ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Package Package talk Event Event talk Topic 0 2498 848962 844728 2026-10-01T18:25:58Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848962 wikitext text/x-wiki {{Infobox Language | name= ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | familycolor=ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ | pronunciation={{IPA|/ˈɪŋɡlɪʃ/}}<ref>"ਇੰਗਲਿਸ਼, a. and n." The Oxford English Dictionary. 2nd ed. 1989. OED Online. Oxford University Press. 6 September 2007 http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50075365</ref> | ethnicity = [[ਅੰਗਰੇਜ਼]] <br/> ਐਂਗਲੋ-ਸੈਕਸਨ (ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ) | speakers=ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ: 309–400 ਮਿਲੀਅਨ <br />ਦੂਜੀ ਭਾਸ਼ਾ: 199–1,400 ਮਿਲੀਅਨ<ref>see: [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=eng Ethnologue] (1984 estimate); [http://www.economist.com/world/europe/displayStory.cfm?Story_ID=883997 The Triumph of English], The Economist, Dec. 20, 2001; [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=eng Ethnologue] (1999 estimate); {{cite web |url=http://www.oxfordseminars.com/Tesol/Pages/Teach/teach_20000jobs.php |title=20,000 Teaching Jobs |accessdate=2007-02-18 |publisher=Oxford Seminars |language=English |archive-date=2011-08-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110822230450/http://oxfordseminars.com/graduate-career-assistance/esl-teaching-jobs.php |url-status=dead }};</ref><ref name="wwenglish">{{cite web |url=http://www.ehistling-pub.meotod.de/01_lec06.php |title=Lecture 7: World-Wide English |accessdate=2007-03-26 |publisher=_EHistLing |archive-url=https://web.archive.org/web/20190426220657/http://www.ehistling-pub.meotod.de/01_lec06.php |archive-date=2019-04-26 |url-status=dead }}</ref><br />ਕੁੱਲ: 500 ਮਿਲੀਅਨ–1.8 ਬਿਲੀਅਨ<ref name="wwenglish"/><ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=eng Ethnologue] (1999 estimate);</ref> | rank= 3 (ਦੇਸ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ)<ref name="ethno">{{Cite web |url=http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size |title=Ethnologue, 2009 |access-date=2010-07-21 |archive-date=2011-08-22 |archive-url=https://www.webcitation.org/617NAMVgS?url=http://www.ethnologue.org/ethno_docs/distribution.asp?by=size |dead-url=yes }}</ref> <br />Total: 1 or 2<ref name = "Languages of the World">[http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm Languages of the World (Charts)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927062910/http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm |date=2011-09-27 }}, Comrie (1998), Weber (1997), and the Summer Institute for Linguistics (SIL) 1999 Ethnologue Survey. Available at [http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm The World's Most Widely Spoken Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927062910/http://www2.ignatius.edu/faculty/turner/languages.htm |date=2011-09-27 }}</ref> | date = 2013 | fam2=[[ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ|ਜਰਮਨਿਕ]] | fam3=[[ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ|ਪੱਛਮੀ ਜਰਮਨਿਕ]] | fam4=[[ਐਂਗਲੋ-ਫ਼ਰੀਸੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ|ਐਂਗਲੋ-ਫ਼ਰੀਸੀਅਨ]] | script=[[ਲਾਤੀਨੀ ਲਿਪੀ]] ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਣਮਾਲਾ]]) | nation=67 ਦੇਸ਼ <br /> 27 ਗੈਰ-ਪ੍ਰਭੁਸੱਤਾਵਾਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ <br /> {{Collapsible list |titlestyle= font-weight:normal; background:transparent; text-align:left; |title= ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ|[[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ]]<br />[[ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ]]<br />[[ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ]] <br /> [[ਯੂਰਪ ਦੀ ਕੌਂਸਲ|ਸੀ.ਓ.ਈ]] <br />[[ਨਾਟੋ]] <br />[[ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮੁਫ਼ਤ ਵਪਾਰਕ ਸਮਝੌਤਾ|ਨਾਫਟਾ]] <br /> [[ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਨ|ਓ.ਏ.ਐਸ]] <br /> [[ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸੰਗਠਨ|ਓ.ਆਈ.ਸੀ]] <br /> [[ਪੈਸਿਫ਼ਿਕ ਟਾਪੂ ਫੌਰਮ|ਪੀ.ਆਈ.ਐਫ]] <br /> [[ਉਕੁਸਾ]]}} | minority = ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ * [[ਗਰੀਨਲੈਂਡ]]<br>* [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]]<br>* [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ]]<br>* [[ਬਹਿਰੀਨ]]<br>ਕਈ ਹੋਰ{{citation needed|date=October 2021}} | iso1=en |iso2=eng |iso3=eng | map=Anglospeak (subnational version).svg | mapcaption = {{legend|#346699|ਉਹ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ}} {{legend|#99ccff|ਉਹ ਖੇਤਰ ਜਿੱਥੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ}} | IPAChartEng=include }} <noinclude> '''ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ''' ਜਾਂ '''[[ਅੰਗਰੇਜੀ]]''' ({{ਅਵਾਜ਼|En-uk-English.oga|English}} ''ਇੰਗਲਿਸ਼'') [[ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ-ਪਰਿਵਾਰ]] ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪੱਖੋਂ [[ਹਿੰਦੀ]], [[ਉਰਦੂ]], [[ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਵਗ਼ੈਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਦੂਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਜਰਮਾਨੀ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ''ਪਹਿਲੀ'' [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ [[ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ]] ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨ, ਕੰਪਿਊਟਰ, ਸਾਹਿਤ, ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸ== ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਛੇਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ [[ਬ੍ਰਿਟੇਨ]] ਦੇ [[ਟਾਪੂ|ਟਾਪੂਆਂ]] ਉੱਤੇ [[ਉੱਤਰ]] ਵਲੋਂ [[ਏਂਗਲ]] ਅਤੇ [[ਸੈਕਸਨ]] [[ਕਬੀਲੇ|ਕਬੀਲਿਆਂ]] ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ [[ਕੈਲਟਿਕ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ [[ਮਕਾਮੀ]] ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ [[ਸਕਾਟਲੈਂਡ]], [[ਆਇਰਲੈਂਡ]] ਅਤੇ [[ਵੇਲਸ]] ਦੇ ਵੱਲ ਧਕੇਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਠਵੀਂ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ [[ਉੱਤਰ]] ਵਲੋਂ [[ਵਾਇਕਿੰਗਸ]] ਅਤੇ [[ਨੋਰਸ]] ਕਬੀਲਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ [[ਵਰਤਮਾਨ]] [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਦਾ ਖੇਤਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ [[ਭਾਸ਼ਾ|ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ [[ਦੇਸ਼]] ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕਈ [[ਪੁਰਾਣੇ]] [[ਸ਼ਬਦਾਂ]] ਨੂੰ ਨਵੇਂ [[ਅਰਥ]] ਮਿਲ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ : ਡਰੀਮ ( dream ) ਦਾ ਅਰਥ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਆਨੰਦ ਲੈਣਾ ਸੀ ਲੇਕਿਨ ਉੱਤਰ ਦੇ [[ਵਾਇਕਿੰਗਸ]] ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਪਨੇ ਦੇ [[ਅਰਥ]] ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸਕਰਟ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਉੱਤਰੀ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਇਆ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਸ਼ਰਟ (shirt) ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਸ਼ਬਦ ਵੱਖ - ਵੱਖ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਸੰਨ 500 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1100 ਤੱਕ ਦੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦਾ ਦੌਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1066 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ [[ਡਿਊਕ ਆਫ ਨਾਰਮੰਡੀ]] ਨੇ [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦੇ [[ਐਂਗਲੋ - ਸੈਕਸਨ]] ਕਬੀਲਿਆਂ ਉੱਤੇ [[ਫਤਹਿ]] ਪਾਈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਪੁਰਾਣੀ [[ਫਰਾਂਸ|ਫਰਾਂਸੀਸੀ]] [[ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਮਕਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇ। [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦਾ ਇਹ ਦੌਰ 1100 ਤੋਂ 1500 ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿਸਥਾਰ ਵਾਲਾ ਦੌਰ ਮੱਧਕਾਲੀਨ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[ਕਾਨੂੰਨ]] ਅਤੇ [[ਅਪਰਾਧ]] ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੋਏ। [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] [[ਸਾਹਿਤ]] ਵਿੱਚ [[ਚੌਸਰ]] (Chaucer) ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਦਾਹਰਣ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਨ 1500 ਦੇ ਬਾਅਦ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦਾ [[ਆਧੁਨਿਕ]] [[ਕਾਲ]] ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਯੂਨਾਨ|ਯੂਨਾਨੀ]] [[ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੇ ਕੁੱਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੇ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੌਰ [[ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ]] ਵਰਗੇ [[ਸਾਹਿਤਕਾਰ]] ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਨ 1800 ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦਾ ਆਧੁਨਿਕਤਮ ਦੌਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] [[ਵਿਆਕਰਣ]] ਸਰਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ]] ਦੇ ਨਵੀਂ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ਿਕ [[ਏਸ਼ੀਆਈ ਅਤੇ ਅਫਰੀਕੀ]] ਪਰਜਾ ਦੀਆਂ [[ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ [[ਸ਼ਬਦ]] ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। [[ਸੰਸਾਰ]] [[ਰਾਜਨੀਤੀ]], [[ਸਾਹਿਤ]], [[ਪੇਸ਼ਾ]] ਆਦਿ ਵਿੱਚ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ [[ਅਮਰੀਕਾ|ਅਮਰੀਕੀ]] [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਨੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼]] ਲੋਕਾਂ ਦਾ [[ਸਾਮਰਾਜਵਾਦ]] ਵੀ ਸੀ। ਹਿੱਜਿਆਂ ਦੀ ਸਰਲਤਾ ਅਤੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਰਲ ਅਤੇ ਸੁਗਮ [[ਸ਼ੈਲੀ]] [[ਅਮਰੀਕਾ|ਅਮਰੀਕੀ]] [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ। ==ਭੂਗੋਲੀ ਵੰਡ== [[File:English Proficiency Index by country as of 2014.svg|upright=1.5|thumb|ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਦੁਆਰਾ 2014 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ। {{{!}} border="0" cellspacing="0" cellpadding="0" style="width:100%; background:none;" {{!}}- {{!}}valign="top"{{!}} {{legend|#225500|80–100%}} {{legend|#44aa00|60–80%}} {{!}}valign="top"{{!}} {{legend|#66ff00|40–60%}} {{legend|#99ff55|20–40%}} {{!}}valign="top"{{!}} {{legend|#ccffaa|0.1–20%}} {{legend|#c0c0c0|ਕੋਈ ਡਾਟਾ ਨਹੀਂ}} {{!}}}]] [[File:Map of English native speakers.png|upright=1.5|thumb|ਦੇਸੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ]] {{as of|2016}}, 400&nbsp;ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ 1.1&nbsp;ਬਿਲੀਅਨ ਇਸ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਬੋਲਦੇ ਸਨ।<ref>{{cite web|title=Which countries are best at English as a second language?|url=https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b|website=World Economic Forum|access-date=29 November 2016|archive-date=25 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125144549/https://www.weforum.org/agenda/2016/11/which-countries-are-best-at-english-as-a-second-language-4d24c8c8-6cf6-4067-a753-4c82b4bc865b/|url-status=live}}</ref> ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਰ ਮਹਾਂਦੀਪ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ 'ਤੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।