of her fans |url=https://english.newstracklive.com/news/happy-birthday-south-cutest-actress-sri-divya-sc89-nu901-ta901-ta325-1153043-1.html |access-date=2 June 2021 |website=News Track |language=English}}</ref> ਦਿਵਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਿਆ ਜੋ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="tamilwire">{{Cite web |date=1 July 2015 |title=Sri Divya' sister Sri Ramya to make waves in Kollywood |url=http://tamilwire.net/49415-divya-sister-ramya-waves-kollywood.html |access-date=8 November 2017 |website=tamilwire.net |publisher=Tamil Cinema News |archive-date=9 ਨਵੰਬਰ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109080830/http://tamilwire.net/49415-divya-sister-ramya-waves-kollywood.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=19 June 2011 |title=Sri Ramya &#124; Myna |url=http://www.cinegoer.net/telugu-cinema/news-archives/june-2011/sri-ramya-back-with-virodhi-190611.html |access-date=13 September 2013 |publisher=CineGoer.com}}</ref> ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ ਨੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name="thehindu1">{{Cite web |date=8 May 2011 |title=Sri Divya in Tamil flick |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/sri-divya-in-tamil-flick/article1999879.ece |access-date=13 September 2013 |website=The Hindu}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Gupta |first=Rinku |date=7 August 2013 |title=Kollywood's new pretty young thing |url=http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/Kollywoods-new-pretty-young-thing/2013/08/07/article1721794.ece |access-date=13 September 2013 |website=The New Indian Express |archive-date=11 ਸਤੰਬਰ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130911041526/http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/Kollywoods-new-pretty-young-thing/2013/08/07/article1721794.ece |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Ravi Babu interview – Telugu Cinema interview – Telugu film director |url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/ravibabu-manasara.html |access-date=13 September 2013 |publisher=Idlebrain.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਰਵੀ ਬਾਬੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ 2010 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਰੋਮਾਂਸ ਫਿਲਮ ''ਮਾਨਸਾਰਾ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਹ ਫਿਲਮ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਮਾਰੂਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਿਲਮ ''ਬੱਸ ਸਟਾਪ'' (2012) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿੰਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਿਖਾਈ, ਜੋ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲ ਰਹੀ।<ref>{{Cite web |last=Sashidhar AS |date=20 November 2012 |title=Maruthi to direct Sunil |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-20/news-interviews/35227400_1_maruthi-ee-rojullo-sunil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513155222/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-20/news-interviews/35227400_1_maruthi-ee-rojullo-sunil |archive-date=13 May 2013 |access-date=13 September 2013 |website=[[The Times of India]]}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ''ਮੱਲੇਲਾ ਥੀਰਮ ਲੋ ਸਿਰੀਮੱਲੇ ਪੁਵਵੂ'' ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਇਕੱਲੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਬਾਰੇ, ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ|ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੇ]]'' ਲਿਖਿਆ, "ਉਹ ਬਹੁਤ ਮਨਮੋਹਕ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਸੂਤੀ ਸਾੜੀਆਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕਿਰਪਾ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ"।<ref>{{Cite web |last=Chowdhary, Y. Sunita |date=6 July 2013 |title=Mallela Theeram Lo Sirimalle Puvvu: Fresh and dignified |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/mallela-theeram-lo-sirimalle-puvvu-fresh-and-dignified/article4888150.ece |access-date=13 September 2013 |website=The Hindu}}</ref> Idlebrain.com ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ ਇੱਕ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਔਰਤ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |date=6 July 2013 |title=Mallela Theeramlo Sirimalle puvvu review – Telugu cinema – Kranti, Sri Divya, Jorge, Rao Ramesh, TV Raju, Soumya etc |url=http://www.idlebrain.com/movie/archive/mallelatheeramlosirimallepuvvu.html |access-date=13 September 2013 |publisher=Idlebrain.com}}</ref> ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਵਰੁਥਪਦਥਾ ਵਲੀਬਰ ਸੰਗਮ'' ਸੀ ਜੋ ਸਿਵਾ ਕਾਰਤੀਕੇਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪੋਨਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।ਬਰਦਵਾਜ ਰੰਗਨ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਸ਼ਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਸ਼ਾਟ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਪਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਦਿਲਚਸਪ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਉਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |last=Rangan, Baradwaj |date=7 September 2013 |title=Varuthapadatha Valibar Sangam: Jest cause |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/varuthapadatha-valibar-sangam-jest-cause/article5104079.ece |access-date=13 September 2013 |website=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20161229091048/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/varuthapadatha-valibar-sangam-jest-cause/article5104079.ece |archive-date=29 ਦਸੰਬਰ 2016 |url-status=dead}}</ref> ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]]'' ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਪਰ ਅਸਲ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿਵਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਵਪੂਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਪ-ਸਿੰਕ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਸਾਡੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹੀਰੋਇਨਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੈ"।<ref>{{Cite web |date=1 January 1970 |title=Varuthapadatha Vaalibar Sangam movie review: Wallpaper, Story, Trailer at Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/movie-reviews/Varuthapadatha-Vaalibar-Sangam/movie-review/22452063.cms |access-date=13 September 2013 |website=The Times of India}}</ref> ''ਦਿ ਨਿਊ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ'' ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਲਥਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀਦਿਵਿਆ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਮਾਸੂਮੀਅਤ, ਸੁਹਜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |last=Mannath |first=Malini |date=8 September 2013 |title=Varuthapadatha Vaalibar Sangam: Karthikeyan's splendid take |url=http://newindianexpress.com/entertainment/reviews/Varuthapadatha-Vaalibar-Sangam-Karthikeyans-splendid-take/2013/09/08/article1773669.ece |access-date=13 September 2013 |website=The New Indian Express |archive-date=27 ਸਤੰਬਰ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927111908/http://newindianexpress.com/entertainment/reviews/Varuthapadatha-Vaalibar-Sangam-Karthikeyans-splendid-take/2013/09/08/article1773669.ece |url-status=dead }}</ref> 2014 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ, ਸੁਸੇਨਥੀਰਨ ਦੀ ''ਜੀਵਾ'' <ref>{{Cite web |date=29 October 2013 |title=Sri Divya in Suseenthiran's next film with Vishnu |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/Sri-Divya-in-Suseenthirans-next-film-with-Vishnu/articleshow/24819375.cms |access-date=25 December 2013 |website=The Times of India}}</ref> ਅਤੇ ''ਵੇਲੈਕਾਰਾ ਦੁਰਈ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993]] nzqyg175v1qanx2bu4ny330wqdl7t9a ਸ਼ਿਵਾਦਾ 0 159032 848825 837766 2026-09-30T17:50:49Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848825 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼ਿਵਾਦਾ | image = | alt = | caption = 2022 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਦਾ | other_names = | birth_name = ਕੇ. ਵੀ. ਸ਼੍ਰੀਲੇਖਾ ਨਾਇਰ | birth_date = <!-- must cite published reliable source(s) to verify birth date --> | birth_place = ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ, [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], ਭਾਰਤ | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਡਬਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ | years_active = 2008–ਮੌਜੂਦ | spouse = {{marriage|ਮੁਰਲੀ ​​ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ|2015}} | children = 1 | relatives = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਕੇ.ਵੀ. ਸ਼੍ਰੀਲੇਖਾ ਨਾਇਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''K. V. Srilekha Nair;''' ਜਨਮ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986), ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੇ ਸਟੇਜ ਨਾਮ '''ਸ਼ਿਵਾਦਾ''' ਦੁਆਰਾ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸ਼ਿਵਾਦਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀਲੇਖਾ ਨਾਇਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਰਾਜਨ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰੀ, ਇੱਕ ਮਲਿਆਲੀ ਪਰਿਵਾਰ, [[ਤਿਰੁਚਿਰਪੱਲੀ|ਤਿਰੂਚਿਰਾਪੱਲੀ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਗ੍ਰੇਡ 5 ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="shiv1">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/I-can-act-only-if-I-know-the-language-Sshivada/articleshow/41091439.cms|title=I can act only if I know the language : Sshivada|date=16 January 2017|work=[[The Times of India]]}}</ref> ਗ੍ਰੇਡ 5 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅੰਗਮਾਲੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵਜਯੋਤੀ ਸੀਐਮਆਈ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਅੰਗਮਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।<ref name="mangalam.com">{{Cite web |title=എന്റെ പ്രണയത്തില്‍ താജ്‌മഹലില്‍... |url=http://www.mangalam.com/women/celebrity/406602?page=0,1 |publisher=Mangalam }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਮੁਰਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਰੁੰਧਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Each and every moment of my life is a bliss |url=https://m.timesofindia.com/entertainment/malayalam/movies/news/sshivada-each-and-every-moment-of-my-life-is-a-bliss/articleshow/79755318.cms |website=Times of India}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸ਼ਿਵਦਾ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਫਿਲਮ ''ਕੇਰਲਾ ਕੈਫੇ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਫਾਜ਼ਿਲ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ 2011 ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਲਿਵਿੰਗ ਟੂਗੇਦਰ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Vishal menon |title=Bitten by the acting bug |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/bitten-by-the-acting-bug/article6818543.ece |website=The Hindu |access-date=2023-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325211235/https://www.thehindu.com/features/cinema/bitten-by-the-acting-bug/article6818543.ece |archive-date=2023-03-25 |url-status=dead}}</ref> ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਨੇਦੁਨਚਲਾਈ'' ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Shivada - The terrific newcomer in K-town! |url=http://www.sify.com/movies/Shivada--the-terrific-newcomer-in-k-town-imagegallery-4-kollywood-oehkcshgbbdsi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151227041905/http://www.sify.com/movies/shivada--the-terrific-newcomer-in-k-town-imagegallery-4-kollywood-oehkcshgbbdsi.html |archive-date=27 December 2015 |website=Sify}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਮਲਿਆਲਮ ਹੈ, ਸ਼ਿਵਦਾ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਲਈ ਡਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ [[ਤਿਰੁਚਿਰਪੱਲੀ|ਤ੍ਰਿਚੀ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਪੰਜਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ [[ਚੇਨਈ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤਾਮਿਲ ਬੋਲਣ ਵਿਚ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਹਾਂ।" ਸ਼ਿਵਦਾ ਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ ਮੰਗਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ, ਜੋ ਇੱਕ [[ਢਾਬਾ]] ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Sshivada-goes-back-in-time/articleshow/12030636.cms|title=Sshivada goes back in time|last=Lakshmi|first=V|date=15 January 2017|work=The Times of India|access-date=6 July 2018}}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਫੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ "ਨਵਾਂ ਲੱਭੋ ਸ਼ਿਵਦਾ... ਸ਼ੋਅ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਕ੍ਰੀਨ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਉੱਚੀ, ਹਮਲਾਵਰ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਮੰਗਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਏਲਾਨ ਨਾਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ,<ref>{{Cite web |title=Review : Nedunchalai |url=http://www.sify.com/movies/nedunchalai-review-tamil-15052114.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140328222746/http://www.sify.com/movies/nedunchalai-review-tamil-15052114.html |archive-date=2014-03-28 |website=Sify}}</ref> ਬਾਰਦਵਾਜ ਰੰਗਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ "ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਨਵਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ" ਕਿਹਾ।<ref>{{Cite web |last=Baradwaj Rangan |title=Nedunchalai: Road rage |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/nedunchalai-road-rage/article5848263.ece |website=The Hindu |access-date=2023-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140401132046/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/nedunchalai-road-rage/article5848263.ece |archive-date=2014-04-01 |url-status=dead}}</ref> ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ''ਜ਼ੀਰੋ'' ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਲੌਕਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਬਾਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਹਾਇਕ, ਸ਼ਿਵ ਮੋਹਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਿਆ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, "ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰਵਾਇਤੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨੀ ਹੈ"।<ref name="Horror Story with a Difference">{{Cite web |date=29 July 2014 |title=Horror Story with a Difference |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Horror-Story-with-a-Difference/2014/07/29/article2353087.ece |website=The New Indian Express |access-date=24 ਮਾਰਚ 2023 |archive-date=12 ਜੂਨ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160612223600/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Horror-Story-with-a-Difference/2014/07/29/article2353087.ece |url-status=dead }}</ref> ਮਾਰਚ 2017 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵਦਾ ਨੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ''ਮਾਇਆ'' ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਸ਼ਵਿਨ ਸਰਵਨਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਐਸਜੇ ਸੂਰਿਆ ਅਤੇ [[ਵਾਮਿਕਾ ਗੱਬੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.top10cinema.com/article/41993/sj-suryah-sshivada-wamiqa-join-maya-director-now|title=SJ Suryah-Shivada-Wamiqa join 'Maya' director now|date=2017-03-30|work=Top 10 Cinema|access-date=2017-03-31|language=en-US|archive-date=2017-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819145713/https://www.top10cinema.com/article/41993/sj-suryah-sshivada-wamiqa-join-maya-director-now|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 2ukk3bqq5wplxrehwc4vdlwh3d332pn ਸੁਭਦਰਾ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ 0 159035 848871 715990 2026-09-30T20:29:14Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848871 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਸੁਭਦਰਾ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ | image = Subhadra Sen Gupta.jpg | caption = | birth_date = ਜੂਨ 1952 | birth_place = [[ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ | death_date = {{death date and age|2021|05|03|1952|6||df=yes}} | death_place = | language = ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | education = [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] | period = 1980s–2021 | genre = ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ, ਗੈਰ-ਗਲਪ, ਯਾਤਰਾ, ਰਹੱਸ, ਦਹਿਸ਼ਤ | notable_works = }} '''ਸੁਭਦਰਾ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Subhadra Sen Gupta;''' ਜੂਨ 1952 – 3 ਮਈ 2021)<ref name="Scroll.in">{{Cite web |last=Shome Ghosh |first=Sudeshna |date=8 May 2021 |title=Subhadra Sen Gupta (1952-2021): A beloved children's author is taken away by Covid-19 |url=https://scroll.in/article/994325/subhadra-sen-gupta-1952-2021-a-beloved-childrens-author-is-taken-away-by-covid-19 |access-date=11 June 2021 |website=Scroll.in}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/acclaimed-childrens-author-subhadra-sen-gupta-passes-away-due-to-covid-19-7301614/|title=Acclaimed children's writer Subhadra Sen Gupta dies of Covid|date=2021-05-05|work=The Indian Express|access-date=2022-01-11}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਹ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ]] ਦੇ 2015 ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ<ref name="Hindu-World-2015">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/books/books-children/subhadra-sen-gupta-winner-of-the-sahitya-akademis-bal-sahitya-puraskar-this-year-talks-about-her-latest-books/article6830820.ece|title=In the world of children|last=Pisharoty|first=Sangeeta Barooah|date=2015-01-28|work=The Hindu|access-date=2020-11-29|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ ਅਤੇ 30 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ, ''ਮਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਹਾਉਸ ਆਫ਼ ਕਬੂਤਰ'', ਨੂੰ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] ਲਈ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ''ਖੋਜ ਖਜ਼ਾਨਾ ਖੋਝਰ'' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Hindu-Rewind-2015">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/subhadra-sen-gupta-underlines-the-history-of-india-for-children/article7374741.ece|title=Rewind with relish|last=Raza|first=Asif|date=2015-07-01|work=The Hindu|access-date=2020-11-29|last2=Ali|first2=Darab Mansoor|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਉਸਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗਲਪ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਗਲਪ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮਾ, ਕਾਮਿਕ ਸਟ੍ਰਿਪਸ ਅਤੇ ਜਾਸੂਸ ਅਤੇ ਭੂਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ।<ref name="Rediff-Danger">{{Cite web |title=Danger in Darjeeling: Satyajut Ray's Feluda Mysteries {{!}} Book by Subhadra Sen Gupta |url=http://books.rediff.com/book/danger-in-darjeeling--satyajut-ray-s-feluda-mysteries/9780143331506 |access-date=2020-11-29 |website=Rediff Books |archive-date=2020-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201211122120/http://books.rediff.com/book/danger-in-darjeeling--satyajut-ray-s-feluda-mysteries/9780143331506 |url-status=dead }}</ref> == ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ == ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਵਿਗਿਆਪਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਲਈ ਕਾਪੀਰਾਈਟਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="Penguin-8Things-2018">{{Cite web |date=2018-06-10 |title=8 Things worth knowing about Subhadra Sen Gupta |url=https://penguin.co.in/8-things-worth-knowing-about-subhadra-sen-gupta/ |access-date=2020-11-29 |website=Penguin Random House India |language=en-US}}</ref> ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ''ਅਲਵਿਦਾ, ਪਾਸ਼ਾ ਬੇਗਮ!'' ''ਸਪੂਕੀ ਗੋਸਟ ਸਟੋਰੀਜ਼ ਦੀ ਪਫਿਨ ਬੁੱਕ'' (ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿੱਥੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁੜੀ [[ਮੁਗ਼ਲ ਸਲਤਨਤ|ਮੁਗਲ ਯੁੱਗ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਲਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ), ''ਬਿਸ਼ਨੂ - ਧੋਬੀ ਗਾਇਕ'' (ਇੱਕ ਧੋਬੀ ਮੁੰਡਾ ਜੋ [[ਤਾਨਸੇਨ]] ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਅਤੇ ''ਇੱਕ ਮੌਰੀਆ ਸਾਹਸੀ'' ([[ਅਸ਼ੋਕ]] ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਦੀ ਧੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਲੱਭਦੀ ਹੈ)। ''ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਕੁੱਕ ਦੀ ਸੀਕਰੇਟ ਡਾਇਰੀ'' (ਦੋ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਜੋ ਕਿ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਇੱਕ ਡਾਇਰੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰਸੋਈਏ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ)<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/in-school/1/article6978422.ece|title=Works of Subhadra Sen Gupta: our pick|date=2015-03-10|work=The Hindu|access-date=2020-11-29|agency=BLPS|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20230324171127/https://www.thehindu.com/in-school/1/article6978422.ece|archive-date=2023-03-24|url-status=dead}}</ref> ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ''ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਾ'' ।, ਡਾਇਰੀ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ''ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜੇ ਕੁੱਕ ਦੀ ਸੀਕਰੇਟ ਡਾਇਰੀ'' ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/children/in-turbulent-times/article32314128.ece|title=In turbulent times|last=Kurian|first=Nimi|date=2020-08-10|work=The Hindu|access-date=2020-11-29|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਉਸਨੇ TERI, ''ਕੇਅਰਿੰਗ ਫਾਰ ਨੇਚਰ: ਬਾਪੂ ਐਂਡ ਦਿ ਮਿਸਿੰਗ ਬਲੂ ਪੈਨਸਿਲ'' ਲਈ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਲਿਖੀ। ਉਸਦੀ 2015 ਦੀ ਕਿਤਾਬ, ''ਏ ਚਿਲਡਰਨਜ਼ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ'', 10 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਸੀ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ'' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ([[ਰਾਮਚੰਦਰ ਗੁਹਾ]], [[ਬਿਪਨ ਚੰਦਰ]], ਗ੍ਰੈਨਵਿਲ ਔਸਟਿਨ ਅਤੇ ਡੇਰੇਕ ਓ'ਬ੍ਰਾਇਨ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ)<ref>{{Cite web |last=Chakraborti |first=Paromita |date=2020-03-12 |title=A Home for Hope: Subhadra Sen Gupta's new book makes the Constitution accessible to children |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/books/a-home-for-hope-6309823/ |access-date=2020-11-29 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> ਅਤੇ ''ਮਹਲ: ਮੁਗਲ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਵਰ ਐਂਡ ਪੇਜੈਂਟਰੀ'' (ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ) ਮੁਗਲ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਰਮ )। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ''ਏ ਬੈਗਫੁਲ ਆਫ਼ ਹਿਸਟਰੀ, ਦ ਟੀਨੇਜ ਡਾਇਰੀ ਆਫ਼ ਜੋਧ ਬਾਈ ਅਤੇ ਦ ਟੀਨੇਜ ਡਾਇਰੀ ਆਫ਼ ਜਹਾਨਰਾ'' ਲਈ ਵੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2019|ਕੋਵਿਡ-19]] [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2020|ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ 3 ਮਈ 2021 ਨੂੰ 68 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ-19]] ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/acclaimed-childrens-author-subhadra-sen-gupta-passes-away-due-to-covid-19-7301614/|title=Acclaimed children's author Subhadra Sen Gupta passes away due to Covid-19|last=Chakrabarti|first=Paromita|date=4 May 2021|work=The Indian Express|access-date=4 May 2021}}</ref> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ == ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ, ''ਮਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਦ ਹਾਉਸ ਆਫ਼ ਕਬੂਤਰ'', ਨੂੰ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਫੇਜ਼ਲ ਅਲਕਾਜ਼ੀ ਦੁਆਰਾ ਛੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ''ਖੋਜ ਖਜ਼ਾਨਾ ਖੋਝਰ'' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ [[ਕੌਮੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਘੋਖ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਕੌਂਸਲ|NCERT]] ਪਾਠ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵੀ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਕਿਤਾਬਾਂ, ''ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਜੇ ਭੂਤ ਕਹਾਣੀਆਂ'', ''ਜੋਧ ਬਾਈ ਦੀ ਕਿਸ਼ੋਰ ਡਾਇਰੀ'' ਅਤੇ ''ਤੇਨਾਲੀ ਰਾਮਾ ਲਈ ਇੱਕ ਕਲਾਊਨ'' ਬੋਲੋਨਾ ਚਿਲਡਰਨ ਬੁੱਕ ਫੇਅਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਵ੍ਹਾਈਟ ਰੇਵੇਨਜ਼ ਕੈਟਾਲਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ]] ਦੁਆਰਾ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952]] 3sucd63hf009sodqfmiln6wxp9bcc5j ਸੁਬਿਕਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ 0 159040 848870 806384 2026-09-30T20:27:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848870 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਬਿਕਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ | image = | caption = | birth_date = | birth_place = ਭਾਰਤ | occupation = {{Hlist | ਅਦਾਕਾਰਾ | ਮਾਡਲ}} | years_active = 2013–ਮੌਜੂਦ | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੁਬੀਕਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Subiksha Krishnan''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="subikshaactress">{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/151215/entertainment-sandalwood/article/dancing-three-industries|title=Dancing into three industries|last=Shashiprasad SM|date=16 December 2015|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=23 January 2016}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == === ਫਿਲਮੀ ਕੰਮ === ਸੁਬੀਕਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਅੰਨਾਕੋਡੀ'' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਨਾਇਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ।<ref name="thehindhu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/shot-cuts-marked-by-wit/article3673286.ece|title=Shot Cuts: Marked by wit|last=Manigandan|first=K. R.|date=23 June 2012|work=[[The Hindu]]|access-date=26 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20181009183525/https://www.thehindu.com/features/cinema/shot-cuts-marked-by-wit/article3673286.ece|archive-date=9 ਅਕਤੂਬਰ 2018|url-status=dead}}</ref> ਉਸੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ''ਓਲੀਪੋਰੂ'' ਵਿੱਚ ਫਹਾਦ ਫਾਸਿਲ ਦੀ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਟੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref name="T">{{Cite web |date=28 August 2013 |title=New hotties on the block |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/New-hotties-on-the-block/articleshow/22094398.cms |access-date=26 January 2016}}</ref><ref>{{Cite web |date=25 August 2013 |title=Olipporu Movie Review {1.5/5}: Critic Review of Olipporu by Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movie-reviews/Olipporu/movie-review/22043815.cms |access-date=10 January 2016}}</ref><ref>{{Cite web |last=Palicha |first=Paresh C |date=26 August 2013 |title=Review: Olipporu is best avoided |url=http://www.rediff.com/movies/report/south-review-olipporu-is-best-avoided/20130826.htm |access-date=26 January 2016 |website=[[Rediff.com]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Review : Olipporu |url=http://www.sify.com/movies/olipporu-review-malayalam-pcmaXvfiicheh.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924191024/http://www.sify.com/movies/olipporu-review-malayalam-pcmaXvfiicheh.html |archive-date=24 September 2015 |access-date=26 January 2016 |website=[[Sify]]}}</ref> ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ''ਅੰਜਦਾ ਗਾਂਡੂ'' 2014 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਵਕਾਰਤਿਕੇਅਨ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਮਨਮ ਕੋਠੀ ਪਰਾਵਈ ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਤੀਸ਼ ਨਿਨਾਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ ਗੀਤਾ ਗੌੜਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="k">{{Cite web |date=1 February 2014 |script-title=kn:ಅಂಜದ ಗಂಡು: ಹಳೇ ಬಾಟಲಿ ಹೊಸ ಮದ್ಯ, Rating: { 2.5/5} - ಅಂಜದ ಗಂಡು: ಹಳೇ ಬಾಟಲಿ ಹೊಸ ಮದ್ಯ Movie Review ,Rating: { 2.5/5} : ನೀನಾಸಂ ಸತೀಶ್, ಸುಭಿಕ್ಷಾ Star |trans-title=Anjada Gandu: Old Bottle New Liquor, Rating: { 2.5/5} - Anjada Gandu: Old Bottle New Liquor Movie Review, Rating: { 2.5/5} : Ninasam Satish, Subhiksha Star |url=http://vijaykarnataka.indiatimes.com/entertainment/review/-/articleshow/29674904.cms |access-date=9 January 2016 |website=Vijaya Karnataka |language=kn}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 February 2014 |script-title=kn:ಸಂತೋಷ, ಆಹಾ ಆಹಾ... ಸಂ'ಗೀತಾ' ಓಹೊ ಓಹೊ... |trans-title=Happy, aha ahaaa Sam'Gita' oh oh oho... |url=http://www.kannadaprabha.com/cinema/review/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8B%E0%B2%B7-%E0%B2%86%E0%B2%B9%E0%B2%BE-%E0%B2%86%E0%B2%B9%E0%B2%BE-%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B2%BE-%E0%B2%93%E0%B2%B9%E0%B3%8A-%E0%B2%93%E0%B2%B9%E0%B3%8A/170676.html |access-date=9 January 2016 |publisher=Kannadaprabha.com |language=kn |archive-date=28 ਜਨਵਰੀ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128071243/http://www.kannadaprabha.com/cinema/review/%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%A4%E0%B3%8B%E0%B2%B7-%E0%B2%86%E0%B2%B9%E0%B2%BE-%E0%B2%86%E0%B2%B9%E0%B2%BE-%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%80%E0%B2%A4%E0%B2%BE-%E0%B2%93%E0%B2%B9%E0%B3%8A-%E0%B2%93%E0%B2%B9%E0%B3%8A/170676.html |url-status=dead }}</ref> 2017 ਵਿੱਚ, ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਕਡੁਗੂ'' ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਜੇ ਮਿਲਟਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ, ਰਫ ਨੋਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਅਤੇ 2ਡੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ''ਕਡੁਗੂ'' {{'}} ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਬਿਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਦੁਬਾਰਾ ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਿਜੇ ਮਿਲਟਨ ਨਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ''ਗੋਲੀ ਸੋਡਾ 2'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਇਨੋਸੈਂਟ ਇਨਬਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |date=14 June 2018 |title=Happy, aha ahaaa Sam'Gita' oh oh oho... |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/tamil-review/goli-soda-2-movie-review/ |website=filmcompanion.in}}</ref> == ਫਿਲਮਾਂ == {| class="wikitable sortable" |+ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੁਬੀਕਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸੂਚੀ ! scope="col" | ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਭਾਸ਼ਾ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ |- | 2013 | ''ਅੰਨਾਕੋਡੀ'' | ਕੋਡੀਵੀਰਨ ਦੀ ਪਤਨੀ | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] | |- | 2013 | ''ਓਲੀਪੋਰੂ'' | ਵਾਣੀ | [[ਮਲਿਆਲਮ]] | |- | 2014 | ''ਨੀਨਾਰਥੁ ਯਾਰੋ'' | ਸ਼ਮੀਲਾ | ਤਾਮਿਲ | <ref>{{Cite web |title=Ninaithathu Yaaro (aka) Ninaithadhu Yaaro review |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies/ninaithathu-yaaro/ninaithathu-yaaro-review.html |website=www.behindwoods.com}}</ref> |- | 2014 | ''ਅੰਜਦਾ ਗੰਦੂ'' | ਗੀਤਾ ਗੌੜਾ | [[ਕੰਨੜ]] | |- | 2015 | ''ਕੰਥਾਰੀ'' | ਸੁਲਤਾਨਾ | ਮਲਿਆਲਮ | <ref>{{Cite web |date=22 December 2014 |title=Subhiksha, Rachana to act in Kanthari |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/subhiksha-rachana-to-act-in-kanthari/articleshow/45593469.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref> |- | 2015 | ''ਏ.ਟੀ.ਐਮ'' | ਵਿਧਾ | ਮਲਿਆਲਮ | <ref>{{Cite web |last=Nair |first=Shreejaya |date=12 October 2015 |title=Jackie Shroff was like a long-lost friend: Hari Krishnan |url=https://www.deccanchronicle.com/151011/entertainment-mollywood/article/jackie-shroff-was-long-lost-friend-hari-krishnan |website=Deccan Chronicle}}</ref> |- | 2016 | ''ਗਰਲਸ/ਤਿਰਾਇਕੁ ਵਰਧਾ ਕਥੈ'' | ਸਵਾਤੀ | ਮਲਿਆਲਮ/ਤਮਿਲ | <ref>{{Cite web |date=6 November 2016 |title=Movie review 'Girls': All-women mishmash |url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/061116/movie-review-girls-all-women-mishmash.html |access-date=19 November 2016 |publisher=deccanchronicle.com}}</ref> |- | 2017 | ''ਕਡੁਗੂ'' | ਮਹਾ | ਤਾਮਿਲ | <ref name="d">{{Cite web |date=6 September 2022 |title=Subiksha To Collaborate With Vijay Milton Once Again |url=https://www.desimartini.com/news/tamil/subiksha-to-collaborate-with-vijay-milton-once-again-article62045.htm |website=Desimartini |access-date=24 ਮਾਰਚ 2023 |archive-date=10 ਜਨਵਰੀ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230110214523/https://www.desimartini.com/news/tamil/subiksha-to-collaborate-with-vijay-milton-once-again-article62045.htm |url-status=dead }}</ref> |- | 2018 | ''ਗੋਲੀ ਸੋਡਾ 2'' | ਨਿਰਦੋਸ਼ ਇਨਬਾ | ਤਾਮਿਲ | <ref name="d" /> |- | 2019 | ''ਪੋਧੁ ਨਲਨ ਕਰੁਧਿ'' | ਮੀਰਾ | ਤਾਮਿਲ | <ref>{{Cite web |title='Podhu Nalan Karudhi' movie review: A disjointed and uninteresting public interest message |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2019/feb/07/podhu-nalan-karudhi-movie-review-a-disjointed-and-uninteresting-public-interest-message-1935728.html |access-date=2023-03-24 |archive-date=2022-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221015183721/https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2019/feb/07/podhu-nalan-karudhi-movie-review-a-disjointed-and-uninteresting-public-interest-message-1935728.html |url-status=dead }}</ref> |- | 2019 | ''ਨੇਤ੍ਰਾ'' | ਨੇਤ੍ਰਾ | ਤਾਮਿਲ | <ref name="d" /> |- | 2021 | ''ਵੇਟੈ ਨਾਇ'' | ਰਾਣੀ | ਤਾਮਿਲ | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/vettai-naai/movie-review/81211098.cms|title=Vettai Naai Movie Review: This done-to-death plot, which has some not-so-bad scenes, falters in execution as they appear staged.|work=The Times of India}}</ref> |- | 2023 | ''ਕੰਨੀਥੀਵੁ'' | ਸੁਭੀਕਸ਼ਾ | ਤਾਮਿਲ | <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/varalaxmi-sarathkumars-kannitheevu-to-premiere-directly-on-tv/articleshow/98453339.cms?from=mdr|title=Varalaxmi Sarathkumar's Kannitheevu to premiere directly on TV|work=The Times of India|access-date=11 March 2023}}</ref> |- | 2023 | ''ਕਨ੍ਯਾਯ ਨਮਬਥੇਯ'' | | ਤਾਮਿਲ | <ref>{{Cite web |date=27 November 2022 |title=Udhayanidhi Stalin's Kannai Nambathey set for February release |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2022/nov/27/udhayanidhi-stalins-kannai-nambathey-set-for-february-release-37088.html |website=Cinema Express}}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] nc9qjb20ww2xw81m97swmntdfgb1ofe ਸੁਗੰਧਾ ਗਰਗ 0 159053 848861 656025 2026-09-30T20:13:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848861 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |ਸੁਗੰਧਾ ਗਰਗ |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Sugandha_Garg.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Sugandha_Garg.jpg|alt=Portrait picture of Sugandha Garg at [[Aarakshan]] movie media preview. Her brunette hair is loose over her shoulders and she is wearing black rimmed 'Clark Kent' style glasses.|frameless]]<div class="infobox-caption">ਸੁਗੰਧਾ ਗਰਗ 2012 ਵਿੱਚ</div> |- ! scope="row" class="infobox-label" |ਜਨਮ | class="infobox-data" |ਮੇਰਠ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ |- ! scope="row" class="infobox-label" |ਹੋਰ ਨਾਂ | class="infobox-data nickname" |ਸੁਗੰਧਾ ਰਾਮ |- ! scope="row" class="infobox-label" |ਕਿੱਤੇ | class="infobox-data role" |ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਟੀਵੀ ਹੋਸਟ, ਗਾਇਕ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ |- ! scope="row" class="infobox-label" |ਸਰਗਰਮ ਸਾਲ | class="infobox-data" |2000-ਮੌਜੂਦਾ |- ! scope="row" class="infobox-label" |ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | class="infobox-data" |ਰਘੂ ਰਾਮ |} '''ਸੁਗੰਧਾ ਗਰਗ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sugandha Garg''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Taran Adarsh |date=8 Feb 2010 |title=My Name Is Not Khan Review |url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/reviews/2010/my-name-is-khan-review-080210.html |access-date=24 ਮਾਰਚ 2023 |archive-date=20 ਮਾਰਚ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320191216/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/reviews/2010/my-name-is-khan-review-080210.html |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਭਾਰਤੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ "''ਗਿਲਟੀ ਮਾਈਂਡਸ'' " ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਗਰਗ ਫਿਲਮ ''<nowiki/>'ਜਾਨੇ ਤੂ . ਯਾ ਜਾਨੇ ਨਾ (2008)'<nowiki/>'' ਚ ਸ਼ਾਲੀਨ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Jaane Tu...Ya Jaane Na Theatrical Release |url=http://www.cduniverse.com/productinfo.asp?pid=7712751 |access-date=8 Feb 2010}}</ref> ਉਸਨੇ 19 ਜੂਨ 2009 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਫਿਲਮ ''ਲੈਟਸ ਡਾਂਸ'' ਵਿੱਚ ਗਾਇਤਰੀ ਪਟੇਲ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ''ਮਾਈ ਨੇਮ ਇਜ਼ ਖਾਨ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ 16 ਜੁਲਾਈ 2010 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ''<nowiki/>'ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ''' ਵਿੱਚ ਮੇਕਅਪ ਆਰਟਿਸਟ ਜ਼ੋਯਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਮੇਡੀ ''ਮੁੰਬਈ ਕਾਲਿੰਗ'' (7 ਐਪੀ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਲ ਸੈਂਟਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2012 ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾ ਫਿਲਮ ''ਪਤੰਗ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਸ਼ ਸਿਵਾਨ ਦੀ ''ਸੀਲੋਨ'', ਸ਼ੈਫਾਲੀ ਬੁਸ਼ਨ ਦੀ ''ਜੁਗਨੀ'', ''ਤੇਰੇ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ'' ਦੀ ਸੀਕਵਲ ਅਤੇ ਮਨੂ ਵਾਰੀਅਰ ਦੀ ''ਕੌਫੀ ਬਲੂਮ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=2014-02-18 |title='It's MyTime' |url=http://www.hindustantimes.com/punjab/chandigarh/it-s-mytime/article1-1185184.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140218082706/http://www.hindustantimes.com/punjab/chandigarh/it-s-mytime/article1-1185184.aspx |archive-date=18 February 2014 |access-date=2014-03-20 |publisher=Hindustan Times}}</ref> ''ਸੀਲੋਨ'' (ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ''ਇਨਮ'' ) ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾਈ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last= |date= |title=Supporting actors turn heroes in Tamil films - The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Entertainment/Tamil/Movies/News-Interviews/Supporting-actors-turn-heroes-in-Tamil-films/articleshow/32303460.cms |access-date=2014-03-20 |publisher=Timesofindia.indiatimes.com}}</ref> ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਾਰੇ, ਸਿਵਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਕੋਈ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਹੈ"।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/a-special-point-of-view/article5358064.ece|title=A special point of view|last=Sudhish Kamath|date=2013-11-16|work=The Hindu|access-date=2014-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20140327034214/http://www.thehindu.com/features/cinema/a-special-point-of-view/article5358064.ece|archive-date=2014-03-27|url-status=dead}}</ref> ਗਰਗ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬੀਬੀਸੀ ਲਈ ''ਹਾਥ ਸੇ ਹੱਥ ਮਿਲਾ'' ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ<ref>{{Cite web |title=My next is an international film: Sugandha - Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/My-next-is-an-international-film-Sugandha/articleshow/7116626.cms}}</ref> ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਇੰਦਰਾਣੀ ਦਾਸਗੁਪਤਾ]] ਦੇ ਨਾਲ ''ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਟਸਐਪ'' ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਹ ਫੌਕਸ ਟਰੈਵਲਰ 'ਤੇ ''ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ'' ।<ref>{{Cite web |date=2012-05-14 |title=Girl on the Go - Indian Express |url=http://archive.indianexpress.com/news/girl-on-the-go/948901/0 |access-date=2014-03-20 |publisher=Archive.indianexpress.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਥੀਏਟਰ ਨਾਟਕ ''ਆਈ ਹੈਵ ਗੋਨ ਮਾਰਕਿੰਗ'' ਅਤੇ ''ਕਦੇ-ਕਦੇ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last= |date=2007-11-27 |title=A playful weekend in Kolkata - The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/parties/kolkata/A-playful-weekend-in-Kolkata/articleshow/2572814.cms?referral=PM |access-date=2014-03-20 |publisher=Timesofindia.indiatimes.com}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ (ਭਾਰਤ )|''ਕੋਕ ਸਟੂਡੀਓ'' @ ਐਮਟੀਵੀ, ਸੀਜ਼ਨ 2]] ਵਿੱਚ [[ਪਾਪੋਨ (ਗਾਇਕ)|ਪਾਪੋਨ]] ਨਾਲ ਅਸਾਮੀ ਗੀਤ "ਟੋਕਾਰੀ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == [[ਤਸਵੀਰ:Sugandha_Garg_raghu_ram.jpg|alt=Garg with her then-husband Raghu Ram at The Antiquity-Club Fusion|thumb| ਗਰਗ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਰਘੂ ਰਾਮ ਨਾਲ 2012 ਵਿੱਚ ਦ ਐਂਟੀਕਿਊਟੀ-ਕਲੱਬ ਫਿਊਜ਼ਨ ਵਿੱਚ]] ਗਰਗ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=2012-05-10 |title=I will always be a Delhi girl, says Sugandha Garg &#124; NDTV Movies.com |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/i-will-always-be-a-delhi-girl-says-sugandha-garg-209120 |access-date=2014-03-20 |publisher=Movies.ndtv.com |archive-date=2014-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210083059/http://movies.ndtv.com/bollywood/i-will-always-be-a-delhi-girl-says-sugandha-garg-209120 |url-status=dead }}</ref> ਗਰਗ ਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਐਮਟੀਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਹੋਸਟ ਰਘੂ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।<ref name="ht-sugandha">{{Cite web |last=Ghosh |first=Debasmita |date=2012-05-04 |title=Sugandha wants to act with Raghu |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Tabloid/Sugandha-wants-to-act-with-Raghu/Article1-850658.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130127012849/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Tabloid/Sugandha-wants-to-act-with-Raghu/Article1-850658.aspx |archive-date=27 January 2013 |access-date=2014-12-07 |website=Hindustan Times |location=New Delhi}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 30 ਜਨਵਰੀ 2018 ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2016-01-05 |title=Break In marriage |url=http://www.hindustantimes.com/tv/it-is-best-for-me-and-my-wife-to-stay-friends-raghu-ram/story-SKHagzGS6z373aInTSmTkN.html}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] 1s6gdnn7vbb59ix39onr6l1fa2t0esb ਸੁਜਾਤਾ ਸਿਵਕੁਮਾਰ 0 159166 848863 825487 2026-09-30T20:18:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848863 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਜਾਤਾ ਬਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ | image = | caption = | other_names = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1973|09|27|df=y}} | birth_place = ਮਦੁਰੈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2007-ਮੌਜੂਦ | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੁਜਾਤਾ ਸਿਵਕੁਮਾਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sujatha Sivakumar''') ਇੱਕ ਜਨਮੀ: (27 ਸਤੰਬਰ 1973) ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਅਮੀਰ ਦੀ ''ਪਰੂਥੀਵੀਰਨ'' (2007) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਸੁਜਾਤਾ ਨੂੰ ਕਮਲ ਹਾਸਨ ਨੇ ''ਵੀਰੂਮਾਨੀ'' (2004) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਡੈਬਿਊ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name="youtube">{{Cite web |title=Sujatha Sivakumar speaks at Goli Soda Success Meet - YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=d-M7pO1zmwc |access-date=23 November 2015 |via=YouTube}}</ref> ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਅਮੀਰ ਦੀ ''ਪਰੂਥੀਵੀਰਨ'' (2007) ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੀਆਂ ਅਗਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸਟੇਜ ਨਾਮ "ਪਰੂਥੀਵੀਰਨ ਸੁਜਾਤਾ" ਕਮਾਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬਦਨੀਤੀ ਵਾਲੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਤਾਮਿਲ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ 2007 ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਵਿਜੇ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="indiaglitz">{{Cite web |date=14 July 2008 |title=Paruthi Veeran rules the roost at filmfare awards - Tamil Movie News |url=https://www.indiaglitz.com/paruthi-veeran-rules-the-roost-at-filmfare-awards-tamil-news-39961.html |access-date=23 November 2015 |publisher=indiaglitz.com |archive-date=5 ਦਸੰਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151205034634/http://www.indiaglitz.com/paruthi-veeran-rules-the-roost-at-filmfare-awards-tamil-news-39961.html |url-status=dead }}</ref> ਫਿਲਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ''ਪਸੰਗਾ'' (2009) ਅਤੇ ''ਕੇਦੀ ਬਿੱਲਾ ਕਿੱਲਾਡੀ ਰੰਗਾ'' (2013) ਲਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪੰਡੀਰਾਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਵਿਜੇ ਮਿਲਟਨ ਦੀ ''ਗੋਲੀ ਸੋਡਾ'' (2014) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਕਿ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਦੁਰਾਈ ਸਲੈਂਗ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਗੌਡਮਦਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੌਰਾਨ, ਸੁਜਾਤਾ ਬਾਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੀਟ ਦੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੁਧਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਉਸਦੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ।<ref name="thehindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/fizz-on-the-streets/article5664539.ece|title=Fizz on the streets - The Hindu|last=Shrikumar|first=A.|date=7 February 2014|work=The Hindu|access-date=23 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140428181142/http://www.thehindu.com/features/cinema/fizz-on-the-streets/article5664539.ece|archive-date=28 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="thehindu2">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/goli-soda-little-men/article5617400.ece|title=Goli Soda: Little men - The Hindu|last=Rangan|first=Baradwaj|date=25 January 2014|work=The Hindu|access-date=23 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140127052020/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/goli-soda-little-men/article5617400.ece|archive-date=27 ਜਨਵਰੀ 2014|url-status=dead}}</ref> 2015 ਤੱਕ, ਉਹ ਪੰਜਾਹ ਦੇ ਕਰੀਬ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref name="kollytalk">{{Cite web |last=CF |title=Sivakarthikeyan presents Sujatha with an expensive wrist-watch - KOLLY TALK |url=http://www.kollytalk.com/cinenews/sivakarthikeyan-presents-sujatha-expensive-wrist-watch-182113.html |access-date=23 November 2015 |publisher=kollytalk.com |archive-date=24 ਨਵੰਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151124153151/http://www.kollytalk.com/cinenews/sivakarthikeyan-presents-sujatha-expensive-wrist-watch-182113.html |url-status=dead }}</ref> == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ / ਸ਼ੋਅ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਚੈਨਲ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ! ਨੋਟਸ |- | rowspan="1" | 2023 | ''ਮਹਾਨਥੀ'' | | ਵਿਜੇ ਟੀ.ਵੀ | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] | <ref>{{Cite web |title=முழு நேர தொடருக்கு வந்த விஜய் பட அம்மா. |url=https://www.dinamani.com/cinema/cinema-news/2023/jan/09/vijay-tv-new-serial-mahanathi-saravanan-sujatha-vijayakumar-lead-role-3981214.html |website=www.dinamani.com}}</ref> |} == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਵਿਵੇਕ (ਅਦਾਕਾਰ) * ਨੈਨ ਥਾਨ ਬਾਲਾ * ਵਿਸ਼ਵਾਸਮ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ]] 9djz7reov17otwvjikgyqbej8nis5zr ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ 0 159193 848857 730756 2026-09-30T20:10:10Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848857 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ | image = Sukriti Kakar walks the ramp at the Bombay Times Fashion Week 2022 (cropped).jpg | caption = 2022 ਵਿੱਚ ਕੱਕੜ | birth_date = {{Birth date and age|1995|05|08|df=y}} | birth_place = [[ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ|ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ | genre = ਬਾਲੀਵੁੱਡ, ਪੌਪ, ਰੌਕ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ | occupation = ਗਾਇਕਾ | years_active = 2011–ਮੌਜੂਦ }} [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sukriti Kakar;''' ਜਨਮ 8 ਮਈ 1995) [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Soft, sultry and soulful |url=http://indiatoday.intoday.in/story/bollywood-music-playback-singer-gerua-talwar-masaan/1/570058.html |access-date=2016-06-22 |website=indiatoday.intoday.in}}</ref> [[ਮੀਤ ਭਰਾ|ਮੀਤ ਬ੍ਰੋਸ]] ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਫਿਲਮ ''ਬੌਸ'' ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੱਕੜ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਹਨੀ ਸਿੰਘ|ਯੋ ਯੋ ਹਨੀ ਸਿੰਘ]] ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Boss |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/music-reviews/Boss-Meet-Bros-Anjjan-Yo-Yo-Honey-Singh-Chirantan-Bhatt-Sanjay-Misra-Sonu-Nigam/articleshow/23461944.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਾਣੇ ਗਾਏ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ, ''[[ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸਨਸ|ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼]]''<ref>{{Cite web |date=2016-03-10 |title=Kapoor & Sons: Music album of Alia Bhatt, Sidharth Malhotra & Fawad Khan starrer strikes a chord with the audience |url=http://www.india.com/showbiz/kapoor-sons-music-album-of-alia-bhatt-sidharth-malhotra-fawad-khan-starrer-strikes-a-chord-with-the-audience-1021285/ |access-date=2016-06-22 |website=India.com}}</ref> ਤੋਂ "ਕਰ ਗਈ ਚੁੱਲ" ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਹਿੱਟ ਹੋਏ।<ref>{{Cite web |date=2016-02-27 |title=Sidharth Kapoor, Alia Bhatt's party anthem 'Kar Gayi Chull' crosses 10 million views |url=http://www.financialexpress.com/article/lifestyle/showbiz/sidharth-kapoor-alia-bhatts-party-anthem-kar-gayi-chull-crosses-10-million-views/216869/ |access-date=2016-06-22 |website=The Financial Express |language=en-US}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === 2012 – 2020: ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਰਿਲੀਜ਼ === ਕੱਕੜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ''ਬੌਸ (2013)'' ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ [[ਮੀਤ ਭਰਾ|ਮੀਤ ਬ੍ਰੋਸ]] ਅੰਜਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਗੀਤ ਫਿਲਮ ''ਹਮ ਹੈ ਰਾਹੀ ਕਾਰ ਕੇ'' (2013) ਦਾ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਸੀ। ਉਹ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਫਿਲਮ ''ਨਸ਼ਾ'' (2013) ਦੇ ਟ੍ਰੈਕ "ਗੋਟੀ ਗੀਤ" ਵਿੱਚ ਅਕਸ਼ੈ ਦੇਵਧਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ [[ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ]] ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Sukriti Kakkar |url=http://gaana.com/artist/sukriti-kakkar |access-date=2016-06-22 |website=Gaana.com |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617015217/http://gaana.com/artist/sukriti-kakkar/ |url-status=dead }}</ref> ''ਮੁਝਸੇ ਹੋਗੀ ਸ਼ੁਰਵਾਤ'' ਵਿੱਚ ਕੱਕੜ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਵਜੋਂ " ਆਈ ਪੇਡ ਏ ਰਿਸ਼ਵਤ " ਅਤੇ [[ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ]] ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੱਕੜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੀਤ [[ਸ਼ੰਕਰ ਮਹਾਦੇਵਨ|ਮਹਾਦੇਵਨ]], [[ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ]] ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਨਾਇਕ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੀਤ ਨੂੰ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਆਸਕਰ 2014 ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਕਾਰਕੁੰਨ ਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/shankar-mahadevans-song-nominated-for-honesty-oscars/article5734329.ece|title=Shankar Mahadevan's song nominated for Honesty Oscars|date=2014-02-28|work=The Hindu|access-date=2016-06-22|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20140711172023/http://www.thehindu.com/features/cinema/shankar-mahadevans-song-nominated-for-honesty-oscars/article5734329.ece|archive-date=2014-07-11|url-status=dead}}</ref> ਜੂਨ 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ''[[ਦਿਲ ਧੜਕਨੇ ਦੋ]]'' ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਿੱਟ, "ਫੇਲੀ ਬਾਰ" ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹਿੱਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ [[ਯੂਟਿਊਬ|ਯੂਟਿਊਬ ']] ਤੇ 4 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਯੂਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Sukriti Kakar debuts in Bollywood with 'Pehli Baar' from 'Dil Dhadakne Do' |url=http://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/sukriti-kakar-debuts-bollywood-pehli-baar-dil-dhadakne-do-150512 |access-date=2016-06-22 |website=www.radioandmusic.com}}</ref> ਉਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ [[ਕਪਿਲ ਸ਼ਰਮਾ]] ਅਭਿਨੀਤ ' ''ਕਿਸ ਕਿਸਕੋ ਪਿਆਰ ਕਰੋ'' ' (2015)<ref>{{Cite web |title=Kis Kis Ko Pyaar Karu song 'Jugni Peeke Tight' |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Kis-Kis-Ko-Pyaar-Karu-song-Jugni-Peeke-Tight/articleshow/48986096.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> ਦੇ ਗੀਤ "ਜੰਗਲੀ ਪੀਕੇ ਟਾਇਟ ਹੈ"<ref>{{Cite web |title=Kis Kis Ko Pyaar Karoon |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/music-reviews/Kis-Kis-Ko-Pyaar-Karoon/articleshow/49013632.cms |access-date=2016-06-22 |website=The Times of India}}</ref> ਲਈ ਗਾਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''[[ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸਨਸ|ਕਪੂਰ ਐਂਡ ਸੰਨਜ਼]]'' ਲਈ [[ਬਾਦਸ਼ਾਹ (ਰੈਪਰ)|ਬਾਦਸ਼ਾਹ]] ਦੇ ਨਾਲ ਗੀਤ "ਕਰ ਗਈ ਚੁੱਲ" ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਅਮਾਲ ਮਲਿਕ]] ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਗੋਲਮਾਲ ਅਗੇਨ ਤੋਂ "ਮੈਂ ਤੁਝਕੋ ਦੇਖਾ" ਗਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਖੁਦ 1997 ਦੀ ਫਿਲਮ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ [[ਅਨੂੰ ਮਲਿਕ|ਅਨੁ ਮਲਿਕ]] ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.dnaindia.com/lifestyle/interview-it-was-a-big-responsibility-sukriti-kakar-2551333|title=Sukriti Interview on her hit songs and future work|date=2017-10-09|work=DNA India|access-date=2019-09-12}}</ref> == ਮੀਡੀਆ == ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ, ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਆਪਣੀ ਭੈਣ [[ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ]] ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੀਤ "ਨਾਰੀ" ਲਈ ਗਲੋਬਲ ਬਿਲਬੋਰਡ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 2 ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Nari by Sukriti and Prakriti Kakkar shines on Global Billboard Charts |url=https://www.tribuneindia.com/news/lifestyle/women-power-228827 |url-status=live |access-date=2021-10-10 |website=Tribuneindia News Service |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2021-03-23 |title=सुकृति कक्कड़ के गाने 'नारी' ने मचाया धमाल, ग्लोबल बिलबोर्ड चार्ट्स पर कर रहा है ट्रेंड |url=https://www.tv9hindi.com/entertainment/sukriti-kakkar-and-prakriti-kakkar-song-naari-song-trending-at-no-2-on-global-billboard-chart-590769.html |url-status=live |access-date=2021-10-10 |website=TV9 Bharatvarsh |language=hindi}}</ref><ref>{{Cite magazine|date=2021-03-20|title=Top Triller Global Chart|url=https://www.billboard.com/charts/top-triller-global/2021-03-19|magazine=Billboard|access-date=}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਕੱਕੜ ਨੇ [[ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕੱਕੜ]] ਦੇ ਨਾਲ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਟਾਈਮਜ਼ ਸਕੁਆਇਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=न्यू यॉर्क टाइम्स स्क्वायर पर सुकृति और प्रकृति कक्कड़, सिंगर्स ने बढ़ाई भारत की शान |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/movie-masti/news-from-bollywood/sukriti-and-prakriti-kakar-represent-india-at-the-new-york-times-square-billboard/articleshow/87179291.cms |access-date=2021-10-26 |website=Navbharat Times |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=2021-10-21 |title=Sukriti, Prakriti Kakkar light up iconic Times Square billboard |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/celebrities/sukriti-prakriti-kakkar-light-up-iconic-times-square-billboard-741467 |url-status=live |access-date=2021-10-28 |website=www.indiatvnews.com |language=en}}</ref> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ == * 2015 ਵਿੱਚ ਮਿਰਚੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਗੀਤ ''"ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ" ([[ਦਿਲ ਧੜਕਨੇ ਦੋ]])'' ਲਈ ' ਆਗਾਮੀ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾ ' ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ।<ref>{{Cite web |title=MMA Mirchi Music Awards |url=http://www.mirchimusicawards.com/hindi-2015/Nomination/ |access-date=2016-06-22 |website=MMAMirchiMusicAwards}}</ref> * ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਐਲਬਮ ''ਗਣਰਾਜ ਅਧਿਰਾਜ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਦੋ ਟਰੈਕ ਗਾਏ ਹਨ। ਐਲਬਮ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇੱਕ GiMA ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=GIMA » Over The Years |url=http://www.gima.co.in/oty-winners_2012.php |access-date=2016-06-22 |website=www.gima.co.in}}</ref> * [[ਮੀਕਾ ਸਿੰਘ]] ਦੇ ਨਾਲ MTV ਅਨਪਲੱਗਡ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ।<ref>{{Cite web |title=Saawan Mein Lag Gayi Aag Lyrics – Mika Singh |url=http://www.allmoviesonglyrics.com/2016/03/saawan-mein-lag-gayi-aag-lyrics-mika.html#.V2ekcLh97IV |access-date=2016-06-22 |website=allmoviesonglyrics.com |archive-date=2016-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810121109/http://www.allmoviesonglyrics.com/2016/03/saawan-mein-lag-gayi-aag-lyrics-mika.html#.V2ekcLh97IV |url-status=dead }}</ref> * ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ [[ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼ (ਕੰਪਨੀ)|ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼]] ਮਿਕਸਟੇਪ ' ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ।<ref>{{Cite web |title=T-Series Mixtape :Gazab Ka Hai Din Bawara Mann Song - Shaan Sukriti K - Bhushan Kumar Ahmed Abhijit |url=https://www.youtube.com/watch?v=gvRWkn_KUSg |website=[[YouTube]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1995]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] 922zzyj2k8jy5bcjqtf50e7fvxp7plx ਸੁਮਾਥੀ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ) 0 159232 848875 656213 2026-09-30T20:32:46Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848875 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਮਾਥੀ | image = | other_names = ਬੇਬੀ ਸੁਮਾਥੀ, ਸੁਮੀ | birth_name = | birth_date = | birth_place = ਮਦੁਰਾਈ, [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], [[ਭਾਰਤ]] | death_date = | death_place = | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 1966&ndash;1989 | spouse = | relatives = ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰਭਾਕਰ (ਭਰਾ) | awards = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੁਮਾਥੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ: '''Sumathi''') [[ਮਦੁਰਈ|ਮਦੁਰਾਈ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਮਲਿਆਲਮ, ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ, ਕੰਨੜ ਅਤੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸੁਮਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ [[ਮਦੁਰਈ|ਮਦੁਰਾਈ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਦੁਰਾਈ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਫੋਟੋ ਸਟੂਡੀਓ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ ਵਰਗੇ ਕਈ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਸੁਮਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੱਤ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।<ref>[http://www.telugucinema.com/c/publish/stars/interview_masterprabhakar_2008.php Stars : Star Interviews : Exclusive: Interview with Prabhakar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502133715/http://www.telugucinema.com/c/publish/stars/interview_masterprabhakar_2008.php|date=2009-05-02}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/grill-mill-master-prabhakar/article859259.ece |title=Grill Mill – Master Prabhakar - The Hindu |access-date=2023-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131024032923/http://www.thehindu.com/features/cinema/grill-mill-master-prabhakar/article859259.ece |archive-date=2013-10-24 |url-status=dead}}</ref> 1966 ਵਿੱਚ, ਸੁਮਤੀ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨੁਭਵੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਭਰਤ ਗੋਪੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁਮਤੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ 60 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਗੋਪੀ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਬੇਬੀ ਸੁਮਥੀ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਈ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੜਕੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬੇਬੀ ਸੁਮਤੀ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਉਸਨੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕਈ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ '''ਮਾਸਟਰ ਪ੍ਰਭਾਕਰ''' ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ '''ਕੁਮਾਰ''' ਨਾਲ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੈਂਬਰ ਉਸੇ ਲਾਈਨ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਸਨ। ਸੁਮਤੀ ਦੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੁਮਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਸਿਨੇਮੈਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ। ਸੁਮਤੀ ਨੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਬਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਐਕਟਿੰਗ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅਕਸਰ ਅਗਲੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਟੀਰੀਓਟਾਈਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਐਮ ਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ|ਐਮਜੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ]], ਸਿਵਾਜੀ ਗਣੇਸ਼ਨ, ਜੇਮਿਨੀ ਗਣੇਸ਼ਨ, [[ਜਯਾ ਭਾਦੁਰੀ ਬੱਚਨ|ਜਯਾ ਬੱਚਨ]], ਮਨੋਰਮਾ, ਨਾਗੇਸ਼, [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]], [[ਜੈਲਲਿਤਾ]], ਅੰਬਿਕਾ, ਅਤੇ ਭਾਗਿਆਰਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਨਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਭਾਗਿਆਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸੀ; ''ਸੁਵਰੀਲਥਾ ਚਿਥਿਰੰਗਲ'' (1978) ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ। ਉਸਨੇ 1989 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਲਈ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। == ਅਵਾਰਡ == ਬੇਬੀ ਸੁਮਤੀ ਸਰਬੋਤਮ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ (ਔਰਤ) ਲਈ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਹੈ।<ref>[http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm Kerala State Film Awards] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232254/http://www.prd.kerala.gov.in/stateawares.htm|date=2016-03-03}}</ref> * 1969 ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ (ਔਰਤ) ਬੇਬੀ ਸੁਮਤੀ - ''ਨਦੀ'' * 1972 ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ (ਮਹਿਲਾ) ਬੇਬੀ ਸੁਮਤੀ * 1977 ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ (ਮਹਿਲਾ) ਬੇਬੀ ਸੁਮਤੀ - ''ਸ਼ੰਕੁਪੁਸ਼ਪਮ'' == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|id=1331356|name=Sumathi}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 54dv5dfgb5cifq52qqik804mydmtpc8 ਸੁਨੂ ਲਕਸ਼ਮੀ 0 159264 848867 656452 2026-09-30T20:22:30Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848867 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਨੁ ਲਕਸ਼ਮੀ | image = | caption = | other_names = ਜ਼ੀਰਾ | birth_name = ਸੁਨੁ ਲਕਸ਼ਮੀ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1991|10|27}} | birth_place = ਏਰਨਾਕੁਲਮ, ਭਾਰਤ | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | spouse = | signature = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੁਨੂ ਲਕਸ਼ਮੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sunu Lakshmi;''' ਜਨਮ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1991) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=29 June 2016 |title=Actor and dreamer: Sunu Lakshmi |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/290616/actor-and-dreamer-sunu-lakshmi.html}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ਬੀਜੂ ਚੰਦਰਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ''ਸ਼ਕੁਨਮ'' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਟੈਲੀਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=When Kollywood came calling |url=http://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2013/mar/19/when-kollywood-came-calling-459958.html |website=The New Indian Express}}</ref> ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਰਤੀਨਾਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ''ਸੇਂਗਥੂ ਭੂਮੀਲੇ'' ਵਿੱਚ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/sengathu-bhoomiyile-rural-romance/article2860400.ece|title=Sengathu Bhoomiyile - Rural romance|last=Venkateswaran|first=Anand|date=4 February 2012|work=The Hindu|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230325145954/https://www.thehindu.com/features/cinema/sengathu-bhoomiyile-rural-romance/article2860400.ece|archive-date=25 ਮਾਰਚ 2023|access-date=25 ਮਾਰਚ 2023|url-status=dead}}</ref> ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਅਗਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ''ਐਪੋਥਮ ਵੈਂਡਰਾਲ'' ਸਿਵਾ ਸ਼ਨਮੁਗਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। ਐਸਏ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ''ਟੂਰਿੰਗ ਟਾਕੀਜ਼'' । ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ''ਸਨੇਹਾਮੁਲੋਰਲ ਕੁਡੇਉਲਾਪੋਲ'' ਰਿਜੂ ਨਾਇਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਅਰਾਮ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Aramm is a social drama: Sunu Lakshmi talks about her experience with Nayanthara |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/nov/24/aramm-is-a-social-drama-sunu-lakshmi-talks-about-her-experience-with-nayanthara-1709464.html}}</ref> ਆਸਿਫ਼ ਅਲੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਐਲਬਮ "ਅਜ਼ਹਾਕੋਠਾ ਮੈਨਾ" ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਨੇ ਸੈਵਨਥ-ਡੇ ਐਡਵੈਂਟਿਸਟ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ। ਉਸਨੇ [[ਅੰਨਾਮਲਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। == ਫਿਲਮਾਂ == * ''ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਹੋਰ ਨੋਟ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।'' {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ |- | 2009 | ''ਸਿਰਿਥਲ ਰਸੀਪੇਨ'' | ਦਿਵਿਆ | |- | 2012 | ''ਸੇਂਗਾਥੁ ਭੂਮਿਲੇ'' | ਜੈਕੋਡੀ | |- | 2014 | ''ਐਪੋਥਮ ਵੈਂਡਰਲ'' | ਸੋਫੀਆ | |- | 2014 | ''ਸਨੇਹਮੁਲੋਰਲ ਕੂਡੇਯੁੱਲਾਪੋਲ'' | ਜਾਨਕੀ | [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫਿਲਮ |- | 2015 | ''ਟੂਰਿੰਗ ਟਾਕੀਜ਼'' | ਪੁਨਕੋਡੀ | |- | 2017 | ''ਅਰਾਮ'' | ਸੁਮਤਿ | |- | 2018 | ''ਸਾਵੀ'' | | |- | 2018 | ''ਧਾਰਾਵੀ'' | ਸ਼ਿਵਾਨੀ | |- | 2019 | ''50 ਰੂਵਾ'' | | |- | 2021 | ''ਸੰਗਤਾਲੈਵਨ'' | | |- |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.facebook.com/SunuLakshmiOnline ਫੇਸਬੁੱਕ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1991]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ]] ndxgjv9rtc7e85cf1u91mwj6shcf7c1 ਸੁਸ਼ਮਾ ਰਾਜ 0 159288 848879 839734 2026-09-30T20:47:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848879 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਸ਼ਮਾ ਰਾਜ | image = File:Sushma Raj in Joru 1.jpg | caption = | birth_date = | birth_place = [[ਬੰਗਲੌਰ]], ਭਾਰਤ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2013-ਮੌਜੂਦ | spouse = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੁਸ਼ਮਾ ਰਾਜ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sushma Raj''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਤਾਮਿਲ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Sushma Raj is excited about her Tollywood debut |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Sushma-Raj-is-excited-about-her-Tollywood-debut/articleshow/35438632.cms |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sushma Raj's on a signing spree |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Sushma-Rajs-on-a-signing-spree/articleshow/18181436.cms |website=The Times of India}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸੁਸ਼ਮਾ ਰਾਜ [[ਬੰਗਲੌਰ]] ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Friends, family persuaded me to act: Sushma Raj |url=http://www.sify.com/movies/friends-family-persuaded-me-to-act-sushma-raj-news-others-ohdnarcidbejd.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151211090135/http://www.sify.com/movies/friends-family-persuaded-me-to-act-sushma-raj-news-others-ohdnarcidbejd.html |archive-date=11 December 2015 |website=Sify}}</ref> ਸੁਸ਼ਮਾ ਨੇ ਕੰਨੜ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫਿਲਮ, ''ਮਦਰੰਗੀ'' (2013) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਘੱਟ-ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਲੀਪਰ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਹੋਰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈ।<ref>{{Cite web |title='Madarangi' is a sleeper hit! |url=http://www.sify.com/movies/madarangi-is-a-sleeper-hit-news-kannada-ngdkS4daegjsi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151211193412/http://www.sify.com/movies/madarangi-is-a-sleeper-hit-news-kannada-ngdkS4daegjsi.html |archive-date=11 December 2015 |website=Sify}}</ref><ref>{{Cite web |title=Kannada film 'Madarangi' receives some great response |url=http://www.ibnlive.com/news/india/kannada-film-madarangi-receives-some-great-response-604522.html |publisher=CNN-IBN |access-date=2023-03-25 |archive-date=2016-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160124114715/http://www.ibnlive.com/news/india/kannada-film-madarangi-receives-some-great-response-604522.html |url-status=dead }}</ref> ਜੀ. ਨੀਲਕੰਤਾ ਰੈੱਡੀ ਦੁਆਰਾ ਤੇਲਗੂ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ, ''ਮਾਇਆ'' (2014) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਫ਼ਲ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸ਼ੂਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਡੀਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Three in a row |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/three-in-a-row/article6063249.ece |website=The Hindu}}</ref> ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੁਸ਼ਮਾ "ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਖਿੱਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ" ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਉਹ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ"।<ref>{{Cite web |title='Maaya' Review: An Effort At Being Different |url=http://www.greatandhra.com/movies/reviews/maaya-review-an-effort-at-being-different-58602.html |website=greatandhra.com |access-date=2023-03-25 |archive-date=2017-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170618121549/http://www.greatandhra.com/movies/reviews/maaya-review-an-effort-at-being-different-58602.html |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ''ਜੋਰੂ'' ਵਿੱਚ ਸੰਦੀਪ ਕਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਿਲਮ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਮਾੜਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Sangeetha Devi Dundoo |title=Joru: Slapstick merry go round |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/joru-slapstick-merry-go-round/article6574662.ece |website=The Hindu |access-date=2023-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150303102406/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/joru-slapstick-merry-go-round/article6574662.ece |archive-date=2015-03-03 |url-status=dead}}</ref> ਸੁਸ਼ਮਾ ਅੱਗੇ ਵਿਜੇ ਐਂਟਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤਮਿਲ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ, ''ਇੰਡੀਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ'' (2015) ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। Sify.com ਦੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੁਸ਼ਮਾ "ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸੰਪੂਰਨ ਹੈ" ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ੇੱਟੀ|ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ੈਟੀ]] ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Review : India Pakistan |url=http://www.sify.com/movies/india-pakistan-comedy-entertainer-review-tamil-pfirI7fefecaf.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511012821/http://www.sify.com/movies/india-pakistan-comedy-entertainer-review-tamil-pfirI7fefecaf.html |archive-date=11 May 2015 |website=Sify}}</ref> == ਫਿਲਮਾਂ == ; {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ਨੋਟਸ |- | rowspan="2" | 2013 | ''ਚਤ੍ਰਿਗਲੁ ਸਾਰ ਚਤ੍ਰਿਗਲੁ'' | | ਕੰਨੜ | |- | ''ਮਦਰੰਗੀ'' | | ਕੰਨੜ | |- | rowspan="2" | 2014 | ''ਮਾਇਆ'' | ਪੂਜਾ | ਤੇਲਗੂ | |- | ''ਜੋਰੁ'' | ਸ਼ਰੁਤੀ | ਤੇਲਗੂ | |- | 2015 | ''ਇੰਡੀਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨ'' | ਮੇਲਿਨਾ | ਤਾਮਿਲ | ਨਾਮਜ਼ਦ, (SIIMA) ਸਰਬੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ (ਤਾਮਿਲ) |- | rowspan="4" | 2016 | ''ਨਾਇਕੀ'' | rowspan="2" | ਸੰਧਿਆ | ਤੇਲਗੂ | |- | ''ਨਿਆਗੀ'' | ਤਾਮਿਲ | |- | ''ਈਦੁ ਸੋਨਾ ਏਹੇ'' | ਗੀਤਾ | ਤੇਲਗੂ | |- | ''ਜਿੰਦਾ'' | | ਤਾਮਿਲ | ਫਿਲਮਾਂਕਣ |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 7o5x3gczofndit8so0ol24iezz62fi5 ਵੰਦਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ 0 160119 848777 830405 2026-09-30T15:04:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848777 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵੰਦਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ | image = vanditaactress.jpg | image_size = | caption = 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਂਚ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਵੰਦਿਤਾ | birth_date = | birth_place = ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, [[ਭਾਰਤ]] | nationality = ਭਾਰਤੀ | education = MBA, LLB | occupation = [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]], [[ਮਾਡਲ (ਵਿਅਕਤੀ)|ਮਾਡਲ]] | years_active = 2011–ਮੌਜੂਦ }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਵੰਦਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Vandita Shrivastava''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਲਘੂ ਫਿਲਮਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਵਪਾਰਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰੈਂਪ ਮਾਡਲਿੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 9 ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ {{Convert|5|ft|7|in|abbr=off}} ਲੰਬੀ ਹੈ।<ref name="auto1">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/The-Shaukeens-actress-Vandita-to-be-seen-in-Shamitabh/articleshow/45468155.cms|title=The Shaukeens actress Vandita to be seen in Shamitabh|work=[[The Times of India]]}}</ref><ref name="auto2">{{Cite web |title=I have a dream |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/interview-with-actor-vandita-shrivastava/article6775348.ece |website=The Hindu |access-date=2023-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328161605/https://www.thehindu.com/features/cinema/interview-with-actor-vandita-shrivastava/article6775348.ece |archive-date=2023-03-28 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Talent of the week – Vandita Shrivastava |url=http://www.televisionsworld.com/talent-of-the-week-vandita-shrivastava/ |website=Televisionsworld.com |access-date=2023-03-28 |archive-date=2023-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328161603/http://www.televisionsworld.com/talent-of-the-week-vandita-shrivastava/ |url-status=dead }}</ref> ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਰੀਲੀਜ਼ ਮਈ 2018 ਵਿੱਚ ਖਜੂਰ ਪੇ ਅਟਕੇ<ref name="indiatimes.com">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/music/bickram-scores-for-harsh-chhayas-directorial-debut/articleshow/62469465.cms|title=Bickram scores for Harsh Chhaya's directorial debut|work=[[The Times of India]]|access-date=25 August 2018}}</ref> ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ [https://aurousavatarentertainment.wordpress.com ਨੰਹੇ ਆਈਨਸਟਾਈਨ] (ਪੋਸਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਅਧੀਨ) ਹੈ।<ref name="wordpress.com">{{Cite web |title=Aurous Avatar Entertainment Success Stories |url=https://aurousavatarentertainment.wordpress.com |access-date=25 August 2018 |website=Aurous Avatar Entertainment Success Stories}}</ref> ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵੈੱਬਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਫੀਮੇਲ ਪ੍ਰੋਟਾਗੋਨਿਸਟ (ਟੀਬੀਏ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ। == ਸਿੱਖਿਆ == ਵੰਦਿਤਾ ਨੇ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ (ਐੱਮ. ਬੀ. ਏ.) 'ਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (LLB) ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਵੈੱਬ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਵੰਦਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪੋਸਟਿੰਗ (ਆਰਮੀ) ਕਾਰਨ ਕਈ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ [[ਕਰਾਟੇ]] ਅਤੇ [[ਕਥਕ|ਕਥਕ ਡਾਂਸ]] ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਸਨੇ [[ਕਰਾਟੇ]] ਵਿੱਚ ਪੀਲੀ ਬੈਲਟ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ [[ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ]] ਵਿੱਚ ਕਰਨਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=IndianShowBiz.com » Anu Kapoor made us laugh during The Shaukeens shoot: Vandita |url=http://www.indianshowbiz.com/?p=69779 |access-date=25 August 2018 |website=Indianshowbiz.com |archive-date=24 ਜੂਨ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624204157/http://www.indianshowbiz.com/?p=69779 |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਕੁਲੀਨ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਸ਼ੋਬਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵੰਦਿਤਾ ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬਹੁ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ|vandita-shrivastava}} * {{IMDB name|8178940}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] s41683bslwbxwov5ws0bnnj1hkm57xr ਵਾਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ 0 160126 848743 698221 2026-09-30T13:59:44Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848743 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਾਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ | image = Madhu_Shalini,_Sonia_Agarwal_and_Varalakshmi_Sarathkumar_at_CCL3_(cropped)_2.jpg | caption = | other_names = ਵਾਰੂ | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1985|03|05}} | birth_place = ਬੈਂਗਲੁਰੂ, [[ਕਰਨਾਟਕ]], ਭਾਰਤ | education = | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2012–ਮੌਜੂਦ | father = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਵਾਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Varalaxmi Sarathkumar;''' ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1985) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤਾਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] ਫਿਲਮ ''ਪੋਦਾ ਪੋਡੀ'' (2012) ਨਾਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-09/news-interviews/35015493_1_simbu-podaa-podi-thala-ajith|title=Simbu follows Ajith|date=9 November 2012|work=[[The Times of India]]|access-date=11 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130127014619/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-09/news-interviews/35015493_1_simbu-podaa-podi-thala-ajith|archive-date=27 January 2013|agency=Times News Network}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/worth-the-wait/article4016428.ece|title=Worth the wait|last=Mangandan|first=K.R.|date=20 October 2012|work=[[The Hindu]]|access-date=11 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226123036/https://www.thehindu.com/features/cinema/worth-the-wait/article4016428.ece|archive-date=26 ਦਸੰਬਰ 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |date=4 June 2018 |title=Nominations for the 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018 |url=https://www.filmfare.com/features/nominations-for-the-65th-jio-filmfare-awards-south-2018_-28652-2.html |access-date=2 January 2021 |website=Filmfare |language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/070319/varalaxmi-gets-a-moniker.html|title=Varalaxmi gets a moniker|last=Subramanian|first=Anupama|date=7 March 2019|work=Deccan Chronicle|access-date=18 April 2021|language=en}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ == ਵਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਮਾਰਚ 1985 ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਛਾਇਆ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਸੌਤੇਲੀ ਮਾਂ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਰਾਧਿਕਾ ਸਰਥਕੁਮਾਰ|ਰਾਧਿਕਾ]] ਹੈ।<ref name="TOI">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/happy-birthday-varalaxmi-sarathkumar-the-complete-actress-of-south-cinema/photostory/68266967.cms|title=Happy Birthday Varalaxmi Sarathkumar: The Complete Actress of South Cinema|date=5 March 2019|work=[[The Times of India]]|access-date=16 March 2019}}</ref><ref name="rediff">{{Cite news|url=https://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-varalakshmi-i-always-wanted-to-become-an-actress-south/20140506.htm|title=Varalakshmi: I always wanted to become an actress|date=6 May 2014|work=Rediff|access-date=4 March 2021|language=en}}</ref> ਵਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸੇਂਟ ਮਾਈਕਲ ਅਕੈਡਮੀ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2010/jun/09/carving-their-own-niche-122152.html|title=Carving their own niche|date=9 June 2010|work=The New Indian Express|access-date=7 March 2021|archive-date=10 ਮਈ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220510224349/https://www.newindianexpress.com/entertainment/2010/jun/09/carving-their-own-niche-122152.html|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ ਕਾਲਜ, ਚੇਨਈ<ref>{{Cite web |title=Best Arts and Science College in Chennai {{!}} Hindustan College of Arts & Science |url=https://hcaschennai.edu.in/ |access-date=19 January 2023 |website=hcaschennai.edu.in}}</ref> ਤੋਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਅਤੇ ਐਡਿਨਬਰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ [[ਅਨੂਪਮ ਖੇਰ|ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ]] ਦੇ ਐਕਟਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable" |+ਵਰਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸਾਰਥਕੁਮਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ! scope="col" | ਸਾਲ ! scope="col" | ਅਵਾਰਡ ! scope="col" | ਨਤੀਜਾ |- | rowspan="2" | 2012 | ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਵਿਜੇ ਪੁਰਸਕਾਰ |ਜੇਤੂ |- | ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਐਡੀਸਨ ਅਵਾਰਡ |ਜੇਤੂ |- | rowspan="3" | 2016 | ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ 6ਵਾਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ (ਆਲੋਚਕ) ਲਈ 6ਵੇਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ |ਜੇਤੂ |- | ਬਿਹਾਈਂਡਵੁੱਡਸ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ |ਜੇਤੂ |- | rowspan="3" | 2017 | ਸਰਵੋਤਮ ਚਰਿੱਤਰ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਐਡੀਸਨ ਅਵਾਰਡ - ਔਰਤ |ਜੇਤੂ |- | ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ - ਤਮਿਲ |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ 7ਵਾਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ2018 |ਜੇਤੂ |- |2018 |ਸਰਵੋਤਮ ਖਲਨਾਇਕ - ਔਰਤ ਲਈ ਆਨੰਦ ਵਿਕਟਨ ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ |ਜੇਤੂ |- | rowspan="2" | 2019 | 8ਵਾਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ |ਜੇਤੂ |- | 17ਵਾਂ ਸੰਤੋਸ਼ਮ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ |ਜੇਤੂ |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 3vs7g949ty395oqlkgbsbmxlqr9ibgw ਵਰਸ਼ਾ ਅਸ਼ਵਥੀ 0 160130 848735 658391 2026-09-30T13:44:30Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848735 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਰਸ਼ਾ ਆਰ. ਅਸ਼ਵਥੀ | image = | caption = | other_names = | birth_name = ਵਰਸ਼ਾ ਆਰ. ਅਸ਼ਵਥੀ | birth_date = {{birth date and age|1989|4|22|df=y}} | birth_place = [[ਕੋਲਕਾਤਾ]], ਭਾਰਤ | death_date = | death_place = | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2009–2014 | website = http://www.varshaashwathi.com }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਵਰਸ਼ਾ ਆਰ ਅਸ਼ਵਥੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Varsha R Ashwathi''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਸ਼ਾ ਨੇ 2006 'ਚ 'ਮਿਸ' [[ਚੇਨਈ]] ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ 'ਮਿਸ ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।<ref name="autogenerated1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/etcetera-tale-with-a-twist/article4153649.ece|title=Etcetera: Tale with a twist|last=Nikhil Raghavan|date=9 April 2013|work=[[The Hindu]]|access-date=23 August 2013}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ, ਵਰਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਪੇਰਨਮਈ'' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੈਮ ਰਵੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/etcetera-a-lot-to-look-forward-to/article4541721.ece|title=Etcetera: A lot to look forward to|last=Nikhil Raghavan|date=23 March 2013|work=The Hindu|access-date=23 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130327235522/http://www.thehindu.com/features/cinema/etcetera-a-lot-to-look-forward-to/article4541721.ece|archive-date=27 ਮਾਰਚ 2013|url-status=dead}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ == ਮਿਸ ਚੇਨਈ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗਿਤਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਰਸ਼ਾ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸਪੀ ਜਨਨਾਥਨ ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਪਰਨਮਈ'' ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਇੱਕ ਐਨਸੀਸੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਵਰਸ਼ਾ ਨੇ ''ਨੀਰਪਾਰਵਈ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਪੀਐਸ ਅਫਸਰ 'ਐਗਨੇਸ' ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ [[ਨੰਦਿਤਾ ਦਾਸ]] ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article1348999.ece|title=I'm blessed to have worked with stars: Varsha Ashwathi|date=22 November 2012|work=[[The New Indian Express]]|access-date=23 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130324101649/http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article1348999.ece|archive-date=24 March 2013}}</ref> ਵਰਸ਼ਾ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਨਾਗਰਾਜ ਚੋਲਨ ਐਮ.ਏ., ਵਿਧਾਇਕ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ''ਪਾਨੀ ਵਿਜ਼ੁਮ ਮਲਾਰਵਨਮ'',<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/130316/entertainment-kollywood/article/varsha-turns-action-heroine|title=Varsha turns action heroine|last=Anupama Subramanian|date=16 March 2013|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=23 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130319093607/http://www.deccanchronicle.com/130316/entertainment-kollywood/article/varsha-turns-action-heroine|archive-date=19 March 2013}}</ref> ''ਏਂਡਰੇਂਦ੍ਰਮ ਪੁੰਨਗਾਈ''<ref>{{Cite news|url=http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article1505587.ece|title=I just want good scripts: Varsha Ashwathi|last=Rinku Gupta|date=18 March 2013|work=The New Indian Express|access-date=23 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907182709/http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article1505587.ece|archive-date=7 September 2014}}</ref> ਅਤੇ ''ਕੰਗਾਰੂ ਦੀ'' ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/130823/entertainment-kollywood/article/saamy%E2%80%99s-new-avatar|title=Saamy's new avatar|last=Anupama Subramanian|date=23 August 2013|work=Deccan Chronicle|access-date=23 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907182900/http://www.deccanchronicle.com/130823/entertainment-kollywood/article/saamy%E2%80%99s-new-avatar|archive-date=7 September 2014}}</ref> ਵਰਸ਼ਾ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ''ਡੋਂਟ ਵਰਰੀ ਬੀ ਹੈਪੀ'' ਨਾਲ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਸ਼ੈਸਨ ਓਸੇਫ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਐਂਕਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਫਿਲਮਾਂ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ |- | 2009 | ''ਪਰਨਾਮਾਈ'' | ਤੁਲਸੀ | |- | 2012 | ''ਨੀਰਪਾਰਾਵੈ'' | ਐਗਨੇਸ | |- | 2013 | ''ਨਾਗਰਾਜ ਚੋਲਨ ਐਮ.ਏ., ਐਮ.ਐਲ.ਏ'' | ਅਮੁਧਾ | |- | 2013 | ''ਏਨ੍ਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਮ ਪੁਨਾਗੈ'' | ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਸ੍ਰੀ | |- | 2014 | ''ਪਾਨੀਵਿਝੁਮ ਮਲਾਰਵਨਮ'' | ਮਲਾਰ | |- | 2014 | ''ਅਥੀ'' | ਲਕਸ਼ਮੀ | |- | 2014 | ''ਕੰਗਾਰੂ'' | ਚੇਲਮ | |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] ded0boilcehqmhs2n4do4j8403hax8z ਵਰਸ਼ਾ ਉਸਗਾਂਵਕਰ 0 160134 848736 842479 2026-09-30T13:44:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848736 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਰਸ਼ਾ ਉਸਗਾਂਵਕਰ | image = Varsha-Usgaonkar-Crop.jpg | image_size = | caption = ਮਾਰਚ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਗਾਂਵਕਰ | other_names = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1968|2|28|df=yes}} | birth_place = ਉਸਗਾਓ, [[ਗੋਆ]], ਭਾਰਤ | occupation = {{hlist|ਅਭਿਨੇਤਰੀ|ਮਾਡਲ|ਗਾਇਕ}} | years_active = 1987–ਮੌਜੂਦ | spouse = {{marriage|ਅਜੇ ਸ਼ਰਮਾ|2000}} | children = | father = | relatives = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਵਰਸ਼ਾ ਉਸਗਾਂਵਕਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Varsha Usgaonkar;''' ਜਨਮ 28 ਫਰਵਰੀ 1968<ref>{{Cite web |title=Varsha Usgaonkar हाइट, उम्र, पति, बॉयफ्रेंड, परिवार, Biography in Hindi - बायोग्राफी |url=https://newshindu.news/biography/varsha-usgaonkar-84582/ |access-date=2022-10-06 |website=News Hindustan |language=en-US |archive-date=2022-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221006081750/https://newshindu.news/biography/varsha-usgaonkar-84582/ |url-status=dead }}</ref>), ਗੋਆ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.navhindtimes.in/marathi-cinema-helped-me-identify-myself-varsha-usgaonkar/|title='Marathi cinema helped me identify myself' – Varsha Usgaonkar|date=2 June 2016|work=The Navhind Times|access-date=5 June 2020}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1984 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ-ਹਿੱਟ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਸਟੇਜ ਨਾਟਕ ''ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਹੀਰੋਇਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸੁਪਰ-ਹਿੱਟ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਗਮਤ ਜਮਾਤ'',<ref name="Gammat_Jammat">{{Cite web |date=4 June 2020 |title=Gammat Jammat |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/happy-birthday-ashok-saraf-ashi-hi-banwa-banwi-to-gammat-jammat-five-must-watch-comedy-movies-of-the-evergreen-star/photostory/76182430.cms?picid=76182773 |access-date=5 June 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ''ਹਮਾਲ ਦੇ ਧਮਾਲ'', ''ਸਗਲੀਕੇਡ ਬੰਬਾਬੰਬ'', ''ਸਾਵਤ ਮਾਝੀ ਲੜਕੀ'', ''ਸ਼ੈਜਰੀ ਸ਼ੈਜਰੀ'', ''ਏਕ ਹੁੰਦਾ ਵਿਦੁਸ਼ਕ'', ''ਲਪੰਡਾਵ'' ਅਤੇ ''ਅਫਲਾਤੂਨ'' ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ। . ਉਸਨੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫਿਲਮਾਂ, ''ਘਰ ਆਇਆ ਮੇਰਾ ਪਰਦੇਸੀ'' ਅਤੇ ''ਪੱਥਰੀਲਾ ਰਾਸਤਾ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2005 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ''ਮੰਗਲ ਪਾਂਡੇ: ਦਿ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ'' ਅਤੇ ''ਮਿਸਟਰ ਯਾ ਮਿਸ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਫੈਜ਼ਲ ਸੈਫ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹਿੰਦੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ, ''ਜਿਗਿਆਸਾ'' ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਰਿਸ਼ੀਤਾ ਭੱਟ|ਹਰਿਸ਼ਤਾ ਭੱਟ]] ਲਈ ਇੱਕ "ਮਾਂ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕੈਰੀਅਰ 1988 ਵਿੱਚ [[ਉੱਤਰਾ (ਮਹਾਭਾਰਤ)|ਅਭਿਮਨਿਊ]] ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ [[ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ]] ਦੀ ਮਾਂ (ਭਾਰਤ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ''ਮਹਾਭਾਰਤ'' ਦਾ ਭਵਿੱਖ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ [[ਅਭਿਮੰਨਿਊ|।]]<ref name="Mahabharat">{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/mahabharat-actor-varsha-usgaonkar-revisits-the-1988-epic-show-6419055/|title=Mahabharat actor Varsha Usgaonkar revisits the epic show|last=Jain|first=Arushi|date=21 May 2020|work=The Indian Express|access-date=5 June 2020|language=en}}</ref> ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀਆਂ। ਉਸਨੇ 1994 ਦੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ''ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ'' ਵਿੱਚ " ''ਰੂਪਮਤੀ'' " (ਸਨੇਕ ਕੁਈਨ) ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵੀ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਮਰਾਠੀ ਸ਼ੋਅ ''ਆਕਾਸ਼ ਜ਼ੇਪ'' ਅਤੇ ''ਏਕਾ ਮੇਕਨਸਾਥੀ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ''ਅਲਵਿਦਾ ਡਾਰਲਿੰਗ'',<ref>{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/Storyold/84269/|title=I feel sad and deprived, I do miss Chamatkar|work=Indian Express|access-date=3 January 2015|publisher=indianexpress.com}}</ref> ''ਤਨਹਾ'' ਅਤੇ ''ਅਨਹੋਨੀ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ|ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ']] ਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ''ਝਾਂਸੀ ਕੀ ਰਾਣੀ'' ਵਿੱਚ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ [[ਰਾਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀਬਾਈ]] ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਸੀ। ਉਸਗਾਂਵਕਰ ਇੱਕ ਗਾਇਕ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਉਲਹਾਸ ਬੁਆਓ ਨਾਲ ਇੱਕ [[ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੋਂਕਣੀ]] ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ''ਰੂਪ ਤੁਜੇਮ ਲਾਈਤਾ ਪਿਕਸਮ'' ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਰੀਅਲ ਸੁਖ ਮਾਂਝੇ ਨੱਕੀ ਕੇ ਆਸਤਾ ਵਿੱਚ ਨੰਦਿਨੀ ਯਸ਼ਵੰਤ ਸ਼ਿਰਕੇ-ਪਾਟਿਲ ਦੀ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == [[ਤਸਵੀਰ:Varsha-Ajay.jpg|right|thumb| ਉਸਗਾਂਵਕਰ ਪਤੀ ਅਜੈ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ 2014 ਵਿੱਚ]] ਉਸਗਾਂਵਕਰ ਇੱਕ [[ਕੋਂਕਣੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੋਂਕਣੀ]] ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਜੋ [[ਗੋਆ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।<ref name="thehindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/konkani-parishads-silver-jubilee-session-in-february/article3241133.ece|title=Konkani Parishad's silver jubilee session in February - The Hindu|date=18 January 2006|work=The Hindu|access-date=3 January 2015|publisher=thehindu.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20140102200231/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/konkani-parishads-silver-jubilee-session-in-february/article3241133.ece|archive-date=2 ਜਨਵਰੀ 2014|url-status=dead}}</ref><ref name="google">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=sxQdygAACAAJ|title=Konkani People: Guru Dutt, Girish Karnad, Shyam Benegal, Ravindra Kelekar, Eesha Koppikhar, Basti Vaman Shenoy, Shankar Nag, Deepika Padukone|last=Wikipedia, S.|date=2011|publisher=General Books|isbn=9781233060511|access-date=3 January 2015}}</ref> ਉਹ ਗੋਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਏਕੇਐਸ ਉਸਗਾਂਵਕਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਹਨ, ਤੋਸ਼ਾ ਕੁਰੜੇ ਅਤੇ ਮਨੀਸ਼ਾ ਤਰਕਾਰ।<ref name="navhindtimes">{{Cite web |title=Goa's emerald eyed 'Sridevi' &#124; iGoa |url=http://www.navhindtimes.in/iexplore/goa-s-emerald-eyed-sridevi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102211943/http://www.navhindtimes.in/iexplore/goa-s-emerald-eyed-sridevi |archive-date=2014-01-02 |access-date=3 January 2015}}</ref> ਉਸਗਾਂਵਕਰ ਨੇ ਮਾਰਚ 2000 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਵੀ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਜੈ ਸ਼ਰਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="outlookindia">{{Cite web |title=Redirection From Mobile URL |url=http://m.outlookindia.com/story.aspx?sid=1&aid=672734 |access-date=3 January 2015 |publisher=m.outlookindia.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] riu1v4w89j52ojmgvrpnj1koiccp6eg ਵਾਸੂਕੀ ਭਾਸਕਰ 0 160139 848744 825069 2026-09-30T14:02:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848744 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਾਸੂਕੀ ਭਾਸਕਰ | image = VasukiWithAkon.png | alt = | caption = ਸਿੰਬੂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਗੀਤ 'ਤੇ "ਅਕੋਨ" ਨਾਲ ਵਾਸੂਕੀ ਭਾਸਕਰ | other_names = | birth_place = {{flagicon |ਭਾਰਤ}} [[ਚੇਨਈ]], [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], [[ਭਾਰਤ]] | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ, ਫੈਸ਼ਨ ਸਟਾਈਲਿਸਟ | known_for = | parents = ਆਰ ਡੀ ਭਾਸਕਰ | relatives = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਵਾਸੂਕੀ ਭਾਸਕਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Vasuki Bhaskar''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ, ਜੋ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Woman power shines in K'wood |url=http://dc.deccanchronicle.com/entertainment/woman-power-shines-k’wood-033 |access-date=23 July 2011 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਆਰਡੀ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਵਲਰ ਕ੍ਰਿਏਸ਼ਨਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਵਾਸੂਕੀ ਦਾ ਜਨਮ ਮਰਹੂਮ ਆਰ ਡੀ ਭਾਸਕਰ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਇਲਿਆਰਾਜਾ ਦੇ ਭਰਾ ਦੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪਾਰਥੀ ਭਾਸਕਰ ਅਤੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹਰੀ ਭਾਸਕਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2004 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧੂਰੀ ਫਿਲਮ ''<nowiki/>'ਓਰੂ ਇਧਯਾਮ ਓਰੂ ਕਥਲ''' ਅਤੇ [[ਕਾਂਚੀ ਕੌਲ]] ਦੇ ਉਲਟ ''ਵਿਯੁਗਮ'' ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=05-12-04 |url=http://www.dinakaran.com/cinema/english/gossip/2004/dece/05-12-04.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20050904124029/http://www.dinakaran.com/cinema/english/gossip/2004/dece/05-12-04.htm |archive-date=4 September 2005}}</ref><ref>{{Cite web |title=Viyugam Photos - Tamil Movies photos, images, gallery, stills, clips - IndiaGlitz.com |url=https://www.indiaglitz.com/tamil-movies-viyugam-gallery-7562.html |access-date=2023-03-28 |archive-date=2023-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328174330/https://www.indiaglitz.com/tamil-movies-viyugam-gallery-7562.html |url-status=dead }}</ref> ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕਾਰਤਿਕ ਰਾਜਾ, ਯੁਵਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਜਾ, ਗਾਇਕਾ ਭਾਵਥਾਰਿਣੀ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵੈਂਕਟ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਅਦਾਕਾਰ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਪ੍ਰੇਮਜੀ ਅਮਰੇਨ ਉਸਦੇ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ ਹਨ। ਵਾਸੂਕੀ ਲੋਯੋਲਾ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਭਰਥਿਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ''ਕੰਗਲਾਲ ਕੈਧੂ ਸੇਈ'' ਲਈ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕੁਝ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵੇਖੇ।<ref>{{Cite web |title=Suriya is the most stylish Kannada actress: designer |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_suriya-is-the-most-stylish-kannada-actress-designer_1565485 |access-date=23 July 2011}}</ref> ਉਸਨੇ ਵੈਂਕਟ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।<ref>{{Cite web |title=Chennai 600028 -- a potential blockbuster |url=http://www.rediff.com/movies/2007/apr/30chennai.htm |access-date=23 July 2011}}</ref> ਆਗਾਮੀ ਫਿਲਮ ''ਮਨਕਥਾ'' ਲਈ ਉਸਨੇ [[ਅਜਿਤ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ]] ਲੂਣ ਅਤੇ ਮਿਰਚ ਦਾ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਬੋਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/mankatha-not-a-remake/articleshow/21575357.cms|title='Mankatha not a remake'|last=Prakash|first=R S|date=21 June 2011|work=Bangalore Mirror|access-date=30 September 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-16/news-interviews/29664660_1_jingle-yuvan-song|title=Ajith-starrer Mankatha is original: Venkat|date=16 June 2011|work=[[The Times of India]]|access-date=23 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120915014203/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-16/news-interviews/29664660_1_jingle-yuvan-song|archive-date=15 September 2012}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ajith's salt & pepper look to go |url=http://www.sify.com/movies/ajith-s-salt-pepper-look-to-go-news-tamil-ldjmQHdajge.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110312144517/http://www.sify.com/movies/ajith-s-salt-pepper-look-to-go-news-tamil-ldjmQHdajge.html |archive-date=12 March 2011 |access-date=23 July 2011}}</ref> ਉਸਨੇ ''ਨਾਨਯਮ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਅਤੇ ਸਿਬੀ ਰਾਜ ਲਈ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੇਕਓਵਰ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article779658.ece|title=Toss it right|date=14 January 2010|work=The Hindu|access-date=23 July 2011|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026071407/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article779658.ece|archive-date=26 ਅਕਤੂਬਰ 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title='Naanayam' joins Pongal race |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/53152.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105195352/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/53152.html |archive-date=5 January 2010 |access-date=23 July 2011}}</ref> ਉਸਨੇ ''ਵਿਲੂ'' ਵਿੱਚ [[ਪ੍ਰਭੂ ਦੇਵਾ]] ਅਤੇ ''ਅਵਾਨ ਇਵਾਨ'' ਵਿੱਚ ਬਾਲਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Woman behind Ajith's new look! |url=http://www.kollyinsider.com/2011/04/woman-behind-ajiths-new-look.html |access-date=23 July 2011}}</ref> ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ "''ਐਨੀਥਿੰਗ ਫਾਰ ਯੂ"'' ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਫਲਾਪ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Anything For You film news |url=http://www.idlebrain.com/news/2000march20/a4unews.html |access-date=23 July 2011}}</ref> === ਵਪਾਰਕ === * ''ਵੁਮਿਦੀ ਬੰਗਾਰੂ ਜਵੈਲਰਜ਼'' * ''ਪ੍ਰਿੰਸ ਗਹਿਣੇ'' * ''ਪੋਥੀਆਂ'' * ''ਨੱਲੀ (ਅਲਮਾਰੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ)'' * ''ਸ਼੍ਰੀ ਕੁਮਾਰਣ ਥਂਗਮਾਲਿਗੈ'' * ''ਨਥੇਲਾ ਗਹਿਣੇ'' * ''12345'' === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ === * ''ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ - ਜੋੜੀ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ 1 ਤੋਂ 3'' * ''ਵਿਜੇ ਟੀਵੀ - ਲੜਕੇ ਬਨਾਮ ਕੁੜੀਆਂ'' == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|id=3163635|name=Vasuki Bhaskar}} * [http://www.starajith.com/latest-news/costume-designer-vasuki-bhaskar-speaks-about-ajith-kumar/ Vasuki Bhaskar about Friendship day!!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121119063951/http://www.starajith.com/latest-news/costume-designer-vasuki-bhaskar-speaks-about-ajith-kumar/ |date=2012-11-19 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 7dujqcow47tun8nr8gqmtrygoefjvfy ਵਿਭਾਵਰੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ 0 160327 848758 759241 2026-09-30T14:26:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848758 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਿਭਾਵਰੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ | image = File:Vibha-Wikipedia-1.jpg | caption = 2019 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ | other_names = | birth_name = ਵਿਭਵਰੀ ਦੀਕਸ਼ਿਤ | birth_date = | birth_place = ਪੂਨੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ | death_date = | death_place = | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਲੇਖਕ | years_active = | known_for = | spouse = {{marriage|ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ|2001}} | children = 1 }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਵਿਭਾਵਰੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Vibhawari Deshpande''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ, ਜੋ [[ਮਰਾਠੀ ਥੀਏਟਰ]] ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == === ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ === ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਾਲਜ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਆਫ-ਸਕਰੀਨ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ]], ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਰਸਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ [[ਸੱਤਿਆਦੇਵ ਦੂਬੇ|ਸਤਿਆਦੇਵ ਦੂਬੇ]] ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਨਾਟਕ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖਤੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਆਫ-ਸਕਰੀਨ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਵਾਹ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਮਰਾਠੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ''ਅਗਨੀਹੋਤਰਾ'' ਲਈ ਡਾਇਲਾਗ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਇੱਕ ਇੰਡੋ-ਜਰਮਨ ਗਰੁੱਪ "ਗ੍ਰਿੱਪਸ" ਦੇ ਨਾਲ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਨਾਟਕ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Ainapure, Mrunmayi |title=Coming to Grips with reality |url=http://www.punemirror.in/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=56&contentid=2012051320120513023417718794ed97d&subsite= |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130218053015/http://www.punemirror.in/printarticle.aspx?page=comments&action=translate&sectid=56&contentid=2012051320120513023417718794ed97d&subsite= |archive-date=18 February 2013 |access-date=19 December 2012 |website=[[The Times of India|Pune Mirror]] |location=Pune}}</ref> ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ [[ਕੰਨੜ]] ਨਾਟਕ ''ਗੁਮਾ ਬੰਦਾ ਗੁਮਾ ਦਾ'' ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="Hindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article3204254.ece|title=All a child's play|last=Mehar, Rakesh|date=6 December 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=29 November 2012|location=Bangalore|archive-url=https://web.archive.org/web/20160204072244/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article3204254.ece|archive-date=4 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead}}</ref> == ਫਿਲਮਾਂ == {| class="wikitable sortable" |+ਫਿਲਮਾਂ ! ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟਸ |- | 2004 | ''ਸ਼ਵਾਸ'' | ਰਿਸੈਪਸ਼ਨਿਸਟ | |- | 2004 | ''ਸਾਚੈ ਆਤ ਘਰਤ'' | ਕੇਤਕੀ | |- | 2007 | ''ਦਮ ਕਾਟਾ'' | ਅਨੰਨਿਆ ਦੀ ਮਾਂ | ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ |- | 2008 | ''ਮੁੰਬਈ ਮੇਰੀ ਜਾਨ'' | ਅਰਚਨਾ ਕਦਮ | ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ |- | 2009 | ''ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰਚੀ ਫੈਕਟਰੀ'' | ਸਰਸਵਤੀ ਫਾਲਕੇ, [[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ]] ਦੀ ਪਤਨੀ | |- | 2010 | ''ਨਟਰੰਗ'' | ਦਵਾਰਕਾ ਕਾਗਲਕਰ | |- | 2011 | ''ਬਾਲਗੰਧਰਵ'' | ਲਕਸ਼ਮੀ, ਬਾਲਗੰਧਰਵ ਦੀ ਪਤਨੀ | |- | 2011 | ''ਦਿਓਲ'' | ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਭਾਬੀ | |- | 2012 | ''ਚਿੰਟੂ'' | ਚਿੰਟੂ ਦੀ ਮਾਂ | |- | 2012 | ''ਤੁਝ ਧਰਮ ਕੌਂਟਾ?'' | ਭੁਲਾਬਾਈ | |- | 2013 | ''ਪੋਸਟਕਾਰਡ'' | ਲੀਜ਼ਾ ਖੰਬਲੇ | |- | 2017 | ''ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਸੁਲੁ'' | ਕਾਂਸਟੇਬਲ | |- | 2017 | ''ਟਿੱਕਲੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬੰਬ'' | ਲਕਸ਼ਮੀ | |} == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਗਰਵਾਰੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਮਾਸ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਫਰਗੂਸਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਉਪੇਂਦਰ ਦੀਕਸ਼ਿਤ 1931 ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਕਿਤਾਬ ਸਟੋਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਬੁੱਕ ਸਰਵਿਸ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਮਨੀਸ਼ਾ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਆਲੋਚਕ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ [[ਮੁਕਤਾਬਾਈ ਦਿਕਸ਼ਿਤ|ਮੁਕਤਾਬਾਈ ਦੀਕਸ਼ਿਤ]] ਵੀ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕਕਾਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=22 January 2012 |title=विभावरी देशपांडेचे वडील |url=http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/11580551.cms |access-date=19 December 2012 |website=[[Maharashtra Times]] |language=mr |archive-date=7 ਜਨਵਰੀ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140107121540/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/11580551.cms |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 8hcz1y2viuens4e9cu47dtzzi252ufc ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦੀਪ 0 160336 848755 687642 2026-09-30T14:16:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848755 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦੀਪ | image = Vidya Pradeep.jpg | caption = 'ਥਡਮ' ਆਡੀਓ ਲਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦੀਪ | other_names = ਵਿਦਿਆ ਗੋਪਕੁਮਾਰ | birth_name = | birth_date = | birth_place = ਅਲਾਪੁਝਾ, [[ਕੇਰਲ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਵਿਗਿਆਨੀ | years_active = 2010–ਮੌਜੂਦ | parents = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦੀਪ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Vidya Pradeep''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ।<ref name="auto">{{Cite web |title=Actress Vidya Pradeep gets doctorate in Stem Cell Biology; To head to US for job - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/actress-vidya-pradeep-gets-doctorate-in-stem-cell-biology-to-head-to-us-for-job/articleshow/90097459.cms |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 March 2022 |title=Thadam Actress Vidya Pradeep Gets Doctorate In Stem Cell Biology, To Head For The US » GossipChimp &#124; Trending K-Drama, TV, Gaming News |url=https://gossipchimp.com/thadam-actress-vidya-pradeep-gets-doctorate-in-stem-cell-biology-to-head-for-the-us/ |access-date=30 ਮਾਰਚ 2023 |archive-date=25 ਨਵੰਬਰ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125063711/https://gossipchimp.com/thadam-actress-vidya-pradeep-gets-doctorate-in-stem-cell-biology-to-head-for-the-us/ |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ''ਸੈਵਮ'' (2014), ''ਪਸੰਗਾ 2'' (2015), ਅਤੇ ''ਥਦਾਮ'' (2019) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੇ [[ਚੇਨਈ]] ਦੇ ਇੱਕ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ [[ਪੀਐਚ.ਡੀ.|ਪੀਐਚਡੀ]] ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ "ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਕੋਰਨੀਆ" ਅਤੇ "ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਜਰਨਲ ਆਫ਼ ਸੈੱਲ ਥੈਰੇਪੀ" ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Jyothsna |date=12 September 2015 |title=Vidya Pradeep, a stem cell biologist and also an actress |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/vidya-pradeep-a-stem-cell-biologist-and-also-an-actress.html |access-date=30 May 2018 |website=Behindwoods.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=menon |first=thinkal |date=2 October 2015 |title=The pretty scientist on big screen |url=https://www.deccanchronicle.com/151001/entertainment-mollywood/article/pretty-scientist-big-screen |website=Deccan Chronicle}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ|ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦਾ]] ਅਭਿਆਸ ਕੀਤਾ।<ref name="H">{{Cite web |last=S. R. Ashok Kumar |date=6 May 2010 |title=My First Break: Dhyana |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/My-First-Break-Dhyana/article16298693.ece |access-date=15 March 2019 |website=[[The Hindu]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023112032/https://www.thehindu.com/features/cinema/My-First-Break-Dhyana/article16298693.ece |archive-date=23 ਅਕਤੂਬਰ 2021 |url-status=dead}}</ref> ਆਪਣੀ ਪੀਐਚਡੀ ਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਦਿਆ ਨੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਿੰਟ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਬ੍ਰੇਕ ਅਚਾਨਕ ਸੀ। ਉਹ [[ਯਾਮੀ ਗੌਤਮ]] ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮਾਡਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਰੌਨਕ ਤੋਂ [[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ|ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]] ਦੀ "ਆ ਭੀ ਜਾ" ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਲੋਹਿਤਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਫਿਲਮ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਅਵਲ ਪਯਾਰ ਥਮੀਝਰਾਸੀ'' (2010) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਮ ਹੇਠ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ''ਵਿਰੁੰਥਲੀ'' (2010) ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਹੀਰੋਇਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ AL ਵਿਜੇ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ [[ਸਾਰਾ ਅਰਜੁਨ]] ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਫਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ, ''ਸੈਵਮ'' (2014) ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਲਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਨਾਮ 'ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਭਾਰ ਵਧਾਇਆ। ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ, ''ਅਧੀਬਰ'' (2015) ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਲਟ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=23 August 2015 |title=Vidya Pradeep shares her experience with Jeevan |url=http://kalakkalcinema.com/vidya-pradeep-shares-her-experience-with-jeevan/ |access-date=30 May 2018 |publisher=kalakkalcinema.com |archive-date=20 ਜੂਨ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620001110/http://kalakkalcinema.com/vidya-pradeep-shares-her-experience-with-jeevan/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=22 August 2015 |title=Vidya Pradeep expects a lot from 'Athibar' |url=http://www.ytalkies.com/kollywood-film-news/vidya-pradeep-expects-a-lot-from-athibar |access-date=30 May 2018 |publisher=kalakkalcinema.com}}</ref> ਫਿਰ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੇ ਪੰਡੀਰਾਜ ਦੀ ''ਪਸੰਗਾ 2'' (2015) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=4 April 2015 |title=Upcoming actress Vidya Pradeep shares her experience working with Suriya in Pandiraj's Haiku |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-15/upcoming-actress-vidya-pradeep-shares-her-experience-working-with-suriya-in-pandirajs-haiku.html |access-date=30 May 2018 |website=Behindwoods.com}}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੇ "ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ" ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ "ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ" ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=24 December 2015 |title=Pasanga-2 (aka) Haiku review |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies/pasanga-2/pasanga-2-review.html |access-date=30 May 2018 |website=Behindwoods.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ''ਓਨੁਮ ਪੁਰਿਆਲਾ'' (2016) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਨੇ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਰੀਮੇਕ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਬਣਨ ਲਈ ਸੁਰਖੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਅਤੇ ''ਅਚਮਿੰਦਰੀ'' (2016) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web |last=K. R. Manigandan |date=16 January 2017 |title=Tamil film to be remade in German |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Tamil-film-to-be-remade-in-German/articleshow/45374084.cms |access-date=30 May 2018 |website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mrinalini Sundari |date=16 January 2017 |title=Vidya Pradeep does a cameo in Achamindri |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Vidya-Pradeep-does-a-cameo-in-Achamindri/articleshow/55582082.cms |access-date=30 May 2018 |website=The Times of India}}</ref> ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ''ਬੰਗਾਰਾ ਸ/ਓ ਬੰਗਾਰਦਾ ਮਾਨੁਸ਼ਿਆ'' (2017) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{Cite web |title=Bangaara S/O Bagarada Manushya Review {3.5/5}: Go ahead, watch this film — it lets you see farmers and their problems with a sheen |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/bangaara-s/o-bagarada-manushya/movie-review/58748314.cms |access-date=21 May 2017 |website=The Times of India}}</ref><ref name="The New Indian Express">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2017/may/19/bangara-in-the-footsteps-of-bangarada-manushya-1606748.html|title=Bangara... in the footsteps of Bangarada manushya|work=The New Indian Express|access-date=21 May 2017}}</ref><ref name="Rising in revolt for a noble cause">{{Cite web |title=Rising in revolt for a noble cause |url=http://www.deccanherald.com/content/612564/rising-revolt-noble-cause.html |access-date=21 May 2017 |website=Deccan Herald}}</ref> ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਦ ਨਿਊ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ "ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦੀਪ ਇੱਕ ਗਲੈਮ ਡੌਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਸਗੋਂ ਜਦੋਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ", ਜਦੋਂ ਕਿ ਡੇਕਨ ਹੇਰਾਲਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ "ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦੀਪ ਲਈ ਇੱਕ ਅਣਕਿਆਸੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ" ਹੈ। ਮਾਰਚ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਅਰੁਣ ਵਿਜੇ ਨਾਲ ''ਥਦਾਮ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ''ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ'' ਨੇ ਕਿਹਾ "ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੱਖਰਾ ਹੈ" ਅਤੇ ''ਦ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ'' ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਦੀਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ"।<ref>{{Cite web |title=Thadam Review {3.5/5}: Arun Vijay steals the show with dual roles |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/thadam/movie-review/68188769.cms |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite web |date=1 March 2019 |title=Thadam movie review: A thriller that doesn't disappoint |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/thadam-movie-review-rating-arun-vijay-5606225/}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] bqb4239hykcnazyajmdjd9zmw9j1ist ਵਿਜਾਯਾਸ਼ਾਂਤੀ 0 160349 848749 827034 2026-09-30T14:07:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848749 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ਵਿਜਾਯਾਸ਼ਾਂਤੀ | image = Vijayashanti in 1986.jpg | caption = ''ਚਾਣਕਿਆ ਸਪਥਮ'' (1986) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੀਤ ਤੋਂ ਵਿਜੇਸ਼ਾਂਤੀ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|6|24}} | birth_name = ਸੱਤੀ ਵਿਜਯਸ਼ਾਂਤੀ | birth_place = ਮਦਰਾਸ, ਭਾਰਤ | spouse = | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਰਾਜਨੇਤਾ, [[ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ]] | website = {{url|vijayashanti.com}} | office = ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ | constituency = ਮੇਡਕ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) | termstart = 2009 | termend = 2014 | predecessor = ਏ ਨਰਿੰਦਰ | successor = ਕੋਠਾ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਰੈਡੀ | party = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (1998-2005 ਅਤੇ 2020-ਮੌਜੂਦਾ) | otherparty = | residence = ਹੈਦਰਾਬਾਦ, [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]], ਭਾਰਤ }} '''ਵਿਜਾਯਾਸ਼ਾਂਤੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Vijayashanti;''' ਜਨਮ 24 ਜੂਨ 1966) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। 40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]], [[ਕੰਨੜ]] ਅਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 187 ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਕਾਰਤਵਯਮ'' (1990) ਵਿੱਚ "ਸੁਪਰ ਕਾਪ" ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਅਤੇ ਨਾਰੀਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="page28">{{Cite web |title=38th National Film Festival - 1991 |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm38thNFAAward.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105174944/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm38thNFAAward.aspx |archive-date=5 November 2013 |access-date=13 January 2013 |publisher=Directorate of Film Festivals |page=28}}</ref> ''ਪ੍ਰਤਿਘਾਤਨਾ'' (1985) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ, ਵਿਜੇਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਚਾਰ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਰਾਜ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ, 2003 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਲਿਮਾਮਨੀ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। "ਲੇਡੀ ਸੁਪਰਸਟਾਰ", "ਲੇਡੀ [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ|ਅਮਿਤਾਭ]] ",<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/throwback-pic-teenage-mahesh-babu-with-lady-superstar-vijayashanti-in-1989/articleshow/71107166.cms|title=Throwback pic: Teenage Mahesh Babu with Lady Superstar Vijayashanti in 1989 - Times of India|work=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 October 2019 |title=Beyond Bollywood: The biggest icons of the south film industry |url=https://www.vogue.in/magazine-story/south-indian-film-industry-rajnikanth-chiranjeevi-mammootty-shobana/}}</ref><ref>{{Cite web |title=Vijayashanti shoots with Amitabh Bachchan for Hindi film in Madras |url=https://www.indiatoday.in/magazine/eyecatchers/story/19960731-vijayashanti-shoots-with-amitabh-bachchan-for-hindi-film-in-madras-833594-1996-07-31}}</ref> ਅਤੇ "ਦਿ ਐਕਸ਼ਨ ਕੁਈਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਨੇਮਾ",<ref>{{Cite web |title=Telugu Filmnagar &#124; F3: Fun and Frustration &#124; #RC15 &#124;Tollywood Latest News &#124; New Upcoming Telugu Movies 2022 |url=https://www.thetelugufilmnagar.com/ |website=Telugu Filmnagar |access-date=2023-03-30 |archive-date=2023-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230329062338/https://www.thetelugufilmnagar.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Telugu actress Vijayashanthi all set to woo Hindi movie audiences in Tejasvini |url=https://www.indiatoday.in/magazine/society-the-arts/films/story/19931015-telugu-actress-vijayashanthi-all-set-to-woo-hindi-movie-audiences-in-tejasvini-811650-1993-10-15}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 December 2013 |title=Where is Lady Superstar? |url=https://archive.gulte.com/news/23533/Where-is-Lady-Superstar |access-date=30 ਮਾਰਚ 2023 |archive-date=31 ਜਨਵਰੀ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210131075921/https://archive.gulte.com/news/23533/Where-is-Lady-Superstar |url-status=dead }}</ref> ਵਿਜੇਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇਤੀ ''ਭਾਰਤਮ'' ਵਰਗੀਆਂ ਸਫਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। (1983), ''ਅਗਨੀ ਪਰਵਤਮ'' (1984), ''ਚੈਲੇਂਜ'' (1984), ''ਪ੍ਰਤੀਘਟਨ'' (1985), ''ਰੇਪਟੀ ਪੌਰੁਲੁ'' (1986), ''ਪਾਸੀਵਾਦੀ ਪ੍ਰਣਾਮ'' (1987), ''ਮੁਵਵਾ ਗੋਪਾਲੁਡੂ'' (1987), ''ਯਮੁਦਿਕੀ ਮੋਗੁਡੂ'' (1988), ''ਅਥਾਕੁ ਯਮੁਦੂ ਮੋਗੁਡੂ'' (1988) ), ''ਜਾਨਕੀ ਰਾਮੂਡੂ'' (1988), ''ਮੁਡੁਲਾ ਮਾਵਯਾ'' (1989), ''ਕੋਂਡਾਵੇਤੀ ਡੋਂਗਾ'' (1990), ''ਇੰਦਰੁਡੂ ਚੰਦਰਦੂ'' (1989), ''ਲਾਰੀ ਡਰਾਈਵਰ'' (1990), ''ਸਥਰੂਵੂ'' (1990), ''ਗੈਂਗ ਲੀਡਰ'' (1991), ''ਮੰਨਨ'' (1992), ''ਰੋਵੀ'' (1992), ''ਮੋਂਡੀ ਮੋਗੁਡੂ ਪੇਨਕੀ ਪੇਲਮ'' (1992), ''ਚਿਨਾਰਾਯੁਡੂ'' (1993) ਅਤੇ ''ਪੁਲਿਸ ਲਾਕਅੱਪ'' (1993), ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 80 ਅਤੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ.ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="thehindu.com">{{Cite web |title=Metro Plus Visakhapatnam / Personality : Glam girl to Nayudamma |url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2005/06/04/stories/2005060402710300.htm |website=[[The Hindu]] |access-date=2023-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080317121040/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2005/06/04/stories/2005060402710300.htm |archive-date=2008-03-17 |url-status=dead}}</ref><ref name="thehindu.com1">{{Cite web |title=Hail rainmakers! |url=http://www.thehindu.com/2000/08/29/stories/04294036.htm |website=[[The Hindu]] |access-date=2023-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041130072258/http://www.hinduonnet.com/thehindu/2000/08/29/stories/04294036.htm |archive-date=2004-11-30 |url-status=dead}}</ref> 1987 ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਚਿਰੰਜੀਵੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ''ਸਵੈਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਮਾਸਕੋ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਅਭਿਨੇਤਾ ਥਾਮਸ ਜੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ''ਪਦਮਤੀ ਸੰਧਿਆ ਰਾਗਮ'', ਜੋ ਕਿ ਲੁਈਸਵਿਲੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=US edition: Inscrutable Americans - soon at a theatre near you |url=http://www.rediff.com/us/2000/may/10us11.htm |website=Rediff.com}}</ref> ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Andhra Pradesh: Post-NTR, host of film artistes join politics |url=https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/19980112-andhra-pradesh-post-ntr-host-of-film-artistes-join-politics-825287-1998-01-12 |access-date=14 October 2018 |website=India Today}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 January 2007 |title=Vijayashanthi meets fluorosis victims |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/vijayashanthi-meets-fluorosis-victims/article1782302.ece}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਨੇ [[ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਮਿਤੀ|ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਮਿਤੀ]] ਤੋਂ ਮੇਡਕ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]] ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। {{As of|2020|12}}, ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਵਿਜੇਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 1988 ਵਿੱਚ ਐਮਵੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="ceoandhra1">{{Cite web |title=Archived copy |url=http://ceoandhra.nic.in/GE_2009/AFFIDAVITS_PCs/06-MEDAK/M_Vijayashanthi.pdf |url-status=dead |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20090416190919/http://ceoandhra.nic.in/GE_2009/AFFIDAVITS_PCs/06%2DMEDAK/M_Vijayashanthi.pdf |archive-date=16 April 2009 |access-date=2 September 2013}}</ref> ਉਹ ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੀਅਲ ਅਸਟੇਟ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਡੱਗੂਬਤੀ ਪੁਰੰਦਰੇਸ਼ਵਰੀ]] ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨੰਦੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966]] knk0i8i65tcuauo6nk0250exyo0m093 ਵਿੱਜੀ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ 0 160352 848764 841243 2026-09-30T14:39:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848764 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਿੱਜੀ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ | occupation = [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]], ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਔਰਤ | years_active = 1981–1995<br/> 2001–ਮੌਜੂਦ | spouse = | children = | website = [https://www.twitter.com/Actorviji Actorviji] ([[ਟਵਿੱਟਰ]]) }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਵਿੱਜੀ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Viji Chandrasekhar''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਮਲਿਆਲਮ]], ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਅਰੋਹਣਮ'' ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜਿਸਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>[https://web.archive.org/web/20231130035355/https://www.deccanchronicle.com/121026/entertainment-kollywood/article/aarohanam-was-challenging-didnt-do-homework-viji 'Aarohanam' was challenging, didn't do homework: Viji]. Deccan Chronicle (26 October 2012). Retrieved on 2013-11-21.</ref> ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ ''ਅਜ਼ਾਗੀ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਵਿੱਜੀ ਦੀ ਭੈਣ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਰਿਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸਟਾਰ ਸੀ।<ref name="i-can-never-let-kb-down">{{Cite web |last=Rao |first=Subha J |date=23 May 2015 |title=‘I can never let KB down’ |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/i-can-never-let-kb-down-aarohanam/article7239086.ece |access-date=30 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201085117/http://www.thehindu.com/features/cinema/i-can-never-let-kb-down-aarohanam/article7239086.ece |archive-date=1 ਦਸੰਬਰ 2017 |url-status=dead}}</ref> ਜਦੋਂ ਵਿੱਜੀ ਨੇ ਕੇ. ਬਲਾਚੰਦਰ ਦੁਆਰਾ 1981 ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ''ਥਿੱਲੂ ਮੱਲੂ'' ਵਿੱਚ [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="newindianexpress1">[http://newindianexpress.com/entertainment/tamil/article588075.ece Viji hopes for a dream run in films] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160915160914/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/article588075.ece |date=2016-09-15 }}. The New Indian Express. Retrieved on 21 November 2013.</ref> ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਫਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿੱਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਚੁਣਿਆ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ। ਕੇ. ਬਲਾਚੰਦਰ ਦੀ ''ਪਾਰਥਲੇ ਪਰਵਾਸਮ'' (2001) ਵਿੱਚ ਰਾਘਵ ਲਾਰੈਂਸ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ [[ਮਨੀਰਤਨਮ|ਮਣੀ ਰਤਨਮ]] ਦੀ ''ਅਯਥਾ ਏਜ਼ੁਥੂ'' (2004) ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ 35 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਲਕਸ਼ਮੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ]] ਦੀ ''ਅਰੋਹਣਮ'' ਵਿੱਚ [[ਬਾਈਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ|ਬਾਇਪੋਲਰ ਡਿਸਆਰਡਰ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਇੱਕ ਸਬਜ਼ੀ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨਿਰਮਲਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਿੱਤੀ।<ref name="newindianexpress1"/><ref>[https://web.archive.org/web/20121028105804/http://ibnlive.in.com/news/i-didnt-do-homework-for-aarohanam-viji-chandrasekhar/302190-71-181.html I didn't do homework for 'Aarohanam': Viji Chandrasekhar]. Ibnlive.in.com (25 October 2012). Retrieved on 2013-11-21.</ref> Sify.com ਦੇ ਇੱਕ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ: "ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਜੀ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਧੁਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਫਿਲਮ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ।"<ref>[https://web.archive.org/web/20140129063602/http://www.sify.com/movies/aarohanam-review-tamil-15011369.html Movie Review : Aarohanam]. Sify.com. Retrieved on 21 November 2013.</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Instagram|Vijichandrasekhar}} * {{ਟਵਿਟਰ|Actorviji}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] avgu2yhdj0dmd5xqumk0u9te14dzscf ਸੁਮਨ ਦਿਓਧਰ 0 160514 848873 837441 2026-09-30T20:31:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848873 wikitext text/x-wiki '''ਸੁਮਨ ਦਿਓਧਰ''' (ਜਨਮ 1930, '''ਸੁਮਨ ਅਠਾਵਲੇ''' ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ) ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ [[ਚਿੜੀ-ਛਿੱਕਾ|ਬੈਡਮਿੰਟਨ]] ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ [[ਡੀ. ਬੀ. ਦਿਓਧਰ|ਡੀ ਬੀ ਦਿਓਧਰ]] ਦੀ ਬੇਟੀ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == ਸੁਮਨ ਦੇਵਧਰ ਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵਧਰ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1947, 1951 ਅਤੇ 1954 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਖ਼ਿਤਾਬ ਜਿੱਤੇ। 1947 ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਅਤੇ 1951 ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ। == ਨਤੀਜੇ == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" !ਸਾਲ ! ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ! ਘਟਨਾ ! ਰੈਂਕ ! ਨਾਮ |- | 1946 | ਭਾਰਤ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ | ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ | 1 | ਸੁਮਨ ਦੇਵਧਰ/ਸੁੰਦਰ ਦੇਵਧਰ |- | 1947 | ਭਾਰਤ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ | ਮਿਕਸਡ ਡਬਲਜ਼ | 1 | ਤਾਗੇ ਮੈਡਸੇਨ /ਸੁਮਨ ਦੇਵਧਰ |- | 1947 | ਭਾਰਤ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ | ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ | 1 | ਸੁਮਨ ਦੇਵਧਰ/ਸੁੰਦਰ ਦੇਵਧਰ |- | 1951 | ਭਾਰਤ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ | ਮਹਿਲਾ ਸਿੰਗਲਜ਼ | 1 | ਸੁਮਨ ਦੇਵਧਰ |- | 1951 | ਭਾਰਤ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ | ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ | 1 | ਸੁਮਨ ਦੇਵਧਰ/ਸੁੰਦਰ ਦੇਵਧਰ |- | 1954 | ਭਾਰਤ: ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ | ਮਹਿਲਾ ਡਬਲਜ਼ | 1 | ਸੁਮਨ ਦੇਵਧਰ/ਸੁੰਦਰ ਪਟਵਰਧਨ |} == ਹਵਾਲੇ == * http://www.badmintonindia.org/frmArcChampionship.aspx?id=0 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826115413/http://www.badmintonindia.org/frmArcChampionship.aspx?id=0 |date=2014-08-26 }} * https://web.archive.org/web/20121101023339/http://www.thehindu.com/sport/other-sports/article1161833.ece [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1930]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 5b190gd63qt0odvobp7nr5vyxzelqew ਸੁਰਭੀ ਸੰਤੋਸ਼ 0 162029 848876 761070 2026-09-30T20:35:45Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848876 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਰਭੀ ਸੰਤੋਸ਼ | image = | caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ, [[ਭਾਰਤ]] | education = B.A., LL.B. | occupation = ਮਾਡਲ<br/> ਅਭਿਨੇਤਰੀ<br/> ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ | years_active = 2011 - 2014<br/>2018-ਮੌਜੂਦ | height = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸੁਰਭੀ ਸੰਤੋਸ਼''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Surabhi Santosh''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਨੜ ਅਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਸ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ''ਦੁਸ਼ਟਤਾ'' (2011) ਨਾਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == [[ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ|ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ]] ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਕਰਨਲ ਹਨ, ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ, ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੀ.ਏ., ਐਲ.ਐਲ. ਬੀ (ਲਾਅ) ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ [[ਵੀਣਾ|ਵੀਨਾ]] ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ [[ਬੰਗਲੌਰ|ਬੈਂਗਲੁਰੂ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/150518/a-surprise-entry.html|title=A surprise entry|date=15 May 2018|work=Deccan Chronicle|access-date=1 January 2020}}</ref> ਭਾਵੇਂ ਸੁਰਭੀ 2 ਹੋਰ ਸਰਗਰਮ ਦੱਖਣ-ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੁਰਭੀ ਅਤੇ [[ਸੁਰਭੀ ਲਕਸ਼ਮੀ]] ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਮਾਨ ਨਾਮ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਨਾਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=I won't change the name my parents gave me. |url=https://youtube/aKaVw2y4jDg |access-date= |website= }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਅਨੁਭਵੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਐਸ. ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਐਕਸ਼ਨ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ, ''ਦੁਸ਼ਤਾ'' (2011) ਵਿੱਚ ਪੰਕਜ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Dushta shooting in brisk progress |url=http://m.sify.com/movies/dushta-shooting-in-brisk-progress-news-kannada-lbkq3Rceggesi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206192550/http://m.sify.com/movies/dushta-shooting-in-brisk-progress-news-kannada-lbkq3Rceggesi.html |archive-date=6 December 2018}}</ref> ਫਿਰ ਉਹ 2013 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ ''ਜਟਾਯੂ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰਾ ਰੂਪਸ਼੍ਰੀ ਨੇ ਸੁਰਭੀ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਟੀਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Jatayu releases this week |url=http://www.sify.com/movies/jatayu-releases-this-week-news-kannada-nexkETcgghjsi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921195834/http://www.sify.com/movies/jatayu-releases-this-week-news-kannada-nexkETcgghjsi.html |archive-date=21 September 2017 |access-date=21 September 2017 |website=sify.com}}</ref> 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀ ਲੰਮੀ ਦੇਰੀ ਵਾਲੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ, ਸਰਨ ਦੁਆਰਾ ''ਅਯੀਰਾਥਿਲ ਇਰੁਵਰ'' (2017) ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਵਿਨੈ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸਵਾਸਥਿਕਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Finally a release date for Aayirathil Iruvar |url=http://www.bioscoops.com/news-804-finally-a-release-date-for-aayirathil-iruvar |access-date=21 September 2017 |website=bioscoops.com |archive-date=21 ਸਤੰਬਰ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170921192844/http://www.bioscoops.com/news-804-finally-a-release-date-for-aayirathil-iruvar |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Raghavan |first=Nikhil |date=16 August 2014 |title=Back after a break |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/director-saran-is-back-with-aayirathil-iruvar/article6324288.ece |access-date=21 September 2017 |website=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922021616/http://www.thehindu.com/features/cinema/director-saran-is-back-with-aayirathil-iruvar/article6324288.ece |archive-date=22 ਸਤੰਬਰ 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Swastika Latest Stills From Aayirathil Iruvar Movie – Actress Photos |url=http://actress-photos.com/swastika-latest-stills-from-aayirathil-iruvar-movie/ |access-date=21 September 2017 |website=actress-photos.com |archive-date=22 ਸਤੰਬਰ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922050716/http://actress-photos.com/swastika-latest-stills-from-aayirathil-iruvar-movie/ |url-status=dead }}</ref> ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬ੍ਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮ, ''ਦੂਜੇ ਹਾਫ'' ਨਾਲ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਪਰਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Her 2nd Half in Sandalwood |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/sandalwood/270917/her-2nd-half-in-sandalwood.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=I'm looking at 2nd Half as a comeback |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2018/may/22/im-looking-at-2nd-half-as-a-comeback-surabhi-santosh-1818135.html}}</ref> ਜਦੋਂ ਫਿਲਮ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਟ ਹੋਈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ <nowiki>'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਿਊ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, "ਸੁਰਭੀ ਸੰਤੋਸ਼ ਫਿਲਮ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਸਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਕੋਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਕਰੀਨ ਸਪੇਸ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਦੂਜਾ ਹਾਫ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੂਰੀ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ।''</nowiki><ref>{{Cite web |title='2nd Half' review: Priyanka Upendra carries the film on her shoulders |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2018/jun/02/2nd-half-review-priyanka-upendra-carries-the-film-on-her-shoulders-1822569.html}}</ref> ਸੈਂਡਲਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ "ਸੁਰਭੀ ਸੰਤੋਸ਼ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮਿਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ"<ref>{{Cite web |title=Movie Review: Priyanka Upendra rocks 2nd Half, definitely Recommended |url=http://sandalwoodcinema.com/reviews/movie-review-priyanka-upendra-rocks-2nd-half-definitely-recommended/ |access-date=2023-04-08 |archive-date=2020-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200208064717/http://sandalwoodcinema.com/reviews/movie-review-priyanka-upendra-rocks-2nd-half-definitely-recommended/ |url-status=dead }}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿਨੀਬਜ਼ ਨੇ ਵਾਪਸੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਉਸਦੀ ਚੋਣ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਉਹ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਟ੍ਰੀਟ ਹੈ।"<ref>{{Cite web |title=SECOND HALF FIRST CLASS |url=http://cinibuzz.in/second-half-first-class/ }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2019 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫਿਲਮ ''ਇੱਕ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲੋਕਲ ਸਟੋਰੀ'' ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸਥਾਪਿਤ ਅਦਾਕਾਰ/ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਹਰੀਸ੍ਰੀ ਅਸ਼ੋਕਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=3 February 2019 |title=Harishree Ashokan's maiden directorial promises a laugh riot |url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2019/02/03/harishree-ashokan-maiden-directorial-laugh-riot.html |website=Onmanorama}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੈਰਾਮ ਨਾਲ ਮਾਈ ਗ੍ਰੇਟ ਦਾਦਾ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/may/27/my-great-grandfather-is-a-comedy-of-errors-1982272.html|title=My Great Grandfather is a comedy of errors|last=Shrijith|first=Sajin|date=27 May 2019|work=The New Indian Express|access-date=18 September 2019}}</ref> ਉਸਨੇ ਸ਼੍ਰੀਜੀਤ ਵਿਜਯਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਮਾਰਗਮਕਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੱਟਨਦਨ ਮਾਰਪਾਪਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀਦਾਸ ਜੈਰਾਮ -ਸਟਾਰਰ ਹੈਪੀ ਸਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable" |+ !ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਸਥਿਤੀ |- | 2019 | SIIMA ਅਵਾਰਡ | ਸਰਵੋਤਮ ਡੈਬਿਊ (ਮਲਿਆਲਮ) | ਨਾਮਜ਼ਦ <ref>{{Cite web |title=SIIMA 2019 nominatios |url=http://siima.in/sf.php |access-date=2023-04-08 |archive-date=2021-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210820052617/https://siima.in/sf.php |url-status=dead }}</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] ckzsmb6hj3qoci65gwdi2d6z1thx9nc ਸ਼੍ਰਵਿਆ 0 162154 848829 664291 2026-09-30T18:11:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848829 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼੍ਰਵਿਆ | image = Shravya Boini.jpg | caption = 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਵਿਆ | birth_name = ਸ਼੍ਰਵਿਆ ਬੋਈਨੀ | birth_date = | birth_place = ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ | alma_mater = VNR ਵਿਗਨਾ ਜਯੋਤੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2002-ਮੌਜੂਦ | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼੍ਰਵਿਆ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shravya''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਰਵਿਆ ਨੇ ''ਲਵ ਯੂ ਬੰਗਾਰਾਮ'' (2014) ਅਤੇ ''ਵੇਲੀਕਿਜ਼ਮਈ 13ਏ.ਐਮ. ਥੇਥੀ'' (2016) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।<ref name="child">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/did-you-know-/Shravya-was-a-child-artiste/articleshow/44887076.cms|title=Shravya was a child artiste|date=20 October 2014|work=[[The Times of India]]|access-date=2 October 2016}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਸ਼ਰਵਿਆ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਸੰਦੇਦੇ ਸੰਦਾਦੀ'' (2002) ਅਤੇ ''ਆਰੀਆ'' (2004) ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗੋਵੀ ਦੇ ''ਲਵ ਯੂ ਬੰਗਾਰਾਮ'' ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ''ਕੈ ਰਾਜਾ ਕਾਈ'' (2015) ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="lead">{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/140123/entertainment-tollywood/article/shravyas-journey-child-actor-lead-actress|title=Shravya's journey from child actor to lead actress|last=Vincent|first=King|date=10 January 2016|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2 October 2016}}</ref> ਦੋਵਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ।<ref name="bang">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/i-love-you-bangaram-hard-to-love/article5617819.ece|title=I Love You Bangaram: Hard to love|last=Y. Sunita|first=Chowdhary|date=25 January 2015|work=[[The Hindu]]|access-date=2 October 2016|location=[[Hyderabad]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180519083253/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/i-love-you-bangaram-hard-to-love/article5617819.ece|archive-date=19 ਮਈ 2018|url-status=dead}}</ref> 2016 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਵਿਆ ਨੇ ਪੁਗਾਜ਼ ਮਨੀ ਦੀ ''ਵੇਲੀਕਿਜ਼ਮਈ 13am ਥੇਥੀ'' (2016) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਦੁਆਰਾ ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=sunder |first=gautam |date=23 July 2015 |title=Enjoying the duality |url=https://www.deccanchronicle.com/150723/entertainment-kollywood/article/enjoying-duality |website=Deccan Chronicle}}</ref> ਰਤਨ ਮੌਲੀ ਅਤੇ [[ਸੂਜ਼ਾ ਕੁਮਾਰ|ਸੁਜ਼ਾ ਕੁਮਾਰ]] ਦੇ ਨਾਲ, ਫਿਲਮ ਨੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਘੱਟ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।<ref name="scary">{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/130216/scary-debut-in-tamil-for-shravya.html|title='Scary' debut in Tamil for Shravya|last=Anupama|first=Subramanian|date=13 February 2016|work=[[Deccan Chronicle]]|access-date=2 October 2016}}</ref><ref name="etc">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/etcetera/article5080239.ece|title=etcetera|last=Y. Sunita|first=Chowdhary|date=1 September 2013|work=[[The Hindu]]|access-date=2 October 2016}}</ref> == ਫਿਲਮਾਂ == {| class="wikitable" |'''ਸਾਲ''' | '''ਫਿਲਮ''' | '''ਭੂਮਿਕਾ''' | '''ਭਾਸ਼ਾ''' | '''ਨੋਟਸ''' |- | rowspan="1" | 2002 | ''ਸੰਦੇ ਸੰਦਾਦੀ'' | | ਤੇਲਗੂ | ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ |- | rowspan="1" | 2004 | ''ਆਰੀਆ'' | | ਤੇਲਗੂ | ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ |- | 2005 | ''ਅਵਨੁਨਾ ਕਾਦਨਾ'' | | ਤੇਲਗੂ | ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ |- | rowspan="1" | 2014 | ''ਲਵ ਯੂ ਬੰਗਾਰਾਮ'' | ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ | ਤੇਲਗੂ | |- | 2014 |''ਰੋਜ਼'' | ਅਮ੍ਰਿਤਾ | ਕੰਨੜ | |- | rowspan="1" | 2015 | ''ਕਾਈ ਰਾਜਾ ਕਾਈ'' | | ਤੇਲਗੂ | |- | rowspan="3" | 2016 | ''ਵੇਲੀਕਿਜ਼ਮਈ 13am ਥੀਥੀ'' | ਰਾਸਾਥੀ | ਤਾਮਿਲ | |- | ''ਪਗਿਰੀ'' | ਮਧੂ | ਤਾਮਿਲ | |- | ''ਨੰਦਿਨੀ ਨਰਸਿੰਗ ਹੋਮ'' | ਅਮੁਲਿਆ | ਤੇਲਗੂ | |- | rowspan="1" | 2017 | ''ਵਿਲਯਾਤੁ ਆਰਮ੍ਬਮ੍'' | ਅੰਜਨਾ | ਤਾਮਿਲ | |- |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] n3kruf4adtsvc6k9eg0o8n0r8t3ur66 ਸਨਿਗਧਾ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ) 0 162179 848790 809541 2026-09-30T15:49:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848790 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸਨਿਗਧਾ ਨਾਯਾਨੀ | image = | birth_date = 15 ਜਨਵਰੀ 1981 | birth_place = ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | years_active = 2011–ਮੌਜੂਦ | parents = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸਨਿਗਧਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Snigdha''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] ਅਤੇ [[ਗਾਇਕਾ]] ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਲਾ ਮੋਦਲਿੰਦੀ ਨਾਲ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਕੰਨੜ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਸਨਿਗਧਾ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਗਦੀਸ਼, ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ, ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਏਲੁਰੂ ਦੇ ਸੀਆਰ ਰੈੱਡੀ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਮਬੀਏ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Focus Light: Snigdha – Telugu cinema news |url=http://idlebrain.com/news/focuslight/snigdha.html |access-date=16 September 2017 |website=idlebrain.com}}</ref> ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਲਾਜਿਕ ਬਾਈਟਸ ਵਿੱਚ ਐਚਆਰ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/Itsy-bitsy-Tollywood/article14906750.ece|title=Itsy bitsy – Tollywood|last=Chowdhary|first=Y. Sunita|date=30 April 2011|work=The Hindu|access-date=16 September 2017|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20191217113741/https://www.thehindu.com/features/cinema/Itsy-bitsy-Tollywood/article14906750.ece|archive-date=17 ਦਸੰਬਰ 2019|url-status=dead}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬੀਵੀ ਨੰਦਿਨੀ ਰੈੱਡੀ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ, ''ਆਲਾ ਮੋਦਲਿੰਦੀ'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਪਿੰਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਫਿਲਮ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਿਰਦਾਰਾਂ, ਨਾਨੀ ਅਤੇ ਨਿਥਿਆ ਮੈਨਨ ਦੀ ਆਪਸੀ ਦੋਸਤ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਹ 4 ਫਿਲਮਾਂ, ਮੇਮ ਵਾਯਾਸੁਕੂ ਵਾਚਮ, ਰੁਟੀਨ ਲਵ ਸਟੋਰੀ, ਕਿੱਟੂ ਉਨਨਾਡੂ ਜਗਰਥਾ<ref>{{Cite web |title=Kittu Unnadu Jagratha Review {2.5/5}: For the fans of Raj Tarun, the film might offer a few moments of weekend fun |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/kittu-unnadu-jagratha/movie-review/57447953.cms |access-date=16 September 2017 |website=The Times of India}}</ref> ਅਤੇ ''ਧੰਮੂ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਅਦਾਕਾਰੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=25 October 2016 |title=Another Decent Number From Snigdha |url=https://www.thetelugufilmnagar.com/2016/10/25/another-decent-number-from-snigdha/ |access-date=28 August 2017 |website=Telugu Filmnagar |archive-date=29 ਅਗਸਤ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170829073800/https://www.thetelugufilmnagar.com/2016/10/25/another-decent-number-from-snigdha/ |url-status=dead }}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.rediff.com/movies/review/review-rushi/20120209.htm|title=Review: Rushi is a meaningful film|last=Rajamani|first=Radhika|date=9 February 2012|work=Rediff|access-date=25 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=K |first=Manaswini |date=2 February 2017 |title=Young Lady Singer & Comedian Snigdha Opens up About facial Hair |url=https://www.mirchi9.com/movienews/young-lady-singer-and-comedian-snigdha-opens-up-about-facial-hair/ |access-date=16 September 2017 |website=mirchi9.com}}</ref> ਸਨਿਗਧਾ ਨੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ 'ਨਿਜਮਗਾ' ਵਿੱਚ ਬੰਟੀ ਗਰੂ (ਚਕਰਵਕਮ) ਲਈ ਇੱਕ ਟਾਈਟਲ ਗੀਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ 'ਸੰਭਾਮੀ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ' ਵਿੱਚ ਅਨਿਲ ਲਈ 'ਵੇਲਾ ਵੇਲਾ' ਗੀਤ ਨਾਲ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਓਕਾਰੇ (ਈਟੀਵੀ) ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਓਕਾਰੇ ਲਿਟਲ ਸਟਾਰਸ ਲਈ ਐਂਕਰਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਮਸਕਟ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਯੂਕੇ, ਰਾਜਾਮੁੰਦਰੀ, ਚੇਨਈ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਮੁੰਬਈ, ਵਿਜੇਵਾੜਾ, ਵਿਜਾਗ, ਗੁੰਟੂਰ, ਤਿਰੂਪਤੀ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪੌਪ ਐਲਬਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ''ਓ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ! ਬੇਬੀ'',<ref>{{Cite web |date=2019-11-06 |title=Nandini Reddy clarifies on 'Lust Stories' Telugu remake |url=https://www.thenewsminute.com/article/nandini-reddy-clarifies-lust-stories-telugu-remake-111855 |access-date=2021-08-19 |website=The News Minute |language=en}}</ref><ref>{{Cite magazine|date=May 28, 2019|title=Samantha on mimicking veteran actress Lakshmi: I was a nervous wreck|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/samantha-on-mimicking-veteran-actress-lakshmi-i-was-a-nervous-wreck-1536605-2019-05-28|magazine=India Today|language=en|access-date=2021-08-19}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਗਵ ਦਾਸਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਰੋਮ-ਕਾਮ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼, ''ਯੂ ਅਵਾਕੇ ਮੀ ਆਈਸ ਕ੍ਰੀਮ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=2021-06-05 |title='You Avakay Me Ice Cream' promo: Delicious rom-com in store! - Telugu News |url=https://www.indiaglitz.com/you-avakay-me-ice-cream-promo-delicious-rom-com-in-store-telugu-news-288095 |access-date=2021-08-19 |website=IndiaGlitz.com}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == ਸਨਿਗਧਾ ਨੇ ਫਿਲਮ ''ਜਥਾ ਕਲੀਸੇ'' ਲਈ ਸਾਲ 2014 ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਦਾ ਵੱਕਾਰੀ ਨੰਦੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |last=Amrutha Vasireddy |date=Nov 15, 2017 |title=Nandi awards: Nandi Awards Winners List: AP government announces Nandi awards for 2014-2016 {{!}} Hyderabad News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/13-nandi-awards-for-baahubali/articleshow/61655551.cms |access-date=2021-08-19 |website=The Times of India |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] ga7zuq8wzuc1y82cpapdc6m07cejewt ਸ੍ਰੀਮੁਖੀ 0 162197 848895 664387 2026-09-30T21:53:14Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848895 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ੍ਰੀਮੁਖੀ | image = Sreemuhki Godfather interview.png | caption = 2022 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀਮੁਖੀ | birth_date = 10 ਮਈ 1993 | birth_place = ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] (ਹੁਣ [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]]), ਭਾਰਤ | education = | occupation = {{hlist|ਅਭਿਨੇਤਰੀ | ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ}} | years_active = 2012 – ਮੌਜੂਦ | parents = | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ੍ਰੀਮੁਖੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sreemukhi;''' ਜਨਮ 10 ਮਈ 1993) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਅਤੇ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਹੈ ਜੋ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ''ਜੁਲਾਈ'' (2012) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਪ੍ਰੇਮਾ ਇਸ਼ਕ ਕਾਢਲ'' (2012) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/prema-ishq-kadhal-love-sex-and-dhoka/article5429904.ece|title=Prema Ishq Kadhal: Love, sex and dhoka|last=Dundoo|first=Sangeetha Devi|date=7 December 2013|work=The Hindu|access-date=11 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923052121/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/prema-ishq-kadhal-love-sex-and-dhoka/article5429904.ece|archive-date=23 ਸਤੰਬਰ 2023|url-status=dead}}</ref> ਸ਼੍ਰੀਮੁਖੀ ਤੇਲਗੂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2021-07-17 |title=From Jr NTR to Sreemukhi: Highest paid celebs on Telugu television |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/from-jr-ntr-to-sreemukhi-highest-paid-celebs-on-telugu-television/photostory/84498427.cms |url-status=live |website=The Times of India}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ == ਸ਼੍ਰੀਮੁਖੀ ਦਾ ਜਨਮ 10 ਮਈ 1993 ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]], ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ|ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵਿੱਚ [[ਦੰਦ ਚਿਕਿਤਸਾ|ਦੰਦਾਂ ਦੀ]] ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼੍ਰੀਮੁਖੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ''ਅਧੁਰਸ''<ref name=":2">{{Cite web |last=Kumar |first=Hemanth |date=17 September 2014 |title=Telly shows are more fun than films: Sree Mukhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Telly-shows-are-more-fun-than-films-Sree-Mukhi/articleshow/42686093.cms |access-date=11 November 2016 |website=The Times of India}}</ref> ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ''ਸੁਪਰ ਸਿੰਗਰ 9 ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ।<ref name="A">{{Cite web |date=23 December 2014 |title=Sree Mukhi talks about her debut on TV |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Sree-Mukhi-talks-about-her-debut-on-TV/articleshow/45618226.cms |access-date=12 December 2015 |website=The Times of India}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |date=14 October 2015 |title=Sreemukhi trendy outfits at Super Singer 9 |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Sreemukhi-trendy-outfits-at-Super-Singer-9/articleshow/49353475.cms |website=The Times of India}}</ref> ਸ਼੍ਰੀਮੁਖੀ ਨੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕਰਮ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੇਠ [[ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ]] ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਜੁਲਾਈ'' ਵਿੱਚ ਰਾਜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪਵਨ ਸਦਨੇਨੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੀਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ''ਪ੍ਰੇਮਾ ਇਸ਼ਕ ਕਾਢਲ'' । ਉਸਨੇ ''ਨੇਨੂ ਸ਼ੈਲਜਾ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਾਮ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ''ਸਵੇਚਾ'' ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ ਸੇਖਰ ਕਮਾਮੂਲਾ ਦੀ ''ਲਾਈਫ ਇਜ਼ ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੈਮਿਓ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ''ਧਨਲਕਸ਼ਮੀ ਤਾਲੁਪੂ ਤਡਿਥੇ'' ਅਤੇ ਨਾਰਾ ਰੋਹਿਤ ਦੀ ''ਸਾਵਿਤਰੀ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਵੀ ਬਣਾਈ, ''ਏਤੂਥਿਕਕੁਮ ਮਾਧਿਆਨਈ ਵਿੱਚ'' ਸੱਤਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣੀ।<ref name="Times of India4">{{Cite web |date=13 March 2014 |title=Sree Mukhi turns classical dancer |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Sree-Mukhi-turns-classical-dancer/articleshow/31950911.cms |website=The Times of India}}</ref> ਉਸਦੀ 2015 [[ਕੰਨੜ]] – ਤੇਲਗੂ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫਿਲਮ ''ਚੰਦਰਿਕਾ,'' ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name=":0">{{Citation |title=Chandrika Movie Review {2/5}: Critic Review of Chandrika by Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/chandrika/movie-review/49125295.cms |access-date=2020-09-25}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Sreemukhi_at_etv_Event.png|thumb|200x200px| ਸ਼੍ਰੀਮੁਖੀ 2018 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸੈੱਟ ਉੱਤੇ]] 2015 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਮੁਖੀ ਨੇ [[ਦੁਬਈ]] ਵਿੱਚ ਸਾਊਥ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਮੂਵੀ ਅਵਾਰਡਸ (SIIMA) ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।<ref name=":4">{{Cite web |date=9 August 2015 |title=Sreemukhi It was amazing to host SIIMA |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Sreemukhi-It-was-amazing-to-host-SIIMA/articleshow/48410500.cms |website=The Times of India}}</ref> ਉਸਨੇ ਈਟੀਵੀ ਪਲੱਸ ਲਈ ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ ''ਪਟਾਸ'', ਸਟਾਰ ਮਾਂ ਲਈ ''ਭਲੇ ਚਾਂਸ ਲੇ ਦੀ'' ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫਿਲਮ ''ਜੈਂਟਲਮੈਨ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |date=24 May 2016 |title=Actress Sreemukhi excited about Nani's Gentleman |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/telugu/Actress-Sreemukhi-excited-about-Nanis-Gentleman/articleshow/52417521.cms |website=The Times of India}}</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ <nowiki><i id="mwWQ">ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤੇਲਗੂ</i></nowiki> ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 3 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉਪ ਜੇਤੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।<ref name=":5">{{Cite web |last=Kavirayani |first=Suresh |date=2019-11-06 |title=Sree Mukhi was highest paid celeb in Bigg Boss Season 3 |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/051119/sree-mukhi-was-highest-paid-celeb-in-bigg-boss-season-3.html |url-status=live |website=Deccan Chronicle}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੀਮੁਖੀ ਫਿਲਮ ''ਕ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅੰਕਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ।'' ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਦਿ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]]'' ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਅਕ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਸ੍ਰੀਮੁਖੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ 'ਚੰਗੇ ਸੰਦੇਸ਼' ਨੂੰ ਬਹਾਨੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗਲੈਮ ਡੌਲ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਲਮ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।"<ref name=":1">{{Cite web |date=19 August 2021 |title=Crazy Uncles Movie Review : Nothing crazy to watch here – just a load of creepy |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/crazy-uncles/movie-review/85455603.cms |url-status=live |website=The Times of India}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|nm6442092}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] g2g7jp13ccntmqhfaj76h73o2tju6fv ਸਨਮ ਸ਼ੈੱਟੀ 0 162236 848788 664476 2026-09-30T15:39:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848788 wikitext text/x-wiki '''ਸਨਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸ਼ੈੱਟੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਅਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="thehindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/the-telugu-connect/article4751646.ece|title=The Telugu connect|last=Rajendra|first=Ranjani|date=26 May 2013|work=[[The Hindu]]}}</ref><ref name="timesofindia">{{Cite web |date=4 October 2020 |title=Bigg Boss Tamil 4 contestant Sanam Shetty: Everything you need to know about the beauty queen and model-turned-actress |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/bigg-boss-tamil-4-contestant-sanam-shetty-everything-you-need-to-know-about-the-beauty-queen-and-model-turned-actress/articleshow/78477905.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੁਲੂ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ, ਸ਼ੈਟੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੌਰਾਨ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਈ। 2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੈਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਡਾਪਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਡਲ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਬੈਂਗਲੋਰ 2004 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref name="start" /> ਸਨਮ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2006 ਵਿੱਚ ਟਾਟਾ ਕੰਸਲਟੈਂਸੀ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਸਮੇਤ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ ਚਲੀ ਗਈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਸਨਮ ਨੇ ਸ਼ੁਕੀਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਗਣੇਸ਼ ਗੁਰੂੰਗ ਦੁਆਰਾ ਚੇਨਈ ਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਫਤੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹਫਤੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ।<ref name="uniquetimes">{{Cite web |date=7 November 2012 |title=Sanam Prasad A Humble Damsel |url=http://www.uniquetimes.org/sanam-prasad-a-humble-damsel/ |website=Unique Times Magazine |language=en-US |via=uniquetimes.org}}</ref> 2010 ਵਿੱਚ, ਸਨਮ, ਅਰਥੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਨੂੰ ਦ ਨਿਊ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ "ਚੋਟੀ ਦੇ ਮਾਡਲਾਂ" ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="start">{{Cite web |date=14 December 2010 |title=Taking the modelling world by storm |url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2010/dec/14/taking-the-modelling-world-by-storm-211053.html |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> ਸਨਮ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ''ਸਿਨੇਮਾ ਕੰਪਨੀ'' (2012) ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਤਮਿਲ ਵਿਗਿਆਨ ਗਲਪ ਫਿਲਮ, ''ਅੰਬੂਲੀ'' (2012) ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਡਿਜੀਟਲ ਸਟੀਰੀਓਸਕੋਪਿਕ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਹੋਣ ਲਈ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/Itsy-bitsy/article15459712.ece|title=Itsy-bitsy|last=Raghavan|first=Nikhil|date=26 February 2011|work=[[The Hindu]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407034758/https://www.thehindu.com/features/cinema/Itsy-bitsy/article15459712.ece|archive-date=7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|access-date=8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=S. R. Ashok Kumar |date=5 September 2011 |title=Two albums, many tunes |url=http://www.thehindu.com/arts/music/article2426412.ece |url-access=subscription |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301080228/http://www.thehindu.com/arts/music/article2426412.ece |archive-date=1 March 2012 |website=[[The Hindu]]}}</ref> 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ, ਸਨਮ ਨੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕਾਲਜ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹੱਸਮਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਘੱਟ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੀ।<ref>{{Cite web |title=Ambuli Movie Review {3.5/5}: Critic Review of Ambuli by Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/ambuli/movie-review/11949127.cms |website=The Times of India}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/ambuli-wheres-the-thrill/article2906911.ece|title=Ambuli: Where's the thrill?|last=Rangarajan|first=Malathi|date=18 February 2012|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20230408190944/https://www.thehindu.com/features/cinema/ambuli-wheres-the-thrill/article2906911.ece|archive-date=8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|access-date=8 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|url-status=dead}}</ref> ਸਨਮ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜੀਤ ਰਵੀ ਪੈਗਾਸਸ ਦੁਆਰਾ ਤਮਿਲ-ਮਲਿਆਲਮ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ''ਰਵੂ'' (2013), ''ਮਾਯਾਈ'' (2013) ਅਤੇ ''ਵਿਲਾਸਮ'' (2014) ਸਮੇਤ ਘੱਟ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ।<ref>{{Cite web |last=Subramanian |first=Anupama |date=14 November 2013 |title=Censors decline 'U' certification for Maayai |url=https://www.deccanchronicle.com/131114/entertainment-kollywood/article/censors-decline-%E2%80%98u%E2%80%99-certification-maayai |website=[[Deccan Chronicle]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 November 2014 |title=விலாசம் |trans-title=Address |url=http://cinema.maalaimalar.com/cinema/review/2014/11/14121345/Vilasam-movie-review.vpf |website=maalaimalar.com |language=ta}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 August 2014 |title=தொட்டால் விடாது |url=http://cinema.maalaimalar.com/cinema/review/2014/08/23212226/thottal-vidathu-movie-review.vpf |website=maalaimalar.com |language=ta}}</ref> ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉੱਚ-ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਫਿਲਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਹ ਸੀ ਮਾਮੂਟੀ -ਸਟਾਰਰ ''ਡੇਵਾਥਿੰਟੇ ਸਵਾਂਥਮ ਕਲੀਟਸ'' (2014), ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Sreekuma |first=Priya |date=20 June 2013 |title=Programming her film career |url=https://www.deccanchronicle.com/130620/entertainment-mollywood/article/programming-her-film-career |archive-url=https://web.archive.org/web/20130815014348/https://www.deccanchronicle.com/130620/entertainment-mollywood/article/programming-her-film-career |archive-date=15 August 2013 |website=[[Deccan Chronicle]]}}</ref> ਸਨਮ ਵੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੇ. ਰਾਘਵੇਂਦਰ ਰਾਓ ਦੀ ''ਇੰਟਿੰਟਾ ਅਨਾਮਈਆ'' ਦੁਆਰਾ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਇੱਕ "ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਧੁਨਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ NRI ਰਾਕਸਟਾਰ" ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਮ ਕਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web |date=11 January 2014 |title=Sanam Shetty, the new girl in Tollywood |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-04/news-interviews/38276914_1_telugu-debut-telugu-culture-sanam-shetty |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111211859/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-04/news-interviews/38276914_1_telugu-debut-telugu-culture-sanam-shetty |archive-date=11 January 2014 |website=[[The Times of India]]}}</ref> ਉਸਨੇ ਅਬਵਾਨਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਔਰਤ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਮਾਹਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/actionpacked/article2958584.ece|title=Action-packed|date=4 March 2012|work=[[The Hindu]]}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸਨਮ ਸ਼ੈਟੀ ਨੇ ਮਈ 2019 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਤਰਸ਼ਨ ਥਿਆਗਰਾਜਾਹ ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਕਰ ਲਈ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਜੂਨ 2019 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਤਾਮਿਲ'' ਦੀ 2019 ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਤਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਮਾਰੋਹ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਜੋੜੀ ਨੇ 2019 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਮੰਗਣੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ<ref>{{Cite web |date=1 February 2020 |title=I was Mentally and Physically Harassed: Sanam Shetty Lodges A Police Complaint Against Tharshan! |url=https://jfwonline.com/article/i-was-mentally-and-physically-harassed-sanam-shetty-lodges-a-police-complaint-against-tharshan/ |website=Just for Women |via=jfwonline.com}}</ref> ਸਨਮ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਰਸ਼ਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਉਸਦੇ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ।<ref>{{Cite web |date=3 February 2020 |title=Sanam Shetty files police complaint against 'Bigg Boss' Tharshan! |url=https://www.sify.com/movies/sanam-shetty-files-police-complaint-against-bigg-boss--tharshan-news-tamil-ucdes6djbchej.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203070038/https://www.sify.com/movies/sanam-shetty-files-police-complaint-against-bigg-boss--tharshan-news-tamil-ucdes6djbchej.html |archive-date=3 February 2020 |website=Sify}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] a954ua8ue816bzmt31gf4iyiuhrfigq ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਚੰਦਰਮੌਲੀ 0 162487 848712 729341 2026-09-30T12:22:35Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848712 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਚੰਦਰਮੌਲੀ | image = | other_names = LP | birth_place = [[ਚੇਨਈ]], [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], ਭਾਰਤ | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2010{{endash}}ਮੌਜੂਦ | awards = ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ 2020 ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਿਆ ਚੰਦਰਮੌਲੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Lakshmi Priyaa Chandramouli''') ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਦਰਾਸ ਸਕੂਲ ਆਫ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਤੋਂ [[ਮਨੁੱਖੀ ਵਸੀਲਾ ਪ੍ਰਬੰਧ|ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਧਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ, ਉਹ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ ਈਵਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰਨ, ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਲਟੀਮੇਟ ਫਰਿਸਬੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਵੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ਿਵਰੰਜਿਨਿਅਮ ਇਨੁਮ ਸਿਲਾ ਪੇਂਗਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ।<ref name="behindwoods1">{{Cite web |date=6 November 2013 |title=Lakshmi Priya Chandramouli talks about life after Sutta Kadhai |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-13/lakshmi-priya-chandramouli-talks-about-life-after-sutta-kadhai.html |access-date=18 June 2014 |website=Behindwoods}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਇਵਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਲਈ ਟਿਕਟਾਂ ਵੇਚਦੇ ਸਮੇਂ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਾਗਿਜ਼ ਥਿਰੂਮੇਨੀ ਨੇ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ''ਮੁੰਧਿਨਮ ਪਾਰਥਨੇ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਲਈ ਦਸ ਦਿਨ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ।<ref name="thehindu1">{{Cite web |last=Deepa Venkatraman |date=30 March 2013 |title=Bold and Beautiful |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/bold-and-beautiful/article4564323.ece |access-date=18 June 2014 |website=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413085247/https://www.thehindu.com/features/cinema/bold-and-beautiful/article4564323.ece |archive-date=13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |url-status=dead}}</ref> ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੇ. ਬਾਲਚੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ, ''ਧਰਮਯੁਧਮ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਡੀਸ਼ਨ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਪੂਰਾ ਸਮਾਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਕਈ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਰਦਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਤਰਿਆ।<ref name="deccanchronicle1">{{Cite web |date=28 October 2013 |title=All the world's a stage for Lakshmi Priyaa |url=http://www.deccanchronicle.com/131028/entertainment-kollywood/article/all-world%E2%80%99s-stage-lakshmi-priyaa |access-date=18 June 2014 |website=Deccan Chronicle |archive-date=16 ਮਾਰਚ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150316194142/http://www.deccanchronicle.com/131028/entertainment-kollywood/article/all-world%E2%80%99s-stage-lakshmi-priyaa |url-status=dead }}</ref> ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਬਲੈਕ ਕਾਮੇਡੀ ''ਸੁਤਾ ਕਢਾਈ'' ਸੀ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਕਬਾਇਲੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਲੰਥੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,<ref>{{Cite web |date=15 September 2013 |title=A small film with big heart |url=http://archives.deccanchronicle.com/130915/entertainment-kollywood/article/small-film-big-heart |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006135115/http://archives.deccanchronicle.com/130915/entertainment-kollywood/article/small-film-big-heart |archive-date=6 October 2014 |access-date=18 June 2014 |website=Deccan Chronicle}}</ref> ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਟੰਟ ਵੀ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਨ। ਉਸਦੀ 2014 ਦੀ ਇੱਕਲੌਤੀ ਰਿਲੀਜ਼ ''ਏਂਜਲਸ'' ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਤਾਮਿਲ ਰੀਲੀਜ਼ ਡੈਬਿਊਟੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਾਡੀਵੇਲ ਦੁਆਰਾ ''ਕਲੱਪਦਮ'' ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Nikhil Raghavan |date=3 February 2014 |title=Shotcuts: Basha's debut |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/shotcuts-bashas-debut/article5648884.ece |access-date=18 June 2014 |website=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221121643/https://www.thehindu.com/features/cinema/shotcuts-bashas-debut/article5648884.ece |archive-date=21 ਫ਼ਰਵਰੀ 2025 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 February 2014 |title=Mysskin pens song, sings it himself for Kallapadam |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Mysskin-pens-song-sings-it-himself-for-Kallapadam/articleshow/30520785.cms |access-date=18 June 2014 |website=The Times of India}}</ref> ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਾਰੇ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ "ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਿਰਦਾਰ" ਅਤੇ "ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ" ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Kallappadam heroine Lakshmi Priyaa showcases full commitment to her character |url=http://behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-14/kallappadam-heroine-lakshmi-priyaa-showcases-full-commitment-to-her-character.html |access-date=18 June 2014 |website=Behindwoods}}</ref> ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੀ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਰਦਵਾਜ ਰੰਗਨ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ "ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ, ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰਿਆ ਕਿਰਦਾਰ" ਦੱਸਿਆ,<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/kallappadam-a-meta-movie-with-good-ideas-that-needed-better-filmmaking/article7016070.ece|title=Kallappadam: A meta movie with good ideas that needed better filmmaking|last=Rangan|first=Baradwaj|date=20 March 2015|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409105726/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/kallappadam-a-meta-movie-with-good-ideas-that-needed-better-filmmaking/article7016070.ece|archive-date=9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|access-date=9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|url-status=dead}}</ref> ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸਿਫੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਿਆ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ"।<ref>{{Cite web |title=Kallappadam |url=https://www.sify.com/movies/kallappadam-review-tamil-pdulGXdejgcbe.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150320132923/http://www.sify.com/movies/kallappadam-review-tamil-pdulGXdejgcbe.html |archive-date=20 March 2015 |website=Sify}}</ref> ਉਸਨੇ ''ਯਗਵਾਰਾਇਨੁਮ ਨਾ ਕਾਕਾ'',<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/off-the-beaten-track/article7043592.ece|title=Off the beaten track|last=Menon|first=Vishal|date=28 March 2015|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409104221/https://www.thehindu.com/features/cinema/off-the-beaten-track/article7043592.ece|archive-date=9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|access-date=9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|url-status=dead}}</ref> ''ਕਲਾਮ'' ਅਤੇ ''ਮਾਇਆ'' ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Happy being an actor than a heroine: Lakshmi Priyaa |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/regional/happy-being-an-actor-than-a-heroine-lakshmi-priyaa/article1-1243707.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141003135140/http://www.hindustantimes.com/entertainment/regional/happy-being-an-actor-than-a-heroine-lakshmi-priyaa/article1-1243707.aspx |archive-date=3 October 2014 |access-date=2 October 2014 |website=Hindustan Times}}</ref> ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ ਵੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=68th National Film Awards: Editor Sreekar Prasad wins it for the ninth time |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2022/jul/22/68th-national-film-awards-editor-sreekar-prasad-wins-it-for-the-ninth-time-32960.html |website=[[Cinema Express]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|6019263}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] mnv4u8mzq09wprbzbsn26q3sfljxkq5 ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਡਾਂਗੇ 0 163109 848894 787982 2026-09-30T21:49:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848894 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Srushti Dange | image = Srushti Dange.jpg | caption = Srushti Dange at ''[[Saravanan Irukka Bayamaen]]'' press meet | other_names = Actress | birth_name = Srushti Danghe | birth_date = | birth_place = <!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--> | nationality = Indian | occupation = | years_active = 2013–present | spouse = | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਡਾਂਗੇ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਜਿਆਦਾਤਰ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਅਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/shotcuts-the-south-connect/article4711425.ece|title=Shot cuts the south connect|last=Nikhil Raghavan|date=13 May 2013|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615074315/http://www.thehindu.com/features/cinema/shotcuts-the-south-connect/article4711425.ece|archive-date=15 ਜੂਨ 2013|access-date=12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.kollywoodtoday.net/news/tollywood-girl-debuts-in-varusanaadu|title=Tollywood girl's kollywood debut|date=8 June 2013|work=Kollywood today|access-date=12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|archive-date=2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402111614/http://www.kollywoodtoday.net/news/tollywood-girl-debuts-in-varusanaadu|url-status=dead}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ''ਅਪ੍ਰੈਲ ਫੂਲ'' ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਡਾਂਗੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮਿਸ਼ਕਿਨ ਦੀ ''ਯੁਧਮ ਸੇਈ'' (2011) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>[http://www.telugumirchi.com/en/movies/srushti-dangean-a-grade-scribe.html "Srushti Dange, an A grade scribe"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218033602/http://www.telugumirchi.com/en/movies/srushti-dangean-a-grade-scribe.html |date=2014-12-18 }}. telugumirchi.com. 11 April 2012</ref> ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ''ਮੇਘਾ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਟਾਈਟਲ ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਡਾਰਲਿੰਗ'', ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਫ਼ਿਲਮ ''ਏਨਾਕੁਲ ਓਰੂਵਨ'' ਅਤੇ ''ਪੂ'' ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਚਾਰ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ: ''ਧਰਮਾ ਦੁਰਈ'',<ref>[http://silverscreen.in/news/srushti-dange-on-a-roll/ "Srushti Dange on a Roll"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018031105/http://silverscreen.in/news/srushti-dange-on-a-roll/ |date=2014-10-18 }}. ''Silverscreen.in''. 1 September 2014</ref> ਵਿਜੇ ਵਸੰਤ ਦੀ ''ਅਚਮਿੰਦਰੀ'', ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ''ਨਵਰਾਸਾ ਥਿਲਗਾਮ'', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਸੇਨਥੀਰਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ''ਵਿਲ ਅੰਬੂ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ''1971: ਬਿਓਂਡ ਬਾਰਡਰਜ਼'' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Tamil tongue in Maratha cheek |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/jan/14/tamil-tongue-in-maratha-cheek-1559038.html |website=The New Indian Express}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ਨੋਟਸ |- | 2010 | ''ਕਢਲਗੀ'' | ਨੰਧਿਨਿ ਵੇਲੁ ਨਚਿਆਰ | rowspan="2" | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] | ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ; ਤਾਮਿਲ |- | 2011 | ''ਯੁਧਮ ਸੇਈ'' | ਸੁਜਾ | |- | rowspan="2" | 2014 | ''ਅਪ੍ਰੈਲ ਫੂਲ'' | ਸਤਿਆ | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] | ਤੇਲਗੂ ਡੈਬਿਊ |- | ''ਮੇਘਾ'' | ਮੇਘਵਤੀ | rowspan="9" | ਤਾਮਿਲ | |- | rowspan="4" | 2015 | ''ਡਾਰਲਿੰਗ'' | ਸਵਾਤੀ | |- | ''ਏਨਾਕੁਲ ਓਰੂਵਨ'' | ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ | |- | ''ਪੁਰੀਆਧਾ ਅਨੰਦਮ ਪੁਤਿਥਗਾ ਅਰੰਬਮ'' | ਨੀਲਾ | |- | ''ਕਥੁਕੁਟੀ'' | ਭੁਵਨਾ | |- | rowspan="7" | 2016 | ''ਵਿਲ ਅੰਬੂ'' | ਨਿਤਿਆ | |- | ''ਨਵਰਾਸਾ ਤਿਲਾਗਮ'' | ਚਿਤ੍ਰਾ | |- | ''ਜਿਥਨ ੨'' | ਪ੍ਰਿਆ (ਸਪ੍ਰਿਟ ਕੁੜੀ) | |- | ''ਓਰੁ ਨੋਡਿਯਿਲ'' | rowspan="2" | ਸ਼ਰੁਤੀ | |- | ''ਪਾਰਵਤੀਪੁਰਮ'' | ਤੇਲਗੂ | |- | ''ਧਰਮ ਦੁਰਾਈ'' | ਸਟੈਲਾ | rowspan="3" | ਤਾਮਿਲ | |- | ''ਅਚਮਿੰਦਰਿ'' | ਮਲਾਰਵਿਝੀ | |- | rowspan="4" | 2017 | ''ਮੁਪਰਿਮਾਨਮ'' | ਅਨੁਸ਼ਾ | |- | ''1971: ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ'' | ਚਿਨਮਯ ਦੀ ਪਤਨੀ | [[ਮਲਿਆਲਮ]] | ਮਲਿਆਲਮ ਡੈਬਿਊ |- | ''ਸਰਵਣਨ ਇਰੁਕਾ ਬਯਾਮੇਂ'' | ਫਾਤਿਮਾ | ਤਾਮਿਲ | |- | ''ਓਏ ਨੀਨੇ'' | ਵੇਧਾ | ਤੇਲਗੂ | |- | rowspan="2" | 2018 | ''W/O ਰਾਮ'' | ਐਸਕਾਰਟ | ਤੇਲਗੂ | |- | ''ਕਾਲਾ ਕੂਠੁ'' | ਰੇਵਤੀ | rowspan="8" | ਤਾਮਿਲ | |- | rowspan="2" | 2019 | ''ਸਤਰੁ'' | ਦਰਸ਼ਨੀ | <ref>{{Cite web |title=I changed 20 costumes for a single song: Srushti Dange on 'Sathru' |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2019/mar/05/i-changed-20-costumes-for-a-single-song-srushti-dange-on-sathru-1946725.html |access-date=16 April 2021 |website=The New Indian Express}}</ref> |- | ''ਪੋਟੂ'' | ਨਿਤਿਆ | |- | 2020 | ''ਰਾਜਾਵੁੱਕੂ ਚੈੱਕ ਕਰੋ'' | ਅਥਿਰਾ | |- | rowspan="2" | 2021 | ''ਚੱਕਰ'' | ਰਿਤੂ ਭਾਟੀਆ | <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/chakra-trailer-vishal-shraddha-srinath-star-in-hacker-drama/article31933611.ece|title='Chakra' trailer: Vishal, Shraddha Srinath star in hacker drama|date=27 June 2020|work=The Hindu|access-date=27 June 2020}}</ref> |- | ''ਕਾਟਿਲ'' <ref>{{Cite web |date=16 October 2021 |title=Kattil screened at Innovative International Film fest |url=https://newstodaynet.com/2021/10/16/kattil-screened-at-innovative-international-film-fest/ |website=[[News Today]]}}</ref> | | |- | 2023 | ''ਚੰਦ੍ਰਮੁਕੀ ੨+'' | ਟੀ.ਬੀ.ਏ | ਫਿਲਮਾਂਕਣ |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਦਿਖਾਓ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਚੈਨਲ ! ਨੋਟਸ |- | 2021 | ''ਸਰਵਾਈਵਰ ਤਮਿਲ'' | ਭਾਗੀਦਾਰ | [[ਜ਼ੀ ਤਾਮਿਲ|ਜ਼ੀ ਤਮਿਲ]] | ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਦਿਨ 8 |- | 2023 | ''ਕੋਮਾਲੀ ਸੀਜ਼ਨ 4 ਦੇ ਨਾਲ ਪਕਾਓ'' | ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ | ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ | |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * Srushti Dange at IMDb [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 0ly5j07qz4b8ozpe3ic3mxy80holyzg ਵਿਦਿਆਵਤੀ 0 163330 848756 832200 2026-09-30T14:19:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848756 wikitext text/x-wiki '''ਵਿਦਿਆਵਤੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Vidyavati'''), ਸਾਬਕਾ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ, ਕਾਕਤੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਾਰੰਗਲ, [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦਾ ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1939 ਨੂੰ ਗੌਡ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਫਿਕੋਲੋਜੀਕਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 8 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ " [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ]] " ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉੱਘੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="INTERNATIONAL WOMEN’S DAY ON MARCH 8—TS GOVT TO HONOUR EMINENT WOMEN">{{Cite web |last=Saisat |date=6 March 2017 |title=INTERNATIONAL WOMEN'S DAY ON MARCH 8—TS GOVT TO HONOUR EMINENT WOMEN |url=http://www.siasat.com/news/international-womens-day-march-8-ts-govt-honour-eminent-women-1145130/ |access-date=28 March 2017 |website=www.siasat.com}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Prof._Vidyavati_receiving_Eminent_Women_award_from_Telangana_Government.jpg|thumb| ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਉੱਘੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ]] == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਉਸਨੇ ਬੰਸੀਲਾਲ ਬਾਲਿਕਾ ਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਬੇਗਮ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ (ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ) ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 1955 ਵਿੱਚ ਹਾਇਰ ਸਕੂਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। 