{{sfn|Crystal|2003b|p=106}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ}} 8z0hwm7k89zgsg1jc0hlutll0p5lalk 10 5911 848969 169577 2026-10-01T20:10:07Z Nimmzo 62202 Fixed Error: {{Lang}}: text has italic markup. Moved italic outside. See [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ_ਸਫ਼ੇ_ਇੱਥੇ_ਜੋੜਦੇ_ਹਨ/ਫਰਮਾ:Lang-pt]] 848969 wikitext text/x-wiki ''{{langWithName|pt|ਪੁਰਤਗਾਲੀ|{{{1}}}}}''<noinclude> [[Category:Multilingual support templates|{{PAGENAME}}]] </noinclude> ienxj7nss3ic2pn3iql9vyffxg5hrev 0 16752 848941 840262 2026-10-01T17:05:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848941 wikitext text/x-wiki {{Infobox criminal | birth_name = ਮੁਹੰਮਦ ਅਜਮਲ ਆਮਿਰ ਕਸਾਬ | native_name = | image_name = Mohammed Ajmal Kasab.jpg | image_caption = ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਟਰਮਿਨਸ ਵਿੱਚ | birth_date = {{Birth date|df=yes|1987|7|13}} | birth_place = ਫਰੀਦਕੋਟ, [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2012|11|21|1987|7|13}} | death_place = ਯੇਰਵੜਾ ਜੇਲ, [[ਪੁਣੇ]], [[ਭਾਰਤ]] | death_cause = ਫਾਂਸੀ | nationality = ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ | motive = ਇਸਲਾਮੀ ਕੱਟੜਵਾਦ | conviction = {{plainlist| * ਕਤਲ * ਸਾਜ਼ਿਸ਼ * ਭਾਰਤ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਛੇੜਨਾ * ਵਿਸਫੋਟਕ ਰੱਖਣਾ }} | conviction_penalty = [[ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ]] | native_name_lang = ur | known_for = [[2008 ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਾ]] }} '''ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ''' (ਪੂਰਾ ਨਾਮ: ਮੁਹੰਮਦ ਅਜਮਲ ਆਮਿਰ ਕਸਾਬ, [[ਉਰਦੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਉਰਦੂ]]/[[ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ]]: محمد اجمل امیر قصاب‎, ਜਨਮ: 13 ਸਤੰਬਰ 1987 ਗਰਾਮ: ਫਰੀਦਕੋਟ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ - ਫਾਂਸੀ: 21 ਨਵੰਬਰ 2012 ਯੇਰਵੜਾ ਜੇਲ੍ਹ, ਪੁਣੇ) 26/11/2008 ਨੂੰ ਤਾਜ ਹੋਟਲ [[ਮੁੰਬਈ]] ‘ਤੇ ਵੀਭਤਸ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਸੀ। ਮੁਹੰਮਦ ਆਮਿਰ ਕਸਾਬ ਉਸਦੇ ਬਾਪ ਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਉਹ ਕਸਾਈ ਜਾਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਮੁਸਲਿਮ ਸੀ। ਕਸਾਬ (قصاب‎) ਸ਼ਬਦ [[ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਮਤਲੱਬ ਕਸਾਈ ਜਾਂ ਪਸ਼ੁਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਾਰਣਤਾ ਲੋਗਬਾਗ ਉਸਨੂੰ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਸਨ।<ref name="Terrorist">{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2012/11/%E0%A8%85%E0%A8%9C%E0%A8%AE%E0%A8%B2-%E0%A8%95%E0%A8%B8%E0%A8%BE%E0%A8%AC-%E0%A8%A8%E0%A9%82%E0%A9%B0-%E0%A8%AA%E0%A9%81%E0%A8%A3%E0%A9%87-%E0%A8%A6%E0%A9%80-%E0%A8%9C%E0%A9%87%E0%A8%B2%E0%A9%8D/ | title=ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਨੂੰ ਪੁਣੇ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ | publisher=[[ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ]] | date=ਨਵੰਬਰ - 21 - 2012 | accessdate=ਨਵੰਬਰ 23, 2012 | author=ਪੀ.ਟੀ.ਆਈ}}</ref><ref name="azam">{{cite news|title=Planned 9/11 at Taj: Caught Terrorist|url= http://www.zeenews.com/nation/2008-11-29/487150news.html|publisher=Zee News|date=29 ਨਵੰਬਰ 2008}}</ref><ref name="b-mirror">{{cite news|title='Please give me saline'|url=http://www.bangaloremirror.com/index.aspx?page=article&sectid=1&contentid=2008112920081129095627277cedee9e0&sectxslt=|publisher=Bangalore Mirror|date=29 ਨਵੰਬਰ 2008|access-date=2012-11-23|archive-date=2009-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090302112856/http://www.bangaloremirror.com/index.aspx?page=article&sectid=1&contentid=2008112920081129095627277cedee9e0&sectxslt=|dead-url=yes}}</ref> ਕਸਾਬ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਓਕਾੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸਥਿਤ ਫਰੀਦਕੋਟ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਾਲ ਆਤੰਕਵਾਦੀ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸੀ। ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ ਚਲਾਏ ਗਏ ਫੌਜ ਦੇ ਇੱਕ ਅਭਿਆਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇਹੀ ਇੱਕ ਸਿਰਫ ਅਜਿਹਾ ਆਤੰਕੀ ਸੀ ਜੋ ਜਿੰਦਾ [[ਪੁਲਿਸ]] ਦੇ ਹੱਥੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਨੌਂ ਹੋਰ ਸਾਥੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸਨੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 166 ਨਿਹੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਰਬਰਤਾਪੂਰਣ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਸਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਜਨਵਰੀ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਹਾਂ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹੀ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਹੈ।<ref name="Dawn Pakistani Newspaper">{{cite news|url=http://archives.dawn.com/archives/42931|title=Ajmal's Nationality Confirmed |publisher=Dawn (Pakistani Newspaper) |date=8 January 2009|accessdate=31 January 2012}}</ref> 3 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਮੂਹਿਕ ਹੱਤਿਆਵਾਂ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸਮੱਗਰੀ ਰੱਖਣ ਜਿਵੇਂ ਅਨੇਕ ਆਰੋਪਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਪਾਇਆ।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8657642.stm|title=Surviving Mumbai gunman convicted over attacks|last=Irani|first=Delnaaz|date=3 May 2010|work=[[BBC News]]|accessdate=3 May 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100505141356/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8657642.stm|archivedate=5 ਮਈ 2010|deadurl=no}}</ref> 3 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਉਸੀ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਸਾਕਸ਼ਯਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਮੌਤ ਦੰਡ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ। 16-11-2008 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ [[ਤਾਜਮਹਲ ਪੈਲੇਸ ਐਂਡ ਟਾਵਰ|ਤਾਜ ਹੋਟਲ]] ‘ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 9 ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਲ 166 ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ 4 ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਹੱਤਿਆਵਾਂਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਹੋਣਾ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਨਾਰਕੋ ਟੇਸਟ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ 80 ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਮੂਲੀਅਤ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/2611-bombay-hc-upholds-kasabs-death-penalty/143895-3.html|title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ|access-date=2012-11-23|archive-date=2011-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110222214710/http://ibnlive.in.com/news/2611-bombay-hc-upholds-kasabs-death-penalty/143895-3.html|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/2611-bombay-hc-upholds-kasabs-death-penalty/143895-3.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2012-11-23 |archive-date=2011-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222214710/http://ibnlive.in.com/news/2611-bombay-hc-upholds-kasabs-death-penalty/143895-3.html |url-status=dead }}</ref> 21 ਫਰਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ [[ਉੱਚ ਅਦਾਲਤ]] ਨੇ ਉਸਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸੱਜਿਆ ‘ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article1478204.ece|title=Kasab waged war against India: court|work=[[The Hindu]]|accessdate=22 February 2011|location=Chennai, India|date=22 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110226110550/http://www.thehindu.com/news/national/article1478204.ece|archive-date=26 ਫ਼ਰਵਰੀ 2011|url-status=dead}}</ref> 29 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਉੱਚਤਮ ਅਦਾਲਤ]] ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੇ ਮੌਤ ਦੰਡ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/26-11-terror-attacks-case-sc-upholds-kasabs-death-sentence/994747/|title=26/11 terror attacks case: Ajmal Kasab's plea to spare life rejected by SC|newspaper=[[The Indian Express]]|date=29 August 2012|accessdate=29 August 2012}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਤਰਸ ਮੰਗ [[ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] ਦੇ ਕੋਲ ਭਿਜਵਾਈ ਗਈ। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ [[ਪ੍ਰਣਵ ਮੁਖਰਜੀ]] ਦੁਆਰਾ ਉਸਨੂੰ ਅਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਅਦ [[ਪੁਣੇ]] ਦੀ ਯੇਰਵੜਾ ਕੇਂਦਰੀ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 21 ਨਵੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ: 7 ਬਜਕੇ 30 ਮਿੰਟ ਉੱਤੇ ਉਸਨੂੰ [[ਫਾਂਸੀ]] ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।<ref>{{cite web |url=http://www.mumbaivoice.com/ajmal-kasab-hanged-today-at-730-am-today |title=Ajmal Kasab hanged today at 7:30 am today |publisher=Mumbaivoice.com |date= |accessdate=21 November 2012 |archive-date=23 ਨਵੰਬਰ 2012 |archive-url=https://archive.today/20121123182355/http://www.mumbaivoice.com/ajmal-kasab-hanged-today-at-730-am-today |dead-url=yes }}</ref> == ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਵੀ ਤਰਸ ਮੰਗ ਠੁਕਰਾਈ == ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਲਾਇਕ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ 26/11 ਨੂੰ ਹੋਏ ਮੁਂਬਈ ਹਮਲੇ ਦੇ ਆਰੋਪੀ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਦੀ ਤਰਸ ਮੰਗ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਣਵ ਮੁਖਰਜੀ ਨੇ ਖਾਰਿਜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਤੰਕੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਕੇ ਤਾਜ ਹੋਟਲ ‘ਤੇ ਆਤੰਕੀ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 26 ਨਵੰਬਰ 2008 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਅਤੇ ਨੌਂ ਹੋਰ ਆਤੰਕਵਾਦੀਆਂ ਨੇ ਮੁਂਬਈ ਦੇ ਦੋ ਹੋਟਲਾਂ, ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ, ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ, ਲਯੋਪੋਲਡ ਕੈਫੇ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੀਆਂ ਵਿੱਚ 166 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 300 ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵਲੋਂ ਹੋਈ ਮੁੱਠਭੇੜ ਵਿੱਚ 9 ਆਤੰਕੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਜਿੰਦਾ ਫੜਿਆ ਗਿਆ। ਮਈ 2010 ਵਿੱਚ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਨੂੰ ਮੁਂਬਈ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਕਸਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਦੰਡ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਚਾਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਫਾਂਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਧਾਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਉਮਰਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਦੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਟਹਿਲਾਇਨੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਸਾਬ ਇੱਕ ਕਿਲਿੰਗ ਮਸ਼ੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮੌਤ ਦੀ ਸੱਜਿਆ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਉਠ ਜਾਵੇਗਾ। ਕਸਾਬ ਨੂੰ ਹੱਤਿਆ, ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚਣ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜਾਈ ਛੇੜਨੇ ਅਤੇ ਆਪਰਾਧਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਨਿਰੋਧਕ ਕਨੂੰਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 3 ਮਈ 2010 ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਆਰਥਰ ਰੋਡ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਕਸਾਬ ‘ਤੇ ਲੱਗੇ 86 ਆਰੋਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 83 ਆਰੋਪਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਨੇ ਸਿਤੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਤਰਸ ਮੰਗ ਭੇਜੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 29 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਰੇਇਰ ਦੱਸਕੇ ਕਸਾਬ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਮੋਹਰ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜਸਟਿਸ ਆਫਤਾਬ ਆਲਮ ਅਤੇ ਸੀ0 ਦੇ0 ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਗਏ ਇੱਕ ਸਿਰਫ ਜਿੰਦਾ ਆਤੰਕੀ ਕਸਾਬ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀਰੋ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਦੱਸਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕੋਰਟ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਸਾਬ ਲਈ ਫਾਂਸੀ ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਤਰ ਸਜ਼ਾ ਹੈ। == ਫ਼ਾਂਸੀ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਿੱਚ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਨਹੀਂ == [[ਐਨ ਡੀ ਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ]] ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ [[ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿੰਦੇ]] ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਇੰਨਾ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਭਿਣਕ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਡਾ:ਮਨਮੋਹਣ ਸਿੰਘ]] ਨੂੰ ਵੀ [[ਟੈਲੀਵਿਯਨ]] ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਵਲੋਂ ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਚੱਲਿਆ। ਯੂਪੀਏ ਪ੍ਰੇਸੀਡੇਂਟ [[ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ]] ਦਾ ਇਸ ਫ਼ੈਸਲਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।<ref>{{cite news |PM came to know through TV:Shinde last = | first = | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | title = | newspaper =hindustantimes New Delhi/Metro | page =1 | year =2012 | date =November 22, 2012 | url =http://www.hindustantimes.com }}</ref> ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ [[ਦੈਨਿਕ ਜਗਰਨ]] ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਤੋਂ ਇਹ ਖਬਰ ਆਈ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ [[ਕਾਂਗਰਸ]] ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਅਜਮਲ ਕਸਾਬ ਦੀ ਫਾਂਸੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਾ ਬਿਆਨ ਦੇਕੇ [[ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ|ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ]] ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿੰਦੇ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਦੀ ਨਰਾਜਗੀ ਮੁੱਲ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2012]] r5a0bx7vijy7f7t0yikr0ux4nksgnjv 0 20293 848973 730134 2026-10-01T21:50:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848973 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ |type = hindu |longtype = ਧਾਰਮਿਕ |image = Nashik during 1989 Kumbh Mela.jpg |caption = [[ਨਾਸ਼ਿਕ]] Pilgrims gather for the Shahi Snan (royal bath) in Ramkund in [[Godavari River|Dakshin Ganga]] River, 1991. |official_name = ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ, ਮਹਾ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ, ਕੁੰਭ ਮੇਲਮ |nickname = |observedby = ਹਿੰਦੂ |begins = [[ਮਕਰ ਸਕਰਾਂਤੀ ]], 14 ਜਨਵਰੀ |ends = [[ਮਹਾ ਸ਼ਿਵਰਾਤਰੀ]] |date = ਮੁੱਖ ਤੀਰਥਯਾਤਰਾ: ਹਰ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ (2010/2013/2016/..); other: [[#Venues|see chart]] |date2013 = 14 ਜਨਵਰੀ – 10 ਮਾਰਚ<ref>{{cite web |url= http://www.thehindubusinessline.com/features/stage-set-for-maha-kumbh-mela-2013/article4304392.ece |title=Business Line: Features News: Stage set for Maha Kumbh Mela 2013 |work=Business Line |year=2013 |quote=will conclude on Maha Shivaratri on March 10 |accessdate=15 January 2013}}</ref> |date2014 = - |date2015 = 29 ਅਗਸਤ – 18 ਸਤੰਬਰ<ref>{{cite web |url= http://www.indianexpress.com/news/nashik-kumbh-mela-dates-declared/789062 |title=Nashik Kumbh Mela dates declared –।ndian Express |work=The।ndian Express |year=2011|quote=First Shahi Snaanam will be held on August 29, 2015, at Rama Kunda, the second on September 13 and the third on September 18 |accessdate=15 January 2013}}</ref> |begins = ਬੈਸਾਖ ਪੂਰਨਿਮਾ<ref>{{cite web |url=http://ujjainkumbh.com/kumbh.html |title=Simhastha – The Kumbh Mela Ujjain |publisher=ujjainkumbh.com |quote=The month of Baisakha The bright fortnight The full moon day (Purnima) |accessdate=15 January 2013 |archive-date=3 ਨਵੰਬਰ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103074141/http://ujjainkumbh.com/kumbh.html |url-status=dead }}</ref> |date2016 =22 ਅਪਰੈਲ – 21 ਮਈ 2016<ref>{{cite web |url=http://kumbh-mela.euttaranchal.com/ujjain-kumbh-mela.php |title=Ujjain 2016 Kumbh Mela – Ujjain Maha Kumbh Mela 2016।nformation News Updates |work=kumbh-mela.euttaranchal.com |year=2013 |quote=22 April – 21 May 2016 |accessdate=15 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130113092040/http://kumbh-mela.euttaranchal.com/ujjain-kumbh-mela.php |archive-date=13 ਜਨਵਰੀ 2013 |url-status=dead}}</ref> |observances = ਸ਼ਾਹੀ ਸਨਾਨਮ (ਪਾਪ ਧੋਣ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ) |relatedto = }} '''ਮਹਾਂਕੁੰਭ''' ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 14 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਕਰ ਸਕਰਾਂਤੀ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ [[ਗੰਗਾ]], [[ਜਮੁਨਾ]] ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ [[ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ|ਸਰਸਵਤੀ]] ਦੇ ਸੰਗਮ ’ਤੇ ਪੂਰੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਲਾ 11 ਮਾਰਚ ਸੋਮਵਾਰੀ ਮੱਸਿਆ ਤਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਘੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਰਧਾਲੂ [[ਤ੍ਰਿਵੈਣੀ]] ਦੇ ਤਟ ’ਤੇ ਡੁਬਕੀ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਧੂ ਸੰਤ ਤੇ ਨਾਂਗੇ ਸਾਧੂ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਦੇ 13 ਅਖਾੜੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਮਰਿਆਦਾ ’ਤੇ ਵਾਰੀ ਸਿਰ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਪਾਲਕੀਆਂ ਤੇ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਬੈਂਡ-ਵਾਜੇ ਤੇ ਢੋਲ-ਢਮੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡਦੇ ਜਦੋਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ [[ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ]] [[ਬਿਰਖ ਰਾਸ਼ੀ]] ਅਤੇ [[ਸੂਰਜ]] [[ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ '''ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ''' ਲੱਗਦਾ ਹੈ। [[ਪ੍ਰਯਾਗ]] ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੇਲਾ ਸਾਰੇ ਕੁੰਭ ਮੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ==ਇਤਿਹਾਸ== [[ਸਮੁੰਦਰ ਮੰਥਨ]] ਵੇਲੇ ਜਿਹੜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ [[ਕੁੰਭ]] ([[ਕਲਸ਼]]) ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ [[ਦੇਵਤਿਆਂ]] ਤੇ [[ਦਾਨਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਪਿਆ ਜੋ 12 ਦਿਨ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ। ਜਦੋਂ [[ਵਿਸ਼ਨੂੰ]] ਜੀ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੌੜੇ ਤਾਂ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਡਿੱਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ [[ਪ੍ਰਯਾਗ]], [[ਹਰਿਦੁਆਰ]], [[ਉਜੈਨ]] ਤੇ [[ਨਾਸਿਕ]] ਵਿਖੇ ਹਰ 12 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬਿ੍ਹਸਪਤ ਕੁੰਭ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਮੇਖ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹਰਿਦੁਆਰ ਗੰਗਾ ਕਿਨਾਰੇ ਕੁੰਭ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਬਿ੍ਹਸਪਤੀ ਮੇਖ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮਕਰ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਕੁੰਭ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਿ੍ਹਸਪਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਕਰਕ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਤਾਂ ਨਾਸਕ ਗੋਦਾਵਰੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੁੰਭ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੇ ਬਿ੍ਹਸਪਤੀ ਕੁੰਭ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤਾਂ ਉਜੈਨ ਦਾ ਕੁੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<ref name="ਮਹਾਂਕੁੰਭ">{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2016/05/%E0%A8%89%E0%A8%9C%E0%A9%88%E0%A8%A8-%E0%A8%B5%E0%A8%BF%E0%A9%B1%E0%A8%9A-%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%AE%E0%A8%BF%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%A4-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%AE%E0%A8%B9%E0%A8%BE%E0%A8%82/ | title=ਉਜੈਨ ਵਿੱਚ ਅੰਮਿ੍ਤ ਦਾ ਮਹਾਂਕੁੰਭ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=31-ਮਈ-2016 | accessdate=12 ਜੂਨ 2016 | author=ਕਰਾਂਤੀ ਪਾਲ}}</ref> ਪ੍ਰਯਾਗਰਾਜ ਵਿਖੇ 13 ਅਖਾੜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਧੂ ਸੰਤ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਹਾਂ ਮੇਛਲੇਸ਼ਵਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵਧ-ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਲੂਸ ਕੱਢਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। [[ਗਿੰਨੀਜ਼ ਬੁੱਕ ਆਫ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼]] ਵਿੱਚ ਦਰਜ 20 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੇਲੇ ਨੂੰ 13 ਸੈਕਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਸਿਰ ਮੰਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ [[ਗੰਗਾ]] ਕੰਢੇ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਡਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਕੀਰਤਨ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸੁਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਟੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਕਲਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਤਵਿਕ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਮੁਹਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੰਗਰ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 10 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਮੋਨੀ ਮੱਸਿਆ ਤੇ 15 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ ਬਸੰਤ ਮੌਕੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੋਣਗੇ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ==ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ== <gallery> ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Portrait 2.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਪੋਰਟਰੇਟ 04 ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਵਿਕਣ ਲਈ ਨਾਰੀਅਲ ਤਸਵੀਰ:2019 Jan 15 - Kumbh Mela - Nimbu Paani.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਨਿੰਬੂ ਪਾਣੀ ਤਸਵੀਰ:2019 Jan 18 - Kumbh Mela - Namkeen.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਨਮਕੀਨ ਤਸਵੀਰ:2019 Jan 18 - Kumbh Mela - Potatoes.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਆਲੂ ਤਸਵੀਰ:2019 Jan 18 - Kumbh Mela - Bharat Scouts.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਸਕਾਊਟਸ ਜੇਪੀਜੇ ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Mauni Amavasya Crowd at 6am.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਮੋਨੀ ਅਮਸਿਆ ਇੱਕਠ 6am ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Portrait 4 - tired kid forced to beg.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਪੋਰਟਰੇਟ 4 ਥੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Portrait 19.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਪੋਰਟਰੇਟ 19 ਤਸਵੀਰ:2019 Jan 14 - Prayagraj Kumbh Mela - Sitting Baba.jpg|ਪਰਯਾਗ ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਬੈਠਾ ਬਾਬਾ ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Mauni Amavasya Crowd at 6am.jpg ਤਸਵੀਰ:2019 Jan 18 - Kumbh Mela - Shoes For Sale.jpg ਤਸਵੀਰ:2019 Jan 16 - Prayagraj Kumbh Mela - Portrait of a Sadhu Worshipping at the Yamuna.jpg ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Portrait 1.jpg ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Cooking.jpg ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Portrait 10 - Busking.