1957 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕੋਟੀ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1959 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਸੇ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਬੋਟਨੀ ਮੇਨ, ਜ਼ੂਆਲੋਜੀ ਅਤੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ (ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.) ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ [[ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਮੇਨ ਦੇ ਨਾਲ ਐਮਐਸਸੀ ਬੋਟਨੀ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1967 ਵਿਚ ਉਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਜਾਫਰ ਨਿਜ਼ਾਮ<ref name="Prof. Jafar Nizam, Former Vice-chancellors, Kakatiya University.">{{Cite web |title=Prof. Jafar Nizam, Former Vice-chancellors, Kakatiya University. |url=http://kakatiya.ac.in/formervicechancellors |access-date=24 September 2015 |archive-date=29 ਸਤੰਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929021037/http://kakatiya.ac.in/formervicechancellors |url-status=dead }}</ref> ਅਤੇ ਪ੍ਰੋ. ਐਮਆਰ ਸਕਸੈਨਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਹਿਤ ਜਰਮਨ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ 1963 - 65 ਵਿੱਚ ਆਰਟਸ ਕਾਲਜ, ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਡਿਪਲੋਮਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹਾਈਡਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ, ਫਿਕੋਲੋਜੀ, ਸਾਇਟੋਲੋਜੀ ਅਤੇ ਅਲਟਰਾਸਟ੍ਰਕਚਰ ਈਕੋਲੋਜੀ ਹੈ। == ਕੈਰੀਅਰ == * 1966 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਸਥਾਈ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। * 1968 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਈ ਲੈਕਚਰਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਾਰੰਗਲ ਵਿਖੇ ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪੀਜੀ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸਾਲ 1974 ਵਿੱਚ, ਕਾਕਤੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਬਣ ਗਿਆ। <ref name="Golden Jubilee Celebrations Organized by Dept. of Botany, KU">{{Cite web |title=Golden Jubilee Celebrations Organized by Dept. of Botany, KU |url=http://www.kuwarangal.net/web/notifications/1205_Dept_of_Botany_40Percentage.pdf |access-date=5 September 2018 |archive-date=8 ਮਈ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180508044636/http://www.kuwarangal.net/web/notifications/1205_Dept_of_Botany_40Percentage.pdf |url-status=dead }}</ref> * ਅੱਗੇ, ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਭਾਗ (1990) ਵਿੱਚ ਰੀਡਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਈ। * ਉਸਨੇ 6 ਮਈ 1998 ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ ਵਜੋਂ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ। <ref name="Former Vice-chancellors, Kakatiya University.">{{Cite web |title=Former Vice-chancellors, Kakatiya University. |url=http://kakatiya.ac.in/formervicechancellors |access-date=24 September 2015 |archive-date=29 ਸਤੰਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929021037/http://kakatiya.ac.in/formervicechancellors |url-status=dead }}</ref> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == [[ਤਸਵੀਰ:Vidyavati_felicitated_on_Telangana_formation_Day.jpeg|thumb| ਵਿਦਿਆਵਤੀ ਨੂੰ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ]] * ਉਸ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਕੈਮੀਕਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]], [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ]] ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੌਦ ਵਿਗਿਆਨ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। * ਉਸ ਨੂੰ 30 ਨਵੰਬਰ ਅਤੇ 1 ਦਸੰਬਰ 2007 ਨੂੰ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ, ਲਾਲ ਬਹਾਦੁਰ ਕਾਲਜ, ਵਾਰੰਗਲ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ "ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੌਜੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਰੁਝਾਨਾਂ ਬਾਰੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰ" ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ <ref name="National Seminar on Current Trends in Biotechnology">{{Cite web |title="National Seminar on Current Trends in Biotechnology" organized by the Department of Biotechnology, Lal Bahadur College, Warangal.2007. |url=http://smart.whad.org/iqac-report-for-the-year-2007-2008-part--a--plan-of-action-index-4 |access-date=25 August 2015 |archive-date=29 ਸਤੰਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929082039/http://smart.whad.org/iqac-report-for-the-year-2007-2008-part--a--plan-of-action-index-4 |url-status=dead }}</ref> * ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੈਮੀਨਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। <ref name="Algal Bio-diversity and its role in bio-remediation">{{Cite web |title=National Symposium on "Algal Bio-diversity and its role in bio-remediation". Vivekananda Institute of Algal Technology. 2006. |url=http://www.oocities.org/viat06/programmes.htm |access-date=25 August 2015}}</ref> <ref name="National seminar on “Recent Advances in Molecular Microbiology & Microbial Technology” 2009.">{{Cite web |title=National seminar on "Recent Advances in Molecular Microbiology & Microbial Technology", 2009. |url=http://andhra-colleges.com/Education-News/20091/20090121a.asp |access-date=28 August 2015 |archive-date=29 ਸਤੰਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929053305/http://andhra-colleges.com/Education-News/20091/20090121a.asp |url-status=dead }}</ref> <ref name="Biotechnology and global scenario">{{Cite web |title=International seminar on 'Biotechnology and global scenario', 2010. |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/bt-brought-drastic-changes-in-production/article866436.ece |access-date=28 August 2015 |website=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="National seminar on “Modern Trends in Plant Sciences”, 2010.">{{Cite web |title=National seminar on "Modern Trends in Plant", 2010 |url=http://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/need-for-more-research-on-plant-sciences-stressed/article306776.ece |access-date=28 August 2015 |website=[[The Hindu]]}}</ref> <ref name="National seminar on “Plant Sciences and Human Welfare”, 2010.">{{Cite web |title=National seminar on "Plant Sciences and Human Welfare", 2010 |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-educationplus/twoday-seminar-at-ku/article897535.ece |access-date=28 August 2015 |website=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="National seminar on empowerment of women, 2012.">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/seminar-on-women-empowerment/article2921838.ece|title=National seminar on empowerment of women, 2012|date=22 February 2012|work=The Hindu|access-date=25 September 2015}}</ref> <ref name="National Symposium on “Algae for Human Welfare”, (AFHW-2015).">{{Cite web |title=National Symposium on "Algae for Human Welfare", (AFHW-2015). |url=http://www.apcce.gov.in/Documentation/Seminars/PRGC(A),%20Kakinada%20-%20Symposium.pdf |access-date=25 September 2015 |archive-date=29 ਸਤੰਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929181219/http://www.apcce.gov.in/Documentation/Seminars/PRGC(A),%20Kakinada%20-%20Symposium.pdf |url-status=dead }}</ref> * ਸੋਸਾਇਟੀ ਫਾਰ ਪਲਾਂਟ ਰਿਸਰਚ, ਬਰੇਲੀ ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ YSRK ਸ਼ਰਮਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। * 22 ਸਤੰਬਰ 2007 ਨੂੰ, ਉਸਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। * 2 ਜੂਨ 2015 ਨੂੰ, ਵਾਰੰਗਲ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਕਦਿਆਮ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਨੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਗਠਨ ਦਿਵਸ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। <ref name="Vidyavati among other officials felicitated on Telangana formation Day ( 2nd June, 2015)">{{Cite web |title=Vidyavati among other officials felicitated on Telangana formation Day ( 2nd June, 2015). |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File%3AVidyavati_felicitated_on_Telangana_formation_Day.jpeg |access-date=27 September 2015}}</ref> * ਉਹ ਜੈਵਿਕ ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਆਫ਼ ਐਲਗੀ (NCBBBA-2017), 9 - 10, ਜਨਵਰੀ, 2017 [[ਮਦਰਾਸ ਯੂਨਿਵਰਸਿਟੀ|ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ]], ਗਿੰਡੀ ਕੈਂਪਸ, [[ਚੇਨਈ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦੀ ਬੋਟਨੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਲਈ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸੀ। <ref name="National Conference on Biodiversity, Biology and Biotechnology of Algae ( 9th and 10th January, 2017)">{{Cite web |title=National Conference on Biodiversity, Biology and Biotechnology of Algae ( 9th and 10th January, 2017). |url=http://www.unom.ac.in/uploads/seminar_conference/NCBBBA-2017-BROCHURE_20161023075403_94960.pdf |access-date=5 March 2017 |archive-date=7 ਮਾਰਚ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170307044820/http://www.unom.ac.in/uploads/seminar_conference/NCBBBA-2017-BROCHURE_20161023075403_94960.pdf |url-status=dead }}</ref> * ਉਸ ਨੂੰ 8 ਮਾਰਚ 2017 ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ [[ਕੇ. ਕਵਿਤਾ]], [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], ਨਿਜ਼ਾਮਾਬਾਦ ਅਤੇ ਪਦਮ ਦੇਵੇਂਦਰ ਰੈਡੀ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref name="Felicitation by the Government of Telangana ( 8th March, 2017)">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/celebrating-women-and-their-contribution-to-society/article17430855.ece|title=Felicitation by the Government of Telangana ( 8th March, 2017).|date=8 March 2017|work=The Hindu|access-date=17 March 2017}}</ref> <ref name="Felicitation by the Government of Telangana ( 8th March, 2017) 2">{{Cite web |title=Felicitation by the Government of Telangana ( 8th March, 2017). |url=http://epaper.telanganatoday.news/pagezoomsinwindows.php?img=http://epaper.telanganatoday.news/epaperimages/09032017/09032017-md-hr-01.jpg&id=6235&boxid=790525544&cid=4&mod=1&pagenum=1&edcode=71 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170317234404/http://epaper.telanganatoday.news/pagezoomsinwindows.php?img=http%3A%2F%2Fepaper.telanganatoday.news%2Fepaperimages%2F09032017%2F09032017-md-hr-01.jpg&id=6235&boxid=790525544&cid=4&mod=1&pagenum=1&edcode=71 |archive-date=17 March 2017 |access-date=17 March 2017}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1939]] bonaxwz5e0u4l0mmyl2gqg1gnahwfqt ਸੁਜਾਥਾ ਵਿਜਾਯਰਾਘਵਨ 0 163476 848864 667832 2026-09-30T20:18:02Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848864 wikitext text/x-wiki '''ਸੁਜਾਥਾ ਵਿਜਾਯਰਾਘਵਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sujatha Vijayaraghavan''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ, ਡਾਂਸਰ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਸੰਗੀਤ ਵਿਗਿਆਨੀ ਅਤੇ [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ]] ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/The-multifaceted-Kothamangalam-Subbu/article14639417.ece|title=The multifaceted Kothamangalam Subbu|last=Swaminathan|first=G.|date=2016-09-15|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-12-31|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20201231083548/https://www.thehindu.com/features/friday-review/theatre/The-multifaceted-Kothamangalam-Subbu/article14639417.ece|archive-date=2020-12-31|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/margam-with-bharatidasan/article29724991.ece|title=Margam with Bharatidasan|last=Srikanth|first=Rupa|date=2019-10-17|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-12-31|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/Where-the-twain-meet/article16925602.ece|title=Where the twain meet|last=Chatterjee|first=Jagyaseni|date=2016-12-22|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-12-31|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਉਹ [[ਚੇਨਈ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]],<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/natyarangams-ode-to-independence/article19464361.ece|title=Freedom of expression|last=Swaminathan|first=Chitra|date=2017-08-10|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-12-31|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਆਰਟਸ ਸੰਸਥਾ ਨਾਰਦਾ ਗਣ ਸਭਾ ਦੇ ਡਾਂਸ ਵਿੰਗ, ਨਾਟਯਰੰਗਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਤੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ]] [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]] ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਲਾਸੀਕਲ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਕੰਪਨੀ, ਨਾਟਿਆ ਡਾਂਸ ਥੀਏਟਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Warnecke |first=Lauren |date=9 November 2019 |title=Review: Natya Dance's world premiere 'Inai' asks, what if there were no differences, racial or otherwise? |url=https://www.chicagotribune.com/entertainment/theater/reviews/ct-ent-natya-dance-review-1111-20191109-csje2h3iynchtcvoz4nffw27dy-story.html |access-date=2020-12-31 |website=[[Chicago Tribune]]}}</ref> ਉਹ ਮੋਹਰੀ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ ਕਲਾਨਿਧੀ [[ਕਾਲਾਨਿਧੀ ਨਰਾਇਣ|ਨਾਰਾਇਣਨ]] ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/kalanidhi-narayanan-a-teacher-of-abhinaya/article8280515.ece|title=Icon of Abhinaya|date=2016-02-25|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-12-31|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਵਿਜਾਯਰਾਘਵਨ ਦੀ ਤਮਿਲ ਪੜਾ ਵਰਨਮ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਦਾਵਨ ਪਿਚਾਈ ਅਤੇ ਕੁੰਬਕੋਨਮ ਭਾਨੂਮਤੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਕਈ [[ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ|ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ]] ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/friday-review/music/ode-to-muruga/article4766041.ece|title=Ode to Muruga|last=Srikanth|first=Rupa|date=2013-05-30|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-12-31|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/documentary-on-kumbakonam-bhanumathy/article19967705.ece|title=Styles, past and present: Documentary on Kumbakonam Bhanumathy|last=Ramani|first=V. V.|date=2017-11-02|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-12-31|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਉਸਨੇ ਅਨੀਥਾ ਗੁਹਾ,<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/Kshetras-through-vivid-imagery/article16735951.ece|title=Kshetras through vivid imagery|last=Sudha|first=T. R|date=2016-12-01|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-12-31|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> ਵਰਗੀਆਂ ਡਾਂਸਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮ ਚੰਦਰ ਚੈਟਰਜੀ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਗੀਤ, [[ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ]] ਦੀ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ, ''ਦੇਵੀ ਭਾਰਤਮ: ਦ ਮਦਰ ਐਂਡ ਲਿਬਰੇਟਰ,'' ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਅਤੇ [[ਸੁਬਰਾਮਨੀਆ ਭਾਰਤੀ|ਸੁਬਰਾਮਣੀਆ ਭਾਰਤੀ]] ਦੁਆਰਾ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/devi-bharatam-the-goddess-in-all-her-hues/article29340691.ece|title=Devi Bharatam: The Goddess in all her hues|last=Kumar|first=Bhanu|date=2019-09-05|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-12-31|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == ਬਿਬਲੀਓਗ੍ਰਾਫੀ == * ''ਓਰੂ ਪਿਟੀ ਵੈਰਮ'' [ ''ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਹੀਰਾ'' ] (ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ)। ਵਾਨਤੀ ਪਤਿਪਪਕਮ। 1990 * ''ਅਰੰਕਮ: ਨੇਵਲ'' [ ''ਅਰੇਨਾ : ਨਾਵਲ'' ] (ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ)। ਵਾਨਤੀ ਪਤਿਪਪਕਮ। 1993 * ''ਐਂਟਯੁਮ ਤਾਯੂਮ'' [ ''ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮਾਂ'' ] (ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ)। ਵਾਨਤੀ ਪਤਿਪਪਕਮ। 1995 == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 8pbzucw9hugqmnpfneo6u9niqm9gsev ਲੀਲਾ ਸੈਮਸਨ 0 163522 848726 828946 2026-09-30T13:02:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848726 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Leelasamson2.jpg|thumb|ਲੀਲਾ ਸੈਮਸਨ]] '''ਲੀਲਾ ਸੈਮਸਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Leela Samson;''' ਜਨਮ 6 ਮਈ 1951) [[ਭਾਰਤ]] ਦੀ ਇੱਕ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ, ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਕਨੀਕੀ ਗੁਣਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ [[ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ]] ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ।<ref name="index">{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/Borders-no-Bar/475804/|title=Borders no Bar|date=13 June 2009|work=The Indian Express}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰੈਲ 2005 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ]] ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2005/04/18/stories/2005041812230500.htm|title=Leela Samson takes over as Kalakshetra director|date=18 April 2005|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20050420161831/http://www.hindu.com/2005/04/18/stories/2005041812230500.htm|archive-date=20 April 2005|location=Chennai, India}}</ref><ref>[http://www.artindia.net/leela.html Leela Samson Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230415134322/https://artindia.net/leela.html |date=2023-04-15 }} artindia.net.</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਗਸਤ 2010 ਵਿੱਚ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ]] ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="ak">{{Cite web |date=10 August 2010 |title=Press Release |url=http://www.sangeetnatak.org/sna/files/Press-Release-12082010.pdf |publisher=Sangeet Natak Academi}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 October 2014 |title=Sangeet Natak Akademi chairperson Leela Samson resigns |url=http://ibnlive.in.com/news/sangeet-natak-akademi-chairperson-leela-samson-resigns/505174-8-66.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010204827/http://ibnlive.in.com/news/sangeet-natak-akademi-chairperson-leela-samson-resigns/505174-8-66.html |archive-date=10 October 2014 |publisher=CNN-IBN}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-01/india/28306065_1_chairperson-sangeet-natak-academy-charge|title=Leela Samson to be Sangeet Natak Academy chairperson|date=1 July 2010|work=[[The Times of India]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103201147/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-01/india/28306065_1_chairperson-sangeet-natak-academy-charge|archive-date=3 November 2012}}</ref> ਅਤੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2011 ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਫਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ (CBFC) ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ।<ref name="tnie">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/magazine/article298014.ece|title=A silent rebel against extremism|date=5 September 2010|work=The New Indian Express|access-date=15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|archive-date=14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160414172642/http://www.newindianexpress.com/magazine/article298014.ece|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1592304.ece|title=New censor board chief Leela Samson promises balanced approach|date=2 April 2011|work=The Hindu|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024102711/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article1592304.ece|archive-date=24 ਅਕਤੂਬਰ 2012|access-date=15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/article3368579.ece|title=I'll try through my dance to find myself again|date=30 April 2012|work=The Hindu|location=Chennai, India}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article3361530.ece|title=Leela Samson to quit as Kalakshetra director|date=28 April 2012|work=The Hindu|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120630183358/http://www.thehindu.com/news/national/article3361530.ece|archive-date=30 ਜੂਨ 2012|access-date=15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023|url-status=dead}}</ref> ਫਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਪੀਲੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਵੱਲੋਂ [[ਡੇਰਾ ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ]] ਦੇ ਬਾਨੀ [[ਗੁਰਮੀਤ ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਸਿੰਘ]] ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ''ਐਮਐਸਜੀ: ਦ ਮੈਸੇਂਜਰ ਆਫ ਗੌਡ ਉੱਤੇ'' ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸੀਬੀਐਫਸੀ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/censor-board-chief-leela-samson-decides-to-quit/article1-1307305.aspx#sthash.MrDW2c7U.dpuf|title=Censor Board chief Leela Samson quits over MSG nod, govt denies interference|date=16 January 2015|work=Hindustan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20150116025245/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/censor-board-chief-leela-samson-decides-to-quit/article1-1307305.aspx#sthash.MrDW2c7U.dpuf|archive-date=16 January 2015|location=New Delhi, India}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਇੱਕ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਸੋਲੋਿਸਟ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਸੈਮਸਨ ਨੇ [[ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ]], ਦਿੱਲੀ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ [[ਯੂਰਪ]], [[ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਅਫਰੀਕਾ]] ਅਤੇ [[ਅਮਰੀਕਾ (ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ)|ਅਮਰੀਕਾ]] ਸਮੇਤ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name="cct">[http://www.ccrtindia.gov.in/leela-samson.htm Artiste's Profile: Leela Samson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710033820/http://ccrtindia.gov.in/leela-samson.htm|date=10 July 2011}}, Centre for Cultural Resources and Training (CCRT), Government of India.</ref> 1995 ਵਿੱਚ, ਸੈਮਸਨ ਨੇ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸਪਾਂਡਾ, ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਦੋ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ - ''ਸੰਚਾਰੀ'' ਅਤੇ ''ਦਿ ਫਲਾਵਰਿੰਗ ਟ੍ਰੀ'' - ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।<ref>[http://www.penguinbooksindia.com/Authors/_Leela_Samson.aspx www.penguinbooksindia.com]</ref> ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋਇਸ ਪਾਲ ਪੋਰਸਬਾਹੀਅਨ ਅਤੇ ਜਸਟਿਨ ਮੈਕਕਾਰਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮਰਹੂਮ ਕਮਲਜੀਤ ਭਸੀਨ ਮਲਿਕ (ਮੀਟੋ), ਜਿਨ ਸ਼ਾਨ ਸ਼ਾਨ (ਈਸ਼ਾ), ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੌਹਰ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਸਮੇਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਅਤੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਦਲੇ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਲਿਖੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਇਲ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ, ਕੋਵੈਂਟ ਗਾਰਡਨ, ਲੰਡਨ, ਅਤੇ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਨਾ ਮਿਲਾਪਫੈਸਟ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ। == ਅਵਾਰਡ == ਸੈਮਸਨ ਨੂੰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (1990),<ref>{{Cite web |title=Padma Awards |url=http://india.gov.in/myindia/padma_awards.php |publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry of Communications and Information Technology]]}}</ref> ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ''ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਚੂਡਾਮਣੀ'', ''ਕਲਾਇਮਾਮਣੀ'' (2005),<ref>[https://web.archive.org/web/20061029105424/http://www.hindu.com/2006/02/15/stories/2006021513330100.htm Kalaimamani Awards for 123 persons announced] ''The Hindu'', 15 February 2006.</ref> ਅਤੇ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ]] (1999-2000) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=SNA: List of Akademi Awardees |url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120217185616/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist.htm |archive-date=17 February 2012 |publisher=[[Sangeet Natak Akademi]] Official website}}</ref> ਉਸਨੂੰ 63ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ-ਤਮਿਲ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951]] i3xabmlnt33rilyygk1nb4v9z2ji4t4 ਸੁਕੁਮਾਰੀ 0 163635 848856 695354 2026-09-30T20:10:07Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848856 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Sukumari at kollam.JPG|thumb|ਸੁਕੁਮਾਰੀ]] '''ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਅੰਮਾ''' (6 ਅਕਤੂਬਰ 1940 – 26 ਮਾਰਚ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/sukumari-timeless-roles-priceless-acting/article4552038.ece|title=Sukumari – Timeless roles, priceless acting|last=Kumar|first=P. K. Ajith|date=27 March 2013|work=[[The Hindu]]|access-date=20 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529040541/https://www.thehindu.com/features/cinema/sukumari-timeless-roles-priceless-acting/article4552038.ece|archive-date=29 ਮਈ 2020|url-status=dead}}</ref> ਪੰਜ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 2500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕੁਝ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਸਿੰਹਾਲਾ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਿੰਹਾਲੀ]], [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ੍ਰੈਂਚ]], [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]], [[ਤੁਲੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੁਲੂ]], [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਅਤੇ [[ਕੰਨੜ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/actor-sukumari-succumbs-to-burns/article4551759.ece|title=Actor Sukumari succumbs to burns|date=2013-03-26|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20210613045017/https://www.thehindu.com/features/cinema/actor-sukumari-succumbs-to-burns/article4551759.ece|archive-date=2021-06-13|access-date=2023-04-15|url-status=dead}}</ref> ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਨੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ 2003 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Padma Awards">{{Cite web |year=2015 |title=Padma Awards |url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |access-date=21 July 2015 |publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India |archive-date=15 ਅਕਤੂਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਨਮਾ ਗ੍ਰਾਮਮ'' (2010) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ]] ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |date=19 May 2011 |title=National Film awards winners 2010 |url=http://www.badascreen.com/2011/05/national-film-awards-winners2010-on-may.html |access-date=2013-03-26 |publisher=Bada Screen |archive-date=2013-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905212726/http://www.badascreen.com/2011/05/national-film-awards-winners2010-on-may.html |url-status=dead }}</ref> ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਦੀ 26 ਮਾਰਚ 2013 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="ManoramObit">{{Cite magazine|date=26 March 2013|title=South Indian Actress Sukumari passes away|url=http://week.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/theWeekContent.do?contentId=13722835&programId=1073754912&tabId=13|magazine=The Week|access-date=2013-03-26}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਅਕਤੂਬਰ 1940<ref name="Birthdate and place">{{Cite news|url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=349702|title=സുകുമാരി അന്തരിച്ചു|date=2013-03-26|work=Mathrubhumi|archive-url=https://web.archive.org/web/20130326175813/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=349702|archive-date=26 March 2013}}</ref> ਨੂੰ ਨਾਗਰਕੋਇਲ, [[ਤਰਾਵਣਕੋਰ|ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ]] (ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਵਿੱਚ), ਮਲਿਆਲੀ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਮਾਧਵਨ ਨਾਇਰ (ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਮੈਨੇਜਰ) ਅਤੇ ਕਾਲਕੁਲਮ (ਅਜੋਕੇ ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਥਰੀਸ਼ੁਥਲਾ ਵਾਲੀਆ ਵੇਦੂ ਦੀ ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਅੰਮਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਤਿਆਭਾਮਾ ਅੰਮਾ ਨਾਰਾਇਣੀ ਪਿੱਲਈ ਕੁੰਜਮਾ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਕੰਦਮਥ ਦੇ ਕੁਲੀਨ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਕੇਸ਼ਵ ਪਿੱਲਈ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ<ref>Kerala Council for Historical research Family History Papers Tharishuthala by K. K. N http://www.keralahistory.ac.in/family.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303170639/http://www.keralahistory.ac.in/family.htm |date=2016-03-03 }}</ref> ਆਪਣੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਅੰਬਿਕਾ ਸੁਕੁਮਾਰਨ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਤ੍ਰਾਵਣਕੋਰ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੂਜੀ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪੂਜਾਪੁਰਾ ਐਲ ਪੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਉਹ [[ਚੇਨਈ|ਮਦਰਾਸ]] ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਚੌਥੇ ਫੋਰਮ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=സുകുമാരി അന്തരിച്ചു – Latest News – Mathrubhumi |url=http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=349702 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130326175813/http://www.mathrubhumi.com/story.php?id=349702 |archive-date=26 March 2013 |access-date=2013-03-26}}</ref> ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ (ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਸ਼੍ਰੀਕੁਮਾਰੀ, ਜੈਸ੍ਰੀ ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ ਸ਼ੰਕਰ ਸੀ। ਲਲਿਤਾ, [[ਪਦਮਨੀ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਪਦਮਿਨੀ]], ਰਾਗਿਨੀ (ਤ੍ਰਾਵਨਕੋਰ ਸਿਸਟਰਜ਼) ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਚੇਰੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਨੇ 1959 ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਏ ਭੀਮਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1978 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ 38 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਜੋੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਸੁਰੇਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ''ਅਮੇ ਨਰਾਇਣ'', ''ਯੁਵਜਨੋਤਸਵਮ'' ਅਤੇ ''ਚੇਪੂ'' ਵਰਗੀਆਂ [[ਫ਼ਿਲਮ|ਫਿਲਮਾਂ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ [[ਡਾਕਟਰ]] ਹੈ। ਸੁਰੇਸ਼ ਨੇ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਉਮਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਸੁਰੇਸ਼ ਅਤੇ ਉਮਾ ਦਾ ਵਿਗਨੇਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Malayala Manoram Online Edition, 27 March 2013 |url=http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=13727195&programId=1073750974&tabId=0&contentType=EDITORIAL, |access-date=18 March 2018 |website=manoramaonline.com}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1940]] lfufwe0efghuignzjsh7h620g829cic ਸਜਿਤਾ ਆਰ. ਸ਼ੰਕਰ 0 163646 848783 703198 2026-09-30T15:16:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848783 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Sajitha R. Shankar.jpg|thumb|ਸਜਿਤਾ ਆਰ. ਸ਼ੰਕਰ]] '''ਸਜਿਤਾ ਆਰ. ਸ਼ੰਖਰ (ਸਜਿਤਾ ਗੌਰੀ)''' ( {{Lang-ml|സജിത ആർ ശങ്കർ}} ''ਸਜਿਤਾ ਆਜਾ Śaŋkaj̳a'' ; ਜਨਮ 9 ਦਸੰਬਰ 1967) [[ਭਾਰਤ]] ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/art/strokes-of-genius/article598005.ece|title=Strokes of genius|date=2010-08-29|work=[[The Hindu]]|access-date=2016-02-29}}</ref> ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ, ਬੰਗਲੌਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਜਨਤਕ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ;<ref>{{Cite web |date= |title=National Gallery of Modern Art, New Delhi |url=http://ngmaindia.gov.in/collections-artist.asp?strLetter=S |access-date=2016-02-29 |website=Ngmaindia.gov.in}}</ref> [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ|ਆਧੁਨਿਕ ਕਲਾ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ]] ; ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ; [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ]], ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ; ਅਤੇ ਮਿਡਲਸਬਰੋ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟ।<ref>{{Cite web |date= |title=mima - Collection |url=http://mima.emuseum.com/view/objects/asitem/People@718/0?t:state:flow=0b753110-3203-46c1-b821-596406e9e4f2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305025458/http://mima.emuseum.com/view/objects/asitem/People@718/0?t:state:flow=0b753110-3203-46c1-b821-596406e9e4f2 |archive-date=5 March 2016 |access-date=2016-02-29 |website=Mima.emuseum.com}}</ref> ਉਸਦਾ ਪਸੰਦੀਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਕਾਗਜ਼ 'ਤੇ ਚਾਰਕੋਲ ਅਤੇ ਐਕ੍ਰੀਲਿਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ '''ਤਾਂਤਰਿਕ ਯੋਨੀ''',<ref>{{Cite web |last= |date=2013-02-21 |title=One Billion Rising ??? Kochi – by the other half of the sky… &#124; Raising Our Voices |url=https://raisingourvoicesblog.wordpress.com/2013/02/21/one-billion-rising-kochi-by-the-other-half-of/ |access-date=2016-02-29 |website=Raisingourvoicesblog.wordpress.com}}</ref> ਹਲਦੀ, ਸਿੰਦੂਰ ਪਾਊਡਰ, ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਪਾਊਡਰ, ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸੜੀ ਹੋਈ ਭੁੱਕੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਪੇਂਟਿੰਗ। ਇਹ ਪੇਂਟਿੰਗ ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ 2013 ਦੇ ਇੱਕ ਬਿਲੀਅਨ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਮੁਹਿੰਮ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। == ਜੀਵਨ == ਸਜਿਤਾ.ਆਰ. ਸ਼ੰਖਰ ਦਾ ਜਨਮ 1967 ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰਨੱਲੂਰ, ਕੋਟਾਯਮ, [[ਕੇਰਲਾ|ਕੇਰਲ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite magazine|date=2016-02-23|title=An artist's journey|url=http://www.frontline.in/arts-and-culture/art/an-artists-journey/article4894213.ece|magazine=Frontline|access-date=2016-02-29}}</ref> ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਐਂਡ ਕਰਾਫਟ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਬੀਐਫਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ]] ਚੇਨਈ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਕੇਂਦਰ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, 1989-2004 ਤੱਕ, ਉਹ ਚੋਲਾਮੰਡਲ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/001105/plus3.html|title=The Sunday Times Plus Section|last=|date=2000-11-05|work=Sunday Times|access-date=2016-02-29|location=Sri Lanka}}</ref> ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸੋਲੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 1987 ਵਿੱਚ, 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸਜਿਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਿਲਪੀ ਆਰ ਸ਼ੰਕਰ ਹੈ। == ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ == ਸਜਿਤਾ 2002-2011 ਤੱਕ [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ]], ਕੇਰਲਾ ਦੀ<ref>{{Cite web |date= |title=General Council - Previous &#124; Kerala Lalithakala Akademi |url=http://www.lalithkala.org/content/general-council-previous |access-date=2016-02-29 |website=Lalithkala.org}}</ref> ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2006-2011 ਤੱਕ ਵਾਇਲੋਪਿੱਲੀ ਸਮੰਕਰੁਤੀ ਭਵਨ,<ref>{{Cite web |date=10 December 2011 |title=File:Vyloppilli Ssamskrithi Bhavan, Thiruvananthapuram, Kerala, India.JPG - Wikimedia Commons |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Vyloppilli_Ssamskrithi_Bhavan,_Thiruvananthapuram,_Kerala,_India.JPG |access-date=2016-02-29 |website=Commons.wikimedia.org}}</ref> ਤ੍ਰਿਵੇਂਦਰਮ, ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਲਾਰ ਵਿੱਚ ਵਾਮਨਪੁਰਮ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਗੋਰੀ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/ode-to-a-poet/article878923.ece|title=Ode to a poet - Thiruvananthapuram|date=2010-11-11|work=[[The Hindu]]|access-date=2016-02-29}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਟੀਚਾ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਮਲਿਤ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/article828423.ece|title=Connecting through art|date=2010-10-13|work=[[The Hindu]]|access-date=2016-02-29}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] 4bec35j6wvzrjussuybevc6vx3rbfkg ਹੇਮਲਥਾ 0 163876 848920 807444 2026-09-30T23:30:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848920 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਹੇਮਲਥਾ | image = | caption = | other_names = ਹੇਮਾ | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1990|7|22}} | birth_place = ਚੇਨਈ | death_date = | death_place = | occupation = ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ | years_active = 1995–2015 | spouse = | website = }} [[Category:Articles with hCards]] ਹੇਮਲਥਾ ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Hemalatha'''), ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ '''ਹੇਮਾ''' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਟਾਰ ਵਿਜੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ''ਕਾਨਾ ਕਾਨਮ ਕਾਲੰਗਲ'' ਵਿੱਚ ਰਾਘਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਸਨ ਟੀਵੀ ''ਥੈਂਡਰਲ'' 'ਤੇ ਸੁਪਰਹਿੱਟ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਡਰਾਮਾ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਦੀਪਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਈਕਲ ਥੰਗਾਦੁਰਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀਜ਼ਨ 3 ਵਿੱਚ ਰਿਐਲਿਟੀ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ ''ਜੋੜੀ ਨੰਬਰ ਵਨ'' ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=13 January 2007 |title=Time to dream and enjoy humour |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/time-to-dream-and-enjoy-humour/article2238952.ece |access-date=14 December 2014 |website=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Hemalata biography |url=http://www.nettv4u.com/celebrity/tamil/movie-actress/hemalatha |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091836/http://www.nettv4u.com/celebrity/tamil/movie-actress/hemalatha |archive-date=4 March 2016 |access-date=14 June 2015}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 July 2012 |title=நடிப்பு என் ரத்தத்தோடு கலந்துவிட்டது: "தென்றல்' தீபா |url=http://tamil.filmibeat.com/television/tenral-deepa-s-personal-interview-157134.html |access-date=14 December 2014 |publisher=tamil.filmibeat.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=12 December 2008 |title=Naanal |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/naanal/article1436675.ece |access-date=15 December 2014 |website=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=4 January 2008 |title=Dance Machi Dance |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/dance-machi-dance/article3022397.ece |access-date=15 December 2014 |website=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 June 2010 |title=குழந்தை நக்மாவாக நான்! |url=http://www.dinamani.com/weekly_supplements/sunday_kondattam/article1077579.ece?service=print |access-date=14 June 2015 |publisher=[[Dinamani]]}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਹੇਮਲਤਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਤਮਿਲ਼ ਲੋਕ|ਤਮਿਲ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] ਸਟਾਰਰ ਅਤੇ ਸੁਪਰਹਿੱਟ ''ਬਾਸ਼ਾ''<ref>{{Cite web |date=10 January 2007 |title=Time to dream |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/time-to-dream/article2238823.ece |access-date=13 December 2014 |website=The Hindu}}</ref> ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾਰਥ ਕੁਮਾਰ ਸਟਾਰਰ ''ਸੂਰਜਵੰਸਮ'' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=22 August 2019 |title=சூர்ய வம்சம் படத்தில் சரத்குமார் மகனாக நடித்த ஹேமலதா இன்று வளர்ந்த மங்கையாய்...! |url=https://tamil.asianetnews.com/cinema/suriyavamsam-child-artist-baby-hemalatha-latest-photo-pwmukt |access-date=26 July 2021 |website=manimegalai a |publisher=[[Asianet News]]}}</ref> ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤਾਮਿਲ ਸੀਰੀਅਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਚਿਠੀ ਵਿੱਚ ਬੇਬੀ ਕਾਵੇਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=21 December 2019 |title=The Chithi we never forgot: Remembering Radikaa's popular mega serial ahead of its sequel |url=https://www.thenewsminute.com/article/chithi-we-never-forgot-remembering-radikaas-popular-mega-serial-ahead-its-sequel-114521 |access-date=25 June 2021 |website=Vinay Kumar V |publisher=the News Minute}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 June 2021 |title=சூர்யவம்சம் படத்தில் நடித்த குழந்தையா இது.. கல்யாணம் ஆகி ஆளே மாறிய புகைப்படம் |url=https://www.cinemapettai.com/baby-hemalatha-latest-marriage-photo-goes-viral/ |access-date=26 July 2021 |publisher=Cinemapettai |archive-date=26 ਜੁਲਾਈ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210726144345/https://www.cinemapettai.com/baby-hemalatha-latest-marriage-photo-goes-viral/ |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ ਕਾਨਾ ਕਾਨੂਮ ਕਾਲੰਗਲ<ref>{{Cite web |date=25 April 2020 |title=Irfan gets nostalgic as he shares throwback pictures from the show Kana Kaanum Kaalangal; see posts |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/irfan-gets-nostalgic-as-he-shares-throwback-pictures-from-the-show-kana-kaanum-kaalangal-see-posts/articleshow/75381847.cms |access-date=25 June 2021 |publisher=[[The Times of India]]}}</ref> ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਰਾਘਵੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਈਮ ਟਾਈਮ ਸੀਰੀਅਲ ਥੈਂਡਰਾਲ ਵਿੱਚ ਦੀਪਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਨਾਮ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=14 January 2020 |title=‘தற்போது வரை காத்திருக்கிறேன்’… அதில் எனக்கு விருப்பமில்லை "கனா காணும் காலங்கள்" ‘புகழ் ஹேமலதா வாழ்க்கையில்’… ஏற்பட்ட சோகம் |url=https://cinefeeds.in/2020/01/14/serial-actress-hemalatha-interview/ |access-date=25 June 2021 |publisher=CineFeeds |archive-date=25 ਜੂਨ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625153959/https://cinefeeds.in/2020/01/14/serial-actress-hemalatha-interview/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date=27 December 2014 |title=அப்பாடா! துளசி அழுகை நிற்க போகுது!! |url=https://tamil.filmibeat.com/television/thendral-come-end-tulasi-upset-032492.html |access-date=26 July 2021 |website=Mayura Akilan |publisher=Filmibeat}}</ref> === ਫਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਵਰਣਨ |- | 1995 | ''ਬਾਸ਼ਾ'' | ਤਾਮਿਲ | ਮਾਰਕ ਐਂਟਨੀ ਦੀ ਧੀ | ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ |- | 1996 | ''ਪੂਵ ਉਨਕਾਗਾ'' | ਤਾਮਿਲ | | ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ |- | 1997 | ''ਸੂਰ੍ਯਵਮਸਮ੍'' | ਤਾਮਿਲ | ਸ਼ਕਤੀਵੇਲ ਗੌਂਡਰ ਜੂਨੀਅਰ | ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ |- | 1998 | ''ਇਨਿਆਵਲੇ'' | ਤਾਮਿਲ | ਰਾਣੀ | ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ |- | 1998 | ''ਉਨੀਦਥਿਲ ਐਨਨੈ ਕੋਡੂਥੇਨ'' | ਤਾਮਿਲ | | ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ |- | 1999 | ''ਪੂਮਗਲ ਓਰਵਲਮ'' | ਤਾਮਿਲ | | ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ |- | 1999 | ''ਸੇਠੁ'' | ਤਾਮਿਲ | | ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ |- | 2002 | ''ਐਲਬਮ'' | ਤਾਮਿਲ | ਗੀਤਾ, ਜੀਵ ਦੀ ਭੈਣ | ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ |- | 2003 | ''ਅੰਬੇ ਅਨ ਵਸਮ'' | ਤਾਮਿਲ | ਹੇਮਾ | |- | 2003 | ''ਕਾਢਲ ਕੌਂਦੀਨ'' | ਤਾਮਿਲ | ਦੇਵੀ | |- | 2004 | ''ਮਾਧੁਰੇ'' | ਤਾਮਿਲ | ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਦੀ ਭੈਣ | |- | 2005 | ''ਜੀ'' | ਤਾਮਿਲ | ਭੁਵਨਾ ਦਾ ਮਿੱਤਰ | |- | 2006 | ''ਪਾਰਿਜਾਥਮ'' | ਤਾਮਿਲ | ਸੁਬਥਰਾ ਦਾ ਦੋਸਤ | |- | 2006 | ''ਤਿਮੀਰੁ'' | ਤਾਮਿਲ | | |- | 2006 | ''ਆਦਿਕਾਲਮ'' | ਤਾਮਿਲ | ਅਮੁਧਾ | |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ]] f58aobupb2myx714k0xznx2d2hsh3db ਲੇਖਾ ਕੇ. ਸੀ. 0 164171 848730 668726 2026-09-30T13:12:45Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848730 wikitext text/x-wiki  {{Infobox football biography|name=ਲੇਖਾ ਕੇ. ਸੀ.|image=|image_size=|caption=ਖੇਡ - ਬਾਕ੍ਸਿੰਗ|fullname=|birth_date=22 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1981|birth_place=ਕਨੂਰ, ਕੇਰਲਾ, ਭਾਰਤ|height=|position=ਖੇਡ - ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ|currentclub=|clubnumber=|youthyears1=|youthclubs1=|years1=|clubs1=|caps1=|goals1=|years2=|clubs2=|caps2=|goals2=|years3=|clubs3=|caps3=|goals3=|nationalyears1=|nationalteam1=|nationalcaps1=|nationalgoals1=|nationalyears2=|nationalteam2=|nationalcaps2=|nationalgoals2=|nationalyears3=|nationalteam3=|nationalcaps3=|nationalgoals3=|medaltemplates=|club-update=|nationalteam-update=}} '''ਲੇਖਾ ਕੇਸੀ ਨੇ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Lekha K. C.''') 75 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਐਮੇਚਿਓਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2006 ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਐਮੇਚਿਓਰ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Has Kerala sounded time on KC Lekha? |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/boxing/Has-Kerala-sounded-time-on-KC-Lekha/articleshow/11733948.cms |website=The Times of India}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਲੇਖਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕੰਨੂਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਐਮਵੀ ਗੋਵਿੰਦਨ ਨਾਂਬਿਆਰ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਕੇਸੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=IBF Registered Boxer's Details |url=http://www.haryanaboxing.com/boxerdetails.php?regno=9958 |access-date=28 June 2016 |publisher=Haryana State Boxing Association}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਲੇਖਾ ਨੂੰ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਕੋਲਮ ਸਥਿਤ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2001 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਛੇ ਵਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਕੇਬਾਜ਼ੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/lekha-in-fine-nick/article1871488.ece|title=Lekha in fine nick|date=12 July 2007|work=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਭਾਰਤ ਲਈ 2006 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜੇਤੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ 75 ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ&nbsp;ਕਿਲੋ ਵਰਗ. ਉਸਨੇ 2005 ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ<ref>{{Cite web |title=Women's Asian Championships - Kaohsiung, Chinese Taipei - August 5-12 2005 |url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/Asian_wom_Champs2005.html}}</ref> ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਅਤੇ 2008 ਏਸ਼ੀਅਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Kowli |first=Jay |last2=Paralkar |first2=Prajakta |title=Asian Womens Championships - Guwahati, India - September 23-28 2008 |url=http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/Asian_wom_Champs2008.html}}</ref> ਉਸਨੂੰ ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> {{Footer World Womens Amateur Champions Middleweight}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 1igf448knx4361krgvhk3vuxhzmo9vk ਸਿਨੀ ਜੋਸ 0 164175 848849 847693 2026-09-30T19:22:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848849 wikitext text/x-wiki {{MedalTableTop|medals={{MedalSport | ਮਹਿਲਾ ਅਥਲੈਟਿਕਸ (ਖੇਡ)}} {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalCompetition | ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ }} {{Medal|Gold | ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ – ਔਰਤਾਂ ਦੀ 4×400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ }} {{MedalSilver |2009 ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ - ਔਰਤਾਂ ਦੀ 4 × 400 ਮੀਟਰ ਰੀਲੇਅ }} {{MedalCompetition |2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ] }} {{MedalGold |2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ - 4x400 m ਰੀਲੇਅ }} {{MedalCompetition | ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ }} {{MedalGold | 2010 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ - 4x400 m ਰਿਲੇਅ }}}}'''ਸਿਨੀ ਜੋਸ''' (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ: '''Sini Jose;''' {{Lang-ml|സിനി ജോസ്}}; ਜਨਮ 25 ਮਈ 1987) [[ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]], [[ਕੇਰਲਾ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ [[400 ਮੀਟਰ ਦੌੜ|400 ਮੀਟਰ]] ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੀਨੀ ਨੇ [[ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2010|2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ]] ਅਤੇ [[2010 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2010 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ]] ਵਿੱਚ [[ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ (ਖਿਡਾਰਨ)|ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ]], [[ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਕੁੰਜੀ|ਏਸੀ ਅਸ਼ਵਨੀ]], ਅਤੇ [[ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ]] ਨਾਲ 4x400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/Womens-4-x-400-team-runs-to-gold/article15778751.ece|title=Women's 4 x 400 team runs to gold|last=Rayan|first=Stan|date=13 October 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=14 December 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=8058236&channelId=-1073865028&catId=-141301&BV_ID=@@@|title=Indian women bag 4x400m relay gold|date=12 October 2010|work=[[Malayala Manorama]]|access-date=15 October 2010}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/sport/athletics/Indian-womens-relay-team-wins-gold/article15718263.ece|title=Indian women's relay team wins gold|last=Mohan|first=K.P.|date=26 November 2010|work=The Hindu|access-date=14 December 2016}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਸੀਨੀ [[ਕੇਰਲਾ|ਕੇਰਲਾ ਦੇ]] [[ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲੇ]] ਦੇ ਮੁਵੱਟੂਪੁਝਾ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਅਵੋਲੀ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|title=Mundakkal veetil ahladathinu swarnaniram|date=13 October 2010|publisher=[[Malayala Manorama]]|language=ml}}</ref> ਮੁੰਡਕਲ ਜੋਸ ਜੋਸਫ ਅਤੇ ਰਿਥੰਮਾ ਜੋਸ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ, ਸਿਨੀ ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ]] ਦਾ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.outlookindia.com/newswire/story/southern-railway-to-honour-athletes/697138/?next|title=Southern Railway to Honour Athletes|date=13 October 2010|access-date=14 December 2016|publisher=Outlook India|archive-date=20 ਦਸੰਬਰ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220123132/http://www.outlookindia.com/newswire/story/southern-railway-to-honour-athletes/697138/?next|url-status=dead}}</ref> 2 ਮਈ 2010 ਨੂੰ [[ਰਾਂਚੀ]] ਵਿੱਚ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਕੱਪ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਮੀਟ ਦੌਰਾਨ 400 ਮੀਟਰ ਲਈ ਉਸਦਾ ਨਿੱਜੀ ਸਰਵੋਤਮ 53.01 ਸਕਿੰਟ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।<ref name="hindu_may10">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/sport/athletics/article419907.ece|title=Jhuma, Sini Jose and Praveen to the fore|date=3 May 2010|work=The Hindu|access-date=15 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101014165427/http://www.thehindu.com/sport/athletics/article419907.ece|archive-date=14 ਅਕਤੂਬਰ 2010|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IAAF name|id=227239}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] jwteqc6jyp8738klusgpe581o4usm26 ਸ਼ਾਰਦਾ ਰਾਮਾਨਾਥਨ 0 164217 848820 669327 2026-09-30T17:30:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848820 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼ਾਰਦਾ ਰਾਮਾਨਾਥਨ | image = Sharada Ramanathan, Aditi Rao Hydari and Madhu Ambut of the film Sringaram addressing a press conference at Black Box, Kala Academy on the occasion of 37th International Film Festival of India (IFFI-2006) in Panaji, Goa.jpg | caption = ਸ਼ਾਰਦਾ ਰਾਮਨਾਥਨ (ਸੱਜੇ), ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ (37ਵਾਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ) | other_names = | birth_name = | birth_date = | birth_place = ਭਾਰਤ | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿੰਤਕ, ਲੇਖਕ | years_active = | known_for = | notable_works = | awards = ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼ਾਰਦਾ ਰਾਮਾਨਾਥਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sharada Ramanathan''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਚਿੰਤਕ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹੈ।<ref name="gowri">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2008/03/14/stories/2008031451200300.htm|title=Window to a woman's world|last=Ramnarayan|first=Gowri|date=14 March 2008|work=[[The Hindu]]|access-date=19 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20080317234008/http://www.hindu.com/fr/2008/03/14/stories/2008031451200300.htm|archive-date=17 March 2008}}</ref> ਉਸਨੇ 2007 ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ''ਸ਼੍ਰੀਨਗਰਮ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਤਿੰਨ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ]] ਜਿੱਤੇ। ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ''ਪੁਥੀਆ ਥਿਰੁਪੰਗਲ'' ਰਿਲੀਜ਼ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ''ਨਾਟਿਆਨੁਭਵ'' ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੇ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Sharada_Ramanathan,_Philippe_Queau_(France),_Charles_Vallerand_(Canada)_at_the_ICFT-UNESCO_Seminar_on_‘Film_and_Cultural_Diversity’,_during_the_46th_International_Film_Festival_of_India_(IFFI-2015),_in_Panaji,_Goa.jpg|right|thumb|250x250px| ਸ਼ਾਰਦਾ ਰਾਮਨਾਥਨ (ਸੱਜੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ), IFFI (2015)]] == ਕੈਰੀਅਰ == ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸ਼ਾਰਦਾ ਰਾਮਨਾਥਨ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Competition Section – 2006 |url=http://pib.nic.in/prs/iffi2006/2.pdf |access-date=20 February 2014 |publisher=[[Press Information Bureau]] |page=20}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/wedded-to-cinema/article3502652.ece|title=Wedded to cinema|last=Manmadhan|first=Prema|date=8 June 2012|work=[[The Hindu]]|access-date=20 February 2014}}</ref> ਉਹ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅੰਦੋਲਨਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ SPIC MACAY ਅਤੇ CRY ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾ, ਇੰਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦ ਆਰਟਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web |title=Director's Biography |url=http://iffi.nic.in/iffi2006/competition.pdf |access-date=19 February 2014 |publisher=[[International Film Festival of India]] |page=20 |archive-date=4 ਮਾਰਚ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304105348/http://iffi.nic.in/iffi2006/competition.pdf |url-status=dead }}</ref> ਉਹ [[ਫ਼ੋਰਡ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ|ਫੋਰਡ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ]] ਨਾਲ ਇਸਦੇ "ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਫਸਰ" ਵਜੋਂ ਵੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="cbc">{{Cite web |title=Sharada Ramanathan – India |url=http://www.creativebusinesscup.com/ramanathan |access-date=19 February 2014 |publisher=Creative Business Cup |archive-date=24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140224001048/http://www.creativebusinesscup.com/ramanathan |url-status=dead }}</ref><ref name="hindu1">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/movie-with-a-message/article4614236.ece|title=Movie with a message|last=Ashok Kumar|first=S. R.|date=13 April 2013|work=[[The Hindu]]|access-date=19 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140228224827/http://www.thehindu.com/features/cinema/movie-with-a-message/article4614236.ece|archive-date=28 ਫ਼ਰਵਰੀ 2014|url-status=dead}}</ref> ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ, ''ਸ਼੍ਰੀਨਗਰਮ'' (2007), 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਦੇਵਦਾਸੀ]] ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।<ref name="shobha">{{Cite web |last=Warrier |first=Shobha |title=A crossover film about devdasis |url=http://in.rediff.com/movies/2005/aug/18sri.htm |access-date=19 February 2014 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref>{{Cite web |title=The visuals did evoke a lot of curiosity |url=http://www.rediff.com/movies/2007/sep/24slid3.htm |access-date=19 February 2014 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> ਫਿਲਮ 2007 ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਦੋ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਸਨ।<ref>{{Cite web |last=Srinivas |first=Saraswathy |title=Sringaram's album, a collector's item |url=http://www.rediff.com/movies/2007/sep/25sssri.htm |access-date=19 February 2014 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ]]'' ਦੀ ਮਾਲਤੀ ਰੰਗਰਾਜਨ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, " ''ਸ੍ਰੀੰਗਾਰਾਮ'' ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸ਼ਾਰਦਾ ਰਾਮਨਾਥਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਹਜ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ"।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/cp/2007/10/05/stories/2007100550090300.htm|title=Aesthetic and appealing – Sringaram|last=Rangarajan|first=Malathi|date=5 October 2007|work=[[The Hindu]]|access-date=19 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011192952/http://www.hindu.com/cp/2007/10/05/stories/2007100550090300.htm|archive-date=11 October 2007}}</ref> ਉਹ 54ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜਿਊਰੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=54th National Film Awards |url=http://dff.nic.in/54thNFABrochure.pdf |access-date=19 February 2014 |publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref> ਉਸਦੀ ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ''ਪੁਥੀਆ ਥਿਰੁਪੰਗਲ ,'' ਜੋ ਬਾਲ ਤਸਕਰੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਿਛਲੀ ਫਿਲਮ ਦੇ ਉਲਟ, ''ਪੁਥੀਆ ਥਿਰੁਪੰਗਲ'' ਆਧੁਨਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ "ਵਪਾਰਕ ਫਾਰਮੈਟ" 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਰਦਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ''ਨਾਟਿਆਨੁਭਵ'' (2014) ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਟਰੱਸਟ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ [[ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ]] ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/5000-years-in-52-minutes/article5522789.ece|title=5,000 years in 52 minutes|last=Krupa|first=Lakshmi|date=31 December 2013|work=[[The Hindu]]|access-date=19 February 2014}}</ref> ਸ਼ਾਰਦਾ ਨੇ ਅਦੀਵਾਨਮ (2020) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਜੇਸ਼]] ਅਸ਼ਵਿਨ ਕਾਕੁਮਨੁ ਰਵੀ ਕੇ. ਚੰਦਰਨ ਸੰਤੋਸ਼ ਨਾਰਾਇਣਨ ਏ. ਸ਼੍ਰੀਕਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵਰਗੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਮਲੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਰਦਾ ਚੇਨਈ-ਅਧਾਰਤ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਥਨਿਥਥਿਰਾਈ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। == ਫਿਲਮਾਂ == * ''ਸ੍ਰੀਨਗਰਮ'' (2007) * ''ਨਾਟਿਆਨੁਭਾਵ'' (2015) * ''ਪੁਥੀਆ ਤਿਰੁਪੰਗਲ'' (TBA) * ਭੀਸ਼ਮਾ (ਟੀ.ਬੀ.ਏ.) ਉਤਪਾਦਨ ਅਧੀਨ ਹੈ * ਆਦਿਵਾਨਾਮ੍ * ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ TBS (TBA) ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹੈ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] mvljzrdvh8ps62hw0rdjhx3si53efmi ਰੋਹਿਨੀ ਮਰੀਅਮ ਇਡੀਕੁਲਾ 0 164250 848709 668859 2026-09-30T12:16:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848709 wikitext text/x-wiki '''ਰੋਹਿਨੀ ਮਰੀਅਮ ਇਡੀਕੁਲਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/society/the-karma-factor/article7164793.ece|title=The KARMA factor|work=The Hindu}}</ref> ਉਸਨੂੰ 2002 ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਰਨਰ ਅੱਪ ਨੇਵੀ ਕਵੀਨ ਵਜੋਂ ਤਾਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ 10ਵੇਂ ਰੈਂਕ ਨਾਲ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਾਖਲਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਲਈ ਉਪਸਿਰਲੇਖ ਮਿਸ ਪਰਫੈਕਟ 10 ਦੇ ਨਾਲ ''ਇਮਪ੍ਰੇਸਾਰੀਓ ਮਿਸ ਕੇਰਲਾ 2007'' <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/rohini-mariam-is-miss-kerala/article1799023.ece|title=Rohini Mariam is Miss Kerala|work=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅਵੰਤ ਗਾਰਡੇ ਫਿਲਮ ' ਕਰਮਾ ਕਾਰਟੇਲ ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਦੇ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸਨੇ ''ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ'' ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਅਤੇ ਨੇਵਾਡਾ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਮੂਵੀ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ। ਮਲਿਆਲਮ ਸਸਪੈਂਸ-ਥ੍ਰਿਲਰ ' ਨੀ ਕੋ ਨਜਾ ਚਾ ' ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ। ਉਹ ਪੂਜਿਤਾ ਮੈਨਨ, [[ਸੀਜਾ ਰੋਜ਼|ਸਿਜਾ ਰੋਜ਼]] ਅਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਇਰ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। <ref>{{Cite web |title=Nee Ko Nja Cha gives M-town a cosmopolitan touch |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-30/news-and-interviews/32924052_1_mollywood-freshness-quotient-thattathin-marayathu |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130126102857/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-30/news-and-interviews/32924052_1_mollywood-freshness-quotient-thattathin-marayathu |archive-date=26 January 2013 |access-date=30 December 2012 |website=[[The Times of India]]}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Titles go wacky in Mollywood |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-27/news-and-interviews/36021758_1_film-maqbool-salman-rupesh-paul |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508230133/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-12-27/news-and-interviews/36021758_1_film-maqbool-salman-rupesh-paul |archive-date=8 May 2013 |access-date=30 December 2012 |website=[[The Times of India]]}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਰੋਹਿਨੀ ਮਰੀਅਮ ਇਡੀਕੁਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 1984 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=January 2023}} ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਤਿਰੂਵੱਲਾ, [[ਕੇਰਲਾ]] ਵਿੱਚ ਨੀਰਤੂਪੁਰਮ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਡੀਕੁਲਾ ਮੈਥਿਊ ਅਤੇ ਬੀਨਾ ਮੈਥਿਊ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਲੀ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਲੇਖਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਘਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। == ਸਿੱਖਿਆ == ਉਸਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਕੋਚੀਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚਿਨਮਯਾ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ (LL. ਬੀ) ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ, ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਤੋਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਵਾਰਵਿਕ, ਯੂਕੇ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕੀਤਾ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ]] 86j3sqli3zwa83zto2wh6nqvg7topga ਸੇਰਿਨ ਜਾਰਜ 0 164289 848885 729492 2026-09-30T21:07:58Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848885 wikitext text/x-wiki '''ਸੇਰਿਨ ਜਾਰਜ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ, ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Serin George FHM |url=http://www.fhmindia.com/girl-next-door/serin-george-0 |access-date=12 April 2016 |website=fhmindia.com |archive-date=27 ਮਈ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210527122320/https://fhmindia.com/girl-next-door/serin-george-0 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Mamangam turns one |url=http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Mamangam-Turns-One/2015/08/20/article2982969.ece |access-date=12 April 2016 |website=The New Indian Express |publisher=The Indian Express |archive-date=23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160423144908/http://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/Mamangam-Turns-One/2015/08/20/article2982969.ece |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Serin George Beauty behind the lens |url=http://www.deccanchronicle.com/140325/lifestyle-fashionbeauty/article/beauty-behind-lens |access-date=12 April 2016 |website=deccanchronicle.com}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Serin George at a function |url=http://photogallery.indiatimes.com/events/kerala/city-p3ps-party-hard/articleshow/26887005.cms |access-date=12 April 2016 |website=indiatimes.com}}</ref> == ਸਿੱਖਿਆ == ਜਾਰਜ ਨੇ ਵਿਜ਼ਾਗ, ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੋਟਾਯਮ ਦੇ ਅਮਲ ਜਯੋਤੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅੰਡਰਗਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਵਿੱਚ ਬੀ.ਟੈਕ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=The Lass behind the lens...Serin George |url=http://www.malayalimag.com/articles/11_26/ |access-date=12 April 2016 |website=Malayali Mag |publisher=Malayali Magazine |archive-date=26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426205610/http://www.malayalimag.com/articles/11_26/ |url-status=dead }}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਜੌਰਜ ਨੇ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Serin George – girl next door |url=http://www.fhmindia.com/girl-next-door/serin-george |access-date=12 April 2016 |website=fhmindia.com |publisher=FHM – For Him Magazine |archive-date=4 ਜਨਵਰੀ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180104075940/http://www.fhmindia.com/girl-next-door/serin-george |url-status=dead }}</ref> 2007 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ <ref>{{Cite web |title=10 to vye for Navy Queen Title |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/10-to-vie-for-navy-queen-title/article1960014.ece |access-date=12 April 2016 |website=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਤੇ ਨੇਵੀ ਕਵੀਨ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ, <ref name="model">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/interviews/article393181.ece?service=print|title=The Model behind the lens|date=16 May 2012|access-date=12 April 2016|publisher=The Indian Express|archive-date=23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423175914/http://www.newindianexpress.com/entertainment/interviews/article393181.ece?service=print|url-status=dead}}</ref> ਕੋਚੀ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਜਲ ਸੈਨਾ ਕਮਾਂਡ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। <ref>{{Cite web |title=Kerala's most handsome man is... |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/keralas-most-handsome-man-is/article779429.ece |access-date=12 April 2016 |website=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਫਿਟਨੈਸ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਵੀ ਹੈ <ref>{{Cite web |title=12 Instagrammers you should follow for some fab fitness motivation |url=http://indiatoday.intoday.in/story/instagrammers-indian-fitness-motivation-follow/1/459147.html |access-date=12 April 2016 |website=indiatoday.in |publisher=India Today}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] iluqdtryweiufvvk82ajhdj3ajgxca0 ਐੱਮ. ਭਾਨੂਮਤੀ 0 167015 848917 848235 2026-09-30T23:28:56Z KiranBOT 55200 URL ਤੋਂ AMP ਟਰੈਕਿੰਗ ਹਟਾਈ ਗਈ ([[:m:User:KiranBOT/AMP|ਵੇਰਵੇ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ]]) v3.1.1s 848917 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = M. Bhanumathi | image = M. Bhanumathi.jpg | caption = | birth_date = {{birth year|1946}} | birth_place = | death_date = {{death date and age|2013|2|4 |1946|df=yes}} | death_place = {{nowrap|[[Teynampet]], [[Chennai]], [[Tamil Nadu]]}}<ref name="thehindu"/> | occupation = [[Actress]], [[Indian classical dance|Classical dance]]r | years_active = 1965 - 2013 | spouse = | children = Venkadalakshmi (daughter) | parents = | relatives = [[Vazhuvoor B. Ramaiyah Pillai]]<ref name="thehindu1"/> | awards = [[Kalaimamani]] Awards <ref name="thehindu1"/> }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਐੱਮ. ਭਾਨੂਮਤੀ''' (1946 – 4 ਫਰਵਰੀ 2013) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ ਜੋ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ। ਉਹ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਅਤੇ [[ਕੰਨੜ]] ਵਿੱਚ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="thehindu">{{Cite web |last=Ashok Kumar |first=S. R. |date=29 January 2013 |title=Grill Mill - M. Bhanumathi |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/Grill-Mill-ndash-M.-Bhanumathi/article15538280.ece |access-date=15 May 2019 |website=[[The Hindu]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525161141/https://www.thehindu.com/features/cinema/Grill-Mill-ndash-M.-Bhanumathi/article15538280.ece |archive-date=25 ਮਈ 2022 |url-status=dead}}</ref><ref name="antrukandamugam">{{Cite web |date=11 November 2013 |title=அன்று கண்ட முகம் - எம். பானுமதி |url=http://www.antrukandamugam.wordpress.com/2013/11/11/m-bhanumathi/ |access-date=15 May 2019 |publisher=antrukandamugam.worpress}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਭਾਨੂਮਤੀ ਆਪਣੀ ਇਕਲੌਤੀ ਧੀ ਵੈਂਕਟਾਲਕਸ਼ਮੀ<ref>{{Cite web |url=http://www.tamilstar.org/tamil/news-id-bhanumathi-no-more-bhanumathi-passed-away-05-02-13131577.htm |website=www.tamilstar.org |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2023-05-09 |archive-date=2019-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517073454/http://www.tamilstar.org/tamil/news-id-bhanumathi-no-more-bhanumathi-passed-away-05-02-13131577.htm |url-status=dead }}</ref> ਟੇਨਮਪੇਟ, [[ਚੇਨਈ]] ਵਿੱਚ ਪੋਯਾਸ ਰੋਡ ਨਾਲ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=December 2022}} ਉਹ ਪੀਲੀਆ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸੀ ਅਤੇ 4 ਫਰਵਰੀ 2013 ਨੂੰ 67 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਸੀ।<ref name="thehindu1">{{Cite web |last=Rangarajan |first=Malathy |date=25 April 2013 |title=Noted in Life Unnoticed in Death |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/noted-in-life-unnoticed-in-death/article4653639.ece |access-date=16 May 2019 |website=[[The Hindu]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703041856/https://www.thehindu.com/features/cinema/noted-in-life-unnoticed-in-death/article4653639.ece |archive-date=3 ਜੁਲਾਈ 2020 |url-status=dead}}</ref> == ਹੋਰ ਕੰਮ == ਭਾਨੂਮਤੀ ਨੇ ''ਸਿਵਾਜੀ ਨਾਟਕ ਮੰਦਰਮ'' ਵਿੱਚ ਸਿਵਾਜੀ ਗਣੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ''ਜਹਾਂਗੀਰ'', ''ਕਾਲਮ ਕਾਂਡਾ ਕਾਵਿੰਗਨ'', ''ਨੀਥੀਯਿਨ ਨਿਝਲ'', ''ਵਿਅਤਨਾਮ ਵੀਡੂ'' ਅਤੇ ''ਵੇਂਗਾਈਯਿਨ ਮੇਂਧਨ'' ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ<ref name="thehindu"/> ਅਤੇ ਮੇਜਰ ਸੁੰਦਰਰਾਜਨ ਦੇ ''NSN ਥੀਏਟਰ'', ਅਦਾਕਾਰ ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹਿੱਟ ਨਾਟਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਅਚਾਨੀ'', ''ਅਪਾਵੀ'', ''ਦਿੱਲੀ ਮੈਪਿਲਈ'', ਅਤੇ ''ਸੌਂਧਮ'' ਦੀ ਨਾਇਕਾ ਸੀ,<ref name="thehindu1"/> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ [[ਚੋ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ|ਚੋ]], ਜੈਸ਼ੰਕਰ, ਵੀ. ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ, ਵੀ.ਐਸ. ਰਾਘਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ੇਸ਼ਾਤਰੀ ਸ਼ੋਅ ਵੀ ਕੀਤੇ ਸਨ। <ref name="thehindu1" /> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ ! scope="col" |Year ! scope="col" |Title ! scope="col" |Role ! scope="col" |Language ! class="unsortable" scope="col" |{{Tooltip|Ref.|Reference}} |- |1965 ! scope="row" |''Nee'' |Cameo Appearance |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|Tamil]] |<ref name="ReleaseToday">{{Cite news|url=https://news.google.com/newspapers?nid=P9oYG7HA76QC&dat=19650821&printsec=frontpage&hl=en|title=Nee!|date=21 August 1965|work=[[The Indian Express]]|pages=10}}</ref> |- |1966 ! scope="row" |''Kumari Penn'' | |Tamil | |- |1968 ! scope="row" |''Poovum Pottum'' |Kamala |Tamil | |- |1968 ! scope="row" |''Thillana Mohanambal'' |Nurse Mary |Tamil | |- |1968 ! scope="row" |''Thirumal Perumai'' |[[ਲਕਸ਼ਮੀ|Goddess Lakshmi]] |Tamil | |- |1968 ! scope="row" |''Neelagiri Express'' |Dancer |Tamil | |- |1969 ! scope="row" |''Akka Thangai'' |Bhanumathi |Tamil |<ref name="Anandan">{{Cite book|title=Sadhanaigal Padaitha Thamizh Thiraipada Varalaru (Tamil Film History and Its Achievements)|last=Film News|first=Anandan|publisher=Sivagamai Publications|year=2004|pages=738|author-link=Film News Anandan}}</ref> |- |1969 ! scope="row" |''Annaiyum Pithavum'' | |Tamil | |- |1969 ! scope="row" |''Deiva Magan'' |Nirmala's friend |Tamil | |- |1969 ! scope="row" |''Nirai Kudam'' | |Tamil | |- |1969 ! scope="row" |''Thulabharam'' |Dancer |Tamil | |- |1970 ! scope="row" |''CID Shankar'' |Sujatha Rani |Tamil | |- |1970 ! scope="row" |''Engirundho Vandhaal'' |Mohana |Tamil | |- |1970 ! scope="row" |''Kadhal Jothi'' | |Tamil | |- |1970 ! scope="row" |''Nizhalattam'' |Madhavi |[[ਮਲਿਆਲਮ|Malayalam]] |<ref>{{Cite web |date=6 October 2013 |title=Nizhalattam (1970) |url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/nizhalattam-1970/article5204338.ece/ |website=[[The Hindu]]}}</ref> |- |1970 ! scope="row" |''Raman Ethanai Ramanadi'' |Sumathi |Tamil | |- |1970 ! scope="row" |''Sorgam'' | |Tamil | |- |1970 ! scope="row" |''Vietnam Veedu'' |Sumathi |Tamil | |- |1971 ! scope="row" |''Thirumagal'' |Bhanu |Tamil | |- |1972 ! scope="row" |''Agathiyar'' |Kakkai Padiniyaar |Tamil | |- |1972 ! scope="row" |''Idho Enthan Deivam'' | |Tamil | |- |1972 ! scope="row" |''Enna Muthalali Sowkiyama'' | |Tamil | |- |1972 ! scope="row" |''Thiruneelakandar'' |Kalavathi |Tamil | |- |1972 ! scope="row" |''Ashirvadham'' | |Tamil | |- |1973 ! scope="row" |''Komatha En Kulamatha'' |Mohana |Tamil | |- |1973 ! scope="row" |''Valli Deivanai'' | |Tamil | |- |1974 ! scope="row" |''Penn Ondru Kanden'' | |Tamil | |- |1974 ! scope="row" |''Athaiya Mamiya'' |Chandra |Tamil | |- |1974 ! scope="row" |''Ore Satchi'' | |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|Tamil]] |<ref>{{Cite web |title=Ore Satchi |url=http://www.cinestaan.com/movies/ore-satchi-17965 |access-date=2023-05-09 |archive-date=2019-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190517054158/https://www.cinestaan.com/movies/ore-satchi-17965 |url-status=dead }}</ref> |- |1974 ! scope="row" |''Samayalkaran'' | |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|Tamil]] | |- |1974 ! scope="row" |''Tiger Thathachari'' | |Tamil | |- |1975 ! scope="row" |''Manidhanum Dheivamagalam'' | |Tamil | |- |1975 ! scope="row" |''Vaazhnthu Kaattugiren'' |Lakshmi |Tamil | |- |1976 ! scope="row" |''Vazhvu En Pakkam'' |Priya |Tamil | |- |1977 ! scope="row" |''Avan Oru Sarithiram'' | |Tamil | |- |1977 ! scope="row" |''Murugan Adimai'' | |Tamil | |- |1981 ! scope="row" |''Kadavulin Theerpu'' | |Tamil | |- |1987 ! scope="row" |''Koottu Puzhukkal'' | |Tamil | |- |1990 ! scope="row" |''Geethanjali'' | |[[ਮਲਿਆਲਮ|Malayalam]] | |- |1992 ! scope="row" |''Thambi Pondatti'' | |Tamil | |- |2011 ! scope="row" |''Sagakkal'' |Devasena's grandmother |Tamil | |} === ਸਟੇਜ ਨਾਟਕ === * ਅਚਾਨੀ <ref name="thehindu1"/> * ਅਪਾਵੀ <ref name="thehindu1" /> * ਦਿੱਲੀ ਮਾਪਿਲਈ <ref name="thehindu1" /> * ਜਹਾਂਗੀਰ <ref name="thehindu"/> * ਨੇਤਿਯਿਨ ਨਿਝਲ <ref name="thehindu" /> * ਕਾਲਮ ਕਾਂਡਾ ਕਾਵਿੰਗਨ <ref name="thehindu" /> * ਸੋਂਧਮ <ref name="thehindu1" /> * ਵੇਂਗਾਈਯਿਨ ਮੇਂਧਾਨ <ref name="thehindu" /> * ਵੀਅਤਨਾਮ ਵੀਡੂ <ref name="thehindu" /> === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ === ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਨਾਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟ ਕਰੋ ! class="unsortable" | |- | 2000-2001 | ਰਮਣੀ VS ਰਮਣੀ ਭਾਗ ਦੂਜਾ | ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ. ਰਮਨੀ ਦੀ ਮਾਂ | ਅਨੁਭਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੇ ਬਾਲਚੰਦਰ ਦੇ ਮਿਨਬਿੰਬੰਗਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ, ਰਾਜ ਟੀਵੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ | <ref>{{Cite web |title=Ramani vs Ramani Part II |url=http://www.youtube.com/playlist?list=PLVNEvSiKsSrsepwejj36KywaTF0gwiCjA |access-date=2020-04-20 |website=YouTube |language=en}}</ref> |- | 2001-2003 | ''ਐਨੀ'' | ਵਲਿਆਮਈ | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ | <ref>{{Cite web |date=2003-05-12 |title=Small-screen "Anni" thinks big |url=http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/05/12/stories/2003051200710100.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20030630040156/http://www.thehindu.com/thehindu/mp/2003/05/12/stories/2003051200710100.htm |archive-date=2003-06-30 |website=[[The Hindu]]}}</ref> |- | 2003-2005 | ਅਦੁਗਿਰਨ ਕੰਨਨ | | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ | |- | 2006-2008 | ਚੇਲਾਮਾਦੀ ਨੀ ਏਨਾਕੁ | | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ | |- | 2007-2010 | [[Megala|ਮੇਗਾਲਾ]] | ਤਿਲਕਾਵਤੀ ਦੀ ਮਾਂ | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ | |- | 2008 | ''ਤਿਰੁਪਾਵੈ'' | | | |- | 2010 | ''ਅਨੁਪੱਲਵੀ'' | | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ | |- | 2012 | ''ਵੇਲੈ ਥਮਰੈ'' | | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ | |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|8374130}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 6jcyxja522yp82di9i2f6bbywcg833i ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਝੀਲ 0 167216 848792 685664 2026-09-30T15:58:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848792 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | name= ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਝੀਲ | other_name = ਨਦੀਮੀ ਚੇਰੁਵੁ | caption = | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[ਓਲਡ ਨੇਰਡਮੇਟ ]], [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ ]], [[ਭਾਰਤ]] | coords = {{coord|17.46372|N|78.53626|E}} | type = [[ਕੁਦਰਤੀ ਝੀਲ ]] | inflow =[[ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰਮ ਝੀਲ]] | outflow = [[ਨੇਰਡਮੇਟ ਬੰਦਾ ਚੇਰੁਵੁ]] | catchment = | basin_countries = ਭਾਰਤ | length = | width = | pushpin_map = India Telangana | pushpin_map_alt = Location of Safilguda lake within Telangana | area = | depth = | max-depth = | residence_time = | shore = | elevation = {{convert|1,759|ft|abbr=on}} | frozen = | islands = ਨਦੀਮੀ ਪੰਛੀ ਟਾਪੂ | cities = [[ਨੇਰਡਮੇਟ ]] }} ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਝੀਲ, ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਨਾਮ ਨਦੀਮੀ ਚੇਰੂਵੂ (ਅਸਲ ਨਾਮ) ਅਤੇ ਮਿੰਨੀ ਟੈਂਕ ਬੰਡ ਹੈ, ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਹੈਮਲੇਟ, ਨੇਰਡਮੇਟ ਪਿੰਡ, ਸਿਕੰਦਰਾਬਾਦ, ਤੇਲੰਗਾਨਾ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਝੀਲ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਇੱਕ ਪਾਰਕ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਫੀਲਗੁਡਾ ਝੀਲ ਪਾਰਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਨਦੀਮੀ ਬਰਡ ਆਈਲੈਂਡ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟਾਪੂ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਘਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਰਵਾਸੀ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਟਾ ਮਿਸਮਾ ਮੰਦਿਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸੜਕ ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ' ਤੇ " ਟੈਂਕ ਬੰਨ੍ਹ " ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੈਕਲੈਸ ਰੋਡ ਵਰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ "ਮਿੰਨੀ ਟੈਂਕ ਬੰਨ੍ਹ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਲੋਕ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਅਰਬਨ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਥਾਰਟੀ ਨੇ]] 2000 ਵਿੱਚ ਗਰੀਨ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਬਹਾਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ। <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/restored-safilguda-lake-dying/article1823441.ece|title=Safilguda Lake dying|work=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਹ ਨੇੜਲੇ ਕਲੋਨੀਆਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨੋਰੰਜਨ ਖੇਤਰ ਬਣ ਗਿਆ। <ref>{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/Safilguda-Lake-A-Little-known-Haven-for-Migratory-Birds/2014/01/16/article2001975.ece|title=Safilguda Lake a little known haven for migratory birds|work=New Indian Express|access-date=2023-05-10|archive-date=2016-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20160817001225/http://www.newindianexpress.com/cities/hyderabad/Safilguda-Lake-A-Little-known-Haven-for-Migratory-Birds/2014/01/16/article2001975.ece|url-status=dead}}</ref> ਕਟਾ ਮਿਸਮਾ ਮੰਦਿਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਝੀਲ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸੜਕ [[ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ|ਹੁਸੈਨ ਸਾਗਰ ਝੀਲ ']] ਤੇ " [[ਟੈਂਕ ਬੰਨ੍ਹ]] " ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ [[ਨੇਕਲੈਸ ਰੋਡ|ਨੈਕਲੈਸ ਰੋਡ]] ਵਰਗੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਝੀਲ ਨੂੰ "ਮਿੰਨੀ ਟੈਂਕ ਬੰਨ੍ਹ" ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਲੋਕ ਸੈਰ ਸਪਾਟੇ ਲਈ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਪੁਰਮ ਝੀਲ]] == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ]] dqdtj2teqjvpyp0lv1dthpvrg5lc6wj ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ 0 169811 848727 845063 2026-09-30T13:10:33Z RaviRaval3006 61668 Updated Lates name of Jindal Steel Limited 848727 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ | logo = Jindal Steel Limited Logo.png| | image = Jindal Centre Raigarh.png | type = [[ਜਨਤਕ ਕੰਪਨੀ|ਜਨਤਕ]] | traded_as = {{ubl|{{BSE|532286}}|{{NSE|JINDALSTEL}}}} | founder = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ]] | location = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ<ref>{{Cite web|url=http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|title=Jindal Steel Power &#124;&#124; Home|access-date=24 September 2010|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222145400/http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|url-status=dead}}</ref> | area_served = ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ | key_people = [[ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ]] ([[ਚੇਅਰਮੈਨ]])<ref name=MgmtDetails>{{cite web |url=https://www.jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |title=Management Details |publisher=Jindal Steel and Power |access-date=June 5, 2020 |archive-date=12 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512100918/https://jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |url-status=live }}</ref><br />{{nowrap|ਬਿਮਲੇਂਦਰ ਝਾ<ref name=MgmtDetails/> (ਐੱਮਡੀ)}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE749A01030}} | industry = [[ਇਸਪਾਤ]], ਊਰਜਾ | products = [[ਇਸਪਾਤ]], [[ਲੋਹਾ]], ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ | revenue = {{increase}} {{INRConvert|52768.23|c}} (2023)<ref name="Financials">{{cite web |url= https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |title= Jindal Steel and Power Ltd. Financial Statements |website= jindalsteelpower.com |access-date= 16 May 2023 |archive-date= 16 ਮਈ 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230516191049/https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |url-status= bot: unknown }}</ref> | operating_income = {{Decrease}} {{INRConvert|4485.49|c}} (2023) | net_income = {{Decrease}} {{INRConvert|3974.09|c}} (2023) | assets = {{Decrease}} {{INRConvert|69427.23|c}} (2023) | equity = {{Decrease}} {{INRConvert|39019.03|c}} (2023) | num_employees = 21,000 (2022) | parent = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.jindalsteel.in/|jindalsteel.in}} | footnotes = }} '''ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ''' [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਇਸਪਾਤ|ਸਟੀਲ]] ਕੰਪਨੀ ਹੈ।<ref name="Forbes">{{cite web |url=https://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |title=Jindal Steel & Power on the Forbes Global 2000 List |work=Forbes |date=31 May 2013 |access-date=1 December 2013 |archive-date=2 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235620/http://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |url-status=live }}</ref> ਜੇਐਸਪੀਐਲ ਓਪੀ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |url= https://businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |title= Amazing turnaround of JSPL |author= Mgazine Feature |date= 28 June 2021 |work= businessindia.co |access-date= 29 June 2022 |archive-date= 19 May 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220519075546/https://www.businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |url-status= live }}</ref> ਟਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿੱਜੀ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਸਪੰਜ ਆਇਰਨ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਸਲੈਬਾਂ, ਰੇਲਾਂ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ, ਢਾਂਚਾਗਤ, ਗਰਮ ਰੋਲਡ ਪਲੇਟਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url = https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|title = Jindal Steel & Power Ltd|newspaper = Business Standard India|access-date = 9 February 2022|archive-date = 9 February 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220209120005/https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|url-status = live}}</ref> ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ ਨੇ ਅੰਗੁਲ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੋਲਾ-ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਆਧਾਰਿਤ ਡੀਆਰਆਈ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਉੱਚ-ਐਸ਼ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ਕੋਕ-ਅਮੀਰ ਕੋਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। JSPL ਦੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸ-ਅਧਾਰਤ ਸਟੀਲ ਤਕਨੀਕ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite news | url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | title=JSPL's coal gas-based steel tech in Harvard case study | newspaper=Business Standard India | date=18 January 2015 | agency=Press Trust of India | access-date=29 June 2022 | archive-date=8 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220608040109/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | url-status=live }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ]] 53kh0wfmh307z709g2ogmqf38bjet8c 848729 848727 2026-09-30T13:12:24Z RaviRaval3006 61668 updating name 848729 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ | logo = Jindal Steel Limited Logo.png| | image = Jindal Centre Raigarh.png | type = [[ਜਨਤਕ ਕੰਪਨੀ|ਜਨਤਕ]] | traded_as = {{ubl|{{BSE|532286}}|{{NSE|JINDALSTEL}}}} | founder = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ]] | location = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ<ref>{{Cite web|url=http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|title=Jindal Steel Power &#124;&#124; Home|access-date=24 September 2010|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222145400/http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|url-status=dead}}</ref> | area_served = ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ | key_people = [[ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ]] ([[ਚੇਅਰਮੈਨ]])<ref name=MgmtDetails>{{cite web |url=https://www.jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |title=Management Details |publisher=Jindal Steel and Power |access-date=June 5, 2020 |archive-date=12 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512100918/https://jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |url-status=live }}</ref><br />{{nowrap|ਬਿਮਲੇਂਦਰ ਝਾ<ref name=MgmtDetails/> (ਐੱਮਡੀ)}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE749A01030}} | industry = [[ਇਸਪਾਤ]], ਊਰਜਾ | products = [[ਇਸਪਾਤ]], [[ਲੋਹਾ]], ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ | revenue = {{increase}} {{INRConvert|52768.23|c}} (2023)<ref name="Financials">{{cite web |url= https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |title= Jindal Steel and Power Ltd. Financial Statements |website= jindalsteelpower.com |access-date= 16 May 2023 |archive-date= 16 ਮਈ 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230516191049/https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |url-status= bot: unknown }}</ref> | operating_income = {{Decrease}} {{INRConvert|4485.49|c}} (2023) | net_income = {{Decrease}} {{INRConvert|3974.09|c}} (2023) | assets = {{Decrease}} {{INRConvert|69427.23|c}} (2023) | equity = {{Decrease}} {{INRConvert|39019.03|c}} (2023) | num_employees = 21,000 (2022) | parent = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.jindalsteel.in/|jindalsteel.in}} | footnotes = }} '''ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ''' [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਇਸਪਾਤ|ਸਟੀਲ]] ਕੰਪਨੀ ਹੈ।<ref name="Forbes">{{cite web |url=https://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |title=Jindal Steel & Power on the Forbes Global 2000 List |work=Forbes |date=31 May 2013 |access-date=1 December 2013 |archive-date=2 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235620/http://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |url-status=live }}</ref> ਜੇ.ਐਸ.ਐਲ. ਓਪੀ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |url= https://businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |title= Amazing turnaround of JSPL |author= Mgazine Feature |date= 28 June 2021 |work= businessindia.co |access-date= 29 June 2022 |archive-date= 19 May 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220519075546/https://www.businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |url-status= live }}</ref> ਟਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿੱਜੀ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਸਪੰਜ ਆਇਰਨ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਸਲੈਬਾਂ, ਰੇਲਾਂ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ, ਢਾਂਚਾਗਤ, ਗਰਮ ਰੋਲਡ ਪਲੇਟਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url = https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|title = Jindal Steel & Power Ltd|newspaper = Business Standard India|access-date = 9 February 2022|archive-date = 9 February 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220209120005/https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|url-status = live}}</ref> ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ ਨੇ ਅੰਗੁਲ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੋਲਾ-ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਆਧਾਰਿਤ ਡੀਆਰਆਈ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਉੱਚ-ਐਸ਼ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ਕੋਕ-ਅਮੀਰ ਕੋਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। JSPL ਦੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸ-ਅਧਾਰਤ ਸਟੀਲ ਤਕਨੀਕ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite news | url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | title=JSPL's coal gas-based steel tech in Harvard case study | newspaper=Business Standard India | date=18 January 2015 | agency=Press Trust of India | access-date=29 June 2022 | archive-date=8 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220608040109/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | url-status=live }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ]] tme2vqe6w2v895al3brawox4lxtx0np 848731 848729 2026-09-30T13:14:12Z RaviRaval3006 61668 update brand name 848731 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ | logo = Jindal Steel Limited Logo.png| | image = Jindal Centre Raigarh.png | type = [[ਜਨਤਕ ਕੰਪਨੀ|ਜਨਤਕ]] | traded_as = {{ubl|{{BSE|532286}}|{{NSE|JINDALSTEL}}}} | founder = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ]] | location = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ<ref>{{Cite web|url=http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|title=Jindal Steel Power &#124;&#124; Home|access-date=24 September 2010|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222145400/http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|url-status=dead}}</ref> | area_served = ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ | key_people = [[ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ]] ([[ਚੇਅਰਮੈਨ]])<ref name=MgmtDetails>{{cite web |url=https://www.jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |title=Management Details |publisher=Jindal Steel and Power |access-date=June 5, 2020 |archive-date=12 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512100918/https://jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |url-status=live }}</ref><br />{{nowrap|ਬਿਮਲੇਂਦਰ ਝਾ<ref name=MgmtDetails/> (ਐੱਮਡੀ)}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE749A01030}} | industry = [[ਇਸਪਾਤ]], ਊਰਜਾ | products = [[ਇਸਪਾਤ]], [[ਲੋਹਾ]], ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ | revenue = {{increase}} {{INRConvert|52768.23|c}} (2023)<ref name="Financials">{{cite web |url= https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |title= Jindal Steel and Power Ltd. Financial Statements |website= jindalsteelpower.com |access-date= 16 May 2023 |archive-date= 16 ਮਈ 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230516191049/https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |url-status= bot: unknown }}</ref> | operating_income = {{Decrease}} {{INRConvert|4485.49|c}} (2023) | net_income = {{Decrease}} {{INRConvert|3974.09|c}} (2023) | assets = {{Decrease}} {{INRConvert|69427.23|c}} (2023) | equity = {{Decrease}} {{INRConvert|39019.03|c}} (2023) | num_employees = 21,000 (2022) | parent = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.jindalsteel.in/|jindalsteel.in}} | footnotes = }} '''ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ''' [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਇਸਪਾਤ|ਸਟੀਲ]] ਕੰਪਨੀ ਹੈ।<ref name="Forbes">{{cite web |url=https://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |title=Jindal Steel & Power on the Forbes Global 2000 List |work=Forbes |date=31 May 2013 |access-date=1 December 2013 |archive-date=2 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235620/http://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |url-status=live }}</ref> ਜੇ.ਐਸ.ਐਲ. ਓਪੀ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |url= https://businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |title= Amazing turnaround of JSPL |author= Mgazine Feature |date= 28 June 2021 |work= businessindia.co |access-date= 29 June 2022 |archive-date= 19 May 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220519075546/https://www.businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |url-status= live }}</ref> ਟਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿੱਜੀ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਸਪੰਜ ਆਇਰਨ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਸਲੈਬਾਂ, ਰੇਲਾਂ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ, ਢਾਂਚਾਗਤ, ਗਰਮ ਰੋਲਡ ਪਲੇਟਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url = https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|title = Jindal Steel & Power Ltd|newspaper = Business Standard India|access-date = 9 February 2022|archive-date = 9 February 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220209120005/https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|url-status = live}}</ref> ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ ਨੇ ਅੰਗੁਲ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੋਲਾ-ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਆਧਾਰਿਤ ਡੀਆਰਆਈ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਉੱਚ-ਐਸ਼ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ਕੋਕ-ਅਮੀਰ ਕੋਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। JSPL ਦੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸ-ਅਧਾਰਤ ਸਟੀਲ ਤਕਨੀਕ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite news | url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | title=JSPL's coal gas-based steel tech in Harvard case study | newspaper=Business Standard India | date=18 January 2015 | agency=Press Trust of India | access-date=29 June 2022 | archive-date=8 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220608040109/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | url-status=live }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ]] ss9rf0w2j1csoa0xj2ghedpa2w7w6e8 848732 848731 2026-09-30T13:15:22Z RaviRaval3006 61668 name change 848732 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ | logo = Jindal Steel Limited Logo.png| | image = Jindal Centre Raigarh.png | type = [[ਜਨਤਕ ਕੰਪਨੀ|ਜਨਤਕ]] | traded_as = {{ubl|{{BSE|532286}}|{{NSE|JINDALSTEL}}}} | founder = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ]] | location = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ<ref>{{Cite web|url=http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|title=Jindal Steel Power &#124;&#124; Home|access-date=24 September 2010|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222145400/http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|url-status=dead}}</ref> | area_served = ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ | key_people = [[ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ]] ([[ਚੇਅਰਮੈਨ]])<ref name=MgmtDetails>{{cite web |url=https://www.jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |title=Management Details |publisher=Jindal Steel and Power |access-date=June 5, 2020 |archive-date=12 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512100918/https://jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |url-status=live }}</ref><br />{{nowrap|ਬਿਮਲੇਂਦਰ ਝਾ<ref name=MgmtDetails/> (ਐੱਮਡੀ)}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE749A01030}} | industry = [[ਇਸਪਾਤ]], ਊਰਜਾ | products = [[ਇਸਪਾਤ]], [[ਲੋਹਾ]], ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ | revenue = {{increase}} {{INRConvert|52768.23|c}} (2023)<ref name="Financials">{{cite web |url= https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |title= Jindal Steel and Power Ltd. Financial Statements |website= jindalsteelpower.com |access-date= 16 May 2023 |archive-date= 16 ਮਈ 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230516191049/https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |url-status= bot: unknown }}</ref> | operating_income = {{Decrease}} {{INRConvert|4485.49|c}} (2023) | net_income = {{Decrease}} {{INRConvert|3974.09|c}} (2023) | assets = {{Decrease}} {{INRConvert|69427.23|c}} (2023) | equity = {{Decrease}} {{INRConvert|39019.03|c}} (2023) | num_employees = 21,000 (2022) | parent = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.jindalsteel.in/|jindalsteel.in}} | footnotes = }} '''ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ''' [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਇਸਪਾਤ|ਸਟੀਲ]] ਕੰਪਨੀ ਹੈ।<ref name="Forbes">{{cite web |url=https://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |title=Jindal Steel & Power on the Forbes Global 2000 List |work=Forbes |date=31 May 2013 |access-date=1 December 2013 |archive-date=2 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235620/http://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |url-status=live }}</ref> ਜੇ.ਐਸ.ਐਲ. ਓਪੀ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |url= https://businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |title= Amazing turnaround of JSPL |author= Mgazine Feature |date= 28 June 2021 |work= businessindia.co |access-date= 29 June 2022 |archive-date= 19 May 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220519075546/https://www.businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |url-status= live }}</ref> ਟਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿੱਜੀ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਸਪੰਜ ਆਇਰਨ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਸਲੈਬਾਂ, ਰੇਲਾਂ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ, ਢਾਂਚਾਗਤ, ਗਰਮ ਰੋਲਡ ਪਲੇਟਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url = https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|title = Jindal Steel & Power Ltd|newspaper = Business Standard India|access-date = 9 February 2022|archive-date = 9 February 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220209120005/https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|url-status = live}}</ref> ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ ਨੇ ਅੰਗੁਲ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੋਲਾ-ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਆਧਾਰਿਤ ਡੀਆਰਆਈ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਉੱਚ-ਐਸ਼ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ਕੋਕ-ਅਮੀਰ ਕੋਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। JSL ਦੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸ-ਅਧਾਰਤ ਸਟੀਲ ਤਕਨੀਕ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite news | url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | title=JSPL's coal gas-based steel tech in Harvard case study | newspaper=Business Standard India | date=18 January 2015 | agency=Press Trust of India | access-date=29 June 2022 | archive-date=8 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220608040109/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | url-status=live }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ]] gs13ekx3dyvin36sorlpdjdvt8uwcsp 848926 848732 2026-10-01T06:19:35Z RaviRaval3006 61668 I would like to request a correction to the Punjabi name of the company from “ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ” to “ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ”, reflecting the company's current name Jindal Steel Limited. 848926 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ | logo = Jindal Steel Limited Logo.png| | image = Jindal Centre Raigarh.png | type = [[ਜਨਤਕ ਕੰਪਨੀ|ਜਨਤਕ]] | traded_as = {{ubl|{{BSE|532286}}|{{NSE|JINDALSTEL}}}} | founder = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ]] | location = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ<ref>{{Cite web|url=http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|title=Jindal Steel Power &#124;&#124; Home|access-date=24 September 2010|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222145400/http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|url-status=dead}}</ref> | area_served = ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ | key_people = [[ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ]] ([[ਚੇਅਰਮੈਨ]])<ref name=MgmtDetails>{{cite web |url=https://www.jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |title=Management Details |publisher=Jindal Steel and Power |access-date=June 5, 2020 |archive-date=12 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512100918/https://jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |url-status=live }}</ref><br />{{nowrap|ਬਿਮਲੇਂਦਰ ਝਾ<ref name=MgmtDetails/> (ਐੱਮਡੀ)}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE749A01030}} | industry = [[ਇਸਪਾਤ]], ਊਰਜਾ | products = [[ਇਸਪਾਤ]], [[ਲੋਹਾ]], ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ | revenue = {{increase}} {{INRConvert|52768.23|c}} (2023)<ref name="Financials">{{cite web |url= https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |title= Jindal Steel and Power Ltd. Financial Statements |website= jindalsteelpower.com |access-date= 16 May 2023 |archive-date= 16 ਮਈ 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230516191049/https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |url-status= bot: unknown }}</ref> | operating_income = {{Decrease}} {{INRConvert|4485.49|c}} (2023) | net_income = {{Decrease}} {{INRConvert|3974.09|c}} (2023) | assets = {{Decrease}} {{INRConvert|69427.23|c}} (2023) | equity = {{Decrease}} {{INRConvert|39019.03|c}} (2023) | num_employees = 21,000 (2022) | parent = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.jindalsteel.in/|jindalsteel.in}} | footnotes = }} '''ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ''' [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਇਸਪਾਤ|ਸਟੀਲ]] ਕੰਪਨੀ ਹੈ।<ref name="Forbes">{{cite web |url=https://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |title=Jindal Steel & Power on the Forbes Global 2000 List |work=Forbes |date=31 May 2013 |access-date=1 December 2013 |archive-date=2 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235620/http://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |url-status=live }}</ref> ਜੇ.ਐਸ.ਐਲ. ਓਪੀ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |url= https://businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |title= Amazing turnaround of JSPL |author= Mgazine Feature |date= 28 June 2021 |work= businessindia.co |access-date= 29 June 2022 |archive-date= 19 May 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220519075546/https://www.businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |url-status= live }}</ref> ਟਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿੱਜੀ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਸਪੰਜ ਆਇਰਨ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਸਲੈਬਾਂ, ਰੇਲਾਂ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ, ਢਾਂਚਾਗਤ, ਗਰਮ ਰੋਲਡ ਪਲੇਟਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url = https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|title = Jindal Steel & Power Ltd|newspaper = Business Standard India|access-date = 9 February 2022|archive-date = 9 February 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220209120005/https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|url-status = live}}</ref> ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ ਨੇ ਅੰਗੁਲ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੋਲਾ-ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਆਧਾਰਿਤ ਡੀਆਰਆਈ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਉੱਚ-ਐਸ਼ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ਕੋਕ-ਅਮੀਰ ਕੋਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। JSL ਦੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸ-ਅਧਾਰਤ ਸਟੀਲ ਤਕਨੀਕ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite news | url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | title=JSPL's coal gas-based steel tech in Harvard case study | newspaper=Business Standard India | date=18 January 2015 | agency=Press Trust of India | access-date=29 June 2022 | archive-date=8 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220608040109/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | url-status=live }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ]] 8xp1zi87qj5p2txacjkrku2jyx6rkxs ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੋਪੜਾ 0 170945 848750 690343 2026-09-30T14:07:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848750 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size: 100%;" |<div class="fn" style="font-size:125%;">ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੋਪੜਾ</div> |- class="mw-file-description" href="./File:VijayKumarChopra.jpg" | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:VijayKumarChopra.jpg|frameless]] |- class="infobox-header" colspan="2" style="background:lavender" ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:lavender" |ਨਿੱਜੀ ਵੇਰਵੇ |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | ਜਨਮ | class="infobox-data" | <span style="display:none">( <span class="bday">1932-01-31</span> )</span> 31 ਜਨਵਰੀ 1932 <span class="noprint ForceAgeToShow">(ਉਮਰ&nbsp;91)</span><br />[[ਲਾਹੌਰ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]] |- class="bday" ! class="infobox-label" scope="row" | ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ | class="infobox-data" | ਸਵਦੇਸ਼ ਚੋਪੜਾ (25 ਅਗਸਤ 1937 - 7 ਜੁਲਾਈ 2015) |- class="infobox-label" scope="row" ! class="infobox-label" scope="row" | ਬੱਚੇ | class="infobox-data" | 2 ਪੁੱਤਰ: ਅਵਿਨਾਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਅਤੇ ਅਮਿਤ ਚੋਪੜਾ |- ! class="infobox-label" scope="row" | ਮਾਪੇ | class="infobox-data" | [[Lala Jagat Narain|ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ]] ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ! class="infobox-label" scope="row" | ਨਿਵਾਸ | class="infobox-data label" | [[Jalandhar|ਜਲੰਧਰ]] | colspan="2" class="infobox-below" style="border-top: 1px solid right; font-size: 95%" |<div class="infobox-label" scope="row"></div> |} '''ਵਿਜੇ ਕੁਮਾਰ ਚੋਪੜਾ''' (ਜਨਮ 31 ਜਨਵਰੀ 1932, [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਵਿੱਚ) [[ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ (ਅਖ਼ਬਾਰ)|ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ]] ਪ੍ਰਿੰਟ ਨਿਊਜ਼ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਕ ਹਨ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਪੁਰਸਕਾਰ (ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ: 1990) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ)। ਅਗਸਤ 2009 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[ਪ੍ਰੈਸ ਟਰੱਸਟ ਆਫ ਇੰਡੀਆ|ਪ੍ਰੈਸ ਟਰੱਸਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]] ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article10410.ece|title=V K Chopra of Hind Samachar elected as PTI Chairman|date=27 August 2009|work=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਪਰਿਵਾਰ == ਚੋਪੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਮੂਲ ਦੇ ਖੱਤਰੀ ਕਬੀਲੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਅਤੇ [[ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ|ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ]] (ਜਾਂ [[ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ]], ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ) ਦਾ ਪੈਰੋਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ ਸਤੰਬਰ 1981 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, <ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19810930-ex-minister-of-punjab-and-mp-lala-jagat-narain-shot-dead-by-assailants-773261-2013-11-07|title=Ex-minister of Punjab and MP Lala Jagat Narain shot dead by assailants}}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸਦੇ ਭਰਾ ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਮਈ 1984 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/khalistan-commando-force-militant-and-associate-of-bhinderwale-arrested-delhi-police/articleshow/68390916.cms?from=mdr|title=Khalistan Commando Force militant and associate of Bhinderwale arrested: Delhi Police|work=The Economic Times}}</ref> ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। [[ਤਸਵੀਰ:PKD2.jpg|thumb|305x305px| ਸਵਰਗੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ (ਪਿਤਾ) ਅਤੇ ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ (ਵੱਡੇ ਭਰਾ) ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਵਾਲੇ '''ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ''' ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ]] == ਕੰਮ-ਕਾਜ == ਚੋਪੜਾ ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਗਰੁੱਪ (ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਸੰਸਥਾ) ਦੇ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ ਸੀ.ਈ.ਓ. ਹਨ। ਇਹ ਗਰੁੱਪ ਤਿੰਨ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਚੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ''[[ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ (ਅਖ਼ਬਾਰ)|ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ]]'' (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ); ''[[ਜਗ ਬਾਣੀ|ਜਗਬਾਣੀ]]'' (ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ); ਅਤੇ ''[[ਹਿੰਦ ਸਮਾਚਾਰ]]'' (ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ)। ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਅੱਠ ਸਥਾਨ ਹਨ: ਜਲੰਧਰ, ਪਟਿਆਲਾ, ਅੰਬਾਲਾ, ਪਾਲਮਪੁਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਾਣੀਪਤ, ਹਿਸਾਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [http://www.allaboutnewspapers.com/oct08/story7.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180126085232/http://www.allaboutnewspapers.com/oct08/story7.htm |date=2018-01-26 }} "ਸਭ ਅਖਬਾਰਾਂ ਬਾਰੇ"। * [https://web.archive.org/web/20110717005647/http://www.theindiapost.com/2008/05/19/98th-distribution-function-of-the-shaheed-parivar-fund-by-the-punjab-kesari/] "ਸ਼ਹੀਦ ਪਰਿਵਾਰ ਫੰਡ"। [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ (ਲੋਕ)]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932]] 3csimpwq9tgndnk4keyos705rnxl7dk ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ 4 173980 848899 848008 2026-09-30T22:02:07Z ListeriaBot 61041 Wikidata list updated [V2] 848899 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5; # all humans wdt:P106 wd:Q36180. # Writers [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikipedia.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikipedia } |columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਂ,p21,P214,p18 |sort=label }} {| class='wikitable sortable' ! # ! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ ! ਨਾਂ ! ਲਿੰਗ ! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ ! ਤਸਵੀਰ |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q1743572|Q1743572]] | [[ਸੰਤ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ|auto biography of kirpal singh]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61632540 61632540] | [[ਤਸਵੀਰ:Kirpal Singh 1974.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q5653028|Q5653028]] | [[ਹੈਪੀ ਸਲਮਾ|Happy Salma]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/193038625 193038625] | [[ਤਸਵੀਰ:Happy Salma - They Call Me Nyai Ontosoroh (8056092808).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q30101192|Q30101192]] | [[ਨੇਵੋ ਜ਼ਿਸਿਨ|Nevo Zisin]] | [[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]] | | [[ਤਸਵੀਰ:Nevozisin.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q28113198|Q28113198]] | [[ਟਾਇਲਰ ਫ਼ੋਰਡ|Tyler Ford]] | [[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]]<br/>''[[:d:Q505371|agender]]'' | [https://viaf.org/viaf/2005157226592885410007 2005157226592885410007] | |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q3595820|Q3595820]] | [[ਅਕਬਰ ਇਲਾਹਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34698614 34698614] | [[ਤਸਵੀਰ:Akbar Allahabadi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q3694751|Q3694751]] | [[ਅਕਬਰ ਐਸ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32016677 32016677] | [[ਤਸਵੀਰ:Akbar Ahmed 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q59419829|Q59419829]] | [[ਅਕਸ਼ੈ ਰਮਨਲਾਲ ਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61593266 61593266] | |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q4701384|Q4701384]] | [[ਅਕਿਤਮ ਅਚੂਤਨ ਨਮਬੂਦਿਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60480749 60480749] | [[ਤਸਵੀਰ:Akkitham Achuthan Namboothiri .jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q464104|Q464104]] | [[ਅਕੀਕੋ ਯੋਸਾਨੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9966123 9966123] | [[ਤਸਵੀਰ:Akiko Yosano.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q8006|Q8006]] | [[ਅਕੀਰਾ ਕੁਰੋਸਾਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66476464 66476464] | [[ਤਸਵੀਰ:Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q3595359|Q3595359]] | [[ਅਖ਼ਲਾਕ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਹਰਯਾਰ|ਅਖ਼ਲਾਕ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33459953 33459953] | |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q31787847|Q31787847]] | [[ਅਗਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q7724|Q7724]] | [[ਅਗਸਤ ਸਟਰਿੰਡਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54154627 54154627] | [[ਤਸਵੀਰ:August Strindberg (Björkman 1912).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q21041825|Q21041825]] | [[ਅਚਲਾ ਨਾਗਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102960242 102960242] | |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q4673524|Q4673524]] | [[ਅਚਾਰੀਆ ਚਤੁਰਸੇਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5069925 5069925] | |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q3918479|Q3918479]] | [[ਅਜਮਲ ਖਟਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29119236 29119236] | [[ਤਸਵੀਰ:Ajmal Khattak (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q3877840|Q3877840]] | [[ਅਜਮੇਰ ਰੋਡੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8694478 8694478] | [[ਤਸਵੀਰ:Rode.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q117317422|Q117317422]] | [[ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q20604953|Q20604953]] | [[ਅਜਮੇਰ ਸਿੰਘ ਔਲਖ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52984530 52984530] | [[ਤਸਵੀਰ:Ajmer aulakh.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q20604964|Q20604964]] | [[ਅਜਮੇਰ ਸਿੱਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63635699 63635699] | |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q258753|Q258753]] | [[ਅਜ਼ਰ ਨਫੀਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305136376 305136376] | [[ਤਸਵੀਰ:Azar Nafisi 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q17492706|Q17492706]] | [[ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਹਿਮਦ (ਲੇਖਕ)|ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4952470 4952470] | [[ਤਸਵੀਰ:Aziz Ahmad 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q369482|Q369482]] | [[ਅਜ਼ੀਜ਼ ਅੰਸਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107428157 107428157] | [[ਤਸਵੀਰ:Aziz Ansari 2012 Shankbone.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q20604975|Q20604975]] | [[ਅਜ਼ੀਮ ਸ਼ੇਖਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q4699509|Q4699509]] | [[ਅਜਾਇਬ ਕਮਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72723199 72723199] | |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q31782397|Q31782397]] | [[ਅਜਾਇਬ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/553151171024839092667 553151171024839092667]<br/>[https://viaf.org/viaf/70525051 70525051] | |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q20604986|Q20604986]] | [[ਅਜਾਇਬ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q2995789|Q2995789]] | [[ਅਜੀਤ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13113807 13113807] | [[ਤਸਵੀਰ:Ajeet Caur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q61059021|Q61059021]] | [[ਅਜੀਤ ਪਿਆਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ajit Piasa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q4699801|Q4699801]] | [[ਅਜੀਤ ਸੈਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43428878 43428878] | |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q20604999|Q20604999]] | [[ਅਜੇ ਤਨਵੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q233289|Q233289]] | [[ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14782323 14782323] | [[ਤਸਵੀਰ:Atal Bihari Vajpayee (crop 2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q20605028|Q20605028]] | [[ਅਤਰਜੀਤ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਅਤਰਜੀਤ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q3695139|Q3695139]] | [[ਅਤਾ ਉਲ ਹੱਕ ਕਾਸਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119128566 119128566] | [[ਤਸਵੀਰ:Attaulhaq.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q16194345|Q16194345]] | [[ਅਤਿਮਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85383408 85383408] | |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q320150|Q320150]] | [[ਅਤਿਸ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36928173 36928173] | [[ਤਸਵੀਰ:Atisha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q28018906|Q28018906]] | [[ਅਤੀਆ ਫੈਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9367630 9367630] | [[ਤਸਵੀਰ:AtiyaFyzeeRahamin1921.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q6896292|Q6896292]] | [[ਅਤੁਕੁਰੀ ਮੋਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50638242 50638242] | [[ਤਸਵੀਰ:Atukuri Molla 2017 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q4818791|Q4818791]] | [[ਅਤੁਲ ਕੁਲਕਰਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2236551 2236551] | [[ਤਸਵੀਰ:Atul Kulkarni.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q4818810|Q4818810]] | [[ਅਤੁਲ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11309554 11309554] | [[ਤਸਵੀਰ:অতুলপ্রসাদ সেন.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q13056811|Q13056811]] | [[ਅਤੁਲ ਬੋਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/283400943 283400943] | [[ਤਸਵੀਰ:Atul Bose Royal Academy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q4818801|Q4818801]] | [[ਅਤੁਲਿਆ ਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40701405 40701405] | |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q31787556|Q31787556]] | [[ਅਤੈ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Atai Singh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q31790001|Q31790001]] | [[ਅਦਹੱਮਾਣ]] | | | |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q17070404|Q17070404]] | [[ਅਦਾਨੀਆ ਸ਼ਿਬਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63730447 63730447] | [[ਤਸਵੀਰ:Adania Shibli, Festiwal Góry Literatury 2024 67a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q28421819|Q28421819]] | [[ਅਦਿਤੀ ਗੁਪਤਾ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q16734477|Q16734477]] | [[ਅਦਿਤੀ ਫਡਨੀਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88436630 88436630] | |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q16732696|Q16732696]] | [[ਅਦਿਤੀ ਮਿੱਤਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q380787|Q380787]] | [[ਅਡੋਨਿਸ|ਅਦੋਨਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27059798 27059798] | [[ਤਸਵੀਰ:Adonis 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q297448|Q297448]] | [[ਅਨਤੋਨ ਮਕਾਰੈਂਕੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44302134 44302134] | [[ਤਸਵੀਰ:Makarenko.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q2722240|Q2722240]] | [[ਅਨਵਰ ਅਗਵਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70274817 70274817] | |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q20605054|Q20605054]] | [[ਅਨਵਰ ਜਲਾਲਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q3695024|Q3695024]] | [[ਅਨਵਰ ਮਕਸੂਦ ਹਮੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29122134 29122134] | [[ਤਸਵੀਰ:Anwar Maqsood, ca. 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q3631146|Q3631146]] | [[ਅਨਵਰ ਮਸੂਦ|ਅਨਵਰ ਮਸਊਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9172738 9172738] | [[ਤਸਵੀਰ:Anwrmasoodn.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q109324392|Q109324392]] | [[ਅਨਵਰ ਸਾਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q23583895|Q23583895]] | [[ਅਨਵਾਰਾ ਬਹਾਰ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60670524 60670524] | |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q28332688|Q28332688]] | [[ਅਨਸਰਟੇਨ ਲਿਆਜ਼ੋਨਜ਼|ਅਨਸਰਟੇਨ ਲਿਆਜ਼ੋਨਜ੍]] | | | |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q79859234|Q79859234]] | [[ਅਨਸੂਯਾ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39042420 39042420] | |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q28649065|Q28649065]] | [[ਅਨਸੂਯਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63415334 63415334] | [[ਤਸਵੀਰ:Anasuya Sengupta 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q22893964|Q22893964]] | [[ਅਨਾ ਇਰਮਾ ਰਿਵੇਰਾ ਲਾਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21493687 21493687] | [[ਤਸਵੀਰ:Ana Irma Rivera Lassén 2021.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q18809|Q18809]] | [[ਅਨਾਤੋਲੀ ਲੂਨਾਚਾਰਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/74003029 74003029] | [[ਤਸਵੀਰ:Anatoliy Lunacharskiy 1925.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q42443|Q42443]] | [[ਅਨਾਤੋਲੇ ਫ਼ਰਾਂਸ|ਅਨਾਤੋਲੇ ਫ਼ਰਾਂਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4925052 4925052] | [[ਤਸਵੀਰ:Anatole France young years.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q12413513|Q12413513]] | [[ਅਨਾਮਿਕਾ (ਕਵਿਤਰੀ)|ਅਨਾਮਿਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5149161211584240070001 5149161211584240070001] | [[ਤਸਵੀਰ:Anamika.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q113458469|Q113458469]] | [[ਅਨਾਹਿਦ ਦੈਸ਼ਗਰਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13154620883144592693 13154620883144592693] | |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q4765261|Q4765261]] | [[ਅਨਿਰੁੱਧ ਬਹਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16366354 16366354] | |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q15429496|Q15429496]] | [[ਅਨਿਲ ਆਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q21074354|Q21074354]] | [[ਅਨੀਤਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/165701795 165701795] | [[ਤਸਵੀਰ:The Secretary, Ministry of Social Justice and Empowerment, Ms. Anita Agnihotri and the MD-NSKFDC (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q4172136|Q4172136]] | [[ਅਨੀਤਾ ਦੁਬੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5804673 5804673] | |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q268495|Q268495]] | [[ਅਨੀਤਾ ਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54161277 54161277] | |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q2850189|Q2850189]] | [[ਅਨੀਤਾ ਨਾਇਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79181142 79181142] | [[ਤਸਵੀਰ:Anitha Nair atKollam 1 2024.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q16195903|Q16195903]] | [[ਅਨੀਤਾ ਭਾਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/302290939 302290939] | [[ਤਸਵੀਰ:Anita bharti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q4761585|Q4761585]] | [[ਅਨੀਸ ਜੰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59261294 59261294] | |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q4765278|Q4765278]] | [[ਅਨੀਸ ਨਾਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67796155 67796155] | |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q3250173|Q3250173]] | [[ਅਨੀਸੁਲ ਹੱਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107298338 107298338] | [[ਤਸਵੀਰ:Anisul Hoque at Borno Mela.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q104803313|Q104803313]] | [[ਅਨੁਕੀ ਪ੍ਰੇਮਚੰਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:AnukiPR.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q56875853|Q56875853]] | [[ਅਨੁਜਾ ਚੰਦਰਮੌਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/314899445 314899445] | [[ਤਸਵੀਰ:Anuja Chandramouli.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q526008|Q526008]] | [[ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57817037 57817037] | [[ਤਸਵੀਰ:Anupama chopra book launch.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q4777842|Q4777842]] | [[ਅਨੁਪਮਾ ਨਿਰੰਜਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23482719 23482719] | [[ਤਸਵੀਰ:Anupama Niranjana photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q4777888|Q4777888]] | [[ਅਨੁਰਾਗ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/315990255 315990255] | |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q106595679|Q106595679]] | [[ਅਨੁਰਾਧਾ ਬੇਨੀਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Anuradha Beniwal.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q29764394|Q29764394]] | [[ਅਨੁਰਾਧਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/317106486 317106486] | [[ਤਸਵੀਰ:Anuradha Bhattacharyya, 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q4777882|Q4777882]] | [[ਅਨੁਰਾਧਾ ਰਾਏ (ਨਾਵਲਕਾਰ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26548825 26548825] | |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q12973484|Q12973484]] | [[ਅਨੁਰਾਧਾ ਰਾਮਾਨਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50823082 50823082] | |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q4777884|Q4777884]] | [[ਅਨੁਰਾਧਾ ਸ਼ਰਮਾ ਪੁਜਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73489378 73489378] | |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q13056819|Q13056819]] | [[ਅਨੁਰੂਪਾ ਦੇਬੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1603980 1603980] | [[ਤਸਵੀਰ:Anurupa Devi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q38013923|Q38013923]] | [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਜਸਰਾਜ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q20744650|Q20744650]] | [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਰਵੀਸ਼ੰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7603263 7603263] | |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q259379|Q259379]] | [[ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸ਼ੰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76513723 76513723] | [[ਤਸਵੀਰ:Anoushka Shankar -3578.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q14949627|Q14949627]] | [[ਅਨੁਸ਼੍ਰੀ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Anusree Roy Profile Picture.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q110118498|Q110118498]] | [[ਅਨੂਜਾ ਅਕਾਥੂੱਟੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Anuja Akathoottu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q31786385|Q31786385]] | [[ਅਨੂਪ ਵਿਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Anoop Virk Punjabi Language poet 22.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q4777823|Q4777823]] | [[ਅਨੂਪਮ ਮਿਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102630401 102630401] | [[ਤਸਵੀਰ:Anupam Mishra.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q20605063|Q20605063]] | [[ਅਨੇਮਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Aneman Singh 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q60256889|Q60256889]] | [[ਅਨੌਸ਼ਕਾ ਸਬਨੀਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:JLF3 - Anoushka Sabnis (2020; cropped 2024).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q2722235|Q2722235]] | [[ਅਨੰਤਰਾਏ ਰਾਵਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50577224 50577224] | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q4751448|Q4751448]] | [[ਅਨੰਤਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q4751265|Q4751265]] | [[ਅਨੰਦ ਨਰਾਇਣ ਮੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118842167 118842167] | |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q369952|Q369952]] | [[ਅੰਨਦਾ ਸ਼ੰਕਰ ਰੇ|ਅਨੰਦਾ ਸ਼ੰਕਰ ਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39391009 39391009] | |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q216134|Q216134]] | [[ਅਪਟਨ ਸਿੰਕਲੇਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32002923 32002923] | [[ਤਸਵੀਰ:Upton Sinclair Portrait 1934.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q96581847|Q96581847]] | [[ਅਪਰਨਾ ਵੈਦਿਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102936420 102936420] | [[ਤਸਵੀਰ:Aparna Vaidik 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q4690870|Q4690870]] | [[ਅਫਜ਼ਲ ਅਹਿਮਦ ਸਈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14320079 14320079] | |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q110692325|Q110692325]] | [[ਅਫਰਾ ਬੁਖਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q4690369|Q4690369]] | [[ਅਫਸਰ ਮੌਦੂਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q4690871|Q4690871]] | [[ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਹਿਸਨ ਰੰਧਾਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9018833 9018833] | |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q91101658|Q91101658]] | [[ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਤੌਸੀਫ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11103488 11103488] | |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q20605093|Q20605093]] | [[ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਸਾਹਿਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Afzal Sahir (poet).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q382141|Q382141]] | [[ਅਫ਼ਧੇਰੇ ਜਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/103683909 103683909] | |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q31790761|Q31790761]] | [[ਅਫ਼ਰੋਜ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤ|ਅਫ਼ਰੋਜ਼ ਅਮ੍ਰਿਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q48624|Q48624]] | [[ਅਫਾਨਾਸਈ ਨਿਕਿਤੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25399800 25399800] | [[ਤਸਵੀਰ:RR5110-0019R 525 лет путешествию Афанасия Никитина в Индию.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q4664629|Q4664629]] | [[ਅਬਦਾਲ ਬੇਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q106516733|Q106516733]] | [[ਅਬਦੁਰ ਰੌਫ ਉਰੂਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q4665603|Q4665603]] | [[ਅਬਦੁਲ ਕਵੀ ਦੇਸਨਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118548376 118548376] | [[ਤਸਵੀਰ:Abdul Qavi Desnavi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q15643837|Q15643837]] | [[ਅਬਦੁਲ ਬਿਸਮਿੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114227862 114227862] | |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q2511004|Q2511004]] | [[ਅਬਦੁਲ ਰੱਜਾਕ ਸਮਰਕੰਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52112138 52112138] | |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q3371565|Q3371565]] | [[ਅਬਦੁਲ ਸ਼ਕੂਰ ਰਸ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29122989 29122989] | |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q4665362|Q4665362]] | [[ਅਬਦੁਲ ਹਫੀਜ਼ ਮੁਹੰਮਦ ਬਰਕਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311087170 311087170] | [[ਤਸਵੀਰ:Mohammed Barkatullah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q3595833|Q3595833]] | [[ਅਬਦੁਲ ਹਲੀਮ ਸ਼ਰਰ|ਅਬਦੁਲ ਹਲੀਮ ਸ਼ਰਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/291882933 291882933] | |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q4665415|Q4665415]] | [[ਅਬਦੁੱਲ ਹਏ ਸਿਕਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58204582 58204582] | |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q4217805|Q4217805]] | [[ਅਬਦੁੱਲਾ ਕਾਹੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8249829 8249829] | [[ਤਸਵੀਰ:Stamps of Uzbekistan, 2007-06.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q21866995|Q21866995]] | [[ਅਬਦੁੱਲਾ ਹੁਸੈਨ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49383088 49383088] | [[ਤਸਵੀਰ:Abdullah Hussain, Novelist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q91|Q91]] | [[ਅਬਰਾਹਮ ਲਿੰਕਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/300575765 300575765]<br/>[https://viaf.org/viaf/76349832 76349832] | [[ਤਸਵੀਰ:Abraham Lincoln O-77 matte collodion print.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q330179|Q330179]] | [[ਅਬਰਾਹਿਮ ਕਾਵੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35855525 35855525] | [[ਤਸਵੀਰ:Abraham Kovoor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q101409185|Q101409185]] | [[ਅਬੀਗੈਲ ਡਲੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Abigail Dillen por Rachel Teixeira.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q369907|Q369907]] | [[ਅਬੁਲ ਅਲਾ ਮੌਦੂਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71401109 71401109] | |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q196617|Q196617]] | [[ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ|ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71439924 71439924] | [[ਤਸਵੀਰ:Abul Kalam Azad 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q334752|Q334752]] | [[ਅਬੁਲ ਫ਼ਜ਼ਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5150639 5150639] | [[ਤਸਵੀਰ:Abul Fazl cropped.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q3346027|Q3346027]] | [[ਅਬੁਲ ਮਨਸੂਰ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8773572 8773572] | |- | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q5670|Q5670]] | [[ਅਬੂ ਨੁਵਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100164196 100164196] | [[ਤਸਵੀਰ:Abu Nuwas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q12990475|Q12990475]] | [[ਅਬੂਰੀ ਛਾਇਆਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13909124 13909124] | |- | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q320619|Q320619]] | [[ਅਭਿਨਵਗੁਪਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14765205 14765205] | |- | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q19361202|Q19361202]] | [[ਅਭੀਜੀਤ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q4667334|Q4667334]] | [[ਅਭੈ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22148812803345212528 22148812803345212528] | [[ਤਸਵੀਰ:Poet Abhay K.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q4667336|Q4667336]] | [[ਅਭੈ ਕੁਮਾਰ ਦੂਬੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118538425 118538425] | [[ਤਸਵੀਰ:अभय कुमार दुबे bharat-s-tiwari-photography-IMG 6944 December 27, 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q511589|Q511589]] | [[ਅਭੈ ਦਿਓਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95556903 95556903] | [[ਤਸਵੀਰ:Abhay Deol.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q4747036|Q4747036]] | [[ਅਮਜਦ ਪਰਵੇਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41454694 41454694] | [[ਤਸਵੀਰ:Pride of Performance Award by President of Pakistan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q4747022|Q4747022]] | [[ਅਮਜਦ ਹੈਦਰਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q74670345|Q74670345]] | [[ਅਮਨਦੀਪ ਸੰਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amandeep Sandhu - B&W.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q20605106|Q20605106]] | [[ਅਮਨਪਾਲ ਸਾਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q31789994|Q31789994]] | [[ਅਮਰ ਗਿਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q4740022|Q4740022]] | [[ਅਮਰ ਜਲੀਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11250164 11250164] | [[ਤਸਵੀਰ:AmarJaleel1.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q31785995|Q31785995]] | [[ਅਮਰ ਜਿਉਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amar Jyoti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q3348637|Q3348637]] | [[ਅਮਰ ਸਿੰਘ (ਰਾਜਸੀ ਨੇਤਾ)|ਅਮਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/267624311 267624311] | [[ਤਸਵੀਰ:Amar Singh at the India Economic Summit 2008 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q4740050|Q4740050]] | [[ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੌਂਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q20605118|Q20605118]] | [[ਅਮਰ ਸਿੰਘ ‘ਕਬਰ ਪੁੱਟ’]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q3595181|Q3595181]] | [[ਅਮਰਕਾਂਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116593687 116593687] | |- | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q20605133|Q20605133]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਂਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Amarjit Kaunke.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q125148401|Q125148401]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਕੌਰ ਪਨੂੰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q20605145|Q20605145]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਗਰੇਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Grewal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q31789407|Q31789407]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਘੁੰਮਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q31787364|Q31787364]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਚਾਹਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q20605178|Q20605178]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਸਾਥੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q129652400|Q129652400]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q125148546|Q125148546]] | [[ਅਮਰਜੀਤ ਸੂਫ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q132489|Q132489]] | [[ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108397636 108397636] | [[ਤਸਵੀਰ:Amartya Sen 2012.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q36321370|Q36321370]] | [[ਅਮਰਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q22666243|Q22666243]] | [[ਅਮਰਦੀਪ ਟਿਵਾਣਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q113318710|Q113318710]] | [[ਅਮਰਦੀਪ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q20747897|Q20747897]] | [[ਅਮਰਨਾ ਮਿਲਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/162162902792277782364 162162902792277782364]<br/>[https://viaf.org/viaf/8477148753710841320009 8477148753710841320009] | [[ਤਸਵੀਰ:Amarna Miller, 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q125148589|Q125148589]] | [[ਅਮਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਝੀਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q19575539|Q19575539]] | [[ਅਮਰੀਕ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q61059673|Q61059673]] | [[ਅਮਰੀਕ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q61059335|Q61059335]] | [[ਅਮਰੀਕ ਡੋਗਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q31789145|Q31789145]] | [[ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q19902071|Q19902071]] | [[ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q61059289|Q61059289]] | [[ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਤਲਵੰਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q20605220|Q20605220]] | [[ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q4739185|Q4739185]] | [[ਅਮਲ ਐਦਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/209240612 209240612] | [[ਤਸਵੀਰ:Amal-aden-norwegian-author (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q58020605|Q58020605]] | [[ਅਮਲ ਮਨਸੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/300100277 300100277] | |- | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਰੈਸ਼ੀ|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q16769592|Q16769592]] | [[ਅਮਾਲ ਕਲੂਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/309561442 309561442] | [[ਤਸਵੀਰ:Amal Clooney.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q4739210|Q4739210]] | [[ਅਮਾਲਾ ਸ਼ੰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6912157527409227300003 6912157527409227300003] | [[ਤਸਵੀਰ:Amala Shankar - Kolkata 2011-05-09 2810.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q29564500|Q29564500]] | [[ਅਮਿਤ ਕਾਨਪੁਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q472352|Q472352]] | [[ਅਮਿਤ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/277666574 277666574] | [[ਤਸਵੀਰ:Amit Chaudhuri - Kolkata 2014-01-31 8218.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q4746901|Q4746901]] | [[ਅਮਿਤਾ ਕਾਨੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20003605 20003605] | [[ਤਸਵੀਰ:AmitaKanekar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q4746905|Q4746905]] | [[ਅਮਿਤਾ ਮਲਿਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63643092 63643092] | [[ਤਸਵੀਰ:Amita Malik BITS 1983.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q9570|Q9570]] | [[ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79192435 79192435] | [[ਤਸਵੀਰ:Indian actor Amitabh Bachchan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q4746925|Q4746925]] | [[ਅਮਿਤਾਵ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/115778900 115778900] | [[ਤਸਵੀਰ:Amitava Kumar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q336125|Q336125]] | [[ਅਮਿਤਾਵ ਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/261269554 261269554] | [[ਤਸਵੀਰ:Amitav Ghosh (33426517822).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q20605232|Q20605232]] | [[ਅਮਿਤੋਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q3351367|Q3351367]] | [[ਅਮਿਯਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64105513 64105513] | |- | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q4746994|Q4746994]] | [[ਅਮਿਯਾ ਭੂਸ਼ਣ ਮਜੂਮਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40233194 40233194] | [[ਤਸਵੀਰ:Novelist Amiya Bhushan Majumdar at his home in the Coochbehar district of the Indian state of West Bengal 2014-07-07 16-45.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q4746315|Q4746315]] | [[ਅਮੀਨ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Mohammad amin kamil.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q97260793|Q97260793]] | [[ਅਮੀਨ ਮਲਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q4064302|Q4064302]] | [[ਅਮੀਨਾ ਅਲ-ਸਦਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/155536028 155536028]<br/>[https://viaf.org/viaf/297040524 297040524] | |- | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q4746352|Q4746352]] | [[ਅਮੀਨਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45613630 45613630] | [[ਤਸਵੀਰ:Amina Shah (writer and storyteller).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q42593285|Q42593285]] | [[ਅਮੀਨਾ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6932426 6932426] | |- | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q207817|Q207817]] | [[ਅਮੀਰ ਖ਼ੁਸਰੋ|ਅਮੀਰ ਖੁਸਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76503034 76503034] | [[ਤਸਵੀਰ:Amir Khusraw (portrait) presents a book of poetry to Ala'uddin Khalji. Khamsa (Quintet) by Amir Khusraw Dihlavi. Balkh, Afghanistan, 1503-1504 (Smithsonian, S1986.213).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q4746598|Q4746598]] | [[ਅਮੀਰ ਮੀਨਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/277149106279168492487 277149106279168492487]<br/>[https://viaf.org/viaf/432151170882739091382 432151170882739091382] | [[ਤਸਵੀਰ:AmeerMinai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q20895137|Q20895137]] | [[ਅਮੀਰ ਰਜ਼ਾ ਕੋਹਸਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95357345 95357345] | [[ਤਸਵੀਰ:WKV -- Rauschen -- Amir Reza Koohestani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q3981632|Q3981632]] | [[ਅਮੀਰ ਹਮਜ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48086080 48086080] | [[ਤਸਵੀਰ:Amir Hamzah portrait edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q3696217|Q3696217]] | [[ਹਮਜ਼ਾ ਸ਼ਿਨਵਾਰੀ|ਅਮੀਰ ਹਮਜ਼ਾ ਸ਼ਿਨਵਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21733040 21733040] | |- | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q712544|Q712544]] | [[ਅਮੀਰਾ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51175082 51175082] | |- | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q66361224|Q66361224]] | [[ਅਮੀਰਾ ਨੂਰ ਅਲ-ਦੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q3661856|Q3661856]] | [[ਅਮੀਸ਼ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/191542866 191542866] | [[ਤਸਵੀਰ:Amish Tripathi Author.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q21285537|Q21285537]] | [[ਅਮੀਸ਼ਾ ਸੇਠੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Amisha Sethi (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q4742253|Q4742253]] | [[ਅਮੇਲੀਆ ਐਲਿਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35602972 35602972] | |- | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q2721505|Q2721505]] | [[ਅਮੋਲ ਪਾਲੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4519641 4519641] | [[ਤਸਵੀਰ:Amol Palekar - Panel Discussion - Badal Sircar and His Theater - 40th International Kolkata Book Fair - Milan Mela Complex - Kolkata 2016-02-04 0876.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q4748694|Q4748694]] | [[ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਵੇਗੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88261648 88261648] | [[ਤਸਵੀਰ:Amritlal Vegad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q30330391|Q30330391]] | [[ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਪਾਟਿਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29864607 29864607] | [[ਤਸਵੀਰ:Amruta Patil - Kolkata 2013-02-03 4382.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q214475|Q214475]] | [[ਅਯਾਨ ਹਿਰਸੀ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100329178 100329178] | [[ਤਸਵੀਰ:Ayaan Hirsi Ali by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q4831772|Q4831772]] | [[ਅਯੂਬ ਸਾਬਿਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q11651122|Q11651122]] | [[ਅਯੋਧਿਆ ਪ੍ਰਸਾਦ ਉਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50626600 50626600] | |- | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q4831900|Q4831900]] | [[ਅਯੱਪ ਪਨੀਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17248518 17248518] | [[ਤਸਵੀਰ:Ayyapapanicker323.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q105957093|Q105957093]] | [[ਅਰਚਨਾ ਸਾਰਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3168173487912147560000 3168173487912147560000] | [[ਤਸਵੀਰ:VoW Award.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q4791561|Q4791561]] | [[ਅਰਜੁਨ ਦੇਵ ਚਾਰਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40674259 40674259] | [[ਤਸਵੀਰ:ImageArjundeocharan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q56810286|Q56810286]] | [[ਅਰਤਿੰਦਰ ਸੰਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q56133394|Q56133394]] | [[ਅਰਥਨਾਰੀਸਾ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Arthanareesa-Varma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q48246|Q48246]] | [[ਅਰਨਸਟ ਹੈੱਕਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73923565 73923565] | [[ਤਸਵੀਰ:Ernst Haeckel 1860.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q5393914|Q5393914]] | [[ਅਰਨੈਸਟ ਟਰੰਪ|ਅਰਨੈਸਟ ਟਰੁੰਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77124784 77124784] | [[ਤਸਵੀਰ:Ernst-trumpp-ex-schimmel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q938094|Q938094]] | [[ਅਰਨੈਸਟ ਬੈਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3268229 3268229] | [[ਤਸਵੀਰ:Ernest Becker LCCN2014701399.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97006051 97006051] | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q107608889|Q107608889]] | [[ਅਰਨੈਸਟਾਈਨ ਫ੍ਰੀਡਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestineLFriedmann1907.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q276510|Q276510]] | [[ਅਰਨੈਸਟੋ ਕਾਰਦੇਨਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110900632 110900632] | [[ਤਸਵੀਰ:Ernesto Cardenal 2010.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q12086|Q12086]] | [[ਅਰਨੈਸਟੋ ਟੇਓਡੋਰੋ ਮੋਨੇਟਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25409694 25409694] | [[ਤਸਵੀਰ:Ernesto Teodoro Moneta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q15783980|Q15783980]] | [[ਅਰਮਿਨ ਸ਼ਟਾਇਗਨਬਰਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57760754 57760754] | [[ਤਸਵੀਰ:Armin Steigenberger 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q22684197|Q22684197]] | [[ਅਰਵਾ ਓਥਮਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21905612 21905612] | |- | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q296299|Q296299]] | [[ਅਰਵਿੰਦ ਅਡਿਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85852158 85852158] | |- | style='text-align:right'| 219 | [[:d:Q4802485|Q4802485]] | [[ਅਰਵਿੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਿਰੋਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49357264 49357264] | [[ਤਸਵੀਰ:Arvind Krishna Mehrotra at his Dehradun home - 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[:d:Q31790607|Q31790607]] | [[ਅਰਵਿੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੇਹਰੋਤਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 221 | [[:d:Q20090138|Q20090138]] | [[ਅਰਵਿੰਦ ਮਾਲਾਗੱਟੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25795003 25795003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aravinda Malagatti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[:d:Q125148545|Q125148545]] | [[ਅਰਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 223 | [[:d:Q4796495|Q4796495]] | [[ਅਰਸ਼ ਮਲਸੀਆਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68472374 68472374] | |- | style='text-align:right'| 224 | [[:d:Q704867|Q704867]] | [[ਅਰਸ਼ਮ ਪਾਰਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/314806511 314806511] | [[ਤਸਵੀਰ:Arshamparsi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[:d:Q4796530|Q4796530]] | [[ਅਰਸ਼ਿਆ ਸੱਤਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13137853 13137853] | |- | style='text-align:right'| 226 | [[:d:Q43353|Q43353]] | [[ਅਰਿਸਤੋਫਾਨੇਸ|ਅਰਿਸਟੋਫੇਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/105651548 105651548]<br/>[https://viaf.org/viaf/12145857037922921331 12145857037922921331]<br/>[https://viaf.org/viaf/20962036 20962036]<br/>[https://viaf.org/viaf/263701016 263701016]<br/>[https://viaf.org/viaf/276159474179827661389 276159474179827661389]<br/>[https://viaf.org/viaf/297250376 297250376]<br/>[https://viaf.org/viaf/3169159477779127990001 3169159477779127990001]<br/>[https://viaf.org/viaf/61540995 61540995]<br/>[https://viaf.org/viaf/6638170250858411550001 6638170250858411550001] | [[ਤਸਵੀਰ:Bust of Aristophanes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[:d:Q3630679|Q3630679]] | [[ਅਰੁਣ ਕਾਂਬਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Arun Kamble 3.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[:d:Q4802107|Q4802107]] | [[ਅਰੁਣ ਕੋਲਟਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7669106 7669106] | |- | style='text-align:right'| 229 | [[:d:Q12414207|Q12414207]] | [[ਅਰੁਣ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 230 | [[:d:Q4802120|Q4802120]] | [[ਅਰੁਣ ਮਿੱਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/139134262 139134262] | |- | style='text-align:right'| 231 | [[:d:Q3518399|Q3518399]] | [[ਅਰੁਣ ਸ਼ੌਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51709836 51709836] | [[ਤਸਵੀਰ:Arun Shourie cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[:d:Q574504|Q574504]] | [[ਅਰੁਣਾ ਵਾਸੂਦੇਵ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14865097 14865097] | [[ਤਸਵੀਰ:Aruna Vasudev01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[:d:Q212801|Q212801]] | [[ਅਰੁੰਧਤੀ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76457869 76457869] | [[ਤਸਵੀਰ:Arundhati Roy W.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[:d:Q853201|Q853201]] | [[ਅਰੁੰਧਤੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75997310 75997310] | [[ਤਸਵੀਰ:Arundhathi Subramaniam bharat-s-tiwari-photography-IMG 4208 January 27, 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[:d:Q27881189|Q27881189]] | [[ਅਰੂੜ ਸਿੰਘ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Arur Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[:d:Q4795599|Q4795599]] | [[ਅਰੋਤੀ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61045968 61045968] | |- | style='text-align:right'| 237 | [[:d:Q41163|Q41163]] | [[ਅਲ ਪਚੀਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85098059 85098059] | [[ਤਸਵੀਰ:ALPACINO 0234e (30401875260) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[:d:Q18808573|Q18808573]] | [[ਅਲਕਾ ਪਾਂਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24815784 24815784] | [[ਤਸਵੀਰ:Alka Pande bharat-s-tiwari-photography-IMG 5652 February 01, 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[:d:Q2837350|Q2837350]] | [[ਅਲਕਾ ਸਰਾਵਗੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87446052 87446052] | [[ਤਸਵੀਰ:Alka Saraogi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[:d:Q3635028|Q3635028]] | [[ਅਲਤਾਫ਼ ਟਾਇਰਵਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12613648 12613648] | |- | style='text-align:right'| 241 | [[:d:Q4736028|Q4736028]] | [[ਅਲਤਾਫ਼ ਫ਼ਾਤਿਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3816973 3816973] | |- | style='text-align:right'| 242 | [[:d:Q1066898|Q1066898]] | [[ਅਲਤਾਫ਼ ਹੁਸੈਨ ਹਾਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12480239 12480239] | [[ਤਸਵੀਰ:AltafHussainhali.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[:d:Q310076|Q310076]] | [[ਅਲਪੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100210035 100210035]<br/>[https://viaf.org/viaf/1117147270451135700000 1117147270451135700000]<br/>[https://viaf.org/viaf/120701489 120701489]<br/>[https://viaf.org/viaf/2169151965448000470005 2169151965448000470005]<br/>[https://viaf.org/viaf/5860158792820839040000 5860158792820839040000] | [[ਤਸਵੀਰ:Statue dedans le Palais de justice.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 244 | [[:d:Q183372|Q183372]] | [[ਅਲਫਰਿਡ ਨਾਰਥ ਵਾਈਟਹੈੱਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17265242 17265242]<br/>[https://viaf.org/viaf/453145857108522922670 453145857108522922670] | [[ਤਸਵੀਰ:ANWhitehead.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 245 | [[:d:Q7374|Q7374]] | [[ਐਲਫ਼ਰੈੱਡ ਹਿਚਕੌਕ|ਅਲਫਰੇਡ ਹਿਚਕੌਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49226917 49226917] | [[ਤਸਵੀਰ:Hitchcock, Alfred 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 246 | [[:d:Q4722720|Q4722720]] | [[ਅਲਫਰੈਡ ਜਾਰਜ ਗਾਰਡੀਨਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66837736 66837736] | [[ਤਸਵੀਰ:Press and Propaganda in Britain, 1914-1918 Q30083.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[:d:Q173869|Q173869]] | [[ਅਲਫ਼ਰੈਡ ਟੈਨੀਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61540536 61540536] | [[ਤਸਵੀਰ:Alfred, Lord Tennyson by Julia Margaret Cameron.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[:d:Q11826|Q11826]] | [[ਅਲਬਰੂਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100174240 100174240] | [[ਤਸਵੀਰ:Al-Biruni Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 249 | [[:d:Q34670|Q34670]] | [[ਅਲਬੇਰ ਕਾਮੂ|ਅਲਬੇਅਰ ਕਾਮੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97000332 97000332] | [[ਤਸਵੀਰ:Albert Camus, gagnant de prix Nobel, portrait en buste, posé au bureau, faisant face à gauche, cigarette de tabagisme.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[:d:Q4733535|Q4733535]] | [[ਅਲਮਾ ਦੇ ਗਰੋਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84254967 84254967] | |- | style='text-align:right'| 251 | [[:d:Q277073|Q277073]] | [[ਅਲਮਾ ਮਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68941158 68941158] | [[ਤਸਵੀਰ:Al-Maʿarri by Khalil Gibran (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 252 | [[:d:Q1333006|Q1333006]] | [[ਅਲਮੇਰ ਰਿਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12388721 12388721] | [[ਤਸਵੀਰ:Elmer Rice2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 253 | [[:d:Q87723531|Q87723531]] | [[ਅਲਾ ਅਲ-ਏਰੀਆਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 254 | [[:d:Q215868|Q215868]] | [[ਅਲਾਇਸ ਵਾਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108495772 108495772] | [[ਤਸਵੀਰ:Alice Walker 2009 (facecrop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[:d:Q541622|Q541622]] | [[ਅਲਿਫ਼ ਰਿਫ਼ਾਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54157893 54157893] | [[ਤਸਵੀਰ:Alifa Rifaat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[:d:Q16018216|Q16018216]] | [[ਅਲੀ ਅਰਸ਼ਦ ਮੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9356610 9356610] | [[ਤਸਵੀਰ:Professor Ali Arshad Mir.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[:d:Q125148402|Q125148402]] | [[ਅਲੀ ਉਸਮਾਨ ਬਾਜਵਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 258 | [[:d:Q57336|Q57336]] | [[ਅਲੀ ਖਾਮੇਨੇਈ|ਅਲੀ ਖਮੇਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/289128629 289128629]<br/>[https://viaf.org/viaf/303285140 303285140]<br/>[https://viaf.org/viaf/5151159248493004870003 5151159248493004870003]<br/>[https://viaf.org/viaf/79181869 79181869] | [[ਤਸਵੀਰ:Ali Khamenei Nowruz message official portrait 1397 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 259 | [[:d:Q4724751|Q4724751]] | [[ਅਲੀ ਦੇਹਬਾਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70509351 70509351] | [[ਤਸਵੀਰ:Ali Dehbashi.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 260 | [[:d:Q13179094|Q13179094]] | [[ਅਲੀ ਮੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 261 | [[:d:Q3595881|Q3595881]] | [[ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫ਼ਰੀ|ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਜਾਫਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59194564 59194564] | |- | style='text-align:right'| 262 | [[:d:Q20979380|Q20979380]] | [[ਅਲੀ ਸੇਠੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/78866314 78866314] | [[ਤਸਵੀਰ:Ali Sethi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 263 | [[:d:Q2733487|Q2733487]] | [[ਅਲੀ ਹਜਵੇਰੀ|ਅਲੀ ਹਜਵੀਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/166217879 166217879] | |- | style='text-align:right'| 264 | [[:d:Q20605263|Q20605263]] | [[ਅਲੀ ਹੈਦਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 265 | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 266 | [[:d:Q183848|Q183848]] | [[ਅਲੀਜਾ ਇੱਜ਼ਤਬੇਗੋਵਿੱਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27154434 27154434] | [[ਤਸਵੀਰ:Alija Izetbegovic (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 267 | [[:d:Q4727367|Q4727367]] | [[ਅਲੀਤੇਤ ਨੇਮਤੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1671151778205918130000 1671151778205918130000] | |- | style='text-align:right'| 268 | [[:d:Q339581|Q339581]] | [[ਅਲੇਕਸੀ ਬਾਤਾਲੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79197551 79197551] | [[ਤਸਵੀਰ:Alexey Batalov (mos.ru) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 269 | [[:d:Q140694|Q140694]] | [[ਅਲੈਕਸੀ ਦ ਤੋਕੂਵੀਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66474207 66474207] | [[ਤਸਵੀਰ:Alexis de Tocqueville (Théodore Chassériau - Versailles).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 270 | [[:d:Q192279|Q192279]] | [[ਅਲੈਕਸੀ ਨਿਕੋਲਾਏਵਿਚ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98681641 98681641] | [[ਤਸਵੀਰ:ANTolstoy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 271 | [[:d:Q1248105|Q1248105]] | [[ਅਲੈਕਸੇਈ ਲੋਸੇਵ|ਅਲੈਕਸੇਈ ਫਿਓਦੋਰੋਵਿਚ ਲੋਸੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19795609 19795609] | |- | style='text-align:right'| 272 | [[:d:Q179558|Q179558]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ਾਂਦਰਾ ਕੋਲੋਨਤਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13029 13029] | [[ਤਸਵੀਰ:Alexandra Kollontai 1946.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[:d:Q171976|Q171976]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਓਸਤਰੋਵਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12359459 12359459] | [[ਤਸਵੀਰ:Alexander Ostrovsky by Vasily Perov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 274 | [[:d:Q271457|Q271457]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕੂਪਰਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44330008 44330008]<br/>[https://viaf.org/viaf/712158790511138850196 712158790511138850196]<br/>[https://viaf.org/viaf/99391682 99391682] | [[ਤਸਵੀਰ:Kuprin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[:d:Q16190630|Q16190630]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਜੁਹਾਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32303867 32303867] | |- | style='text-align:right'| 276 | [[:d:Q38337|Q38337]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਡਿਊਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51688902 51688902] | [[ਤਸਵੀਰ:Alexander Dumas père par Nadar - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66477450 66477450] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 278 | [[:d:Q164765|Q164765]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬਲੋਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72187352 72187352] | [[ਤਸਵੀਰ:Alexander Blok.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[:d:Q518070|Q518070]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਰੌਂਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32181066 32181066] | [[ਤਸਵੀਰ:Voronski.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[:d:Q6694|Q6694]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵਾਨ ਹੰਬੋਲਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95193235 95193235] | [[ਤਸਵੀਰ:Stieler, Joseph Karl - Alexander von Humboldt - 1843.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 281 | [[:d:Q734901|Q734901]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸਰਾਫ਼ੀਮੋਵਿਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27071548 27071548] | [[ਤਸਵੀਰ:Alexander Serafimovich.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 282 | [[:d:Q34474|Q34474]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਸੋਲਜ਼ੇਨਿਤਸਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95215697 95215697] | [[ਤਸਵੀਰ:Aleksandr Solzhenitsyn 1974crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 283 | [[:d:Q201221|Q201221]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਹਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/295141994 295141994] | [[ਤਸਵੀਰ:Personnalités des arts et des lettres - Alexandre Herzen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 284 | [[:d:Q2650553|Q2650553]] | [[ਅਲੋਕਰੰਜਨ ਦਾਸਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66476924 66476924] | |- | style='text-align:right'| 285 | [[:d:Q20605277|Q20605277]] | [[ਅਲ੍ਹਾ ਯਾਰ ਖਾਂ ਜੋਗੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 286 | [[:d:Q20605295|Q20605295]] | [[ਅਵਤਾਰ ਜੌੜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 287 | [[:d:Q136702427|Q136702427]] | [[ਅਵਤਾਰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 288 | [[:d:Q31790282|Q31790282]] | [[ਅਵਤਾਰ ਰੋਡੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 289 | [[:d:Q20605309|Q20605309]] | [[ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 290 | [[:d:Q20605320|Q20605320]] | [[ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਿਲਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 291 | [[:d:Q691796|Q691796]] | [[ਅਵਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7401708 7401708] | [[ਤਸਵੀਰ:Abanindranath Tagore.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 292 | [[:d:Q20054119|Q20054119]] | [[ਅਵਾਬਾਈ ਬੋਮਨਜੀ ਵਾਡੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55706011 55706011] | |- | style='text-align:right'| 293 | [[:d:Q4804289|Q4804289]] | [[ਅਸਗਰ ਅਲੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44312709 44312709] | [[ਤਸਵੀਰ:Asghar Ali Engineer, 2010 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[:d:Q4804302|Q4804302]] | [[ਅਸਗ਼ਰ ਵਜਾਹਤ|ਅਸਗਰ ਵਜਾਹਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76728732 76728732] | [[ਤਸਵੀਰ:Asghar Wajahat bharat-s-tiwari-photography-IMG 3158 June 21, 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[:d:Q6677167|Q6677167]] | [[ਅਸਗਰ ​​ਗੋਂਦਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57771164 57771164] | |- | style='text-align:right'| 296 | [[:d:Q45321853|Q45321853]] | [[ਅਸਮਾ ਅਲ-ਜ਼ਾਰੋਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44262168 44262168] | |- | style='text-align:right'| 297 | [[:d:Q65658640|Q65658640]] | [[ਅਸਮਾ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10144782938476607465 10144782938476607465] | [[ਤਸਵੀਰ:Asma Khan about to open traditional Calcutta-style dum biryani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 298 | [[:d:Q56036418|Q56036418]] | [[ਅਸਮਾ ਤੁਬੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/247887930 247887930] | [[ਤਸਵੀਰ:Asma Tubi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 299 | [[:d:Q102281974|Q102281974]] | [[ਅਸਮਾ ਨਬੀਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 300 | [[:d:Q16729533|Q16729533]] | [[ਅਸਮਾ ਬਿੰਤ ਸਾਕਰ ਅਲ ਕਾਸੀਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 301 | [[:d:Q289706|Q289706]] | [[ਅਸਮਾ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2926157100619872740003 2926157100619872740003] | [[ਤਸਵੀਰ:Asmaa Mahfouz at the European Parliament (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[:d:Q105760887|Q105760887]] | [[ਅਸਮਾ ਰਸ਼ੀਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91023445 91023445] | |- | style='text-align:right'| 303 | [[:d:Q4807270|Q4807270]] | [[ਅਸਲਮ ਫਾਰੂਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93383715 93383715] | |- | style='text-align:right'| 304 | [[:d:Q106690854|Q106690854]] | [[ਅਸਲੂਬ ਅਹਿਮਦ ਅੰਸਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 305 | [[:d:Q4811997|Q4811997]] | [[ਅਸਵਥ ਦਾਮੋਦਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56766585 56766585] | [[ਤਸਵੀਰ:Aswath Damodaran keynote at ICAI SG Chapter's Mega Event 2023 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 306 | [[:d:Q16011701|Q16011701]] | [[ਅਸਵਥੀ ਥਿਰੂਨਲ ਗੌਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72991843 72991843] | [[ਤਸਵੀਰ:Princess Aswathy Thirunal Gowri Lakshmi Bayi DS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 307 | [[:d:Q3246402|Q3246402]] | [[ਅਸ਼ਫ਼ਾਕ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14954295 14954295] | |- | style='text-align:right'| 308 | [[:d:Q4804943|Q4804943]] | [[ਅਸ਼ਫਾਕ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/265944614 265944614] | [[ਤਸਵੀਰ:Ashfaq Hussain - 2010 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 309 | [[:d:Q2419984|Q2419984]] | [[ਅਸ਼ਰਫ ਪਹਿਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57045736 57045736] | [[ਤਸਵੀਰ:Young Ashraf Pahlavi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 310 | [[:d:Q21531915|Q21531915]] | [[ਅਸ਼ਰਫ ਫਾਇਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42146825591707632722 42146825591707632722] | |- | style='text-align:right'| 311 | [[:d:Q172388|Q172388]] | [[ਅਸ਼ਰਫ਼ ਗਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120073575 120073575] | [[ਤਸਵੀਰ:Aschraf Ghani MSC 2017 2 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[:d:Q312552|Q312552]] | [[ਅਸ਼ਵਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/166385470 166385470] | [[ਤਸਵੀਰ:Ashvaghosha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 313 | [[:d:Q16154346|Q16154346]] | [[ਅਸ਼ੀਥਾ (ਲੇਖਿਕਾ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70532352 70532352] | |- | style='text-align:right'| 314 | [[:d:Q31788993|Q31788993]] | [[ਅਸ਼ੋਕ ਚਰਨ ਆਲਮਗੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 315 | [[:d:Q4805727|Q4805727]] | [[ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰਧਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116822469 116822469] | [[ਤਸਵੀਰ:Ashok Chakradhar (50).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 316 | [[:d:Q4805794|Q4805794]] | [[ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਜਪਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55151776824118012490 55151776824118012490] | [[ਤਸਵੀਰ:Ashok Vajpeyi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[:d:Q31320501|Q31320501]] | [[ਅਸ਼ੋਕਪੁਰੀ ਗੋਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50817437 50817437] | [[ਤਸਵੀਰ:Ashokpuri Goswami.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[:d:Q16057916|Q16057916]] | [[ਅਸੀਮ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Aseem bhai.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 319 | [[:d:Q7450|Q7450]] | [[ਅਸੀਮਾ ਚੈਟਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62850719 62850719] | [[ਤਸਵੀਰ:Asima Chatterjee - Calcutta 1993-03-29 35.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 320 | [[:d:Q4805803|Q4805803]] | [[ਅਸੋਕਾਮਿਤ੍ਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/885314 885314] | [[ਤਸਵੀਰ:Asokamitran.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 321 | [[:d:Q108510420|Q108510420]] | [[ਅਹਲਮ ਬਸ਼ਾਰਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/297272000 297272000] | |- | style='text-align:right'| 322 | [[:d:Q4695257|Q4695257]] | [[ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ (ਲੇਖਕ)|ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120719051 120719051] | [[ਤਸਵੀਰ:Ahmed Ali (Pakistani writer), 1974.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 323 | [[:d:Q1919866|Q1919866]] | [[ਅਹਿਮਦ ਇਬਨ ਮਾਜਿਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/99771492 99771492] | [[ਤਸਵੀਰ:Négociant musulman de Mascate.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 324 | [[:d:Q320324|Q320324]] | [[ਅਹਿਮਦ ਗ਼ਜ਼ਾਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42230786 42230786] | [[ਤਸਵੀਰ:Ахмад Газали, беседующий с учеником.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 325 | [[:d:Q195522|Q195522]] | [[ਅਹਿਮਦ ਜ਼ਾਹਿਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/245512533 245512533] | |- | style='text-align:right'| 326 | [[:d:Q332566|Q332566]] | [[ਅਹਿਮਦ ਦੀਦਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97025480 97025480] | |- | style='text-align:right'| 327 | [[:d:Q3694899|Q3694899]] | [[ਅਹਿਮਦ ਨਦੀਮ ਕਾਸਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109136202 109136202] | [[ਤਸਵੀਰ:Ahmad Nadeem Qasmi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 328 | [[:d:Q107092624|Q107092624]] | [[ਅਹਿਮਦ ਨੂਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 329 | [[:d:Q379507|Q379507]] | [[ਅਹਿਮਦ ਫ਼ਰਾਜ਼|ਅਹਿਮਦ ਫਰਾਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118832675 118832675] | [[ਤਸਵੀਰ:Ahmadfaraz1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 330 | [[:d:Q2827555|Q2827555]] | [[ਅਹਿਮਦ ਫ਼ਵਾਦ ਨਜਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61958 61958] | |- | style='text-align:right'| 331 | [[:d:Q4695280|Q4695280]] | [[ਅਹਿਮਦ ਬਸ਼ੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100523355 100523355]<br/>[https://viaf.org/viaf/43717320 43717320] | |- | style='text-align:right'| 332 | [[:d:Q4695443|Q4695443]] | [[ਅਹਿਮਦ ਰਾਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/204073215 204073215] | |- | style='text-align:right'| 333 | [[:d:Q4695461|Q4695461]] | [[ਅਹਿਮਦ ਸਲੀਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119912954 119912954] | |- | style='text-align:right'| 334 | [[:d:Q366521|Q366521]] | [[ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਮਲੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2567622 2567622] | [[ਤਸਵੀਰ:Ahmad Shamlou - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[:d:Q4695481|Q4695481]] | [[ਅਹਿਮਦ ਸੋਹਰਾਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/297576536 297576536] | |- | style='text-align:right'| 336 | [[:d:Q3694606|Q3694606]] | [[ਅਹਿਸਾਨ ਦਾਨਿਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117930298 117930298] | [[ਤਸਵੀਰ:Ehsan Danish.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 337 | [[:d:Q4696347|Q4696347]] | [[ਅਹਿਸਾਨ ਹਬੀਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28502168 28502168] | |- | style='text-align:right'| 338 | [[:d:Q3521629|Q3521629]] | [[ਅੰਕਿਤ ਫਾਦਿਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31651883 31651883] | |- | style='text-align:right'| 339 | [[:d:Q4765757|Q4765757]] | [[ਅੰਜਨਾ ਅਪਾਚਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79214048 79214048] | |- | style='text-align:right'| 340 | [[:d:Q111079545|Q111079545]] | [[ਅੰਜਲੀ ਕਿਸਕੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Anjani Kisku speaking at the Awardees' Meet of Sahitya Academy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 341 | [[:d:Q56065161|Q56065161]] | [[ਅੰਜਲੀ ਖੰਡਵਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1145151246511044130253 1145151246511044130253] | |- | style='text-align:right'| 342 | [[:d:Q27716324|Q27716324]] | [[ਅੰਜੁਮ ਰਹਿਬਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Anjum Rehbar.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 343 | [[:d:Q4765887|Q4765887]] | [[ਅੰਜੁਮ ਹਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46204147 46204147] | [[ਤਸਵੀਰ:Anjum Hasan DSC 5757.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 344 | [[:d:Q16204616|Q16204616]] | [[ਅੰਜੂ ਮਖੀਜਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47086286 47086286] | |- | style='text-align:right'| 345 | [[:d:Q4770971|Q4770971]] | [[ਅੰਤਰਾ ਦੇਵ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21841412 21841412] | [[ਤਸਵੀਰ:Antara Dev Sen - Kolkata 2013-02-03 4349 Cropped.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 346 | [[:d:Q1009719|Q1009719]] | [[ਅੰਦਰਾਸ਼ ਗੇਰੇਵਿਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84736560 84736560] | [[ਤਸਵੀਰ:Andras Gerevich in 2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 347 | [[:d:Q24898346|Q24898346]] | [[ਅੰਦਾਲੀਬ ਵਾਜਿਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120477101 120477101] | [[ਤਸਵੀਰ:Andaleeb Wajid.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 348 | [[:d:Q4768001|Q4768001]] | [[ਅੰਨਪੂਰਣਾ ਮਹਾਰਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72981674 72981674] | |- | style='text-align:right'| 349 | [[:d:Q3399561|Q3399561]] | [[ਅੰਨਾ ਕਾਮੀਏਂਸਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61572156 61572156] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Kamienska.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[:d:Q78485|Q78485]] | [[ਅੰਨਾ ਫ਼ਰਾਇਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4930067 4930067] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Freud 1957.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 351 | [[:d:Q2418536|Q2418536]] | [[ਅੰਨਾ ਬਗਰੀਆਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/198119405 198119405] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Bagryana 2021 (facecrop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 352 | [[:d:Q4254535|Q4254535]] | [[ਅੰਨਾ ਲਾਰੀਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32034892 32034892] | |- | style='text-align:right'| 353 | [[:d:Q446574|Q446574]] | [[ਅੰਨਾ ਸਕਵਾਟਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54208234 54208234] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Schwartz by David Shankbone (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 354 | [[:d:Q532873|Q532873]] | [[ਅੰਨਾ ਹਾਵਰਡ ਸ਼ਾਅ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64807754 64807754] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Howard Shaw 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 355 | [[:d:Q4741458|Q4741458]] | [[ਅੰਬਿਕਾ ਆਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ambika Anand Europe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 356 | [[:d:Q16019529|Q16019529]] | [[ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24635042 24635042] | |- | style='text-align:right'| 357 | [[:d:Q4748691|Q4748691]] | [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਲਾਲ ਨਾਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109933444 109933444] | [[ਤਸਵੀਰ:Amrit Lal Nagar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 358 | [[:d:Q1705018|Q1705018]] | [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19688344 19688344] | [[ਤਸਵੀਰ:Amrita Pritam (1919 – 2005) , in 1948.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 359 | [[:d:Q18352703|Q18352703]] | [[ਅੰਵਿਤਾ ਅੱਬੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39391499 39391499] | [[ਤਸਵੀਰ:Anvita Abbi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 360 | [[:d:Q52274461|Q52274461]] | [[ਅੱਕਈ ਪਦਮਾਸ਼ਾਲੀ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | | |- | style='text-align:right'| 361 | [[:d:Q3518406|Q3518406]] | [[ਅੱਕਾ ਮਹਾਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10682416 10682416]<br/>[https://viaf.org/viaf/1952159474220827661972 1952159474220827661972]<br/>[https://viaf.org/viaf/279981429 279981429]<br/>[https://viaf.org/viaf/310750861 310750861]<br/>[https://viaf.org/viaf/330147423248744882807 330147423248744882807] | [[ਤਸਵੀਰ:Akkamahadevi Udathadi.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 362 | [[:d:Q20605351|Q20605351]] | [[ਅੱਛਰੂ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 363 | [[:d:Q41187368|Q41187368]] | [[ਅੱਤਿਆ ਦਾਊਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9479696 9479696] | [[ਤਸਵੀਰ:Attiya Dawood.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 364 | [[:d:Q4818312|Q4818312]] | [[ਅੱਤੀਆ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79185891 79185891] | [[ਤਸਵੀਰ:Attia Hosain in the 1930s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 365 | [[:d:Q80440|Q80440]] | [[ਅੰਨਾ ਅਖ਼ਮਾਤੋਵਾ|ਅੱਨਾ ਅਖਮਾਤੋਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49220707 49220707] | [[ਤਸਵੀਰ:Kuzma Petrov-Vodkin. Portrait of Anna Akhmatova. 1922.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 366 | [[:d:Q55210|Q55210]] | [[ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਮੀ|ਅੱਬਾਸ ਕਿਆਰੋਸਤਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114753296 114753296] | [[ਤਸਵੀਰ:Abbas Kiarostami-Murcia (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 367 | [[:d:Q20605367|Q20605367]] | [[ਅੱਬਾਸ ਮਿਰਜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 368 | [[:d:Q31788781|Q31788781]] | [[ਅੱਲਾ ਯਾਰ ਖਾਂ ਜੋਗੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 369 | [[:d:Q465030|Q465030]] | [[ਆਂਡਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54143647 54143647] | [[ਤਸਵੀਰ:The Saint Andal LACMA M.86.94.2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[:d:Q161955|Q161955]] | [[ਆਂਦਰੇ ਬਰੇਤੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2232158915919250000000 2232158915919250000000]<br/>[https://viaf.org/viaf/49222341 49222341] | [[ਤਸਵੀਰ:André Breton - photo Henri Manuel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 371 | [[:d:Q380664|Q380664]] | [[ਆਂਦਰੇ ਬ੍ਰਿੰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109375844 109375844] | [[ਤਸਵੀਰ:André Brink Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 372 | [[:d:Q151164|Q151164]] | [[ਆਂਦਰੇ ਮਾਲਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51692748 51692748] | [[ਤਸਵੀਰ:André Malraux, Pic, 22.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 373 | [[:d:Q47484|Q47484]] | [[ਆਂਦਰੇ ਯੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96973963 96973963] | [[ਤਸਵੀਰ:Gide 1920 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 374 | [[:d:Q102423557|Q102423557]] | [[ਆਇਦਾ ਨਜੱਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9289839 9289839] | |- | style='text-align:right'| 375 | [[:d:Q132524|Q132524]] | [[ਆਇਨ ਰੈਂਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98139134 98139134] | [[ਤਸਵੀਰ:Ayn Rand (1943 Talbot portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 376 | [[:d:Q4699129|Q4699129]] | [[ਆਇਸ਼ਾ (ਕਵੀ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 377 | [[:d:Q100258834|Q100258834]] | [[ਆਇਸ਼ਾ ਅਲ-ਘਾਇਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 378 | [[:d:Q17174888|Q17174888]] | [[ਆਇਸ਼ਾ ਦੁਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96870511 96870511] | [[ਤਸਵੀਰ:Collected Poems of Aisha Durrani WDL11309.pdf|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 379 | [[:d:Q718585|Q718585]] | [[ਆਈ ਏ ਰਿਚਰਡਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73896199 73896199] | [[ਤਸਵੀਰ:IAR alps c1930.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 380 | [[:d:Q75612|Q75612]] | [[ਆਈਜ਼ਕ ਬਸ਼ੇਵਸ ਸਿੰਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95207392 95207392] | [[ਤਸਵੀਰ:Dan Hadani collection (990044399930205171) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 381 | [[:d:Q28197854|Q28197854]] | [[ਆਈਡੇਲ ਮੇਕੇਵਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:IdaelMakeever1902.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 382 | [[:d:Q131326|Q131326]] | [[ਆਈਵਿੰਡ ਜੌਹਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112706501 112706501] | [[ਤਸਵੀਰ:Eyvind.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[:d:Q483512|Q483512]] | [[ਆਈਸਾਡੋਰਾ ਡੰਕਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/309810889 309810889]<br/>[https://viaf.org/viaf/59124789 59124789] | [[ਤਸਵੀਰ:1923. duncan (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 384 | [[:d:Q34981|Q34981]] | [[ਆਈਜ਼ੈਕ ਐਸੀਮੋਵ|ਆਏਜ਼ੈਕ ਐਸੀਮੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24597135 24597135] | [[ਤਸਵੀਰ:Isaac.Asimov01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[:d:Q29644722|Q29644722]] | [[ਆਖ਼ਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਥਾ (ਨਾਵਲ)|ਆਖ਼ਰੀ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕਥਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 386 | [[:d:Q4692325|Q4692325]] | [[ਆਗਾ ਸ਼ੋਰਿਸ਼ ਕਸ਼ਮੀਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34713648 34713648] | |- | style='text-align:right'| 387 | [[:d:Q4116228|Q4116228]] | [[ਆਗਾ ਹਸ਼ਰ ਕਸ਼ਮੀਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69187375 69187375] | |- | style='text-align:right'| 388 | [[:d:Q125148512|Q125148512]] | [[ਆਗਾਜ਼ਬੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 389 | [[:d:Q6965778|Q6965778]] | [[ਆਚਾਰੀਆ ਨਰੇਂਦਰ ਦੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8195667 8195667] | [[ਤਸਵੀਰ:Narendra Deva 1971 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 390 | [[:d:Q12445409|Q12445409]] | [[ਆਚਾਰੀਆ ਮੰਮਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12654246 12654246] | [[ਤਸਵੀਰ:Kv20181127 224709.