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਪੋਟਰੇਟ 10 ਬਸਕਿੰਗ ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Cooking.jpg|ਕੁੰਭ ਮੇਲਾ ਵਿਚ ਖਾਣਾ ਤਸਵੀਰ:2019 Feb 04 - Kumbh Mela - Portrait 13 - busking with manjeera.jpg </gallery> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੇਲੇ]] 4s8jwtgdbribv6lopaocjkozpc4bkpq 0 30938 848957 616762 2026-10-01T18:02:57Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848957 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:1997 El Nino TOPEX.jpg|thumb|250px|1997–98 ਦਾ ਅਲ ਨੀਨੋ]] ਤਪਤ-ਖੰਡੀ [[ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ [[ਭੂ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ|ਭੂ-ਮੱਧ]] ਇਲਾਕੇ ਦੇ [[ਸਮੁੰਦਰ|ਸਮੁੰਦਰੀ]] [[ਤਾਪਮਾਨ]] ਅਤੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਹਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ '''ਅਲ ਨੀਨੋ''' ਜਾਂ '''ਅਲ ਨੀਞੋ''' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਟਨਾ [[ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਤਟ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੇ [[ਏਕੁਆਦੋਰ]] ਅਤੇ [[ਪੇਰੂ]] ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤੱਟੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਵਿੱਥ ਨਾਲ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਤਹੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{cite web| url = http://www.jpl.nasa.gov/news/releases/97/elninoup.html| title = Independent NASA Satellite Measurements Confirm El Niño is Back and Strong| publisher = NASA/JPL| access-date = 2015-05-31| archive-date = 2017-02-19| archive-url = https://web.archive.org/web/20170219015134/http://www.jpl.nasa.gov/news/releases/97/elninoup.html| dead-url = yes}}</ref> ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮੌਸਮ ਦਾ ਆਮ ਚੱਕਰ ਗੜਬੜਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਹੜ੍ਹ]] ਅਤੇ [[ਸੋਕਾ|ਸੋਕੇ]] ਵਰਗੀਆਂ [[ਕੁਦਰਤੀ ਤਬਾਹੀ|ਕੁਦਰਤੀ ਤਬਾਹੀਆਂ]] ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ [[ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਦੇਸ਼]], ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੈਸਿਫਿਕ ਓਸ਼ਨ ਨਾਲ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। [[ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅਮਰੀਕੀ ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਵਿੱਚ "ਅਲ ਨੀਨੋ" ਦਾ ਮਤਲਬ "ਮੁੰਡਾ" ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਸਿਫਿਕ ਵਿੱਚ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੂਲ [[ਕ੍ਰਿਸਮਸ]] ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਅਕਸਰ ਹੱਦ ਦਰਜੇ ਤੱਕ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<ref name="DFG">{{cite web |url=https://www.wildlife.ca.gov/Conservation/Marine/El-Nino |title=El Niño Information |work=California Department of Fish and Game, Marine Region |access-date=2016-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122235130/https://www.wildlife.ca.gov/Conservation/Marine/El-Nino |archive-date=2021-11-22 |url-status=dead}}</ref> "ਅਲ ਨੀਨੋ" ਦਾ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ "ਲਾ ਨੀਨੋ" ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ "ਕੁੜੀ" ਹੈ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮੁੰਦਰੀ ਧਾਰਾਵਾਂ]] e7rmjugk2wmx28uoufbgrzxcnyq6y9t 0 37432 848934 848924 2026-10-01T12:33:18Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਜਨਮ 1943]] using [[WP:HC|HotCat]] 848934 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ | image = | image size = 200px | birth_name = | birth_date = {{birth date|1943|4|13|df=yes}} | birth_place = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | alma_mater = | occupation = ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੇਖਕ | religion = | nationality = ਭਾਰਤੀ | website = | death_date = {{death date and age|2026|9|30|1943|4|13|df=yes}} }} '''ਕੇ.ਐਲ. ਗਰਗ''' (ਜਨਮ 13 ਅਪਰੈਲ 1943 - 30 ਸਤੰਬਰ 2026) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਬਾਂਗੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਗਪਗ 60 ਪੁਸਤਕਾਂ (ਵਿਅੰਗ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੇਖ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਹਨ।<ref>[http://www.punjabimaa.com/ArticleDetail.aspx?ArticleID=45&MonthID=0&YearID=0&WriterID=157 ਪੰਜ ਵਿਅੰਗ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਜੀਤ ਰੋਜਾਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਲਮ ''ਗਰਗ ਬਾਣੀ'' ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://aajtak.intoday.in/story/sahitya-akademi-award-for-translation-announced-see-here-full-list-of-winners-1-1057685.html|title=साहित्य अकादेमी ने की अनुवाद पुरस्कार 2018 की घोषणा, ये हैं विजेता|website=aajtak.intoday.in|language=hi|access-date=2019-01-30}}</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਅੱਗ ਦੇ ਦਾਇਰੇ '' *''ਦਰਅਸਲ'' *''ਆਖਰੀ ਪੱਤਾ'' *''ਵਾਟ-69'' *''ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ'' *''ਤਲਬ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ'' ===ਨਾਵਲ=== *''ਹੁੰਮਸ'' *''ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਲ'' *''ਤਲਾਸ਼'' *''ਤਮਾਸ਼ਾ'' (2012) *''ਹਿੱਲਦੇ ਦੰਦ'' *''ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ'' ===ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕਾਂ=== *''ਦੇਖ ਕਬੀਰਾ ਹੱਸਿਆ''(1979) *''ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਡਾਇਰੀ'' *''ਤਾਊ ਰੰਗੀ ਰਾਮ'' *''ਤਰਵੰਜਾ ਪੱਤੇ'' *''ਬੰਦੇ ਕੁ ਬੰਦੇ'' *''ਬੇਬਾਕੀਆਂ'' *''ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂੰਡ'' ===ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ=== *''ਵਾਟਾਂ ਦੇਸੋਂ ਪਾਰ ਦੀਆਂ'' *''ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ'' ===ਅਨੁਵਾਦ=== *''ਪਹੁ ਫੁਟਾਲਾ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਰਾਤ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਦੁਰਘਟਨਾ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਵਿਸਰੇ ਹੋਏ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਯੁੱਧ ਜਾਪ'' - (ਲੇਖਕ: ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ) *''ਸੁਨਹਿਰੀ ਟਾਹਣੀ'' - (ਲੇਖਕ: ਸਰ ਜੇਮਜ ਫਰੇਜ਼ਰ) ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943]] odfuz7zn73lp8pknvbrnfemopuegs0h 848935 848934 2026-10-01T12:33:29Z Kuldeepburjbhalaike 18176 added [[Category:ਮੌਤ 2026]] using [[WP:HC|HotCat]] 848935 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ | image = | image size = 200px | birth_name = | birth_date = {{birth date|1943|4|13|df=yes}} | birth_place = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | alma_mater = | occupation = ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੇਖਕ | religion = | nationality = ਭਾਰਤੀ | website = | death_date = {{death date and age|2026|9|30|1943|4|13|df=yes}} }} '''ਕੇ.ਐਲ. ਗਰਗ''' (ਜਨਮ 13 ਅਪਰੈਲ 1943 - 30 ਸਤੰਬਰ 2026) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਬਾਂਗੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਗਪਗ 60 ਪੁਸਤਕਾਂ (ਵਿਅੰਗ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੇਖ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਹਨ।<ref>[http://www.punjabimaa.com/ArticleDetail.aspx?ArticleID=45&MonthID=0&YearID=0&WriterID=157 ਪੰਜ ਵਿਅੰਗ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਜੀਤ ਰੋਜਾਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਲਮ ''ਗਰਗ ਬਾਣੀ'' ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://aajtak.intoday.in/story/sahitya-akademi-award-for-translation-announced-see-here-full-list-of-winners-1-1057685.html|title=साहित्य अकादेमी ने की अनुवाद पुरस्कार 2018 की घोषणा, ये हैं विजेता|website=aajtak.intoday.in|language=hi|access-date=2019-01-30}}</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਅੱਗ ਦੇ ਦਾਇਰੇ '' *''ਦਰਅਸਲ'' *''ਆਖਰੀ ਪੱਤਾ'' *''ਵਾਟ-69'' *''ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ'' *''ਤਲਬ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ'' ===ਨਾਵਲ=== *''ਹੁੰਮਸ'' *''ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਲ'' *''ਤਲਾਸ਼'' *''ਤਮਾਸ਼ਾ'' (2012) *''ਹਿੱਲਦੇ ਦੰਦ'' *''ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ'' ===ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕਾਂ=== *''ਦੇਖ ਕਬੀਰਾ ਹੱਸਿਆ''(1979) *''ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਡਾਇਰੀ'' *''ਤਾਊ ਰੰਗੀ ਰਾਮ'' *''ਤਰਵੰਜਾ ਪੱਤੇ'' *''ਬੰਦੇ ਕੁ ਬੰਦੇ'' *''ਬੇਬਾਕੀਆਂ'' *''ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂੰਡ'' ===ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ=== *''ਵਾਟਾਂ ਦੇਸੋਂ ਪਾਰ ਦੀਆਂ'' *''ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ'' ===ਅਨੁਵਾਦ=== *''ਪਹੁ ਫੁਟਾਲਾ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਰਾਤ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਦੁਰਘਟਨਾ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਵਿਸਰੇ ਹੋਏ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਯੁੱਧ ਜਾਪ'' - (ਲੇਖਕ: ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ) *''ਸੁਨਹਿਰੀ ਟਾਹਣੀ'' - (ਲੇਖਕ: ਸਰ ਜੇਮਜ ਫਰੇਜ਼ਰ) ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2026]] 93diw22mx85rvfnf3awqrrclkkoih22 848936 848935 2026-10-01T12:33:52Z Kuldeepburjbhalaike 18176 /* */ 848936 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = ਕੇ. ਐਲ. ਗਰਗ | image = | image size = 200px | birth_name = | birth_date = {{birth date|1943|4|13|df=yes}} | birth_place = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | alma_mater = | occupation = ਨਾਵਲਕਾਰ, ਲੇਖਕ | religion = | nationality = ਭਾਰਤੀ | website = | death_date = {{death date and age|2026|9|30|1943|4|13|df=yes}} }} '''ਕੇ.ਐਲ. ਗਰਗ''' (13 ਅਪਰੈਲ 1943 - 30 ਸਤੰਬਰ 2026) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਬਾਂਗੀ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਲਗਪਗ 60 ਪੁਸਤਕਾਂ (ਵਿਅੰਗ, ਕਹਾਣੀਆਂ, ਲੇਖ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ) ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾਈਆਂ ਹਨ।<ref>[http://www.punjabimaa.com/ArticleDetail.aspx?ArticleID=45&MonthID=0&YearID=0&WriterID=157 ਪੰਜ ਵਿਅੰਗ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਜੀਤ ਰੋਜਾਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਲਮ ''ਗਰਗ ਬਾਣੀ'' ਲਿਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://aajtak.intoday.in/story/sahitya-akademi-award-for-translation-announced-see-here-full-list-of-winners-1-1057685.html|title=साहित्य अकादेमी ने की अनुवाद पुरस्कार 2018 की घोषणा, ये हैं विजेता|website=aajtak.intoday.in|language=hi|access-date=2019-01-30}}</ref> ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ=== *''ਅੱਗ ਦੇ ਦਾਇਰੇ '' *''ਦਰਅਸਲ'' *''ਆਖਰੀ ਪੱਤਾ'' *''ਵਾਟ-69'' *''ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਬੰਦੇ'' *''ਤਲਬ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ'' ===ਨਾਵਲ=== *''ਹੁੰਮਸ'' *''ਧਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਲ'' *''ਤਲਾਸ਼'' *''ਤਮਾਸ਼ਾ'' (2012) *''ਹਿੱਲਦੇ ਦੰਦ'' *''ਅੰਤਲੇ ਦਿਨ'' ===ਵਿਅੰਗ ਪੁਸਤਕਾਂ=== *''ਦੇਖ ਕਬੀਰਾ ਹੱਸਿਆ''(1979) *''ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਡਾਇਰੀ'' *''ਤਾਊ ਰੰਗੀ ਰਾਮ'' *''ਤਰਵੰਜਾ ਪੱਤੇ'' *''ਬੰਦੇ ਕੁ ਬੰਦੇ'' *''ਬੇਬਾਕੀਆਂ'' *''ਦਫਤਰ ਵਿੱਚ ਭੂੰਡ'' ===ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ=== *''ਵਾਟਾਂ ਦੇਸੋਂ ਪਾਰ ਦੀਆਂ'' *''ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ'' ===ਅਨੁਵਾਦ=== *''ਪਹੁ ਫੁਟਾਲਾ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਰਾਤ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਦੁਰਘਟਨਾ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਵਿਸਰੇ ਹੋਏ'' - (ਲੇਖਕ: ਐਲੀ ਵਾਈਜ਼ਲ) *''ਯੁੱਧ ਜਾਪ'' - (ਲੇਖਕ: ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ) *''ਸੁਨਹਿਰੀ ਟਾਹਣੀ'' - (ਲੇਖਕ: ਸਰ ਜੇਮਜ ਫਰੇਜ਼ਰ) ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1943]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2026]] 4izv6v9zszzzsxkmx5c8fl2zttpor5o 0 57096 848965 848887 2026-10-01T19:40:45Z Nimmzo 