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 391 | [[:d:Q7936667|Q7936667]] | [[ਆਚਾਰੀਆ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27223125 27223125] | |- | style='text-align:right'| 392 | [[:d:Q18207508|Q18207508]] | [[ਆਟਮਨ ਸੈਂਡੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 393 | [[:d:Q7109772|Q7109772]] | [[ਆਟੋ ਪਲਾਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40288663 40288663] | |- | style='text-align:right'| 394 | [[:d:Q31789151|Q31789151]] | [[ਆਤਮ ਹਮਰਾਹੀ]] | | [https://viaf.org/viaf/75244778 75244778] | |- | style='text-align:right'| 395 | [[:d:Q20605381|Q20605381]] | [[ਆਤਮਜੀਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 396 | [[:d:Q61059285|Q61059285]] | [[ਆਤਮਜੀਤ ਹੰਸਪਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 397 | [[:d:Q4662784|Q4662784]] | [[ਆਤਿਸ਼ ਤਾਸੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/83517573 83517573] | [[ਤਸਵੀਰ:Aatish Taseer bharat-s-tiwari-photography-IMG 5114 August 03, 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 398 | [[:d:Q4818596|Q4818596]] | [[ਆਤੂਰ ਰਵੀ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21016214 21016214] | [[ਤਸਵੀਰ:ആറ്റൂർ രവിവർമ്മ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[:d:Q180967|Q180967]] | [[ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54116823 54116823] | [[ਤਸਵੀਰ:Raja Ravi Varma - Sankaracharya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 400 | [[:d:Q2724090|Q2724090]] | [[ਆਦਿਲ ਮਨਸੂਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31130713 31130713] | [[ਤਸਵੀਰ:Adil Mansuri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 401 | [[:d:Q42156|Q42156]] | [[ਆਨਰੀ ਬਰਗਸਾਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61541730 61541730] | [[ਤਸਵੀਰ:Henri Bergson 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 402 | [[:d:Q4751235|Q4751235]] | [[ਆਨੰਦ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54470613 54470613] | [[ਤਸਵੀਰ:Anand p sachidanandan-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[:d:Q3532582|Q3532582]] | [[ਆਨੰਦ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4456147665823160670001 4456147665823160670001] | [[ਤਸਵੀਰ:AnandKumarJI1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 404 | [[:d:Q379589|Q379589]] | [[ਆਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9231 9231] | [[ਤਸਵੀਰ:Coomaraswamy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[:d:Q2723734|Q2723734]] | [[ਆਨੰਦ ਬਖਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/122756454 122756454]<br/>[https://viaf.org/viaf/63144302 63144302] | [[ਤਸਵੀਰ:Anand Bakshi.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[:d:Q75837379|Q75837379]] | [[ਆਫਸਾਰ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 407 | [[:d:Q4690415|Q4690415]] | [[ਆਫ਼ਤਾਬ ਹਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 408 | [[:d:Q320497|Q320497]] | [[ਆਭਾ ਦਵੇਸਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29839507 29839507] | |- | style='text-align:right'| 409 | [[:d:Q7273971|Q7273971]] | [[ਆਰ ਐਸ ਮੁਗਾਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47824622 47824622] | |- | style='text-align:right'| 410 | [[:d:Q334252|Q334252]] | [[ਆਰ. ਕੇ. ਨਰਾਇਣ|ਆਰ ਕੇ ਨਰਾਇਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111543455 111543455] | [[ਤਸਵੀਰ:RK Narayan in Mysore.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 411 | [[:d:Q7274005|Q7274005]] | [[ਆਰ ਸਿਵਾ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54457920 54457920] | [[ਤਸਵੀਰ:Art Historian R. Siva Kumar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 412 | [[:d:Q7324629|Q7324629]] | [[ਆਰ ਸੀ ਟੈਂਪਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118123 118123] | [[ਤਸਵੀਰ:Richard Carnac Temple 1850-1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 413 | [[:d:Q7289394|Q7289394]] | [[ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਜੂਮਦਾਰ|ਆਰ ਸੀ ਮਜੂਮਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4951595 4951595] | [[ਤਸਵੀਰ:R C Majumdar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 414 | [[:d:Q16137056|Q16137056]] | [[ਆਰ. ਨਾਰਾਇਣ ਪਣੀਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:R. Narayana Panickar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 415 | [[:d:Q7273944|Q7273944]] | [[ਆਰ. ਰਾਜ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/115641026 115641026] | [[ਤਸਵੀਰ:R. Raj Rao, Goa 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 416 | [[:d:Q1671208|Q1671208]] | [[ਆਰ. ਪੀ. ਬਲੈਕਮਰ|ਆਰ.ਪੀ.ਬਲੈਕਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76363565 76363565] | |- | style='text-align:right'| 417 | [[:d:Q53325|Q53325]] | [[ਆਰਥਰ ਏਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/242022657 242022657] | [[ਤਸਵੀਰ:Arthur Ashe (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 418 | [[:d:Q78494|Q78494]] | [[ਆਰਥਰ ਕੋਇਸਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59084510 59084510] | [[ਤਸਵੀਰ:Arthur Koestler (1969).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[:d:Q80596|Q80596]] | [[ਆਰਥਰ ਮਿਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44302716 44302716] | [[ਤਸਵੀਰ:Arthur Miller by Wolfgang Fischer-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 420 | [[:d:Q493|Q493]] | [[ਆਰਥਰ ਰਿੰਬੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7396281 7396281] | [[ਤਸਵੀਰ:Rimbaud.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 421 | [[:d:Q38193|Q38193]] | [[ਆਰਥਰ ਸ਼ੋਪੇਨਹਾਵਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17229367 17229367] | [[ਤਸਵੀਰ:Arthur Schopenhauer by J Schäfer, 1859b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 422 | [[:d:Q47087|Q47087]] | [[ਆਰਥਰ ਸੀ ਕਲਾਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27062571 27062571] | [[ਤਸਵੀਰ:Arthur C. Clarke 1965.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[:d:Q314158|Q314158]] | [[ਆਰਨੋਲਡ ਬੈਨੇਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49240682 49240682] | [[ਤਸਵੀਰ:Arnold Bennett - Project Gutenberg etext 13635.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 424 | [[:d:Q61059646|Q61059646]] | [[ਆਰਿਫ਼ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 425 | [[:d:Q4662660|Q4662660]] | [[ਆਰੁਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23477460 23477460] | [[ਤਸਵੀਰ:Aarudra 2025 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 426 | [[:d:Q7212988|Q7212988]] | [[ਆਲ ਅਹਿਮਦ ਸਰੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116572334 116572334] | |- | style='text-align:right'| 427 | [[:d:Q4705788|Q4705788]] | [[ਆਲਮ ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/374151171024339092670 374151171024339092670] | |- | style='text-align:right'| 428 | [[:d:Q22277208|Q22277208]] | [[ਆਲੀਆ ਬੁਖ਼ਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 429 | [[:d:Q216466|Q216466]] | [[ਆਲੇਖ਼ੋ ਕਾਰਪੈਂਤੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/105310694 105310694] | [[ਤਸਵੀਰ:Alejo Carpentier c. 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[:d:Q20605397|Q20605397]] | [[ਆਲੋਕ ਧਨਵਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 431 | [[:d:Q41596|Q41596]] | [[ਆਲੋਕ ਸ੍ਰੀਵਾਸਤਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Aalok Shrivastav Big Photo.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 432 | [[:d:Q20084308|Q20084308]] | [[ਆਸ਼ਾ ਮਿਸ਼ਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 433 | [[:d:Q3347897|Q3347897]] | [[ਆਸ਼ਾਪੂਰਣਾ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/115356129 115356129] | |- | style='text-align:right'| 434 | [[:d:Q31725090|Q31725090]] | [[ਆਸ਼ਾਲਤਾ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 435 | [[:d:Q233092|Q233092]] | [[ਆਸਾ ਅਕੀਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/309849652 309849652]<br/>[https://viaf.org/viaf/9164186800018200188 9164186800018200188] | [[ਤਸਵੀਰ:Asa Akira, 2013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 436 | [[:d:Q2723551|Q2723551]] | [[ਆਸਾਰਾਮ|ਆਸਾਰਾਮ ਬਾਪੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56333188 56333188] | |- | style='text-align:right'| 437 | [[:d:Q4806925|Q4806925]] | [[ਆਸਿਫ਼ ਨੂਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/86289692 86289692] | [[ਤਸਵੀਰ:Asif speaks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 438 | [[:d:Q31790991|Q31790991]] | [[ਆਸੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 439 | [[:d:Q61700619|Q61700619]] | [[ਇਓਨ ਵੁੱਡ ਗਿਬਜ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:IoneEWoodGibbs1910.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 440 | [[:d:Q31784964|Q31784964]] | [[ਇਕਬਾਲ ਅਰਪਣ]] | | | |- | style='text-align:right'| 441 | [[:d:Q76756528|Q76756528]] | [[ਇਕਬਾਲ ਕੈਸਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 442 | [[:d:Q125148547|Q125148547]] | [[ਇਕਬਾਲ ਖ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 443 | [[:d:Q31787938|Q31787938]] | [[ਇਕਬਾਲ ਦੀਪ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 444 | [[:d:Q31788337|Q31788337]] | [[ਇਕਬਾਲ ਮਾਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 445 | [[:d:Q20605421|Q20605421]] | [[ਇਕਬਾਲ ਰਾਮੂਵਾਲੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 446 | [[:d:Q5350563|Q5350563]] | [[ਇਕਰਾਮੁਦੀਨ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 447 | [[:d:Q31782978|Q31782978]] | [[ਇਕਵਾਕ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 448 | [[:d:Q2394793|Q2394793]] | [[ਇਗਨਾਸੀਓ ਪਾਡਈਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117077448 117077448] | [[ਤਸਵੀਰ:Ignacio Padilla - FIL05.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 449 | [[:d:Q237948|Q237948]] | [[ਇਚਿਓ ਹਿਗੁਚੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95282437 95282437] | [[ਤਸਵੀਰ:Higuchi Ichiyou.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 450 | [[:d:Q47044502|Q47044502]] | [[ਇਡਾ ਐੱਮ. ਇਲੀਅਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2094156317454602350000 2094156317454602350000] | |- | style='text-align:right'| 451 | [[:d:Q154756|Q154756]] | [[ਇਤਾਲੋ ਕਾਲਵਿਨੋ|ਇਤਾਲੋ ਕਲਵੀਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8520 8520] | [[ਤਸਵੀਰ:Italo-Calvino.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 452 | [[:d:Q505466|Q505466]] | [[ਇਦਰੀਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19684387 19684387] | [[ਤਸਵੀਰ:Idries Shah.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 453 | [[:d:Q1664527|Q1664527]] | [[ਇਨਸ਼ਾ ਅੱਲ੍ਹਾ ਖ਼ਾਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19962858 19962858] | |- | style='text-align:right'| 454 | [[:d:Q120411|Q120411]] | [[ਇਨਾਯਤ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25034940 25034940] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Inayat Khan 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 455 | [[:d:Q333028|Q333028]] | [[ਇਨੋਕ ਪਾਵੇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2527342 2527342] | [[ਤਸਵੀਰ:Enoch Powell 6 Allan Warren.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 456 | [[:d:Q297726|Q297726]] | [[ਇਪੋਲਾਈਤ ਤੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2477374 2477374] | [[ਤਸਵੀਰ:Hippolyte taine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 457 | [[:d:Q46420|Q46420]] | [[ਇਬਨ ਅਲ-ਅਰਬੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95223177 95223177] | [[ਤਸਵੀਰ:Ibn Arabi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 458 | [[:d:Q9294|Q9294]] | [[ਇਬਨ ਖ਼ਲਦੂਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41841661 41841661] | [[ਤਸਵੀਰ:Bust of Ibn Khaldun (Casbah of Bejaia, Algeria).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 459 | [[:d:Q251259|Q251259]] | [[ਇਬਨ ਤੁਫ਼ੈਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/314781954 314781954]<br/>[https://viaf.org/viaf/9557159248241304870007 9557159248241304870007] | [[ਤਸਵੀਰ:Ibn Ṭufail, Sayr mulhimah min al-Sharq wa-al-Gharb.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 460 | [[:d:Q7331|Q7331]] | [[ਇਬਨ ਬਤੂਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90635782 90635782] | [[ਤਸਵੀਰ:Bust of Ibn Battuta at Ibn Battuta museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 461 | [[:d:Q39837|Q39837]] | [[ਇਬਨ ਰੁਸ਼ਦ|ਇਬਨ ਰਸ਼ਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19688718 19688718] | [[ਤਸਵੀਰ:Statue of Averroes in Córdoba, Spain.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 462 | [[:d:Q8011|Q8011]] | [[ਇਬਨ ਸੀਨਾ|ਇਬਨ ਸਿਨਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6428151248003244270004 6428151248003244270004]<br/>[https://viaf.org/viaf/89770781 89770781] | [[ਤਸਵੀਰ:Pursina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 463 | [[:d:Q3695576|Q3695576]] | [[ਇਬਨ-ਏ-ਸਫ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75859266 75859266] | |- | style='text-align:right'| 464 | [[:d:Q3694577|Q3694577]] | [[ਇਬਨ-ਏ-ਇੰਸ਼ਾ|ਇਬਨੇ ਇੰਸ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/194256 194256] | |- | style='text-align:right'| 465 | [[:d:Q3149575|Q3149575]] | [[ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ (ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ)|ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100773095 100773095] | [[ਤਸਵੀਰ:Imtiaz Ali at Horasis Global India Business Meeting 2012 crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 466 | [[:d:Q31319883|Q31319883]] | [[ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ 'ਅਰਸ਼ੀ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64219089 64219089] | |- | style='text-align:right'| 467 | [[:d:Q7485549|Q7485549]] | [[ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ ਤਾਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51935214 51935214] | |- | style='text-align:right'| 468 | [[:d:Q47755|Q47755]] | [[ਇਮਰਾ ਕਾਰਤੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116884614 116884614] | [[ਤਸਵੀਰ:Oliver Mark - Imre Kertész, Berlin 2005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[:d:Q5796205|Q5796205]] | [[ਇਮਾ ਦੇ ਲਾ ਬਾਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53164418 53164418] | [[ਤਸਵੀਰ:Emma de la Barra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 470 | [[:d:Q16551938|Q16551938]] | [[ਇਮਾ ਬਾਇਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43515388 43515388] | |- | style='text-align:right'| 471 | [[:d:Q115206|Q115206]] | [[ਇਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/172459457 172459457]<br/>[https://viaf.org/viaf/2053147312818237970003 2053147312818237970003]<br/>[https://viaf.org/viaf/311435555 311435555] | [[ਤਸਵੀਰ:Imany.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[:d:Q81060796|Q81060796]] | [[ਇਮਾਨ ਅਲ ਯੂਸਫ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2106145857095122921429 2106145857095122921429] | |- | style='text-align:right'| 473 | [[:d:Q3629485|Q3629485]] | [[ਅਹਿਮਦ ਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਨ|ਇਮਾਮ ਅਹਮਦ ਰਜਾ ਖਾਨ ਬਰੇਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72204981 72204981] | [[ਤਸਵੀਰ:Calligraphic text indicative of the Imam Ahmad Raza Khan.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 474 | [[:d:Q9312|Q9312]] | [[ਇਮੈਨੂਅਲ ਕਾਂਤ|ਇਮੈਨੁਅਲ ਕਾਂਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/82088490 82088490] | [[ਤਸਵੀਰ:Immanuel Kant - Gemaelde 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 475 | [[:d:Q6069430|Q6069430]] | [[ਇਰਫ਼ਾਨ ਆਬਿਦੀ|ਇਰਫਾਨ ਆਬਿਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 476 | [[:d:Q68137|Q68137]] | [[ਇਰਮਤ੍ਰੌਦ ਮੋਰਗਨਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56614040 56614040] | [[ਤਸਵੀਰ:Bundesarchiv Bild 183-M1116-0010, Berlin, Schriftstellerkongress, Kelm, Koprowski, Fühmann, Morgner (cropped to Irmtraud Morgner).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 477 | [[:d:Q315380|Q315380]] | [[ਅਰਵਿਨ ਸ਼ਾਅ|ਇਰਵਿਨ ਸ਼ਾਅ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32002877 32002877] | [[ਤਸਵੀਰ:Irwin Shaw (1948).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 478 | [[:d:Q6073919|Q6073919]] | [[ਇਰਸ਼ਾਦ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Irshadkamildpf.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 479 | [[:d:Q61058923|Q61058923]] | [[ਇਰਸ਼ਾਦ ਸੰਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 480 | [[:d:Q12071510|Q12071510]] | [[ਇਰਾ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/254149066396265601006 254149066396265601006] | [[ਤਸਵੀਰ:Ira Trivedi, May 2012-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 481 | [[:d:Q15707021|Q15707021]] | [[ਇਰਾ ਨਟਰਾਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72991623 72991623] | [[ਤਸਵੀਰ:Era natarasan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 482 | [[:d:Q3595180|Q3595180]] | [[ਇਰਾਵਤੀ ਕਰਵੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27162876 27162876] | [[ਤਸਵੀਰ:Irawati Karve.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 483 | [[:d:Q467322|Q467322]] | [[ਇਰੋਮ ਸ਼ਰਮੀਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/165123225 165123225] | [[ਤਸਵੀਰ:Irom sharmila at calicut.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 484 | [[:d:Q26436159|Q26436159]] | [[ਇਲਹਾਨ ਉਮਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4513147967359684200000 4513147967359684200000] | [[ਤਸਵੀਰ:Ilhan Omar, official portrait, 116th Congress.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 485 | [[:d:Q3032538|Q3032538]] | [[ਇਲਾਂਗੋ ਐਡੀਗਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51729611 51729611] | [[ਤਸਵੀਰ:MarinaBeach IlangoAdigal statue 2Feb2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 486 | [[:d:Q712882|Q712882]] | [[ਇਲਿਆਸ ਖੌਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14792508 14792508] | [[ਤਸਵੀਰ:Europe Meets the Arab World with Elias Khoury and Jocelynne Cesari (25258026973)(Cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 487 | [[:d:Q65278251|Q65278251]] | [[ਇਲਿਆਸ ਘੁੰਮਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2973156133209358430002 2973156133209358430002] | |- | style='text-align:right'| 488 | [[:d:Q16311103|Q16311103]] | [[ਇਲਿਨਦਲਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76736131 76736131] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Illindala Saraswati Devi from తెలంగాణ తేజోమూర్తులు (page 598 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 489 | [[:d:Q80064|Q80064]] | [[ਇਲੀਅਸ ਕੈਨੇਟੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108232742 108232742] | [[ਤਸਵੀਰ:Elias Canetti 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[:d:Q348497|Q348497]] | [[ਇਲੀਆ ਅਹਿਰਨਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40169930 40169930] | [[ਤਸਵੀਰ:Ilya Ehrenburg (1959).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 491 | [[:d:Q72717|Q72717]] | [[ਇਲੀਆ ਕਜ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68930931 68930931] | [[ਤਸਵੀਰ:Elia Kazan.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 492 | [[:d:Q3792538|Q3792538]] | [[ਇਲੀਆ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95314874 95314874] | [[ਤਸਵੀਰ:Ilya Lvovich Tolstoy arriving in New York City aboard ship in December 1916 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 493 | [[:d:Q239411|Q239411]] | [[ਇਵਾਂਕਾ ਟਰੰਪ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90447706 90447706] | [[ਤਸਵੀਰ:Ivanka Trump official portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 494 | [[:d:Q1282198|Q1282198]] | [[ਇਵਾਨ ਇਲੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66632880 66632880] | [[ਤਸਵੀਰ:Iljin02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 495 | [[:d:Q189665|Q189665]] | [[ਇਵਾਨ ਗੋਂਚਾਰੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71391722 71391722] | [[ਤਸਵੀਰ:Ivan Goncharov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 496 | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41847346 41847346] | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[:d:Q332462|Q332462]] | [[ਇਵਾਨ ਫ਼ਰਾਂਕੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10637190 10637190] | [[ਤਸਵੀਰ:Іван Якович Франко.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[:d:Q46602|Q46602]] | [[ਇਵਾਨ ਬੂਨਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7387402 7387402] | [[ਤਸਵੀਰ:Ivan Bunin (sepia).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 499 | [[:d:Q310630|Q310630]] | [[ਇਵਾਨ ਵਾਜ਼ਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54155268 54155268] | [[ਤਸਵੀਰ:BASA-937K-1-410-7-Ivan Vazov (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 500 | [[:d:Q2146201|Q2146201]] | [[ਇਵਾਨ ਵੌਲਫਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29119726 29119726] | [[ਤਸਵੀਰ:Evan Wolfson by David Shankbone.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 501 | [[:d:Q242351|Q242351]] | [[ਇਵਾਨਾ ਟਰੰਪ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36024966 36024966] | [[ਤਸਵੀਰ:Ivana Trump cropped retouched.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 502 | [[:d:Q3080325|Q3080325]] | [[ਇਸਮਤ ਚੁਗ਼ਤਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17274677 17274677] | [[ਤਸਵੀਰ:Ismat Chughtai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 503 | [[:d:Q6084668|Q6084668]] | [[ਇਸਮਾਈਲ ਅਹਿਮਦਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 504 | [[:d:Q179695|Q179695]] | [[ਇਸਮਾਈਲ ਕਦਾਰੇ|ਇਸਮਾਈਲ ਕਾਦਾਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97033239 97033239] | [[ਤਸਵੀਰ:Ismail Kadare (portret).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 505 | [[:d:Q6080672|Q6080672]] | [[ਇਸ਼ਤਿਆਕ਼ ਅਹਿਮਦ|ਇਸ਼ਤਿਆਕ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2491693 2491693] | [[ਤਸਵੀਰ:Ishtiaq Ahmed.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 506 | [[:d:Q15982505|Q15982505]] | [[ਇਸ਼ਤਿਆਕ ਅਹਿਮਦ (ਗਲਪ ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305278389 305278389] | |- | style='text-align:right'| 507 | [[:d:Q27927398|Q27927398]] | [[ਇਸ਼ਤੇਆਕ ਅਹਿਮਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 508 | [[:d:Q6080602|Q6080602]] | [[ਇਸ਼ਰਤ ਆਫ਼ਰੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96831297 96831297] | |- | style='text-align:right'| 509 | [[:d:Q121307904|Q121307904]] | [[ਇਸ਼ਿਤਾ ਅਰੁਣ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ishitta Arun (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 510 | [[:d:Q25346155|Q25346155]] | [[ਇਸ਼ਿਤਾ ਕਾਤਿਆਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ishita Katyal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 511 | [[:d:Q6078021|Q6078021]] | [[ਇਸਾਬੇਲਾ ਕੈਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42784388 42784388] | |- | style='text-align:right'| 512 | [[:d:Q3155124|Q3155124]] | [[ਇਸਾਮੂ ਯੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58063108 58063108] | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshii Isamu.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 513 | [[:d:Q138173642|Q138173642]] | [[ਇਹਸਾਨ ਬਾਜਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ehsan Bajwa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[:d:Q7546|Q7546]] | [[ਇੰਗਮਾਰ ਬਰਗਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110097018 110097018] | [[ਤਸਵੀਰ:Ingmar Bergman (1966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 515 | [[:d:Q83229|Q83229]] | [[ਇੰਗਲੈੰਡ ਦਾ ਰਾਜਾ ਏਡਵਰ੍ਡ (ਛੇਵਾਂ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/352159474193627662002 352159474193627662002]<br/>[https://viaf.org/viaf/67259838 67259838] | [[ਤਸਵੀਰ:Edward VI of England c. 1546.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 516 | [[:d:Q455266|Q455266]] | [[ਇੰਗ੍ਰਿਡ ਯੋਂਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24643894 24643894] | [[ਤਸਵੀਰ:Ingrid Jonker 1956.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[:d:Q6057750|Q6057750]] | [[ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37025682 37025682] | |- | style='text-align:right'| 518 | [[:d:Q11271703|Q11271703]] | [[ਇੰਦਰ ਬਹਾਦੁਰ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72985065 72985065] | [[ਤਸਵੀਰ:Indra BahadurRai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 519 | [[:d:Q31789117|Q31789117]] | [[ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਮੋਸ਼|ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਾਮੋਸ਼]] | | | |- | style='text-align:right'| 520 | [[:d:Q31789125|Q31789125]] | [[ਸੰਤ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਕਰਵਰਤੀ|ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਕਰਵਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72737129 72737129]<br/>[https://viaf.org/viaf/83618853 83618853] | |- | style='text-align:right'| 521 | [[:d:Q21152451|Q21152451]] | [[ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਬਰਥਾਕੁਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50826730 50826730] | |- | style='text-align:right'| 522 | [[:d:Q31788261|Q31788261]] | [[ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਿੱਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 523 | [[:d:Q20605449|Q20605449]] | [[ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁਲਸੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 524 | [[:d:Q125148548|Q125148548]] | [[ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 525 | [[:d:Q6017700|Q6017700]] | [[ਇੰਦਰਜੀਤ ਹਸਨਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Inderjit hasnpuri ji.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 526 | [[:d:Q1149|Q1149]] | [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/86791938 86791938] | [[ਤਸਵੀਰ:Indira Gandhi official portrait.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 527 | [[:d:Q28045045|Q28045045]] | [[ਇੰਦਰਾ ਦਾਂਗੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/314900106 314900106] | [[ਤਸਵੀਰ:IndiraDangi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 528 | [[:d:Q26702799|Q26702799]] | [[ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33324056 33324056] | [[ਤਸਵੀਰ:Indira Devi Chaudhurani-ইন্দিরা দেবী চৌধুরানী.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 529 | [[:d:Q6026919|Q6026919]] | [[ਇੰਦਰਾਣੀ ਏਕਥ ਗਾਇਲਟਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94170531 94170531] | |- | style='text-align:right'| 530 | [[:d:Q55765|Q55765]] | [[ਇੰਦਰਾ ਸੰਤ|ਇੰਦਿਰਾ ਸੰਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15183098 15183098] | |- | style='text-align:right'| 531 | [[:d:Q6027187|Q6027187]] | [[ਇੰਦੂ ਮੇਨਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68349292 68349292] | [[ਤਸਵੀਰ:Indu Menon (2).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 532 | [[:d:Q6027188|Q6027188]] | [[ਇੰਦੂ ਸੁਦਰੇਸ਼ਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37864261 37864261] | |- | style='text-align:right'| 533 | [[:d:Q13834877|Q13834877]] | [[ਇੰਨਾ ਸ਼ੇਵਚੈਂਕੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311801889 311801889] | [[ਤਸਵੀਰ:Inna-schewtschenko-dokfest25.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 534 | [[:d:Q189119|Q189119]] | [[ਈ ਐਮ ਫੋਰਸਟਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31996364 31996364] | [[ਤਸਵੀਰ:E. M. Forster von Dora Carrington, 1924-25.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 535 | [[:d:Q434160|Q434160]] | [[ਈ ਪੀ ਥਾਮਪਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18196 18196] | [[ਤਸਵੀਰ:E P Thompson at 1980 protest rally (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 536 | [[:d:Q274764|Q274764]] | [[ਈ. ਐਚ. ਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24418 24418] | |- | style='text-align:right'| 537 | [[:d:Q5322146|Q5322146]] | [[ਈ. ਸਾਨ ਜੁਆਨ ਜੂਨੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 538 | [[:d:Q4236740|Q4236740]] | [[ਈਗਰ ਕੋਚੇਤਕੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/121053199 121053199] | [[ਤਸਵੀਰ:Igor Kochetkov - 32° Lovers Film Festival (2017).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 539 | [[:d:Q484615|Q484615]] | [[ਈਥਨ ਹਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85473576 85473576] | [[ਤਸਵੀਰ:Ethan Hawke at the 2025 Berlin International Film Festival-67055.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 540 | [[:d:Q6003239|Q6003239]] | [[ਈਮਾਨ ਮਰਸਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120213787 120213787] | [[ਤਸਵੀਰ:Photo © Roger Anis - Portrait of Iman Mersal 007 copy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 541 | [[:d:Q983413|Q983413]] | [[ਈਰਜ ਮਿਰਜ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31261674 31261674] | [[ਤਸਵੀਰ:Iraj Mirza.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 542 | [[:d:Q28053166|Q28053166]] | [[ਈਲਾ ਅਰਬ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50633525 50633525] | [[ਤਸਵੀਰ:Ila Arab Mehta (1995).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 543 | [[:d:Q13637604|Q13637604]] | [[ਈਲਾ ਮਿਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6391401 6391401] | [[ਤਸਵੀਰ:Ila Mitra (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 544 | [[:d:Q97783201|Q97783201]] | [[ਈਲੇਨ ਵਿਲੀਅਮਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41371504 41371504] | |- | style='text-align:right'| 545 | [[:d:Q3061364|Q3061364]] | [[ਈਵ ਅਣਸੇਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29088829 29088829] | [[ਤਸਵੀਰ:Eve Unsell.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 546 | [[:d:Q5415028|Q5415028]] | [[ਈਵਾ ਕੌਕਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73127786 73127786] | |- | style='text-align:right'| 547 | [[:d:Q5331464|Q5331464]] | [[ਈਵੈਨ ਬੋਲੈਂਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22253909 22253909] | [[ਤਸਵੀਰ:Eavan Boland in 1996.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 548 | [[:d:Q47561|Q47561]] | [[ਈਵੋ ਆਂਦਰਿਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97177322 97177322] | [[ਤਸਵੀਰ:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100165533 100165533]<br/>[https://viaf.org/viaf/100165546 100165546]<br/>[https://viaf.org/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]<br/>[https://viaf.org/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]<br/>[https://viaf.org/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]<br/>[https://viaf.org/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]<br/>[https://viaf.org/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]<br/>[https://viaf.org/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]<br/>[https://viaf.org/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]<br/>[https://viaf.org/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]<br/>[https://viaf.org/viaf/64013451 64013451]<br/>[https://viaf.org/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 550 | [[:d:Q6080032|Q6080032]] | [[ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਈਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48172826 48172826] | [[ਤਸਵੀਰ:Isharsinghbhaiyasitting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 551 | [[:d:Q61059741|Q61059741]] | [[ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਤਾਂਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 552 | [[:d:Q31789237|Q31789237]] | [[ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 553 | [[:d:Q20605465|Q20605465]] | [[ਈਸ਼ਵਰ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 554 | [[:d:Q6080707|Q6080707]] | [[ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1289870 1289870] | [[ਤਸਵੀਰ:IshwarChandraGupta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 555 | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77235706 77235706] | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 556 | [[:d:Q964111|Q964111]] | [[ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9855806 9855806] | [[ਤਸਵੀਰ:Ishwarchandra Vidyasagar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 557 | [[:d:Q20605478|Q20605478]] | [[ਈਸ਼ਵਰ ਦਿਆਲ ਗੌੜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 558 | [[:d:Q6079874|Q6079874]] | [[ਈਸ਼ਾ ਜੁਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16699498 16699498] | [[ਤਸਵੀਰ:Isha Judd - jul19.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 559 | [[:d:Q23817543|Q23817543]] | [[ਈਸ਼ਾ ਡਡਵਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88437162 88437162] | |- | style='text-align:right'| 560 | [[:d:Q6079862|Q6079862]] | [[ਈਸ਼ਾ ਬਸੰਤ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 561 | [[:d:Q1279865|Q1279865]] | [[ਈਸੀਡੋਰਾ ਸੇਕੂਲਿਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4943681 4943681] | [[ਤਸਵੀਰ:Isidora Sekulić (1900, 3x4).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 562 | [[:d:Q3552818|Q3552818]] | [[ਉਜ਼ਮਾ ਅਸਲਮ ਖ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66704428 66704428] | [[ਤਸਵੀਰ:Uzma Aslam Khan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 563 | [[:d:Q31790488|Q31790488]] | [[ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 564 | [[:d:Q27907199|Q27907199]] | [[ਉਤਕਰਸ਼ਿਨੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Utkarshini Vashishtha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 565 | [[:d:Q2723876|Q2723876]] | [[ਉਤਪਲ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6272853 6272853] | [[ਤਸਵੀਰ:Utpal Dutt 2013 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 566 | [[:d:Q16212077|Q16212077]] | [[ਉਦਾਇਨ ਮੁਖਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30159818554813810332 30159818554813810332] | |- | style='text-align:right'| 567 | [[:d:Q786046|Q786046]] | [[ਉਦੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116585775 116585775] | [[ਤਸਵੀਰ:Uday Prakash.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 568 | [[:d:Q7876961|Q7876961]] | [[ਉਦੈ ਭੇਂਬਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Shubhankar Shah - Uday Bhembre - 18 Dec. 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 569 | [[:d:Q525760|Q525760]] | [[ਉਪਮੰਨਿਊ ਚੈਟਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66532217 66532217] | |- | style='text-align:right'| 570 | [[:d:Q2804726|Q2804726]] | [[ਉਪੇਂਦਰਨਾਥ ਅਸ਼ਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8200092 8200092] | |- | style='text-align:right'| 571 | [[:d:Q12807|Q12807]] | [[ਉਮਬੇਰਤੋ ਈਕੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108299403 108299403] | [[ਤਸਵੀਰ:Italiaanse schrijver Umberto Eco , kop, Bestanddeelnr 932-9758.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 572 | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100210377 100210377] | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 573 | [[:d:Q7881124|Q7881124]] | [[ਉਮਰ ਹਾਜੀ ਅਹਿਮਦ ਝਾਵੇਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 574 | [[:d:Q7881017|Q7881017]] | [[ਉਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/106721143 106721143] | [[ਤਸਵੀਰ:Uma krishnaswami 1986.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 575 | [[:d:Q17285647|Q17285647]] | [[ਉਮਾ ਨਹਿਰੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 576 | [[:d:Q26465560|Q26465560]] | [[ਉਮਾ ਭੱਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 577 | [[:d:Q1777897|Q1777897]] | [[ਉਮਾਸਵਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24640925 24640925] | [[ਤਸਵੀਰ:उमास्वामी आचार्यजी.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 578 | [[:d:Q1226230|Q1226230]] | [[ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118052957 118052957] | [[ਤਸਵੀਰ:Umashankar Joshi (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 579 | [[:d:Q7900748|Q7900748]] | [[ਉਰਮਿਲਾ ਪਵਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26196093 26196093]<br/>[https://viaf.org/viaf/326148933775854302784 326148933775854302784] | [[ਤਸਵੀਰ:Urmila pawar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 580 | [[:d:Q27859536|Q27859536]] | [[ਉਰਮਿਲੇਸ਼ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Urmilesh ( Journalist).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[:d:Q2119956|Q2119956]] | [[ਉਰਵਸ਼ੀ ਬੁਤਾਲੀਆ|ਉਰਵਸ਼ੀ ਬੁਟਾਲੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24783244 24783244] | [[ਤਸਵੀਰ:Urvabu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 582 | [[:d:Q2502233|Q2502233]] | [[ਉਰਵਸ਼ੀ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9091941 9091941] | [[ਤਸਵੀਰ:Urvashi Vaid The Laura Flanders Show 2014.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 583 | [[:d:Q7899648|Q7899648]] | [[ਉਰਾਨੀ ਰੰਬੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55690222 55690222] | [[ਤਸਵੀਰ:Urani Rumbo (portret).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 584 | [[:d:Q20605495|Q20605495]] | [[ਉਲਫ਼ਤ ਬਾਜਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 585 | [[:d:Q3694846|Q3694846]] | [[ਉਸਤਾਦ ਦਾਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36223625 36223625] | |- | style='text-align:right'| 586 | [[:d:Q31789268|Q31789268]] | [[ਉਸਤਾਦ ਮੁਹਮੰਦ ਰਮਜ਼ਾਨ ਹਮਦਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 587 | [[:d:Q7107085|Q7107085]] | [[ਉਸਮਾਨ ਖ਼ਾਲਿਦ ਬੱਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90469545 90469545] | [[ਤਸਵੀਰ:Osman Khalid Butt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 588 | [[:d:Q34836|Q34836]] | [[ਉੱਲੀਸੱਸ ਐਸ. ਗਰਾਂਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66505625 66505625] | [[ਤਸਵੀਰ:Ulysses S. Grant 1870-1880.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[:d:Q2725771|Q2725771]] | [[ਊਸ਼ਾ ਉਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36048679 36048679] | [[ਤਸਵੀਰ:Usha upadhyay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 590 | [[:d:Q16258501|Q16258501]] | [[ਊਸ਼ਾ ਕਿਰਨ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116650335 116650335] | [[ਤਸਵੀਰ:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Smt. Ushakirna Khan, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 591 | [[:d:Q12416531|Q12416531]] | [[ਊਸ਼ਾ ਪ੍ਰਿਯੰਵਦਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88145542377996640270 88145542377996640270] | |- | style='text-align:right'| 592 | [[:d:Q113644491|Q113644491]] | [[ਊਸ਼ਾ ਰਾਓ-ਮੋਨਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Usha Rao-Monari Davos 2017.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 593 | [[:d:Q4647502|Q4647502]] | [[ਏ ਅਬਦੁੱਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 594 | [[:d:Q16147263|Q16147263]] | [[ਏ ਆਰ ਅਕੇਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:AR Akela.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 595 | [[:d:Q4648291|Q4648291]] | [[ਏ ਆਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਾਸ਼ਾਸਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21097175 21097175] | |- | style='text-align:right'| 596 | [[:d:Q19673|Q19673]] | [[ਅਲ ਗੋਰ|ਏ ਐੱਲ ਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98777888 98777888] | [[ਤਸਵੀਰ:Al Gore, Vice President of the United States, official portrait 1994.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 597 | [[:d:Q3519662|Q3519662]] | [[ਏ. ਕੇ. ਰਾਮਾਨੁਜਨ|ਏ ਕੇ ਰਾਮਾਨੁਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76344110 76344110] | |- | style='text-align:right'| 598 | [[:d:Q4656899|Q4656899]] | [[ਏ ਜੀ ਨੂਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84447900 84447900] | |- | style='text-align:right'| 599 | [[:d:Q4647984|Q4647984]] | [[ਏ ਜੇ ਥਾਮਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38912143 38912143] | |- | style='text-align:right'| 600 | [[:d:Q4647538|Q4647538]] | [[ਏ. ਅਯੱਪਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65609789 65609789] | [[ਤਸਵੀਰ:A ayyappan.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 601 | [[:d:Q116193869|Q116193869]] | [[ਏ. ਐਵਲਿਨ ਨਿਊਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:AEvelynNewman1920.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 602 | [[:d:Q204078|Q204078]] | [[ਏਂਗਸ ਡੀਟਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85162145 85162145] | [[ਤਸਵੀਰ:Angus Deaton 0244.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 603 | [[:d:Q160456|Q160456]] | [[ਐਂਜਲਾ ਡੇਵਿਸ|ਏਂਜੇਲਾ ਡੇਵਿਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108895419 108895419] | [[ਤਸਵੀਰ:Angela Davis (15852241216) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[:d:Q360079|Q360079]] | [[ਏਈਨੋ ਲੇਈਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4946087 4946087] | [[ਤਸਵੀਰ:Eino Leino 1905c.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 605 | [[:d:Q60137|Q60137]] | [[ਏਕਹਾਰਟ ਟੋਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87035036 87035036] | [[ਤਸਵੀਰ:Eckhart Tolle front.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 606 | [[:d:Q35064|Q35064]] | [[ਏਗਥਾ ਕਰਿਸਟੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71388952 71388952] | [[ਤਸਵੀਰ:Agatha Christie in Nederland (detectiveschrijfster), bij aankomst op Schiphol me, Bestanddeelnr 916-8898 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 607 | [[:d:Q624017|Q624017]] | [[ਏਜੇ ਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6147422898744880142 6147422898744880142] | [[ਤਸਵੀਰ:AJ Lee at San Diego Comic Con 2026-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 608 | [[:d:Q378882|Q378882]] | [[ਏਟਗਾਰ ਕਿਰੇਟ|ਏਟਗਰ ਕੇਰੇਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98877457 98877457] | [[ਤਸਵੀਰ:Etgar Keret (2022).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 609 | [[:d:Q276032|Q276032]] | [[ਏਡਿਥ ਵਾਰਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17230986 17230986] | [[ਤਸਵੀਰ:Edith Newbold Jones Wharton (cropped 03).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 610 | [[:d:Q3047235|Q3047235]] | [[ਏਦਾਸਰੀ ਗੋਵਿੰਦਨ ਨਾਇਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13897086 13897086] | [[ਤਸਵੀਰ:Edasseri Govindan Nair.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 611 | [[:d:Q44575|Q44575]] | [[ਏਦੋਆਰਦੋ ਗਾਲੇਆਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108462641 108462641] | [[ਤਸਵੀਰ:Eduardo Galeano (2858983926).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 612 | [[:d:Q55767430|Q55767430]] | [[ਏਬੋਨੀ ਫਲਾਵਰਜ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14155189888482130748 14155189888482130748]<br/>[https://viaf.org/viaf/6159335316112962071 6159335316112962071]<br/>[https://viaf.org/viaf/7870159477559327990007 7870159477559327990007] | [[ਤਸਵੀਰ:EbonyFlowers2019SPX.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 613 | [[:d:Q134641|Q134641]] | [[ਏਰਿਕ ਐਕਸਲ ਕਾਰਲਫੈਲਡਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34499076 34499076] | [[ਤਸਵੀਰ:Anders Zorn - Erik Axel Karlfeldt i Zorngårdens matsal (1906).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 614 | [[:d:Q61171|Q61171]] | [[ਏਰਿਕ ਨਿਊਮੈਨ (ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ)|ਏਰਿਕ ਨਿਊਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32115134 32115134] | [[ਤਸਵੀਰ:Erich Neumann, psychologist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 615 | [[:d:Q352708|Q352708]] | [[ਏਰਿਕ ਬੋਗੋਸੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/81488940 81488940] | [[ਤਸਵੀਰ:Eric Bogosian at San Diego Comic Con 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[:d:Q34933|Q34933]] | [[ਏਰਿਕ ਹਾਬਸਬਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108402188 108402188]<br/>[https://viaf.org/viaf/9847789 9847789] | [[ਤਸਵੀਰ:Eminent Historian Professor Eric Hobsbawm at the interactive session with the students of Delhi University, Jawaharlal Nehru University and Jamia Millia in New Delhi on December 21, 2004.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 617 | [[:d:Q236950|Q236950]] | [[ਏਰਿਕਾ ਜੋਂਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108237346 108237346] | [[ਤਸਵੀਰ:Erica Jong08.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 618 | [[:d:Q2559665|Q2559665]] | [[ਏਰਿਨ ਮੈਕਕੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95277701 95277701] | [[ਤਸਵੀਰ:Erin McKean.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 619 | [[:d:Q47293|Q47293]] | [[ਏਰਿਸ਼ ਮਰੀਆ ਰਿਮਾਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61551298 61551298] | [[ਤਸਵੀਰ:Bundesarchiv Bild 183-R04034, Erich Maria Remarque (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 620 | [[:d:Q483325|Q483325]] | [[ਏਲਨ ਡੀਜੇਨਰਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118902220 118902220] | [[ਤਸਵੀਰ:Ellen DeGeneres 2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 621 | [[:d:Q5364966|Q5364966]] | [[ਏਲਨ ਪਾਮਰ ਐਲਰਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73456275 73456275] | [[ਤਸਵੀਰ:Ellen Palmer Allerton 01.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 622 | [[:d:Q336519|Q336519]] | [[ਏਲਮੋਰ ਲਿਓਨਾਰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19680365 19680365] | [[ਤਸਵੀਰ:Elmore Leonard.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 623 | [[:d:Q96181297|Q96181297]] | [[ਏਲਵਾ ਅੰਬੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87146936597613780065 87146936597613780065] | |- | style='text-align:right'| 624 | [[:d:Q34851|Q34851]] | [[ਏਲਿਜ਼ਾਬੇਥ ਟੇਲਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24624716 24624716] | [[ਤਸਵੀਰ:Elizabeth Taylor with Kennedy award.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 625 | [[:d:Q241966|Q241966]] | [[ਏਲਿਨ ਟੈਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47558240 47558240] | [[ਤਸਵੀਰ:Hayman Seleg Mendelssohn, Ellen Terry 1886.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 626 | [[:d:Q4738706|Q4738706]] | [[ਏਲਿਸ ਫ਼ੈਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23729813 23729813] | |- | style='text-align:right'| 627 | [[:d:Q132157|Q132157]] | [[ਏਲੀਆ ਦਾ ਜ਼ੇਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1098168453527866300007 1098168453527866300007]<br/>[https://viaf.org/viaf/16003086 16003086]<br/>[https://viaf.org/viaf/283986134 283986134]<br/>[https://viaf.org/viaf/291159474193127661990 291159474193127661990]<br/>[https://viaf.org/viaf/293613068 293613068]<br/>[https://viaf.org/viaf/315086543 315086543]<br/>[https://viaf.org/viaf/32151776763718011843 32151776763718011843]<br/>[https://viaf.org/viaf/4560176021904601500004 4560176021904601500004]<br/>[https://viaf.org/viaf/48007880 48007880]<br/>[https://viaf.org/viaf/528158790628638851623 528158790628638851623]<br/>[https://viaf.org/viaf/54116783 54116783]<br/>[https://viaf.org/viaf/62150323673309971796 62150323673309971796]<br/>[https://viaf.org/viaf/7229175780231017010002 7229175780231017010002] | [[ਤਸਵੀਰ:Portretbuste van Zeno van Elea Paradigmata graphices variorum artificum (serietitel), RP-P-1907-4495.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 628 | [[:d:Q3050522|Q3050522]] | [[ਏਲੀਨੋਰ ਕੈਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100695642 100695642] | [[ਤਸਵੀਰ:Eleanor Catton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 629 | [[:d:Q61412|Q61412]] | [[ਏਲੀਨੋਰ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/252974120 252974120] | [[ਤਸਵੀਰ:Mrs Eleanor Marx Aveling, daughter of Karl Marx.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 630 | [[:d:Q83396|Q83396]] | [[ਐਲੀਨੌਰ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ|ਏਲੀਨੋਰ ਰੂਜਵੈਲਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76325766 76325766] | [[ਤਸਵੀਰ:Eleanor Roosevelt at the United Nations, circa 1946-1947 (3x4 cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 631 | [[:d:Q13426980|Q13426980]] | [[ਏਲੀਸ ਐਵਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23351936 23351936] | [[ਤਸਵੀਰ:Ellis Avery 2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 632 | [[:d:Q41552668|Q41552668]] | [[ਏਲੇ ਹਾਰਨਸ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | | [[ਤਸਵੀਰ:Elle Hearns on Telesum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 633 | [[:d:Q107002|Q107002]] | [[ਏਵਲਿਨ ਵਾਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68937142 68937142] | [[ਤਸਵੀਰ:Evelynwaugh.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 634 | [[:d:Q16383|Q16383]] | [[ਏਸਥਰ ਡੇਵਿਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76461302 76461302] | [[ਤਸਵੀਰ:Esther David.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 635 | [[:d:Q240959|Q240959]] | [[ਐਂਮਾ ਲਾਜ਼ਰ|ਏੰਮਾ ਲਾਜ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51916813 51916813] | [[ਤਸਵੀਰ:Emmalazarusengraving.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 636 | [[:d:Q234519|Q234519]] | [[ਐਂਜੇਲਾ ਕਾਰਟਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/220530177 220530177]<br/>[https://viaf.org/viaf/34454299 34454299] | [[ਤਸਵੀਰ:Angela Carter 1940-1992 Writer lived here from 1976.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 637 | [[:d:Q525235|Q525235]] | [[ਐਂਡੀ ਐਡਮਸ (ਲੇਖਕ)|ਐਂਡੀ ਐਡਮਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91730393 91730393] | [[ਤਸਵੀਰ:Andy Adams.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 638 | [[:d:Q4761115|Q4761115]] | [[ਐਂਡੀ ਓਂਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 639 | [[:d:Q484265|Q484265]] | [[ਐਂਡ੍ਰਿਊ ਕਾਰਨੇਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94625754 94625754] | [[ਤਸਵੀਰ:Andrew Carnegie, three-quarter length portrait, seated, facing slightly left, 1913-crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 640 | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਐਂਤਨ ਚੈਖ਼ਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95216565 95216565] | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 641 | [[:d:Q355444|Q355444]] | [[ਐਂਬ੍ਰੋਜ਼ ਬਰਨਸਾਈਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8986952 8986952] | [[ਤਸਵੀਰ:Ambrose Everett Burnside.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 642 | [[:d:Q290581|Q290581]] | [[ਐਕਸਵੀਏਰਾ ਹਾਲੈਂਡਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32532617 32532617] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Xaviera Hollander looking naughty.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 643 | [[:d:Q60400632|Q60400632]] | [[ਐਗਨੇਸ ਥਾਮਸ ਮੌਰਿਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:AliceThomasMorris1919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 644 | [[:d:Q20605527|Q20605527]] | [[ਐਚ ਈ ਬੇਟਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 645 | [[:d:Q5628399|Q5628399]] | [[ਐਚ ਐਮ ਨਕਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/255346685 255346685] | |- | style='text-align:right'| 646 | [[:d:Q16185371|Q16185371]] | [[ਐਚ ਐਲ ਦੁਸਾਧ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 647 | [[:d:Q21932027|Q21932027]] | [[ਐਚ ਐਲ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/115639418 115639418] | [[ਤਸਵੀਰ:Prof. H.L. Verma, Vice Chancellor, Jagan Nath University, Bahadurgarh, Haryana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 648 | [[:d:Q42511|Q42511]] | [[ਐੱਚ ਜੀ ਵੈੱਲਜ਼|ਐਚ ਜੀ ਵੈਲਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97006424 97006424] | [[ਤਸਵੀਰ:H.G. Wells by Beresford.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 649 | [[:d:Q430718|Q430718]] | [[ਐਚ.ਏ. ਰੇਅ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37038222 37038222] | [[ਤਸਵੀਰ:H.a. rey.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 650 | [[:d:Q163366|Q163366]] | [[ਐਜ਼ਰਾ ਪਾਊਂਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24606774 24606774] | [[ਤਸਵੀਰ:Ezra Pound by Alvin Langdon Coburn, 1913, collotype photograph, from the National Portrait Gallery - NPG-NPG 78 14Pound-000001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 651 | [[:d:Q766913|Q766913]] | [[ਐਡ ਬ੍ਰੈਡਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36522409 36522409] | [[ਤਸਵੀਰ:Ed Bradley 1978.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 652 | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60351476 60351476] | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 653 | [[:d:Q27122089|Q27122089]] | [[ਐਡਨਹ ਰੌਬਿਨਸਨ ਆਈਕਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/141134715 141134715] | [[ਤਸਵੀਰ:EdnahRobinsonAiken.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 654 | [[:d:Q3719501|Q3719501]] | [[ਐਡਨਾ ਗੁਡਰਿਚ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Edna Goodrich 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 655 | [[:d:Q283496|Q283496]] | [[ਐਡਨਾ ਫਰਬਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32079532 32079532] | [[ਤਸਵੀਰ:Edna-Ferber-1928.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 656 | [[:d:Q9381|Q9381]] | [[ਐਡਮ ਸਮਿਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49231791 49231791] | [[ਤਸਵੀਰ:AdamSmith.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 657 | [[:d:Q165792|Q165792]] | [[ਐਡਮੰਡ ਬਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100173535 100173535] | [[ਤਸਵੀਰ:Sir Joshua Reynolds - Edmund Burke, 1729 - 1797. Statesman, orator and author - PG 2362 - National Galleries of Scotland.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 658 | [[:d:Q1229512|Q1229512]] | [[ਐਡਮੰਡ ਮਲੋਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36991115 36991115] | [[ਤਸਵੀਰ:Malone.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 659 | [[:d:Q977759|Q977759]] | [[ਐਡਮੰਡ ਲੋਕਾਰਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/250389322 250389322] | [[ਤਸਵੀਰ:Kriminalisten Locard.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 660 | [[:d:Q270705|Q270705]] | [[ਐਡਰੀਨ ਰਿਚ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16565 16565] | [[ਤਸਵੀਰ:Adrienne Rich 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 661 | [[:d:Q6314493|Q6314493]] | [[ਐਡਲਮਾਟਸ ਸਰਨਸ ਜੁਓਜ਼ਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59975452 59975452] | |- | style='text-align:right'| 662 | [[:d:Q4681970|Q4681970]] | [[ਐਡਲਾਈਨ ਪੋਂਡ ਐਡਮਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76229584 76229584] | [[ਤਸਵੀਰ:Bust of Adeline Pond Adams by Herbert Adams in 1889.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 663 | [[:d:Q161841|Q161841]] | [[ਐਡਵਰਡ ਗਿਬਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24601933 24601933] | [[ਤਸਵੀਰ:Edward Emily Gibbon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 664 | [[:d:Q942627|Q942627]] | [[ਐਡਵਰਡ ਪੀ ਜੋਨਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87444362 87444362] | [[ਤਸਵੀਰ:Poet Edward P. Jones NBF LOC (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 665 | [[:d:Q532457|Q532457]] | [[ਐਡਵਰਡ ਫਿਟਜ਼ਜਰਾਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59091022 59091022] | [[ਤਸਵੀਰ:Edward FitzGerald.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 666 | [[:d:Q141037|Q141037]] | [[ਐਡਵਰਡ ਬਰਨੈੱਟ ਟਾਇਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24663573 24663573]<br/>[https://viaf.org/viaf/706148390821110830009 706148390821110830009] | [[ਤਸਵੀਰ:Edward Burnett Tylor.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 667 | [[:d:Q309759|Q309759]] | [[ਐਡਵਰਡ ਲਿਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36920855 36920855] | [[ਤਸਵੀਰ:Edward Lear 1866.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 668 | [[:d:Q2657585|Q2657585]] | [[ਐਡਵਰਡ ਲੁੱਟਵਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29509801 29509801] | [[ਤਸਵੀਰ:Edward Luttwak in 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 669 | [[:d:Q1292826|Q1292826]] | [[ਐਡਵਰਡ ਲੈਟੀਮਰ ਬੀਚ ਜੂਨੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110424962 110424962] | [[ਤਸਵੀਰ:Edward L.Beach 1960.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 670 | [[:d:Q201538|Q201538]] | [[ਐਡਵਰਡ ਸਈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/82539804 82539804] | [[ਤਸਵੀਰ:Edward Said and Daniel Barenboim in Sevilla, 2002 (Said).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 671 | [[:d:Q115371|Q115371]] | [[ਐਡਵਿਨ ਅਰਨੋਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49263967 49263967] | [[ਤਸਵੀਰ:EdwinArnold.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 672 | [[:d:Q7259|Q7259]] | [[ਐਡਾ ਲਵਲੇਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61632881 61632881] | [[ਤਸਵੀਰ:Ada Byron daguerreotype by Antoine Claudet 1843 or 1850 - cropped.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 673 | [[:d:Q987662|Q987662]] | [[ਐਡੀਥ ਰੋਸੇਨਬੌਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:EdithRussell-WithPig-1957.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 674 | [[:d:Q76749|Q76749]] | [[ਐਡੀਥ ਸਟੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44294144 44294144] | [[ਤਸਵੀਰ:Edith Stein (ca. 1938-1939).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 675 | [[:d:Q5338675|Q5338675]] | [[ਐਡੀਥ ਸਿਮਕੋਕਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49402606 49402606] | |- | style='text-align:right'| 676 | [[:d:Q18066|Q18066]] | [[ਐਦੂਆਰਦ ਉਸਪੇਂਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33085904 33085904] | [[ਤਸਵੀਰ:Eduard Uspensky 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 677 | [[:d:Q3764705|Q3764705]] | [[ਐਨ ਜੀ ਰੰਗਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/263656623 263656623]<br/>[https://viaf.org/viaf/6179967 6179967] | [[ਤਸਵੀਰ:NG Ranga 2001 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 678 | [[:d:Q6951737|Q6951737]] | [[ਐਨ ਪੀ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117350150 117350150] | |- | style='text-align:right'| 679 | [[:d:Q16728951|Q16728951]] | [[ਐਨ ਫਰਗੂਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39223688 39223688] | |- | style='text-align:right'| 680 | [[:d:Q184785|Q184785]] | [[ਐਨ ਰਾਈਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111989334 111989334] | [[ਤਸਵੀਰ:Anne Rice.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 681 | [[:d:Q3536474|Q3536474]] | [[ਐਨ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਾਰੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 682 | [[:d:Q4768826|Q4768826]] | [[ਐਨ ਸਮਰਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28421396 28421396] | [[ਤਸਵੀਰ:Anne Summers presenting Griffith Lecture 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 683 | [[:d:Q12992109|Q12992109]] | [[ਐਨ. ਗੋਪੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53051589 53051589] | [[ਤਸਵੀਰ:Prof.N Gopi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 684 | [[:d:Q2646553|Q2646553]] | [[ਐਨ.ਟੀ. ਰਾਮਾ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67298278 67298278] | [[ਤਸਵੀਰ:N. T. Rama Rao, 1952.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 685 | [[:d:Q83003|Q83003]] | [[ਆਂਤੋਨੀਓ ਗਰਾਮਸ਼ੀ|ਐਨਟੋਨੀਓ ਗਰਾਮਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44299576 44299576] | [[ਤਸਵੀਰ:Gramsci.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 686 | [[:d:Q187166|Q187166]] | [[ਆਂਤੋਨਾਂ ਆਖ਼ਤੋ|ਐਨਤੋਨਿਨ ਆਰਤੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71386527 71386527] | [[ਤਸਵੀਰ:Antonin Artaud 1926.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 687 | [[:d:Q232505|Q232505]] | [[ਐਨਹਦੂਆਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10094476 10094476] | [[ਤਸਵੀਰ:Enheduanna, daughter of Sargon of Akkad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 688 | [[:d:Q264269|Q264269]] | [[ਐਨਾ ਐਟਕਿੰਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25669621 25669621] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Atkins 1861.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 689 | [[:d:Q4767020|Q4767020]] | [[ਐਨਾ ਜੀ. ਜੋਨਾਸਡੋਟਿਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72965389 72965389] | |- | style='text-align:right'| 690 | [[:d:Q4766889|Q4766889]] | [[ਐਨਾ ਬਰਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85321496 85321496] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Burns (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 691 | [[:d:Q2850561|Q2850561]] | [[ਐਨਾ ਮਾਰੀਆ ਪੋਰਟਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39730902 39730902] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Maria Porter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 692 | [[:d:Q4767321|Q4767321]] | [[ਐਨਾ ਮੈਰੀ ਹੌਵਿਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77242527 77242527] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Maria Howitt by Rosetti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 693 | [[:d:Q2850611|Q2850611]] | [[ਐਨਾ ਸਵਾਨਵਿਕ|ਐਨਾ ਸਵਾਸਵਿਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/74628498 74628498] | [[ਤਸਵੀਰ:Anna Swanwick.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 694 | [[:d:Q4981409|Q4981409]] | [[ਐਨਾਕਾਰਿਨ ਸਵੇਡਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10372960 10372960] | |- | style='text-align:right'| 695 | [[:d:Q192069|Q192069]] | [[ਐਨਿਡ ਬਿਲਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97186739 97186739] | [[ਤਸਵੀਰ:Enid Blyton c. 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 696 | [[:d:Q1153825|Q1153825]] | [[ਐਨੀ ਅਰਨੌ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51677529 51677529] | [[ਤਸਵੀਰ:Annie Ernaux in 2022 (5 av 11).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 697 | [[:d:Q56192249|Q56192249]] | [[ਐਨੀ ਅਲੀ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 698 | [[:d:Q17155799|Q17155799]] | [[ਐਨੀ ਜ਼ੈਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/152680230 152680230] | |- | style='text-align:right'| 699 | [[:d:Q44520|Q44520]] | [[ਐਨੀ ਬਰੌਂਟੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14766877 14766877] | [[ਤਸਵੀਰ:Anne Brontë by Patrick Branwell Brontë restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 700 | [[:d:Q4769239|Q4769239]] | [[ਐਨੀ ਬੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108066255 108066255] | [[ਤਸਵੀਰ:9.21.14AnnieBakerByLuigiNovi1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 701 | [[:d:Q464318|Q464318]] | [[ਐਨੀ ਬੇਸੈਂਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68925562 68925562] | [[ਤਸਵੀਰ:Annie Besant, LoC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 702 | [[:d:Q23855457|Q23855457]] | [[ਐਨੀ ਲੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 703 | [[:d:Q4768883|Q4768883]] | [[ਐਨੀ ਵਾਰਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12452919 12452919] | [[ਤਸਵੀਰ:Ann Lee - Peter Lely (page 286 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 704 | [[:d:Q64485868|Q64485868]] | [[ਐਨੀ ਵਾਲ ਬਰਨੇਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ANNIE WALL A woman of the century (page 751 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 705 | [[:d:Q11608|Q11608]] | [[ਐਨੀ ਹਚਿਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52493768 52493768] | [[ਤਸਵੀਰ:Anne Hutchinson on Trial.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 706 | [[:d:Q57307|Q57307]] | [[ਐਨੇਟ ਵਾਨ ਡਰੋਸਟ-ਹੁਲਸ਼ੌਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56618775 56618775] | [[ਤਸਵੀਰ:Annette von Droste-Huelshoff - 1845.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 707 | [[:d:Q43216|Q43216]] | [[ਐਪੀਕਿਉਰਸ|ਐਪੀਕਿਊਰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1763151778254618130009 1763151778254618130009]<br/>[https://viaf.org/viaf/306159474328327662862 306159474328327662862]<br/>[https://viaf.org/viaf/540144647707488902684 540144647707488902684]<br/>[https://viaf.org/viaf/556144647703875543964 556144647703875543964]<br/>[https://viaf.org/viaf/64141756 64141756]<br/>[https://viaf.org/viaf/7112161211540840070008 7112161211540840070008]<br/>[https://viaf.org/viaf/792154380977930291600 792154380977930291600] | [[ਤਸਵੀਰ:Epikouros BM 1843.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 708 | [[:d:Q1974868|Q1974868]] | [[ਏਬਟ ਓਲੀਬਾ|ਐਬਟ ਓਲੀਬਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/266600232 266600232] | [[ਤਸਵੀਰ:Vic- Oliba, bishop of Vic and abbot of Ripoll and Cuixà (2002). Domènec Fita, sculptor (15489632759).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 709 | [[:d:Q106249681|Q106249681]] | [[ਐਬੇ ਕਾਰਟਰ ਗੁਡਲੋਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:AbbeCarterGoodloe1897.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 710 | [[:d:Q313313|Q313313]] | [[ਐੱਮ ਐੱਨ ਰਾਏ|ਐਮ ਐਨ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34499216 34499216] | [[ਤਸਵੀਰ:Mn roy2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 711 | [[:d:Q6712866|Q6712866]] | [[ਐਮ ਐਮ ਕਲਬੁਰਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70264050 70264050] | [[ਤਸਵੀਰ:Protest against kalburgi murder at Kollam 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 712 | [[:d:Q6712768|Q6712768]] | [[ਐਮ ਕੇ ਮੈਨਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65338485 65338485] | |- | style='text-align:right'| 713 | [[:d:Q3532812|Q3532812]] | [[ਐਮ ਟੀ ਵਾਸੂਦੇਵ ਨਾਇਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59908756 59908756] | [[ਤਸਵੀਰ:MT VASUDEVAN NAIR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 714 | [[:d:Q6712837|Q6712837]] | [[ਐਮ ਲੀਲਾਵਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35789054 35789054] | [[ਤਸਵੀਰ:Leelavathi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 715 | [[:d:Q3877603|Q3877603]] | [[ਐਮ. ਵੀ. ਕਾਮਾਥ|ਐਮ ਵੀ. ਕਾਮਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59129170 59129170] | |- | style='text-align:right'| 716 | [[:d:Q470875|Q470875]] | [[ਐਮ. ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/80705248 80705248] | [[ਤਸਵੀਰ:Karunanidhi1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 717 | [[:d:Q6712749|Q6712749]] | [[ਐਮ. ਕੇ. ਇੰਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19786899 19786899] | [[ਤਸਵੀਰ:M K Indira in 1987 2013-08-11 16-35.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 718 | [[:d:Q6712738|Q6712738]] | [[ਐਮ. ਕੇ. ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7076158 7076158] | |- | style='text-align:right'| 719 | [[:d:Q10976045|Q10976045]] | [[ਐਮ. ਚਿਦਾਨੰਦ ਮੂਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48091408 48091408] | |- | style='text-align:right'| 720 | [[:d:Q13564441|Q13564441]] | [[ਐਮ. ਸੁਕੁਮਾਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75194838 75194838] | |- | style='text-align:right'| 721 | [[:d:Q6712926|Q6712926]] | [[ਐਮ.ਐਨ.ਸਿੰਗਾਰਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72951356 72951356] | [[ਤਸਵੀਰ:Singaramma facepic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 722 | [[:d:Q2982419|Q2982419]] | [[ਮਾਧਵ ਸਦਾਸ਼ਿਵਰਾਓ ਗੋਲ਼ਵਲਕਰ|ਐਮ.ਐਸ. ਗੋਲਵਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27877546 27877546] | [[ਤਸਵੀਰ:M S Golwalkar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 723 | [[:d:Q6712982|Q6712982]] | [[ਐਮ.ਪੀ. ਵਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:M. P. Veerendra Kumar DS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 724 | [[:d:Q35946629|Q35946629]] | [[ਐਮਏ ਰਾਹਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 725 | [[:d:Q47674|Q47674]] | [[ਐਮਰੀਗੋ ਵੇਸਪੁਚੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8183531 8183531] | [[ਤਸਵੀਰ:Amerigo Vespucci - Project Gutenberg etext 19997.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 726 | [[:d:Q79969|Q79969]] | [[ਐਮਾ ਗੋਲਡਮਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39377930 39377930] | [[ਤਸਵੀਰ:Emma Goldman seated.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 727 | [[:d:Q5372941|Q5372941]] | [[ਐਮਾ ਰੌਬਰਟਸ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32176810 32176810] | |- | style='text-align:right'| 728 | [[:d:Q504|Q504]] | [[ਐਮਿਲ ਜ਼ੋਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32004502 32004502] | [[ਤਸਵੀਰ:Emile Zola 1902.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 729 | [[:d:Q16238764|Q16238764]] | [[ਐਮਿਲਿਆ ਮੈਕਕਾਰਥੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Emilia McCathy 2022 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 730 | [[:d:Q5372152|Q5372152]] | [[ਐਮਿਲੀ ਈਡਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33321675 33321675] | [[ਤਸਵੀਰ:Emily Eden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 731 | [[:d:Q215139|Q215139]] | [[ਐਮਿਲੀ ਗ੍ਰੀਨ ਬਾਲਚ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37155664 37155664] | [[ਤਸਵੀਰ:EmilyGreeneBalch.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 732 | [[:d:Q4441|Q4441]] | [[ਐਮਿਲੀ ਡਿਕਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31995584 31995584] | [[ਤਸਵੀਰ:Emily Dickinson daguerreotype (Restored, cropped, blown up, sepia).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 733 | [[:d:Q63183633|Q63183633]] | [[ਐਮਿਲੀ ਡੇਵਿਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305445138 305445138] | |- | style='text-align:right'| 734 | [[:d:Q80137|Q80137]] | [[ਐਮਿਲੀ ਬਰੌਂਟੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97097302 97097302] | [[ਤਸਵੀਰ:Emily Brontë cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 735 | [[:d:Q5372335|Q5372335]] | [[ਐਮਿਲੀ ਰਤਾਜਕੋਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/316745546 316745546] | [[ਤਸਵੀਰ:Emily Ratajkowski Behind The Scenes Of LOVE 18.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 736 | [[:d:Q234989|Q234989]] | [[ਐਮੀ ਟੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110768273 110768273] | [[ਤਸਵੀਰ:Amy Tan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 737 | [[:d:Q83493863|Q83493863]] | [[ਐਮੀ ਪਾਰਕਿੰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/104465241 104465241] | [[ਤਸਵੀਰ:Page108 CanadianSingersAndTheirSongs ParkinsonAmy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 738 | [[:d:Q230203|Q230203]] | [[ਐਮੀ ਪੋਹਲਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24324981 24324981] | [[ਤਸਵੀਰ:Amy Poehler (53671989427) cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 739 | [[:d:Q109591888|Q109591888]] | [[ਐਮੀ ਮਲੇਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/210187727 210187727] | |- | style='text-align:right'| 740 | [[:d:Q302817|Q302817]] | [[ਐਰਨ ਸਵਾਰਟਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/296671122 296671122] | [[ਤਸਵੀਰ:Aaron Swartz 2 at Boston Wikipedia Meetup, 2009-08-18.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 741 | [[:d:Q551426|Q551426]] | [[ਐਰਿਕ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36934216 36934216] | [[ਤਸਵੀਰ:Eric Gill - self portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 742 | [[:d:Q57085|Q57085]] | [[ਐਰਿਕ ਫਰੌਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66467430 66467430] | [[ਤਸਵੀਰ:Erich Fromm 1974 (cropped)2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 743 | [[:d:Q81447|Q81447]] | [[ਐਲਡਸ ਹਕਸਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71392434 71392434] | [[ਤਸਵੀਰ:Aldous Huxley 1947.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 744 | [[:d:Q6711|Q6711]] | [[ਐਲਨ ਗਿਨਜ਼ਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108417923 108417923]<br/>[https://viaf.org/viaf/91549989 91549989] | [[ਤਸਵੀਰ:Allen Ginsberg 1979 - cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 745 | [[:d:Q975706|Q975706]] | [[ਐਲਨ ਟੇਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44325423 44325423] | |- | style='text-align:right'| 746 | [[:d:Q268522|Q268522]] | [[ਐਲਨ ਮਬਾਂਸਕੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85850827 85850827] | [[ਤਸਵੀਰ:Alain Mabanckou-1050121.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 747 | [[:d:Q205739|Q205739]] | [[ਐਲਨ ਮੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34481281 34481281] | [[ਤਸਵੀਰ:Alan Moore (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 748 | [[:d:Q106481|Q106481]] | [[ਐਲਨ ਰਿਕਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5131493 5131493] | [[ਤਸਵੀਰ:Alan Rickman at BAM -17.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 749 | [[:d:Q5364909|Q5364909]] | [[ਐਲਨ ਲਾ ਮੋਟੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10754192 10754192] | [[ਤਸਵੀਰ:Ellen Newbold LaMotte.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 750 | [[:d:Q354867|Q354867]] | [[ਐਲਨ ਵਿਲਸਨ ਵਾਟਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2478279 2478279] | [[ਤਸਵੀਰ:Alan Watts UVM 15 June 1958 Hon. D.D (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 751 | [[:d:Q467333|Q467333]] | [[ਐਲਨ ਸ਼ਾਲਟਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108717003 108717003] | [[ਤਸਵੀਰ:Elaine Showalter on the British Library.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 752 | [[:d:Q519064|Q519064]] | [[ਐਲਨੋਰ ਹੈਲੋਵੇਲ ਐਬਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91650185 91650185] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Eleanor Hallowell Abbott.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 753 | [[:d:Q243757|Q243757]] | [[ਐਲਫਰਡ ਜੂਲਸ ਏਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64001100 64001100] | [[ਤਸਵੀਰ:Alfred Jules Ayer.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 754 | [[:d:Q47243|Q47243]] | [[ਐਲਫਰੀਡ ਜੇਲੀਨੇਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7404147 7404147] | [[ਤਸਵੀਰ:Elfriede jelinek 2004 small.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 755 | [[:d:Q270739|Q270739]] | [[ਐਲਿਫ਼ ਸ਼ਫ਼ਾਕ|ਐਲਫ਼ ਸ਼ਫ਼ਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64320935 64320935] | [[ਤਸਵੀਰ:Elif Şafak at Ed Book Fest 26 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 756 | [[:d:Q937|Q937]] | [[ਅਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ|ਐਲਬਰਟ ਆਈਨਸਟਾਈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75121530 75121530] | [[ਤਸਵੀਰ:Albert Einstein Head cleaned.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 757 | [[:d:Q152437|Q152437]] | [[ਅਲਵਾ ਮਿਰਦਲ|ਐਲਵਾ ਮਿਰਡਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108336676 108336676] | [[ਤਸਵੀਰ:Alva Myrdal 1966.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 758 | [[:d:Q3359192|Q3359192]] | [[ਐਲਸਾ ਬੀਟਾ ਬੁੰਗੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56593924 56593924] | |- | style='text-align:right'| 759 | [[:d:Q4245675|Q4245675]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾ ਕੁੱਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63109226 63109226] | [[ਤਸਵੀਰ:Eliza Cook by William Etty.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 760 | [[:d:Q5362284|Q5362284]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ (ਕਵੀ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43023427 43023427] | [[ਤਸਵੀਰ:Elizabeth Alexander 5037688.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 761 | [[:d:Q4216193|Q4216193]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਕਾਰਟਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68950689 68950689] | [[ਤਸਵੀਰ:Elizabeth Carter ('Elizabeth Carter as Minerva').png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 762 | [[:d:Q17353272|Q17353272]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਕੂਪਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117805353 117805353] | |- | style='text-align:right'| 763 | [[:d:Q231424|Q231424]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਗਿਲਬਰਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7713013 7713013] | [[ਤਸਵੀਰ:Elizabeth Gilbert at TED.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 764 | [[:d:Q60813319|Q60813319]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਗੋਰਡਨ ਫੌਕਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Elizabeth G. Fox - LOC (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 765 | [[:d:Q517349|Q517349]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਥਾਮਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/213988041 213988041] | [[ਤਸਵੀਰ:Lady Elizabeth Southerden Butler (née Thompson) by Lady Elizabeth Southerden Butler (née Thompson).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 766 | [[:d:Q235946|Q235946]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਬਿਸ਼ਪ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71405503 71405503] | [[ਤਸਵੀਰ:Elizabeth Bishop, 1934 yearbook portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 767 | [[:d:Q443320|Q443320]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਮੋਂਟੇਗੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45200405 45200405] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Elizabeth Montagu (1718-1800) by Allan Ramsay (1713-1784) in 1762.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 768 | [[:d:Q83190683|Q83190683]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਰੌਬਰਟਸ ਮੈਕਡੋਨਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/104481487 104481487] | [[ਤਸਵੀਰ:Page086 CanadianSingersAndTheirSongs MacDonaldElizabeth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 769 | [[:d:Q45680347|Q45680347]] | [[ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਵਿੰਡਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/301721977 301721977] | |- | style='text-align:right'| 770 | [[:d:Q606543|Q606543]] | [[ਐਲਿਸ ਕੈਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/103691260 103691260] | [[ਤਸਵੀਰ:Alice cary portrait in cary cottage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 771 | [[:d:Q2836687|Q2836687]] | [[ਐਲਿਸ ਜ਼ਿਮਰਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59248772 59248772] | |- | style='text-align:right'| 772 | [[:d:Q3611679|Q3611679]] | [[ਐਲਿਸ ਡਨਬਰ ਨੈਲਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39396487 39396487] | [[ਤਸਵੀਰ:Alice Dunbar-Nelson.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 773 | [[:d:Q234819|Q234819]] | [[ਐਲਿਸ ਮੁਨਰੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68944521 68944521] | [[ਤਸਵੀਰ:Alice Munro 2006 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 774 | [[:d:Q2836657|Q2836657]] | [[ਐਲਿਸ ਰਾਬਰਟਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51215735 51215735] | [[ਤਸਵੀਰ:12 01 2016 Alice headshot.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 775 | [[:d:Q123332|Q123332]] | [[ਐਲਿਸ ਰਿਵਾਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17228785 17228785] | |- | style='text-align:right'| 776 | [[:d:Q16030213|Q16030213]] | [[ਐਲਿਸ ਵਿਕਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/185003782 185003782] | [[ਤਸਵੀਰ:Alice Vickery cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 777 | [[:d:Q2646853|Q2646853]] | [[ਐਲਿਸ ਸਟੋਨ ਬਲੈਕਵੈਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120776789 120776789] | [[ਤਸਵੀਰ:Alice-stone-blackwell1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 778 | [[:d:Q21642360|Q21642360]] | [[ਐਲੀ ਕੈਚੇਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ellie Cachette.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 779 | [[:d:Q62393961|Q62393961]] | [[ਐਲੀ ਬਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116381065 116381065] | |- | style='text-align:right'| 780 | [[:d:Q18391|Q18391]] | [[ਐਲੀ ਵੀਜ਼ਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108176447 108176447] | [[ਤਸਵੀਰ:Elie Wiesel 2012 Shankbone.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 781 | [[:d:Q4727043|Q4727043]] | [[ਐਲੀਸਨ ਕੈਲਡਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119989345 119989345] | |- | style='text-align:right'| 782 | [[:d:Q44980|Q44980]] | [[ਐਲੇਕਸ ਫਰਗੂਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116984290 116984290] | [[ਤਸਵੀਰ:Alex Ferguson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 783 | [[:d:Q178903|Q178903]] | [[ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰ ਹੈਮਿਲਟਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66496514 66496514] | [[ਤਸਵੀਰ:Google Arts Project - Alexander Hamilton (1792 portrait) by John Trumbull.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 784 | [[:d:Q43179|Q43179]] | [[ਐਲੇਨ ਜਾਨਸਨ ਸਿਰਲੀਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84242323 84242323] | [[ਤਸਵੀਰ:12 6 2022 Breaking the Barriers of Entry for Women Leaders in Africa (52577486307) (Ellen Johnson-Sirleaf).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 785 | [[:d:Q311005|Q311005]] | [[ਐਲੇਨ ਬਾਦੀਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64001185 64001185] | [[ਤਸਵੀਰ:Alain Badiou-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 786 | [[:d:Q172684|Q172684]] | [[ਐਲੇਸਟਰ ਕ੍ਰੌਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41838530 41838530]<br/>[https://viaf.org/viaf/68455853 68455853] | [[ਤਸਵੀਰ:Aleister Crowley, thinker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 787 | [[:d:Q296069|Q296069]] | [[ਐਲੈਕਸ ਹੇਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/80007399 80007399] | [[ਤਸਵੀਰ:Alex Haley speaker at University of Texas at Arlington's Texas Hall (10011730).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 788 | [[:d:Q164047|Q164047]] | [[ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੋਪ|ਐਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੋਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61551003 61551003] | [[ਤਸਵੀਰ:Alexander Pope by Michael Dahl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 789 | [[:d:Q83947179|Q83947179]] | [[ਐਵੇਟ ਡਿਓਨੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/625158790785938852917 625158790785938852917] | |- | style='text-align:right'| 790 | [[:d:Q457933|Q457933]] | [[ਐਸ. ਆਰ. ਰੰਗਾਨਾਥਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49268668 49268668] | [[ਤਸਵੀਰ:PORTRAIT OF SR RANGANATHAN.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 791 | [[:d:Q5246375|Q5246375]] | [[ਐਸ. ਐਲ. ਭੈਰੱਪ|ਐਸ. ਐਲ. ਭੈਰੱਪਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9958487 9958487] | [[ਤਸਵੀਰ:S.L.Bhyrappa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 792 | [[:d:Q63089605|Q63089605]] | [[ਐਸ. ਕੇ. ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4148874424049621120 4148874424049621120] | [[ਤਸਵੀਰ:S. K. Ali.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 793 | [[:d:Q20605559|Q20605559]] | [[ਐਸ. ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 794 | [[:d:Q7395358|Q7395358]] | [[ਐਸ.ਐਮ. ਸਾਦਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:S M Saddiq.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 795 | [[:d:Q40939|Q40939]] | [[ਐਸਕਲੀਅਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/104143945 104143945]<br/>[https://viaf.org/viaf/2061159477868527990001 2061159477868527990001]<br/>[https://viaf.org/viaf/2522159477570027990008 2522159477570027990008]<br/>[https://viaf.org/viaf/261472932 261472932]<br/>[https://viaf.org/viaf/26163567566516380806 26163567566516380806]<br/>[https://viaf.org/viaf/262861946 262861946]<br/>[https://viaf.org/viaf/266321497 266321497]<br/>[https://viaf.org/viaf/268159474328927662894 268159474328927662894]<br/>[https://viaf.org/viaf/268526195 268526195]<br/>[https://viaf.org/viaf/3145857035722921320 3145857035722921320]<br/>[https://viaf.org/viaf/375144647701289307784 375144647701289307784]<br/>[https://viaf.org/viaf/4372168048993038410008 4372168048993038410008]<br/>[https://viaf.org/viaf/48164536609632021795 48164536609632021795]<br/>[https://viaf.org/viaf/5226159477830027990009 5226159477830027990009]<br/>[https://viaf.org/viaf/5901159477601127990007 5901159477601127990007]<br/>[https://viaf.org/viaf/7386159477742827990004 7386159477742827990004]<br/>[https://viaf.org/viaf/750154380930930290321 750154380930930290321]<br/>[https://viaf.org/viaf/78769732 78769732]<br/>[https://viaf.org/viaf/805144647705408955770 805144647705408955770]<br/>[https://viaf.org/viaf/9204159478063327990003 9204159478063327990003] | [[ਤਸਵੀਰ:Aeschylusathens.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 796 | [[:d:Q55767|Q55767]] | [[ਐਸਟ੍ਰਿਡ ਲਿੰਗ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97119817 97119817] | [[ਤਸਵੀਰ:Astrid Lindgren (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 797 | [[:d:Q56073633|Q56073633]] | [[ਐਸ਼ਲੇ ਸੀ. ਫੋਰਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18159335237412960864 18159335237412960864] | [[ਤਸਵੀਰ:Ashley C. Ford.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 798 | [[:d:Q20605573|Q20605573]] | [[ਐੱਸ ਅਸ਼ੋਕ ਭੌਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 799 | [[:d:Q7387783|Q7387783]] | [[ਐੱਸ ਆਰ ਏਕੁੰਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11261649 11261649] | |- | style='text-align:right'| 800 | [[:d:Q20605588|Q20605588]] | [[ਐੱਸ ਤਰਸੇਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 801 | [[:d:Q31787360|Q31787360]] | [[ਐੱਸ ਬਲਵੰਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 802 | [[:d:Q3595313|Q3595313]] | [[ਐਸ ਕੇ ਪੋਟੇਕੱਟ|ਐੱਸ. ਕੇ. ਪੋਤਾਕਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43172630 43172630] | [[ਤਸਵੀਰ:S. K. Pottekkatt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 803 | [[:d:Q7387587|Q7387587]] | [[ਐੱਸ. ਕੇ. ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65596644 65596644] | [[ਤਸਵੀਰ:S K Ramachandra Rao.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 804 | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46770914 46770914] | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 805 | [[:d:Q7072179|Q7072179]] | [[ਓ. ਵੀ. ਵਿਜਯਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84084043 84084043] | [[ਤਸਵੀਰ:Vijayan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 806 | [[:d:Q3521624|Q3521624]] | [[ਓ ਐਨ ਵੀ ਕੁਰੁਪ|ਓ.ਐੱਨ.ਵੀ. ਕੁਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11195968 11195968] | [[ਤਸਵੀਰ:Onv.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 807 | [[:d:Q16136139|Q16136139]] | [[ਓ.ਵੀ. ਊਸ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51326039 51326039] | [[ਤਸਵੀਰ:Ov usha kollam 2019 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 808 | [[:d:Q65333279|Q65333279]] | [[ਓਂਕਾਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 809 | [[:d:Q46739|Q46739]] | [[ਓਕਤਾਵੀਓ ਪਾਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41844743 41844743] | [[ਤਸਵੀਰ:Paz0.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 810 | [[:d:Q43936|Q43936]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਔਕਮ|ਓਕੈਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41835567 41835567] | [[ਤਸਵੀਰ:William of Ockham.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[:d:Q46706|Q46706]] | [[ਓਜ਼ੈਨ ਇਓਨੈਸਕੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17224288 17224288] | [[ਤਸਵੀਰ:Eugene Ionesco 04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 812 | [[:d:Q23870|Q23870]] | [[ਓਟੋ ਜੈਸਪਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73913282 73913282] | [[ਤਸਵੀਰ:Otto Jespersen 1919 21.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 813 | [[:d:Q160478|Q160478]] | [[ਓਡੀਸੀਆਸ ਏਲੀਟਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1262153063161219320000 1262153063161219320000]<br/>[https://viaf.org/viaf/24601064 24601064] | [[ਤਸਵੀਰ:Odysseas Elytis 1974.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 814 | [[:d:Q386308|Q386308]] | [[ਓਤੋਮੋ ਨੋ ਯਾਕਾਮੋਚੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/260149066365365600787 260149066365365600787] | [[ਤਸਵੀਰ:Sanjūrokkasen-gaku - 5 - Kanō Tan’yū - Chūnagon Yakamochi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 815 | [[:d:Q198984|Q198984]] | [[ਓਨੋ ਨੋ ਕੋਮਾਚੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79259186 79259186] | [[ਤਸਵੀਰ:Suzuki Harunobu - The Poetess Ono no Komachi - 1925.2046 - Art Institute of Chicago.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 816 | [[:d:Q55800|Q55800]] | [[ਓਪਰਾ ਵਿਨਫਰੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27226716 27226716] | [[ਤਸਵੀਰ:Oprah Winfrey 1997.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 817 | [[:d:Q3695568|Q3695568]] | [[ਓਬੈਦੁੱਲਾ ਬੇਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 818 | [[:d:Q25991080|Q25991080]] | [[ਓਮ ਪੀ ਬਹਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 819 | [[:d:Q20605603|Q20605603]] | [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗਾਸੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Om Parkash Gaaso.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 820 | [[:d:Q31789250|Q31789250]] | [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 821 | [[:d:Q125148469|Q125148469]] | [[ਓਮਕਾਰ ਸੂਦ ਬਹੋਨਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 822 | [[:d:Q24829|Q24829]] | [[ਓਰਸਨ ਵੇਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110467783 110467783] | [[ਤਸਵੀਰ:Orson Welles 1937 cr3-4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 823 | [[:d:Q241248|Q241248]] | [[ਓਰਹਾਨ ਪਾਮੁਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107501225 107501225] | [[ਤਸਵੀਰ:Orhan Pamuk 2009 Shankbone.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 824 | [[:d:Q254032|Q254032]] | [[ਓਲਗਾ ਤੋਕਾਰਚੁਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49338782 49338782] | [[ਤਸਵੀਰ:Olga Tokarczuk-9739.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 825 | [[:d:Q2007001|Q2007001]] | [[ਓਲਗਾ ਬਰੌਮਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93050453 93050453] | |- | style='text-align:right'| 826 | [[:d:Q337373|Q337373]] | [[ਓਲਾਫ਼ ਸਟੇਪਲਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59089526 59089526] | |- | style='text-align:right'| 827 | [[:d:Q236236|Q236236]] | [[ਓਲੀਵਰ ਗੋਲਡਸਮਿਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100167171 100167171] | [[ਤਸਵੀਰ:Oliver Goldsmith by Sir Joshua Reynolds.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 828 | [[:d:Q1518861|Q1518861]] | [[ਓਵਨ ਜੋਨਸ (ਲੇਖਕ)|ਓਵਨ ਜੋਨਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/172922677 172922677] | [[ਤਸਵੀਰ:Owen Jones April 2024.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 829 | [[:d:Q18640003|Q18640003]] | [[ਓਵੀਡੀਆ ਯੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/103525689 103525689] | |- | style='text-align:right'| 830 | [[:d:Q7111346|Q7111346]] | [[ਓਸ਼ਾ ਕਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/299798876 299798876] | |- | style='text-align:right'| 831 | [[:d:Q148285|Q148285]] | [[ਰਜਨੀਸ਼|ਓਸ਼ੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/122190992 122190992]<br/>[https://viaf.org/viaf/87830290 87830290] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagwan beweging gekwetst door reclame-affiche van het NRC met de tekst profeet, Bestanddeelnr 933-0734-cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 832 | [[:d:Q36740|Q36740]] | [[ਔਂਗ ਸੈਨ ਸੂ ਚੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112144921 112144921] | [[ਤਸਵੀਰ:Aung San Suu Kyi at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 833 | [[:d:Q39607|Q39607]] | [[ਔਂਤੁਆਨ ਲੈਵੁਆਜ਼ੀਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2495579 2495579] | [[ਤਸਵੀਰ:David - Portrait of Monsieur Lavoisier (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 834 | [[:d:Q12718|Q12718]] | [[ਔਗਿਸਟ ਕੌਂਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100176623 100176623] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait dAuguste Comte (maison dA. Comte, Paris) (2424895050).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 835 | [[:d:Q65395838|Q65395838]] | [[ਔਜ਼ੀ-ਕੀਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ|ਔਜ਼ੀ-ਕੀਵੀ ਲੇਖਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 836 | [[:d:Q463319|Q463319]] | [[ਔਡਰੇ ਲੋਰਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61565157 61565157] | [[ਤਸਵੀਰ:Audre Lorde.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 837 | [[:d:Q9711|Q9711]] | [[ਬਾਲਜ਼ਾਕ|ਔਨਰੇ ਦ ਬਾਲਜ਼ਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29529595 29529595] | [[ਤਸਵੀਰ:Honoré de Balzac (1842) detail.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 838 | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34464414 34464414] | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 839 | [[:d:Q189950|Q189950]] | [[ਔਸਿਪ ਮਾਂਦਲਸਤਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102337271 102337271] | [[ਤਸਵੀਰ:Osip Mandelstam Russian writer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 840 | [[:d:Q3243478|Q3243478]] | [[ਕਤੀਲ ਸ਼ਫ਼ਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/199149106259568492113 199149106259568492113] | |- | style='text-align:right'| 841 | [[:d:Q109802010|Q109802010]] | [[ਕਨਕ ਮੂਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Kanaka Murthy 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 842 | [[:d:Q4604|Q4604]] | [[ਕਨਫ਼ਿਊਸ਼ੀਅਸ|ਕਨਫ਼ੂਸ਼ੀਅਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108389263 108389263]<br/>[https://viaf.org/viaf/73158790619838851517 73158790619838851517]<br/>[https://viaf.org/viaf/89664672 89664672] | [[ਤਸਵੀਰ:Confucius, fresco from a Western Han tomb of Dongping County, Shandong province, China.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 843 | [[:d:Q2721812|Q2721812]] | [[ਕੇ ਐਮ ਮੁਨਸ਼ੀ|ਕਨਹੀਆਲਾਲ ਮਾਣਿਕਲਾਲ ਮੁਨਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46774725 46774725] | [[ਤਸਵੀਰ:K M Munshi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 844 | [[:d:Q13640814|Q13640814]] | [[ਕਨਹੋਪਾਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Kanhopatra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 845 | [[:d:Q467231|Q467231]] | [[ਕਨੀਮੋਝੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63315162 63315162] | [[ਤਸਵੀਰ:Kanimozhi Karunanidhi 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 846 | [[:d:Q6367369|Q6367369]] | [[ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਮਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53025555 53025555] | |- | style='text-align:right'| 847 | [[:d:Q2365511|Q2365511]] | [[ਕਬਾਕੋਵ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਅਬਰਾਮੋਵਿਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97111741 97111741] | [[ਤਸਵੀਰ:Aleksandr Kabakov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 848 | [[:d:Q6344264|Q6344264]] | [[ਕਬਿਤਾ ਸਿਨਹਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25953267 25953267] | |- | style='text-align:right'| 849 | [[:d:Q6344203|Q6344203]] | [[ਕਬੀਰ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67795806 67795806] | |- | style='text-align:right'| 850 | [[:d:Q6344252|Q6344252]] | [[ਕਬੀਰੁੱਦੀਨ ਕਲੀਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 851 | [[:d:Q13057402|Q13057402]] | [[ਕਮਲ ਕੁਮਾਰ ਮਜੂਮਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77618788 77618788] | |- | style='text-align:right'| 852 | [[:d:Q20065070|Q20065070]] | [[ਕਮਲ ਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56247708 56247708] | |- | style='text-align:right'| 853 | [[:d:Q20605632|Q20605632]] | [[ਕਮਲਜੀਤ ਨੀਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 854 | [[:d:Q125148514|Q125148514]] | [[ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਨਵੈਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38153833139064330657 38153833139064330657] | |- | style='text-align:right'| 855 | [[:d:Q12917834|Q12917834]] | [[ਕਮਲਾ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 856 | [[:d:Q6355575|Q6355575]] | [[ਕਮਲਾ ਦਾਸ ਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sri Kamala Dasgupta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 857 | [[:d:Q16107221|Q16107221]] | [[ਕਮਲਾ ਭਸੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60490771 60490771] | [[ਤਸਵੀਰ:Kamla Bhasin in Dhaka Lit Fest 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 858 | [[:d:Q6355573|Q6355573]] | [[ਕਮਲਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 859 | [[:d:Q60059434|Q60059434]] | [[ਕਮਲਾ ਮਨਕੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/152025201 152025201] | |- | style='text-align:right'| 860 | [[:d:Q542118|Q542118]] | [[ਕਮਲਾ ਮਾਰਕੰਡਿਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111616118 111616118] | [[ਤਸਵੀਰ:Kamala Markandaya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 861 | [[:d:Q594565|Q594565]] | [[ਕਮਲਾ ਸੁਰੇਈਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87817256 87817256] | |- | style='text-align:right'| 862 | [[:d:Q10853588|Q10853588]] | [[ਕਮਲਾ ਹੈਰਿਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91053810 91053810] | [[ਤਸਵੀਰ:Kamala Harris Vice Presidential Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 863 | [[:d:Q13158686|Q13158686]] | [[ਕਮਲਾ ਹੰਪਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45714105 45714105] | [[ਤਸਵੀਰ:Kamala Hampana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 864 | [[:d:Q3630389|Q3630389]] | [[ਕਮਲੇਸ਼ਵਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262641482 262641482] | [[ਤਸਵੀਰ:Kamleshwar (1932 - 2007).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 865 | [[:d:Q255463|Q255463]] | [[ਕਮੀਆ ਪਾਲੀਆ|ਕਮੀ-ਏ-ਪਾਲੀਆ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼]] | [https://viaf.org/viaf/27119934 27119934] | [[ਤਸਵੀਰ:Camille Paglia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 866 | [[:d:Q49074|Q49074]] | [[ਕਰਟ ਵੋਨੇਗਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71398958 71398958] | [[ਤਸਵੀਰ:Kurt Vonnegut by Bernard Gotfryd (1965).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 867 | [[:d:Q111232053|Q111232053]] | [[ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ (ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 868 | [[:d:Q20605661|Q20605661]] | [[ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਆ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75197586 75197586] | |- | style='text-align:right'| 869 | [[:d:Q31789172|Q31789172]] | [[ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਾਲੜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 870 | [[:d:Q125148407|Q125148407]] | [[ਆਚਾਰੀਆ ਪੰਡਿਤ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਾਖਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 871 | [[:d:Q6373506|Q6373506]] | [[ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੁੱਗਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4955635 4955635] | |- | style='text-align:right'| 872 | [[:d:Q20605695|Q20605695]] | [[ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਬਲੱਗਣ]] | | | |- | style='text-align:right'| 873 | [[:d:Q120388838|Q120388838]] | [[ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 874 | [[:d:Q20605715|Q20605715]] | [[ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40786876 40786876] | |- | style='text-align:right'| 875 | [[:d:Q20605731|Q20605731]] | [[ਡਾ. ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਕਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 876 | [[:d:Q20605743|Q20605743]] | [[ਕਰਨਲ ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 877 | [[:d:Q6372805|Q6372805]] | [[ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਾਰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29080627 29080627] | |- | style='text-align:right'| 878 | [[:d:Q6372804|Q6372804]] | [[ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੋਮਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 879 | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਕਰਮ ਸਿੰਘ (ਹਿਸਟੋਰੀਅਨ)|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40819928 40819928] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 880 | [[:d:Q31796290|Q31796290]] | [[ਕਰਮ ਸਿੰਘ (ਸਾਹਿਤਕਾਰ)|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 881 | [[:d:Q59678110|Q59678110]] | [[ਕਰਮ ਸਿੰਘ (ਕਿੱਸਾਕਾਰ)|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55588049 55588049] | |- | style='text-align:right'| 882 | [[:d:Q20605811|Q20605811]] | [[ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖ਼ਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 883 | [[:d:Q125148503|Q125148503]] | [[ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 884 | [[:d:Q20605828|Q20605828]] | [[ਕਰਮਜੀਤ ਕੁੱਸਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 885 | [[:d:Q20605863|Q20605863]] | [[ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 886 | [[:d:Q94640541|Q94640541]] | [[ਕਰਾਮਤ ਅਲੀ ਕਰਾਮਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60680715 60680715] | |- | style='text-align:right'| 887 | [[:d:Q49081|Q49081]] | [[ਕਰਿਸਟੋਫਰ ਹਿਚਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98819926 98819926] | [[ਤਸਵੀਰ:Christopher Hitchens crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 888 | [[:d:Q107145200|Q107145200]] | [[ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Karishma Mehta, Ordinary People Extraordinary Stories launch, standing.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 889 | [[:d:Q103939906|Q103939906]] | [[ਕਰੁਤਿਕਾ ਸੁਸਾਰਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 890 | [[:d:Q15723844|Q15723844]] | [[ਕਲਪਨਾਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/86288738 86288738] | |- | style='text-align:right'| 891 | [[:d:Q3295771|Q3295771]] | [[ਕਲਪੇਰਨੀਆ ਏਡਮਜ਼]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/106843117 106843117] | [[ਤਸਵੀਰ:Calpernia Addams.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 892 | [[:d:Q1397476|Q1397476]] | [[ਕਲਹਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262659175 262659175] | |- | style='text-align:right'| 893 | [[:d:Q28943181|Q28943181]] | [[ਕਲਾਉਡੀਆ ਐਲਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4133894 4133894] | [[ਤਸਵੀਰ:Claudia Allen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 894 | [[:d:Q75823|Q75823]] | [[ਕਲਾਰਾ ਜ਼ੈਟਕਿਨ|ਕਲਾਰਾ ਜ਼ੇਤਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46861505 46861505] | [[ਤਸਵੀਰ:C Zetkin 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 895 | [[:d:Q236835|Q236835]] | [[ਕਲਾਰਾ ਮੋਰਗਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/309805944 309805944]<br/>[https://viaf.org/viaf/39582113 39582113] | [[ਤਸਵੀਰ:Clara morgan france bleu champagne 1008361.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 896 | [[:d:Q31724875|Q31724875]] | [[ਕਲਿਆਣੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sri Kalyani Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 897 | [[:d:Q43203|Q43203]] | [[ਕਲਿੰਟ ਈਸਟਵੁੱਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84033457 84033457] | [[ਤਸਵੀਰ:Clint Eastwood at 2010 New York Film Festival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 898 | [[:d:Q56433871|Q56433871]] | [[ਕਲੇਅਰ ਕਹਾਨੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/163553649 163553649] | |- | style='text-align:right'| 899 | [[:d:Q185860|Q185860]] | [[ਕਲੇਅਰ ਮੈਕਨਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10488815 10488815] | |- | style='text-align:right'| 900 | [[:d:Q5126164|Q5126164]] | [[ਕਲੇਰ ਫਰਾਂਸਿਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42708256 42708256] | [[ਤਸਵੀਰ:Clare Francis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 901 | [[:d:Q34943|Q34943]] | [[ਕਲੌਡੀਅਸ ਟੋਲੇਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54152998 54152998] | [[ਤਸਵੀਰ:PSM V78 D326 Ptolemy.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 902 | [[:d:Q131549|Q131549]] | [[ਕਲੌਦ ਸੀਮੋਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88954280 88954280] | [[ਤਸਵੀਰ:Claude Simon ca 1932.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 903 | [[:d:Q20687324|Q20687324]] | [[ਕਲੰਦਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਜੁਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45219057 45219057] | |- | style='text-align:right'| 904 | [[:d:Q8620|Q8620]] | [[ਕਵਾਮੇ ਇੰਕਰੂਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36922592 36922592] | [[ਤਸਵੀਰ:Kwame Nkrumah - The National Archives UK - CO 1069-50-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 905 | [[:d:Q24883116|Q24883116]] | [[ਕਵਿਤਾ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Kavita Choudhry.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 906 | [[:d:Q28606506|Q28606506]] | [[ਕਵਿਤਾ ਮਹਾਜਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101271557 101271557] | |- | style='text-align:right'| 907 | [[:d:Q6379303|Q6379303]] | [[ਕਵਿਤਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48777858 48777858] | |- | style='text-align:right'| 908 | [[:d:Q20605879|Q20605879]] | [[ਕਵਿੰਦਰ ਚਾਂਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 909 | [[:d:Q6379210|Q6379210]] | [[ਕਵੀ ਕਾਂਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30916643 30916643] | [[ਤਸਵੀਰ:Manishankar Ratnji Bhatt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 910 | [[:d:Q85950818|Q85950818]] | [[ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 911 | [[:d:Q125148554|Q125148554]] | [[ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ ਚਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 912 | [[:d:Q3817868|Q3817868]] | [[ਕਸ਼ੇਮੇਂਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69734075 69734075] | |- | style='text-align:right'| 913 | [[:d:Q31788384|Q31788384]] | [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 914 | [[:d:Q31789220|Q31789220]] | [[ਕਹਿਕਸ਼ਾਂ ਮਲਿਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 915 | [[:d:Q3521353|Q3521353]] | [[ਕਾਂਚਾ ਇਲਾਇਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59871657 59871657] | [[ਤਸਵੀਰ:Kancha Ilaiah klf.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 916 | [[:d:Q918326|Q918326]] | [[ਕਾਓਲੀ ਸਿੱਬਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51763613 51763613] | [[ਤਸਵੀਰ:Colley Cibber.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 917 | [[:d:Q531814|Q531814]] | [[ਕਾਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31471460 31471460] | [[ਤਸਵੀਰ:Ricardo Izecson dos Santos Leite (Kaká) 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 918 | [[:d:Q2723347|Q2723347]] | [[ਕਾਕਾ ਕਾਲੇਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117177547 117177547] | [[ਤਸਵੀਰ:Kaka Kalelkar 1985 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 919 | [[:d:Q3633440|Q3633440]] | [[ਕਾਕਾ ਹਾਥਰਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64809672 64809672] | |- | style='text-align:right'| 920 | [[:d:Q380818|Q380818]] | [[ਕਾਕੀਨੋਮੋਤੋ ਨੋ ਹਿਤੋਮਾਰੋ|ਕਾਕੀ ਨੋ ਮੋਤੋ ਨੋ ਹਿਤੋਮਾਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/266605466 266605466] | [[ਤਸਵੀਰ:Sanjūrokkasen-gaku - 1 - Kanō Tan’yū - Hitomaru.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 921 | [[:d:Q459087|Q459087]] | [[ਕਾਜਲ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43706027 43706027] | [[ਤਸਵੀਰ:Kajal Ahmad, NET TV - Dec 4, 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 922 | [[:d:Q2727692|Q2727692]] | [[ਕਾਜਲ ਓਜ਼ਾ ਵੈਦਿਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63696772 63696772] | [[ਤਸਵੀਰ:Kajal Oza Vaidya.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 923 | [[:d:Q6381112|Q6381112]] | [[ਕਾਜ਼ਿਮ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38781007 38781007] | [[ਤਸਵੀਰ:Kazim Ali.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 924 | [[:d:Q6381082|Q6381082]] | [[ਕਾਜ਼ੀ ਅਬਦੁਲ ਵਦੂਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70715284 70715284] | |- | style='text-align:right'| 925 | [[:d:Q334818|Q334818]] | [[ਕਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰੁਲ ਇਸਲਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19845309 19845309] | [[ਤਸਵੀਰ:Nazrul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 926 | [[:d:Q272855|Q272855]] | [[ਕਾਜ਼ੂਓ ਇਸ਼ੀਗੁਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108702574 108702574]<br/>[https://viaf.org/viaf/109337598 109337598] | [[ਤਸਵੀਰ:MKr377543 Kazuo Ishiguro (A Pale View of Hills, Cannes 2025).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 927 | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75252074 75252074] | |- | style='text-align:right'| 928 | [[:d:Q31788262|Q31788262]] | [[ਕਾਨਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਕਾਨਾ ਸਿੰਘ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 929 | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66643146 66643146] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 930 | [[:d:Q44219395|Q44219395]] | [[ਕਾਮਿਨ ਮੁਹੰਮਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''<br/>''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47021139 47021139] | |- | style='text-align:right'| 931 | [[:d:Q3347319|Q3347319]] | [[ਕਾਮਿਨੀ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31135598 31135598] | [[ਤਸਵੀਰ:Kamini Roy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 932 | [[:d:Q3087962|Q3087962]] | [[ਕਾਮਿਲਾ ਸ਼ਮਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102271932 102271932] | [[ਤਸਵੀਰ:Hayfestival-2016-Kamila-Shamsie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 933 | [[:d:Q166092|Q166092]] | [[ਕਾਮੀਲੋ ਬੈਨਸੋ, ਕਾਵੂਰ ਦਾ ਕਾਊਂਟ|ਕਾਮੀਲੋ ਬੈਨਸੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68923739 68923739] | [[ਤਸਵੀਰ:11 Meyer-Pierson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 934 | [[:d:Q410|Q410]] | [[ਕਾਰਲ ਐਡਵਰਡ ਸੇਗਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36997809 36997809] | [[ਤਸਵੀਰ:Carl Sagan Planetary Society.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 935 | [[:d:Q131487|Q131487]] | [[ਕਾਰਲ ਐਡੌਲਫ ਗੇਲੇਰੋਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59326059 59326059] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Gjellerup.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 936 | [[:d:Q155855|Q155855]] | [[ਕਾਰਲ ਚਪੇਕ|ਕਾਰਲ ਚਾਪੇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2043158915863250000008 2043158915863250000008]<br/>[https://viaf.org/viaf/34454129 34454129] | [[ਤਸਵੀਰ:Karel Čapek podepisuje první výtisky Povětroně, Pestrý týden 27.1.1934.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 937 | [[:d:Q76509|Q76509]] | [[ਕਾਰਲ ਯਾਸਪਰਸ|ਕਾਰਲ ਜੈਸਪਰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31998030 31998030] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Jaspers 1910.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 938 | [[:d:Q81244|Q81244]] | [[ਕਾਰਲ ਪੌਪਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88801921 88801921] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Popper.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 939 | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49228757 49228757] | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 940 | [[:d:Q226525|Q226525]] | [[ਕਾਰਲ ਸਪਿੱਟਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120696319 120696319] | [[ਤਸਵੀਰ:Carl Spitteler 1919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 941 | [[:d:Q164979|Q164979]] | [[ਕਾਰਲ ਸ਼ਪਿਟਸਵੇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59091392 59091392] | [[ਤਸਵੀਰ:Carl Spitzweg - Selbstbildnis (ca. 1842).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 942 | [[:d:Q193608|Q193608]] | [[ਕਾਰਲ ਸੈਂਡਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61588662 61588662] | [[ਤਸਵੀਰ:Carl Sandburg NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 943 | [[:d:Q567354|Q567354]] | [[ਕਾਰਲੇ ਕ੍ਰੋਹਨ|ਕਾਰਲੇ ਕਰੋਹਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29525733 29525733] | [[ਤਸਵੀਰ:Kaarle Krohn 1910s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 944 | [[:d:Q154691|Q154691]] | [[ਕਾਰਲੋਸ ਫਿਊਨਤੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43057803 43057803] | [[ਤਸਵੀਰ:Carlos Fuentes 1987.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 945 | [[:d:Q295855|Q295855]] | [[ਕਾਰਲੋਸ ਸੌਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98182130 98182130] | [[ਤਸਵੀਰ:Premios Goya 2018 - Carlos Saura.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 946 | [[:d:Q3192216|Q3192216]] | [[ਕਲਕੀ ਕੇਕਲਾਂ|ਕਾਲਕੀ ਕਕਲਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/169851815 169851815] | [[ਤਸਵੀਰ:Kalki Koechlin launches beautifulhomes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 947 | [[:d:Q1380058|Q1380058]] | [[ਕਾਲਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66803206 66803206] | [[ਤਸਵੀਰ:Kalki Krishnamurthy 1999 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 948 | [[:d:Q85950586|Q85950586]] | [[ਕਾਲਾ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 949 | [[:d:Q31725690|Q31725690]] | [[ਕਾਲੀ ਨਾਥ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Kali Nath Roy.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 950 | [[:d:Q7011|Q7011]] | [[ਕਾਲੀਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100903230 100903230]<br/>[https://viaf.org/viaf/262533730 262533730] | [[ਤਸਵੀਰ:Kalidas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 951 | [[:d:Q78238542|Q78238542]] | [[ਕਾਵੇਰੀ ਮਾਧਵਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Cauvery Madhavan at Irish Writers' Weekend 2024.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 952 | [[:d:Q17198721|Q17198721]] | [[ਕਾਸ਼ੀ ਨਾਥ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2779133 2779133] | [[ਤਸਵੀਰ:Kashinath Singh bharat-s-tiwari-photography-IMG 2652 July 28, 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 953 | [[:d:Q3525190|Q3525190]] | [[ਕਾੱਕਨਾਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6276163 6276163] | [[ਤਸਵੀਰ:Kakkanadan3 -kakka-.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 954 | [[:d:Q233383|Q233383]] | [[ਕਿਮ ਫੁੱਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19908184 19908184] | |- | style='text-align:right'| 955 | [[:d:Q6409275|Q6409275]] | [[ਕਿਮ ਰਾਬਰਟਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43525641 43525641] | [[ਤਸਵੀਰ:Kim-roberts11.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 956 | [[:d:Q228589|Q228589]] | [[ਕਿਰਨ ਦੇਸਾਈ|ਕਿਰਣ ਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34618623 34618623] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiran Desai 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 957 | [[:d:Q327181|Q327181]] | [[ਕਿਰਨ ਨਗਰਕਰ|ਕਿਰਣ ਨਗਰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32022057 32022057] | [[ਤਸਵੀਰ:Kiran Nagarkar - Leipziger Buchmesse 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 958 | [[:d:Q2722085|Q2722085]] | [[ਕਿਰਨ ਬੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119210879 119210879] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr Kiran Bedi - 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 959 | [[:d:Q27679413|Q27679413]] | [[ਕਿਰਨ ਮਨਰਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/294565099 294565099] | |- | style='text-align:right'| 960 | [[:d:Q6437097|Q6437097]] | [[ਕਿਰਪਾ ਸਾਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4552937 4552937] | [[ਤਸਵੀਰ:Lala Kirpa Sagar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 961 | [[:d:Q20605907|Q20605907]] | [[ਕਿਰਪਾਲ ਕਜ਼ਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Kirpal Kazak 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 962 | [[:d:Q105735762|Q105735762]] | [[ਕਿਰਪਾਲ ਕੌਰ ਜ਼ੀਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 963 | [[:d:Q20605927|Q20605927]] | [[ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਜ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 964 | [[:d:Q20605944|Q20605944]] | [[ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਸੇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 965 | [[:d:Q15924573|Q15924573]] | [[ਕਿਸ਼ਨ ਪਟਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 966 | [[:d:Q20605962|Q20605962]] | [[ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28502856 28502856] | |- | style='text-align:right'| 967 | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45856298 45856298] | |- | style='text-align:right'| 968 | [[:d:Q6416667|Q6416667]] | [[ਕਿਸ਼ਵਰ ਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38859467 38859467] | |- | style='text-align:right'| 969 | [[:d:Q6416670|Q6416670]] | [[ਕਿਸ਼ਵਰ ਨਾਹਿਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7669467 7669467] | |- | style='text-align:right'| 970 | [[:d:Q6403553|Q6403553]] | [[ਕੀ. ਰਾਜਾਨਾਰਾਇਣਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62878318 62878318] | [[ਤਸਵੀਰ:Kirajanarayanan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 971 | [[:d:Q43416|Q43416]] | [[ਕੀਆਨੂ ਰੀਵਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85367902 85367902] | [[ਤਸਵੀਰ:Keanu Reeves – Dogstar – Tons of Rock 2026-3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 972 | [[:d:Q171303|Q171303]] | [[ਕੀਟੀਅਨ ਦਾ ਜ਼ੇਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1015159234271303371205 1015159234271303371205]<br/>[https://viaf.org/viaf/1157154381143230292836 1157154381143230292836]<br/>[https://viaf.org/viaf/203781319 203781319]<br/>[https://viaf.org/viaf/261896996 261896996]<br/>[https://viaf.org/viaf/268448029 268448029]<br/>[https://viaf.org/viaf/316749259 316749259]<br/>[https://viaf.org/viaf/475159474181327661464 475159474181327661464]<br/>[https://viaf.org/viaf/7177408836203191153 7177408836203191153] | [[ਤਸਵੀਰ:Paolo Monti - Servizio fotografico (Napoli, 1969) - BEIC 6353768.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 973 | [[:d:Q10964400|Q10964400]] | [[ਕੀਰਤੀਨਾਥ ਕੁਰਤਾਕੋਟੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57991369 57991369] | |- | style='text-align:right'| 974 | [[:d:Q3772|Q3772]] | [[ਕੁਐਂਟਿਨ ਟੈਰੇਨਟੀਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37054403 37054403] | [[ਤਸਵੀਰ:Quentin Tarantino by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 975 | [[:d:Q6448598|Q6448598]] | [[ਕੁਟੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਰਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28453957 28453957] | [[ਤਸਵੀਰ:Kuttikrishnamarar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 976 | [[:d:Q310375|Q310375]] | [[ਕੁਨਾਲ ਨਾਇਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91193332 91193332] | [[ਤਸਵੀਰ:Kunal Nayyar 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 977 | [[:d:Q335293|Q335293]] | [[ਕੁਮਾਰਜੀਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/106964949 106964949] | [[ਤਸਵੀਰ:Kumarajiva at Kizil Caves, Kuqa (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 978 | [[:d:Q1914777|Q1914777]] | [[ਕੁਮਾਰੀ ਰਾਧਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Kumari Radha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 979 | [[:d:Q48622814|Q48622814]] | [[ਕੁਮੁਦਿਨੀ ਬਾਸੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95157098478872552002 95157098478872552002] | [[ਤਸਵੀਰ:Kumudini Bose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 980 | [[:d:Q20606028|Q20606028]] | [[ਕੁਲਜੀਤ ਮਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 981 | [[:d:Q108560990|Q108560990]] | [[ਕੁਲਥਮ ਬਿਨ ਮਸੂਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 982 | [[:d:Q1791448|Q1791448]] | [[ਕੁਲਦੀਪ ਨਈਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110091539 110091539] | [[ਤਸਵੀਰ:Kuldip Nayar-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 983 | [[:d:Q20606044|Q20606044]] | [[ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Kuldeep Singh Deep.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 984 | [[:d:Q20606060|Q20606060]] | [[ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 985 | [[:d:Q6442803|Q6442803]] | [[ਕੁਲਪ ਸਾਈਪ੍ਰਦਿਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62878581 62878581]<br/>[https://viaf.org/viaf/65635818 65635818] | [[ਤਸਵੀਰ:Kulap Saipradit (02).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 986 | [[:d:Q125148544|Q125148544]] | [[ਕੁਲਬੀਰ ਬਡੇਸਰੋਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 987 | [[:d:Q6442857|Q6442857]] | [[ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38034308 38034308] | |- | style='text-align:right'| 988 | [[:d:Q20606079|Q20606079]] | [[ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੂਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 989 | [[:d:Q61059142|Q61059142]] | [[ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਖਹਿਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 990 | [[:d:Q6443321|Q6443321]] | [[ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13645870 13645870] | |- | style='text-align:right'| 991 | [[:d:Q101088407|Q101088407]] | [[ਕੁਲੀ ਕੋਹਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/298149066718765602391 298149066718765602391] | |- | style='text-align:right'| 992 | [[:d:Q3351108|Q3351108]] | [[ਕੁਵੇਂਪੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97980455 97980455] | [[ਤਸਵੀਰ:Kuvempu1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 993 | [[:d:Q6448209|Q6448209]] | [[ਕੁਸੁਮ ਨਈਅਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/166024872 166024872] | |- | style='text-align:right'| 994 | [[:d:Q13156010|Q13156010]] | [[ਕੁੰਦਨਿਕਾ ਕਪਾਡੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68061177 68061177] | [[ਤਸਵੀਰ:Kundanika Kapadia (July 2018).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 995 | [[:d:Q3366457|Q3366457]] | [[ਕੁੰਵਰ ਨਰਾਇਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116648627 116648627] | |- | style='text-align:right'| 996 | [[:d:Q29938866|Q29938866]] | [[ਕੁੰਵਰ ਵਿਯੋਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4484150470094004330001 4484150470094004330001] | [[ਤਸਵੀਰ:Kunwar Viyogi Poet.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 997 | [[:d:Q48731565|Q48731565]] | [[ਕੁੱਪਮਬਿਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 998 | [[:d:Q61555|Q61555]] | [[ਕੁਰੱਤੁਲਐਨ ਹੈਦਰ|ਕੁੱਰਤੁਲਏਨ ਹੈਦਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12416915 12416915] | |- | style='text-align:right'| 999 | [[:d:Q6323854|Q6323854]] | [[ਕੇ ਆਰ ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਇੰਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/232524134 232524134] | [[ਤਸਵੀਰ:KRSrinivasaiyengar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1000 | [[:d:Q12065225|Q12065225]] | [[ਕੇ ਐਨ ਪਾਨੀਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24614322 24614322] | [[ਤਸਵੀਰ:K N Panikkar-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1001 | [[:d:Q6323946|Q6323946]] | [[ਕੇ ਐਸ ਨਰਸਿੰਘਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8981360 8981360] | [[ਤਸਵੀਰ:K S Narasimha Swamy photo of portrait from his home .jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1002 | [[:d:Q16199188|Q16199188]] | [[ਕੇ ਐਸ ਭਗਵਾਨ|ਕੇ ਐਸ ਭਗਵਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Prof K S Bhagavan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1003 | [[:d:Q1743716|Q1743716]] | [[ਕੇ ਐਸ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97984421 97984421] | |- | style='text-align:right'| 1004 | [[:d:Q6323484|Q6323484]] | [[ਕੇ ਕਲਿਆਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Kalyank.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1005 | [[:d:Q24809972|Q24809972]] | [[ਕੇ ਕੇ ਤਲਵਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Kewal Kishan Talwar (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1006 | [[:d:Q11160442|Q11160442]] | [[ਕੇ ਪੀ ਰਾਮਾਨੁੰਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6533869 6533869] | [[ਤਸਵੀਰ:Kp ramanunni 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1007 | [[:d:Q14540191|Q14540191]] | [[ਕੇ ਰੇਖਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:K Rekha at Kollam3.resized.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1008 | [[:d:Q18386489|Q18386489]] | [[ਕੇ ਵਾਈ ਨਾਰਾਇਣਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63656864 63656864] | [[ਤਸਵੀਰ:K Y Narayanaswamy.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1009 | [[:d:Q21170757|Q21170757]] | [[ਕੇ ਵੀ ਨਾਰਾਇਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:K V Narayana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1010 | [[:d:Q878523|Q878523]] | [[ਕੇ ਸਚਿਦਾਨੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59249671 59249671] | [[ਤਸਵੀਰ:K sachidanandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1011 | [[:d:Q6323655|Q6323655]] | [[ਕੇ. ਐਨ. ਪ੍ਰਭੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1012 | [[:d:Q20606096|Q20606096]] | [[ਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1013 | [[:d:Q3536870|Q3536870]] | [[ਕੇ. ਵੀ. ਸੁਬੰਨਾ|ਕੇ. ਵੀ. ਸੁੱਬਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28416600 28416600] | |- | style='text-align:right'| 1014 | [[:d:Q3536450|Q3536450]] | [[ਕੇ. ਸ਼ਿਵਰਾਮ ਕਾਰੰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51767202 51767202] | [[ਤਸਵੀਰ:ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1015 | [[:d:Q20558845|Q20558845]] | [[ਕੇ. ਸਿਵਾ ਰੈਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58214378 58214378] | [[ਤਸਵੀਰ:K Shiva Reddy at KNY Patanjali complete works volumes book release program 29 Dec 2012 Hyderabad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1016 | [[:d:Q58157|Q58157]] | [[ਕੇ.ਆਰ. ਮੀਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19352048 19352048] | [[ਤਸਵੀਰ:KLF-2016 09315.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1017 | [[:d:Q11182956|Q11182956]] | [[ਕੇ.ਐਨ.ਏਲ਼ੂਤਚਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30689028 30689028] | [[ਤਸਵੀਰ:के एन् एषुत्तच्छन्.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1018 | [[:d:Q80095|Q80095]] | [[ਕੇਂਜ਼ਾਬੂਰੋ ਓਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97169275 97169275] | [[ਤਸਵੀਰ:Paris - Salon du livre 2012 - Kenzaburō Ōe - 003.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1019 | [[:d:Q6385369|Q6385369]] | [[ਕੇਕੀ ਐਨ ਦਾਰੂਵਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112607713 112607713] | [[ਤਸਵੀਰ:Keki Daruwalla 2016.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1020 | [[:d:Q1735680|Q1735680]] | [[ਕੇਟ ਕਲਿੰਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/92084797 92084797] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Clinton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1021 | [[:d:Q292268|Q292268]] | [[ਕੇਟ ਮਿਲੇਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51693468 51693468] | [[ਤਸਵੀਰ:Kate millet 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1022 | [[:d:Q16700680|Q16700680]] | [[ਕੇਟਰਇਨਾ ਕਲੇਤਕੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/310638602 310638602] | [[ਤਸਵੀਰ:Kateryna Kalytko 2019 (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1023 | [[:d:Q12420576|Q12420576]] | [[ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118843471 118843471]<br/>[https://viaf.org/viaf/22368072 22368072] | [[ਤਸਵੀਰ:Kedarnath Singh photo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1024 | [[:d:Q244390|Q244390]] | [[ਕੇਨ ਕੇਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108853111 108853111] | [[ਤਸਵੀਰ:Ken Kesey in Pasadena in 1974 from The Big T 1974 (page 45 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1025 | [[:d:Q4953123|Q4953123]] | [[ਕੇਰਕਿਨ ਯਰੀਅਨ]] | [[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]] | | |- | style='text-align:right'| 1026 | [[:d:Q29644727|Q29644727]] | [[ਕੇਵਲ ਕਲੋਟੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1027 | [[:d:Q20606128|Q20606128]] | [[ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Kewal Dhaliwal 4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1028 | [[:d:Q6397919|Q6397919]] | [[ਕੇਵਲ ਧੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/293785044 293785044] | [[ਤਸਵੀਰ:Kewal Dheer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1029 | [[:d:Q125148447|Q125148447]] | [[ਕੇਵਲ ਸੂਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1030 | [[:d:Q61119470|Q61119470]] | [[ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਛਿੱਬਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1031 | [[:d:Q20606142|Q20606142]] | [[ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1032 | [[:d:Q20606156|Q20606156]] | [[ਕੇਸਰਾ ਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1033 | [[:d:Q6395011|Q6395011]] | [[ਕੇਸ਼ਵ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64807731 64807731] | [[ਤਸਵੀਰ:Self Portrait of Keshav Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1034 | [[:d:Q6394976|Q6394976]] | [[ਕੇਸ਼ਵ ਮਲਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28408257 28408257] | [[ਤਸਵੀਰ:Keshav Malik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1035 | [[:d:Q125148665|Q125148665]] | [[ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ਼]] | | | |- | style='text-align:right'| 1036 | [[:d:Q444001|Q444001]] | [[ਕੈਂਡੀ ਬਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/92948653 92948653] | [[ਤਸਵੀਰ:Candy Barr (1960) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1037 | [[:d:Q2364774|Q2364774]] | [[ਕੈਖੁਸ੍ਰਾਊ ਜਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/295848349 295848349] | [[ਤਸਵੀਰ:Sultan Kaikhusrau Jahan, Begum of Bhopal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1038 | [[:d:Q12080013|Q12080013]] | [[ਕੈਟਰੀਨਾ ਬਾਬਕਿਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/306415301 306415301] | [[ਤਸਵੀਰ:Kateryna Babkina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1039 | [[:d:Q65554909|Q65554909]] | [[ਕੈਟਲਿਨ ਗ੍ਰੀਨਿਜ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/266144647691109806280 266144647691109806280] | [[ਤਸਵੀਰ:Kaitlyn Greenidge, October 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1040 | [[:d:Q3398683|Q3398683]] | [[ਕੈਟਲਿਨ ਮੋਰਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/232540006 232540006] | [[ਤਸਵੀਰ:Hayfestival-2016-Caitlin-Moran-cu-profile.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1041 | [[:d:Q292223|Q292223]] | [[ਕੈਥਰੀਨ ਕੁੱਕਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24599897 24599897]<br/>[https://viaf.org/viaf/315938713 315938713]<br/>[https://viaf.org/viaf/87149514 87149514] | |- | style='text-align:right'| 1042 | [[:d:Q28739915|Q28739915]] | [[ਕੈਥਰੀਨ ਡੀ. ਟਿਲਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46816432 46816432] | [[ਤਸਵੀਰ:KatherineDavisTillman.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1043 | [[:d:Q16536539|Q16536539]] | [[ਕੈਥਰੀਨ ਡੋਰੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311456933 311456933] | [[ਤਸਵੀਰ:Catherine Dorion 1.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1044 | [[:d:Q104720643|Q104720643]] | [[ਕੈਥਰੀਨ ਬੈੱਲ ਟਿਪੇਟਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:KatherineBellTippett1922.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1045 | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41843502 41843502] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1046 | [[:d:Q29155310|Q29155310]] | [[ਕੈਥਰੀਨ ਲੈਂਗਫੋਰਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1300152503040110800006 1300152503040110800006] | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Langford (2018).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1047 | [[:d:Q460183|Q460183]] | [[ਕੈਥਲੀਨ ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71396599 71396599] | [[ਤਸਵੀਰ:Kathleen Raine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1048 | [[:d:Q1476869|Q1476869]] | [[ਕੈਥੀ ਕੇਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45519776 45519776] | [[ਤਸਵੀਰ:Lasallian Youth 2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1049 | [[:d:Q5053493|Q5053493]] | [[ਕੈਥੀ ਸਮਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44458661 44458661] | |- | style='text-align:right'| 1050 | [[:d:Q25624515|Q25624515]] | [[ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1051 | [[:d:Q6347645|Q6347645]] | [[ਕੈਫ ਭੋਪਾਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33598364 33598364] | [[ਤਸਵੀਰ:Mr. Kaif Bhopali.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1052 | [[:d:Q132589|Q132589]] | [[ਕੈਮੀਲੋ ਖੋਸੇ ਸੇਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14767431 14767431] | [[ਤਸਵੀਰ:Camilo José Cela. Fototeca. Biblioteca Virtual del Patrimonio Bibliográfico.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1053 | [[:d:Q3812975|Q3812975]] | [[ਕੈਰਨ ਰਸਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28282483 28282483] | [[ਤਸਵੀਰ:Karen russell 2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1054 | [[:d:Q71020|Q71020]] | [[ਕੈਰਨ ਹਾਰਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19678992 19678992] | [[ਤਸਵੀਰ:Karen Horney 1938.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1055 | [[:d:Q5045358|Q5045358]] | [[ਕੈਰਲਿਨ ਗੇਜ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23869357 23869357] | [[ਤਸਵੀਰ:Gage for wikipedia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1056 | [[:d:Q270207|Q270207]] | [[ਕੈਰੀ ਚੇਪਮਨ ਕੈਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32779350 32779350] | [[ਤਸਵੀਰ:Carrie Chapman Catt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1057 | [[:d:Q108941|Q108941]] | [[ਕੈਰੀ ਫਿਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61593330 61593330] | [[ਤਸਵੀਰ:Carrie Fisher 2013-a straightened.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1058 | [[:d:Q2689931|Q2689931]] | [[ਕੈਰੇਨ ਆਬੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24661603 24661603] | |- | style='text-align:right'| 1059 | [[:d:Q4102301|Q4102301]] | [[ਕੈਲਾਸ਼ ਵਾਜਪੇਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41862455 41862455] | [[ਤਸਵੀਰ:कैलाश वाजपेयी.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1060 | [[:d:Q20606172|Q20606172]] | [[ਕੈਲਾਸ਼ ਪੁਰੀ|ਕੈਲਾਸ਼ਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21034880 21034880]<br/>[https://viaf.org/viaf/5727166110534786100002 5727166110534786100002] | [[ਤਸਵੀਰ:Kailash Puri-Ghana-1963 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1061 | [[:d:Q7265875|Q7265875]] | [[ਕੈਸਰਾ ਸ਼ਹਿਰਾਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61046254 61046254] | |- | style='text-align:right'| 1062 | [[:d:Q494036|Q494036]] | [[ਕੋ ਉਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98400788 98400788] | [[ਤਸਵੀਰ:Ko Un Cracow Poland October23 2009 Fot Mariusz Kubik 06.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1063 | [[:d:Q1778315|Q1778315]] | [[ਕੋਏਨਰਾਡ ਏਲਸਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19909799 19909799] | [[ਤਸਵੀਰ:Koenraad Elst at Varanasi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1064 | [[:d:Q41693534|Q41693534]] | [[ਕੋਕੁਮੋ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/30151050056133411834 30151050056133411834] | |- | style='text-align:right'| 1065 | [[:d:Q29452661|Q29452661]] | [[ਕੋਟਾ ਨੀਲਿਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107919202 107919202] | |- | style='text-align:right'| 1066 | [[:d:Q921435|Q921435]] | [[ਕੋਫ਼ੀ ਅਵੂਨੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97639024 97639024] | [[ਤਸਵੀਰ:KofiAwoonor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1067 | [[:d:Q312709|Q312709]] | [[ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਇੱਸਾ|ਕੋਬਾਯਾਸ਼ੀ ਈਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14771916 14771916] | [[ਤਸਵੀਰ:Kobayashi Issa-Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1068 | [[:d:Q2979375|Q2979375]] | [[ਕੋਮਲ ਕੋਠਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55570586 55570586] | [[ਤਸਵੀਰ:Indian Folklorist Komal Kothari.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1069 | [[:d:Q23761393|Q23761393]] | [[ਕੋਮਲਾ ਵਰਦਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1070 | [[:d:Q62610178|Q62610178]] | [[ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਲੇਖਕ ਮੰਚ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1071 | [[:d:Q31790414|Q31790414]] | [[ਕੌਰ ਚੰਦ ਰਾਹੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1072 | [[:d:Q31790504|Q31790504]] | [[ਕੌਸ਼ਲ ਪੰਵਾਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1073 | [[:d:Q6439347|Q6439347]] | [[ਕ੍ਰਿਪਾਬਾਈ ਸੱਤਿਆਨਾਧਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12519724 12519724] | [[ਤਸਵੀਰ:Krupabai Satthianadhan (1862–1894).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1074 | [[:d:Q2964669|Q2964669]] | [[ਕ੍ਰਿਸ ਬਟਲਰ (ਫ਼ਿਲਮਮੇਕਰ)|ਕ੍ਰਿਸ ਬਟਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/284359677 284359677]<br/>[https://viaf.org/viaf/37150645083810620881 37150645083810620881] | |- | style='text-align:right'| 1075 | [[:d:Q96787258|Q96787258]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟਨ ਅਰਨੇਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2210157226593285410003 2210157226593285410003] | [[ਤਸਵੀਰ:Kristen Arnett 2019 Texas Book Festival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1076 | [[:d:Q56751761|Q56751761]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟਨ ਰੂਪੇਨੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57152380094701761828 57152380094701761828] | [[ਤਸਵੀਰ:Kristen Roupenian 2019 Texas Book Festival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1077 | [[:d:Q57382|Q57382]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟਾ ਵੁਲਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109289723 109289723] | [[ਤਸਵੀਰ:Bundesarchiv Bild 183-B0509-0010-006, Christa Wolf.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1078 | [[:d:Q5113647|Q5113647]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟੀ ਹੌਬੈਗਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7476885 7476885] | |- | style='text-align:right'| 1079 | [[:d:Q236939|Q236939]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟੀਏਨ ਅਮਨਪੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64335887 64335887] | [[ਤਸਵੀਰ:10.02.2023 - Entrevista à CNN Internacional, em Washington (EUA) (52681050048).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1080 | [[:d:Q6438110|Q6438110]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟੀਨ ਦਮਿਤਰੋਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32141617 32141617] | [[ਤਸਵੀਰ:Kristin Dimitrova.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1081 | [[:d:Q236596|Q236596]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਰੋਸੇਟੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44318353 44318353] | [[ਤਸਵੀਰ:Christina Rossetti 4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1082 | [[:d:Q953782|Q953782]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਕਾਡਵੈੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27087227 27087227]<br/>[https://viaf.org/viaf/45601231 45601231] | [[ਤਸਵੀਰ:C. St. John Sprigg 1938 Alt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1083 | [[:d:Q28975|Q28975]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟੋਫਰ ਮਾਰਲੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32000005 32000005] | [[ਤਸਵੀਰ:Christopher Marlowe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1084 | [[:d:Q25191|Q25191]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਨੋਲਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102310843 102310843] | [[ਤਸਵੀਰ:Christopher Nolan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1085 | [[:d:Q93620|Q93620]] | [[ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਪਾਓਲਿਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49468743 49468743] | [[ਤਸਵੀਰ:Christopher Paolini 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1086 | [[:d:Q1789103|Q1789103]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਬਲਦੇਵ ਵੈਦ|ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਬਲਰਾਮ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66574602 66574602] | |- | style='text-align:right'| 1087 | [[:d:Q3633202|Q3633202]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਜੀ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਖਾਡਿਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55482568 55482568] | |- | style='text-align:right'| 1088 | [[:d:Q31790518|Q31790518]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1089 | [[:d:Q31787689|Q31787689]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਦੀਬ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1090 | [[:d:Q20606204|Q20606204]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਰੱਤੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1091 | [[:d:Q575066|Q575066]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27174686 27174686] | [[ਤਸਵੀਰ:Krishan Chander 2017 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1092 | [[:d:Q5575290|Q5575290]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੰਦਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39421707 39421707] | [[ਤਸਵੀਰ:Krishna Chandra Bhattacharya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1093 | [[:d:Q121235|Q121235]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇਵ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/376149196669874792901 376149196669874792901]<br/>[https://viaf.org/viaf/45106337 45106337] | [[ਤਸਵੀਰ:Chinnadevi, Krishnadevaraya, Tirumaladevi statues at Chandragiri Museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1094 | [[:d:Q20606217|Q20606217]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬੇਤਾਬ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1095 | [[:d:Q28034733|Q28034733]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਭਾਬੀਨੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4650408 4650408] | [[ਤਸਵੀਰ:Krishnabhabini Das from the Modern Review Vol 25 (Jan.-June 1919) (page 426 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1096 | [[:d:Q26923171|Q26923171]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਦਯਸ਼ੰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/295686760 295686760] | |- | style='text-align:right'| 1097 | [[:d:Q15730377|Q15730377]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬੋਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35817885 35817885] | |- | style='text-align:right'| 1098 | [[:d:Q3631806|Q3631806]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/178158 178158] | [[ਤਸਵੀਰ:Krishna sobti (6471151101).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1099 | [[:d:Q6437416|Q6437416]] | [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੁਥੀਸਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20063364 20063364] | [[ਤਸਵੀਰ:Krishna Nehru Hutheesing.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1100 | [[:d:Q982291|Q982291]] | [[ਕ੍ਰੇਗ ਹੈਰਿਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/349144782714935850319 349144782714935850319] | [[ਤਸਵੀਰ:Craig Harrison.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1101 | [[:d:Q31788523|Q31788523]] | [[ਕੰਕਣ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1102 | [[:d:Q31787878|Q31787878]] | [[ਕੰਕਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1103 | [[:d:Q3519797|Q3519797]] | [[ਕੰਦਾਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62749617 62749617] | [[ਤਸਵੀਰ:Kannadasan 2013 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1104 | [[:d:Q6445137|Q6445137]] | [[ਕੰਵਰ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ 'ਸਹਰ'|ਕੰਵਰ ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ 'ਸਹਰ`]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1105 | [[:d:Q125148605|Q125148605]] | [[ਕੰਵਰਜੀਤ ਭੱਠਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1106 | [[:d:Q31790873|Q31790873]] | [[ਖਲੀਲ-ਜਿਬਰਾਨ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਅਣਮੁਲਾ ਖਜ਼ਾਨਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1107 | [[:d:Q741031|Q741031]] | [[ਖਲੀਲੁੱਲਾਹ ਖਲੀਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94542222 94542222] | |- | style='text-align:right'| 1108 | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49416501 49416501] | |- | style='text-align:right'| 1109 | [[:d:Q23621797|Q23621797]] | [[ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਸਯਦਾਈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18468715 18468715] | |- | style='text-align:right'| 1110 | [[:d:Q6748937|Q6748937]] | [[ਖਵਾਜਾ ਦਿਲ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1111 | [[:d:Q6401046|Q6401046]] | [[ਖ਼ਵਾਜਾ ਪਰਵੇਜ਼|ਖਵਾਜਾ ਪਰਵੇਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1112 | [[:d:Q6398891|Q6398891]] | [[ਖ਼ਦੀਜਾ ਮਸਤੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59257656 59257656] | [[ਤਸਵੀਰ:Khadija Mastoor Urdu writer.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1113 | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88896061 88896061] | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1114 | [[:d:Q293515|Q293515]] | [[ਖ਼ਲੀਲ ਬਿਨ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79188534 79188534] | [[ਤਸਵੀਰ:فراهيدي.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1115 | [[:d:Q31319896|Q31319896]] | [[ਖ਼ਲੀਲ ਮਮੂਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:The President of Sahitya Akademi, Shri Sunil Gangopadhyay presented the Sahitya Akademi Awards, 2011, at a function, in New Delhi on February 14, 2012 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1116 | [[:d:Q131318|Q131318]] | [[ਖ਼ਵਨ ਰਮਨ ਹਿਮੇਨੇਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59077345 59077345] | [[ਤਸਵੀਰ:JRJimenez.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1117 | [[:d:Q559774|Q559774]] | [[ਖ਼ਵਾਜਾ ਅਹਿਮਦ ਅੱਬਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84953544 84953544] | [[ਤਸਵੀਰ:Khwaja Ahmed Abbas 1939.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1118 | [[:d:Q6400469|Q6400469]] | [[ਖ਼ਾਕ਼ਾਨ ਹੈਦਰ ਗ਼ਾਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19166740 19166740] | |- | style='text-align:right'| 1119 | [[:d:Q368862|Q368862]] | [[ਖ਼ਾਕਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15161227 15161227]<br/>[https://viaf.org/viaf/302201975 302201975] | [[ਤਸਵੀਰ:Khaqani Park3 (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1120 | [[:d:Q128797420|Q128797420]] | [[ਖ਼ਾਨ ਸਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1121 | [[:d:Q16730780|Q16730780]] | [[ਖ਼ਾਲਿਦ ਅਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27240202 27240202] | [[ਤਸਵੀਰ:Khalid Alvi,At Calgary,Canada.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1122 | [[:d:Q3694910|Q3694910]] | [[ਖ਼ਾਲਿਦ ਅੱਬਾਸ ਡਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1123 | [[:d:Q19899260|Q19899260]] | [[ਖ਼ਾਲਿਦ ਇਕਬਾਲ ਯਾਸਿਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1124 | [[:d:Q20606232|Q20606232]] | [[ਖ਼ਾਲਿਦ ਫ਼ਰਹਾਦ ਧਾਰੀਵਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1125 | [[:d:Q20046416|Q20046416]] | [[ਖ਼ਾਲਿਦ ਮਹਿਮੂਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8982016 8982016] | |- | style='text-align:right'| 1126 | [[:d:Q20606248|Q20606248]] | [[ਖ਼ਾਲਿਦ ਹੁਸੈਨ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)|ਖ਼ਾਲਿਦ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Khalid Hussain Punjabi ,Urdu language story writer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1127 | [[:d:Q558205|Q558205]] | [[ਖ਼ੁਆਜਾ ਅਬਦੁੱਲਾ ਅਨਸਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19703891 19703891] | [[ਤਸਵੀਰ:Khwaja Abdullah Ansari portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1128 | [[:d:Q29624702|Q29624702]] | [[ਖ਼ੁਆਜਾ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼ ਨਾਜ਼ੁਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1129 | [[:d:Q6403425|Q6403425]] | [[ਖ਼ੁਆਜਾ ਹੈਦਰ ਅਲੀ ਆਤਿਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49505097 49505097] | [[ਤਸਵੀਰ:Haider Ali Aatish.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1130 | [[:d:Q6402952|Q6402952]] | [[ਖ਼ੁਮਾਰ ਬਾਰਾਬੰਕਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65778069 65778069] | |- | style='text-align:right'| 1131 | [[:d:Q1740716|Q1740716]] | [[ਖ਼ੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101362078 101362078] | [[ਤਸਵੀਰ:Khushwantsingh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1132 | [[:d:Q103285|Q103285]] | [[ਖ਼ੋਸੇ ਮਾਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73865537 73865537] | [[ਤਸਵੀਰ:José Martí retrato hecho en México 1875.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1133 | [[:d:Q6398859|Q6398859]] | [[ਖਾਦੀਜਾ ਮੁਮਤਾਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr.khadeeja mumtaz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1134 | [[:d:Q193116|Q193116]] | [[ਖ਼ਾਲਿਦ ਹੁਸੈਨੀ|ਖਾਲਿਦ ਹੋਸੈਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98912036 98912036] | [[ਤਸਵੀਰ:Khaled Hosseini, 2013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1135 | [[:d:Q15463147|Q15463147]] | [[ਖਾਲੀਕ ਇਬਰਾਹਿਮ ਖਾਲੀਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43995174 43995174] | |- | style='text-align:right'| 1136 | [[:d:Q83184|Q83184]] | [[ਖਾਸਿੰਤੋ ਬਿਨਾਵੇਂਤੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64015709 64015709] | [[ਤਸਵੀਰ:Jacinto Benavente.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1137 | [[:d:Q6403151|Q6403151]] | [[ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਰਿਜ਼ਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46280212 46280212] | |- | style='text-align:right'| 1138 | [[:d:Q6403180|Q6403180]] | [[ਖੁਸ਼ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63449549 63449549] | [[ਤਸਵੀਰ:Khushbirsinghshaad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1139 | [[:d:Q31787446|Q31787446]] | [[ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਕੰਵਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1140 | [[:d:Q83794|Q83794]] | [[ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਖੱਟਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69921853 69921853] | |- | style='text-align:right'| 1141 | [[:d:Q125148555|Q125148555]] | [[ਖੋਜੀ ਕਾਫ਼ਿਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1142 | [[:d:Q59837|Q59837]] | [[ਖੋਰਛੇ ਗੀਯੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91629318 91629318] | [[ਤਸਵੀਰ:1929-01-23, La Libertad, Jorge Guillén (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1143 | [[:d:Q127349|Q127349]] | [[ਖੋਸੇ ਏਚੇਗਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79077383 79077383] | [[ਤਸਵੀਰ:José Echegaray y Eizaguirre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1144 | [[:d:Q20606260|Q20606260]] | [[ਗਗਨ ਗਿੱਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1145 | [[:d:Q64626577|Q64626577]] | [[ਗਜ਼ਲ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/33154739800352990990 33154739800352990990] | |- | style='text-align:right'| 1146 | [[:d:Q5520829|Q5520829]] | [[ਗਣੇਸ਼ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23515906 23515906] | [[ਤਸਵੀਰ:Ganesh Damodar Savarkar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1147 | [[:d:Q2254118|Q2254118]] | [[ਗਣੇਸ਼ ਨਾਰਾਇਣਦਾਸ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116242505 116242505] | [[ਤਸਵੀਰ:G. N. Devy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1148 | [[:d:Q21666171|Q21666171]] | [[ਗਦੂਲ ਸਿੰਘ ਲਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1149 | [[:d:Q67516498|Q67516498]] | [[ਗਰਟਰੂਡ ਗੋਗਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:GertrudeGogin1922.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1150 | [[:d:Q7728|Q7728]] | [[ਗਰਾਸੀਆ ਦੇਲੇਦਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34455396 34455396] | [[ਤਸਵੀਰ:Grazia Deledda 1926.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1151 | [[:d:Q370235|Q370235]] | [[ਗਰਾਹਮ ਹੈਂਕੋਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110640834 110640834] | [[ਤਸਵੀਰ:Graham-Hancock (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1152 | [[:d:Q24263588|Q24263588]] | [[ਗਰਿਮਾ ਸੰਜੈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/309831634 309831634] | [[ਤਸਵੀਰ:Author Garima Sanjay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1153 | [[:d:Q35171|Q35171]] | [[ਗਰੋਵਰ ਕਲੀਵਲੈਂਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30330745 30330745] | [[ਤਸਵੀਰ:Grover Cleveland - NARA - 518139 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1154 | [[:d:Q231178|Q231178]] | [[ਗਲੋਰੀਆ ਸਟੀਨਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79036189 79036189] | [[ਤਸਵੀਰ:Gloria Steinem 1977 ©Lynn Gilbert (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1155 | [[:d:Q270275|Q270275]] | [[ਗਵਰੀਲਾ ਦੇਰਜ਼ਾਵਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61647764 61647764] | [[ਤਸਵੀਰ:Derzhavin by Borovikovsky (1811, Pushkin museum).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1156 | [[:d:Q438686|Q438686]] | [[ਗ਼ਜ਼ਾਲਾ ਅਲੀਜ਼ਾਦਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/189728484 189728484] | [[ਤਸਵੀਰ:Ghazaleh Alizadeh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1157 | [[:d:Q2895310|Q2895310]] | [[ਗ਼ਾਦਹ ਕਰਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63259096 63259096] | [[ਤਸਵੀਰ:Ghada Karmi 2008 (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1158 | [[:d:Q2283548|Q2283548]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਅੱਬਾਸ (ਲੇਖਕ)|ਗ਼ੁਲਾਮ ਅੱਬਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28492720 28492720] | |- | style='text-align:right'| 1159 | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1160 | [[:d:Q31320299|Q31320299]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਨਬੀ ਫ਼ਿਰਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19130422 19130422] | [[ਤਸਵੀਰ:Ghulam Nabi Firaq.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1161 | [[:d:Q20606292|Q20606292]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1162 | [[:d:Q3694924|Q3694924]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਸਤੁਫ਼ਾ ਤਬੱਸੁਮ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਸਤੁਫ਼ਾ ਤਬੱਸਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55426770 55426770] | |- | style='text-align:right'| 1163 | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1468494 1468494] | |- | style='text-align:right'| 1164 | [[:d:Q20037040|Q20037040]] | [[ਗ਼ੁਲਾਮ ਰੱਬਾਨੀ ਤਾਬਾਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/210149106000568490179 210149106000568490179] | |- | style='text-align:right'| 1165 | [[:d:Q464914|Q464914]] | [[ਗਾਇਤਰੀ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32833418 32833418] | [[ਤਸਵੀਰ:Maharani-gayatri-devi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1166 | [[:d:Q240851|Q240851]] | [[ਗਾਇਤਰੀ ਸਪੀਵਾਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109346071 109346071] | [[ਤਸਵੀਰ:Gayatri Spivak on Subversive Festival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1167 | [[:d:Q18143|Q18143]] | [[ਗਾਓ ਜ਼ਿੰਗਜੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102266649 102266649] | [[ਤਸਵੀਰ:Gao Xingjian (2012, cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1168 | [[:d:Q154145|Q154145]] | [[ਗਾਬਰੀਏਲ ਮਾਰਸੇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14773302 14773302] | [[ਤਸਵੀਰ:Gabriel Marcel en 1969.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1169 | [[:d:Q80871|Q80871]] | [[ਗਾਬਰੀਏਲਾ ਮਿਸਤਰਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/315943435 315943435]<br/>[https://viaf.org/viaf/44311414 44311414] | [[ਤਸਵੀਰ:Gabriela Mistral 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1170 | [[:d:Q25160365|Q25160365]] | [[ਗਾਯਤਰੀਬਾਲਾ ਪਾਂਡਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16149912595606212517 16149912595606212517] | [[ਤਸਵੀਰ:Gayatribala Panda.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1171 | [[:d:Q2731767|Q2731767]] | [[ਗਾਰਗੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1172 | [[:d:Q1377923|Q1377923]] | [[ਗਾਰਸਨ ਕਾਰਿੰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111110545 111110545] | [[ਤਸਵੀਰ:Garson Kanin 1946.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1173 | [[:d:Q34137314|Q34137314]] | [[ਗਿਆਨੀ ਆਤਮਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਂਤ|ਗਿਅਾਨੀ ਅਾਤਮਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਂਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1174 | [[:d:Q12429578|Q12429578]] | [[ਗਿਆਨ ਚਤੁਰਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14919789 14919789] | |- | style='text-align:right'| 1175 | [[:d:Q18926918|Q18926918]] | [[ਗਿਆਨਚੰਦ ਜੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71635949 71635949] | |- | style='text-align:right'| 1176 | [[:d:Q20739715|Q20739715]] | [[ਗਿਆਨਦਾਨੰਦਿਨੀ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jnanadanandini Devi.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1177 | [[:d:Q4673522|Q4673522]] | [[ਗਿਆਨਸਾਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45460825 45460825] | [[ਤਸਵੀਰ:Gyansagar 2013 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1178 | [[:d:Q61059657|Q61059657]] | [[ਗਿਆਨੀ ਈਸ਼ਰ ਸਿੰਘ ਦਰਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1179 | [[:d:Q20606309|Q20606309]] | [[ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ ਨਾਵਲਿਸਟ (ਗਿਆਨੀ)|ਗਿਆਨੀ ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1180 | [[:d:Q20606322|Q20606322]] | [[ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Depiction of Giani Gian Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1181 | [[:d:Q5558127|Q5558127]] | [[ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1182 | [[:d:Q5558123|Q5558123]] | [[ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65209266 65209266] | [[ਤਸਵੀਰ:Giani Gurmukh Singh Musafir 2001 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1183 | [[:d:Q65395910|Q65395910]] | [[ਗਿਆਨੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1184 | [[:d:Q5558118|Q5558118]] | [[ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Giani Ditt Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1185 | [[:d:Q21069855|Q21069855]] | [[ਗਿਆਨੀ ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1186 | [[:d:Q20606334|Q20606334]] | [[ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਗੁੱਜਰਾਂਵਾਲੀਆ|ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1187 | [[:d:Q31795490|Q31795490]] | [[ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ (ਦੌਧਰ)|ਗਿਆਨੀ ਲਾਲ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1188 | [[:d:Q31790525|Q31790525]] | [[ਗਿਆਨੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਆਜੜੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1189 | [[:d:Q5558124|Q5558124]] | [[ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਮਸਕੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2016155 2016155] | [[ਤਸਵੀਰ:Sant Giani Maskeen Singh ji.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1190 | [[:d:Q125148601|Q125148601]] | [[ਗਿਆਨੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1191 | [[:d:Q31787011|Q31787011]] | [[ਗਿਆਨੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1192 | [[:d:Q151523|Q151523]] | [[ਜੌਰਜ ਲੂਕਾਚ|ਗਿਉਰਗੀ ਲੂਕਾਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46764285 46764285] | [[ਤਸਵੀਰ:Lukács György.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1193 | [[:d:Q5565947|Q5565947]] | [[ਗਿਜ਼ੀ ਅਰਸਕੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gizzi Erskine at the Glamour Awards 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1194 | [[:d:Q5565084|Q5565084]] | [[ਗਿਥਾ ਸੋਵਰਬੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60777490 60777490] | [[ਤਸਵੀਰ:GeorgeJacombHood-1912-GithaSowerby.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1195 | [[:d:Q5549097|Q5549097]] | [[ਗਿਰਾਲਡ ਅਰਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/236854770 236854770] | [[ਤਸਵੀਰ:Gerald Early (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1196 | [[:d:Q1368995|Q1368995]] | [[ਗਿਰਾਲਡੋ ਰਿਵੇਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70175379 70175379] | [[ਤਸਵੀਰ:GeraldoRiveraSept2010.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1197 | [[:d:Q5564273|Q5564273]] | [[ਗਿਰਿਜਾ ਵਿਆਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54564749 54564749] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Girija Vyas takes over the charge of Union Minister for Housing & Urban Poverty Alleviation, in New Delhi on June 18, 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1198 | [[:d:Q5564274|Q5564274]] | [[ਗਿਰਿਜਾਬਾਈ ਕੇਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55706069 55706069] | |- | style='text-align:right'| 1199 | [[:d:Q15647135|Q15647135]] | [[ਗਿਰੀਜਾ ਕੁਮਾਰ ਮਾਥੁਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/115351202 115351202] | |- | style='text-align:right'| 1200 | [[:d:Q12423645|Q12423645]] | [[ਗਿਰੀਧਰ ਕਵੀਰਾਇ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1201 | [[:d:Q56253813|Q56253813]] | [[ਗਿਰੀਰਾਜ ਕਿਸ਼ੋਰ (ਲੇਖਕ)|ਗਿਰੀਰਾਜ ਕਿਸ਼ੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66613652 66613652] | [[ਤਸਵੀਰ:Giriraj Kishore (2016).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1202 | [[:d:Q3518444|Q3518444]] | [[ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112524950 112524950] | [[ਤਸਵੀਰ:Girish Karnad Screening Cornell.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1203 | [[:d:Q17916944|Q17916944]] | [[ਗਿਰੀਸ਼ਵਰ ਮਿਸ਼ਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94518221 94518221] | |- | style='text-align:right'| 1204 | [[:d:Q5560455|Q5560455]] | [[ਗਿਲ ਐਡਮਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32731774 32731774] | |- | style='text-align:right'| 1205 | [[:d:Q2395069|Q2395069]] | [[ਗਿਲਿਅਨ ਵਿਗਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/252544078 252544078] | [[ਤਸਵੀਰ:Gillian Vigman Dragon Con September 4 2026 2546.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1206 | [[:d:Q20606377|Q20606377]] | [[ਗਿੱਲ ਮੋਰਾਂਵਾਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1207 | [[:d:Q5529930|Q5529930]] | [[ਗੀਤ ਚਤੁਰਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/247006729 247006729] | [[ਤਸਵੀਰ:Geet Chaturvedi-Orkut.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1208 | [[:d:Q59522663|Q59522663]] | [[ਗੀਤਾ ਪਾਰੇਖ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33556737 33556737] | |- | style='text-align:right'| 1209 | [[:d:Q538719|Q538719]] | [[ਗੀਤਾ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36952356 36952356] | |- | style='text-align:right'| 1210 | [[:d:Q97479026|Q97479026]] | [[ਗੀਤਾ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16646136 16646136] | [[ਤਸਵੀਰ:Geeta Ramaswamy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1211 | [[:d:Q62566472|Q62566472]] | [[ਗੀਤਾ ਵੁਲਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2690550 2690550] | |- | style='text-align:right'| 1212 | [[:d:Q5565082|Q5565082]] | [[ਗੀਤਾ ਹਰੀਹਰਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91588363 91588363] | [[ਤਸਵੀਰ:Keralaliteraturefestival 08775.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1213 | [[:d:Q539835|Q539835]] | [[ਗੀਤਾਂਜਲੀ ਸ਼੍ਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50427905 50427905] | [[ਤਸਵੀਰ:Geetanjali.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1214 | [[:d:Q133855|Q133855]] | [[ਗੁਇਲਾਉਮ ਅਪੋਲਿਨੇਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66462795 66462795] | [[ਤਸਵੀਰ:Guillaume Apollinaire - Septembre 1911.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1215 | [[:d:Q13116911|Q13116911]] | [[ਗੁਣਾਕਰ ਮੁਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117123936 117123936] | |- | style='text-align:right'| 1216 | [[:d:Q109923832|Q109923832]] | [[ਗੁਣਾਬਾਈ ਗਾਡੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1217 | [[:d:Q15570578|Q15570578]] | [[ਗੁਣਾਭੱਦਰਾ (ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/234027479 234027479] | |- | style='text-align:right'| 1218 | [[:d:Q134369444|Q134369444]] | [[ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1219 | [[:d:Q85950469|Q85950469]] | [[ਗੁਰਚਰਨ ਕੌਰ ਥਿੰਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1220 | [[:d:Q12423932|Q12423932]] | [[ਗੁਰਚਰਨ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54328127 54328127] | [[ਤਸਵੀਰ:Gurcharan Das (as on 26-Sep-2012).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1221 | [[:d:Q13635552|Q13635552]] | [[ਗੁਰਚਰਨ ਰਾਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4063876 4063876] | |- | style='text-align:right'| 1222 | [[:d:Q20606405|Q20606405]] | [[ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜਸੂਜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1223 | [[:d:Q16012047|Q16012047]] | [[ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਭੀਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurcharan Singh Bhikhi(Sidki) Book releasing ceremony 13.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1224 | [[:d:Q31782772|Q31782772]] | [[ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਹਿੰਸਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1225 | [[:d:Q125148468|Q125148468]] | [[ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸੋਖੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1226 | [[:d:Q20606435|Q20606435]] | [[ਗੁਰਤੇਜ ਕੋਹਾਰਵਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurtej Koharwala.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1227 | [[:d:Q125148556|Q125148556]] | [[ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਬਾਦਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1228 | [[:d:Q20606448|Q20606448]] | [[ਗੁਰਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1229 | [[:d:Q3694931|Q3694931]] | [[ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19283985 19283985] | [[ਤਸਵੀਰ:Gurdas Maan1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1230 | [[:d:Q65551934|Q65551934]] | [[ਗੁਰਦਾਸ ਰਾਮ ਆਲਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1231 | [[:d:Q20606494|Q20606494]] | [[ਗੁਰਦਿਆਲ ਦਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurdial Dlal.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1232 | [[:d:Q131161094|Q131161094]] | [[ਗੁਰਦਿਆਲ ਰੌਸ਼ਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:11112024katak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1233 | [[:d:Q5619923|Q5619923]] | [[ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117890463 117890463] | |- | style='text-align:right'| 1234 | [[:d:Q125148557|Q125148557]] | [[ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1235 | [[:d:Q31785832|Q31785832]] | [[ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਖੋਸਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1236 | [[:d:Q5619928|Q5619928]] | [[ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਫੁੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6274037 6274037] | [[ਤਸਵੀਰ:Gurdial Singh Phul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1237 | [[:d:Q20606523|Q20606523]] | [[ਗੁਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1238 | [[:d:Q20606533|Q20606533]] | [[ਗੁਰਦੇਵ ਨਿਰਧਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1239 | [[:d:Q27899358|Q27899358]] | [[ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕਾਉਂਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jathedaar saab.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1240 | [[:d:Q20606562|Q20606562]] | [[ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਘਣਗਸ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1241 | [[:d:Q125148660|Q125148660]] | [[ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1242 | [[:d:Q31790467|Q31790467]] | [[ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਰਾਏ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1243 | [[:d:Q125761028|Q125761028]] | [[ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਰੁਪਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurdev Rupana.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1244 | [[:d:Q31790736|Q31790736]] | [[ਡਾ. ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ|ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1245 | [[:d:Q20606590|Q20606590]] | [[ਗੁਰਨਾਮ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75162266 75162266] | |- | style='text-align:right'| 1246 | [[:d:Q20606605|Q20606605]] | [[ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1247 | [[:d:Q20606619|Q20606619]] | [[ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1248 | [[:d:Q12423953|Q12423953]] | [[ਗੁਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਲਿੱਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurpal Litt Punjabi Language Story writer 30.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1249 | [[:d:Q20606630|Q20606630]] | [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ (ਕਵੀ)|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurpreet , Punjabi Language Poet, district Mansa, Punjab, India.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1250 | [[:d:Q62765052|Q62765052]] | [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਹਿਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/317105563 317105563] | |- | style='text-align:right'| 1251 | [[:d:Q20606645|Q20606645]] | [[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਤੂਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1252 | [[:d:Q11651735|Q11651735]] | [[ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ|ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43174957 43174957] | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbakhash Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1253 | [[:d:Q31790440|Q31790440]] | [[ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਬੰਨੂਆਣਾ|ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਬੰਨੋਆਣਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1254 | [[:d:Q31789432|Q31789432]] | [[ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਕੇਸਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbaksh Singh Kesri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1255 | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1256 | [[:d:Q125148459|Q125148459]] | [[ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਂਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1257 | [[:d:Q31789841|Q31789841]] | [[ਗੁਰਬਚਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbachan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1258 | [[:d:Q5619876|Q5619876]] | [[ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਤਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112893498 112893498] | |- | style='text-align:right'| 1259 | [[:d:Q19610139|Q19610139]] | [[ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23575512 23575512] | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbachan Bhullar, Punjabi language writer.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1260 | [[:d:Q31790605|Q31790605]] | [[ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1261 | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1262 | [[:d:Q125148592|Q125148592]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਆਰਿਫ਼]] | | | |- | style='text-align:right'| 1263 | [[:d:Q113001897|Q113001897]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ (ਲੇਖਕ)|ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Kaur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1264 | [[:d:Q61058936|Q61058936]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਕੌਰ ਸੰਧਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1265 | [[:d:Q15731651|Q15731651]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਕੜਿਆਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Karyalvi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1266 | [[:d:Q20606688|Q20606688]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਕੱਲਰਮਾਜਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurmeet Kallarmajri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1267 | [[:d:Q125148417|Q125148417]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਪਨਾਗ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1268 | [[:d:Q61059178|Q61059178]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਪਲਾਹੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1269 | [[:d:Q125148558|Q125148558]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਟਿਵਾਣਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1270 | [[:d:Q125148600|Q125148600]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਪਲਾਹੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1271 | [[:d:Q31786340|Q31786340]] | [[ਗੁਰਮੀਤ ਸੰਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1272 | [[:d:Q31789100|Q31789100]] | [[ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਸਹਿਗਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gurmukhi Singh Sehgal.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1273 | [[:d:Q125148502|Q125148502]] | [[ਗੁਰਮੇਲ ਬੀਰੋਕੇ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1274 | [[:d:Q20606713|Q20606713]] | [[ਗੁਰਮੇਲ ਮਡਾਹੜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1275 | [[:d:Q125148559|Q125148559]] | [[ਗੁਰਮੇਲ ਰਾਏ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1276 | [[:d:Q18508908|Q18508908]] | [[ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1277 | [[:d:Q130266160|Q130266160]] | [[ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਰੰਗਕਰਮੀ)|ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1278 | [[:d:Q20606727|Q20606727]] | [[ਗੁਰਵੇਲ ਪੰਨੂੰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1279 | [[:d:Q5620296|Q5620296]] | [[ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/313286918 313286918] | [[ਤਸਵੀਰ:New Delhi on November 06, 2012. Smt. Gursharan Kaur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1280 | [[:d:Q20606743|Q20606743]] | [[ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45195332 45195332] | [[ਤਸਵੀਰ:Gursharan Singh in Amritsar in 1986 by Amarjit Chandan (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1281 | [[:d:Q120759175|Q120759175]] | [[ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1282 | [[:d:Q20606757|Q20606757]] | [[ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gursewak-02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1283 | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11165917 11165917] | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1284 | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59320006 59320006] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1285 | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21024361 21024361] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1286 | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27877132 27877132] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1287 | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34502973 34502973] | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1288 | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42640192 42640192] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1289 | [[:d:Q630106|Q630106]] | [[ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37721818 37721818] | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Har Rai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1290 | [[:d:Q20606772|Q20606772]] | [[ਗੁਲ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gul Chauhan 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1291 | [[:d:Q468339|Q468339]] | [[ਗੁਲਜ਼ਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15852201 15852201] | [[ਤਸਵੀਰ:Gulzar 2008 - still 38227.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1292 | [[:d:Q125148467|Q125148467]] | [[ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ]] | | | [[ਤਸਵੀਰ:Gpandher.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1293 | [[:d:Q5617964|Q5617964]] | [[ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Gulzar Singh Sandhu in Delhi in 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1294 | [[:d:Q20606784|Q20606784]] | [[ਗੁਲਜਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਗੋਰੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1295 | [[:d:Q2041521|Q2041521]] | [[ਗੁਲਬਦਨ ਬੇਗਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48090575 48090575] | [[ਤਸਵੀਰ:Gg8u382h.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1296 | [[:d:Q29052637|Q29052637]] | [[ਗੁਲਵੰਤ ਫ਼ਾਰਗ|ਗੁਲਵੰਤ ਫਾਰਿਗ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1297 | [[:d:Q20606798|Q20606798]] | [[ਗੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1298 | [[:d:Q118345364|Q118345364]] | [[ਗੁਲਸ਼ਨ ਦਿਆਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1299 | [[:d:Q5617884|Q5617884]] | [[ਗੁਲਸ਼ਨ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41329674 41329674] | |- | style='text-align:right'| 1300 | [[:d:Q5557646|Q5557646]] | [[ਗੁਲਾਮ ਮੁਸਤਫਾ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38508322 38508322] | |- | style='text-align:right'| 1301 | [[:d:Q5617908|Q5617908]] | [[ਗੁਲੂ ਏਜ਼ਕੀਏਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1302 | [[:d:Q43444|Q43444]] | [[ਗੁਸਤਾਵ ਫਲੌਬੈਰ|ਗੁਸਤਾਵ ਫਲਾਬੇਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9846192 9846192] | [[ਤਸਵੀਰ:Gustave Flaubert.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1303 | [[:d:Q203715|Q203715]] | [[ਗੁਸਤਾਵੋ ਆਦੋਲਫੋ ਬੈਕੈਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39390815 39390815] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Gustavo Adolfo Bécquer, by his brother Valeriano (1862).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1304 | [[:d:Q5614611|Q5614611]] | [[ਗੁੜੀਬੰਦੇ ਪੂਰਨਿਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1305 | [[:d:Q6538|Q6538]] | [[ਗੁੰਟਰ ਗਰਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102319859 102319859] | [[ਤਸਵੀਰ:Günter Grass auf dem Blauen Sofa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1306 | [[:d:Q5619502|Q5619502]] | [[ਗੁੰਟੂਰੂ ਸ਼ੇਸ਼ੇਂਦਰ ਸਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116933045 116933045] | [[ਤਸਵੀਰ:Seshendras.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1307 | [[:d:Q5588433|Q5588433]] | [[ਗੂਰਿਸ਼ ਕੈਕਿਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21014643 21014643] | |- | style='text-align:right'| 1308 | [[:d:Q28530820|Q28530820]] | [[ਗੇਨਾਡੀ ਏਰਮਾਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1309 | [[:d:Q448150|Q448150]] | [[ਗੇਰਡ ਬਰਾਂਟਨਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117038683 117038683] | [[ਤਸਵੀਰ:Gerd Brantenberg.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1310 | [[:d:Q43523|Q43523]] | [[ਗੇਰਹਾਰਟ ਹੌਪਟਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71404832 71404832] | [[ਤਸਵੀਰ:Gerhart Hauptmann nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1311 | [[:d:Q5878|Q5878]] | [[ਗੈਬਰੀਅਲ ਗਾਰਸੀਆ ਮਾਰਕੇਜ਼|ਗੈਬਰੀਅਲ ਗਾਰਸ਼ੀਆ ਮਾਰਕੇਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54147956 54147956] | [[ਤਸਵੀਰ:Gabriel Garcia Marquez.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1312 | [[:d:Q1393295|Q1393295]] | [[ਗੈਰਾਲਡ ਅਬਰਾਹਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108928048 108928048] | |- | style='text-align:right'| 1313 | [[:d:Q3098578|Q3098578]] | [[ਗੈਰੀ ਕਲੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56734287 56734287] | |- | style='text-align:right'| 1314 | [[:d:Q28614|Q28614]] | [[ਗੈਰੀ ਕੀਮੋਵਿਚ ਕਾਸਪਰੋਵ|ਗੈਰੀ ਕਾਸਪਰੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/99874643 99874643] | [[ਤਸਵੀਰ:Garry Kasparov European Union 2023 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1315 | [[:d:Q93957|Q93957]] | [[ਗੈਰੀ ਕੂਪਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64191304 64191304] | [[ਤਸਵੀਰ:Gary cooper promo image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1316 | [[:d:Q289904|Q289904]] | [[ਗੈਰੀ ਚੈਪਮੈਨ (ਲੇਖਕ)|ਗੈਰੀ ਚੈਪਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/482149196489574791743 482149196489574791743] | [[ਤਸਵੀਰ:Gary Chapman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1317 | [[:d:Q108292180|Q108292180]] | [[ਗੈਰੇਟਾ ਬਿਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53863506 53863506] | [[ਤਸਵੀਰ:GarretaBusey1915.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1318 | [[:d:Q13116977|Q13116977]] | [[ਗੋਦਾਵਰੀ ਪਰੂਲੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/659145857029222920941 659145857029222920941] | [[ਤਸਵੀਰ:Godavari Parulekar at a protest, c. 1940s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1319 | [[:d:Q1391312|Q1391312]] | [[ਗੋਪਰਾਜੂ ਰਾਮਚੰਦਰ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20931562 20931562] | [[ਤਸਵੀਰ:Stamp of India - 2002 - Colnect 158264 - Social Reformers - Gora.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1320 | [[:d:Q313299|Q313299]] | [[ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਖਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24650817 24650817] | [[ਤਸਵੀਰ:GKGokhale.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1321 | [[:d:Q2384063|Q2384063]] | [[ਗੋਪਾਲ ਦਾਸ ਨੀਰਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54294328 54294328] | [[ਤਸਵੀਰ:Poet Gopaldas Neeraj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1322 | [[:d:Q5584187|Q5584187]] | [[ਗੋਪਾਲ ਮਿੱਤਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118562633 118562633] | |- | style='text-align:right'| 1323 | [[:d:Q5584201|Q5584201]] | [[ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇਪਾਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21057606 21057606] | [[ਤਸਵੀਰ:Gopal Singh Nepali.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1324 | [[:d:Q5584216|Q5584216]] | [[ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਡਿਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35800036 35800036] | |- | style='text-align:right'| 1325 | [[:d:Q5584279|Q5584279]] | [[ਗੋਪੀ ਕੋਟੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16364823 16364823] | [[ਤਸਵੀਰ:Achan pic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1326 | [[:d:Q5584278|Q5584278]] | [[ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਨਾਰੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116580792 116580792] | [[ਤਸਵੀਰ:Fellowship-Photograph.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1327 | [[:d:Q3630297|Q3630297]] | [[ਗੋਪੀਨਾਥ ਕਵੀਰਾਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46893185 46893185] | [[ਤਸਵੀਰ:Gopinath Kaviraj 1988 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1328 | [[:d:Q5314070|Q5314070]] | [[ਗੋਪੀਨਾਥ ਮੋਹੰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114932685 114932685]<br/>[https://viaf.org/viaf/38817704 38817704] | [[ਤਸਵੀਰ:Gopinath Mohanty 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1329 | [[:d:Q16002950|Q16002950]] | [[ਗੋਪੇਸ਼ਵਰ ਬੈਨਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1257157282921203640004 1257157282921203640004] | [[ਤਸਵੀਰ:Gopeshwar Bandopadhyay 2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1330 | [[:d:Q31782988|Q31782988]] | [[ਗੋਬਿੰਦ ਠੁਕਰਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1331 | [[:d:Q31787421|Q31787421]] | [[ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1332 | [[:d:Q167821|Q167821]] | [[ਗੋਰ ਵਿਡਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98281411 98281411] | [[ਤਸਵੀਰ:Gore Vidal (c. 1976-1983).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1333 | [[:d:Q5586977|Q5586977]] | [[ਗੋਰੂਰ ਰਾਮਾਸਵਾਮੀ ਆਇੰਗਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1348327 1348327] | |- | style='text-align:right'| 1334 | [[:d:Q16152158|Q16152158]] | [[ਗੋਲਬਰਗ ਬਾਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Golbarg Bashi on Indiana Center for Middle East Peace.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1335 | [[:d:Q29002773|Q29002773]] | [[ਗੋਵਰਧਨ ਗੱਬੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1336 | [[:d:Q3633979|Q3633979]] | [[ਗੋਵਰਧਨਰਾਮ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23013207 23013207] | [[ਤਸਵੀਰ:Govardhanram Tripathi 2013-11-14 23-12.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1337 | [[:d:Q5589838|Q5589838]] | [[ਗੋਵਿੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/360149106043868490984 360149106043868490984] | [[ਤਸਵੀਰ:Govind Mishra in 2022.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1338 | [[:d:Q2979882|Q2979882]] | [[ਗੋਵਿੰਦ ਸ਼ੰਕਰ ਕੁਰੁਪ|ਗੋਵਿੰਦ ਸ਼ੰਕਰ ਕੁਰਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72805550 72805550] | [[ਤਸਵੀਰ:G.shankarakurup.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1339 | [[:d:Q5589918|Q5589918]] | [[ਗੋਵਿੰਦਿਨੀ ਮੂਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107394634 107394634] | |- | style='text-align:right'| 1340 | [[:d:Q9047|Q9047]] | [[ਗੌਟਫ਼ਰੀਡ ਲਾਇਬਨਿਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9849392 9849392] | [[ਤਸਵੀਰ:Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1341 | [[:d:Q34628|Q34628]] | [[ਗੌਟਹੋਲਡ ਲੈਸਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9849550 9849550] | [[ਤਸਵੀਰ:Gotthold Ephraim Lessing Kunstsammlung Uni Leipzig.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1342 | [[:d:Q16012038|Q16012038]] | [[ਗੌਰੀ ਆਯੂਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21811614 21811614] | |- | style='text-align:right'| 1343 | [[:d:Q3595501|Q3595501]] | [[ਗੌਰੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49320638 49320638] | |- | style='text-align:right'| 1344 | [[:d:Q38711433|Q38711433]] | [[ਗੌਰੀ ਲੰਕੇਸ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/155008172 155008172] | [[ਤਸਵੀਰ:Gauri Lankesh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1345 | [[:d:Q5527799|Q5527799]] | [[ਗੌਰੀਸ਼ੰਕਰ ਹੀਰਾਨੰਦ ਓਝਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29709773 29709773] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Gaurishankar Hirachand Ojha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1346 | [[:d:Q5527643|Q5527643]] | [[ਗੌਹਰ ਰਜ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31303541 31303541] | [[ਤਸਵੀਰ:Gauhar Raza.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1347 | [[:d:Q128560|Q128560]] | [[ਗ੍ਰਾਹਮ ਗ੍ਰੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59083415 59083415] | [[ਤਸਵੀਰ:Graham Greene angol író, 1975 Fortepan 84697.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1348 | [[:d:Q3108719|Q3108719]] | [[ਗ੍ਰਿਸੇਲਡਾ ਪੋਲੋਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56679283 56679283] | [[ਤਸਵੀਰ:Pollock 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1349 | [[:d:Q5607638|Q5607638]] | [[ਗ੍ਰੇਟਾ ਗਾਰਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17393961 17393961] | |- | style='text-align:right'| 1350 | [[:d:Q298152|Q298152]] | [[ਗ੍ਰੇਸ ਅਗੁਇਲਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7628015 7628015] | [[ਤਸਵੀਰ:Grace Aguilar engraved portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1351 | [[:d:Q19975198|Q19975198]] | [[ਗ੍ਰੇਸ ਗੈਲੈਟਿਨ ਸੇਟਨ ਥੌਮਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75341292 75341292] | [[ਤਸਵੀਰ:GraceGallatinThompsonSeton1907.