62202 /* ਉਦਾਹਰਨ ਕੋਡ */ +syntaxhighlight lang="lua" inline> 848965 wikitext text/x-wiki {{Infobox programming language | name = ਲੂਆ | logo = [[File:Lua-Logo.svg|128px]] |paradigm=[[Multi-paradigm]]: [[ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ]], [[imperative programming|imperative]] ([[procedural programming|procedural]], [[prototype-based programming|prototype-based]] [[object-oriented programming|object-oriented]]), [[functional programming|functional]] | year = {{start date and age|df=yes|1993}} | designer = [[Roberto Ierusalimschy]]<br /> Waldemar Celes<br /> Luiz Henrique de Figueiredo | developer = | latest_release_version = 5.3.0 | latest_release_date = {{Start date|df=yes|2015|01|12}} | latest_preview_version = 5.3.0 rc4 | latest preview date = {{Start date|df=yes|2015|01|06}} | typing = [[ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਟਾਈਪਿੰਗ|ਡਾਇਨਾਮਿਕ]], [[ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਟਾਈਪਿੰਗ|ਸਖ਼ਤ]], [[ਡੱਕ ਟਾਈਪਿੰਗ|ਡੱਕ]] | implementations=[http://www.lua.org/download.html Lua], [http://luajit.org/ LuaJIT], [https://code.google.com/p/llvm-lua/ LLVM-Lua], [https://code.google.com/p/lua-alchemy/ Lua Alchemy] | programming_language = [[ਸੀ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਸੀ]] | dialects = [http://metalua.luaforge.net/ Metalua], [http://idle.thomaslauer.com/ Idle], [http://www.nongnu.org/gsl-shell/ GSL Shell] | influenced_by = [[ਸੀ++]], [[ਸੀਐੱਲਯੂ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਸੀਐੱਲਯੂ]], [[Modula-2|Modula]], [[ਸਕੀਮ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਸਕੀਮ]], [[ਸਨੋਬੋਲ]] | influenced=[[Io (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|Io]]<!--2002-->, [[ਗੇਮਮੰਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ|ਗੇਮਮੰਕੀ]]<!--2003-->, [[Squirrel (programming language)|Squirrel]]<!--2003-->, [[ਫ਼ਾਲਕਨ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਫ਼ਾਲਕਨ]]<!--2003-->, [[MiniD]]<!--2006-->, [[ਜੂਲੀਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਜੂਲੀਆ]]<!--2012--> | operating_system = [[ਪਾਰ-ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ]] | license = [[ਐਮਆਈਟੀ ਲਾਸੰਸ]] | website = {{URL|http://www.lua.org/}} | wikibooks = }} '''ਲੂਆ''' ({{IPAc-en|ˈ|l|uː|ə}} {{Respell|LOO|ə}}, from {{Lang-pt|[[wikt:lua#Portuguese|lua]]}} {{IPA-pt|ˈlu.(w)ɐ|}} ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚੰਦਰਮਾ) ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਬੈਡੋਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਲੂਆ ਇੱਕ ਕਰੌਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ [[ANSI C]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਬਧਿਕ ਸਰਲ [[C (programming language)|C]] [[Application programming interface|API]].<ref>{{cite web |url=http://www.foreignaffairs.com/articles/139332/yuri-takhteyev/from-brazil-to-wikipedia?page=2 |title=From Brazil to Wikipedia |work=[[Foreign Affairs]] |author=Yuri Takhteyev |date=21 April 2013 |accessdate=25 April 2013}}</ref>ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਮਨਮਰਜੀ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯੰਤਰਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਅਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਰਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੂਆ ਦਾ ਮੰਤਵ ਜੜੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਖਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਲੂਆ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਅਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਪੀਡ, ਸੰਖੇਪਤਾ, ਸ਼ਾਖਾ-ਯੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਲੂਆ 1.0 ਦਾ ਡਿਜਾਈਨ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਰਚਨਾਕਾਰ ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ ਦੇ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਮੁਚਣਯੋਗ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ SOL ਦੀ ਆਂਕੜਾ -ਵਿਵਰਣ ਵਾਕ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਸਹੋਯੋਗੀ ਰਹਿਣ। [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਸੌਰਡਿਡ ਇਤਿਹਾਸ]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ| ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| == ਗੁਣ == ਲੂਆ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ [[ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ|ਮਲਟੀ-ਮਿਸਾਲ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੱਸਿਆ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਲਈ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸੈੱਟ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। === ਉਦਾਹਰਨ ਕੋਡ === ਕਲਾਸਿਕ <syntaxhighlight lang="lua" inline>"ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ!"</syntaxhighlight> ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਸਤਰਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print("ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ!") -- ਪਰਿੰਟ </syntaxhighlight></blockquote> ਇਸਨੂੰ ਇਸਤਰਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" start=2 line> io.write('ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ!\n') </syntaxhighlight></blockquote> ਜਾਂ [http://www.lua.org/cgi-bin/demo?hello Lua website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304095806/http://www.lua.org/cgi-bin/demo?hello |date=2016-03-04 }} ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ <syntaxhighlight lang="lua"> io.write("ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ, from ", _VERSION, "!\n") </syntaxhighlight> [[ਟਿੱਪਣੀ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ)|ਟਿੱਪਣੀਆਂ]] ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸਿਨਟੈਕਸ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜੋ [[Ada (programming language)|Ada]], [[Eiffel (programming language)|Eiffel]], [[Haskell (programming language)|Haskell]], [[SQL]] ਅਤੇ [[VHDL]] ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> -- ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ-ਹਾਈਫਨ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ --[[ ਮਲਟੀ ਲਾਈਨ ਸਟਰਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਡਬਲ ਵਰਗ ਬਰੈਕਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ]] --[=[ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਆਹਲਣਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੋਰ --[[ਟਿੱਪਣੀਆਂ]] ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ]=] </syntaxhighlight></blockquote> [[ਫੈਂਕਟੋਰੀਅਲ]] ਫੰਕਸ਼ਨ ਇਸ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1,8 copy> local function factorial(nbr) -- ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਫੈਕਟੋਰੀਅਲ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। local res = 1 for ind = 2, nbr do -- res ਨੂੰ 2 ਤੋਂ nbr ਤੱਕ ਹਰ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ। res = res * ind end return res end print(factorial(4)) -- 4 ਦਾ ਫੈਕਟੋਰੀਅਲ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰੋ। </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=9> 24 </syntaxhighlight></blockquote> === ਲੂਪ === === ਫੰਕਸ਼ਨ === === ਸਾਰਣੀਆਂ === ==== ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ==== ====ਨੇਮਸਪੇਸਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ==== ==== ਐਰਏਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ==== ==== ਮੈਟਾ-ਸਾਰਣੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ==== === ਵਸਤੂ-ਝੁਕਾਓ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ=== == ਅੰਦਰੂਨੀ == == 4 C API == === ਸਟੈਕ=== === ਉਦਾਹਰਨ=== === ਖਾਸ ਸਾਰਣੀਆਂ=== === ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੰਧਨ=== == ਉਪਯੋਗ== === ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ=== === ਹੋਰ=== == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == == ਹਵਾਲੇ == == ਹੋਰ ਪੜਤਾਂ == === ਪੁਸਤਕਾਂ === === ਆਰਟੀਕਲ === == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== == ਇਤਿਹਾਸ== == ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ== === ਉਦਾਹਰਨ ਕੋਡ=== === ਲੂਪ === === ਫੰਕਸ਼ਨ === === ਸਾਰਣੀਆਂ === ==== ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==== ==== ਨੇਮਾਸਪੇਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==== ==== ਐਰਏਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==== ====ਮੈਟਾ-ਸਾਰਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ==== ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] 9njzb7tpd353ypmmfac6mjp4beco1xm 848967 848965 2026-10-01T19:50:10Z Nimmzo 62202 /* ਉਦਾਹਰਨ ਕੋਡ */ +ref 848967 wikitext text/x-wiki {{Infobox programming language | name = ਲੂਆ | logo = [[File:Lua-Logo.svg|128px]] |paradigm=[[Multi-paradigm]]: [[ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ]], [[imperative programming|imperative]] ([[procedural programming|procedural]], [[prototype-based programming|prototype-based]] [[object-oriented programming|object-oriented]]), [[functional programming|functional]] | year = {{start date and age|df=yes|1993}} | designer = [[Roberto Ierusalimschy]]<br /> Waldemar Celes<br /> Luiz Henrique de Figueiredo | developer = | latest_release_version = 5.3.0 | latest_release_date = {{Start date|df=yes|2015|01|12}} | latest_preview_version = 5.3.0 rc4 | latest preview date = {{Start date|df=yes|2015|01|06}} | typing = [[ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਟਾਈਪਿੰਗ|ਡਾਇਨਾਮਿਕ]], [[ਸਖ਼ਤ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਟਾਈਪਿੰਗ|ਸਖ਼ਤ]], [[ਡੱਕ ਟਾਈਪਿੰਗ|ਡੱਕ]] | implementations=[http://www.lua.org/download.html Lua], [http://luajit.org/ LuaJIT], [https://code.google.com/p/llvm-lua/ LLVM-Lua], [https://code.google.com/p/lua-alchemy/ Lua Alchemy] | programming_language = [[ਸੀ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਸੀ]] | dialects = [http://metalua.luaforge.net/ Metalua], [http://idle.thomaslauer.com/ Idle], [http://www.nongnu.org/gsl-shell/ GSL Shell] | influenced_by = [[ਸੀ++]], [[ਸੀਐੱਲਯੂ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਸੀਐੱਲਯੂ]], [[Modula-2|Modula]], [[ਸਕੀਮ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਸਕੀਮ]], [[ਸਨੋਬੋਲ]] | influenced=[[Io (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|Io]]<!--2002-->, [[ਗੇਮਮੰਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ|ਗੇਮਮੰਕੀ]]<!--2003-->, [[Squirrel (programming language)|Squirrel]]<!--2003-->, [[ਫ਼ਾਲਕਨ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਫ਼ਾਲਕਨ]]<!--2003-->, [[MiniD]]<!--2006-->, [[ਜੂਲੀਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਜੂਲੀਆ]]<!--2012--> | operating_system = [[ਪਾਰ-ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ]] | license = [[ਐਮਆਈਟੀ ਲਾਸੰਸ]] | website = {{URL|http://www.lua.org/}} | wikibooks = }} '''ਲੂਆ''' ({{IPAc-en|ˈ|l|uː|ə}} {{Respell|LOO|ə}}, from {{Lang-pt|[[wikt:lua#Portuguese|lua]]}} {{IPA-pt|ˈlu.(w)ɐ|}} ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਚੰਦਰਮਾ) ਇੱਕ ਹਲਕੀ ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਅੰਬੈਡੋਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਡਿਜਾਈਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਲੂਆ ਇੱਕ ਕਰੌਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ [[ANSI C]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਬਧਿਕ ਸਰਲ [[C (programming language)|C]] [[Application programming interface|API]].