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1352 | [[:d:Q24062789|Q24062789]] | [[ਗ੍ਰੇਸ ਜੂਲੀਅਨ ਕਲਾਰਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43442355 43442355] | [[ਤਸਵੀਰ:Beauty for ashes (1914) (14761047026) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1353 | [[:d:Q5521015|Q5521015]] | [[ਗੰਗਾਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102519360 102519360]<br/>[https://viaf.org/viaf/193058459 193058459]<br/>[https://viaf.org/viaf/263141073 263141073]<br/>[https://viaf.org/viaf/309716404 309716404]<br/>[https://viaf.org/viaf/57151776778318011574 57151776778318011574]<br/>[https://viaf.org/viaf/875160668378603560004 875160668378603560004]<br/>[https://viaf.org/viaf/933145857091322922108 933145857091322922108] | |- | style='text-align:right'| 1354 | [[:d:Q5521019|Q5521019]] | [[ਗੰਗਾਧਰ ਗੋਪਾਲ ਗਾਡਗਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13113830 13113830] | |- | style='text-align:right'| 1355 | [[:d:Q56159928|Q56159928]] | [[ਗੰਗਾਬਾਈ ਯਾਗਨਿਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1356 | [[:d:Q31790228|Q31790228]] | [[ਗੰਧਰਵ ਸੇਨ ਕੋਛੜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1357 | [[:d:Q369696|Q369696]] | [[ਘਸਾਨ ਕਨਫਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39379118 39379118] | [[ਤਸਵੀਰ:Ghassan Kanafani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1358 | [[:d:Q548323|Q548323]] | [[ਚਜਿਅਮ ਜੂੰਬਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95161934 95161934] | [[ਤਸਵੀਰ:Trungpa from Khenpo gangshar2 cropped image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1359 | [[:d:Q21666156|Q21666156]] | [[ਚਤੁਰਭੁਜ ਮੇਹਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1360 | [[:d:Q16591805|Q16591805]] | [[ਚਮਨ ਨਾਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66480887 66480887] | |- | style='text-align:right'| 1361 | [[:d:Q5069438|Q5069438]] | [[ਚਮਨ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118338057 118338057] | |- | style='text-align:right'| 1362 | [[:d:Q94248|Q94248]] | [[ਚਮਨ ਲਾਲ ਚਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Chaman Lal Chaman (b1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1363 | [[:d:Q20606813|Q20606813]] | [[ਚਰਨ ਦਾਸ ਸਿੱਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29758239 29758239] | |- | style='text-align:right'| 1364 | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1365 | [[:d:Q125148670|Q125148670]] | [[ਚਰਨ ਸਿੰਘ (ਕਵੀ)|ਚਰਨ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1366 | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60474856 60474856] | |- | style='text-align:right'| 1367 | [[:d:Q85950433|Q85950433]] | [[ਚਰਨਜੀਤ ਪੰਨੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1368 | [[:d:Q85951053|Q85951053]] | [[ਚਰਨਜੀਤ ਭੁੱਲਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1369 | [[:d:Q61058917|Q61058917]] | [[ਚਰਾਗਦੀਨ ਦਾਮਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1370 | [[:d:Q9045|Q9045]] | [[ਚਾਣਕਿਆ|ਚਾਣਕਯ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/280385592 280385592] | [[ਤਸਵੀਰ:Chanakya artistic depiction.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1371 | [[:d:Q61058852|Q61058852]] | [[ਚਾਦਰ ਹੇਠਲਾ ਬੰਦਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1372 | [[:d:Q61059189|Q61059189]] | [[ਚਾਨਣ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1373 | [[:d:Q31790014|Q31790014]] | [[ਚਾਯਾਨਿਕਾ ਸ਼ਾਹ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1374 | [[:d:Q278748|Q278748]] | [[ਚਾਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19918347 19918347] | [[ਤਸਵੀਰ:Charak (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1375 | [[:d:Q85952503|Q85952503]] | [[ਚਾਰਮਾ ਚਿਤਰਾਵਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Carma Citrawati.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1376 | [[:d:Q5686|Q5686]] | [[ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼|ਚਾਰਲਜ਼ ਡਿਕਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88666393 88666393]<br/>[https://viaf.org/viaf/91912703 91912703] | [[ਤਸਵੀਰ:Dickens Gurney head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1377 | [[:d:Q181707|Q181707]] | [[ਚਾਰਲਜ਼ ਫੂਰੀਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9846308 9846308] | [[ਤਸਵੀਰ:Françoise Foliot - Jean Gigoux - Portrait de Charles Fourrier (cropped) (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1378 | [[:d:Q46633|Q46633]] | [[ਚਾਰਲਸ ਬੈਬੇਜ|ਚਾਰਲਜ਼ ਬੈਬੇਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4963723 4963723] | [[ਤਸਵੀਰ:Charles Babbage - 1860.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1379 | [[:d:Q1035|Q1035]] | [[ਚਾਰਲਸ ਡਾਰਵਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27063124 27063124] | [[ਤਸਵੀਰ:Charles Darwin portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1380 | [[:d:Q43274|Q43274]] | [[ਚਾਰਲਸ ਤੀਜਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84034215 84034215] | [[ਤਸਵੀਰ:King Charles III (July 2023).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1381 | [[:d:Q233965|Q233965]] | [[ਚਾਰਲਸ ਨਿਕੋਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49331804 49331804] | [[ਤਸਵੀਰ:Charles Jules Henri Nicolle. Photograph. Wellcome V0026919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1382 | [[:d:Q76409|Q76409]] | [[ਚਾਰਲਸ ਬੂਕੋਵਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64002815 64002815] | [[ਤਸਵੀਰ:CharlesBukowski-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1383 | [[:d:Q501|Q501]] | [[ਸ਼ਾਰਲ ਬੌਦੇਲੈਰ|ਚਾਰਲਸ ਬੌਡੇਲੇਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17218730 17218730] | [[ਤਸਵੀਰ:Baudelaire crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1384 | [[:d:Q214851|Q214851]] | [[ਚਾਰਲਸ ਰਿਚੇਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56615517 56615517] | [[ਤਸਵੀਰ:Charles Robert Richet nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1385 | [[:d:Q372984|Q372984]] | [[ਚਾਰਲਸ ਲੈਂਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64007908 64007908] | [[ਤਸਵੀਰ:Charles Lamb by Henry Hoppner Meyer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1386 | [[:d:Q722555|Q722555]] | [[ਚਾਰਲਸ ਸਿਮਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22044 22044] | [[ਤਸਵੀਰ:Charles simic 6693.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1387 | [[:d:Q30121972|Q30121972]] | [[ਚਾਰਲੀ ਕਿਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10158306970506401544 10158306970506401544] | [[ਤਸਵੀਰ:Charlie Kirk (53952923573) (headshot cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1388 | [[:d:Q882|Q882]] | [[ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14767533 14767533] | [[ਤਸਵੀਰ:Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1389 | [[:d:Q5084448|Q5084448]] | [[ਚਾਰਲੀ ਜੇਨ ਐਂਡਰਸ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]]<br/>''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26466367 26466367] | [[ਤਸਵੀਰ:Charlie Jane Anders at Hugo Awards (LAcon V; 84th Worldcon) 2026 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1390 | [[:d:Q2627089|Q2627089]] | [[ਚਿਤਰਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦਿਵਾਕਰੂਣੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/249264469 249264469] | [[ਤਸਵੀਰ:ChitraBanerjeeDivakaruni.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1391 | [[:d:Q5102299|Q5102299]] | [[ਚਿਤਰਾ ਮੁਦਗਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39635649 39635649] | [[ਤਸਵੀਰ:Chitra Mudgal bharat-s-tiwari-photography-chitra-mudgal April 01, 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1392 | [[:d:Q560182|Q560182]] | [[ਚਿਤਰੰਜਨ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10654890 10654890] | [[ਤਸਵੀਰ:Chittaranjan Das 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1393 | [[:d:Q155845|Q155845]] | [[ਚਿਨੁਆ ਅਚੇਬੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24596756 24596756] | [[ਤਸਵੀਰ:Chinua Achebe, 1966 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1394 | [[:d:Q5101325|Q5101325]] | [[ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਖਾਨੋਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72723110 72723110] | [[ਤਸਵੀਰ:C.T.Khanolkar-Konkani Vishwakosh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1395 | [[:d:Q230141|Q230141]] | [[ਚੀਮਾਮਾਂਡਾ ਆਦੀਚੀਏ|ਚੀਮਾਮਾਨਡਾ ਆਦੀਚੀਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87194517 87194517] | [[ਤਸਵੀਰ:2025-06-16 Chimamanda Ngozi Adichie no Fronteiras do Pensamento 2025 em São Paulo, 013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1396 | [[:d:Q106514904|Q106514904]] | [[ਚੇਜ਼ ਸੁਈ ਵੰਡਰਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21167760173713571938 21167760173713571938] | [[ਤਸਵੀਰ:Chase Sui Wonders at BAFTAs 2026 05 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1397 | [[:d:Q46926|Q46926]] | [[ਚੇਤਨ ਭਗਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120693187 120693187] | [[ਤਸਵੀਰ:Chetan Bhagat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1398 | [[:d:Q25624192|Q25624192]] | [[ਚੈਂਚਲ ਸਿੰਘ ਬਾਬਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1399 | [[:d:Q45970|Q45970]] | [[ਚੈਸਲਾ ਮਿਲੋਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110389400 110389400] | [[ਤਸਵੀਰ:Czeslaw Milosz 3 ap.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1400 | [[:d:Q5683|Q5683]] | [[ਚੌਸਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100185203 100185203] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Geoffrey Chaucer (4671380) (cropped) 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1401 | [[:d:Q484292|Q484292]] | [[ਚੰਗੇਜ਼ ਆਇਤਮਾਤੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101796346 101796346] | [[ਤਸਵੀਰ:Chinghiz Aitmatov (2006-02-21).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1402 | [[:d:Q2659595|Q2659595]] | [[ਚੰਡੀਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262674274 262674274] | |- | style='text-align:right'| 1403 | [[:d:Q3633648|Q3633648]] | [[ਚੰਦ ਬਰਦਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Prithviraj Raso.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1404 | [[:d:Q20606899|Q20606899]] | [[ਚੰਦਨ ਨੇਗੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Chandan Negi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1405 | [[:d:Q24572238|Q24572238]] | [[ਚੰਦਰ ਪਰਕਾਸ਼ ਰਾਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Chander parkash rahi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1406 | [[:d:Q5071305|Q5071305]] | [[ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਵਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2620070 2620070] | |- | style='text-align:right'| 1407 | [[:d:Q5071264|Q5071264]] | [[ਚੰਦਰ ਭਾਨ ਪ੍ਰਸਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/74961321 74961321] | [[ਤਸਵੀਰ:Chandra Bhan Prasad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1408 | [[:d:Q6835571|Q6835571]] | [[ਚੰਦਰ ਭਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1409 | [[:d:Q5071358|Q5071358]] | [[ਚੰਦਰਕਲਾ ਏ. ਹੇਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311167946 311167946] | |- | style='text-align:right'| 1410 | [[:d:Q12425519|Q12425519]] | [[ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਦੇਵਤਾਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12711571 12711571] | |- | style='text-align:right'| 1411 | [[:d:Q2733254|Q2733254]] | [[ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਸੇਠ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13666002 13666002] | [[ਤਸਵੀਰ:Shri Chandrakant Sheth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1412 | [[:d:Q1059581|Q1059581]] | [[ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ (ਲਿਖਾਰੀ)|ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12715054 12715054] | [[ਤਸਵੀਰ:Chandrakanta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1413 | [[:d:Q5071329|Q5071329]] | [[ਚੰਦਰਧਰ ਸ਼ਰਮਾ ਗੁਲੇਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17404049 17404049] | |- | style='text-align:right'| 1414 | [[:d:Q3595865|Q3595865]] | [[ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਕੰਬਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12417350 12417350] | [[ਤਸਵੀਰ:CHANDRASEKHAR-B KAMBARA.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1415 | [[:d:Q109942548|Q109942548]] | [[ਚੰਦਰਾ ਨਾਇਡੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1416 | [[:d:Q31786312|Q31786312]] | [[ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ 'ਜੇਠੂਵਾਲੀਆ']] | | | |- | style='text-align:right'| 1417 | [[:d:Q61059705|Q61059705]] | [[ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਨ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1418 | [[:d:Q31320654|Q31320654]] | [[ਚੰਪਾ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43248838 43248838] | |- | style='text-align:right'| 1419 | [[:d:Q2673|Q2673]] | [[ਚੱਕ ਨੌਰਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84036229 84036229] | [[ਤਸਵੀਰ:Chuck Norris, The Delta Force 1986 (slight cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1420 | [[:d:Q378404|Q378404]] | [[ਸੀ. ਰਾਜਾਗੋਪਾਲਚਾਰੀ|ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਗੋਪਾਲਾਚਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57485 57485] | [[ਤਸਵੀਰ:C Rajagopalachari 1944.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1421 | [[:d:Q55937302|Q55937302]] | [[ਛਾਇਆ ਦਾਤਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113846970 113846970] | |- | style='text-align:right'| 1422 | [[:d:Q128460|Q128460]] | [[ਛਾਰਲ ਪੇਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34461426 34461426] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait de Charles Perrault par Charles Le Brun (détail).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1423 | [[:d:Q2054|Q2054]] | [[ਛੋਟਾ ਸੇਨੇਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108566706 108566706]<br/>[https://viaf.org/viaf/3786150033036611180005 3786150033036611180005]<br/>[https://viaf.org/viaf/61159234009903370471 61159234009903370471] | [[ਤਸਵੀਰ:Duble herma of Socrates and Seneca Antikensammlung Berlin 07.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1424 | [[:d:Q8065117|Q8065117]] | [[ਜਕਿਰੁੱਦੀਨ ਜਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1425 | [[:d:Q31787358|Q31787358]] | [[ਜਗਜੀਤ ਬਰਾੜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1426 | [[:d:Q20165819|Q20165819]] | [[ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91232115 91232115] | [[ਤਸਵੀਰ:Jagjit Singh Anand-Sohan Singh Bhakna Funeral-21 Dec 1968-Pic by Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1427 | [[:d:Q20606945|Q20606945]] | [[ਜਗਜੀਤ ਸੰਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1428 | [[:d:Q13156646|Q13156646]] | [[ਜਗਤਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4995150518487603650006 4995150518487603650006]<br/>[https://viaf.org/viaf/6274063 6274063] | [[ਤਸਵੀਰ:Punjabi language writers Dr. Jagtar , (middle), Harvinder (left) and Surjit Judge ( right).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1429 | [[:d:Q65395932|Q65395932]] | [[ਜਗਤਾਰ ਸਾਲਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1430 | [[:d:Q31787018|Q31787018]] | [[ਜਗਤਾਰ ਸੇਖਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1431 | [[:d:Q31791052|Q31791052]] | [[ਜਗਤਾਰ ਸੋਖੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1432 | [[:d:Q20606957|Q20606957]] | [[ਜਗਤਾਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1433 | [[:d:Q3351811|Q3351811]] | [[ਜਗਦਾਨੰਦ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65437579 65437579] | [[ਤਸਵੀਰ:Jagadananda Roy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1434 | [[:d:Q20606971|Q20606971]] | [[ਜਗਦੀਪ ਸਿੱਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1435 | [[:d:Q119959326|Q119959326]] | [[ਡਾ. ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ|ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Jagdish Kaur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1436 | [[:d:Q6122319|Q6122319]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਗੁਪਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114277873 114277873] | |- | style='text-align:right'| 1437 | [[:d:Q6122090|Q6122090]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50294626 50294626] | |- | style='text-align:right'| 1438 | [[:d:Q314267|Q314267]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/135762266 135762266]<br/>[https://viaf.org/viaf/30320858 30320858] | [[ਤਸਵੀਰ:1920 Jagadish Chandra Bose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1439 | [[:d:Q6122318|Q6122318]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਚੰਦਰ ਮਾਥੁਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32994445 32994445] | |- | style='text-align:right'| 1440 | [[:d:Q2757406|Q2757406]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ (ਕਵੀ)|ਜਗਦੀਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23676720 23676720] | |- | style='text-align:right'| 1441 | [[:d:Q125148474|Q125148474]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਪਾਪੜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1442 | [[:d:Q31789341|Q31789341]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਫਰਿਆਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1443 | [[:d:Q12430724|Q12430724]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਵਿਓਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1444 | [[:d:Q31786316|Q31786316]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਸਚਦੇਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jagdish Sachdeva.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1445 | [[:d:Q125148614|Q125148614]] | [[ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਵਰਿਆਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1446 | [[:d:Q31785984|Q31785984]] | [[ਜਗਦੇਵ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1447 | [[:d:Q6122122|Q6122122]] | [[ਜਗੰਨਾਥ ਆਜ਼ਾਦ|ਜਗਨਨਾਥ ਆਜ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116574071 116574071] | [[ਤਸਵੀਰ:Jagan Nath Azad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1448 | [[:d:Q5312450|Q5312450]] | [[ਜਗਨਨਾਥ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/317289495 317289495]<br/>[https://viaf.org/viaf/4955688 4955688] | [[ਤਸਵੀਰ:Jagannath Prasad Das.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1449 | [[:d:Q6122156|Q6122156]] | [[ਜਗਨਨਾਥ ਸਰਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1450 | [[:d:Q125148501|Q125148501]] | [[ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1451 | [[:d:Q61059085|Q61059085]] | [[ਜਗਰਾਜ ਸਿੰਘ ਧੌਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1452 | [[:d:Q29651352|Q29651352]] | [[ਜਗਵਿੰਦਰ ਜੋਧਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jagwinder Jodha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1453 | [[:d:Q125148461|Q125148461]] | [[ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜਗਤਾਰ]] | | | [[ਤਸਵੀਰ:ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਜਗਤਾਰ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1454 | [[:d:Q20607026|Q20607026]] | [[ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1455 | [[:d:Q6164508|Q6164508]] | [[ਜਟਾਸਿਮਹਾਨੰਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1456 | [[:d:Q18110101|Q18110101]] | [[ਜਤਿਨ ਬਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56303530 56303530] | |- | style='text-align:right'| 1457 | [[:d:Q6319456|Q6319456]] | [[ਜਤਿੰਦਰ ਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25985071 25985071] | [[ਤਸਵੀਰ:JyotirindranathTagore.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1458 | [[:d:Q26271039|Q26271039]] | [[ਜਤਿੰਦਰ ਪੰਨੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jatinder Pannu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1459 | [[:d:Q20607050|Q20607050]] | [[ਜਤਿੰਦਰ ਹਾਂਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jatinder Haans.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1460 | [[:d:Q2035098|Q2035098]] | [[ਜਦੁਨਾਥ ਸਰਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22251438 22251438] | [[ਤਸਵੀਰ:Jadunath Sircar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1461 | [[:d:Q20607063|Q20607063]] | [[ਜਨਕ ਸ਼ਰਮੀਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1462 | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1463 | [[:d:Q4215741|Q4215741]] | [[ਜਨਾਬਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18574294 18574294] | |- | style='text-align:right'| 1464 | [[:d:Q8337762|Q8337762]] | [[ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ (ਲੇਖਕ)|ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/179206160 179206160] | |- | style='text-align:right'| 1465 | [[:d:Q125148674|Q125148674]] | [[ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ ਪਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1466 | [[:d:Q6147772|Q6147772]] | [[ਜਮੀਲਾ ਗੈਵਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46904102 46904102] | |- | style='text-align:right'| 1467 | [[:d:Q19667894|Q19667894]] | [[ਜਮੀਲਾ ਨਿਸ਼ਾਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21789005 21789005] | [[ਤਸਵੀਰ:Jameela Nishat.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1468 | [[:d:Q86006862|Q86006862]] | [[ਜਮੀਲਾ ਹਾਸ਼ਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1469 | [[:d:Q1121650|Q1121650]] | [[ਜਮੀਲੁੱਦੀਨ ਆਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75292946 75292946] | |- | style='text-align:right'| 1470 | [[:d:Q50183872|Q50183872]] | [[ਜਯਾ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45652070 45652070] | |- | style='text-align:right'| 1471 | [[:d:Q6167404|Q6167404]] | [[ਜਯਾ ਮਾਧਵਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:JAYA MADHAVAN.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1472 | [[:d:Q28007390|Q28007390]] | [[ਜਯਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਨਾਰੀਵਾਦੀ)|ਜਯਾ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1473 | [[:d:Q6167693|Q6167693]] | [[ਜਯਾਤੀ ਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67309671 67309671] | [[ਤਸਵੀਰ:Special Event- Industrialization and Productive Employment. New Perspective on the Industrial Policy Debate. (6963522588).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1474 | [[:d:Q25189333|Q25189333]] | [[ਜਯੋਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੱਤਾ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jyotiprakash Dutta 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1475 | [[:d:Q337588|Q337588]] | [[ਜੋਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਗਰਵਾਲਾ|ਜਯੋਤੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਅਗਰਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25402179 25402179] | [[ਤਸਵੀਰ:Jyoti Prasad Agarwala.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1476 | [[:d:Q179201|Q179201]] | [[ਜਯੰਤ ਨਾਰਲੀਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39397548 39397548] | [[ਤਸਵੀਰ:Jayant Vishnu Narlikar - Kolkata 2007-03-20 07341.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1477 | [[:d:Q5886890|Q5886890]] | [[ਜਯੰਤ ਮਹਾਪਾਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79071278 79071278] | [[ਤਸਵੀਰ:Jayanta Mahapatra.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1478 | [[:d:Q20607084|Q20607084]] | [[ਜਰਨੈਲ ਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1479 | [[:d:Q20607097|Q20607097]] | [[ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)|ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1480 | [[:d:Q125148561|Q125148561]] | [[ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਗਰਚਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1481 | [[:d:Q20607108|Q20607108]] | [[ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1482 | [[:d:Q103591|Q103591]] | [[ਜਰਮੇਨ ਗਰੀਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12328920 12328920] | [[ਤਸਵੀਰ:Germaine Greer, 28 October 2013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1483 | [[:d:Q6319276|Q6319276]] | [[ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ (ਕਵੀ)|ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75777116 75777116] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Jwalamukhi from తెలంగాణ తేజోమూర్తులు (page 600 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1484 | [[:d:Q1047|Q1047]] | [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49252619 49252619] | [[ਤਸਵੀਰ:Jawaharlal Nehru, circa 1925.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1485 | [[:d:Q3331076|Q3331076]] | [[ਜਸਟਿਨ ਨੈਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Justin Anthony Knapp (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1486 | [[:d:Q6161389|Q6161389]] | [[ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:The President, Smt. Pratibha Devisingh Patil presenting the Padma Bhushan Award to Shri Jasdev Singh at Civil Investiture-II Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on May 10, 2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1487 | [[:d:Q20607132|Q20607132]] | [[ਜਸਪਾਲ ਮਾਨਖੇੜਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jaspal Mannkhera.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1488 | [[:d:Q29639392|Q29639392]] | [[ਜਸਬੀਰ ਮੰਡ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1489 | [[:d:Q20607144|Q20607144]] | [[ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1490 | [[:d:Q20607155|Q20607155]] | [[ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੱਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1491 | [[:d:Q31782636|Q31782636]] | [[ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jasbir Bhullar, Punjabi language writer.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1492 | [[:d:Q20607166|Q20607166]] | [[ਜਸਮੇਰ ਮਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1493 | [[:d:Q20607174|Q20607174]] | [[ਜਸਵਿੰਦਰ (ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ)|ਜਸਵਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1494 | [[:d:Q20607497|Q20607497]] | [[ਡਾ. ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30995395 30995395] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Jaswinder Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1495 | [[:d:Q6164340|Q6164340]] | [[ਜਸਵਿੰਦਰ ਸੰਘੇੜਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/162168597 162168597] | [[ਤਸਵੀਰ:Karen Bradley visits Karma Nirvana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1496 | [[:d:Q125148433|Q125148433]] | [[ਜਸਵੀਰ ਕਲਸੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1497 | [[:d:Q125148560|Q125148560]] | [[ਜਸਵੀਰ ਮਾਹਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1498 | [[:d:Q20607188|Q20607188]] | [[ਜਸਵੀਰ ਰਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jasbir Rana, Punjabi story writer, Punjab, India.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1499 | [[:d:Q137602038|Q137602038]] | [[ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਇਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1500 | [[:d:Q20607201|Q20607201]] | [[ਜਸਵੰਤ ਜ਼ਫ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jaswant Zafar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1501 | [[:d:Q20607211|Q20607211]] | [[ਜਸਵੰਤ ਦੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13865967 13865967] | |- | style='text-align:right'| 1502 | [[:d:Q3518489|Q3518489]] | [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ|ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46942918 46942918] | [[ਤਸਵੀਰ:Jaswant Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1503 | [[:d:Q21995164|Q21995164]] | [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਖੋਜੀ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jaswantsinghkhoji.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1504 | [[:d:Q4997586|Q4997586]] | [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101162639 101162639] | [[ਤਸਵੀਰ:Jaswant Singh Kanwal at his residence in Dhudike (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1505 | [[:d:Q6164365|Q6164365]] | [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6492837 6492837] | |- | style='text-align:right'| 1506 | [[:d:Q6164367|Q6164367]] | [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11445065 11445065]<br/>[https://viaf.org/viaf/413146462554427771288 413146462554427771288] | |- | style='text-align:right'| 1507 | [[:d:Q20607233|Q20607233]] | [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ]] | | [https://viaf.org/viaf/13741434 13741434] | |- | style='text-align:right'| 1508 | [[:d:Q31790483|Q31790483]] | [[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵੰਤਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1509 | [[:d:Q467310|Q467310]] | [[ਜਹਾਂਆਰਾ ਬੇਗਮ|ਜਹਾਂਰਾ ਬੇਗਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57711033 57711033] | [[ਤਸਵੀਰ:Princess Jahanara aged 18, British Library, Add Or 3129, f.13v.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1510 | [[:d:Q8064218|Q8064218]] | [[ਜ਼ਫਰ ਅਲੀ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25996229 25996229] | |- | style='text-align:right'| 1511 | [[:d:Q35811|Q35811]] | [[ਜ਼ਰਥ਼ੁਸ਼੍ਤ੍ਰ|ਜ਼ਰਥੁਸ਼ਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/180158790736338852472 180158790736338852472]<br/>[https://viaf.org/viaf/66440309 66440309] | [[ਤਸਵੀਰ:Zartosht 30salegee.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1512 | [[:d:Q9364|Q9364]] | [[ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ|ਜ਼ਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76322562 76322562] | [[ਤਸਵੀਰ:Flickr - Government Press Office (GPO) - Jean Paul Sartre and Simone De Beauvoir welcomed by Avraham Shlonsky and Leah Goldberg (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1513 | [[:d:Q9397|Q9397]] | [[ਜ਼ਾਓ ਕਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46768804 46768804] | [[ਤਸਵੀਰ:唯一可靠的朱熹画像.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1514 | [[:d:Q24258797|Q24258797]] | [[ਜ਼ਾਕਿਰ ਖਾਨ (ਕਾਮੇਡੀਅਨ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Zakir Khan Comedian India.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1515 | [[:d:Q932829|Q932829]] | [[ਜ਼ਾਕਿਰ ਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38795411 38795411] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr Zakir Naik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1516 | [[:d:Q4935510|Q4935510]] | [[ਜ਼ਾਰਗ਼ੋਨਾ ਅਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1517 | [[:d:Q106882383|Q106882383]] | [[ਜ਼ਾਹਾ ਹਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2019158792840339040004 2019158792840339040004] | [[ਤਸਵੀਰ:Zaha Hassan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1518 | [[:d:Q8064654|Q8064654]] | [[ਜ਼ਾਹਿਦ ਅਬਰੋਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32277174 32277174] | [[ਤਸਵੀਰ:ZahidAbrol.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1519 | [[:d:Q23751013|Q23751013]] | [[ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ|ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਜੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8976639 8976639] | [[ਤਸਵੀਰ:Zahida zaidi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1520 | [[:d:Q8064671|Q8064671]] | [[ਜ਼ਾਹਿਦਾ ਹਿਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/300135908 300135908] | |- | style='text-align:right'| 1521 | [[:d:Q8064678|Q8064678]] | [[ਜ਼ਾਹਿਰ ਰਾਇਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13723946 13723946] | [[ਤਸਵੀਰ:Zahir Raihan (1935–1972).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1522 | [[:d:Q3634006|Q3634006]] | [[ਜ਼ਿਆ ਫ਼ਤੇਹਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Mehr Lal Soni Zia Fatehabadi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1523 | [[:d:Q16914140|Q16914140]] | [[ਜ਼ਿਆ ਹੈਦਰ ਰਹਿਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305934493 305934493] | [[ਤਸਵੀਰ:Zia Haider Rahman 2019, Harvard.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1524 | [[:d:Q373830|Q373830]] | [[ਜ਼ਿਗ ਜ਼ਿਗਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/208465037 208465037] | [[ਤਸਵੀਰ:Zig Ziglar at Get Motivated Seminar, Cow Palace 2009-3-24 3.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1525 | [[:d:Q158092|Q158092]] | [[ਜ਼ਿਗਮੁੰਤ ਬਾਓਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51744696 51744696] | [[ਤਸਵੀਰ:Zigmunt Bauman na 20 Forumi vydavciv(Cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1526 | [[:d:Q8072324|Q8072324]] | [[ਜ਼ਿੰਦਾ ਕੌਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70860196 70860196] | |- | style='text-align:right'| 1527 | [[:d:Q88271556|Q88271556]] | [[ਜ਼ੀਨਤ ਅਬਦੁੱਲਾ ਚੰਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1528 | [[:d:Q113807288|Q113807288]] | [[ਜ਼ੀਨਥ ਫੁਟਹਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51404281 51404281] | |- | style='text-align:right'| 1529 | [[:d:Q6765736|Q6765736]] | [[ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਬੁਖਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50647025 50647025] | [[ਤਸਵੀਰ:Z A Bukhari BBC Home Guard.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1530 | [[:d:Q140052|Q140052]] | [[ਜ਼ੇਡੀ ਸਮਿਥ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14951645 14951645] | [[ਤਸਵੀਰ:Zadie Smith NBCC 2011 Shankbone.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1531 | [[:d:Q169346|Q169346]] | [[ਜ਼ੇਬ-ਉਨ-ਨਿਸਾ|ਜ਼ੇਬ-ਅਲ-ਨਿਸਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/286162399 286162399]<br/>[https://viaf.org/viaf/31132651 31132651] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Zeb-un-Nissa Holding a Flower (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1532 | [[:d:Q96741448|Q96741448]] | [[ਜ਼ੈਤੂਨ ਬਾਨੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1533 | [[:d:Q12214935|Q12214935]] | [[ਜ਼ੈਨਬ ਸਲਬੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33128843 33128843] | [[ਤਸਵੀਰ:Zainab Salbi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1534 | [[:d:Q8068990|Q8068990]] | [[ਜ਼ੈਨਾ ਅਲ ਖ਼ਲੀਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107566135 107566135] | |- | style='text-align:right'| 1535 | [[:d:Q8073298|Q8073298]] | [[ਜ਼ੋਅ ਨਿਕੋਲਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Zoe Nicholson ERA Supporter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1536 | [[:d:Q27244503|Q27244503]] | [[ਜ਼ੋਏ ਪਿਲਗਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/308768624 308768624] | |- | style='text-align:right'| 1537 | [[:d:Q61059466|Q61059466]] | [[ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1538 | [[:d:Q113012512|Q113012512]] | [[ਜ਼ੰਜਬੀਲ ਅਸੀਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1539 | [[:d:Q3498015|Q3498015]] | [[ਜਾਂਨਿਸਾਰ ਅਖ਼ਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/74920626 74920626] | |- | style='text-align:right'| 1540 | [[:d:Q83321|Q83321]] | [[ਜਾਕੋਮੋ ਕਾਸਾਨੋਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61543231 61543231] | [[ਤਸਵੀਰ:Casanova ritratto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1541 | [[:d:Q11806|Q11806]] | [[ਜਾਨ ਐਡਮਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95296943 95296943] | [[ਤਸਵੀਰ:John Adams A18236.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1542 | [[:d:Q1337955|Q1337955]] | [[ਜੇ. ਸੀ. ਰੈਨਸਮ|ਜਾਨ ਕਰੋ ਰੈਨਸਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7399505 7399505] | [[ਤਸਵੀਰ:John Crowe Ransom 1941.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1543 | [[:d:Q37577|Q37577]] | [[ਜਾਨ ਕੈਲਵਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90631825 90631825] | [[ਤਸਵੀਰ:John Calvin Museum Catharijneconvent RMCC s84 cropped.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1544 | [[:d:Q213355|Q213355]] | [[ਜਾਨ ਡਰਾਈਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68937979 68937979] | [[ਤਸਵੀਰ:John Dryden (Richardson, c. 1730s).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1545 | [[:d:Q51114|Q51114]] | [[ਜਾਨ ਫੋਰਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100954749 100954749] | [[ਤਸਵੀਰ:John Ford 1946.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1546 | [[:d:Q3632356|Q3632356]] | [[ਜਾਨ ਬੋਰਥਵਿਕ ਗਿਲਕਰਿਸਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76306129 76306129] | [[ਤਸਵੀਰ:John Borthwick Gilchrist, cropped from UCL portrait by Blanconi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1547 | [[:d:Q9353|Q9353]] | [[ਜਾਨ ਲੌਕ|ਜਾਨ ਲਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34459614 34459614] | [[ਤਸਵੀਰ:JohnLocke.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1548 | [[:d:Q1203|Q1203]] | [[ਜਾਨ ਲੈਨਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/196844 196844] | [[ਤਸਵੀਰ:John Lennon, 1974 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1549 | [[:d:Q50020|Q50020]] | [[ਜਾਨ ਸਟੁਅਰਟ ਮਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100189299 100189299] | [[ਤਸਵੀਰ:John Stuart Mill by London Stereoscopic Company, c1870.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1550 | [[:d:Q445392|Q445392]] | [[ਜਾਨ ਸ਼ੇਰਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3322134 3322134] | [[ਤਸਵੀਰ:John-Sherman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1551 | [[:d:Q6150706|Q6150706]] | [[ਜਾਨਕੀ ਦੇਵੀ ਬਜਾਜ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1552 | [[:d:Q6150860|Q6150860]] | [[ਜਾਨਬਾਜ਼ ਮਿਰਜ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35848222 35848222] | |- | style='text-align:right'| 1553 | [[:d:Q234356|Q234356]] | [[ਜਾਨੈਲ ਮੋਨੇ]] | [[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]] | [https://viaf.org/viaf/31757465 31757465] | [[ਤਸਵੀਰ:Janelle Monae Paris Fashion Week Autumn Winter 2019 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1554 | [[:d:Q316556|Q316556]] | [[ਜਾਨੋਸ ਅਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95251869 95251869] | [[ਤਸਵੀਰ:Barabas-arany.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1555 | [[:d:Q12428717|Q12428717]] | [[ਜਾਬਿਰ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76732612 76732612] | |- | style='text-align:right'| 1556 | [[:d:Q312458|Q312458]] | [[ਜਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90042997 90042997] | [[ਤਸਵੀਰ:Jami, holding an astrolabe (portrait). By Behzâd, from the Romance of Alexander by Nezâmî. Manuscript of the Khamseh of the emir 'Alî Fârsî Barlas, Herat 1494-1495; British Library, Or. 6810, f 225 v.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1557 | [[:d:Q2095378|Q2095378]] | [[ਜਾਰਜ ਗਰੀਅਰਸਨ|ਜਾਰਜ ਅਬਰਾਹਮ ਗਰੀਅਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71437040 71437040] | [[ਤਸਵੀਰ:George A Grierson NPGx78693.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1558 | [[:d:Q184440|Q184440]] | [[ਜਾਰਜ ਅਮਾਡੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108732513 108732513] | [[ਤਸਵੀਰ:Jorge Amado, gtfy.00010.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1559 | [[:d:Q3335|Q3335]] | [[ਜਾਰਜ ਆਰਵੈੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95155403 95155403] | [[ਤਸਵੀਰ:George Orwell, c. 1940 (41928180381).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1560 | [[:d:Q131333|Q131333]] | [[ਜਾਰਜ ਐਲੀਅਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89000553 89000553] | [[ਤਸਵੀਰ:George Eliot, por François D'Albert Durade.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1561 | [[:d:Q217771|Q217771]] | [[ਜਾਰਜ ਗੁਰਜੀਏਫ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100230711 100230711]<br/>[https://viaf.org/viaf/122368978 122368978] | [[ਤਸਵੀਰ:Georges Gurdjieff.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1562 | [[:d:Q23844|Q23844]] | [[ਜਾਰਜ ਕਲੂਨੀ|ਜਾਰਜ ਤੀਮੋਥੀ ਕਲੂਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14928451 14928451] | [[ਤਸਵੀਰ:George Clooney.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1563 | [[:d:Q310439|Q310439]] | [[ਜਾਰਜ ਫੌਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/106965214 106965214] | [[ਤਸਵੀਰ:George Fox.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1564 | [[:d:Q156058|Q156058]] | [[ਜਾਰਜ ਫ੍ਰਾਸਟ ਕੇਨੰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66477608 66477608] | [[ਤਸਵੀਰ:George F. Kennan 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1565 | [[:d:Q82049|Q82049]] | [[ਜਾਰਜ ਬਰਕਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100192823 100192823] | [[ਤਸਵੀਰ:George Berkeley by Jonh Smibert.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1566 | [[:d:Q181677|Q181677]] | [[ਜਾਰਜ ਰ. ਰ. ਮਾਰਟਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98636170 98636170] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photoshoot at Worldcon 75, Helsinki, before the Hugo Awards – George R. R. Martin (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1567 | [[:d:Q909|Q909]] | [[ਹੋਰਹੇ ਲੂਈਸ ਬੋਰਹੇਸ|ਜਾਰਜ ਲੁਇਸ ਬੋਰਜੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88919448 88919448] | [[ਤਸਵੀਰ:Jorge Luis Borges 1951, by Grete Stern (full).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1568 | [[:d:Q38222|Q38222]] | [[ਜਾਰਜ ਲੂਕਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16738168 16738168] | [[ਤਸਵੀਰ:George Lucas 2024.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1569 | [[:d:Q23|Q23]] | [[ਜਾਰਜ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31432428 31432428] | [[ਤਸਵੀਰ:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1570 | [[:d:Q9235|Q9235]] | [[ਗਿਓਕ ਵਿਲਹੈਲਮ ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਹੇਗਲ|ਜਾਰਜ ਵਿਲਹੇਮ ਫਰੈਡਰਿਕ ਹੀਗਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89774942 89774942] | [[ਤਸਵੀਰ:Jakob Schlesinger - Hegel 1831.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1571 | [[:d:Q1251926|Q1251926]] | [[ਜੌਰਜ ਸੌਂਡਰਜ਼|ਜਾਰਜ ਸਾਂਡਰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49395618 49395618] | [[ਤਸਵੀਰ:George Saunders in 2024 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1572 | [[:d:Q240575|Q240575]] | [[ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/106602914 106602914] | [[ਤਸਵੀਰ:Queen Noor Jordan 2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1573 | [[:d:Q102483|Q102483]] | [[ਜਾਰੋਸਲਾਫ਼ ਸਾਈਫਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12317734 12317734] | [[ਤਸਵੀਰ:Jaroslav Seifert 1981 foto Hana Hamplová.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1574 | [[:d:Q2319562|Q2319562]] | [[ਜਾਵੇਦ ਅਖ਼ਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65140381 65140381] | [[ਤਸਵੀਰ:Javed Akhtar at Jaipur Literature Festival 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1575 | [[:d:Q125148426|Q125148426]] | [[ਜਾਵੇਦ ਬੂਟਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1576 | [[:d:Q6165333|Q6165333]] | [[ਜਾਵੇਦ ਸਿੱਦੀਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/165691212 165691212] | |- | style='text-align:right'| 1577 | [[:d:Q31788126|Q31788126]] | [[ਜਾਹਨ ਕੀਟਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1578 | [[:d:Q82248|Q82248]] | [[ਜਾਹਨ ਗਾਲਜ਼ਵਰਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61561917 61561917] | [[ਤਸਵੀਰ:John Galsworthy 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1579 | [[:d:Q310800|Q310800]] | [[ਜਾਹਨ ਰੀਡ (ਪੱਤਰਕਾਰ)|ਜਾਹਨ ਰੀਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68971815 68971815] | [[ਤਸਵੀਰ:Johnreed1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1580 | [[:d:Q39212|Q39212]] | [[ਜੌਨ ਸਟਾਈਨਬੈੱਕ|ਜਾਹਨ ਸਟੇਨਬੈਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96992551 96992551] | [[ਤਸਵੀਰ:John Steinbeck 1939 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1581 | [[:d:Q15071574|Q15071574]] | [[ਜਾਹਨਵੀ ਬੜੂਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33941825 33941825] | |- | style='text-align:right'| 1582 | [[:d:Q3358688|Q3358688]] | [[ਜਾਹੋਨੋਟਿਨ ਉਵੈਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/209063271 209063271] | |- | style='text-align:right'| 1583 | [[:d:Q128027|Q128027]] | [[ਜਿਓਰਜਿਓ ਵਾਸਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46768219 46768219] | [[ਤਸਵੀਰ:Zucchi, Jacopo - Vasari, Giorgio - Uffizi ICCD.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1584 | [[:d:Q1402|Q1402]] | [[ਜਿਓਵਾਨੀ ਬੋਕਾਸੀਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64002165 64002165] | [[ਤਸਵੀਰ:Boccaccio by Morghen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1585 | [[:d:Q81187|Q81187]] | [[ਜਿਗਰ ਮੋਰਾਦਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7633442 7633442] | [[ਤਸਵੀਰ:Jigar Moradabadi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1586 | [[:d:Q6202033|Q6202033]] | [[ਜਿਨਸੇਨਾ II]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89814122 89814122] | [[ਤਸਵੀਰ:Digambar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1587 | [[:d:Q161363|Q161363]] | [[ਜਿਬਗਨਿਉ ਹਰਬਰਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73863844 73863844] | [[ਤਸਵੀਰ:Zbigniew Herbert.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1588 | [[:d:Q468312|Q468312]] | [[ਜਿਮ ਕੋਰਬੈੱਟ|ਜਿਮ ਕਾਰਬੇਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61655471 61655471] | [[ਤਸਵੀਰ:Jim Corbett, c. 1907.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1589 | [[:d:Q20607242|Q20607242]] | [[ਜਿੰਦਰ (ਲੇਖਕ)|ਜਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਜਿੰਦਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1590 | [[:d:Q23685|Q23685]] | [[ਜਿੰਮੀ ਕਾਰਟਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/247888433 247888433] | [[ਤਸਵੀਰ:JimmyCarterPortrait2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1591 | [[:d:Q75746|Q75746]] | [[ਜੀ ਏ ਕੁਲਕਰਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/264551947 264551947] | [[ਤਸਵੀਰ:G A Kulkarni.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1592 | [[:d:Q5512449|Q5512449]] | [[ਜੀ ਐਸ ਅਮੁਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39389692 39389692] | |- | style='text-align:right'| 1593 | [[:d:Q5512471|Q5512471]] | [[ਜੀ ਐਸ ਸ਼ਿਵਰੁਦਰੱਪਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35787067 35787067] | |- | style='text-align:right'| 1594 | [[:d:Q5620271|Q5620271]] | [[ਜੀ ਜੋਸ਼ੁਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75190723 75190723] | |- | style='text-align:right'| 1595 | [[:d:Q5512307|Q5512307]] | [[ਜੀ. ਕਮਲੱਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38508490 38508490] | |- | style='text-align:right'| 1596 | [[:d:Q31789251|Q31789251]] | [[ਜੀ.ਬੀ. ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1597 | [[:d:Q6172996|Q6172996]] | [[ਜੀਤ ਤਈਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33586231 33586231] | [[ਤਸਵੀਰ:Jeet Thayil performing at Goobe's Book Republic, Bangalore.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1598 | [[:d:Q20607252|Q20607252]] | [[ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93808291 93808291] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Jit Singh Sital.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1599 | [[:d:Q19710069|Q19710069]] | [[ਜੀਨ ਅਰਾਸਨਾਇਗਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60721471 60721471] | |- | style='text-align:right'| 1600 | [[:d:Q15615106|Q15615106]] | [[ਜੀਨ ਐਡਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58029650 58029650] | |- | style='text-align:right'| 1601 | [[:d:Q83158|Q83158]] | [[ਜੀਨ ਕੌਕਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12306661 12306661] | [[ਤਸਵੀਰ:Jean Cocteau b Meurisse 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1602 | [[:d:Q23842|Q23842]] | [[ਜੀਨ ਗੈਬਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59091290 59091290] | [[ਤਸਵੀਰ:Jean Gabin 1958.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1603 | [[:d:Q168359|Q168359]] | [[ਜੀਨ ਮਾਰੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2473919 2473919] | [[ਤਸਵੀਰ:Flickr - …trialsanderrors - Jean Marais by Carl Van Vechten, 1949.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1604 | [[:d:Q742|Q742]] | [[ਜੀਨ ਰਾਸੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88809641 88809641] | [[ਤਸਵੀਰ:Jean Racine - Versailles MV 2926.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1605 | [[:d:Q191966|Q191966]] | [[ਜੀਨ ਵਾਇਲਡਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120670682 120670682] | [[ਤਸਵੀਰ:Gene Wilder 1970.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1606 | [[:d:Q85109580|Q85109580]] | [[ਜੀਨ ਸਈਦ ਮਕਦੀਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45864182 45864182] | |- | style='text-align:right'| 1607 | [[:d:Q12091|Q12091]] | [[ਜੀਨ ਹੈਨਰੀ ਡੁਨਾਂਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37053483 37053483] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry Dunant-young.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1608 | [[:d:Q3116411|Q3116411]] | [[ਜੀਬਨਾਨੰਦ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51773149 51773149] | [[ਤਸਵੀਰ:Jibanananda Das (1899–1954).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1609 | [[:d:Q184226|Q184226]] | [[ਜ਼ਿਲ ਦੇਲੂਜ਼|ਜੀਲ ਦੇਲਿਊਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22140703 22140703] | [[ਤਸਵੀਰ:AVT Gilles-Deleuze 6342.webp|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1610 | [[:d:Q18808520|Q18808520]] | [[ਜੀਲਾਨੀ ਬਾਨੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6375541 6375541] | [[ਤਸਵੀਰ:Jilani Bano.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1611 | [[:d:Q61058974|Q61058974]] | [[ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1612 | [[:d:Q47739|Q47739]] | [[ਜੁਆਂਗਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100166339 100166339]<br/>[https://viaf.org/viaf/315943244 315943244]<br/>[https://viaf.org/viaf/9877151778245518130005 9877151778245518130005] | [[ਤਸਵੀਰ:Zhuangzi.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1613 | [[:d:Q383772|Q383772]] | [[ਜੁਰਗਾ ਇਵਾਨਾਉਸਕੇਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12616035 12616035] | [[ਤਸਵੀਰ:Jurga ivanauskaitė 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1614 | [[:d:Q13371954|Q13371954]] | [[ਜੁਲ ਮਾਰੋਹ]] | [[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]] | [https://viaf.org/viaf/144783463 144783463] | |- | style='text-align:right'| 1615 | [[:d:Q17315701|Q17315701]] | [[ਜੁਲਫ਼ੀਆ ਅਤੋਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1616 | [[:d:Q228812|Q228812]] | [[ਜੁਲਫ਼ੀਆ ਖ਼ਾਨਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77735456 77735456] | |- | style='text-align:right'| 1617 | [[:d:Q539|Q539]] | [[ਜੂਜ਼ੈੱਪੇ ਗਾਰੀਬਾਲਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100192194 100192194] | [[ਤਸਵੀਰ:Giuseppe Garibaldi 1861.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1618 | [[:d:Q187336|Q187336]] | [[ਜੂਜ਼ੈੱਪੇ ਮਾਤਸੀਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2498020 2498020] | [[ਤਸਵੀਰ:Giuseppe Mazzini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1619 | [[:d:Q7317|Q7317]] | [[ਜੂਜੈਪੇ ਵੇਅਰਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22329110 22329110] | [[ਤਸਵੀਰ:Giuseppi Verdi by Ferdinand Mulnier c1870.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1620 | [[:d:Q19757519|Q19757519]] | [[ਜੂਡਿਥ ਫਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34633492 34633492] | |- | style='text-align:right'| 1621 | [[:d:Q219368|Q219368]] | [[ਜੂਡਿਥ ਬਟਲਰ]] | [[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]] | [https://viaf.org/viaf/98486723 98486723] | [[ਤਸਵੀਰ:Judith Butler al CCCB 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1622 | [[:d:Q42846898|Q42846898]] | [[ਜੂਨ ਜੌਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38309646 38309646] | |- | style='text-align:right'| 1623 | [[:d:Q402664|Q402664]] | [[ਜੂਨੋ ਦਿਆਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79142980 79142980] | [[ਤਸਵੀਰ:Junot Díaz (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1624 | [[:d:Q42211740|Q42211740]] | [[ਜੂਪਕਾ ਸੁਭਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Joopaka Subhadra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1625 | [[:d:Q379699|Q379699]] | [[ਜੂਲ ਗੇਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/230285656 230285656] | [[ਤਸਵੀਰ:Jules Guesde.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1626 | [[:d:Q81082|Q81082]] | [[ਜੂਲਜ਼ ਔਨਰੀ ਪੋਇਨਕਰੇ|ਜੂਲਜ਼ ਅੌਨਰੀ ਪੋੲਿਨਕਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51694558 51694558] | [[ਤਸਵੀਰ:Henri Poincaré-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1627 | [[:d:Q161819|Q161819]] | [[ਜੂਲੀ ਐਂਡਰਿਊਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/121850122 121850122]<br/>[https://viaf.org/viaf/90664199 90664199] | [[ਤਸਵੀਰ:Julie Andrews Park Hyatt, Sydney, Australia 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1628 | [[:d:Q932444|Q932444]] | [[ਜੂਲੀ ਬੋਵਾਸੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/183149066342265600068 183149066342265600068] | [[ਤਸਵੀਰ:Julie Bavasso 1956.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1629 | [[:d:Q228747|Q228747]] | [[ਜੂਲੀ ਵਾਲਟਰਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14978046 14978046] | [[ਤਸਵੀਰ:Julie Walters at the Paddington Premiere.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1630 | [[:d:Q6308878|Q6308878]] | [[ਜੂਲੀਅਟ ਜੈਕੀਸ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/131145003302761301687 131145003302761301687] | [[ਤਸਵੀਰ:Juliet Jacques (May 2020).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1631 | [[:d:Q360|Q360]] | [[ਜੂਲੀਅਨ ਅਸਾਂਙ਼|ਜੂਲੀਅਨ ਅਸਾਂਜੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/168093721 168093721] | [[ਤਸਵੀਰ:Julian Assange at 2025 Cannes The Six Billion Dollar Man Photocall (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1632 | [[:d:Q295431|Q295431]] | [[ਜੂਲੀਅਨ ਬਾਰਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51710796 51710796] | [[ਤਸਵੀਰ:Julian Barnes in 2019 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1633 | [[:d:Q20684295|Q20684295]] | [[ਜੂਲੀਅਸ ਕੱਗਵਾ]] | ''[[:d:Q121307094|intersex man]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Hillary Rodham Clinton with 2011 Human Rights Defender Award recipients (cropped) - Julius Kaggwa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1634 | [[:d:Q142059|Q142059]] | [[ਜੁਲੀਅਸ ਫਿਊਚਕ|ਜੂਲੀਅਸ ਫੂਚੀਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27873545 27873545] | [[ਤਸਵੀਰ:Julius Fučík 2.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1635 | [[:d:Q1048|Q1048]] | [[ਜੂਲੀਅਸ ਸੀਜ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/286265178 286265178]<br/>[https://viaf.org/viaf/3886159477573127990003 3886159477573127990003]<br/>[https://viaf.org/viaf/96230682 96230682] | [[ਤਸਵੀਰ:Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1636 | [[:d:Q450243|Q450243]] | [[ਜੂਲੀਆ ਅਲਵਰੇਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79102742 79102742] | [[ਤਸਵੀਰ:Julia Alvarez 3240030.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1637 | [[:d:Q432945|Q432945]] | [[ਜੂਲੀਆ ਕਵਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85409446 85409446] | [[ਤਸਵੀਰ:Bokmässan 2025 – 237.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1638 | [[:d:Q159876|Q159876]] | [[ਜੂਲੀਆ ਕ੍ਰਿਸਤੇਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108172648 108172648] | [[ਤਸਵੀਰ:Julia Kristeva à Paris en 2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1639 | [[:d:Q214477|Q214477]] | [[ਜੂਲੀਆ ਚਾਇਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65286075 65286075] | [[ਤਸਵੀਰ:Julia Child portrait by ©Lynn Gilbert, 1978.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1640 | [[:d:Q520109|Q520109]] | [[ਜੂਲੀਆ ਬਟਰਫਲਾਈ ਹਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79463315 79463315] | [[ਤਸਵੀਰ:Julia Butterfly Hill, 2006.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1641 | [[:d:Q441786|Q441786]] | [[ਜੂਲੀਆ ਬਾਲਬਿਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34843877 34843877] | |- | style='text-align:right'| 1642 | [[:d:Q230120|Q230120]] | [[ਜੂਲੀਆ ਮਾਰਗਰੇਟ ਕੈਮਰਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61616074 61616074] | [[ਤਸਵੀਰ:Julia Margaret Cameron MET DP114480 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1643 | [[:d:Q3191192|Q3191192]] | [[ਜੂਲੀਆ ਲੋਪਜ਼ ਡ ਅਲਮੇਡਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50016 50016] | [[ਤਸਵੀਰ:Júlia Lopes de Almeida, sem data.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1644 | [[:d:Q105755843|Q105755843]] | [[ਜੂਲੀਆ ਸਕਾਟ ਵਰੋਮਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43395737 43395737] | [[ਤਸਵੀਰ:JuliaScottVrooman1924.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1645 | [[:d:Q7765045|Q7765045]] | [[ਜੂਲੀਆ ਸੇਰਾਨੋ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/73299133 73299133] | [[ਤਸਵੀਰ:SquareSerano.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1646 | [[:d:Q80405|Q80405]] | [[ਜੂਲੀਆਨ ਮੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117361625 117361625] | [[ਤਸਵੀਰ:Julianne Moore 66ème Festival de Venise (Mostra) color crop.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1647 | [[:d:Q174210|Q174210]] | [[ਜੂਲੀਓ ਕੋਰਟਾਜ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12306822 12306822] | [[ਤਸਵੀਰ:Cortázar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1648 | [[:d:Q892|Q892]] | [[ਜੇ ਆਰ ਆਰ ਟੋਲਕੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95218067 95218067] | [[ਤਸਵੀਰ:J. R. R. Tolkien, ca. 1925.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1649 | [[:d:Q43293|Q43293]] | [[ਜੇ ਐਮ ਕੋਇਟਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101839018 101839018] | [[ਤਸਵੀਰ:J.M. Coetzee.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1650 | [[:d:Q42037|Q42037]] | [[ਜੇ ਐਮ ਜੀ ਲੇ ਕਲੇਜ਼ੀਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101808164 101808164] | [[ਤਸਵੀਰ:Jean-Marie Gustave Le Clézio-press conference Dec 06th, 2008-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1651 | [[:d:Q9696|Q9696]] | [[ਜੌਨ ਐੱਫ. ਕੈਨੇਡੀ|ਜੇ ਐੱਫ਼ ਕੈਨੇਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68910251 68910251] | [[ਤਸਵੀਰ:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1652 | [[:d:Q23761378|Q23761378]] | [[ਜੇ ਐੱਸ ਗਰੇਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4990146 4990146] | [[ਤਸਵੀਰ:JS Grewal 1998 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1653 | [[:d:Q79904|Q79904]] | [[ਜੇ ਡੀ ਸੇਲਿੰਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17092 17092] | [[ਤਸਵੀਰ:J. D. Salinger (Catcher in the Rye portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1654 | [[:d:Q34660|Q34660]] | [[ਜੇ. ਕੇ. ਰੋਲਿੰਗ|ਜੇ. ਕੇ. ਰਾਓਲਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116796842 116796842]<br/>[https://viaf.org/viaf/305102743 305102743] | [[ਤਸਵੀਰ:J. K. Rowling 2010.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1655 | [[:d:Q17142161|Q17142161]] | [[ਜੇ. ਵੀ. ਮਨੀਸ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1656 | [[:d:Q28935729|Q28935729]] | [[ਜੇ. ਡੀ. ਵੈਨਸ|ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਨਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/227145970112932251004 227145970112932251004] | [[ਤਸਵੀਰ:March 2026 Official Vice Presidential Portrait of JD Vance.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1657 | [[:d:Q159577|Q159577]] | [[ਜੇਟ ਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85554789 85554789] | [[ਤਸਵੀਰ:Jet Li cropped.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1658 | [[:d:Q337614|Q337614]] | [[ਜੇਟਨ ਕੈਲਮੇਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/170378838 170378838] | [[ਤਸਵੀਰ:Prof dr jeton kelmendi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1659 | [[:d:Q16841387|Q16841387]] | [[ਜੇਦੀਯਾਹ ਬਿਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2152259492416980079 2152259492416980079] | [[ਤਸਵੀਰ:Jedediah Bila (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1660 | [[:d:Q4991062|Q4991062]] | [[ਜੇਨ ਅਮੁੰਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/268362874 268362874] | |- | style='text-align:right'| 1661 | [[:d:Q36322|Q36322]] | [[ਜੇਨ ਆਸਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102333412 102333412] | [[ਤਸਵੀਰ:CassandraAusten-JaneAusten(c.1810) hires.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1662 | [[:d:Q180989|Q180989]] | [[ਜੇਨ ਐਡਮਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12382490 12382490] | [[ਤਸਵੀਰ:ADDAMS, JANE 21664v (cropped2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1663 | [[:d:Q437675|Q437675]] | [[ਜੇਨ ਐਲਨ ਹੈਰੀਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61663489 61663489] | [[ਤਸਵੀਰ:Jane Ellen Harrison 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1664 | [[:d:Q272303|Q272303]] | [[ਜੇਨ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62353251 62353251]<br/>[https://viaf.org/viaf/7575152744545127850003 7575152744545127850003] | [[ਤਸਵੀਰ:Ladywilde.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1665 | [[:d:Q6152955|Q6152955]] | [[ਜੇਨ ਵਿਜ਼ਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72773816 72773816] | |- | style='text-align:right'| 1666 | [[:d:Q3161903|Q3161903]] | [[ਜੇਨ ਵੈਸਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27948680 27948680]<br/>[https://viaf.org/viaf/308765311 308765311] | |- | style='text-align:right'| 1667 | [[:d:Q6153507|Q6153507]] | [[ਜੇਨਟ ਮੋਕ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/305445707 305445707] | [[ਤਸਵੀਰ:Janet Mock Head Shot.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1668 | [[:d:Q21738166|Q21738166]] | [[ਜੇਨਾ ਓਰਟੇਗਾ|ਜੇਨਾ ਮੈਰੀ ਓਰਟੇਗਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62147663065460551851 62147663065460551851] | [[ਤਸਵੀਰ:Jenna Ortega-63799 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1669 | [[:d:Q124527|Q124527]] | [[ਜੇਮਜ ਥਰਬਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22149445 22149445] | [[ਤਸਵੀਰ:James Thurber NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1670 | [[:d:Q273210|Q273210]] | [[ਜੇਮਜ ਬਾਲਡਵਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97644708 97644708] | [[ਤਸਵੀਰ:James Baldwin 37 Allan Warren (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1671 | [[:d:Q11813|Q11813]] | [[ਜੇਮਸ ਮੈਡੀਸਨ|ਜੇਮਜ ਮੈਡੀਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59096754 59096754] | [[ਤਸਵੀਰ:James Madison.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1672 | [[:d:Q34597|Q34597]] | [[ਜੇਮਜ਼ ਅਬਰਾਹਮ ਗਾਰਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76703391 76703391] | [[ਤਸਵੀਰ:James Abram Garfield, photo portrait seated.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1673 | [[:d:Q94041|Q94041]] | [[ਜੇਮਜ਼ ਕੈਗਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37101190 37101190] | [[ਤਸਵੀਰ:James cagney promo photo (cropped, centered).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1674 | [[:d:Q151936|Q151936]] | [[ਜੇਮਜ਼ ਜਾਰਜ ਫਰੇਜ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31996454 31996454] | [[ਤਸਵੀਰ:JamesGeorgeFrazer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1675 | [[:d:Q6882|Q6882]] | [[ਜੇਮਜ਼ ਜੋਆਇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44300643 44300643] | [[ਤਸਵੀਰ:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1676 | [[:d:Q306403|Q306403]] | [[ਜੇਮਜ਼ ਫ੍ਰੈਂਕੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85674291 85674291] | [[ਤਸਵੀਰ:James Franco 4, 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1677 | [[:d:Q271666|Q271666]] | [[ਜੇਮਜ਼ ਮਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49286530 49286530] | [[ਤਸਵੀਰ:James Mill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1678 | [[:d:Q11815|Q11815]] | [[ਜੇਮਜ਼ ਮੋਨਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20476583 20476583] | [[ਤਸਵੀਰ:James Monroe by Gilbert Stuart c1817.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1679 | [[:d:Q449670|Q449670]] | [[ਜੇਮਜ਼ ਰਸਲ ਲੋਅਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29549920 29549920] | [[ਤਸਵੀਰ:James Russell Lowell, Brady-Handy Photograph Collection.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1680 | [[:d:Q707469|Q707469]] | [[ਜੇਮਜ਼ ਰੈਡਫ਼ੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100201236 100201236] | |- | style='text-align:right'| 1681 | [[:d:Q42574|Q42574]] | [[ਜੇਮਸ ਕੈਮਰੂਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/106079065 106079065] | [[ਤਸਵੀਰ:James Cameron at 53rd Saturn Awards 2026-01 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1682 | [[:d:Q83333|Q83333]] | [[ਜੇਮਸ ਵਾਟਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90069089 90069089] | [[ਤਸਵੀਰ:James D. Watson LCCN2007680359.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1683 | [[:d:Q102462|Q102462]] | [[ਜੇਮਸ ਸਟੀਵਰਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116340765 116340765] | [[ਤਸਵੀਰ:Annex - Stewart, James (Call Northside 777) 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1684 | [[:d:Q6176465|Q6176465]] | [[ਜੇਹਾਨਜ਼ੇਬ ਅਜ਼ੀਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1685 | [[:d:Q31789668|Q31789668]] | [[ਜੈ ਨਿੰਬਕਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1686 | [[:d:Q23304267|Q23304267]] | [[ਜੈ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jaaaai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1687 | [[:d:Q41635679|Q41635679]] | [[ਜੈ ਹਲਮੇ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼]] | [https://viaf.org/viaf/4993160425272268320000 4993160425272268320000] | [[ਤਸਵੀਰ:Jay Hulme.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1688 | [[:d:Q6167564|Q6167564]] | [[ਜੈਅੰਤ ਕੈਕਿਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40975121 40975121] | [[ਤਸਵੀਰ:Jayanth Kaikini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1689 | [[:d:Q6167567|Q6167567]] | [[ਜੈਅੰਤ ਪਰਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70715170 70715170] | [[ਤਸਵੀਰ:Jayant Parmar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1690 | [[:d:Q21064533|Q21064533]] | [[ਜੈਅੰਤੀ ਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45902006 45902006] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr Jayanti Naik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1691 | [[:d:Q391562|Q391562]] | [[ਜੈਕ ਗੋਲਡਸਮਿਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/300452260 300452260] | [[ਤਸਵੀਰ:Official portrait of Lord Goldsmith of Richmond Park crop 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1692 | [[:d:Q354723|Q354723]] | [[ਜੈਕ ਨਿਕੋਲਸ (ਕਾਰਕੁੰਨ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79314874 79314874] | |- | style='text-align:right'| 1693 | [[:d:Q39792|Q39792]] | [[ਜੈਕ ਨਿਕੋਲਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84036201 84036201] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack Nicholson 2001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1694 | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]<br/>[https://viaf.org/viaf/46764200 46764200] | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1695 | [[:d:Q47542153|Q47542153]] | [[ਜੈਕਲੀਨ ਬਿਸ਼ਪ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36329492 36329492] | |- | style='text-align:right'| 1696 | [[:d:Q1356852|Q1356852]] | [[ਜੈਕਸ ਰੌਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49230970 49230970] | [[ਤਸਵੀਰ:Jacques Roumain.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1697 | [[:d:Q106712458|Q106712458]] | [[ਜੈਕਸਨ ਬਰਡ (ਲੇਖਕ)]] | [[ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼]] | [https://viaf.org/viaf/25156131057958312795 25156131057958312795] | |- | style='text-align:right'| 1698 | [[:d:Q2189323|Q2189323]] | [[ਜੈਕੀ ਮਾਲਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1699 | [[:d:Q13112196|Q13112196]] | [[ਜੈਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵਿਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11980192 11980192] | [[ਤਸਵੀਰ:J Devika.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1700 | [[:d:Q28951290|Q28951290]] | [[ਜੈਤੇਗ ਸਿੰਘ ਅਨੰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jaiteg Singh Anant.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1701 | [[:d:Q4160372|Q4160372]] | [[ਜੈਨੀ ਜੋਸਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113868591 113868591] | |- | style='text-align:right'| 1702 | [[:d:Q98109306|Q98109306]] | [[ਜੈਨੀ ਭੱਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305080475 305080475] | |- | style='text-align:right'| 1703 | [[:d:Q17062635|Q17062635]] | [[ਜੈਨੀ ਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21550518 21550518] | [[ਤਸਵੀਰ:Jenny Han at BookCon - 2019 (26746) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1704 | [[:d:Q6178317|Q6178317]] | [[ਜੈਨੀਫਰ ਫਿੰਨਏ ਬੋਏਲਨ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/42513925 42513925] | [[ਤਸਵੀਰ:Jennifer Finney Boylan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1705 | [[:d:Q16211348|Q16211348]] | [[ਜੈਨੀਫਰ ਵੋਂਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45158306849106400136 45158306849106400136] | [[ਤਸਵੀਰ:Jennifer Wong at Ed Book Fest 26 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1706 | [[:d:Q297409|Q297409]] | [[ਜੈਨੀਸ ਰਿਤਸੋਸ|ਜੈਨੀਸ ਰਿਸਤੋਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116860933 116860933] | |- | style='text-align:right'| 1707 | [[:d:Q6124055|Q6124055]] | [[ਜੈਨੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22167314 22167314] | |- | style='text-align:right'| 1708 | [[:d:Q4355531|Q4355531]] | [[ਜੈਨੇਟ ਅਫਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29675054 29675054] | |- | style='text-align:right'| 1709 | [[:d:Q6153127|Q6153127]] | [[ਜੈਨੇਟ ਆਲਫਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30770668 30770668] | |- | style='text-align:right'| 1710 | [[:d:Q131324|Q131324]] | [[ਜੈਨੇਟ ਜੈਕਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85428882 85428882] | [[ਤਸਵੀਰ:JanetJacksonUnbreakableTourSanFran2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1711 | [[:d:Q17388457|Q17388457]] | [[ਜੈਨੇਟ ਹੋਮਜ਼ (ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19729804 19729804] | [[ਤਸਵੀਰ:Janet Holmes ONZM (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1712 | [[:d:Q313489|Q313489]] | [[ਜੈਫਰੀ ਆਰਚਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110249804 110249804] | [[ਤਸਵੀਰ:Jeffrey Archer @ Oslo bokfestival 2012 4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1713 | [[:d:Q357108|Q357108]] | [[ਜੈਫਰੀ ਯੁਜੈਨੀਡੀਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37015518 37015518] | [[ਤਸਵੀਰ:Eugenides, Jeffrey.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1714 | [[:d:Q20607274|Q20607274]] | [[ਜੈਮਲ ਪੱਡਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1715 | [[:d:Q6147867|Q6147867]] | [[ਜੈਮੀਸਨ ਗ੍ਰੀਨ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼]] | [https://viaf.org/viaf/78173970 78173970] | [[ਤਸਵੀਰ:Jamison Green on Institute for Sexual & Gender Health.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1716 | [[:d:Q60887|Q60887]] | [[ਜੈਰਮੀ ਬੈਂਥਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59078842 59078842] | [[ਤਸਵੀਰ:Jeremy Bentham by Henry William Pickersgill detail.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1717 | [[:d:Q6184253|Q6184253]] | [[ਜੈਰੀ ਪਿੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56162703 56162703] | [[ਤਸਵੀਰ:Jerry Pinto at KLF-2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1718 | [[:d:Q67019082|Q67019082]] | [[ਜੈਰੀ ਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jarry Lee Oscar Blandi 2020.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1719 | [[:d:Q23762525|Q23762525]] | [[ਜੈਸਮੀਨ ਆਬੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1720 | [[:d:Q1688285|Q1688285]] | [[ਜੈਸੀ ਸਟ੍ਰੀਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60717260 60717260] | [[ਤਸਵੀਰ:Jessie Street, 1910 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1721 | [[:d:Q6279|Q6279]] | [[ਜੋ ਬਾਈਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55438660 55438660] | [[ਤਸਵੀਰ:Joe Biden presidential portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1722 | [[:d:Q12982991|Q12982991]] | [[ਜੋਅ ਡੀ ਕਰੂਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44024462 44024462] | [[ਤਸਵੀਰ:Joe DCruz at Chennai Book fair, 2014.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1723 | [[:d:Q6298382|Q6298382]] | [[ਜੋਆਓ ਸਿਲਵਰਿਓ ਟ੍ਰੇਵਿਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64025607 64025607] | [[ਤਸਵੀਰ:João Silvério Trevisan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1724 | [[:d:Q27062987|Q27062987]] | [[ਜੋਆਨ ਬ੍ਰੇਇਬਾਰਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1725 | [[:d:Q6205694|Q6205694]] | [[ਜੋਆਨੀ ਬਲੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94301000 94301000] | |- | style='text-align:right'| 1726 | [[:d:Q762223|Q762223]] | [[ਜੋਇਸ ਕਿਲਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59351965 59351965] | [[ਤਸਵੀਰ:Kilmer 1908 columbia yearbook picture.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1727 | [[:d:Q51858333|Q51858333]] | [[ਜੋਏ ਓ'ਕੋਨਲ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | | |- | style='text-align:right'| 1728 | [[:d:Q20607286|Q20607286]] | [[ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ (ਕਵੀ)|ਜੋਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1729 | [[:d:Q25624537|Q25624537]] | [[ਜੋਗਿੰਦਰ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1730 | [[:d:Q20607298|Q20607298]] | [[ਡਾ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ|ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1731 | [[:d:Q60503704|Q60503704]] | [[ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1732 | [[:d:Q25624506|Q25624506]] | [[ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਿਰਾਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1733 | [[:d:Q31789277|Q31789277]] | [[ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਾਂਧੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1734 | [[:d:Q125148562|Q125148562]] | [[ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਘਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1735 | [[:d:Q82925|Q82925]] | [[ਜੋਜ਼ਿਫ ਕੋਨਰਾਡ|ਜੋਜ਼ਫ ਕੋਨਰਾਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73862853 73862853] | [[ਤਸਵੀਰ:Joseph Conrad-remastered to black and white.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1736 | [[:d:Q224902|Q224902]] | [[ਜੋਜ਼ਫ ਬਨਾਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84365499 84365499] | [[ਤਸਵੀਰ:Jozef Banáš - křest v Praze 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1737 | [[:d:Q43440|Q43440]] | [[ਜੋਸ਼ੂਏ ਕਾਰਦੂਚੀ|ਜੋਜੂਏ ਕਰਦੂਚੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34470601 34470601] | [[ਤਸਵੀਰ:Giosuè Carducci3 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1738 | [[:d:Q107463464|Q107463464]] | [[ਜੋਤੀ ਗੋਗਟੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3163155820301311504 3163155820301311504] | |- | style='text-align:right'| 1739 | [[:d:Q26464772|Q26464772]] | [[ਜੋਤੀਮਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jothimani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1740 | [[:d:Q313841|Q313841]] | [[ਜੌਨ ਓਸਬਰਨ|ਜੋਨ ਉਸਬ੍ਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100954367 100954367] | [[ਤਸਵੀਰ:John Osborne by Reginald Gray.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1741 | [[:d:Q316607|Q316607]] | [[ਜੋਨਾਥਨ ਫਰੈਂਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84489381 84489381] | [[ਤਸਵੀਰ:Jonathan Franzen 2011 Shankbone 2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1742 | [[:d:Q41166|Q41166]] | [[ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫ਼ਟ|ਜੋਨਾਥਨ ਸਵਿਫਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14777110 14777110]<br/>[https://viaf.org/viaf/2340148876449849740007 2340148876449849740007] | [[ਤਸਵੀਰ:Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1743 | [[:d:Q15454434|Q15454434]] | [[ਜੋਨਿਸ ਪਾਰੀਅਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/132945863 132945863] | [[ਤਸਵੀਰ:Pariat booklaunch.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1744 | [[:d:Q50305527|Q50305527]] | [[ਜੋਬਾ ਮੁਰਮੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Joba murmu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1745 | [[:d:Q165823|Q165823]] | [[ਜੋਰਗੋਸ ਸੇਫ਼ੇਰਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39392471 39392471]<br/>[https://viaf.org/viaf/66357313 66357313] | [[ਤਸਵੀਰ:Giorgos Seferis 1963.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1746 | [[:d:Q36330|Q36330]] | [[ਜੋਰਦਾਨੋ ਬਰੂਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68926311 68926311] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Giordano Bruno in "Opere" Wellcome L0015152 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1747 | [[:d:Q61450151|Q61450151]] | [[ਜੋਸ ਚਾਰਲਸ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/32146331865518691537 32146331865518691537] | |- | style='text-align:right'| 1748 | [[:d:Q18430|Q18430]] | [[ਜੋਸਫ ਸਟਿਗਲਿਟਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32057966 32057966] | [[ਤਸਵੀਰ:Joseph E. Stiglitz, 2019 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1749 | [[:d:Q208101|Q208101]] | [[ਜੋਸਫ਼ ਹੈੱਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36926967 36926967] | [[ਤਸਵੀਰ:Joseph Heller circa 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1750 | [[:d:Q1708398|Q1708398]] | [[ਜੋਸਫਿਨ ਡੋਨੋਵਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108665465 108665465] | |- | style='text-align:right'| 1751 | [[:d:Q151972|Q151972]] | [[ਜੋਸਫੀਨ ਬੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41836198 41836198] | [[ਤਸਵੀਰ:Baker Harcourt 1940 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1752 | [[:d:Q16008067|Q16008067]] | [[ਜੋਸ਼ ਮਲਸੀਆਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77914756 77914756] | |- | style='text-align:right'| 1753 | [[:d:Q3631671|Q3631671]] | [[ਜੋਸ਼ ਮਲੀਹਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/74135563 74135563] | [[ਤਸਵੀਰ:Josh Malihabadi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1754 | [[:d:Q25624560|Q25624560]] | [[ਜੋਸ਼ੂਆ ਫ਼ਜ਼ਲਦੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31620646 31620646] | |- | style='text-align:right'| 1755 | [[:d:Q551754|Q551754]] | [[ਜੋਸੇਫ਼ ਜੂਬੇਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34458489 34458489] | [[ਤਸਵੀਰ:Joseph Joubert.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1756 | [[:d:Q102585|Q102585]] | [[ਜੋਹਾਂਨ ਗੌਟਲੀਬ ਫਿਸ਼ਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29533830 29533830] | [[ਤਸਵੀਰ:Johann Gottlieb Fichte by Friedrich Bury.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1757 | [[:d:Q8963|Q8963]] | [[ਜੋਹਾਨਸ ਕੈਪਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41842150 41842150] | [[ਤਸਵੀਰ:Johannes Kepler by Hans von Aachen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1758 | [[:d:Q159552|Q159552]] | [[ਜੋਹਾਨਸ ਵਿਲਹੈਲਮ ਜੇਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2484909 2484909] | [[ਤਸਵੀਰ:Johannes Vilhelm Jensen 1944.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1759 | [[:d:Q193257|Q193257]] | [[ਜੌਂ-ਫ਼ਰਾਂਸੁਆ ਲਿਓਤਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108393539 108393539] | [[ਤਸਵੀਰ:Jean-Francois Lyotard cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1760 | [[:d:Q105756|Q105756]] | [[ਜੌਨ ਅੱਪਡਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90712179 90712179] | [[ਤਸਵੀਰ:John Updike, author at PEN Congress, cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1761 | [[:d:Q3695580|Q3695580]] | [[ਜੌਨ ਏਲੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11513637 11513637] | [[ਤਸਵੀਰ:Jaun7.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1762 | [[:d:Q82083|Q82083]] | [[ਜੌਨ ਕੀਟਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66508882 66508882] | [[ਤਸਵੀਰ:John Keats by William Hilton circa 1822 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1763 | [[:d:Q630446|Q630446]] | [[ਜੌਨ ਗ੍ਰੀਨ (ਲੇਖਕ)|ਜੌਨ ਗ੍ਰੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41229323 41229323] | [[ਤਸਵੀਰ:Let's Talk about Money - Vlogbrothers YouTube at 0009 (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1764 | [[:d:Q131805|Q131805]] | [[ਜੌਨ ਡੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76314623 76314623] | [[ਤਸਵੀਰ:John Dewey, sem data.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1765 | [[:d:Q140412|Q140412]] | [[ਜੌਨ ਡਨ|ਜੌਨ ਡੰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73852666 73852666] | [[ਤਸਵੀਰ:John Donne by Isaac Oliver.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1766 | [[:d:Q108206|Q108206]] | [[ਜੌਨ ਬਨੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71388170 71388170] | [[ਤਸਵੀਰ:John Bunyan by Thomas Sadler 1684.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1767 | [[:d:Q382604|Q382604]] | [[ਜੌਨ ਬਰਜਰ|ਜੌਨ ਬਰਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14766158 14766158] | [[ਤਸਵੀਰ:John Berger-2009 (6).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1768 | [[:d:Q213447|Q213447]] | [[ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44305889 44305889] | [[ਤਸਵੀਰ:John Millington Synge - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1769 | [[:d:Q471413|Q471413]] | [[ਜੌਨ ਮੇਸਫ਼ੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68945598 68945598] | [[ਤਸਵੀਰ:John Edward Masefield in 1916.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1770 | [[:d:Q179126|Q179126]] | [[ਜੌਨ ਰਸਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73859585 73859585] | [[ਤਸਵੀਰ:John Ruskin 1863.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1771 | [[:d:Q2496381|Q2496381]] | [[ਜੌਨ ਰੌਬਿਸਨ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨੀ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46904978 46904978] | [[ਤਸਵੀਰ:John Robison.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1772 | [[:d:Q40531|Q40531]] | [[ਜੌਨ ਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37103799 37103799] | [[ਤਸਵੀਰ:John Wayne - still portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1773 | [[:d:Q579324|Q579324]] | [[ਜੌਨ ਸਟੋਸੈਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43135921 43135921] | [[ਤਸਵੀਰ:John Stossel by Gage Skidmore 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1774 | [[:d:Q51575|Q51575]] | [[ਜੌਨ ਹਿਊਸਟਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114480829 114480829] | [[ਤਸਵੀਰ:John Huston 1979.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1775 | [[:d:Q310819|Q310819]] | [[ਜੌਨੀ ਕਾਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96149106249068491983 96149106249068491983] | [[ਤਸਵੀਰ:Johnny Carson 1970.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1776 | [[:d:Q150651|Q150651]] | [[ਜੌਰਜ ਕਾਰਲਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61755718 61755718] | [[ਤਸਵੀਰ:George Carlin 1975 (Little David Records) Publicity.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1777 | [[:d:Q369790|Q369790]] | [[ਜੌਰਜ ਰਾਬਰਟ ਗਿਸਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59083174 59083174] | [[ਤਸਵੀਰ:George Gissing.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1778 | [[:d:Q272706|Q272706]] | [[ਜੌਰਜੈਟ ਹਾਇਅਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51690903 51690903] | [[ਤਸਵੀਰ:Georgette Heyer (New York Herald, 1921).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1779 | [[:d:Q11816|Q11816]] | [[ਜੌਹਨ ਕੁਵਿੰਸੀ ਐਡਮਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36980021 36980021] | [[ਤਸਵੀਰ:John Q. Adams-edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1780 | [[:d:Q189937|Q189937]] | [[ਜੌਹਨ ਨੌਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100199622 100199622] | [[ਤਸਵੀਰ:JohnKnox.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1781 | [[:d:Q471546|Q471546]] | [[ਜੌਹਨ ਪਿਲਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37095655 37095655] | [[ਤਸਵੀਰ:John Pilger in August 2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1782 | [[:d:Q20607321|Q20607321]] | [[ਜੰਗ ਬਹਾਦੁਰ ਗੋਇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jung Bahadur Goel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1783 | [[:d:Q125148529|Q125148529]] | [[ਜੱਗੀ ਬਰਾੜ ਸਮਾਲਸਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1784 | [[:d:Q20607343|Q20607343]] | [[ਜੱਲ੍ਹਣ ਜੱਟ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1785 | [[:d:Q24053816|Q24053816]] | [[ਜੱਸ ਕੋਹਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Jas Kohli.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1786 | [[:d:Q125148444|Q125148444]] | [[ਜੱਸੀ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1787 | [[:d:Q3631705|Q3631705]] | [[ਝਮਕ ਘਿਮਿਰੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26609779 26609779] | [[ਤਸਵੀਰ:Jhamak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1788 | [[:d:Q465208|Q465208]] | [[ਝੁੰਪਾ ਲਾਹਿੜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100885199 100885199] | [[ਤਸਵੀਰ:Jhumpa Lahiri (2015).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1789 | [[:d:Q134180|Q134180]] | [[ਟਰੂਮੈਨ ਕਪੋਟੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51686739 51686739] | [[ਤਸਵੀਰ:Truman Capote by Jack Mitchell.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1790 | [[:d:Q13605596|Q13605596]] | [[ਟਰੈਵਿਸ ਸਕੌਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/273867482 273867482] | [[ਤਸਵੀਰ:TravisScott-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1791 | [[:d:Q2556523|Q2556523]] | [[ਟਵਿੰਕਲ ਖੰਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/166300613 166300613] | [[ਤਸਵੀਰ:Twinkle Khanna snapped post an ad shoot in 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1792 | [[:d:Q10993|Q10993]] | [[ਟਾਈਗਰ ਵੁਡਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85369508 85369508] | [[ਤਸਵੀਰ:Tiger Woods in May 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1793 | [[:d:Q37030|Q37030]] | [[ਟਾਮਸ ਮਾਨ|ਟਾਮਸ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54151065 54151065] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Mann 1929.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1794 | [[:d:Q37079|Q37079]] | [[ਟੌਮ ਕਰੂਜ਼|ਟਾੱਮ ਕਰੂਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84032940 84032940] | [[ਤਸਵੀਰ:Tom Cruise at 53rd Saturn Awards 2026-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1795 | [[:d:Q1420273|Q1420273]] | [[ਟਿਮ ਪੀਅਰਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79154587 79154587] | |- | style='text-align:right'| 1796 | [[:d:Q7809572|Q7809572]] | [[ਟਿਸ਼ਾਨੀ ਦੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4456107 4456107] | [[ਤਸਵੀਰ:Tishani Doshi profile 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1797 | [[:d:Q7668623|Q7668623]] | [[ਟੀ ਆਰ ਸੁੱਬਾ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18584165 18584165] | |- | style='text-align:right'| 1798 | [[:d:Q37767|Q37767]] | [[ਟੀ ਐਸ ਈਲੀਅਟ|ਟੀ ਐਸ ਐਲੀਅਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56609282 56609282] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Stearns Eliot by Lady Ottoline Morrell (1934).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1799 | [[:d:Q7668384|Q7668384]] | [[ਟੀ ਜੇ ਐੱਸ ਜਾਰਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60680893 60680893] | [[ਤਸਵੀਰ:TJS George.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1800 | [[:d:Q29452603|Q29452603]] | [[ਟੀ ਵਾਸੁਦੇਵਾ ਰੈਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110773486 110773486] | [[ਤਸਵੀਰ:Prof T V Reddy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1801 | [[:d:Q170596|Q170596]] | [[ਟੀ. ਈ. ਲਾਅਰੈਂਸ|ਟੀ. ਈ ਲੌਰੈਂਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100164858 100164858] | [[ਤਸਵੀਰ:Te lawrence.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1802 | [[:d:Q7672679|Q7672679]] | [[ਟੀ. ਐਸ. ਸਤਿਆਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79431687 79431687] | |- | style='text-align:right'| 1803 | [[:d:Q2004931|Q2004931]] | [[ਟੀ. ਕਰਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111299931 111299931] | |- | style='text-align:right'| 1804 | [[:d:Q10088|Q10088]] | [[ਟੀਪੂ ਸੁਲਤਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7368495 7368495] | [[ਤਸਵੀਰ:TipuSultan1790.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1805 | [[:d:Q22088086|Q22088086]] | [[ਟੂਰਮਾਲਿਨ (ਕਾਰਕੁੰਨ)]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/127147662987060551546 127147662987060551546] | [[ਤਸਵੀਰ:Reina Gossett ArtAndFeminism 2016 MoMA.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1806 | [[:d:Q433293|Q433293]] | [[ਟੇਡ ਟਿਨਲਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43271153 43271153] | [[ਤਸਵੀਰ:Rod Humphries and Ted Tinling 001 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1807 | [[:d:Q134262|Q134262]] | [[ਟੇਨਿਸੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51697407 51697407] | [[ਤਸਵੀਰ:Tennessee Williams NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1808 | [[:d:Q7698436|Q7698436]] | [[ਟੈਂਪਲ ਬੈਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/272176935 272176935] | [[ਤਸਵੀਰ:Good Housekeeping-Vol. 78-008-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1809 | [[:d:Q36620|Q36620]] | [[ਟੈਕੋ ਬਰਾਹੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/243557538 243557538]<br/>[https://viaf.org/viaf/73850627 73850627] | [[ਤਸਵੀਰ:Porträtt av Tycho Brahe - Skoklosters slott - 90153.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1810 | [[:d:Q315349|Q315349]] | [[ਟੈਰੀ ਈਗਲਟਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73874087 73874087] | [[ਤਸਵੀਰ:Culture Wars - Kulturkriege. Luxemburg Lecture mit Terry Eagleton (8720387921).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1811 | [[:d:Q25078|Q25078]] | [[ਟੈਰੀ ਗਿਲੀਅਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113977764 113977764] | [[ਤਸਵੀਰ:Terry Gilliam (32703418337) CROPPED.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1812 | [[:d:Q7704097|Q7704097]] | [[ਟੈਰੀ ਬੌਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1256159477911427990007 1256159477911427990007] | [[ਤਸਵੀਰ:Terry baum.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1813 | [[:d:Q272194|Q272194]] | [[ਟੈੱਡ ਹਿਊਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108232871 108232871] | [[ਤਸਵੀਰ:Ted Hughes by Layle Silbert (1977).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1814 | [[:d:Q704433|Q704433]] | [[ਟੋਨੀ ਕੁਸ਼ਨਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85608678 85608678] | [[ਤਸਵੀਰ:Tony Kushner and Angels in America's 20th Anniversary.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1815 | [[:d:Q72334|Q72334]] | [[ਟੋਨੀ ਮੌਰੀਸਨ|ਟੋਨੀ ਮੋਰੀਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109406177 109406177] | [[ਤਸਵੀਰ:Toni Morrison.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1816 | [[:d:Q92602|Q92602]] | [[ਟੋਨੀ ਹੋਰ|ਟੋਨੀ ਹੋਏਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108123782 108123782] | [[ਤਸਵੀਰ:Sir Tony Hoare IMG 5125.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1817 | [[:d:Q42122|Q42122]] | [[ਟੋਮਾਸ ਟ੍ਰਾਂਸਟ੍ਰਾਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84082847 84082847] | [[ਤਸਵੀਰ:Tomas Tranströmer 2012-05-04 001 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1818 | [[:d:Q7827237|Q7827237]] | [[ਟੋਰਸਟੀਨ ਟ੍ਰਾਨੋਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11774627 11774627] | |- | style='text-align:right'| 1819 | [[:d:Q919527|Q919527]] | [[ਟੌਮ ਬ੍ਰੋਕਾਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/267537387 267537387] | [[ਤਸਵੀਰ:Tom Brokaw by David Shankbone.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1820 | [[:d:Q2263|Q2263]] | [[ਟੌਮ ਹੈਂਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19874894 19874894] | [[ਤਸਵੀਰ:Tom Hanks at the Elvis Premiere 2022.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1821 | [[:d:Q7841122|Q7841122]] | [[ਟ੍ਰੀਸੀਆ ਰੋਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15020423 15020423] | [[ਤਸਵੀਰ:Tricia Rose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1822 | [[:d:Q7831700|Q7831700]] | [[ਟ੍ਰੇਸੀ ਬ੍ਰਾਊਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23986895 23986895] | |- | style='text-align:right'| 1823 | [[:d:Q125148462|Q125148462]] | [[ਠਾਕਰ ਰਾਮ ਫਰਾਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1824 | [[:d:Q42|Q42]] | [[ਡਗਲਸ ਐਡਮਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113230702 113230702] | [[ਤਸਵੀਰ:Douglas adams portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1825 | [[:d:Q178698|Q178698]] | [[ਡਬਲਿਊ ਐਚ ਆਡੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2465832 2465832] | [[ਤਸਵੀਰ:AudenVanVechten1939.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1826 | [[:d:Q270707|Q270707]] | [[ਡਰੌਥੀ ਪਾਰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7395211 7395211] | [[ਤਸਵੀਰ:Young Dorothy Parker.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1827 | [[:d:Q9916|Q9916]] | [[ਡਵਾਈਟ ਡੇਵਿਡ ਆਈਜ਼ਨਹਾਵਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100176316 100176316] | [[ਤਸਵੀਰ:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1828 | [[:d:Q6445132|Q6445132]] | [[ਡਾ, ਕੁੰਵਰ ਬੇਚੈਨ|ਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59494067 59494067] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr Kunwar Bechain.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1829 | [[:d:Q125148515|Q125148515]] | [[ਡਾ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੋਹਾ]] | | | [[ਤਸਵੀਰ:ਦਵਿੰਦਰ ਬੋਹਾ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1830 | [[:d:Q197736|Q197736]] | [[ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ|ਡਾ ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14802549 14802549] | [[ਤਸਵੀਰ:Food Minister Rajendra Prasad during a radio broadcast in Dec 1947 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1831 | [[:d:Q31789992|Q31789992]] | [[ਡਾ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sukhdev Singh Sirsa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1832 | [[:d:Q125148539|Q125148539]] | [[ਡਾ. ਅਨੂਪ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1833 | [[:d:Q125148460|Q125148460]] | [[ਡਾ. ਅਮਰ ਕੋਮਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1834 | [[:d:Q61059372|Q61059372]] | [[ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1835 | [[:d:Q125148603|Q125148603]] | [[ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1836 | [[:d:Q31788718|Q31788718]] | [[ਡਾ. ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1837 | [[:d:Q20607403|Q20607403]] | [[ਡਾ. ਅੰਬਰੀਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ambrish - Punjabi poet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1838 | [[:d:Q125148491|Q125148491]] | [[ਡਾ. ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1839 | [[:d:Q20607412|Q20607412]] | [[ਡਾ. ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Karamjit Singh,Punjabi language writer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1840 | [[:d:Q20607425|Q20607425]] | [[ਡਾ. ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1841 | [[:d:Q20607438|Q20607438]] | [[ਡਾ. ਕੇਸਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1842 | [[:d:Q125148540|Q125148540]] | [[ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1843 | [[:d:Q125148541|Q125148541]] | [[ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਅਰਸੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1844 | [[:d:Q31788786|Q31788786]] | [[ਡਾ. ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮਹਿਤਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1845 | [[:d:Q20607449|Q20607449]] | [[ਡਾ. ਗੁਰਬਖਸ਼ ਭੰਡਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1846 | [[:d:Q20607461|Q20607461]] | [[ਡਾ. ਗੁਰਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1847 | [[:d:Q29473485|Q29473485]] | [[ਡਾ. ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1848 | [[:d:Q20607476|Q20607476]] | [[ਡਾ. ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1849 | [[:d:Q16011876|Q16011876]] | [[ਡਾ. ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69366776 69366776] | |- | style='text-align:right'| 1850 | [[:d:Q125148519|Q125148519]] | [[ਡਾ. ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗੁਮਟਾਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1851 | [[:d:Q125148480|Q125148480]] | [[ਡਾ. ਜਗਦੀਸ਼ ਕੌਰ ਵਾਡੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1852 | [[:d:Q20607486|Q20607486]] | [[ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1853 | [[:d:Q20607507|Q20607507]] | [[ਡਾ. ਜਸਵੰਤ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1854 | [[:d:Q31788372|Q31788372]] | [[ਡਾ. ਦਰਿਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1855 | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1856 | [[:d:Q125148532|Q125148532]] | [[ਡਾ. ਧਰਮਪਾਲ ਸਿੰਗਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1857 | [[:d:Q12431094|Q12431094]] | [[ਡਾ. ਨਗੇਂਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109353701 109353701] | |- | style='text-align:right'| 1858 | [[:d:Q20607531|Q20607531]] | [[ਡਾ. ਨਰੇਸ਼]] | | | |- | style='text-align:right'| 1859 | [[:d:Q20607542|Q20607542]] | [[ਡਾ. ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Nahar Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1860 | [[:d:Q125148448|Q125148448]] | [[ਡਾ. ਪਿਆਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1861 | [[:d:Q20607556|Q20607556]] | [[ਡਾ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1862 | [[:d:Q20607566|Q20607566]] | [[ਡਾ. ਫ਼ਕੀਰ ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1863 | [[:d:Q20607579|Q20607579]] | [[ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1864 | [[:d:Q31789830|Q31789830]] | [[ਡਾ. ਭੀਮ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1865 | [[:d:Q31785949|Q31785949]] | [[ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1866 | [[:d:Q65395969|Q65395969]] | [[ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੱਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1867 | [[:d:Q125148477|Q125148477]] | [[ਡਾ. ਮਹਿਲ ਸਿੰਘ]] | | [https://viaf.org/viaf/60634495 60634495] | [[ਤਸਵੀਰ:ਡਾ. ਮਹਿਲ ਸਿੰਘ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1868 | [[:d:Q31788887|Q31788887]] | [[ਡਾ. ਮੋਹਨ ਤਿਆਗੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1869 | [[:d:Q61059530|Q61059530]] | [[ਡਾ. ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1870 | [[:d:Q31786545|Q31786545]] | [[ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰਜਣਾ - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1871 | [[:d:Q20607606|Q20607606]] | [[ਡਾ. ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ravinder Ravi.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1872 | [[:d:Q31786894|Q31786894]] | [[ਡਾ. ਰਾਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Rajinder Pal Singh Brar in 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1873 | [[:d:Q31790692|Q31790692]] | [[ਡਾ. ਰੁਬੀਨਾ ਸ਼ਬਨਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1874 | [[:d:Q20607616|Q20607616]] | [[ਡਾ. ਰੌਸ਼ਨ ਲਾਲ ਅਹੂਜਾ|ਡਾ. ਰੌਸ਼ਨ ਲਾਲ ਆਹੂਜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1875 | [[:d:Q31787528|Q31787528]] | [[ਡਾ. ਵਨੀਤਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1876 | [[:d:Q31788055|Q31788055]] | [[ਡਾ. ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੰਘ ਸੋਨੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1877 | [[:d:Q20607631|Q20607631]] | [[ਡਾ. ਸਈਅਦ ਅਖ਼ਤਰ ਹੁਸੈਨ ਅਖ਼ਤਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1878 | [[:d:Q125148609|Q125148609]] | [[ਡਾ. ਸਰਬਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1879 | [[:d:Q38693116|Q38693116]] | [[ਡਾ. ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1880 | [[:d:Q125148513|Q125148513]] | [[ਡਾ. ਸਵੈਰਾਜ ਸੰਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1881 | [[:d:Q25624528|Q25624528]] | [[ਡਾ. ਸ਼ਹਰਯਾਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1882 | [[:d:Q125148454|Q125148454]] | [[ਡਾ. ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਦੀਪਤੀ]] | | | [[ਤਸਵੀਰ:ਡਾ. ਸ਼ਿਆਮ ਸੁੰਦਰ ਦੀਪਤੀ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1883 | [[:d:Q20607641|Q20607641]] | [[ਡਾ. ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1884 | [[:d:Q20607653|Q20607653]] | [[ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sahib Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1885 | [[:d:Q298685|Q298685]] | [[ਡਾ. ਸਿਊਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20959831 20959831] | [[ਤਸਵੀਰ:Ted Geisel NYWTS 2 crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1886 | [[:d:Q20607665|Q20607665]] | [[ਡਾ. ਸੁਖਪਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1887 | [[:d:Q125148535|Q125148535]] | [[ਡਾ. ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੌਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1888 | [[:d:Q125148472|Q125148472]] | [[ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਲੀਅ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1889 | [[:d:Q20607677|Q20607677]] | [[ਡਾ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1890 | [[:d:Q137599884|Q137599884]] | [[ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁੰਡੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਡਾ. ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁੰਡੇ.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1891 | [[:d:Q20607689|Q20607689]] | [[ਡਾ. ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77659211 77659211] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Harcharan Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1892 | [[:d:Q125148428|Q125148428]] | [[ਡਾ. ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1893 | [[:d:Q5654391|Q5654391]] | [[ਡਾ. ਹਰਿਭਜਨ ਸਿੰਘ|ਡਾ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40221986 40221986] | [[ਤਸਵੀਰ:Harbhajan Singh in London, 1990. Picture by Amarjit Chandan 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1894 | [[:d:Q20607710|Q20607710]] | [[ਡਾ. ਹਰਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1895 | [[:d:Q20607718|Q20607718]] | [[ਡਾ. ਹਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Punjabi historian Harish Puri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1896 | [[:d:Q125148534|Q125148534]] | [[ਡਾ. ਹਰੀਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1897 | [[:d:Q31790393|Q31790393]] | [[ਡਾ. ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1898 | [[:d:Q28973752|Q28973752]] | [[ਡਾ. ਗੁਰਮਿੰਦਰ ਸਿੱਧੂ|ਡਾ.ਗੁਰਮਿੰਦਰ ਸਿੱਧੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr Gurminder Sidhu Punjabi language Poetess.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1899 | [[:d:Q31790138|Q31790138]] | [[ਡਾ.ਸਤੀਸ਼ ਸੋਨੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1900 | [[:d:Q125148493|Q125148493]] | [[ਡਾ.ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਕੌਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1901 | [[:d:Q31789990|Q31789990]] | [[ਡਾ: ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਸੋਹਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr.Sarabjit Kaur Sohal, the Punjabi poetess.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1902 | [[:d:Q467169|Q467169]] | [[ਡਾਇਨੇ ਏਕਰਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111103332 111103332] | [[ਤਸਵੀਰ:Diane Ackerman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1903 | [[:d:Q125148450|Q125148450]] | [[ਡਾਕਟਰ ਕੁਲਵੰਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1904 | [[:d:Q20607732|Q20607732]] | [[ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33552702 33552702] | |- | style='text-align:right'| 1905 | [[:d:Q5271441|Q5271441]] | [[ਡਿਆਨਾ ਇਲਾਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46867014 46867014] | |- | style='text-align:right'| 1906 | [[:d:Q29056911|Q29056911]] | [[ਡਿਸਪੀਨਾ ਸਟ੍ਰਾਟਿਗਾਕਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44149233581776512464 44149233581776512464] | |- | style='text-align:right'| 1907 | [[:d:Q125148569|Q125148569]] | [[ਡੀ ਆਰ ਬਾਸੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1908 | [[:d:Q2722635|Q2722635]] | [[ਦਾਮੋਦਰ ਧਰਮਾਨੰਦ ਕੋਸਾਂਬੀ|ਡੀ ਡੀ ਕੌਸ਼ਾਂਬੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41886518 41886518] | [[ਤਸਵੀਰ:Kosambi-dd.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1909 | [[:d:Q5203844|Q5203844]] | [[ਡੀ. ਵੀ. ਗੁੰਡੱਪਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305409666 305409666]<br/>[https://viaf.org/viaf/45685007 45685007] | [[ਤਸਵੀਰ:BugleRock DVG6.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1910 | [[:d:Q13159448|Q13159448]] | [[ਡੀ.ਆਰ. ਨਾਗਰਾਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60354348 60354348] | |- | style='text-align:right'| 1911 | [[:d:Q3344900|Q3344900]] | [[ਡੀ ਆਰ ਬੇਂਦਰੇ|ਡੀ.ਆਰ. ਬੰਦਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18048446 18048446] | [[ਤਸਵੀਰ:ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1912 | [[:d:Q34970|Q34970]] | [[ਡੀ.ਐਚ. ਲਾਰੰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95150359 95150359] | [[ਤਸਵੀਰ:D H Lawrence passport photograph.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1913 | [[:d:Q1965416|Q1965416]] | [[ਡੀਆਨਾ ਅਰਬੇਨੀਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311307480 311307480] | [[ਤਸਵੀਰ:Классика и Рок Диана Арбенина, Ночные снайперы, Юрий Башмет 30.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1914 | [[:d:Q16556733|Q16556733]] | [[ਡੀਏਨ ਮੈਰੀ ਰੋਡਰਿਗਜ਼ ਜ਼ੈਂਬਰਾਨੋ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | | [[ਤਸਵੀਰ:Diane Rodríguez Zambrano primera asambleista o diputada al congreso nacional abiertamente transexual LGBT en Ecuador.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1915 | [[:d:Q5279357|Q5279357]] | [[ਡੀਓਨੇ ਬੁੰਸ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1916 | [[:d:Q215359|Q215359]] | [[ਡੀਨ ਮਾਰਟਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27252503 27252503] | [[ਤਸਵੀਰ:Dean Martin - publicity.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1917 | [[:d:Q5246478|Q5246478]] | [[ਡੀਨ ਸਪੈਡ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼]] | [https://viaf.org/viaf/282538932 282538932] | [[ਤਸਵੀਰ:Dean Spade Laura Flanders Show 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1918 | [[:d:Q5250035|Q5250035]] | [[ਡੀਨਾ ਮਿਤਜ਼ਗਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93330983 93330983] | [[ਤਸਵੀਰ:Deena outside by gate, smiling.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1919 | [[:d:Q40946|Q40946]] | [[ਡੈਨੀਅਲ ਡੈਫੋ|ਡੇਨਿਅਲ ਡੇਫੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2283158188232920260006 2283158188232920260006]<br/>[https://viaf.org/viaf/49145602407001360643 49145602407001360643] | [[ਤਸਵੀਰ:Daniel Defoe Kneller Style.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1920 | [[:d:Q869844|Q869844]] | [[ਡੇਨਿਸ ਗੋਲਡਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/86378871 86378871] | [[ਤਸਵੀਰ:DenisGoldbergRJL.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1921 | [[:d:Q28816282|Q28816282]] | [[ਡੇਨੀਏਲਾ ਵੇਗਾ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/17148704096036931277 17148704096036931277] | [[ਤਸਵੀਰ:Daniela Vega A Fantastic Woman Berlinale 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1922 | [[:d:Q510119|Q510119]] | [[ਡੇਮਨ ਗੈਲਗਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87451615 87451615] | [[ਤਸਵੀਰ:Damon Galgut (2013).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1923 | [[:d:Q132701|Q132701]] | [[ਡੇਰੇਕ ਵਾਲਕੋਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39391959 39391959] | [[ਤਸਵੀਰ:Derek Walcott.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1924 | [[:d:Q230762|Q230762]] | [[ਡੇਲ ਕਾਰਨੇਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73851001 73851001] | [[ਤਸਵੀਰ:Dale Carnegie (1937).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1925 | [[:d:Q5210637|Q5210637]] | [[ਡੇਲ ਸਪੈਂਡਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27104976 27104976] | |- | style='text-align:right'| 1926 | [[:d:Q139637|Q139637]] | [[ਡੇਵਿਡ ਕਾਪਰਫੀਲਡ (ਜਾਦੂਗਰ)|ਡੇਵਿਡ ਕਾਪਰਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67555852 67555852] | [[ਤਸਵੀਰ:David Copperfield (by Homer Liwag; 2014) 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1927 | [[:d:Q471550|Q471550]] | [[ਡੇਵਿਡ ਕ੍ਰਿਸਟਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108407988 108407988] | [[ਤਸਵੀਰ:David Crystal 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1928 | [[:d:Q313246|Q313246]] | [[ਡੇਵਿਡ ਫਾਸਟਰ ਵਾਲਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68975157 68975157] | [[ਤਸਵੀਰ:David Foster Wallace in 2006 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1929 | [[:d:Q160270|Q160270]] | [[ਡੇਵਿਡ ਰਿਕਾਰਡੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34462180 34462180] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of David Ricardo by Thomas Phillips.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1930 | [[:d:Q55260|Q55260]] | [[ਡੇਵਿਡ ਲੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112356433 112356433] | [[ਤਸਵੀਰ:DavidLean1965.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1931 | [[:d:Q51123|Q51123]] | [[ਡੇਵਿਡ ਵਾਰਕ ਗ੍ਰਿਫ਼ਿਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59091371 59091371] | [[ਤਸਵੀਰ:David Wark Griffith portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1932 | [[:d:Q37160|Q37160]] | [[ਡੇਵਿਡ ਹਿਊਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49226972 49226972] | [[ਤਸਵੀਰ:David Hume Ramsay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1933 | [[:d:Q7345|Q7345]] | [[ਡਾਨ ਬ੍ਰਾਊਨ|ਡੈਨ ਬ੍ਰਾਊਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102403515 102403515] | [[ਤਸਵੀਰ:Návštěva Dana Browna v NK ČR 17. - 18. 2025 03 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1934 | [[:d:Q16130830|Q16130830]] | [[ਡੈਨਾ ਗੋਲਡਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/239704407 239704407] | [[ਤਸਵੀਰ:Dana Goldberg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1935 | [[:d:Q369283|Q369283]] | [[ਡੈਨਿਅਲ ਪਾਇਪਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108507532 108507532] | [[ਤਸਵੀਰ:Daniel pipes 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1936 | [[:d:Q45575|Q45575]] | [[ਡੈਨਿਸ ਰਿਚੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/616522 616522] | [[ਤਸਵੀਰ:Dennis Ritchie 2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1937 | [[:d:Q134867|Q134867]] | [[ਡੈਨੀ ਬੋਏਅਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64205559 64205559] | [[ਤਸਵੀਰ:Danny Boyle MFF 2019 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1938 | [[:d:Q57402|Q57402]] | [[ਡੈਨੀਅਲ ਓਰਟੇਗਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/165799565 165799565]<br/>[https://viaf.org/viaf/79074940 79074940] | [[ਤਸਵੀਰ:Daniel Ortega on July 20, 2024.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1939 | [[:d:Q16210805|Q16210805]] | [[ਡੈਨੀਅਲ ਵਾਲੋਰ ਇਵਾਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107925303 107925303] | [[ਤਸਵੀਰ:Devans1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1940 | [[:d:Q191023|Q191023]] | [[ਡੈਲਨ ਥਾਮਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73860698 73860698] | [[ਤਸਵੀਰ:Dylan Thomas icon Blashford 1937.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1941 | [[:d:Q469418|Q469418]] | [[ਡੈਲਨ ਮੈਥੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114206253 114206253] | |- | style='text-align:right'| 1942 | [[:d:Q22686|Q22686]] | [[ਡੌਨਲਡ ਟਰੰਪ|ਡੋਨਲਡ ਟਰੰਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49272447 49272447] | [[ਤਸਵੀਰ:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1943 | [[:d:Q321574|Q321574]] | [[ਡੋਮ ਮੋਰੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98066623 98066623] | |- | style='text-align:right'| 1944 | [[:d:Q16063652|Q16063652]] | [[ਡੋਰਥੇ ਨੋਰਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61844138 61844138] | [[ਤਸਵੀਰ:Dorthe Nors Göteborg Book Fair 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1945 | [[:d:Q5297408|Q5297408]] | [[ਡੋਰਾ ਗ੍ਰੀਨਵੈਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/159149105997068490202 159149105997068490202] | [[ਤਸਵੀਰ:Dora Greenwell.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1946 | [[:d:Q2880671|Q2880671]] | [[ਡੋਰਿਸ ਡਾਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9460013 9460013] | [[ਤਸਵੀਰ:Doris Dana (1949).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1947 | [[:d:Q40874|Q40874]] | [[ਡੋਰਿਸ ਲੈਸਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44301766 44301766] | [[ਤਸਵੀਰ:Dorisa Lesinga (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1948 | [[:d:Q4120224|Q4120224]] | [[ਡੋਰੀਆ ਸ਼ਫ਼ੀਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23479587 23479587] | [[ਤਸਵੀਰ:Doria Shafik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1949 | [[:d:Q17090455|Q17090455]] | [[ਡੌਲੀ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1950 | [[:d:Q466993|Q466993]] | [[ਡੰਬਿਸਾ ਮੋਓ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7031526 7031526] | [[ਤਸਵੀਰ:Dambisa Moyo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1951 | [[:d:Q546044|Q546044]] | [[ਤਕਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵਸ਼ੰਕਰ ਪਿੱਲੈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98220577 98220577] | [[ਤਸਵੀਰ:Thakazhi 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1952 | [[:d:Q18089610|Q18089610]] | [[ਤਕੀ ਅਬਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31709230 31709230] | |- | style='text-align:right'| 1953 | [[:d:Q463142|Q463142]] | [[ਤਕੀਜ਼ਾਵਾ ਬਾਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17548777 17548777]<br/>[https://viaf.org/viaf/95239570 95239570] | [[ਤਸਵੀਰ:Kyokutei Bakin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1954 | [[:d:Q20607767|Q20607767]] | [[ਤਖ਼ਤ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1955 | [[:d:Q45108713|Q45108713]] | [[ਤਗ਼ਰੀਦ ਨਾਜੱਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/284878043 284878043] | [[ਤਸਵੀਰ:Taghreed Aref Najjar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1956 | [[:d:Q107472272|Q107472272]] | [[ਤਜੱਮੁਲ ਕਲੀਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17152501064710680328 17152501064710680328] | |- | style='text-align:right'| 1957 | [[:d:Q61059444|Q61059444]] | [[ਤਨਵੀਰ ਜ਼ਹੂਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1958 | [[:d:Q7683304|Q7683304]] | [[ਤਨਿਕੇਲਾ ਭਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63654274 63654274] | [[ਤਸਵੀਰ:Tanikella Bharani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1959 | [[:d:Q7684426|Q7684426]] | [[ਤਪਨ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19165809362158972224 19165809362158972224] | [[ਤਸਵੀਰ:Tapan Kumar Pradhan (2021).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1960 | [[:d:Q31785840|Q31785840]] | [[ਤਬੱਸੁਮ ਫ਼ਾਤਿਮਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1961 | [[:d:Q262354|Q262354]] | [[ਤਾਰਾਨੇਹ ਜਾਵਨਬਖ਼ਤ|ਤਰਣਹਿ ਜਾਵਨਬਖਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/195997698 195997698] | [[ਤਸਵੀਰ:TaranehJavanbakht.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1962 | [[:d:Q31787354|Q31787354]] | [[ਤਰਲੋਕ ਮਨਸੂਰ]] | | [https://viaf.org/viaf/53288774 53288774] | |- | style='text-align:right'| 1963 | [[:d:Q61059219|Q61059219]] | [[ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਜੱਜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1964 | [[:d:Q34588618|Q34588618]] | [[ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ (ਕਵੀ)]] | | | |- | style='text-align:right'| 1965 | [[:d:Q20607776|Q20607776]] | [[ਤਰਸਪਾਲ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Tarspal Kaur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1966 | [[:d:Q61058874|Q61058874]] | [[ਤਰਸੇਮ (ਕਵੀ)|ਤਰਸੇਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1967 | [[:d:Q20607788|Q20607788]] | [[ਤਰਸੇਮ ਨੀਲਗਿਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1968 | [[:d:Q97261603|Q97261603]] | [[ਤਰਸੇਮ ਸਹਿਗਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1969 | [[:d:Q2453338|Q2453338]] | [[ਤਰਿਲੋਚਨ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17633823 17633823] | |- | style='text-align:right'| 1970 | [[:d:Q16409|Q16409]] | [[ਤਰਿਸਤਾਂ ਜ਼ਾਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2373153063165019320008 2373153063165019320008]<br/>[https://viaf.org/viaf/27072443 27072443] | [[ਤਸਵੀਰ:Tristan Tzara.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1971 | [[:d:Q3515882|Q3515882]] | [[ਤਰੁਣ ਤੇਜਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49502146 49502146] | [[ਤਸਵੀਰ:Tarun J Tejpal 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1972 | [[:d:Q7685449|Q7685449]] | [[ਤਰੰਨੁਮ ਰਿਆਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Suman Pokhrel, Tarannum Riaz and (31650416668).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1973 | [[:d:Q20607802|Q20607802]] | [[ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)|ਤਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1974 | [[:d:Q7689144|Q7689144]] | [[ਤਵਲੀਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71566064 71566064] | [[ਤਸਵੀਰ:Tavleen Singh - India Economic Summit 2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1975 | [[:d:Q443207|Q443207]] | [[ਤਵੀ ਗੇਵਿਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/265521435 265521435] | [[ਤਸਵੀਰ:MAKERS event New York Feb 7, 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1976 | [[:d:Q208468|Q208468]] | [[ਤਸਲੀਮਾ ਨਸਰੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5024028 5024028] | [[ਤਸਵੀਰ:Taslima Nasrin par Claude Truong-Ngoc novembre 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1977 | [[:d:Q2400398|Q2400398]] | [[ਤਹਿਮੀਨਾ ਦੁਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14856923 14856923] | [[ਤਸਵੀਰ:Tehmina Durrani in 1994.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1978 | [[:d:Q9357655|Q9357655]] | [[ਤਾਂਜਾ ਮਲਜਰਤਸ਼ੁਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84202790 84202790] | [[ਤਸਵੀਰ:Tanja Maljartschuk - Buch Wien 2024.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1979 | [[:d:Q561434|Q561434]] | [[ਤਾਇਬ ਸਾਲੀਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68971699 68971699] | [[ਤਸਵੀਰ:Tayeb saleh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1980 | [[:d:Q743767|Q743767]] | [[ਤਾਕਾਹਾਮਾ ਕਿਓਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7506575 7506575] | [[ਤਸਵੀਰ:Kyoshi Takahama.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1981 | [[:d:Q26372|Q26372]] | [[ਤਾਕੇਸ਼ੀ ਕਿਤਾਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116804432 116804432]<br/>[https://viaf.org/viaf/299362611 299362611] | [[ਤਸਵੀਰ:Takeshi Kitano 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1982 | [[:d:Q327275|Q327275]] | [[ਤਾਦੇਊਸ਼ ਰੋਜ਼ੇਵਿੱਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102376422 102376422] | [[ਤਸਵੀਰ:Różewicz cropped.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1983 | [[:d:Q3515367|Q3515367]] | [[ਤਾਨਿਆ ਡੇਵਿਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102883605 102883605] | [[ਤਸਵੀਰ:Tanya Headshot.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1984 | [[:d:Q124934|Q124934]] | [[ਤਾਨੀਆ ਏਬੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5266148997602859870003 5266148997602859870003] | |- | style='text-align:right'| 1985 | [[:d:Q447025|Q447025]] | [[ਤਾਨੀਆ ਹਫ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/165592694 165592694] | [[ਤਸਵੀਰ:Tanya Huff at OVFF 2005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1986 | [[:d:Q7130671|Q7130671]] | [[ਤਾਬਾ ਰਾਮ ਤੁਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1987 | [[:d:Q7486879|Q7486879]] | [[ਤਾਬਿਸ਼ ਦੇਹਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1988 | [[:d:Q7672820|Q7672820]] | [[ਤਾਰਕ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55748230 55748230] | [[ਤਸਵੀਰ:Tarak Mehta 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1989 | [[:d:Q3351792|Q3351792]] | [[ਤਾਰਕਨਾਥ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44345427 44345427] | [[ਤਸਵੀਰ:Taraknath Das 1937.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1990 | [[:d:Q31789993|Q31789993]] | [[ਤਾਰਨ ਗੁਜਰਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1991 | [[:d:Q7685042|Q7685042]] | [[ਤਾਰਾ ਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112681865 112681865] | |- | style='text-align:right'| 1992 | [[:d:Q111944455|Q111944455]] | [[ਤਾਰਾ ਜੌਹਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39031910 39031910] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Jauhar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1993 | [[:d:Q50345244|Q50345244]] | [[ਤਾਰਾ ਵੈਸਟਓਵਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90150746894816300084 90150746894816300084] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Westover receives the National Humanities Medal on March 21, 2023, in the East Room of the White House - P20230321ES-0780 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1994 | [[:d:Q7685138|Q7685138]] | [[ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ (ਕਵਿਤਰੀ)|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 1995 | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94873272 94873272] | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1996 | [[:d:Q20607852|Q20607852]] | [[ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Sandhu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1997 | [[:d:Q20607864|Q20607864]] | [[ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਹੇਅਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 1998 | [[:d:Q2062909|Q2062909]] | [[ਤਾਰਾਨਾਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27180067 27180067] | [[ਤਸਵੀਰ:Taranatha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1999 | [[:d:Q7685181|Q7685181]] | [[ਤਾਰਾਬਾਈ ਮੋਡਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58025232 58025232] | |- | style='text-align:right'| 2000 | [[:d:Q55750|Q55750]] | [[ਤਾਰਾਬਾਈ ਸ਼ਿੰਦੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18807861 18807861] | |- | style='text-align:right'| 2001 | [[:d:Q134958|Q134958]] | [[ਤਾਰਾਸ ਸ਼ੇਵਚੈਨਕੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71436235 71436235] | [[ਤਸਵੀਰ:Т. Г. Шевченко. Квітень 1859.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2002 | [[:d:Q3351726|Q3351726]] | [[ਤਾਰਾਸ਼ੰਕਰ ਬੰਧੋਪਾਧਿਆਏ|ਤਾਰਾਸੰਕਰ ਬੰਧੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71386866 71386866] | |- | style='text-align:right'| 2003 | [[:d:Q314787|Q314787]] | [[ਤਾਰਿਕ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108230214 108230214] | [[ਤਸਵੀਰ:Tariq Ali.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2004 | [[:d:Q25591957|Q25591957]] | [[ਤਾਰਿਕ ਗੁੱਜਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2005 | [[:d:Q7686158|Q7686158]] | [[ਤਾਰਿਕ ਜਮੀਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Maulana Tariq Jamil.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2006 | [[:d:Q7685765|Q7685765]] | [[ਤਾਰਿਕ ਫ਼ਤਹ|ਤਾਰਿਕ ਫਤਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/81080066 81080066] | [[ਤਸਵੀਰ:TarekFatahstanding.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2007 | [[:d:Q7686182|Q7686182]] | [[ਤਾਰਿਕ ਰਹਿਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116570605 116570605] | |- | style='text-align:right'| 2008 | [[:d:Q76625636|Q76625636]] | [[ਤਾਲਾ ਟੂਡੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Tala Tudu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2009 | [[:d:Q13139660|Q13139660]] | [[ਤਾਲਿਬ ਜੈਤੋਈ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2010 | [[:d:Q7679487|Q7679487]] | [[ਤਾਲਿਬ ਜੌਹਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/172575945 172575945]<br/>[https://viaf.org/viaf/9186414 9186414] | |- | style='text-align:right'| 2011 | [[:d:Q328765|Q328765]] | [[ਤਾਹਾ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/225088570 225088570] | [[ਤਸਵੀਰ:TahaHussein.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2012 | [[:d:Q31786503|Q31786503]] | [[ਤਾਹਿਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2013 | [[:d:Q7675513|Q7675513]] | [[ਤਾਹਿਰ ਨਕਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2014 | [[:d:Q7675525|Q7675525]] | [[ਤਾਹਿਰਾ ਵਸਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21584189 21584189] | |- | style='text-align:right'| 2015 | [[:d:Q64708659|Q64708659]] | [[ਤਾਹਿਰਾ ਸਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2016 | [[:d:Q255221|Q255221]] | [[ਤਾਹਿਰੀਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65315085 65315085] | |- | style='text-align:right'| 2017 | [[:d:Q7802944|Q7802944]] | [[ਤਿਲੋਕ ਚੰਦ ਮਹਿਰੂਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64813391 64813391] | [[ਤਸਵੀਰ:Tilok Chand Mehroom.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2018 | [[:d:Q18062231|Q18062231]] | [[ਤਿਲੋਤਮਾ ਮਜੂਮਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16880914 16880914] | [[ਤਸਵੀਰ:Tilottama Majumdar - Kolkata 2015-10-10 5367.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2019 | [[:d:Q310913|Q310913]] | [[ਤਿੱਚ ਨਹੱਤ ਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87670142 87670142] | [[ਤਸਵੀਰ:Thich Nhat Hanh 12 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2020 | [[:d:Q312976|Q312976]] | [[ਤੁਲਸੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/287759640 287759640]<br/>[https://viaf.org/viaf/7379118 7379118] | [[ਤਸਵੀਰ:Goswami Tulsidas Awadhi Hindi Poet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2021 | [[:d:Q7856750|Q7856750]] | [[ਤੁਸ਼ਾਰ ਕਾਂਤੀ ਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:TusharKantiGhosh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2022 | [[:d:Q468361|Q468361]] | [[ਤੁਕਾ ਰਾਮ|ਤੁੱਕਾ ਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41876831 41876831] | [[ਤਸਵੀਰ:Tukaram by Raja Ravi Varma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2023 | [[:d:Q33772|Q33772]] | [[ਤੂ ਫ਼ੂ|ਤੂ ਫੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108727755 108727755] | [[ਤਸਵੀਰ:Dufu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2024 | [[:d:Q106618342|Q106618342]] | [[ਤੇਜਸਵਿਨੀ ਗਾਂਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71671396 71671396] | |- | style='text-align:right'| 2025 | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65344897 65344897] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Sardar Teja Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2026 | [[:d:Q31787972|Q31787972]] | [[ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2027 | [[:d:Q20607873|Q20607873]] | [[ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਾਬਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2028 | [[:d:Q65395988|Q65395988]] | [[ਤੇਜਿੰਦਰ ਅਦਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2029 | [[:d:Q19891629|Q19891629]] | [[ਤੇਜੀ ਗਰੋਵਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59255994 59255994] | [[ਤਸਵੀਰ:Teji Grover.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2030 | [[:d:Q12432483|Q12432483]] | [[ਤੇਜਿੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ|ਤੇਜੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2031 | [[:d:Q20607898|Q20607898]] | [[ਤੇਰਾ ਸਿੰਘ ਚੰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2032 | [[:d:Q20607909|Q20607909]] | [[ਤੇਲੂ ਰਾਮ ਕੁਹਾੜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2033 | [[:d:Q984448|Q984448]] | [[ਤੋਮਾਂ ਪਿਕੇਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17309833 17309833] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Piketty2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2034 | [[:d:Q191850|Q191850]] | [[ਤੋਮਾਸੋ ਕੈਂਪਾਨੇਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7387920 7387920] | [[ਤਸਵੀਰ:Cozza Tommaso Campanella.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2035 | [[:d:Q7827414|Q7827414]] | [[ਤੋਰੂ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39368652 39368652] | [[ਤਸਵੀਰ:Toru Dutt portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2036 | [[:d:Q65395994|Q65395994]] | [[ਤੌਕੀਰ ਚੁਗ਼ਤਾਈ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2037 | [[:d:Q2019161|Q2019161]] | [[ਤੌਫ਼ੀਕ ਅਲ-ਹਕੀਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96957527 96957527] | [[ਤਸਵੀਰ:Tawfiq al-Hakim.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2038 | [[:d:Q55754|Q55754]] | [[ਤ੍ਰਅੰਬਕ ਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੇਜਵਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8979739 8979739] | [[ਤਸਵੀਰ:TSShejwalkar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2039 | [[:d:Q7840029|Q7840029]] | [[ਤ੍ਰਿਅੰਬਕ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Triambak Sharma at Chennai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2040 | [[:d:Q55587307|Q55587307]] | [[ਤ੍ਰਿਦੀਪ ਸੁਹਰੂਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43931335 43931335] | [[ਤਸਵੀਰ:Tridip Suhrud - Kolkata 2016-08-29 6432.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2041 | [[:d:Q7841413|Q7841413]] | [[ਤ੍ਰਿਦੀਬ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119991180 119991180] | |- | style='text-align:right'| 2042 | [[:d:Q31789796|Q31789796]] | [[ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਕੇ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2043 | [[:d:Q2775811|Q2775811]] | [[ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਦਾਸ ਲੁਹਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33365906 33365906] | |- | style='text-align:right'| 2044 | [[:d:Q20607922|Q20607922]] | [[ਤ੍ਰੈਲੋਚਨ ਲੋਚੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2045 | [[:d:Q117428888|Q117428888]] | [[ਥਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Thaminder Singh Anand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2046 | [[:d:Q151403|Q151403]] | [[ਥਾਮਸ ਕਾਰਲਾਈਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39390702 39390702] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Carlyle. Photograph by Elliott & Fry. Wellcome V0027634 (Cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2047 | [[:d:Q11812|Q11812]] | [[ਥਾਮਸ ਜੈਫ਼ਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41866059 41866059] | [[ਤਸਵੀਰ:Official Presidential portrait of Thomas Jefferson (by Rembrandt Peale, 1800)(cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2048 | [[:d:Q126462|Q126462]] | [[ਥਾਮਸ ਪੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4934659 4934659] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Paine rev1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2049 | [[:d:Q315989|Q315989]] | [[ਥਾਮਸ ਬੈਬਿੰਗਟਨ ਮੈਕਾਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56618365 56618365] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Babington Macaulay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2050 | [[:d:Q42544|Q42544]] | [[ਥਾਮਸ ਮੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29541174 29541174] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Holbein, the Younger - Sir Thomas More - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2051 | [[:d:Q132805|Q132805]] | [[ਥਾਮਸ ਹਾਰਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54148778 54148778] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomashardy restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2052 | [[:d:Q37621|Q37621]] | [[ਥਾਮਸ ਹੋਬਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59083895 59083895] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Hobbes (portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2053 | [[:d:Q152388|Q152388]] | [[ਥਿਓਡੋਰ ਐਡੋਰਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95247377 95247377] | [[ਤਸਵੀਰ:Theodor W. Adorno.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2054 | [[:d:Q222134|Q222134]] | [[ਥਿਓਡੋਰ ਕਚੀਨਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90723630 90723630] | [[ਤਸਵੀਰ:Ted Kaczynski 2 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2055 | [[:d:Q33866|Q33866]] | [[ਥਿਓਡੋਰ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44346731 44346731] | [[ਤਸਵੀਰ:Theodore Roosevelt by the Pach Bros.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2056 | [[:d:Q44003|Q44003]] | [[ਥਿਓਡੋਰ ਹਰਜ਼ਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76317061 76317061] | [[ਤਸਵੀਰ:Theodor Herzl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2057 | [[:d:Q763218|Q763218]] | [[ਥੀਓਡਰ ਰੋਜੈਕ (ਵਿਦਵਾਨ)|ਥੀਓਡਰ ਰੋਜੈਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98164047 98164047] | [[ਤਸਵੀਰ:ThRoszak60s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2058 | [[:d:Q25351|Q25351]] | [[ਥੀਓਡੋਆ ਮਮਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3265158915894450000001 3265158915894450000001]<br/>[https://viaf.org/viaf/7402506 7402506] | [[ਤਸਵੀਰ:Theodor Mommsen 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2059 | [[:d:Q183713|Q183713]] | [[ਥੋਪਫਿਲ ਗੋਤੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96428598 96428598] | [[ਤਸਵੀਰ:Théophile Gautier by Nadar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2060 | [[:d:Q2379965|Q2379965]] | [[ਥੋਮਸ ਬੀਟੀ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼]] | [https://viaf.org/viaf/53623936 53623936] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Beatie på Stockholm Pride 2011.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2061 | [[:d:Q2143720|Q2143720]] | [[ਥੋਮਸ ਸੇਬੀਓਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29528720 29528720] | [[ਤਸਵੀਰ:SebeokinTartu (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2062 | [[:d:Q9438|Q9438]] | [[ਥੌਮਸ ਐਕੂਆਈਨਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100910150 100910150] | [[ਤਸਵੀਰ:St-thomas-aquinasFXD.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2063 | [[:d:Q310950|Q310950]] | [[ਥੌਮਸ ਫਰਾਇਡਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110855387 110855387] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Friedman 2005 (5).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2064 | [[:d:Q13526|Q13526]] | [[ਥੌਮਸ ਰਾਬਰਟ ਮਾਲਥਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71154 71154] | [[ਤਸਵੀਰ:Thomas Robert Malthus Wellcome L0069037 -crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2065 | [[:d:Q12433307|Q12433307]] | [[ਦਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿਨਹਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17371136 17371136] | |- | style='text-align:right'| 2066 | [[:d:Q63968678|Q63968678]] | [[ਦਕਸ਼ਾ ਪਟਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57923874 57923874] | |- | style='text-align:right'| 2067 | [[:d:Q2760400|Q2760400]] | [[ਦਕਸ਼ਾ ਵਿਆਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48106338 48106338] | |- | style='text-align:right'| 2068 | [[:d:Q5208476|Q5208476]] | [[ਦਗਡੂ ਮਾਰੂਤੀ ਪਵਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32634069 32634069] | |- | style='text-align:right'| 2069 | [[:d:Q17486484|Q17486484]] | [[ਦਮਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13902966 13902966] | |- | style='text-align:right'| 2070 | [[:d:Q31322404|Q31322404]] | [[ਦਮਯੰਤੀ ਬੇਸ਼ਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1029159474263127661858 1029159474263127661858] | [[ਤਸਵੀਰ:Damayanti Beshra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2071 | [[:d:Q712412|Q712412]] | [[ਦਮਿਤਰੀ ਲੀਖਾਚੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22156946 22156946] | [[ਤਸਵੀਰ:Dmitry Lihachev.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2072 | [[:d:Q4154429|Q4154429]] | [[ਦਮੋਦਰ ਦਾਸ ਅਰੋੜਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77723088 77723088] | |- | style='text-align:right'| 2073 | [[:d:Q102183958|Q102183958]] | [[ਦਯਾ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2074 | [[:d:Q2721616|Q2721616]] | [[ਦਯਾਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72289261 72289261] | [[ਤਸਵੀਰ:Poet Dayaram.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2075 | [[:d:Q20607932|Q20607932]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਖਟਕੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Darshan Khatkar, Maoist leader E Punjab, Chandigarh Sept 1973 Pic, Amarjit Chandan (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2076 | [[:d:Q20607945|Q20607945]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਗਿੱਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2077 | [[:d:Q138758687|Q138758687]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Darshan Tripathi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2078 | [[:d:Q20607957|Q20607957]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਦੁਸਾਂਝ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2079 | [[:d:Q20607970|Q20607970]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਬੁਲੰਦਵੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2080 | [[:d:Q25513830|Q25513830]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਬੁੱਟਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21775538 21775538] | [[ਤਸਵੀਰ:Darshan Butter Punjabi Language poet 19.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2081 | [[:d:Q31787750|Q31787750]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਭਗਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2082 | [[:d:Q1166744|Q1166744]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ (ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22277546 22277546] | [[ਤਸਵੀਰ:Darshan Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2083 | [[:d:Q5225534|Q5225534]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਵਾਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3814202 3814202] | |- | style='text-align:right'| 2084 | [[:d:Q20607993|Q20607993]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Darshan Singh Aasht.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2085 | [[:d:Q18579088|Q18579088]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਧੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Darshan Dhir at Punjabi University.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2086 | [[:d:Q20608004|Q20608004]] | [[ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਭਾਊ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2087 | [[:d:Q130631|Q130631]] | [[ਯਾਕ ਦੇਰੀਦਾ|ਦਰਿਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88958529 88958529] | [[ਤਸਵੀਰ:Derrida EHESS (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2088 | [[:d:Q20607743|Q20607743]] | [[ਡਾਕਟਰ ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2089 | [[:d:Q2724159|Q2724159]] | [[ਦਲਪਤਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60438795 60438795] | [[ਤਸਵੀਰ:Dalpatram old photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2090 | [[:d:Q19975693|Q19975693]] | [[ਦਲਬੀਰ ਚੇਤਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dalbir chetan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2091 | [[:d:Q25624542|Q25624542]] | [[ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2092 | [[:d:Q3595768|Q3595768]] | [[ਦਲੀਪ ਕੌਰ ਟਿਵਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15572045 15572045] | [[ਤਸਵੀਰ:DalipKaurTiwana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2093 | [[:d:Q125148574|Q125148574]] | [[ਦਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਗੁਰਾਇਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2094 | [[:d:Q125148579|Q125148579]] | [[ਦਵਿੰਦਰ ਦੀਪ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2095 | [[:d:Q115219777|Q115219777]] | [[ਦਵਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Davinder Pal Singh PDL.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2096 | [[:d:Q31790536|Q31790536]] | [[ਦਵਿੰਦਰ ਸੈਫ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2097 | [[:d:Q1067|Q1067]] | [[ਦਾਂਤੇ ਆਲੀਗੀਏਰੀ|ਦਾਂਤੇ ਏਲੀਗਿਅਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97105654 97105654] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait de Dante.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2098 | [[:d:Q16354048|Q16354048]] | [[ਦਾਗਨੀਜ਼ਾ ਜ਼ਿਗਮੋਂਤੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52103381 52103381] | |- | style='text-align:right'| 2099 | [[:d:Q31788224|Q31788224]] | [[ਦਾਨਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2100 | [[:d:Q604647|Q604647]] | [[ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27879596 27879596] | [[ਤਸਵੀਰ:Contemporary portrait of Dara Shikoh in 1628.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2101 | [[:d:Q765|Q765]] | [[ਦਾਰੀਓ ਫ਼ੋ|ਦਾਰੀਓ ਫੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89786165 89786165] | [[ਤਸਵੀਰ:Dario Fo, Italian playwright.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2102 | [[:d:Q30527584|Q30527584]] | [[ਦਾਰੀਨ ਤਾਤੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/250429161 250429161] | [[ਤਸਵੀਰ:Dareen Tatour.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2103 | [[:d:Q332651|Q332651]] | [[ਦਿਏਗੋ ਦੇ ਵਾਲੇਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64260514 64260514] | [[ਤਸਵੀਰ:Crónica de España 1499 Valera.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2104 | [[:d:Q28680716|Q28680716]] | [[ਦਿਨਾਰਾ ਯੁਲਦਾਸਹੇਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Юлдашева Динара.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2105 | [[:d:Q15648738|Q15648738]] | [[ਦਿਨੇਸ਼ ਨੰਦਿਨੀ ਡਾਲਮੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dinesh Nandini Dalmia 2009 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2106 | [[:d:Q62858714|Q62858714]] | [[ਦਿਨੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36546909 36546909] | |- | style='text-align:right'| 2107 | [[:d:Q31786987|Q31786987]] | [[ਦਿਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2108 | [[:d:Q572539|Q572539]] | [[ਦਿਲੀਪ ਚਿਤਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91648956 91648956] | |- | style='text-align:right'| 2109 | [[:d:Q105988314|Q105988314]] | [[ਦਿਵਿਆ ਐਸ. ਅਈਅਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/315180464 315180464] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Divya S. Iyer IAS - incumbent Pathanamthitta district magistrate.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2110 | [[:d:Q67222730|Q67222730]] | [[ਦਿਵਿਆ ਦਿਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/315172878 315172878] | [[ਤਸਵੀਰ:Divya Dwivedi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2111 | [[:d:Q102166028|Q102166028]] | [[ਦੀਕਸ਼ਾ ਬਾਸੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27149912464806211477 27149912464806211477] | |- | style='text-align:right'| 2112 | [[:d:Q5274077|Q5274077]] | [[ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2113 | [[:d:Q16107537|Q16107537]] | [[ਦੀਨਾ ਵਕੀਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2114 | [[:d:Q31789510|Q31789510]] | [[ਦੀਪ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2115 | [[:d:Q5250507|Q5250507]] | [[ਦੀਪਕ ਜੈਤੋਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2116 | [[:d:Q125148518|Q125148518]] | [[ਦੀਪਕ ਸ਼ਰਮਾ ਚਨਾਰਥਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2117 | [[:d:Q5250658|Q5250658]] | [[ਦੀਪਤੀ ਨਵਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95424574 95424574] | [[ਤਸਵੀਰ:Deepti Naval.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2118 | [[:d:Q125148530|Q125148530]] | [[ਦੀਪਤੀ ਬਬੂਟਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2119 | [[:d:Q5277137|Q5277137]] | [[ਦੀਮਾ ਖ਼ਾਤੀਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nordiske Mediedager 2019 (46902893535) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2120 | [[:d:Q61059515|Q61059515]] | [[ਦੀਵਾਨ ਜਰਮਨੀ ਦਾਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2121 | [[:d:Q982653|Q982653]] | [[ਟੋਡਰ ਮੱਲ|ਦੀਵਾਨ ਟੋਡਰ ਮੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39812919 39812919] | [[ਤਸਵੀਰ:Raja Todar Mall, Finance Minister of Akbar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2122 | [[:d:Q12433927|Q12433927]] | [[ਦੁਧਨਾਥ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69096100 69096100] | |- | style='text-align:right'| 2123 | [[:d:Q3716311|Q3716311]] | [[ਦੁਨੀਆ ਮੀਖ਼ਾਈਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118702390 118702390] | [[ਤਸਵੀਰ:Dunya mikhail3291781.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2124 | [[:d:Q3716503|Q3716503]] | [[ਦੁਰਗਾ ਭਗਵਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28412418 28412418] | [[ਤਸਵੀਰ:Durga Bhagwat (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2125 | [[:d:Q15648932|Q15648932]] | [[ਦੁਰਗਾਪ੍ਰਸਾਦ ਖਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Durga Prasad Khatri.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2126 | [[:d:Q3763917|Q3763917]] | [[ਦੁਰਗਾਬਾਈ ਦੇਸ਼ਮੁਖ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''<br/>''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43077307 43077307] | [[ਤਸਵੀਰ:Durgabai Deshmukh 1982 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2127 | [[:d:Q5316899|Q5316899]] | [[ਦੁਸ਼ਿਅੰਤ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116593734 116593734] | [[ਤਸਵੀਰ:Dushyant Kumar 2009 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2128 | [[:d:Q5209684|Q5209684]] | [[ਦੇਜ਼ੀ ਅਲ-ਅਮੀਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5165767 5165767] | [[ਤਸਵੀਰ:Daisy Al-Amir - late 1970s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2129 | [[:d:Q448|Q448]] | [[ਦੇਨੀ ਦਿਦਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54146831 54146831] | [[ਤਸਵੀਰ:Denis Diderot - Alix - Vanloo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2130 | [[:d:Q20608077|Q20608077]] | [[ਦੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28668321 28668321] | |- | style='text-align:right'| 2131 | [[:d:Q320115|Q320115]] | [[ਦੇਵ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45639499 45639499] | [[ਤਸਵੀਰ:Dev Anand still1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2132 | [[:d:Q31790187|Q31790187]] | [[ਦੇਵ ਖੁੱਡੀ ਕਲਾਂ ਵਾਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2133 | [[:d:Q125148411|Q125148411]] | [[ਦੇਵ ਦਰਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2134 | [[:d:Q2336381|Q2336381]] | [[ਦੇਵ ਰਾਏ ੨]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64812730 64812730] | |- | style='text-align:right'| 2135 | [[:d:Q5266444|Q5266444]] | [[ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ ਖੱਤਰੀ|ਦੇਵਕੀਨੰਦਨ ਖਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59309611 59309611] | [[ਤਸਵੀਰ:Devaki Nandan Khatri 1.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2136 | [[:d:Q5266636|Q5266636]] | [[ਦੇਵਦੱਤ ਪਟਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24839987 24839987] | [[ਤਸਵੀਰ:Devdutt Pattanaik 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2137 | [[:d:Q20608087|Q20608087]] | [[ਦੇਵਨੀਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2138 | [[:d:Q5266510|Q5266510]] | [[ਦੇਵਪ੍ਰਿਯਾ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/308782114 308782114] | [[ਤਸਵੀਰ:Devapriya Roy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2139 | [[:d:Q5267985|Q5267985]] | [[ਦੇਵਯਾਨੀ ਚੌਬਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2140 | [[:d:Q5266532|Q5266532]] | [[ਦੇਵਰਕੁੰਡ ਬਾਲਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11405206 11405206] | |- | style='text-align:right'| 2141 | [[:d:Q125503610|Q125503610]] | [[ਦੇਵਰਧੀਗਾਨੀ ਕਸ਼ਮਾਸਰਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2142 | [[:d:Q12434032|Q12434032]] | [[ਦੇਵਾਨੂਰ ਮਹਾਦੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Devanuru Mahadeva.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2143 | [[:d:Q5267041|Q5267041]] | [[ਦੇਵਿਕਾ ਭਗਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/103744495 103744495] | |- | style='text-align:right'| 2144 | [[:d:Q31789123|Q31789123]] | [[ਦੇਵਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26196283 26196283] | |- | style='text-align:right'| 2145 | [[:d:Q15124759|Q15124759]] | [[ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116584350 116584350] | [[ਤਸਵੀਰ:Devendra Satyarthi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2146 | [[:d:Q1181508|Q1181508]] | [[ਦੇਵੀਪ੍ਰਸਾਦ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56621979 56621979] | [[ਤਸਵੀਰ:Debiprasad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2147 | [[:d:Q61349252|Q61349252]] | [[ਦੇਵੇਂਦਰ ਸਵਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/267922490 267922490] | |- | style='text-align:right'| 2148 | [[:d:Q20608098|Q20608098]] | [[ਦੇਸ ਰਾਜ ਕਾਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Desraj Kali,Punjabi language writer,Punjab, India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2149 | [[:d:Q18388408|Q18388408]] | [[ਦੇਸ ਰਾਜ ਗੋਇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2505117 2505117] | |- | style='text-align:right'| 2150 | [[:d:Q31787838|Q31787838]] | [[ਦੌਲਤ ਰਾਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2151 | [[:d:Q3163288|Q3163288]] | [[ਜੈਕਾਂਤਨ|ਦੰਡਪਾਨੀ ਜੈਕਾਂਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67711065 67711065] | [[ਤਸਵੀਰ:ஜெயகாந்தன்.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2152 | [[:d:Q1190757|Q1190757]] | [[ਦੰਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54954822 54954822] | |- | style='text-align:right'| 2153 | [[:d:Q31787342|Q31787342]] | [[ਧਨਵੰਤ ਕੌਰ]] | | [https://viaf.org/viaf/118583163 118583163] | |- | style='text-align:right'| 2154 | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35766333 35766333] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2155 | [[:d:Q20608109|Q20608109]] | [[ਧਰਮ ਕੰਮੇਆਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dharm kameana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2156 | [[:d:Q18704472|Q18704472]] | [[ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Dharam Singh Nihang Singh Sachkhoj Academy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2157 | [[:d:Q31787777|Q31787777]] | [[ਧਰਮਦਾਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2158 | [[:d:Q20608130|Q20608130]] | [[ਧਰਮਪਾਲ ਸਿੰਗਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2159 | [[:d:Q5269267|Q5269267]] | [[ਧਰਮਾਚਾਰੀ ਗੁਰੂਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Buddhist nun Dharmachari Guruma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2160 | [[:d:Q96646782|Q96646782]] | [[ਧਰਿਸ਼ਾ ਬਾਸਟੀਅਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1292159234285303371344 1292159234285303371344] | |- | style='text-align:right'| 2161 | [[:d:Q130376213|Q130376213]] | [[ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹ ਸਿਕੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dhian Singh Shah Sikandar In Rupantar Park.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2162 | [[:d:Q2761804|Q2761804]] | [[ਧੀਰੂਬੇਨ ਪਟੇਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75182171 75182171] | [[ਤਸਵੀਰ:Shri Dhirubahen patel (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2163 | [[:d:Q2761807|Q2761807]] | [[ਧੀਰੇਂਦਰ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35784911 35784911] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhirendra Mehta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2164 | [[:d:Q3518496|Q3518496]] | [[ਧੋਂਡੋ ਕੇਸ਼ਵ ਕਰਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38256080 38256080] | [[ਤਸਵੀਰ:Dhondo Keshav Karve 1958 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2165 | [[:d:Q18684438|Q18684438]] | [[ਨਈਮ ਬੇਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2166 | [[:d:Q20567212|Q20567212]] | [[ਨਕੀ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਨਕੀ ਅਲੀ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31630950 31630950] | |- | style='text-align:right'| 2167 | [[:d:Q302910|Q302910]] | [[ਨਗੂਗੀ ਵਾ ਥਿਉਂਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/104717886 104717886] | [[ਤਸਵੀਰ:Ngũgĩ wa Thiong'o 2019 (48139052733).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2168 | [[:d:Q16056606|Q16056606]] | [[ਨਗੇਨ ਸਾਇਕੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49334910 49334910] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. nagen Saikia in his personal library.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2169 | [[:d:Q61059122|Q61059122]] | [[ਨਛੱਤਰ (ਨਾਵਲਕਾਰ)|ਨਛੱਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2170 | [[:d:Q61059149|Q61059149]] | [[ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2171 | [[:d:Q6960024|Q6960024]] | [[ਨਜਮ ਹੁਸੈਨ ਸੱਯਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43270288 43270288] | [[ਤਸਵੀਰ:Najm Hosain Syed. Writer. London.. 1995. Photo by Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2172 | [[:d:Q16130152|Q16130152]] | [[ਨਜਵਾ ਕਵਾਰ ਫਰਾਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63208318 63208318] | |- | style='text-align:right'| 2173 | [[:d:Q3695734|Q3695734]] | [[ਨਜ਼ੀਰ ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54423259 54423259] | [[ਤਸਵੀਰ:Nazir image.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2174 | [[:d:Q18204892|Q18204892]] | [[ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ (ਦਾਨਸ਼ਵਰ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118420092 118420092] | |- | style='text-align:right'| 2175 | [[:d:Q905333|Q905333]] | [[ਨਜ਼ੀਰ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32867241 32867241] | [[ਤਸਵੀਰ:Nazir Ahmad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2176 | [[:d:Q61058989|Q61058989]] | [[ਨਜ਼ੀਰ ਕਹੂਟ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2177 | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਨਜਾਬਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2178 | [[:d:Q16122462|Q16122462]] | [[ਨਜਾਹ ਅਲ-ਮਸੀਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2179 | [[:d:Q7176|Q7176]] | [[ਨਜੀਬ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89803944 89803944] | [[ਤਸਵੀਰ:Naguib Mahfouz HR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2180 | [[:d:Q1396705|Q1396705]] | [[ਨਜੀਬਾ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48627266 48627266] | |- | style='text-align:right'| 2181 | [[:d:Q435503|Q435503]] | [[ਨਤਾਲਕਾ ਸਨਿਆਦਾਂਕੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84202885 84202885] | [[ਤਸਵੀਰ:Natalka Sniadanko 2014-6361.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2182 | [[:d:Q4225202|Q4225202]] | [[ਨਤਾਲੀਆ ਕੋਬਰਏਂਸਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40749002 40749002] | [[ਤਸਵੀਰ:Nataliya Kobrynska.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2183 | [[:d:Q232391|Q232391]] | [[ਨਤਾਲੀਆ ਗੋਂਚਾਰੋਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17231772 17231772]<br/>[https://viaf.org/viaf/99832469 99832469] | [[ਤਸਵੀਰ:Natalia Sergeyevna Goncharova.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2184 | [[:d:Q110375261|Q110375261]] | [[ਨਦੀਮ ਅਲ-ਵਾਜਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2185 | [[:d:Q1963189|Q1963189]] | [[ਨਦੀਮ ਅਸਲਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32247620 32247620] | [[ਤਸਵੀਰ:Nadeem Aslam.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2186 | [[:d:Q31783283|Q31783283]] | [[ਨਦੀਮ ਪਰਮਾਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2187 | [[:d:Q6964414|Q6964414]] | [[ਨਨੂਆ ਬੈਰਾਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nanua Bairagi.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2188 | [[:d:Q7721|Q7721]] | [[ਨਪੋਲੀਅਨ ਤੀਜਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88934487 88934487] | [[ਤਸਵੀਰ:Napoleon III by Mayer & Pierson c1860 (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2189 | [[:d:Q5756276|Q5756276]] | [[ਨਬਕਾਂਤ ਬਰੂਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2190 | [[:d:Q6956742|Q6956742]] | [[ਨਬਨੀਤਾ ਦੇਵ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23534896 23534896] | [[ਤਸਵੀਰ:Nabaneeta Dev Sen - Kolkata 2013-02-03 4365.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2191 | [[:d:Q6961907|Q6961907]] | [[ਨਮਿਤਾ ਗੋਖਲੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118349107 118349107] | [[ਤਸਵੀਰ:Namita Gokhale at PubliCon 2012.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2192 | [[:d:Q29913214|Q29913214]] | [[ਨਯੀਰਾਹ ਵਾਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14150380541513372368 14150380541513372368] | |- | style='text-align:right'| 2193 | [[:d:Q125148420|Q125148420]] | [[ਨਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2194 | [[:d:Q2723334|Q2723334]] | [[ਨਰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57450725 57450725] | [[ਤਸਵੀਰ:Narmadashankar Dave (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2195 | [[:d:Q68279|Q68279]] | [[ਨਰਹਰ ਰਘੂਨਾਥ ਫਾਟਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60436689 60436689] | |- | style='text-align:right'| 2196 | [[:d:Q6965469|Q6965469]] | [[ਨਰਾਇਣ ਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57437520 57437520] | [[ਤਸਵੀਰ:Narayan Desai face.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2197 | [[:d:Q20608160|Q20608160]] | [[ਨਰਿੰਜਨ ਸਿੰਘ ਤਸਨੀਮ|ਨਰਿੰਜਨ ਤਸਨੀਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116547869 116547869] | |- | style='text-align:right'| 2198 | [[:d:Q6965776|Q6965776]] | [[ਨਰਿੰਦਰ ਦਾਬੋਲਕਰ|ਨਰਿੰਦਰ ਦਾਭੋਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/558145857923123020085 558145857923123020085] | |- | style='text-align:right'| 2199 | [[:d:Q20608171|Q20608171]] | [[ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69045403 69045403] | |- | style='text-align:right'| 2200 | [[:d:Q30637587|Q30637587]] | [[ਨਰਿੰਦਰ ਬਾਠ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2201 | [[:d:Q1058|Q1058]] | [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95532763 95532763] | [[ਤਸਵੀਰ:Prime Minister Of Bharat Shri Narendra Damodardas Modi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2202 | [[:d:Q113634875|Q113634875]] | [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ (ਕਵੀ)|ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116651105 116651105] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Narendra Mohan Sharma - Author, Poet, Playwright, Professor and a Visionary .jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2203 | [[:d:Q15435428|Q15435428]] | [[ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13740652 13740652] | [[ਤਸਵੀਰ:Narinder Singh Kapoor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2204 | [[:d:Q26179548|Q26179548]] | [[ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2205 | [[:d:Q125148457|Q125148457]] | [[ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਚ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2206 | [[:d:Q6965785|Q6965785]] | [[ਨਰਿੰਦਰ ਕੋਹਲੀ|ਨਰੇਂਦਰ ਕੋਹਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116511798 116511798] | [[ਤਸਵੀਰ:Narendra Kohli (Dec. 2008).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2207 | [[:d:Q6965832|Q6965832]] | [[ਨਰੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21750661 21750661] | |- | style='text-align:right'| 2208 | [[:d:Q3595714|Q3595714]] | [[ਨਰੇਸ਼ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114846720 114846720] | [[ਤਸਵੀਰ:ShriNaresh Ji.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2209 | [[:d:Q61059542|Q61059542]] | [[ਨਰੇਸ਼ ਸਕਸੈਨਾ|ਨਰੇਸ਼ ਸਕਸੇਨਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2210 | [[:d:Q6960910|Q6960910]] | [[ਨਲਿਨੀ ਜਮੀਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88262528 88262528] | |- | style='text-align:right'| 2211 | [[:d:Q6960908|Q6960908]] | [[ਨਲਿਨੀ ਬਾਲਾ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1362348 1362348] | [[ਤਸਵੀਰ:Nalini bala devi.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2212 | [[:d:Q21228323|Q21228323]] | [[ਨਲਿਨੀ ਬੇਕਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75447120 75447120] | [[ਤਸਵੀਰ:NALINI BAKEL-PHOTO.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2213 | [[:d:Q6960920|Q6960920]] | [[ਨਲਿਨੀ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/275663916 275663916] | |- | style='text-align:right'| 2214 | [[:d:Q55653361|Q55653361]] | [[ਨਵਤੇਜ ਪੁਆਧੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2215 | [[:d:Q6982573|Q6982573]] | [[ਨਵਤੇਜ ਭਾਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21774038 21774038] | [[ਤਸਵੀਰ:NavtejBharati.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2216 | [[:d:Q6982575|Q6982575]] | [[ਨਵਤੇਜ ਸਰਨਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101161760 101161760] | [[ਤਸਵੀਰ:Navtej Sarna at US DOE 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2217 | [[:d:Q20608181|Q20608181]] | [[ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65437338 65437338] | |- | style='text-align:right'| 2218 | [[:d:Q19666139|Q19666139]] | [[ਨਵਰਾਜ ਹੰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Navraj hans.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2219 | [[:d:Q6982856|Q6982856]] | [[ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਧਵਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2220 | [[:d:Q42844801|Q42844801]] | [[ਨਵਾ ਇਬਰਾਹਿਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/195285867 195285867] | [[ਤਸਵੀਰ:Nava Ebrahimi auf der frankfurter Buchmesse 2025, (P1220494).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2221 | [[:d:Q15848350|Q15848350]] | [[ਨਵਾਬ ਫੈਜੁਨਨੇਸਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60483673 60483673] | [[ਤਸਵੀਰ:Faizunnesa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2222 | [[:d:Q2886598|Q2886598]] | [[ਦਾਗ਼ ਦਿਹਲਵੀ|ਨਵਾਬ ਮਿਰਜ਼ਾ ਖ਼ਾਂ ਦਾਗ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12489363 12489363] | [[ਤਸਵੀਰ:DaghDehlviAPoet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2223 | [[:d:Q6956765|Q6956765]] | [[ਨਵਾਰੂਨ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/78295383 78295383] | |- | style='text-align:right'| 2224 | [[:d:Q3633404|Q3633404]] | [[ਨਵੀਨ ਚਾਵਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19759333 19759333] | [[ਤਸਵੀਰ:Election Commissioner Shri Navin. B. Chawla releasing Landmark Judgments on Election Law at a meeting with Chief Electoral Officers of all the States, in New Delhi on June 28, 2006 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2225 | [[:d:Q1190856|Q1190856]] | [[ਨਵੀਨ ਪਟਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1673166172265790800004 1673166172265790800004]<br/>[https://viaf.org/viaf/92644329 92644329] | [[ਤਸਵੀਰ:Shri Naveen Patnaik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2226 | [[:d:Q6967082|Q6967082]] | [[ਨਸੀਮ ਅਮਰੋਹਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118445981 118445981] | |- | style='text-align:right'| 2227 | [[:d:Q88071307|Q88071307]] | [[ਨਸੀਮ ਥਿਬੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305278369 305278369] | [[ਤਸਵੀਰ:Naseem Thebo2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2228 | [[:d:Q20608194|Q20608194]] | [[ਨਸੀਰ ਤੁਰਾਬੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2229 | [[:d:Q6967158|Q6967158]] | [[ਨਸੀਰਾ ਜ਼ੁਬੇਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2230 | [[:d:Q6964639|Q6964639]] | [[ਨਾਓਮੀ ਗਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91871726 91871726] | |- | style='text-align:right'| 2231 | [[:d:Q237875|Q237875]] | [[ਨਾਓਮੀ ਵੋਲਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79441572 79441572] | [[ਤਸਵੀਰ:Naomi Wolf speaking at a press conference in New York's Foley Square on March 28, 2012.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2232 | [[:d:Q2896906|Q2896906]] | [[ਨਾਓਮੀ ਸ਼ਿਹਾਬ ਨਾਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14861586 14861586] | [[ਤਸਵੀਰ:Naomishihabnye.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2233 | [[:d:Q3431100|Q3431100]] | [[ਨਾਗਾਰਜੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59120486 59120486] | [[ਤਸਵੀਰ:Library park (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2234 | [[:d:Q171195|Q171195]] | [[ਨਾਗਾਰਜੁਨ (ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/266092044 266092044]<br/>[https://viaf.org/viaf/8711937 8711937] | [[ਤਸਵੀਰ:Nagarjuna at Samye Ling Monastery.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2235 | [[:d:Q2762081|Q2762081]] | [[ਨਗੀਨਦਾਸ ਪਾਰੇਖ|ਨਾਗਿਨਦਾਸ ਪਾਰੀਖ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40724980 40724980] | |- | style='text-align:right'| 2236 | [[:d:Q446761|Q446761]] | [[ਨਾਜ਼ਿਕ ਅਲ-ਮਲਾਇਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44404989 44404989] | [[ਤਸਵੀਰ:تمثال الشاعرة نازك الملائكة 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2237 | [[:d:Q1915626|Q1915626]] | [[ਨਾਜ਼ਿਕ ਸਬਾ ਯਾਰਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56784400 56784400] | |- | style='text-align:right'| 2238 | [[:d:Q6983458|Q6983458]] | [[ਨਾਜ਼ਿਮ ਪਾਨੀਪਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311116497 311116497] | |- | style='text-align:right'| 2239 | [[:d:Q184906|Q184906]] | [[ਨਾਜ਼ਿਮ ਹਿਕਮਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95267715 95267715] | [[ਤਸਵੀਰ:Nâzım Hikmet, Berlin 1956 (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2240 | [[:d:Q6983497|Q6983497]] | [[ਨਾਜ਼ਿਸ਼ ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ੍ਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2241 | [[:d:Q27063134|Q27063134]] | [[ਨਾਜ਼ੀ ਸਫ਼ਾਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2242 | [[:d:Q3918412|Q3918412]] | [[ਨਾਜ਼ੋ ਤੋਖੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2243 | [[:d:Q2510833|Q2510833]] | [[ਨਾਤਾਲਿਆ ਆਰ੍ਸਿਏਨੇਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45143030 45143030] | [[ਤਸਵੀਰ:Natalla Arsieńnieva1927.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2244 | [[:d:Q946905|Q946905]] | [[ਨਾਦਰਾ (ਕਵਿਤਰੀ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53716922 53716922] | [[ਤਸਵੀਰ:Painting of Heroine Nodira by Shamsroi Khasanova.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2245 | [[:d:Q40116|Q40116]] | [[ਨਾਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84808952 84808952] | [[ਤਸਵੀਰ:Autoportrait de Félix Nadar - edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2246 | [[:d:Q469319|Q469319]] | [[ਨਾਦੀਆ ਅੰਜੁਮਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45482692 45482692] | [[ਤਸਵੀਰ:Nadia Anjuman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2247 | [[:d:Q31790922|Q31790922]] | [[ਨਾਦੀਆ ਹਾਸ਼ਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2248 | [[:d:Q6957702|Q6957702]] | [[ਨਾਦੀਆ ਹਿਜਾਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28598504 28598504] | |- | style='text-align:right'| 2249 | [[:d:Q47619|Q47619]] | [[ਨਦੀਨ ਗੋਰਡੀਮਰ|ਨਾਦੀਨ ਗੋਰਦੀਮੇਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/86692340 86692340] | [[ਤਸਵੀਰ:Nadine Gordimer 01.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2250 | [[:d:Q117472111|Q117472111]] | [[ਨਾਦੀਸ਼ਾ ਉਯਾਂਗੋਡਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63165746954253931745 63165746954253931745] | [[ਤਸਵੀਰ:Nadeesha Uyangoda MUDEC Museo delle Culture.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2251 | [[:d:Q215637|Q215637]] | [[ਨਾਦੇਜ਼ਦਾ ਕਰੁਪਸਕਾਇਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2600852 2600852] | [[ਤਸਵੀਰ:Nadezhda Krupskaya portrait.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2252 | [[:d:Q3696295|Q3696295]] | [[ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76539643 76539643] | [[ਤਸਵੀਰ:Nanak Singh 1998 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2253 | [[:d:Q6961489|Q6961489]] | [[ਨਾਮਦੇਵ ਢਸਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52402018 52402018] | |- | style='text-align:right'| 2254 | [[:d:Q12435464|Q12435464]] | [[ਨਾਮਵਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116677345 116677345] | [[ਤਸਵੀਰ:Namvar Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2255 | [[:d:Q180962|Q180962]] | [[ਨਾਰਮਨ ਮੇਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7393743 7393743] | [[ਤਸਵੀਰ:Oliver Mark - Norman Mailer, Berlin 2002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2256 | [[:d:Q6966033|Q6966033]] | [[ਨਾਰਲਾ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59095709 59095709] | |- | style='text-align:right'| 2257 | [[:d:Q28868007|Q28868007]] | [[ਨਾਰਾਇਣ ਰਾਏਮਾਝੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Narayan Rayamaji at Palpa Tradefare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2258 | [[:d:Q15486572|Q15486572]] | [[ਨਾਰਾਇਣ ਹੇਮਚੰਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23737816 23737816] | [[ਤਸਵੀਰ:Narayan Hemchandra (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2259 | [[:d:Q3595448|Q3595448]] | [[ਬਾਲਮਣੀ ਅੰਮਾ|ਨਾਲਾਪਤ ਬਾਲਮਣੀ ਅੰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8938937 8938937] | [[ਤਸਵੀਰ:Balamaniamma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2260 | [[:d:Q31734368|Q31734368]] | [[ਨਾਲਿਨੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2261 | [[:d:Q39978|Q39978]] | [[ਨਾਸਟਰਡਾਮਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16387613 16387613] | [[ਤਸਵੀਰ:Nostradamus 1846.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2262 | [[:d:Q98078080|Q98078080]] | [[ਨਾਸਿਰ ਅਦੀਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63494401 63494401] | |- | style='text-align:right'| 2263 | [[:d:Q372946|Q372946]] | [[ਨਾਸਿਰ ਕਾਜ਼ਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6345412 6345412] | |- | style='text-align:right'| 2264 | [[:d:Q28196192|Q28196192]] | [[ਨਾਸਿਰਾ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61685325 61685325] | |- | style='text-align:right'| 2265 | [[:d:Q61059107|Q61059107]] | [[ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਔਜਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2266 | [[:d:Q7024140|Q7024140]] | [[ਨਿਆਜ਼ ਫਤਿਹਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/275166686 275166686] | |- | style='text-align:right'| 2267 | [[:d:Q7035076|Q7035076]] | [[ਨਿਕਿਤਾ ਲਾਲਵਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37237438 37237438] | [[ਤਸਵੀਰ:Nikita Lalwani author pic 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2268 | [[:d:Q15648611|Q15648611]] | [[ਨਿਕਿਤਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4924148876460849740006 4924148876460849740006] | [[ਤਸਵੀਰ:Nikita Singh 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2269 | [[:d:Q55207|Q55207]] | [[ਨਿਕੀਤਾ ਮਿਖਾਲਕੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24796240 24796240] | [[ਤਸਵੀਰ:Mikhalkov 2022.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2270 | [[:d:Q21066276|Q21066276]] | [[ਨਿਕੋਲ ਐਲ. ਫਰੈਂਕਲਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2271 | [[:d:Q619|Q619]] | [[ਨਿਕੋਲਸ ਕੋਪਰਨਿਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71389288 71389288] | [[ਤਸਵੀਰ:Nikolaus Kopernikus MOT.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2272 | [[:d:Q956441|Q956441]] | [[ਨਿਕੋਲਾ ਵਾਪਤਸਾਰੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66474540 66474540] | [[ਤਸਵੀਰ:Vapcarov Varna.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2273 | [[:d:Q1978163|Q1978163]] | [[ਨਿਕੋਲਾਇ ਨੋਸਕੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5936167867518823060001 5936167867518823060001] | [[ਤਸਵੀਰ:Николай Носков в 2009 (4).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2274 | [[:d:Q271853|Q271853]] | [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਓਸਤਰੋਵਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9898692 9898692] | [[ਤਸਵੀਰ:N Ostrovskiy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2275 | [[:d:Q43718|Q43718]] | [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54148306 54148306] | [[ਤਸਵੀਰ:N.Gogol by F.Moller (1840, Tretyakov gallery).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2276 | [[:d:Q192331|Q192331]] | [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਚੇਰਨੀਸ਼ੇਵਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41847059 41847059] | [[ਤਸਵੀਰ:Nikolaj G. Černyševskij 1888.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2277 | [[:d:Q311459|Q311459]] | [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਦੋਬਰੋਲਿਉਬੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120725045 120725045] | [[ਤਸਵੀਰ:PGRS 2 032 Dobrolyubov - crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2278 | [[:d:Q208003|Q208003]] | [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਨੇਕਰਾਸੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7503062 7503062] | [[ਤਸਵੀਰ:Nikolay Nekrasov 2cr.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2279 | [[:d:Q653320|Q653320]] | [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਨੋਸੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79290115 79290115] | [[ਤਸਵੀਰ:Dunno and his friends Postal card Russia 2008 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2280 | [[:d:Q186709|Q186709]] | [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਬੁਖਾਰਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9966991 9966991] | [[ਤਸਵੀਰ:Bucharin.bra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2281 | [[:d:Q655247|Q655247]] | [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਰੁਬਤਸੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/160829 160829] | [[ਤਸਵੀਰ:Rubzow Memorial Emetsk (2).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2282 | [[:d:Q208993|Q208993]] | [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਰੋਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14852765 14852765] | [[ਤਸਵੀਰ:N Roerich.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2283 | [[:d:Q191598|Q191598]] | [[ਨਿਕੋਲੇ ਕਰਮਜ਼ੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71438262 71438262] | [[ਤਸਵੀਰ:Karamzin by Tropinin (1818, Tretyakov gallery).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2284 | [[:d:Q1399|Q1399]] | [[ਨਿਕੋਲੋ ਮੈਕਿਆਵੇਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95151646 95151646] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2285 | [[:d:Q214622|Q214622]] | [[ਨਿਕੋਸ ਕਜ਼ਾਨਜ਼ਾਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14771803 14771803] | [[ਤਸਵੀਰ:Nikos Kazantzakis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2286 | [[:d:Q17488729|Q17488729]] | [[ਨਿਖਿਲ ਚੰਦਵਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nikhil Chandwani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2287 | [[:d:Q17037839|Q17037839]] | [[ਨਿਖਿਲ ਚੱਕਰਵਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2288 | [[:d:Q13118304|Q13118304]] | [[ਨਿਖਿਲ ਵਾਗਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2289 | [[:d:Q234908|Q234908]] | [[ਨਿਜ਼ਾਮੀ ਗੰਜਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2474895 2474895] | [[ਤਸਵੀਰ:Nezami (detail) Addressing his Son Mohammad. Attributed to Behzad, Leyli and Majnun (Nizami Ganjavi) 1482.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2290 | [[:d:Q13574559|Q13574559]] | [[ਨਿਜ਼ੀਹ ਮੁਹਿੱਦੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29949076 29949076] | [[ਤਸਵੀਰ:Nezihe muhiddin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2291 | [[:d:Q20056769|Q20056769]] | [[ਨਿਤਾਸ਼ਾ ਕੌਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/161744336 161744336] | [[ਤਸਵੀਰ:Nitasha Kaul speaking at the New Internationalist's 40th Anniversary.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2292 | [[:d:Q41693395|Q41693395]] | [[ਨਿਤਿਨ ਸੋਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nitin Soni.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2293 | [[:d:Q3631073|Q3631073]] | [[ਨਿਦਾ ਫ਼ਾਜ਼ਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15953416 15953416] | [[ਤਸਵੀਰ:Nida Fazli in Chandigarh-1 (28-Jan-2014) 02.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2294 | [[:d:Q125148582|Q125148582]] | [[ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਆਲਿਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2295 | [[:d:Q7030844|Q7030844]] | [[ਨਿਧੀ ਰਾਜ਼ਦਾਨ|ਨਿਧੀ ਰਾਜਦਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5151533681202771548 5151533681202771548] | [[ਤਸਵੀਰ:Nidhi Razdan 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2296 | [[:d:Q7039100|Q7039100]] | [[ਨਿਨੋਚਕਾ ਰੋਸਕਾ|ਨਿਨੋਛਕਾ ਰੋਸਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94901739 94901739] | |- | style='text-align:right'| 2297 | [[:d:Q110878958|Q110878958]] | [[ਨਿਮਰਾ ਅਹਿਮਦ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2298 | [[:d:Q20608219|Q20608219]] | [[ਨਿਰਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਤਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nirpinder Singh Rattan ,Punjabi writer and ex IAS officer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2299 | [[:d:Q31788995|Q31788995]] | [[ਨਿਰਮਲ ਅਰਪਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nirmal Arpan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2300 | [[:d:Q3342123|Q3342123]] | [[ਨਿਰਮਲ ਕੁਮਾਰ ਬੋਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46775551 46775551] | |- | style='text-align:right'| 2301 | [[:d:Q20608227|Q20608227]] | [[ਨਿਰਮਲ ਜਸਵਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2302 | [[:d:Q20608238|Q20608238]] | [[ਨਿਰਮਲ ਜੌੜਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nirmal jaura.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2303 | [[:d:Q125148470|Q125148470]] | [[ਨਿਰਮਲ ਨਿੰਮਾ ਲੰਗਾਹ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2304 | [[:d:Q41555686|Q41555686]] | [[ਨਿਰਮਲ ਪੁਆਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71630260 71630260] | |- | style='text-align:right'| 2305 | [[:d:Q64027141|Q64027141]] | [[ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਜਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28161632222410641556 28161632222410641556] | [[ਤਸਵੀਰ:NIRMAL PURJA "NIMS".jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2306 | [[:d:Q1993428|Q1993428]] | [[ਨਿਰਮਲ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114234893 114234893] | [[ਤਸਵੀਰ:Nirmal Verma (1929 - 2005).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2307 | [[:d:Q3595745|Q3595745]] | [[ਨਿਰੁਪਮਾ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44012595 44012595] | [[ਤਸਵੀਰ:Nirupama Rao.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2308 | [[:d:Q15459161|Q15459161]] | [[ਨਿਰੁਪਮਾ ਦੱਤ|ਨਿਰੂਪਮਾ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16951145 16951145] | |- | style='text-align:right'| 2309 | [[:d:Q18014938|Q18014938]] | [[ਨਿਰੂਪਮਾ ਬਾਗੋਹਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47852593 47852593] | |- | style='text-align:right'| 2310 | [[:d:Q105554883|Q105554883]] | [[ਨਿਰੂਪਮਾ ਰਥ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40972985 40972985] | |- | style='text-align:right'| 2311 | [[:d:Q118343609|Q118343609]] | [[ਨਿਰੰਜਣ ਬੋਹਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Niranjan Boha.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2312 | [[:d:Q20608246|Q20608246]] | [[ਨਿਰੰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2313 | [[:d:Q20676937|Q20676937]] | [[ਨਿਸਤੁਲਾ ਹੈਬਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/278993690 278993690] | [[ਤਸਵੀਰ:Nistual snap.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2314 | [[:d:Q110208059|Q110208059]] | [[ਨਿਸ਼ਠਾ ਜਸਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/274455481 274455481] | |- | style='text-align:right'| 2315 | [[:d:Q1260487|Q1260487]] | [[ਨਿਸਿਮ ਇਜ਼ੇਕਿਲ|ਨਿਸਿਮ ਏਜ਼ੇਕੀਅਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64083865 64083865] | |- | style='text-align:right'| 2316 | [[:d:Q2364565|Q2364565]] | [[ਨਿਸੀਆ ਫਲੋਰੇਸਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22220022 22220022] | [[ਤਸਵੀਰ:Nizia Floresta Augusta (Mulheres illustres do Brazil).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2317 | [[:d:Q13058431|Q13058431]] | [[ਨਿਹਾਰਰੰਜਨ ਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108556956 108556956] | |- | style='text-align:right'| 2318 | [[:d:Q20608255|Q20608255]] | [[ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਰਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2319 | [[:d:Q31787733|Q31787733]] | [[ਨਿਹਾਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2320 | [[:d:Q20608264|Q20608264]] | [[ਨਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ninder Gill at Jandali.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2321 | [[:d:Q25624054|Q25624054]] | [[ਨਿੰਦਰ ਘੁਗਿਆਣਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ninder Ghugianvi 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2322 | [[:d:Q298503|Q298503]] | [[ਨਿੱਕ ਵੁਈਏਚਿਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/121073625 121073625] | [[ਤਸਵੀਰ:Nick Vujicic speaking in a church in Ehringshausen, Germany - 20110401-02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2323 | [[:d:Q87409812|Q87409812]] | [[ਨਿੱਕੀ ਬੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68107481 68107481] | |- | style='text-align:right'| 2324 | [[:d:Q11668|Q11668]] | [[ਨਿੱਕੀ ਹੈਲੀ|ਨਿੱਕੀ ਹੈਲੀ ਰੰਧਾਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/187223623 187223623] | [[ਤਸਵੀਰ:Nikki Haley official photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2325 | [[:d:Q7041199|Q7041199]] | [[ਨੀਤਾ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51613785 51613785] | |- | style='text-align:right'| 2326 | [[:d:Q50241653|Q50241653]] | [[ਨੀਤਾ ਰਮਈਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/105103516 105103516] | |- | style='text-align:right'| 2327 | [[:d:Q31790292|Q31790292]] | [[ਨੀਤੂ|ਨੀਤੂ ਅਰੋੜਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/173463192 173463192] | [[ਤਸਵੀਰ:Neetu Arora 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2328 | [[:d:Q12087053|Q12087053]] | [[ਨੀਨਾ ਬਿਚੂਇਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60515690 60515690] | [[ਤਸਵੀਰ:Nina bichuya 2013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2329 | [[:d:Q38049227|Q38049227]] | [[ਨੀਨਾ ਲੈਰੀ ਦੁਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43513692 43513692] | [[ਤਸਵੀਰ:NinaLarreyDuryea1919.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2330 | [[:d:Q425731|Q425731]] | [[ਨੀਮਾ ਯੂਸ਼ਿਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/263093515 263093515] | [[ਤਸਵੀਰ:Nima Yushij - Original.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2331 | [[:d:Q111203071|Q111203071]] | [[ਨੀਰਜਾ ਮਾਧਵ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Neerja Madhav receives Nari Shakti Puraskar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2332 | [[:d:Q982828|Q982828]] | [[ਨੀਰਦ ਚੰਦਰ ਚੌਧਰੀ|ਨੀਰਦ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27091778 27091778] | |- | style='text-align:right'| 2333 | [[:d:Q20608275|Q20608275]] | [[ਨੀਰੂ ਅਸੀਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2334 | [[:d:Q436131|Q436131]] | [[ਨੀਲ ਪੋਸਟਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36923287 36923287] | |- | style='text-align:right'| 2335 | [[:d:Q6986708|Q6986708]] | [[ਨੀਲ ਮੁਖਰਜੀ (ਲੇਖਕ)|ਨੀਲ ਮੁਖਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48710931 48710931] | [[ਤਸਵੀਰ:Neel Mukherjee.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2336 | [[:d:Q16187273|Q16187273]] | [[ਨੀਲਕਮਲ ਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21562767 21562767] | [[ਤਸਵੀਰ:Neel Kamal Puri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2337 | [[:d:Q12435955|Q12435955]] | [[ਨੀਲਕਸ਼ੀ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38794764 38794764] | [[ਤਸਵੀਰ:Neelakshi Singh Writer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2338 | [[:d:Q25999164|Q25999164]] | [[ਨੀਲਭ ਅਸ਼ਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13629049 13629049] | |- | style='text-align:right'| 2339 | [[:d:Q16198032|Q16198032]] | [[ਨੀਲਮ ਸਕਸੈਨਾ ਚੰਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Neelam Chandra Saxena.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2340 | [[:d:Q7036885|Q7036885]] | [[ਨੀਲਾਂਜਨਾ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58806281 58806281] | |- | style='text-align:right'| 2341 | [[:d:Q7036999|Q7036999]] | [[ਨੀਲੀਨਾ ਅਬਰਾਹਮ|ਨੀਲੀਨਾ ਅਬ੍ਰਾਹਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2342 | [[:d:Q62764944|Q62764944]] | [[ਨੀਲੋਤਪਲ ਮ੍ਰਿਣਾਲ|ਨੀਲੋਤਪਾਲ ਮ੍ਰਿਣਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nilotpal Mrinal in a Kavi Sammelan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2343 | [[:d:Q7070412|Q7070412]] | [[ਨੂਤਨ ਠਾਕੁਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2344 | [[:d:Q7049739|Q7049739]] | [[ਨੂਨ ਮੀਮ ਦਾਨਿਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2345 | [[:d:Q3846082|Q3846082]] | [[ਨੂਨ ਮੀਮ ਰਾਸ਼ਿਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17465339 17465339] | |- | style='text-align:right'| 2346 | [[:d:Q110751867|Q110751867]] | [[ਨੂਰ ਅਫ਼ਰੋਜ਼ ਖੁਵਾਜਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2347 | [[:d:Q464957|Q464957]] | [[ਨੂਰ ਇਨਾਇਤ ਖ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4952882 4952882] | [[ਤਸਵੀਰ:Noor Inayat Khan.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2348 | [[:d:Q48735024|Q48735024]] | [[ਨੂਰ ਉਲ ਹੁਦਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2349 | [[:d:Q111281840|Q111281840]] | [[ਨੂਰ ਜ਼ਹੀਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2350 | [[:d:Q38003551|Q38003551]] | [[ਨੂਰਜਹਾਂ ਬੋਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305193667 305193667] | [[ਤਸਵੀਰ:Noorjahan Bose 296793.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2351 | [[:d:Q323344|Q323344]] | [[ਨੂਰੁਦੀਨ ਫਰਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114537064 114537064] | [[ਤਸਵੀਰ:3Nuruddin Farah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2352 | [[:d:Q107353532|Q107353532]] | [[ਨੇਜਮੇਹ ਖ਼ਲੀਲ ਹਬੀਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2353 | [[:d:Q66580063|Q66580063]] | [[ਨੇਥਾ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1999159279138408160004 1999159279138408160004] | [[ਤਸਵੀਰ:Netha Hussain-070A3987 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2354 | [[:d:Q311644|Q311644]] | [[ਨੇਪੋਲੀਅਨ ਹਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2471835 2471835] | [[ਤਸਵੀਰ:Napoleon Hill headshot.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2355 | [[:d:Q6987736|Q6987736]] | [[ਨੇਹਾ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2356 | [[:d:Q236606|Q236606]] | [[ਨੈਓਮੀ ਕਲੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98653009 98653009] | [[ਤਸਵੀਰ:Naomi Klein - Brainwash Festival 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2357 | [[:d:Q69339|Q69339]] | [[ਨੈਥੇਨੀਏਲ ਹਥਾਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44435463 44435463] | [[ਤਸਵੀਰ:Nathaniel Hawthorne - NARA - 530280cr.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2358 | [[:d:Q448399|Q448399]] | [[ਨੈਨਤਾਰਾ ਸਹਿਗਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113514914 113514914] | [[ਤਸਵੀਰ:Nayantarasahgal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2359 | [[:d:Q26242991|Q26242991]] | [[ਨੈਨਾ ਸਿੱਬਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72235293 72235293] | |- | style='text-align:right'| 2360 | [[:d:Q6959856|Q6959856]] | [[ਨੈਯਰ ਮਸੂਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51866361 51866361] | [[ਤਸਵੀਰ:Naiyar Masud, March 05, 2008 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2361 | [[:d:Q230299|Q230299]] | [[ਨੈਲੀ ਬਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/261493056 261493056]<br/>[https://viaf.org/viaf/56190964 56190964]<br/>[https://viaf.org/viaf/816475 816475] | [[ਤਸਵੀਰ:Nellie Bly 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2362 | [[:d:Q57074|Q57074]] | [[ਨੈਲੀ ਸਾਕਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305145857913523021395 305145857913523021395]<br/>[https://viaf.org/viaf/71406040 71406040] | [[ਤਸਵੀਰ:Nelly Sachs 1966.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2363 | [[:d:Q7046825|Q7046825]] | [[ਨੋਏਲ ਅਲੂਮਿਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26419544 26419544] | |- | style='text-align:right'| 2364 | [[:d:Q354256|Q354256]] | [[ਨੋਰਥਰੋਪ ਫ੍ਰਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49236705 49236705] | [[ਤਸਵੀਰ:Northrop Frye statue.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2365 | [[:d:Q9049|Q9049]] | [[ਅਵਰਾਮ ਨੋਆਮ ਚਾਮਸਕੀ|ਨੌਮ ਚੌਮਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89803084 89803084] | [[ਤਸਵੀਰ:Noam Chomsky portrait 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2366 | [[:d:Q272224|Q272224]] | [[ਨਾਰਮਨ ਏਂਜਲ|ਨੌਰਮਾਨ ਏਂਜਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51708094 51708094] | [[ਤਸਵੀਰ:Norman Angell 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2367 | [[:d:Q7050226|Q7050226]] | [[ਨੌਰਾ ਰਿਚਰਡ|ਨੌਰਾ ਰਿੱਚਰਡਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1181151247978744270006 1181151247978744270006] | [[ਤਸਵੀਰ:NorahRichards1940.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2368 | [[:d:Q20608286|Q20608286]] | [[ਨੌਰੰਗ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2369 | [[:d:Q674337|Q674337]] | [[ਨੌਸ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69247638 69247638] | [[ਤਸਵੀਰ:Naushadsaab1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2370 | [[:d:Q6963121|Q6963121]] | [[ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26897989 26897989] | |- | style='text-align:right'| 2371 | [[:d:Q6963112|Q6963112]] | [[ਨੰਦਕਿਸ਼ੋਰ ਆਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9954981 9954981] | |- | style='text-align:right'| 2372 | [[:d:Q3348980|Q3348980]] | [[ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13226970 13226970] | [[ਤਸਵੀਰ:Nandalal Bose 1967 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2373 | [[:d:Q94659436|Q94659436]] | [[ਨੰਦਿਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114311712 114311712] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Nanditha Krishna, (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2374 | [[:d:Q29541052|Q29541052]] | [[ਨੰਦਿਨੀ ਬਾਜਪੇਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18154681820547861278 18154681820547861278] | [[ਤਸਵੀਰ:Nandini Bajpai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2375 | [[:d:Q467189|Q467189]] | [[ਨੰਦਿਨੀ ਸਤਪਥੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45873573 45873573] | [[ਤਸਵੀਰ:Nandini-Satapathy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2376 | [[:d:Q6963341|Q6963341]] | [[ਨੰਦਿਨੀ ਸਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29847012 29847012] | |- | style='text-align:right'| 2377 | [[:d:Q40826|Q40826]] | [[ਨੱਟ ਹੈਮਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59083692 59083692] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrett av Knut Hamsun (1859-1952) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2378 | [[:d:Q6969979|Q6969979]] | [[ਨੱਥੂਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nathuram Shankar Sharma 'Shankar'.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2379 | [[:d:Q10984616|Q10984616]] | [[ਪਤਰਸ ਬੁਖਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64289293 64289293] | |- | style='text-align:right'| 2380 | [[:d:Q231680|Q231680]] | [[ਪਤੰਜਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22151776730718010639 22151776730718010639] | [[ਤਸਵੀਰ:Stamp of India - 2009 - Colnect 159916 - Maharshi Patanjali.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2381 | [[:d:Q7123830|Q7123830]] | [[ਪਦਮਾ ਗੋਲੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60680179 60680179] | |- | style='text-align:right'| 2382 | [[:d:Q464835|Q464835]] | [[ਪਦਮਾ ਲਕਸ਼ਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51003017 51003017] | [[ਤਸਵੀਰ:Padma Lakshmi (2017) 05.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2383 | [[:d:Q2045965|Q2045965]] | [[ਪਦਮਾ ਸਚਦੇਵ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116677537 116677537] | [[ਤਸਵੀਰ:Padma Sachdev bharat-s-tiwari-photography-IMG 0781 May 12, 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2384 | [[:d:Q21854932|Q21854932]] | [[ਪਯਾਮ ਫੇਇਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/317133346 317133346] | [[ਤਸਵੀਰ:PFMain.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2385 | [[:d:Q20608298|Q20608298]] | [[ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਤੌਜ|ਪਰਗਟ ਸਤੌਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Pargat Satauj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2386 | [[:d:Q31786504|Q31786504]] | [[ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2387 | [[:d:Q7135262|Q7135262]] | [[ਪਰਮਜੀਤ ਕੌਰ ਸਰਹਿੰਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Paramjit Kaur Sirhind.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2388 | [[:d:Q30223752|Q30223752]] | [[ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜਸਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24154739851052991713 24154739851052991713] | |- | style='text-align:right'| 2389 | [[:d:Q65396544|Q65396544]] | [[ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੱਜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2390 | [[:d:Q125148435|Q125148435]] | [[ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢੀਂਗਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2391 | [[:d:Q20608308|Q20608308]] | [[ਪਰਮਜੀਤ ਸੋਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Paramjit Sohal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2392 | [[:d:Q7240410|Q7240410]] | [[ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73401223 73401223] | |- | style='text-align:right'| 2393 | [[:d:Q20608318|Q20608318]] | [[ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9392937 9392937] | [[ਤਸਵੀਰ:ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੋਢੀ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2394 | [[:d:Q80900|Q80900]] | [[ਪਰਲ ਐੱਸ ਬੱਕ|ਪਰਲ ਐੱਸ. ਬੱਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91868694 91868694] | [[ਤਸਵੀਰ:Pearl Buck (Nobel).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2395 | [[:d:Q271254|Q271254]] | [[ਪਰਵੀਨ ਐਤਸਾਮੀ|ਪਰਵੀਨ ਈਤੇਸਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17374532 17374532] | [[ਤਸਵੀਰ:Etesami.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2396 | [[:d:Q61058846|Q61058846]] | [[ਪਰਵੀਨ ਕੁਮਾਰ ਅਸ਼ਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2397 | [[:d:Q533318|Q533318]] | [[ਪਰਵੀਨ ਪਜ਼ਵਾਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/78882711 78882711] | |- | style='text-align:right'| 2398 | [[:d:Q25656917|Q25656917]] | [[ਪਰਵੀਨ ਫ਼ੈਜ਼ ਜ਼ਾਦਾਹ ਮਲਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2399 | [[:d:Q65396020|Q65396020]] | [[ਪਰਵੀਨ ਮਲਿਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/310619640 310619640] | |- | style='text-align:right'| 2400 | [[:d:Q45174|Q45174]] | [[ਪਰਵੀਨ ਸ਼ਾਕਿਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/166923625 166923625] | |- | style='text-align:right'| 2401 | [[:d:Q7171254|Q7171254]] | [[ਪਰਵੇਜ਼ ਬਿਲਗਰਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Pervez Bilgrami.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2402 | [[:d:Q919722|Q919722]] | [[ਪਰਵੇਜ਼ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7209190 7209190] | [[ਤਸਵੀਰ:2008-09-07 18-35-57ParvezSharma.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2403 | [[:d:Q125148408|Q125148408]] | [[ਪਰਵੇਜ਼ ਸੰਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2404 | [[:d:Q93343|Q93343]] | [[ਪਰਸੀ ਬਿਸ਼ ਸ਼ੈਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95159449 95159449] | [[ਤਸਵੀਰ:Percy Bysshe Shelley by Alfred Clint.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2405 | [[:d:Q7137021|Q7137021]] | [[ਪਰਿਚੈ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Parichay Das at Khajuraho Dance Festival 2026 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2406 | [[:d:Q31789142|Q31789142]] | [[ਪਰਿਤੋਸ਼ ਗਾਰਗੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2407 | [[:d:Q3895942|Q3895942]] | [[ਪਰਿਨੂਸ਼ ਸਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305856226 305856226] | [[ਤਸਵੀਰ:Parinoush Saniee.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2408 | [[:d:Q62712112|Q62712112]] | [[ਪਰਿਸਮਿਤਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91084377 91084377] | |- | style='text-align:right'| 2409 | [[:d:Q61058964|Q61058964]] | [[ਪਲਟੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2410 | [[:d:Q41523|Q41523]] | [[ਪਲੂਟਾਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108156656 108156656]<br/>[https://viaf.org/viaf/165182489 165182489]<br/>[https://viaf.org/viaf/24145857055422921454 24145857055422921454]<br/>[https://viaf.org/viaf/262883934 262883934]<br/>[https://viaf.org/viaf/268955446 268955446]<br/>[https://viaf.org/viaf/55159233917703370061 55159233917703370061]<br/>[https://viaf.org/viaf/7111172882324016230005 7111172882324016230005]<br/>[https://viaf.org/viaf/873144647708107114795 873144647708107114795] | [[ਤਸਵੀਰ:Plutarch of Chaeronea-03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2411 | [[:d:Q182905|Q182905]] | [[ਜੀ ਵੀ ਪਲੈਖ਼ਾਨੋਵ|ਪਲੈਖਾਨੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27208870 27208870] | [[ਤਸਵੀਰ:Georgi Plekhanov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2412 | [[:d:Q859|Q859]] | [[ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ|ਪਲੈਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108159964 108159964]<br/>[https://viaf.org/viaf/123158790754138852978 123158790754138852978]<br/>[https://viaf.org/viaf/192168048973138410001 192168048973138410001]<br/>[https://viaf.org/viaf/276159474047727660458 276159474047727660458]<br/>[https://viaf.org/viaf/4044156811375145390005 4044156811375145390005]<br/>[https://viaf.org/viaf/9045175780349917010002 9045175780349917010002]<br/>[https://viaf.org/viaf/9106168850967767620009 9106168850967767620009] | [[ਤਸਵੀਰ:Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2413 | [[:d:Q28112989|Q28112989]] | [[ਪਵਨ ਕਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34000121 34000121] | [[ਤਸਵੀਰ:Pawan karan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2414 | [[:d:Q31786005|Q31786005]] | [[ਪਵਨ ਹਰਚੰਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Pavan Harchandpuri 04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2415 | [[:d:Q12437517|Q12437517]] | [[ਪਾਂਡੇ ਬੇਚਨ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2416 | [[:d:Q20608337|Q20608337]] | [[ਪਾਂਧੀ ਨਨਕਾਣਵੀ]] | | [https://viaf.org/viaf/23549448 23549448] | |- | style='text-align:right'| 2417 | [[:d:Q16215477|Q16215477]] | [[ਪਾਇਲ ਕਪਾਡੀਆ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/313492518 313492518] | |- | style='text-align:right'| 2418 | [[:d:Q13140822|Q13140822]] | [[ਪਾਇਸ ਐਡੀਸਨਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9465027 9465027] | |- | style='text-align:right'| 2419 | [[:d:Q10261|Q10261]] | [[ਪਾਈਥਾਗੋਰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102862543 102862543]<br/>[https://viaf.org/viaf/13151352051052602454 13151352051052602454]<br/>[https://viaf.org/viaf/162237897 162237897]<br/>[https://viaf.org/viaf/209894863 209894863]<br/>[https://viaf.org/viaf/225158790508938850686 225158790508938850686]<br/>[https://viaf.org/viaf/250958546 250958546]<br/>[https://viaf.org/viaf/264085599 264085599]<br/>[https://viaf.org/viaf/318159474331827662926 318159474331827662926]<br/>[https://viaf.org/viaf/375157342860710100009 375157342860710100009]<br/>[https://viaf.org/viaf/498168048974538410002 498168048974538410002]<br/>[https://viaf.org/viaf/83073140 83073140]<br/>[https://viaf.org/viaf/84036666 84036666] | [[ਤਸਵੀਰ:Kapitolinischer Pythagoras.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2420 | [[:d:Q12881|Q12881]] | [[ਪਾਉਲੋ ਕੋਇਲੋ|ਪਾਉਲੋ ਕੋਲਹੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52700 52700] | [[ਤਸਵੀਰ:Paulo Coelho, June 2024.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2421 | [[:d:Q164797|Q164797]] | [[ਪਾਓਲੋ ਫਰੇਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90070192 90070192] | [[ਤਸਵੀਰ:Paulo Freire 1977.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2422 | [[:d:Q189725|Q189725]] | [[ਪਾਣਿਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/250882672 250882672] | [[ਤਸਵੀਰ:Panini 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2423 | [[:d:Q34189|Q34189]] | [[ਪਾਬਲੋ ਨੇਰੂਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95126958 95126958] | [[ਤਸਵੀਰ:Pablo Neruda 1963.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2424 | [[:d:Q5593|Q5593]] | [[ਪਾਬਲੋ ਪਿਕਾਸੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15873 15873] | [[ਤਸਵੀਰ:1973 Dokfilm Picasso de Lucien Clergue Condor Films.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2425 | [[:d:Q93137|Q93137]] | [[ਪਾਰ ਲਾਗੇਰਕਵਿਸਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64007846 64007846] | [[ਤਸਵੀਰ:Lagerkvist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2426 | [[:d:Q18001529|Q18001529]] | [[ਪਾਰਕਰ ਮੋਲੋਏ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | | |- | style='text-align:right'| 2427 | [[:d:Q125551|Q125551]] | [[ਪਾਰਮੇਨੀਡੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100227837 100227837]<br/>[https://viaf.org/viaf/100227844 100227844]<br/>[https://viaf.org/viaf/104174673 104174673]<br/>[https://viaf.org/viaf/194145858093123021850 194145858093123021850]<br/>[https://viaf.org/viaf/228895836 228895836]<br/>[https://viaf.org/viaf/242154380930030290536 242154380930030290536]<br/>[https://viaf.org/viaf/263903469 263903469]<br/>[https://viaf.org/viaf/306477808 306477808]<br/>[https://viaf.org/viaf/316903820 316903820]<br/>[https://viaf.org/viaf/356144647703827932925 356144647703827932925]<br/>[https://viaf.org/viaf/57151776745618011100 57151776745618011100]<br/>[https://viaf.org/viaf/6505168049002738410003 6505168049002738410003]<br/>[https://viaf.org/viaf/6647168049003638410005 6647168049003638410005]<br/>[https://viaf.org/viaf/85176683 85176683] | [[ਤਸਵੀਰ:Busto di Parmenide (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2428 | [[:d:Q7137083|Q7137083]] | [[ਪਾਰੀਜਾਤ (ਲੇਖਕ)|ਪਾਰੀਜਾਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51836811 51836811] | [[ਤਸਵੀਰ:Parijat Nepali writer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2429 | [[:d:Q152176|Q152176]] | [[ਪਾਲ ਇਲਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73848255 73848255] | [[ਤਸਵੀਰ:Eluard Harcourt 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2430 | [[:d:Q131112|Q131112]] | [[ਪਾਲ ਕਰੂਗਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108473482 108473482] | [[ਤਸਵੀਰ:Paul Krugman-press conference Dec 07th, 2008-4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2431 | [[:d:Q20608348|Q20608348]] | [[ਪਾਲ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Paul Kaur 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2432 | [[:d:Q353754|Q353754]] | [[ਪਾਲ ਡੀ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71401431 71401431] | |- | style='text-align:right'| 2433 | [[:d:Q125148563|Q125148563]] | [[ਪਾਲ ਢਿੱਲੋਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2434 | [[:d:Q317152|Q317152]] | [[ਪਾਲ ਲਾਫ਼ਾਰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61610596 61610596] | [[ਤਸਵੀਰ:Paul Lafargue 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2435 | [[:d:Q96186788|Q96186788]] | [[ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੁਰੇਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2436 | [[:d:Q76487|Q76487]] | [[ਪਾਲ ਹਾਇਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50765 50765] | [[ਤਸਵੀਰ:Porträt des Paul Heyse (1853) - Adolf Friedrich Erdmann von Menzel (Museum Georg Schäfer).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2437 | [[:d:Q895915|Q895915]] | [[ਪਾਲਾਗੁੰਮੀ ਸਾਈਨਾਥ|ਪਾਲਾਗੰਮੀ ਸਾਈਨਾਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72990197 72990197] | [[ਤਸਵੀਰ:P. Saynath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2438 | [[:d:Q20608362|Q20608362]] | [[ਪਾਲੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/720145857110822921557 720145857110822921557] | [[ਤਸਵੀਰ:Pali Bhupinder Singh4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2439 | [[:d:Q18643040|Q18643040]] | [[ਪਾਵਲਾ ਰੋਵਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75428179 75428179] | |- | style='text-align:right'| 2440 | [[:d:Q368812|Q368812]] | [[ਕੋਨਸਤਾਂਤਿਨ ਪਾਸਤੋਵਸਕੀ|ਪਾਸਤੋਵਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15507 15507] | [[ਤਸਵੀਰ:Paustovsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2441 | [[:d:Q3694942|Q3694942]] | [[ਪਾਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59192381 59192381] | [[ਤਸਵੀਰ:Avtar singh sandhu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2442 | [[:d:Q31787210|Q31787210]] | [[ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਕੁੱਦੋਵਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2443 | [[:d:Q20608374|Q20608374]] | [[ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾਤਾ]] | | [https://viaf.org/viaf/62947370 62947370]<br/>[https://viaf.org/viaf/7373160668118703560003 7373160668118703560003] | |- | style='text-align:right'| 2444 | [[:d:Q20608385|Q20608385]] | [[ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਪਦਮ]] | | [https://viaf.org/viaf/118438535 118438535]<br/>[https://viaf.org/viaf/237151170868339091083 237151170868339091083] | |- | style='text-align:right'| 2445 | [[:d:Q20608396|Q20608396]] | [[ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੋਗਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2446 | [[:d:Q20608406|Q20608406]] | [[ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸਹਿਰਾਈ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2447 | [[:d:Q7262871|Q7262871]] | [[ਪਿਆਰੇਲਾਲ ਨਾਇਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29549977 29549977] | |- | style='text-align:right'| 2448 | [[:d:Q5749|Q5749]] | [[ਪਿਏਰ ਜੋਸਿਫ਼ ਪਰੂਧੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17228286 17228286] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait Pierre-Joseph Proudhon (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2449 | [[:d:Q319816|Q319816]] | [[ਪਿਤਰੀਮ ਸੋਰੋਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79990 79990] | [[ਤਸਵੀਰ:Питирим Сорокин.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2450 | [[:d:Q125148536|Q125148536]] | [[ਪਿਰਥੀ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2451 | [[:d:Q31788748|Q31788748]] | [[ਪਿਸ਼ੌਰਾ ਸਿੰਘ ਪੇਸ਼ੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2452 | [[:d:Q527384|Q527384]] | [[ਪਿੰਗਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100312293 100312293] | |- | style='text-align:right'| 2453 | [[:d:Q1392116|Q1392116]] | [[ਪਿੰਗਲੀ ਵੇਂਕੈਇਆ|ਪਿੰਗਲੀ ਵੇਂਕੈਯਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Pingali Venkayya 2009 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2454 | [[:d:Q7117391|Q7117391]] | [[ਪੀ. ਕੇਸ਼ਵਦੇਵ|ਪੀ ਕੇਸਵਦੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119027849 119027849] | [[ਤਸਵੀਰ:Kesavadev.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2455 | [[:d:Q275146|Q275146]] | [[ਪੀ. ਵੀ. ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ|ਪੀ ਵੀ ਨਰਸਿਮਾ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114384722 114384722] | [[ਤਸਵੀਰ:Visit of Narasimha Rao, Indian Minister for Foreign Affairs, to the CEC (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2456 | [[:d:Q13113284|Q13113284]] | [[ਪੀ ਵੀ ਸ਼ਾਜੀਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Shajikumar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2457 | [[:d:Q7117153|Q7117153]] | [[ਪੀ ਸੀ ਦੇਵਾਸੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2458 | [[:d:Q3429995|Q3429995]] | [[ਪੀ. ਭਾਨੂਮਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52625802 52625802] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhanumathi Ramakrishna 2013 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2459 | [[:d:Q7117401|Q7117401]] | [[ਪੀ. ਲੰਕੇਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13897980 13897980] | |- | style='text-align:right'| 2460 | [[:d:Q7117598|Q7117598]] | [[ਪੀ. ਵਲਸਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Pvalsala.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2461 | [[:d:Q434266|Q434266]] | [[ਪੀ.ਡੀ. ਓਸਪੇਂਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32001084 32001084] | [[ਤਸਵੀਰ:Ouspensky-kansi-2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2462 | [[:d:Q3523048|Q3523048]] | [[ਅਕਿਲਨ|ਪੀ.ਵੀ. ਅਕਿਲਾਨੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55495002 55495002] | [[ਤਸਵੀਰ:AKILAN.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2463 | [[:d:Q747|Q747]] | [[ਪੀਅਰ ਕੌਰਨੀ|ਪੀਅਰੇ ਕਾਰਨੇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3060147907527679210008 3060147907527679210008]<br/>[https://viaf.org/viaf/41838293 41838293]<br/>[https://viaf.org/viaf/9665159477885227990006 9665159477885227990006] | [[ਤਸਵੀਰ:Pierre Corneille 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2464 | [[:d:Q6093840|Q6093840]] | [[ਪੀਆ ਬਾਰੋਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45886226 45886226] | [[ਤਸਵੀਰ:Barros, Pia f06 crop.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2465 | [[:d:Q5752|Q5752]] | [[ਪੀਟਰ ਕਰੋਪੋਤਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66469467 66469467] | [[ਤਸਵੀਰ:Kropotkin1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2466 | [[:d:Q49760|Q49760]] | [[ਪੀਟਰ ਬਰੁਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54145090 54145090] | [[ਤਸਵੀਰ:Peter Brook.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2467 | [[:d:Q705197|Q705197]] | [[ਪੀਟਰ ਰੀਡਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46859039 46859039] | |- | style='text-align:right'| 2468 | [[:d:Q44107|Q44107]] | [[ਪੀਟਰ ਹੈਂਡਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14771032 14771032] | [[ਤਸਵੀਰ:Peter-handke.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2469 | [[:d:Q55171|Q55171]] | [[ਪੀਡਰੋ ਆਲਮੋਦੋਵਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100280741 100280741] | [[ਤਸਵੀਰ:Pedro Almodóvar-69720 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2470 | [[:d:Q170800|Q170800]] | [[ਪੀਡਰੋ ਕਾਲਡੇਰਨ ਦੇ ਲਾ ਬਾਰਗਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73850932 73850932] | [[ਤਸਵੀਰ:Primera parte de comedias verdaderas portrait detail.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2471 | [[:d:Q20608327|Q20608327]] | [[ਪੀਤਾ ਪਰਾਗਪੁਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Peeta Paragpuria.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2472 | [[:d:Q20608417|Q20608417]] | [[ਪੀਰ ਮੁਹੰਮਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2473 | [[:d:Q44481|Q44481]] | [[ਪੀਰੇ ਸਿਮੋਨ ਲੈਪਲੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4932158 4932158] | [[ਤਸਵੀਰ:Pierre-Simon, marquis de Laplace (1745-1827) - Guérin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2474 | [[:d:Q20608428|Q20608428]] | [[ਪੀਰੋ ਪ੍ਰੇਮਣ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/922151353513452720000 922151353513452720000] | [[ਤਸਵੀਰ:Piro Preman Ik Sau Saat Kaafiyan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2475 | [[:d:Q6833572|Q6833572]] | [[ਪੀਲੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2476 | [[:d:Q7259915|Q7259915]] | [[ਪੁਨਾਤਿਲ ਕੁੰਣਾਬਦੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28406202 28406202] | [[ਤਸਵੀਰ:Punathil W.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2477 | [[:d:Q21598418|Q21598418]] | [[ਪੁਨਿਆਕਾਂਤੇ ਵਿਜੇਨਾਇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51852527 51852527] | |- | style='text-align:right'| 2478 | [[:d:Q7260760|Q7260760]] | [[ਪੁਪੂਲ ਜੈਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32030002 32030002] | |- | style='text-align:right'| 2479 | [[:d:Q855252|Q855252]] | [[ਪੁਮਿਪੋਨ ਅਦੁਲ੍ਯਦੇਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66516080 66516080] | [[ਤਸਵੀਰ:Aankomst Koning Bhumibol en Koningin Sirikit te Den Haag, Koning Bhumibol, Bestanddeelnr 911-6993 (cropped)(2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2480 | [[:d:Q7261641|Q7261641]] | [[ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਅਗਰਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39043895 39043895] | [[ਤਸਵੀਰ:Purushottam Agrawal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2481 | [[:d:Q5932306|Q5932306]] | [[ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9873136 9873136] | [[ਤਸਵੀਰ:Purushottama Lal in 2000.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2482 | [[:d:Q7117564|Q7117564]] | [[ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਤਿਰੁਨਾਰਾਇਣ ਨਰਸਿਮਹਾਚਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30876576 30876576] | |- | style='text-align:right'| 2483 | [[:d:Q124519512|Q124519512]] | [[ਪੁਸ਼ਪਾ ਭਾਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27291893 27291893] | |- | style='text-align:right'| 2484 | [[:d:Q29878730|Q29878730]] | [[ਪੁਸ਼ਪਾਸ਼੍ਰੀ ਪਟਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Puspashree Pattnaik during relicensing Srujanika's entire publication in scanned form to Odia Wikisource community during the project's 1st anniversary.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2485 | [[:d:Q3418117|Q3418117]] | [[ਪੂਮਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/261431640 261431640] | [[ਤਸਵੀਰ:Poomani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2486 | [[:d:Q7228850|Q7228850]] | [[ਪੂਰਨ ਫਰੂਖ਼ਜ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/211215079 211215079]<br/>[https://viaf.org/viaf/31113832 31113832] | [[ਤਸਵੀਰ:پوران فرخزاد.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2487 | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2479184 2479184] | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2488 | [[:d:Q125148537|Q125148537]] | [[ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਪਾਂਧੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2489 | [[:d:Q137599930|Q137599930]] | [[ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਯੂ.ਕੇ.]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਯੂ.ਕੇ..jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2490 | [[:d:Q7228864|Q7228864]] | [[ਪੂਰਨਚੰਦਰ ਤੇਜਸਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75185644 75185644] | |- | style='text-align:right'| 2491 | [[:d:Q19882258|Q19882258]] | [[ਪੂਰਬੀ ਬਸੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Purabi Bose 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2492 | [[:d:Q542307|Q542307]] | [[ਪੇਗਾਹ ਅਹਿਮਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73231123 73231123] | [[ਤਸਵੀਰ:Poesiefestival Berlin 2023 - Pegah Ahmadi 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2493 | [[:d:Q13221008|Q13221008]] | [[ਪੇਗੀ ਐਡਲਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47297027 47297027] | [[ਤਸਵੀਰ:Peggy Adler on Cape Cod.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2494 | [[:d:Q272605|Q272605]] | [[ਪੇਨੇਲੋਪੀ ਦੈਲਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46808706 46808706] | [[ਤਸਵੀਰ:Penelope Delta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2495 | [[:d:Q18009195|Q18009195]] | [[ਪੇਪਿਤਾ ਸੇਠ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18821567 18821567] | [[ਤਸਵੀਰ:Pepita Seth(1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2496 | [[:d:Q100431954|Q100431954]] | [[ਪੇਰੀਨ ਚੰਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91258209 91258209] | |- | style='text-align:right'| 2497 | [[:d:Q18761417|Q18761417]] | [[ਪੇਰੁਮਾਲ ਮੁਰੁਗਨ|ਪੇਰੂਮਲ ਮੁਰੂਗਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45473082 45473082] | [[ਤਸਵੀਰ:Perumal Murugan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2498 | [[:d:Q24851550|Q24851550]] | [[ਪੈਗੀ ਐਂਟਰੋਬਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4103208 4103208] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Dr Peggy Antrobus.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2499 | [[:d:Q7143899|Q7143899]] | [[ਪੈਟ ਪਾਰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60343325 60343325] | |- | style='text-align:right'| 2500 | [[:d:Q129187|Q129187]] | [[ਪੈਟਰਿਕ ਵਾਈਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41847966 41847966] | [[ਤਸਵੀਰ:Patrick White writer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2501 | [[:d:Q4460333|Q4460333]] | [[ਪੈਟਰੀਸ਼ੀਆ ਥਾਮਸਨ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/937118 937118] | [[ਤਸਵੀਰ:HPThompson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2502 | [[:d:Q2893594|Q2893594]] | [[ਪੈਟਰੋਸ ਐਡਮਿਅਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/322533 322533] | [[ਤਸਵੀਰ:Պետրոս Ադամյան - Petros Adamyan (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2503 | [[:d:Q1933377|Q1933377]] | [[ਪੈਟ੍ਰੋ ਡੀ' ਕਰੈਸਨਜ਼ੀ (Pietro de' Crescenzi)|ਪੈਟ੍ਰੋ ਡੀ' ਕਰੈਸਨਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24649244 24649244]<br/>[https://viaf.org/viaf/293150178 293150178] | [[ਤਸਵੀਰ:Pietro Crescenzio. Line engraving by F. Spagnoli after A. Muzzi, cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2504 | [[:d:Q222944|Q222944]] | [[ਪੈਤਰਿਕ ਮੋਦੀਆਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7394541 7394541] | [[ਤਸਵੀਰ:Patrick Modiano 6 dec 2014 - 23.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2505 | [[:d:Q15622207|Q15622207]] | [[ਪੈਰਿਸ ਲੀਜ਼]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/21162982430686060084 21162982430686060084] | [[ਤਸਵੀਰ:Paris Lees (cropped 1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2506 | [[:d:Q557595|Q557595]] | [[ਪੈਲੇ ਹੁਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/159978702 159978702] | [[ਤਸਵੀਰ:PalleHuld.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2507 | [[:d:Q1401|Q1401]] | [[ਪੈੱਟਰਾਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39382430 39382430]<br/>[https://viaf.org/viaf/4668156811376945390003 4668156811376945390003] | [[ਤਸਵੀਰ:Altichiero, ritratto di Francesco Petrarca.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2508 | [[:d:Q7207852|Q7207852]] | [[ਪੋਇਲ ਸੇਨਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/188312938 188312938] | [[ਤਸਵੀਰ:Poile Sengupta 2014.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2509 | [[:d:Q3595155|Q3595155]] | [[ਪੋਟੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮੁਲੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20504451 20504451] | [[ਤਸਵੀਰ:Potti Sreeramulu.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2510 | [[:d:Q7227553|Q7227553]] | [[ਪੋਨਾਕਾ ਕਾਨਕਾਮਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9912152744556727850003 9912152744556727850003] | [[ਤਸਵੀਰ:Ponaka Kanakamma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2511 | [[:d:Q450675|Q450675]] | [[ਪੋਪ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68559410 68559410] | [[ਤਸਵੀਰ:Pope Francis Korea Haemi Castle 19.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2512 | [[:d:Q2372217|Q2372217]] | [[ਪੋਲੈਂਡ ਦੀ ਗਰਟਰੂਡ|ਪੋਲੈਂਡ ਦੇ ਗਰਟਰੂਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72325397 72325397] | [[ਤਸਵੀਰ:Yaropolk and his wife before the Apostle Peter. Gertrude falling at the feet of the apostle.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2513 | [[:d:Q31788115|Q31788115]] | [[ਪੌਲ ਆਸਟਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2514 | [[:d:Q7154531|Q7154531]] | [[ਪੌਲ ਜ਼ਕਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22252430 22252430] | [[ਤਸਵੀਰ:Paul zakariaDSC 0108.resized.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2515 | [[:d:Q575856|Q575856]] | [[ਪੌਲ ਮੇਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44266703 44266703] | [[ਤਸਵੀਰ:El periodista británico Paul Mason, fotografiado en Madrid (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2516 | [[:d:Q276525|Q276525]] | [[ਪੌਲ ਰੁਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85587454 85587454] | [[ਤਸਵੀਰ:Paul Rudd and Kate Mara at the 2024 Toronto International Film Festival 8 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2517 | [[:d:Q102454|Q102454]] | [[ਪੌਲ ਸੈਮੂਅਲਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98511352 98511352] | [[ਤਸਵੀਰ:Paul Samuelson.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2518 | [[:d:Q278075|Q278075]] | [[ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75113751 75113751] | [[ਤਸਵੀਰ:PrakashKarat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2519 | [[:d:Q61059345|Q61059345]] | [[ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਾਥੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2520 | [[:d:Q32986435|Q32986435]] | [[ਪ੍ਰਗਯਾਸੁੰਦਰੀ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Prajnasundari Bezbaroa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2521 | [[:d:Q27825307|Q27825307]] | [[ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/115333737 115333737] | [[ਤਸਵੀਰ:Jathedar Partap Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2522 | [[:d:Q131831353|Q131831353]] | [[ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਅਗਰਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2523 | [[:d:Q3401401|Q3401401]] | [[ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪਰਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12408516 12408516] | [[ਤਸਵੀਰ:PratibhaParmar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2524 | [[:d:Q1953018|Q1953018]] | [[ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102461931 102461931] | [[ਤਸਵੀਰ:Pratiba Ray 2010.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2525 | [[:d:Q13058632|Q13058632]] | [[ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58632599 58632599] | [[ਤਸਵੀਰ:PratimaDevi1921.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2526 | [[:d:Q125148427|Q125148427]] | [[ਪ੍ਰਦੀਪ ਕੌੜਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Pardeep Kaura.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2527 | [[:d:Q2764967|Q2764967]] | [[ਪ੍ਰਬੋਧ ਪੰਡਿਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67801646 67801646] | |- | style='text-align:right'| 2528 | [[:d:Q25479514|Q25479514]] | [[ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60664542 60664542] | [[ਤਸਵੀਰ:Prabhjot Kaur delhi cantt 13.3.62.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2529 | [[:d:Q7237209|Q7237209]] | [[ਪ੍ਰਭਾਕਿਰਨ ਜੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Prabhakiran Jain.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2530 | [[:d:Q7237237|Q7237237]] | [[ਪ੍ਰਭਾਤ ਪਟਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54307496 54307496] | [[ਤਸਵੀਰ:Prabhat Patnaik, 2012 December 12 (Cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2531 | [[:d:Q7237230|Q7237230]] | [[ਪ੍ਰਭਾਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/122063808 122063808] | |- | style='text-align:right'| 2532 | [[:d:Q20608448|Q20608448]] | [[ਪ੍ਰਮਿੰਦਰਜੀਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2533 | [[:d:Q60194453|Q60194453]] | [[ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤੀ ਤਲਪੰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21580121 21580121]<br/>[https://viaf.org/viaf/5156495239317560138 5156495239317560138] | [[ਤਸਵੀਰ:Prashanti Talpankar in 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2534 | [[:d:Q7238560|Q7238560]] | [[ਪ੍ਰਸੂਨ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29181690 29181690] | [[ਤਸਵੀਰ:Prasoon joshi world environment day.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2535 | [[:d:Q7238452|Q7238452]] | [[ਪ੍ਰਸੰਨਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2536 | [[:d:Q15998964|Q15998964]] | [[ਪ੍ਰਾਤੁਲ ਚੰਦਰ ਗਾਂਗੁਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Revolutionary Pratul Ganguly.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2537 | [[:d:Q2765003|Q2765003]] | [[ਪ੍ਰਿਅਕਾਂਤ ਮਣਿਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63141070 63141070] | |- | style='text-align:right'| 2538 | [[:d:Q16731093|Q16731093]] | [[ਪ੍ਰਿਆ ਕੁਮਾਰ|ਪ੍ਰਿਅਾ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1017155284865387062064 1017155284865387062064] | [[ਤਸਵੀਰ:Priya Kumar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2539 | [[:d:Q13113559|Q13113559]] | [[ਪ੍ਰਿਆ ਏ. ਐਸ.]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60682164 60682164] | [[ਤਸਵੀਰ:Priya A S.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2540 | [[:d:Q103982862|Q103982862]] | [[ਪ੍ਰਿਆ ਕੁਰੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7113295 7113295]<br/>[https://viaf.org/viaf/7152079148707112607 7152079148707112607] | |- | style='text-align:right'| 2541 | [[:d:Q98690766|Q98690766]] | [[ਪ੍ਰਿਆ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2542 | [[:d:Q125148584|Q125148584]] | [[ਪ੍ਰਿਥੀਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕਪੂਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2543 | [[:d:Q13058663|Q13058663]] | [[ਪ੍ਰਿਯਮਵਦਾ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38513914 38513914] | [[ਤਸਵੀਰ:Priyambada Debi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2544 | [[:d:Q21598196|Q21598196]] | [[ਪ੍ਰਿਯਮਵਦਾ ਮੋਹੰਤੀ ਹੇਜਮਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53613690 53613690] | [[ਤਸਵੀਰ:Priyambada Mohanty Hejamdi during 22nd Odia Film Award ceremony 2014, Bhubaneswar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2545 | [[:d:Q102433321|Q102433321]] | [[ਪ੍ਰਿਯਾ ਰਮਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/133941886 133941886] | [[ਤਸਵੀਰ:Priya Ramani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2546 | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2547 | [[:d:Q125148479|Q125148479]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪੀ ਐਲ ਰਤਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2548 | [[:d:Q125148423|Q125148423]] | [[ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਤਬੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2549 | [[:d:Q7137104|Q7137104]] | [[ਪ੍ਰੀਕਸ਼ਿਤ ਸਾਹਨੀ|ਪ੍ਰੀਕਸ਼ਤ ਸਾਹਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/307172957 307172957] | [[ਤਸਵੀਰ:ParikshitSahni.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2550 | [[:d:Q125148394|Q125148394]] | [[ਪ੍ਰੀਤ ਮਹਿੰਦਰ ਤਿਵਾੜੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2551 | [[:d:Q20608471|Q20608471]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਬਰਾੜ ਲੰਡੇ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2552 | [[:d:Q85950437|Q85950437]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਬੇਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2553 | [[:d:Q125148414|Q125148414]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਆਈ ਏ ਐੱਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2554 | [[:d:Q7245933|Q7245933]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕਾਸਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38514237 38514237] | [[ਤਸਵੀਰ:Pritam-Kasad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2555 | [[:d:Q125148567|Q125148567]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਧੰਜਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2556 | [[:d:Q31786922|Q31786922]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਪੰਧੇਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2557 | [[:d:Q85950453|Q85950453]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਰਾਹੀ]] | | [https://viaf.org/viaf/3902689 3902689] | |- | style='text-align:right'| 2558 | [[:d:Q15112434|Q15112434]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਸਫ਼ੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2559 | [[:d:Q125148533|Q125148533]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੱਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2560 | [[:d:Q7245927|Q7245927]] | [[ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੈਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2561 | [[:d:Q25873980|Q25873980]] | [[ਪ੍ਰੀਤੀ ਸੇਨਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43391753 43391753] | [[ਤਸਵੀਰ:Priti Sengupta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2562 | [[:d:Q97263482|Q97263482]] | [[ਪ੍ਰੇਮ ਅਵਤਾਰ ਰੈਣਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2563 | [[:d:Q20608483|Q20608483]] | [[ਪ੍ਰੇਮ ਗੋਰਖੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2564 | [[:d:Q7240163|Q7240163]] | [[ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਨੀਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2565 | [[:d:Q7240162|Q7240162]] | [[ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95109906 95109906] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem Parkash. Writer. Jalandhar. January 1998.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2566 | [[:d:Q25623492|Q25623492]] | [[ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48175757 48175757] | |- | style='text-align:right'| 2567 | [[:d:Q117266838|Q117266838]] | [[ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2568 | [[:d:Q25624156|Q25624156]] | [[ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2569 | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95216097 95216097] | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2570 | [[:d:Q7240198|Q7240198]] | [[ਪ੍ਰੇਮਾ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2571 | [[:d:Q199947|Q199947]] | [[ਪ੍ਰੇਮੇਂਦਰ ਮਿੱਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67795071 67795071] | |- | style='text-align:right'| 2572 | [[:d:Q20608494|Q20608494]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2573 | [[:d:Q125148615|Q125148615]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮੁਕਤਸਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2574 | [[:d:Q136368968|Q136368968]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2575 | [[:d:Q61058966|Q61058966]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2576 | [[:d:Q20608505|Q20608505]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2577 | [[:d:Q20608517|Q20608517]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2578 | [[:d:Q20608528|Q20608528]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਮਲਵਿੰਦਰ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2579 | [[:d:Q20608540|Q20608540]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਰੌਣਕੀ ਰਾਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2580 | [[:d:Q31786941|Q31786941]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਹਮਦਰਦਵੀਰ ਨੌਸ਼ਹਿਰਵੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2581 | [[:d:Q125148606|Q125148606]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2582 | [[:d:Q7251829|Q7251829]] | [[ਪ੍ਰੋਤੀਵਾ ਬੋਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75160430 75160430] | |- | style='text-align:right'| 2583 | [[:d:Q136312116|Q136312116]] | [[ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ]] | | | [[ਤਸਵੀਰ:Ram Singh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2584 | [[:d:Q277575|Q277575]] | [[ਪੰਕਜ ਮਿਸ਼ਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39598748 39598748] | [[ਤਸਵੀਰ:Pankaj Mishra - Dankesrede.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2585 | [[:d:Q7131296|Q7131296]] | [[ਪੰਕਜ ਸਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88436150 88436150] | |- | style='text-align:right'| 2586 | [[:d:Q7130254|Q7130254]] | [[ਪੰਚਾਕਸ਼ਰੀ ਹੀਰੇਮਠ|ਪੰਚਕਸ਼ਾਰੀ ਹੀਰੇਮਠ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/216086963 216086963] | |- | style='text-align:right'| 2587 | [[:d:Q20608565|Q20608565]] | [[ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2588 | [[:d:Q125148617|Q125148617]] | [[ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2589 | [[:d:Q20608588|Q20608588]] | [[ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2590 | [[:d:Q20608608|Q20608608]] | [[ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2591 | [[:d:Q20608616|Q20608616]] | [[ਪੰਡਤ ਕਿਸ਼ੋਰ ਚੰਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2592 | [[:d:Q17152175|Q17152175]] | [[ਪੰਡਤ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨਰੋਤਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:PunditTaraSingh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2593 | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2594 | [[:d:Q31787626|Q31787626]] | [[ਪੰਡਿਤ ਮਾਂਗੇਰਾਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2595 | [[:d:Q31787791|Q31787791]] | [[ਪੰਡਿਤ ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੀਦਾਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2596 | [[:d:Q94889|Q94889]] | [[ਪੰਡਿਤ ਰਮਾਬਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50029736 50029736] | [[ਤਸਵੀਰ:Pandita Ramabai Sarasvati 1858-1922 front-page-portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2597 | [[:d:Q125148473|Q125148473]] | [[ਪੰਡਿਤ ਸ਼ਿਵ ਰਾਮ ਢੱਡੇ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2598 | [[:d:Q2763668|Q2763668]] | [[ਪੰਨਾ ਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65259412 65259412] | [[ਤਸਵੀਰ:Panna Naik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2599 | [[:d:Q557|Q557]] | [[ਪੱਟੀ ਸਮਿਥ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84037206 84037206] | [[ਤਸਵੀਰ:Patti Smith at the 81st Venice International Film Festival in 2024.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2600 | [[:d:Q7127777|Q7127777]] | [[ਪੱਲਵੀ ਅਈਅਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31481276 31481276] | |- | style='text-align:right'| 2601 | [[:d:Q114697440|Q114697440]] | [[ਪੱਲਵੀ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2602 | [[:d:Q5439206|Q5439206]] | [[ਫਜ਼ਲ-ਏ-ਹੱਕ ਖ਼ੈਰਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63551610 63551610] | |- | style='text-align:right'| 2603 | [[:d:Q1068582|Q1068582]] | [[ਫਣੀਸ਼ਵਰ ਨਾਥ ਰੇਣੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34862332 34862332] | [[ਤਸਵੀਰ:Phanishwar Nath Renu 2016 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2604 | [[:d:Q5436589|Q5436589]] | [[ਫਰਜ਼ਾਨਾ ਡਾਕਟਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4331999 4331999] | [[ਤਸਵੀਰ:Farzana Doctor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2605 | [[:d:Q31790374|Q31790374]] | [[ਫਰਤੂਲ ਚੰਦ ਫੱਕਰ|ਫਰਤੂਲ ਚੰਦ ਫ਼ੱਕਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2606 | [[:d:Q173481|Q173481]] | [[ਫਰਨਾਂਡੋ ਪੇਸੋਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/126144814444407525004 126144814444407525004]<br/>[https://viaf.org/viaf/95155847 95155847] | [[ਤਸਵੀਰ:216 2310-Fernando-Pessoa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2607 | [[:d:Q56257535|Q56257535]] | [[ਫਰਹਾਦ ਸਾਮਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2608 | [[:d:Q131018|Q131018]] | [[ਫਰਾਂਕੋਸ ਰਾਬੇਲਿਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100209737 100209737]<br/>[https://viaf.org/viaf/172635016 172635016] | [[ਤਸਵੀਰ:Francois Rabelais - Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2609 | [[:d:Q5478699|Q5478699]] | [[ਫਰਾਂਸਿਸ ਏਲਨ ਵਾਟਕਿੰਸ ਹਾਰਪਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68964118 68964118] | [[ਤਸਵੀਰ:Frances E.W. Harper, three-quarter length portrait, standing, facing front LCCN97513270 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2610 | [[:d:Q20639113|Q20639113]] | [[ਫਰਾਂਸਿਸ ਐਮ. ਵਿਦਰਸਪੂਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60709368 60709368] | |- | style='text-align:right'| 2611 | [[:d:Q123280|Q123280]] | [[ਫਰਾਂਸਿਸ ਕ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49223910 49223910] | [[ਤਸਵੀਰ:Francis Crick 1995.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2612 | [[:d:Q15989983|Q15989983]] | [[ਫਰਾਂਸਿਸ ਫਲੈਚਰ (ਪੁਜਾਰੀ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32151533718902771001 32151533718902771001] | |- | style='text-align:right'| 2613 | [[:d:Q259530|Q259530]] | [[ਫਰਾਂਸਿਸ ਬਰਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95297439 95297439] | [[ਤਸਵੀਰ:Frances d'Arblay ('Fanny Burney') by Edward Francisco Burney.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2614 | [[:d:Q670179|Q670179]] | [[ਫਰਾਂਸਿਸ ਮੇਰੀਅਨ ਕਰੋਫੋਰਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4958780 4958780] | [[ਤਸਵੀਰ:Francis Marion Crawford, 1854-1909 LCCN2002699999 (cropped).tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2615 | [[:d:Q21288866|Q21288866]] | [[ਫਰਾਂਸਿਸ ਵਿਲਸਨ ਹੂਅਰਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7542160486092305180001 7542160486092305180001]<br/>[https://viaf.org/viaf/81756347 81756347] | [[ਤਸਵੀਰ:BaronessHuard1918.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2616 | [[:d:Q312384|Q312384]] | [[ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਵਿਤੋਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/265993805 265993805] | [[ਤਸਵੀਰ:Francisco de Vitoria.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2617 | [[:d:Q164111|Q164111]] | [[ਫਰਾਹ ਪਹਿਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97805584 97805584] | [[ਤਸਵੀਰ:Shahbanu of Iran.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2618 | [[:d:Q72292|Q72292]] | [[ਫਰਿਜ਼ਾਫ ਨਾਨਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24638086 24638086] | [[ਤਸਵੀਰ:Fridtjof Nansen LOC 03377u-3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2619 | [[:d:Q15296486|Q15296486]] | [[ਫ਼ਰੀਦ ਪਾਰਬਤੀ|ਫਰੀਦ ਪਾਰਬਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60685018 60685018] | |- | style='text-align:right'| 2620 | [[:d:Q194091|Q194091]] | [[ਫਰੀਦਉੱਦੀਨ ਅੱਤਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120724759 120724759] | [[ਤਸਵੀਰ:Miniature of Attar by Hossein Behzad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2621 | [[:d:Q5435218|Q5435218]] | [[ਫਰੀਬਾ ਨਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53982574 53982574] | [[ਤਸਵੀਰ:Fariba Nawa "An Exile Finds Home" (8660873443).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2622 | [[:d:Q3066854|Q3066854]] | [[ਫਰੀਬਾ ਹਚਟਰੌਡੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44349654 44349654] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait Fariba Hachtroudi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2623 | [[:d:Q99195311|Q99195311]] | [[ਫਰੀਹਾ ਰੋਇਸਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30157038026866861949 30157038026866861949] | |- | style='text-align:right'| 2624 | [[:d:Q60070|Q60070]] | [[ਫਰੀਦਰਿਚ ਵਿਲਹੇਲਮ ਜੋਸੇਫ ਫਾਨ ਸ਼ੇਲਿੰਗ|ਫਰੇਡਰਿਖ ਵਿਲਹੇਲਮ ਜੋਸੇਫ ਫਾਨ ਸ਼ੇਲਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88933257 88933257] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Wilhelm Joseph Schelling, 1848 daguerreotype - cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2625 | [[:d:Q42596|Q42596]] | [[ਫਰੇਦੇਰਿਕ ਮਿਸਤਰਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39381417 39381417] | [[ਤਸਵੀਰ:Frederic Mistral portrait photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2626 | [[:d:Q5952646|Q5952646]] | [[ਫਰੇਸ਼ਤੇਹ ਅਹਿਮਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | No/unknown value<br/>[https://viaf.org/viaf/1489150748994616420002 1489150748994616420002] | [[ਤਸਵੀਰ:Fereshteh Ahmadi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2627 | [[:d:Q51492|Q51492]] | [[ਫਰੈਂਕ ਕਾਪਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14767184 14767184] | [[ਤਸਵੀਰ:Frank Capra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2628 | [[:d:Q5604|Q5604]] | [[ਫਰੈਂਕ ਲਾਇਡ ਰਾਈਟ|ਫਰੈਂਕ ਲਾਇਡ ਰਾਇਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27148716 27148716] | [[ਤਸਵੀਰ:Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2629 | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਫ਼ਰੈਡਰਿਖ਼ ਐਂਗਲਸ|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68928644 68928644] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2630 | [[:d:Q347362|Q347362]] | [[ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੇਮਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108213141 108213141] | [[ਤਸਵੀਰ:Fredric Jameson no Fronteiras Porto Alegre (5765587378) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2631 | [[:d:Q548462|Q548462]] | [[ਫਰੈਡਰਿਕ ਜੈਕਸਨ ਟਰਨਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59201523 59201523] | [[ਤਸਵੀਰ:Frederick Jackson Turner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2632 | [[:d:Q60074|Q60074]] | [[ਮੈਕਸ ਮੂਲਰ|ਫਰੈਡਰਿਕ ਮੈਕਸ ਮੂਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/300459517 300459517] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Max Müller by Bassano 1883.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2633 | [[:d:Q180350|Q180350]] | [[ਫਰੈਡਰਿੱਕ ਬੈਨਟਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5721883 5721883] | [[ਤਸਵੀਰ:Fredrick banting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2634 | [[:d:Q9358|Q9358]] | [[ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਨੀਤਸ਼ੇ|ਫਰੈਦਰੀਕ ਨੀਤਜ਼ੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89798474 89798474] | [[ਤਸਵੀਰ:Nietzsche187a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2635 | [[:d:Q5431631|Q5431631]] | [[ਫਲਕ ਸ਼ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2636 | [[:d:Q63871059|Q63871059]] | [[ਫਲੋਰਾ ਐਲਡਰਿਚ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9401925 9401925] | [[ਤਸਵੀਰ:FLORA L. ALDRICH.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2637 | [[:d:Q254068|Q254068]] | [[ਫਲੋਰਾ ਟ੍ਰੀਸਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44306184 44306184] | [[ਤਸਵੀਰ:Flora Tristan par Jules Laure.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2638 | [[:d:Q5460344|Q5460344]] | [[ਫਲੋਰਾ ਨਵਾਪਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/92301281 92301281] | [[ਤਸਵੀਰ:Flora Nwapa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2639 | [[:d:Q38100252|Q38100252]] | [[ਫਲੋਰੈਂਸ ਫੋਲੇ ਐਡਮਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:FLORENCE ADELAIDE FOWLE ADAMS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2640 | [[:d:Q7265768|Q7265768]] | [[ਫ਼ਕੀਰ ਕਾਦਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਬੇਦਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46101886 46101886] | |- | style='text-align:right'| 2641 | [[:d:Q20608627|Q20608627]] | [[ਫ਼ਕੀਰ ਚੰਦ ਸ਼ੁਕਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2642 | [[:d:Q31783931|Q31783931]] | [[ਫ਼ਕੀਰ ਮਹੁੰਮਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2643 | [[:d:Q3635656|Q3635656]] | [[ਫ਼ਕੀਰ ਮੋਹਨ ਸੈਨਾਪਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47572880 47572880] | [[ਤਸਵੀਰ:Fakir Mohan Senapati.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2644 | [[:d:Q3694592|Q3694592]] | [[ਫ਼ਖ਼ਰ ਜ਼ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Fakhar Zaman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2645 | [[:d:Q3738509|Q3738509]] | [[ਫ਼ਖ਼ਰਾ ਯੂਨਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34770142 34770142] | |- | style='text-align:right'| 2646 | [[:d:Q5439163|Q5439163]] | [[ਫ਼ਜ਼ਲ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2647 | [[:d:Q31789246|Q31789246]] | [[ਫ਼ਤਿਹਜੀਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2648 | [[:d:Q441152|Q441152]] | [[ਫ਼ਦਾਵ ਤੁੁਕਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112806649 112806649] | |- | style='text-align:right'| 2649 | [[:d:Q6783508|Q6783508]] | [[ਫ਼ਰਖੰਦਾ ਲੋਧੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2650 | [[:d:Q1657025|Q1657025]] | [[ਫ਼ਰਜ਼ਾਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Farzona.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2651 | [[:d:Q20608638|Q20608638]] | [[ਫ਼ਰਜ਼ੰਦ ਅਲ਼ੀ|ਫ਼ਰਜ਼ੰਦ ਅਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2652 | [[:d:Q5435186|Q5435186]] | [[ਫ਼ਰਹਤ ਇਸ਼ਤਿਆਕ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/233548175 233548175] | |- | style='text-align:right'| 2653 | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56611857 56611857] | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2654 | [[:d:Q186123|Q186123]] | [[ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਫ਼ੁਕੋਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/128751167 128751167] | [[ਤਸਵੀਰ:Francis Fukuyama no Fronteiras do Pensamento São Paulo (28022453222) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2655 | [[:d:Q56094|Q56094]] | [[ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਫ਼ੋਰਡ ਕੋਪੋਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112744406 112744406] | [[ਤਸਵੀਰ:Francis Ford Coppola on December 8, 2024 in the White House Oval Office (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2656 | [[:d:Q37388|Q37388]] | [[ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਬੇਕਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31992319 31992319] | [[ਤਸਵੀਰ:Somer Francis Bacon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2657 | [[:d:Q353816|Q353816]] | [[ਫ਼ਰਾਂਸਿਸ ਯੰਗਹਸਬੈਂਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76402504 76402504] | [[ਤਸਵੀਰ:Francis Younghusband 1905.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2658 | [[:d:Q1031|Q1031]] | [[ਫ਼ਰਾਂਸੇ ਪਰੇਸੇਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36935785 36935785] | [[ਤਸਵੀਰ:Prešern-Goldenstein.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2659 | [[:d:Q375438|Q375438]] | [[ਫ਼ਰਾਂਸੋਆ ਬਰਨੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22188549 22188549] | |- | style='text-align:right'| 2660 | [[:d:Q167636|Q167636]] | [[ਫ਼ਰਾਹ ਖ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50331451 50331451] | [[ਤਸਵੀਰ:4ps-008-farah-khans.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2661 | [[:d:Q84258|Q84258]] | [[ਫ਼ਰਿਟਜੋਫ਼ ਕਾਪਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46758379 46758379] | [[ਤਸਵੀਰ:Fritjof Capra.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2662 | [[:d:Q22670|Q22670]] | [[ਫ਼ਰੀਡਰਿਸ਼ ਸ਼ਿੱਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96994450 96994450] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Schiller by Ludovike Simanowiz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2663 | [[:d:Q333425|Q333425]] | [[ਫ਼ਰੀਦ ਜ਼ਕਰੀਆ|ਫ਼ਰੀਦ ਜ਼ਕਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79186052 79186052] | [[ਤਸਵੀਰ:Fareed Zakaria World Economic Forum 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2664 | [[:d:Q31787909|Q31787909]] | [[ਫ਼ਰੀਦ ਸਾਨੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2665 | [[:d:Q132723|Q132723]] | [[ਫ਼ਰੰਸ ਏਮੀਲ ਸਿਲੰਪਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/147277 147277] | [[ਤਸਵੀਰ:FransEemilSillanpää.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2666 | [[:d:Q234579|Q234579]] | [[ਫ਼ਲੈਨਰੀ ਓਕਾਨਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17227472 17227472] | [[ਤਸਵੀਰ:Flannery-O'Connor 1947.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2667 | [[:d:Q37103|Q37103]] | [[ਫ਼ਲੋਰੈਂਸ ਨਾਈਟਿੰਗੇਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54172695 54172695] | [[ਤਸਵੀਰ:Florence Nightingale (H Hering NPG x82368).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2668 | [[:d:Q5429572|Q5429572]] | [[ਫ਼ਹਿਮੀਦਾ ਰਿਆਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18632621 18632621] | [[ਤਸਵੀਰ:Fehmida Riaz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2669 | [[:d:Q464947|Q464947]] | [[ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਜਿੰਨਾਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52877425 52877425] | [[ਤਸਵੀਰ:Muhammad Ali Jinnah with sister Fatima Jinnah (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2670 | [[:d:Q4115693|Q4115693]] | [[ਫ਼ਾਤਿਮਾ ਭੁੱਟੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36229833 36229833] | [[ਤਸਵੀਰ:Fatima Bhutto 9296410.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2671 | [[:d:Q5433865|Q5433865]] | [[ਫ਼ਾਨੀ ਬਦਾਯੂਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2672 | [[:d:Q464394|Q464394]] | [[ਫ਼ਰੂਗ਼ ਫ਼ਰੁਖ਼ਜ਼ਾਦ|ਫ਼ਾਰੂਕ ਫ਼ਰੂਖ਼ਜ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39427379 39427379] | [[ਤਸਵੀਰ:فروغ فرخزاد - مجموعه شعر اسیر، نشر امیرکبیر، ۱۳۳۴.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2673 | [[:d:Q37217|Q37217]] | [[ਫ਼ਿਓਦਰ ਤਿਊਤਚੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95260021 95260021] | [[ਤਸਵੀਰ:Tiutchev.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2674 | [[:d:Q5448230|Q5448230]] | [[ਫ਼ਿਕਰ ਤੌਂਸਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2675 | [[:d:Q4204163|Q4204163]] | [[ਫ਼ਿਰਾਨਾਜ਼ ਅਸਫ਼ਹਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/172147602577757641433 172147602577757641433] | [[ਤਸਵੀਰ:Farahnaz Ispahani in 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2676 | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1351221 1351221] | |- | style='text-align:right'| 2677 | [[:d:Q20608666|Q20608666]] | [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2678 | [[:d:Q1406203|Q1406203]] | [[ਫ਼ੇਰੇਦੂਨ ਮੋਸ਼ੀਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/163072002 163072002] | |- | style='text-align:right'| 2679 | [[:d:Q13423853|Q13423853]] | [[ਫ਼ੇਲਿਕਸ ਅਰਵਿਡ ਉਲਫ ਕੇਜਲਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/377144783114296879814 377144783114296879814] | [[ਤਸਵੀਰ:Pewdiepie head shot.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2680 | [[:d:Q7371|Q7371]] | [[ਫ਼ੈਡੇਰੀਕੋ ਫ਼ੈਲੀਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76315386 76315386] | [[ਤਸਵੀਰ:Federico Fellini NYWTS 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2681 | [[:d:Q191016|Q191016]] | [[ਫ਼੍ਰੈਡ੍ਰਿਕ ਬਾਜਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107637271 107637271] | [[ਤਸਵੀਰ:Frederik Bajer by E. Møller.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2682 | [[:d:Q105619837|Q105619837]] | [[ਫਾਇਜ਼ ਦੇਹਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2683 | [[:d:Q332035|Q332035]] | [[ਫਾਕੂੰਦੋ ਕਾਬਰਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38392611 38392611] | [[ਤਸਵੀਰ:Facundo Cabral.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2684 | [[:d:Q5437867|Q5437867]] | [[ਫਾਤਿਮਾ ਸੁਰੱਈਆ ਬਾਜੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46205066 46205066] | |- | style='text-align:right'| 2685 | [[:d:Q5436359|Q5436359]] | [[ਫਾਰੂਖ ਸਲੀਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2686 | [[:d:Q312978|Q312978]] | [[ਫਾਹਿਯਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/240145856860522920292 240145856860522920292]<br/>[https://viaf.org/viaf/72200719 72200719] | [[ਤਸਵੀਰ:Fa Hsien at the ruins of Asoka's palace.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2687 | [[:d:Q991|Q991]] | [[ਫ਼ਿਓਦਰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ|ਫਿਉਦਰ ਦੋਸਤੋਵਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/104023256 104023256] | [[ਤਸਵੀਰ:Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2688 | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44305652 44305652] | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2689 | [[:d:Q43459|Q43459]] | [[ਫ਼ਿਰਦੌਸੀ|ਫਿਰਦੌਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101359236 101359236] | [[ਤਸਵੀਰ:Imaginary depiction of the poet Firdausi. Folio from a Khavarannama (The Book of the East) of ibn Husam al-Din, 1476-1486.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2690 | [[:d:Q82071|Q82071]] | [[ਫ਼ਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪੁਰੀ|ਫਿਰਾਕ ਗੋਰਖਪਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7615735 7615735] | [[ਤਸਵੀਰ:Firaq Gorakhpuri 1997 stamp of India bw.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2691 | [[:d:Q4493827|Q4493827]] | [[ਫਿਰੋਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/92245470 92245470] | [[ਤਸਵੀਰ:Ferron2005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2692 | [[:d:Q187019|Q187019]] | [[ਫਿਲਪ ਰੋਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100235370 100235370] | [[ਤਸਵੀਰ:Philip Roth - 1973.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2693 | [[:d:Q171091|Q171091]] | [[ਫਿਲਿਪ ਕੇ ਡਿੱਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27063583 27063583] | [[ਤਸਵੀਰ:Philip K Dick in early 1960s (photo by Arthur Knight) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2694 | [[:d:Q25936278|Q25936278]] | [[ਫੂਲਚੰਦ ਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/78085673 78085673] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Phoolchand Gupta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2695 | [[:d:Q31790462|Q31790462]] | [[ਫੂਲ ਚੰਦ ਮਾਨਵ|ਫੂਲਚੰਦ ਮਾਨਵ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2696 | [[:d:Q31782982|Q31782982]] | [[ਫੂਲਾਂ ਰਾਣੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2697 | [[:d:Q41408|Q41408]] | [[ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34456883 34456883] | [[ਤਸਵੀਰ:Federico García Lorca. Huerta de San Vicente, Granada.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2698 | [[:d:Q28555401|Q28555401]] | [[ਫੇਰ੍ਰਿਸ ਓਲਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1476617 1476617] | [[ਤਸਵੀਰ:2012 03 13 Brooklyn Museum Transnationalism and Woman Artist in Diaspora Panel Discussion (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2699 | [[:d:Q275139|Q275139]] | [[ਫੈਂਗ ਫਾਂਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113996737 113996737] | [[ਤਸਵੀਰ:Fang Fang (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2700 | [[:d:Q381296|Q381296]] | [[ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼|ਫੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫੈਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113944154 113944154] | [[ਤਸਵੀਰ:Ahfaz with Faiz Ahmad Faiz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2701 | [[:d:Q19891523|Q19891523]] | [[ਫੋਜ਼ੀਆ ਭੱਟੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Fouzia Bhatti.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2702 | [[:d:Q193670|Q193670]] | [[ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਫੈਨਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22490 22490] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Frantz Fanon from Black Skin White Masks (1967) dust jacket.webp|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2703 | [[:d:Q463883|Q463883]] | [[ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੈਰੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17367442 17367442] | [[ਤਸਵੀਰ:Frances Marion 1918.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2704 | [[:d:Q81685|Q81685]] | [[ਫ੍ਰਾਂਸੋਆ ਮੌਰਿਆਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9850407 9850407] | [[ਤਸਵੀਰ:Mauriac Harcourt 1945 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2705 | [[:d:Q76892|Q76892]] | [[ਫ੍ਰੇਡਰਿਕ ਕਾਰਲ ਵੋਨ ਸਵੀਗਨੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76377829 76377829] | [[ਤਸਵੀਰ:Von Savigny, Friedrich Carl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2706 | [[:d:Q3086427|Q3086427]] | [[ਫ੍ਰੈਂਕੋਇਸ ਕੈਡੋਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/221464616 221464616] | |- | style='text-align:right'| 2707 | [[:d:Q76679|Q76679]] | [[ਫ੍ਰੈਡਰਿਕ ਫਰੈਬਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45094018 45094018] | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Fröbel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2708 | [[:d:Q31790905|Q31790905]] | [[ਬਖਤਾਵਰ ਸਿੰਘ ਦਿਉਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2709 | [[:d:Q65396053|Q65396053]] | [[ਬਖ਼ਸ਼ਿੰਦਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2710 | [[:d:Q20608695|Q20608695]] | [[ਬਚਿੰਤ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Bachit Kaur in Delhi in 2023 - 02 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2711 | [[:d:Q560371|Q560371]] | [[ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/78771628 78771628] | [[ਤਸਵੀਰ:Bozorg Alavi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2712 | [[:d:Q15662417|Q15662417]] | [[ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਚਤੁਰਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30892953 30892953] | |- | style='text-align:right'| 2713 | [[:d:Q4853935|Q4853935]] | [[ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ (ਕਵੀ)|ਬਨਾਰਸੀਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107078257 107078257] | |- | style='text-align:right'| 2714 | [[:d:Q7634619|Q7634619]] | [[ਬਰਕਤ ਅਲੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41682212 41682212] | |- | style='text-align:right'| 2715 | [[:d:Q97262310|Q97262310]] | [[ਬਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਢਿੱਲੋਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2716 | [[:d:Q20608706|Q20608706]] | [[ਬਰਜਿੰਦਰ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Barjinder Chohan Punjabi Language poet 21.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2717 | [[:d:Q4860846|Q4860846]] | [[ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2718 | [[:d:Q33760|Q33760]] | [[ਬਰਟਰੈਂਡ ਰਸਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36924137 36924137] | [[ਤਸਵੀਰ:Bertrand Russell photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2719 | [[:d:Q38757|Q38757]] | [[ਬਰਤੋਲਤ ਬਰੈਖ਼ਤ|ਬਰਤੋਲਤ ਬ੍ਰੈਖਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2467372 2467372] | [[ਤਸਵੀਰ:Bundesarchiv Bild 183-W0409-300, Bertolt Brecht.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2720 | [[:d:Q18456|Q18456]] | [[ਬਰਥਾ ਵੌਨ ਸੁੱਟਨਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95160848 95160848] | [[ਤਸਵੀਰ:Bertha von Suttner nobel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2721 | [[:d:Q351547|Q351547]] | [[ਬਰਨਾਡ ਮਾਲਾਮੁਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34459928 34459928] | [[ਤਸਵੀਰ:Bernard Malamud 1967.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2722 | [[:d:Q231391|Q231391]] | [[ਬਰਨਾਡੈੱਟ ਪੀਟਰਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71582658 71582658] | [[ਤਸਵੀਰ:BernadettePeters-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2723 | [[:d:Q1101521|Q1101521]] | [[ਬਰਨਾਰ ਪੀਵੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110457668 110457668] | [[ਤਸਵੀਰ:Bernard Pivot.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2724 | [[:d:Q822315|Q822315]] | [[ਬਰਨਾਰਡ ਦੱਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113128346 113128346] | [[ਤਸਵੀਰ:Bernard Dadié.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2725 | [[:d:Q53009|Q53009]] | [[ਬਰਨਾਰਡੋ ਬਰਤੋਲੂਚੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109921450 109921450] | [[ਤਸਵੀਰ:Bernardo Bertolucci.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2726 | [[:d:Q4860678|Q4860678]] | [[ਬਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2727 | [[:d:Q64503|Q64503]] | [[ਬਰੂਨੋ ਆਪਿਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/129620 129620] | [[ਤਸਵੀਰ:Bundesarchiv Bild 183-F1019-0039-001, Berlin, Bruno Apitz (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2728 | [[:d:Q355237|Q355237]] | [[ਬਰੂਨੋ ਲਾਟੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109228530 109228530] | [[ਤਸਵੀਰ:Bruno Latour in Taiwan P1250394 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2729 | [[:d:Q2680|Q2680]] | [[ਬਰੂਸ ਵਿਲਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85362156 85362156] | [[ਤਸਵੀਰ:Bruce Willis by Gage Skidmore 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2730 | [[:d:Q16397|Q16397]] | [[ਬਰੂਸ-ਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51692172 51692172] | [[ਤਸਵੀਰ:Bruce Lee 1973 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2731 | [[:d:Q20608714|Q20608714]] | [[ਬਲਜਿੰਦਰ ਨਸਰਾਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Baljinder Nasrali at Punjabi Department, University of Delhi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2732 | [[:d:Q120457184|Q120457184]] | [[ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਟਭਾਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2733 | [[:d:Q61059408|Q61059408]] | [[ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਤੁਲਸੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2734 | [[:d:Q31787142|Q31787142]] | [[ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ ਬੱਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2735 | [[:d:Q120702682|Q120702682]] | [[ਬਲਜੀਤ ਰੈਣਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2736 | [[:d:Q31784831|Q31784831]] | [[ਬਲਦੇਵ ਦੂਹੜੇ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2737 | [[:d:Q15649889|Q15649889]] | [[ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸੜਕਨਾਮਾ|ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18680386 18680386] | [[ਤਸਵੀਰ:Punjabi Poet Baldev Singh Sadaknama.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2738 | [[:d:Q125148672|Q125148672]] | [[ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ (ਡਾ.)|ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2739 | [[:d:Q33930105|Q33930105]] | [[ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਤੇਗ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2740 | [[:d:Q20608721|Q20608721]] | [[ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60512277 60512277] | [[ਤਸਵੀਰ:Baldev Dhaliwal, Punjabi language story writer and critic, Punjab, India.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2741 | [[:d:Q125148599|Q125148599]] | [[ਬਲਦੇਵ ‌ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2742 | [[:d:Q20608729|Q20608729]] | [[ਬਲਬੀਰ ਆਤਿਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balbir Aatish.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2743 | [[:d:Q31785970|Q31785970]] | [[ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ ਸੰਘੇੜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2744 | [[:d:Q20608739|Q20608739]] | [[ਬਲਬੀਰ ਪਰਵਾਨਾ]] | | | [[ਤਸਵੀਰ:Balvir Parwana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2745 | [[:d:Q20608749|Q20608749]] | [[ਬਲਬੀਰ ਮਾਧੋਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/166133133 166133133] | [[ਤਸਵੀਰ:Balbir Madhopuri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2746 | [[:d:Q31783049|Q31783049]] | [[ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਮੋਮੀ|ਬਲਬੀਰ ਮੋਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2747 | [[:d:Q125148481|Q125148481]] | [[ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2748 | [[:d:Q17372974|Q17372974]] | [[ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ (ਵਿਦਵਾਨ)|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਡਾ.]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75266049 75266049] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Vir Singh with his spouse and his brother Dr Balbir Singh standing at back.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2749 | [[:d:Q13113719|Q13113719]] | [[ਬਲਰਾਜ ਕੋਮਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117890127 117890127] | |- | style='text-align:right'| 2750 | [[:d:Q15726351|Q15726351]] | [[ਬਲਰਾਜ ਪੰਡਿਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balraj Pandit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2751 | [[:d:Q805511|Q805511]] | [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100963558 100963558] | [[ਤਸਵੀਰ:Balraj Sahni in 1941.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2752 | [[:d:Q20608758|Q20608758]] | [[ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2753 | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਬਲਰਾਮ (ਲੇਖਕ)|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2754 | [[:d:Q20608781|Q20608781]] | [[ਬਲਵਿੰਦਰ ਗਰੇਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balwinder Singh Grewal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2755 | [[:d:Q20608790|Q20608790]] | [[ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ|ਬਲਵਿੰਦਰ ਸੰਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2756 | [[:d:Q125148578|Q125148578]] | [[ਬਲਵੀਰ ਕੌਰ ਰੀਹਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2757 | [[:d:Q117610743|Q117610743]] | [[ਬਲਵੀਰ ਲੌਂਗੋਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Balvir Langowal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2758 | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2759 | [[:d:Q4853130|Q4853130]] | [[ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112262713 112262713] | [[ਤਸਵੀਰ:Balwant Gargi 2017 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2760 | [[:d:Q21867004|Q21867004]] | [[ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਲੇਖਕ)|ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116560942 116560942] | |- | style='text-align:right'| 2761 | [[:d:Q125148657|Q125148657]] | [[ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ (ਗਲਪਕਾਰ)|ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2762 | [[:d:Q87346384|Q87346384]] | [[ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਚਤਰਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2763 | [[:d:Q125148531|Q125148531]] | [[ਬਲੀਜੀਤ]] | | | [[ਤਸਵੀਰ:ਬਲੀਜੀਤ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2764 | [[:d:Q29474453|Q29474453]] | [[ਬਲੇਅਰ ਇਮਾਨੀ]] | ''[[:d:Q15145779|cisgender woman]]'' | [https://viaf.org/viaf/127152138561910981480 127152138561910981480] | [[ਤਸਵੀਰ:Blair Imani at LoveLoud 2018 (42462971960).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2765 | [[:d:Q1290|Q1290]] | [[ਬਲੇਸ ਪਾਸਕਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29538862 29538862] | [[ਤਸਵੀਰ:Blaise Pascal Versailles.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2766 | [[:d:Q103949|Q103949]] | [[ਬਸਟਰ ਕੀਟਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66477478 66477478] | [[ਤਸਵੀਰ:Busterkeaton edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2767 | [[:d:Q4866781|Q4866781]] | [[ਬਸ਼ਰਤ ਪੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/83521342 83521342] | [[ਤਸਵੀਰ:Basharat Peer bharat-s-tiwari-photography-IMG 9738 July 28, 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2768 | [[:d:Q196547|Q196547]] | [[ਬਸ਼ੀਰ ਬਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116614895 116614895] | [[ਤਸਵੀਰ:Bashir Badr (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2769 | [[:d:Q61059710|Q61059710]] | [[ਬਸੰਤ ਕੁਮਾਰ ਰਤਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2770 | [[:d:Q15724760|Q15724760]] | [[ਬਸੰਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਪਟਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66111215 66111215] | |- | style='text-align:right'| 2771 | [[:d:Q803646|Q803646]] | [[ਬਹਿਰਾਮ ਬੇਜ਼ਾਈ|ਬਹਰਾਮ ਬੇਜ਼ਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72820592 72820592] | [[ਤਸਵੀਰ:Bahram Bayzai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2772 | [[:d:Q125148471|Q125148471]] | [[ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2773 | [[:d:Q127369|Q127369]] | [[ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫ਼ਰ|ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਫਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64248022 64248022] | [[ਤਸਵੀਰ:Bahadur Shah II.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2774 | [[:d:Q12195799|Q12195799]] | [[ਬਾਕਜ਼ਾ ਅਮੀਨ ਖ਼ਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2775 | [[:d:Q171202|Q171202]] | [[ਬਾਣਭੱਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12339967 12339967] | |- | style='text-align:right'| 2776 | [[:d:Q4855667|Q4855667]] | [[ਬਾਣੀ ਬਸੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/86172139 86172139] | [[ਤਸਵੀਰ:Bani Basu - Kolkata 2015-10-10 5194.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2777 | [[:d:Q380234|Q380234]] | [[ਵਾਤਸਾਇਨ|ਬਾਤਸਾਇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/531159474177827661213 531159474177827661213]<br/>[https://viaf.org/viaf/86598733 86598733] | [[ਤਸਵੀਰ:Kamasutra vatsyayana Wellcome L0045293.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2778 | [[:d:Q4840539|Q4840539]] | [[ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8194479 8194479] | [[ਤਸਵੀਰ:Badal sarkar 044.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2779 | [[:d:Q1253|Q1253]] | [[ਬਾਨ ਕੀ ਮੂਨ|ਬਾਨ ਕੀ-ਮੂਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/99155774 99155774] | [[ਤਸਵੀਰ:Ban Ki-moon 1-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2780 | [[:d:Q4857023|Q4857023]] | [[ਬਾਨੋ ਕੁਦਸੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118853491 118853491] | |- | style='text-align:right'| 2781 | [[:d:Q2020488|Q2020488]] | [[ਬਾਪਸੀ ਸਿਧਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44960819 44960819] | [[ਤਸਵੀਰ:Bapsi sidhwa 2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2782 | [[:d:Q104273|Q104273]] | [[ਬਾਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9878408 9878408] | [[ਤਸਵੀਰ:Siyyid Mírzá 'Alí-Muhammad Shirazi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2783 | [[:d:Q392|Q392]] | [[ਬਾਬ ਡਿਲਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111894442 111894442] | [[ਤਸਵੀਰ:DylanYoungKilkenny140719v2 (50 of 52) (52246124397) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2784 | [[:d:Q797848|Q797848]] | [[ਬਾਬਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97090468 97090468] | [[ਤਸਵੀਰ:Humayun and Babur (Late Shah Jahan Album) Babur detail.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2785 | [[:d:Q4837325|Q4837325]] | [[ਬਾਬਾ ਕਾਂਸ਼ੀਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13723979 13723979] | [[ਤਸਵੀਰ:DSLR-2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2786 | [[:d:Q558486|Q558486]] | [[ਬਾਬਾ ਤਾਹਿਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/161878826 161878826] | [[ਤਸਵੀਰ:Babatahr.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2787 | [[:d:Q31787747|Q31787747]] | [[ਬਾਬਾ ਦਿਆਲ ਦਾਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2788 | [[:d:Q15411237|Q15411237]] | [[ਬਾਬਾ ਨਜਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Baba Najmi-1.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2789 | [[:d:Q133801021|Q133801021]] | [[ਬਾਬਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਹੋਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2790 | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/212332446 212332446] | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2791 | [[:d:Q20608830|Q20608830]] | [[ਬਾਬਾ ਵਜੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2792 | [[:d:Q4838049|Q4838049]] | [[ਬਾਬੂ ਗੁਲਾਬ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54439156 54439156] | [[ਤਸਵੀਰ:Babu Gulabrai 2002 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2793 | [[:d:Q4838060|Q4838060]] | [[ਬਾਬੂ ਰਜਬ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Babu Rajab Ali.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2794 | [[:d:Q4838108|Q4838108]] | [[ਬਾਬੂ ਰਾਓ ਬਾਗੁਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21021881 21021881] | |- | style='text-align:right'| 2795 | [[:d:Q4838061|Q4838061]] | [[ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Babu Singh Mann, Punjabi lyricist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2796 | [[:d:Q57816|Q57816]] | [[ਬਾਬੂਰਾਮ ਭੱਟਾਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56245054 56245054] | [[ਤਸਵੀਰ:Baburam bhattarai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2797 | [[:d:Q3537660|Q3537660]] | [[ਬਾਮਾ (ਲੇਖਕ)|ਬਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/268711755 268711755] | |- | style='text-align:right'| 2798 | [[:d:Q1264643|Q1264643]] | [[ਬਾਰਬਰਾ ਕਿੰਗਸੌਲਵਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79097759 79097759] | [[ਤਸਵੀਰ:Barbara Kingsolver speaking at BookExpo 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2799 | [[:d:Q4636|Q4636]] | [[ਬਾਰਬਰਾ ਸਟਰੀਸੈਂਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44486523 44486523] | [[ਤਸਵੀਰ:Barbra Streisand with Francis Collins and Anthony Fauci (27806589237) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2800 | [[:d:Q94002|Q94002]] | [[ਬਾਰਬਰਾ ਸਟੈਨਵਿੱਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69121865 69121865] | [[ਤਸਵੀਰ:Actrice Barbara Stanwyck (1907-1990) speelde mee in ongeveer honderd films waaronder Titanic (, SFA001017811.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2801 | [[:d:Q125148612|Q125148612]] | [[ਬਾਰੂ ਸਤਵਰਗ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2802 | [[:d:Q12441578|Q12441578]] | [[ਬਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਭੱਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19828389 19828389] | |- | style='text-align:right'| 2803 | [[:d:Q312555|Q312555]] | [[ਬਾਲ ਗੰਗਾਧਰ ਤਿਲਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95217156 95217156] | [[ਤਸਵੀਰ:Young India; an interpretation and a history of the nationalist movement from within (1916) (14781987942).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2804 | [[:d:Q4849643|Q4849643]] | [[ਬਾਲ ਰਾਮ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118818123 118818123] | |- | style='text-align:right'| 2805 | [[:d:Q3694955|Q3694955]] | [[ਬਾਵਾ ਬਲਵੰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3814218 3814218] | [[ਤਸਵੀਰ:Bawa Balwant in 1950s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2806 | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16150802 16150802] | |- | style='text-align:right'| 2807 | [[:d:Q46405|Q46405]] | [[ਬਿਓਰਨਸਟਰਨ ਬਿਓਰਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/295290572 295290572] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrett av Bjørnstjerne Bjørnson, 1909 - no-nb digifoto 20150129 00043 bldsa BB0791 - Restoration.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2808 | [[:d:Q4914503|Q4914503]] | [[ਬਿਨੈ ਮਜੂਮਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18553479 18553479] | |- | style='text-align:right'| 2809 | [[:d:Q11165065|Q11165065]] | [[ਬਿਨੋਦ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311773739 311773739] | [[ਤਸਵੀਰ:Binod Chaudhary (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2810 | [[:d:Q3634286|Q3634286]] | [[ਬਿਨੋਦ ਬਿਹਾਰੀ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8983702 8983702] | [[ਤਸਵੀਰ:BinodBihariVermainMay2000.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2811 | [[:d:Q684198|Q684198]] | [[ਬਿਪਿਨ ਚੰਦਰ ਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71460066 71460066] | [[ਤਸਵੀਰ:Bipin Chandra Pal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2812 | [[:d:Q2900953|Q2900953]] | [[ਬਿਭੂਤੀਭੂਸ਼ਣ ਬੰਧੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107026612 107026612] | [[ਤਸਵੀਰ:Bibhutibhushan Bandopadhyay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2813 | [[:d:Q4913683|Q4913683]] | [[ਬਿਮਲ ਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30861276 30861276] | |- | style='text-align:right'| 2814 | [[:d:Q3348845|Q3348845]] | [[ਬਿਮਲ ਮਿੱਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59958312 59958312] | |- | style='text-align:right'| 2815 | [[:d:Q4913691|Q4913691]] | [[ਬਿਮਲ ਮੁਖਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2816 | [[:d:Q1124|Q1124]] | [[ਬਿਲ ਕਲਿੰਟਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102338519 102338519] | [[ਤਸਵੀਰ:Bill Clinton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2817 | [[:d:Q106233922|Q106233922]] | [[ਬਿਲਾਲ ਬੇਗ]] | ''[[:d:Q12964198|genderqueer]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2818 | [[:d:Q54527|Q54527]] | [[ਬਿਲੀ ਜੀਨ ਕਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91963648 91963648] | [[ਤਸਵੀਰ:Billie Jean King at the 2026 Sundance Film Festival 02 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2819 | [[:d:Q51547|Q51547]] | [[ਬਿਲੀ ਵਾਈਲਡਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112274535 112274535] | [[ਤਸਵੀਰ:BW1989 crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2820 | [[:d:Q8442|Q8442]] | [[ਬਿਸਮਾਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46772111 46772111] | [[ਤਸਵੀਰ:Bundesarchiv Bild 146-2005-0057, Otto von Bismarck.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2821 | [[:d:Q26998186|Q26998186]] | [[ਬਿਸਮਿਲ ਅਜ਼ੀਮਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55777252 55777252] | |- | style='text-align:right'| 2822 | [[:d:Q31788719|Q31788719]] | [[ਬਿਸਮਿਲ ਫਰੀਦਕੋਟੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2823 | [[:d:Q25592001|Q25592001]] | [[ਬਿਸਮਿਲ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2824 | [[:d:Q3351362|Q3351362]] | [[ਬਿਸ਼ਨੂ ਦੇ|ਬਿਸ਼ਨੂ ਡੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6174197 6174197] | |- | style='text-align:right'| 2825 | [[:d:Q4917317|Q4917317]] | [[ਬਿਸ਼ਾਖਾ ਦੱਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38998753 38998753] | [[ਤਸਵੀਰ:Bishakha Dutta.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2826 | [[:d:Q12442024|Q12442024]] | [[ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/286656718 286656718] | |- | style='text-align:right'| 2827 | [[:d:Q72984|Q72984]] | [[ਬਿੰਗ ਕਰੌਸਬੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12394764 12394764] | [[ਤਸਵੀਰ:Bing Crosby Paramount Pictures.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2828 | [[:d:Q23304385|Q23304385]] | [[ਬਿੰਦੂ ਭੱਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2639764 2639764] | [[ਤਸਵੀਰ:Bindu bhatt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2829 | [[:d:Q213195|Q213195]] | [[ਬੀ ਐਫ ਸਕਿਨਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/92601840 92601840] | [[ਤਸਵੀਰ:B.F. Skinner at Harvard circa 1950 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2830 | [[:d:Q20608870|Q20608870]] | [[ਬੀ ਐਸ ਬੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2831 | [[:d:Q4833999|Q4833999]] | [[ਬੀ ਜੀ ਐਲ ਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5146285544415372696 5146285544415372696] | |- | style='text-align:right'| 2832 | [[:d:Q107142067|Q107142067]] | [[ਬੀ. ਕਲਿਆਣੀ ਅੰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55749970 55749970] | [[ਤਸਵੀਰ:Kalyani Amma.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2833 | [[:d:Q25624188|Q25624188]] | [[ਬੀ. ਵੀ. ਕਾਰੰਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2834 | [[:d:Q4834205|Q4834205]] | [[ਬੀ. ਸੰਧਿਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9287889 9287889] | |- | style='text-align:right'| 2835 | [[:d:Q85950487|Q85950487]] | [[ਬੀ.ਐੱਸ. ਬੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2836 | [[:d:Q15719746|Q15719746]] | [[ਬੀ.ਟੀ. ਲਲਿਤਾ ਨਾਇਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2837 | [[:d:Q485365|Q485365]] | [[ਬੀਅਰ ਗ੍ਰਿਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85522308 85522308] | [[ਤਸਵੀਰ:Coventry Scouts groups have a visit from Bear Grylls.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2838 | [[:d:Q459925|Q459925]] | [[ਬੀਜੇ ਨੋਵਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/293498507 293498507] | [[ਤਸਵੀਰ:BJNovak-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2839 | [[:d:Q214565|Q214565]] | [[ਬੀਟ੍ਰਿਕਸ ਪੋਟਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59088051 59088051] | [[ਤਸਵੀਰ:Beatrix Potter by King cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2840 | [[:d:Q4913805|Q4913805]] | [[ਬੀਨਾ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/290967459 290967459] | [[ਤਸਵੀਰ:Bina Das (1911 – 1986) , Indian revolutionary and nationalist, Victorial memorial, Kolkata.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2841 | [[:d:Q124044957|Q124044957]] | [[ਬੀਨਾ ਮਸਰੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2842 | [[:d:Q4913808|Q4913808]] | [[ਬੀਨਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56055487 56055487] | |- | style='text-align:right'| 2843 | [[:d:Q125148572|Q125148572]] | [[ਬੀਬਾ ਕੁਲਵੰਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2844 | [[:d:Q31787969|Q31787969]] | [[ਬੀਬਾ ਬਲਵੰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਬੀਬਾ ਬਲਵੰਤ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2845 | [[:d:Q61059232|Q61059232]] | [[ਬੀਬੀ ਜੌਹਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2846 | [[:d:Q20013339|Q20013339]] | [[ਬੀਬੀ ਬੇਕਰੇ-ਯੂਸਫ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/283155455 283155455] | |- | style='text-align:right'| 2847 | [[:d:Q125148476|Q125148476]] | [[ਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਿਰਵੈਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2848 | [[:d:Q20561565|Q20561565]] | [[ਬੀਰੂਦੁਰਾਜੂ ਰਾਮਾਰਾਜੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94381655 94381655] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Biruduraju Ramaraju by A. Prabhakar from తెలంగాణ తేజోమూర్తులు (page 586 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2849 | [[:d:Q3595897|Q3595897]] | [[ਬੀਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ|ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ ਕੁਮਾਰ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17300689 17300689] | |- | style='text-align:right'| 2850 | [[:d:Q16658137|Q16658137]] | [[ਬੁਲਬੁਲ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46921452 46921452] | |- | style='text-align:right'| 2851 | [[:d:Q85017704|Q85017704]] | [[ਬੁਲਬੋਨ ਓਸਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9154074370511740119 9154074370511740119] | |- | style='text-align:right'| 2852 | [[:d:Q23020569|Q23020569]] | [[ਬੁਲੂ ਇਮਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305365925 305365925] | [[ਤਸਵੀਰ:Bulu Imam.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2853 | [[:d:Q5001558|Q5001558]] | [[ਬੁਸ਼ਰਾ ਫਾਰੂਖ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2854 | [[:d:Q85950472|Q85950472]] | [[ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ ਨੀਲੋਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2855 | [[:d:Q155114|Q155114]] | [[ਬੁੱਧਦੇਵ ਬਸੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71440093 71440093] | [[ਤਸਵੀਰ:Buddhadeb Bosu 2008 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2856 | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64805763 64805763] | |- | style='text-align:right'| 2857 | [[:d:Q31796463|Q31796463]] | [[ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ (ਲੇਖਕ)|ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2858 | [[:d:Q20608896|Q20608896]] | [[ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2859 | [[:d:Q20730883|Q20730883]] | [[ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2860 | [[:d:Q61059784|Q61059784]] | [[ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2861 | [[:d:Q558744|Q558744]] | [[ਬੇਈ ਦਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76284311 76284311] | [[ਤਸਵੀਰ:Bei Dao.IMG 3385.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2862 | [[:d:Q20608908|Q20608908]] | [[ਬੇਕਲ ਉਤਸਾਹੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2863 | [[:d:Q6712960|Q6712960]] | [[ਬੇਗਮ ਅਖ਼ਤਰ ਰਿਆਜ਼ਉੱਦੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2864 | [[:d:Q467083|Q467083]] | [[ਬੇਗਮ ਰੁਕਯਾ|ਬੇਗਮ ਰੋਕੈਇਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62347747 62347747] | [[ਤਸਵੀਰ:Begum Rokeya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2865 | [[:d:Q49380549|Q49380549]] | [[ਬੇਟੀਓਲਾ ਹੈਲੋਇਜ਼ ਫੋਰਟਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16150202204203111665 16150202204203111665] | [[ਤਸਵੀਰ:Bettiola Heloise Fortson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2866 | [[:d:Q22004198|Q22004198]] | [[ਬੇਥ ਇਲੀਅਟ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | | [[ਤਸਵੀਰ:Retrato ilustrado de Beth Elliott.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2867 | [[:d:Q315362|Q315362]] | [[ਬੇਨ ਓਕਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76380613 76380613] | [[ਤਸਵੀਰ:Ben Okri in Tallinn.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2868 | [[:d:Q64736715|Q64736715]] | [[ਬੇਨ ਹੰਟੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2869 | [[:d:Q192348|Q192348]] | [[ਬੇਨੇਦਿਤੋ ਕਰੋਚੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61544292 61544292] | [[ਤਸਵੀਰ:Benedetto Croce 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2870 | [[:d:Q145346|Q145346]] | [[ਬੇਬੀ ਹਲਦਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/287953005 287953005]<br/>[https://viaf.org/viaf/44608781 44608781] | |- | style='text-align:right'| 2871 | [[:d:Q4884979|Q4884979]] | [[ਬੇਮ ਲੇ ਹੂੰਤੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58437466 58437466] | |- | style='text-align:right'| 2872 | [[:d:Q31789603|Q31789603]] | [[ਬੇਲੀ ਬਲਕਰਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2873 | [[:d:Q557185|Q557185]] | [[ਬੇਲੂਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਾਚਰ ਸੁੰਦਰਰਾਜਾ ਆਇੰਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46762653 46762653] | [[ਤਸਵੀਰ:BKS Iyengar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2874 | [[:d:Q34969|Q34969]] | [[ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਫ਼ਰੈਂਕਲਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56609913 56609913] | [[ਤਸਵੀਰ:Joseph Siffrein Duplessis - Benjamin Franklin - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2875 | [[:d:Q35678|Q35678]] | [[ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਹੈਰੀਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102441725 102441725] | [[ਤਸਵੀਰ:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2876 | [[:d:Q234604|Q234604]] | [[ਬੈਟੀ ਫ੍ਰਾਈਡਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49225729 49225729] | [[ਤਸਵੀਰ:Betty Friedan 1960.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2877 | [[:d:Q483118|Q483118]] | [[ਬੈਨ ਐਫ਼ਲੇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69128595 69128595] | [[ਤਸਵੀਰ:Ben Affleck at 83rd Venice International Film Festival-1 (cropped 3x4).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2878 | [[:d:Q193857|Q193857]] | [[ਬੈਨ ਜਾਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/292789691 292789691] | [[ਤਸਵੀਰ:Benjamin Jonson by Abraham van Blyenberch.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2879 | [[:d:Q259507|Q259507]] | [[ਬੈਲ ਹੁਕਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79115934 79115934] | [[ਤਸਵੀਰ:Bellhooks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2880 | [[:d:Q29866249|Q29866249]] | [[ਬੈਲੇ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ ਵਿਟਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113288301 113288301] | [[ਤਸਵੀਰ:BelleArmstrongWhitney1918.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2881 | [[:d:Q2910955|Q2910955]] | [[ਬੋਰਿਸ ਗੋਲੋਵਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2882 | [[:d:Q378747|Q378747]] | [[ਬੋਰਿਸ ਪਾਖ਼ੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22163352 22163352] | [[ਤਸਵੀਰ:Boris Pahor par Claude Truong-Ngoc juin 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2883 | [[:d:Q41223|Q41223]] | [[ਬੋਰਿਸ ਪਾਸਤਰਨਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68933968 68933968] | [[ਤਸਵੀਰ:Boris Pasternak 1958 photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2884 | [[:d:Q580048|Q580048]] | [[ਬੋਰਿਸ ਪੋਲੇਵੋਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9962290 9962290] | [[ਤਸਵੀਰ:БОРИС ПОЛЕВОЙ.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2885 | [[:d:Q1361147|Q1361147]] | [[ਬੋਰਿਸ ਲਵਰੇਨਿਓਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61604729 61604729] | [[ਤਸਵੀਰ:Boris Lavrenev.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2886 | [[:d:Q41488|Q41488]] | [[ਵੋਲੇ ਸੋਇੰਕਾ|ਬੋਲੇ ਸੋਇੰਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/105939176 105939176] | [[ਤਸਵੀਰ:WoleSoyinka2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2887 | [[:d:Q16342170|Q16342170]] | [[ਬੋੱਜਾ ਤਾਰਕਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48364657 48364657] | |- | style='text-align:right'| 2888 | [[:d:Q312782|Q312782]] | [[ਬੌਬ ਵੁਡਵਰਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2478438 2478438] | [[ਤਸਵੀਰ:DIG13846-061.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2889 | [[:d:Q295492|Q295492]] | [[ਬੌਬੀ ਜਿੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/103249368 103249368] | [[ਤਸਵੀਰ:Bobby Jindal, official 109th Congressional photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2890 | [[:d:Q41314|Q41314]] | [[ਬੌਬੀ ਫਿਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46772260 46772260] | [[ਤਸਵੀਰ:Bobby Fischer 1972 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2891 | [[:d:Q31321357|Q31321357]] | [[ਬ੍ਰਜੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2892 | [[:d:Q189526|Q189526]] | [[ਬ੍ਰਾਇਨ ਦੇ ਪਾਲਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84974866 84974866] | [[ਤਸਵੀਰ:Brian De Palma (Venice 2007).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2893 | [[:d:Q19202335|Q19202335]] | [[ਬ੍ਰਿਜ ਲਾਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2894 | [[:d:Q29028404|Q29028404]] | [[ਬ੍ਰੇਂਡਾ ਫਾਇਗਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21694230 21694230] | |- | style='text-align:right'| 2895 | [[:d:Q4960761|Q4960761]] | [[ਬ੍ਰੇਂਡਾ ਸ਼ੌਗਨੈੱਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60865268 60865268] | [[ਤਸਵੀਰ:Benda-shaughnessy3.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2896 | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46770296 46770296] | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2897 | [[:d:Q4855067|Q4855067]] | [[ਬੰਗਲੌਰ ਨਾਗਰਤਨੰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/78255810 78255810] | [[ਤਸਵੀਰ:Bangalore Nagarathnamma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2898 | [[:d:Q125148412|Q125148412]] | [[ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਚੱਠਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2899 | [[:d:Q31894684|Q31894684]] | [[ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਫੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2900 | [[:d:Q3764289|Q3764289]] | [[ਬੰਦਾ ਨਵਾਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2901 | [[:d:Q127691041|Q127691041]] | [[ਬੱਪਭੱਤੀਸੂਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2902 | [[:d:Q61059513|Q61059513]] | [[ਬੱਬੂ ਤੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2903 | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262355054 262355054] | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2904 | [[:d:Q28519519|Q28519519]] | [[ਭਗਤ ਧੰਨਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2905 | [[:d:Q4900602|Q4900602]] | [[ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47929708 47929708] | [[ਤਸਵੀਰ:GER-100-Reichsbanknote-200000 Mark (1923).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2906 | [[:d:Q4900606|Q4900606]] | [[ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96883786 96883786] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagatsinghthind.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2907 | [[:d:Q1325652|Q1325652]] | [[ਸੂਰਦਾਸ|ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/218763000 218763000]<br/>[https://viaf.org/viaf/281431871 281431871] | [[ਤਸਵੀਰ:Surdas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2908 | [[:d:Q4900700|Q4900700]] | [[ਭਗਵਤੀ ਚਰਣ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114227725 114227725] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagwati charan verma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2909 | [[:d:Q31789083|Q31789083]] | [[ਭਗਵਾਨ ਢਿੱਲੋਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2910 | [[:d:Q15450751|Q15450751]] | [[ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਗਰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15071023 15071023] | |- | style='text-align:right'| 2911 | [[:d:Q16143533|Q16143533]] | [[ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27175157 27175157] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagwan Josh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2912 | [[:d:Q31788710|Q31788710]] | [[ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾਮਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2913 | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2914 | [[:d:Q4900831|Q4900831]] | [[ਭਜਨ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4022151353528352720006 4022151353528352720006] | |- | style='text-align:right'| 2915 | [[:d:Q5575294|Q5575294]] | [[ਭਬਾਨੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41954938 41954938] | |- | style='text-align:right'| 2916 | [[:d:Q2501700|Q2501700]] | [[ਭਰਤਚੰਦਰ ਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16144429 16144429] | |- | style='text-align:right'| 2917 | [[:d:Q196831|Q196831]] | [[ਭਰਤਮੁਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38006392 38006392] | |- | style='text-align:right'| 2918 | [[:d:Q335161|Q335161]] | [[ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/265079553 265079553]<br/>[https://viaf.org/viaf/39416459 39416459] | |- | style='text-align:right'| 2919 | [[:d:Q3630368|Q3630368]] | [[ਭਾਲਚੰਦਰ ਨੇਮਾਡੇ|ਭਲਾਚੰਦਰ ਨੇਮਦੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5041472 5041472] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhalachandra Nemade.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2920 | [[:d:Q29057|Q29057]] | [[ਭਵਭੂਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42189406 42189406]<br/>[https://viaf.org/viaf/92145304396778571640 92145304396778571640] | |- | style='text-align:right'| 2921 | [[:d:Q4901592|Q4901592]] | [[ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54286396 54286396] | |- | style='text-align:right'| 2922 | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]<br/>[https://viaf.org/viaf/267309460 267309460]<br/>[https://viaf.org/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]<br/>[https://viaf.org/viaf/816937 816937] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2923 | [[:d:Q31787745|Q31787745]] | [[ਭਾਈ ਗੁਲਾਬ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2924 | [[:d:Q127574683|Q127574683]] | [[ਭਾਈ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਖੰਨੇ ਵਾਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਭਾਈ ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖੰਨੇ ਵਾਲੇ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2925 | [[:d:Q4900752|Q4900752]] | [[ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100277698 100277698] | |- | style='text-align:right'| 2926 | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/309629202 309629202]<br/>[https://viaf.org/viaf/50730122 50730122]<br/>[https://viaf.org/viaf/94959440 94959440] | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2927 | [[:d:Q20608922|Q20608922]] | [[ਭਾਈ ਬਲਦੀਪ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2928 | [[:d:Q7291680|Q7291680]] | [[ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਨਾਰੰਗਵਾਲ|ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/122272711 122272711] | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Bhai Randhir Singh performing kirtan with followers 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2929 | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/266979474 266979474] | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2930 | [[:d:Q12443630|Q12443630]] | [[ਭਾਈ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2931 | [[:d:Q19667597|Q19667597]] | [[ਭਾਨੂ ਕਪਿਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29085938 29085938] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhanu Kapil Reading (29346702754).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2932 | [[:d:Q2223219|Q2223219]] | [[ਭਾਬੇਂਦਰ ਨਾਥ ਸਾਇਕੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59956487 59956487] | |- | style='text-align:right'| 2933 | [[:d:Q3595864|Q3595864]] | [[ਭਾਮਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Christian prayers in tamil on palm leaves.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2934 | [[:d:Q50649843|Q50649843]] | [[ਭਾਰਗਵੀ ਨਰਾਇਣ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/308758794 308758794] | |- | style='text-align:right'| 2935 | [[:d:Q16773355|Q16773355]] | [[ਭਾਰਗਵੀ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16365281 16365281]<br/>[https://viaf.org/viaf/315524008 315524008] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhargavi Rao1 (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2936 | [[:d:Q4357833|Q4357833]] | [[ਭਾਰਤੀ ਮੁਖਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76348204 76348204] | [[ਤਸਵੀਰ:MukherjeeL3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2937 | [[:d:Q2628981|Q2628981]] | [[ਭਾਰਤੇਂਦੂ ਹਰੀਸ਼ਚੰਦਰ|ਭਾਰਤੇਂਦੁ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12294608 12294608] | [[ਤਸਵੀਰ:Bharatendu Harishchandra 1976 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2938 | [[:d:Q16205384|Q16205384]] | [[ਭਾਵਨਾ ਸੋਮਾਇਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24829295 24829295] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhawana Somaaya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2939 | [[:d:Q231690|Q231690]] | [[ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਦਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44331988 44331988] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Bhimrao Ambedkar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2940 | [[:d:Q20608978|Q20608978]] | [[ਭੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪ੍ਰੀਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Bhupinder Kaur Preet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2941 | [[:d:Q3347045|Q3347045]] | [[ਭੁਪੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2942 | [[:d:Q3348925|Q3348925]] | [[ਭੁਪਿੰਦਰਨਾਥ ਦੱਤ|ਭੁਪੇਂਦਰਨਾਥ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79442677 79442677] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhupendranath Datta (brother of Swami Vivekananda).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2943 | [[:d:Q855128|Q855128]] | [[ਭੂਪੇਨ ਹਾਜ਼ਰਿਕਾ|ਭੁਪੇਨ ਹਜਾਰਿਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/164303990 164303990] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Bhupen Hazarika, Assam, India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2944 | [[:d:Q20608999|Q20608999]] | [[ਭੂਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2945 | [[:d:Q4902180|Q4902180]] | [[ਭੂਪੇਂਦਰ ਨਾਥ ਕੌਸ਼ਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2946 | [[:d:Q125148389|Q125148389]] | [[ਭੂਰਾ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2947 | [[:d:Q6379208|Q6379208]] | [[ਕਵੀ ਭੂਸ਼ਣ|ਭੂਸ਼ਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Bhushan kavi Birla mandir 6 dec 2009 (39).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2948 | [[:d:Q20609009|Q20609009]] | [[ਭੂਸ਼ਨ ਧਿਆਨਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2949 | [[:d:Q31785952|Q31785952]] | [[ਭੋਲਾ ਨਾਥ ਵਾਰਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2950 | [[:d:Q125148576|Q125148576]] | [[ਭੋਲਾ ਸਿੰਘ ਸੰਘੇੜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2951 | [[:d:Q12444513|Q12444513]] | [[ਭੋਲਾਨਾਥ ਤਿਵਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95327374 95327374] | |- | style='text-align:right'| 2952 | [[:d:Q2767647|Q2767647]] | [[ਭੋਲਾਭਾਈ ਪਟੇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57032887 57032887] | |- | style='text-align:right'| 2953 | [[:d:Q108301286|Q108301286]] | [[ਭੰਵਰ ਸਿੰਘ ਸਮੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2954 | [[:d:Q12443344|Q12443344]] | [[ਭੱਟ ਨਾਰਾਇਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100973967 100973967] | |- | style='text-align:right'| 2955 | [[:d:Q202878|Q202878]] | [[ਮਾਏ ਵੈਸਟ|ਮਈ ਵੈਸਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7521525 7521525] | [[ਤਸਵੀਰ:Mae West - 1936.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2956 | [[:d:Q6895244|Q6895244]] | [[ਮਕਬੂਲਾ ਮੰਜ਼ੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Makbula Manzoor .jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2957 | [[:d:Q6738763|Q6738763]] | [[ਮਕਰੰਦ ਪਰਾਂਜਪੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114995174 114995174] | |- | style='text-align:right'| 2958 | [[:d:Q20609019|Q20609019]] | [[ਮਕਸੂਦ ਸਾਕਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6836055 6836055] | |- | style='text-align:right'| 2959 | [[:d:Q6740002|Q6740002]] | [[ਮਕੋਤੋ ਊਏਦਾ (ਸਾਹਿਤ ਆਲੋਚਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108860897 108860897] | |- | style='text-align:right'| 2960 | [[:d:Q3764772|Q3764772]] | [[ਮਖ਼ਦੂਮ ਮੁਹੀਉੱਦੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47845297 47845297] | |- | style='text-align:right'| 2961 | [[:d:Q31319912|Q31319912]] | [[ਮਖ਼ਮੂਰ ਸਈਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2962 | [[:d:Q16838512|Q16838512]] | [[ਮਗਨਲਾਲ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9051165271951110690005 9051165271951110690005] | [[ਤਸਵੀਰ:MGandhi (1917) 10 pg 41 (2) Mr Maganlal K Gandhi.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2963 | [[:d:Q6730421|Q6730421]] | [[ਮਗਫੂਰ ਅਹਿਮਦ ਅਜਾਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Maghfoor Ajazi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2964 | [[:d:Q1715105|Q1715105]] | [[ਮਜਰੂਹ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/205916808 205916808] | [[ਤਸਵੀਰ:Majrooh Sultanpuri & Ubaid Azam Azmi(cropped on Majrooh Sultanpuri).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2965 | [[:d:Q16019475|Q16019475]] | [[ਮਜ਼ਹਰ ਇਮਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45475314 45475314] | |- | style='text-align:right'| 2966 | [[:d:Q15942048|Q15942048]] | [[ਮਜ਼ਹਰ ਉਲ ਇਸਲਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16220068 16220068] | |- | style='text-align:right'| 2967 | [[:d:Q3694668|Q3694668]] | [[ਮਜ਼ਹਰ ਕਲੀਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2968 | [[:d:Q20609030|Q20609030]] | [[ਮਜ਼ਹਰ ਤਿਰਮਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Mazhar Tirmazi in Toba Tek Singh. London.. 1999. Photo by Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2969 | [[:d:Q15132657|Q15132657]] | [[ਮਜਾਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38328655 38328655] | [[ਤਸਵੀਰ:Majaz.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2970 | [[:d:Q1395441|Q1395441]] | [[ਮਣੀ ਮਾਧਵ ਚਾਕਿਆਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55915630 55915630] | [[ਤਸਵੀਰ:Mani Madhava Chakyar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2971 | [[:d:Q20609042|Q20609042]] | [[ਮਦਨ ਲਾਲ ਦੀਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2972 | [[:d:Q20609051|Q20609051]] | [[ਮਦਨ ਵੀਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2973 | [[:d:Q6141615|Q6141615]] | [[ਮਦਨਜੀਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95159676 95159676] | [[ਤਸਵੀਰ:The UNESCO Goodwill Ambassador, Dr. Madanjeet Singh presenting a book to the Prime Minister, Dr. Manmohan Singh, in Marseille, France on September 28, 2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2974 | [[:d:Q6727772|Q6727772]] | [[ਮਦੀਨਾ ਗੁਲਗਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48785296 48785296] | [[ਤਸਵੀਰ:Mədinə Gülgün gənclik illərində.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2975 | [[:d:Q2766821|Q2766821]] | [[ਮਦੀਹਾ ਗੌਹਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46205045 46205045] | |- | style='text-align:right'| 2976 | [[:d:Q2556603|Q2556603]] | [[ਮਧੁਰ ਜਾਫਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119620635 119620635] | [[ਤਸਵੀਰ:Madhur Jaffrey crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2977 | [[:d:Q6727432|Q6727432]] | [[ਮਧੂ ਤ੍ਰੇਹਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/83517876 83517876] | |- | style='text-align:right'| 2978 | [[:d:Q3632530|Q3632530]] | [[ਮਧੂ ਲਿਮਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36931782 36931782] | [[ਤਸਵੀਰ:Madhu Limaye 1997 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2979 | [[:d:Q13139839|Q13139839]] | [[ਮਨਜ਼ੂਰ ਏਜਾਜ਼]] | | | |- | style='text-align:right'| 2980 | [[:d:Q27944860|Q27944860]] | [[ਮਨਜਿੰਦਰ ਧਨੋਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2981 | [[:d:Q120075971|Q120075971]] | [[ਮਨਜਿੰਦਰ ਮਾਖਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2982 | [[:d:Q25624012|Q25624012]] | [[ਮਨਜੀਤ ਇੰਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Manjit Indra , Punjabi Poetess, Chandigarh, India.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2983 | [[:d:Q6750406|Q6750406]] | [[ਮਨਜੀਤ ਟਿਵਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53288227 53288227] | |- | style='text-align:right'| 2984 | [[:d:Q125148564|Q125148564]] | [[ਮਨਜੀਤ ਮੀਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2985 | [[:d:Q25624060|Q25624060]] | [[ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93864695 93864695] | |- | style='text-align:right'| 2986 | [[:d:Q20609069|Q20609069]] | [[ਮਨਜੀਤਪਾਲ ਕੌਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2987 | [[:d:Q6751500|Q6751500]] | [[ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਟਿਵਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/306396585 306396585] | |- | style='text-align:right'| 2988 | [[:d:Q6750641|Q6750641]] | [[ਮਨਮਥਨਾਥ ਗੁਪਤ|ਮਨਮਥਨਾਥ ਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2484997 2484997] | |- | style='text-align:right'| 2989 | [[:d:Q20049733|Q20049733]] | [[ਮਨਮੋਹਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65604638 65604638] | [[ਤਸਵੀਰ:Manmohan ,Punjabi writer and an IPS officer,Punjab,India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2990 | [[:d:Q7255999|Q7255999]] | [[ਮਨਮੋਹਨ ਆਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30147266844535482227 30147266844535482227] | [[ਤਸਵੀਰ:Vanikavi Manmohan Acharya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2991 | [[:d:Q20609079|Q20609079]] | [[ਮਨਮੋਹਨ ਬਾਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85896087 85896087] | [[ਤਸਵੀਰ:Manmohan Bawa at People's Literary Festival 2018 (02) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2992 | [[:d:Q25624516|Q25624516]] | [[ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾਊਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2993 | [[:d:Q125148500|Q125148500]] | [[ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਬਾਸਰਕੇ]] | | | |- | style='text-align:right'| 2994 | [[:d:Q6750649|Q6750649]] | [[ਮਨਮੋਹਿਨੀ ਜ਼ੁਤਸ਼ੀ ਸਹਿਗਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64812898 64812898] | |- | style='text-align:right'| 2995 | [[:d:Q172862|Q172862]] | [[ਮਨਸੂਰ ਅਲ-ਹੱਲਾਜ|ਮਨਸੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44299887 44299887] | [[ਤਸਵੀਰ:Hallaj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2996 | [[:d:Q123474555|Q123474555]] | [[ਮਨਾਰ ਅਲ-ਸ਼ਰੀਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2997 | [[:d:Q1890404|Q1890404]] | [[ਮਨਿਲ ਸੂਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79179907 79179907] | [[ਤਸਵੀਰ:Manil Suri, author photo by Jose Villarrubia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2998 | [[:d:Q20609088|Q20609088]] | [[ਮਨਿੰਦਰ ਕਾਂਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 2999 | [[:d:Q6749409|Q6749409]] | [[ਮਨੀ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16146522472332392811 16146522472332392811] | |- | style='text-align:right'| 3000 | [[:d:Q6749641|Q6749641]] | [[ਮਨੀਕੁੰਤਲਾ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70080432 70080432] | |- | style='text-align:right'| 3001 | [[:d:Q111395654|Q111395654]] | [[ਮਨੀਜ਼ਾ ਨਕਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41468453 41468453] | |- | style='text-align:right'| 3002 | [[:d:Q6749456|Q6749456]] | [[ਮਨੀਬੇਨ ਪਟੇਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112976772 112976772] | [[ਤਸਵੀਰ:Maniben Patel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3003 | [[:d:Q6749728|Q6749728]] | [[ਮਨੀਲਾਲ ਦਿਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25446635 25446635] | [[ਤਸਵੀਰ:Manilal Nabhubhai Dwivedi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3004 | [[:d:Q47492912|Q47492912]] | [[ਮਨੀਸ਼ਾ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31647089 31647089] | [[ਤਸਵੀਰ:Gujarati poet Manisha Joshi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3005 | [[:d:Q984127|Q984127]] | [[ਮਨੂ ਸਰੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39612499 39612499] | [[ਤਸਵੀਰ:Manu Sareen (2012).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3006 | [[:d:Q2767900|Q2767900]] | [[ਮਨੂਭਾਈ ਪੰਚੋਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28465408 28465408] | |- | style='text-align:right'| 3007 | [[:d:Q3635724|Q3635724]] | [[ਮਨੋਜ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64048334 64048334] | [[ਤਸਵੀਰ:Manoj Das Writer 003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3008 | [[:d:Q18044224|Q18044224]] | [[ਮਨੋਰਮਾ ਜਾਫਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53161360 53161360] | |- | style='text-align:right'| 3009 | [[:d:Q6751421|Q6751421]] | [[ਮਨੋਰਮਾ ਥਾਮਪੁਰਾਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3010 | [[:d:Q29907163|Q29907163]] | [[ਮਨੋਰਮਾ ਮਹਾਪਾਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/228383934 228383934] | [[ਤਸਵੀਰ:Manorama Mohapatra with Bibhuti Patnaik at Bhubaneswar Odisha 02-19 12.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3011 | [[:d:Q26703423|Q26703423]] | [[ਮਨੋਰੰਜਨ ਬਿਆਪਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17155103998476202504 17155103998476202504] | [[ਤਸਵੀਰ:Monoranjan Bapari, a Bengali writer 04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3012 | [[:d:Q30945130|Q30945130]] | [[ਮਨੋਹਰ ਮੌਲੀ ਵਿਸਵਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/247146216690409092053 247146216690409092053] | [[ਤਸਵੀਰ:Manohar Mouli Biswas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3013 | [[:d:Q31320464|Q31320464]] | [[ਮਨੋਹਰ ਰਾਏ ਸਰਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5569168453548466300007 5569168453548466300007] | [[ਤਸਵੀਰ:Manohar Rai Sardesai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3014 | [[:d:Q6751136|Q6751136]] | [[ਮਨੋਹਰ ਸ਼ਿਆਮ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116517832 116517832] | |- | style='text-align:right'| 3015 | [[:d:Q12937452|Q12937452]] | [[ਮਮਤਾ ਕਾਲੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116508884 116508884] | [[ਤਸਵੀਰ:ममता कालिया bharat-s-tiwari-photography-IMG 1382-2 May 25, 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3016 | [[:d:Q18953489|Q18953489]] | [[ਮਮਤਾ ਦਾਸ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13896545 13896545] | |- | style='text-align:right'| 3017 | [[:d:Q6745991|Q6745991]] | [[ਮਮਤਾ ਸਾਗਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43432764 43432764] | [[ਤਸਵੀਰ:MamtaSagar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3018 | [[:d:Q982809|Q982809]] | [[ਮਰਣਾਲ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79407433 79407433] | [[ਤਸਵੀਰ:Mrinal-sen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3019 | [[:d:Q23419099|Q23419099]] | [[ਮਰੀਅਮ ਗੁਰਬਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73301016 73301016] | [[ਤਸਵੀਰ:MyriamGurba.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3020 | [[:d:Q5959090|Q5959090]] | [[ਮਰੀਅਮ ਜਾਫ਼ਰੀ ਅਜ਼ਰਮਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:MJAzarmani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3021 | [[:d:Q464924|Q464924]] | [[ਮਰੀਅਮ ਨਮਾਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305800354 305800354] | [[ਤਸਵੀਰ:Maryam Balie 2021 c.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3022 | [[:d:Q18227987|Q18227987]] | [[ਮਰੀਅਮ ਮਹਿਬੂਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58702771 58702771] | |- | style='text-align:right'| 3023 | [[:d:Q2767928|Q2767928]] | [[ਮਰੀਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40975828 40975828] | [[ਤਸਵੀਰ:Gujarati poet Mareez.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3024 | [[:d:Q469066|Q469066]] | [[ਮਰੀਨਾ ਨੇਮਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85714123 85714123] | |- | style='text-align:right'| 3025 | [[:d:Q542184|Q542184]] | [[ਮਲਕ ਹਿਫਨੀ ਨਸੀਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39654048 39654048] | [[ਤਸਵੀਰ:Malak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3026 | [[:d:Q2743495|Q2743495]] | [[ਮਲਾ ਰਾਏ ਚੌਧੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55667422 55667422]<br/>[https://viaf.org/viaf/8982572 8982572] | [[ਤਸਵੀਰ:Malay Roychoudhury in Holland.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3027 | [[:d:Q32732|Q32732]] | [[ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫ਼ਜ਼ਈ|ਮਲਾਲਾ ਯੂਸਫਜ਼ਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305307972 305307972] | [[ਤਸਵੀਰ:Malala Yousafzai at the 2024 Toronto International Film Festival 5.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3028 | [[:d:Q1070772|Q1070772]] | [[ਮਲਿਕ ਮੁਹੰਮਦ ਜਾਇਸੀ|ਮਲਿਕ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114235065 114235065]<br/>[https://viaf.org/viaf/22280146 22280146]<br/>[https://viaf.org/viaf/3932159477550127990005 3932159477550127990005] | |- | style='text-align:right'| 3029 | [[:d:Q29961024|Q29961024]] | [[ਮਲਿਕਾ ਬੁਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/309792400 309792400] | |- | style='text-align:right'| 3030 | [[:d:Q70749328|Q70749328]] | [[ਮਸਰੂਰ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16382629 16382629] | |- | style='text-align:right'| 3031 | [[:d:Q31313959|Q31313959]] | [[ਮਸੂਦ ਅਹਿਮਦ ਬਰਕਾਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:MasoodAhmedBarkati.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3032 | [[:d:Q16018811|Q16018811]] | [[ਮਸੂਦ ਹੁਸੈਨ ਖ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5768608 5768608] | |- | style='text-align:right'| 3033 | [[:d:Q6784838|Q6784838]] | [[ਮਸੌਦ ਨਵਾਬੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:MassoudNAWABI.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3034 | [[:d:Q12445871|Q12445871]] | [[ਮਹਮੁਦ ਗਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72991344 72991344] | |- | style='text-align:right'| 3035 | [[:d:Q3277903|Q3277903]] | [[ਮਹਸ਼ੀਦ ਮੋਸ਼ੀਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95343807 95343807] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahshid Moshiri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3036 | [[:d:Q982481|Q982481]] | [[ਮਹਾਂਦੇਵ ਗੋਵਿੰਦ ਰਾਨਡੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72200215 72200215] | [[ਤਸਵੀਰ:Ranade Statue.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3037 | [[:d:Q772969|Q772969]] | [[ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14817771 14817771] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahadev Desai 1983 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3038 | [[:d:Q9441|Q9441]] | [[ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ|ਮਹਾਤਮਾ ਬੁੱਧ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77109647 77109647] | [[ਤਸਵੀਰ:Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3039 | [[:d:Q466337|Q466337]] | [[ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਵਰਮਾ|ਮਹਾਦੇਵੀ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27130898 27130898] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahadevi Verma (group photo) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3040 | [[:d:Q6733578|Q6733578]] | [[ਮਹਾਵੀਰ ਤਿਆਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3041 | [[:d:Q3536510|Q3536510]] | [[ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਿਵੇਦੀ|ਮਹਾਵੀਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/242151170873339091239 242151170873339091239]<br/>[https://viaf.org/viaf/73999586 73999586] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahavir Prasad Dwivedi 1966 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3042 | [[:d:Q144391|Q144391]] | [[ਮਹਾਸ਼ਵੇਤਾ ਦੇਵੀ|ਮਹਾਸਵੇਤਾ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112234825 112234825] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahasweta Devi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3043 | [[:d:Q66901863|Q66901863]] | [[ਮਹਿਨਾਜ਼ ਫਤਾਹੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3044 | [[:d:Q107355501|Q107355501]] | [[ਮਹਿਨਾਜ਼ ਮਲਿਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Mahnaz Malik, Public Domain, Free use Image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3045 | [[:d:Q6733625|Q6733625]] | [[ਮਹਿਬੂਬ ਆਲਮ (ਪੱਤਰਕਾਰ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43815500 43815500] | |- | style='text-align:right'| 3046 | [[:d:Q6733996|Q6733996]] | [[ਮਹਿਮ ਬੋਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50785355 50785355] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahim bora.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3047 | [[:d:Q45969055|Q45969055]] | [[ਮਹਿਮਦੁੱਲ ਹੱਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33341156 33341156] | |- | style='text-align:right'| 3048 | [[:d:Q207720|Q207720]] | [[ਮਹਿਮੂਦ ਦਰਵੇਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113381455 113381455] | [[ਤਸਵੀਰ:MahmoudDarwish.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3049 | [[:d:Q2738287|Q2738287]] | [[ਮਹਿਮੂਦ ਸ਼ਬਿਸਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107030610 107030610] | |- | style='text-align:right'| 3050 | [[:d:Q6734917|Q6734917]] | [[ਮਹਿਸ਼ੀਦ ਅਮੀਰਸ਼ਾਹੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21398477 21398477] | |- | style='text-align:right'| 3051 | [[:d:Q20609107|Q20609107]] | [[ਮਹਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Mahinder Gill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3052 | [[:d:Q6894173|Q6894173]] | [[ਮਹਿੰਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50815647 50815647] | [[ਤਸਵੀਰ:MPCHAND.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3053 | [[:d:Q125148410|Q125148410]] | [[ਮਹਿੰਦਰ ਬੇਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3054 | [[:d:Q31787082|Q31787082]] | [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3055 | [[:d:Q1188802|Q1188802]] | [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2514153 2514153] | [[ਤਸਵੀਰ:Chandigarh, India rose garden bust of Dr Randhawa 5.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3056 | [[:d:Q25876107|Q25876107]] | [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਨਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72721521 72721521] | |- | style='text-align:right'| 3057 | [[:d:Q125148451|Q125148451]] | [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੇਠੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3058 | [[:d:Q125148565|Q125148565]] | [[ਮਹਿੰਦਰ ਸੂਮਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3059 | [[:d:Q61059213|Q61059213]] | [[ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ|ਮਹਿੰਦਰਪਾਲ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3060 | [[:d:Q31787944|Q31787944]] | [[ਮਹੀਪ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3061 | [[:d:Q110812178|Q110812178]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਇਮਤਿਆਜ਼|ਮਹੁੰਮਦ ਇਮਤਿਆਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3062 | [[:d:Q6733856|Q6733856]] | [[ਮਹੇਸ਼ ਦੱਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45897889 45897889] | |- | style='text-align:right'| 3063 | [[:d:Q181451|Q181451]] | [[ਮਹੰਮਦ ਅਲੀ ਫ਼ਰੂਗ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118421600 118421600] | [[ਤਸਵੀਰ:1928 Foroughi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3064 | [[:d:Q79350969|Q79350969]] | [[ਮਾਇਆ ਅਲ-ਹਯਾਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26862465 26862465] | |- | style='text-align:right'| 3065 | [[:d:Q19526|Q19526]] | [[ਮਾਇਆ ਐਂਜਲੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7386077 7386077] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Maya Angelou, c. 1974.webp|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3066 | [[:d:Q12446486|Q12446486]] | [[ਮਾਇਆ ਗੋਵਿੰਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3067 | [[:d:Q44011622|Q44011622]] | [[ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਚੇਤੱਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19313921 19313921] | |- | style='text-align:right'| 3068 | [[:d:Q666864|Q666864]] | [[ਮਾਇਕਲ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66512048 66512048] | [[ਤਸਵੀਰ:Michael Madhusudan Dutta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3069 | [[:d:Q132964|Q132964]] | [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਮਾਇਕੋਵਸਕੀ|ਮਾਇਕੋਵਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24611716 24611716] | [[ਤਸਵੀਰ:Majakovszkij.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3070 | [[:d:Q43476863|Q43476863]] | [[ਮਾਇਰਾ ਪੇਜ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109438211 109438211] | |- | style='text-align:right'| 3071 | [[:d:Q325487|Q325487]] | [[ਮਾਈਕ ਵਾਲੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112779580 112779580] | [[ਤਸਵੀਰ:Mike Wallace National Press Club.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3072 | [[:d:Q76498|Q76498]] | [[ਮਾਈਕਲ ਐਂਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34456245 34456245] | |- | style='text-align:right'| 3073 | [[:d:Q2754488|Q2754488]] | [[ਮਾਈਕਲ ਓ'ਡਵਾਇਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100202661 100202661]<br/>[https://viaf.org/viaf/32392365 32392365] | [[ਤਸਵੀਰ:Sir Michael Francis O'Dwyer (died 1940).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3074 | [[:d:Q172140|Q172140]] | [[ਮਾਈਕਲ ਕਰਾਈਟਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55734037 55734037]<br/>[https://viaf.org/viaf/87773632 87773632]<br/>[https://viaf.org/viaf/89578936 89578936] | [[ਤਸਵੀਰ:MichaelCrichton 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3075 | [[:d:Q559198|Q559198]] | [[ਮਾਈਕਲ ਨਬੀਲ ਸਨਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Tom Gross and Maikel Nabil 2012 Geneva Summit.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3076 | [[:d:Q8750|Q8750]] | [[ਮਾਈਕਲ ਫ਼ੈਰਾਡੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38158158 38158158] | [[ਤਸਵੀਰ:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3077 | [[:d:Q1929737|Q1929737]] | [[ਮਾਈਕਲ ਵਾਰਨਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24656458 24656458] | [[ਤਸਵੀਰ:Michael Warner, Writers on Writing about Technology roundtable, 2009-09-30.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3078 | [[:d:Q5592|Q5592]] | [[ਮੀਕੇਲਾਂਜਲੋ|ਮਾਈਕਲਏਂਜਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24585191 24585191] | [[ਤਸਵੀਰ:Michelangelo Daniele da Volterra (dettaglio).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3079 | [[:d:Q6736888|Q6736888]] | [[ਮਾਈਰਾ ਕਲਮਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32133820 32133820] | [[ਤਸਵੀਰ:Maira kalman 2010.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3080 | [[:d:Q105032322|Q105032322]] | [[ਮਾਈਰਾ ਡਗਲਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Myra Douglas (1892).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3081 | [[:d:Q984|Q984]] | [[ਮਾਈਲਸ ਫਰੈਂਕਲਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41947058 41947058] | [[ਤਸਵੀਰ:Miles franklin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3082 | [[:d:Q5816|Q5816]] | [[ਮਾਓ ਤਸੇ-ਤੁੰਗ|ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51699962 51699962] | [[ਤਸਵੀਰ:Mao Tse Tung.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3083 | [[:d:Q6739370|Q6739370]] | [[ਮਾਖਨਲਾਲ ਚਤੁਰਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/15836870 15836870] | [[ਤਸਵੀਰ:Makhanlal Chaturvedi 1977 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3084 | [[:d:Q1240077|Q1240077]] | [[ਮਾਚੀ ਤਵਾਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109004085 109004085] | [[ਤਸਵੀਰ:Machi Tawara 20220821 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3085 | [[:d:Q15428883|Q15428883]] | [[ਮਾਟਿਲਡਾ ਹੇਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93717947 93717947] | [[ਤਸਵੀਰ:Matilda Hays (1858).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3086 | [[:d:Q6727315|Q6727315]] | [[ਮਾਧਵੀ ਸਰਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/308298130 308298130]<br/>[https://viaf.org/viaf/4566158070784808780004 4566158070784808780004] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr Madhavi Sardesai, Goa University..JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3087 | [[:d:Q11766987|Q11766987]] | [[ਮਾਨਵ ਕੌਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2988149198366274940001 2988149198366274940001] | [[ਤਸਵੀਰ:Manav Kaul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3088 | [[:d:Q16191043|Q16191043]] | [[ਮਾਨਸੀ ਪ੍ਰਧਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Manasi Pradhan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3089 | [[:d:Q4934317|Q4934317]] | [[ਮਾਨਾ ਆਗ਼ਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14144435 14144435] | |- | style='text-align:right'| 3090 | [[:d:Q728169|Q728169]] | [[ਮਾਨੋਲੀਸ ਗਲੇਜ਼ੋਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39579980 39579980] | [[ਤਸਵੀਰ:Manolis Glezos with LAE 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3091 | [[:d:Q1882348|Q1882348]] | [[ਮਾਬਲ ਡਵ ਡਾਨਕ਼ੁਆਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/286431466 286431466] | |- | style='text-align:right'| 3092 | [[:d:Q357510|Q357510]] | [[ਮਾਰਕ ਕੈਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/170116466 170116466] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Kelly Official Portrait 119th.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3093 | [[:d:Q1009220|Q1009220]] | [[ਮਾਰਕ ਟਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25325499 25325499] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Tully.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3094 | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16444837 16444837]<br/>[https://viaf.org/viaf/305239133 305239133]<br/>[https://viaf.org/viaf/50566653 50566653]<br/>[https://viaf.org/viaf/53367783 53367783] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3095 | [[:d:Q41422|Q41422]] | [[ਮਾਰਕ ਰੂਫ਼ਾਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85826181 85826181] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Ruffalo (36201774756) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3096 | [[:d:Q210447|Q210447]] | [[ਮਾਰਕ ਹੈਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44495036 44495036] | [[ਤਸਵੀਰ:Mark Hamill at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3097 | [[:d:Q1430|Q1430]] | [[ਮਾਰਕਸ ਔਰੇਲੀਅਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102895066 102895066] | [[ਤਸਵੀਰ:Marcus Aurelius Louvre MR561 n02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3098 | [[:d:Q6101|Q6101]] | [[ਮਾਰਕੋ ਪੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/173430120 173430120] | [[ਤਸਵੀਰ:Marco Polo Mosaic from Palazzo Tursi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3099 | [[:d:Q65161956|Q65161956]] | [[ਮਾਰਗਰੀ ਵੁਲਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/264578796 264578796]<br/>[https://viaf.org/viaf/35870000 35870000] | |- | style='text-align:right'| 3100 | [[:d:Q183492|Q183492]] | [[ਮਾਰਗਰੇਟ ਐਟਵੁੱਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109322990 109322990] | [[ਤਸਵੀਰ:Margaret Atwood (52161564186) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3101 | [[:d:Q6759152|Q6759152]] | [[ਮਾਰਗਰੇਟ ਐਵੀਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79128508 79128508] | |- | style='text-align:right'| 3102 | [[:d:Q1894814|Q1894814]] | [[ਮਾਰਗਰੇਟ ਡੇਲੈਂਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13333630 13333630] | [[ਤਸਵੀਰ:Margaret Deland portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3103 | [[:d:Q257953|Q257953]] | [[ਮਾਰਗਰੇਟ ਫੂਲਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9866789 9866789] | [[ਤਸਵੀਰ:Margaret Fuller by Chappel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3104 | [[:d:Q238364|Q238364]] | [[ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਬਰਕ ਵਾਈਟ|ਮਾਰਗਰੇਟ ਬਰਕ ਵ੍ਹਾਈਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12383513 12383513] | [[ਤਸਵੀਰ:Margaret Bourke-White 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3105 | [[:d:Q173540|Q173540]] | [[ਮਾਰਗਰੇਟ ਮਿਚਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27068921 27068921] | [[ਤਸਵੀਰ:Margaret Mitchell NYWTS (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3106 | [[:d:Q6759905|Q6759905]] | [[ਮਾਰਗਰੇਟ ਸਮਿਥ (ਕਵੀ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1655380 1655380] | |- | style='text-align:right'| 3107 | [[:d:Q180099|Q180099]] | [[ਮਾਰਗਰਿਟ ਮੀਡ|ਮਾਰਗਰੈੱਟ ਮੀਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44302511 44302511] | [[ਤਸਵੀਰ:Margaret Mead (1901-1978).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3108 | [[:d:Q4967899|Q4967899]] | [[ਮਾਰਗ੍ਰੇਟਾ ਮੋਮਾ|ਮਾਰਗ੍ਰੇਟ ਮੋਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3109 | [[:d:Q2448438|Q2448438]] | [[ਮਾਰਜਾ-ਸਿਸਕੋ ਆਲਟੋ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | | [[ਤਸਵੀਰ:Sateenkaarimessu kallion kirkossa (4757703107).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3110 | [[:d:Q84423|Q84423]] | [[ਮਾਰਟਿਨ ਬੂਬਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68926330 68926330] | [[ਤਸਵੀਰ:Martin Buber portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3111 | [[:d:Q9554|Q9554]] | [[ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14773105 14773105] | [[ਤਸਵੀਰ:Lucas Cranach d.Ä. - Martin Luther, 1528 (Veste Coburg).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3112 | [[:d:Q8027|Q8027]] | [[ਮਾਰਟਿਨ ਲੂਥਰ ਕਿੰਗ ਜੂਨੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100170140 100170140] | [[ਤਸਵੀਰ:The Rev. Dr. Martin Luther King Jr. Color Portrait (high quality).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3113 | [[:d:Q11820|Q11820]] | [[ਮਾਰਟਿਨ ਵੈਨ ਬੁਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69725811 69725811] | [[ਤਸਵੀਰ:Martin Van Buren by Mathew Brady c1855-58 sepia original restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3114 | [[:d:Q41148|Q41148]] | [[ਮਾਰਟਿਨ ਸਕੌਰਸੀਜ਼ੇ|ਮਾਰਟਿਨ ਸਕੌਰਸੇਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111716145 111716145] | [[ਤਸਵੀਰ:Martin Scorsese MFF 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3115 | [[:d:Q54545|Q54545]] | [[ਮਾਰਟੀਨਾ ਨਵਰਾਤੀਲੋਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108608022 108608022] | [[ਤਸਵੀਰ:Tennis Nederland tegen Verenigde Staten in Den Haag Navratilova in aktie, Bestanddeelnr 930-9118 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3116 | [[:d:Q89052941|Q89052941]] | [[ਮਾਰਥਾ ਐਕਲਜ਼ਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48294839 48294839] | |- | style='text-align:right'| 3117 | [[:d:Q22094106|Q22094106]] | [[ਮਾਰਥਾ ਬੋਸਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16044403 16044403] | |- | style='text-align:right'| 3118 | [[:d:Q3850004|Q3850004]] | [[ਮਾਰਥਾ ਮੇਦੇਈਰੋਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/317496 317496] | [[ਤਸਵੀਰ:Martha medeiros tv brasil.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3119 | [[:d:Q34012|Q34012]] | [[ਮਾਰਲਨ ਬ੍ਰੈਂਡੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41907301 41907301] | [[ਤਸਵੀਰ:Marlon Brando publicity for One-Eyed Jacks.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3120 | [[:d:Q5999641|Q5999641]] | [[ਮਾਰਲੇਨ ਵਾਯਰ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]]<br/>''[[:d:Q17148251|travesti]]'' | [https://viaf.org/viaf/16159761526007882102 16159761526007882102] | [[ਤਸਵੀਰ:Marlene Wayar 2021.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3121 | [[:d:Q6778229|Q6778229]] | [[ਮਾਰਵੈਲਾ ਬੇਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55455833 55455833] | [[ਤਸਵੀਰ:Marvella Bayh (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3122 | [[:d:Q7199|Q7199]] | [[ਮਾਰਸੈੱਲ ਪਰੂਸਤ|ਮਾਰਸੇਲ ਪਰੁਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32001793 32001793] | [[ਤਸਵੀਰ:Marcel Proust 1895.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3123 | [[:d:Q236630|Q236630]] | [[ਮਾਰਸੈੱਲ ਪਾਨੀਓਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9851452 9851452] | [[ਤਸਵੀਰ:Pagnol Harcourt 1948.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3124 | [[:d:Q515651|Q515651]] | [[ਮਾਰੀ ਮੋਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29757898 29757898] | [[ਤਸਵੀਰ:MoriMari.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3125 | [[:d:Q9048194|Q9048194]] | [[ਮਾਰੀਅਮ ਮਾਰਟਿਨਹੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29260552 29260552] | |- | style='text-align:right'| 3126 | [[:d:Q4068646|Q4068646]] | [[ਮਾਰੀਆ ਅਰਬਾਤੋਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23014145 23014145] | [[ਤਸਵੀਰ:Arbatova m i.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3127 | [[:d:Q6761029|Q6761029]] | [[ਮਾਰੀਆ ਅਰੋਰਾ ਕੂਓਟੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91538400 91538400] | [[ਤਸਵੀਰ:Maria Aurora Couto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3128 | [[:d:Q6609465|Q6609465]] | [[ਮਾਰੀਆ ਬੇਨੇਦਿਤਾ ਬੋਰਮਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27105221 27105221] | [[ਤਸਵੀਰ:Mulheres Ilustres do Brasil - Délia (Maria Benedicta de Borghman) (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3129 | [[:d:Q182870|Q182870]] | [[ਮਾਰੀਓ ਪੁਝੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/131948 131948] | [[ਤਸਵੀਰ:Mario Puzo 1972 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3130 | [[:d:Q39803|Q39803]] | [[ਮਾਰੀਓ ਵਾਰਗਾਸ ਯੋਸਾ|ਮਾਰੀਓ ਬਰਗਾਸ ਲੋਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32003942 32003942] | [[ਤਸਵੀਰ:Mario Vargas Llosa LCCN2020733847 (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3131 | [[:d:Q26211981|Q26211981]] | [[ਮਾਰੀਕਾ ਲੂਕਾਸ ਰਿਜਨੇਵਲਦ]] | [[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]] | [https://viaf.org/viaf/316505125 316505125] | [[ਤਸਵੀਰ:Lucas Rijneveld.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3132 | [[:d:Q188526|Q188526]] | [[ਮਾਰੀਨਾ ਤਸਵਾਤਾਏਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27072381 27072381] | [[ਤਸਵੀਰ:Марина Цветаева (1925) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3133 | [[:d:Q361642|Q361642]] | [[ਮਾਰੇਕ ਗਰੇਹੂਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6137445 6137445] | [[ਤਸਵੀਰ:Marek Grechuta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3134 | [[:d:Q16343472|Q16343472]] | [[ਮਾਲਤੀ ਚੰਦੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/80703612 80703612] | [[ਤਸਵੀਰ:Malati Chandoor.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3135 | [[:d:Q102060173|Q102060173]] | [[ਮਾਲਤੀ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42249684 42249684] | |- | style='text-align:right'| 3136 | [[:d:Q6741393|Q6741393]] | [[ਮਾਲਤੀ ਬੇਡੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69253213 69253213] | |- | style='text-align:right'| 3137 | [[:d:Q6741390|Q6741390]] | [[ਮਾਲਤੀ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3138 | [[:d:Q16320284|Q16320284]] | [[ਮਾਲਾ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19774813 19774813] | |- | style='text-align:right'| 3139 | [[:d:Q253378|Q253378]] | [[ਮਲਾਲਈ ਜੋਇਆ|ਮਾਲਾਲਾਈ ਜੋਯਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41644362 41644362] | [[ਤਸਵੀਰ:Malalai Joya, Afghan MP (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3140 | [[:d:Q15287483|Q15287483]] | [[ਮਾਲਿਨੀ ਚਿਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/160929942 160929942] | |- | style='text-align:right'| 3141 | [[:d:Q12244275|Q12244275]] | [[ਮਾਲੂਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42145971588832332764 42145971588832332764] | [[ਤਸਵੀਰ:Malouma 2004-crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3142 | [[:d:Q125148424|Q125148424]] | [[ਮਾਸਟਰ ਅਭੈ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3143 | [[:d:Q3595269|Q3595269]] | [[ਮਾਸਤੀ ਵੇਂਕਟੇਸ਼ ਅਇੰਗਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3791238 3791238] | [[ਤਸਵੀਰ:Masti Venkatesh Iyengar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3144 | [[:d:Q315152|Q315152]] | [[ਮਾਸਾਓਕਾ ਸ਼ਿਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76319806 76319806] | [[ਤਸਵੀਰ:Shiki Masaoka.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3145 | [[:d:Q334997|Q334997]] | [[ਮਾਸਾਨੋਬੂ ਫੁਕੂਓਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108413562 108413562] | [[ਤਸਵੀਰ:Masanobu Fukuoka, 2002 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3146 | [[:d:Q6732616|Q6732616]] | [[ਮਾਹ ਲਕ਼ਾ ਬਾਈ|ਮਾਹ ਲਾਕ਼ਾ ਬਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58751393 58751393] | [[ਤਸਵੀਰ:Hyderabad Mah Laqa Bhai 17710 600w.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3147 | [[:d:Q5835747|Q5835747]] | [[ਮਾਹਰ ਸਾਬਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/238837549 238837549] | |- | style='text-align:right'| 3148 | [[:d:Q735177|Q735177]] | [[ਮਿਊਰੀਅਲ ਰੂਕਾਇਜ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/137544 137544] | |- | style='text-align:right'| 3149 | [[:d:Q442801|Q442801]] | [[ਮਿਕਲੋਸ਼ ਰੋਡਨੋਤੀ|ਮਿਕਲੋਸ ਰਾਦਨੋਤੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4935555 4935555] | [[ਤਸਵੀਰ:Radnóti Miklós (1930).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3150 | [[:d:Q2311487|Q2311487]] | [[ਮਿਖ਼ਾਇਲ ਨਈਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67266110 67266110] | [[ਤਸਵੀਰ:Mausolée de MIkhail Naïmy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3151 | [[:d:Q700323|Q700323]] | [[ਮਿਖ਼ਾਇਲ ਪ੍ਰਿਸ਼ਵਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71555530 71555530] | [[ਤਸਵੀਰ:1973 CPA 4215.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3152 | [[:d:Q42398|Q42398]] | [[ਮਿਖਾਇਲ ਸ਼ੋਲੋਖੋਵ|ਮਿਖ਼ਾਈਲ ਸ਼ੋਲੋਖ਼ੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94750009 94750009] | [[ਤਸਵੀਰ:Михаил Александрович Шолохов.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3153 | [[:d:Q27645|Q27645]] | [[ਮਿਖਾਇਲ ਬਾਕੂਨਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27878824 27878824] | [[ਤਸਵੀਰ:Bakunin Nadar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3154 | [[:d:Q185375|Q185375]] | [[ਮਿਖਾਇਲ ਬਾਖ਼ਤਿਨ|ਮਿਖਾਇਲ ਬਾਖਤਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88958796 88958796] | [[ਤਸਵੀਰ:Mikhail bakhtin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3155 | [[:d:Q835|Q835]] | [[ਮਿਖਾਇਲ ਬੁਲਗਾਕੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/99836700 99836700] | [[ਤਸਵੀਰ:Михаил-Булгаков.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3156 | [[:d:Q46599|Q46599]] | [[ਮਿਖ਼ਾਇਲ ਲਰਮਨਤੋਵ|ਮਿਖਾਇਲ ਲਰਮਨਤੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14772733 14772733] | [[ਤਸਵੀਰ:Mikhail lermontov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3157 | [[:d:Q58720|Q58720]] | [[ਮਿਖਾਇਲ ਲੋਮੋਨੋਸੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46896023 46896023] | [[ਤਸਵੀਰ:M.V. Lomonosov by L.Miropolskiy after G.C.Prenner (1787, RAN).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3158 | [[:d:Q211785|Q211785]] | [[ਮਿਖੇਲ ਸਲਤੀਕੋਵ-ਸ਼ਚੇਦਰਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41849162 41849162] | [[ਤਸਵੀਰ:Kramskoj - saltykov-schedrin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3159 | [[:d:Q75603|Q75603]] | [[ਮਿਗੂਏਲ ਐਂਜਲ ਅਸਤੂਰੀਅਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46756659 46756659] | [[ਤਸਵੀਰ:Miguel Angel Asturias.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3160 | [[:d:Q185085|Q185085]] | [[ਮਿਗੇਲ ਦੇ ਉਨਾਮੁਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88844103 88844103] | [[ਤਸਵੀਰ:Miguel de Unamuno Meurisse 1925.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3161 | [[:d:Q5682|Q5682]] | [[ਮੀਗੇਲ ਦੇ ਸਿਰਵਾਂਤਿਸ|ਮਿਗੈਲ ਦੇ ਸਰਵਾਂਤੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17220427 17220427] | [[ਤਸਵੀਰ:Cervantes Jáuregui.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3162 | [[:d:Q107404522|Q107404522]] | [[ਮਿਤਾਲੀ ਮੁਖਰਜੀ (ਪੱਤਰਕਾਰ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Mitali Mukherjee (Business Journalist).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3163 | [[:d:Q3314605|Q3314605]] | [[ਮਿਮੀ ਹਾਫ਼ਿਦਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3164 | [[:d:Q6874811|Q6874811]] | [[ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਥਰ ਬੇਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16688386 16688386] | [[ਤਸਵੀਰ:MirzaAtharBaig.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3165 | [[:d:Q6800374|Q6800374]] | [[ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਦੀਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਅਦੀਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72738195 72738195] | |- | style='text-align:right'| 3166 | [[:d:Q6874847|Q6874847]] | [[ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਬੇਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Mirza Ghazi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3167 | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7429542 7429542] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3168 | [[:d:Q312952|Q312952]] | [[ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100160685 100160685]<br/>[https://viaf.org/viaf/184324467 184324467] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghulam Ahmad Qadiani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3169 | [[:d:Q2605267|Q2605267]] | [[ਮਿਰਜ਼ਾ ਤੁਰਸਨਜ਼ਾਦਾ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਤੁਰਸਨਜ਼ੋਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118500116 118500116] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirzo Tursunzoda portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3170 | [[:d:Q3631204|Q3631204]] | [[ਮਿਰਜ਼ਾ ਮੁਹੰਮਦ ਰਫ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102396540 102396540] | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Muhammad Rafi Sauda.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3171 | [[:d:Q3765171|Q3765171]] | [[ਮਿਰਜ਼ਾ ਹਾਦੀ ਰੁਸਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56718719 56718719] | |- | style='text-align:right'| 3172 | [[:d:Q256671|Q256671]] | [[ਮਿਰਾਂਡਾ ਜੁਲਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96584792 96584792] | [[ਤਸਵੀਰ:Miranda July, author, at the 2024 National Book Awards finalist reading 3 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3173 | [[:d:Q93166|Q93166]] | [[ਮਿਲਾਨ ਕੁੰਦੇਰਾ|ਮਿਲਾਨ ਕੁੰਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51691735 51691735] | [[ਤਸਵੀਰ:Milan Kundera redux.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3174 | [[:d:Q432473|Q432473]] | [[ਮਿਲਾਨਿਆ ਟਰੰਪ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/139145067461366630849 139145067461366630849] | [[ਤਸਵੀਰ:Melania Trump’s Official White House Portrait (2025) (much further cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3175 | [[:d:Q25936414|Q25936414]] | [[ਮਿਲੀ ਬੌਬੀ ਬਰਾਊਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53151050090433412004 53151050090433412004] | [[ਤਸਵੀਰ:Millie Bobby Brown - MBB - 4 - SFM5 - July 10, 2022 at Stranger Fan Meet 5 People Convention (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3176 | [[:d:Q526473|Q526473]] | [[ਮਿਲੋਸ਼ ਮਾਤਸੋਉਰੇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107600220 107600220] | [[ਤਸਵੀਰ:Miloš Macourek v roce 1990.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3177 | [[:d:Q18001222|Q18001222]] | [[ਮਿਸ ਮੇਜਰ ਗ੍ਰੀਫਨ ਗ੍ਰੇਸੀ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/86146094205600330894 86146094205600330894] | [[ਤਸਵੀਰ:Miss Major in Pride 2014 SF.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3178 | [[:d:Q13133|Q13133]] | [[ਮਿਸ਼ੇਲ ਓਬਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/81404344 81404344] | [[ਤਸਵੀਰ:First Lady Michelle Obama and Dr. Jill Biden greet Scott Kelly, First Lady's State of the Union box guest, in the Blue Room of the White House, Jan. 20, 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3179 | [[:d:Q41568|Q41568]] | [[ਮਿਸ਼ੇਲ ਦੇ ਮੌਂਤੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95153547 95153547] | [[ਤਸਵੀਰ:Montaigne-Dumonstier.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3180 | [[:d:Q6837299|Q6837299]] | [[ਮਿਸ਼ੇਲ ਵਾਈ. ਗ੍ਰੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3181 | [[:d:Q6013021|Q6013021]] | [[ਮਿਸ਼ੇਲੇ ਸੁਰੇਜ਼ ਬਰਤੋਰਾ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]]<br/>''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/308247935 308247935] | |- | style='text-align:right'| 3182 | [[:d:Q1931006|Q1931006]] | [[ਮਿਸ਼ੈਲੇਂਗਲੋ ਸਾਇਨੋਰਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118219508 118219508] | [[ਤਸਵੀਰ:Michelangelo Signorile Musto Party 2011 Shankbone 11.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3183 | [[:d:Q61059182|Q61059182]] | [[ਮਿੰਟੂ ਗੁਰੂਸਰੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3184 | [[:d:Q20609161|Q20609161]] | [[ਮਿੰਦਰਪਾਲ ਭੱਠਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3185 | [[:d:Q20609167|Q20609167]] | [[ਮਿੱਤਰ ਰਾਸ਼ਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3186 | [[:d:Q20609174|Q20609174]] | [[ਮਿੱਤਰ ਸੈਨ ਮੀਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77913880 77913880] | [[ਤਸਵੀਰ:Mitter Sain Meet ,Punjabi Language writer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3187 | [[:d:Q17984071|Q17984071]] | [[ਮਿੱਤਰਾ ਜਸ਼ਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:میترا جشنی.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3188 | [[:d:Q6881941|Q6881941]] | [[ਮਿੱਤਰਾ ਫੁਕਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39660146 39660146] | |- | style='text-align:right'| 3189 | [[:d:Q85011114|Q85011114]] | [[ਮੀਆ ਮਿੰਗਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3190 | [[:d:Q6814654|Q6814654]] | [[ਮੀਆਂ ਮੁਹੰਮਦ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/304244070 304244070] | |- | style='text-align:right'| 3191 | [[:d:Q6807571|Q6807571]] | [[ਮੀਨਾ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9926793 9926793] | [[ਤਸਵੀਰ:Meenaalexander.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3192 | [[:d:Q384979|Q384979]] | [[ਮੀਨਾ ਅਸਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54058494 54058494] | |- | style='text-align:right'| 3193 | [[:d:Q465872|Q465872]] | [[ਮੀਨਾ ਕੇਸ਼ਵਰ ਕਮਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/125924570 125924570] | [[ਤਸਵੀਰ:Meena founder of RAWA speaking in 1982.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3194 | [[:d:Q298027|Q298027]] | [[ਮੀਨਾ ਕੰਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76434180 76434180] | [[ਤਸਵੀਰ:Minna Canth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3195 | [[:d:Q6807585|Q6807585]] | [[ਮੀਨਾ ਕੰਦਾਸਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/296825710 296825710] | [[ਤਸਵੀਰ:MEENA KANDASAMY.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3196 | [[:d:Q470063|Q470063]] | [[ਮੀਨਾ ਲੋਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37055642 37055642] | [[ਤਸਵੀਰ:Mina Loy - 1917.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3197 | [[:d:Q6807612|Q6807612]] | [[ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਰੈਡੀ ਮਾਧਵਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24151715625613782352 24151715625613782352] | [[ਤਸਵੀਰ:Meenakshi Reddy Madhavan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3198 | [[:d:Q905320|Q905320]] | [[ਮੀਰ ਅਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/250154696 250154696]<br/>[https://viaf.org/viaf/27483765 27483765] | |- | style='text-align:right'| 3199 | [[:d:Q1771132|Q1771132]] | [[ਮੀਰ ਤਕੀ ਮੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12393504 12393504] | [[ਤਸਵੀਰ:Mir Taqi Mir 1786.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3200 | [[:d:Q6872160|Q6872160]] | [[ਮੀਰ ਤਨਹਾ ਯੂਸਫ਼ੀ|ਮੀਰ ਤਨਹਾ ਯੂਸਫੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61008106 61008106] | [[ਤਸਵੀਰ:Mir tanha yousafi.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3201 | [[:d:Q33110531|Q33110531]] | [[ਮੀਰ ਹਸਨ ਦਹਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96149106298168492576 96149106298168492576] | |- | style='text-align:right'| 3202 | [[:d:Q217154|Q217154]] | [[ਮੀਰ-ਹੋਸੈਨ ਮੋਸਾਵੀ|ਮੀਰ-ਹੋਸੇਨ ਮੁਸਾਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23954338 23954338]<br/>[https://viaf.org/viaf/4927150172718100180002 4927150172718100180002] | [[ਤਸਵੀਰ:Zahra Rahnavard, Mir Hossein Mousavi and Hamed Saber (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3203 | [[:d:Q464879|Q464879]] | [[ਮੀਰਾ ਅਲਫਾਸਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95154296 95154296] | [[ਤਸਵੀਰ:Divine-mother (mirra alfassa).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3204 | [[:d:Q113383225|Q113383225]] | [[ਮੀਰਾ ਖੰਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/225116215 225116215] | [[ਤਸਵੀਰ:Meera Khanna.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3205 | [[:d:Q466330|Q466330]] | [[ਮੀਰਾ ਬਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/163955988 163955988] | [[ਤਸਵੀਰ:Meerabai painting.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3206 | [[:d:Q21191102|Q21191102]] | [[ਮੀਰਾ ਮੁਖਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91915152 91915152] | |- | style='text-align:right'| 3207 | [[:d:Q6872244|Q6872244]] | [[ਮੀਰਾ ਸ਼ੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/309815037 309815037]<br/>[https://viaf.org/viaf/69184894 69184894] | [[ਤਸਵੀਰ:Mira Schor 1973.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3208 | [[:d:Q261981|Q261981]] | [[ਮੀਰਾ ਸਿਆਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79154876 79154876] | [[ਤਸਵੀਰ:Meera Syal 2017.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3209 | [[:d:Q27451727|Q27451727]] | [[ਮੀਰਾ ਸੇਠ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3210 | [[:d:Q20609188|Q20609188]] | [[ਮੀਰਾਂ ਸ਼ਾਹ ਜਲੰਧਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3211 | [[:d:Q6807679|Q6807679]] | [[ਮੀਰਾਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10064814 10064814] | |- | style='text-align:right'| 3212 | [[:d:Q103114|Q103114]] | [[ਮੀਸ਼ੇਲ ਵੇਲਬੇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66522427 66522427] | [[ਤਸਵੀਰ:Michel Houellebecq no Fronteiras do Pensamento Porto Alegre 2016 (30895029365) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3213 | [[:d:Q526518|Q526518]] | [[ਮੀਹਾਇਲ ਸਾਦੋਵਿਆਨੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98174045 98174045] | [[ਤਸਵੀਰ:Mihail Sadoveanu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3214 | [[:d:Q19878|Q19878]] | [[ਮੁਆਮਰ ਗੱਦਾਫ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22147434 22147434] | [[ਤਸਵੀਰ:Muammar al-Gaddafi in 2010 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3215 | [[:d:Q6933590|Q6933590]] | [[ਮੁਕਤਾਬਾਈ ਦਿਕਸ਼ਿਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50825282 50825282] | |- | style='text-align:right'| 3216 | [[:d:Q5517551|Q5517551]] | [[ਮੁਕਤੀਬੋਧ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39516707 39516707] | [[ਤਸਵੀਰ:Gajanan Madhav Muktibodh with his wife.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3217 | [[:d:Q21402357|Q21402357]] | [[ਮੁਕਬਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3218 | [[:d:Q6933643|Q6933643]] | [[ਮੁਕੁਲ ਕੇਸਵਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49203706 49203706] | |- | style='text-align:right'| 3219 | [[:d:Q3595718|Q3595718]] | [[ਮੁਖਤਾਰ ਅਹਿਮਦ ਅਨਸਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69727651 69727651] | |- | style='text-align:right'| 3220 | [[:d:Q31787357|Q31787357]] | [[ਮੁਖਤਾਰ ਗਿੱਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3221 | [[:d:Q125148496|Q125148496]] | [[ਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3222 | [[:d:Q6933503|Q6933503]] | [[ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਮਸੂਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6326896 6326896] | |- | style='text-align:right'| 3223 | [[:d:Q464910|Q464910]] | [[ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਮਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/81473322 81473322] | [[ਤਸਵੀਰ:Mukhtaran Mai2005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3224 | [[:d:Q6932182|Q6932182]] | [[ਮੁਘਨੀ ਅੱਬਾਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3225 | [[:d:Q6944472|Q6944472]] | [[ਮੁਜ਼ਤਰ ਖ਼ੈਰਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25937713 25937713] | [[ਤਸਵੀਰ:Muztar Khairabadi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3226 | [[:d:Q3348064|Q3348064]] | [[ਮੁਜ਼ੱਫਰ ਅਹਿਮਦ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਮੁਜ਼ਫਰ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Muzaffar Ahmed Communist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3227 | [[:d:Q6931621|Q6931621]] | [[ਮੁਡੁਪਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107356177 107356177] | |- | style='text-align:right'| 3228 | [[:d:Q16137113|Q16137113]] | [[ਮੁਥੁਕੁਲਮ ਪਾਰਵਤੀ ਅੰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77149366257185601325 77149366257185601325] | |- | style='text-align:right'| 3229 | [[:d:Q42470279|Q42470279]] | [[ਮੁਦਨਾਕੁਡੂ ਚਿੰਨਾਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/171038968 171038968] | [[ਤਸਵੀਰ:Mudnakudu Chinnaswamy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3230 | [[:d:Q85950489|Q85950489]] | [[ਮੁਦੱਸਰ ਬਸ਼ੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3231 | [[:d:Q110625302|Q110625302]] | [[ਮੁਨਵਰ ਸ਼ਕੀਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3232 | [[:d:Q18698917|Q18698917]] | [[ਮੁਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਦੁਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63097707 63097707] | [[ਤਸਵੀਰ:Munsha Singh Dukhi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3233 | [[:d:Q55419377|Q55419377]] | [[ਮੁਨਸ਼ੀ ਰਾਇਸੁਦੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62973851 62973851] | |- | style='text-align:right'| 3234 | [[:d:Q6935932|Q6935932]] | [[ਮੁਨੀਜ਼ਾ ਸ਼ਮਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47593560 47593560] | |- | style='text-align:right'| 3235 | [[:d:Q6935927|Q6935927]] | [[ਮੁਨੀਰ ਅਹਿਮਦ ਬਾਦੀਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Munir ahmed badini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3236 | [[:d:Q3694921|Q3694921]] | [[ਮੁਨੀਰ ਨਿਆਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21022445 21022445] | |- | style='text-align:right'| 3237 | [[:d:Q16927225|Q16927225]] | [[ਮੁਨੀਰਾ ਅਲ-ਫੈਦੇਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3238 | [[:d:Q107289506|Q107289506]] | [[ਮੁਨੀਰਾ ਸਵਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/297986758 297986758] | |- | style='text-align:right'| 3239 | [[:d:Q6935624|Q6935624]] | [[ਮੁਨੱਵਰ ਰਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72474690 72474690] | [[ਤਸਵੀਰ:Munawwar Rana.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3240 | [[:d:Q3694703|Q3694703]] | [[ਮੁਮਤਾਜ਼ ਮੁਫ਼ਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72550403 72550403] | |- | style='text-align:right'| 3241 | [[:d:Q88388179|Q88388179]] | [[ਮੁਮਤਾਜ਼ ਰਸ਼ੀਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3242 | [[:d:Q85968941|Q85968941]] | [[ਮੁਮਤਾਜ਼ੁਦੀਨ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3243 | [[:d:Q31787833|Q31787833]] | [[ਮੁਰਜਿਮ ਦਸੂਹੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3244 | [[:d:Q732434|Q732434]] | [[ਮੁਲਕ ਰਾਜ ਆਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109309949 109309949] | [[ਤਸਵੀਰ:Mulk Raj Anand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3245 | [[:d:Q154211|Q154211]] | [[ਮੁਲਤਾਤੁਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/258758641 258758641]<br/>[https://viaf.org/viaf/89204476 89204476] | [[ਤਸਵੀਰ:Portret van de schrijver Multatuli (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3246 | [[:d:Q3695589|Q3695589]] | [[ਮਸਤਾਨਸਿਰ ਹੁਸੈਨ ਤਾਰੜ|ਮੁਸਤਨਸਰ ਹੁਸੈਨ ਤਾਰੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67884996 67884996] | |- | style='text-align:right'| 3247 | [[:d:Q5152|Q5152]] | [[ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਕਮਾਲ ਅਤਾਤੁਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87758727 87758727] | [[ਤਸਵੀਰ:Atatürk Kemal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3248 | [[:d:Q21063008|Q21063008]] | [[ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਹਿਮਦ ਨੂਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31135109 31135109] | |- | style='text-align:right'| 3249 | [[:d:Q3630394|Q3630394]] | [[ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਹਿਮਦ ਯੂਸਫ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50824157 50824157] | [[ਤਸਵੀਰ:Mushtaq Ahmed Yusufi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3250 | [[:d:Q84005033|Q84005033]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁੱਲਕਰੀਮ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3251 | [[:d:Q98930871|Q98930871]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਅਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3252 | [[:d:Q11106479|Q11106479]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਅਸੀਮ ਬੱਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:New asim.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3253 | [[:d:Q61059479|Q61059479]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਆਰਿਫ ਇਕਬਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3254 | [[:d:Q20609199|Q20609199]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਆਸਿਫ਼ ਖਾਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/313515129 313515129] | |- | style='text-align:right'| 3255 | [[:d:Q484141|Q484141]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਇਕ਼ਬਾਲ|ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100267743 100267743] | [[ਤਸਵੀਰ:Iqbal 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3256 | [[:d:Q113450228|Q113450228]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਬਾਲ ਸਲਾਹੁਦੀਨ|ਮੁਹੰਮਦ ਇਕ਼ਬਾਲ ਸਲਾਹੁਦੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70249045 70249045] | |- | style='text-align:right'| 3257 | [[:d:Q107035|Q107035]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਰਾਹਿਮ ਜ਼ੌਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51909898 51909898] | [[ਤਸਵੀਰ:Muhammad Ibrahim Zauq.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3258 | [[:d:Q1942663|Q1942663]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਰਾਹੀਮ ਖਵਾਖੁਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24082496 24082496] | |- | style='text-align:right'| 3259 | [[:d:Q27839125|Q27839125]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਇਮਰਾਨ ਪ੍ਰਤਾਪਗੜ੍ਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Imran pratapgarhi.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3260 | [[:d:Q6932517|Q6932517]] | [[ਇਲਿਆਸ ਕਾਦਰੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਇਲਿਆਸ ਕਾਦਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73526242 73526242] | |- | style='text-align:right'| 3261 | [[:d:Q3696225|Q3696225]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਿਮ ਨਨੌਤਵੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਿਮ ਨਨੋਤਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/263296557 263296557] | |- | style='text-align:right'| 3262 | [[:d:Q3319050|Q3319050]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਕਾਸਿਮ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95224795 95224795] | |- | style='text-align:right'| 3263 | [[:d:Q2467539|Q2467539]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਕੁੱਲੀ ਕੁਤਬ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8193934 8193934] | [[ਤਸਵੀਰ:Muhammad 'Alî 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3264 | [[:d:Q6713288|Q6713288]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਮਾਨ ਖ਼ਾਨ ਕਿਆਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Major General Mohammed Zaman Kiani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3265 | [[:d:Q732388|Q732388]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਤਾਹਿਰ ਉਲ-ਕਾਦਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12418633 12418633] | [[ਤਸਵੀਰ:Shaykh-ul-Islam-Dr-Muhammad-Tahir-ul-Qadri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3266 | [[:d:Q178379|Q178379]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਫ਼ਜ਼ੂਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/124239930 124239930] | [[ਤਸਵੀਰ:Fuzûlî.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3267 | [[:d:Q6932594|Q6932594]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਮਨਸ਼ਾ ਯਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95111800 95111800] | |- | style='text-align:right'| 3268 | [[:d:Q123037|Q123037]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸੱਦਕ਼|ਮੁਹੰਮਦ ਮੁਸੱਦਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79091738 79091738] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr Mohammad Mosaddeq.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3269 | [[:d:Q31320344|Q31320344]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਯੂਸਫ਼ ਟੈਂਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21015795 21015795] | |- | style='text-align:right'| 3270 | [[:d:Q20570045|Q20570045]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਵਲੀਉੱਲਾ ਵਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3271 | [[:d:Q31787970|Q31787970]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਹਸਨ ਅਸਕਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3272 | [[:d:Q535932|Q535932]] | [[ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ ਤਬਰੀਜ਼ੀ|ਮੁਹੰਮਦ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/165027293 165027293] | [[ਤਸਵੀਰ:Shahriar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3273 | [[:d:Q23256496|Q23256496]] | [[ਮੁੱਲਾ ਵਾਹਿਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3274 | [[:d:Q3311465|Q3311465]] | [[ਮੂਈਨ ਅਖ਼ਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7276066 7276066] | |- | style='text-align:right'| 3275 | [[:d:Q81731|Q81731]] | [[ਮੂਰਾਸਾਕੀ ਸ਼ੀਕੀਬੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95154208 95154208] | [[ਤਸਵੀਰ:Murasaki-Shikibu-composing-Genji-Monogatari.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3276 | [[:d:Q233956|Q233956]] | [[ਮੂਰੀਅਲ ਸਪਾਰਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108218531 108218531] | |- | style='text-align:right'| 3277 | [[:d:Q31787021|Q31787021]] | [[ਮੇਘ ਰਾਜ ਮਿੱਤਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3278 | [[:d:Q17081677|Q17081677]] | [[ਮੇਘਨਾ ਪੰਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/295135299 295135299] | [[ਤਸਵੀਰ:Meghna Pant (3).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3279 | [[:d:Q96361191|Q96361191]] | [[ਮੇਘਾ ਮਜੂਮਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18157038011966861649 18157038011966861649] | [[ਤਸਵੀਰ:Megha Majumdar 2022 Texas Book Festival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3280 | [[:d:Q20609205|Q20609205]] | [[ਮੇਜਰ ਮਾਂਗਟ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3281 | [[:d:Q16014482|Q16014482]] | [[ਮੇਜਰ ਰਾਜਸਥਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3282 | [[:d:Q120971633|Q120971633]] | [[ਮੇਜਰ ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3283 | [[:d:Q127398|Q127398]] | [[ਮੇਮੋਨੀਡਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100185495 100185495] | [[ਤਸਵੀਰ:Maimònides.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3284 | [[:d:Q71958944|Q71958944]] | [[ਮੇਯ ਮੁਜ਼ੱਫਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41495921 41495921] | |- | style='text-align:right'| 3285 | [[:d:Q101638|Q101638]] | [[ਮੇਰੀ ਵੁਲਸਟਨਕਰਾਫ਼ਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51697482 51697482] | [[ਤਸਵੀਰ:Mary Wollstonecraft by John Opie (c. 1797).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3286 | [[:d:Q47152|Q47152]] | [[ਮੇਰੀ ਸ਼ੈਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6293 6293] | [[ਤਸਵੀਰ:Richard Rothwell (1800-1868) - Mary Wollstonecraft Shelley - NPG 1235 - National Portrait Gallery.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3287 | [[:d:Q42229|Q42229]] | [[ਮੇਲ ਗਿਬਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71565714 71565714] | [[ਤਸਵੀਰ:Mel Gibson Cannes 2016 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3288 | [[:d:Q99774687|Q99774687]] | [[ਮੇਲਾਨੀ ਸਿਲਗਾਰਡੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63891849 63891849] | |- | style='text-align:right'| 3289 | [[:d:Q228611|Q228611]] | [[ਮੇਲਿਨਾ ਮਰਕਾਉਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11062300 11062300] | [[ਤਸਵੀਰ:Melina Mercouri.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3290 | [[:d:Q229048|Q229048]] | [[ਮੇਲਿਸਾ ਮੈਕਕਾਰਥੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/302514248 302514248] | [[ਤਸਵੀਰ:Melissa McCarthy in 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3291 | [[:d:Q125148482|Q125148482]] | [[ਮੇਵਾ ਸਿੰਘ ਤੁੰਗ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3292 | [[:d:Q1917235|Q1917235]] | [[ਮੇਹਰ ਪੈਸਟਨਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/78418831 78418831] | |- | style='text-align:right'| 3293 | [[:d:Q22007328|Q22007328]] | [[ਮੇਹਰੁੰਨੀਸਾ ਪਰਵੇਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116502311 116502311] | |- | style='text-align:right'| 3294 | [[:d:Q6735636|Q6735636]] | [[ਮੈਕਸ਼ ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7025899 7025899] | [[ਤਸਵੀਰ:Maikash.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3295 | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96998392 96998392] | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3296 | [[:d:Q57592|Q57592]] | [[ਮੈਗਨਸ ਹਿਰਸ਼ਫੇਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24616710 24616710] | [[ਤਸਵੀਰ:Magnus Hirschfeld (1928).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3297 | [[:d:Q312548|Q312548]] | [[ਮੈਗਸਥਨੀਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1208159474217627662005 1208159474217627662005]<br/>[https://viaf.org/viaf/132649401 132649401]<br/>[https://viaf.org/viaf/177244600 177244600]<br/>[https://viaf.org/viaf/262846250 262846250]<br/>[https://viaf.org/viaf/302530700 302530700]<br/>[https://viaf.org/viaf/331159474184527661618 331159474184527661618] | |- | style='text-align:right'| 3298 | [[:d:Q6730176|Q6730176]] | [[ਮੈਗੀ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46782051 46782051] | |- | style='text-align:right'| 3299 | [[:d:Q175535|Q175535]] | [[ਮੈਟ ਡੈਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85370363 85370363] | [[ਤਸਵੀਰ:MattDamon-byPhilipRomano2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3300 | [[:d:Q26621|Q26621]] | [[ਮੈਟ ਹਾਰਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33825695 33825695] | [[ਤਸਵੀਰ:Matt Hardy GalaxyCon Des Moines September,11,20262108.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3301 | [[:d:Q4986009|Q4986009]] | [[ਮੈਤ੍ਰੇਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51952332 51952332]<br/>[https://viaf.org/viaf/66470583 66470583] | |- | style='text-align:right'| 3302 | [[:d:Q3579618|Q3579618]] | [[ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114253557 114253557] | |- | style='text-align:right'| 3303 | [[:d:Q99979974|Q99979974]] | [[ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਪਾਤਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Maitrayee Patar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3304 | [[:d:Q6737201|Q6737201]] | [[ਮੈਤ੍ਰੇਈ ਪੁਸ਼ਪਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29670438 29670438] | |- | style='text-align:right'| 3305 | [[:d:Q271032|Q271032]] | [[ਮੈਥਿਊ ਅਰਨੋਲਡ|ਮੈਥਯੂ ਆਰਨਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73868557 73868557] | [[ਤਸਵੀਰ:Matthew Arnold - Project Gutenberg eText 16745.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3306 | [[:d:Q1190782|Q1190782]] | [[ਮੈਥਿਲੀਸ਼ਰਣ ਗੁਪਤ|ਮੈਥਿਲੀ ਸ਼ਰਣ ਗੁਪਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61609384 61609384] | [[ਤਸਵੀਰ:Maithili Sharan Gupt 1974 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3307 | [[:d:Q171758|Q171758]] | [[ਮੈਥੀਊ ਪੈਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46958013 46958013] | [[ਤਸਵੀਰ:Matthew Perry in support of Awareness on Drug Courts and Reduced Substance Abuse.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3308 | [[:d:Q188903|Q188903]] | [[ਮੈਨਸ਼ੀਅਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11230866 11230866]<br/>[https://viaf.org/viaf/14146522325732390478 14146522325732390478]<br/>[https://viaf.org/viaf/22145766 22145766] | [[ਤਸਵੀਰ:Half Portraits of the Great Sage and Virtuous Men of Old - Meng Ke (孟軻).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3309 | [[:d:Q62765085|Q62765085]] | [[ਮੈਨਾ ਟੁਡੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Maina Tudu Receiving YUVA PURASKAR 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3310 | [[:d:Q21074357|Q21074357]] | [[ਮੈਬਲ ਪੋਟਰ ਡੈਗੇਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43927002 43927002] | [[ਤਸਵੀਰ:DaggettMabelPotter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3311 | [[:d:Q58824536|Q58824536]] | [[ਮੈਮੀ ਗਾਰਵਿਨ ਫ਼ੀਲਡਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3850557 3850557] | |- | style='text-align:right'| 3312 | [[:d:Q268510|Q268510]] | [[ਮੈਰਿਲਿਨ ਵਾਰਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77594658 77594658] | [[ਤਸਵੀਰ:Marilyn Waring 2020 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3313 | [[:d:Q6779396|Q6779396]] | [[ਮੈਰੀ ਐਲਿਜ਼ਾ ਫੁਲਰਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5847042 5847042] | [[ਤਸਵੀਰ:Mary Eliza Fullerton.