<ref>{{cite web |url=http://www.foreignaffairs.com/articles/139332/yuri-takhteyev/from-brazil-to-wikipedia?page=2 |title=From Brazil to Wikipedia |work=[[Foreign Affairs]] |author=Yuri Takhteyev |date=21 April 2013 |accessdate=25 April 2013}}</ref>ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਨੂੰ ਮੌਲਿਕ ਤੌਰ ਤੇ 1993 ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਉੱਤੇ ਮਨਮਰਜੀ ਦੀ ਵਧ ਰਹੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਨੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਤਮਿਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਯੰਤਰਾਵਲੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸਨੇ ਅਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਰਾਂ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲੂਆ ਦਾ ਮੰਤਵ ਜੜੀ ਹੋਈ ਸ਼ਾਖਾ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਲੂਆ ਦੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਅਾਂ ਨੇ ਇਸਦੀ ਸਪੀਡ, ਸੰਖੇਪਤਾ, ਸ਼ਾਖਾ-ਯੋਗਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਲੂਆ 1.0 ਦਾ ਡਿਜਾਈਨ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾ ਰਚਨਾਕਾਰ ਜੋ ਅੱਜਕੱਲ ਦੇ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਮੁਚਣਯੋਗ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ SOL ਦੀ ਆਂਕੜਾ -ਵਿਵਰਣ ਵਾਕ ਰਚਨਾ ਨਾਲ ਸਹੋਯੋਗੀ ਰਹਿਣ। [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਸੌਰਡਿਡ ਇਤਿਹਾਸ]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ| ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| == ਗੁਣ == ਲੂਆ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ [[ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ|ਮਲਟੀ-ਮਿਸਾਲ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖਰੇ ਸਮੱਸਿਆ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿੱਟ ਹੋਣ ਲਈ ਵਧਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਰਵ ਸਧਾਰਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸੈੱਟ ਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। === ਉਦਾਹਰਨ ਕੋਡ === ਕਲਾਸਿਕ <syntaxhighlight lang="lua" inline>"ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ!"</syntaxhighlight> ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਸਤਰਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print("ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ!") -- ਪਰਿੰਟ </syntaxhighlight></blockquote> ਇਸਨੂੰ ਇਸਤਰਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ <blockquote><syntaxhighlight lang="lua"> io.write('ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ!\n') </syntaxhighlight></blockquote> ਜਾਂ Lua website<ref>{{cite web |url=https://www.lua.org/extras/ |title=Lua Extras |date=2026-02-15 |website=Lua |access-date=2026-10-01}}</ref> ਉੱਤੇ ਦਿੱਤੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" start=2 line highlight=1 copy> print("ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ, " .. _VERSION .. "!") </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=3> ਹੈਲੋ ਸੰਸਾਰ, Lua 5.1! </syntaxhighlight></blockquote> [[ਟਿੱਪਣੀ (ਕੰਪਿਊਟਰ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ)|ਟਿੱਪਣੀਆਂ]] ਹੇਠਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸਿਨਟੈਕਸ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਜੋ [[Ada (programming language)|Ada]], [[Eiffel (programming language)|Eiffel]], [[Haskell (programming language)|Haskell]], [[SQL]] ਅਤੇ [[VHDL]] ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> -- ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਟਿੱਪਣੀ ਇੱਕ ਦੋਹਰੀ-ਹਾਈਫਨ ਨਾਲ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਾਈਨ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ --[[ ਮਲਟੀ ਲਾਈਨ ਸਟਰਿੰਗਜ਼ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਨੂੰ ਡਬਲ ਵਰਗ ਬਰੈਕਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ]] --[=[ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦਾ ਆਹਲਣਾਂ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹੋਰ --[[ਟਿੱਪਣੀਆਂ]] ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ]=] </syntaxhighlight></blockquote> [[ਫੈਂਕਟੋਰੀਅਲ]] ਫੰਕਸ਼ਨ ਇਸ ਉਦਾਹਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1,8 copy> local function factorial(nbr) -- ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਫੈਕਟੋਰੀਅਲ ਗਿਣਦਾ ਹੈ। local res = 1 for ind = 2, nbr do -- res ਨੂੰ 2 ਤੋਂ nbr ਤੱਕ ਹਰ ਪੂਰਨ ਅੰਕ ਨਾਲ ਗੁਣਾ ਕਰੋ। res = res * ind end return res end print(factorial(4)) -- 4 ਦਾ ਫੈਕਟੋਰੀਅਲ ਪ੍ਰਿੰਟ ਕਰੋ। </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=9> 24 </syntaxhighlight></blockquote> === ਲੂਪ === === ਫੰਕਸ਼ਨ === === ਸਾਰਣੀਆਂ === ==== ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਤੋਰ ਤੇ ==== ====ਨੇਮਸਪੇਸਾਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ==== ==== ਐਰਏਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ==== ==== ਮੈਟਾ-ਸਾਰਣੀਆਂ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ==== === ਵਸਤੂ-ਝੁਕਾਓ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ=== == ਅੰਦਰੂਨੀ == == 4 C API == === ਸਟੈਕ=== === ਉਦਾਹਰਨ=== === ਖਾਸ ਸਾਰਣੀਆਂ=== === ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੰਧਨ=== == ਉਪਯੋਗ== === ਵੀਡੀਓ ਗੇਮਾਂ=== === ਹੋਰ=== == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == == ਹਵਾਲੇ == == ਹੋਰ ਪੜਤਾਂ == === ਪੁਸਤਕਾਂ === === ਆਰਟੀਕਲ === == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ== == ਇਤਿਹਾਸ== == ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ== === ਉਦਾਹਰਨ ਕੋਡ=== === ਲੂਪ === === ਫੰਕਸ਼ਨ === === ਸਾਰਣੀਆਂ === ==== ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==== ==== ਨੇਮਾਸਪੇਸਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==== ==== ਐਰਏਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==== ====ਮੈਟਾ-ਸਾਰਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ==== ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ]] pbpnssqt2o6wv7f5d1jcvscz4yjkfyb 0 60205 848956 846801 2026-10-01T17:58:17Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848956 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਰੁਣਾ ਸ਼ਾਨਬਾਗ | image = | alt = | caption = | birth_date = {{Birth date|1948|06|01}}<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/mumbai/kem-nurses-dean-celebrate-aruna-shanbaug-s-birthday-/article1-704677.aspx|accessdate=18 May 2015|title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ|archive-date=18 ਮਈ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518185728/http://www.hindustantimes.com/mumbai/kem-nurses-dean-celebrate-aruna-shanbaug-s-birthday-/article1-704677.aspx|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/mumbai/kem-nurses-dean-celebrate-aruna-shanbaug-s-birthday-/article1-704677.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=18 ਮਈ 2015 |archive-date=18 ਮਈ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518185728/http://www.hindustantimes.com/mumbai/kem-nurses-dean-celebrate-aruna-shanbaug-s-birthday-/article1-704677.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/KEM-Hospital-celebrates-Aruna-Shanbaugs-64th-birthday/articleshow/13712413.cms|accessdate=18 May 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-kem-celebrates-aruna-shanbaugs-65th-birthday-1842559|accessdate=18 May 2015}}</ref> | birth_place = | death_date = {{Death date and age|2015|05|18|1948|06|01}} | death_place = | nationality = ਭਾਰਤੀ | other_names = | occupation = | years_active = | known_for = | notable_works = }} '''ਅਰੁਣਾ ਰਾਮਚੰਦਰ ਸ਼ਾਨਬਾਗ''' (1 ਜੂਨ 1948 - 18 ਮਈ 2015), 1973 ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਲੜ ਰਹੀ ਇੱਕ ਨਰਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਫਾਈ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੇ 27 ਨਵੰਬਰ 1973 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਮੌਤ ਸੰਬੰਧੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਤਕਰੀਬਨ 42 ਸਾਲ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ-ਸੁਮ ਪਈ ਰਹੀ। ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜੁਨੀਅਰ ਨਰਸ ਸੀ। ਸੋਹਨ ਲਾਲ ਭਰਥਾ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਸ਼ਾਨਬਾਗ ਤੇ ਉਦੋਂ ਹੱਲਾ ਬੋਲਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਬੇਸਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਬਦਲ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਦੇ ਗਲੇ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਵਾਲੀ ਚੇਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਰੀ ਹੋਈ ਸਮਝ ਕੇ ਛਡ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਰੁਣਾ 11 ਘੰਟੇ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪਈ ਰਹੀ। ਬਹੁਤ ਖੂਨ ਵੱਗ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਆਕਸੀਜਨ ਜਾਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਮਾ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆ ਸਕੀ।<ref>{{cite web|title=Ten Minutes To Hell|url=http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|access-date=2015-05-18|archive-date=2015-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523142405/http://www.outlookindia.com/article/ten-minutes-to-hell/205787|url-status=dead}}</ref> 24 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਅਰੁਣਾ ਦੀ ਲੇਖਕ ਦੋਸਤ ਪਿੰਕੀ ਵਿਰਾਨੀ ਨੇ ਅਰੁਣਾ ਨੂੰ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇਣ ਲਈ ਅਪੀਲ ਵੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਲ 2011 ਵਿੱਚ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ-ਮੌਤ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਚਰਚਾ ਛਿੜੀ ਸੀ।<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| title=India joins select nations in legalising "passive euthanasia"| publisher=The Hindu| date=7 March 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110311130458/http://www.thehindu.com/news/national/article1516973.ece| archive-date=11 ਮਾਰਚ 2011| access-date=18 ਮਈ 2015| url-status=dead}}</ref> 18 ਮਈ 2015 ਨੂੰ 42 ਸਾਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਪਏ ਰਹਿਣ ਬਾਅਦ ਨਮੋਨੀਏ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref name=bbc-death>{{cite news|title=Aruna Shanbaug: Brain-damaged India nurse dies 42 years after rape|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-32776897|accessdate=18 May 2015|agency=BBC|publisher=BBC News}}</ref><ref name=guardian-death>{{cite news|title=Raped Indian nurse dies after 42 years in coma|url=http://www.theguardian.com/world/2015/may/18/raped-indian-nurse-dies-after-42-years-in-coma|accessdate=18 May 2015|agency=Associated Press|publisher=The Guardian}}</ref><ref>{{cite news|title=1973 Sexual Assault Victim Aruna Shanbaug passes away in Mumbai|url=http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|accessdate=18 May 2015|publisher=news.biharprabha.com|date=18 May 2015|archive-date=10 ਮਾਰਚ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180310153852/http://news.biharprabha.com/2015/05/1973-sexual-assault-victim-aruna-shanbaug-passes-away-in-mumbai/|url-status=dead}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} cgtwfmlonf8xyuzmolnrtf95wn20wha 0 63246 848974 467992 2026-10-01T22:48:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848974 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਖਣਿਜ | name = ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ | category = ਕੁਦਰਤੀ ਖਣਿਜ ਤੱਤ | boxwidth = | boxbgcolor = | image = GraphiteUSGOV.jpg | imagesize = | caption = ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ | formula = [[ਕਾਰਬਨ|C]] | strunz = 01.CB.05a | symmetry = ਛੇਕੋਣੀ ਜਾਲ<br/>[[H-M ਸੰਕੇਤ]]: (6/m 2/m 2/m)<br/>ਸਪੇਸ ਗਰੁੱਪ: P 6₃/mmc | unit cell = a = 2.461 Å, c = 6.708 Å; Z = 4 | molweight = | color = ਕਾਲਾ ਸਲੇਟੀ, ਗੁੜਾ ਨੀਲਾ ਰੋਸ਼ਨੀ 'ਚ | habit = ਛੇਕੋਣਾ ਚਪਟਾ | system = [[ਛੇਕੋਣਾ]] | twinning = ਹੁਣ | cleavage = ਬੁਨਿਆਦੀ ਪੁਰਨ {0001} | fracture = ਪੇਪੜੀਦਾਰ | tenacity = ਨਾਨ-ਲਚਕਦਾਰ | mohs = 1–2 | luster = ਧਾਤਵੀਂ | refractive = | opticalprop = ਯੂਨੀਐਕਸਲ (–) | birefringence = | pleochroism = ਸਖ਼ਤ | streak = ਕਾਲਾ | specific gravity = 1.9 – 2.3 | density = 2.09–2.23 ਗ੍ਰਾਮ/ਸਮ³ | fusibility = | diagnostic = | solvent = ਕਲੋਰੋਸਲਫ਼ਿਉਰਿਕ ਐਸਿਡ<ref>[http://phys.org/news194418761.html Liquid method: pure graphene production]. Phys.org (May 30, 2010). Retrieved on 2013-04-15.