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3314 | [[:d:Q235525|Q235525]] | [[ਮੈਰੀ ਕਿੰਗਸਲੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9889559 9889559] | [[ਤਸਵੀਰ:Mary H Kingsley Wellcome L0046617.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3315 | [[:d:Q11638963|Q11638963]] | [[ਮੈਰੀ ਕੋਂਡੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/252504981 252504981] | [[ਤਸਵੀਰ:Marie Kondō, 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3316 | [[:d:Q241392|Q241392]] | [[ਮੈਰੀ ਡੇਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116050857 116050857] | |- | style='text-align:right'| 3317 | [[:d:Q6779332|Q6779332]] | [[ਮੈਰੀ ਡੋਰਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117947535 117947535] | |- | style='text-align:right'| 3318 | [[:d:Q104109|Q104109]] | [[ਮੈਰੀ ਪਿਕਫੋਰਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/122296698 122296698] | [[ਤਸਵੀਰ:Mary Pickford cph.3c17995u.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3319 | [[:d:Q6780491|Q6780491]] | [[ਮੈਰੀ ਪੈਟ ਫਿਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17532038 17532038] | |- | style='text-align:right'| 3320 | [[:d:Q6780552|Q6780552]] | [[ਮੈਰੀ ਪ੍ਰਾਈਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35912161 35912161] | |- | style='text-align:right'| 3321 | [[:d:Q15459062|Q15459062]] | [[ਮੈਰੀ ਬਾਰਬਰ (ਕਵੀ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/288059512 288059512] | |- | style='text-align:right'| 3322 | [[:d:Q34088931|Q34088931]] | [[ਮੈਰੀ ਬੋਇਲ ਓ 'ਰੇਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/301441509 301441509] | [[ਤਸਵੀਰ:Mary Boyle O'Reilly (Official Reg. & Dir. of Women's Clubs in America, 1922).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3323 | [[:d:Q2747263|Q2747263]] | [[ਮੈਰੀ ਬੋਰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30445202 30445202] | [[ਤਸਵੀਰ:May Borden in the Lebanon (1942).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3324 | [[:d:Q460366|Q460366]] | [[ਮੈਰੀ ਰਾਬਰਟਸ ਰਾਇਨਹਾਰਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19683443 19683443] | [[ਤਸਵੀਰ:Mary Roberts Rinehart 1920.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3325 | [[:d:Q18593358|Q18593358]] | [[ਮੈਰੀ ਰੋਲਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/315632324 315632324]<br/>[https://viaf.org/viaf/696154 696154] | |- | style='text-align:right'| 3326 | [[:d:Q64446460|Q64446460]] | [[ਮੈਰੀ ਵਾਰੇ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:MARY WARE A woman of the century (page 759 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3327 | [[:d:Q38132850|Q38132850]] | [[ਮੈਰੀ ਵੈਨ ਵਰਸਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8850070 8850070] | [[ਤਸਵੀਰ:Marie Van Vorst 1915.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3328 | [[:d:Q6780949|Q6780949]] | [[ਮੈਰੀ ਵੈਸਟਨ ਫੋਰਡਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22038061 22038061] | |- | style='text-align:right'| 3329 | [[:d:Q101214|Q101214]] | [[ਮੈਰੀ ਸਟ੍ਰੀਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/244211175 244211175] | [[ਤਸਵੀਰ:Marie Stritt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3330 | [[:d:Q445239|Q445239]] | [[ਮੈਰੀ ਹਾਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49262960 49262960] | |- | style='text-align:right'| 3331 | [[:d:Q20715522|Q20715522]] | [[ਮੈਰੀਅਨ ਕੋਥਰੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7325633 7325633] | [[ਤਸਵੀਰ:Marion Benedict Cothren 1918.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3332 | [[:d:Q464371|Q464371]] | [[ਮੈਰੀਜ਼ ਕੌਂਡੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51687663 51687663] | [[ਤਸਵੀਰ:MaryseConde2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3333 | [[:d:Q974539|Q974539]] | [[ਮੈਲਕਮ ਬ੍ਰੈਡਬਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27078588 27078588] | |- | style='text-align:right'| 3334 | [[:d:Q711288|Q711288]] | [[ਮੈਲਵਿਲ ਜੇ ਹਰਸਕੋਵਿਤਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24663277 24663277] | |- | style='text-align:right'| 3335 | [[:d:Q8998|Q8998]] | [[ਮੋ ਯਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/86448126 86448126] | [[ਤਸਵੀਰ:MoYan Hamburg 2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3336 | [[:d:Q16013979|Q16013979]] | [[ਮੋਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਪਾਸਿਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8725112 8725112] | [[ਤਸਵੀਰ:Moti laxmi upasika.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3337 | [[:d:Q107378737|Q107378737]] | [[ਮੋਨਾ ਅਲ-ਤਮੀਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3338 | [[:d:Q464960|Q464960]] | [[ਮੋਨਿਕਾ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87388685 87388685] | [[ਤਸਵੀਰ:Monica Ali Frankfurter Buchmesse 2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3339 | [[:d:Q28054067|Q28054067]] | [[ਮੋਨਿਕਾ ਰੌਬਰਟਸ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | | |- | style='text-align:right'| 3340 | [[:d:Q263201|Q263201]] | [[ਮੋਨੀਕ ਵਿਤਿਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14778267 14778267] | [[ਤਸਵੀਰ:Monique Wittig (ph. Colette Geoffrey) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3341 | [[:d:Q1812805|Q1812805]] | [[ਮੋਨੀਜ਼ਾ ਅਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27402841 27402841] | |- | style='text-align:right'| 3342 | [[:d:Q6900418|Q6900418]] | [[ਮੋਨੀਰੋ ਰਾਵਨੀਪੁਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63177522 63177522] | |- | style='text-align:right'| 3343 | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29537765 29537765] | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3344 | [[:d:Q106805039|Q106805039]] | [[ਮੋਬੀਨ ਅਜ਼ਹਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3345 | [[:d:Q3635814|Q3635814]] | [[ਮੋਮਿਨ ਖ਼ਾਨ ਮੋਮਿਨ|ਮੋਮਿਨ ਖਾਨ ਮੋਮਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30829313 30829313] | [[ਤਸਵੀਰ:Momin Khan Momin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3346 | [[:d:Q687|Q687]] | [[ਮੋਲੀਅਰ|ਮੋਲੀਏਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2474502 2474502] | [[ਤਸਵੀਰ:Pierre Mignard - Portrait de Jean-Baptiste Poquelin dit Molière (1622-1673) - Google Art Project (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3347 | [[:d:Q20609220|Q20609220]] | [[ਮੋਹਣ ਸਿੰਘ ਕੁੱਕੜਪਿੰਡੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3348 | [[:d:Q6894509|Q6894509]] | [[ਮੋਹਤਰਾਮ ਐਸਕੰਦਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3349 | [[:d:Q20609235|Q20609235]] | [[ਮੋਹਨ ਕਾਹਲੋਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3350 | [[:d:Q31788136|Q31788136]] | [[ਮੋਹਨ ਗਿੱਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3351 | [[:d:Q6893524|Q6893524]] | [[ਮੋਹਨ ਚੋਪੜਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16867912 16867912] | |- | style='text-align:right'| 3352 | [[:d:Q3520790|Q3520790]] | [[ਮੋਹਨ ਭਾਗਵਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. mohan rao Bhagwat1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3353 | [[:d:Q20609242|Q20609242]] | [[ਮੋਹਨ ਭੰਡਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60683614 60683614] | [[ਤਸਵੀਰ:Mohan Bhandari ,Punjabi language story writer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3354 | [[:d:Q3631800|Q3631800]] | [[ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39516070 39516070] | |- | style='text-align:right'| 3355 | [[:d:Q6893577|Q6893577]] | [[ਮੋਹਨ ਰਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/136290725 136290725] | [[ਤਸਵੀਰ:Mohan Rana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3356 | [[:d:Q20609246|Q20609246]] | [[ਮੋਹਨ ਲਾਲ ਫਿਲੌਰੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3357 | [[:d:Q6893597|Q6893597]] | [[ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60404736 60404736] | [[ਤਸਵੀਰ:Mohan Singh Sant Singh Sekhon - Jalandhar, India - December, 1969 - Photo by Ravinder Ravi (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3358 | [[:d:Q15056415|Q15056415]] | [[ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀਵਾਨਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42269948 42269948] | [[ਤਸਵੀਰ:Mohan Singh Diwana.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3359 | [[:d:Q25624575|Q25624575]] | [[ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੇਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3360 | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77726034 77726034] | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3361 | [[:d:Q20607592|Q20607592]] | [[ਮੋਹਨਜੀਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Mohanjit,Punjabi Poet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3362 | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71391324 71391324] | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3363 | [[:d:Q12448019|Q12448019]] | [[ਮੋਹਨਦਾਸ ਨੈਮਿਸ਼ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3364 | [[:d:Q104854330|Q104854330]] | [[ਮੋਹਸਿਨ ਜ਼ੈਦੀ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114153409751841581691 114153409751841581691] | |- | style='text-align:right'| 3365 | [[:d:Q6894496|Q6894496]] | [[ਮੋਹਸਿਨ ਨਕਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70348931 70348931] | |- | style='text-align:right'| 3366 | [[:d:Q368641|Q368641]] | [[ਮੋਹਸਿਨ ਮਘਿਆਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70521797 70521797] | |- | style='text-align:right'| 3367 | [[:d:Q49747|Q49747]] | [[ਮੋਹਿਜ਼ ਮੈਤਿਆਲਿੰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2473791 2473791] | [[ਤਸਵੀਰ:Picture of Maurice Maeterlinck.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3368 | [[:d:Q17580409|Q17580409]] | [[ਮੋਹਿਤ ਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/140968508 140968508] | [[ਤਸਵੀਰ:Mohit Kumar Ray - Kolkata 2012-05-19 3139.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3369 | [[:d:Q6799121|Q6799121]] | [[ਮੋਹੀਉੱਦੀਨ ਨਵਾਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3370 | [[:d:Q15975|Q15975]] | [[ਮੋਨਤੈਸਕੀਉ|ਮੋੰਟੇਸਕੁਈਏਊ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27069096 27069096] | [[ਤਸਵੀਰ:Montesquieu 1.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3371 | [[:d:Q3425068|Q3425068]] | [[ਮੌਰਿਸ ਕਾਰਨਫੋਰਥ|ਮੌਰਿਸ ਕੌਰਨਫੋਰਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9841286 9841286] | |- | style='text-align:right'| 3372 | [[:d:Q30042713|Q30042713]] | [[ਮੌਰੀਨ ਸੀਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9012809 9012809] | |- | style='text-align:right'| 3373 | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3374 | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3375 | [[:d:Q31788228|Q31788228]] | [[ਮੌਲਾਨਾ ਅਬਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3376 | [[:d:Q6929594|Q6929594]] | [[ਮ੍ਰਿਣਾਲ ਪਾਂਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59915162 59915162] | [[ਤਸਵੀਰ:Mrinal Pande.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3377 | [[:d:Q3595821|Q3595821]] | [[ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ ਸਾਰਾਭਾਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305232973 305232973]<br/>[https://viaf.org/viaf/45111228 45111228] | [[ਤਸਵੀਰ:Mrinalini Sarabhai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3378 | [[:d:Q29994878|Q29994878]] | [[ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Mrinalini Sen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3379 | [[:d:Q6929566|Q6929566]] | [[ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ ਕੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6873152331613703260009 6873152331613703260009] | [[ਤਸਵੀਰ:Mridula A1 (30)b - Copy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3380 | [[:d:Q6929565|Q6929565]] | [[ਮਰਿਦੁਲਾ ਗਰਗ|ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ ਗਰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/315713366 315713366] | [[ਤਸਵੀਰ:Mridula Garg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3381 | [[:d:Q12447464|Q12447464]] | [[ਮ੍ਰਿਦੁਲਾ ਸਿਨਹਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34490828 34490828] | [[ਤਸਵੀਰ:Governor Mridula Sinha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3382 | [[:d:Q20609269|Q20609269]] | [[ਮੰਗਾ ਬਾਸੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3383 | [[:d:Q6748998|Q6748998]] | [[ਮੰਗੇਸ਼ ਪਾਡਗਾਂਵਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50561462 50561462] | [[ਤਸਵੀਰ:Padgaonkar2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3384 | [[:d:Q19281555|Q19281555]] | [[ਮੰਜ਼ੂਰ ਇਹਤੇਸ਼ਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62912502 62912502] | |- | style='text-align:right'| 3385 | [[:d:Q16185512|Q16185512]] | [[ਮੰਜੁਲਾ ਪਦਮਨਾਭਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1440349 1440349] | |- | style='text-align:right'| 3386 | [[:d:Q6750424|Q6750424]] | [[ਮੰਜੂ ਕਪੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/192537520 192537520] | |- | style='text-align:right'| 3387 | [[:d:Q1116597|Q1116597]] | [[ਮੰਦਾਕ੍ਰਾਂਤਾ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10995531 10995531] | |- | style='text-align:right'| 3388 | [[:d:Q3632745|Q3632745]] | [[ਮੰਨੂ ਭੰਡਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114235012 114235012] | [[ਤਸਵੀਰ:Manu Bhandari bharat-s-tiwari-photography-IMG 7163 December 27, 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3389 | [[:d:Q13005770|Q13005770]] | [[ਮੱਲਾਦੀ ਸੁਬਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111898638 111898638] | [[ਤਸਵੀਰ:Malladi Subbamma.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3390 | [[:d:Q52160097|Q52160097]] | [[ਮੱਲਿਕਾ ਬਦਰੀਨਾਥ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3391 | [[:d:Q6744188|Q6744188]] | [[ਮੱਲਿਕਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11441603 11441603] | |- | style='text-align:right'| 3392 | [[:d:Q1423663|Q1423663]] | [[ਯਜਨਾਵਾਲਕਿਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89818257 89818257] | [[ਤਸਵੀਰ:Yajnavalkya and Janaka.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3393 | [[:d:Q123421500|Q123421500]] | [[ਯਮੁਨਾ ਸੰਗਾਰਾਸਿਵਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3394 | [[:d:Q1148472|Q1148472]] | [[ਯਸ਼ਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262298469 262298469] | [[ਤਸਵੀਰ:Yashpal 2003 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3395 | [[:d:Q61059392|Q61059392]] | [[ਯਸ਼ਪਾਲ ਨਿਰਮਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3396 | [[:d:Q125148594|Q125148594]] | [[ਯਸ਼ਪਾਲ ਮਾਨਵੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3397 | [[:d:Q8049771|Q8049771]] | [[ਯਸ਼ਵੰਤ ਵਿਠੋਬਾ ਚਿਤਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6260007 6260007] | [[ਤਸਵੀਰ:Yashwantchittal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3398 | [[:d:Q22959038|Q22959038]] | [[ਯਸ਼ਿਕਾ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3399 | [[:d:Q26144275|Q26144275]] | [[ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਮਿਸ਼ਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66877846 66877846] | [[ਤਸਵੀਰ:Yashodhara Mishra.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3400 | [[:d:Q20609277|Q20609277]] | [[ਯਹੀਆ ਲਬਾਬਿਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3401 | [[:d:Q58612|Q58612]] | [[ਯੇਹੂਦਾ ਅਮੀਖ਼ਾਈ|ਯਹੂਦਾ ਅਮੀਖ਼ਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29529096 29529096] | [[ਤਸਵੀਰ:עמיחי קורא בתמול.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3402 | [[:d:Q3172558|Q3172558]] | [[ਯਾਂ ਊਗਰੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34458055 34458055] | |- | style='text-align:right'| 3403 | [[:d:Q309974|Q309974]] | [[ਯਾਂ ਜਿਰਾਦੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2470938 2470938] | [[ਤਸਵੀਰ:Jean Giraudoux 1927.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3404 | [[:d:Q49496|Q49496]] | [[ਯਾਂ ਦ ਲਾ ਫੋਂਤੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31998552 31998552] | [[ਤਸਵੀਰ:Henri Millot - Jean de La Fontaine - A II 792 - Finnish National Gallery.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3405 | [[:d:Q165274|Q165274]] | [[ਯਾਕ ਪਰੇਵੈਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76321578 76321578] | [[ਤਸਵੀਰ:Jacques Prévert en 1961 dans le film Mon frère Jacques par Pierre Prévert.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3406 | [[:d:Q56240081|Q56240081]] | [[ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Yaadwinder Singh Sandhu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3407 | [[:d:Q559957|Q559957]] | [[ਯਾਨ ਫੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47560532 47560532] | [[ਤਸਵੀਰ:Yan fu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3408 | [[:d:Q180929|Q180929]] | [[ਯਾਮਾਬੇ ਨੋ ਆਕਾਹੀਤੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114167330 114167330] | [[ਤਸਵੀਰ:Yamabe no Akahito.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3409 | [[:d:Q8049360|Q8049360]] | [[ਯਾਰਲਾਗੱਡਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50638022 50638022] | [[ਤਸਵੀਰ:Yarlagadda Lakshmi Prasad at 2nd world telugu writers' conference 324.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3410 | [[:d:Q93754166|Q93754166]] | [[ਯਾਸਮੀਨ (ਲੇਖਿਕਾ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60765647 60765647] | |- | style='text-align:right'| 3411 | [[:d:Q42560921|Q42560921]] | [[ਯਾਸਮੀਨ ਗੂਨੇਰਤਨੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73867840 73867840] | |- | style='text-align:right'| 3412 | [[:d:Q8049815|Q8049815]] | [[ਯਾਸਮੀਨ ਲਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33446338 33446338] | [[ਤਸਵੀਰ:Yasmeen Lari on BBC News.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3413 | [[:d:Q8049813|Q8049813]] | [[ਯਾਸਮੀਨ ਹਮੀਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38557025 38557025] | |- | style='text-align:right'| 3414 | [[:d:Q43736|Q43736]] | [[ਯਾਸੂਨਾਰੀ ਕਾਵਾਬਾਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97450170 97450170] | [[ਤਸਵੀਰ:Yasunari Kawabata 1938.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3415 | [[:d:Q147220|Q147220]] | [[ਯੁਆਨ ਮੇਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27240362 27240362] | [[ਤਸਵੀਰ:YuanMeiLuoPingI (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3416 | [[:d:Q48305|Q48305]] | [[ਯੁਰੀਪਿਡੀਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/253748852 253748852]<br/>[https://viaf.org/viaf/265326651 265326651]<br/>[https://viaf.org/viaf/281871871 281871871]<br/>[https://viaf.org/viaf/548159474048627660952 548159474048627660952]<br/>[https://viaf.org/viaf/564154380988830291221 564154380988830291221]<br/>[https://viaf.org/viaf/9553153063127619320004 9553153063127619320004]<br/>[https://viaf.org/viaf/9804168049018038410000 9804168049018038410000] | [[ਤਸਵੀਰ:Euripides Pio-Clementino Inv302.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3417 | [[:d:Q8062173|Q8062173]] | [[ਯੁਵਰਾਜ ਹੰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Yuvraj and Hans Raj Hans.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3418 | [[:d:Q724089|Q724089]] | [[ਯੂ ਆਰ ਅਨੰਤਮੂਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111906023 111906023] | [[ਤਸਵੀਰ:യു.ആർ. അനന്തമൂർത്തി.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3419 | [[:d:Q7863510|Q7863510]] | [[ਯੂ ਏ ਖਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31090588 31090588] | [[ਤਸਵੀਰ:U a khader.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3420 | [[:d:Q8747|Q8747]] | [[ਯੂਕਲਿਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113145857115322922311 113145857115322922311]<br/>[https://viaf.org/viaf/173181669 173181669]<br/>[https://viaf.org/viaf/176184097 176184097]<br/>[https://viaf.org/viaf/222960141 222960141]<br/>[https://viaf.org/viaf/266578192 266578192]<br/>[https://viaf.org/viaf/301159474047527660202 301159474047527660202]<br/>[https://viaf.org/viaf/305411082 305411082]<br/>[https://viaf.org/viaf/667144647685769784378 667144647685769784378]<br/>[https://viaf.org/viaf/7963168049009338410008 7963168049009338410008]<br/>[https://viaf.org/viaf/982154380949230291090 982154380949230291090] | [[ਤਸਵੀਰ:Euklid2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3421 | [[:d:Q134456|Q134456]] | [[ਯੂਕੀਓ ਮਿਸ਼ੀਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/122035954 122035954]<br/>[https://viaf.org/viaf/27068909 27068909] | [[ਤਸਵੀਰ:Yukio Mishima, 1955 (cropped 850×950 px).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3422 | [[:d:Q93157|Q93157]] | [[ਯੂਜੀਨ ਓਨੀਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24615441 24615441] | [[ਤਸਵੀਰ:Eugene O'Neill 1936.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3423 | [[:d:Q334993|Q334993]] | [[ਯੂਜੀਨ ਵੀ ਡੈਬਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46769189 46769189] | [[ਤਸਵੀਰ:Eugene V Debs 1912.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3424 | [[:d:Q26761769|Q26761769]] | [[ਯੂਨਸ ਜਾਫਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/115358543 115358543] | |- | style='text-align:right'| 3425 | [[:d:Q229124|Q229124]] | [[ਯੂਨਾ ਕਿਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/103553913 103553913] | [[ਤਸਵੀਰ:Yuna Kim 2024.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3426 | [[:d:Q5409778|Q5409778]] | [[ਯੂਨੀਸ ਟੀਟਜੈਂਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98260634 98260634] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Eunice Tietjens.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3427 | [[:d:Q5409784|Q5409784]] | [[ਯੂਨੀਸ ਡੀਸੂਜ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10013847 10013847] | |- | style='text-align:right'| 3428 | [[:d:Q380000|Q380000]] | [[ਯੂਰੀ ਓਲੇਸ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54152190 54152190] | [[ਤਸਵੀਰ:Yury Olesha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3429 | [[:d:Q934073|Q934073]] | [[ਯੂਰੀ ਕਜ਼ਾਕੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110470766 110470766] | |- | style='text-align:right'| 3430 | [[:d:Q700555|Q700555]] | [[ਯੂਰੀ ਬੋਂਦਾਰੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90663087 90663087] | [[ਤਸਵੀਰ:Yury Bondarev 2014.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3431 | [[:d:Q33977|Q33977]] | [[ਯੂਲ ਵਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76323989 76323989] | [[ਤਸਵੀਰ:Félix Nadar 1820-1910 portraits Jules Verne.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3432 | [[:d:Q21129519|Q21129519]] | [[ਯੂਲੀ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96585667 96585667] | [[ਤਸਵੀਰ:Urmila Eulie Chowdhury.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3433 | [[:d:Q532033|Q532033]] | [[ਯੂਸਫ ਅਲ-ਖ਼ਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25942679 25942679] | [[ਤਸਵੀਰ:Yusuf al-Khal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3434 | [[:d:Q2601393|Q2601393]] | [[ਯੂਸਫ਼ ਕੋਹਜ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12154921224063590874 12154921224063590874] | |- | style='text-align:right'| 3435 | [[:d:Q20609283|Q20609283]] | [[ਯੂਸਫ਼ ਮੌਜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3436 | [[:d:Q2758670|Q2758670]] | [[ਯੂਸੁਫ਼ ਮੇਕਵਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305409744 305409744] | |- | style='text-align:right'| 3437 | [[:d:Q204868|Q204868]] | [[ਯੇਵਗਿਨੀ ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7398660 7398660] | [[ਤਸਵੀਰ:Zamjatin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3438 | [[:d:Q297736|Q297736]] | [[ਯੇਵਗੇਨੀ ਯੇਵਤੁਸ਼ੇਂਕੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79846190 79846190] | [[ਤਸਵੀਰ:Sobyanin meeting Evtushenko 05.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3439 | [[:d:Q65932|Q65932]] | [[ਐਂਥੋਨੀ ਹੌਪਕਿੰਸ|ਯੋਂਗਨੀ ਸੂਚਕ ਪਕਿੰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2662788 2662788] | [[ਤਸਵੀਰ:Anthony Hopkins Red Sea Festival 2025 Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3440 | [[:d:Q125801565|Q125801565]] | [[ਯੋਗਰਾਜ ਅੰਗਰੀਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Yog Raj Angrish,Punjabi language critic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3441 | [[:d:Q19665839|Q19665839]] | [[ਯੋਗਿਨੀ ਜੋਗਲੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67801959 67801959] | |- | style='text-align:right'| 3442 | [[:d:Q1899252|Q1899252]] | [[ਯੋਨ ਨੋਗੂਚੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68993658 68993658] | [[ਤਸਵੀਰ:Yone Noguchi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3443 | [[:d:Q6960622|Q6960622]] | [[ਯੋਲਾਂਡਾ ਬਲਾਂਕੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12620603 12620603] | [[ਤਸਵੀਰ:YolandaBlanco.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3444 | [[:d:Q31523|Q31523]] | [[ਯੋਸਾ ਬੂਸੋਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120725614 120725614] | [[ਤਸਵੀਰ:Yosa Buson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3445 | [[:d:Q862|Q862]] | [[ਯੋਸਿਫ਼ ਬਰੋਡਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31993687 31993687] | [[ਤਸਵੀਰ:Joseph Brodsky 1988.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3446 | [[:d:Q5879|Q5879]] | [[ਯੋਹਾਨ ਵੁਲਫਗੰਗ ਫਾਨ ਗੇਟੇ|ਯੋਹਾਨ ਵੁਲਫਗੈਂਗ ਵਾਨ ਗੇਟੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24602065 24602065] | [[ਤਸਵੀਰ:Goethe (Stieler 1828).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3447 | [[:d:Q17198463|Q17198463]] | [[ਰਖਸ਼ੰਦਾ ਜਲੀਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71061979 71061979] | [[ਤਸਵੀਰ:Rakhshanda Jalil bharat-s-tiwari-photography-IMG 8260 July 19, 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3448 | [[:d:Q20609291|Q20609291]] | [[ਰਘੁਬੀਰ ਢੰਡ|ਰਘਬੀਰ ਢੰਡ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3449 | [[:d:Q13360015|Q13360015]] | [[ਰਘੁਨਾਥ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਫਡਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:R. K. Phadke.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3450 | [[:d:Q2769853|Q2769853]] | [[ਰਘੁਵੀਰ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22304542 22304542] | [[ਤਸਵੀਰ:Raghuvir Chaudhari 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3451 | [[:d:Q3631816|Q3631816]] | [[ਰਘੁਵੀਰ ਸਹਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17399844 17399844]<br/>[https://viaf.org/viaf/204620957 204620957] | [[ਤਸਵੀਰ:रघुवीर सहाय.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3452 | [[:d:Q7285873|Q7285873]] | [[ਰਜਤ ਕਪੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76084919 76084919] | [[ਤਸਵੀਰ:Rajat Kapoor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3453 | [[:d:Q15688750|Q15688750]] | [[ਰਜਨੀ ਕੋਠਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2514971 2514971] | |- | style='text-align:right'| 3454 | [[:d:Q50591797|Q50591797]] | [[ਰਜਨੀ ਤਿਲਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rajni Tilak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3455 | [[:d:Q60068|Q60068]] | [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95080136 95080136] | [[ਤਸਵੀਰ:Rajinikanth Felicitates Writer Kalaignanam.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3456 | [[:d:Q12015668|Q12015668]] | [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਬੋਰਦੋਲੋਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10704772 10704772] | [[ਤਸਵੀਰ:Rajani Kanta Bordoloi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3457 | [[:d:Q20609296|Q20609296]] | [[ਰਜਨੀਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rajneesh Bahadur.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3458 | [[:d:Q7367062|Q7367062]] | [[ਰਜ਼ਾ ਜਮਾਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21518289 21518289] | [[ਤਸਵੀਰ:Rosa Jamali.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3459 | [[:d:Q20610367|Q20610367]] | [[ਰਜ਼ੀਆ ਅਜ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2347160122840840630002 2347160122840840630002] | |- | style='text-align:right'| 3460 | [[:d:Q7299554|Q7299554]] | [[ਰਜ਼ੀਆ ਖ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68060607 68060607] | |- | style='text-align:right'| 3461 | [[:d:Q7299552|Q7299552]] | [[ਰਜ਼ੀਆ ਬੱਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/265068907 265068907] | |- | style='text-align:right'| 3462 | [[:d:Q96363661|Q96363661]] | [[ਰਜ਼ੀਆ ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3463 | [[:d:Q31790175|Q31790175]] | [[ਰਣਜੀਤ ਧੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3464 | [[:d:Q27950395|Q27950395]] | [[ਰਣਜੀਤ ਸਰਾਂਵਾਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3465 | [[:d:Q2131028|Q2131028]] | [[ਰਣਜੀਤ ਹੋਸਕੋਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17330763 17330763] | [[ਤਸਵੀਰ:Ranjit Hoskote at the 2025 Jaipur Literature Festival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3466 | [[:d:Q20609303|Q20609303]] | [[ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3467 | [[:d:Q26110000|Q26110000]] | [[ਰਤਨ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)|ਰਤਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40547638 40547638] | |- | style='text-align:right'| 3468 | [[:d:Q31796284|Q31796284]] | [[ਰਤਨ ਸਿੰਘ (ਸਾਹਿਤਕਾਰ)|ਰਤਨ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3469 | [[:d:Q20609312|Q20609312]] | [[ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੱਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3470 | [[:d:Q47121035|Q47121035]] | [[ਰਬਾਬ ਅਲ-ਕਾਜ਼ਿਮੀ|ਰਬਾਬ ਅਲ-ਕਾਦਿਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69213538 69213538] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabab al-Kazimi - 1940s.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3471 | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24608356 24608356] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3472 | [[:d:Q7278741|Q7278741]] | [[ਰਬੀਨਾ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56140338 56140338] | |- | style='text-align:right'| 3473 | [[:d:Q12448810|Q12448810]] | [[ਰਮਈ ਕਾਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ramai Kaka.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3474 | [[:d:Q19957977|Q19957977]] | [[ਰਮਣਿਕਾ ਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71627025 71627025] | [[ਤਸਵੀਰ:Image ramnikagupta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3475 | [[:d:Q31790320|Q31790320]] | [[ਰਮਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3476 | [[:d:Q16346438|Q16346438]] | [[ਰਮਾ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3477 | [[:d:Q20609325|Q20609325]] | [[ਰਮਾ ਰਤਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3478 | [[:d:Q47671034|Q47671034]] | [[ਰਮਾਪਦ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16099667 16099667] | [[ਤਸਵੀਰ:রমাপদ চৌধুরী.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3479 | [[:d:Q12448839|Q12448839]] | [[ਰਮਾਸ਼ੰਕਰ ਵਿਦਰੋਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:151209062204 ramashankar vidrohi 624x351 hareprakashfbpage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3480 | [[:d:Q20609331|Q20609331]] | [[ਰਮੇਸ਼ ਉਪਾਧਿਆਏ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3481 | [[:d:Q61059124|Q61059124]] | [[ਰਮੇਸ਼ ਕੁੰਤਲ ਮੇਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3482 | [[:d:Q16013229|Q16013229]] | [[ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਝਾਅ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/500157704198144440006 500157704198144440006] | [[ਤਸਵੀਰ:Freedom Fighter & Poet - Ramesh Chandra Jha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3483 | [[:d:Q16734928|Q16734928]] | [[ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਪਰੀਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3484 | [[:d:Q105392028|Q105392028]] | [[ਰਮੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4802162669649155500007 4802162669649155500007] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr Ramesh Singh Pal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3485 | [[:d:Q130754625|Q130754625]] | [[ਰਮੇਸ਼ ਸੇਠੀ ਬਾਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3486 | [[:d:Q3348870|Q3348870]] | [[ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੱਤ|ਰਮੇਸ਼ਚੰਦਰ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2518935 2518935] | [[ਤਸਵੀਰ:Romesh Chunder Dutt photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3487 | [[:d:Q20609336|Q20609336]] | [[ਰਮੇਸ਼ਚੰਦਰ ਸ਼ਾਹ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3488 | [[:d:Q25161|Q25161]] | [[ਰਵਾਲਡ ਡਾਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108159131 108159131] | [[ਤਸਵੀਰ:Roald Dahl.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3489 | [[:d:Q1388929|Q1388929]] | [[ਰਵਿੰਦਰ ਕੇਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50561895 50561895] | [[ਤਸਵੀਰ:Ravindra Kelekar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3490 | [[:d:Q4170763|Q4170763]] | [[ਰਵਿੰਦਰ ਪ੍ਰਭਾਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/174362490 174362490] | [[ਤਸਵੀਰ:Ravindra prabhat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3491 | [[:d:Q27950396|Q27950396]] | [[ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਰਵਿੰਦਰ ਭੱਠਲ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3492 | [[:d:Q20609344|Q20609344]] | [[ਰਵਿੰਦਰ ਰਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3493 | [[:d:Q18393599|Q18393599]] | [[ਰਵਿੰਦਰ ਰੰਧਾਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/270677972 270677972] | |- | style='text-align:right'| 3494 | [[:d:Q31787523|Q31787523]] | [[ਰਵਿੰਦਰ ਸਹਿਰਾਅ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Ravinder Sahra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3495 | [[:d:Q7296721|Q7296721]] | [[ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਲੇਖਕ)|ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/303020035 303020035] | [[ਤਸਵੀਰ:Ravinder Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3496 | [[:d:Q125148488|Q125148488]] | [[ਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3497 | [[:d:Q7296776|Q7296776]] | [[ਰਵੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/152692708 152692708] | [[ਤਸਵੀਰ:Ravish-Kumar-journalist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3498 | [[:d:Q23304463|Q23304463]] | [[ਪ੍ਰੋ. ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ|ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16779452 16779452] | |- | style='text-align:right'| 3499 | [[:d:Q1380092|Q1380092]] | [[ਰਸਕਿਨ ਬਾਂਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85321477 85321477] | [[ਤਸਵੀਰ:Ruskin Bond 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3500 | [[:d:Q2770091|Q2770091]] | [[ਰਸਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Raskhan (रसखान) 2014-01-08 21-42.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3501 | [[:d:Q31787361|Q31787361]] | [[ਰਸ਼ਪਿੰਦਰ ਰਸ਼ਿਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3502 | [[:d:Q90929210|Q90929210]] | [[ਰਸ਼ਮੀ ਆਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rashmi Anand (Delhi), at the presentation of Stree Shakti Puraskar 2014 on the occasion of International Women’s Day, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3503 | [[:d:Q104533844|Q104533844]] | [[ਰਸ਼ਮੀ ਨਰਜ਼ਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3504 | [[:d:Q110497469|Q110497469]] | [[ਰਸ਼ਮੀ ਪਾਰੇਖ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12166001113475020130 12166001113475020130] | |- | style='text-align:right'| 3505 | [[:d:Q122415583|Q122415583]] | [[ਰਸ਼ਮੀ ਸਿਰਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33159234079703370633 33159234079703370633] | |- | style='text-align:right'| 3506 | [[:d:Q31788110|Q31788110]] | [[ਰਸ਼ੀਦ ਅਨਵਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3507 | [[:d:Q7294839|Q7294839]] | [[ਰਸ਼ੀਦ ਅਮਜਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67799372 67799372] | |- | style='text-align:right'| 3508 | [[:d:Q7294838|Q7294838]] | [[ਰਸ਼ੀਦ ਅਹਿਮਦ ਸਿੱਦੀਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69799210 69799210] | |- | style='text-align:right'| 3509 | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38513560 38513560] | |- | style='text-align:right'| 3510 | [[:d:Q124959578|Q124959578]] | [[ਰਸ਼ੀਦ-ਉਨ-ਨੀਸਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3511 | [[:d:Q2770099|Q2770099]] | [[ਰਸਿਕਲਾਲ ਪਰੀਖ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/243049066 243049066] | |- | style='text-align:right'| 3512 | [[:d:Q36878|Q36878]] | [[ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100395050 100395050]<br/>[https://viaf.org/viaf/83984728 83984728] | [[ਤਸਵੀਰ:Gamzatov 1989 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3513 | [[:d:Q7283300|Q7283300]] | [[ਰਹਿਮਤ ਤਾਰਿਕੇਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58218029 58218029] | [[ਤਸਵੀਰ:Rahamath Tarikere.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3514 | [[:d:Q15430889|Q15430889]] | [[ਰਹਿਮਾਨ ਅੱਬਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41282498 41282498] | |- | style='text-align:right'| 3515 | [[:d:Q317408|Q317408]] | [[ਰਹਿਮਾਨ ਬਾਬਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/197210946 197210946]<br/>[https://viaf.org/viaf/262253822 262253822] | |- | style='text-align:right'| 3516 | [[:d:Q3595741|Q3595741]] | [[ਰਹਿਮਾਨ ਰਾਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39061203 39061203] | [[ਤਸਵੀਰ:Shri Rahman Rahi (profile).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3517 | [[:d:Q317364|Q317364]] | [[ਰਹੀਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39554043 39554043] | [[ਤਸਵੀਰ:Young Abdul Rahim Khan-I-Khana being received by Akbar, Akbarnama.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3518 | [[:d:Q3694588|Q3694588]] | [[ਰਹੀਮਾ ਨਾਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3519 | [[:d:Q3635522|Q3635522]] | [[ਰਾਂਗੇ ਰਾਘਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40179415 40179415] | |- | style='text-align:right'| 3520 | [[:d:Q4568372|Q4568372]] | [[ਰਾਂਡਾ ਅਬਦੇਲ-ਫਤਾਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90783621 90783621] | [[ਤਸਵੀਰ:Randa Abdel-Fattah (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3521 | [[:d:Q23881698|Q23881698]] | [[ਰਈਸ਼ ਮਨੀਆਰ|ਰਾਈਸ਼ ਮਨੀਆਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51320147 51320147] | [[ਤਸਵੀਰ:Raeesh Maniar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3522 | [[:d:Q40369420|Q40369420]] | [[ਰਾਕੁਏਲ ਵਿਲਜ਼]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/35167621775603340484 35167621775603340484] | [[ਤਸਵੀਰ:Raquel Willis at Trans March San Francisco 20170623-6535.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3523 | [[:d:Q125148384|Q125148384]] | [[ਰਾਕੇਸ਼ ਰਮਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3524 | [[:d:Q42907429|Q42907429]] | [[ਰਾਖੀ ਸੈਂਡਿਲਿਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3525 | [[:d:Q12974134|Q12974134]] | [[ਰਾਘਵਾਨ ਛੁਦਾਮਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38197183 38197183] | |- | style='text-align:right'| 3526 | [[:d:Q19664047|Q19664047]] | [[ਰਾਚੇਲ ਐਬਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305422738 305422738] | [[ਤਸਵੀਰ:Rachel Abbott 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3527 | [[:d:Q100948|Q100948]] | [[ਰਾਚੇਲ ਕਾਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4927694 4927694] | [[ਤਸਵੀਰ:Rachel-Carson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3528 | [[:d:Q7279252|Q7279252]] | [[ਰਾਚੇਲ ਗੋਲਡ]] | [[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]] | [https://viaf.org/viaf/295747501 295747501] | |- | style='text-align:right'| 3529 | [[:d:Q7285302|Q7285302]] | [[ਰਾਜ ਕਮਲ ਝਾਅ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54326504 54326504] | |- | style='text-align:right'| 3530 | [[:d:Q7286258|Q7286258]] | [[ਰਾਜਕਮਲ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59231573 59231573] | [[ਤਸਵੀਰ:Rcnew2014.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3531 | [[:d:Q19594750|Q19594750]] | [[ਰਾਜਕਵੀ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੁਲਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3532 | [[:d:Q7273910|Q7273910]] | [[ਰਾਜਗੋਪਾਲ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113477395 113477395] | |- | style='text-align:right'| 3533 | [[:d:Q7285691|Q7285691]] | [[ਰਾਜਮ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102629293 102629293] | |- | style='text-align:right'| 3534 | [[:d:Q734521|Q734521]] | [[ਰਾਜਮੋਹਨ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91512952 91512952] | [[ਤਸਵੀਰ:Rajmohan Gandhi (1960).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3535 | [[:d:Q7285677|Q7285677]] | [[ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68069840 68069840] | |- | style='text-align:right'| 3536 | [[:d:Q16201599|Q16201599]] | [[ਰਾਜਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇਬੀ ਭੱਟਾਚਾਰਿਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49404329 49404329] | |- | style='text-align:right'| 3537 | [[:d:Q3595125|Q3595125]] | [[ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262929296 262929296] | |- | style='text-align:right'| 3538 | [[:d:Q7286435|Q7286435]] | [[ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਬਸੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13645495 13645495] | |- | style='text-align:right'| 3539 | [[:d:Q116278702|Q116278702]] | [[ਰਾਜਾ ਭਸੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Raaja Bhasin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3540 | [[:d:Q65397553|Q65397553]] | [[ਰਾਜਾ ਮੱਖਣ ਲਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3541 | [[:d:Q1975074|Q1975074]] | [[ਰਾਜਾ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39383044 39383044] | |- | style='text-align:right'| 3542 | [[:d:Q335269|Q335269]] | [[ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਨ ਰਾਯੇ|ਰਾਜਾ ਰਾਮਮੋਹਨ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14841412 14841412] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Raja Ram Mohun Roy, 1833.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3543 | [[:d:Q7285806|Q7285806]] | [[ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ (ਨਾਵਲਕਾਰ)|ਰਾਜਾਸ਼੍ਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3544 | [[:d:Q2723011|Q2723011]] | [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਸ਼ਾਹ|ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੇਸ਼ਵਲਾਲ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40754761 40754761] | |- | style='text-align:right'| 3545 | [[:d:Q17318696|Q17318696]] | [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ (ਪੱਤਰਕਾਰ)|ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21686497 21686497] | |- | style='text-align:right'| 3546 | [[:d:Q61058821|Q61058821]] | [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3547 | [[:d:Q7511179|Q7511179]] | [[ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2580318 2580318] | |- | style='text-align:right'| 3548 | [[:d:Q31789072|Q31789072]] | [[ਰਾਜਿੰਦਰਜੀਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Punjabi poet Rajinder Jeet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3549 | [[:d:Q29036348|Q29036348]] | [[ਰਾਜੀ ਨਰੀਨਸਿੰਘ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | | |- | style='text-align:right'| 3550 | [[:d:Q7286238|Q7286238]] | [[ਰਾਜੀਵ ਮਲਹੋਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/173961113 173961113] | [[ਤਸਵੀਰ:Rajiv Malhotra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3551 | [[:d:Q3635832|Q3635832]] | [[ਰਾਜੇਂਦਰ ਯਾਦਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85433854 85433854] | [[ਤਸਵੀਰ:Rajendra Yadav.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3552 | [[:d:Q7286058|Q7286058]] | [[ਰਾਜੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39786522 39786522] | [[ਤਸਵੀਰ:Poet Rajesh Joshi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3553 | [[:d:Q15146747|Q15146747]] | [[ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਚੈਟਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4122164721396902340000 4122164721396902340000] | [[ਤਸਵੀਰ:Statue of Rajeshwari Chatterjee.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3554 | [[:d:Q20630532|Q20630532]] | [[ਰਾਣਾ ਅਯੂਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/154146634364041931333 154146634364041931333] | [[ਤਸਵੀਰ:RANA AYYUB.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3555 | [[:d:Q6443727|Q6443727]] | [[ਰਾਣਾ ਕੁੰਭ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18623505 18623505] | [[ਤਸਵੀਰ:Maharana Kumbhakarna of Mewar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3556 | [[:d:Q7290651|Q7290651]] | [[ਰਾਣਾ ਨਈਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43439945 43439945] | [[ਤਸਵੀਰ:Rana Nayyar,a literary critic,Punjab ,India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3557 | [[:d:Q61059323|Q61059323]] | [[ਰਾਣਾ ਸਫ਼ਵੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3558 | [[:d:Q16346482|Q16346482]] | [[ਰਾਣੀ ਚੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67835198 67835198] | |- | style='text-align:right'| 3559 | [[:d:Q31790365|Q31790365]] | [[ਰਾਣੀ ਨਗਿੰਦਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3560 | [[:d:Q62765084|Q62765084]] | [[ਰਾਣੀ ਮੁਰਮੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rani Murmu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3561 | [[:d:Q7281686|Q7281686]] | [[ਰਾਦੋਈ ਰਾਲਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49369071 49369071] | [[ਤਸਵੀਰ:20140615 Sofia 150.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3562 | [[:d:Q12449467|Q12449467]] | [[ਰਾਧਾ ਕਮਲ ਮੁਖਰਜੀ|ਰਾਧਾਕਮਲ ਮੁਕੇਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71440334 71440334] | |- | style='text-align:right'| 3563 | [[:d:Q96755330|Q96755330]] | [[ਰਾਧਿਕਾ ਗੋਵਿੰਦਰਾਜਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19150868282322072422 19150868282322072422] | |- | style='text-align:right'| 3564 | [[:d:Q3416439|Q3416439]] | [[ਰਾਧਿਕਾ ਝਾਅ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61082449 61082449] | |- | style='text-align:right'| 3565 | [[:d:Q18393080|Q18393080]] | [[ਰਾਧਿਕਾ ਹਰਜ਼ਬਰਗਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24623780 24623780] | |- | style='text-align:right'| 3566 | [[:d:Q233265|Q233265]] | [[ਰਾਬਟ ਬ੍ਰਾਉਨਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24598774 24598774] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Browning by Herbert Rose Barraud, circa 1888.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3567 | [[:d:Q179374|Q179374]] | [[ਰਾਬਰਟ ਓਵਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29613293 29613293] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Owen by William Henry Brooke.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3568 | [[:d:Q311147|Q311147]] | [[ਰਾਬਰਟ ਕਿਓਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117195725 117195725] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Kiyosaki (53864555330) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3569 | [[:d:Q201732|Q201732]] | [[ਰਾਬਰਟ ਗਰਾਵੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68929835 68929835] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Graves 1929 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3570 | [[:d:Q338151|Q338151]] | [[ਰਾਬਰਟ ਜੇ. ਸ਼ਿਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41900524 41900524] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Shiller - World Economic Forum Annual Meeting 2012 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3571 | [[:d:Q310900|Q310900]] | [[ਰਾਬਰਟ ਫਿਸਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84206273 84206273] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Fisk, Christchurch, 2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3572 | [[:d:Q259132|Q259132]] | [[ਰਾਬਰਟ ਬਰਟਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24641986 24641986] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Burton by Gilbert Jackson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3573 | [[:d:Q12665|Q12665]] | [[ਰਾਬਰਟ ਬੇਡਿਨ ਪਾਵਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/122004815 122004815]<br/>[https://viaf.org/viaf/2479236 2479236] | [[ਤਸਵੀਰ:Baden-Powell USZ62-96893 (retouched and cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3574 | [[:d:Q1512|Q1512]] | [[ਰਾਬਰਟ ਲੂਈ ਸਟੀਵਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95207986 95207986] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Louis Stevenson by Henry Walter Barnett bw.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3575 | [[:d:Q7351|Q7351]] | [[ਰਾਬਰਟ ਸ਼ੂਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7575259 7575259] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert-schumann.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3576 | [[:d:Q1349930|Q1349930]] | [[ਰਾਬਰਟ ਹੰਟਰ (ਪੱਤਰਕਾਰ)|ਰਾਬਰਟ ਹੰਟਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112930131 112930131] | |- | style='text-align:right'| 3577 | [[:d:Q256506|Q256506]] | [[ਰਾਬਿਆ ਬਸਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79062790 79062790] | [[ਤਸਵੀਰ:Rabia al-Adawiyya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3578 | [[:d:Q469377|Q469377]] | [[ਰਾਬੀਆ ਬਲਖ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8492299 8492299] | |- | style='text-align:right'| 3579 | [[:d:Q7288493|Q7288493]] | [[ਰਾਮ ਕਰਨ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111570843 111570843] | |- | style='text-align:right'| 3580 | [[:d:Q7289700|Q7289700]] | [[ਰਾਮ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100978606 100978606] | [[ਤਸਵੀਰ:Ramkumar-verma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3581 | [[:d:Q13008045|Q13008045]] | [[ਰਾਮ ਚੰਦਰ ਮੌਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Raama Chandramouli Poetry Reading in Ugadi Kavi Sammelanam in Ravindra Bharathi (08.04.2016) 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3582 | [[:d:Q31790186|Q31790186]] | [[ਰਾਮ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਦਰਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3583 | [[:d:Q3525300|Q3525300]] | [[ਰਾਮ ਪੁਨਿਆਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/267403189 267403189] | [[ਤਸਵੀਰ:Ram Puniyani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3584 | [[:d:Q2724248|Q2724248]] | [[ਰਾਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਿਸਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51849551 51849551] | [[ਤਸਵੀਰ:Accused of Cacori Conspiracy1271.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3585 | [[:d:Q15452341|Q15452341]] | [[ਰਾਮ ਰਤਨ ਭਟਨਾਗਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116545520 116545520] | |- | style='text-align:right'| 3586 | [[:d:Q29239175|Q29239175]] | [[ਰਾਮ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3587 | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118970 118970] | |- | style='text-align:right'| 3588 | [[:d:Q3595294|Q3595294]] | [[ਰਾਮ ਸ਼ਰਣ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49275270 49275270] | |- | style='text-align:right'| 3589 | [[:d:Q20609350|Q20609350]] | [[ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3590 | [[:d:Q1595192|Q1595192]] | [[ਰਾਮਚੰਦਰ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44339066 44339066] | |- | style='text-align:right'| 3591 | [[:d:Q3521662|Q3521662]] | [[ਰਾਮਚੰਦਰ ਗੁਹਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85142354 85142354] | [[ਤਸਵੀਰ:Ramachandra Guha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3592 | [[:d:Q3631811|Q3631811]] | [[ਰਾਮਚੰਦਰ ਸ਼ੁਕਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46899730 46899730] | [[ਤਸਵੀਰ:Ramchandra Shukla.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3593 | [[:d:Q2992962|Q2992962]] | [[ਰਾਮਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਨਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76463647 76463647] | [[ਤਸਵੀਰ:Ramdhari Singh Dinkar 1999 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3594 | [[:d:Q288441|Q288441]] | [[ਰਾਮਨ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49230480 49230480] | [[ਤਸਵੀਰ:Sri Ramana Maharshi - Portrait - G. G Welling - 1948.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3595 | [[:d:Q2770510|Q2770510]] | [[ਰਾਮਨਾਰਾਇਣ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਪਾਠਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5737451 5737451] | [[ਤਸਵੀਰ:Ramnarayan Pathak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3596 | [[:d:Q7288737|Q7288737]] | [[ਰਾਮਾਦੇਵੀ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8289811 8289811] | [[ਤਸਵੀਰ:Ramadebi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3597 | [[:d:Q55779|Q55779]] | [[ਰਾਮਾਬਾਈ ਰਾਨਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11432520 11432520] | [[ਤਸਵੀਰ:Ramabai-ranade.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3598 | [[:d:Q126811020|Q126811020]] | [[ਰਾਮਿਆ ਜਿਰਾਸਿੰਘੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3599 | [[:d:Q460083|Q460083]] | [[ਰਾਮੋਨ ਸਾਮਪੇਦਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9669149198353574940004 9669149198353574940004] | [[ਤਸਵੀਰ:Placa homenaje a Sampedro en As Furnas 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3600 | [[:d:Q48226|Q48226]] | [[ਰਾਲਫ ਵਾਲਡੋ ਐਮਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27079964 27079964] | [[ਤਸਵੀਰ:Ralph Waldo Emerson ca1857 retouched.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3601 | [[:d:Q2688163|Q2688163]] | [[ਰਾਵਜ਼ੀਮਾਇਰੀ ਸਈਦ ਜਹਲਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12344272 12344272] | [[ਤਸਵੀਰ:Rosemarie Said Zahlan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3602 | [[:d:Q7296834|Q7296834]] | [[ਰਾਵੁਰੀ ਭਾਰਦਵਾਜ|ਰਾਵੜੀ ਭਾਰਦਵਾਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26010678 26010678] | [[ਤਸਵੀਰ:Ravuri Bharadhwaja bharat-s-tiwari-photography-IMG 8916 October 11, 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3603 | [[:d:Q7283319|Q7283319]] | [[ਰਾਹਤ ਇੰਦੌਰੀ|ਰਾਹਤ ਇੰਦੋਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rahat Saab At Ahmedabad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3604 | [[:d:Q3631305|Q3631305]] | [[ਰਾਹੀ ਮਾਸੂਮ ਰਜ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49332591 49332591] | |- | style='text-align:right'| 3605 | [[:d:Q15259407|Q15259407]] | [[ਰਾਹੁਲ ਪੰਡਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/169142299 169142299] | |- | style='text-align:right'| 3606 | [[:d:Q64746832|Q64746832]] | [[ਰਾਹੁਲ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/159902424 159902424] | |- | style='text-align:right'| 3607 | [[:d:Q3351937|Q3351937]] | [[ਰਾਹੁਲ ਸਾਂਕ੍ਰਿਤਯਾਯਨ|ਰਾਹੁਲ ਸਾਂਕ੍ਰਿਤਆਇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39432384 39432384] | [[ਤਸਵੀਰ:Rahul Sankrityayan bust Darjeeling.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3608 | [[:d:Q312745|Q312745]] | [[ਰਿਆਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਗੌਹਰ ਸ਼ਾਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305307827 305307827] | [[ਤਸਵੀਰ:Riaz Ahmed Gohar Shahi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3609 | [[:d:Q5338269|Q5338269]] | [[ਰਿਓਕਾਨ (ਸ਼ਾਇਰ)|ਰਿਓਕਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262474709 262474709] | [[ਤਸਵੀਰ:RYOKAN PORTRAITE.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3610 | [[:d:Q546490|Q546490]] | [[ਰਿਕੀ ਵਿਲਸਿਨ]] | [[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]] | [https://viaf.org/viaf/79555075 79555075] | |- | style='text-align:right'| 3611 | [[:d:Q188620|Q188620]] | [[ਰਿਗੋਬੇਰਤਾ ਮੇਂਚੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90599516 90599516] | [[ਤਸਵੀਰ:20240620 NP PRESIDENTE BERNARDO AREVALO Y KARIN HERRERA PARTICIPAN EN DIALOGO PREMIO NOBEL DE LA PAZ 054.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3612 | [[:d:Q7324821|Q7324821]] | [[ਰਿਚਰਡ ਕੋਹਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/162888259 162888259] | |- | style='text-align:right'| 3613 | [[:d:Q44461|Q44461]] | [[ਰਿਚਰਡ ਡੋਕਿਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12307054 12307054] | [[ਤਸਵੀਰ:Dinner with Richard Dawkins and CFI... like a candle in the dark.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3614 | [[:d:Q3352534|Q3352534]] | [[ਰਿਚਰਡ ਡੌਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68991377 68991377] | [[ਤਸਵੀਰ:Richard M. D.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3615 | [[:d:Q638179|Q638179]] | [[ਰਿਚਰਡ ਪਾਵਰਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113865419 113865419] | [[ਤਸਵੀਰ:Richard Powers (author).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3616 | [[:d:Q547794|Q547794]] | [[ਰਿਚਰਡ ਫ਼ੋਰਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109503268 109503268] | [[ਤਸਵੀਰ:Oliver Mark - Richard Ford, Berlin 2002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3617 | [[:d:Q352725|Q352725]] | [[ਰਿਚਰਡ ਬ੍ਰਿਨਸਲੇ ਸ਼ੇਰੀਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9922178 9922178] | [[ਤਸਵੀਰ:Richard Sheridan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3618 | [[:d:Q215258|Q215258]] | [[ਰਿਚਰਡ ਰੋਰਟੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89085824 89085824] | [[ਤਸਵੀਰ:Richard McKay Rorty.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3619 | [[:d:Q1511|Q1511]] | [[ਰਿਚਰਡ ਵੈਗਨਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29732107 29732107] | [[ਤਸਵੀਰ:RichardWagner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3620 | [[:d:Q124302987|Q124302987]] | [[ਰਿਚਾ ਹਿੰਗਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3621 | [[:d:Q7339139|Q7339139]] | [[ਰਿਜ਼ਵਾਨਾ ਸਈਦ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3622 | [[:d:Q55404|Q55404]] | [[ਰਿਤਵਿਕ ਘਟਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12549245 12549245] | [[ਤਸਵੀਰ:Ritwik Ghatak (Young age photo).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3623 | [[:d:Q32923|Q32923]] | [[ਰਿਤੁਪਰਣੋ ਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/170415999 170415999]<br/>[https://viaf.org/viaf/95589599 95589599] | [[ਤਸਵੀਰ:Rituparno.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3624 | [[:d:Q2798314|Q2798314]] | [[ਰਿਤੂ ਮੈਨਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69111545 69111545] | |- | style='text-align:right'| 3625 | [[:d:Q29563202|Q29563202]] | [[ਰਿਤੂ ਲਲਿਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6734167025412253390005 6734167025412253390005] | [[ਤਸਵੀਰ:Ritu.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3626 | [[:d:Q125148597|Q125148597]] | [[ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3627 | [[:d:Q29512082|Q29512082]] | [[ਰਿਬਕਾਹ ਬੈਟਲਹੇਮ ਕੋਹੁਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54953545 54953545] | [[ਤਸਵੀਰ:Rebekah Bettelheim Kohut (1927).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3628 | [[:d:Q68631381|Q68631381]] | [[ਰਿਵਰ ਗਾਲੋ]] | ''[[:d:Q1097630|intersex]]''<br/>[[ਗੈਰ-ਬਾਈਨਰੀ ਜੈਂਡਰ]]<br/>''[[:d:Q27679684|transfeminine]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:River Gallo 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3629 | [[:d:Q292071|Q292071]] | [[ਰਿਸ਼ੈਲ ਮੀਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96947977 96947977] | [[ਤਸਵੀਰ:Richelle Mead 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3630 | [[:d:Q7335055|Q7335055]] | [[ਰਿੰਕੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/206687050 206687050] | |- | style='text-align:right'| 3631 | [[:d:Q298205|Q298205]] | [[ਰੀਟਾ (ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਗਾਇਕਾ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40167760461013572168 40167760461013572168] | [[ਤਸਵੀਰ:Rita Yahan Farouz 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3632 | [[:d:Q265179|Q265179]] | [[ਰੀਟਾ ਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54348256 54348256] | [[ਤਸਵੀਰ:Rita Lee - Credicard Hall - 03-2010 (cropped 2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3633 | [[:d:Q7307031|Q7307031]] | [[ਰੀਤਿਕਾ ਵਜ਼ੀਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41093850 41093850] | |- | style='text-align:right'| 3634 | [[:d:Q59440215|Q59440215]] | [[ਰੀਮ ਕਾਸਿਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9042153126248524750000 9042153126248524750000] | [[ਤਸਵੀਰ:Reem Kassis Jerusalem.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3635 | [[:d:Q107296050|Q107296050]] | [[ਰੀਮ ਸਾਲੇਹ ਅਲ ਗੁਰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6410153411888941700000 6410153411888941700000] | |- | style='text-align:right'| 3636 | [[:d:Q4529898|Q4529898]] | [[ਰੁਕਸਾਂਦਰਾ ਸਕਾਰਲਾਤੋਵਨਾ ਐਡਲਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34288569 34288569] | [[ਤਸਵੀਰ:Roksandra Sturdza.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3637 | [[:d:Q7378859|Q7378859]] | [[ਰੁਖਸਾਨਾ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/92978535 92978535] | |- | style='text-align:right'| 3638 | [[:d:Q47230034|Q47230034]] | [[ਰੁਖਸਾਨਾ ਨੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3639 | [[:d:Q7376598|Q7376598]] | [[ਰੁਚਿਰ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/232108464 232108464] | [[ਤਸਵੀਰ:RuchirSharma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3640 | [[:d:Q7376601|Q7376601]] | [[ਰੁਚਿਰਾ ਕੰਬੋਜ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Profile Ruchira SA.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3641 | [[:d:Q7376581|Q7376581]] | [[ਰੁਚੀ ਆਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102711957 102711957] | |- | style='text-align:right'| 3642 | [[:d:Q12758418|Q12758418]] | [[ਰੁਜ਼ਿਕਾ ਸੋਕਿਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/162757312 162757312] | [[ਤਸਵੀਰ:Ružica Sokić 2017 stamp of Serbia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3643 | [[:d:Q47695|Q47695]] | [[ਰੁਡੋਲਫ਼ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ ਯੂਕੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46845944 46845944] | [[ਤਸਵੀਰ:Eucken-im-Alter.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3644 | [[:d:Q312954|Q312954]] | [[ਰੁਦਕੀ|ਰੁਦਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17367564 17367564] | [[ਤਸਵੀਰ:Miniature of Rudaki by Hossein Behzad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3645 | [[:d:Q15917427|Q15917427]] | [[ਰੁਪਿੰਦਰ ਇੰਦਰਜੀਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rupinder Inderjit.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3646 | [[:d:Q7380408|Q7380408]] | [[ਰੁਪਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rupinderpal Singh Dhillon 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3647 | [[:d:Q102378247|Q102378247]] | [[ਰੁਮਾਨਾ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56076050 56076050] | |- | style='text-align:right'| 3648 | [[:d:Q34743|Q34743]] | [[ਰੁਡਯਾਰਡ ਕਿਪਲਿੰਗ|ਰੂਡਿਆਰਡ ਕਿਪਲਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7524679 7524679] | [[ਤਸਵੀਰ:Kipling nd.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3649 | [[:d:Q7382851|Q7382851]] | [[ਰੂਥ ਐਡਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67708942 67708942] | |- | style='text-align:right'| 3650 | [[:d:Q113964|Q113964]] | [[ਰੂਥ ਐਸਪੋਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24885202 24885202] | |- | style='text-align:right'| 3651 | [[:d:Q7383058|Q7383058]] | [[ਰੂਥ ਜੋਨਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262019800 262019800] | [[ਤਸਵੀਰ:Ruth Jones Little Britain Gavin and Stacey.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3652 | [[:d:Q235759|Q235759]] | [[ਰੂਥ ਪ੍ਰਾਵਰ ਝਾਬਵਾਲਾ|ਰੂਥ ਪ੍ਰਵਰ ਝੱਬਵਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54149447 54149447] | [[ਤਸਵੀਰ:Ruth Prawer Jhabvala 1987.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3653 | [[:d:Q1776019|Q1776019]] | [[ਰੂਥ ਬ੍ਰਾਇਨ ਓਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/158405079 158405079] | [[ਤਸਵੀਰ:Ruth Bryan Owen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3654 | [[:d:Q2177794|Q2177794]] | [[ਰੂਥ ਵਨੀਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/92573320 92573320] | |- | style='text-align:right'| 3655 | [[:d:Q27950777|Q27950777]] | [[ਰੂਥ ਸਟੈਨਲੀ ਫਰਨਾਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/86157098352972550854 86157098352972550854] | [[ਤਸਵੀਰ:RuthFarnam1919.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3656 | [[:d:Q20609357|Q20609357]] | [[ਰੂਪ ਸਿੰਘ ਚੰਦੇਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3657 | [[:d:Q11998414|Q11998414]] | [[ਰੂਪਾ ਫਾਰੂਕੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67661433 67661433] | |- | style='text-align:right'| 3658 | [[:d:Q7380187|Q7380187]] | [[ਰੂਪਾ ਬਾਜਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66149196474774791600 66149196474774791600] | [[ਤਸਵੀਰ:Rupa Bajwa, Author.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3659 | [[:d:Q7380181|Q7380181]] | [[ਰੂਪਾ ਭਵਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/263324153 263324153] | |- | style='text-align:right'| 3660 | [[:d:Q19662918|Q19662918]] | [[ਰੂਪੀ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2577147786752668220001 2577147786752668220001]<br/>[https://viaf.org/viaf/57160307507557742778 57160307507557742778] | [[ਤਸਵੀਰ:Rupi Kaur by Baljit Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3661 | [[:d:Q113401870|Q113401870]] | [[ਰੂਬੀ ਢੱਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20149233351376510866 20149233351376510866] | |- | style='text-align:right'| 3662 | [[:d:Q516843|Q516843]] | [[ਰੂਬੈੱਨ ਗਾਲੇਗੋ|ਰੂਬੈੱਨ ਗਾਯੇਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102172673 102172673] | [[ਤਸਵੀਰ:Рубен Гальего.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3663 | [[:d:Q526324|Q526324]] | [[ਰੂਮਾ ਮਹਿਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rooma Mehra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3664 | [[:d:Q43347|Q43347]] | [[ਰੂਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98930150 98930150] | [[ਤਸਵੀਰ:Mevlana-celaleddin-i-rumi-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3665 | [[:d:Q560145|Q560145]] | [[ਰੂਸੀ ਕਰੰਜੀਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9926423 9926423] | |- | style='text-align:right'| 3666 | [[:d:Q6527|Q6527]] | [[ਰੂਸੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100184045 100184045] | [[ਤਸਵੀਰ:Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3667 | [[:d:Q7378659|Q7378659]] | [[ਰੂਹੀ ਖਾਲਿਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52840497 52840497] | [[ਤਸਵੀਰ:Ruhi el-Halidi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3668 | [[:d:Q319648|Q319648]] | [[ਰੇ ਕ੍ਰੌਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116764895 116764895] | [[ਤਸਵੀਰ:Ray Kroc 1976.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3669 | [[:d:Q40640|Q40640]] | [[ਰੇ ਬਰੈਡਬਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/106652108 106652108]<br/>[https://viaf.org/viaf/12305881 12305881] | [[ਤਸਵੀਰ:Ray Bradbury (1975) -cropped-.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3670 | [[:d:Q97302909|Q97302909]] | [[ਰੇਖਾ ਰਾਜ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rekharaj1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3671 | [[:d:Q83688633|Q83688633]] | [[ਰੇਚਲ ਗੋਇਨਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Rachel Goenka.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3672 | [[:d:Q52818666|Q52818666]] | [[ਰੇਚਲ ਹਿਲਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3673 | [[:d:Q7313587|Q7313587]] | [[ਰੇਣੁਕਾ ਰੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/208217948 208217948] | |- | style='text-align:right'| 3674 | [[:d:Q17388667|Q17388667]] | [[ਰੇਣੂ ਚੱਕਰਵਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11169571 11169571] | |- | style='text-align:right'| 3675 | [[:d:Q76483|Q76483]] | [[ਰੇਨਰ ਮਾਰਿਆ ਰਿਲਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46897170 46897170] | [[ਤਸਵੀਰ:Rainer Maria Rilke 1900.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3676 | [[:d:Q44426|Q44426]] | [[ਰੇਨਰ ਵਰਨਰ ਫ਼ਾਸਬੀਂਡਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1634149108439668780001 1634149108439668780001]<br/>[https://viaf.org/viaf/66467014 66467014] | [[ਤਸਵੀਰ:PER51895 061.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3677 | [[:d:Q9191|Q9191]] | [[ਰਨੇ ਦੇਕਾਰਤ|ਰੇਨੇ ਦੇਕਾਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41838958 41838958] | [[ਤਸਵੀਰ:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3678 | [[:d:Q7301619|Q7301619]] | [[ਰੇਬਤੀ ਮੋਹਨ ਦੱਤਾ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262029949 262029949] | |- | style='text-align:right'| 3679 | [[:d:Q15725149|Q15725149]] | [[ਰੇਬਾ ਰੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3680 | [[:d:Q41694207|Q41694207]] | [[ਰੇਬੇਕਾ ਚਾਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45762231 45762231] | |- | style='text-align:right'| 3681 | [[:d:Q2134968|Q2134968]] | [[ਰੇਬੈਕਾ ਸੋਲਨਿਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41972193 41972193] | [[ਤਸਵੀਰ:Rebecca Solnit cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3682 | [[:d:Q160640|Q160640]] | [[ਰੇਮੋਂ ਆਰੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51685009 51685009] | [[ਤਸਵੀਰ:RaymondAron-StudioHarcourt-1956.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3683 | [[:d:Q180377|Q180377]] | [[ਰੇਮੰਡ ਚੈੰਨਡਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39374901 39374901] | [[ਤਸਵੀਰ:Raymond Chandler (Lady in the Lake portrait, 1943).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3684 | [[:d:Q394628|Q394628]] | [[ਰੇਮੰਡ ਵਿਲੀਅਮਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87380498 87380498] | [[ਤਸਵੀਰ:Raymond Williams At Saffron Walden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3685 | [[:d:Q13000000|Q13000000]] | [[ਰੇਹਾਨਾ ਜੱਬਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6015167764310113890007 6015167764310113890007] | [[ਤਸਵੀਰ:2014-10-05 International Committee Against Executions I.C.A.E, save Reyhaneh Jabbari, 021 Hannover Bahnhofstraße Ernst-August-Platz.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3686 | [[:d:Q16225960|Q16225960]] | [[ਰੇਹਾਮ ਖਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9202155286604787180001 9202155286604787180001] | |- | style='text-align:right'| 3687 | [[:d:Q378116|Q378116]] | [[ਰੈਗਿਸ ਡੈਬਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68927790 68927790] | [[ਤਸਵੀਰ:Régis Debray.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3688 | [[:d:Q195154|Q195154]] | [[ਰੈਚਲ ਕੋਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/170936520 170936520] | [[ਤਸਵੀਰ:2003 Rachel Corrie 16 March.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3689 | [[:d:Q7375302|Q7375302]] | [[ਰੋਜ਼ ਕਾਵੇਨੇ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/15056409 15056409] | [[ਤਸਵੀਰ:Roz Kaveney April 14 2007 by Patrick Nielsen Hayden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3690 | [[:d:Q3442515|Q3442515]] | [[ਰੋਜ਼ਮੇਰੀ ਰੋਜਰਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111623724 111623724] | |- | style='text-align:right'| 3691 | [[:d:Q171677|Q171677]] | [[ਰੋਜ਼ਰ ਬੇਕਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120688673 120688673]<br/>[https://viaf.org/viaf/315690965 315690965] | [[ਤਸਵੀਰ:Roger-bacon-statue.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3692 | [[:d:Q260862|Q260862]] | [[ਰੋਜ਼ਾਰੀਓ ਕਾਸਟੇਲਾਨੋਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97344364 97344364] | [[ਤਸਵੀਰ:Busto de Rosario Castellanos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3693 | [[:d:Q160619|Q160619]] | [[ਰੋਜ਼ੇ ਗਾਰੋਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/81966173 81966173] | |- | style='text-align:right'| 3694 | [[:d:Q129155|Q129155]] | [[ਰੋਜ਼ੇ ਮਾਰਟਿਨ ਡੂ ਗਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51692954 51692954] | [[ਤਸਵੀਰ:Roger Martin du Gard 1937.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3695 | [[:d:Q1136106|Q1136106]] | [[ਰੋਬਰਟ ਮੋਰੀਸਨ ਮੈਕਾੲੀਵਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14833236 14833236] | |- | style='text-align:right'| 3696 | [[:d:Q168728|Q168728]] | [[ਰੌਬਰਟ ਫ਼ਰੌਸਟ|ਰੋਬੇਰਟ ਫਰੋਸਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32010055 32010055] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Frost NYWTS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3697 | [[:d:Q56605720|Q56605720]] | [[ਰੋਬੇਰਟਾ ਪਰਕਿਨਜ਼]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/41024617 41024617] | |- | style='text-align:right'| 3698 | [[:d:Q297532|Q297532]] | [[ਰੋਬੇਰਤੋ ਬੋਲਾਨੀਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41992611 41992611] | [[ਤਸਵੀਰ:Roberto Bolaño Ávalos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3699 | [[:d:Q156201|Q156201]] | [[ਰੋਮਨ ਜੈਕਬਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59084146 59084146] | [[ਤਸਵੀਰ:Roman Jakobson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3700 | [[:d:Q51552|Q51552]] | [[ਰੋਮਨ ਪੋਲਾਂਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112552900 112552900] | [[ਤਸਵੀਰ:Roman Polanski Cannes 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3701 | [[:d:Q47162|Q47162]] | [[ਰੋਮਾਂ ਰੋਲਾਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6211158915874750000008 6211158915874750000008]<br/>[https://viaf.org/viaf/71397100 71397100] | [[ਤਸਵੀਰ:Romain Rolland 1915.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3702 | [[:d:Q60642606|Q60642606]] | [[ਰੋਮਿਤਾ ਰੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/190873323 190873323] | |- | style='text-align:right'| 3703 | [[:d:Q2744161|Q2744161]] | [[ਰੋਮਿਲਾ ਥਾਪਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108370620 108370620] | [[ਤਸਵੀਰ:Thapr2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3704 | [[:d:Q926|Q926]] | [[ਰੁਆਲ ਆਮੁੰਸਨ|ਰੋਲਡ ਅਮੁੰਡਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71419820 71419820] | [[ਤਸਵੀਰ:Amundsen in fur skins.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3705 | [[:d:Q179109|Q179109]] | [[ਰੋਲਾਂ ਬਾਰਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44295060 44295060] | [[ਤਸਵੀਰ:Roland Barthes 1969.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3706 | [[:d:Q19877226|Q19877226]] | [[ਰੋਵਨ ਕ੍ਰੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3707 | [[:d:Q18645802|Q18645802]] | [[ਰੋਸਾਰੀਓ ਮੋਰਾਲੇਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/81853671 81853671] | |- | style='text-align:right'| 3708 | [[:d:Q732338|Q732338]] | [[ਰੋਹਿਂਟਨ ਮਿਸਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29581388 29581388] | |- | style='text-align:right'| 3709 | [[:d:Q7359760|Q7359760]] | [[ਰੋਹਿਤ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/232264970 232264970] | |- | style='text-align:right'| 3710 | [[:d:Q55163|Q55163]] | [[ਰੌਬਰਟ ਆਲਟਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76394475 76394475] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Altman - 1983.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3711 | [[:d:Q187364|Q187364]] | [[ਰੌਬਰਟ ਜ਼ਮੈਕਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110566393 110566393] | [[ਤਸਵੀਰ:Robert Zemeckis "The Walk" at Opening Ceremony of the 28th Tokyo International Film Festival (21835891403) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3712 | [[:d:Q7352248|Q7352248]] | [[ਰੌਬਿਨ ਬੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44336798 44336798] | [[ਤਸਵੀਰ:Robin Becker at 2026 Tucson Festival of Books 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3713 | [[:d:Q2604952|Q2604952]] | [[ਰੌਬਿਨ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119240640 119240640] | [[ਤਸਵੀਰ:Robin Sharma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3714 | [[:d:Q16013433|Q16013433]] | [[ਰੌਬਿਨ ਹਾਰਡੀ (ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38702437 38702437] | |- | style='text-align:right'| 3715 | [[:d:Q7368827|Q7368827]] | [[ਰੌਸ਼ਨਾਰਾ ਬੇਗ਼ਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9146153289899432770006 9146153289899432770006] | [[ਤਸਵੀਰ:Raushanara.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3716 | [[:d:Q108107510|Q108107510]] | [[ਰੰਗੀਨਾ ਹਮੀਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:RANGINA HAMIDI.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3717 | [[:d:Q104530169|Q104530169]] | [[ਰੰਜਨਾ ਐਸ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3718 | [[:d:Q109593414|Q109593414]] | [[ਰੰਜਨਾ ਕੁਮਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93064741 93064741] | [[ਤਸਵੀਰ:Ranjana Kumari Paris Iran Freedom Rally.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3719 | [[:d:Q7293111|Q7293111]] | [[ਰੰਜਨਾ ਖੰਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61775709 61775709] | |- | style='text-align:right'| 3720 | [[:d:Q68275707|Q68275707]] | [[ਰੰਭਾ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35808757 35808757] | |- | style='text-align:right'| 3721 | [[:d:Q4724|Q4724]] | [[ਲ ਕਾਰਬੂਜ਼ੀਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56612471 56612471] | [[ਤਸਵੀਰ:Le Corbusier (1964).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3722 | [[:d:Q63219332|Q63219332]] | [[ਲਇਰਾ ਮੈਕੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5331155769094727880003 5331155769094727880003] | [[ਤਸਵੀਰ:Lyra McKee (33207175144) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3723 | [[:d:Q13120779|Q13120779]] | [[ਲਕਸ਼ਮਣ ਗਾਇਕਵਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/263347149 263347149] | |- | style='text-align:right'| 3724 | [[:d:Q18345531|Q18345531]] | [[ਲਕਸ਼ਮਣ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Laxman Rao 2014.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3725 | [[:d:Q6505199|Q6505199]] | [[ਲਕਸ਼ਮਣਸ਼ਾਸਤਰੀ ਬਾਲਾਜੀ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44512557 44512557] | |- | style='text-align:right'| 3726 | [[:d:Q6479874|Q6479874]] | [[ਲਕਸ਼ਮੀ ਕੁਮਾਰੀ ਚੂੜਾਵਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52101345 52101345] | [[ਤਸਵੀਰ:Lakshmi Kumari Chudaawat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3727 | [[:d:Q6479872|Q6479872]] | [[ਲਕਸ਼ਮੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3728 | [[:d:Q3826232|Q3826232]] | [[ਲਕਸ਼ਮੀ ਕੰਨਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37121314 37121314] | |- | style='text-align:right'| 3729 | [[:d:Q41672616|Q41672616]] | [[ਲਕਸ਼ਮੀ ਗੋਪੀਨਾਥਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3730 | [[:d:Q6479863|Q6479863]] | [[ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੋਲਮਸਟ੍ਰੋਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14954670 14954670] | |- | style='text-align:right'| 3731 | [[:d:Q5756306|Q5756306]] | [[ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਥ ਬੇਜ਼ਬਰੂਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54948966 54948966] | [[ਤਸਵੀਰ:Laksminath Bezbaruah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3732 | [[:d:Q12450873|Q12450873]] | [[ਲਕਸ਼ਮੀਨੰਦਨ ਬੋਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Lakshmi Nandan Bora.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3733 | [[:d:Q20609365|Q20609365]] | [[ਲਖਵਿੰਦਰ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Lakhwinder Johal , Punjabi language Poet.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3734 | [[:d:Q12237454|Q12237454]] | [[ਲਮੀਆ ਅੱਬਾਸ ਅਮਾਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/297693943 297693943] | [[ਤਸਵੀਰ:Jawad Saleem - Lamea 1949.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3735 | [[:d:Q12173764|Q12173764]] | [[ਲਯੁਬੋਵ ਯਾਨੋਵਸਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/302563470 302563470] | [[ਤਸਵੀਰ:Яновська Любов.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3736 | [[:d:Q9333|Q9333]] | [[ਲਾਓਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100199963 100199963]<br/>[https://viaf.org/viaf/101089774 101089774]<br/>[https://viaf.org/viaf/173612133 173612133]<br/>[https://viaf.org/viaf/241509867 241509867]<br/>[https://viaf.org/viaf/294097641 294097641]<br/>[https://viaf.org/viaf/3234168048987738410009 3234168048987738410009] | [[ਤਸਵੀਰ:Zhang Lu-Laozi Riding an Ox (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3737 | [[:d:Q118220954|Q118220954]] | [[ਲਾਜ ਨੀਲਮ ਸੈਣੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3738 | [[:d:Q20609372|Q20609372]] | [[ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਖੀਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Labh Singh Kheeva.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3739 | [[:d:Q6480739|Q6480739]] | [[ਲਾਮਾ ਅਬੂ-ਓਦੇਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Lama Abu Ghanem1 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3740 | [[:d:Q20394464|Q20394464]] | [[ਲਾਮਾ ਖਾਟਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3741 | [[:d:Q5679|Q5679]] | [[ਲਾਰਡ ਬਾਇਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95230688 95230688] | [[ਤਸਵੀਰ:Byron 1813 by Phillips.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3742 | [[:d:Q6489422|Q6489422]] | [[ਲਾਰਿਸਾ ਐਲੇਕਸੈਂਡਰੋਵਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3743 | [[:d:Q55245|Q55245]] | [[ਲਾਰੈਂਸ ਓਲੀਵੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34467436 34467436] | [[ਤਸਵੀਰ:Lord Olivier 6 Allan Warren.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3744 | [[:d:Q20609384|Q20609384]] | [[ਲਾਲ ਸਿੰਘ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)|ਲਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3745 | [[:d:Q20609389|Q20609389]] | [[ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਕਮਲਾ ਅਕਾਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3746 | [[:d:Q15222444|Q15222444]] | [[ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53474583 53474583] | [[ਤਸਵੀਰ:Lal-singh-dil-photo-by-amarjit-chandan 4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3747 | [[:d:Q20609404|Q20609404]] | [[ਲਾਲਟੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3748 | [[:d:Q3347988|Q3347988]] | [[ਲਾਲਨ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਕੀਰ|ਲਾਲਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1416099 1416099] | [[ਤਸਵੀਰ:Fakir Lalon Shah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3749 | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਲ ਪੁਰੀ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3750 | [[:d:Q1395763|Q1395763]] | [[ਲਾਲਾ ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41910129 41910129] | [[ਤਸਵੀਰ:Lala Lajpat Rai photo in Young India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3751 | [[:d:Q6480418|Q6480418]] | [[ਲਲਿਤਾਮਬਿਕਾ ਅੰਤਰਜਨਮ|ਲਾਲਿਤਾਂਬਿਕਾ ਅੰਤਰਜਨਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88241269 88241269] | |- | style='text-align:right'| 3752 | [[:d:Q512062|Q512062]] | [[ਲਾਸਲੋ ਕ੍ਰਾਸਜ਼ਨਾਹੋਰਕਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87286403 87286403] | [[ਤਸਵੀਰ:Krasznahorkai László portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3753 | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3754 | [[:d:Q6539910|Q6539910]] | [[ਲਿਆਨਾ ਬਦਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36993851 36993851] | |- | style='text-align:right'| 3755 | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96987389 96987389] | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3756 | [[:d:Q313458|Q313458]] | [[ਲਿਊਸ ਐਚ ਮਾਰਗਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19740087 19740087] | [[ਤਸਵੀਰ:PSM V72 D574 Lewis Henry Morgan.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3757 | [[:d:Q41617|Q41617]] | [[ਲਿਓ ਸ਼ਿਆਓਬੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91029317 91029317] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Liu Xiaobo by Wang Liming (2017, cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3758 | [[:d:Q33391|Q33391]] | [[ਲਿਓਨ ਤ੍ਰੋਤਸਕੀ|ਲਿਓਨ ਟਰਾਟਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19685134 19685134] | [[ਤਸਵੀਰ:Лев Давидович Троцкий.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3759 | [[:d:Q7604|Q7604]] | [[ਲਿਓਨਹਾਰਡ ਇਓਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24639786 24639786] | [[ਤਸਵੀਰ:Leonhard Euler.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3760 | [[:d:Q762|Q762]] | [[ਲਿਓਨਾਰਦੋ ਦਾ ਵਿੰਚੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24604287 24604287] | [[ਤਸਵੀਰ:Francesco Melzi - Portrait of Leonardo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3761 | [[:d:Q1394078|Q1394078]] | [[ਲਿਓਨਿਦ ਸੋਲੋਵਿਓਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32404985 32404985]<br/>[https://viaf.org/viaf/84001273 84001273] | |- | style='text-align:right'| 3762 | [[:d:Q67189034|Q67189034]] | [[ਲਿਓਨੋਰਾ ਸਕਾਟ ਕਰਟਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/270154215 270154215] | |- | style='text-align:right'| 3763 | [[:d:Q3398852|Q3398852]] | [[ਲਿਦਿਜਾ ਦਿਮ੍ਕੋਵ੍ਸਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/166699195 166699195] | [[ਤਸਵੀਰ:Lidija Dimkovska.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3764 | [[:d:Q6708945|Q6708945]] | [[ਲਿਨ ਬ੍ਰੀਡਲਵ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼]] | [https://viaf.org/viaf/30714197 30714197] | [[ਤਸਵੀਰ:Lynn Breedlove 20191119-7944 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3765 | [[:d:Q229184|Q229184]] | [[ਲਿਲੀ ਕੋਲਿਨਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/231837878 231837878] | [[ਤਸਵੀਰ:Tolkien (33926801908) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3766 | [[:d:Q6547616|Q6547616]] | [[ਲਿਲੀ ਗੋਲਸਤਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56148120916294791606 56148120916294791606] | [[ਤਸਵੀਰ:L Golestan Age 5.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3767 | [[:d:Q71372|Q71372]] | [[ਲਿਲੀ ਬ੍ਰਾਉਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61554081 61554081] | [[ਤਸਵੀਰ:Lily Braun.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3768 | [[:d:Q515387|Q515387]] | [[ਲਿਲੀਅਨ ਵਾਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35255008 35255008] | [[ਤਸਵੀਰ:Lillian Wald - William Valentine Schevill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3769 | [[:d:Q17166615|Q17166615]] | [[ਲਿਲੀਅਨ ਹਰਮਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/182145541808796601064 182145541808796601064] | [[ਤਸਵੀਰ:Lillian Harman.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3770 | [[:d:Q10068|Q10068]] | [[ਲਿੰਡਸੇ ਵੋਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120428271 120428271] | [[ਤਸਵੀਰ:2017 Audi FIS Ski Weltcup Garmisch-Partenkirchen Damen - Lindsey Vonn - by 2eight - 8SC8048.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3771 | [[:d:Q4137138|Q4137138]] | [[ਲੀ ਗੁਰਗਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3772 | [[:d:Q7071|Q7071]] | [[ਲੀ ਬਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108726426 108726426] | [[ਤਸਵੀਰ:李白.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3773 | [[:d:Q203782|Q203782]] | [[ਲੀ ਸ਼ੈਂਗਯਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73666 73666] | [[ਤਸਵੀਰ:Li Shangyin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3774 | [[:d:Q107110677|Q107110677]] | [[ਲੀਆ ਜੌਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1634169639265196580003 1634169639265196580003] | [[ਤਸਵੀਰ:Leah Johnson at National Book Festival, 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3775 | [[:d:Q154545|Q154545]] | [[ਲੀਓਪੋਲਡ ਸੈਨਘੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110151491 110151491] | [[ਤਸਵੀਰ:Léopold Sédar Senghor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3776 | [[:d:Q44231620|Q44231620]] | [[ਲੀਜ਼ਾ ਅਲਵਾਰਾਡੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73267064 73267064] | [[ਤਸਵੀਰ:Lisa-alvardo DSC08172.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3777 | [[:d:Q64211932|Q64211932]] | [[ਲੀਜ਼ਾ ਐਨੀ ਫਲੇਚਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:LISA ANNE FLETCHER.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3778 | [[:d:Q4354877|Q4354877]] | [[ਲੀਜ਼ਾ ਜੇਵੈਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22451038 22451038] | [[ਤਸਵੀਰ:Lisa Jewell 2010 05 05 crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3779 | [[:d:Q45921753|Q45921753]] | [[ਲੀਜ਼ਾ ਟੈਡਿਓ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4153953176905561293 4153953176905561293] | [[ਤਸਵੀਰ:Lisa Taddeo (48672799606).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3780 | [[:d:Q58918543|Q58918543]] | [[ਲੀਜ਼ਾ ਬੰਕਰ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/21148207774400341135 21148207774400341135] | |- | style='text-align:right'| 3781 | [[:d:Q55979206|Q55979206]] | [[ਲੀਡੀਆ ਐਲਨ ਡੇਵਿਲਬਿਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70975848 70975848] | [[ਤਸਵੀਰ:LydiaAllenDeVilbiss1922b.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3782 | [[:d:Q34253|Q34253]] | [[ਲੀਨਸ ਤੂਰਵਲਦਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85515270 85515270] | [[ਤਸਵੀਰ:Lc3 2018 (263682303) (cropped).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3783 | [[:d:Q6522106|Q6522106]] | [[ਲੀਨਾ ਗਿਲਬਰਟ ਫੋਰਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66134463 66134463] | |- | style='text-align:right'| 3784 | [[:d:Q24449949|Q24449949]] | [[ਲੀਮਾ ਧਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Author Leema Dhar (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3785 | [[:d:Q6519887|Q6519887]] | [[ਲੀਲਾ ਕਸਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3786 | [[:d:Q6516264|Q6516264]] | [[ਲੀਲਾ ਨੰਬੂਦਰੀਪਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61172405 61172405] | [[ਤਸਵੀਰ:Sumangala (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3787 | [[:d:Q432714|Q432714]] | [[ਲੀਲਾ ਮਜੂਮਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/240649076 240649076] | |- | style='text-align:right'| 3788 | [[:d:Q47016048|Q47016048]] | [[ਲੀਲਾ ਰੋਅ ਦਿਆਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43153624 43153624] | |- | style='text-align:right'| 3789 | [[:d:Q3530342|Q3530342]] | [[ਲੀਲਾ ਸੈਮਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/671387 671387] | [[ਤਸਵੀਰ:Leelasamson2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3790 | [[:d:Q12451475|Q12451475]] | [[ਲੀਲਾਧਰ ਜਾਗੁਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107280360 107280360] | |- | style='text-align:right'| 3791 | [[:d:Q28541068|Q28541068]] | [[ਲੀਸਾ ਈ ਬਲੂਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3792 | [[:d:Q179041|Q179041]] | [[ਲੀਸਾ ਕੂਡਰੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7587712 7587712] | [[ਤਸਵੀਰ:Lisa Kudrow 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3793 | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੂਈਜੀ ਪਿਰਾਂਦੈਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64010465 64010465] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3794 | [[:d:Q172346|Q172346]] | [[ਲੁਈਗੀ ਬਾਰਤੋਲੀਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87470344 87470344] | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Bartolini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3795 | [[:d:Q4128|Q4128]] | [[ਲੂਈ ਆਰਾਗੋਂ|ਲੁਈਸ ਅਰਾਗਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/173144928807154440703 173144928807154440703]<br/>[https://viaf.org/viaf/24607590 24607590]<br/>[https://viaf.org/viaf/307460870 307460870]<br/>[https://viaf.org/viaf/316400455 316400455]<br/>[https://viaf.org/viaf/8178518 8178518] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait Aragon (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3796 | [[:d:Q1779|Q1779]] | [[ਲੁਈਸ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/195226 195226] | [[ਤਸਵੀਰ:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3797 | [[:d:Q590|Q590]] | [[ਲੁਈਸ ਦੇ ਕੈਮੋਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34454091 34454091] | [[ਤਸਵੀਰ:Camões, por Fernão Gomes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3798 | [[:d:Q267107|Q267107]] | [[ਲੁਕਰੇਟੀਆ ਮੋਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32004830 32004830] | [[ਤਸਵੀਰ:Lucretia Mott, signed photo, by F. Gutekunst - Original (cropped).tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3799 | [[:d:Q76422|Q76422]] | [[ਲੁਡਵਿਗ ਫ਼ਿਊਰਬਾਖ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36918169 36918169] | [[ਤਸਵੀਰ:Feuerbach Ludwig.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3800 | [[:d:Q28715445|Q28715445]] | [[ਲੁਲਵਾ ਅਲ ਮਨਸੂਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3801 | [[:d:Q38873|Q38873]] | [[ਲੂ ਐਂਡਰੇਅਸ ਸਾਲੋਮੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39372916 39372916] | [[ਤਸਵੀਰ:Lou Andreas-Salomé - Foto Atelier Elvira.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3802 | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29537230 29537230] | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3803 | [[:d:Q6688596|Q6688596]] | [[ਲੂਈਸ ਅਬੇਟਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/121207701 121207701] | |- | style='text-align:right'| 3804 | [[:d:Q38082|Q38082]] | [[ਲੂਈਸ ਕੈਰਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32144928665654441241 32144928665654441241]<br/>[https://viaf.org/viaf/4759158915898550000007 4759158915898550000007]<br/>[https://viaf.org/viaf/66462036 66462036] | [[ਤਸਵੀਰ:LewisCarrollSelfPhoto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3805 | [[:d:Q2344210|Q2344210]] | [[ਲੂਈਸ ਗਲਿੱਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/84538845 84538845] | [[ਤਸਵੀਰ:Louise Glück circa 1977.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3806 | [[:d:Q541929|Q541929]] | [[ਲੂਈਸਾ ਲੌਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6230149108478568780008 6230149108478568780008] | [[ਤਸਵੀਰ:Louisa Lawson V1-FL3303627.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3807 | [[:d:Q188646|Q188646]] | [[ਲੂਕਾਨਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100902938 100902938] | [[ਤਸਵੀਰ:Busto de Lucano, Cordoba.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3808 | [[:d:Q6698268|Q6698268]] | [[ਲੂਸੀ ਡੇਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43879636 43879636] | [[ਤਸਵੀਰ:LucyDelaney.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3809 | [[:d:Q6698403|Q6698403]] | [[ਲੂਸੀ ਲਾਰਕਾਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50025848 50025848] | [[ਤਸਵੀਰ:Lucy Larcom seated with book.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3810 | [[:d:Q553128|Q553128]] | [[ਲੂਸੀਲੀਓ ਵਾਨੀਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36967006 36967006] | [[ਤਸਵੀਰ:6655 - Roma - Ettore Ferrari, Giulio Cesare Vanini (1889) - Foto Giovanni Dall'Orto, 6-Apr-2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3811 | [[:d:Q239540|Q239540]] | [[ਲੇਡੀ ਗਰੈਗਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73885426 73885426] | [[ਤਸਵੀਰ:Lady gregory.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3812 | [[:d:Q983312|Q983312]] | [[ਲੇਮੈਨ ਐਬਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52609813 52609813] | [[ਤਸਵੀਰ:Lyman Abbott - (Purdy).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3813 | [[:d:Q128126|Q128126]] | [[ਲੇਵੀ ਸਤਰੋਸ|ਲੇਵੀ ਸਟ੍ਰਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102346347 102346347] | [[ਤਸਵੀਰ:Levi-strauss 260 (cropped2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3814 | [[:d:Q188093|Q188093]] | [[ਲੈਂਗਸਟਨ ਹਿਊਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44315795 44315795] | [[ਤਸਵੀਰ:Langston Hughes by Carl Van Vechten (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3815 | [[:d:Q23728|Q23728]] | [[ਲੈਰੀ ਡੇਵਿਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46967336 46967336] | [[ਤਸਵੀਰ:Larry David at the 2009 Tribeca Film Festival 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3816 | [[:d:Q6473907|Q6473907]] | [[ਲੈਲਾ ਅਲ-ਹਦਾਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71037168 71037168] | [[ਤਸਵੀਰ:Laila El Haddad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3817 | [[:d:Q438645|Q438645]] | [[ਲੈਲਾ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61590867 61590867] | [[ਤਸਵੀਰ:Leila Ahmed.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3818 | [[:d:Q4963456|Q4963456]] | [[ਲੈਸਲੇ ਲੋਕੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79549029 79549029] | [[ਤਸਵੀਰ:Lesley Lokko.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3819 | [[:d:Q744540|Q744540]] | [[ਲੋਂਜਾਈਨਸ|ਲੋਂਜੀਨਸ (ਸਾਹਿਤ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/135154739833452991275 135154739833452991275]<br/>[https://viaf.org/viaf/281851250 281851250] | |- | style='text-align:right'| 3820 | [[:d:Q20609418|Q20609418]] | [[ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਲੱਛਣ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3821 | [[:d:Q20609425|Q20609425]] | [[ਲੋਕਨਾਥ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3822 | [[:d:Q165257|Q165257]] | [[ਲੋਪੇ ਦੇ ਵੇਗਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89773778 89773778] | [[ਤਸਵੀਰ:LopedeVega.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3823 | [[:d:Q177854|Q177854]] | [[ਲੋਰੈਂਸੋ ਦੇ ਮੇਦੀਚੀ|ਲੋਰੈਂਜ਼ੋ ਦੇ ਮੇਦੀਚੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54169908 54169908] | [[ਤਸਵੀਰ:Bottega di Agnolo di Cosimo, detto il Bronzino (Firenze 1503-1572) - Ritratto di Lorenzo il Magnifico - 865 - Uffizi Gallery (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3824 | [[:d:Q28822989|Q28822989]] | [[ਲੌਰਾ ਪੇਰਿੰਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3825 | [[:d:Q152019|Q152019]] | [[ਲੌਰਾ ਬੁਸ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28875616 28875616] | [[ਤਸਵੀਰ:Laura Bush portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3826 | [[:d:Q259334|Q259334]] | [[ਲੌਰਾ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32099309 32099309] | [[ਤਸਵੀਰ:Laura Lafargue.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3827 | [[:d:Q64261849|Q64261849]] | [[ਲੌਰਾ ਰੋਸਮੰਡ ਵਾਇਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:LAURA ROSAMOND WHITE A woman of the century (page 776 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3828 | [[:d:Q235066|Q235066]] | [[ਲੌਰੀ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39646022 39646022] | [[ਤਸਵੀਰ:LaurieAnderson-StudioHarcourt-1987.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3829 | [[:d:Q104000|Q104000]] | [[ਲੌਰੇਨ ਬੈਕਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6818 6818] | [[ਤਸਵੀਰ:Lauren Bacall 1945 press photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3830 | [[:d:Q6504064|Q6504064]] | [[ਲੌਰੈਂਸ ਫ੍ਰੇਜ਼ਰ ਐਬਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70499584 70499584] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Lawrence Fraser Abbott.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3831 | [[:d:Q125148566|Q125148566]] | [[ਲੱਖ ਕਰਨਾਲਵੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3832 | [[:d:Q1664504|Q1664504]] | [[ਲੱਲੂ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27987512 27987512]<br/>[https://viaf.org/viaf/42018522 42018522] | |- | style='text-align:right'| 3833 | [[:d:Q2667861|Q2667861]] | [[ਲੱਲੇਸ਼ਵਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/113685320 113685320] | |- | style='text-align:right'| 3834 | [[:d:Q7976928|Q7976928]] | [[ਵਜ਼ੀਰ ਆਗ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116570423 116570423] | |- | style='text-align:right'| 3835 | [[:d:Q542268|Q542268]] | [[ਵਜੇਹਾ ਅਲ-ਹੁਵੈਦਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3836 | [[:d:Q1398|Q1398]] | [[ਵਰਜਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2158158792840839040009 2158158792840839040009]<br/>[https://viaf.org/viaf/227161272251847442444 227161272251847442444]<br/>[https://viaf.org/viaf/8194433 8194433] | [[ਤਸਵੀਰ:Parco della Grotta di Posillipo5 (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3837 | [[:d:Q3319412|Q3319412]] | [[ਵਰਜੀਨੀਆ ਈ. ਜੋਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19679415 19679415] | |- | style='text-align:right'| 3838 | [[:d:Q2527774|Q2527774]] | [[ਵਰਜੀਨੀਆ ਫੀਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35640255 35640255] | [[ਤਸਵੀਰ:Virginia Phiri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3839 | [[:d:Q40909|Q40909]] | [[ਵਰਜੀਨੀਆ ਵੁਲਫ਼|ਵਰਜੀਨੀਆ ਵੁਲਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39385478 39385478] | [[ਤਸਵੀਰ:Virginia Woolf 1927.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3840 | [[:d:Q129173|Q129173]] | [[ਵਰਨਰ ਫ਼ਾਨ ਹਾਈਡੇਨਸਟੈਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73975276 73975276] | [[ਤਸਵੀਰ:Johan Krouthén - Porträtt av Verner von Heidenstam.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3841 | [[:d:Q25907342|Q25907342]] | [[ਵਰਨਾ ਕਿਰਕਨੇਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94375385 94375385] | |- | style='text-align:right'| 3842 | [[:d:Q5405753|Q5405753]] | [[ਵਰਮਾ ਮਲਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311116454 311116454] | |- | style='text-align:right'| 3843 | [[:d:Q2724731|Q2724731]] | [[ਵਰਸ਼ਾ ਅਦਾਲਜਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119777772 119777772] | [[ਤਸਵੀਰ:Varsha Adalaja 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3844 | [[:d:Q61059378|Q61059378]] | [[ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਢੋਟੀਆਂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3845 | [[:d:Q7971258|Q7971258]] | [[ਵਰਿਆਮ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30966987 30966987] | [[ਤਸਵੀਰ:Wariyam Sandhu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3846 | [[:d:Q7918211|Q7918211]] | [[ਵਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3847 | [[:d:Q20609438|Q20609438]] | [[ਵਰਿੰਦਰ ਵਾਲੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3848 | [[:d:Q105977981|Q105977981]] | [[ਵਰਿੰਦਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Vrinda Singh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3849 | [[:d:Q157176|Q157176]] | [[ਵਲਾਡਾਇਲਸਲਾ ਸਪੀਲਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27248526 27248526]<br/>[https://viaf.org/viaf/3108159248344604870003 3108159248344604870003]<br/>[https://viaf.org/viaf/5865159248355304870006 5865159248355304870006] | [[ਤਸਵੀਰ:Władysław Szpilman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3850 | [[:d:Q2355413|Q2355413]] | [[ਵਲਾਥੋਲ ਨਾਰਾਇਣ ਮੈਨਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72326866 72326866] | [[ਤਸਵੀਰ:Vallathol Narayana Menon 1978 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3851 | [[:d:Q2718475|Q2718475]] | [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਚੇਰਤਕੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54315468 54315468] | [[ਤਸਵੀਰ:Chertkov by Kramskoy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3852 | [[:d:Q36591|Q36591]] | [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਨਾਬੋਕੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27069388 27069388]<br/>[https://viaf.org/viaf/6769151304671149460001 6769151304671149460001] | [[ਤਸਵੀਰ:Vladimir Nabokov 1973.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3853 | [[:d:Q313455|Q313455]] | [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਪ੍ਰਾਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2480786 2480786] | [[ਤਸਵੀਰ:Vladimir Propp (1928 year) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3854 | [[:d:Q512|Q512]] | [[ਵਲਾਦੀਮੀਰ ਵਾਈਸੋਤਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6283836 6283836] | [[ਤਸਵੀਰ:Владимир Высоцкий - портрет (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3855 | [[:d:Q121180|Q121180]] | [[ਵਲਾਦੀਸਲਾਵ ਰੇਮੌਂਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4935777 4935777] | [[ਤਸਵੀਰ:Wladyslaw Reymont 1897 (71364799) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3856 | [[:d:Q905327|Q905327]] | [[ਵਲੀ ਮੁਹੰਮਦ ਵਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/250687891 250687891] | [[ਤਸਵੀਰ:Wali Mohammed Wali New.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3857 | [[:d:Q5376037|Q5376037]] | [[ਵਲੀਦ ਅਲ-ਫੁਸਸੀਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/313532254 313532254] | [[ਤਸਵੀਰ:Waleed al-Husseini ICFEC.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3858 | [[:d:Q241900|Q241900]] | [[ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100592682 100592682]<br/>[https://viaf.org/viaf/11277361 11277361]<br/>[https://viaf.org/viaf/16402230 16402230]<br/>[https://viaf.org/viaf/21164419163920232874 21164419163920232874]<br/>[https://viaf.org/viaf/213206356 213206356]<br/>[https://viaf.org/viaf/289360658 289360658]<br/>[https://viaf.org/viaf/44162664205055001176 44162664205055001176] | [[ਤਸਵੀਰ:Vasistha summons Sabala, the cow of abundance, to provide for a feast.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3859 | [[:d:Q7972659|Q7972659]] | [[ਵਸੀਮ ਬਰੇਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24248680 24248680] | [[ਤਸਵੀਰ:Prof. Wasim Barelvi (1).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3860 | [[:d:Q61064|Q61064]] | [[ਵਸੀਲੀ ਕੈਂਡਿੰਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22143802 22143802] | [[ਤਸਵੀਰ:Wassily kandinsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3861 | [[:d:Q26412|Q26412]] | [[ਵਸੀਲੀ ਬੇਲੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109315473 109315473] | |- | style='text-align:right'| 3862 | [[:d:Q109371853|Q109371853]] | [[ਵਸੁਧਾ ਧਗਮਵਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58046477 58046477] | |- | style='text-align:right'| 3863 | [[:d:Q16207507|Q16207507]] | [[ਵਸੁਧੇਂਦਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73490217 73490217] | [[ਤਸਵੀਰ:Vasudhendra 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3864 | [[:d:Q7959754|Q7959754]] | [[ਵਹੀਦ ਅਖਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/246045498 246045498]<br/>[https://viaf.org/viaf/27114990 27114990] | |- | style='text-align:right'| 3865 | [[:d:Q28545026|Q28545026]] | [[ਵਹੀਦਾ ਨਸੀਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3866 | [[:d:Q343932|Q343932]] | [[ਵਾਂਗ ਤਾਓ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/168149841917502841275 168149841917502841275] | [[ਤਸਵੀਰ:Wang Tao.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3867 | [[:d:Q7967576|Q7967576]] | [[ਵਾਂਗ ਪਿੰਗ (ਲੇਖਕ)|ਵਾਂਗ ਪਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Wang ping3291843.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3868 | [[:d:Q256327|Q256327]] | [[ਵਾਂਦਾ ਵਾਸਿਲਿਊਸਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45098571 45098571] | [[ਤਸਵੀਰ:Wanda Wasilewska 2.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3869 | [[:d:Q63386251|Q63386251]] | [[ਵਾਇਲੇਟ ਊਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8245778 8245778] | |- | style='text-align:right'| 3870 | [[:d:Q3635804|Q3635804]] | [[ਵਾਜਿਦ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305855167 305855167]<br/>[https://viaf.org/viaf/57987497 57987497] | [[ਤਸਵੀਰ:Vajid Ali Shah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3871 | [[:d:Q125230887|Q125230887]] | [[ਵਾਨਹਲੂਪੁਈ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Vanhlupuii.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3872 | [[:d:Q220816|Q220816]] | [[ਵਾਰਲਾਮ ਸ਼ਾਲਾਮੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97145969 97145969] | [[ਤਸਵੀਰ:Varlam Shalamov-NKVD crooped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3873 | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/317144724 317144724] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3874 | [[:d:Q8704|Q8704]] | [[ਵਾਲਟ ਡਿਜ਼ਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36927108 36927108] | [[ਤਸਵੀਰ:Walt Disney 1946.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3875 | [[:d:Q81438|Q81438]] | [[ਵਾਲਟ ਵਿਟਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2478331 2478331] | [[ਤਸਵੀਰ:Walt Whitman - George Collins Cox.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3876 | [[:d:Q872245|Q872245]] | [[ਵਾਲਟਰ ਕੌਫਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4900693 4900693] | |- | style='text-align:right'| 3877 | [[:d:Q62977|Q62977]] | [[ਵਾਲਟਰ ਕੌਫ਼ਮੈਨ (ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ)|ਵਾਲਟਰ ਕੌਫ਼ਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/230545509 230545509] | |- | style='text-align:right'| 3878 | [[:d:Q61078|Q61078]] | [[ਵਾਲਤਰ ਬੇਨਿਆਮਿਨ|ਵਾਲਟਰ ਬੈਂਜਾਮਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46757196 46757196] | [[ਤਸਵੀਰ:Walter Benjamin vers 1928.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3879 | [[:d:Q79025|Q79025]] | [[ਵਾਲਟਰ ਸਕਾਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95207079 95207079] | [[ਤਸਵੀਰ:Sir Henry Raeburn - Portrait of Sir Walter Scott.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3880 | [[:d:Q9068|Q9068]] | [[ਵੋਲਟੇਅਰ|ਵਾਲਟੇਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36925746 36925746] | [[ਤਸਵੀਰ:Nicolas de Largillière - Portrait de Voltaire (1694-1778) en 1718 - P208 - musée Carnavalet - 5 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3881 | [[:d:Q715607|Q715607]] | [[ਵਾਲਮੀਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/288016626 288016626] | [[ਤਸਵੀਰ:Valmiki Ramayana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3882 | [[:d:Q61059303|Q61059303]] | [[ਵਾਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਪਰਹਾਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3883 | [[:d:Q3694595|Q3694595]] | [[ਵਾਸਫ਼ ਅਲੀ ਵਾਸਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57905905 57905905] | [[ਤਸਵੀਰ:Wasif Ali Wasif 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3884 | [[:d:Q2550328|Q2550328]] | [[ਵਾਸਫ਼ ਬਖ਼ਤਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68639560 68639560] | [[ਤਸਵੀਰ:Bakhtari.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3885 | [[:d:Q36233|Q36233]] | [[ਵਾਸਲਾਵ ਹਾਵੇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109312616 109312616]<br/>[https://viaf.org/viaf/121301263 121301263] | [[ਤਸਵੀਰ:Václav Havel cut out.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3886 | [[:d:Q313767|Q313767]] | [[ਵਾਸਲੀ ਗਰੋਸਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100237427 100237427] | [[ਤਸਵੀਰ:Grossman V.S.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3887 | [[:d:Q181667|Q181667]] | [[ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਇਰਵਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/295999941 295999941] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Washington Irving attr. to Charles Robert Leslie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3888 | [[:d:Q2390339|Q2390339]] | [[ਵਾਸੀਲੀ ਸੁਖੋਮਲਿੰਸਕੀ|ਵਾਸਿਲ ਸੁਖੋਮਲਿੰਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10641542 10641542]<br/>[https://viaf.org/viaf/305669323 305669323] | [[ਤਸਵੀਰ:Coin of Ukraine Sukhomlin R.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3889 | [[:d:Q12452521|Q12452521]] | [[ਵਾਸੂਦੇਵਾ ਸ਼ਰਨ ਆਗਰਾਵਾਲਾ|ਵਾਸੁਦੇਵ ਸ਼ਰਨ ਅੱਗਰਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/220278364 220278364] | |- | style='text-align:right'| 3890 | [[:d:Q29379389|Q29379389]] | [[ਵਾਸੂਬਾਹੇਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23472718 23472718] | |- | style='text-align:right'| 3891 | [[:d:Q13161127|Q13161127]] | [[ਵਿਆਸਰਾਇਆ ਬੱਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40965873 40965873] | |- | style='text-align:right'| 3892 | [[:d:Q28938599|Q28938599]] | [[ਵਿਕਟਰ ਡੇਰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/82150470108104330000 82150470108104330000] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Derek.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3893 | [[:d:Q312467|Q312467]] | [[ਵਿਕਟਰ ਸ਼ਕਲੋਵਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108303033 108303033] | [[ਤਸਵੀਰ:Viktor Shklovsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3894 | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਵਿਕਤੋਰ ਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9847974 9847974] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3895 | [[:d:Q21683191|Q21683191]] | [[ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਮੇਲੀਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/315991058 315991058] | [[ਤਸਵੀਰ:Victoria Amelina 1022.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3896 | [[:d:Q280730|Q280730]] | [[ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85859178 85859178] | |- | style='text-align:right'| 3897 | [[:d:Q260378|Q260378]] | [[ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਵੂਡਹਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40187572 40187572] | [[ਤਸਵੀਰ:Victoria Claflin Woodhull by Mathew Brady - Oval Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3898 | [[:d:Q125133|Q125133]] | [[ਵਿਕਤੋਰ ਖਾਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87749966 87749966] | [[ਤਸਵੀਰ:Victor-Jara-in-Helsinki-1969 (cropped)2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3899 | [[:d:Q379762|Q379762]] | [[ਵਿਕਰਮ ਸੇਠ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109238969 109238969] | [[ਤਸਵੀਰ:Vikram Seth, in Oxfordshire.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3900 | [[:d:Q43373901|Q43373901]] | [[ਵਿਕਾਸ ਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Vikas Gupta at Ekta Kapoor’s son Ravie Kapoor birthday party.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3901 | [[:d:Q111448387|Q111448387]] | [[ਵਿਕਾਸ ਦਿਵਿਆਕੀਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Vikas divyakirti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3902 | [[:d:Q16886346|Q16886346]] | [[ਵਿਜਨੇਸ਼ਵਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3903 | [[:d:Q20609445|Q20609445]] | [[ਵਿਜੇ ਵਿਵੇਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3904 | [[:d:Q13114680|Q13114680]] | [[ਵਿਜੇਲਕਸ਼ਮੀ (ਕਵੀ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Viyajalakshmi chullikkadu.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3905 | [[:d:Q55744|Q55744]] | [[ਵਿਜੈ ਤੇਂਦੂਲਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/223107336 223107336] | [[ਤਸਵੀਰ:Vijay Tendulkar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3906 | [[:d:Q125148455|Q125148455]] | [[ਵਿਜੈ ਬੰਬੇਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3907 | [[:d:Q7929205|Q7929205]] | [[ਵਿਜੈ ਸੇਸ਼ਾਦਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1733248 1733248] | [[ਤਸਵੀਰ:Vuay seshadri 4803.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3908 | [[:d:Q3558247|Q3558247]] | [[ਵਿਜੈਦਾਨ ਦੇਥਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116593159 116593159] | [[ਤਸਵੀਰ:Vijaydandetha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3909 | [[:d:Q53004|Q53004]] | [[ਵਿਤੋਰੀਓ ਦੇ ਸੀਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90151800 90151800] | [[ਤਸਵੀਰ:Vittorio De Sica - portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3910 | [[:d:Q37420933|Q37420933]] | [[ਵਿਦਯੁਤ ਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Vidyut-old.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3911 | [[:d:Q106241893|Q106241893]] | [[ਵਿਦਾ ਨਿਊਜ਼ਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:VidaNewsom1919.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3912 | [[:d:Q7928164|Q7928164]] | [[ਵਿਦਿਆ ਬਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53290715 53290715] | [[ਤਸਵੀਰ:Vidya Bal Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3913 | [[:d:Q20609451|Q20609451]] | [[ਵਿਧਾਤਾ ਸਿੰਘ ਤੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3914 | [[:d:Q780102|Q780102]] | [[ਵਿਨਧਾਮ ਲੇਵਿਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41843119 41843119] | [[ਤਸਵੀਰ:Wyndham Lewis photo by George Charles Beresford 1913.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3915 | [[:d:Q3595870|Q3595870]] | [[ਵਿਨਾਇਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਗੋਕਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97852223 97852223] | [[ਤਸਵੀਰ:VinayakaKrishnaGokakBW.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3916 | [[:d:Q471040|Q471040]] | [[ਵਿਨਾਇਕ ਦਾਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ|ਵਿਨਾਇਕ ਦਮੋਦਰ ਸਾਵਰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7477018 7477018] | [[ਤਸਵੀਰ:VD Savarkar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3917 | [[:d:Q125179621|Q125179621]] | [[ਵਿਨੀਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/122256665 122256665] | [[ਤਸਵੀਰ:Vinitha.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3918 | [[:d:Q7932737|Q7932737]] | [[ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ੁਕਲ|ਵਿਨੋਦ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ੁਕਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34676139 34676139] | [[ਤਸਵੀਰ:Vinod-kumar-shukla-aankh-band-kar-lene-se 1650620989.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3919 | [[:d:Q20609458|Q20609458]] | [[ਵਿਨੋਦ ਭਾਰਦਵਾਜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3920 | [[:d:Q2773195|Q2773195]] | [[ਵਿਨੋਦਿਨੀ ਨੀਲਕੰਠ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40730174 40730174] | [[ਤਸਵੀਰ:Vinodini Nilkanth.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3921 | [[:d:Q13021|Q13021]] | [[ਵਿਨੋਬਾ ਭਾਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54194781 54194781] | [[ਤਸਵੀਰ:Vinoba Bhave 1983 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3922 | [[:d:Q140066055|Q140066055]] | [[ਵਿਪਨ ਗਿੱਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3923 | [[:d:Q4279645|Q4279645]] | [[ਵਿਭਾਵਰੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Vibhavari Deshpande.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3924 | [[:d:Q3633985|Q3633985]] | [[ਵਿਭੂਤੀ ਨਰਾਇਣ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20086724 20086724] | [[ਤਸਵੀਰ:Vibhuti Narain Rai an English language Indian writer and retd.IPS officer,India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3925 | [[:d:Q7931264|Q7931264]] | [[ਵਿਮਲਾ ਠਾਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40521598 40521598] | |- | style='text-align:right'| 3926 | [[:d:Q3291572|Q3291572]] | [[ਵਿਮਲਾ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27113135 27113135] | [[ਤਸਵੀਰ:Vimala Devi Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3927 | [[:d:Q125148616|Q125148616]] | [[ਵਿਰਕ ਪੁਸ਼ਪਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3928 | [[:d:Q41242352|Q41242352]] | [[ਵਿਰਾਲੀ ਮੋਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Virali Modi portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3929 | [[:d:Q333911|Q333911]] | [[ਵਿਲ ਡੁਰਾਂਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41839540 41839540] | [[ਤਸਵੀਰ:Ariel and Will Durant.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3930 | [[:d:Q40096|Q40096]] | [[ਵਿਲ ਸਮਿਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118073838 118073838] | [[ਤਸਵੀਰ:TechCrunch Disrupt 2019 (48834434641) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3931 | [[:d:Q10396894|Q10396894]] | [[ਵਿਲਗਾ ਰਿਵਰਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79321009 79321009] | |- | style='text-align:right'| 3932 | [[:d:Q31788209|Q31788209]] | [[ਵਿਲਫਰੇਡ ਓਵਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3933 | [[:d:Q18395060|Q18395060]] | [[ਵਿਲੀ ਵਿਲਕਿਨਸਨ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼]] | | [[ਤਸਵੀਰ:Willy Wilkinson at San Francisco Trans March 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3934 | [[:d:Q552617|Q552617]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਅਰਨੈਸਟ ਹੇਨਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9863730 9863730] | [[ਤਸਵੀਰ:William Ernest Henley`s Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3935 | [[:d:Q8004247|Q8004247]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/172017363 172017363] | |- | style='text-align:right'| 3936 | [[:d:Q966870|Q966870]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਐਂਪਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34474006 34474006] | [[ਤਸਵੀਰ:William Empson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3937 | [[:d:Q178106|Q178106]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਕਾਰਲੋਸ ਵਿਲੀਅਮਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29542054 29542054] | [[ਤਸਵੀਰ:William Carlos Williams passport photograph 1921.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3938 | [[:d:Q312948|Q312948]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਕੇਰੀ (ਮਿਸ਼ਨਰੀ)|ਵਿਲੀਅਮ ਕੇਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108930 108930] | [[ਤਸਵੀਰ:William Carey.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3939 | [[:d:Q44183|Q44183]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਗੋਲਡਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89500102 89500102] | [[ਤਸਵੀਰ:William Golding 1983.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3940 | [[:d:Q1356390|Q1356390]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਮਨਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14843241 14843241] | [[ਤਸਵੀਰ:William Graham Sumner.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3941 | [[:d:Q6208763|Q6208763]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਜੇ ਥੋਮਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/308769437 308769437]<br/>[https://viaf.org/viaf/74635028 74635028] | [[ਤਸਵੀਰ:William thoms.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3942 | [[:d:Q8013243|Q8013243]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਜੇ ਹਿਗਿਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110245015 110245015] | |- | style='text-align:right'| 3943 | [[:d:Q125249|Q125249]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਜੇਮਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56625773 56625773] | [[ਤਸਵੀਰ:William James by Alice M. Boughton, c. 1907, platinum print, from the National Portrait Gallery - NPG-NPG 87 37James-000001 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3944 | [[:d:Q273969|Q273969]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਜ਼ (ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰੀ)|ਵਿਲੀਅਮ ਜੋਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102326800 102326800] | [[ਤਸਵੀਰ:Sir William Jones.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3945 | [[:d:Q209152|Q209152]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਪੈੱਨ|ਵਿਲੀਅਮ ਪੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24621346 24621346] | [[ਤਸਵੀਰ:William Penn at 22 1666.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3946 | [[:d:Q38392|Q38392]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਫ਼ਾਕਨਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਫਾਕਨਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39376770 39376770] | [[ਤਸਵੀਰ:Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3947 | [[:d:Q40213|Q40213]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਬਟਲਰ ਯੇਟਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46768718 46768718] | [[ਤਸਵੀਰ:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3948 | [[:d:Q722103|Q722103]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਬੋਇਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111500719 111500719] | [[ਤਸਵੀਰ:William Boyd.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3949 | [[:d:Q167768|Q167768]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਮੇਕਪੀਸ ਥੈਕਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95208604 95208604] | [[ਤਸਵੀਰ:William Makepeace Thackeray by Jesse Harrison Whitehurst-crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3950 | [[:d:Q719428|Q719428]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਰੋਜੇੱਟੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68944986 68944986] | [[ਤਸਵੀਰ:William Michael Rossetti.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3951 | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96994048 96994048] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3952 | [[:d:Q297308|Q297308]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਨਰੀ ਸੇਵਰਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42616145 42616145] | [[ਤਸਵੀਰ:William Seward, Secretary of State, bw photo portrait circa 1860-1865.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3953 | [[:d:Q1359140|Q1359140]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਹੈਨਰੀ ਹਡਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7391698 7391698] | [[ਤਸਵੀਰ:William Henry Hudson.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3954 | [[:d:Q3635988|Q3635988]] | [[ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਕਰ|ਵਿਸ਼ਣੂ ਪ੍ਰਭਾਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49332429 49332429] | |- | style='text-align:right'| 3955 | [[:d:Q19892738|Q19892738]] | [[ਵਿਸ਼ਣੂ ਖਰੇ|ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਖਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262520739 262520739] | [[ਤਸਵੀਰ:Vishnu Khare bharat-s-tiwari-photography-IMG 8830 January 13, 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3956 | [[:d:Q20609471|Q20609471]] | [[ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਡੇ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3957 | [[:d:Q3595577|Q3595577]] | [[ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਸ਼ਿਰਵਾਡਕਰ ਕੁਸੁਮਾਗਰਜ|ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਾਨਮਾਨ ਸਿਰਵਾਦਕਰ ਕੁਸੁਮਗਰਾਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116941410 116941410] | [[ਤਸਵੀਰ:Stamp of India - 2003 - Colnect 158296 - Kusumagraj 1912-1999.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3958 | [[:d:Q3519978|Q3519978]] | [[ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਖਾਰਾਮ ਖਾਂਡੇਕਰ|ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਖਰਾਮ ਖਾਂਡੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52898516 52898516] | [[ਤਸਵੀਰ:Vishnu Sakharam Khandekar 1998 stamp of India bw.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3959 | [[:d:Q13121237|Q13121237]] | [[ਵਿਸ਼ਨੂੰਦਾਸ ਭਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26795363 26795363] | [[ਤਸਵੀਰ:Vishnudas Bhave.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3960 | [[:d:Q2773355|Q2773355]] | [[ਵਿਸ਼ਨੂੰਪ੍ਰਸਾਦ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25960963 25960963] | |- | style='text-align:right'| 3961 | [[:d:Q125148445|Q125148445]] | [[ਵਿਸ਼ਵਜੋਤੀ ਧੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 3962 | [[:d:Q15695824|Q15695824]] | [[ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54382543 54382543] | [[ਤਸਵੀਰ:विश्वनाथ त्रिपाठी bharat-s-tiwari-photography-IMG 1701 December 06, 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3963 | [[:d:Q3595575|Q3595575]] | [[ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਸੱਤਿਆਨਰਾਇਣ|ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਸਤਿਅਨਰਾਇਣ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67795636 67795636] | [[ਤਸਵੀਰ:Viswanatha Satyanarayana 2017 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3964 | [[:d:Q45747|Q45747]] | [[ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73442525 73442525] | [[ਤਸਵੀਰ:Viswanathan Anand (2016).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3965 | [[:d:Q192885|Q192885]] | [[ਵਿਸਾਰੀਓਨ ਬੇਲਿੰਸਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76451346 76451346] | [[ਤਸਵੀਰ:Kirill Gorbunov, Vissarion Belinsky, 1843, Tretyakov Gallery 3270.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3966 | [[:d:Q58288292|Q58288292]] | [[ਵਿੱਕੀ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Vicky Dhaliwal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3967 | [[:d:Q7937284|Q7937284]] | [[ਵਿੱਠਲ ਰਾਮਜੀ ਸ਼ਿੰਦੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67796164 67796164] | [[ਤਸਵੀਰ:V R Shinde.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3968 | [[:d:Q2429461|Q2429461]] | [[ਵਿੱਦਿਆਪਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4919076 4919076] | [[ਤਸਵੀਰ:Statue of Maha Kavi Kokil Vidyapati.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3969 | [[:d:Q41513|Q41513]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਬਲੇਕ|ਵਿੱਲੀਅਮ ਬਲੇਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54144439 54144439] | [[ਤਸਵੀਰ:William Blake by Thomas Phillips.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3970 | [[:d:Q45546|Q45546]] | [[ਵਿਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ|ਵਿੱਲੀਅਮ ਵਰਡਜ਼ਵਰਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/35723133 35723133] | [[ਤਸਵੀਰ:Wordsworth on Helvellyn by Benjamin Robert Haydon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3971 | [[:d:Q16011040|Q16011040]] | [[ਵੀ ਐਨ ਤਿਵਾੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4946278 4946278] | |- | style='text-align:right'| 3972 | [[:d:Q44593|Q44593]] | [[ਵਿੱਦਿਆਧਰ ਸੂਰਜਪ੍ਰਸਾਦ ਨੈਪਾਲ|ਵੀ ਐਸ ਨੈਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/98079644 98079644] | [[ਤਸਵੀਰ:VS Naipaul 2016 Dhaka.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3973 | [[:d:Q13564578|Q13564578]] | [[ਵੀ. ਕੇ. ਐਨ.]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63086688 63086688] | |- | style='text-align:right'| 3974 | [[:d:Q16008775|Q16008775]] | [[ਵੀ. ਰਾਘਵਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73865397 73865397] | |- | style='text-align:right'| 3975 | [[:d:Q12453172|Q12453172]] | [[ਵੀ.ਮੋਹਿਨੀ ਗਿਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:The President, Dr. A.P.J. Abdul Kalam presenting Padma Bhushan to Dr. (Smt.) V. Mohini Giri (Social Activist), at an Investiture Ceremony at Rashtrapati Bhavan in New Delhi on March 23, 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3976 | [[:d:Q11578|Q11578]] | [[ਵੀਨਸ ਵਿਲੀਅਮਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/165099100 165099100] | [[ਤਸਵੀਰ:Venus Williams (14948553428).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3977 | [[:d:Q7918082|Q7918082]] | [[ਵੀਨਾ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3978 | [[:d:Q7933534|Q7933534]] | [[ਵੀਰ ਸੰਘਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29246196 29246196] | |- | style='text-align:right'| 3979 | [[:d:Q42552|Q42552]] | [[ਵਿਸਵਾਵਾ ਸ਼ਿੰਬੋਰਸਕਾ|ਵੀਸਵਾਵਾ ਸ਼ਿੰਬੋਰਸਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88346011 88346011] | [[ਤਸਵੀਰ:Wisława Szymborska 2009.10.23 (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3980 | [[:d:Q34296|Q34296]] | [[ਵੁੱਡਰੋਅ ਵਿਲਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89457467 89457467] | [[ਤਸਵੀਰ:President Woodrow Wilson Harris & Ewing (3x4 cropped b).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3981 | [[:d:Q25089|Q25089]] | [[ਵੂਡੀ ਐਲਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59077912 59077912] | [[ਤਸਵੀਰ:Woody Allen Cannes 2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3982 | [[:d:Q49001|Q49001]] | [[ਵੂਪੀ ਗੋਲਡਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29726138 29726138] | [[ਤਸਵੀਰ:Whoopi Goldberg Springsteen-71 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3983 | [[:d:Q1058154|Q1058154]] | [[ਵੇਂਡੀ ਡਾਨੀਗਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7403324 7403324] | [[ਤਸਵੀਰ:Wendy Doniger.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3984 | [[:d:Q7917880|Q7917880]] | [[ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਲਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48941963 48941963] | [[ਤਸਵੀਰ:Gen vp malik1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3985 | [[:d:Q7917875|Q7917875]] | [[ਵੇਦ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95152705 95152705] | |- | style='text-align:right'| 3986 | [[:d:Q7920153|Q7920153]] | [[ਵੇਨੀਕੁਲਮ ਗੋਪਾਲ ਕੁਰੁਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 3987 | [[:d:Q113202416|Q113202416]] | [[ਵੇਨੂ ਚਿਤਾਲੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53729905 53729905] | [[ਤਸਵੀਰ:Venu Chitale at the BBC 18 July 1944.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3988 | [[:d:Q7922542|Q7922542]] | [[ਵੇਰਪਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/241659001 241659001] | [[ਤਸਵੀਰ:Verpal Singh.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3989 | [[:d:Q262850|Q262850]] | [[ਵੇਰਾ ਪਨੋਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12432960 12432960] | |- | style='text-align:right'| 3990 | [[:d:Q4341581|Q4341581]] | [[ਵੇਰਾ ਪਾਵਲੋਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49475357 49475357] | [[ਤਸਵੀਰ:Вера Павлова 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3991 | [[:d:Q2737220|Q2737220]] | [[ਵੈਕਮ ਮੁਹੰਮਦ ਬਸ਼ੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51767013 51767013] | [[ਤਸਵੀਰ:Vaikom Muhammad Basheer 2009 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3992 | [[:d:Q7908736|Q7908736]] | [[ਵੈਕੋਮ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰਨ ਨਾਇਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:MALAYALAM WRITER Vaikom chandrasekaran nair.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3993 | [[:d:Q7908699|Q7908699]] | [[ਵੈਦੇਹੀ (ਕੰਨੜ ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62882182 62882182] | [[ਤਸਵੀਰ:Vaidehi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3994 | [[:d:Q3522642|Q3522642]] | [[ਵੈਰਾਮੁਤੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23498635 23498635] | [[ਤਸਵੀਰ:Vairamuthu alaigal book shop.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3995 | [[:d:Q3553654|Q3553654]] | [[ਵੈਲਨਟਾਈਨ ਪੇਨਰੋਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100256676 100256676] | |- | style='text-align:right'| 3996 | [[:d:Q2587165|Q2587165]] | [[ਵੈਲੋਪਿੱਲੀ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਮੈਨਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Vyloppilli.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3997 | [[:d:Q235451|Q235451]] | [[ਵੰਦਨਾ ਸ਼ਿਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95159514 95159514] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Vandana Shiva DS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3998 | [[:d:Q7914353|Q7914353]] | [[ਵੰਦਨਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14483022 14483022] | [[ਤਸਵੀਰ:Vandana Singh for The British Library.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3999 | [[:d:Q82778|Q82778]] | [[ਵੱਡਾ ਪਲੀਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100219162 100219162]<br/>[https://viaf.org/viaf/108225831 108225831]<br/>[https://viaf.org/viaf/337149294135680521037 337149294135680521037]<br/>[https://viaf.org/viaf/354144647696882257015 354144647696882257015]<br/>[https://viaf.org/viaf/68150323819909972588 68150323819909972588]<br/>[https://viaf.org/viaf/69159234278503371333 69159234278503371333] | [[ਤਸਵੀਰ:Grande Illustrazione del Lombardo Veneto Vol 3 Plinio Secondo 300dpi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4000 | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71500079 71500079] | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4001 | [[:d:Q12455087|Q12455087]] | [[ਸਈ ਪਰਾਂਜਪੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9683323 9683323] | [[ਤਸਵੀਰ:Sai Paranjpye.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4002 | [[:d:Q18387047|Q18387047]] | [[ਸਈਅਦ ਜਮੀਲ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Syed Jamil Ahmed.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4003 | [[:d:Q19666480|Q19666480]] | [[ਸਈਅਦ ਭੁੱਟਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18887114 18887114] | |- | style='text-align:right'| 4004 | [[:d:Q7660370|Q7660370]] | [[ਸਈਦ ਮਨਜ਼ੂਰੁਲ ਇਸਲਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/104576046 104576046] | [[ਤਸਵੀਰ:Syed Manzoorul Islam in Dhaka 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4005 | [[:d:Q3348013|Q3348013]] | [[ਸਈਦ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਸਿਰਾਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88173419 88173419] | [[ਤਸਵੀਰ:Syed mustafa siraj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4006 | [[:d:Q61445641|Q61445641]] | [[ਸਈਦ ਸਾਹਿਲ ਆਗ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dastangoi Oral storytelling india.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4007 | [[:d:Q349095|Q349095]] | [[ਸਈਦ ਹੱਜਾਰੀਅਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/219145542782196642118 219145542782196642118] | [[ਤਸਵੀਰ:Saeed Hajjarian 1394.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4008 | [[:d:Q7402892|Q7402892]] | [[ਸਕੀਨਾ ਯਾਕੂਬੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18154590193643081982 18154590193643081982] | [[ਤਸਵੀਰ:Sakena Yacoobi Profile.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4009 | [[:d:Q123339068|Q123339068]] | [[ਸਕੁੰਤਲਾ ਸਚਿਤਾਨੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/173026981 173026981] | |- | style='text-align:right'| 4010 | [[:d:Q93354|Q93354]] | [[ਸਕੌਟ ਫ਼ਿਟਜ਼ਜੇਰਾਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100254195 100254195]<br/>[https://viaf.org/viaf/3407158982596956190008 3407158982596956190008] | [[ਤਸਵੀਰ:F. Scott Fitzgerald (1929 photo portrait by Nickolas Muray) Cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4011 | [[:d:Q5320436|Q5320436]] | [[ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਰਾਉਤਰਾਏ|ਸਚਚਿਦਾਨਨੰਦ ਰਾਟਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107786978 107786978] | [[ਤਸਵੀਰ:Sachidananda Routray Portrait.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4012 | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51877896 51877896] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4013 | [[:d:Q2420084|Q2420084]] | [[ਸਚਿਦਾਨੰਦ ਵਾਤਸਾਇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41979666 41979666]<br/>[https://viaf.org/viaf/85413310 85413310] | |- | style='text-align:right'| 4014 | [[:d:Q2723913|Q2723913]] | [[ਸਚਿਨ ਦੇਵ ਬਰਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66653498 66653498] | [[ਤਸਵੀਰ:Sachin Dev Burman 2007 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4015 | [[:d:Q7600820|Q7600820]] | [[ਸਟਾਰ ਪਾਰਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73453575 73453575] | [[ਤਸਵੀਰ:Parker-star-vv2008-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4016 | [[:d:Q352159|Q352159]] | [[ਸਟੀਫਨ ਕਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/308698264 308698264] | [[ਤਸਵੀਰ:Stephen Curry Shooting (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4017 | [[:d:Q39829|Q39829]] | [[ਸਟੀਫ਼ਨ ਕਿੰਗ|ਸਟੀਫਨ ਕਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/97113511 97113511] | [[ਤਸਵੀਰ:Stephen King at the 2024 Toronto International Film Festival 2 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4018 | [[:d:Q508029|Q508029]] | [[ਸਟੀਫਨ ਲੀਕਾੱਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7392923 7392923] | [[ਤਸਵੀਰ:Stephen Leacock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4019 | [[:d:Q7610846|Q7610846]] | [[ਸਟੀਫ਼ਨ ਵੀਟਲ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਪੁਰਸ਼]] | [https://viaf.org/viaf/31315213 31315213] | [[ਤਸਵੀਰ:Stephen Whittle (OBE) at Buckingham Palace (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4020 | [[:d:Q2347009|Q2347009]] | [[ਸਟੀਵ ਹਾਰਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102562771 102562771] | [[ਤਸਵੀਰ:Steve Harvey Miss Universe 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4021 | [[:d:Q8877|Q8877]] | [[ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111553324 111553324] | [[ਤਸਵੀਰ:Steven Spielberg 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4022 | [[:d:Q17714|Q17714]] | [[ਸਟੀਫਨ ਹਾਕਿੰਗ|ਸਟੀਵਨ ਹਾਕਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102304634 102304634] | [[ਤਸਵੀਰ:Relative time (2886233692) (Stephen Hawking cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4023 | [[:d:Q206|Q206]] | [[ਸਟੀਵਨ ਹਾਰਪਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54470012 54470012] | [[ਤਸਵੀਰ:Stephen Harper by Remy Steinegger Infobox.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4024 | [[:d:Q214473|Q214473]] | [[ਸਟੇਵ ਬੀਕੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66481133 66481133] | [[ਤਸਵੀਰ:Steve Biko on Flyer for Steve Biko Memorial at the Carver Cultural Center.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4025 | [[:d:Q7543|Q7543]] | [[ਸਟੇਸੀ ਹਾਰਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60825809 60825809] | |- | style='text-align:right'| 4026 | [[:d:Q181900|Q181900]] | [[ਸਟੈਨ ਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71393805 71393805] | [[ਤਸਵੀਰ:Stan Lee December 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4027 | [[:d:Q2001|Q2001]] | [[ਸਟੈਨਲੇ ਕੁਬਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14772018 14772018] | [[ਤਸਵੀਰ:Stanley Kubrick (1949 portrait by Phillip Harrington - cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4028 | [[:d:Q6530|Q6530]] | [[ਸਤਾਨੀਸਲਾਵ ਲੈੱਮ|ਸਟੈਨਿਸਲਾਵ ਲੇਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56612733 56612733] | [[ਤਸਵੀਰ:St Lem resize.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4029 | [[:d:Q22095423|Q22095423]] | [[ਸਟੈਫ਼ ਚਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3631158005997902100003 3631158005997902100003] | [[ਤਸਵੀਰ:Steph Cha 2019 Texas Book Festival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4030 | [[:d:Q15450236|Q15450236]] | [[ਸਟੈਲਾ ਬਲੋਚ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Stella Bloch by Ananda Coomaraswamy 1919 or 1920.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4031 | [[:d:Q20609496|Q20609496]] | [[ਸਤਨਾਮ ਚਾਨਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4032 | [[:d:Q20609502|Q20609502]] | [[ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਮਾਣਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4033 | [[:d:Q7426160|Q7426160]] | [[ਸਤਨਾਮ ਸੰਘੇੜਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75799420 75799420] | [[ਤਸਵੀਰ:Sathnam Sanghera for the British Library.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4034 | [[:d:Q31748307|Q31748307]] | [[ਸੱਤਪਾਲ ਭੀਖੀ|ਸਤਪਾਲ ਭੀਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Satpal Bhikhi 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4035 | [[:d:Q2663106|Q2663106]] | [[ਸਤਿਆ ਵ੍ਰਤ ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79040291 79040291] | [[ਤਸਵੀਰ:Ramashish Acharya with Padma Bhushan Satya Vrat Shastri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4036 | [[:d:Q15223745|Q15223745]] | [[ਡਾ. ਸੁਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ|ਸਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51935137 51935137] | [[ਤਸਵੀਰ:Sutindersinghnoor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4037 | [[:d:Q20609510|Q20609510]] | [[ਸਤੀ ਕੁਮਾਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4038 | [[:d:Q1105898|Q1105898]] | [[ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107587166 107587166] | [[ਤਸਵੀਰ:Satish Kumar, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4039 | [[:d:Q20609516|Q20609516]] | [[ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Satish Kumar Verma Punjabi language Playwright.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4040 | [[:d:Q20609523|Q20609523]] | [[ਸਤੀਸ਼ ਗੁਲਾਟੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Satish Gulati.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4041 | [[:d:Q502|Q502]] | [[ਸਤੇਂਦਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17823 17823] | [[ਤਸਵੀਰ:Stendhal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4042 | [[:d:Q3545427|Q3545427]] | [[ਸਤੇਫਾਨੋ ਬਾਕੋਨਯੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1115713 1115713] | |- | style='text-align:right'| 4043 | [[:d:Q558794|Q558794]] | [[ਸਦਰਿੱਦੀਨ ਆਇਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/285735530 285735530] | [[ਤਸਵੀਰ:AyniSadriddin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4044 | [[:d:Q1316|Q1316]] | [[ਸਦਾਮ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/105135603 105135603]<br/>[https://viaf.org/viaf/1914153363082937520007 1914153363082937520007] | [[ਤਸਵੀਰ:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4045 | [[:d:Q26724330|Q26724330]] | [[ਸਦੀਕ ਲਾਲੀ]] | | [https://viaf.org/viaf/268146997182218890543 268146997182218890543] | |- | style='text-align:right'| 4046 | [[:d:Q315017|Q315017]] | [[ਸਾਦਿਕ ਹਦਾਇਤ|ਸਦੀਕ ਹਦਾਇਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56631825 56631825] | [[ਤਸਵੀਰ:Sadeq-Hedayat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4047 | [[:d:Q103901918|Q103901918]] | [[ਸਨਮ ਮਹਿਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4048 | [[:d:Q708679|Q708679]] | [[ਸਨਮਾਓ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37759978 37759978] | |- | style='text-align:right'| 4049 | [[:d:Q1383365|Q1383365]] | [[ਸਨਲ ਏਡਾਮਾਰਕੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77723144 77723144] | [[ਤਸਵੀਰ:Sanal Edamaruku.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4050 | [[:d:Q3347977|Q3347977]] | [[ਸਫ਼ਦਰ ਹਾਸ਼ਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/310508398 310508398] | |- | style='text-align:right'| 4051 | [[:d:Q30450738|Q30450738]] | [[ਸਫ਼ੀਆ ਹਯਾਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Safia Hayat Punjabi and Urdu language poetess 04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4052 | [[:d:Q7395784|Q7395784]] | [[ਸਬਾ ਮਹਿਮੂਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51973089 51973089] | [[ਤਸਵੀਰ:Səba Mahmud.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4053 | [[:d:Q96701786|Q96701786]] | [[ਸਬੀਨਾ ਸਈਦ|ਸਬੀਨਾ ਸੱਯਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4054 | [[:d:Q340074|Q340074]] | [[ਸਮਦ ਬਹਿਰੰਗੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9987953 9987953] | [[ਤਸਵੀਰ:Samad Behrangi.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4055 | [[:d:Q7409054|Q7409054]] | [[ਸਮਬਿਤ ਬਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4056 | [[:d:Q134942|Q134942]] | [[ਸਮਰਸੈੱਟ ਮਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66470937 66470937] | [[ਤਸਵੀਰ:Maugham retouched.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4057 | [[:d:Q84716727|Q84716727]] | [[ਸਮਰਾ ਹਬੀਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14154257870124151788 14154257870124151788] | |- | style='text-align:right'| 4058 | [[:d:Q7408821|Q7408821]] | [[ਸਮਰੇਸ਼ ਬਾਸੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70265424 70265424] | |- | style='text-align:right'| 4059 | [[:d:Q47035332|Q47035332]] | [[ਸਮਾਹ ਜਾਬਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/295522748 295522748] | [[ਤਸਵੀਰ:Samah Jabr.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4060 | [[:d:Q7544822|Q7544822]] | [[ਸਮਿਤਾ ਅਗਰਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262528821 262528821] | [[ਤਸਵੀਰ:Smita Agarwal.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4061 | [[:d:Q6796287|Q6796287]] | [[ਸਮੀਨਾ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/87452758 87452758] | [[ਤਸਵੀਰ:Samina Ali.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4062 | [[:d:Q7409466|Q7409466]] | [[ਸਮੀਨਾ ਰਾਜਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4063 | [[:d:Q3470753|Q3470753]] | [[ਸਮੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/161148574 161148574] | [[ਤਸਵੀਰ:Lyricist Sameer (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4064 | [[:d:Q15430527|Q15430527]] | [[ਸਮੀਰਾ ਫ਼ੈਜ਼ਲ|ਸਮੀਰਾ ਫ਼ਜ਼ਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/172811872 172811872] | |- | style='text-align:right'| 4065 | [[:d:Q2734197|Q2734197]] | [[ਸਮੀਹ ਅਲ-ਕਾਸਿਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7419294 7419294] | [[ਤਸਵੀਰ:Samih al-qasim.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4066 | [[:d:Q22004740|Q22004740]] | [[ਸਈਦਾ ਹਮੀਦ|ਸਯੈਦਾ ਸਯਿਦੈਣ ਹਾਮਿਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79274999 79274999] | [[ਤਸਵੀਰ:Syeda Saiyidain Hameed.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4067 | [[:d:Q7660422|Q7660422]] | [[ਸਯੱਦ ਨੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95111150 95111150] | |- | style='text-align:right'| 4068 | [[:d:Q35610|Q35610]] | [[ਸਰ ਆਰਥਰ ਕਾਨਨ ਡੌਇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65283845 65283845] | [[ਤਸਵੀਰ:Arthur Conan Doyle by Walter Benington, 1914.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4069 | [[:d:Q315188|Q315188]] | [[ਸਰਗੇਈ ਅਕਸਾਕੋਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69079571 69079571] | [[ਤਸਵੀਰ:Perov Axakov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4070 | [[:d:Q4518126|Q4518126]] | [[ਸਰਗੇਈ ਇਵਾਨੋਵਿਚ ਚੁਪ੍ਰੀਨਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76353663 76353663] | [[ਤਸਵੀਰ:Сергей Чупринин.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4071 | [[:d:Q112939596|Q112939596]] | [[ਸਰਘੀ ਜੰਮੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sarghi Jammu at Punjabi University on 5 April 2022 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4072 | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68938788 68938788] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4073 | [[:d:Q7423679|Q7423679]] | [[ਸਰਦਾਰ ਅੰਜੁਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4074 | [[:d:Q20609545|Q20609545]] | [[ਸਰਦਾਰ ਪੰਛੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sardar Panch , Punjabi language Poet,Punjab ,India.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4075 | [[:d:Q7423703|Q7423703]] | [[ਸਰਦਾਰ ਮੁਹੰਮਦ ਖ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1250159248275504870005 1250159248275504870005] | |- | style='text-align:right'| 4076 | [[:d:Q20609549|Q20609549]] | [[ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7964604 7964604] | [[ਤਸਵੀਰ:Sardara Singh Johl - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4077 | [[:d:Q7423877|Q7423877]] | [[ਸਰਫਰਾਜ਼ ਮੰਜ਼ੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53937375 53937375] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarfraz Manzoor at the Chiswick Book Festival (51473852262) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4078 | [[:d:Q31790762|Q31790762]] | [[ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਜੱਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4079 | [[:d:Q29108530|Q29108530]] | [[ਸਰਬਜੀਤ ਸੋਹੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sarbjeet Sohi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4080 | [[:d:Q2916030|Q2916030]] | [[ਸਰਮਦ ਕਾਸ਼ਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/297150869791122190002 297150869791122190002]<br/>[https://viaf.org/viaf/4058295 4058295] | |- | style='text-align:right'| 4081 | [[:d:Q20605542|Q20605542]] | [[ਐਸ. ਐਸ. ਅਮੋਲ|ਸਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਅਮੋਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/62938404 62938404] | |- | style='text-align:right'| 4082 | [[:d:Q20872926|Q20872926]] | [[ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36646124 36646124] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarala Devi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4083 | [[:d:Q7423026|Q7423026]] | [[ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੌਧਰਾਣੀ|ਸਰਲਾ ਦੇਵੀ ਚੋਧਰਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57552350 57552350] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarala Devi Chaudhurani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4084 | [[:d:Q20609555|Q20609555]] | [[ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4085 | [[:d:Q31790386|Q31790386]] | [[ਸਰਵਨ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਨਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4086 | [[:d:Q20609560|Q20609560]] | [[ਸਰਵਰ ਸਾਹਿਬ]] | | | [[ਤਸਵੀਰ:Sarvar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4087 | [[:d:Q56254738|Q56254738]] | [[ਸਰਵਾਨੰਦ ਕੌਲ ਪ੍ਰੇਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sarwanand Koul Premi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4088 | [[:d:Q7424792|Q7424792]] | [[ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਦਿਆਲ ਸਕਸੇਨਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/301174975 301174975] | |- | style='text-align:right'| 4089 | [[:d:Q7423208|Q7423208]] | [[ਸਰਸੀਬਾਲਾ ਬਾਸੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7098204 7098204] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarasibala Basu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4090 | [[:d:Q11892509|Q11892509]] | [[ਸਰਿਤਾ ਸਕੇਨਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73332983 73332983] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarita Skagnes 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4091 | [[:d:Q31789213|Q31789213]] | [[ਸਰਿੰਦਰ ਅਤੈ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4092 | [[:d:Q65397003|Q65397003]] | [[ਸਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੋਦਕਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4093 | [[:d:Q19519994|Q19519994]] | [[ਸਰੂਪ ਧਰੁਵ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305777263 305777263] | [[ਤਸਵੀਰ:Saroop Dhruv.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4094 | [[:d:Q65396140|Q65396140]] | [[ਸਰੂਪ ਸਿਆਲਵੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4095 | [[:d:Q112669542|Q112669542]] | [[ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਅਲੱਗ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4096 | [[:d:Q7424438|Q7424438]] | [[ਸਰੋਜ ਨਾਲਿਨੀ ਦੱਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Saroj Nalini Dutt photo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4097 | [[:d:Q2774815|Q2774815]] | [[ਸਰੋਜ ਪਾਠਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40715316 40715316] | |- | style='text-align:right'| 4098 | [[:d:Q250165|Q250165]] | [[ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20485679 20485679] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarojini Naidu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4099 | [[:d:Q61941544|Q61941544]] | [[ਸਰੋਜਨੀ ਮੇਹਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60680421 60680421] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarojini Mehta circa 1932.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4100 | [[:d:Q12455996|Q12455996]] | [[ਸਰੋਜਿਨੀ ਕਾਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4101 | [[:d:Q7424447|Q7424447]] | [[ਸਰੋਜਿਨੀ ਬਾਬਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18557971 18557971] | |- | style='text-align:right'| 4102 | [[:d:Q3182884|Q3182884]] | [[ਸਰੋਜਿਨੀ ਸਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18606073 18606073] | [[ਤਸਵੀਰ:Sarojini sahu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4103 | [[:d:Q31787974|Q31787974]] | [[ਸਰੋਦ ਸੁਦੀਪ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4104 | [[:d:Q10841404|Q10841404]] | [[ਸਲਮਾ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39025059 39025059] | [[ਤਸਵੀਰ:SalmaDSC 0099.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4105 | [[:d:Q3470006|Q3470006]] | [[ਸਲਮਾ ਖਦਰਾ ਜਯੂਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68976529 68976529] | [[ਤਸਵੀਰ:Salma Jayyusi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4106 | [[:d:Q48876981|Q48876981]] | [[ਸਲਮਾ ਖਲੀਲ ਅਲੀਓ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30155767328427761476 30155767328427761476] | [[ਤਸਵੀਰ:Salma Khalil.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4107 | [[:d:Q94705370|Q94705370]] | [[ਸਲਮਾ ਸ਼ਾਹੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4108 | [[:d:Q314774|Q314774]] | [[ਸਲਮਾਨ ਤਾਸੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94765411 94765411] | [[ਤਸਵੀਰ:Salmaan Taseer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4109 | [[:d:Q108602003|Q108602003]] | [[ਸਲਮਾਨ ਤੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19162842387273042482 19162842387273042482] | |- | style='text-align:right'| 4110 | [[:d:Q44306|Q44306]] | [[ਸਲਮਾਨ ਰਸ਼ਦੀ|ਸਲਮਾਨ ਰੁਸ਼ਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29540187 29540187] | [[ਤਸਵੀਰ:Salman Rushdie, 2024.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4111 | [[:d:Q101099078|Q101099078]] | [[ਸਲਹਾ ਓਬੀਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/212162664567955002971 212162664567955002971] | [[ਤਸਵੀਰ:Salha Obeaid (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4112 | [[:d:Q101244263|Q101244263]] | [[ਸਲਹਾ ਘਾਬਿਸ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4113 | [[:d:Q4120372|Q4120372]] | [[ਸਲਾਮ ਆਦਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24278248 24278248] | |- | style='text-align:right'| 4114 | [[:d:Q7403516|Q7403516]] | [[ਸਲਾਮ ਬਿਨ ਰਜ਼ਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25911983 25911983] | |- | style='text-align:right'| 4115 | [[:d:Q6809382|Q6809382]] | [[ਸਲਾਹ ਅਹਿਮਦ ਇਬਰਾਹਿਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36969327 36969327] | |- | style='text-align:right'| 4116 | [[:d:Q3349404|Q3349404]] | [[ਸਲਿਲ ਚੌਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68067667 68067667] | [[ਤਸਵੀਰ:SalilChowdhury1002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4117 | [[:d:Q31789147|Q31789147]] | [[ਸਲੀਮ ਕਾਸ਼ਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4118 | [[:d:Q2214092|Q2214092]] | [[ਸਲੀਮ ਕਿਦਵਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117977744 117977744] | [[ਤਸਵੀਰ:Saleem Kidwai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4119 | [[:d:Q15983275|Q15983275]] | [[ਸਲੀਮ ਕੌਸਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4120 | [[:d:Q125148396|Q125148396]] | [[ਸਲੀਮ ਖ਼ਾਨ ਗਿੱਮੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4121 | [[:d:Q15983106|Q15983106]] | [[ਸਲੀਮ ਸਾਫ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31440759 31440759] | |- | style='text-align:right'| 4122 | [[:d:Q24287409|Q24287409]] | [[ਸਲੀਮ ਹੱਦਾਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/305200867 305200867] | [[ਤਸਵੀਰ:Saleem Haddad selfie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4123 | [[:d:Q7404598|Q7404598]] | [[ਸਲੀਮਾ ਹਾਸ਼ਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/52003639 52003639] | [[ਤਸਵੀਰ:Salima2-1-.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4124 | [[:d:Q20684196|Q20684196]] | [[ਸਲੀਹਾ ਆਬਿਦ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37136561 37136561] | |- | style='text-align:right'| 4125 | [[:d:Q7653801|Q7653801]] | [[ਸਵਪਨਾ (ਪੱਤਰਕਾਰ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4126 | [[:d:Q20609576|Q20609576]] | [[ਸਵਰਨ ਚੰਦਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4127 | [[:d:Q61059042|Q61059042]] | [[ਸਵਰਨ ਸਿੰਘ ਟਹਿਣਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4128 | [[:d:Q20609581|Q20609581]] | [[ਸਵਰਨਜੀਤ ਸਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Swarnjeet Savi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4129 | [[:d:Q7585343|Q7585343]] | [[ਸਵਰਨਾਕੁਮਾਰੀ ਦੇਵੀ|ਸਵਰਨਾਦੇਵੀ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90882303 90882303] | [[ਤਸਵੀਰ:Swarnakumari Devi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4130 | [[:d:Q20609593|Q20609593]] | [[ਸਵਰਾਜਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/290146997265618891482 290146997265618891482] | |- | style='text-align:right'| 4131 | [[:d:Q7654039|Q7654039]] | [[ਸਵਾਤੀ ਕੌਸ਼ਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79558582 79558582] | |- | style='text-align:right'| 4132 | [[:d:Q19874857|Q19874857]] | [[ਸਵਾਤੀ ਖੁਰਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4133 | [[:d:Q3595734|Q3595734]] | [[ਸਵਾਮੀ ਅਗਨੀਵੇਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/166820949 166820949] | [[ਤਸਵੀਰ:Swami Agnivesh (2019).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4134 | [[:d:Q7653154|Q7653154]] | [[ਸਵਾਮੀ ਆਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/285570612 285570612] | |- | style='text-align:right'| 4135 | [[:d:Q47478|Q47478]] | [[ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1394159248037104870004 1394159248037104870004]<br/>[https://viaf.org/viaf/2824166959206947160009 2824166959206947160009]<br/>[https://viaf.org/viaf/4055153063143519320007 4055153063143519320007]<br/>[https://viaf.org/viaf/89471868 89471868] | [[ਤਸਵੀਰ:Swami Vivekananda-1893-09-signed.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4136 | [[:d:Q2645692|Q2645692]] | [[ਸਵਿਤਰੀਬਾਈ ਫੂਲੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53067009 53067009] | [[ਤਸਵੀਰ:Savitribai Phule statue, Maharashtra sadan, New Delhi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4137 | [[:d:Q48645361|Q48645361]] | [[ਸਵਿਤਾ ਅੰਬੇਡਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Savita Ambedkar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4138 | [[:d:Q20609599|Q20609599]] | [[ਸਵਿਤੋਜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4139 | [[:d:Q20609606|Q20609606]] | [[ਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉੱਪਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4140 | [[:d:Q228584|Q228584]] | [[ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਅਲਿਲੁਯੇਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27237508 27237508] | [[ਤਸਵੀਰ:Svetlana Alliluyeva 1970.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4141 | [[:d:Q274334|Q274334]] | [[ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਅਲੈਕਸੇਵਿਚ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24646187 24646187] | [[ਤਸਵੀਰ:Svetlana Alexievich asv2024-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4142 | [[:d:Q152318|Q152318]] | [[ਸਵੇਤਲਾਨਾ ਸਾਵਿਤਸਕਾਇਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70090332 70090332] | [[ਤਸਵੀਰ:Svetlana Savitskaya, 7 December 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4143 | [[:d:Q7399457|Q7399457]] | [[ਸਹਾਨਾ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13774531 13774531] | |- | style='text-align:right'| 4144 | [[:d:Q7446501|Q7446501]] | [[ਸਹਿਬਾ ਸਰਵਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sehba Sarwar 2019 Texas Book Festival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4145 | [[:d:Q441194|Q441194]] | [[ਸਹਿਰ ਖ਼ਲੀਫ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14801041 14801041] | |- | style='text-align:right'| 4146 | [[:d:Q16202366|Q16202366]] | [[ਸਹਿਰ ਡੇਲੀਜਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/295508908 295508908] | [[ਤਸਵੀਰ:Sahar Delijani in 2013 Italy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4147 | [[:d:Q3346436|Q3346436]] | [[ਸ਼ਕਤੀ ਚਟੋਪਾਧਿਆਇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/78778151 78778151] | |- | style='text-align:right'| 4148 | [[:d:Q2552960|Q2552960]] | [[ਸ਼ਕੀਲ ਬਦਾਯੂਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31593010 31593010] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakeel Badayuni 2013 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4149 | [[:d:Q7462701|Q7462701]] | [[ਸ਼ਕੀਲ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4150 | [[:d:Q47524672|Q47524672]] | [[ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਕਰੰਦੀਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2163155599801310011 2163155599801310011] | |- | style='text-align:right'| 4151 | [[:d:Q7487100|Q7487100]] | [[ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਪਰਾਂਜਪੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Shakuntala Paranjpye in film, Duniya Na Mane (1937).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4152 | [[:d:Q62570942|Q62570942]] | [[ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਭਰਨੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Shakuntala Bharne in 2024.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4153 | [[:d:Q3481198|Q3481198]] | [[ਸ਼ਗਾਯੇਘ ਦੇਹਗਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Shaghayegh Dehghan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4154 | [[:d:Q16196256|Q16196256]] | [[ਸ਼ਗੁਫਤਾ ਰਫ਼ੀਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/165438881 165438881] | |- | style='text-align:right'| 4155 | [[:d:Q78491|Q78491]] | [[ਸ਼ਟੇਫ਼ਾਨ ਸਵਾਈਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19685936 19685936] | [[ਤਸਵੀਰ:Zweig Setzer 1927.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4156 | [[:d:Q7490629|Q7490629]] | [[ਸ਼ਤਾਵਧਾਨੀ ਗਣੇਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58386623 58386623] | [[ਤਸਵੀਰ:R Ganesh, Shathavadhani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4157 | [[:d:Q14475797|Q14475797]] | [[ਸ਼ਫ਼ਕਤ ਤਨਵੀਰ ਮਿਰਜ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11258837 11258837] | |- | style='text-align:right'| 4158 | [[:d:Q52669606|Q52669606]] | [[ਸ਼ਫੀ ਅਕੀਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6023852 6023852] | |- | style='text-align:right'| 4159 | [[:d:Q7461048|Q7461048]] | [[ਸ਼ਫੀਕ਼-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ|ਸ਼ਫੀਕ-ਉਰ-ਰਹਿਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/273212643 273212643] | |- | style='text-align:right'| 4160 | [[:d:Q136678461|Q136678461]] | [[ਸ਼ਬਦੀਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4161 | [[:d:Q7460124|Q7460124]] | [[ਸ਼ਬਨਮ ਸ਼ਕੀਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7095045 7095045] | |- | style='text-align:right'| 4162 | [[:d:Q61059191|Q61059191]] | [[ਸ਼ਬੀਨਾ ਅਦੀਬ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4163 | [[:d:Q796587|Q796587]] | [[ਸ਼ਮਸ ਤਬਰੇਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53270365 53270365] | [[ਤਸਵੀਰ:Miniature of Shams Tabrizi by Hossein Behzad, dated 1957.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4164 | [[:d:Q12453805|Q12453805]] | [[ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦੁਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27222955 27222955] | |- | style='text-align:right'| 4165 | [[:d:Q31790448|Q31790448]] | [[ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਅਸ਼ੋਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4166 | [[:d:Q7487763|Q7487763]] | [[ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4167 | [[:d:Q6771327|Q6771327]] | [[ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਫ਼ਾਰੂਕੀ|ਸ਼ਮਸੁਰ ਰਹਿਮਾਨ ਫਾਰੂਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79040355 79040355] | [[ਤਸਵੀਰ:Shamsur Rahman Farooqi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4168 | [[:d:Q5299406|Q5299406]] | [[ਸ਼ਮੀਮ ਆਜ਼ਾਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63493434 63493434] | [[ਤਸਵੀਰ:S. azad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4169 | [[:d:Q7487563|Q7487563]] | [[ਸ਼ਮੀਮ ਕਰਹਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119036222 119036222] | [[ਤਸਵੀਰ:Shamim Karhani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4170 | [[:d:Q31319954|Q31319954]] | [[ਸ਼ਮੀਮ ਤਾਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50818122 50818122] | |- | style='text-align:right'| 4171 | [[:d:Q20609612|Q20609612]] | [[ਸ਼ਮੀਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4172 | [[:d:Q133042|Q133042]] | [[ਸ਼ਮੂਏਲ ਯੋਸਫ਼ ਅਗਨੋਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14765267 14765267] | [[ਤਸਵੀਰ:פורטרט ש"י עגנון (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4173 | [[:d:Q55755|Q55755]] | [[ਸ਼ਰਣਕੁਮਾਰ ਲਿੰਬਾਲੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7621652 7621652] | |- | style='text-align:right'| 4174 | [[:d:Q20609618|Q20609618]] | [[ਸ਼ਰਦ ਅਲੋਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4175 | [[:d:Q1190887|Q1190887]] | [[ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫਿਲੌਰੀ|ਸ਼ਰਧਾ ਰਾਮ ਫੁਲੌਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72944090 72944090] | |- | style='text-align:right'| 4176 | [[:d:Q31787353|Q31787353]] | [[ਸ਼ਰਨ ਮੱਕੜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4177 | [[:d:Q7489926|Q7489926]] | [[ਸ਼ਰਮੀਲਾ ਰੇਗੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42551844 42551844] | [[ਤਸਵੀਰ:Sharmila Rege.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4178 | [[:d:Q239910|Q239910]] | [[ਸ਼ਰਲੀ ਜੈਕਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91864979 91864979] | [[ਤਸਵੀਰ:Shirley Jackson 1940s.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4179 | [[:d:Q47112264|Q47112264]] | [[ਸ਼ਰਾਬਾਨੀ ਬਾਸੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33152380123701762193 33152380123701762193] | [[ਤਸਵੀਰ:Shrabani Basu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4180 | [[:d:Q3595194|Q3595194]] | [[ਸ਼ਰੀਪਾਦ ਅਮ੍ਰਿਤ ਡਾਂਗੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30345335 30345335] | [[ਤਸਵੀਰ:Bundesarchiv Bild 183-57000-0274, Berlin, V. SED-Parteitag, 3.Tag.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4181 | [[:d:Q61337059|Q61337059]] | [[ਸ਼ਰੀਫਾ ਵਿਜਲੀਵਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70931194 70931194] | [[ਤਸਵੀਰ:Shri Sharifa Vijliwala.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4182 | [[:d:Q195616|Q195616]] | [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54161830 54161830] | [[ਤਸਵੀਰ:Shashi Tharoor 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4183 | [[:d:Q1568679|Q1568679]] | [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54173427 54173427] | [[ਤਸਵੀਰ:Shashi Deshpande1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4184 | [[:d:Q20609626|Q20609626]] | [[ਸ਼ਸ਼ੀ ਪਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾ|ਸ਼ਸ਼ੀ ਸਮੁੰਦਰਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4185 | [[:d:Q282883|Q282883]] | [[ਸ਼ਹਾਬ ਉੱਦ ਦੀਨ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/86440217 86440217] | [[ਤਸਵੀਰ:Shahab al-Din Suhrawardi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4186 | [[:d:Q125148425|Q125148425]] | [[ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦ ਅਸਲਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4187 | [[:d:Q68224589|Q68224589]] | [[ਸ਼ਹਿਨਾਜ਼ ਫ਼ਾਤਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4188 | [[:d:Q13140148|Q13140148]] | [[ਡਾਕਟਰ ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਮਲਕ|ਸ਼ਹਿਬਾਜ਼ ਮਲਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119389148 119389148] | [[ਤਸਵੀਰ:Shahbaz Malik.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4189 | [[:d:Q31786563|Q31786563]] | [[ਸ਼ਹਿਰਯਾਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4190 | [[:d:Q468956|Q468956]] | [[ਸ਼ਾਂਟਲ ਚਵਾਫ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/90715327 90715327] | [[ਤਸਵੀਰ:Chantal Chawaf 20100329 Salon du livre de Paris 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4191 | [[:d:Q7489023|Q7489023]] | [[ਸ਼ਾਂਤਾ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28667890 28667890] | |- | style='text-align:right'| 4192 | [[:d:Q7489024|Q7489024]] | [[ਸ਼ਾਂਤਾ ਗੋਖਲੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/95064926 95064926] | [[ਤਸਵੀਰ:Shanta Gokhale.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4193 | [[:d:Q125966727|Q125966727]] | [[ਸ਼ਾਂਤਾ ਮੋਹਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/233638004 233638004] | |- | style='text-align:right'| 4194 | [[:d:Q55753|Q55753]] | [[ਸ਼ਾਂਤਾ ਸ਼ੇਲਕੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25937072 25937072] | |- | style='text-align:right'| 4195 | [[:d:Q3632568|Q3632568]] | [[ਸ਼ਾਂਤਾਬਾਈ ਕਾਂਬਲੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41902643 41902643] | |- | style='text-align:right'| 4196 | [[:d:Q25584819|Q25584819]] | [[ਸ਼ਾਂਤਾਬਾਈ ਧਨਾਜੀ ਦਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4197 | [[:d:Q31320126|Q31320126]] | [[ਸ਼ਾਂਤੀਨਾਥ ਦੇਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3260093 3260093] | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Shantinath Desai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4198 | [[:d:Q118604738|Q118604738]] | [[ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਬੇਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4199 | [[:d:Q108371997|Q108371997]] | [[ਸ਼ਾਦਾ ਮੁਸਤਫ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4161935566339672912 4161935566339672912] | |- | style='text-align:right'| 4200 | [[:d:Q4573|Q4573]] | [[ਸ਼ਾਨ ਕੋਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/105140510 105140510]<br/>[https://viaf.org/viaf/315681018 315681018] | [[ਤਸਵੀਰ:Sean Connery (1983).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4201 | [[:d:Q27967443|Q27967443]] | [[ਸ਼ਾਰਦਾ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28485316 28485316] | [[ਤਸਵੀਰ:Sharda Sumant Mehta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4202 | [[:d:Q287752|Q287752]] | [[ਸ਼ਾਰਲਟ ਪਰਕਿਨਜ਼ ਗਿਲਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59083135 59083135] | [[ਤਸਵੀਰ:Photo of Charlotte Perkins Gilman.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4203 | [[:d:Q68486|Q68486]] | [[ਸ਼ਾਰਲੈਟ ਵਾਨ ਮਾਹਲਸਡਾਰਫ਼|ਸ਼ਾਰਲਟ ਵਾਨ ਮਹਲਸਡੋਰਫ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/90678679 90678679] | [[ਤਸਵੀਰ:Charlotte von Mahlsdorf 19940625.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4204 | [[:d:Q5085819|Q5085819]] | [[ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਏਜਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/91811442 91811442] | |- | style='text-align:right'| 4205 | [[:d:Q127332|Q127332]] | [[ਸ਼ਾਰਲਟ ਬਰੌਂਟੇ|ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਬਰਾਂਟੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71388025 71388025]<br/>[https://viaf.org/viaf/95119255 95119255] | [[ਤਸਵੀਰ:CBRichmond.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4206 | [[:d:Q5086061|Q5086061]] | [[ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਮੈਰੀ ਸੈਨਫੋਰਡ ਬਾਰਨਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48112415 48112415] | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of Charlotte Mary Sanford Barnes Conner.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4207 | [[:d:Q3632913|Q3632913]] | [[ਸ਼ਾਰੰਗਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/266308538 266308538] | |- | style='text-align:right'| 4208 | [[:d:Q107863951|Q107863951]] | [[ਸ਼ਾਲੂ ਨਿਗਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4209 | [[:d:Q20609639|Q20609639]] | [[ਸ਼ਾਹ ਚਮਨ ਗੁਲਾਟੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4210 | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4211 | [[:d:Q7461359|Q7461359]] | [[ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4212 | [[:d:Q3626436|Q3626436]] | [[ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/74754412 74754412] | |- | style='text-align:right'| 4213 | [[:d:Q125148505|Q125148505]] | [[ਸ਼ਾਹਦੀਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4214 | [[:d:Q7461469|Q7461469]] | [[ਸ਼ਾਹਬਾਨੋ ਬਿਲਗਰਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4215 | [[:d:Q7462176|Q7462176]] | [[ਸ਼ਾਹਰਾਜ਼ਾਦ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/261871999 261871999] | |- | style='text-align:right'| 4216 | [[:d:Q7461810|Q7461810]] | [[ਸ਼ਾਹਲਾ ਲਾਹੀਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/250060079 250060079] | |- | style='text-align:right'| 4217 | [[:d:Q3481223|Q3481223]] | [[ਸ਼ਾਹਲਾ ਸ਼ੇਰਕਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88147165 88147165] | |- | style='text-align:right'| 4218 | [[:d:Q23680319|Q23680319]] | [[ਸ਼ਾਹਿਦ ਅਹਿਮਦ ਦੇਹਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70369382 70369382] | |- | style='text-align:right'| 4219 | [[:d:Q125148586|Q125148586]] | [[ਸ਼ਾਹਿਦਾ ਦਿਲਾਵਰ ਸ਼ਾਹ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4220 | [[:d:Q18808580|Q18808580]] | [[ਸ਼ਾਹਿਨਾ ਈ.ਕੇ.]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Shahina EK, writer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4221 | [[:d:Q7461516|Q7461516]] | [[ਸ਼ਾਹੇਦ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118797553 118797553] | |- | style='text-align:right'| 4222 | [[:d:Q107749856|Q107749856]] | [[ਸ਼ਿਖਾ ਹੇਲਾਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/319144782709485856100 319144782709485856100] | [[ਤਸਵੀਰ:Sheika Helawy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4223 | [[:d:Q773259|Q773259]] | [[ਸ਼ਿਬਲੀ ਨਾਮਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/152197 152197] | |- | style='text-align:right'| 4224 | [[:d:Q7498978|Q7498978]] | [[ਸ਼ਿਰਸ਼ੇਂਦੁ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107194142 107194142] | [[ਤਸਵੀਰ:Sirshendu Mukhopadhyay - Kolkata 2011-05-09 2808.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4225 | [[:d:Q3629539|Q3629539]] | [[ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67788176 67788176] | [[ਤਸਵੀਰ:Shiv Kumar Batalvi, 1970.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4226 | [[:d:Q7499192|Q7499192]] | [[ਸ਼ਿਵ ਕੇ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/111192515 111192515] | |- | style='text-align:right'| 4227 | [[:d:Q12454198|Q12454198]] | [[ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸਾਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116574670 116574670] | |- | style='text-align:right'| 4228 | [[:d:Q31781672|Q31781672]] | [[ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਗਿੱਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4229 | [[:d:Q20609645|Q20609645]] | [[ਸ਼ਿਵਚਰਨ ਜੱਗੀ ਕੁੱਸਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4230 | [[:d:Q61059715|Q61059715]] | [[ਸ਼ਿਵਦੇਵ ਸੰਧਾਵਾਲੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4231 | [[:d:Q12454245|Q12454245]] | [[ਸ਼ਿਵਮੰਗਲ ਸਿੰਘ ਸੁਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22308043 22308043] | |- | style='text-align:right'| 4232 | [[:d:Q7499334|Q7499334]] | [[ਸ਼ਿਵਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/268380777 268380777] | |- | style='text-align:right'| 4233 | [[:d:Q7499340|Q7499340]] | [[ਸ਼ਿਵਾਨੀ ਭਟਨਾਗਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4234 | [[:d:Q15118235|Q15118235]] | [[ਸ਼ਿਸ਼ੀਰ ਕੁਮਾਰ ਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65387224 65387224] | [[ਤਸਵੀਰ:Shishir Kumar Ghosh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4235 | [[:d:Q957997|Q957997]] | [[ਸ਼ੀਗਾ ਨਾਓਯਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54173830 54173830] | [[ਤਸਵੀਰ:Naoya Shiga cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4236 | [[:d:Q29752|Q29752]] | [[ਸ਼ੀਨਾ ਅਯੰਨਗਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63957615 63957615] | [[ਤਸਵੀਰ:Sheena Iyengar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4237 | [[:d:Q7496207|Q7496207]] | [[ਸ਼ਿਫਾ ਗਵਾਲੀਅਰ|ਸ਼ੀਫਾ ਗਵਾਲੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4238 | [[:d:Q4994679|Q4994679]] | [[ਸ਼ੀਮਾ ਕਲਬਾਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16681806 16681806] | |- | style='text-align:right'| 4239 | [[:d:Q131152|Q131152]] | [[ਸ਼ੀਰੀਨ ਏਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119834922 119834922] | [[ਤਸਵੀਰ:Mairead Maguire, Shirin Ebadi and Tawakkol Karman talk about rohingya issues during Bangadesh on March 2018 (2) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4240 | [[:d:Q17308934|Q17308934]] | [[ਸ਼ੀਰੀਨ ਦਰਸ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/125755164 125755164] | |- | style='text-align:right'| 4241 | [[:d:Q64364615|Q64364615]] | [[ਸ਼ੀਲਾ ਗੁਜਰਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sheila Gujral (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4242 | [[:d:Q7493033|Q7493033]] | [[ਸ਼ੀਲਾ ਧਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66657481 66657481] | |- | style='text-align:right'| 4243 | [[:d:Q20065157|Q20065157]] | [[ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sheila bhatia pandit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4244 | [[:d:Q735112|Q735112]] | [[ਸ਼ੁਕੁਮਾਰ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64818572 64818572] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukumar Ray.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4245 | [[:d:Q3181898|Q3181898]] | [[ਸ਼ੁਕੰਤਲਾ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66635820 66635820] | [[ਤਸਵੀਰ:19681016狄威.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4246 | [[:d:Q7504818|Q7504818]] | [[ਸ਼ੁਖਲਤਾ ਰਾਓ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11944116 11944116] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhalata Rao, Indian social worker, artist and children's book author.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4247 | [[:d:Q31786198|Q31786198]] | [[ਸ਼ੁਭਦਾ ਗੋਗਟੇ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4248 | [[:d:Q2724342|Q2724342]] | [[ਸ਼ੁਭਾ ਮੁਦਗਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34668535 34668535] | [[ਤਸਵੀਰ:Shubha Mudgal.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4249 | [[:d:Q3503592|Q3503592]] | [[ਸ਼ੁਮੋਨਾ ਸਿਨਹਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/180760788 180760788] | [[ਤਸਵੀਰ:Shumona SINHA.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4250 | [[:d:Q432851|Q432851]] | [[ਸ਼ੇਇਲਾ ਰੋਅਬੋਥਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71397267 71397267] | |- | style='text-align:right'| 4251 | [[:d:Q983328|Q983328]] | [[ਸ਼ੇਖ ਅਬਦੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/60324552 60324552] | [[ਤਸਵੀਰ:Sheikh Abdullah 1988 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4252 | [[:d:Q52183|Q52183]] | [[ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19843607 19843607] | [[ਤਸਵੀਰ:Prime Minister Sheikh Hasina Attends Business Advisory Committee Meeting 2024-05-02 (PID-0008829) (portrait cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4253 | [[:d:Q7493262|Q7493262]] | [[ਸ਼ੇਖਰ ਪਾਠਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116738829 116738829] | [[ਤਸਵੀਰ:Shekhar Phatak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4254 | [[:d:Q191375|Q191375]] | [[ਸ਼ੇਖ਼ ਮੁਜੀਬੁਰ ਰਹਿਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45097605 45097605] | [[ਤਸਵੀਰ:Sheikh Mujibur Rahman portrait (PID-h0066).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4255 | [[:d:Q170302|Q170302]] | [[ਸ਼ੇਖ਼ ਸਆਦੀ|ਸ਼ੇਖ਼ ਸਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100206721 100206721] | [[ਤਸਵੀਰ:The poet Sa`di (detail) with his friends in the orchard at night, from Prince Baysunghur's Rose Garden (Gulistan) by Sa`di.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4256 | [[:d:Q107277451|Q107277451]] | [[ਸ਼ੇਖਾ ਅਲ-ਨਖੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4257 | [[:d:Q270085|Q270085]] | [[ਸ਼ੇਨ ਕੂਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13108538 13108538]<br/>[https://viaf.org/viaf/169312184 169312184] | [[ਤਸਵੀਰ:Beijing Ancient Observatory 20090715-19 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4258 | [[:d:Q16727990|Q16727990]] | [[ਸ਼ੇਬਾ ਛਾਛੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96586385 96586385] | [[ਤਸਵੀਰ:Sheba Chhachhi 2012.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4259 | [[:d:Q380169|Q380169]] | [[ਸ਼ੇਰ ਜ਼ਮਾਨ ਤਾਇਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72985388 72985388] | |- | style='text-align:right'| 4260 | [[:d:Q20609665|Q20609665]] | [[ਸ਼ੇਰ ਜੰਗ ਜਾਂਗਲੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4261 | [[:d:Q20609673|Q20609673]] | [[ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਕੰਵਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4262 | [[:d:Q125148463|Q125148463]] | [[ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4263 | [[:d:Q5092780|Q5092780]] | [[ਸ਼ੇਰਿਲ ਸਟ੍ਰੇਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48632220 48632220] | [[ਤਸਵੀਰ:Cheryl Strayed 2012.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4264 | [[:d:Q7462449|Q7462449]] | [[ਸ਼ੈਲ ਚਤੁਰਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4265 | [[:d:Q27887309|Q27887309]] | [[ਸ਼ੈਲਜ਼ ਮਹਾਜਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''<br/>''[[:d:Q12964198|genderqueer]]'' | [https://viaf.org/viaf/116145003309761300622 116145003309761300622] | |- | style='text-align:right'| 4266 | [[:d:Q2276478|Q2276478]] | [[ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ (ਗੀਤਕਾਰ)|ਸ਼ੈਲੇਂਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66368730 66368730] | [[ਤਸਵੀਰ:Shailendra 2013 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4267 | [[:d:Q20609679|Q20609679]] | [[ਸ਼ੈਲੇਸ਼ ਮਟਿਆਨੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4268 | [[:d:Q3695153|Q3695153]] | [[ਸ਼ੋਇਬ ਮਨਸੂਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73297520 73297520] | |- | style='text-align:right'| 4269 | [[:d:Q132984|Q132984]] | [[ਸ਼ੋਥਾ ਰੁਸਥਾਵੇਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100218337 100218337]<br/>[https://viaf.org/viaf/267123512 267123512]<br/>[https://viaf.org/viaf/40158790631138852057 40158790631138852057]<br/>[https://viaf.org/viaf/84158790507138850622 84158790507138850622]<br/>[https://viaf.org/viaf/86882458 86882458] | [[ਤਸਵੀਰ:Jerusalem-Monastery-of-the-Cross-689.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4270 | [[:d:Q13563040|Q13563040]] | [[ਸ਼ੋਬਾ ਨਾਰਾਇਣ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33814018 33814018] | |- | style='text-align:right'| 4271 | [[:d:Q40528040|Q40528040]] | [[ਸ਼ੋਭਨਾਸੁੰਦਰੀ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Shovona Devi Tagore.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4272 | [[:d:Q539776|Q539776]] | [[ਸ਼ੋਭਾ ਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107626023 107626023] | [[ਤਸਵੀਰ:Shobhaa Rajadhyaksha De - Kolkata 2015-02-06 5713.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4273 | [[:d:Q106699250|Q106699250]] | [[ਸ਼ੋਭਾ ਵਾਰੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28669715 28669715] | |- | style='text-align:right'| 4274 | [[:d:Q17402983|Q17402983]] | [[ਸ਼ੋਮਸ਼ੁਕਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Shomshuklla.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4275 | [[:d:Q102254273|Q102254273]] | [[ਸ਼ੋਮਾ ਏ. ਚੈਟਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50655857 50655857] | |- | style='text-align:right'| 4276 | [[:d:Q7491268|Q7491268]] | [[ਸ਼ੌਕਤ ਓਸਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6346432 6346432] | |- | style='text-align:right'| 4277 | [[:d:Q7490768|Q7490768]] | [[ਸ਼ੌਕਤ ਸਿਦੀਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/94039058 94039058] | |- | style='text-align:right'| 4278 | [[:d:Q192207|Q192207]] | [[ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਬਿੰਦੋ|ਸ਼੍ਰੀ ਅਰਵਿੰਦ ਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/66462996 66462996] | [[ਤਸਵੀਰ:Sri aurobindo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4279 | [[:d:Q31790624|Q31790624]] | [[ਗੁਰਾਂਦਿੱਤਾ ਖੰਨਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰਾਂਦਿੱਤਾ ਖੰਨਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4280 | [[:d:Q12454644|Q12454644]] | [[ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73894522 73894522] | [[ਤਸਵੀਰ:Shrikant Verma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4281 | [[:d:Q17522346|Q17522346]] | [[ਸ਼੍ਰੀਕੁਮਾਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sreekumari Ramachandran DS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4282 | [[:d:Q3764823|Q3764823]] | [[ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਓ ਸ਼੍ਰੀਰੰਗਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22975337 22975337] | [[ਤਸਵੀਰ:Srirangam Srinivasa Rao.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4283 | [[:d:Q3595873|Q3595873]] | [[ਸ੍ਰੀਲਾਲ ਸ਼ੁਕਲ|ਸ਼੍ਰੀਲਾਲ ਸ਼ੁਕਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116594362 116594362] | [[ਤਸਵੀਰ:Shrilal Shukla 2017 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4284 | [[:d:Q7488719|Q7488719]] | [[ਸ਼ੰਕਰ ਵਾਮਨ ਦਾਂਡੇਕਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48221452 48221452] | |- | style='text-align:right'| 4285 | [[:d:Q18187174|Q18187174]] | [[ਸ਼ੰਕਰ ਵੈਦਿਆ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4286 | [[:d:Q7488743|Q7488743]] | [[ਸ਼ੰਖਾ ਘੋਸ਼|ਸ਼ੰਖ ਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32176187 32176187] | [[ਤਸਵੀਰ:Sankha Ghosh - Kolkata 2011-05-09 2833.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4287 | [[:d:Q2299630|Q2299630]] | [[ਸ਼ੰਭੂ ਮਿਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14655208 14655208]<br/>[https://viaf.org/viaf/77909047 77909047] | |- | style='text-align:right'| 4288 | [[:d:Q20609685|Q20609685]] | [[ਸਾਂਵਲ ਧਾਮੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4289 | [[:d:Q25624529|Q25624529]] | [[ਸਾਈਂ ਅਖ਼ਤਰ ਲਹੌਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4290 | [[:d:Q111269832|Q111269832]] | [[ਸਾਈਂ ਮੁਹੰਮਦ ਹਯਾਤ ਪਸਰੂਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4291 | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7396805 7396805] | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4292 | [[:d:Q16346779|Q16346779]] | [[ਸਾਜਨਿਕਾਂਤਾ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50826036 50826036] | |- | style='text-align:right'| 4293 | [[:d:Q23750995|Q23750995]] | [[ਸਾਜਿਦਾ ਜ਼ੈਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8709636 8709636] | |- | style='text-align:right'| 4294 | [[:d:Q20609693|Q20609693]] | [[ਸਾਥੀ ਲੁਧਿਆਣਵੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4295 | [[:d:Q7397899|Q7397899]] | [[ਸਾਦੀਆ ਦੇਹਲਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33940499 33940499] | [[ਤਸਵੀਰ:Sadia Dehlvi bharat-s-tiwari-photography-IMG 8301 July 19, 2017.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4296 | [[:d:Q793985|Q793985]] | [[ਸਾਧਗੁਰੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/63519651 63519651] | [[ਤਸਵੀਰ:Sadhguru-Jaggi-Vasudev.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4297 | [[:d:Q20609699|Q20609699]] | [[ਸਾਧੂ ਦਇਆ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | | | |- | style='text-align:right'| 4298 | [[:d:Q20609705|Q20609705]] | [[ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/104979577 104979577] | |- | style='text-align:right'| 4299 | [[:d:Q125148527|Q125148527]] | [[ਸਾਧੂ ਰਾਮ, ਸ਼ਾਸ਼ਤਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4300 | [[:d:Q20609710|Q20609710]] | [[ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਧਾਮੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4301 | [[:d:Q7397880|Q7397880]] | [[ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1439691 1439691] | |- | style='text-align:right'| 4302 | [[:d:Q115188865|Q115188865]] | [[ਸਾਨੂ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14477575 14477575] | [[ਤਸਵੀਰ:Sanu Sharma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4303 | [[:d:Q9333085|Q9333085]] | [[ਸਾਮੰਤਭਦਰ (ਜੈਨ ਭਿਕਸ਼ੂ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18652391 18652391] | [[ਤਸਵੀਰ:Digambar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4304 | [[:d:Q13161431|Q13161431]] | [[ਸਾਰਾ ਅਬੂਬਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33594759 33594759] | |- | style='text-align:right'| 4305 | [[:d:Q15437208|Q15437208]] | [[ਸਾਰਾ ਅਹਿਮਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59251158 59251158] | [[ਤਸਵੀਰ:Sara Ahmed-IMG 6457.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4306 | [[:d:Q7422467|Q7422467]] | [[ਸਾਰਾ ਜੋਜ਼ਫ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19977056 19977056] | [[ਤਸਵੀਰ:Sara Joseph - Malayalam Writer and Activist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4307 | [[:d:Q22279371|Q22279371]] | [[ਸਾਰਾ ਨਵੀਦ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25155767330127760007 25155767330127760007] | |- | style='text-align:right'| 4308 | [[:d:Q42013551|Q42013551]] | [[ਸਾਰਾ ਫਰੀਜ਼ਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/310502397 310502397] | [[ਤਸਵੀਰ:Sara Farizan 2023.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4309 | [[:d:Q4605|Q4605]] | [[ਸਾਰਾ ਬਰਨਹਾਰਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68925417 68925417] | [[ਤਸਵੀਰ:Face detail, Sarah Bernhardt as Doña Sol in Hernani (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4310 | [[:d:Q7421557|Q7421557]] | [[ਸਾਰਾ ਬੈਨਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85386924 85386924] | |- | style='text-align:right'| 4311 | [[:d:Q21069526|Q21069526]] | [[ਸਾਰਾ ਸ਼ਗੁਫਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/345149294242880521186 345149294242880521186] | |- | style='text-align:right'| 4312 | [[:d:Q7421784|Q7421784]] | [[ਸਾਰਾ ਸੁਲੇਰੀ ਗੁੱਡਈਅਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79410399 79410399] | |- | style='text-align:right'| 4313 | [[:d:Q17355025|Q17355025]] | [[ਸਾਰਾਹ ਚੇਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Mrs Gardner actress and playwright.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4314 | [[:d:Q18576992|Q18576992]] | [[ਸਾਰਾਹ ਡਿਕਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43804764 43804764] | |- | style='text-align:right'| 4315 | [[:d:Q50146529|Q50146529]] | [[ਸਾਰਾਹ ਫਾਰੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4316 | [[:d:Q64481780|Q64481780]] | [[ਸਾਰਾਹ ਸਟੋਕਸ ਵਾਲਟਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:SARAH STOKES WALTON A woman of the century (page 755 crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4317 | [[:d:Q83038|Q83038]] | [[ਸਾਲਵਾਤੋਰੇ ਕੁਆਸੀਮੋਦੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59097336 59097336] | [[ਤਸਵੀਰ:Salvatore Quasimodo 1959.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4318 | [[:d:Q113437069|Q113437069]] | [[ਸਾਲਹਾ ਹਮਾਦੀਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4319 | [[:d:Q23415588|Q23415588]] | [[ਸਾਹਿਬ ਰਾਮਰਾਓ ਖੰਡਾਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Saheb Ramrao Khandare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4320 | [[:d:Q7399607|Q7399607]] | [[ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/74028680 74028680] | [[ਤਸਵੀਰ:Sahib Singh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4321 | [[:d:Q31795469|Q31795469]] | [[ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ (ਨਾਟਕਕਾਰ)|ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4322 | [[:d:Q1102757|Q1102757]] | [[ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/74127910 74127910] | [[ਤਸਵੀਰ:Sahir Ludhianvi Stamp.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4323 | [[:d:Q7399650|Q7399650]] | [[ਸਾਹਿਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4324 | [[:d:Q7399652|Q7399652]] | [[ਸਾਹਿਰਾ ਸ਼ਰੀਫ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4325 | [[:d:Q80889|Q80889]] | [[ਸਿਗਰੀਡ ਅੰਡਸਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/73860916 73860916] | [[ਤਸਵੀਰ:Sigrid Undset 1928.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4326 | [[:d:Q7508934|Q7508934]] | [[ਸਿਡਨੀ ਐਬਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38365875 38365875] | |- | style='text-align:right'| 4327 | [[:d:Q7509062|Q7509062]] | [[ਸਿਡਨੀ ਫਰਾਂਸਿਸ ਬੇਟਮੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48114187 48114187] | |- | style='text-align:right'| 4328 | [[:d:Q51559|Q51559]] | [[ਸਿਡਨੀ ਲੂੁਮੈਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112355762 112355762] | [[ਤਸਵੀਰ:SidneyLumet07TIFF.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4329 | [[:d:Q123469|Q123469]] | [[ਸਿਨਕਲੇਅਰ ਲੁਈਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39380311 39380311] | [[ਤਸਵੀਰ:Sinclair Lewis by Oscar Whiite, Pach Brothers Studio, c. 1945, gelatin silver print, from the National Portrait Gallery - NPG-NPG 93 388 23 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4330 | [[:d:Q7507288|Q7507288]] | [[ਸਿਬਤ ਹਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/110454969 110454969] | |- | style='text-align:right'| 4331 | [[:d:Q7902167|Q7902167]] | [[ਸਿਬਤ-ਏ-ਜਾਫਰ ਜ਼ੈਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Text ustad sibte jafar shaheed.tiff|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4332 | [[:d:Q2280920|Q2280920]] | [[ਸਿਬਨਾਰਾਇਣ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29576206 29576206] | [[ਤਸਵੀਰ:Sibnarayan Ray 2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4333 | [[:d:Q31787529|Q31787529]] | [[ਸਿਮਰਨ ਧਾਲੀਵਾਲ|ਸਿਮਰਨ ਧਾਰੀਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Simran Dhaliwal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4334 | [[:d:Q122789388|Q122789388]] | [[ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਲੇਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4335 | [[:d:Q263807|Q263807]] | [[ਸਿਮੀਨ ਦਾਨਸ਼ਵਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19835979 19835979] | [[ਤਸਵੀਰ:Simin Daneshvar Cc0be0e4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4336 | [[:d:Q466672|Q466672]] | [[ਸਿਮੀਨ ਬੇਹਬਹਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45880268 45880268] | [[ਤਸਵੀਰ:سیمین بهبهانی - Simin Behbahani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4337 | [[:d:Q7197|Q7197]] | [[ਸਿਮੋਨ ਦ ਬੋਵੁਆਰ|ਸਿਮੋਨ ਦਾ ਬੋਵੁਆਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2466221 2466221] | [[ਤਸਵੀਰ:Simone de Beauvoir2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4338 | [[:d:Q6367371|Q6367371]] | [[ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਆਈ. ਸੀ. ਐਸ|ਸਿਰਦਾਰ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47196002 47196002] | [[ਤਸਵੀਰ:Kapoor Singh ICS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4339 | [[:d:Q20609723|Q20609723]] | [[ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਅਰਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sri Ram Arsh, Punjabi language poet 02.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4340 | [[:d:Q133054|Q133054]] | [[ਸਿਲਵੀਆ ਪਲੈਥ|ਸਿਲਵੀਆ ਪਲਾਥ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14775269 14775269]<br/>[https://viaf.org/viaf/310516796 310516796]<br/>[https://viaf.org/viaf/6794153063150219320005 6794153063150219320005] | [[ਤਸਵੀਰ:Sylvia Plath.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4341 | [[:d:Q7532436|Q7532436]] | [[ਸਿਵਾਸੰਕਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/265841535 265841535] | |- | style='text-align:right'| 4342 | [[:d:Q2353846|Q2353846]] | [[ਸਿਸਟਰ ਨਿਵੇਦਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39446912 39446912] | [[ਤਸਵੀਰ:Sœur Nivedita.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4343 | [[:d:Q1541|Q1541]] | [[ਸਿਸਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100196617 100196617]<br/>[https://viaf.org/viaf/126144814493626773404 126144814493626773404]<br/>[https://viaf.org/viaf/370158790731438852347 370158790731438852347]<br/>[https://viaf.org/viaf/78769600 78769600] | [[ਤਸਵੀਰ:Bust of Cicero (1st-cent. BC) - Palazzo Nuovo - Musei Capitolini - Rome 2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4344 | [[:d:Q4939864|Q4939864]] | [[ਸਿਸੇਲਾ ਬੋਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108740769 108740769] | |- | style='text-align:right'| 4345 | [[:d:Q47030922|Q47030922]] | [[ਸਿੰਡੀ ਕਰੈਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/258932409 258932409] | [[ਤਸਵੀਰ:Cindy Crabb.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4346 | [[:d:Q13115102|Q13115102]] | [[ਸਿੰਧੂ ਜੋਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sindhu Joy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4347 | [[:d:Q61111912|Q61111912]] | [[ਸਿੱਕਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4348 | [[:d:Q31785878|Q31785878]] | [[ਸਿੱਧੂ ਦਮਦਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਸਿੱਧੂ ਦਮਦਮੀ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4349 | [[:d:Q5006416|Q5006416]] | [[ਸੀ ਈ ਐਮ ਜੋਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41895717 41895717] | [[ਤਸਵੀਰ:C. E. M. Joad in 1944.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4350 | [[:d:Q138765|Q138765]] | [[ਸੀ ਐਨ ਅੰਨਾਦੁਰੈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54158221 54158221] | [[ਤਸਵੀਰ:CN Annadurai.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4351 | [[:d:Q3535964|Q3535964]] | [[ਸੀ ਐਸ ਲਕਸ਼ਮੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/155524047 155524047]<br/>[https://viaf.org/viaf/19603500 19603500] | [[ਤਸਵੀਰ:CS Lakshmi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4352 | [[:d:Q9204|Q9204]] | [[ਸੀ ਐਸ ਲੂਇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22144877 22144877] | [[ਤਸਵੀਰ:CS Lewis photo on dust jacket.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4353 | [[:d:Q20609739|Q20609739]] | [[ਸੀ.ਪੀ. ਕੰਬੋਜ|ਸੀ ਪੀ ਕੰਬੋਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:CP Kamboj.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4354 | [[:d:Q5006755|Q5006755]] | [[ਸੀ ਪੀ ਸੁਰੇਂਦਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41076320 41076320] | |- | style='text-align:right'| 4355 | [[:d:Q13115080|Q13115080]] | [[ਸੀ ਵੀ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:C.V. Balakrishnan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4356 | [[:d:Q3595541|Q3595541]] | [[ਸੀ. ਨਾਰਾਇਣ ਰੈਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/115348968 115348968] | [[ਤਸਵੀਰ:CNREDDY.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4357 | [[:d:Q20609735|Q20609735]] | [[ਸੀ. ਮਾਰਕੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Panjabi writer C .Markanda.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4358 | [[:d:Q5006798|Q5006798]] | [[ਸੀ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32426741 32426741] | [[ਤਸਵੀਰ:C radhakrishnan 009.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4359 | [[:d:Q109472785|Q109472785]] | [[ਸੀਅਰਾ ਕੈਟੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4360 | [[:d:Q215447|Q215447]] | [[ਸੀਐਮ ਪੰਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101518616 101518616] | [[ਤਸਵੀਰ:CM Punk at San Diego Comic Con 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4361 | [[:d:Q1368427|Q1368427]] | [[ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਗੋਇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/74686550 74686550] | |- | style='text-align:right'| 4362 | [[:d:Q3595809|Q3595809]] | [[ਸੀਤਾਕਾਂਤ ਮਹਾਪਾਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/179890550 179890550]<br/>[https://viaf.org/viaf/269014170 269014170] | [[ਤਸਵੀਰ:Sitakant Mahapatra, India poet, born 1937.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4363 | [[:d:Q29234181|Q29234181]] | [[ਸੀਤਾਦੇਵੀ ਖਡੰਗਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8152501144310682417 8152501144310682417] | |- | style='text-align:right'| 4364 | [[:d:Q959020|Q959020]] | [[ਸੀਪ੍ਰੀਅਨ ਏਕਵੇਂਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64005146 64005146] | |- | style='text-align:right'| 4365 | [[:d:Q9372|Q9372]] | [[ਸੀਮਾ ਕਿਆਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9817411 9817411] | [[ਤਸਵੀਰ:Si maqian.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4366 | [[:d:Q3634003|Q3634003]] | [[ਸੀਮਾਬ ਅਕਬਰਾਬਾਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21115471 21115471] | |- | style='text-align:right'| 4367 | [[:d:Q52247378|Q52247378]] | [[ਸੀਰਤਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4368 | [[:d:Q2417449|Q2417449]] | [[ਸੀਲਵਾ ਕਾਪੂਤੀਕਿਆਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/102212384 102212384] | [[ਤਸਵੀਰ:Silva Kaputikyan.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4369 | [[:d:Q4166600|Q4166600]] | [[ਸੁਆਦ ਅਲ-ਸਾਬਾਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/96963942 96963942] | |- | style='text-align:right'| 4370 | [[:d:Q22279849|Q22279849]] | [[ਸੁਕਨਿਆ ਰਹਿਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69980298 69980298] | |- | style='text-align:right'| 4371 | [[:d:Q913|Q913]] | [[ਸੁਕਰਾਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/104718395 104718395]<br/>[https://viaf.org/viaf/111650452 111650452]<br/>[https://viaf.org/viaf/153147905262479092118 153147905262479092118]<br/>[https://viaf.org/viaf/207796077 207796077]<br/>[https://viaf.org/viaf/260147905253679092124 260147905253679092124]<br/>[https://viaf.org/viaf/312147905271179092140 312147905271179092140]<br/>[https://viaf.org/viaf/3160791822702860002 3160791822702860002]<br/>[https://viaf.org/viaf/330159474047327660519 330159474047327660519]<br/>[https://viaf.org/viaf/3342153063168319320003 3342153063168319320003]<br/>[https://viaf.org/viaf/3674153063110919320005 3674153063110919320005]<br/>[https://viaf.org/viaf/410152138657010982092 410152138657010982092]<br/>[https://viaf.org/viaf/775144647714039525785 775144647714039525785]<br/>[https://viaf.org/viaf/781144647701334922457 781144647701334922457]<br/>[https://viaf.org/viaf/79151776831518012952 79151776831518012952]<br/>[https://viaf.org/viaf/84043798 84043798]<br/>[https://viaf.org/viaf/88039167 88039167] | [[ਤਸਵੀਰ:Socrates Louvre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4372 | [[:d:Q20609750|Q20609750]] | [[ਸੁਕੀਰਤ ਆਨੰਦ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4373 | [[:d:Q27859345|Q27859345]] | [[ਸੁਕੀਰਥਾਰਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/232510803 232510803] | |- | style='text-align:right'| 4374 | [[:d:Q7635917|Q7635917]] | [[ਸੁਕੁਮਾਰ ਸੇਨ (ਭਾਸ਼ਾ-ਵਿਗਿਆਨੀ)|ਸੁਕੁਮਾਰ ਸੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114785625 114785625] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukumar Sen linguist 2020 cover of India cr.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4375 | [[:d:Q55754115|Q55754115]] | [[ਸੁਕੰਨਿਆ ਦੱਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/265001030 265001030] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukanya Datta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4376 | [[:d:Q85950786|Q85950786]] | [[ਸੁਖਚੈਨ ਮਿਸਤਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4377 | [[:d:Q20609756|Q20609756]] | [[ਸੁਖਜੀਤ (ਕਹਾਣੀਕਾਰ)|ਸੁਖਜੀਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhjit Kahanikar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4378 | [[:d:Q7635788|Q7635788]] | [[ਸੁਖਦਰਸ਼ਨ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4379 | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65348016 65348016] | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4380 | [[:d:Q20609766|Q20609766]] | [[ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4381 | [[:d:Q125148568|Q125148568]] | [[ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੱਧੂ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4382 | [[:d:Q125148549|Q125148549]] | [[ਸੁਖਪਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4383 | [[:d:Q31785805|Q31785805]] | [[ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਥਿੰਦ]] | | | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhpal Singh Thind.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4384 | [[:d:Q61059296|Q61059296]] | [[ਸੁਖਪਾਲ ਸੰਘੇੜਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4385 | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16110300 16110300]<br/>[https://viaf.org/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378] | |- | style='text-align:right'| 4386 | [[:d:Q7635783|Q7635783]] | [[ਸੁਖਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhbir 2005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4387 | [[:d:Q125148446|Q125148446]] | [[ਸੁਖਮਿੰਦਰ ਰਾਮਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4388 | [[:d:Q20609779|Q20609779]] | [[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhvinder Amrit, Punjabi language poetess.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4389 | [[:d:Q20609786|Q20609786]] | [[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੰਬੋਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhwinder Kamboj at Punjabi language Poets' Meet organised on occasion of Republic Day (India) 2020 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4390 | [[:d:Q54806825|Q54806825]] | [[ਸੁਖਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4391 | [[:d:Q20609792|Q20609792]] | [[ਸੁਖਵੰਤ ਕੌਰ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Smt. Sukhwant Kaur Maan, prominant Punjabi Story Writer.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4392 | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4393 | [[:d:Q20609803|Q20609803]] | [[ਸੁਖਿੰਦਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4394 | [[:d:Q7635072|Q7635072]] | [[ਸੁਗਤਕੁਮਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/11255874 11255874] | [[ਤਸਵੀਰ:Sugathakumari.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4395 | [[:d:Q131822783|Q131822783]] | [[ਸੁਘਰਾ ਹੁਮਾਯੂੰ ਮਿਰਜ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4396 | [[:d:Q7632914|Q7632914]] | [[ਸੁਚਿੱਤਰਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75445400 75445400] | [[ਤਸਵੀਰ:Suchitra Bhattacharya photo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4397 | [[:d:Q42669715|Q42669715]] | [[ਸੁਜ਼ਾਨਾ ਫੂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4398 | [[:d:Q467412|Q467412]] | [[ਸੁਜਾਤਾ ਨਾਹਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36936304 36936304] | [[ਤਸਵੀਰ:Sujata Nahar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4399 | [[:d:Q7635626|Q7635626]] | [[ਸੁਜਾਤਾ ਭੱਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10668968 10668968] | |- | style='text-align:right'| 4400 | [[:d:Q3595802|Q3595802]] | [[ਸੁਜਾਤਾ ਮੋਹਾਪਾਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17175691 17175691] | [[ਤਸਵੀਰ:Sujata Mohapatra 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4401 | [[:d:Q47518774|Q47518774]] | [[ਸੁਜਾਤਾ ਸ਼ਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sujata Sharma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4402 | [[:d:Q3696297|Q3696297]] | [[ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40491619 40491619] | [[ਤਸਵੀਰ:Singh111.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4403 | [[:d:Q3595315|Q3595315]] | [[ਸੁਦਾਮਾ ਪਾਂਡੇ "ਧੂਮਿਲ"]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44467223 44467223] | |- | style='text-align:right'| 4404 | [[:d:Q7633856|Q7633856]] | [[ਸੁਦੀਪਤਾ ਸੇਨਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44456899 44456899] | |- | style='text-align:right'| 4405 | [[:d:Q15145166|Q15145166]] | [[ਸੁਧਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4406 | [[:d:Q3520225|Q3520225]] | [[ਸੁਧਾ ਮੂਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75967273 75967273] | [[ਤਸਵੀਰ:Sudha Murty at Jaipur Literature Festival 2026 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4407 | [[:d:Q649789|Q649789]] | [[ਸੁਧੀਰ ਕੱਕੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2480218 2480218] | |- | style='text-align:right'| 4408 | [[:d:Q31321320|Q31321320]] | [[ਸੁਧੀਰ ਚੱਕਰਾਵਰਤੀ|ਸੁਧੀਰ ਚੱਕਰਵਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6346387 6346387] | [[ਤਸਵੀਰ:Sudhir Chakraborty 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4409 | [[:d:Q22005601|Q22005601]] | [[ਸੁਨੀਤਾ ਜੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112045869 112045869] | [[ਤਸਵੀਰ:SunitaJainBW.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4410 | [[:d:Q7640370|Q7640370]] | [[ਸੁਨੀਤਾ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4411 | [[:d:Q2802318|Q2802318]] | [[ਸੁਨੀਤੀ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/57046414 57046414] | [[ਤਸਵੀਰ:Maharani Suniti Devi of Koch Bihar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4412 | [[:d:Q7640392|Q7640392]] | [[ਸੁਨੀਤੀ ਨਾਮਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116930122 116930122] | |- | style='text-align:right'| 4413 | [[:d:Q1392093|Q1392093]] | [[ਸੁਨੀਲ ਗੰਗੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79145782 79145782] | [[ਤਸਵੀਰ:Sunil Gangopadhyay 4191.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4414 | [[:d:Q13115129|Q13115129]] | [[ਸੁਨੀਲ ਜਨਾਹ (ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ਰ)|ਸੁਨੀਲ ਜਨਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77674969 77674969] | |- | style='text-align:right'| 4415 | [[:d:Q13115120|Q13115120]] | [[ਸੁਨੀਲ ਪੀ ਇਲਿਆਦੋਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Dr. Sunil P Ilayidam.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4416 | [[:d:Q2366381|Q2366381]] | [[ਸੁਨੇਤ੍ਰਾ ਗੁਪਤਾ|ਸੁਨੇਤਰਾ ਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79157077 79157077] | [[ਤਸਵੀਰ:Kulldorff gupta bhattacharya (Sunetra Gupta cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4417 | [[:d:Q7638826|Q7638826]] | [[ਸੁਨੰਦਾ ਸਿਕਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14253850 14253850] | |- | style='text-align:right'| 4418 | [[:d:Q256286|Q256286]] | [[ਸੁਬਰਾਮਨੀਆ ਭਾਰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49233815 49233815] | [[ਤਸਵੀਰ:Subramanya Bharathi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4419 | [[:d:Q7631749|Q7631749]] | [[ਸੁਬੋਧ ਘੋਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/42943440 42943440] | [[ਤਸਵੀਰ:সুবোধ ঘোষ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4420 | [[:d:Q7631762|Q7631762]] | [[ਸੁਬੋਧ ਸਰਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6963150567629206370000 6963150567629206370000] | [[ਤਸਵੀਰ:Subodh Sarkar - Kolkata 2014-02-07 8633.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4421 | [[:d:Q20609816|Q20609816]] | [[ਸੁਭਾਸ਼ ਕਲਾਕਾਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4422 | [[:d:Q92830|Q92830]] | [[ਸੁਭਾਸ਼ ਕਾਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/5661242 5661242] | [[ਤਸਵੀਰ:Subhash Kak at Single Photon Workshop, Geneva, July 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4423 | [[:d:Q2153|Q2153]] | [[ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29572002 29572002] | [[ਤਸਵੀਰ:Subhas Chandra Bose NRB.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4424 | [[:d:Q13564587|Q13564587]] | [[ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48893392 48893392] | [[ਤਸਵੀਰ:SubhashChandranPrd.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4425 | [[:d:Q20609824|Q20609824]] | [[ਸੁਭਾਸ਼ ਨੀਰਵ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4426 | [[:d:Q31787252|Q31787252]] | [[ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਸੁਭਾਸ਼ ਪਰਿਹਾਰ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4427 | [[:d:Q3347955|Q3347955]] | [[ਸੁਭਾਸ਼ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3077147605351757760009 3077147605351757760009]<br/>[https://viaf.org/viaf/79265036 79265036] | |- | style='text-align:right'| 4428 | [[:d:Q31201089|Q31201089]] | [[ਸੁਭਦਰਾ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ|ਸੁਭੱਦਰ ਸੇਨ ਗੁਪਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40430950 40430950]<br/>[https://viaf.org/viaf/47156251806407992146 47156251806407992146] | |- | style='text-align:right'| 4429 | [[:d:Q3635834|Q3635834]] | [[ਸੁਭੱਦਰਾ ਕੁਮਾਰੀ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/291650998 291650998] | [[ਤਸਵੀਰ:Subhadra Kumari Chauhan 1976 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4430 | [[:d:Q27664293|Q27664293]] | [[ਸੁਮਈਆ ਉਸਮਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4431 | [[:d:Q17150957|Q17150957]] | [[ਸੁਮਨ ਪੋਖਰੇਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31535672 31535672] | [[ਤਸਵੀਰ:Suman Pokhrel 00543.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4432 | [[:d:Q107504126|Q107504126]] | [[ਸੁਮਨਾ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12153361265737391014 12153361265737391014] | |- | style='text-align:right'| 4433 | [[:d:Q12458039|Q12458039]] | [[ਸੁਮਿਤ ਸਰਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36962085 36962085] | |- | style='text-align:right'| 4434 | [[:d:Q172634|Q172634]] | [[ਸੁਮਿਤਰਾਨੰਦਨ ਪੰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9958494 9958494] | [[ਤਸਵੀਰ:Sumitranandan Pant 2015 stamp of India (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4435 | [[:d:Q20609830|Q20609830]] | [[ਸੁਰਜਨ ਜ਼ੀਰਵੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4436 | [[:d:Q7646394|Q7646394]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਕਲਸੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12415263 12415263] | |- | style='text-align:right'| 4437 | [[:d:Q29000743|Q29000743]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4438 | [[:d:Q31789150|Q31789150]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਕੌਰ ਸਖੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4439 | [[:d:Q20609836|Q20609836]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਖੁਰਸ਼ੀਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4440 | [[:d:Q29856376|Q29856376]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਗੱਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Surjit Gag at People's Literary Festival 2018 (02).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4441 | [[:d:Q20609844|Q20609844]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਜੱਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Surjeet Judge.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4442 | [[:d:Q7646413|Q7646413]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70373089 70373089] | [[ਤਸਵੀਰ:Surjit Patar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4443 | [[:d:Q20609849|Q20609849]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4444 | [[:d:Q85950475|Q85950475]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਵਿਰਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4445 | [[:d:Q31786119|Q31786119]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4446 | [[:d:Q7646411|Q7646411]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੇੇਠੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117114804 117114804] | |- | style='text-align:right'| 4447 | [[:d:Q20609862|Q20609862]] | [[ਸੁਰਜੀਤ ਹਾਂਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/30892042 30892042] | [[ਤਸਵੀਰ:Surjit Hans (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4448 | [[:d:Q7645475|Q7645475]] | [[ਸੁਰਾਵਰਮ ਪ੍ਰਤਾਪ ਰੈਡੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38331212 38331212] | [[ਤਸਵੀਰ:Suravaram Pratapa Reddi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4449 | [[:d:Q61059157|Q61059157]] | [[ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੈਲੇ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4450 | [[:d:Q20609870|Q20609870]] | [[ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Surindergill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4451 | [[:d:Q125148516|Q125148516]] | [[ਸੁਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ ਜੈਪਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4452 | [[:d:Q20609878|Q20609878]] | [[ਸੁਰਿੰਦਰ ਧੰਜਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4453 | [[:d:Q20609884|Q20609884]] | [[ਸੁਰਿੰਦਰ ਨੀਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4454 | [[:d:Q7645644|Q7645644]] | [[ਸੁਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਪਾਠਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/182170499 182170499] | [[ਤਸਵੀਰ:Surender M Pathak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4455 | [[:d:Q20609897|Q20609897]] | [[ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4456 | [[:d:Q65396163|Q65396163]] | [[ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਹਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4457 | [[:d:Q31790323|Q31790323]] | [[ਸੁਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੰਡ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4458 | [[:d:Q7646491|Q7646491]] | [[ਸੁਰੂਪਾ ਮੁਖਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/58770135 58770135] | |- | style='text-align:right'| 4459 | [[:d:Q7645691|Q7645691]] | [[ਸਰੇਂਦਰ ਵਰਮਾ|ਸੁਰੇਂਦਦਰ ਵਰਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89991535 89991535] | [[ਤਸਵੀਰ:Surendra Verma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4460 | [[:d:Q3635649|Q3635649]] | [[ਸੁਰੇਂਦਰ ਮੋਹੰਤੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19690800 19690800] | |- | style='text-align:right'| 4461 | [[:d:Q2775930|Q2775930]] | [[ਸੁਰੇਸ਼ ਜੋਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71548270 71548270] | [[ਤਸਵੀਰ:Suresh Joshi in 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4462 | [[:d:Q2724041|Q2724041]] | [[ਸੁਰੇਸ਼ ਦਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/118447702 118447702] | [[ਤਸਵੀਰ:Suresh Dalal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4463 | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54328693 54328693] | |- | style='text-align:right'| 4464 | [[:d:Q125148421|Q125148421]] | [[ਸੁਲਤਾਨਾ ਬੇਗਮ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4465 | [[:d:Q28465204|Q28465204]] | [[ਸੁਲਤਾਨਾ ਮੇਹਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108149106349468492756 108149106349468492756] | |- | style='text-align:right'| 4466 | [[:d:Q7636143|Q7636143]] | [[ਸੁਲੇਖਾ ਸਾਨਿਆਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/26723697 26723697] | |- | style='text-align:right'| 4467 | [[:d:Q7635957|Q7635957]] | [[ਸੁਲੇਮਾਨ ਅਰੀਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4468 | [[:d:Q20609901|Q20609901]] | [[ਸੁਲੱਖਣ ਮੀਤ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4469 | [[:d:Q20609909|Q20609909]] | [[ਸੁਲੱਖਣ ਸਰਹੱਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4470 | [[:d:Q15734075|Q15734075]] | [[ਸੁਵਰਾ ਮੁਖਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:The Prime Minister, Shri Narendra Modi paying homage at the mortal remains of Smt. Suvra Mukherjee, First Lady, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on August 18, 2015 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4471 | [[:d:Q28554691|Q28554691]] | [[ਸੁਸਮਿਤਾ ਬਗਚੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6525348 6525348] | |- | style='text-align:right'| 4472 | [[:d:Q7648887|Q7648887]] | [[ਸੁਸ਼ਮ ਬੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19824828 19824828] | |- | style='text-align:right'| 4473 | [[:d:Q14832675|Q14832675]] | [[ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਬੈਨਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/264778747 264778747] | |- | style='text-align:right'| 4474 | [[:d:Q125148669|Q125148669]] | [[ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੌਰ (ਲੇਖਕ)|ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੌਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4475 | [[:d:Q20609915|Q20609915]] | [[ਸੁਸ਼ੀਲ ਦੁਸਾਂਝ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sushil Dosanjh Punjabi Language poet 15.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4476 | [[:d:Q7649150|Q7649150]] | [[ਸੁਸੋਭਨ ਸਰਕਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/258618168 258618168] | |- | style='text-align:right'| 4477 | [[:d:Q25927078|Q25927078]] | [[ਸੁਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/47970536 47970536] | |- | style='text-align:right'| 4478 | [[:d:Q20609922|Q20609922]] | [[ਸੁਹੇਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਸੁਹੇਲ ਸਿੰਘ .jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4479 | [[:d:Q16863783|Q16863783]] | [[ਸੁੰਦਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sunderdas 1997 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4480 | [[:d:Q31790200|Q31790200]] | [[ਸੁੱਖੀ ਬਾਠ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4481 | [[:d:Q42247|Q42247]] | [[ਸੁੱਲੀ ਪਰੁਧੋਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/89565335 89565335] | [[ਤਸਵੀਰ:Sully Prudhomme, René-François-Armand, BNF Gallica.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4482 | [[:d:Q7524|Q7524]] | [[ਸੂ ਗਾਰਡਨਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Jay-dixit jay-dixit-photos wikimedia-2024 7709.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4483 | [[:d:Q4865481|Q4865481]] | [[ਸੂਜ਼ਨ ਫੇਨਿਮੋਰ ਕੂਪਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/103659229 103659229] | [[ਤਸਵੀਰ:Susan Fenimore Cooper.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4484 | [[:d:Q7648484|Q7648484]] | [[ਸੂਜ਼ਨ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4068183 4068183] | |- | style='text-align:right'| 4485 | [[:d:Q152824|Q152824]] | [[ਸੂਜ਼ਨ ਸਾਨਟੈਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108171730 108171730] | [[ਤਸਵੀਰ:Susan Sontag 1979 ©Lynn Gilbert (headshot).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4486 | [[:d:Q3031309|Q3031309]] | [[ਸੂਫੀਆ ਕਾਮਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23495296 23495296] | [[ਤਸਵੀਰ:Kamaluddin Ahmed Sufia Kamal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4487 | [[:d:Q21002267|Q21002267]] | [[ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4488 | [[:d:Q125148397|Q125148397]] | [[ਸੂਬਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਖਰਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4489 | [[:d:Q20609928|Q20609928]] | [[ਸੂਰਜ ਪਾਲੀਵਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4490 | [[:d:Q3522878|Q3522878]] | [[ਸੂਰਿਆਕਾਂਤ ਤਰਿਪਾਠੀ 'ਨਿਰਾਲਾ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39515586 39515586]<br/>[https://viaf.org/viaf/9102153063255519320002 9102153063255519320002] | [[ਤਸਵੀਰ:Suryakant Tripathi 1976 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4491 | [[:d:Q2915288|Q2915288]] | [[ਸੂਸਨ ਮੂਲਰ ਓਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/201478679 201478679] | |- | style='text-align:right'| 4492 | [[:d:Q82934|Q82934]] | [[ਸੇਂਟ ਸਾਈਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19683998 19683998] | [[ਤਸਵੀਰ:Claude Henri de Rouvroy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4493 | [[:d:Q132684|Q132684]] | [[ਸੇਂਟ-ਜੌਹਨ ਪਰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88804613 88804613] | [[ਤਸਵੀਰ:Saint-John Perse 1960.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4494 | [[:d:Q7456483|Q7456483]] | [[ਸੇਠ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4495 | [[:d:Q7456663|Q7456663]] | [[ਸੇਤੂ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36007483 36007483] | [[ਤਸਵੀਰ:Malayalam writer Sethu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4496 | [[:d:Q93356|Q93356]] | [[ਸੇਮਸ ਹੇਨੀ|ਸੇਮਸ ਜਸਟਿਨ ਹੇਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109557338 109557338] | [[ਤਸਵੀਰ:Seamus Heaney (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4497 | [[:d:Q11459|Q11459]] | [[ਸੇਰੇਨਾ ਵਿਲੀਅਮਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12581465 12581465] | [[ਤਸਵੀਰ:Serena Williams at 2013 US Open.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4498 | [[:d:Q19757640|Q19757640]] | [[ਸੇਲਮਾ ਦੱਬਾਘ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/232738026 232738026] | [[ਤਸਵੀਰ:Selma Dabbagh at the 2025 Jaipur Literature Festival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4499 | [[:d:Q44519|Q44519]] | [[ਸੇਲਮਾ ਲਾਗੇਰਲੋਫ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1505149368828785980006 1505149368828785980006]<br/>[https://viaf.org/viaf/7392519 7392519] | [[ਤਸਵੀਰ:Selma Lagerlöf.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4500 | [[:d:Q5577|Q5577]] | [[ਸਾਲਵਾਦੋਰ ਦਾਲੀ|ਸੇਲਵਾਡੋਰ ਦਾਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/64004109 64004109] | [[ਤਸਵੀਰ:Salvador Dalí 1939.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4501 | [[:d:Q42725236|Q42725236]] | [[ਸੇਲਿਨ ਕਿਆਜ਼ਿਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4502 | [[:d:Q20609933|Q20609933]] | [[ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਭਾਸ਼ੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sewa Singh Bhasho 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4503 | [[:d:Q222744|Q222744]] | [[ਸੇਸਾਰ ਵਾਈਏਖੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46768177 46768177] | [[ਤਸਵੀਰ:Cesar Vallejo (1930) - Restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4504 | [[:d:Q7416530|Q7416530]] | [[ਸੈਂਡਰਾ ਅਲਕੋਸਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/3909667 3909667] | |- | style='text-align:right'| 4505 | [[:d:Q220308|Q220308]] | [[ਸੈਥ ਰੋਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/338810 338810] | [[ਤਸਵੀਰ:Seth Rogen - Good Fortune LA Premiere.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4506 | [[:d:Q75698|Q75698]] | [[ਸੈਮੁਏਲ ਮੋਰਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2530161 2530161] | [[ਤਸਵੀਰ:Samuel Morse portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4507 | [[:d:Q82409|Q82409]] | [[ਸੈਮੂਅਲ ਟੇਲਰ ਕਾਲਰਿਜ|ਸੈਮੁਲ ਟੇਲਰ ਕਾਲਰਿਜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24599809 24599809] | [[ਤਸਵੀਰ:Samuel Taylor Coleridge at age 42.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4508 | [[:d:Q72579|Q72579]] | [[ਸੈਮੂਅਲ ਗੋਲਡਵਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46813321 46813321] | [[ਤਸਵੀਰ:Samuel Goldwyn (SAYRE 2218).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4509 | [[:d:Q183266|Q183266]] | [[ਸੈਮੂਅਲ ਜਾਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7406725 7406725] | [[ਤਸਵੀਰ:Samuel Johnson by Joshua Reynolds.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4510 | [[:d:Q15985266|Q15985266]] | [[ਸੈਮੂਅਲ ਜੌਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:SamuelJohn.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4511 | [[:d:Q37327|Q37327]] | [[ਸੈਮੂਅਲ ਬੈਕਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7386737 7386737] | [[ਤਸਵੀਰ:Samuel Beckett, Pic, 1 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4512 | [[:d:Q304636|Q304636]] | [[ਸੈਲੀ ਨਿਕੋਲਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/46226985 46226985] | [[ਤਸਵੀਰ:SallyNicholls.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4513 | [[:d:Q1035285|Q1035285]] | [[ਹੇਨਜੋ|ਸੋਜ਼ੋ ਹੇਨਜੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114290824 114290824] | [[ਤਸਵੀਰ:Hyakuninisshu 012.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4514 | [[:d:Q7560753|Q7560753]] | [[ਸੋਨਲ ਅੰਬਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4515 | [[:d:Q110257471|Q110257471]] | [[ਸੋਨਲ ਸ਼ੁਕਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56248131 56248131] | |- | style='text-align:right'| 4516 | [[:d:Q7255900|Q7255900]] | [[ਸੋਨਾ ਮੋਹਪਾਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33940717 33940717] | [[ਤਸਵੀਰ:Sona Mohapatra snapped at a store launch in Khar (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4517 | [[:d:Q15999811|Q15999811]] | [[ਸੋਨਾਲੀ ਡੇਰਾਨੀਆਗਾਲਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/312567826 312567826] | |- | style='text-align:right'| 4518 | [[:d:Q101468590|Q101468590]] | [[ਸੋਨਾਲੀ ਦੇਵ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311776893 311776893] | |- | style='text-align:right'| 4519 | [[:d:Q983273|Q983273]] | [[ਸੋਨੀ ਲਵਾਉ ਤਾਂਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100267988 100267988] | |- | style='text-align:right'| 4520 | [[:d:Q7561738|Q7561738]] | [[ਸੋਨੀਆ ਨਾਸਰੀ ਕੋਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/299921179 299921179] | |- | style='text-align:right'| 4521 | [[:d:Q3307926|Q3307926]] | [[ਸੋਨੀਆ ਸਨਚੇਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9863912 9863912] | [[ਤਸਵੀਰ:Sonia Sanchez braids (46604500534).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4522 | [[:d:Q3509860|Q3509860]] | [[ਸੋਫ਼ੀ ਪੋਦਲਿਪਸਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23253388 23253388] | [[ਤਸਵੀਰ:Jan Vilímek - Sofie Podlipská HL.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4523 | [[:d:Q7562843|Q7562843]] | [[ਸੋਫੀਆ ਅਲ ਮਾਰੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/282417520 282417520] | |- | style='text-align:right'| 4524 | [[:d:Q184535|Q184535]] | [[ਸੋਫੀਆ ਕੋਵਾਲਸਕਾਇਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34495126 34495126] | [[ਤਸਵੀਰ:Sofja Wassiljewna Kowalewskaja 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4525 | [[:d:Q19899436|Q19899436]] | [[ਸੋਫੀਆ ਵਾਦੀਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93641903 93641903] | [[ਤਸਵੀਰ:Sophia Wadia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4526 | [[:d:Q7235|Q7235]] | [[ਸੋਫੋਕਲੀਜ਼|ਸੋਫੋਕਲਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101760867 101760867]<br/>[https://viaf.org/viaf/102325149 102325149]<br/>[https://viaf.org/viaf/185159474316127662561 185159474316127662561]<br/>[https://viaf.org/viaf/261955383 261955383]<br/>[https://viaf.org/viaf/297820975 297820975]<br/>[https://viaf.org/viaf/303168048973538410007 303168048973538410007]<br/>[https://viaf.org/viaf/341145857924823020329 341145857924823020329]<br/>[https://viaf.org/viaf/346144647695737368853 346144647695737368853]<br/>[https://viaf.org/viaf/5131159477829827990003 5131159477829827990003]<br/>[https://viaf.org/viaf/59163208688807232977 59163208688807232977]<br/>[https://viaf.org/viaf/593145858094523022222 593145858094523022222]<br/>[https://viaf.org/viaf/640144647699971262821 640144647699971262821]<br/>[https://viaf.org/viaf/8275170868732222930001 8275170868732222930001] | [[ਤਸਵੀਰ:Ny Carlsberg Glyptothek - Sophokles.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4527 | [[:d:Q7549989|Q7549989]] | [[ਸੋਭੋ ਗਿਆਨਚੰਦਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4528 | [[:d:Q16200795|Q16200795]] | [[ਸੋਮਨ ਚੈਨਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/302185813 302185813] | [[ਤਸਵੀਰ:Soman Chainani 2018.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4529 | [[:d:Q16011024|Q16011024]] | [[ਸੋਮਨਾਥ ਲਾਹਿਰੀ|ਸੋਮਨਾਥ ਲਹਿਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Somnath Lahiri 1937.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4530 | [[:d:Q20609946|Q20609946]] | [[ਸੋਮਪਾਲ ਹੀਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4531 | [[:d:Q133337|Q133337]] | [[ਸੋਲੋਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/10160667497703560006 10160667497703560006]<br/>[https://viaf.org/viaf/12286461 12286461]<br/>[https://viaf.org/viaf/14908273 14908273]<br/>[https://viaf.org/viaf/165545503 165545503]<br/>[https://viaf.org/viaf/221682200 221682200]<br/>[https://viaf.org/viaf/2307159248659004870004 2307159248659004870004]<br/>[https://viaf.org/viaf/380159474194227662033 380159474194227662033]<br/>[https://viaf.org/viaf/4493168048993538410001 4493168048993538410001]<br/>[https://viaf.org/viaf/79138898 79138898]<br/>[https://viaf.org/viaf/81144814374407675870 81144814374407675870]<br/>[https://viaf.org/viaf/829144647671468179720 829144647671468179720]<br/>[https://viaf.org/viaf/84037247 84037247]<br/>[https://viaf.org/viaf/8845160667712103560005 8845160667712103560005] | [[ਤਸਵੀਰ:Ignoto, c.d. solone, replica del 90 dc ca da orig. greco del 110 ac. ca, 6143.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4532 | [[:d:Q7554660|Q7554660]] | [[ਸੋਹਣ ਕਾਦਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/75446685 75446685] | [[ਤਸਵੀਰ:Sohan Qadari.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4533 | [[:d:Q19060839|Q19060839]] | [[ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਮੀਸ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/45890024 45890024] | [[ਤਸਵੀਰ:SS Misha. BBC Asian Prog. Birmingham. 1980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4534 | [[:d:Q20609954|Q20609954]] | [[ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29552478 29552478] | |- | style='text-align:right'| 4535 | [[:d:Q31790227|Q31790227]] | [[ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4536 | [[:d:Q55653698|Q55653698]] | [[ਸੋਹਨ ਸਿੰਘ ਹੰਸ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4537 | [[:d:Q20609959|Q20609959]] | [[ਸੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਣਜਾਰਾ ਬੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4538 | [[:d:Q7571942|Q7571942]] | [[ਸੌਮਿਆ ਰਾਜੇਂਦਰਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/121104669 121104669] | |- | style='text-align:right'| 4539 | [[:d:Q1968297|Q1968297]] | [[ਸੌਮਿਤਰ ਚੈਟਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44499815 44499815] | [[ਤਸਵੀਰ:Soumitra Chatterjee - Kolkata 2011-05-09 2856.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4540 | [[:d:Q7427513|Q7427513]] | [[ਸੌਰਭ ਕੁਮਾਰ ਚਲੀਹਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55920719 55920719] | |- | style='text-align:right'| 4541 | [[:d:Q83059|Q83059]] | [[ਸੌਲ ਬੇੱਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27060791 27060791] | [[ਤਸਵੀਰ:Saul Bellow (Herzog portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4542 | [[:d:Q31315734|Q31315734]] | [[ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4543 | [[:d:Q117355906|Q117355906]] | [[ਸ੍ਵੰਨ ਲੋੱਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/277286533 277286533] | |- | style='text-align:right'| 4544 | [[:d:Q7418142|Q7418142]] | [[ਸੰਗਤਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68059853 68059853] | |- | style='text-align:right'| 4545 | [[:d:Q160726|Q160726]] | [[ਐਂਗ ਲੀ|ਸੰਗਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/69129224 69129224] | [[ਤਸਵੀਰ:Ang Lee - 66ème Festival de Venise (Mostra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4546 | [[:d:Q24705411|Q24705411]] | [[ਸੰਗੀਤਾ ਅਈਅਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6169314388924530608 6169314388924530608] | [[ਤਸਵੀਰ:LowerRez.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4547 | [[:d:Q7640403|Q7640403]] | [[ਸੰਜੀਵ ਸਹੋਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/169626341 169626341] | |- | style='text-align:right'| 4548 | [[:d:Q7418466|Q7418466]] | [[ਸੰਜੇ ਰਾਜੌਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:SanjayRajoura.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4549 | [[:d:Q8018|Q8018]] | [[ਸੰਤ ਅਗਸਤੀਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4975167807364318130000 4975167807364318130000]<br/>[https://viaf.org/viaf/5507167807391018130006 5507167807391018130006]<br/>[https://viaf.org/viaf/66806872 66806872]<br/>[https://viaf.org/viaf/6909159478265027990005 6909159478265027990005] | [[ਤਸਵੀਰ:Saint Augustine by Philippe de Champaigne.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4550 | [[:d:Q9200|Q9200]] | [[ਸੰਤ ਪੌਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100178816 100178816]<br/>[https://viaf.org/viaf/100178828 100178828]<br/>[https://viaf.org/viaf/101799727 101799727]<br/>[https://viaf.org/viaf/1547167504509793090008 1547167504509793090008]<br/>[https://viaf.org/viaf/268879132 268879132]<br/>[https://viaf.org/viaf/305069717 305069717]<br/>[https://viaf.org/viaf/4224168049039038410000 4224168049039038410000]<br/>[https://viaf.org/viaf/56160483787104992131 56160483787104992131]<br/>[https://viaf.org/viaf/666144647702949521545 666144647702949521545]<br/>[https://viaf.org/viaf/68937692 68937692]<br/>[https://viaf.org/viaf/72147118118426340361 72147118118426340361]<br/>[https://viaf.org/viaf/775154381057130292520 775154381057130292520]<br/>[https://viaf.org/viaf/8145857075922922066 8145857075922922066]<br/>[https://viaf.org/viaf/8323159477652327990003 8323159477652327990003]<br/>[https://viaf.org/viaf/99616928 99616928] | [[ਤਸਵੀਰ:Giovanni Francesco Barbieri - Saint Paul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4551 | [[:d:Q15730188|Q15730188]] | [[ਸੰਤ ਰਾਮ ਉਦਾਸੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14095187 14095187] | |- | style='text-align:right'| 4552 | [[:d:Q20609984|Q20609984]] | [[ਗਦਰੀ ਬਾਬਾ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ|ਸੰਤ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4553 | [[:d:Q7419119|Q7419119]] | [[ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32008543 32008543] | [[ਤਸਵੀਰ:Mohan Singh Sant Singh Sekhon - Jalandhar, India - December, 1969 - Photo by Ravinder Ravi (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4554 | [[:d:Q20609990|Q20609990]] | [[ਸੰਤ ਸੰਧੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4555 | [[:d:Q54544213|Q54544213]] | [[ਸੰਤਾ ਦਾਸ ਕਾਠੀਆਬਾਬਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8193025 8193025] | [[ਤਸਵੀਰ:Santadas Kathiababa Maharaj India Vrindavan at Kathiababa Temple 1925.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4556 | [[:d:Q2790907|Q2790907]] | [[ਸੰਤਾ ਰਾਮ ਰਾਉ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/85933195 85933195] | |- | style='text-align:right'| 4557 | [[:d:Q20609997|Q20609997]] | [[ਸੰਤੋਖ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4558 | [[:d:Q117354614|Q117354614]] | [[ਕਵੀ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ|ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Painting of Kavi Santokh Singh seated whilst holding mala prayer-beads.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4559 | [[:d:Q3725034|Q3725034]] | [[ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਧੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25937086 25937086] | [[ਤਸਵੀਰ:Santokh Singh Dhir in Ludhiana in 1944.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4560 | [[:d:Q7420159|Q7420159]] | [[ਸੰਥਿਨੀ ਗੋਵਿੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4561 | [[:d:Q20610004|Q20610004]] | [[ਸੰਦੀਪ ਚੌਹਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4562 | [[:d:Q12054649|Q12054649]] | [[ਸੰਦੀਪਨ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/33594839 33594839] | |- | style='text-align:right'| 4563 | [[:d:Q25999427|Q25999427]] | [[ਸੰਧਿਆ ਮੇਂਡੋਨਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/16156760542940851855 16156760542940851855] | [[ਤਸਵੀਰ:Sandhya Mendonca 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4564 | [[:d:Q54264427|Q54264427]] | [[ਸੰਧਿਆ ਮੈਨਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4590147907531079210005 4590147907531079210005] | [[ਤਸਵੀਰ:Sandhya Menon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4565 | [[:d:Q15990510|Q15990510]] | [[ਸੰਪਤ ਪਾਲ ਦੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/172342225 172342225] | |- | style='text-align:right'| 4566 | [[:d:Q2737041|Q2737041]] | [[ਸੰਭਾਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/281543772 281543772] | [[ਤਸਵੀਰ:Sambhaji painting late 17th century.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4567 | [[:d:Q7402689|Q7402689]] | [[ਸੱਜਾਦ ਜ਼ਹੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117788757 117788757] | [[ਤਸਵੀਰ:Sajjad Zaheer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4568 | [[:d:Q8873|Q8873]] | [[ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰੇ|ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/22147583 22147583] | [[ਤਸਵੀਰ:Satyajit Ray in New York (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4569 | [[:d:Q17892|Q17892]] | [[ਸਾਫ਼ੋ|ਸੱਪੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100172612 100172612]<br/>[https://viaf.org/viaf/101765701 101765701]<br/>[https://viaf.org/viaf/259641020 259641020]<br/>[https://viaf.org/viaf/266066864 266066864]<br/>[https://viaf.org/viaf/266249734 266249734]<br/>[https://viaf.org/viaf/2855156811371545390004 2855156811371545390004]<br/>[https://viaf.org/viaf/288699863 288699863]<br/>[https://viaf.org/viaf/309816328 309816328]<br/>[https://viaf.org/viaf/3164959943924022849 3164959943924022849]<br/>[https://viaf.org/viaf/389159474048627660296 389159474048627660296]<br/>[https://viaf.org/viaf/471144647722259873943 471144647722259873943]<br/>[https://viaf.org/viaf/58145856997522921107 58145856997522921107]<br/>[https://viaf.org/viaf/7411159248206604870001 7411159248206604870001]<br/>[https://viaf.org/viaf/76159999802030112212 76159999802030112212]<br/>[https://viaf.org/viaf/775154380921930290380 775154380921930290380]<br/>[https://viaf.org/viaf/78770488 78770488]<br/>[https://viaf.org/viaf/8079147270527935700000 8079147270527935700000]<br/>[https://viaf.org/viaf/83986675 83986675]<br/>[https://viaf.org/viaf/93160307239957740360 93160307239957740360] | [[ਤਸਵੀਰ:Bust Sappho Musei Capitolini MC1164.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4570 | [[:d:Q16011344|Q16011344]] | [[ਸੱਯਦ ਅਹਿਮਦੁੱਲਾ ਕਾਦਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Sayyid AhmedullahQadri.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4571 | [[:d:Q4667575|Q4667575]] | [[ਆਬਿਦ ਅਲੀ ਆਬਿਦ|ਸੱਯਦ ਆਬਿਦ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8734517 8734517] | |- | style='text-align:right'| 4572 | [[:d:Q20739097|Q20739097]] | [[ਸੱਯਦ ਸੱਜਾਦ ਹੈਦਰ ਯਲਦਰਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Syed Sajjad Haider.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4573 | [[:d:Q31789148|Q31789148]] | [[ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸ਼ਤਾਕ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4574 | [[:d:Q2723584|Q2723584]] | [[ਹਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦ੍ਵਿਵੇਦੀ|ਹਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਿਵੇਦੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32164636 32164636] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazari Prasad Dwivedi 1997 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4575 | [[:d:Q24228740|Q24228740]] | [[ਹਜ਼ੀਨ ਕਾਦਰੀ|ਹਜ਼ੀਂ ਕਾਦਿਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4576 | [[:d:Q4153655|Q4153655]] | [[ਹਦੀਆ ਡੇਵਲੇਤਸ਼ਿਨਾ|ਹਦੀਆ ਡੇਵਲੇਟ੍ਸ਼ਿਨਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/23568335 23568335] | [[ਤਸਵੀਰ:Памятник Хадие Давлетшиной на территории Бирского филиала Башкирского государственного университета.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4577 | [[:d:Q12250095|Q12250095]] | [[ਹਨਾ ਅਲ-ਰਮਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Hanaa Al-Ramli.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4578 | [[:d:Q12208954|Q12208954]] | [[ਹਨਾਨ ਅਲ-ਆਗ਼ਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4579 | [[:d:Q764803|Q764803]] | [[ਹਨੀ ਇਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/169968634 169968634] | [[ਤਸਵੀਰ:Honey Irani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4580 | [[:d:Q1593557|Q1593557]] | [[ਹਫ਼ੀਜ਼ ਜਲੰਧਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72831727 72831727] | |- | style='text-align:right'| 4581 | [[:d:Q55080951|Q55080951]] | [[ਹਫੀਜ਼ ਤਾਹਿਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4582 | [[:d:Q3535567|Q3535567]] | [[ਹਬੀਬ ਤਨਵੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76728946 76728946] | [[ਤਸਵੀਰ:Indian Writer Habib Tanvir.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4583 | [[:d:Q45124|Q45124]] | [[ਹਮਜ਼ਾ ਹਕੀਮਜ਼ਾਦਾ ਨਿਆਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/77674205 77674205] | [[ਤਸਵੀਰ:Hamza Niyazi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4584 | [[:d:Q20880363|Q20880363]] | [[ਹਮੀਦਾ ਸਾਲਿਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31131601 31131601] | |- | style='text-align:right'| 4585 | [[:d:Q16104460|Q16104460]] | [[ਹਮੀਦਾ ਹੁਸੈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/48320421 48320421] | |- | style='text-align:right'| 4586 | [[:d:Q19665940|Q19665940]] | [[ਹਮੀਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93510557 93510557] | |- | style='text-align:right'| 4587 | [[:d:Q5951290|Q5951290]] | [[ਹਮੀਰਾ ਕਾਦਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/120478786 120478786] | [[ਤਸਵੀਰ:Homeyra qaderi (Homeira Qaderi).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4588 | [[:d:Q65396174|Q65396174]] | [[ਹਰਕੀਰਤ ਕੌਰ ਚਾਹਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/20151050119333412528 20151050119333412528] | |- | style='text-align:right'| 4589 | [[:d:Q125148538|Q125148538]] | [[ਹਰਕੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਕਹਿਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4590 | [[:d:Q125148550|Q125148550]] | [[ਹਰਕੰਵਲਜੀਤ ਸਾਹਿਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4591 | [[:d:Q61059226|Q61059226]] | [[ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਬਾਗੜੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4592 | [[:d:Q107184391|Q107184391]] | [[ਹਰਚੰਦ ਸਿੰਘ ਬੇਦੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4593 | [[:d:Q5658074|Q5658074]] | [[ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਿਲਗੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/119451564 119451564] | |- | style='text-align:right'| 4594 | [[:d:Q31789316|Q31789316]] | [[ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4595 | [[:d:Q20610037|Q20610037]] | [[ਹਰਜਿੰਦਰ ਸੂਰੇਵਾਲੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4596 | [[:d:Q5658062|Q5658062]] | [[ਹਰਜੀਤ ਅਟਵਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31129726 31129726] | |- | style='text-align:right'| 4597 | [[:d:Q20610043|Q20610043]] | [[ਹਰਜੀਤ ਦੌਧਰੀਆ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4598 | [[:d:Q85950427|Q85950427]] | [[ਹਰਦਿਆਲ ਥੂਹੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4599 | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4600 | [[:d:Q31790807|Q31790807]] | [[ਹਰਦੇਵ ਚੌਹਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4601 | [[:d:Q5655942|Q5655942]] | [[ਹਰਦੇਵ ਦਿਲਗੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4602 | [[:d:Q20610061|Q20610061]] | [[ਹਰਨਾਮ ਦਾਸ ਸਹਿਰਾਈ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4603 | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4604 | [[:d:Q20610086|Q20610086]] | [[ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4605 | [[:d:Q120709576|Q120709576]] | [[ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਕੋਮਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4606 | [[:d:Q5663103|Q5663103]] | [[ਹਰਪਾਲ ਟਿਵਾਣਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6876420 6876420] | |- | style='text-align:right'| 4607 | [[:d:Q31789184|Q31789184]] | [[ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ|ਹਰਪਾਲ ਪੰਨੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂੰ.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4608 | [[:d:Q1519064|Q1519064]] | [[ਹਰਪਾਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/267686714 267686714] | [[ਤਸਵੀਰ:Harpal Brar da un discurso en 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4609 | [[:d:Q31788010|Q31788010]] | [[ਹਰਪਿੰਦਰ ਰਾਣਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4610 | [[:d:Q20610093|Q20610093]] | [[ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4611 | [[:d:Q20610099|Q20610099]] | [[ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸੇਖਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4612 | [[:d:Q106936043|Q106936043]] | [[ਹਰਬਖਸ਼ ਮਕਸੂਦਪੁਰੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4613 | [[:d:Q144535|Q144535]] | [[ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਂਸਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27074806 27074806] | [[ਤਸਵੀਰ:Herbert Spencer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4614 | [[:d:Q35236|Q35236]] | [[ਹਰਬਰਟ ਹੂਵਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14778660 14778660] | [[ਤਸਵੀਰ:President Hoover portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4615 | [[:d:Q125148429|Q125148429]] | [[ਹਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਭੰਵਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4616 | [[:d:Q15296949|Q15296949]] | [[ਹਰਬੰਸ ਭੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4617 | [[:d:Q61059066|Q61059066]] | [[ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਚਾਵਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4618 | [[:d:Q20610105|Q20610105]] | [[ਹਰਭਜਨ ਬਾਜਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Harbhajn Bajva.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4619 | [[:d:Q20610111|Q20610111]] | [[ਹਰਭਜਨ ਮਾਂਗਟ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4620 | [[:d:Q25624121|Q25624121]] | [[ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਰਤਨ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4621 | [[:d:Q31786966|Q31786966]] | [[ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਵਕਤਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4622 | [[:d:Q20610117|Q20610117]] | [[ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/268146997329018892015 268146997329018892015]<br/>[https://viaf.org/viaf/75264132 75264132] | |- | style='text-align:right'| 4623 | [[:d:Q20610125|Q20610125]] | [[ਹਰਭਜਨ ਹਲਵਾਰਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/8976057 8976057] | |- | style='text-align:right'| 4624 | [[:d:Q31789488|Q31789488]] | [[ਹਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ|ਹਰਮਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4625 | [[:d:Q4985|Q4985]] | [[ਹਰਮਨ ਮੈਲਵਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/27068555 27068555] | [[ਤਸਵੀਰ:Herman Melville by Joseph O Eaton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4626 | [[:d:Q65397067|Q65397067]] | [[ਹਰਮਨ ਸੂਫ਼ੀ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4627 | [[:d:Q25973|Q25973]] | [[ਹਰਮਨ ਹੈੱਸ|ਹਰਮਨ ਹੈਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/41841418 41841418] | [[ਤਸਵੀਰ:Hermann Hesse 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4628 | [[:d:Q20610129|Q20610129]] | [[ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਚਹਿਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4629 | [[:d:Q20610136|Q20610136]] | [[ਹਰਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4630 | [[:d:Q20610145|Q20610145]] | [[ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਾਰਵਾਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4631 | [[:d:Q31789918|Q31789918]] | [[ਹਰਮੀਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Harmeet Vidiarthy 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4632 | [[:d:Q42665728|Q42665728]] | [[ਹਰਲੀਨਾ ਸੋਢੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Harlina Sodhi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4633 | [[:d:Q20610151|Q20610151]] | [[ਹਰਵਿੰਦਰ ਧਾਲੀਵਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4634 | [[:d:Q20610158|Q20610158]] | [[ਹਰਵਿੰਦਰ ਭੰਡਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Harwinder Bhandal.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4635 | [[:d:Q50112021|Q50112021]] | [[ਮਾਂ ਬੋਲੀ (ਗੀਤ)|ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4636 | [[:d:Q31790774|Q31790774]] | [[ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਹਿਲ]] | | [https://viaf.org/viaf/231370722 231370722] | |- | style='text-align:right'| 4637 | [[:d:Q20610165|Q20610165]] | [[ਹਰਸਰਨ ਸਿੰਘ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4638 | [[:d:Q33744459|Q33744459]] | [[ਹਰਸਾ ਸਿੰਘ ਚਾਤਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4639 | [[:d:Q4207831|Q4207831]] | [[ਹਰਿਭਦਰਾ (ਜੈਨ ਫਿਲਾਸਫਰ)|ਹਰਿਭਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/285088520 285088520] | |- | style='text-align:right'| 4640 | [[:d:Q9575|Q9575]] | [[ਹਰੀਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ|ਹਰਿਵੰਸ਼ ਰਾਏ ਬੱਚਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24748240 24748240] | [[ਤਸਵੀਰ:Harivansh Rai Bachchan 2003 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4641 | [[:d:Q18145333|Q18145333]] | [[ਹਰਿਵੱਲਭ ਚੁਨੀਲਾਲ ਭਾਯਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37078794 37078794] | |- | style='text-align:right'| 4642 | [[:d:Q347118|Q347118]] | [[ਹਰਿਸਤੋ ਬੋਤੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88042671 88042671] | [[ਤਸਵੀਰ:BASA-1271K-1-161-2-Hristo Botev, 1875.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4643 | [[:d:Q5657585|Q5657585]] | [[ਹਰਿੰਦਰ ਦੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/219475321 219475321] | [[ਤਸਵੀਰ:Harindra Dave.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4644 | [[:d:Q125148671|Q125148671]] | [[ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਜਾਜ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4645 | [[:d:Q25931173|Q25931173]] | [[ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਹਿਬੂਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9384852 9384852] | |- | style='text-align:right'| 4646 | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4647 | [[:d:Q125148522|Q125148522]] | [[ਹਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਾਇਰ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4648 | [[:d:Q19665738|Q19665738]] | [[ਹਰੀ ਨੇਫ]] | [[ਟਰਾਂਸ ਔਰਤ]] | [https://viaf.org/viaf/9679154923726663780008 9679154923726663780008] | [[ਤਸਵੀਰ:MJK30527 Hari Nef (Berlinale 2017).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4649 | [[:d:Q93939001|Q93939001]] | [[ਹਰੀ ਵਾਸੂਦੇਵਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18335979 18335979] | |- | style='text-align:right'| 4650 | [[:d:Q125148551|Q125148551]] | [[ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਤਤਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4651 | [[:d:Q5657220|Q5657220]] | [[ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ (ਕਵੀ)|ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Hari Singh Dilbar, Punjabi language comedy poet.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4652 | [[:d:Q125148553|Q125148553]] | [[ਹਰੀਪਾਲ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4653 | [[:d:Q19745309|Q19745309]] | [[ਹਰੀਪ੍ਰਭਾ ਟੇਕੇਦਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9736160310473258300000 9736160310473258300000] | [[ਤਸਵੀਰ:Uemon and Hariprabha Takeda.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4654 | [[:d:Q5657885|Q5657885]] | [[ਹਰੀਸ਼ ਖਰੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Harish Khre Chief editor English Tribune.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4655 | [[:d:Q3635837|Q3635837]] | [[ਹਰੀਸ਼ੰਕਰ ਪਰਸਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37861232 37861232] | |- | style='text-align:right'| 4656 | [[:d:Q5657816|Q5657816]] | [[ਹਰੀਸੇਨਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4657 | [[:d:Q134798|Q134798]] | [[ਹਾਰੂਕੀ ਮੁਰਾਕਾਮੀ|ਹਰੂਕੀ ਮੁਰਾਕਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108238901 108238901] | [[ਤਸਵੀਰ:Conversatorio Haruki Murakami (12 de 12) (45747009452) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4658 | [[:d:Q80321|Q80321]] | [[ਹਲਡੋਰ ਲੈਕਸਨਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17225412 17225412] | [[ਤਸਵੀਰ:Halldór Kiljan Laxness 1955.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4659 | [[:d:Q2787402|Q2787402]] | [[ਹਲਧਰ ਨਾਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56097545 56097545] | [[ਤਸਵੀਰ:Haladhar Nag (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4660 | [[:d:Q85446982|Q85446982]] | [[ਹਲੀਥਾ ਸ਼ਮੀਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4661 | [[:d:Q5642344|Q5642344]] | [[ਹਲੀਮਾ ਖੁਦੋਏਬੇਰਦੀਏਵਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4662 | [[:d:Q5678118|Q5678118]] | [[ਹਸਨ ਅਸਕਰੀ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/21060982 21060982]<br/>[https://viaf.org/viaf/62914322 62914322] | |- | style='text-align:right'| 4663 | [[:d:Q23303261|Q23303261]] | [[ਹਸਨ ਨਮੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/315983428 315983428] | [[ਤਸਵੀਰ:Hasan Namir.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4664 | [[:d:Q348144|Q348144]] | [[ਹਸਨ ਰੂਹਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/53599715 53599715] | [[ਤਸਵੀਰ:Hassan Rouhani 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4665 | [[:d:Q40232921|Q40232921]] | [[ਹਸਨਾ ਬੇਗਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/80148995963059751838 80148995963059751838] | [[ਤਸਵੀਰ:Hasna Begum 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4666 | [[:d:Q5679443|Q5679443]] | [[ਹਸਰਤ ਜੈਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/311574112 311574112] | |- | style='text-align:right'| 4667 | [[:d:Q3764778|Q3764778]] | [[ਹਸਰਤ ਮੋਹਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32886190 32886190] | [[ਤਸਵੀਰ:Hasrat Mohani 2014 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4668 | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4925902 4925902] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4669 | [[:d:Q42747|Q42747]] | [[ਹਾਈਨਰਿਸ਼ ਬਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88858559 88858559] | [[ਤਸਵੀਰ:Bundesarchiv B 145 Bild-F062164-0004, Bonn, Heinrich Böll.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4670 | [[:d:Q44403|Q44403]] | [[ਹਾਈਨਰਿਸ਼ ਹਾਈਨੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34457918 34457918] | [[ਤਸਵੀਰ:Heinrich Heine.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4671 | [[:d:Q11903|Q11903]] | [[ਹਾਈਪੇਸ਼ਿਆ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/267848499 267848499]<br/>[https://viaf.org/viaf/316731617 316731617]<br/>[https://viaf.org/viaf/421159474313327662467 421159474313327662467]<br/>[https://viaf.org/viaf/503149196560674792574 503149196560674792574]<br/>[https://viaf.org/viaf/87160307492657742254 87160307492657742254] | [[ਤਸਵੀਰ:Hipatia67.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4672 | [[:d:Q5640267|Q5640267]] | [[ਹਾਜਰਾ ਮਸਰੂਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7096148122908395200007 7096148122908395200007] | [[ਤਸਵੀਰ:Hajra Masroor.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4673 | [[:d:Q31788226|Q31788226]] | [[ਹਾਜੀ ਮੁਹੰਮਦ ਭੂਰੇ ਵਾਲਾ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4674 | [[:d:Q5646626|Q5646626]] | [[ਹਨ ਕੰਗ|ਹਾਨ ਕਾਂਗ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/7231097 7231097] | [[ਤਸਵੀਰ:Han Kang, 2024 Nobel Prize Laureate in Literature (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4675 | [[:d:Q290143|Q290143]] | [[ਹਾਨਾਨ ਅਲ-ਸ਼ੇਖ|ਹਾਨਾਨ ਅਲ-ਸ਼ੇਖ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24636311 24636311] | [[ਤਸਵੀਰ:Hanan al-Shaykh 11.18.08 (7004474343) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4676 | [[:d:Q31787736|Q31787736]] | [[ਹਾਫ਼ਜ਼ ਮੀਆਂ ਅਲਾਹ ਬਖ਼ਸ਼]] | | | |- | style='text-align:right'| 4677 | [[:d:Q12858417|Q12858417]] | [[ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/51975454 51975454] | |- | style='text-align:right'| 4678 | [[:d:Q20049392|Q20049392]] | [[ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਮਹਿਮੂਦ ਖ਼ਾਨ ਸ਼ਿਰਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/31585607 31585607] | [[ਤਸਵੀਰ:Prof. Hafiz Mahmood Shirani.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4679 | [[:d:Q6240|Q6240]] | [[ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਸ਼ੀਰਾਜ਼ੀ|ਹਾਫਿਜ਼ ਸ਼ਿਰਾਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56731778 56731778]<br/>[https://viaf.org/viaf/92145857106822922504 92145857106822922504] | [[ਤਸਵੀਰ:Anselm Feuerbach Hafis vor der Schenke (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4680 | [[:d:Q5644664|Q5644664]] | [[ਹਾਮਿਦ ਜ਼ਾਹੇਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4681 | [[:d:Q5644583|Q5644583]] | [[ਹਾਮਿਦ ਦਲਵਾਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24139479 24139479] | |- | style='text-align:right'| 4682 | [[:d:Q1573382|Q1573382]] | [[ਹਾਮਿਦ ਸਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79207424 79207424] | |- | style='text-align:right'| 4683 | [[:d:Q445839|Q445839]] | [[ਹਾਯਾਸ਼ੀ ਫੂਮੀਕੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49372649 49372649] | [[ਤਸਵੀਰ:Fumiko-Hayashi-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4684 | [[:d:Q182658|Q182658]] | [[ਹਾਰਪਰ ਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12431460 12431460] | [[ਤਸਵੀਰ:Harper Lee Medal (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4685 | [[:d:Q84947170|Q84947170]] | [[ਹਾਲੀ ਈ. ਕੁਈਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:HallieEQueen1918.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4686 | [[:d:Q445719|Q445719]] | [[ਹਾਲੀਨਾ ਪੋਸਵਿਆਤੋਵਸਕਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32026044 32026044] | [[ਤਸਵੀਰ:5889e56231d81 o large.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4687 | [[:d:Q119546|Q119546]] | [[ਹਾਵਰਡ ਜਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/106986472 106986472] | [[ਤਸਵੀਰ:Howard Zinn, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4688 | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/314845355 314845355] | |- | style='text-align:right'| 4689 | [[:d:Q186111|Q186111]] | [[ਹਾਸ਼ਮੀ ਰਫਸੰਜਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70131516 70131516] | [[ਤਸਵੀਰ:Akbar Hashemi Rafsanjani by Fars 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4690 | [[:d:Q16014389|Q16014389]] | [[ਹਯਾਤਉੱਲਾ ਅੰਸਾਰੀ|ਹਿਆਤੁੱਲਾਹ ਅੰਸਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/117868348 117868348] | |- | style='text-align:right'| 4691 | [[:d:Q154959|Q154959]] | [[ਹਿਊਗੋ ਗਰੋਸ਼ੀਅਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32005141 32005141] | [[ਤਸਵੀਰ:Portret van Hugo de Groot (1583-1645) Rijksmuseum SK-A-581.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4692 | [[:d:Q42063|Q42063]] | [[ਹਿਊਨ ਸਾਂਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/281925267 281925267]<br/>[https://viaf.org/viaf/42634407 42634407] | [[ਤਸਵੀਰ:Xuanzang w.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4693 | [[:d:Q7499795|Q7499795]] | [[ਹਿਜਾਬ ਇਮਤਿਆਜ਼ ਅਲੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/1644085 1644085] | [[ਤਸਵੀਰ:Imtiaz Ali 1937.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4694 | [[:d:Q109806691|Q109806691]] | [[ਹਿਤੇਂਦਰ ਵਧਵਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Hitendra Wadhwa speaking.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4695 | [[:d:Q123139628|Q123139628]] | [[ਹਿਬਾ ਅਬੂ ਨਾਦਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/56154981838967741779 56154981838967741779] | |- | style='text-align:right'| 4696 | [[:d:Q2777388|Q2777388]] | [[ਹਿਮਾਂਸ਼ੀ ਸ਼ੇਲਤ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/65600598 65600598] | [[ਤਸਵੀਰ:Himanshi Shelat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4697 | [[:d:Q16138018|Q16138018]] | [[ਹਿਰਦਿਆਕੁਮਾਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4698 | [[:d:Q31789420|Q31789420]] | [[ਹਿਰਦੇ ਪਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/13740702 13740702] | |- | style='text-align:right'| 4699 | [[:d:Q41752636|Q41752636]] | [[ਹਿਰਨਮਈ ਮਿਸ਼ਰਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9520790 9520790] | |- | style='text-align:right'| 4700 | [[:d:Q5769765|Q5769765]] | [[ਹਿਰੇਨ ਮੁਖਰਜੀ|ਹਿਰੇਂਦਰਨਾਥ ਮੁਖਰਜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/107115473 107115473] | [[ਤਸਵੀਰ:The Vice President, Shri Mohd. Hamid Ansari unveiled the portrait of Prof. Hiren Mukerjee, at a function in Parliament House, New Delhi on August 11, 2008.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4701 | [[:d:Q18936096|Q18936096]] | [[ਹਿਲਡਾ ਮੈਥੇਸਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4430831 4430831] | |- | style='text-align:right'| 4702 | [[:d:Q465700|Q465700]] | [[ਹਿਲੇਰੀ ਮਾਂਟੇਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44415775 44415775] | |- | style='text-align:right'| 4703 | [[:d:Q123509617|Q123509617]] | [[ਹਿੰਦ ਖ਼ੌਦਰੀ|ਹਿੰਦ ਖੌਦਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4704 | [[:d:Q12250127|Q12250127]] | [[ਹਿੰਦ ਨਾਵਫ਼ਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/34273845 34273845] | |- | style='text-align:right'| 4705 | [[:d:Q16190553|Q16190553]] | [[ਹਿੱਸਾ ਹਿਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/297758326 297758326] | |- | style='text-align:right'| 4706 | [[:d:Q59684604|Q59684604]] | [[ਹੀਦਰ ਰੋਜ਼ ਜੋਨਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/38920398 38920398] | [[ਤਸਵੀਰ:Heather Rose Jones at San Jose Book Festival 2026.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4707 | [[:d:Q446518|Q446518]] | [[ਹੀਦਰ ਹੰਟਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28975810 28975810] | [[ਤਸਵੀਰ:Heather Hunter 2001 AVN.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4708 | [[:d:Q2777480|Q2777480]] | [[ਹੀਰਾ ਪਾਠਕ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/55559466 55559466] | |- | style='text-align:right'| 4709 | [[:d:Q740758|Q740758]] | [[ਹੀਰੋਕਾਜ਼ੂ ਕੁੜੇਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/44174038 44174038] | [[ਤਸਵੀਰ:Hirokazu Kore-eda - The Egyptian Theatre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4710 | [[:d:Q109057143|Q109057143]] | [[ਹੁਮਾਯੂੰ ਇਕਬਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Humayun Iqbal Urdu writer and poet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4711 | [[:d:Q23664426|Q23664426]] | [[ਹੁਮਿਰਾ ਸਾਕਿਬ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4712 | [[:d:Q123034|Q123034]] | [[ਹੁਲਦਰਿਚ ਜ਼ਵਿੰਗਲੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71399367 71399367] | [[ਤਸਵੀਰ:Zwingli Hans Asper.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4713 | [[:d:Q117212022|Q117212022]] | [[ਹੁਸਨੇ ਆਰਾ ਕਮਲ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Husneara Kamal & Sufia Ahmed 1956.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4714 | [[:d:Q5909132|Q5909132]] | [[ਹੁਸੈਨ ਸਨਾਪੁਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/212231635 212231635] | [[ਤਸਵੀਰ:Sanapour210886.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4715 | [[:d:Q5687852|Q5687852]] | [[ਹੇਜ਼ਲ ਕਾਰਟਰ (ਲੇਖਕ)]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:HazelCarter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4716 | [[:d:Q15497931|Q15497931]] | [[ਹੇਜ਼ਲ ਬਾਰਨਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/79096846 79096846] | [[ਤਸਵੀਰ:Hazel BarnesPicture.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4717 | [[:d:Q15432965|Q15432965]] | [[ਹੇਤੂਕਰ ਝਾਅ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/267553120 267553120] | |- | style='text-align:right'| 4718 | [[:d:Q125148456|Q125148456]] | [[ਹੇਮ ਰਾਜ ਸਟੈਨੋ]] | | | |- | style='text-align:right'| 4719 | [[:d:Q2723463|Q2723463]] | [[ਹੇਮਚੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/262581533 262581533] | [[ਤਸਵੀਰ:Hemachandra.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4720 | [[:d:Q12827664|Q12827664]] | [[ਹੇਮਚੰਦਰ ਗੋਸਵਾਮੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/67277158 67277158] | [[ਤਸਵੀਰ:Hemchandra Goswami.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4721 | [[:d:Q3349381|Q3349381]] | [[ਹੇਮੰਗਾ ਬਿਸਵਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/18545139 18545139] | [[ਤਸਵੀਰ:Hemango Biswas in the 1980s.TIF|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4722 | [[:d:Q2732205|Q2732205]] | [[ਹੇਮੰਤ ਕੁਮਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/143834280 143834280] | [[ਤਸਵੀਰ:Hemant Kumar 2016 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4723 | [[:d:Q5711026|Q5711026]] | [[ਹੇਮੰਤ ਮਹਾਪਾਤਰਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4724 | [[:d:Q5711042|Q5711042]] | [[ਹੇਮੰਤ ਸ਼ੇਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4725 | [[:d:Q38049|Q38049]] | [[ਹੈਰਤਾ ਮਿਊਲਰ|ਹੇਰਤਾ ਮੁਲਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/12324250 12324250] | [[ਤਸਵੀਰ:Herta Müller Brucknerhaus Linz 2025 BHO-4188.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4726 | [[:d:Q7326|Q7326]] | [[ਹੇਰਨਾਨ ਕੋਰਤੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49223767 49223767] | [[ਤਸਵੀਰ:Retrato de Hernán Cortés.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4727 | [[:d:Q41155|Q41155]] | [[ਹੇਰਾਕਲਿਟਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/101906635 101906635]<br/>[https://viaf.org/viaf/104815994 104815994]<br/>[https://viaf.org/viaf/107545508 107545508]<br/>[https://viaf.org/viaf/1200160667942403560004 1200160667942403560004]<br/>[https://viaf.org/viaf/14167760373013572528 14167760373013572528]<br/>[https://viaf.org/viaf/167145856839322920047 167145856839322920047]<br/>[https://viaf.org/viaf/18146217797209142275 18146217797209142275]<br/>[https://viaf.org/viaf/285165132 285165132]<br/>[https://viaf.org/viaf/309812836 309812836]<br/>[https://viaf.org/viaf/316786950 316786950]<br/>[https://viaf.org/viaf/419144647697825920539 419144647697825920539]<br/>[https://viaf.org/viaf/89050190 89050190]<br/>[https://viaf.org/viaf/89314880 89314880]<br/>[https://viaf.org/viaf/89803370 89803370]<br/>[https://viaf.org/viaf/89803406 89803406] | [[ਤਸਵੀਰ:Ca' Rezzonico - Eraclito 1705 - Giuseppe Torretti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4728 | [[:d:Q4728570|Q4728570]] | [[ਹੇਰਾਨ ਖ਼ਾਨਿਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | [[ਤਸਵੀਰ:Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyinin binasının pəncərəsində Heyran xanım Dünbüli rəsmi (1).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4729 | [[:d:Q54543|Q54543]] | [[ਹੇਲੇਨ ਵਿਲਸ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54955472 54955472] | [[ਤਸਵੀਰ:Helen Wills Moody 1932.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4730 | [[:d:Q116055|Q116055]] | [[ਹੇਲੇਨਾ ਆਰੌਖੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/19731811 19731811] | [[ਤਸਵੀਰ:H. Araujo.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4731 | [[:d:Q77161|Q77161]] | [[ਹੈਂਜ ਮੌਰਗਨਥੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/49145857783823020431 49145857783823020431] | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Morgenthau in 1965.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4732 | [[:d:Q1151|Q1151]] | [[ਹੇਕਤੋਰ ਬੇਰਲੀਓਸ|ਹੈਕਟਰ ਬਰਲੀਓਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71577105 71577105] | [[ਤਸਵੀਰ:Berlioz Petit BNF Gallica-crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4733 | [[:d:Q13563270|Q13563270]] | [[ਹੈਟੀ ਗੋਸੈੱਟ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70455231 70455231] | |- | style='text-align:right'| 4734 | [[:d:Q5639020|Q5639020]] | [[ਹੈਦਰ ਕੁਰੈਸ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116573081 116573081]<br/>[https://viaf.org/viaf/31672138 31672138] | |- | style='text-align:right'| 4735 | [[:d:Q5953817|Q5953817]] | [[ਹੈਦਰ ਬਖ਼ਸ਼ ਜਤੋਈ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/40617842 40617842] | |- | style='text-align:right'| 4736 | [[:d:Q4120010|Q4120010]] | [[ਹੈਦਰ ਹੈਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/88062304 88062304] | |- | style='text-align:right'| 4737 | [[:d:Q36661|Q36661]] | [[ਹੈਨਰਿਕ ਇਬਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/71378383 71378383] | [[ਤਸਵੀਰ:Henrik Ibsen by Gustav Borgen NFB-19778.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4738 | [[:d:Q225554|Q225554]] | [[ਹੈਨਰਿਕ ਪੋਂਟੋਪਿਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32009973 32009973] | [[ਤਸਵੀਰ:Henrik Pontoppidan 1917.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4739 | [[:d:Q41502|Q41502]] | [[ਹੈਨਰਿਕ ਸੈਂਕੀਏਵਿੱਚ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/24608122 24608122] | [[ਤਸਵੀਰ:Henryk Sienkiewicz ca 1885 (45871548) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4740 | [[:d:Q734339|Q734339]] | [[ਹੈਨਰੀ ਆਰਮਸਟਰਾਂਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/93817761 93817761] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry Armstrong 1937.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4741 | [[:d:Q66107|Q66107]] | [[ਹੈਨਰੀ ਕਿਸਿੰਜਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/108958811 108958811] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry A. Kissinger, U.S. Secretary of State, 1973-1977.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4742 | [[:d:Q170509|Q170509]] | [[ਹੈਨਰੀ ਜੇਮਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36920030 36920030] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry James by John Singer Sargent cleaned.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4743 | [[:d:Q131149|Q131149]] | [[ਹੈਨਰੀ ਡੇਵਿਡ ਥੋਰੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68936476 68936476] | [[ਤਸਵੀਰ:Benjamin D. Maxham - Henry David Thoreau - Restored - greyscale - straightened.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4744 | [[:d:Q34190|Q34190]] | [[ਹੈਨਰੀ ਫ਼ੀਲਡਿੰਗ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61545697 61545697] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry Fielding MET DP825191.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4745 | [[:d:Q8768|Q8768]] | [[ਹੈਨਰੀ ਫ਼ੋਰਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/76370475 76370475] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry ford 1919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4746 | [[:d:Q19155|Q19155]] | [[ਹੈਨਰੀ ਫੋਂਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/112378001 112378001] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry Fonda in Warlock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4747 | [[:d:Q187765|Q187765]] | [[ਹੈਨਰੀ ਮਿੱਲਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/59086729 59086729] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry Miller 1940.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4748 | [[:d:Q1285419|Q1285419]] | [[ਹੈਨਰੀ ਰੋਥ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17238035 17238035] | |- | style='text-align:right'| 4749 | [[:d:Q152513|Q152513]] | [[ਹੈਨਰੀ ਵਾਡਸਵਰਥ ਲਾਂਗਫੈਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/54150826 54150826] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry Wadsworth Longfellow - Project Gutenberg eText 16786.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4750 | [[:d:Q123916|Q123916]] | [[ਹੈਨਰੀ-ਫ੍ਰੈਡੇਰਿਕ ਐਮੀਅਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/39372874 39372874] | [[ਤਸਵੀਰ:Henry-Frederic Amiel by François Artus.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4751 | [[:d:Q2312807|Q2312807]] | [[ਹੈਮਨੇਟ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/220533736 220533736] | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare's family circle (Hamnet).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4752 | [[:d:Q104340|Q104340]] | [[ਹੈਰਲਡ ਲੌਇਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/17347452 17347452] | [[ਤਸਵੀਰ:Harold Lloyd - A Pictorial History of the Silent Screen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4753 | [[:d:Q132695|Q132695]] | [[ਹੈਰੀ ਮਾਰਟਿਨਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/14773510 14773510] | [[ਤਸਵੀਰ:Harry Martinson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4754 | [[:d:Q102513|Q102513]] | [[ਹੈਰੀਅਟ ਬੀਚਰ ਸਟੋ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/32003151 32003151] | [[ਤਸਵੀਰ:Beecher-Stowe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4755 | [[:d:Q25270906|Q25270906]] | [[ਹੈਰੀਅਟ ਮੋਰਹੈੱਡ ਬੇਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/9475375 9475375] | [[ਤਸਵੀਰ:Harriet morehead Barry presume before 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4756 | [[:d:Q102870|Q102870]] | [[ਹੈਰੀਟ ਤੁਬਮਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/43120064 43120064] | [[ਤਸਵੀਰ:Harriet Tubman (circa 1885).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4757 | [[:d:Q41042|Q41042]] | [[ਹੈਰੋਲਡ ਪਿੰਟਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/83076151 83076151] | [[ਤਸਵੀਰ:Harold Pinter 1962.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4758 | [[:d:Q345612|Q345612]] | [[ਹੈਰੋਲਡ ਬਲੂਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/191378696 191378696] | [[ਤਸਵੀਰ:Harold Bloom, literary critic, author, teacher at Yale.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4759 | [[:d:Q250080|Q250080]] | [[ਹੈਲਨ ਐਡਮ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70219271 70219271] | |- | style='text-align:right'| 4760 | [[:d:Q38203|Q38203]] | [[ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/36920292 36920292] | [[ਤਸਵੀਰ:Helen Keller circa 1920 - restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4761 | [[:d:Q13563104|Q13563104]] | [[ਹੈਲਨ ਗ੍ਰੇ ਕੋਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/4534738 4534738] | |- | style='text-align:right'| 4762 | [[:d:Q458686|Q458686]] | [[ਹੈਲਨ ਚਰਚਿਲ ਕੈਂਡੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/2864803 2864803] | [[ਤਸਵੀਰ:Helen candee 1901.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4763 | [[:d:Q5701816|Q5701816]] | [[ਹੈਲੇਨ ਐਂਡੇਲਿਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/25930528 25930528] | |- | style='text-align:right'| 4764 | [[:d:Q5628629|Q5628629]] | [[ਹੋ ਵੇ ਸ਼ੇਸ਼ਾਦਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6344739 6344739] | [[ਤਸਵੀਰ:Sheshadriji 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4765 | [[:d:Q37060|Q37060]] | [[ਹੋਜ਼ੇ ਸਾਰਾਮਾਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/114473675 114473675] | [[ਤਸਵੀਰ:JSJoseSaramago.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4766 | [[:d:Q11012539|Q11012539]] | [[ਹੋਮਨ ਬੋਰਗੋਹੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/72224660 72224660] | [[ਤਸਵੀਰ:Homen-bgn.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4767 | [[:d:Q6197|Q6197]] | [[ਹੋਰਸ|ਹੋਰੇਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/100227522 100227522]<br/>[https://viaf.org/viaf/14337116 14337116]<br/>[https://viaf.org/viaf/2130151778256418130004 2130151778256418130004]<br/>[https://viaf.org/viaf/939164191732318740002 939164191732318740002] | [[ਤਸਵੀਰ:Quintus Horatius Flaccus.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4768 | [[:d:Q5901474|Q5901474]] | [[ਹੋਰੇਸ ਆੱਰਥਰ ਰੋਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/37058975 37058975] | |- | style='text-align:right'| 4769 | [[:d:Q380202|Q380202]] | [[ਹੋਵਾਰਡ ਫਾਸਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/103213416 103213416]<br/>[https://viaf.org/viaf/108416567 108416567] | [[ਤਸਵੀਰ:Howard Fast age 29.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4770 | [[:d:Q219780|Q219780]] | [[ਹੰਟਰ ਸਟਾਕਟਨ ਥੌਮਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/109030443 109030443] | [[ਤਸਵੀਰ:Hunter S. Thompson, Las Vegas 1971.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4771 | [[:d:Q60025|Q60025]] | [[ਹੰਨਾਹ ਆਰੰਜ਼]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/105151053 105151053] | [[ਤਸਵੀਰ:Hannah Arendt auf dem 1. Kulturkritikerkongress, Barbara Niggl Radloff, FM-2019-1-5-9-16 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4772 | [[:d:Q16390|Q16390]] | [[ਹੰਫਰੀ ਬੋਗਾਰਟ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/68937671 68937671] | [[ਤਸਵੀਰ:Humphrey Bogart 1940.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4773 | [[:d:Q131761|Q131761]] | [[ਹੰਫ਼ਰੀ ਡੇਵੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/29630108 29630108] | [[ਤਸਵੀਰ:Sir Humphry Davy, Bt by Thomas Phillips.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4774 | [[:d:Q5650929|Q5650929]] | [[ਹੰਸਾ ਜੀਵਰਾਜ ਮਹਿਤਾ|ਹੰਸਾ ਮਹਿਤਾ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/70272800 70272800] | [[ਤਸਵੀਰ:Hansa Jivraj Mehta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4775 | [[:d:Q20984457|Q20984457]] | [[ਹੰਸਾ ਵਾਡਕਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/61090262 61090262] | [[ਤਸਵੀਰ:HansaWadkarNavjeevan (1939).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4776 | [[:d:Q20610205|Q20610205]] | [[ਹੰਸਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4777 | [[:d:Q3631506|Q3631506]] | [[ਹੱਬਾ ਖਾਤੂਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | | |- | style='text-align:right'| 4778 | [[:d:Q13211492|Q13211492]] | [[ਅਦਾ ਜਾਫ਼ਰੀ|ਅਦਾ ਜਾਫ਼ਰੀ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/266350875 266350875] | [[ਤਸਵੀਰ:Ada Jafarey.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4779 | [[:d:Q3694820|Q3694820]] | [[ਅਮਜਦ ਇਸਲਾਮ ਅਮਜਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/116572458 116572458] | [[ਤਸਵੀਰ:Amjad Islam Amjad (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4780 | [[:d:Q8068539|Q8068539]] | [[ਜ਼ੇਹਰਾ ਨਿਗਾਹ|ਜ਼ਹਰਾ ਨਿਗਾਹ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [https://viaf.org/viaf/50621329 50621329] | |- | style='text-align:right'| 4781 | [[:d:Q6273527|Q6273527]] | [[ਨਸੀਮ ਹਜਾਜ਼ੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/28702108 28702108] | [[ਤਸਵੀਰ:Naseem hijazi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4782 | [[:d:Q7399029|Q7399029]] | [[ਸਾਗ਼ਰ ਸਿੱਦੀਕੀ|ਸਾਗ਼ਰ ਸਦੀਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [https://viaf.org/viaf/6550366 6550366] | [[ਤਸਵੀਰ:Saghar Siddiqui Urdu Poet.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} e10rwz5r793qvb1dw5jzeovdf8ufmy1 ਹਿੰਦੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 0 176355 848915 808447 2026-09-30T23:18:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848915 wikitext text/x-wiki {{Infobox award | name = ਹਿੰਦੀ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ | awardname = ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ | image = Sahitya Akademi Award - Surjit Patar.JPG | image_size = | alt = | caption = | subheader = ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ | awarded_for = ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ | sponsor = [[ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ]], [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] | reward = {{INRConvert|1|l}} | firstawarded = 1955 | lastawarded = 2022 | former name = | award1_type = ਪਹਿਲਾ ਜੇਤੂ | award1_winner = ਮਾਖਨਲਾਲ ਚਤੁਰਵੇਦੀ | award2_type = ਹਾਲੀਆ ਜੇਤੂ | award2_winner = ਬਦਰੀ ਨਰਾਇਣ | award3_type = ਕੁੱਲ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤੇ ਗਏ | award3_winner = 68 | website = {{Url|http://sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp|Official website}} | previous = | next = }} {{Sahitya Akademi Awards}} [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ]] ਹਰ ਸਾਲ, 1955 ਤੋਂ, [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ]] (ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਲੈਟਰਜ਼), ਲੇਖਕਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ, [[ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ]] ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਸਾਹਿਤ]] ਦੇ ਉੱਨਤੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1962 ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{cite web|title=Akademi Awards (1955-2015)|url=http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/awards/akademi%20samman_suchi.jsp|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084937/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/awards/akademi%20samman_suchi.jsp|archive-date=4 March 2016|publisher=[[Sahitya Akademi]]|accessdate=4 March 2016}}</ref> == ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ== [[File:Makhanlal Chaturvedi 1977 stamp of India.jpg|upright|thumbnail|[[ਮਾਖਨਲਾਲ ਚਤੁਰਵੇਦੀ]] ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਜੇਤਾ ਸਨ।]] [[File:Sobti 01.jpg|upright|thumbnail|[[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੋਬਤੀ]] ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਜੇਤੂ ਸੀ।]] [[File:Welcomming D.P.Sinha.jpg|upright|thumbnail|[[ਦਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿਨਹਾ]] ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਵਿਜੇਤਾ ਹਨ।]] {| class="wikitable" |- ! Year ! Author ! Work !Type of Work |- | 1955 | [[ਮਾਖਨਲਾਲ ਚਤੁਰਵੇਦੀ]] | ''Him Tarangini'' |Poetry |- | 1956 | [[Vasudev Sharan Agarwal]] | ''Padmavat Sanjivani Vyakhya'' |Commentary |- | 1957 | [[Acharya Narendra Dev]] | ''Bauddha Dharma Darshan'' |Philosophy |- | 1958 | [[Rahul Sankrityayan]] | ''Madhya Asia Ka Itihas'' |History |- | 1959 | [[Ramdhari Singh 'Dinkar']] | ''Sanskriti Ke Char Adhyayay'' |A survey of Indian culture |- | 1960 | [[Sumitranandan Pant]] | ''Kala aur Budha Chand'' |Poetry |- | 1961 | [[Bhagwati Charan Verma]] | ''Bhoole Bisre Chitra'' |Novel |- | 1962 | colspan="3" style="text-align:center;" |''No Award'' |- | 1963 | [[Amrit Rai]] | ''Premchand: Kalam Ka Sipahi'' |Biography |- | 1964 | [[Agyeya]] | ''[[Angan Ke Par Dwar]]'' |Poetry |- | 1965 | Nagendra | ''Rasa Siddhanta'' |Treatise on poetics |- | 1966 | [[Jainendra Kumar]] | ''[[Muktibodh (novel)|Muktibodh]]'' |Novelette |- | 1967 | [[Amritlal Nagar]] | ''Amrit Aur Vish'' |Novel |- | 1968 |[[Harivansh Rai Bachchan]] | ''Do Chattanen'' |Poetry |- | 1969 | [[Shrilal Shukla]] | ''[[Raag Darbari (novel)|Raag Darbari]]'' |Novel |- | 1970 | [[Ram Vilas Sharma]] | ''Nirala Ki Sahitya Sadhana'' |Biography |- | 1971 | [[Namwar Singh]] | ''Kavita Ke Naye Pratiman'' |Literary criticism |- | 1972 | [[Bhawani Prasad Mishra]] | ''Buni Huyi Rassi'' |Poetry |- | 1973 | [[Hazari Prasad Dwivedi]] | ''Alok Parva'' |Essays |- | 1974 | [[Shivmangal Singh Suman|Shivmangal Singh 'Suman']] | ''Mitti Ki Baraat'' |Poetry |- | 1975 | [[Bhisham Sahni]] | ''[[Tamas (book)|Tamas]]'' |Novel |- | 1976 | [[Yashpal]] | ''Meri Teri Uski Baat'' |Novel |- | 1977 | [[Shamsher Bahadur Singh]] | ''Chuka Bhi Hun Nahin Main'' |Poetry |- | 1978 | [[Bharat Bhushan Agarwal]] | ''Utna Vah Suraj Hai'' |Poetry |- | 1979 | [[Sudama Panday 'Dhoomil']] | ''Kal Sunana Mujhe'' |Poetry |- | 1980 | [[Krishna Sobti]] | ''Zindaginama - Zinda Rukh'' |Novel |- | 1981 | Trilochan | ''Tap Ke Taye Hue Din'' |Poetry |- | 1982 | [[Harishankar Parsai]] | ''Viklang Shraddha Ka Daur'' |Satire |- | 1983 | [[Sarveshwar Dayal Saxena]] | ''Khutiyon Par Tange Log'' |Poetry |- | 1984 | [[Raghuvir Sahay]] | ''Log Bhool Gaye Hain'' |Poetry |- | 1985 | [[Nirmal Verma]] | ''Kavve Aur Kala Pani'' |Short stories |- | 1986 | [[Kedarnath Agarwal]] | ''Apurva'' |Poetry |- | 1987 | [[Shrikant Verma]] | ''Magadh'' |Poetry |- | 1988 | [[Naresh Mehta]] | ''Aranya'' |Poetry |- | 1989 | [[Kedarnath Singh]] | ''Akaal Mein Saras'' |Poetry |- | 1990 | [[Shiv Prasaad Singh]] | ''Neela Chand'' |Novel |- | 1991 | [[Girija Kumar Mathur]] | ''Main Vaqt Ke Hun Samne'' |Poetry |- | 1992 | [[Giriraj Kishore (writer)|Giriraj Kishore]] | ''Dhai Ghar'' |Novel |- | 1993 | [[Vishnu Prabhakar]] | [[Ardhanarishwar]] |Novel |- | 1994 | [[Ashok Vajpeyi]] | ''Kahin Nahin Wahin'' |Poetry |- | 1995 | [[Kunwar Narayan]] | ''Koi Doosra Nahin'' |Poetry |- | 1996 | [[Surendra Verma]] | ''Mujhe Chand Chahiye'' |Novel |- | 1997 | [[Leeladhar Jagudi]] | ''Anubhav Ke Aakash Mein Chand'' |Poetry |- | 1998 | [[Arun Kamal]] | ''Naye Ilake Mein'' |Poetry |- | 1999 | [[Vinod Kumar Shukla]] | ''Deewar Main Ek Khirkee Rahathi Thi'' |Novel |- | 2000 | [[Manglesh Dabral]] | ''Hum Jo Dekhte Hain'' |Poetry |- | 2001 | [[Alka Saraogi]] | ''Kali-Katha : Via Bypass'' |Novel |- | 2002 | [[Rajesh Joshi]] | ''Do Panktiyon Ke Beech'' |Poetry |- | 2003 | [[Kamleshwar (writer)|Kamleshwar]] | ''[[Kitne Pakistan]]'' |Novel |- | 2004 | [[Viren Dangwal]] | ''Dushchakra Mein Srista'' |Poetry |- | 2005 | [[Manohar Shyam Joshi]] | ''Kyap'' |Novel |- | 2006 | [[Gyanendrapati]] | ''Sanshyatma'' |Poetry |- | 2007 | [[Amar Kant]] | ''Inhin Hathiyaron Se'' |Novel |- | 2008 | [[Govind Mishra]]<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2008/12/24/stories/2008122461351300.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090125003410/http://www.hindu.com/2008/12/24/stories/2008122461351300.htm|url-status=dead|archive-date=2009-01-25|title=Sahitya Akademi awards for 7 novelists |date=2008-12-24|newspaper=[[The Hindu]]|accessdate=2009-06-27}}</ref> | ''Kohre Mein Kaid Rang'' |Novel |- |2009 |[[Kailash Vajpeyi]]<ref>{{cite news |title=Poet Kailash Vajpeyi honoured with Sahitya Akademi award |url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-24/india/28094610_1_sahitya-akademi-award-vaidehi-collections-of-short-stories|archive-url= https://web.archive.org/web/20121025151003/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-24/india/28094610_1_sahitya-akademi-award-vaidehi-collections-of-short-stories|url-status= dead|archive-date= 25 October 2012|newspaper=[[The Times of India]] |date=24 December 2009 }}</ref> | ''Hawa mein Hastakshar'' |Poetry |- |2010 |[[Uday Prakash]]<ref>{{cite news |title=Sahitya Akademi awards announced |url=http://www.thehindu.com/news/national/article965913.ece |newspaper=[[The Hindu]] |date=21 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160131035454/http://www.thehindu.com/news/national/article965913.ece |archive-date=31 ਜਨਵਰੀ 2016 |access-date=27 ਮਈ 2024 |url-status=dead }}</ref> | ''Mohan Das''<ref>{{cite news |title=Uday Prakash, M P Veerendra Kumar among Sahitya Akademi Award winners |url=http://netindian.in/news/2010/12/21/0009410/uday-prakash-m-p-veerendra-kumar-among-sahitya-akademi-award-winners |publisher=Net Indian |date=21 December 2010 |access-date=27 ਮਈ 2024 |archive-date=10 ਜਨਵਰੀ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170110015735/http://netindian.in/news/2010/12/21/0009410/uday-prakash-m-p-veerendra-kumar-among-sahitya-akademi-award-winners |url-status=dead }}</ref> |Short stories |- | 2011 | [[Kashinath Singh]]<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/varanasi-novelist-gets-sahitya-akademi-award/891192/|title= Varanasi novelist gets Sahitya Akademi award |date=2011-12-23|publisher=[[Indian Express]]|accessdate=2011-12-23}}</ref> | ''Rehan Par Raghu'' |Novel |- | 2012 | [[Chandrakant Devtale]]<ref>[http://www.sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sa-award2012.pdf "Poets dominate Sahitya Akademi Awards 2012"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928231833/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/sa-award2012.pdf |date=28 September 2013 }}. [[Sahitya Akademi]]. 20 December 2012. Retrieved 18 December 2013.</ref> | ''Patthar fenk Raha Hoon'' |Poetry |- | 2013 | [[Mridula Garg]]<ref>[http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/award2013-e.pdf "Poets dominate Sahitya Akademi Awards 2013"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219002741/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/award2013-e.pdf |date=19 December 2013 }}. [[Sahitya Akademi]]. 18 December 2013. Retrieved 18 December 2013.</ref> | ''Miljul Man'' |Novel |- | 2014 | [[Ramesh Chandra Shah]]<ref>[http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/award2013-e.pdf "Poets dominate Sahitya Akademi Awards 2013"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131219002741/http://sahitya-akademi.gov.in/sahitya-akademi/pdf/award2013-e.pdf |date=19 December 2013 }}. [[Sahitya Akademi]]. 18 December 2013. Retrieved 18 December 2013.</ref> | ''Vinayak'' |Novel |- |2015 | [[Ramdarash Mishra]] | ''Aag Ki Hansi'' |Poetry |- |2016 | [[Nasira Sharma]] | ''Parijat'' |Novel |- |2017 | [[Ramesh Kuntal Megh]] | ''Vishw Mithak Sarit Sagar'' |Literary Criticism |- |2018 | [[Chitra Mudgal]] | ''Post Box No. 203 - Nala Sopara'' |Novel |- |2019 |[[Nand Kishore Acharya]]<ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/india/shashi-tharoor-nand-kishore-acharya-among-writers-to-receive-sahitya-akademi-award-2019-4742441.html|title=Shashi Tharoor, Nand Kishore Acharya among writers to receive Sahitya Akademi Award 2019|website=Moneycontrol|access-date=2019-12-18}}</ref> | ''Chheelatey Hue Apne Ko'' |Poetry |- | 2020 | [[Anamika (poet)|Anamika]]<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2021/mar/12/veerappa-moily-poet-anamika-among-20-to-be-conferred-sahitya-akademi-awards-2275798.html|title=Veerappa Moily, poet Anamika among 20 to be conferred Sahitya Akademi Awards|work=The New Indian Express|date=13 March 2021}}</ref> | ''Tokri Mein Digant 'Their Gatha'' | Poetry |- |2021 | [[ਦਇਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿਨਹਾ]] | ''Samraat Ashok'' |Play |- |2022 | [[Badri Narayan (writer)|Badri Narayan]]<ref>{{Cite web |date=22 December 2022 |title=Sahitya Akademi Award 2022 |url=https://sahitya-akademi.gov.in/pdf/sahityaakademiawards-2022.pdf |access-date=22 December 2022 |website=Sahitya Akademi}}</ref> | ''Tumadi Ke Shabd'' |Poetry |- | 2023 |Sanjeev |[[Mujhe pahchano]] |Novel |} ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ== * [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ]] ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} ==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== * [https://web.archive.org/web/20090905041354/http://www.sahitya-akademi.gov.in/old_version/awa10306.htm#hindi Official listing of Sahitya Akademi Awards in Hindi-language] {{Sahitya Akademi Award}} nd7yeuwwvkegmfl1fistvz7ykepcjex ਸ਼ਕਤੀਸ਼੍ਰੀ ਗੋਪਾਲਨ 0 182246 848809 846588 2026-09-30T16:53:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848809 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਸ਼ਕਤੀਸ਼੍ਰੀ ਗੋਪਾਲਨ | image = | native_name = | native_name_lang = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1987|10|25}} | website = {{url|http://shakthisreegopalan.com/}} }} '''ਸ਼ਕਤੀਸ਼੍ਰੀ ਗੋਪਾਲਨ''' (ਜਨਮ 25 ਅਕਤੂਬਰ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ [[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]] ਵਰਗੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/jul/15/narrow-minded-and-insensitive-singer-shakthisree-gopalan-on-rahman-concert-walk-out-1629125.html|title=Narrow-minded and insensitive: Singer Shakthisree Gopalan on Rahman concert walk out|date=July 15, 2017|work=New Indian Express|access-date=22 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022232518/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/jul/15/narrow-minded-and-insensitive-singer-shakthisree-gopalan-on-rahman-concert-walk-out-1629125.html|archive-date=22 October 2018}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ|ਪੌਪ]], ਆਰ 'ਐਨ' ਬੀ, ਟ੍ਰਿਪ-ਹੌਪ ਅਤੇ [[ਜੈਜ਼]] ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੈਂਡਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Know your stars: Shakthisree Gopalan |url=http://indianrockmp3.com/2010/11/14/star-profile-shakthisree-gopalan/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121118010356/http://indianrockmp3.com/2010/11/14/star-profile-shakthisree-gopalan/ |archive-date=18 November 2012 |access-date=6 November 2012 |website=Indian Rock MP3}}</ref> ਉਹ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਆਰਕੀਟੈਕਟ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਪਲਾਨਿੰਗ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਸ਼ਕਤੀਸ਼੍ਰੀ ਗੋਪਾਲਨ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ [[ਕੋਚੀ]], ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਰਾਜਗਿਰੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਕਲਾਮਾਸੇਰੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਚੇਨਈ]] ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅੰਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਐਂਡ ਪਲਾਨਿੰਗ ਤੋਂ ਆਰਕੀਟੈਕਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/music/singing-away-to-glory/article4098414.ece|title=Singing away to glory|date=15 November 2012|work=The Hindu|access-date=19 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121118042124/http://www.thehindu.com/arts/music/singing-away-to-glory/article4098414.ece|archive-date=18 November 2012|location=Chennai, India}}</ref> ਉਸ ਨੇ 13 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ। ਉਸ ਦੀ 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੌਰਾਨ, ਐੱਸਐੱਸ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਨੇ ਵਾਇਸ ਹੰਟ 1 ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਆਡੀਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਈ। ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਐੱਸ. ਐੱਸ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੇ ਵਾਇਸ ਹੰਟ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੀਜ਼ਨ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਡੀਸ਼ਨ ਨਵੰਬਰ 2008 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ''ਟੈਕਸੀ 4777'' ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਗਾਣਾ ਗਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/music/article1089704.ece|title=Three's Company|last=Kamath|first=Sudhish|date=13 January 2011|work=The Hindu|access-date=7 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121108012047/http://www.thehindu.com/arts/music/article1089704.ece|archive-date=8 November 2012|location=Chennai, India}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/november-fest/retro-music-at-the-hindu-november-fest/article7845875.ece|title=Taking the retro route|last=Ramanujam|first=Srinivasa|date=2015-11-05|work=The Hindu|access-date=2017-09-26|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20200624120935/https://www.thehindu.com/features/november-fest/retro-music-at-the-hindu-november-fest/article7845875.ece|archive-date=2020-06-24|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1988]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 7o2molwtdglkn5w1cpr94suhpucwi5p ਵਿਜੈਸ਼੍ਰੀ 0 182341 848753 740926 2026-09-30T14:12:46Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848753 wikitext text/x-wiki '''ਵਿਜੈਸ਼੍ਰੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਜ਼ੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ, [[ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਹਿੰਦੀ]], ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨਡ਼ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/40-years-hence-vijayasree-still-the-marilyn-of-malayalam/article5795244.ece|title=40 years hence, Vijayasree still the Marilyn of Malayalam|last=Kumar|first=P. K. Ajith|date=17 March 2014|work=The Hindu|access-date=12 May 2020|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20140318023848/http://www.thehindu.com/features/cinema/40-years-hence-vijayasree-still-the-marilyn-of-malayalam/article5795244.ece|archive-date=18 ਮਾਰਚ 2014|url-status=dead}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਚਿੱਠੀ (1966) ਵਿੱਚ ਸੀ। ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਪੂਜਾਪੂਸ਼ਪਮ (1969) ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪਿਤਾਮਾ ਤਿਕ੍ਕੁਰਿਸੀ ਸੁਕੁਮਾਰਨ ਨਾਇਰ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ 6 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 3 ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਹਿਲਾ [[ਸ਼ੀਲਾ]] ਨਾਲ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਪੇਸ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਲਿਆਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਜਯਾਭਾਰਥੀ|ਜੈਭਾਰਤੀ]] ਦੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਅੰਗਾਥੱਟੂ (1973), ''ਪੋਸਟਮੈਨ ਕਨਾਨੀਲਾ'' (1972), ''ਲੰਕਾ ਦਹਨਮ'' (1971), ਮਾਰਵਿਲ ਥਿਰੀਵੂ ਸੁਕਸ਼ਿਕੁਕਾ (1972) ਅਤੇ ''ਪਾਚਾ ਨੋਟੁਕਲ'' (1973) ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਜ਼ੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਜ਼ੀਰ-ਵਿਜੈਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਜੋਡ਼ੀ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੀਨੀਅਰ-ਸਟਿਲ ਫ਼ੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਆਰ. ਗੋਪਾਲਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਡ਼ੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਜੋਡ਼ੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੀ ਫਿਲਮ ਫਲਾਪਿੰਗ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦਾ।" ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੁੰਚਾਕੋ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੁੰਚਾਕੋ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪੀ. ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ ਗਈ।ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਬੂ (1971) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਦੀ ਜੋਡ਼ੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ ਜੇਮਿਨੀ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ ''ਦੇਵਮਾਗਨ'' (1970), ''ਅੱਧੇ ਕੰਗਲ'' (1967) ਅਤੇ ''ਕੁਲਾਵਿਲੱਕੂ'' (1968) । ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਨੇ ਵਿਜੈਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਭਰਤ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜੈਰਾਜ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਖੂਬਸੂਰਤ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਮਿਲਿਆ ਹਾਂ। "ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਦੀ ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦੇ ਇੰਨੇ ਮਰਦ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਿੰਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਨ। ਇੰਨੇ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਿੰਨੇ ਹਿੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ। ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਿਸੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਥੀਏਟਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ (ਉਸ ਸਮੇਂ) " ਜੈਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ''ਨਾਇਕਾ'' ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ "ਵਾਣੀ" ਨਾਮ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸਰਯੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਇਆ ਗਿਆ) ਵਿਜੈਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮਾਨਤਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Nayika |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2011/nov/28/nayika-314827.html |access-date=12 May 2020 |website=The New Indian Express}}</ref> ਅਦਾਕਾਰ ਕਾਦੁਵਾਕੁਲਮ ਐਂਟਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਜਯਾਨ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਜੈਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਜਿਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਰੱਬ ਦੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸੀ। ਕਈ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੰਦਭਾਗੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਮਹਾਨ ਜਯਾਨ-ਵਿਜੈਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਜੋਡ਼ੀ ਨੂੰ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕੇ। ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਘਵਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਯੋਗ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 17 ਮਾਰਚ 1974 ਨੂੰ 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।<ref name="Mollywood celebs’ most shocking suicides">{{Cite web |title=Mollywood celebs’ most shocking suicides |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/mollywood-celebs-most-shocking-suicides/photostory/48682114.cms |access-date=2023-10-12 |website=The Times of India}}</ref> ਵਿਜੈਸ਼੍ਰੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਨੇਡ਼ੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਮਠਿਆਈਆਂ ਵੰਡਦੀ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://web.archive.org/web/20160304004147/http://en.msidb.org/displayProfile.php?category=actors&artist=Vijayasree&limit=39 ਐਮ. ਐਸ. ਆਈ. ਵਿਖੇ ਵਿਜੈਸ਼੍ਰੀ] * {{IMDb name|id=nm5117465}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1974]] bv9py58zpo73qa8329jp290mi09rs2i ਸੁਰਮੁਖੀ ਰਮਨ 0 182347 848877 847716 2026-09-30T20:35:49Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848877 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = | image = SurmukhiRaman.jpg | image_size = | caption = ''''ਸੁਰਮੁਖੀ ਰਮਨ'''' | birth_name = '''ਸੁਚਿਤਰਾ ਰਮਨ''' | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1983|9|15}} | birth_place = [[ਕੋਇੰਬਟੂਰ]], [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], [[ਭਾਰਤ]] | genre = | occupation = ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ | instrument = | years_active = 1997 – ਮੌਜੂਦਾ | website = }} '''ਸੁਰਮੁਖੀ ਰਮਨ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Surmukhi Raman;''' ਪਹਿਲਾਂ '''ਸੁਚਿਤਰਾ ਰਮਨ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), 15 ਸਤੰਬਰ 1983 ਨੂੰ [[ਕੋਇੰਬਟੂਰ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ,, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/music/artists/b64def41-801b-46c4-92b1-c68169440e70|title=Surmukhi: Indian Playback Singer|access-date=15 December 2018|agency=BBC|archive-date=17 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217075441/https://www.bbc.co.uk/music/artists/b64def41-801b-46c4-92b1-c68169440e70|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਗੀਤ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.allmusic.com/artist/surmukhi-mn0002516251|title=Surmukhi Raman|access-date=15 December 2018|agency=All Music}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://mio.to/artist/Surmukhi+Raman|title=Surmukhi Raman|access-date=15 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513153043/https://mio.to/artist/Surmukhi+Raman|archive-date=13 May 2021|agency=Music India Online}}</ref> [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਅਤੇ [[ਕੰਨੜ|ਕੰਨਡ਼]] ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਪਲੇਅਬੈਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਭਗਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2015/may/25/a-multi-lingual-music-journey-from-the-evergreen-era-765173.html|title=A Multi-lingual Music Journey from the Evergreen Era|date=25 May 2015|access-date=15 December 2018|publisher=New Indian Express}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/A-lot-of-music-to-listen-to/article15702686.ece|title=A lot of music to listen to|date=12 January 2010|work=The Hindu|access-date=15 December 2018}}</ref> ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। == ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਕਰੀਅਰ == <ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/music/news-and-interviews/Surmukhis-song-making-waves/iplarticleshow/5564901.cms|title=Surmukhi's songs making wave|date=13 February 2010|access-date=15 December 2018|publisher=Times of India}}</ref> ਦਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਕੈਰੀਅਰ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਲਾਈਟ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਸ਼ੋਅ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। <ref>{{Cite web |title=Surmukhi Raman Exclusive Interview |url=https://www.youtube.com/watch?v=1W05EbcIeis |access-date=27 April 2020 |website=Youtube |publisher=Mojo Projects}}</ref>.H.Abdul ਹਮੀਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡਣ ਲਈ ਇੱਕ ਕੈਸੇਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Beautiful-scores/article15913956.ece|title=Beautiful Scores|date=14 September 2010|work=The Hindu|access-date=15 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/Twin-treat/article15522209.ece|title=Twin Treat|last=Kumar|first=Ashok|date=17 January 2011|work=The Hindu|access-date=15 December 2018}}</ref> ਨੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਲੈਅਰਾਜਾ, [[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]], [[ਹਰੀਹਰਨ (ਗਾਇਕ )|ਹਰੀਹਰਨ]], ਭਾਰਦਵਾਜ, <ref>{{Cite news|url=http://www.ayngaran.com/frame.php?iframepath=newsdetails.php%3Fnewsid%3D3156|title=Singer Surmukhi gets candid|access-date=15 December 2018|archive-date=26 ਮਾਰਚ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240326142130/http://www.ayngaran.com/frame.php?iframepath=newsdetails.php%3Fnewsid%3D3156|url-status=dead}}</ref> ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ, ਸ਼ਰੇਥ, ਵਿਜੈ ਐਂਟਨੀ, ਦੇਵਾ, ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤ ਦੇਵਾ, ਡੀ. ਇਮਾਨ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾ, ਜੀਵਰਾਜ, ਵਿਜੇਸ਼ੰਕਰ, ਤਾਜ ਨੂਰ, ਜ਼ੇਵੀਅਰ, ਮਣੀਕਾਂਤ ਕਾਦਰੀ, ਰਜਨੀ, ਯੁਵਨ ਸ਼ੰਕਰ ਰਾਜਾ, ਗਣੇਸ਼ ਰਾਘਵੇਂਦਰ, ਨੱਲਾਥੰਬੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮ ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। <ref>{{Cite news|url=https://cinema.vikatan.com/music/singer-surmukhi-speaks-about-her-musical-career|title="'ஆண்டிப்பட்டி கனவா காத்து' பாடலைப் பாடினது நான்தான் யாருக்குத் தெரியும்?!" - பாடகி சுர்முகி|last=Ku|first=Anandaraj|access-date=22 May 2019|publisher=Cinema vikatan|agency=Cinema vikatan}}</ref> ਨੇ ਇਲੈਅਰਾਜਾ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਰਚਨਾ ਅਧੀਨ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ 15 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਗਾਇਆ ਹੈ। <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/music/tracks/n3hzmz|title=Surmukhi|access-date=15 December 2018|agency=BBC|archive-date=27 ਜਨਵਰੀ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190127202058/https://www.bbc.co.uk/music/tracks/n3hzmz|url-status=dead}}</ref> ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਿੱਟ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ "ਪੋਥਮ ਓਥਾ ਸੋਲੂ", <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/music/tracks/n4wgxw|title=Surmukhi|access-date=15 December 2018|agency=BBC|archive-date=17 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217081501/https://www.bbc.co.uk/music/tracks/n4wgxw|url-status=dead}}</ref> "ਚਿੰਨਾ ਪਾਯਾ ਵਾਯਸੂ", <ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/music/tracks/n38f6b|title=Surmukhi|access-date=15 December 2018|agency=BBC|archive-date=19 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181219221341/https://www.bbc.co.uk/music/tracks/n38f6b|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ "ਪਰੂਰੁਵਯਾ" ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। <ref>{{Cite news|url=http://content.emirates.com/downloads/ife/pdfs/2016/Entertainment_Oct16_Final_Online_190916_lr.pdf|title=Emirates Entertainment Magazine, October 2016|access-date=19 December 2018|publisher=Emirates}}</ref> ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ "ਅੰਡੀਪੱਟੀ ਕਨਵਾ ਕਥੂ" ਨੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਧਰਮਾਦੁਰਾਈ ਤੋਂ ਯੂਟਿਊਬ 'ਤੇ 26 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿਯੂਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ "<ref>{{Cite news|url=https://www.nettv4u.com/celebrity/tamil/playback-singer/surmukhi-raman|title=Surmukhi Raman|access-date=16 December 2018|agency=NETTV4U}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗਾਣਾ" ਅਰਨਮਨਾਈ "ਫਿਲਮ ਦਾ" ਪੀਛੇ ਪੀਚੇ "ਅਮੀਰਾਤ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ (ਇਨ-ਫਲਾਈਟ ਮੈਗਜ਼ੀਨ, ਅਕਤੂਬਰ 2016) ਦੇ ਤਮਿਲ ਭਾਗ ਵਿੱਚ" ਸਰਬੋਤਮ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਮਿਲ ਗੀਤਾਂ "ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਓਹ ਇੱਕ ਲਾਈਵ ਸਟੇਜ ਪਰਫਾਰਮਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/friends-in-deed/article2793986.ece|title=Friends in deed|date=12 January 2012|work=The Hindu|access-date=15 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/that-defining-decade/article6285029.ece|title=That defining decade|date=6 August 2014|work=The Hindu|access-date=15 December 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/notes-of-nostalgia/article5609356.ece|title=Notes of nostalgia|last=Krupa|first=Lakshmi|date=13 May 2016|work=The Hindu|access-date=15 December 2018}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸ. ਪੀ. ਬਾਲਾਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ, ਮਨੋ, [[ਹਰੀਹਰਨ (ਗਾਇਕ )|ਹਰੀਹਰਨ]], [[ਕੇ ਜੇ ਯੇਸੂਦਾਸ|ਕੇ. ਜੇ. ਯੇਸੂਦਾਸ]], [[ਕੇ.ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾ|ਚਿੱਤਰਾ]], ਸੁਜਾਤਾ, ਕਾਰਤਿਕ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਇਲੈਅਰਾਜਾ, ਭਾਰਦਵਾਜ ਅਤੇ ਧੀਨਾ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/Ilaiyaraaja-in-ink/article16709720.ece|title=Ilaiyaraaja in ink|last=Natarajan|first=Aravindham|date=27 November 2016|work=The Hindu|access-date=15 December 2018}}</ref> ਉਸ ਨੇ [[ਭਾਰਤ]], [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]], [[ਬੋਤਸਵਾਨਾ]], [[ਕੈਨੇਡਾ]], [[ਯੂਰਪ]], [[ਜਰਮਨੀ]], [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]], ਮੱਧ ਪੂਰਬੀ ਦੇਸ਼, [[ਨਾਰਵੇ]], [[ਸਿੰਗਾਪੁਰ]], ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ,<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/SPB-magic-live-in-Jaffna/article15479081.ece|title=SPB magic, live in Jaffna|last=Srinivasan|first=Meera|date=11 October 2016|access-date=15 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108133208/https://www.thehindu.com/entertainment/SPB-magic-live-in-Jaffna/article15479081.ece|archive-date=8 ਨਵੰਬਰ 2020|url-status=dead}}</ref> [[ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ]], [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ|ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਅਤੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ|ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ]] ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਟਾਰ ਸ਼ੋਅ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://www.isaignanifanclub.com/events.php|title=Raajavin Sangeetha Thirunaal – 5th April 2014|access-date=15 December 2018|agency=Isaignani Fan Club|archive-date=31 ਅਕਤੂਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031084556/http://www.isaignanifanclub.com/events.php|url-status=dead}}</ref> ਪਿਛਲੇ 3 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਲੈਅਰਾਜਾ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਲਈ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਵੀ ਗਾਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ (ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਮਾ ਰੁਕਮਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] rtnbthzgpssf6ibvvzlg4nwchzr5vi7 ਸਰਸਵਤੀ ਵਿਦਿਆਰਧੀ 0 183297 848802 744612 2026-09-30T16:30:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848802 wikitext text/x-wiki '''ਸਰਸਵਤੀ ਵਿਦਿਆਰਧੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Saraswati Vidyardhi;''' ਜਨਮ 1 ਮਈ 1963) [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਨੁਮੰਦਰਾ ਸਥਾਈ (ਅਸ਼ਟੈਵ) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗਹਿਰੀ ਖੋਜ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਹ ''ਮੰਦ੍ਰ ਸ਼ਡਜਮ'' ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ''ਅਨੁਮੰਦਰਾ ਸ਼ਡਜਮ'' ਤੱਕ ਨੋਟ ਗਾਉਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਦੁਰਲੱਭ ਪੰਚਮੰਤਿਆ ਰਾਗਾਂ ਦਾ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ == ਵਿਦਿਆਰਧੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਆਈਵੀਐਲ ਸ਼ਾਸਤਰੀ,<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2008/11/05/stories/2008110559770300.htm|title=Rare honour for Saraswati Vidyardhi|date=5 November 2014|work=[[The Hindu]]|access-date=6 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714200311/http://www.hindu.com/2008/11/05/stories/2008110559770300.htm|archive-date=14 July 2014}}</ref> ਸੰਗੀਤਾ ਜਨਕੁਲਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ, ਜੋ ਮੁਫਤ ਕੋਚਿੰਗ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਇਵਾਤੂਰੀ ਵਿਜੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਦੀ ਚੇਲਾ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਬਹੁਮੁਖੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ। ਵਿਦਿਆਰਧੀ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਡਾ. ਨੇਦੁਨਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਹੈ।<ref name="herald">{{Cite web |last=Chandaraju |first=Aruna |date=11 March 2012 |title=Touching new musical 'lows' |url=http://www.deccanherald.com/content/233413/touching-musical-lows.html |access-date=6 June 2014 |website=Deccan Herald}}</ref><ref name="high">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2008/07/25/stories/2008072550930300.htm|title=High on the low|last=Chandaraju|first=Aruna|date=25 July 2008|work=[[The Hindu]]|access-date=6 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20080804184410/http://www.hindu.com/fr/2008/07/25/stories/2008072550930300.htm|archive-date=4 August 2008}}</ref><ref>{{Cite journal|year=2013|title=Dr. Nedunuri Krishnamurthy|url=http://www.gitam.edu/Images/INFOCUS_2013.pdf|journal=Infocus|publisher=GITAM University|page=15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181220213131/http://www.gitam.edu/Images/INFOCUS_2013.pdf|archive-date=2018-12-20|access-date=6 June 2014}}</ref> == ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ == ਵਿਦਿਆਰਧੀ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਣ ਸਭਾ,<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/ms/2010/12/21/stories/2010122150130600.htm|title=Refreshing inclusions|last=Sivakumar|first=S|date=21 December 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=6 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114074055/http://www.hindu.com/ms/2010/12/21/stories/2010122150130600.htm|archive-date=14 January 2012}}</ref> ਮੁਦਰਾ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਨਮੁਖਾਨੰਦ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਅਤੇ [[ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ]] ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਸੰਮੇਲਨ ਲਈ ਸਪਿਰਿਟ ਆਫ ਯੂਨਿਟੀ ਸਮਾਰੋਹ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/absorbing-renditions/article805363.ece|title=Absorbing renditions|last=Narayanan|first=Damodar|date=1 October 2010|work=The Hindu|access-date=6 June 2014}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਅਕਾਦਮਿਕ == ਵਿਦਿਆਰਧੀ ਨੇ [[ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਥੀਸਿਸ, "'ਪਦਮਭੂਸ਼ਣ', 'ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਨਿਧੀ' ਡਾ ਸ਼੍ਰੀਪਦਾ ਪਿਨਾਕਾਪਾਨੀ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੈਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਪੀਐਚਡੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।" ਵਿਦਿਆਰਧੀ ਨੇ 2008 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="digital">{{Cite web |last=Chandaraju |first=Aruna |date=19 April 2012 |title=My digital saadhana |url=http://www.thehindubusinessline.com/features/life/my-digital-saadhana/article3328765.ece |access-date=6 June 2014 |website=The Hindu BusinessLine}}</ref><ref>{{Cite web |title=Board of Studies |url=http://www.andhrauniversity.edu.in/arts/bos.html |access-date=6 June 2014 |publisher=Andhra University}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਆਫ ਨਾਲੇਜ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਜ਼, ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਾਵਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਯਮ, ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਲਈ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਖੋਜ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। == ਅਵਾਰਡ == == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੇ ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਵਿਦਿਆਰਧੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਲਹਿਰੀ ਕੋਲਾਚੇਲਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] tnk1qv3bpgta3w7zq4s8i1b93c3oi6p ਸੁਧਾ ਰਗੁਨਾਥਨ 0 183309 848866 744626 2026-09-30T20:19:02Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848866 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੁਧਾ ਰਘੁਨਾਥਨ | image = Sudha.Ragunathan.jpg | alt = ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ, [[ਚੇਨਈ]] ਵਿਖੇ ਸੁਧਾ ਰਗੁਨਾਥਨ, 2010 | caption = ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ, [[ਚੇਨਈ]] ਵਿਖੇ ਰਗੁਨਾਥਨ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1956|4|30}} | birth_place = [[ਮਦਰਾਸ]] (ਮੌਜੂਦਾ ਚੇਨਈ), [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], ਭਾਰਤ | nationality = | citizenship = | education = | occupation = ਗਾਇਕ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ }} '''ਸੁਧਾ ਰਗੁਨਾਥਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sudha Ragunathan''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਗਾਇਕਾ, [[ਗਾਇਕਾ]] ਅਤੇ [[ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 1994 ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾਮਮਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (2004) ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] (2015) ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਨਿਧੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Ragunathan |first=Sudha |title=Padma Awards |url=http://dashboard-padmaawards.gov.in/?Year=2004-2004&Award=Padma%20Shri&Field=Art&Place=Tamil%20Nadu |access-date=21 September 2017 |publisher=Ministry of Home Affairs (Govt. of India)}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ragunathan |first=Sudha |title=Padma Awards |url=http://dashboard-padmaawards.gov.in/?Year=2015-2015&Award=Padma%20Bhushan&Field=Art |access-date=21 September 2017 |publisher=Ministry of Home Affairs (Govt. of India)}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਸੁਧਾ ਰਗੁਨਾਥਨ (ਨੀ ਸੁਧਾ ਵੈਂਕਟਰਮਨ) ਦਾ ਜਨਮ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 1956 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਫਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="hindu20130315">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/holding-the-new-wave/article4510504.ece|title=Holding the new wave|last=Ranjani Govind|date=15 March 2013|work=The Hindu|access-date=8 November 2013}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਗੁੱਡ ਸ਼ੈਫਰਡ ਕਾਨਵੈਂਟ, ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਏਥੀਰਾਜ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref name="hindu20130729">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/music/sangita-kalanidhi-for-sudha-ragunathan/article4963364.ece|title=Sangita Kalanidhi for Sudha Ragunathan|last=B. Kolappan|date=29 July 2013|work=The Hindu|access-date=8 November 2013}}</ref> == ਕੰਸਰਟ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ == ਰਗੁਨਾਥਨ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ <ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/once-in-a-lifetime-opportunity/article9271841.ece|title=Looking beyond the summit|work=The Hindu|access-date=29 January 2017|language=en}}</ref> ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਡੇ ਲਾ ਵਿਲੇ, ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਐਲਿਸ ਟੂਲੀ ਹਾਲ, ਲਿੰਕਨ ਸੈਂਟਰ, ਨਿਊਯਾਰਕ ਬ੍ਰਾਡਵੇ ਵਿਖੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ ਦੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇਕਲੌਤੀ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਬਰਘੋਫ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲੋਬਲ ਵੋਕਲ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਲੋਰਾਚ, ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ ਸਟਿਮਨ ਵੋਇਸਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੋਕਲ ਫੈਸਟੀਵਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਹ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ। == ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਕੰਮ == ਰਗੁਨਾਥਨ ਆਪਣੇ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1999 ਵਿੱਚ ਸਮਾਧਯਾ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੀ ਉਹ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟਰੱਸਟੀ ਹੈ। ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਬਾਲ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਘਰਾਂ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸਹਾਇਤਾ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਰਜਰੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। <ref name="hindu20130315"/> ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਉੜੀਸਾ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰਵਾਤ ਰਾਹਤ ਲਈ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। <ref name="hindu20070821">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/sudha-is-doing-her-bit-for-society/article1895577.ece|title=Sudha is doing her bit for society|last=Ranjani Govind|date=21 August 2007|work=The Hindu|access-date=8 November 2013}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਅਵਾਰਡ == * ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ (2021) ਵੱਲੋਂ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ * 2015 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ ਪੁਰਸਕਾਰ * ਮਦਰਾਸ ਸੰਗੀਤ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਨਿਧੀ (2013) * 2004 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ * ਸੰਗੀਤਾ ਚੂਡਾਮਨੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਣ ਸਭਾ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ (1997) * ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ (1993) ਦੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਾਲੀਮਮਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ * ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਿਆ ਭਵਨ, ਨਿਊਯਾਰਕ (1988) ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਜੋਤੀ * ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ ਸਵਾਮੀ ਸਭਾ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾਸਾਰਥੀ, ਕਾਂਚੀ ਮੱਠ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀ ਜੈੇਂਦਰ ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ * ਸ੍ਰਿੰਗੇਰੀ ਦੇ ਮਹਾਸਨਿਦਾਨਮ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤਾ ਸਰਸਵਤੀ * ਵਾਲਮੀਕਿ ਮਨਰਾਮ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਗਣ ਕੁਇਲ * ਈਸਾਈ ਪੇਰੋਲੀ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਵੀ.ਐਸ.ਟੀ * ਤਾਮਿਲ ਸੰਗਮ ਨਵੀਂ ਮੁੰਬਈ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤਾ ਕੋਕਿਲਾ * 2017 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਸੇਵਾ ਮੰਡਲੀ ਵੱਲੋਂ "ਰਾਮ ਗਣ ਕਲਾਚਾਰੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ" * 2017 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾ ਗਣ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਸਮਾ ਗਣ ਮਥੰਗਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ * ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਰਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਤੋਂ "ਸੰਗੀਤਾ ਰਤਨਾਕਰ" * ਬ੍ਰਹਮਾ ਗਣ ਸਭਾ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ "ਗਾਨਾ ਪਦਮਮ" * ਐਮਐਲਵੀ ਕਲਚਰਲ ਟਰੱਸਟ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਐਮਐਲਵੀ ਪਲੈਟੀਨਮ ਜੁਬਲੀ ਅਵਾਰਡ 2003 ਡਾ. * ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਦੀ 57ਵੀਂ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਲਲਿਤ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ * ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਟੀਜ਼ਨਜ਼ ਗਿਲਡ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 2001 * ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅਚੀਵਰਜ਼ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ 2001। * ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਟਰੱਸਟ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ "ਸੇਵਾ ਰਤਨ ਅਵਾਰਡ" 2001 * ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਮੈਲਬੌਰਨ ਤੋਂ "ਸਵਰਾ ਰਾਗ ਲਯਾ ਰਤਨਾ" * "ਇਸਾਈ ਚੇਲਵਮ" 2000 ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਗਰ ਤੋਂ ਮੁਥਾਮਿਝ ਪੇਰਵਾਈ ਤੋਂ ਡਾ. ਐਮ. ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ * ਪਾਪਨਾਸਮ ਸਿਵਨ ਰਸਿਕਾ ਸੰਗਮ ਤੋਂ "ਸਿਵਨ ਈਸਾਈ ਸੇਲਵੀ" * ਰਸਿਕਾਪ੍ਰਿਯਾ, ਸਿਡਨੀ ਤੋਂ "ਰਸਿਕਾ ਕਲਾ ਰਤਨ" * ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਂਚੀ ਕਾਮਕੋਟੀ ਪੀਤਮ ਤੋਂ "ਗਣ ਸੁਧਾ ਅਮ੍ਰਿਤਵਰਸ਼ਿਨੀ" * ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਤਮਿਲ ਸੰਗਮਜ਼ ਆਫ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਯੂ.ਐਸ.ਏ. ਤੋਂ "ਥੇਨੀਸਾਈ ਥਿਲਕਾਮ" * ਤੇਲਗੂ ਅਕੈਡਮੀ ਤੋਂ "ਉਗਾਦੀ ਪੁਰਸਕਾਰ" ਪੁਰਸਕਾਰ * ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਰਾਜਾਪੁਰਮ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਅਈਅਰ ਟਰੱਸਟ ਤੋਂ "ਯੂਥ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ" * ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ "ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਦਾਰਥ 1998-1999 ਦੀ ਔਰਤ" * ਨੁੰਗਾਬੱਕਮ ਕਲਚਰਲ ਅਕੈਡਮੀ ਟਰੱਸਟ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ "ਸੰਗੀਤਾ ਕਲਾ ਸਿਰੋਨਮਣੀ" * ਰਗੁਨਾਥਨ ਨੂੰ ਫਰਵਰੀ, 2005 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਨਮੁਖਾਨੰਦ ਸੰਗੀਤ ਸਭਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ "ਨਧਾ ਕਲਾਨਿਧੀ" ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਮਿਲਿਆ। * ਪਦਮ ਸਾਰੰਗਪਾਨੀ ਕਲਚਰਲ ਅਕੈਡਮੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 24 ਦਸੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਪਦਮ ਸਾਧਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। * ਚੇਨਈ ਵਿਖੇ ਤਮਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (ਥੰਬਰਾਸ) ਨੇ 25 ਦਸੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੰਮੇਲਨ ਦੀ ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ ਮੌਕੇ ਰਗੁਨਾਥਨ ਨੂੰ 'ਉੱਤਮਤਾ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ' ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। * ਤ੍ਰਿਚਿਰਾਪੱਲੀ ਫੋਰਟ ਦੇ ਰੋਟਰੀ ਕਲੱਬ, ਤ੍ਰਿਚੀ ਨੇ 8 ਮਾਰਚ 2006 ਨੂੰ ਰਗੁਨਾਥਨ ਨੂੰ 'ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਅਵਾਰਡ' ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। * 9 ਦਸੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਗਣ ਸਭਾ ਤੋਂ 'ਵਾਣੀ ਕਲਾ ਸੁਧਾਕਾਰਾ' * ਸ੍ਰੀ ਰਾਮ ਭਗਤ ਜਨ ਸਮਾਜ, ਕੇ.ਕੇ.ਨਗਰ, ਚੇਨਈ ਵੱਲੋਂ 'ਸੰਗੀਤਾ ਮਾਮਨੀ' * 21 ਦਸੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਤੋਂ 'ਨਧਾ ਰਤਨਾਕਲਾ' * 'ਨਾਧਾ ਕਵਿਤਾ' 26 ਦਸੰਬਰ 2005 ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਰਸਾਲੇ ਨਾਢਾ ਬ੍ਰਹਮਮ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ * ਅਰਸ਼ਾ ਵਿਦਿਆ ਗੁਰੂਕੁਲਮ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਪੂਜਯਸ੍ਰੀ ਸਵਾਮੀ ਦਯਾਨੰਦ ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ "ਅਰਸ਼ਾ ਕਲਾ ਭੂਸ਼ਣਮ" == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਾਲੇ ਲੇਖ]] nmnt5d74g7i9hn9mf6xo7qezzpxcvg6 ਵਾਇਕੋਮ ਵਿਜੈਲਕਸ਼ਮੀ 0 183473 848742 744861 2026-09-30T13:53:41Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848742 wikitext text/x-wiki '''ਵਿਜੈਲਕਸ਼ਮੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Vaikom Vijayalakshmi;''' ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1981) [[ਕੇਰਲ]], [[ਭਾਰਤ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/celluloid-dreams/article4340915.ece|title=Celluloid dreams|date=24 January 2013|work=The Hindu|access-date=23 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130224040256/http://www.thehindu.com/features/cinema/celluloid-dreams/article4340915.ece|archive-date=24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2013|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਗਾਇਤਰੀਵੀਨਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਦੁਰਲੱਭ ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=vaikomvijayalekshmi.com |url=http://www.vaikomvijayalakshmi.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110201201839/http://vaikomvijayalakshmi.com/ |archive-date=2011-02-01 |website=www.vaikomvijayalakshmi.com}}</ref> ਨੇ 2013 ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਸੈਲੂਲੋਇਡ'' ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਕੰਮ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਿਊਰੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/thehindu/mp/2002/05/27/stories/2002052700250200.htm|title=She sings to conquer|date=27 May 2002|work=[[The Hindu]]|access-date=23 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20031230084831/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2002/05/27/stories/2002052700250200.htm|archive-date=30 December 2003}}</ref> ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਨੂੰ ਵਾਇਕੋਮ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ [[ਚੇਨਈ]] ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Kerala declares 1st-ever Padma-inspired awards; MT gets highest honour |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2022/nov/01/kerala-declares-1st-ever-padma-inspired-awards-mt-gets-highest-honour-2513604.html |access-date=2023-01-21 |website=The New Indian Express}}</ref> 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, [[ਕੇਰਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਕੇਰਲ ਸ਼੍ਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਨੂੰ [[ਦੁਸਹਿਰਾ|ਵਿਜੈਦਸ਼ਮੀ]] ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਬਹਿਰੀਨ ਦੇ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਸੰਤੋਸ਼ ਨਾਲ ਮੰਗਣੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣਾ ਵਿਆਹ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮੰਗੇਤਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਸ਼ੋਅ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਵੈਕੋਮ ਵਿਜੈਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ 22 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ ਵੈਕੋਮ ਸ਼੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮਿਮਿਕਰੀ ਕਲਾਕਾਰ ਐਨ. ਅਨੂਪ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://chennaivision.com/vaikom-vijayalakshmi-calls-off-wedding/|title=Vaikom Vijayalakshmi calls off wedding - ChennaiVision|date=2017-02-27|work=ChennaiVision|access-date=2017-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515135253/https://chennaivision.com/vaikom-vijayalakshmi-calls-off-wedding/|archive-date=15 May 2020|language=en-US}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ। == ਪੁਰਸਕਾਰ == * 2012: ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ-''ਸੈਲੂਲੋਇਡ'' ਤੋਂ "ਕਾਟੇ ਕਾਟੇ" ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ<ref>{{Cite web |title=Prithviraj, Rima steal the show at State Film Awards |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Prithviraj-Rima-steal-the-show-at-State-Film-Awards/articleshow/18628671.cms |access-date=23 February 2013 |publisher=Times Of India}}</ref><ref>{{Cite web |title=Celluloid, Reema and Prithvi win the state awards |url=http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/91222.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130224032942/http://www.indiaglitz.com/channels/malayalam/article/91222.html |archive-date=24 February 2013 |website=Indiaglitz}}</ref> * 2013: ''ਨਾਦਾਨ'' ਤੋਂ "ਓਟੱਕੂ ਪਾਦੁੰਨਾ" ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਗਾਇਕ ਲਈ ਕੇਰਲ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ * 2013: ਕੇਰਲ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (ਲਾਈਟ ਮਿਊਜ਼ਿਕ)<ref>{{Cite web |title=Kerala Sangeetha Nataka Akademi Award: Light Music |url=http://www.keralaculture.org/light-music/467 |access-date=26 February 2023 |publisher=Department of Cultural Affairs, Government of Kerala}}</ref> * 2014: ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ-ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ "ਓਟੱਕੂ ਪਾ''ਨਾਦਾਨ''" ਲਈ ਨਾਦਨ * 2014: ਮਿਰਚੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ (''ਨਾਦਾਨ'' ਤੋਂ "ਓਟੱਕੂ ਪਾਦੁੰਨਾ" ਲਈ ਸਾਲ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵੋਕਲਿਸਟ ਲਈ ਦੱਖਣ) <ref>{{Cite web |title=Winners {{!}} Mirchi Music Awards |url=http://www.mirchimusicawards.com/malayalam/winners.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140824195556/http://www.mirchimusicawards.com/malayalam/winners.php |archive-date=2014-08-24 |website=www.mirchimusicawards.com}}</ref> * 2014: ਨਾਮਜ਼ਦ-ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ ਲਈ ਏਸ਼ੀਅਨੇਟ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ (ਫੀਮੇਲ-''ਨਾਦਾਨ'' ਤੋਂ "ਓਟੱਕੂ ਪਾਦੁੰਨਾ") * 2014: ''ਨਾਦਾਨ'' ਤੋਂ "ਓਟੱਕੂ ਪਾਦੁੰਨਾ" ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਗਾਇਕ ਲਈ ਜੈਸੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/mammootty-meena-win-awards/article6301997.ece|title=Mammootty, Meena win awards|date=11 August 2014|work=The Hindu}}</ref> * 2014: ਨਾਮਜ਼ਦ-ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਤੀਜਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ-''ਨਾਦਾਨ'' ਤੋਂ "ਓਟੱਕੂ ਪਾਦੁੰਨਾ" * 2014: ਸਾਲ ਦੇ ਗੀਤ ਲਈ ਈਨਮ ਸਵਰਲਿਆ ਅਵਾਰਡ-''ਨਾਦਾਨ'' ਤੋਂ "ਓਟੱਕੂ ਪਾਦੁੰਨਾ" * 2014: ਨਾਮਜ਼ਦ-ਸਰਬੋਤਮ ਗਾਇਕ ਲਈ ਏਸ਼ੀਆਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡ (ਫੀਮੇਲ-''ਨਾਦਾਨ'' ਤੋਂ "ਓਟੱਕੂ ਪਾਦੁੰਨਾ") * 2014: ਨਾਮਜ਼ਦ-ਸਰਬੋਤਮ ਗਾਇਕ ਲਈ ਵਿਜੇ ਅਵਾਰਡ (ਫੀਮੇਲ-"ਪੁਥੀਆ ਉਲੀਗਾਈ" ਯੈਨਮੋ ਯੇਦੋ ਤੋਂ''ਯੇਨਾਮੋ ਯੇਦੋ'' * 2014: C.K.M.A ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ<ref>{{Cite web |title=C.K.M.A Malayalam film- serial awards 2014 announced |url=http://keralatodaynews.blogspot.in/2014/10/ckma-malayalam-film-serial-awards-2014.html}}</ref> * 2015: ਨਾਮਜ਼ਦ-ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ-ਮਲਿਆਲਮ "ਕੈਕੋਟਮ" ਲਈ ''ਓਰੂ ਵਡੱਕਨ ਸੈਲਫੀ'' * 2016: ਜੇਤੂ-ਵਨੀਤਾ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਬੈਸਟ ਸਿੰਗਰ (ਫੀਮੇਲ-"ਓਰੁ ਵਡੱਕਨ ਸੈਲਫੀ" ਤੋਂ "ਕੈਕੋਟਮ") * 2017: ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਤਮਿਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟਸ ਤੋਂ ਆਨਰੇਰੀ ਡਾਕਟਰੇਟ (ID1)<ref>{{Cite web |last=News |first=Manorama |date=2017-07-05 |title=Vaikom Vijayalakshmi honoured with D. Litt degree |url=https://www.youtube.com/watch?v=G_p62qG0YL4 |access-date=2019-04-11 |website=[[YouTube]]}}</ref> * 2022: ਕੇਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ [[ਕੇਰਲਾ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਕੇਰਲ ਸ਼੍ਰੀ]] ਪੁਰਸਕਾਰ<ref>{{Cite web |title=M T Vasudevan Nair chosen for Kerala's first highest state-level award |url=https://www.ptinews.com/news/national/m-t-vasudevan-nair-chosen-for-keralas-first-highest-state-level-award/445006.html |access-date=1 November 2022 |website=Press Trust of India |publisher=PTI}}</ref> == ਫਿਲਮਾਂ == * 2022 - ਸਵਾਮੀ ਸਰਨਾਮ * 2014 - ਏਜ਼ੂਦੇਸਾਂਗਲਕੁਮਕਲੇ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] jsw8aj8ij8re07y6y5blv1hwaycq0lj ਲਤਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤ 0 183535 848716 744937 2026-09-30T12:28:27Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848716 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਲਤਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤ | image = Latha Rajinikanth at NDTV Indian Of The Year 2013 awards.jpg | caption = 2013 ਵਿੱਚ [[NDTV]] ਇੰਡੀਅਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਤਾ | other_names = ਲਥਾ ਰਾਓ ਗਾਇਕਵਾਡ | birth_name = ਲਥਾ ਰੰਗਾਚਾਰੀ | birth_date = {{birth-date and age|2 March 1958}} | birth_place = [[ਮਦਰਾਸ]], [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], ਭਾਰਤ | occupation = ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ | years_active = | spouse = {{marriage|[[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]]|1981}} | children = 2 | relatives = }} '''ਲਤਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Latha Rajinikanth;''' ਜਨਮ '''ਲਤਾ ਰੰਗਾਚਾਰੀ''' 2 ਮਾਰਚ 1958) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/entertainment/on-rajinikanth-and-lathas-39th-wedding-anniversary-a-rare-throwback-pic-shared-by-daughter-soundarya-2186029|title=On Rajinikanth And Latha's 39th Wedding Anniversary, A Rare Throwback Pic Shared By Daughter Soundarya|work=NDTV.com|access-date=12 July 2020}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20091215071956/http://ibnlive.in.com/news/rajini-has-been-a-friend-says-wife-latha/106987-8.html Rajini has been a friend, says wife Latha – Movies News News – IBNLive]. Ibnlive.in.com (12 December 2009). Retrieved on 24 July 2012.</ref> ਅਦਾਕਾਰ [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਲਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਚੇਨਈ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਇੰਗਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Rajinikanth-is-extremely-persistent/articleshow/22487545.cms|title=Rajinikanth is extremely persistent - Times of India|date=15 January 2017|work=The Times of India|access-date=15 November 2019|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.mynation.com/news/rajinikanth-s-wife-latha-in-exclusive-interview-with-my-nation-spiritual-politics-runs-in-family-pd1k4o|title=Rajinikanth's wife Latha in exclusive interview with MyNation: Spiritual politics runs in family|work=Asianet News Network Pvt Ltd|access-date=12 November 2019}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਏਥਿਰਾਜ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, ਚੇਨਈ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.rediff.com/movies/special/the-women-in-rajinikanths-life/20180607.htm|title=The Women in Rajinikanth's Life|access-date=12 November 2019|publisher=[[Rediff.com]]}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == 1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਲਤਾ ਨੇ ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ]] ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਟਿਕ ਟਿਕ ਟਿਕ'' (1981), ''ਅੰਬੁੱਲਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤ'' (1984)। ਉਸ ਨੇ [[ਰਜਨੀਕਾਂਤ]] ਦੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਐਲਬਮ ''ਰਜਨੀ 25'' (1999) ਵਿੱਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। 1991 ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਨੇ ਵੇਲਚੇਰੀ, [[ਚੇਨਈ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੁਖੀ ਹੈ।<ref>[http://www.thehindu.com/life-and-style/article44300.ece Life & Style : Latha Rajinikanth's dreams for 'little people'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220231857/http://www.thehindu.com/life-and-style/article44300.ece |date=2016-12-20 }}. The Hindu (6 November 2009). Retrieved on 24 July 2012.</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਲਤਾ ਤਮਿਲ ਨਾਟਕਕਾਰ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਾਈ ਗੀ ਮਹੇਂਦਰਨ ਦੀ ਭਾਬੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਾਬਕਾ ਫਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵੈਜਯੰਤੀਮਾਲਾ ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ। ਲਤਾ ਦਾ ਭਰਾ ਰਵੀ ਰਾਘਵੇਂਦਰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਨਿਰੁਧ ਰਵੀਚੰਦਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਉਸਨੇ 26 ਫਰਵਰੀ 1981 ਨੂੰ ਤਿਰੂਪਤੀ ਵਿਖੇ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ [[ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਆਰ. ਧਾਨੁਸ਼|ਐਸ਼ਵਰਿਆ]] ਅਤੇ [[ਸੌਂਦਰਿਆ ਰਜਨੀਕਾਂਤ|ਸੌਂਦਰਿਆ]] ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਹਨ।<ref name=":0">[http://www.rajinikanth.com/bio-data.htm First Experience of RajiniKanth. Rajini's First Language Movies, Producer's First Movies, Director's First Movies, Highest Remake Movies]. www.rajinikanth.com. Retrieved on 24 July 2012.</ref><ref>{{Cite web |title=Soundarya Rajinikanth welcomes baby boy Veer, shares unseen pregnancy photos |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/soundarya-rajinikanth-welcomes-baby-boy-veer-shares-unseen-pregnancy-photos-8145564/ |access-date=21 August 2023 |website=The Indian Express}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 August 2020 |title=Dhanush's adorable picture with sons Linga and Yatra goes viral, see pic |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/dhanush-s-adorable-picture-with-sons-linga-and-yatra-goes-viral-see-pic/story-Xcu14cFxjN9MwlY7eEgE4L.html |access-date=3 December 2020 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == === ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ === {| class="wikitable" !ਸਾਲ. !ਸਿਰਲੇਖ |- |1986 |''ਮਾਵੀਰਨ'' |- |1993 |''ਵਾਲੀਆ'' |} === ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ === * "ਨੇਤਰੂ ਇੰਦਾ ਨੇਰਮ"-ਟਿੱਕ ਟਿੱਕ''ਟਿਕ ਟਿਕ ਟਿਕ'' * "ਕਦਵੁਲ ਉਲਾਮੇ"-''ਅੰਬੁੱਲਾ ਰਜਨੀਕਾਂਤ'' * "ਡਿੰਗ ਡੋਂਗ"-ਵਾਲੀ''ਵਾਲੀਆ'' * "ਕੁੱਕੂ ਕੂ''ਵਾਲੀਆ''"-ਵਾਲੀ * "ਮਨਪੇਨਿਨ ਸਥਿਅਮ"-ਕੋਚਾਦਿਆਨ<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news-interviews/Rajinikanths-wife-Latha-sings-for-Kochadaiiyaan/articleshow/31475993.cms Rajinikanth: Rajinikanth's wife, Latha, sings for Kochadaiiyaan | Tamil Movie News - Times of India]</ref> === ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਜੋਂ === * ''ਵਾਲੀਆ'' (1993) == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1958]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪਰਉਪਕਾਰੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] qxndsgs2oqnpe3ic09lycfj9firx6gn ਲਥਿਕਾ 0 183558 848717 820758 2026-09-30T12:28:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848717 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਲਥਿਕਾ | image = LatikaDSC 0235.jpg | image_size = | caption = ਲਥੀਕਾ | birth_name = | birth_date = {{birth year and age|1960}} <br/> [[ਕੋਲਮ]], [[ਭਾਰਤ]] {{Flag icon|India}} | genre = ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ, ਕਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ | occupation = ਗਾਇਕ, ਲੈਕਚਰਾਰ | instrument = ਗਾਇਨ, ਵੋਕਲ | years_active = 1976–ਮੌਜੂਦ | label = | website = }} '''ਲਥਿਕਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Lathika;''' {{Lang-ml|ലതിക}}) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ 1980 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ - 1990 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਚਾਰਟ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਉਸਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਲਿਆਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/Unforgettable-Lathika/article16614569.ece|title=Unforgettable Lathika|last=Sathyendran|first=Nita|date=25 March 2010|work=The Hindu|access-date=2 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20210728082619/https://www.thehindu.com/features/cinema/Unforgettable-Lathika/article16614569.ece|archive-date=28 ਜੁਲਾਈ 2021|url-status=dead}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਲਤਿਕਾ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ IV ਸਸੀ ਦੀ 'ਅਭਿਨੰਦਮ' (1976) ਲਈ ਕੰਨੂਰ ਰਾਜਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਸੀਨ ''"ਪੁਸ਼ਪਥਲਪਥਿਨ.."'' ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ [[ਕੇ ਜੇ ਯੇਸੂਦਾਸ|ਕੇਜੇ ਯੇਸੁਦਾਸ]] ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਗਾਣਾ ਗਾਇਆ, ਜੋ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲਤਿਕਾ ਨੂੰ ਮਲਿਆਲਮ ਦੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਉਣ ਦਾ "ਸ਼ੁਭ ਕਿਸਮਤ" ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਵਿੰਦਰਨ ਮਾਸਟਰ ('ਚੂਲਾ'), ਓਸੇਪਚਨ ('ਕਥੋਡੂ ਕਥੋਰਮ') ਅਤੇ ਐਸਪੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ ('ਰਾਜਾਵਿਂਤੇ ਮਾਕਨ' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਲਤਿਕਾ, ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਲਮ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਗਨਮੇਲਾ ਸਰਕਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਰ ਸੀ, ਇਹ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਭਰਥਨ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਵਿੰਦਰਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਭਾਰਤਨ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ। ਉਸਨੇ 'ਵਰਨੰਗਲ ਗੰਧੰਗਲ...' ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਆਪਣੇ 'ਚਮਾਰਮ' (1980) ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਲਈ ਰਵਿੰਦਰਨ ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਹ ਇੱਕ ਗੀਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ [ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਐਮ.ਜੀ. ਰਾਧਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਵਾਰੀ 'ਇਥਿਰੀ ਪੂਵੇ ਚੁਵੰਨਾ ਪੂਵ' (1984) ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਲਵੀ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀਂ ਐਸ. ਜਾਨਕੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧੁਨੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਜਿਹੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਲਾਈਨਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਰਵਿੰਦਰਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਝਾਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਡੀਸ਼ਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਭਰਥਨ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇੰਨੀ ਪਸੰਦ ਆਈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਾਣਾ 'ਪੋਨ ਪੁਲਾਰੋਲੀ...' ਗਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਰਥਨ ਨੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਲਤਿਕਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਦਮ ਦਮ ਦਮ ਧੁੰਦੂਬੀਨਾਥਮ...' (''ਵੈਸ਼ਾਲੀ'') ਅਤੇ 'ਹਰਿਦਯਾਰਾਗਾ...' (''ਅਮਰਮ'') ਵਿੱਚ ਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਲਈ ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਗੀਤ ''ਵੇਂਗਲਮ'' ਵਿੱਚ 'ਓਥਿਰੀ ਓਥੀਰੀ ਮੋਹਂਗਲ...' ਸੀ। ਨੀਲਾਵਿਂਤੇ ਪੂਮਗਾਵਿਲ... ਫਿਲਮ 'ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਰੁੰਥੂ' ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀ ਵੇਣੂਗੋਪਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਫਿਲਮ 'ਪਾਂਡੂ ਪੰਡੋਰੁ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ' ਦੇ ''''ਪੂਵੁੱਲਾ ਮੇਦਾ ਕਾਨਨ''' ...', ਫਿਲਮ 'ਭਦਰਚਿਤਾ' ਦੇ ਆਥਮਾ ਸੁਗੰਧਮ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਲਤਿਕਾ ਨੇ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਾਇਕਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੇ.ਐਸ. ਚਿੱਤਰਾ, ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸਦੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਤਰਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਲੀ ਸਮਾਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਾਇਕ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਗਸਤ 2016 ਤੱਕ, ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਲਈ ਉਸਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 2016 ਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਗੱਪੀ ਲਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਵਿਜੇ ਯੇਸੁਦਾਸ ਦੇ ਨਾਲ "ਅਥੀਰਾਲਿਅਮ ਕਰਕਾਵਿਯੂਮ" ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਸੀ।<ref>{{Citation |last=919radiomango |title=Guppy movie song ATHIRALIYUM |date=2016-08-09 |url=https://www.youtube.com/watch?v=VCCIJy2GYP4 |access-date=2016-08-27}}</ref> 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਲਾਈਟ ਸੰਗੀਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਕੇਰਲ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-sangeetha-nataka-academy-awards-declared/article66675481.ece|title=Kerala Sangeetha Nataka Academy awards declared|date=29 March 2023|work=[[The Hindu]]|access-date=31 March 2023|language=}}</ref> == ਵਰਤਮਾਨ ਜੀਵਨ == ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਵਾਤੀ ਥਿਰੂਨਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਤਰੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਅਤੇ ਉਸੇ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|id=1810340}} * [http://www.malayalasangeetham.info/php/displayProfile.php?category=singers&artist=Lathika MSI ਵਿਖੇ ਲਤਿਕਾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240203041955/https://www.malayalasangeetham.info/php/displayProfile.php?category=singers&artist=Lathika |date=2024-02-03 }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1960]] 9wmwr6r5flnugdexp4ruuzvoexwrren ਸੰਥਾ ਕੁਮਾਰੀ 0 183581 848902 745004 2026-09-30T22:10:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848902 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸੰਥਾ ਕੁਮਾਰੀ | image = P.Shanthakumari.jpg | image_size = 200px | alt = | caption = ਸੰਥਾਕੁਮਾਰੀ (1949) | other_names = | birth_name = ਵੇਲਾਲਾ ਸੁਬੰਮਾ | birth_date = 17 ਮਈ 1920 | birth_place = ਪ੍ਰੋਦਾਤੂਰ, ਕਡਪਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ | death_date = 16 ਜਨਵਰੀ 2006 (ਉਮਰ 85) | death_place = | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 1936-1979 | partner = | website = }} {{Reflist}} '''ਸੰਥਾ ਕੁਮਾਰੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Santha Kumari;''' ਜਨਮ ਦਾ ਨਾਮ: '''ਵੇਲਾਲਾ ਸੁਬੰਮਾ'''; 17 ਮਈ 1920 – 16 ਜਨਵਰੀ 2006) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਪੀ. ਪੁਲਯਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। == ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ == ਪੀ.ਵੀ. ਦਾਸ, ''ਮਾਇਆਬਾਜ਼ਾਰ'' ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਜਿਸ ਨੂੰ ''ਸਸੀਰੇਖਾ ਪਰਿਣਯਮ'' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸ਼ਸੀਰੇਖਾ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਬੰਮਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਵਿਦਯੋਦਿਆ ਸਕੂਲ, ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਦਾਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਸ਼ਸੀਰੇਖਾ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੁਣ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਉਸਦੇ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸਨ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਸੁਬੰਮਾ ਅਡੋਲ ਸੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਸੰਤਾਕੁਮਾਰੀ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇਹ ਫਿਲਮ 1936 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web |last=M. L. |first=Narasimham |date=26 December 2010 |title=Mayabazaar (1936) |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/mayabazaar-1936/article979917.ece |website=[[The Hindu]] |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215095605/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/mayabazaar-1936/article979917.ece |archive-date=15 ਫ਼ਰਵਰੀ 2015 |url-status=dead}}</ref> ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ''ਸਾਰੰਗਧਾਰਾ'' ਦੀ ਕਾਸਟ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪੀ. ਪੁਲੱਯਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸੇ ਸਾਲ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਜੋੜੇ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਝ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਪਦਮਾ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਪਿਕਚਰਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ''ਜੈਭੈਰੀ'' (1959), ''ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਯਮ'' (1960), ਅਤੇ ''ਪ੍ਰੇਮਿੰਚੀ ਚੂਡੂ'' (1965) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸੰਤਾਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਸ਼ਵੁਕਾਰੂ'' (1950), ''ਅਰਧਾਂਗੀ'' (1955), ''ਸ਼੍ਰੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਯਮ'' (1960), ''ਸਾਂਤੀ ਨਿਵਾਸਮ'' (1960), ਅਤੇ ''ਰਾਮੂਡੂ ਭੀਮੁਡੂ'' (1964) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1947 ਵਿੱਚ, ਜੋੜੇ ਨੇ ਭੀਮਵਰਪੂ ਨਰਸਿਮਹਾ ਰਾਓ ਅਤੇ ਭਗਤ ਜਨਾ ਨਾਲ ਰਾਗਿਨੀ ਪਿਕਚਰਜ਼ ਬੈਨਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਦਮਸ੍ਰੀ ਅਤੇ ਰਾਗਿਨੀ ਬੈਨਰਾਂ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ 22 ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਭਗ 250 ਦਿੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਸੰਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਰਘੁਪਤੀ ਵੈਂਕਈਆ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|0654909}} * [https://web.archive.org/web/20070427123247/http://www.telugucinema.com/tc/stars/santhakumari_jan1705.php ਸੰਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ - ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ] * {{Cite web |author=M. L. Narasimham |date=20 October 2000 |title=Unforgettable screen mother |url=http://www.thehindu.com/2000/10/20/stories/09200226.htm |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20160421145235/http://www.thehindu.com/2000/10/20/stories/09200226.htm |archive-date=21 April 2016 |work=[[The Hindu]] |df=dmy-all}} * {{YouTube|CNec_Spca_c|Kannil Therivadhu}} - [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1920]] 010t5q92j1b93xg1j4dkqctqwsb46go ਸਾਰਾਹ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ 0 184269 848846 848067 2026-09-30T18:58:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848846 wikitext text/x-wiki '''ਸਾਰਾਹ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sarah Alexander'''; 3 ਜਨਵਰੀ 1971)<ref name="npg">{{Cite web |title=Sarah Alexander - National Portrait Gallery |url=https://www.npg.org.uk/collections/search/person/mp61034/sarah-alexander |website=www.npg.org.uk}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |date=5 November 2012 |title=A modern Mrs Robinson with a passion for laughs |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/tv/features/modern-mrs-robinson-passion-laughs-8280953.html |website=The Independent}}</ref> ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ''ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਅਤੇ ਮਿਲਰ'', ''ਸਮੈਕ ਦ ਪੋਨੀ'', ''ਕਪਲਿੰਗ'', ''ਦ ਵਰਸਟ ਵੀਕ ਆਫ ਮਾਈ ਲਾਈਫ'', ''ਗ੍ਰੀਨ ਵਿੰਗ'', ''ਮਾਰਲੇਜ਼ ਗੋਸਟਸ'' ਅਤੇ ''ਜੋਨਾਥਨ ਕ੍ਰੀਕ'' ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਜਨਵਰੀ 1971 ਨੂੰ ਹੈਮਰਸਮਿਥ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=https://www.ocregister.com/2012/01/03/jan-3-celebrity-birthdays-2/|title=Jan. 3 Celebrity Birthdays|date=3 January 2012|work=Orange County Register|accessdate=3 January 2023}}</ref> ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਫ੍ਰੈਂਕ ਸਮਿਥ, ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਨੋਰਮਾ ਵਰਗੇ ਤੱਥਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ; ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਉਦੋਂ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=9 November 2005 |title=Sarah Alexander: Blonde ambition |url=http://www.independent.co.uk/news/people/profiles/sarah-alexander-blonde-ambition-325859.html |website=The Independent}}</ref><ref>{{Cite web |title=BBC - Press Office - Coupling Sarah Alexander |url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2004/06_june/16/coupling_alexander.shtml |website=www.bbc.co.uk}}</ref> ਉਸਨੇ ਹੈਮਰਸਮਿਥ ਵਿੱਚ ਗੋਡੋਲਫਿਨ ਅਤੇ ਲੈਟੀਮਰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ।<ref name="Ind12">{{cite web |author=Jones, Alice |date=9 November 2005 |title=Sarah Alexander: Blonde ambition |url=https://www.independent.co.uk/news/people/sarah-alexander-blonde-ambition-514575.html |access-date=10 September 2008 |work=[[The Independent]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=August 2021|bot=medic}}</ref> 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਏ-ਪੱਧਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐਡਿਨਬਰਗ ਫੈਸਟੀਵਲ ਫਰਿੰਜ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref name="Ind32">[http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040307/ai_n12751087 How We Met: Sarah Alexander & Ben Miller] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011034715/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040307/ai_n12751087/print |date=2008-10-11 }} {{Cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040307/ai_n12751087/print |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2026-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011034715/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4159/is_20040307/ai_n12751087/print |archive-date=2008-10-11 |url-status=dead}} ''[[The Independent on Sunday]]'', 7 March 2004</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == 1992 ਵਿੱਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਇੱਕ ਡਕੈਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਗਵਾਹ ਵਜੋਂ, ''ਬਿਲ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਉਸਨੇ [[ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ|ਬੀਬੀਸੀ]] ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ''ਲਵਜੋਏ'' ਦੇ ਇੱਕ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਈ। 1994 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਡ੍ਰੌਪ ਦ ਡੇਡ ਡੰਕੀ'' ਵਿੱਚ ਡੈਮੀਅਨ ਦੀ ਜੋਖਮ-ਅਦੀ ਮੌਸਮ ਰਿਪੋਰਟਰ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨਿੱਕੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। 1996 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਗੇਟ ਥੀਏਟਰ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ [[ਓਕਤਾਵੀਓ ਪਾਜ਼|ਓਕਟਾਵੀਓ ਪਾਜ਼]] ਦੇ ਇੱਕਲੌਤੇ ਨਾਟਕ, ''ਰੈਪਾਸੀਨੀ ਦੀ ਧੀ'' ਦੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਵਿੱਚ ਬੀਟਰਿਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਹੋਰ ਥੀਏਟਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਦ ਯੋਨੀਨਾ ਮੋਨੋਲੋਗਜ਼'', ''ਹੈਂਡ ਇਨ ਹੈਂਡ'', ''ਦ ਸੈਕਟਰੀ ਬਰਡ'', ''ਨੌਰਥੈਂਜਰ ਐਬੇ'', ਅਤੇ ''[[ਮੈਕਬਥ|ਮੈਕਬੈਥ]]'' ਵਿੱਚ [[ਲੇਡੀ ਮੈਕਬਥ|ਲੇਡੀ ਮੈਕਬੈਥ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="worst">[http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2006/12_december/06/worst_alexander.shtml The Worst Christmas Of My Life – a Christmas to remember for all the wrong reasons] BBC Press Office. 6 December 2006</ref> 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬੇਨ ਮਿਲਰ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਡਿਸਪੋਜ਼ੇਬਲ ਕੈਮਰਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਫਿਲਮਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਨੂੰ ਮਿਲੀ।<ref name="BBCPress">[http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2008/08_august/13/mutualfriends8.shtml ''Mutual Friends'' Press Pack] BBC Press Office. 13 August 2008</ref> ਮਿਲਰ ਅਤੇ ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੈਨਲ 4 ਸਕੈਚ ਸ਼ੋਅ ''ਆਰਮਸਟ੍ਰਾਂਗ ਅਤੇ ਮਿਲਰ'' (1997-2001), ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯਮਤ "ਨਿਊਡ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ" ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਕਾਮੇਡੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਸਕੈਚ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ''ਸਮਿਥ ਅਤੇ ਜੋਨਸ'' (1997–1998) ਅਤੇ ''ਸਮੈਕ ਦ ਪੋਨੀ'' (1999–2003) ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਾਲੇ ਲਈ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਸਨ। ਵਿਗਿਆਨ-ਕਥਾ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀ ''ਰੈੱਡ ਡਵਾਰਫ'' ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ " ਸਟੋਕ ਮੀ ਏ ਕਲਿਪਰ " ਵਿੱਚ ਕੈਮਲੋਟ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ''ਮਿਡਸੋਮਰ ਮਰਡਰਜ਼'' ਐਪੀਸੋਡ "ਦਿ ਗਾਰਡਨ ਆਫ਼ ਡੈਥ" ਵਿੱਚ ਫਲਿਸ ਇੰਕਪੇਨ-ਥਾਮਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। 2000 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਾਮੇਡੀ ''ਦਿ ਸਟ੍ਰੇਂਜਰਜ਼'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੋਨ ਹੋਮਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੌਜੂਦਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ''ਦ 11 ਓ'ਕਲੌਕ ਸ਼ੋਅ'' ਦੀ ਅੰਤਮ ਲੜੀ ਦੀ ਸਹਿ-ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਬਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਸਿਟਕਾਮ ''ਕਪਲਿੰਗ'' ਵਿੱਚ ਸੂਜ਼ਨ ਵਾਕਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ 2000 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਚਾਰ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਲਈ ਚੱਲੀ। ਹੋਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਟੀਵੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ''ਵਿੱਚ ਦ ਵਰਸਟ ਵੀਕ ਆਫ ਮਾਈ ਲਾਈਫ'' ਵਿੱਚ ਮੇਲ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਕਾਮੇਡੀ ''ਗ੍ਰੀਨ ਵਿੰਗ'' ਵਿੱਚ ਐਂਜੇਲਾ ਹੰਟਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਆਈ ਕੂਡ ਨੇਵਰ ''ਬੀ ਯੂਅਰ ਵੂਮੈਨ'' ਅਤੇ ''ਸਟਾਰਡਸਟ'' (ਦੋਵੇਂ 2007 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ) ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਐਲੇਗਜ਼ੈਂਡਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਟੀਚਰਜ਼'' ਦੇ ਐਨਬੀਸੀ ਦੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੀਮੇਕ ਵਿੱਚ ਐਲਿਸ ਫਲੇਚਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ''ਸੀਵਿਊ ਨਾਈਟਸ'' (1994) ਅਤੇ ''ਗੋਇੰਗ ਆਫ ਬਿਗ ਟਾਈਮ'' (2000) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਬੀਬੀਸੀ ਡਰਾਮੇਡੀ ''ਮਿਉਚੁਅਲ ਫ੍ਰੈਂਡਜ਼'', ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬੀਬੀਸੀ ਡਰਾਮਾ ''ਆਲ ਦ ਸਮਾਲ ਥਿੰਗਜ਼'' ਵਿੱਚ ਲੈਲਾ ਬਾਰਟਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ,<ref name="MF">{{Cite web |title=All-singing new drama series announced for BBC One |url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2008/09_september/03/choir.shtml |access-date=5 November 2012 |publisher=[[BBC]]}}</ref> ਜਿਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। 2011 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਰੇਡੀਓ 4 ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀ ''ਦ ਗੋਬੇਟਵੀਨੀਜ਼'' ਵਿੱਚ ਮਿਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਲੜੀ 2011 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ 2012 ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ 2012 ਬੀਬੀਸੀ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਮੀ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ ਜੋਨਸ'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ।<ref name="MMJ">{{Cite web |title=Me and Mrs Jones |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p00wzj1c |access-date=5 November 2012 |publisher=BBC}}</ref> 2013 ਤੋਂ, ਉਸਨੇ ਬੀਬੀਸੀ ਵਨ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਜੋਨਾਥਨ ਕ੍ਰੀਕ'' ਵਿੱਚ ਪੋਲੀ ਕ੍ਰੀਕ, ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਜੋਨਾਥਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ, 2013 ਵਿੱਚ "ਦ ਕਲੂ ਆਫ਼ ਦ ਸਾਵੈਂਟਸ ਥੰਬ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੇ ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਡੇਵ ਕਾਮੇਡੀ ''ਅੰਡਰਕਵਰ'' ਵਿੱਚ ਡੀਐਸ ਜ਼ੋ ਕੇਲਰ ਵਜੋਂ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। 2015 ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਕਾਮੇਡੀ ਲੜੀ ''ਮਾਰਲੇਜ਼ ਗੋਸਟਸ'' ਆਨ ਗੋਲਡ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਐਪਿਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਪੈਨੀਵਰਥ'' ਵਿੱਚ ਅਨਡਾਈਨ ਥਵਾਈਟ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Rayner |first=Daniel |date=25 August 2019 |title='Pennyworth' Season 1, Episode 6 'Cilla Black' Review: Sorcery |url=https://tvmoviefix.com/pennyworth-season-1-episode-6-cilla-black-recap-review-spoilers/ }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == 2001 ਵਿੱਚ, 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਨੇ 70 ਸਾਲਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਗੇਰਾਲਡ ਹਾਰਪਰ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref name="SarahDumpsGerald" /> ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੀਟਰ ਸੇਰਾਫਿਨੋਵਿਕਜ਼ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।<ref name="SarahDumpsGerald">{{Cite news|url=https://www.thefreelibrary.com/TV+Sarah%2C29%2C+dumps+lover+Gerald%2C72%2C+for+Peter%2C29%3B+NEW+MAN+FOR...-a090146478|title=New Man For Coupling Star|last=Scott|first=Peter|date=2002-08-06|work=[[Daily Mirror]]|access-date=2020-05-31|via=[[The Free Library]]}}</ref><ref name="Ind2">{{Cite web |last=Philby, Charlotte |date=30 August 2008 |title=My Secret Life: Peter Serafinowicz |url=https://www.independent.co.uk/news/people/my-secret-life-peter-serafinowicz-actor-and-comedian-age-36-912006.html |access-date=10 September 2008 |website=[[The Independent]]}}</ref> ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧੀ ਇਕੱਠੇ ਹਨ। ਉਹ ''ਲੁੱਕ ਅਰਾਉਂਡ ਯੂ'' ਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੇਰਾਫਿਨੋਵਿਕਜ਼ ਨੇ ਸਹਿ-ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ, ਨਾਲ ਹੀ ''ਓ!'' ''ਖ਼ਬਰਾਂ'', ਉਸ ਦੀ ਪੈਰੋਡੀ ''ਈ!'' ''ਖਬਰਾਂ''। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971]] 7nvu36tk8bompuag44w9kq3ibovp4ef ਸੰਹਿਤਾ ਅਰਨੀ 0 186138 848906 805416 2026-09-30T22:22:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848906 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਸੰਹਿਤਾ ਅਰਨੀ | image = | image_size = | caption = | occupation = ਲੇਖਿਕਾ, ਕਾਲਮਨਵੀਸ }} '''ਸੰਹਿਤਾ ਅਰਨੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾ ਹੈ ਜੋ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ]] ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪਾਂਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ '''[[ਮਹਾਂਭਾਰਤ|ਮਹਾਭਾਰਤ]] - ਏ ਚਾਈਲਡਜ਼ ਵਿਊ''' ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਸੱਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀਆਂ 50,000 ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ - ''ਸੀਤਾ ਦੀ ਰਾਮਾਇਣ'' - 2011 ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲਾਂ ਲਈ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼]] ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਕਣ ਵਾਲੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੀ<ref>{{Cite web |date=26 February 2019 |title=Seeing and feeling red |url=https://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2019/feb/27/seeing-and-feeling-red-1944221.html}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਅਰਨੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ, ''ਦ ਮਹਾਭਾਰਤ: ਏ ਚਾਈਲਡਜ਼ ਵਿਊ'', 1996 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2005-12-25 |title=An Unusual Epic |url=https://www.thehindu.com/mag/2005/12/25/stories/2005122500360500.htm |access-date=28 August 2018 |website=[[The Hindu]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200716190426/https://www.thehindu.com/archive/print/2005/12/25/ |archive-date=2020-07-16 |url-status=dead}}{{Dead link|date=April 2021|bot=medic}}</ref> ਇਸ ਦਾ ਕਈ ਯੂਰਪੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਟਲੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕੈਂਪਾਂ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਐਲਸਾ ਮੋਰਾਂਟੇ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੇ [[ਰਾਮਾਇਣ]] 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ, ''ਸੀਤਾ ਦੀ ਰਾਮਾਇਣ'', ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜੋ ਪਟੁਆ ਕਲਾਕਾਰ [[Moyna Chitrakar|ਮੋਇਨਾ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.womensweb.in/articles/samhita-arni-sitas-ramayana/|title=Samhita Arni on Sita's Ramayana|work=Women's Web: For Women Who Do|language=en|access-date=2024-05-03|archive-date=2018-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621065913/http://www.womensweb.in/articles/samhita-arni-sitas-ramayana/|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਰਾਮਾਇਣ ਰੂਪਾਂਤਰ ''ਦ ਮਿਸਿੰਗ ਕੁਈਨ'' ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਵਾਲੀ ਗਲਪ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਥ੍ਰਿਲਰ ਹੈ। ਇਹ ਪੇਂਗੁਇਨ/ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੁਆਰਾ 2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="samarni.com">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/books/in-search-of-sita/article4435293.ece|title=In Search of Sita|date=20 February 2013|work=The Hindu|access-date=28 August 2018|publisher=}}</ref> ''ਪ੍ਰਿੰਸ'', ਉਸ ਦੀ ਨਵੀਨਤਮ ਕਿਤਾਬ, ਇਲਾਂਗੋ ਅਡੀਗਲ ਦੇ ਸਿਲਪਤਿਕਰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸਿਖਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ 2014 ਸੀ ਅਤੇ [[ਦਿੱਲੀ ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ 2012|ਨਿਰਭਯਾ]] ਕੇਸ ਨੇ ਕੇਂਦਰ-ਪੜਾਅ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਲਹਿਰ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ। ਅਰਨੀ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਘਬਰਾ ਗਈ। ਇਹ ਉਸ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਿਲਪਤਿਕਰਮਮ, [[ਸੰਗਮ ਸਾਹਿਤ|ਸੰਗਮ ਦੌਰ]] ਦਾ ਮਹਾਂਕਾਵਿ, ਪਿਆਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ, ਸੋਗ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਕ੍ਰੋਧ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=24 March 2019 |title=Samhita Arni takes on society with a Tamil epic |url=https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/books-and-art/240319/samhita-arni-takes-on-society-with-a-tamil-epic.html}}</ref> ਰੀਟੇਲਿੰਗ, ਉਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। “ਹਰੇਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਗੂੰਜਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮਿੱਥ, ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਲਈ, ਉਸ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੋਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਲਈ, ਸਾਡੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾ, ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। । <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/books/books-authors/the-prince-who-became-a-monk-ilango-adigal/article26340081.ece|title=Ilango Adigal: the prince who became a monk|last=Kannadasan|first=Akila|date=22 February 2019|work=The Hindu}}</ref> ਉਹ ''[[The Bangalore Mirror|ਬੰਗਲੌਰ ਮਿਰਰ]]'' ਅਤੇ ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ]]'' ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਕਾਲਮਨਵੀਸ ਰਹੀ ਹੈ। == ਸਿੱਖਿਆ == ਅਰਨੀ ਇਟਲੀ ਵਿਚ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਵਰਲਡ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਭਾਰਤ, ਥਾਈਲੈਂਡ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।<ref name="samarni.com"/> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.samarni.com ਨਿੱਜੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230327045510/https://www.samarni.com/ |date=2023-03-27 }} ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ; ਇੰਟਰਵਿਊ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ * [https://www.youtube.com/watch?v=-GJO277pfiA ''ਪ੍ਰਿੰਸ - ਬੁੱਕ ਲਾਂਚ'']&nbsp;- ਲੇਖਿਕਾ, ਸੰਹਿਤਾ ਅਰਨੀ, ਅਰਸ਼ੀਆ ਸੱਤਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ, 2019-04-05 (ਵੀਡੀਓ, 63 ਮਿੰਟ) * [https://www.youtube.com/watch?v=YYlJ2IeYbmw ''ਇੰਟਰਵਿਊ'']&nbsp;- GALF 2016, 2016-02-03 ਵਿੱਚ ਸੰਹਿਤਾ ਅਰਨੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ (ਵੀਡੀਓ, 09 ਮਿੰਟ) * [https://www.youtube.com/watch?v=3dqEaLIeqzg ''ਗੱਲਬਾਤ'']&nbsp;- ਆਵਾਜ਼ ਲੱਭਣਾ: ਸੰਹਿਤਾ ਅਰਨੀ ਅਤੇ ਅਬੀਰ ਹੋਕ ਸੁਪ੍ਰਿਆ ਨਾਇਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ, 24-01-2017 (ਵੀਡੀਓ, 41 ਮਿੰਟ) ; ਕਾਲਮ ਅਤੇ ਲੇਖ * ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਖਬਾਰ [[ਦ ਹਿੰਦੂ]] ਵਿੱਚ [https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/samhita-arni-points-out-how-caste-and-gender-prejudice-are-inextricably-linked/article17433634.ece ''ਨਿਰਵਾਣ ਕਾਲਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ''] * ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ [[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ]] ਵਿੱਚ [https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/sitas-freedom-struggle-5431592/ ''ਸੀਤਾ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਘਰਸ਼''] ਕਾਲਮ * ਟੈਂਪਲ ਰਨ: ਨੈਸ਼ਨਲ ਜੀਓਗ੍ਰਾਫਿਕ ਟਰੈਵਲਰ ਵਿੱਚ [http://www.natgeotraveller.in/temple-run-the-sacred-structures-of-the-chola-dynasty-in-tamil-nadu/ ''ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਚੋਲਾ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਢਾਂਚੇ''] * [https://www.thehindu.com/books/and-all-our-yesterdays-in-utopia/article26342068.ece ''ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮਿਥਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ?''] ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ [[ਦ ਹਿੰਦੂ]] ਵਿੱਚ ਲੇਖ * [https://www.firstpost.com/living/breaking-up-with-the-ramayana-why-i-chose-texts-that-promote-empathy-and-looking-beyond-ones-identity-6238591.html ''ਰਾਮਾਇਣ ਨਾਲ ਤੋੜ-ਵਿਛੋੜਾ: ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਟੈਕਸਟ ਕਿਉਂ ਚੁਣੇ ਜੋ ਹਮਦਰਦੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਤੋਂ ਪਰੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ''] ਖ਼ਬਰਾਂ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਵੈਬਸਾਈਟ ਫਸਟਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਲੇਖ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] jy62y43h0111p0z9n064pgrkx2qvhou ਸ਼੍ਰੀਮਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ 0 186531 848832 846517 2026-09-30T18:15:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848832 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ਼੍ਰੀਮਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆਜੀ | image = Shreema bhattacherjee.jpg | caption = 2020 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾ | birth_date = {{Birth date and age|1997|02|26|df=y}} | birth_place = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]] | alma_mater = ਬਾਗਬਜ਼ਾਰ ਵੁਮੈਨ'ਜ਼ ਕਾਲਜ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2016-ਵਰਤਮਾਨ | known_for = ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਲਾਸ਼ਾ ਬੈਨਰਜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ | notable_works = [[ਗਾਟਚੋਰਾ]] | height = | spouse = | partner = ਗੌਰਬ ਰੋਏ ਚੌਧਰੀ (2020) | website = }} '''ਸ਼੍ਰੀਮਾ ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] ਹੈ ਜੋ ਕਿ 5 ਜੂਨ 2017 ਤੋਂ 12 ਅਗਸਤ 2018 ਤੱਕ ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈ ਬੰਗਾਲੀ ਡਰਾਮਾ-ਰੋਮਾਂਸ-ਕਾਮੇਡੀ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ'' ਵਿੱਚ ਨਿਲਾਸ਼ਾ ਬੈਨਰਜੀ ਉਰਫ਼ ਨੀਲ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2017-06-19 |title=‘রাশি’ ও ‘অগ্নিপরীক্ষা’র পর ‘জামাই রাজা’ |url=https://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/582087.details |access-date=2024-03-13 |website=banglanews24.com |language=bn |archive-date=2018-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180918134147/http://www.banglanews24.com/entertainment/news/bd/582087.details |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਅਭਿਮਨਿਊ ਮੁਖਰਜੀ ਦੀ "''ਟੇਕੋ"'' ਰਾਹੀਂ ਵੱਡੇ ਪਰਦੇ 'ਤੇ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। == ਸਿੱਖਿਆ == ਭੱਟਾਚਾਰਜੀ ਨੇ ਬਾਗਬਾਜ਼ਾਰ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸ਼੍ਰੀਮਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ 26 ਫਰਵਰੀ 1997 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=মধ্যরাতে কেক কেটেছেন, পেয়েছেন বড় সারপ্রাইজ, জন্মদিনে সারাদিন কী প্ল্যান শ্রীমার |url=https://bangla.hindustantimes.com/entertainment/exclusive-shreema-bhattacherjee-got-big-surprise-at-mid-night-revels-her-birthday-plan-31708923268962.html |access-date=2024-04-23 |website=Hindustantimes Bangla |language=bn |archive-date=2024-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240423075709/https://bangla.hindustantimes.com/entertainment/exclusive-shreema-bhattacherjee-got-big-surprise-at-mid-night-revels-her-birthday-plan-31708923268962.html |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਅਦਾਕਾਰ ਗੌਰਬ ਰਾਏ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ 2020 ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Bahadur |first=Nur |last2=Television |first2=Jamuna |date=2021-09-11 |title=কাউকে ধরে রাখা যায় না, যে যাওয়ার সে যাবেই: গৌরবের উদ্দেশে শ্রীমা! |url=https://jamuna.tv/news/261523 |access-date=2024-04-22 |website=Jamuna Television |language=en}}</ref> ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫ਼ਵਾਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 2021 ਅਤੇ 2022 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਯੰਤਾ ਮੋਦਕ<ref>{{Cite web |last=Media |first=HoopHaap Digital |date=2021-09-06 |title=Shreema Bhattacharya: গৌরব নয়, এই অভিনেত্রীর প্রাক্তনের সঙ্গে চুটিয়ে প্রেম করছেন শ্রীমা! |url=https://m.hoophaap.com/article/shreemas-new-instagram-reel-viral/50935 |access-date=2024-04-22 |website=HoopHaap |language=en-US |archive-date=2024-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422154858/https://m.hoophaap.com/article/shreemas-new-instagram-reel-viral/50935 |url-status=dead }}</ref> ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਕਨਿਸ਼ਕ ਸ਼ੇਠ<ref>{{Cite web |date=2022-02-26 |title=২৫-এ পা দিলেন শ্রীমা ভট্টাচার্য, জন্মদিনের শুভেচ্ছায় উত্তাল ইনস্টা |url=https://poridorshok.com/news/entertainment/actress-shreema-bhattacherjees-25th-birthday-celebration-see-pictures-with-rumored-boyfriend/ |access-date=2024-04-22 |website=poridorshok.com |language=bn |archive-date=2024-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422154350/https://poridorshok.com/news/entertainment/actress-shreema-bhattacherjees-25th-birthday-celebration-see-pictures-with-rumored-boyfriend/ |url-status=dead }}</ref> ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਫ਼ਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਨੇਤਾ ਇੰਦਰਨੀਲ ਚੈਟਰਜੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Goswami |first=Ranita |date=2023-10-04 |title=‘যার মর্ম শুধু মনের মানুষ জানে’! বৃষ্টির দিনেই ইন্দ্রনীলকে প্রেম নিবেদন শ্রীমার |url=https://bangla.hindustantimes.com/entertainment/actress-shreema-bhattacharjee-post-a-new-emotional-song-is-it-for-actor-indranil-chatterjee-31696412832213.html |access-date=2024-04-22 |website=Hindustantimes Bangla |language=bn |archive-date=2024-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422154409/https://bangla.hindustantimes.com/entertainment/actress-shreema-bhattacharjee-post-a-new-emotional-song-is-it-for-actor-indranil-chatterjee-31696412832213.html |url-status=dead }}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਸ਼੍ਰੀਮਾ ਨੇ ਕਲਰਜ਼ ਬੰਗਲਾ ਮੈਗਾਸੀਰੀਅਲ ''ਨਗਲੀਲਾ'' ਵਿੱਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਕਾਫੀ ਸਫਲ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ''ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ ਨੇ'' ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਿੱਤੀ। ਨੀਲਾਸ਼ਾ ਬੈਨਰਜੀ ਉਰਫ ਨੀਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਿਰਦਾਰ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਮਿਲੀ। ਸ਼੍ਰੀਮਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਲਵਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫ਼ਿਲਮ ''ਟੇਕੋ'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਭਿਮਨਿਊ ਮੁਖਰਜੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਸੀ, ਜੋ ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/bengali/actress-shreema-bhattacharjee-to-feature-in-priyo-tarokar-andarmohol/articleshow/76003917.cms|title=Actress Shreema Bhattacharjee to feature in ‘Priyo Tarokar Andarmohol’|date=2020-05-26|work=The Times of India|access-date=2024-05-02|issn=0971-8257}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਰ ਜਲਸਾ ਮੈਗਾਸੀਰੀਅਲ ''ਗਾਚੋਰਾ'' (2021-2023) ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ, ਦਿਉਤੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite web |title=পর্দায় এবার 'গাঁটছড়া' বাঁধবেন গৌরব-শোলাঙ্কি, থাকবেন শ্রীমা, অনুষ্কা, অনিন্দ্য, রিয়াজও |url=https://bengali.abplive.com/photo-gallery/entertainment/bengali-serial-new-bengali-serial-gantchhora-to-be-coming-soon-853653 |access-date=2024-05-02 |website=ABP Bengali |language=bn}}</ref> ਦਿਉਤੀ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਡਾਇਰੈਕਟਰ ! ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ! ਨੋਟਸ |- | 2019 | ''ਟੇਕੋ'' | ਰੂਪਾ | ਅਭਿਮਨਿਊ ਮੁਖਰਜੀ | ਰਿਤਵਿਕ ਚੱਕਰਵਰਤੀ | ਡੈਬਿਊ ਫਿਲਮ |- |} == ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਡਾਇਰੈਕਟਰ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਪਲੇਟਫਾਰਮ ! ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ! ਨੋਟਸ |- | 2022 | ''ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤੋ'' | ਸਨਿ ਘੋਸ ਰੇ ॥ | ਐਨੀ | ਹੋਇਚੋਈ | ਰਿਸ਼ਵ ਬਾਸੂ | [[ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸ਼ਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] ਦੇ ਨਾਵਲ ''ਸ਼੍ਰੀਕਾਂਤਾ'' 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ |- |} == ਟੀ.ਵੀ.ਸੀ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਬ੍ਰਾਂਡ ! ਡਾਇਰੈਕਟਰ ! ਸਹਿ-ਸਟਾਰ |- | 2017 | ''[[ਐਮਾਜ਼ਾਨ (ਕੰਪਨੀ)|ਐਮਾਜ਼ਾਨ]]'' | | ਅਰਜੁਨ ਚੱਕਰਵਰਤੀ |- | 2021 | ''ਬੈਕਟਰੋਲ ਸਾਬਣ'' | | |- | 2021 | ''SNV ਸ਼ੌਪੀ'' | ਸ਼ਿਬ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ | ਰਿਆ ਗਾਂਗੁਲੀ |- | 2022 | ''ਸ਼ਾਪਸੀ ਐਪ'' | | |- | 2022 | ''ਸਨਸਿਲਕ'' | | [[ਦਰਸ਼ਨਾ ਬਾਨਿਕ|ਦਰਸ਼ਨਾ ਬਨਿਕ]] ਅਤੇ ਬਿਬਰਿਤੀ ਚੈਟਰਜੀ |- | 2023 | ''ਅਮੀਰ ਮੈਰੀ'' | | ਅਨਿੰਦਿਆ ਚੈਟਰਜੀ |- | 2023 | ''[[ਐਮਾਜ਼ਾਨ (ਕੰਪਨੀ)|ਐਮਾਜ਼ਾਨ]]'' | | ਗੌਰਬ ਚੈਟਰਜੀ |- |} == ਮਹਲਿਆ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਚੈਨਲ |- | 2021 | ''ਨਾਬਰੂਪੇ ਮਹਾਦੁਰਗਾ'' <ref>{{Cite web |title=Shreema Bhattacherjee: মহালয়ার প্রাক্কালে ব্রহ্মাণি রূপে শ্রীমা! অভিনেত্রীর স্নিগ্ধ রুপে মুগ্ধ নেটিজেনরা |url=https://www.bharatbarta.com/you-look-like-a-real-thakur-shrima-as-brahmani-before-mahalaya-there-were-new-surprises/ |access-date=2024-03-20 |website=Bharat Barta |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20240320134014/https://www.bharatbarta.com/you-look-like-a-real-thakur-shrima-as-brahmani-before-mahalaya-there-were-new-surprises/ |archive-date=2024-03-20 |url-status=dead}}</ref> | ਦੇਵੀ ਮਹਾਗੌਰੀ | ਰੰਗ ਬੰਗਲਾ |- |} == ਪੁਜੋ ਸਪੈਸ਼ਲ ਸ਼ੋਅ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਚੈਨਲ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਸਹਿ-ਐਂਕਰ |- | 2021 | ''ਅਗਮੋਨਿ ਅਰਾਧੋਨਾ'' | ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ | ਮੇਜ਼ਬਾਨ | ਅਨੀਕ ਧਰ |- |} == ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਪਲੇਟਫਾਰਮ ! ਸਹਿ-ਸਟਾਰ |- | 2019 | ''ਖਚਰ ਭੀਤੋਰ ਅਚਿਨ ਪਖੀ'' | [[ਯੂਟਿਊਬ]] | ਰਿਧੀਸ਼ |- | 2021 | ''ਤੋਰ ਦੁਚੋਖੇ'' | [[ਯੂਟਿਊਬ]] | ਰਿਧੀਸ਼ |- | 2021 | ''ਦੁੱਗਾ ਮਾਈ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ'' | [[ਯੂਟਿਊਬ]] | ਕੰਚਨ ਮਲਿਕ |- | 2021 | ''ਅਮੀ ਚਾਈਚਿ ਤੋਮੇ'' | [[ਯੂਟਿਊਬ]] | ਸਯੰਤਾ ਮੋਦਕ |- | 2023 | ''ਬੇਸ਼ ਤੋਹਿ ਚਿਲਮ ਅਮੀ'' | [[ਯੂਟਿਊਬ]] | ਈਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘਾ ਰਾਏ |- | 2023 | ''ਮੋਨੇਰ ਪਾਸਵਰਡ'' <ref>{{Cite web |title=Anupam Roy Song: ৬ বছর পর নতুন অ্যালবাম অনুপমের, গাইলেন শ্রীমা- রাহুলের 'মনের পাসওয়ার্ড' |url=https://bangla.aajtak.in/cinema-and-tv-serial-news/story/anupam-roy-new-album-moner-password-song-featuring-shreema-bhattacharjee-rahul-dev-bose-anupam-roy-romantic-song-soc-513779-2023-02-16 |access-date=2024-03-15 |website=Aaj Tak বাংলা |language=bn}}</ref> | [[ਯੂਟਿਊਬ]] | ਰਾਹੁਲ ਦੇਵ ਬੋਸ |- |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਫਿਲਮ/ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ! ਨਤੀਜਾ |- | rowspan="1" | 2020 | ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਅਵਾਰਡ 2020 | ||ਜੇਤੂ |- | rowspan="1" | 2021 | ਬੰਗਾਲੀ ਆਈਕਨ ਅਵਾਰਡ | ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਚਿਹਰਾ ||ਜੇਤੂ |- | rowspan="2" | 2022 | ਸੋਸ਼ਲ ਸਟਾਰ ਅਵਾਰਡ 2022 | ਟੀਵੀ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ||ਜੇਤੂ |- | ਬੰਗਾਲੀ ਆਈਕਨ ਅਵਾਰਡ | ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ | ''ਗਾਚੋਰਾ'' || ਜੇਤੂ |- | rowspan="2" | 2023 | ਜੋਸ਼ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ | ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ (ਸੋਨਾ) ||ਜੇਤੂ |- | TV9 ਬੰਗਲਾ ਘੋਰਰ ਬਾਇਓਸਕੋਪ ਅਵਾਰਡ | ਸਰਵੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ-ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ | ''ਗਾਚੋਰਾ'' ||ਜੇਤੂ |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|12391367|Shreema Bhattacharjee}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997]] iu6lt8nowyz7s56d9welqjhvcey6ha6 ਲਾਢੋਵਾਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ 0 187150 848720 766236 2026-09-30T12:37:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848720 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = ਲਾਢੋਵਾਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ | style = Indian Railways | type = [[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ]] ਸਟੇਸ਼ਨ | image = | caption = | address = NH 44, [[ਲਾਢੋਵਾਲ]], [[ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] | country = [[ਭਾਰਤ]] | coordinates {{Coord|30.804137|N|76.043303|E|type:railwaystation_region:IN|format=dms|display=inline, title}} | elevation = {{convert|261|m|ft}} | owned = [[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ]] | operator = [[ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ|ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ]] | lines = [[ਅੰਬਾਲਾ–ਅਟਾਰੀ ਲਾਈਨ]] | platforms = 2 | tracks = {{Track gauge|5ft6in|lk=on}} [[broad gauge]] | structure = Standard on ground | parking = | bicycle = | accessible = | status = ਚਾਲੂ | code = {{Indian railway code | code = DOA | division = {{rwd|Firozpur}} }} | opened = 1870 | closed = | rebuilt = | electrified = ਹਾਂ | former = | passengers = | pass_system = | pass_year = | pass_percent = | services = {{Adjacent stations|system=Indian Railways |ਲਾਈਨ=ਉੱਤਰੀ ਰੇਲਵੇ ਜ਼ੋਨ| [[ਅੰਬਾਲਾ–ਅਟਾਰੀ ਲਾਈਨ]]}} | map_type = India Punjab#India | map_dot_label = | map_caption = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ }} '''ਲਾਢੋਵਾਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ''' [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੋਡ LDW ਹੈ। ਇਹ [[Ladhowal|ਲਾਢੋਵਾਲ]] ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜੰਕਸ਼ਨ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨੇੜੇਦਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹਨ। ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸਾਫ਼ ਸਫਾਈ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=PHR/Phillaur Junction |url=https://indiarailinfo.com/station/map/ladhowal-ldw/658#st |website=India Rail Info}}</ref><ref name="energyinfrapost">{{Cite web |title=Alert Gangman Averts Possible Train Accident |url=http://energyinfrapost.com/alert-gangman-averts-possible-train-accident/ |access-date=2017-09-08 |website=EnergyInfraPost |archive-date=2017-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908114515/http://energyinfrapost.com/alert-gangman-averts-possible-train-accident/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="thehindu">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-in-school/jhelum-express-derails-3-injured/article9185338.ece|title=Jhelum Express derails, 3 injured – IN SCHOOL|date=4 October 2016|work=The Hindu|access-date=2017-09-08}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="tribuneindia">{{Cite web |title=Aboard Samjhauta, they root for peace |url=http://www.tribuneindia.com/news/punjab/aboard-samjhauta-they-root-for-peace/304555.html |access-date=2017-09-08 |website=tribuneindia.com |archive-date=2017-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908112548/http://www.tribuneindia.com/news/punjab/aboard-samjhauta-they-root-for-peace/304555.html |url-status=dead }}</ref> <ref name="deccanchronicle">{{Cite web |title=10 coaches of Jhelum Express derail in Punjab, 3 injured |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/041016/10-coaches-of-jhelum-express-derail-in-punjab-2-injured.html |access-date=2017-09-08 |website=[[Deccan Chronical]]}}</ref>  == ਹਵਾਲੇ == #https://indiarailinfo.com/station/map/ladhowal-ldw/658 #https://indiarailinfo.com/station/gallery/videos-pictures-ladhowal-ldw/658 [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ]] ociq03zmrlqlpiyxgiv94w7ilctp8lg ਸਰਤਾਜ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ 0 192023 848799 838399 2026-09-30T16:28:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848799 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸਰਤਾਜ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ | image = | alt = | caption = ਸਰਤਾਜ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਨਿਰਮਾਤਾ }} '''ਸਰਤਾਜ ਸਿੰਘ ਪੰਨੂ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sartaj Singh Pannu''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕਈ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ]] ਜੇਤੂ ਫਿਲਮ [[ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਕੀਰ|ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰ ਦੇ]] ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/music/nanak-shah-fakir-review-despite-all-the-constraints-it-is-an-effective-and-incredibly-pristine-film-982671.html|title=Nanak Shah Fakir Review|date=18 April 2015|publisher=[[News 18]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/national-award-win-a-miracle-nanak-shah-fakir-producer-116032900872_1.html|title=Nanak Shah Fakir wins National Award|date=29 March 2016|publisher=[[Business Standard]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/film-review-nanak-shah-fakir/articleshow/46951307.cms|title=Review: Nanak Shah Fakir Award|date=17 April 2015|publisher=[[Mumbai Mirror]]}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਪੰਨੂ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੇਂਟ ਜੌਰਜ ਕਾਲਜ, ਮਸੂਰੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਨੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ''ਸੋਚ ਲੋ'' ਹੈ,<ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/soch-lo---movie-review/93051|title=Review of Soch Lo|date=27 August 2010|publisher=[[MiD Day]]}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-reviews/soch-lo/movie-review/6448251.cms|title=Review of Soch Lo|date=4 May 2010|publisher=[[Times Of India]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.glamsham.com/en/soch-lo-praised-at-la-screening|title=Soch Lo Screened at LA|date=23 June 2010|publisher=[[Glamsham]]}}</ref> ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਬਾਇਓਪਿਕ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰ ਬਣਾਈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.friedeye.com/movies/nanak-shah-fakir-spans-70-years-sartaj-singh-pannu/|title=Fried Eye reports on Nanak Shah Fakir|date=15 Nov 2017|publisher=[[FriedEye.com]]}}</ref> ਇਹ ਫਿਲਮ ਵਿਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸਜੀਪੀਸੀ) ਨੇ ਇਸ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bizasialive.com/nanak-shah-fakir-director-talks-films-controversy/|title=Nanak Shah Fakir' director talks about the film's controversy|date=10 April 2018|publisher=[[BizAsia]]}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਸਿੱਪੀ ਗਿੱਲ<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/A-Punjabi-%E2%80%98sher%E2%80%99-who-loses-track-early/article14624869.ece|title=Review of Tiger|date=5 September 2016|publisher=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਭਿਨੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਟਾਈਗਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਫਿਲਮ, ਓਮ ਬਣਾਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.in.com/entertainment/regional/sartaj-singh-pannu-bags-a-big-project-om-under-eros-international-media-299685.htm|title=SARTAJ SINGH PANNU BAGS A BIG PROJECT "OM" UNDER EROS INTERNATIONAL MEDIA|date=29 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190425125747/https://www.in.com/entertainment/regional/sartaj-singh-pannu-bags-a-big-project-om-under-eros-international-media-299685.htm|archive-date=25 April 2019|publisher=[[In.com]]}}</ref> == ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ == * ''ਸੋਚ ਲੋ'' (2010) * ''[[ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਕੀਰ|ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰ]]'' (2015) * ''ਟਾਈਗਰ'' (2016) (ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ) * ''ਓਮ'' (ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ) == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|2}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|3867923}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] 7td33ffocyha41ybb7gcfxmivhzavdk ਸਵਾਤੀ ਸੋਮਨਾਥ 0 193237 848805 783170 2026-09-30T16:48:34Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848805 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸਵਾਤੀ ਸੋਮਨਾਥ | image = Swathi Somnath in October 2020 2.png | caption = ਅਕਤੂਬਰ 2020 ਵਿਚ ਸਵਾਤੀ | birth_name = ਦੂਸੀ ਸਵਾਤੀ | birth_place = [[ਚਕਰਧਰਪੁਰ]], [[ਬਿਹਾਰ]] (ਹੁਣ [[ਝਾਰਖੰਡ]]), ਭਾਰਤ | education = {{ubl | [[Master's degree]] ([[Central University of Hyderabad]]) | [[Master of Philosophy]] }} | occupation = ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸਰ | known_for = [[ਕਾਮ ਸੂਤਰ]] 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਬੈਲੇ | awards = [[ਕਲਾ ਰਤਨ]] }} '''ਸਵਾਤੀ ਸੋਮਨਾਥ''' (ਜਨਮ '''ਦੂਸੀ ਸਵਾਤੀ''' ) [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਕੁਚੀਪੁੜੀ]] ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ [[ਕਾਮਸੂਤਰ|ਕਾਮ ਸੂਤਰ]], ਕਾਮੁਕ ਪਿਆਰ 'ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਬੈਲੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਨੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਿਤਿਆ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ [[ਸ਼ਰੀਕਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲਾ|ਸ੍ਰੀਕਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇਮ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਸਵਾਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੋਮਨਾਥ, ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ]] ਕਰਮਚਾਰੀ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਘਰ ਚੱਕਰਧਰਪੁਰ, ਬਿਹਾਰ (ਹੁਣ [[ਝਾਰਖੰਡ]] ਵਿੱਚ) ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੂ]] [[ਬ੍ਰਾਹਮਣ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Bnim |author-link=Bnim |date=23 October 2014 |title="స్వాతి సోమనాథ్" – శింజారవం |trans-title=Swathi Somnath |url=https://www.acchamgatelugu.com/2014/10/swathi-somanath-shinjaravam.html |access-date=13 December 2022 |website=acchamgatelugu.com}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੂਸੀ ਅਗ੍ਰਹਾਰਾਮ, [[ਸ਼ਰੀਕਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲਾ|ਸ਼੍ਰੀਕਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲੇ]] ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਹੈ ਜੋ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]],<ref>{{Cite web |last=Vishwanath |first=Narayana |date=11 January 2014 |title=Representing The Art of Perfection |url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2014/jan/11/Representing-The-Art-of-Perfection-563032.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221210153401/https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2014/jan/11/Representing-The-Art-of-Perfection-563032.html |archive-date=10 December 2022 |access-date=12 December 2022 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> ਤੋਂ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਫਿਲਾਸਫੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। {{As of|2020|10}}, ਉਹ [[ਓਸਮਾਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ [[ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ|ਪੀਐਚ.ਡੀ.]] ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਚੇਵੇਲਾ ਰਵੀ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। == ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਡਾਂਸ == ਸਵਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ [[ਬਣਜਾਰਾ|ਲੰਬਾੜੀ ਡਾਂਸ]] ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਮਾਥੀ ਕੌਸ਼ਲ ਵਿਖੇ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਅਤੇ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਸਿੱਖ ਲਿਆ।ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਅਗਸਤ 1980 ਵਿੱਚ ਰਵਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Bnim |author-link=Bnim |date=23 October 2014 |title="స్వాతి సోమనాథ్" – శింజారవం |trans-title=Swathi Somnath |url=https://www.acchamgatelugu.com/2014/10/swathi-somanath-shinjaravam.html |access-date=13 December 2022 |website=acchamgatelugu.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBnim2014">[[Bnim]] (23 October 2014). [https://www.acchamgatelugu.com/2014/10/swathi-somanath-shinjaravam.html ""స్వాతి సోమనాథ్" – శింజారవం"] &#x5B;Swathi Somnath&#x5D;. ''acchamgatelugu.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 December</span> 2022</span>.</cite></ref><ref name=":3" /> 1981 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,<ref name=":3" /> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਮਨ ਮੱਧ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੀ,<ref name=":3" /> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਸ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਖਰੀ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੋਮਨਾਥ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬੈਲੇ ''ਵਾਤਸਯਾਨੀ ਕਾਮਸੂਤਰ'', [[ਵਾਤਸਾਇਨ|ਵਾਤਸਯਾਨ]] ਦੇ ਕਾਮੁਕ ਪ੍ਰੇਮ ਹਿੰਦੂ ਸਾਹਿਤ, [[ਕਾਮਸੂਤਰ]] 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਸਿਕਾਂ ( [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]] ਦੇ ਸਰੋਤਿਆਂ) ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਟੇਜ 'ਤੇ [[ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ|ਸ੍ਰਿੰਗਾਰਾ]] (ਸ਼੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਿਆਰ) ਦੇ ਚਿੱਤਰਣ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਡਾਂਸਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Vishwanath |first=Narayana |date=25 November 2013 |title=Saving the sanctity of Kuchipudi |url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2013/nov/25/saving-the-sanctity-of-kuchipudi-541190.html |access-date=13 December 2022 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> <ref name=":1">{{Cite web |last=Bnim |author-link=Bnim |date=23 October 2014 |title="స్వాతి సోమనాథ్" – శింజారవం |trans-title=Swathi Somnath |url=https://www.acchamgatelugu.com/2014/10/swathi-somanath-shinjaravam.html |access-date=13 December 2022 |website=acchamgatelugu.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBnim2014">[[Bnim]] (23 October 2014). [https://www.acchamgatelugu.com/2014/10/swathi-somanath-shinjaravam.html ""స్వాతి సోమనాథ్" – శింజారవం"] &#x5B;Swathi Somnath&#x5D;. ''acchamgatelugu.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 December</span> 2022</span>.</cite></ref> ਬਨੀਮ ਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/dance/the-hindu-friday-review-hyderabad-tirupati-visakhapatnam-vijayawada-ongole/article26607292.ece|title=Artist- writer Bnim: Canvas that's vast and wide|last=Ramakrishna|first=Lakshmi|date=22 March 2019|work=[[The Hindu]]|access-date=13 December 2022|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == ਹੋਰ ਕੰਮ == ਉਸ ਨੇ ਕੁਚੀਪੁੜੀ, ਡਾਂਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਸੈਂਟਰਲ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਲਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਆਡੀਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਂਡ ਡਾਂਸ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Vishwanath |first=Narayana |date=25 November 2013 |title=Saving the sanctity of Kuchipudi |url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2013/nov/25/saving-the-sanctity-of-kuchipudi-541190.html |access-date=13 December 2022 |website=[[The New Indian Express]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFVishwanath2013">Vishwanath, Narayana (25 November 2013). [https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2013/nov/25/saving-the-sanctity-of-kuchipudi-541190.html "Saving the sanctity of Kuchipudi"]. ''[[The New Indian Express]]''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">13 December</span> 2022</span>.</cite></ref> == ਇਨਾਮ == ਸਵਾਤੀ ਨੂੰ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ 2006 ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh//article58041585.ece|title=Hamsa awards are now Kalaratna|date=15 August 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=12 December 2022|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202181507/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh//article58041585.ece|archive-date=2 ਦਸੰਬਰ 2022|url-status=dead}}</ref> == Notes == {{Notelist}} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Commons category inline}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ]] bo4lsklr44gc58khwp6wc8w53g6byl3 ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਹੁਸੈਨ 0 194625 848813 793525 2026-09-30T17:05:04Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848813 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist | name = ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਹੁਸੈਨ | image = | image_size = | alt = | caption = | birth_name = ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਹੁਸੈਨ | birth_date = 1946 | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]] | death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2015 | death_place = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ | known_for = ਪੇਂਟਿੰਗ | movement = | notable_works = ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਪੈਲੇਟ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੇਂਟ ਕਰਦਾ ਹੈ | patrons = | awards = ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1983<ref name=SA_interview>{{cite web|url=http://www.the-south-asian.com/jan2001/Shamshad%20Hussain.htm|title=Shamshad Hussain|work=The South Asian|date=January 2001|accessdate=20 August 2011}}</ref> | elected = | website = }} '''ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਹੁਸੈਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shamshad Hussain;''' 1946 – 24 ਅਕਤੂਬਰ 2015) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਕਲਾਕਾਰ]] ਅਤੇ [[ਮਕਬੂਲ ਫ਼ਿਦਾ ਹੁਸੈਨ|ਐਮ.ਐਫ. ਹੁਸੈਨ]] ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=26 October 2015 |title=M F Husain’s son dies of liver cancer at 69 |url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/mf-hussains-son-shamshad-passes-away-at-69/ |website=The Indian Express}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਦਾ ਜਨਮ 1946 ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="Subcontinentart">{{Cite web |title=SubcontinentArt - Artist Profile - Shamshad Husain |url=http://www.subcontinentart.com/Shamshad.aspx?AP |access-date=20 August 2011 |archive-date=5 ਸਤੰਬਰ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110905235949/http://www.subcontinentart.com/Shamshad.aspx?AP |url-status=dead }}</ref> ਉਸਨੇ [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ|ਬੜੌਦਾ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਰਾਇਲ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ,<ref name="Quartet">{{Cite web |title=Our artists - Shamshad Hussain |url=http://quartet-art.co.uk/ourartists_detail.php?id=15 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330234519/http://quartet-art.co.uk/ourartists_detail.php?id=15 |archive-date=30 March 2012 |access-date=20 August 2011 |publisher=Quartet Art}}</ref> ਹੁਸੈਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਉਸਦੇ ਸਮੇਂ ਨੇ "ਕਲਾ ਬਾਰੇ ਮੇਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ"। == ਕਰੀਅਰ == ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ 1968 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਂਟਿੰਗ 50 [[ਰੁਪਿਆ|ਰੁਪਏ]] ਵਿੱਚ ਵੇਚੀ।<ref>{{Cite web |date=3 March 2008 |title=Shamshad Husain's journey to fame |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/article1212916.ece |access-date=20 August 2011 |website=[[The Hindu]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225195839/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/Shamshad-Husainrsquos-journey-to-fame/article15177379.ece |archive-date=25 ਦਸੰਬਰ 2018 |url-status=dead}}</ref> == ਪੁਰਸਕਾਰ == 1983 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਨੇ [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ|ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ ਦਾ]] ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2015]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946]] <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.mutualart.com/Artwork/Khajuraho/BA5C312F041C5A57EC6C9F9B1118E680 ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ] * [https://www.saffronart.com/artists/shamshad--husain saffronart 'ਤੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਹੁਸੈਨ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] 995qi70x98ts5ckl0aggdu2masmsrfy ਕੇ. ਜੈਯਾਰਾਮ 0 194633 848925 848267 2026-10-01T06:07:39Z KiranBOT 55200 URL ਤੋਂ AMP ਟਰੈਕਿੰਗ ਹਟਾਈ ਗਈ ([[:m:User:KiranBOT/AMP|ਵੇਰਵੇ]]) ([[User talk:Usernamekiran|ਗਲਤੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰੋ]]) v3.1.1s 848925 wikitext text/x-wiki '''ਕੇ. ਜੈਯਾਰਾਮ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''K. Jayaram;''' 1949 – 2 ਜੁਲਾਈ 2023) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ੀ|ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ]] ਅਤੇ ਮੈਕਰੋ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦਾ ਮੋਢੀ ਸੀ। ਉਸਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ [[ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ|ਬੀ.ਬੀ.ਸੀ.]] ਸਮੇਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Awards |url=http://sriniinstitute.org/faculty.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111210043211/http://www.sriniinstitute.org/faculty.html |archive-date=10 December 2011 |access-date=6 June 2012}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਜੈਰਾਮ, ਜਿਸਨੇ 1962 ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੈਮਰਾ ਸੰਭਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਕਰੀਅਰ 1963 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ, ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=3 July 2023 |title=ആദ്യം ഹോബി, പിന്നെ ലോകമറിയുന്ന വൈൽഡ്ലൈഫ് ഫോട്ടോഗ്രാഫർ; ഇനിയില്ല കെ. ജയറാം 'ഫ്രെയിം' |url=https://www.mathrubhumi.com/environment/news/famous-wildlife-photographer-k-jayaram-dies-at-age-of-74-1.8697219 |access-date=3 July 2023 |website=Mathrubhumi}}</ref> ਉਸਨੂੰ [[ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ]] ਅਤੇ ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਤਿਤਲੀ|ਤਿਤਲੀਆਂ]] 'ਤੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=27 June 2009 |title=Book |url=http://www.hindu.com/mp/2009/06/27/stories/2009062752420600.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090709211245/http://www.hindu.com/mp/2009/06/27/stories/2009062752420600.htm |archive-date=9 July 2009 |access-date=6 June 2012 |website=[[The Hindu]]}}</ref> [[ਡੱਡੂ|ਡੱਡੂਆਂ ਦੀ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ (''ਫਿਲਾਉਟਸ ਜੈਯਾਰਾਮੀ)'' ਅਤੇ ਇੱਕ ਛਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਮੱਕੜੀ (''ਮਾਈਰਮਾਰਾਚਨੇ ਜੈਯਾਰਾਮਨੀ'') ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Naming |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article1710809.ece |access-date=6 June 2012 |website=[[The Hindu]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਜਯਾਰਾਮ ਨੇ 1969 ਤੋਂ 2006 ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬੀਬੀਸੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। 1970 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀੜੇ ਅਤੇ ਬਿੱਛੂ ਦੀ ਉਸਦੀ ਫੋਟੋ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸੈਲੂਨ ਆਫ਼ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫ਼ਸ ਦਾ ਸੋਨ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ। 1978 ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਇਲ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਯੂਕੇ ਦਾ ਫੈਲੋ ਬਣਿਆ। ਉਸਨੇ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਆਰਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਜਯਾਰਾਮ ਨੇ [[ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ]] ਅਤੇ ਸਾਈਲੈਂਟ ਵੈਲੀ ਦੀਆਂ ਤਿਤਲੀਆਂ 'ਤੇ ਸਹਿ-ਲੇਖਕ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=ഫൊട്ടോഗ്രഫർ കെ.ജയറാം ഓർമയായി |url=https://www.manoramaonline.com/news/india/2023/07/02/photographer-k-jayaram-passes-away.html |access-date=3 July 2023 |website=www.manoramaonline.com}}</ref> ਜਯਾਰਾਮ ਦੀ ਮੌਤ 2 ਜੁਲਾਈ 2023 ਨੂੰ 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2023]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949]] 0gx080eo5h1yzwdbgehntf9pwsq1h96 ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ 0 194682 848769 827037 2026-09-30T14:48:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848769 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Rama's_marriage.jpg|thumb| ਕੇ. ਵੈਂਕਟੱਪਾ ਦੁਆਰਾ [[ਰਾਮ|ਰਾਮਾ]] ਦਾ ਵਿਆਹ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੈਂਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।]] '''ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Venkatappa Art Gallery;''' '''VAG''') [[ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ|ਬੰਗਲੌਰ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ, ਕਬਨ ਪਾਰਕ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਾਇਆ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਭਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਮੈਸੂਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1966 ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ/ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ, ਸੰਗੀਤ ਯੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਲਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਪੈਰਿਸ ਦੀਆਂ ਬੇਸ ਰਿਲੀਫ਼ਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਜੋ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰ, ਕੇ. ਵੇਨਕਟੱਪਾ (1886–1965), [[ਅਵਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਅਬਨਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਗਠਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ।<ref>{{Cite web |last=Government of Karnataka |first=Department of Archaeology, Museums and Heritage |title=Museums in Karnataka |url=http://www.karnatakaarchaeology.gov.in/History_Museums.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151018012007/http://www.karnatakaarchaeology.gov.in/History_Museums.html |archive-date=18 October 2015 |access-date=16 April 2016 |website=Department of Archaeology, Museums and Heritage |publisher=Department of Archaeology, Museums and Heritage}}</ref> ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ 24 ਨਵੰਬਰ 1967 ਨੂੰ ਤਤਕਾਲੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਐਸ ਨਿਜਲਿਨਗੱਪਾ|ਐਸ. ਨਿਜਲਿੰਗੱਪਾ]] ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਗਏ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਇਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ। ਦੇਰੀ ਤੋਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਬਾਈਬਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਫੁੱਟਪਾਥ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 1971 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਐਸ ਸ਼ੇਨੋਏ, ਭਾਸਕਰ ਰਾਓ, ਰਮੇਸ਼ ਰਾਓ, ਅਚਾਰੀਆ ਅਤੇ ਪੁਨਮ ਚਟਾਇਆ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਇਮਾਰਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1975 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{cite news|author=Staff Reporter|title=The footpath was his gallery|url=http://www.thehindu.com/todayspaper/tpnational/tpkarnataka/the-footpathwashisgallery/article4568312.ece|accessdate=16 April 2016|issue=Bangalore|publisher=The Hindu|date=1 April 2016}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੇ. ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ [[ਅਜਾਇਬ ਘਰ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰਨਾਟਕ ਭਰ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਨਾ ਸੀ। VAG ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੰਗਲੌਰ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰੇ ਹਨ। VAG ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਕਾਲੀ ਹੋਲਡਿੰਗਜ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰਦੀ ਹੈ - ਇੱਕ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੈਲਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ। ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਇਮਾਰਤ ਕਰਨਾਟਕ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਟਾਪੂ ਦੀ ਤਰਜ਼ 'ਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਖਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਮਲ ਤਲਾਅ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਮਨਜ਼ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਕੇ. ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ VAG ਫੋਰਮ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਜਾਇਬ ਘਰ/ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪੰਜ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਹੀ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਇਮਾਰਤ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਡ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੇ.ਕੇ. ਹੇੱਬਰ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਰਾਜਾਰਾਮ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹਨ। ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਕੇਕੇ ਹੇਬਰ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਰਚਨਾਵਾਂ ਖਰੀਦੀਆਂ।<ref>{{cite news|last1=Bharadwaj|first1=K.V. Aditya|title=K.K. Hebbar’s family wants a trust to manage Venkatappa gallery|url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/kk-hebbarsfamilywantsatrusttomanagevenkatappa-gallery/article8432057.ece|accessdate=16 April 2016|issue=Bangalore|publisher=The Hindu|date=4 April 2016}}</ref> ਕੇਕੇ ਹੇਬਰ ਗੈਲਰੀ ਵਿੰਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1993-94 ਵਿੱਚ ਚਿਰੰਜੀਵ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਿ [[ਯੂਨੈਸਕੋ]] ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਦੂਤ ਸਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਐਸਜੀ ਵਾਸੂਦੇਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਾਨ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਲਾ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮਾਰੀਸ਼ਾਮਾਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗੈਲਰੀ ਸਪੇਸ ਦਾ ਨਵੀਨੀਕਰਨ 2004-5 ਵਿੱਚ ਕੇ.ਕੇ. ਹੇੱਬਰ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰ ਰੇਖਾ ਰਾਓ ਦੁਆਰਾ 16 ਲੱਖ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਇਆ। == ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾ == [[ਪੁਸ਼ਪਮਾਲਾ ਐਨ.|ਪੁਸ਼ਪਮਾਲਾ ਐਨ]], [[ਸ਼ੀਲਾ ਗੌੜਾ]] ਵਰਗੇ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ VAG ਵਿਖੇ ਸੋਲੋ ਸ਼ੋਅ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਗੈਲਰੀ ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੂਹ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। [[ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ|ਲਲਿਤ ਕਲਾ ਅਕੈਡਮੀ]] ਦੁਆਰਾ 1980 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਆਯੋਜਿਤ ਅੱਠ ਕਲਾ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਹੀ ਹੈ। VAG ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਾਈਵ ਆਰਟ ਫੈਸਟੀਵਲ, ਕੋਲੈਬ, ਇੰਡੀਆ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਦ ਆਰਟਸ ਪਬਲਿਕ ਆਰਟ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਨੰਨਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 2003 ਵਿੱਚ [[ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ|ਬੰਗਲੌਰ]] ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਖੋਜ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਆਰਟਿਸਟਸ ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਇਸਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਨਵੀਂ ਗੱਲਬਾਤ, ਨਵੇਂ ਸੰਵਾਦ, ਨਵੀਂ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕੇ। ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਲਾ ਅਭਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਕਲਾ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਸੀ। 'ਸਾਈਲੈਂਸ ਆਫ਼ ਫ਼ਿਊਰੀਜ਼ ਐਂਡ ਸੋਰੋਜ਼ - ਪੇਜ਼ਜ਼ ਆਫ਼ ਏ ਬਲਨਿੰਗ ਸ਼ਹਿਰ', ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਸ਼ੋਅ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੀ.ਐੱਫ. ਜੌਨ, ਰਾਘਵੇਂਦਰ ਰਾਓ, ਨੰਦਕਿਸ਼ੋਰ, ਰਵੀਸ਼ੰਕਰ ਰਾਓ, ਅਮਰੀਸ਼, ਸ਼ਾਂਤਾਮਣੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ 1994 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲੌਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਫਿਰਕੂ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੜੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। == ਵਿਵਾਦ == ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 2014-15 ਦੇ ਆਸਪਾਸ 'ਗੋਦ ਲੈਣ' ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵੇਨਕਟੱਪਾ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ। ਜੁਲਾਈ 2015 ਵਿੱਚ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਅਤੇ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਕਿਊਰੇਸ਼ਨ, ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤਬਾਦਲਾ ਨਿੱਜੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ VAG ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨੌਜਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰ ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵਿਵਾਦ ਇਸ ਤੱਥ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਭੜਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤਸਵੀਰ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਪੋਦਾਰ, ਕਰਨਾਟਕ ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਵਿਜ਼ਨ ਗਰੁੱਪ<ref>{{Cite web |last=Karnataka |first=Government of |title=Tourism Vision Group |url=http://www.karnataka.gov.in/tourism/Pages/Tourism-vision-group.aspx |access-date=20 April 2016 |website=Government of Karnataka |publisher=Government of Karnataka}}</ref> ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ 'ਗੋਦ ਲੈਣ' ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Alka |title=Venkatappa Art Gallery Issue |url=https://vagforum.in/2016/04/07/a/ |access-date=16 April 2016 |website=VAG Forum |publisher=VAG Forum |archive-date=7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407104734/http://vagforum.in/2016/04/07/a/ |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੂਰਤੀਕਲਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਜਾਇਬ ਘਰ]] a1kbils957wsh9fh0uymz9hpjo1uotf ਸ਼ੋਭਾ ਕਰੰਦਲਾਜੇ 0 195474 848828 796934 2026-09-30T18:09:49Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848828 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ਸ਼ੋਭਾ ਕਰੰਦਲਜੇ | image = File:Shobha Karandlaje with PM Modi.jpg | caption = 2021 ਵਿਚ ਸ਼ੋਭਾ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1966|10|23}} | birth_place = ਪੁੱਟੂਰ, ਕਰਨਾਟਕ, [[ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ]], [[ਭਾਰਤ]] | nationality = ਭਾਰਤੀ | party = | otherparty = | office = ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ | term_start = 11 ਜੂਨ 2024 | term_end = | predecessor = ਰਾਮੇਸ਼ਵਰ ਤੇਲੀ | successor = | minister = ਮਨਸੁਖ ਮੰਡਾਵੀਆ | primeminister = [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]] | office1 = | termstart1 = | termend1 = | minister1 = | primeminister1 = | predecessor1 = | office2 = | primeminister2 = | termstart2 = | termend2 = | minister2 = | predecessor2 = | successor2 = | nickname = ''ਸ਼ੋਭੱਕਾ'' | alma_mater = | education = ਐਮ.ਏ. (ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ), ਐਮ.ਐਸ.ਡਬਲਯੂ <ref>{{cite web | url=https://www.india.gov.in/my-government/indian-parliament/shobha-karandlaje | title=Shobha Karandlaje&#124; National Portal of India }}</ref> | source = }} '''ਸ਼ੋਭਾ ਕਰੰਦਲਾਜੇ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shobha Karandlaje;''' ਜਨਮ 23 ਅਕਤੂਬਰ 1966)<ref name=":0">{{Cite web |title=Shobha Karandlaje {{!}} National Portal of India |url=https://www.india.gov.in/my-government/indian-parliament/shobha-karandlaje |access-date=2018-05-21 |website=www.india.gov.in |language=en}}</ref> [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸਿਆਸਤ|ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ''',''' ਸੂਖਮ, ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉੱਦਮਾਂ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ [[ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ]] ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=Sushri Shobha Karandlaje takes charge as Minister of State for Labour & Employment |url=https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2024006 |access-date=2024-06-11 |website=pib.gov.in}}</ref> ਉਹ ਦੂਜੇ ਮੋਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ [[ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ|ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ]] ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ 2024 ਤੋਂ ਬੰਗਲੌਰ ਉੱਤਰੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ<ref>{{Cite web |title=Members : Lok Sabha |url=http://loksabhaph.nic.in/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=4616 |access-date=2021-07-01 |website=loksabhaph.nic.in}}</ref> ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ 2014 ਤੋਂ 2024 ਤੱਕ ਉਡੂਪੀ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਤੱਟਵਰਤੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਪੁਤੂਰ ਤੋਂ,<ref>{{Cite web |title=Shobha Karandlaje: Age, Biography, Education, Family, Caste, Net Worth & More - Oneindia |url=https://www.oneindia.com/politicians/shobha-karandlaje-33850.html |access-date=2020-09-17 |website=www.oneindia.com |language=en}}</ref> ਸ਼ੋਭਾ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ]] ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ, [[ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ]] ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਵਰਕਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਆਰਐਸਐਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ੋਭਾ ਨੇ ਮੈਸੂਰ ਦੀ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲੌਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਿਲਯਾ ਤੋਂ [[ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ]] ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਵਰਕ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। == ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕੈਰੀਅਰ == 2004 ਵਿੱਚ ਐਮਐਲਸੀ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ]] ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਮਈ 2008 ਵਿੱਚ ਯਸ਼ਵੰਤਪੁਰ, [[ਬੇਂਗਾਲ਼ੁਰੂ|ਬੰਗਲੌਰ]] ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਬੀਐਸ ਯੇਦੀਯੁਰੱਪਾ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਰਡੀਪੀਆਰ ਮੰਤਰੀ<ref>{{Cite web |title=The Times Of India Bangalore; Date: May 29, 2010; Section: Times City; Page: 4 |url=http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text/html&Path=TOIBG/2010/05/29&ID=Pc00409 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180521191533/http://epaper.timesofindia.com/Repository/getFiles.asp?Style=OliveXLib:LowLevelEntityToPrint_TOI&Type=text/html&Path=TOIBG/2010/05/29&ID=Pc00409 |archive-date=21 May 2018 |access-date=2018-05-21 |website=epaper.timesofindia.com}}</ref> ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ ਕਾਰਨ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ 2010 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਊਰਜਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਗਦੀਸ਼ ਸ਼ੇਟਰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]] ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ 2012 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬੀਐਸ ਯੇਦੀਯੁਰੱਪਾ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕੇਜੇਪੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕੇਜੇਪੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰਾਜਾਜੀ ਨਗਰ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ 2013 ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ।<ref>{{Cite web |title=Rajajinagar Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/rajajinagar-karnataka-assembly-constituency |access-date=2025-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126172829/https://resultuniversity.com/election/rajajinagar-karnataka-assembly-constituency |archive-date=2024-11-26 |url-status=dead}}</ref> ਜਨਵਰੀ 2014 ਤੱਕ ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਪਾਰਟੀ ਕੇਜੇਪੀ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਰਲ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ [[2014 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2014 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਉਡੂਪੀ ਚਿਕਮਗਲੂਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੜੀਆਂ ਅਤੇ 1.81 ਲੱਖ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤੀ। 2019 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉਡੂਪੀ ਚਿਕਮਗਲੂਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ +6.26 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੋਟਾਂ<ref>{{Cite web |date=2019-05-23 |title=Karandlaje wins by 3.5-lakh vote margin |url=https://www.deccanherald.com/lok-sabha-election-2019/karandlaje-wins-by-35-lakh-vote-margin-735696.html |access-date=2020-09-17 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> ਜੋੜਦੇ ਹੋਏ 7,18,916 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2024 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਉੱਤਰੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ, ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਰਾਜੀਵ ਗੌੜਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2,59,476 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਤੀਜਾ ਮੋਦੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Official website|https://shobhakarandlaje.in/}} * [http://164.100.47.194/loksabha/members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=4616 Official biographical sketch] ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2024–2029]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2019–2024]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966]] amk97ignyfcgwlpl6v66c5z90qbif40 ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 0 195929 848715 848027 2026-09-30T12:28:25Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848715 wikitext text/x-wiki  {{Infobox musician awards|name=Lata Mangeshkar|image=File:Lata Mangeshkar.jpg|image_size=200px|caption=Lata Mangeshkar in 2013|wins=82|nominations=99|customs={{Infobox musician awards/customs|[[Filmfare Awards]]|7|22}} {{Infobox musician awards/customs|[[National Film Awards]]|4|4}} {{Infobox musician awards/customs|[[Bengal Film Journalists' Association Awards]]|14|14}} {{Infobox musician awards/customs|[[Maharashtra State Film Awards]]|5|5}} {{Infobox musician awards/customs|[[International Indian Film Academy Awards|IIFA]]|2|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[Screen Awards]]|2|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[Zee Cine Awards|Zee Cine]]|1|3}} {{Infobox musician awards/customs|[[Mirchi Music Awards|Mirchi Music]]|1|1}}}}{{Infobox musician awards|name=Lata Mangeshkar|image=File:Lata Mangeshkar.jpg|image_size=200px|caption=Lata Mangeshkar in 2013|wins=82|nominations=99|customs={{Infobox musician awards/customs|[[Filmfare Awards]]|7|22}} {{Infobox musician awards/customs|[[National Film Awards]]|4|4}} {{Infobox musician awards/customs|[[Bengal Film Journalists' Association Awards]]|14|14}} {{Infobox musician awards/customs|[[Maharashtra State Film Awards]]|5|5}} {{Infobox musician awards/customs|[[International Indian Film Academy Awards|IIFA]]|2|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[Screen Awards]]|2|2}} {{Infobox musician awards/customs|[[Zee Cine Awards|Zee Cine]]|1|3}} {{Infobox musician awards/customs|[[Mirchi Music Awards|Mirchi Music]]|1|1}}}} '''[[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]]''' (ਜਨਮ 28 ਸਤੰਬਰ 1929-6 ਫਰਵਰੀ 2022) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ]], ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ [[ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ|ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਲਈ]] ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਇਆ। ਮੌਜੂਦਾ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ। == [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ == * 1969-[[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] * 1989-[[ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਇਨਾਮ|ਦਾਦਾ ਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ ਪੁਰਸਕਾਰ]] * 1999-[[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ|ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] * 2001-[[ਭਾਰਤ ਰਤਨ]] <ref>{{Cite web |title=Bharat Ratna Award |url=http://india.gov.in/myindia/bharatratna_awards.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307062946/http://india.gov.in/myindia/bharatratna_awards.php |archive-date=7 March 2008 |website=india.gov.in}}</ref> * 2008-ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ 60ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਮਨਾਉਣ ਲਈ "ਵਨ ਟਾਈਮ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ" ਸਨਮਾਨ <ref>{{Cite web |date=25 April 2016 |orig-date=2 April 2011 |title="I have known Abhishek since Mohabbatein days" – Jimmy Sheirgill |url=http://indiafm.com/news/2008/06/21/11586/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080626073910/http://www.indiafm.com/news/2008/06/21/11586/index.html |archive-date=26 June 2008 |access-date=14 February 2014 |website=Indiafm.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=3 September 2008 |title=Dilip Kumar gets standing ovation at award ceremony |url=http://www.screenindia.com/news/Dilip-Kumar-gets-standing-ovation-at-award-ceremony/356818/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130202025823/http://www.screenindia.com/news/Dilip-Kumar-gets-standing-ovation-at-award-ceremony/356818/ |archive-date=2 February 2013 |website=[[Screen (magazine)|Screen]]}}</ref> == ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ == * 1966-ਫ਼ਿਲਮ '''ਸਾਦੀ ਮਾਨਸਾ''<nowiki/>' ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ * 1966-'ਸਾਧੂ ਮਾਨਸਾ' ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ('ਆਨੰਦਘਨ' ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਮਰਾਠੀ) * 1977-'''ਜੇਤ ਰੇ ਜੇਤ''<nowiki/>' ਲਈ ਬੈਸਟ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ * 1997-ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭੂਸ਼ਣ ਅਵਾਰਡ <ref>{{Cite web |last=Prasanna Zore |year=1997 |title=Maharashtra Bhushan award for Lata Mangeshkar |url=http://www.rediff.com/news/oct/16maha.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100530003731/http://www.rediff.com//news/oct/16maha.htm |archive-date=30 May 2010 |access-date=7 August 2012 |website=Rediff.com}}</ref> * 2001-ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਤਨ (ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ) == [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ]] == ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ 61 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀ ਜੇਤੂ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਲੇਕਿਨ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਹੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਜਿਊਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ "ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲਈ" ਦਿੱਤਾ।<ref name="38thawardPDF">{{Cite web |title=38th National Film Awards |url=http://dff.nic.in/2011/38th_nff_1991.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215163809/http://dff.nic.in/2011/38th_nff_1991.pdf |archive-date=15 December 2017 |access-date=14 February 2014 |publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref> * 1972-ਫ਼ਿਲਮ ''ਪਰੀਚੇ'' ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ <ref name="20thaward">{{Cite web |title=20th National Film Awards |url=http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105220349/http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm20thNFAAward.aspx |archive-date=5 November 2013 |access-date=14 February 2014 |publisher=[[International Film Festival of India]] |format=PDF}}</ref> * 1974-ਫਿਲਮ ਕੋਰਾ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ <ref name="22ndawardPDF">{{Cite web |title=22nd National Film Awards |url=http://dff.nic.in/2011/22nd_nff_1974.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404122730/http://dff.nic.in/2011/22nd_nff_1974.pdf |archive-date=4 April 2012 |access-date=14 February 2014 |publisher=[[Directorate of Film Festivals]]}}</ref> * 1990-ਫਿਲਮ 'ਲੇਕਿਨ "ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ <ref name="38thawardPDF"/> == [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]] == ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1959 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ। ਸੰਨ 1956 ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ-ਜੈਕਿਸ਼ਨ ਦੀ ਫਿਲਮ <nowiki><i id="mwdA">ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ</i></nowiki> ਦੇ ਗੀਤ "ਰਸਿਕ ਬਲਮਾ" ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਗੀਤ ਦਾ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਲਤਾ ਨੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਈਵ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਆਖਰਕਾਰ 1959 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਿਲਾ ਗਾਇਕਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ 1959 ਤੋਂ 1967 ਤੱਕ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਪੁਰਸਕਾਰ 'ਤੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1970 ਵਿੱਚ ਲਤਾ ਨੇ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਛੱਡਣ ਦਾ ਅਸਾਧਾਰਣ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ। * 1959-''ਮਧੂਮਤੀ'' ਤੋਂ "ਆਜਾ ਰੇ ਪਰਦੇਸੀ" * 1963-'ਬੀਸ ਸਾਲ ਬਾਦ' ਤੋਂ 'ਕਹੀ ਦੀਪ ਜਲੇ ਕਹੀ ਦਿਲ'''[[ਬੀਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ (1962 ਫ਼ਿਲਮ)|ਬੀਸ ਸਾਲ ਬਾਦ]]'' * 1966-"ਤੁਮਹੀ ਮੇਰੇ ਮੰਦਰ ਤੁਮਹੀ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ" ਖਾਨਦਨ ਤੋਂ * 1970-'''ਜੀਨੇ ਕੀ ਰਾਹ''<nowiki/>' ਤੋਂ 'ਆਪ ਮੁਝੇ ਅੱਛੇ ਲਗਨੇ ਲਗੇ ' * 1993-[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਜੀਵਨਭਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ]] * 1994-ਫਿਲਮ 'ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਕੌਨ "ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਵਾਰਡ।''[[ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈਂ ਕੌਨ..!]]'' * 2004-ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਪੈਸ਼ਲ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਥੇ 50 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਗੋਲਡਨ ਟਰਾਫੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। == ਬੰਗਾਲ ਫਿਲਮ ਪੱਤਰਕਾਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ == ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ * 1964-ਵਾਹ ਕੌਨ ਥੀ? * 1967-''[[ਮਿਲਾਨ|ਮਿਲਨ]]'' ਲਈ * 1968-''ਰਾਜਾ ਔਰ ਰੰਕ'' ਲਈ * 1969-''ਸਰਸਵਤੀਚੰਦਰ'' ਲਈ * 1970-ਦੋ ਰਾਸਤੇ ਲਈ * 1971-''ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ'' ਲਈ * 1972-ਪਾਕੀਜ਼ਾ ਲਈ * 1973-''ਬੋਨ ਪਲਾਸੀਰ ਪਦਾਬਲੀ'' (ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ) ਲਈ * 1973-ਅਭਿਮਾਨ ਲਈ * 1975-''ਕੋਰਾ ਕਾਗਾਜ਼'' ਲਈ * 1981-'ਏਕ ਦੂਜੇ ਕੇ ਲਿਏ' ਲਈ * 1983-ਲਤਾ ਜੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲਈ''ਲਤਾਜੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ'' * 1985-''[[ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਗੰਗਾ ਮੈਲ਼ੀ|ਰਾਮ ਤੇਰੀ ਗੰਗਾ ਮੈਲੀ]]'' ਲਈ * 1987-ਅਮਰ ਸੰਗੀ (ਬੰਗਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ) ਲਈ * 1991-ਲੈਕਿਨ ਲਈ...''...'' == ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀਆਂ ਉਪਾਧਿਆਂ == * ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਿਆਜੀਰਾਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਬਡ਼ੌਦਾ (2005) <ref>{{Cite web |title=Speech by Montek Singh Ahluwalia at the 2005 convocation of M S University of Baroda |url=http://www.planningcommission.nic.in/aboutus/speech/spemsa/msa044.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090410042053/http://planningcommission.nic.in/aboutus/speech/spemsa/msa044.pdf |archive-date=10 April 2009 |access-date=19 August 2008}}</ref> * ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੋਲਹਾਪੁਰ, ਭਾਰਤ * ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਭਾਰਤ * ਇੰਦਰਾ ਕਲਾ ਸੰਗੀਤ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲਿਆ, ਖੈਰਾਗਡ਼੍ਹ, ਭਾਰਤ <ref>{{Cite web |title=Lata Mangeshkar profile |url=http://www.rumela.com/women/lata_award.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928041631/http://www.rumela.com/women/lata_award.htm |archive-date=28 September 2007 |access-date=19 February 2007 |website=Rumela's web}}</ref><ref>[[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ|Sangeet Natak Akademi]] {{Cite web |url=https://sangeetnatak.gov.in/sna/citation_popup.php?id=340&at=1 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਮਾਰਚ 2025 |archive-date=27 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227220422/https://sangeetnatak.gov.in/sna/citation_popup.php?id=340&at=1 |url-status=bot: unknown }}</ref> * 1989 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲੋ <ref>http://sangeetnatak.gov.in/sna/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190421165120/http://sangeetnatak.gov.in/sna/|date=21 April 2019}}[http://sangeetnatak.gov.in/sna/Awardees.php?section=af&awtype=&page=6 Sangeet Natak Akademi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200302105351/https://sangeetnatak.gov.in/sna/Awardees.php?section=af&awtype=&page=6|date=2 March 2020}}</ref> * [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਭਾਰਤ]] * ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1995) <ref>{{Cite web |title=Honorary Degree Recipients - University Secretariat |url=https://www.yorku.ca/secretariat/senate/sub-committee-on-honorary-degrees-and-ceremonials/honorary-degree-recipients/#M |access-date=30 July 2023}}</ref> * ਬਡ਼ੌਦਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ == ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == * 1974 - ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਣੇ ਗਾਉਣ ਲਈ ਗਿਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਦਰਜ * 1980 - ਜਾਰਜਟਾਊਨ, ਗੁਆਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚਾਬੀ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ * 1980 - ਸੂਰੀਨਾਮ ਗਣਰਾਜ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ * 1985 - 9 ਜੂਨ, ਟੋਰਾਂਟੋ, ਓਨਟਾਰੀਓ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਆ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। * 1987 - ਹਿਊਸਟਨ, ਟੈਕਸਾਸ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ * 1990 - ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਜਾ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਚੇਨਈ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਾ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਵਾਰਡ * 1996 - ਹਮ ਆਪਕੇ ਹੈ ਕੌਨ ਲਈ ਬੈਸਟ ਫੀਮੇਲ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡ..! * 1996 - ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਦਭਾਵਨਾ ਪੁਰਸਕਾਰ * 1996 - ਸਟਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ * 1997 - ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਅਵਾਰਡ<ref>[http://www.hindu.com/thehindu/revents/01/19970199.htm National Events in 1997] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101023142907/http://hindu.com/thehindu/revents/01/19970199.htm|date=23 October 2010}}</ref> * 1998 -ਇੰਡੀਅਨ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ <ref>{{Cite web |title=Doyens conferred lifetime awards |url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980410/10050424.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929124618/http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19980410/10050424.html |archive-date=29 September 2007 |website=www.indianexpress.com}}</ref> * 1999 - ਏੱਨ ਟੀ ਆਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ * 1999 - ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਲਈ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਅਵਾਰਡ * "ਦਿਲ ਤੋ ਪਾਗਲ ਹੈ" ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇਮਾ ਪੁਰਸਕਾਰ * 2000 - ਆਈਫਾ ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ * 2000 - ਚਤੁਰੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਦੁਆਰਾ ਜੀਵਨ ਗੌਰਵ ਪੁਰਸਕਾਰ * 2001 - ਹੀਰੋ ਹੋਂਡਾ ਅਤੇ ਫਾਈਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ "ਸਟਾਰਡਸਟ" ਦੁਆਰਾ ਮਿਲੇਨੀਅਮ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ (ਔਰਤ * 2001 - ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ) * 2002 - ਸਾਲ ਦੇ 'ਸਵਰ ਰਤਨ' ਲਈ ਸਹਿਯਾਦਰੀ ਨਵਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ। * 2002 - ਸੀਆਈਆਈ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ (ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ) * 2002 - ਹਕੀਮ ਖਾਨ ਸੁਰ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਮਹਾਰਾਣਾ ਮੇਵਾੜ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਏਕਤਾ ਲਈ) * 2002 - ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ) * 2003 - ਐਮਟੀਵੀ ਇਮੀਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ / ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ [1] * 2004 - ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ ਇੰਡੀਅਨ ਚੈਂਬਰ ਆਫ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ (FICCI) ਦੁਆਰਾ ਲਿਵਿੰਗ ਲੈਜੇਂਡ ਅਵਾਰਡ। [2] * 2005 - ਸਹਾਰਾ ਵਨ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਦੁਆਰਾ ਲੈਜੇਂਡ ਆਨਰ [1] * 2006 - ਮੈਰਿਲ ਲਿੰਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਅਤੇ ਅਡੋਰਾ (ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੀਰਾ ਨਿਰਯਾਤਕ) ਦੁਆਰਾ ਲਾਈਫ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ [3] * 2007 - ਫਾਰਐਵਰ ਇੰਡੀਅਨ ਅਵਾਰਡ [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] * 2007 - ਉੱਤਮ ਵਾਗਗੇਕਰ ਜਿਆਲਾਲ ਵਸੰਤ ਅਵਾਰਡ [1] * 2009 - ਏਐਨਆਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ 2010 - ਨਾਈਟ ਆਫ਼ ਦ ਲੀਜਨ ਆਫ਼ ਆਨਰ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਰਵਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ) * 2010 - "ਪ੍ਰਾਈਡ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ - ਕਲਾ ਸਰਸਵਤੀ" ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ। [1] * 2010 - ਉਮਰੀਆ ਕੈਲੀ ਟੋਹਰੇ ਨਾਮ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਭੋਜਪੁਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ * 2010 - ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮਰਾਠੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ (ਸਰਬੋਤਮ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ) * 2010 - ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਲਈ ਜੀਆਈਐਮਏ ਅਵਾਰਡ।2010 - "ਸ਼੍ਰੀ ਹਨੂੰਮਾਨ ਚਾਲੀਸਾ" ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਭਗਤੀ ਐਲਬਮ ਲਈ ਜੀਆਈਐਮਏ ਅਵਾਰਡ। * 2011 - ਪੁਣੇ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਭਾਸਕਰ ਅਵਾਰਡ (ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ) * 2011 - ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਨਰਸ਼ੇਖਰੇਂਦਰ ਸਰਸਵਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਐਮੀਨੈਂਸ ਅਵਾਰਡ।[2] * 2011-ਸਵਰਾਲਿਆ ਯੇਸੂਦਾਸ ਲੀਜੈਂਡਰੀ ਅਵਾਰਡ <ref>{{Cite web |title=Swaralaya Awards for Lata Mangeshkar and Shreya Ghoshal |url=http://www.kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=8050 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305041447/http://kaumudiglobal.com/innerpage1.php?newsid=8050 |archive-date=5 March 2016 |access-date=6 August 2011}}</ref> * 2011-ਪਜ਼ਹੱਸੀ ਰਾਜਾ ਅਵਾਰਡ 2011 ਦਾ ''ਸੰਗੀਤਾ ਰਤਨ'' ਅਵਾਰਡ <ref>{{Cite web |date=14 August 2011 |title=Pazhassi Raja award 2011 announced. |url=http://www.kottaka.com/blog/2011/08/pazhassiraja-award-2011-announced |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426194641/http://www.kottaka.com/blog/2011/08/pazhassiraja-award-2011-announced/ |archive-date=26 April 2012 |access-date=14 August 2011 |publisher=Kottaka.com}}</ref> * 2018-ਸਵਰ ਮੌਲੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਆਤਮਿਕ ਗੁਰੂ ਵਿਦਿਆ ਨਰਸਿਮ੍ਹਾ ਭਾਰਤੀ ਸਵਾਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਵਰ ਮੌਲੀ ਖਿਤਾਬ <ref>https://m.tribuneindia.com/news/archive/nation/lata-mangeshkar-conferred-with-swara-mauli-award-588598 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220212055612/https://www.tribuneindia.com/news/archive/nation/lata-mangeshkar-conferred-with-swara-mauli-award-588598 |date=2022-02-12 }} {{Cite web |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/nation/lata-mangeshkar-conferred-with-swara-mauli-award-588598 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2026-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212055612/https://www.tribuneindia.com/news/archive/nation/lata-mangeshkar-conferred-with-swara-mauli-award-588598 |archive-date=2022-02-12 |url-status=bot: unknown}} {{Dead link|date=February 2022}}</ref> * 2020-TRA ਦੀ ਮੋਸਟ ਡਿਜਾਇਰਡ ਪਰਸਨੈਲਿਟੀ ਲਿਸਟ 2020 ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਆਲ-ਇੰਡੀਆ 23 ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ <ref>{{Cite web |title= |url=https://www.adgully.com/old-is-gold-says-tra-s-most-desired-personality-list-2020-90895.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505104058/https://www.adgully.com/old-is-gold-says-tra-s-most-desired-personality-list-2020-90895.html |archive-date=5 May 2020 |website=www.adgully.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dailyhunt |url=https://m.dailyhunt.in/news/india/english/bollyy-epaper-bolyy/old+is+gold+says+tra+s+most+desired+personality+list+2020-newsid-164077548/amp |access-date=2025-03-18 |archive-date=2025-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250318174022/https://m.dailyhunt.in/news/india/english/bollyy-epaper-bolyy/old+is+gold+says+tra+s+most+desired+personality+list+2020-newsid-164077548/amp |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Old is gold says TRA's Most Desired Personality list 2020 – Retropoplifestyle |url=https://retropoplifestyle.com/old-is-gold-says-tras-most-desired-personality-list-2020/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200212235526/https://retropoplifestyle.com/old-is-gold-says-tras-most-desired-personality-list-2020/ |archive-date=12 February 2020 |website=retropoplifestyle.com}}</ref> * 2023-ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਦੀ "ਆਲ ਟਾਈਮ ਦੇ 200 ਮਹਾਨ ਗਾਇਕਾਂ" ਦੀ ਸੂਚੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 84 ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ।<ref>{{Cite magazine|date=2023-01-01|title=The 200 Greatest Singers of All Time|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-singers-all-time-1234642307/|magazine=Rolling Stone|language=en-US|access-date=2023-01-05}}</ref> * [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ "ਅਵਧ ਸਨਮਾਨ"।<ref>{{Cite web |title=Anil Kapoor to be awarded the Avadh Samman |url=http://www.ndtv.com/ent/story.asp?section=Movies&slug=Anil+Kapoor+to+be+awarded+the+Avadh+Samman&id=1020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929141211/http://www.ndtv.com/ent/story.asp?section=Movies&slug=Anil+Kapoor+to+be+awarded+the+Avadh+Samman&id=1020 |archive-date=29 September 2007 |access-date=24 June 2007}}</ref> * ਸੰਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ "ਸਵਰ ਭਾਰਤੀ" ਪੁਰਸਕਾਰ * ਈ. ਐੱਮ. ਆਈ. ਲੰਡਨ ਦੀ ਪਲੈਟੀਨਮ ਡਿਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਏਸ਼ੀਆਈ * ''ਅਸਥਾਨ ਸੰਗੀਤ ਵਿਦਵਾਨ ਸਰਲੂ'' (ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤਿਰੂਪਤੀ) ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਦਿੱਤਾ। * ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|2}} r97l4ikbllpdpeqvz8qgkuswhu19epl ਵੰਦਨਾ ਰਾਓ 0 196740 848776 818483 2026-09-30T15:04:25Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848776 wikitext text/x-wiki {{MedalTableTop}} {{MedalSport|ਮਹਿਲਾ ਐਥਲੈਟਿਕਸ}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ}} {{MedalGold|1985 ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ|4×400 m}} {{MedalGold|1987 ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ|4×400 m}} {{MedalSilver|1987 ਸਿੰਗਾਪੁਰ|4×100 m}} {{MedalBronze|1985 ਜਕਾਰਤਾ|200 m}} {{MedalBronze|1985 Jakarta|4×100 m}} {{MedalBottom}}'''ਵੰਦਨਾ ਰਾਓ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Vandana Rao''') ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਟਰੈਕ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜਿਸਨੇ 1984 ਅਤੇ [[1988 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ|1988 ਓਲੰਪਿਕ]] ਵਿੱਚ 4 × 400 ਮੀਟਰ ਮਹਿਲਾ ਰੀਲੇਅ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜੇਤੂ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ [[ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ|ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref>{{Cite web |last=Imtiaz |first=Md |date=2021-09-14 |title=Vandana Rao — The sprinter who set milestones for Indian women athletes at 1984 Olympics |url=https://thebridge.in/forgotten-heroes/vandana-rao-sprinter-record-milestones-indian-women-1984-olympics-25106 |access-date=2025-03-24 |website=thebridge.in |language=en}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਵੰਦਨਾ ਰਾਓ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਐਥਲੈਟਿਕ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। * 1982 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ * [[1984 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ|1984 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕਸ]] * 1985 ਏਸ਼ੀਅਨ ਟ੍ਰੈਕ ਐਨ ਫੀਲਡ * 1985 ਆਈਏਏਐਫ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ * 1986 ਚਾਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ * 1987 ਏਸ਼ੀਅਨ ਟ੍ਰੈਕ ਐਨ ਫੀਲਡ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ * [[1988 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ|1988 ਸਮਰ ਓਲੰਪਿਕ]] == ਪੁਰਸਕਾਰ == * 1984 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਅਵਾਰਡ * 1987 ਵਿੱਚ [[ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ|ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ]] == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਕੋਚ, ਜੋਆਕਿਮ ਕਾਰਵਾਲਹੋ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=admin |date=2025-03-19 |title=All You Want to Know About the Hockey Couples in Indian Hockey! |url=https://hockeypassion.in/all-you-want-to-know-about-the-hockey-couples-in-indian-hockey/#:~:text=Former%20Indian%20midfielder%20Joaquim%20Carvalho,Commonwealth%20gold%20medallist%20Avneet%20Sidhu. |access-date=2025-03-24 |website=Latest Hockey News, india hockey ,best hockey hockey team, india hockey captain,hockey team,Hockey India,Hockey Passion,Hockey Analysis, Hockey Interviews |language=en-US |archive-date=2025-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250322133552/https://hockeypassion.in/all-you-want-to-know-about-the-hockey-couples-in-indian-hockey/#:~:text=Former%20Indian%20midfielder%20Joaquim%20Carvalho,Commonwealth%20gold%20medallist%20Avneet%20Sidhu. |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} * [https://web.archive.org/web/20200418091045/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ra/vandana-rao-1.html ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ] * [http://www.thehindu.com/features/metroplus/article343263.ece 25 ਸਾਲ ਬਾਅਦ] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.timescontent.com/tss/showcase/preview-buy/12112/Sports/Vandana-Rao.html ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਫੋਟੋ] * [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/on-a-different-track-now/article784620.ece] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://bookofachievers.com/articles/victorious-vandana-was-part-of-the-olympic-relay-quartet-she-shares-her-journey * https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/commitment-and-hard-training-required-to-succeed-in-sports/article3737560.ece * https://www.sportskeeda.com/athletics/indias-best-athletic-performances-at-olympics/4 * https://www.the-sports.org/vandana-rao-athletics-spf37356.html{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://www.livemint.com/mint-lounge/features/stories-of-indian-women-athletes-who-dared-11581056928066.html * https://www.thehindu.com/features/metroplus/On-a-different-track-now/article16651411.ece * https://indianathletics.in/medal-winners-of-asian-games/ * https://www.olympic.ind.in/winners-and-athletes?id=285{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.newindianexpress.com/sport/2010/mar/28/sprint-quartet-reunite-after-24-years-143019.html]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2025|bot=medic}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://worldathletics.org/athletes/india/vandana-rao-14385286 ਵੰਦਨਾ ਰਾਓ ਵਿਸ਼ਵ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਵਿਖੇ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਉਲੰਪਿਕ ਅਥਲੀਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਥਲੀਟ]] ns73bycsizxp9a1zyqm622ixnu12uyd ਵੈਨਮਨੀ ਹਰੀਦਾਸ (ਕਥਕਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ) 0 196839 848771 803596 2026-09-30T14:55:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848771 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | background = solo_singer | name = Kalamandalam Venmani Haridas | image = Venmani Haridas.jpg | image_size = | caption = Venmani Haridas | birth_name = Haridas | alias = | birth_date = {{birth date|df=y|1946|9|15}} | birth_place = India | origin = | death_date = {{death date and age|df=y|2005|9|17|1946|9|15}} | death_place = | genre = [[Kathakali]] | occupation = Singer | instrument = | years_active = | label = | current_members = | past_members = | website = | associated_acts = }} '''ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਵੇਨਮਨੀ ਹਰਿਦਾਸ''' (ਜਨਮ 15 ਸਤੰਬਰ 1946- ਦੇਹਾਂਤ 17 ਸਤੰਬਰ 2005) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਕਥਕਲੀ]] ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜੋ [[ਕੇਰਲ]] ਦੇ [[ਕਥਕਲੀ]] ਡਾਂਸ-ਡਰਾਮਾ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਲਈ ਕਥਕਲੀ ਪਦਮ (ਪਲੇਬੈਕ ਗੀਤ) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, [[ਕੋਚੀ]] ਦੇ ਅਲੁਵਾ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਵੇਲਾਰਾਪਿਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਕ ਨੰਬੂਦਿਰੀ ਹਵੇਲੀ, ਵੇਨਮਾਨੀ ਮਾਨਾ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰਿਦਾਸ ਨੇ ਗੁਆਂਢੀ ਅਕਾਵੂਰ ਮਾਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ-ਨਾਟਕ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਕਥਕਲੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਡੱਕਲ ਸੰਕਰਾ ਵਾਰੀਅਰ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਮੁਢਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿਖਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਪਦਮ' ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਰੁਗਮੀਣੀ ਸਵੈਮਵਰਮ' ਅਤੇ 'ਕੁਚੇਲਾ ਵ੍ਰਿਥਮ' ਵਰਗੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਲਈ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਸੰਨ 1960 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੇਰਲ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਲਾਮੰਡਲਮ੍ ਨੀਲਕੰਤਨ ਨੰਬਿਸਨ, ਸ਼ਿਵਰਮਨ ਨਾਇਰ ਅਤੇ ਕਲਾਮੰਦਲਮ ਗੰਗਾਧਰਨ ਨਾਇਰ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਥਕਲੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ। ਉਹ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਗੰਗਾਧਰਨ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣੇ ਸਨ। ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ ਹਰਿਦਾਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕਥਕਲੀ ਸੰਗੀਤ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਸ਼ੰਕਰਨ ਐਂਬਰਾਨਥਿਰੀ, ਮਦੰਬੀ ਸੁਬਰਾਮਨੀਅਮ ਨੰਬੂਦਿਰੀ, ਕਲਾਮੰਡਲਮ੍ ਹੈਦਰਾਲੀ ਅਤੇ ਕਲਾਮੰਡਲਾਮ ਸੁਬਰਾਮਣੀਅਨ ਹਰਿਦਾਸ ਦੇ ਥੋੜਾ ਸੀਨੀਅਰ ਸਨ। ਸੰਨ 1968 ਵਿੱਚ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਵਿੱਚ ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨ੍ਰਿਤਿਕਾ [[ਮ੍ਰਿਣਾਲਿਨੀ ਸਾਰਾਭਾਈ]] ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਸੰਸਥਾ ਦਰਪਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। [[ਵਿੰਧਿਆ]] ਤੋਂ ਪਰੇ ਇਸ ਕਾਰਜਕਾਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ]] ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਥਕਲੀ ਗਾਇਕ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਢਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਬੈਕਅੱਪ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ, ਸੰਨ 1978 ਵਿੱਚ, ਹਰਿਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ [[ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ]] ਦੇ ਮਾਰਗੀ ਵਿਖੇ ਸੰਗੀਤ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। == ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਕਥਕਲੀ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ, ਹਰਿਦਾਸ ਨੇ ਸਟੇਜ' ਤੇ ਸ਼ਿੰਕਿਤੀ (ਸਿੰਕੀਟੀ-ਸਹਾਇਕ ਗਾਇਕ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਟਾਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਐਂਬਰਾਨਥਿਰੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੀਲੀ ਆਵਾਜ਼, ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਲੀ ਵਰਗੇ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਮੁੱਖ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਥਕਲੀ ਸੰਗੀਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੋਪਾਨਮ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੂਖਮ-ਧੁਨੀ-ਭਾਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=17 October 2008 |title=Friday Review Chennai / Personality : Immortal melodies |url=http://www.hindu.com/fr/2008/10/17/stories/2008101751090300.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081021003105/http://www.hindu.com/fr/2008/10/17/stories/2008101751090300.htm |archive-date=21 October 2008 |access-date=19 February 2014 |website=[[The Hindu]]}}</ref> ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ, ਉਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਕੈਰੀਅਰ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕਥਕਲੀ ਵਿੱਚ ਚਰਿੱਤਰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਜੋ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਗੁਣ ਅਤੇ "ਵਾਚਿਕਮ" ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਥਕਲੀ ਗਾਇਕ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੁਣੌਤੀਪੂਰਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਜੀ ਐੱਨ ਕਰੁਣ ਦੀ ਫਿਲਮ ਵਾਨਪ੍ਰਸਤਮ ਵਿੱਚ ਮੋਹਨਲਾਲ ਦੀ ਕੁੰਜੁਕੁੱਟਨ ਲਈ ਕਥਕਲੀ ਗਾਇਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।ਅਪਣੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਰਿਦਾਸ ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਗੋਪੀ, ਕਲਾਮੰਡਲਮ੍ ਰਾਮਨਕੁੱਟੀ ਨਾਇਰ, ਕੋਟੱਕਲ ਸ਼ਿਵਰਮਨ ਅਤੇ ਕਲਾਮੰਡਲਾਮ ਵਾਸੂ ਪਿਸ਼ਾਰੋਡੀ ਵਰਗੇ ਮਾਸਟਰਾਂ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਗਾਇਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। == ਅਦਾਕਾਰੀ == ਹਰਿਦਾਸ ਨੇ ਦੋ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ, ਸਵਾਹਮ ਅਤੇ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਥਕਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਜੀ ਐੱਨ ਕਰੁਣ ਅਤੇ ਬਾਸਕੋ, ਸ਼ਯਾਨਮ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Venmani Haridas |url=http://www.film.com/celebrities/venmani-haridas/14773860 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091202101453/http://www.film.com/celebrities/venmani-haridas/14773860 |archive-date=2 December 2009 |access-date=26 August 2018 |publisher=film.com}}</ref> ਉਹ [[ਕਮਲਾ ਸੁਰੇਈਆ|ਕਮਲਾ ਸੁਰਈਆ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਨੀਰਮਾਥਲਮ ਪੂਤਕਲਮ ਵਰਗੇ ਕੁਝ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। == ਮੌਤ == ਹਰਿਦਾਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿਗਰ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web |date=18 September 2005 |title=Kerala / Thiruvananthapuram News : Venmani Haridas dead |url=http://www.hindu.com/2005/09/18/stories/2005091812110400.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060912164239/http://www.hindu.com/2005/09/18/stories/2005091812110400.htm |archive-date=12 September 2006 |access-date=19 February 2014 |website=[[The Hindu]]}}</ref> == ਪਰਿਵਾਰ == ਹਰਿਦਾਸ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਪਤਨੀ ਸਰਸਵਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ-ਅਦਾਕਾਰ ਸਾਰਥ ਦਾਸ ਅਤੇ ਹਰਿਤ ਛੱਡ ਗਏ ਹਨ।  {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=January 2023}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2023)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> == ਹਰਿਦਾਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ == ਹਰਿਦਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਭਵ ਗਾਇਕਨ ਹੈ, ਰੇਨਬੋ ਬੁੱਕਸ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸਦੇ ਲੇਖਕ ਡਾ. ਐਨ. ਪੀ. ਵਿਜੇਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=6 May 2005 |title=The Hindu : Entertainment Thiruvananthapuram / Music : Life and times of a singer |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2005/05/06/stories/2005050602790200.htm |url-status=usurped |archive-url=https://archive.today/20130125093113/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2005/05/06/stories/2005050602790200.htm |archive-date=25 January 2013 |access-date=19 February 2014 |publisher=Hinduonnet.com}}</ref> 2012 ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਚਿੱਤਰੰਜਨੀਃ ਰਿਮੇਮਬਰਿੰਗ ਦ ਮੇਸਟਰੋ', ਹਰਿਦਾਸ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Ratheesh Ramachandran |date=5 March 2016 |title="CHITHARANJINI" – A Documentary on Kalamandalam Haridas |url=https://www.youtube.com/watch?v=nVEsIck5DOs |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20220419143528/https://www.youtube.com/watch?v=nVEsIck5DOs |archive-date=19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 |access-date=30 November 2016 |via=YouTube }}</ref><ref>{{Cite web |date=15 September 2012 |title=Kathakali award |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article3898981.ece |access-date=19 February 2014 |website=The Hindu |archive-url=https://web.archive.org/web/20131231183357/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/article3898981.ece |archive-date=31 ਦਸੰਬਰ 2013 |url-status=dead}}</ref>'''ਚਿੱਤਰੰਜਨੀ''' ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ ਜੋ ਰਥੀਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਵੇਨਮਾਨੀ ਹਰਿਦਾਸ ਦੀ ਕਥਕਲੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਜੀਵਨ ਉੱਤੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=18 February 2016 |title=Documentaries on Kathakali Maestros |url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2016/feb/18/documentaries-on-kathakali-maestros-893899.html}}</ref><ref>{{Cite web |title="CHITHARANJINI" - A Documentary on Kalamandalam Haridas - YouTube |url=https://www.youtube.com/watch?v=nVEsIck5DOs |website=[[YouTube]]}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://www.youtube.com/watch?v=nVEsIck5DOs] * [http://kathakalipadam.com/index.php/en/srearch-padam?sstory=-1&sragam=-1&sartist=16&option=com_musicsearch&id=1&limitstart=0 ਵੇਨਮਾਨੀ ਹਰਿਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਕਥਕਲੀਪਦਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ kathakalipadam.com: ''ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਕਥਕਲੀ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਡਾਟਾਬੇਸ''] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1946]] mquxm1cmx39q6fag823cox0zhf08hxu ਲਾਲ ਕੋਰੀਡੋਰ 0 197288 848721 848028 2026-09-30T12:43:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848721 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | footer = ਨਕਸਲੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰ 2007 (ਖੱਬੇ) ਵਿੱਚ ਅਤੇ 2013 (ਸੱਜੇ) ਵਿੱਚ। | image1 = Naxalite affected districts of India map 2007.svg | width1 = 195 | image2 = Naxalite affected districts of India map 2013.svg | width2 = 200 }} '''ਲਾਲ ਕੋਰੀਡੋਰ''' [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਇੱਕ ਇਲਾਕਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ [[ਨਕਸਲੀ]] ([[ਕਮਿਊਨਿਸਟ]]) ਅੱਤਵਾਦੀ ਸੰਗਠਨ ਸਰਗਰਮ ਹਨ।<ref name="ref75vifof">[http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Map/Revelations-from-the-red-corridor/Article1-847288.aspx Revelations from the red corridor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120054203/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Map/Revelations-from-the-red-corridor/Article1-847288.aspx|date=20 जनवरी 2013}}, Ajay Agarwal, The Hindustan Times, Accessed 27 अप्रैल 2012</ref> [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]], [[ਓਡੀਸ਼ਾ|ਉੜੀਸਾ]], [[ਝਾਰਖੰਡ]], [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਅਤੇ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਇਹ ਖੇਤਰ,]] ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਸਾਖਰਤਾ|ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ]], ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਾਂ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।<ref name="ref52limeg">[http://www.mo.be/index.php?id=61&no_cache=0&tx_uwnews_pi2%5Bart_id%5D=21704 Armed revolt in the Red Corridor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722224433/http://www.mo.be/node/18076 |date=2012-07-22 }} {{Cite web |url=http://www.mo.be/node/18076 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2025-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722224433/http://www.mo.be/node/18076 |archive-date=2012-07-22 |url-status=bot: unknown}}, Mondiaal Nieuws, Belgium, Accessed 2008-10-17</ref><ref name="ref51qeduq">[http://www.asianpacificpost.com/portal2/ff8080810ba5e679010bbae9487b017f_Indian_woman_red_fighter.do.html Women take up guns in India's red corridor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060622224400/http://www.asianpacificpost.com/portal2/ff8080810ba5e679010bbae9487b017f_Indian_woman_red_fighter.do.html|date=22 जून 2006}}, The Asian Pacific Post, Accessed 2008-10-17</ref> ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੁਲਾਈ 2011 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਲਾਲ ਕੋਰੀਡੋਰ ਵਿੱਚ 83 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Centre to declare more districts Naxal-hit |url=http://www.indianexpress.com/news/centre-to-declare-more-districts-naxalhit/812671/ |url-status=live |archive-url=https://www.webcitation.org/6MSI3tV0c?url=http://www.indianexpress.com/news/centre-to-declare-more-districts-naxalhit/812671/ |archive-date=7 जनवरी 2014 |access-date=11 जनवरी 2013}}</ref> ਫਰਵਰੀ 2019 ਤੱਕ, 11 ਰਾਜਾਂ ਦੇ 90 ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਅੱਤਵਾਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ।<ref name=":0">{{Cite web |title=Naxal affected Districts |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=188075 |access-date=2020-05-15 |website=www.pib.gov.in}}</ref> == ਆਰਥਿਕਤਾ == ਲਾਲ ਕੋਰੀਡੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ [[ਅਰਥਚਾਰਾ|ਆਰਥਿਕਤਾ]] ਅਕਸਰ [[ਖੇਤੀਬਾੜੀ]] ਵਰਗੇ ਮੁੱਢਲੇ ਕਿੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ [[ਖਾਣਕਾਰੀ|ਖਾਣਾਂ]] ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੀ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਉਦਯੋਗ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਅਵਿਕਸਿਤ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੇ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਓਡੀਸ਼ਾ|ਉੜੀਸਾ]] ਵਿੱਚ 'ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਾਕਸਾਈਟ ਦਾ 60%, ਇਸਦੇ ਕੋਲੇ ਦਾ 25%, ਲੋਹੇ ਦਾ 28%, ਨਿੱਕਲ ਦਾ 92% ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਮੈਂਗਨੀਜ਼ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦਾ 28%' ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=''"Forbes India: industry vs tribals in battleground Orissa"'', Forbes India Magazine, 03 जुलाई 2009 |url=http://ibnlive.in.com/news/forbes-india-industry-vs-tribals-in-battleground-orissa/96185-3.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121012002230/http://ibnlive.in.com/news/forbes-india-industry-vs-tribals-in-battleground-orissa/96185-3.html |archive-date=12 अक्तूबर 2012 |access-date=11 जनवरी 2013}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੇਤਰ]] 5cfturbga3pbpcrn359wf7oy36agd9c ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ 0 197839 848786 814832 2026-09-30T15:28:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848786 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Stanford Raagapella | image = | caption = | origin = [[Stanford University]], [[Stanford, California]], [[United States]] | genre = [[World music]], [[Music of Bollywood|Bollywood music]], [[Indian music]], [[Pop music]], [[A cappella]], | years_active = 2002–present | website = [http://www.raagapella.com/ www.raagapella.com] }} '''ਸਟੈਨਫੋਰਡ '''ਰਾਗ'''''' (ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਰਾਗ) ਸਟੈਨਫੋਰਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ [[ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ|ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ]] ਫੋਕਸ ਕੈਪੇਲਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2002 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਲ-ਪੁਰਸ਼ ਸਮੂਹ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਆਲ-ਲਿੰਗ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਨੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨ ਐਲਬਮਾਂ, ਰੈਗਸ ਟੂ ਰਿਚਜ਼, '''ਰਾਗ ਟਾਈਮ''' ਅਤੇ '''ਰਾਗਸਟਾਰਸ''' ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਗਪੇਲਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਵਰਗੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Student Organizations |url=http://admission.stanford.edu/student/organizations/ |access-date=12 February 2016 |website=Stanford University |publisher=Stanford University}}</ref> ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਨੇ [[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]] ਵਰਗੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ]] ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="bio">{{Cite web |date= |title=Stanford Raagapella &#124; bio |url=http://www.raagapella.com/bio |access-date=2011-09-07 |publisher=Raagapella.com |archive-date=2011-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006182704/http://www.raagapella.com/bio |url-status=dead }}</ref><ref name=":0">{{Citation |last=Swapnil Pagare |title=A R Rahman With LA Philharmonic Part 3 |date=2011-07-15 |url=https://www.youtube.com/watch?v=K7xZn8A-Zbw |access-date=2016-04-03}}</ref><ref>{{Cite web |title=Raagapella {{!}} Hollywood Bowl |url=http://www.hollywoodbowl.com/philpedia/raagapella |access-date=2016-07-04 |website=www.hollywoodbowl.com |archive-date=2016-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160825230100/http://www.hollywoodbowl.com/philpedia/raagapella |url-status=dead }}</ref> ਸਮੂਹ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਹ ਪੱਛਮੀ ਗੀਤ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2002 ਵਿੱਚ ਮੇਹੁਲ ਤ੍ਰਿਵੇਦੀ, ਬੌਬੀ ਘੋਸ਼, ਸੁਦੀਪ ਰਾਏ ਅਤੇ ਜੈ ਪੰਡਿਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਮੂਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਤੋਂ ਚੌਦਾਂ ਤੋਂ ਵੀਹ ਦੇ ਸਥਿਰ ਆਕਾਰ ਤੱਕ ਵਧਿਆ। 2005 ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਨੇ ਅਨਾਹਤ, ਇੱਕ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਕੈਪੇਲਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜੋ ਸਾਲਾਨਾ ਯੂ. ਸੀ. ਬਰਕਲੇ ਇੰਡਸ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=A Cappella News: Raagapella wins title |url=http://www.acappellanews.com/archive/001011.html |access-date=2016-07-04 |website=www.acappellanews.com |archive-date=2016-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502220159/http://www.acappellanews.com/archive/001011.html |url-status=dead }}</ref> ਇਹ 2004 ਅਤੇ 2007 ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ। ਸੰਨ 2006 ਵਿੱਚ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਨੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਕਾਲਜੀਏਟ ਏ ਕੈਪੇਲਾ (ਆਈ. ਸੀ. ਸੀ. ਏ.) ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੈਮੀ-ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ। 2007 ਵਿੱਚ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਨੇ ਆਈ. ਸੀ. ਸੀ. ਏ. ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite web |date=2015-08-12 |title=Results |url=https://varsityvocals.com/results-page/?fwp_year=2007&fwp_region=west |access-date=2016-04-06 |website=Varsity Vocals |archive-date=2025-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250630135803/https://varsityvocals.com/results-page/?fwp_year=2007&fwp_region=west |url-status=dead }}</ref> ਸੰਨ 2025 ਵਿੱਚ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਨੇ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਸਾਊਥ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਏ ਕੈਪੇਲਾ (ਏ. ਐੱਸ. ਏ. ਏ.) ਸਰਕਟ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸੇ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਟੈਕਸਾਸ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਆਇਓਵਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟਾਂ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸੀਐਨਐਨ-ਆਈਬੀਐਨ ਨੇ ਸਮੂਹ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਵਿਸਤਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ।<ref name="history">{{Cite web |date= |title=Raagapella &#124; History |url=http://www.stanford.edu/group/raagapella/history.html |access-date=2011-09-07 |publisher=Stanford.edu }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Raagapella, Indianised form of Italian music |url=http://ibnlive.in.com/news/raagapella-indianised-form-of-italian-music/67780-8.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016161318/http://ibnlive.in.com/news/raagapella-indianised-form-of-italian-music/67780-8.html |archive-date=2012-10-16 |access-date=2011-09-07 |publisher=Ibnlive.in.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=11 July 2011 |title=Music review: A.R. Rahman and the Los Angeles Philharmonic in 'Journey to India' at Hollywood Bowl |url=http://latimesblogs.latimes.com/culturemonster/2011/07/music-review-ar-rahman-and-the-los-angeles-philharmonic-in-journey-to-india-at-hollywood-bowl.html |website=Los Angeles Times}}</ref> ਗਰੁੱਪ ਨੇ 2008 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਗ੍ਰੁਪ ਮੁੰਬਈ, ਬੰਗਲੌਰ ਅਤੇ ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰੁਕਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ [[ਤਨਵੀ ਸ਼ਾਹ]] ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/the-razzle-dazzle-of-raags/article1420211.ece|title=The razzle dazzle of raags|last=Augustine|first=Seline|date=July 8, 2008|work=The Hindu|access-date=16 May 2016|agency=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਗਾਇਕ [[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]] ਨਾਲ 2006 ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਬਾਊਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, 2007 ਵਿੱਚ (ਓਰੇਕਲ ਅਰੇਨਾ, ਓਕਲੈਂਡ ਅਤੇ ਨਾਸਾ ਕੋਲੋਸੀਅਮ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ 2011 ਵਿੱਚ ਹਾਲਵੁੱਡ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web |title=Mangalyam/O Humdum Suniyo Re - Stanford Raagapella @ Hollywood Bowl 2006 |url=https://www.youtube.com/watch?v=BeCgqM13wg4 |website=YouTube}}</ref><ref>{{Cite web |last=de Silva |first=Marisa |title=Raag On! |url=http://www.sundaytimes.lk/071223/Mirror/mr606.html |website=Times Online Sri Lanka}}</ref><ref name=":0"/><ref name="history" /><ref>{{Cite web |date= |title=Raagapella &#124; A Cappella Music - The Contemporary A Cappella Society |url=http://www.casa.org/node/3121 |access-date=2011-09-07 |publisher=Casa.org |archive-date=2012-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314164241/http://www.casa.org/node/3121 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Raagapella - About the Performer |url=http://www.laphil.com/philpedia/artist-detail.cfm?id=2912 |access-date=2011-09-07 |publisher=LA Phil }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਸਟੈਨਫੋਰਟ ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Tag Archives: Raagapella |url=http://www.stanforddaily.com/tag/raagapella/ |access-date=12 February 2016 |website=The Stanford Daily |publisher=The Stanford Daily}}</ref> ਇਹ ਸਮੂਹ ਅਜੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਮਿੱਤਲ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿੱਤਲ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਬਾਰਸੀਲੋਨਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Doshi |first=Milan |title=Spring Tour |url=http://milandoshi.weebly.com/stanford-raagapella.html |access-date=12 February 2016 |website=Milan Doshi |publisher=Milan Doshi}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rai |first=Saritha |title=Steel Tycoon Mittal's Niece Has Big Fat Indian Wedding In Spain |url=https://www.forbes.com/sites/saritharai/2013/12/17/steel-tycoon-mittals-niece-weds-in-big-fat-indian-wedding-in-spain/ |access-date=9 May 2016 |website=Forbes}}</ref> == ਸੰਗੀਤ == ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਪੌਪ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਡੂ-ਵੋਪ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ") [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ|ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ]] ("ਆਈ ਕਰੇਵਨ/ਹਲੇਲੁਜਾਹ") ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗੀਤ ("ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ") [[ਹਿਪ ਹੌਪ ਸੰਗੀਤ|ਹਿੱਪ ਹੌਪ]] ("ਮੋਟਲ") ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ("ਬਰਨ") ਅਤੇ ਭੰਗਡ਼ਾ ("ਕੰਗਨਾ") ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੀਤ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਅਤੇ/ਜਾਂ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਹਨ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਨੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]], [[ਸਿੰਹਾਲਾ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਿੰਹਾਲੀ]], ਤਮਿਲ, [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਕੰਨੜ|ਕੰਨਡ਼]], [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]], [[ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅਰਬੀ]] ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਾਇਆ ਹੈ।<ref name="bio"/><ref>{{Cite web |date=2005-12-01 |title=Stanford Raagapella &#124; discography &#124; Raags to Riches |url=http://www.raagapella.com/discography?id=2625 |access-date=2011-09-07 |publisher=Raagapella.com |archive-date=2011-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111006182714/http://www.raagapella.com/discography?id=2625 |url-status=dead }}</ref> ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਇਸ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਣ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਅਮੀਰੀ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Sethuraman |first=Shreya |date=11 June 2015 |title='A Cappella' music: Masala Mania |url=http://www.openthemagazine.com/article/art-culture/a-cappella-music-masala-mania#page4 |access-date=16 April 2016 |website=OPEN Magazine: New Delhi |publisher=OPEN Magazine}}</ref> ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ, ਰੈਗਜ਼ ਟੂ ਰਿਚਜ਼ ਨੂੰ ਦ ਰਿਕਾਰਡਿਡ ਏ ਕੈਪੇਲਾ ਰਿਵਿਊ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਗਰਮ ਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਰਏਆਰਬੀ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ 5 ਵਿੱਚੋਂ 4.3 ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Stanford Raagapella: Raags to Riches |url=http://www.rarb.org/reviews/albums/624-raags-to-riches/ |access-date=12 February 2016 |website=The Recorded A Cappella Review Board |publisher=The Recorded A Cappella Review Board}}</ref> ਇਸ ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਆਰ. ਏ. ਆਰ. ਬੀ. ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2006 ਲਈ ਇੱਕ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਜ਼ਿਕਰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ।<ref>{{Cite web |title=RARB Picks of '06 |url=http://www.rarb.org/picks/2006/ |access-date=12 February 2016 |website=The Recorded A Cappella Review Board |publisher=The Recorded A Cappella Review Board}}</ref> 2016 ਵਿੱਚ, ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਰਾਗਪੇਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਐਲਬਮ, ਰਾਗ ਟਾਈਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |title=Raag Time |url=http://www.cdbaby.com/cd/raagapella5 |access-date=9 May 2016 |website=CDBaby}}</ref> === ''ਰੈਗਜ਼ ਟੂ ਰਿਚਜ਼ (2005) '' === # ਯੂ ਹੀ ਚਲਾ ([[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]] ਦੁਆਰਾ ਸੰਗੀਤਬੱਧ, ਸਵਦੇਸ ਤੋਂ, [[ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ]], [[ਹਰੀਹਰਨ (ਗਾਇਕ )|ਹਰੀਹਰਨ]] ਅਤੇ [[ਕੈਲਾਸ਼ ਖੇਰ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ/ਰਹੋ (ਡੇਵ ਮੈਥਿਊਜ਼ ਬੈਂਡ) # ਮੇਰੀ ਜਾਨ (ਜੈ ਸੀਨ) # ਰੁਕ ਜਾ ਓ ਦਿਲ ਦੀਵਾਨੇ ([[ਦਿਲਵਾਲੇ ਦੁਲਹਨੀਆ ਲੇ ਜਾਏਂਗੇ]] ਤੋਂ, [[ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ) # ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਡਾਂਸ ਕਰਾਂਗਾ (ਨਚਨਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ) # ਤੂ ਆਸ਼ਿਕੀ ਹੈ (ਝੰਕਾਰ ਬੀਟਸ ਤੋਂ, [[ਕੇ ਕੇ (ਗਾਇਕ)|ਕੇ. ਕੇ.]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ) # ਓਹ! ਕੈਰੋਲ! (ਜਾਹਵੀਨਾ!) (ਸਟੀਰੀਓ ਨੇਸ਼ਨ) # ਜਾਦੂ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ (ਡਰ ਤੋਂ, [[ਉਦਿਤ ਨਾਰਾਇਣ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ) # ਮੋਟਲ (ਹੋਟਲ) (ਕੈਸਿਡੀ) # ਵੋ ਪਹਿਲੀ ਬਾਰ (''ਪਿਆਰ ਮੇਂ ਕਭੀ ਕਭੀ'' ਤੋਂ, [[ਸ਼ਾਨ (ਗਾਇਕ)|ਸ਼ਾਨ]], ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਦਲਾਨੀ, ਸਮਰਾਟ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਾਜ਼/ਦਿਲ ਕਿਆ ਕਰੇ ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ) (ਜੂਲੀ ਤੋਂ, [[ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਮਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਹੋਇਆ) # ਸੁਕਿਆਕੀ (ਕਿਊ ਸਕਾਮੋਤੋ, ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ) # ਚੱਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਮ (''ਹਮ ਤੁਮ।'' ਤੋਂ, [[ਸੋਨੂੰ ਨਿਗਮ]] ਅਤੇ [[ਸਾਧਨਾ ਸਰਗਮ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ/ਇਹ ਪਿਆਰ ([[ਮਰੂਨ 5]]) # ਮਾਂ ਤੁਝੇ ਸਲਾਮ (ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ) ([[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]]) === ''ਰਾਗ ਟਾਈਮ (2016) '' === # ਓਰੂ ਮਲਾਈ/ਓਕਾ ਮਾਰੂ ਕਾਲੀਸੀਨਾ ਅੰਦਮ (ਗਜਨੀ ਤੋਂ, ਕਾਰਤਿਕ) # ਅਜਬ ਸੀ ([[ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ]] ਤੋਂ, [[ਕੇ ਕੇ (ਗਾਇਕ)|ਕੇ. ਕੇ.]]) # ਮਹਾਭਾਰਤ (ਸਿਰਲੇਖ ਗੀਤ) (ਮਹਾਭਾਰਤ ਤੋਂ (1988 ਟੀ. ਵੀ.ਲੜੀਵਾਰ) # ਜਾਨੇ ਕਿਆ ਚਾਹੇ ਮਨ ਬਾਵਰਾ (ਪਿਆਰ ਕੇ ਸਾਈਡ ਇਫੈਕਟਸ, ਜ਼ੁਬੀਨ ਗਰਗ/ਬਰਨ (ਉਸ਼ੇਰ) # ਯਾਰਾ/ਵਿਦਾਊਟ ਯੂ (ਵਿਵੇਕ ਅਗਰਵਾਲ) # ਆਸ਼ਾਯੇਂ (ਇਕਬਾਲ ਤੋਂ) # ਓ ਹਮਦਮ ਸੁਨੀਓ ਰੇ (ਸਾਥੀਆ ਤੋਂ) [[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]] # ਅੱਲ੍ਹਾ ਕੇ ਬੰਦੇ (ਵੈਸਾ ਭੀ ਹੋਤਾ ਹੈ ਭਾਗ II ਤੋਂ, [[ਕੈਲਾਸ਼ ਖੇਰ]]) # ਵੋ ਲਮ੍ਹੇ (ਜ਼ਹਰ ਤੋਂ, ਆਤਿਫ਼ ਅਸਲਮ/ਜਲ) # ਕੰਗਨਾ ਤੇਰਾ ਨੀ (ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਤੋਂ, ਮਾਸਟਰ ਰਾਕੇਸ਼) === ''ਰਾਗਸਟਾਰਸ (2019) '' === # ਅਬ ਲੌਟ ਆ # ਛਈਆ ਛਈਆ # ਆਇਚਾ # ਸਿਲਸਿਲਾ ਯੇ ਚਾਹਤ ਕਾ/ਐ ਦਿਲ ਹੈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ # ਕੰਨੋਡੂ ਕਾਨਬਾਥੈਲਮ # ਹਲੇਲੁਜਾਹ/ਆਈ ਕਰੇਵਨ # ਚੰਦਰਚੂਡ਼ == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਆਫ਼ ਕਾਲਜੀਏਟ ਏ ਕੈਪੇਲਾ (ਆਈ. ਸੀ. ਸੀ. ਏ.) ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1996 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਪੇਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ। {| class="wikitable sortable" |+ਰਾਗਪੇਲਾ ਲਈ ਆਈ. ਸੀ. ਸੀ. ਏ. ਨਤੀਜੇ !ਸਾਲ. !ਪੱਧਰ !ਨਤੀਜਾ !ਪੁਆਇੰਟ ! class="unsortable" |ਹਵਾਲਾ |- |2007 |ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ #3 |{{Center|2nd}} |{{Center|392}} |{{Center|<ref>{{cite web |title=Results: Official Results for the ICCA, ICHSA, and The Open (2007) |date=2007 |publisher=Varsity Vocals |location=University of California, Berkeley |url=https://varsityvocals.com/results-page/?fwp_year=2007&fwp_type=icca |access-date=16 February 2020 |archive-date=6 ਜੁਲਾਈ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250706180613/https://varsityvocals.com/results-page/?fwp_year=2007&fwp_type=icca |url-status=dead }}</ref>}} |} == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਏ ਕੈਪੇਲਾ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} r7ym01szwijpruflx8wuhkt7m8r4y9g ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ 0 198260 848774 825249 2026-09-30T15:01:51Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848774 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = '''ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ''' | image = Vaibhav Reddy Flags Off Vision Car Rally.jpg | caption = | birth_name = '''ਸੁਮੰਤ ਰੈੱਡੀ''' | birth_date = {{Birth date and age|1978|04|21|df=y}} | birth_place = [[ਮਦਰਾਸ]], ਤਮਿਲਨਾਡੂ, ਭਾਰਤ | death_date = | death_place = | occupation = ਐਕਟਰ | years_active = 2007—ਮੌਜੂਦਾ | height = | spouse = ਸਤਵੀ ਰੈੱਡੀ | children = 1 | father = [[ਏ. ਕੋਡੰਦਰਾਮੀ ਰੈੱਡੀ]] | relatives = [[ਸੁਨੀਲ ਰੈੱਡੀ]] (ਭਰਾ) }} ਸੁਮੰਤ ਰੈੱਡੀ ਜੋ '''ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ''' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ [[ਅਦਾਕਾਰ|ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ]] ਹੈ। ਜਿਸਦਾ (ਜਨਮ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1978) ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਚੇਨਈ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਤਮਿਲ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਏ. ਕੋਡੰਦਰਾਮੀ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ 'ਗੋਡਾਵਾ " ਸਾਲ (2007) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵੈਂਕਟ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ''ਸਰੋਜਾ'' ਸਾਲ (2008) ''ਗੋਆ'' ਸਾਲ (2010) ''ਮਨਕਥਾ'' ਸਾਲ (2011) ਅਤੇ ''ਚੇਨਈ 600028 II'' ਸਾਲ (2016) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਚੇਨਈ]] ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਏ. ਕੋਡੰਦਰਾਮੀ ਰੈੱਡੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2018-11-13 |title=Jayam Ravi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/5-telugu-origin-heroes-who-made-it-big-in-tamil-cinema/photostory/66608189.cms |access-date=2021-03-02 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੈਂਬਰਿਜ ਮੈਟ੍ਰਿਕੂਲੇਸ਼ਨ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਲੋਇਡਜ਼ ਰੋਡ, ਚੇਨਈ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਦੇ ਸੇਂਟ ਬੇਡੇ ਦੇ ਐਂਗਲੋ ਇੰਡੀਅਨ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |last=Naig |first=Udhav |title=Of talent and charisma |url=http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article195980.ece |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110015817/http://newindianexpress.com/entertainment/interviews/article195980.ece |archive-date=10 November 2013 |access-date=2014-04-18 |publisher=The New Indian Express}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਸੁਨੀਲ ਰੈੱਡੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ''ਸੀਤਾਕਾਥੀ'' ਸਾਲ (2018) ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Sanaa |date=19 November 2019 |title='' 'சீதக்காதி' ஆச்சர்யம்... 'தளபதி' அதிசயம்!" வைபவ் அண்ணனின் விஜய் 64 அனுபவம் ['' 'Seetakaathi' wonder ...'Thalapathy' miracle! "Vaibhav's elder brother Vijay 64 Experience] |url=https://cinema.vikatan.com/tamil-cinema/actor-sunil-reddy-says-about-thalapathy-64-chance |website=Vikatan}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2007 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ 'ਗੋਡਾਵਾ "ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਉੱਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ ਚੰਦਰ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਐਕਟਿੰਗ ਅਤੇ [[ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ]] ਦੇ ਸੱਤਿਆਾਨੰਦ ਨਾਲ ਵੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/yet-another-sonrise/article2273658.ece|title=Yet another sonrise|date=2007-09-14|work=The Hindu|access-date=2014-04-18}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਤਾਮਿਲ ਕਾਮੇਡੀ-ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ ਸਰੋਜਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=rediff.com: 'Saroja is not Chennai 600028' |url=https://www.rediff.com/movies/2008/sep/02slid3.htm |website=Rediff.com}}</ref> ਇਹ ਫਿਲਮ, ਵੈਂਕਟ ਪ੍ਰਭੂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੈਭਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ।<ref>{{Cite web |last=Sharanya C R |date=2011-09-25 |title=No action sequences, please: Vaibhav Reddy &#124; Latest News & Updates at Daily News & Analysis |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-no-action-sequences-please-vaibhav-reddy-1591358 |access-date=2014-04-18 |website=Dnaindia.com}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਸਾਲ 2010 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ''ਗੋਆ'' ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਸੇ ਟੀਮ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |title=Story-less Goa nevertheless entertains |url=https://www.rediff.com/movies/review/south-tamil-movie-review-goa/20100129.htm |website=Rediff.com}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਐਮ. ਸ਼ਸ਼ੀਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ''ਈਸਨ'' ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Easan is worth a watch but... |url=https://www.rediff.com/movies/review/south-review-easan/20101217.htm |website=Rediff}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਤੀਸਰੀ ਵਾਰ ਵੈਂਕਟ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ '''ਮਨਕਥਾ''<nowiki/>' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਅਜਿਤ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ]] ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਸਰਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/mankatha-close-game/article2431938.ece|title=Mankatha: Close game|last=Vijayakumar|first=Bharath|date=7 September 2011|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220914213815/https://www.thehindu.com/features/cinema/mankatha-close-game/article2431938.ece|archive-date=14 ਸਤੰਬਰ 2022|access-date=13 ਮਈ 2025|url-status=dead}}</ref> ਇਹ ਫਿਲਮ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਲਈ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਬਲਾਕਬਸਟਰ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite web |date=2010-03-05 |title=Vaibhav is Saikumar's hero - Tamil Movie News |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/54999.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308030548/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/article/54999.html |archive-date=8 March 2010 |access-date=2014-04-18 |website=IndiaGlitz.com}}</ref> ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ 'ਦਮਾਲ ਡੂਮੇਲ' ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਆਮ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਉਦਯੋਗ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref name="newindianexpress1">{{Cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Vaibhav-Flies-Solo/2014/04/10/article2159049.ece|title=Vaibhav Flies Solo|last=Gupta|first=Rinku|date=2014-04-10|work=[[The New Indian Express]]|access-date=2014-04-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140419020737/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Vaibhav-Flies-Solo/2014/04/10/article2159049.ece|archive-date=19 April 2014}}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-11-10 |title=Damaal Dumeel is story Of crime and comedy - The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/tamil/news-interviews/Damaal-Dumeel-is-story-Of-crime-and-comedy/articleshow/25507214.cms |access-date=2014-04-18 |publisher=Timesofindia.indiatimes.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਰੀਮੇਕ ''ਅਨਾਮਿਕਾ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2013-07-12 |title=Sekhar Kammula has tweaked Anamika: Vaibhav Reddy - Oneindia Entertainment |url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2013/sekhar-kammula-has-tweaked-anamika-vaibhav-reddy-114316.html |access-date=2014-04-18 |publisher=Entertainment.oneindia.in |archive-date=2013-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109223122/http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2013/sekhar-kammula-has-tweaked-anamika-vaibhav-reddy-114316.html |url-status=dead }}</ref> ਅਤੇ ''ਕੱਪਲ'' ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="newindianexpress1" /> ਉਸਨੇ ''ਮੇਇਆਧਾ ਮਾਨ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਟੇਜ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/meyaadha-maan-movie-review-vaibhav-reddy-priya-bhavani-shankar-rathna-kumar-royapurathu-la-la-land-star-rating-4896199/|title=Meyaadha Maan movie review: Vaibhav Reddy-Rathna Kumar's Royapurathu La La Land is a lovely watch|date=2017-10-18|work=[[The Indian Express]]|access-date=2018-12-12|language=en-IN}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ, ''ਸਿਕਸਰ'', ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਚਚੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ''ਆਰ. ਕੇ. ਨਗਰ'' ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, 17 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ [[ਨੈਟਫ਼ਲਿਕਸ|ਨੈੱਟਫਲਿਕਸ]] ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Sixer review. Sixer Tamil movie review, story, rating |url=https://www.indiaglitz.com/sixer-review-tamil-movie-22825 |website=IndiaGlitz.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=RK Nagar review. RK Nagar Tamil movie review, story, rating |url=https://www.indiaglitz.com/rk-nagar-review-tamil-movie-21584 |website=IndiaGlitz.com |access-date=2025-05-13 |archive-date=2025-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513064539/https://www.indiaglitz.com/rk-nagar-review-tamil-movie-21584 |url-status=dead }}</ref> 2020 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ''ਤਾਨਾ'' ਅਤੇ ''ਲਾਕ ਅੱਪ'' ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=24 January 2020 |title=Taana Movie Review: This Vaibhav Reddy-Starrer is a Confused Mishmash of Genres |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/tamil-review/taana-movie-review-this-vaibhav-reddy-starrer-is-a-confused-mishmash-of-genres/ |website=Filmcompanion.in}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/lock-up-movie-review-a-predictable-but-surprisingly-engaging-investigative-thriller/story-gb9xIeJ9TWDmBpZeWWz23L.html|title=Lock up movie review: A predictable but surprisingly engaging investigative thriller|date=14 August 2020|work=[[Hindustan Times]]}}</ref> 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼, [[ਕਾਜਲ ਅਗਰਵਾਲ]] ਨਾਲ ਲਾਈਵ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਟੂ ਐਮਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ [[ਵਾਨੀ ਭੋਜਨ|ਵਾਣੀ ਭੋਜਨ]] ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/tamil/live-telecast/seriesreview/80588224.cms|title=Live Telecast Review: Predictable, underwhelming horror fare|work=The Times of India|access-date=3 March 2022}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 May 2021 |title='Malaysia to Amnesia' movie review: A dull comedy in which MS Bhaskar shines |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/malaysia-to-amnesia-movie-review-a-dull-comedy-in-which-ms-bhaskar-shines/article34673996.ece |access-date=3 March 2022 |website=Thehindu.com}}</ref> 2024 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ 25ਵੀਂ ਫਿਲਮ, ''ਰਾਨਮ ਅਰਾਮ ਥਵਰੇਲ'' ਦੇ ਨਾਲ, ਵੈਭਵ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਾਮੇਡੀ ਸੂਟ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਜਾਂਚ ਥ੍ਰਿਲਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੇਰੇ ਸੰਜਮਿਤ, ਸਿੱਧਾ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title='Ranam-Aram Thavarel' film review: Vaibhav shines in this effective murder mystery |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2024/Feb/26/ranam-aram-thavarel-film-review-vaibhav-shines-in-this-effective-murder-mystery}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ 'ਦਿ ਗ੍ਰੇਟੇਸਟ ਆਫ ਆਲ ਟਾਈਮ' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਵਿਜੈ (ਅਦਾਕਾਰ)|ਵਿਜੇ]] ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Vaibhav Shares Hilarious Encounter With Vijay On Sets Of GOAT |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/vaibhav-shares-hilarious-encounter-with-vijay-on-sets-of-goat-article-107842999}}</ref> ਉਹ ਸੋਨੀ ਲਿਵ ਦੀ ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ ''ਬੈਂਚ ਲਾਈਫ'' ਨਾਲ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Vaibhav Reddy interview: 'Bench Life will be my strong comeback vehicle in Telugu' |url=https://www.ottplay.com/interview/vaibhav-reddy-interview-bench-life-will-be-my-strong-comeback-vehicle-in-telugu/117bfa0010236}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {{Pending films key}} {| class="wikitable sortable" |+ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਸੂਚੀ ! scope="col" |ਸਾਲ. ! scope="col" |ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" |ਭੂਮਿਕਾ ! scope="" |ਭਾਸ਼ਾ ! class="unsortable" scope="col" |ਨੋਟਸ ! class="unsortable" scope="col" |{{Reference column heading}} |- |2007 |''ਗੋਡਵਾ'' |ਬਾਲੂ |[[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Steer clear of Godava |url=https://www.rediff.com/movies/2007/dec/10godava.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20080430210000/http://www.rediff.com/movies/2007/dec/10godava.htm |archive-date=30 April 2008 |access-date=24 September 2019 |website=[[Rediff.com]]}}</ref> |- |2008 |''ਸਰੋਜਾ'' |ਰਾਮ ਬਾਬੂ |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Review: Saroja |url=https://www.rediff.com/movies/2008/sep/04sss.htm |website=www.rediff.com}}</ref> |- |2009 |''ਕਾਸਕੋ'' |ਵਾਮਸੀ |ਤੇਲਗੂ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Vaibhav Shweta Basu Prasad film press meet – Telugu cinema |url=http://www.idlebrain.com/news/functions/pressmeet-kfilms.html |website=[[Idlebrain.com]]}}</ref> |- | rowspan="2" |2010 |''ਗੋਆ'' |ਰਾਮਰਾਜਨ | rowspan="3" |ਤਾਮਿਲ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Bhaskaran |first=Gautaman |date=Feb 1, 2010 |title=Gautaman Bhaskaran's Review: Goa |url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/gautaman-bhaskaran-s-review-goa/story-CCC2Loe6QqR5dMFEliQE6N.html |access-date=28 October 2024 |website=[[Hindustan Times]]}}</ref> |- |''ਈਸਨ'' |ਚੇਜ਼ੀਅਨ ਦੇਵਨਾਇਗਮ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Easan is worth a watch but... |url=https://www.rediff.com/movies/report/south-review-easan/20101217.htm}}</ref> |- |2011 |''ਮਨਕਥਾ'' |ਸੁਮੰਤ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |date=31 August 2011 |title=Review: Mankatha works only because of Ajith |url=http://www.rediff.com/movies/report/south-review-mankatha/20110831.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170309061745/http://www.rediff.com/movies/report/south-review-mankatha/20110831.htm |archive-date=9 March 2017 |access-date=9 September 2011 |publisher=[[Rediff]]}}</ref> |- | rowspan="2" |2013 |''ਐਕਸ਼ਨ 3D'' |ਸ਼ਿਵ |ਤੇਲਗੂ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Dundoo |first=Sangeetha Devi |date=21 June 2013 |title=Action 3D: The (terrible) hangover |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/action-3d-the-terrible-hangover/article4837168.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210412170727/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/action-3d-the-terrible-hangover/article4837168.ece |archive-date=12 April 2021 |access-date=28 September 2020 |website=The Hindu}}</ref> |- |''ਬਿਰਿਆਨੀ'' |ਆਪ ਹੀ। | rowspan="3" |ਤਾਮਿਲ |ਕੈਮਿਯੋ ਦਿੱਖ | style="text-align: center;" | |- | rowspan="5" |2014 |''ਬਰਮਨ'' |ਆਪ ਹੀ। |ਕੈਮਿਯੋ ਦਿੱਖ | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Review: Bramman fails to impress |url=https://www.rediff.com/movies/report/review-bramman-fails-to-impress-south/20140224.htm}}</ref> |- |''ਦਮਾਲ ਦੁਮੇਲ'' |ਮਨੀਕੰਦਨ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Movie review: Damaal Dumeel is a reasonably good dark comedy |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/movie-review-damaal-dumeel-is-a-reasonably-good-dark-comedy/story-U7WCiGoUz3OkzHOagWeA3L.html}}</ref> |- |''ਅਨਾਮਿਕ'' | rowspan="2" |ਐਸ. ਆਈ. ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ |ਤੇਲਗੂ | rowspan="2" |ਦੋ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਫ਼ਿਲਮ | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/anaamika/movie-review/34485866.cms|title=Anaamika Movie Review {3/5}: Critic Review of Anaamika by Times of India|work=[[The Times of India]]}}</ref> |- |''ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਹੋ'' |ਤਾਮਿਲ | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Movie review: Nee enge en anbe |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/nayanthara-harshvardhan-rane-pasupathy-vaibhav-reddy-naresh-dheer-charan-srivatsa/articleshow/34544217.cms? |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422095626/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/nayanthara-harshvardhan-rane-pasupathy-vaibhav-reddy-naresh-dheer-charan-srivatsa/articleshow/34544217.cms |archive-date=22 April 2023 |access-date=22 April 2023 |website=Bangalore Mirror}}</ref> |- |''ਕੱਪਲ'' |ਵਾਸੂ |ਤਾਮਿਲ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Comedy Aimed at Lowest Common Denominator |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Comedy-Aimed-at-Lowest-Common-Denominator/2014/12/28/article2591741.ece |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150105014016/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Comedy-Aimed-at-Lowest-Common-Denominator/2014/12/28/article2591741.ece |archive-date=5 January 2015 |website=The New Indian Express}}</ref> |- | rowspan="2" |2015 |''ਅਮਬਾਲਾ'' |ਕੁਮਾਰਨ | rowspan="8" |ਤਾਮਿਲ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite news|url=http://www.sify.com/movies/aambala-review-tamil-15058847.html|title=Aambala:Strictly for masses|work=Sify|archive-url=https://web.archive.org/web/20150117124329/http://www.sify.com/movies/aambala-review-tamil-15058847.html|archive-date=2015-01-17}}</ref> |- |''ਮਾਸ.'' |ਭੂਤ। |ਕੈਮਿਯੋ ਦਿੱਖ | style="text-align: center;" | |- | rowspan="5" |2016 |''ਅਰਨਮਨਾਈ 2'' |ਅਰੁਣ |ਕੈਮਿਯੋ ਦਿੱਖ | style="text-align: center;" | |- |''ਹੈਲੋ ਨਾਨ ਪੇਈ ਪੇਸੁਰੇਨ'' |ਅਮੂਧਨ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/Hello-Naan-Pei-Pesuren/movie-review/51657913.cms|title=Hello Naan Pei Pesuren Movie Review|last=Suganth|first=M|work=[[The Times of India]]|access-date=8 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208081859/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/hello-naan-pei-pesuren/movie-review/51657913.cms|archive-date=8 December 2024}}</ref> |- |''ਇਰਾਇਵੀ'' |ਵਸੰਤ |ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਦਿੱਖ | style="text-align: center;" | |- |''ਮੁਥਿਨਾ ਕਥਿਰਿਕਾ'' |ਸੰਜੈ |ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਦਿੱਖ | style="text-align: center;" | |- |''ਚੇਨਈ 600028 II'' |ਮਾਰਥੂਪੰਡੀ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/Chennai-600028-II-Life%E2%80%99s-a-pitch/article16784935.ece|title=Chennai 600028 II: Life's a pitch|last=Menon|first=Vishal|date=2016-12-09|work=The Hindu|access-date=2024-09-06|language=en-IN}}</ref> |- | rowspan="3" |2017 |''ਨਿਬੁਆਨ'' | rowspan="2" |ਸੰਦੀਪ | rowspan="2" |ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕੰਨਡ਼ ਡੈਬਿਊ | style="text-align: center;" | |- |''ਵਿਸਮਯਾ'' |[[ਕੰਨੜ|ਕੰਨਡ਼]] | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=NIBUNAN MOVIE REVIEW |url=https://www.indiaglitz.com/vismaya-telugu-movie-21675 |access-date=2025-05-13 |archive-date=2025-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250513064539/https://www.indiaglitz.com/vismaya-telugu-movie-21675 |url-status=dead }}</ref> |- |''ਮੇਇਆਧਾ ਮਾਨ'' |ਇਦਯਮ ਮੁਰਲੀ | rowspan="12" |ਤਾਮਿਲ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Meyaadha Maan review: A winning musical |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2017/Oct/19/meyaadha-maan-review-a-winning-musical-1677854.html}}</ref> |- | rowspan="4" |2019 |''ਪੈਟਾ'' |ਇਦਯਮ ਮੁਰਲੀ |ਗੀਤ "ਆਹ ਕਲਿਆਣਮ" ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ | style="text-align: center;" | |- |''ਸਿਕਸਰ'' |ਅੱਧੀ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Keramalu |first=Karthik |date=31 August 2019 |title=Sixer Movie Review: A Tiring Rom-Com That’ll Leave You With A Tear On Your Cheek |url=https://www.filmcompanion.in/reviews/sixer-movie-review-a-tiring-rom-com-thatll-leave-you-with-a-tear-on-your-cheek |website=www.filmcompanion.in}}</ref> |- |''ਪੈਟਰੋਮੈਕਸ'' |ਆਪ ਹੀ। |ਕੈਮਿਯੋ ਦਿੱਖ | style="text-align: center;" | |- |''ਆਰ. ਕੇ. ਨਗਰ'' |ਸ਼ੰਕਰ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title='RK Nagar' movie review: A dull, dull film |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2020/May/02/a-dull-dull-filmrk-nagar-movie-review-a-dull-dull-film-2138022.html}}</ref> |- | rowspan="2" |2020 |''ਤਾਨਾ'' |ਸ਼ਾਕਤੀ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title='Taana' review: Handcuffed in boredom |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2020/Jan/25/taana-review-handcuffed-in-boredom-2094102.html}}</ref> |- |''ਲਾਕ ਅੱਪ'' |ਵਸੰਤ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Lockup |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/lock-up/movie-review/77541075.cms}}</ref> |- |2021 |''ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਤੋਂ ਐਮਨੇਸ਼ੀਆ'' |ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮੂਰਤੀ |ਨਿਰਮਾਤਾ ਵੀ | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Darshan |first=Navein |date=29 May 2021 |title='Malaysia to Amnesia' movie review: Quite a bit of laughter in a predictable story |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/review/2021/May/29/malaysia-to-amnesia-movie-review-quite-a-bit-of-laughter-in-a-predictable-story-2308873.html |website=The New Indian Express}}</ref> |- | rowspan="3" |2022 |''ਮਨਮਾਧਾ ਲੀਲਾਈ'' |ਆਪ ਹੀ। |ਕੈਮਿਯੋ ਦਿੱਖ | style="text-align: center;" | |- |''ਕਟੋਰੀ'' |ਕਿਰਨ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Vaibhav's Katteri gets a release date |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2022/jul/26/vaibhavs-katteri-gets-a-release-date-33070.html |access-date=20 September 2022 |website=[[Cinema Express]]}}</ref> |- |''ਬੱਫੂਨ'' |ਕੁਮਾਰਨ | | style="text-align: center;" | |- | rowspan="2" |2023 | rowspan="2" |''ਹਿਰਾਸਤ'' | rowspan="2" |ਗਾਇਕ |ਕੈਮਿਯੋ ਦਿੱਖ | rowspan="2" style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Custody Movie Review : A predictable yet engaging action drama |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/custody/movie-review/100178597.cms |via=The Economic Times - The Times of India}}</ref> |- |ਤੇਲਗੂ |ਕੈਮਿਯੋ ਦਿੱਖ |- | rowspan="2" |2024 |''ਰਾਨਮ ਅਰਾਮ ਥਵਰੇਲ'' |ਸ਼ਿਵ | rowspan="5" |ਤਾਮਿਲ |25ਵੀਂ ਫ਼ਿਲਮ | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |title=Vaibhav's 'Ranam', an investigation thriller |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2023/Apr/17/vaibhavs-ranam-an-investigation-thriller-2566508.html |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> |- |''ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ'' |ਸ਼ਾ. | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |date=24 October 2023 |title=Thalapathy 68:Vijay welcomes Meenakshi Chaudhary, Prabhu Deva and Other Cast Members |url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/tamil/thalapathy-68-vijay-welcomes-meenakshi-chaudhary-prabhu-deva-and-other-cast-members-watch-pada-poojai-video-article-104665768 |access-date=24 October 2023 |website=timesnownews.com}}</ref> |- | rowspan="2" |2025 |''ਪੇਰੂਸੂ'' |ਦੁਰਈਕਾਨੂ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=M |first=Narayani |date=2025-03-14 |title=Perusu Movie Review: Humour rockets through this funeral drama |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/review/2025/Mar/14/perusu-movie-review-humour-rockets-through-this-funeral-drama |access-date=2025-03-14 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> |-| {{Pending film|[[Chennai City Gangsters]]}} |ਪਾਂਡੀ | | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Akshay |date=2025-05-05 |title=Vaibhav-Athulya Ravi's Chennai City Gangsters gets a release date |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/May/05/vaibhav-athulya-ravis-chennai-city-gangsters-gets-a-release-date |access-date=2025-05-05 |website=Cinema Express |language=en}}</ref> |- |{{TableTBA}}||{{Pending film|[[Aalambana]]}} |ਅੰਬੂ |ਦੇਰੀ ਹੋਈ। | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |last=Kumar |first=Akshay |date=4 February 2025 |title=Vaibhav and Parvati Nair's Aalambana to release in March |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Feb/04/vaibhav-and-parvati-nairs-aalambana-to-release-in-march |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250210082250/https://www.cinemaexpress.com/tamil/news/2025/Feb/04/vaibhav-and-parvati-nairs-aalambana-to-release-in-march |archive-date=10 February 2025 |access-date=5 February 2025 |website=[[Cinema Express]] |language=en}}</ref> |- |} === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === {| class="wikitable sortable" |+ਵੈਭਵ ਰੈੱਡੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦੀ ਸੂਚੀ ! scope="col" |ਸਾਲ. ! scope="col" |ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" |ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" |ਭਾਸ਼ਾ ! scope="col" |ਨੈੱਟਵਰਕ ! class="unsortable" scope="col" |ਨੋਟਸ ! class="unsortable" scope="col" |{{Reference column heading}} |- |2021 |''ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਸਾਰਣ'' |ਸ਼ੇਖਰ | rowspan="3" |ਤਾਮਿਲ |[[ਡਿਜ਼ਨੀ+ ਹੌਟਸਟਾਰ|ਡਿਜ਼ਨੀ + ਹੌਟਸਟਾਰ]] |ਵੈੱਬ ਡੈਬਿਊ |<ref>{{Cite web |date=5 February 2021 |title=Making mark in digital world important to connect with millennials: Kajal Aggarwal |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2021/Feb/05/making-mark-in-digital-world-important-to-connect-with-millennials-kajal-aggarwal-2259997.html |website=The New Indian Express}}</ref> |- | rowspan="2" |2023 |''ਐਕਸੀਡੈਂਟਲ ਫਾਰਮਰ ਐਂਡ ਕੰਪਨੀ'' |ਚੇਲਾਕੰਨੂ |ਸੋਨੀ ਲਿਵ | |<ref>{{Cite web |title=Accidental Farmer & Co: SonyLIV's forthcoming Tamil original, starring Vaibhav, is a comedy in the offing |url=https://www.ottplay.com/news/accidental-farmer-co-sonylivs-forthcoming-tamil-original-starring-vaibhav-is-a-comedy-in-the-offing/16081e7b0d904 |access-date= |publisher=www.ottplay.com |language=en}}</ref> |- |''ਆਧੁਨਿਕ ਪਿਆਰ ਚੇਨਈ'' |ਮਲਿਕਾ ਦਾ ਪਤੀ |ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ |ਭਾਗ ਦੇ ਤਹਿਤ "ਕਦਲ ਐਨਬੰਦੂ ਕੰਨੁਲਾ ਹਾਰਟ ਇਰੱਕੁਰਾ ਇਮੋਜੀ" |<ref>{{Cite web |last=VERMA |first=SUKANYA |title=Modern Love Chennai: Whistle Podu! |url=https://www.rediff.com/movies/review/modern-love-chennai-whistle-podu/20230518.htm |website=Rediff}}</ref> |- |2024 |''ਬੈਂਚ ਲਾਈਫ'' |ਜੀ. ਬਲਰਾਮ |ਤੇਲਗੂ |ਸੋਨੀ ਲਿਵ | | |- |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|id=3163817}} {{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 8mmnx5yxfikqivnen5m980ohbh7q22f ਵਰਸ਼ਾ ਬੋਲੰਮਾ 0 198797 848738 810279 2026-09-30T13:44:49Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848738 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਰਸ਼ਾ ਬੋਲੰਮਾ | image = Varsha Bollamma sla.jpg | caption = ਵਰਸ਼ਾ ਬੋਲੰਮਾ | birth_date = | birth_place = [[ਕੂਰਗ]], [[ਕਰਨਾਟਕ]], ਭਾਰਤ | alma_mater = [[ਮਾਊਂਟ ਕਾਰਮੇਲ ਕਾਲਜ, ਬੰਗਲੌਰ]] | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2015–ਮੌਜੂਦਾ | spouse = | children = | website = }} '''ਵਰਸ਼ਾ ਬੋਲੰਮਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਅਤੇ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ == ਵਰਸ਼ਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੇ ਕੂਰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ (ਬੰਗਲੌਰ) ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਮਾਊਂਟ ਕਾਰਮੇਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਵਰਸ਼ਾ [[ਕੰਨੜ]], [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਸਮੇਤ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਬੋਲਣਾ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।<ref name="th">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/varsha-bollamma-talks-about-her-new-telugu-film/article33124017.ece|title=Varsha Bollamma: I feel incomplete if I don't dub|date=18 November 2020|work=The Hindu|access-date=30 December 2020|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਵਰਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪਛਾਣ ਉਸਦੇ ਡਬਸਮੈਸ਼ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ 'ਰਾਜਾ ਰਾਣੀ' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰੀਆ ਨਾਜ਼ਿਮ ਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ।<ref>{{Cite web |date=12 March 2018 |title=Varsha Bollamma is here to stay |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/120318/shes-here-to-stay.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180404173816/https://www.deccanchronicle.com/amp/entertainment/mollywood/120318/shes-here-to-stay.html |archive-date=4 April 2018 |access-date=24 November 2019 |website=Deccan Chronicle}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 August 2015 |title=Dubsmash helped Varsha Bollamma get her dream debut |url=https://www.deccanchronicle.com/150816/entertainment-kollywood/article/dubsmash-helped-varsha-bollamma-get-her-dream-debut |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115105222/http://www.deccanchronicle.com/150816/entertainment-kollywood/article/dubsmash-helped-varsha-bollamma-get-her-dream-debut |archive-date=15 November 2017 |access-date=16 March 2020 |website=Deccan Chronicle}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/When-a-fun-Dubsmash-video-fetched-a-project/articleshow/54445150.cms|title=When a fun Dubsmash video fetched a project!|work=The Times of India|access-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170520090342/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/When-a-fun-Dubsmash-video-fetched-a-project/articleshow/54445150.cms|archive-date=20 May 2017}}</ref> ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ 'ਸਥੁਰਨ' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=June 2023}} ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਐਮ. ਸ਼ਸ਼ੀਕੁਮਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ''ਵੇਟਰੀਵੇਲ'' (2016) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਸਦੀ ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ ਵਿੱਚ 'ਇਵਾਨ ਯਾਰੇਂਦਰੂ ਥਰੀਕਿਰਥਾ' (2017) ਅਤੇ 'ਯਾਨੁਮ ਥੀਏਵਾਨ' (2017) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 2018 ਵਿੱਚ, ਵਰਸ਼ਾ ਨੇ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ''ਕਲਿਆਣਮ'' ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਸਿਫ ਅਲੀ ਅਭਿਨੀਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ, ''ਮੰਧਰਮ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।। ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਜੂਦਗੀ '96' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਸੇਤੂਪਤੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ। ਵਰਸ਼ਾ 'ਸੀਮਾਥੁਰਾਈ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। 019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਮੂਥਿਰਕਾਨੀ ਅਭਿਨੀਤ 'ਪੇਟੀਕਾਦਾਈ' ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀ ਤੀਜੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫ਼ਿਲਮ, 'ਸੂਥਰਕਰਨ', ਜੋ ਗੋਕੁਲ ਸੁਰੇਸ਼ ਨਾਲ ਸੀ, ਵੀ ਉਸੇ ਸਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=June 2023}} ਐਟਲੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ''ਬਿਗਿਲ'' (2019) ਵਿੱਚ, ਵਰਸ਼ਾ ਨੇ ਇੱਕ ਫੁੱਟਬਾਲ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨੂੰ ਨਿਭਾਇਆ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/actress-varsha-bollamma-has-this-to-say-about-master-actors-vijay-and-vijay-sethupathi/articleshow/75007641.cms|title=Actress Varsha Bollamma has THIS to say about 'Master' actors Vijay and Vijay Sethupathi|date=21 April 2020|work=The Times of India}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" |ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" |ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" |ਭਾਸ਼ਾ ! class="unsortable" scope="col" |ਨੋਟਸ ! class="unsortable" scope="col" |{{Tooltip|Ref.|ਹਵਾਲੇ}} |- |2015 |''ਸਥੂਰਨ'' |ਜਨਨੀ | rowspan="4" |[[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]] |ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਵਰਸ਼ਾ ਮਲੇਟੀਰਾ ਵਜੋਂ ਕ੍ਰੈਡਿਟ |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/sathuran/movie-review/49296930.cms|title=Sathuran Movie Review {2/5}: Critic Review of Sathuran by Times of India|work=The Times of India}}</ref> |- |2016 |''ਵੇਤਰੀਵੇਲ'' |ਸੁਭਾ | |<ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |date=23 April 2016 |title=Vetrivel: It takes a village... |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/vetrivel-it-takes-a-village/article8510230.ece |website=The Hindu |access-date=8 ਜੂਨ 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160423014125/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/vetrivel-it-takes-a-village/article8510230.ece |archive-date=23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 |url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" |2017 |''ਈਵਨ ਯੇਰੇਂਦਰੂ ਥੇਰੀਕੀਰਾਥਾ'' |ਐਸ.ਆਈ. ਸਵਿੱਤਰੀ | |<ref>{{Cite web |date=9 October 2016 |title=Who am I? |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/Who-am-I/article15476276.ece |website=The Hindu}}</ref> |- |''ਯਾਨੁਮ ਥੇਇਆਵਨ'' |ਸੌਮਿਆ | |<ref name="thehindu">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/yaanum-theeyavan-review-film-suffers-due-to-generic-writing/article19185026.ece|title='Yaanum Theeyavan' review: suffers due to generic writing|last=Menon|first=Vishal|date=30 June 2017|work=The Hindu|access-date=30 October 2018}}</ref> |- | rowspan="4" |2018 |''ਕਲਿਆਣਮ'' |ਸ਼ਾਰੀ | rowspan="2" |[[ਮਲਿਆਲਮ|ਮਲਿਆਲਮ]] |ਮਲਿਆਲਮ ਡੈਬਿਊ |<ref>{{Cite web |date=7 February 2018 |title=Varsha Bollamma looks cute as a button at the audio launch of Kalyanam at Thiruvanthapuram |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/kochi/varsha-bollammas-cuteness-radiated-in-the-audio-launch-of-kalyanam-at-thiruvanthapuram/articleshow/62820035.cms |access-date=3 February 2020 |website=The Times of India}}</ref> |- |''ਮੰਦਾਰਮ'' |ਚਾਰੂ | |<ref>{{Cite web |date=28 September 2018 |title=Vijesh Vijay's 'Mandharam' will see Asif Ali in five looks |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/debutant-director-vijesh-vijays-mandharam-which-releases-on-october-5-has-asif-ali-in-five-looks/article25067931.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203180454/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/debutant-director-vijesh-vijays-mandharam-which-releases-on-october-5-has-asif-ali-in-five-looks/article25067931.ece |archive-date=3 February 2020 |access-date=3 February 2020 |website=The Hindu}}</ref> |- |''<nowiki/>'96'' |ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ "ਪ੍ਰਭਾ" | rowspan="3" |ਤਮਿਲ | | |- |''ਸੀਮਾਥੁਰਾਈ'' |ਪੂਰਣੀ | |<ref>{{Cite web |date=4 November 2017 |title=Varsha Bollamma bags a meaty role |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/041117/varsha-bollamma-bags-a-meaty-role.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191118010837/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/041117/varsha-bollamma-bags-a-meaty-role.html |archive-date=18 November 2019 |access-date=3 February 2020 |website=Deccan Chronicle}}</ref> |- | rowspan="3" |2019 |''ਪੇਟਿਦਾਈ'' |ਥੰਗਮ | |<ref>{{Cite web |date=12 December 2018 |title=Petti Kadai is part of cultural identity: Bharathiraja |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/121218/petti-kadai-is-part-of-cultural-identity-bharathiraja.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203175631/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/121218/petti-kadai-is-part-of-cultural-identity-bharathiraja.html |archive-date=3 February 2020 |access-date=3 February 2020 |website=Deccan Chronicle}}</ref> |- |''ਸੂਥ੍ਰਕਕਰਨ'' |ਅਸ਼ਵਤੀ ਬਾਲਾਚੰਦਰਨ |ਮਲਿਆਲਮ | |<ref>{{Cite web |date=14 January 2019 |title=സൂത്രക്കാരൻ ഫസ്റ്റ് ലുക് പോസ്റ്റർ പുറത്തിറങ്ങി |url=https://malayalam.news18.com/news/film/movies-first-look-poster-of-malayalam-movie-soothrakkaran-starring-gokul-suresh-niranj-maniyanpillai-raju-and-varsha-bollamma-released-76723.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203175633/https://malayalam.news18.com/news/film/movies-first-look-poster-of-malayalam-movie-soothrakkaran-starring-gokul-suresh-niranj-maniyanpillai-raju-and-varsha-bollamma-released-76723.html |archive-date=3 February 2020 |access-date=3 February 2020 |website=CNN-News18}}(in [[ਮਲਿਆਲਮ|Malayalam]])</ref> |- |''ਬਿਗਿਲ'' |ਗਾਇਤਰੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨ |ਤਮਿਲ | |<ref>{{Cite web |date=27 October 2019 |title=Thalapathy Vijay's Bigil cast and crew, Atlee, Kathir, Varsha Bollamma attend a special screening |url=https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/thalapathy-vijays-bigil-cast-and-crew-atlee-kathir-varsha-bollamma-attend-a-special-screening-photos/508471 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203175633/https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/thalapathy-vijays-bigil-cast-and-crew-atlee-kathir-varsha-bollamma-attend-a-special-screening-photos/508471 |archive-date=3 February 2020 |access-date=3 February 2020 |website=Times Now}}</ref> |- | rowspan="5" |2020 |''ਚੂਸੀ ਚੂਡੰਗਾਨੇ'' |ਸ਼੍ਰੁਤੀ | rowspan="3" |[[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲੁਗੂ]] |ਤੇਲੁਗੂ ਡੈਬਿਊ |<ref>{{Cite web |date=30 January 2020 |title=Choosi Choodangaane is a triangle love story that has many layers underneath: Varsha Bollamma |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/choosi-choodangaane-is-a-triangle-love-story-that-has-many-layers-underneath-varsha-bollamma/articleshow/73767243.cms |access-date=3 February 2020 |website=The Times of India}}</ref> |- |''ਜਾਨੂ'' |ਪ੍ਰਭਾ |''<nowiki/>'96'' ਦਾ ਰੀਮੇਕ |<ref>{{Cite web |date=9 January 2020 |title=Watch: 'Jaanu' teaser suggests that it's faithful remake of '96' |url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-jaanu-teaser-suggests-its-faithful-remake-96-115791 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200203175631/https://www.thenewsminute.com/article/watch-jaanu-teaser-suggests-its-faithful-remake-96-115791 |archive-date=3 February 2020 |access-date=3 February 2020 |website=The News Minute}}</ref> |- |''ਮਿਡਲ ਕਲਾਸ ਮੇਲੋਡੀਜ਼'' |ਸੰਧਿਆ |ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ |<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/anand-deverakonda-shares-varsha-bollammas-first-look-as-sandhya-from-middle-class-melodies/articleshow/7725857.cms|title=Anand Deverakonda shares Varsha Bollamma's first-look as Sandhya from Middle Class Melodies|date=30 July 2020|work=The Times of India}}</ref> |- |''ਮਾਨੇ ਨੰਬਰ 13'' | rowspan="2" |ਨੈਂਸੀ |[[ਕੰਨੜ|ਕੰਨੜ]] | rowspan="2" |ਕੰਨੜ ਡੈਬਿਊ, ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ; ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਪ੍ਰਾਈਮ ਵੀਡੀਓ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ |<ref>{{Cite web |date=9 October 2020 |title=Bheema Sena Nala Maharaja and Manne Number 13 to premiere on Amazon Prime Video |url=https://www.cinemaexpress.com/stories/news/2020/oct/09/bheema-sena-nala-maharaja-and-manne-number-13-to-premiere-on-amazon-prime-video-20703.html |website=[[Cinema Express]]}}</ref> |- |''13ਵੀਂ ਨੰਬਰ ਵੀਡੂ'' |ਤਮਿਲ | |- |2021 |''ਪੁਸ਼ਪਕਾ ਵਿਮਾਨਮ'' |ਸੁੰਦਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵੀ ਲਾੜੀ |ਤੇਲੁਗੂ |ਕੈਮਿਓ ਦਿੱਖ | |- | rowspan="4" |2022 |''[[ਸੈਲਫੀ (2022 ਫ਼ਿਲਮ)|ਸੈਲਫੀ]]'' |ਮਾਧਵੀ | rowspan="2" |ਤਮਿਲ | |<ref>{{Cite web |date=15 February 2022 |title=Location Diaries: Street Tales- Varsha Bollamma for Selfie |url=https://www.cinemaexpress.com/tamil/features/2022/feb/15/location-diaries-street-tales--varsha-bollamma-for-selfie-29748.html |website=Cinema Express}}</ref> |- |''ਅੱਕਾ ਕੁਰੂਵੀ'' |ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਾਰਾ |ਕੈਮਿਓ ਦਿੱਖ |<ref>{{Cite web |date=5 May 2022 |title=Ilaiyaraaja: Akka Kuruvi will have the same essence which Children of Heaven boasted about |url=https://www.ottplay.com/news/ilaiyaraaja-akka-kuruvi-will-have-the-same-essence-which-children-of-heaven-boasted-about/99dea985a0523 |website=Ottplay}}</ref> |- |''ਸਟੈਂਡ ਅੱਪ ਰਾਹੁਲ'' |ਸ਼੍ਰੇਆ ਰਾਓ | rowspan="4" |ਤੇਲੁਗੂ | |<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/stand-up-rahul-movie-review-let-down-by-bland-humour/article65237147.ece|title='Stand Up Rahul' movie review: Let down by bland humour|last=Dundoo|first=Sangeetha Devi|date=18 March 2022|work=[[The Hindu]]|access-date=18 March 2022}}</ref> |- |''ਸਵਾਤੀ ਮੁਥਿਅਮ'' |ਭਾਗਿਆਲਕਸ਼ਮੀ "ਭਾਗੀ" | |<ref>{{Cite web |date=14 September 2021 |title=Bellamkonda Ganesh in Swathi Muthyam |url=https://www.cinemaexpress.com/telugu/news/2021/sep/14/bellamkonda-ganesh-in-swathi-muthyam-26635.html |website=[[Cinema Express]]}}</ref> |- |2024 |''ਊਰੂ ਪੇਰੂ ਭੈਰਵਕੋਨਾ'' |ਭੂਮੀ | |<ref>{{Cite web |title=Ooru Peru Bhairavakona Movie (2024) - Release Date, Cast, Trailer and Other Details |url=https://www.pinkvilla.com/movie/ooru-peru-bhairavakona |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240118173030/https://www.pinkvilla.com/movie/ooru-peru-bhairavakona |archive-date=18 January 2024 |access-date=18 January 2024 |website=[[Pinkvilla]]}}</ref> |- |2025 | {{Pending film|ਥੰਮੁਡੂ}} |ਚਿਤਰਾ |ਫ਼ਿਲਮਾਂਕਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ |- | rowspan="2" |ਜਲਦੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ | rowspan="2" {{Pending film|ਇਰੂਵਮ}} | rowspan="2" |ਜਲਦੀ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ |ਤਮਿਲ | rowspan="2" |ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ; ਪੂਰੀ ਹੋਈ | rowspan="2" |<ref>{{Cite web |date=8 May 2024 |title=Varsha Bollamma's interactive Tamil-English film Iruvam selected for Cannes Film Festival |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/tamil-cinema/varsha-bollammas-interactive-tamil-english-film-iruvam-selected-for-cannes-film-festival-101715178391769-amp.html |access-date=27 September 2024 |website=Hindustan Times}}</ref> |- |[[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] |} === ਵੈੱਬ ਸੀਰੀਜ਼ === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਟਾਈਟਲ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਭਾਸ਼ਾ ! scope="col" | ਨੈੱਟਵਰਕ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! class="unsortable" scope="col" | |- | 2022 | ''ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮਿਲੋ'' | ਸਵਾਤੀ ਘੰਟਾ | ਤੇਲਗੂ | ਸੋਨੀਲਿਵ | ਵੈੱਬ ਡੈਬਿਊ; ਸੈਗਮੈਂਟ: ''ਮੀਟ ਦ ਬੁਆਏ'' | <ref>{{Cite web |date=25 November 2022 |title=Meet Cute Review : A Sweet and light-hearted anthology about love and relationships |url=https://timesofindia.indiatimes.com/web-series/reviews/telugu/meet-cute/season-1/seasonreview/95717422.cms |website=The Times of India}}</ref> |- | 2024 | ''ਮੇਰਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪਤੀ'' | ਦੀਪਿਕਾ | ਤਾਮਿਲ | [[ਡਿਜ਼ਨੀ+ ਹੌਟਸਟਾਰ|ਡਿਜ਼ਨੀ+ਹੌਟਸਟਾਰ]] | | <ref>{{Cite web |date=4 August 2024 |title=‘My Perfect Husband’: First look of Sathyaraj’s Disney+ Hotstar web series out |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/my-perfect-husband-first-look-of-sathyarajs-disney-hotstar-web-series-out/article68484410.ece |access-date=22 August 2024 |website=The Hindu}}</ref> |} == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] * [[ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਡਗੁ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 9phzd3x11d75mbhpd1f8u9ygblv181v ਹਰਿਦਾਸ (1944 ਫ਼ਿਲਮ) 0 199121 848912 812563 2026-09-30T22:45:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848912 wikitext text/x-wiki '''ਹਰਿਦਾਸ''' 1944 ਦੀ ਇੱਕ [[ਤਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੀ ਫਿਲਮ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਸੁੰਦਰ ਰਾਓ ਨਾਡਕਰਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਐੱਮ. ਕੇ. ਤਿਆਗਰਾਜ ਭਾਗਵਤਰ, [[ਟੀ.ਆਰ. ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ|ਟੀ. ਆਰ. ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ]] ਅਤੇ ਐੱਨ. ਸੀ. ਵਸੰਤਕੋਕਿਲਮ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। == ਰਿਕਾਰਡ == ਇਹ 784 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬੀ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਹੋਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੀ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਹੈ ਜਿਹੜੀ 890 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਪਰਸਟਾਰ ਰਜਨੀਕਾਂਤ ਦਾ ਸਟਾਰਡਮ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2024}} [[ਨੈੱਟਵਰਕ18 ਗਰੁੱਪ|ਆਈ. ਬੀ. ਐਨ. ਲਾਈਵ]] ਨੇ ਹਰੀਦਾਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ।<ref name="ibnlive">{{Cite web |title=100 Years of Indian Cinema: The 100 greatest Indian films of all time |url=http://ibnlive.in.com/photogallery/13200-88.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425235225/http://ibnlive.in.com/photogallery/13200-88.html |archive-date=25 April 2013 |access-date=6 May 2013 |publisher=[[IBN Live]]}}</ref> ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਟੂਡੀਓ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੁਆਰਾ ਹੱਥੀਂ ਰੰਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ 1946 ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=May 2023}} ਲਕਸ਼ਮੀਕਾਂਤਨ ਕਤਲ ਕੇਸ ਕਾਰਨ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਐਮ. ਕੇ. ਤਿਆਗਰਾਜ ਭਾਗਵਤਰ ਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=May 2023}} == ਪਲਾਟ/ਕਿੱਸਾ == ਹਰਿਦਾਸ (ਤਿਆਗਰਾਜ ਭਾਗਵਤਰ) ਇੱਕ ਵਿਅਰਥ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭੋਗ ਵਿਲਾਸ ਅਤੇ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਵਾਸੰਤਕੋਕਿਲਮ) ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਸਵਾ (ਟੀ. ਆਰ. ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ) ਲਈ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ, ਸੁਧਾਰਾਂ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ। == ਕਾਸਟ == ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:- == ਉਤਪਾਦਨ == ਹਰੀਦਾਸ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਇੱਕ [[ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ|ਮਰਾਠੀ]] ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੁੰਦਰ ਰਾਓ ਨਾਡਕਰਨੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਦੇ ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਦੁਰੈ ਅਧਾਰਤ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਧਾਗੇ ਅਤੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਪਾਰੀ ਰਾਇਲ ਟਾਕੀ ਵਿਤਰਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="kovaimetro.in">{{Cite web |date=8 December 2018 |title=Haridas Created in Coimbatore Turned a Magnum Opus for MKT Bhagavathar |url=https://www.kovaimetro.in/index.php/2018/12/08/798/}}</ref> ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਇਲੰਗੋਵਨ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਜੈਮ'' ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੀ।{{Sfn|Dhananjayan|2014}} ਇਹ ਹਰੀਦਾਸ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਕਵੀ-ਸੰਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੀ।{{Sfn|Dhananjayan|2014}}<ref name="bhagavathar_bio1">{{Cite web |title=Filmography of M. K. Thyagaraja Bhagavathar Page 1 |url=http://raja1630.tripod.com/mktb/id2.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704184423/http://raja1630.tripod.com/mktb/id2.html |archive-date=4 July 2008 |access-date=2008-05-17}}</ref> ਹਰਿਦਾਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਐਮ. ਕੇ. ਤਿਆਗਰਾਜ ਭਾਗਵਤਰ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ। ਇਹ ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ (10,994 ਫੁੱਟ) ਸੀ।{{Sfn|Anandan|2004}}{{Sfn|Dhananjayan|2014}} ਭਾਗਵਤਰ ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਕਈ ਮਧੁਰ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੀ ਇਹ ਫਿਲਮ [[ਦਿਵਾਲੀ|ਦੀਵਾਲੀ]] (16 ਅਕਤੂਬਰ 1944) ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ।<ref name="randorguyblog">{{Cite web |last=Randor Guy |title=From Silents to Sivaji Ganesan – A Lookback |url=http://southasiacontactgroupachieve.blogspot.com/2008/01/southasiacontact-randor-guy-tamil.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523121823/http://southasiacontactgroupachieve.blogspot.com/2008/01/southasiacontact-randor-guy-tamil.html <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date=2008-05-23 |access-date=2008-05-17}}</ref> ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਐਨ. ਸੀ. ਵਸੰਤਕੋਕਿਲਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਗਾਇਕਾ ਵਜੋਂ [[ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ|ਐਮ. ਐਸ. ਸੁੱਬੁਲਕਸ਼ਮੀ]] ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਹਰਿਦਾਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="randorguyblog" />{{Sfn|Dhananjayan|2014}} ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਾਮਿਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਪੰਡਾਰੀ ਬਾਈ]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ ਕੀਤੀ।{{Sfn|Dhananjayan|2014}}<ref name="pandaribai">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2006/07/28/stories/2006072802680100.htm|title=Actress who glowed with inner beauty|last=Guy|first=Randor|date=14 February 2003|work=[[The Hindu]]|access-date=2008-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080523110401/http://www.hindu.com/fr/2006/07/28/stories/2006072802680100.htm|archive-date=23 May 2008}}</ref> ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਐੱਨ. ਐੱਸ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਅਤੇ ਟੀ. ਏ. ਮਾਥੁਰਮ ਦੀ ਕਾਮੇਡੀ ਜੋਡ਼ੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="A">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/haridas-1944/article3023110.ece|title=Haridas 1944|last=Guy|first=Randor|date=11 July 2008|work=The Hindu|access-date=14 November 2020|archive-url=https://archive.today/20201114115554/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/haridas-1944/article3023110.ece|archive-date=14 November 2020|author-link=Randor Guy}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਸੈਂਟਰਲ ਸਟੂਡੀਓਜ਼, ਕੋਇੰਬਟੂਰ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/coimbatores-celluloid-connection/article6044541.ece|title=Coimbatore's celluloid connection|last=Raghavan|first=Nikhil|date=2014-05-24|work=The Hindu|access-date=2020-11-14|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306134908/https://www.thehindu.com/features/cinema/coimbatores-celluloid-connection/article6044541.ece|archive-date=2022-03-06|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/celluloid-stories/article5810184.ece|title=Celluloid stories|last=Jeshi|first=K.|date=2014-03-20|work=The Hindu|access-date=2020-11-14|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20201016210047/https://www.thehindu.com/features/cinema/celluloid-stories/article5810184.ece|archive-date=2020-10-16|url-status=dead}}</ref><ref name="kovaimetro.in" /> [[ਤਸਵੀਰ:Haridass_1944_film_2.jpg|right|thumb|300x300px| ਉੱਪਰਲੇਃ [[ਟੀ.ਆਰ. ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ|ਟੀ. ਆਰ. ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ]] ਅਤੇ ਐਮ. ਕੇ. ਤਿਆਗਰਾਜ ਭਾਗਵਤਰ ਹੇਠਲੇਃ ਐਨ. ਐਸ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਅਤੇ ਟੀ. ਏ. ਮਾਥੁਰਮ<br />]] == ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ/ਸੰਗੀਤ ਪੱਖ == ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੀਤ ਹਿੱਟ ਹੋਏ। [[ਚਾਰੁਕੇਸੀ (ਚਾਰੁਕੇਸ਼ੀ)|ਚਾਰੁਕੇਸੀ]] ਰਾਗ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਗੀਤ "ਮਨਮਾਧਾ ਲੀਲਾਇਏ ਵੇਂਦਰਾਰ ਉੰਡੋ", ਕਾਮੁਕ ਪਿਆਰ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਹਿੱਟ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਵਾਕੰਸ਼ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤਮਿਲ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/a-ragas-journey-the-charm-of-charukesi/article2857091.ece|title=A Raga's Journey&nbsp;— The charm of Charukesi|last=Mani|first=Charulatha|date=3 February 2012|work=[[The Hindu]]|access-date=8 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911094943/https://www.thehindu.com/features/metroplus/a-ragas-journey-the-charm-of-charukesi/article2857091.ece|archive-date=11 September 2019|author-link=Charulatha Mani}}</ref> ਪਾਪਨਾਸਮ ਸਿਵਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸਨ ਅਤੇ ਜੀ. ਰਾਮਨਾਥਨ ਆਰਕੈਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਸਨ। ''ਹਰਿਦਾਸ'' ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਅੰਸ਼ਕ ਸੂਚੀਃ ਐੱਨ. ਸੀ. ਵਸੰਤਕੋਕਿਲਮ ('ਏਨਾਧੂ ਮਾਨਮ ਥੁਲੀ ਵਿਲਾਇਆਦੁਥੇ' ਅਤੇ 'ਕੰਨਾ ਵਾ') ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਦੋ ਗਾਣੇ ਐੱਚ. ਐੱਮ. ਵੀ. ਦੁਆਰਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਫਿਲਮ ਸੰਸਕਰਣ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਲੇਬਲ ਨਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। (ਲਿੰਕ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ਵੇਖੋ) == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵਨੀ-ਆਧਾਰਿਤ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]] ot0nplfl8h6ne3l7fnaskkxyenp8ndi ਸੰਜੇ ਜੋਸ਼ੀ 0 203289 848901 830992 2026-09-30T22:05:52Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848901 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ਸੰਜੇ ਵਿਨਾਇਕ ਜੋਸ਼ੀ | image = Sanjay Joshi.jpg | width = 100px | caption = ਸੰਜੇ ਵਿਨਾਇਕ ਜੋਸ਼ੀ | office = ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ (ਸੰਗਠਨ), [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] | term = 2001-2005 | predecessor = [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]]<ref>{{cite news|url =https://www.indiatoday.in/featured/story/narendra-modi-modi-as-pm-bjp-gujarat-210885-2013-09-13|title =The rise and rise of Narendra Modi|date=September 13, 2013|access-date =10 August 2020}}</ref> | successor = ਰਾਮ ਲਾਲ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1962|04|06}} | birth_place = [[ਨਾਗਪੁਰ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = [[ਰਾਜਨੀਤੀ]] | party = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] | nationality = [[Indian people|ਭਾਰਤੀ]] | citizenship = [[Indian people|ਭਾਰਤੀ]] | alma_mater = [[ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰਾਇਆ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ]], [[ਨਾਗਪੁਰ]] | website = [http://www.sanjayvinayakjoshi.com/ sanjayvinayakjoshi.com] }} '''ਸੰਜੇ ਵਿਨਾਇਕ ਜੋਸ਼ੀ''' [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ <nowiki>ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ</nowiki> ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ<ref>{{Cite web |date=2012-06-08 |title=Sanjay Joshi [Biography&#93; BJP leader ~ Matpal |url=http://www.matpal.com/2012/06/sanjay-joshi-biography-bjp-leader.html |access-date=2013-08-02 |publisher=Matpal.com}}</ref> ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਨਤਕ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref> {{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Modi-gets-the-better-of-Gadkari-Sanjay-Joshi-quits-BJP-national-executive/articleshow/13439461.cms|title=Modi gets the better of Gadkari, Sanjay Joshi quits BJP national executive|last=Mohua Chatterjee|date=24 May 2012|publisher=Times of India}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article3504672.ece?homepage=true|title=Sanjay Joshi quits BJP|date=8 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424094039/http://www.thehindu.com/news/national/article3504672.ece?homepage=true|archive-date=24 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014|access-date=5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026|url-status=dead}}</ref> 2001-2005 ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ (ਸੰਗਠਨ) ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਨੌਂ ਰਾਜਾਂ (ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਉਤਰਾਖੰਡ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ, ਝਾਰਖੰਡ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਬਿਹਾਰ, [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], ਉੜੀਸਾ ਅਤੇ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ) ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ।<ref>{{Cite web |title=Welcome to Election Commission of India |url=http://eci.nic.in/eci_main1/index.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317080622/http://eci.nic.in/eci_main1/index.aspx |archive-date=17 March 2014 |access-date=26 September 2013}}</ref> == ਪਿਛੋਕੜ == ਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1962 ਨੂੰ [[ਨਾਗਪੁਰ]]<ref>{{Cite web |date=2012-06-08 |title=Sanjay Joshi [Biography&#93; BJP leader ~ Matpal |url=http://www.matpal.com/2012/06/sanjay-joshi-biography-bjp-leader.html |access-date=2013-08-02 |publisher=Matpal.com}}</ref> ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref> {{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Modi-gets-the-better-of-Gadkari-Sanjay-Joshi-quits-BJP-national-executive/articleshow/13439461.cms|title=Modi gets the better of Gadkari, Sanjay Joshi quits BJP national executive|last=Mohua Chatterjee|date=24 May 2012|publisher=Times of India}}</ref> ਸਿਖਲਾਈ ਦੁਆਰਾ [[ਐੱਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਨਾਗਪੁਰ|VNIT]], ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਜੋਸ਼ੀ ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ]] (RSS) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਸਮੇਂ ਦਾ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ|ਪ੍ਰਚਾਰਕ]] ਬਣਨ ਲਈ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।<ref name="ix">{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/joshi-bjps-draupadi-only-even-more-wronged/2638/|title=Joshi BJP's Draupadi, only even more wronged|date=2006-04-18|access-date=2013-08-02|publisher=Indian Express}}</ref> ਉਸਦੀ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਸੂਝ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੂੰ 1988 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਰਟੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋਸ਼ੀ [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਹਸਤੀ ਬਣ ਗਏ। 1988 ਤੋਂ 1995 ਤੱਕ ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]] ਨਾਲ ਨੇੜਿਓਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=2012-06-08 |title=Sanjay Joshi [Biography&#93; BJP leader ~ Matpal |url=http://www.matpal.com/2012/06/sanjay-joshi-biography-bjp-leader.html |access-date=2013-08-02 |publisher=Matpal.com}}</ref> ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਸਹਿਯੋਗੀ, ਗੋਰਧਨ ਜ਼ਦਾਫੀਆ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ "ਅਥਾਹ ਸਮਰੱਥਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਚੁੱਪ ਵਰਕਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਜੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਆਰੇ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1998 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਜਿੱਤ ਗਈ। ਜੋਸ਼ੀ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਬਣੇ। 2001 ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਕੇਸ਼ੂਭਾਈ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਜੋਸ਼ੀ ਮੋਦੀ ਦੇ ਕਈ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=2012-06-08 |title=Sanjay Joshi [Biography&#93; BJP leader ~ Matpal |url=http://www.matpal.com/2012/06/sanjay-joshi-biography-bjp-leader.html |access-date=2013-08-02 |publisher=Matpal.com}}</ref> == ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਜ਼ਰੀਆ == === ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ === ਸੰਜੇ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ [[ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਗੱਠਜੋੜ]] (ਐਨ.ਡੀ.ਏ.) ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]] ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]] ਮੇਰੇ ਨੇਤਾ ਹਨ।<ref>{{Cite web |date=2012-06-08 |title=Sanjay Joshi [Biography&#93; BJP leader ~ Matpal |url=http://www.matpal.com/2012/06/sanjay-joshi-biography-bjp-leader.html |access-date=2013-08-02 |publisher=Matpal.com}}</ref><ref> {{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Modi-gets-the-better-of-Gadkari-Sanjay-Joshi-quits-BJP-national-executive/articleshow/13439461.cms|title=Modi gets the better of Gadkari, Sanjay Joshi quits BJP national executive|last=Mohua Chatterjee|date=24 May 2012|publisher=Times of India}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article3504672.ece?homepage=true|title=Sanjay Joshi quits BJP|date=8 June 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20140424094039/http://www.thehindu.com/news/national/article3504672.ece?homepage=true|archive-date=24 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014|access-date=5 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Welcome to Election Commission of India |url=http://eci.nic.in/eci_main1/index.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317080622/http://eci.nic.in/eci_main1/index.aspx |archive-date=17 March 2014 |access-date=26 September 2013}}</ref> [[ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ]] ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ 'ਤੇ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ]] (RSS) ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]] ਵਰਕਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਦੀਨ ਦਿਆਲ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਨ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ - ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਨਤਾ ਦੀਆਂ ਮੂਲ ਗੱਲਾਂ - ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੋਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਹਨ ਅਤੇ [[ਯੋਗਾਸਣ|ਯੋਗ]] ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=2012-06-08 |title=Sanjay Joshi [Biography&#93; BJP leader ~ Matpal |url=http://www.matpal.com/2012/06/sanjay-joshi-biography-bjp-leader.html |access-date=2013-08-02 |publisher=Matpal.com}}</ref> === ਧਾਰਾ 370 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ === ਸੰਜੇ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ 2 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਕੈਥਲ ਵਿੱਚ ਜਨ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਰੈਲੀ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੰਚਾਂ 'ਤੇ ਧਾਰਾ 370 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਵਿਰੁੱਧ [[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ|ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੀਆਂ]] ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 370 ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕਦਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇਤਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਰ੍ਹਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ।<ref> {{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Modi-gets-the-better-of-Gadkari-Sanjay-Joshi-quits-BJP-national-executive/articleshow/13439461.cms|title=Modi gets the better of Gadkari, Sanjay Joshi quits BJP national executive|last=Mohua Chatterjee|date=24 May 2012|publisher=Times of India}}</ref> === ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ === ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਬਾਰੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ 16 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਸੰਜੇ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਾਬਰੀ ਐਕਸ਼ਨ ਕਮੇਟੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੁਲਝਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਮਾਣਯੋਗ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਸੰਜੇ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਮ ਮੰਦਰ ਬਾਰੇ ਅੰਤਿਮ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। <ref>{{Cite web |date=2012-06-08 |title=Sanjay Joshi [Biography&#93; BJP leader ~ Matpal |url=http://www.matpal.com/2012/06/sanjay-joshi-biography-bjp-leader.html |access-date=2013-08-02 |publisher=Matpal.com}}</ref> <ref> {{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Modi-gets-the-better-of-Gadkari-Sanjay-Joshi-quits-BJP-national-executive/articleshow/13439461.cms|title=Modi gets the better of Gadkari, Sanjay Joshi quits BJP national executive|last=Mohua Chatterjee|date=24 May 2012|publisher=Times of India}}</ref> === ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ === ਸ਼੍ਰੀ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਸੋਧ ਕਾਨੂੰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਬਿੱਲ ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 23 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਸੰਸਦ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਦਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਣ ਲਈ ਸੰਸਦ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਬਿੱਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਿੰਦੂ, ਈਸਾਈ, ਸਿੱਖ, ਬੋਧੀ ਅਤੇ ਜ਼ੋਰਾਸਟ੍ਰੀਅਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜੋ 31 ਦਸੰਬਰ 2014 ਤੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਹ "ਨੈਚੁਰਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਾਗਰਿਕਤਾ" ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਢਿੱਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਮਿਆਦ ਮੌਜੂਦਾ 11 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਸਾਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਵਿੱਚ CAA 3 ਇਸਲਾਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 6 ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲੋੜੀਂਦੀ ਰਾਹਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ 6 ਧਾਰਮਿਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਵਜੋਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਏਗਾ।<ref>{{Cite web |date=2012-06-08 |title=Sanjay Joshi [Biography&#93; BJP leader ~ Matpal |url=http://www.matpal.com/2012/06/sanjay-joshi-biography-bjp-leader.html |access-date=2013-08-02 |publisher=Matpal.com}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} {{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ ਪ੍ਰਚਾਰਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] eqq2p0aroimx4us5tdmg4xnmv3nbku5 ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Heritage Across Borders 5 205278 848772 848458 2026-09-30T15:01:42Z Kuldeepburjbhalaike 18176 /* prizes */ ਜੁਆਬ 848772 wikitext text/x-wiki == prizes == When will the prizes be distributed? [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 15:28, 29 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) : Hi [[User:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]], thanks for the question. The work on the statistics and report is currently underway and will most probably be completed soon. Once everything is finalized, the prizes will be distributed. Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:45, 29 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) ::Hi @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]]. Thank you for the update. However, I noticed that the Tamil Wikipedia team has already distributed their prizes, and the results for the Punjabi Wikipedia have also been announced. Could you please provide a more specific timeline for when we can expect the distribution? Regards [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 17:51, 29 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) :::Hi @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] :::I noticed my WikiEval score dropped from [https://wikieval.toolforge.org/contests/1/leaderboard 17 points (3 articles)] on the old page to [https://wikieval.toolforge.org/contests/8/leaderboard 12 points (2 articles)] on the new one. It seems my third approved article was missed during the page transition. :::As we previously discussed on your [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Nitesh Gill#'ਉਝਹੋਰੋਦ ਕਿਲਾ' ਲੇਖ ਦੇ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਸੰਬੰਧੀ|talk page]], this article was redirected due to a naming error, but you assured me it wouldn't affect my score. Could you please check the old page data, include the missing article, and restore my 17 points? :::(CC: @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:SGill (WMF)|SGill (WMF)]], @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeepburjbhalaike|Kuldeepburjbhalaike]]) [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:AMAN KUMAR|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:11, 29 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) ::::ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ @[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:AMAN KUMAR|AMAN KUMAR]] ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਟੂਲ ਵਿੱਚ ਸਬਮਿੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਬਮਿੱਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਟੂਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਡਿਵੈਲਪਰ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਹਲੇ ਕੋਈ ਜੁਆਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲ ਸਕਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸਤੋਂ ਕੋਈ ਜੁਆਬ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਖ਼ਰੀ ਲੇਖ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਧੰਨਵਾਦ। '''[[user:kuldeepburjbhalaike|<i style="color:#FF4500; font-family:sylfaen">KuldeepBurjBhalaike</i>]]''' <sup style="color:#FF4500; font-family:georgia">([[User_talk:Kuldeepburjbhalaike|Talk]])</sup> 15:01, 30 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) h81y619um4hib29vggqorsh6zm1k50i ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:S S Mangat 3 205285 848909 2026-09-30T22:23:43Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 848909 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=S S Mangat}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 22:23, 30 ਸਤੰਬਰ 2026 (UTC) 6tnwaj8pjhpaa9ov3lbu3gqc6fkq51x ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ 1 205286 848927 2026-10-01T06:26:36Z RaviRaval3006 61668 /* ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ to ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 848927 wikitext text/x-wiki == ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ to ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ == I would like to request a correction to the Punjabi name of the company from '''“ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ”''' to '''“ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ”''', reflecting the company's current name '''Jindal Steel Limited'''. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:RaviRaval3006|RaviRaval3006]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:RaviRaval3006|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:26, 1 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) l8dlwqtlmgxnb6h1ernwphsg2aijwka ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:TurtleLeg 3 205287 848928 2026-10-01T06:28:11Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 848928 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=TurtleLeg}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:28, 1 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) be29dqtksdhvxdu4pa1qvhgu4jbtdlv