</ref> | solubility = ਪਿਘਲੀ ਹੋਈ [[ਨਿਕਲ|Ni]] | diaphaneity = ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਮਹੀਨ ਪਰਤ ਹੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ | other = ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਚਾਲਕ, ਸਾਬਨ ਵਰਗਾ | references =<ref>[http://www.mindat.org/min-1740.html Graphite]. Mindat.org.</ref><ref>[http://www.webmineral.com/data/Graphite.shtml Graphite]. Webmineral.com.</ref><ref name=HBM>{{cite book|editor=Anthony, John W.; Bideaux, Richard A.; Bladh, Kenneth W. and Nichols, Monte C.|title=Handbook of Mineralogy|publisher=Mineralogical Society of America|place=Chantilly, VA, US|url=http://rruff.info/doclib/hom/graphite.pdf|format=PDF|chapter=Graphite|isbn=0962209708|volume=I (Elements, Sulfides, Sulfosalts)|year=1990|access-date=2015-07-21|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004224223/http://rruff.info/doclib/hom/graphite.pdf|url-status=dead}}</ref> }} '''ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ''' ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ [[ਕਾਰਬਨ]] ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਇਕਹਰਾ [[ਸਹਿ-ਸੰਯੋਜਕ ਬੰਧਨ]]ਾਂ ਰਾਹੀ ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਗੁਆਂਢੀ ਕਾਰਬਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੇ ਕਾਰਬਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਸਹਿ ਸੰਯੋਜਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਛੇ ਭੁਜੀ ਪੱਧਰਾ ਛੱਲਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਬਨ-ਕਾਰਬਨ, ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਦੂਰੀ 142P.M ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਛੱਲੇ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਪਰਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਹਿਆਂ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਬਲ [[ਵਾਨਡਰ ਵਾਲਜ਼ ਬਲ]] ਨਾਲ ਬੱਝੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ ਕੋਮਲ ਤੇ ਚੀਕਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ;ਹਰ ਕਾਰਬਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸੰਯੋਜਕ [[ਇਲੈਕਟਰਾਨ]] ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੁਕਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੋਖਿਆਂ ਹੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਜਲਈ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਇਲੈਕਟਰਾਨਾਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਚੰਗਾ [[ਸੁਚਾਲਕ]] ਹੈ। ==ਗੁਣ== *ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ ਦੀ [[ਘਣਤਾ]] 2.2 ਗ੍ਰਾਮ/ਸਮ ³ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਹੀਰੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ। *ਇਹ ਕੋਮਲ ਅਤੇ ਚੀਕਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। *ਇਹ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸੁਚਾਲਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। *ਇਸ ਦੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਹੀਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ==ਉਪਯੋਗ== *ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ ਦੇ [[ਇਲੈੱਕਟ੍ਰੋਡ]] ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। *ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਭਾਰੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੇ ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਲਈ [[ਸਨੇਹਕ]] ਜਾਂ [[ਲੁਬਰੀਕੇਂਟ]] ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। *ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੈਂਨਸਿਲਾਂ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਬਣਾਉਂਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। *ਐਟੋਮਿਕ [[ਰਿਐਕਟਰ]] ਵਿੱਚ [[ਨਿਊਟਰਾਨ]]ਾਂ ਦਾ ਵੇਗ ਸੀਮਾ ਅੰਦਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ==ਪ੍ਰਾਪਤੀ== ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਅਡੀਸਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। <gallery perrow=6> Image:Graphite ambient STM.jpg|<center>ਸੂਖਮਦਰਸ਼ੀ ਰਾਹੀ ਚਿੱਤਰ</center> Image:Graphite-unit-cell-3D-balls.png|<center>ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ ਦਾ ਇਕਾਰੀ ਹਿੱਸਾ</center> Image:Graphite unit cell.gif|<center>ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ ਦਾ ਤਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਚਿੱਤਰ</center> Image:graphite.gif|<center>ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਲੀਆ ਦਾ ਚਿੱਤਰ</center> Image:Graphite-layers-side-3D-balls.png|<center>ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਚਿੱਤਰ</center> Image:Graphite-layers-top-3D-balls.png|<center>ਸਿਧਾ ਪਾਸਾ</center> Image:graphite stereo animation.gif|<center>ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਗਰੇਫ਼ਾਈਟ</center> </gallery> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ]] 2kgy8tkyktwpu6dguud4pg0s6f1zdua 4 72800 848970 848872 2026-10-01T20:30:11Z Nimmzo 62202 /* ਲੂਆ ਬਾਰੇ */ +syntaxhighlight +[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] 848970 wikitext text/x-wiki {{WikiProject Lua/header}} {{Information page|WP:Lua}} {{Namespaces}} ਲੂਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ <nowiki>"{{#invoke:}}"</nowiki> ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੁਆ [[ਸੋਰਸ]] ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, [[Module:Bananas]]) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ "<nowiki>{{#invoke:}}"</nowiki> ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ [[Module:Bananas/doc]] ਇਸ "Hello, world!" ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ <code><nowiki>{{#invoke:Bananas|hello}}</nowiki></code> ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।) === ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ === ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। &#123;{#invoke:''module name''|''function name''|''first positional argument''|''second positional argument''|''named argument'' = ''value''}} ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, [[Module:BananasArgs]] ਵਿੱਚ , "hello" ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|hello|Kate}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|hello|Kate}} * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|hello|Fred}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|hello|Fred}} BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ "count_fruit" ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ <code>bananas</code> and <code>apples</code> ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}} ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ । == ੳਦਾਹਰਨਾਂ == * [[Module:Bananas]]: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ * [[Module:BananasArgs]]: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ == ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ == *ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ '''[[Wikipedia:Lua requests]]''' ਤੇ ਜਾਓ == ਇਤਿਹਾਸ == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਸੌਰਡਿਡ ਇਤਿਹਾਸ]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ| ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| == ਲੂਆ ਬਾਰੇ == :''See also [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch's short presentation for a basic example of how to convert a wikitext template into a Lua module.]]'' Lua is a [[scripting language]] which can be used to analyze data, calculate expressions, and format results using functions or [[object-oriented programming]]. Although some Lua scripts can be kept simple, for easy understanding, Lua allows complex structures including tables, dynamic functions, and [[associative array]]s where index [[subscript]]s can be words as well as index numbers. Lua also supports [[recursion]] of re-nested functions, so care should be taken to avoid excessive complexity where other users would not understand how to maintain a Lua module. The following is an example of Lua [[source code]] for a [[hello world]] function contained in [[Module:HelloWorld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- All Lua modules on Wikipedia must begin by defining a variable that will hold their -- externally accessible functions. They can have any name and may also hold data. my_object = {} -- Add a function to the variable. These are callable in Wikipedia via the #invoke command. -- "frame" will contain the data that Wikipedia sends this function when it is called. my_object.hello = function( frame ) -- Declare a local variable and assign data to it. local str = "Hello World!" -- Quit this function and send the information in "str" back to Wikipedia. -- The "print" function is not allowed, so all output is accomplished via -- returning strings in this fashion. return str -- End the function. end -- All modules end by returning the variable containing its functions to Wikipedia. return my_object -- We can now use this module by calling {{#invoke: HelloWorld | hello }}. -- The #invoke command begins with the module's name, in this case "HelloWorld", -- then takes the name of one of its functions as an argument, in this case "hello". </syntaxhighlight> A sample of Lua is highlighted by tag <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> placed around the Lua source code. To view some more complex examples of Lua, see article: [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]]. For instructions on how to use Lua within MediaWiki (and hence Wikipedia), see [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ == A unit testing framework for Lua scripts on Wikipedia is available at [[Module:UnitTests]]. It allows you to execute your script on a given set of inputs and verify that the expected outputs are produced. Unit tests are especially useful for rapidly detecting regressions, where modifications to a script introduce new (or old) problems. By convention, unit tests for a module like [[Module:Bananas]] are placed in [[Module:Bananas/testcases]], and are executed on [[Module talk:Bananas/testcases]] with e.g. <code><nowiki>{{#invoke: Bananas/testcases | run_tests}}</nowiki></code>. Test methods must begin with "test". A simple example from [[Module:Bananas/testcases]] is below. <syntaxhighlight lang="lua"> -- Unit tests for [[Module:Bananas]]. Click talk page to run tests. local p = require('Module:UnitTests') function p:test_hello() self:preprocess_equals('{{#invoke:Bananas | hello}}', 'Hello, world!') end return p </syntaxhighlight> For a list of all modules using unit tests, see [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests]]. There's also an alternative unit testing framework [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|in use]] called [[Module:ScribuntoUnit]], that originates from Hungarian Wikipedia. Feature-wise it's very similar to [[Module:UnitTests]], but it has a different coding style, and throws real errors that are trapped using protected calls. It also has a method to compare floats within a given precision. == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ == Overall: Lua can only get input as text strings passed to the <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code> and what can be fetched via mw.title.new(...):getContent() and frame:expandTemplate(). Lua output will not be preprocessed unless frame:preprocess() is explicitly called, meaning that template calls, parser functions, etc. in the output will not work correctly. Also, all Lua in the page is limited to 10 seconds CPU time (you can look in the source code of a rendered page to see how long a template or module took to parse). And relative to standard Lua, Scribunto's Lua lacks all sorts of functions (see {{section link|mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual|Differences from standard Lua}}). === ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ === Lua code in Scribunto is only run when the page is being parsed. Therefore, the only user input that Lua can receive is by ''page editing'' - it cannot create a box that calculates the square root of a number you type in, or recalculate a piece of the Mandelbrot set depending on which part of the parent set you click on. The input Lua can receive includes any transcludeable text page on Wikipedia. This does ''not'' include graphics files (not even [[Wikipedia:SVG help|.SVG]] files, although they are actually text, unless you cut and paste it onto a Wiki text page), the list of pages listed in a [[Help:Category|category]], nor the contents of [[Wikipedia:Transclusion#Special pages|non-transcludeable]] [[Help:Special|special pages]]. === ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ=== Transcluded Wikipedia headers frequently contain a hidden code such as "UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU" which may need to be stripped out in order for them to be parsed effectively. Wikilinks <code><nowiki>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> without expression after the pipe <code>|</code> won't work if returned as output - they need to be written explicitly as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|</syntaxhighlight>'''<code>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]</code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Other pre-save transforms, such as replacing <code>~~<nowiki/>~~</code> with signatures, will also fail to be processed. Template transclusions, parser function calls, and variable substitutions (i.e. anything with a <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) will not be processed, nor will tags such as {{tag|ref|o}} or {{tag|nowiki|o}}. == ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ== {{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}} ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| {{clear}} ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == ; English Wikipedia-specific resources * [[Wikipedia:Lua style guide]] &ndash; standards to improve the readability of code through consistency * [[Special:PrefixIndex/Module:]] &ndash; tracking of Lua modules can be done by using [[Special:PrefixIndex]] * [[Help:Lua debugging]] &ndash; a how-to guide about [[debugging]] Lua modules * [[Module:Sandbox]] provides a pseudo-namespace for experimenting with Lua modules * [[WP:Lua requests]] &ndash; requests for Lua-based templates or tasks * [[:Category:Lua-based templates]] &ndash; groups of Lua-based templates * [[:Category:Lua metamodules]] &ndash; == ਨੋਟਸ == {{reflist}} {{Wikipedia technical help|collapsed}} [[Category:Wikipedia modules]] 74qlp6qg62urvdqfjali6p46wdl5eyv 848971 848970 2026-10-01T20:40:11Z Nimmzo 62202 /* ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ */ +[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess]] -etc. +bold 848971 wikitext text/x-wiki {{WikiProject Lua/header}} {{Information page|WP:Lua}} {{Namespaces}} ਲੂਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ <nowiki>"{{#invoke:}}"</nowiki> ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੁਆ [[ਸੋਰਸ]] ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, [[Module:Bananas]]) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ "<nowiki>{{#invoke:}}"</nowiki> ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ [[Module:Bananas/doc]] ਇਸ "Hello, world!" ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ <code><nowiki>{{#invoke:Bananas|hello}}</nowiki></code> ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।) === ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ === ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। &#123;{#invoke:''module name''|''function name''|''first positional argument''|''second positional argument''|''named argument'' = ''value''}} ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, [[Module:BananasArgs]] ਵਿੱਚ , "hello" ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|hello|Kate}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|hello|Kate}} * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|hello|Fred}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|hello|Fred}} BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ "count_fruit" ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ <code>bananas</code> and <code>apples</code> ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}} ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ । == ੳਦਾਹਰਨਾਂ == * [[Module:Bananas]]: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ * [[Module:BananasArgs]]: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ == ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ == *ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ '''[[Wikipedia:Lua requests]]''' ਤੇ ਜਾਓ == ਇਤਿਹਾਸ == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਸੌਰਡਿਡ ਇਤਿਹਾਸ]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ| ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| == ਲੂਆ ਬਾਰੇ == :''See also [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch's short presentation for a basic example of how to convert a wikitext template into a Lua module.]]'' Lua is a [[scripting language]] which can be used to analyze data, calculate expressions, and format results using functions or [[object-oriented programming]]. Although some Lua scripts can be kept simple, for easy understanding, Lua allows complex structures including tables, dynamic functions, and [[associative array]]s where index [[subscript]]s can be words as well as index numbers. Lua also supports [[recursion]] of re-nested functions, so care should be taken to avoid excessive complexity where other users would not understand how to maintain a Lua module. The following is an example of Lua [[source code]] for a [[hello world]] function contained in [[Module:HelloWorld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- All Lua modules on Wikipedia must begin by defining a variable that will hold their -- externally accessible functions. They can have any name and may also hold data. my_object = {} -- Add a function to the variable. These are callable in Wikipedia via the #invoke command. -- "frame" will contain the data that Wikipedia sends this function when it is called. my_object.hello = function( frame ) -- Declare a local variable and assign data to it. local str = "Hello World!" -- Quit this function and send the information in "str" back to Wikipedia. -- The "print" function is not allowed, so all output is accomplished via -- returning strings in this fashion. return str -- End the function. end -- All modules end by returning the variable containing its functions to Wikipedia. return my_object -- We can now use this module by calling {{#invoke: HelloWorld | hello }}. -- The #invoke command begins with the module's name, in this case "HelloWorld", -- then takes the name of one of its functions as an argument, in this case "hello". </syntaxhighlight> A sample of Lua is highlighted by tag <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> placed around the Lua source code. To view some more complex examples of Lua, see article: [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]]. For instructions on how to use Lua within MediaWiki (and hence Wikipedia), see [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ == A unit testing framework for Lua scripts on Wikipedia is available at [[Module:UnitTests]]. It allows you to execute your script on a given set of inputs and verify that the expected outputs are produced. Unit tests are especially useful for rapidly detecting regressions, where modifications to a script introduce new (or old) problems. By convention, unit tests for a module like [[Module:Bananas]] are placed in [[Module:Bananas/testcases]], and are executed on [[Module talk:Bananas/testcases]] with e.g. <code><nowiki>{{#invoke: Bananas/testcases | run_tests}}</nowiki></code>. Test methods must begin with "test". A simple example from [[Module:Bananas/testcases]] is below. <syntaxhighlight lang="lua"> -- Unit tests for [[Module:Bananas]]. Click talk page to run tests. local p = require('Module:UnitTests') function p:test_hello() self:preprocess_equals('{{#invoke:Bananas | hello}}', 'Hello, world!') end return p </syntaxhighlight> For a list of all modules using unit tests, see [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests]]. There's also an alternative unit testing framework [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|in use]] called [[Module:ScribuntoUnit]], that originates from Hungarian Wikipedia. Feature-wise it's very similar to [[Module:UnitTests]], but it has a different coding style, and throws real errors that are trapped using protected calls. It also has a method to compare floats within a given precision. == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ == Overall: Lua can only get input as text strings passed to the <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code> and what can be fetched via mw.title.new(...):getContent() and frame:expandTemplate(). Lua output will not be preprocessed unless <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> is explicitly called, meaning that template calls, parser functions in the output will not work correctly. Also, all Lua in the page is limited to '''10 seconds''' CPU time (you can look in the source code of a rendered page to see how long a template or module took to parse). And relative to standard Lua, Scribunto's Lua lacks all sorts of functions (see {{section link|mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual|Differences from standard Lua}}). === ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ === Lua code in Scribunto is only run when the page is being parsed. Therefore, the only user input that Lua can receive is by ''page editing'' - it cannot create a box that calculates the square root of a number you type in, or recalculate a piece of the Mandelbrot set depending on which part of the parent set you click on. The input Lua can receive includes any transcludeable text page on Wikipedia. This does ''not'' include graphics files (not even [[Wikipedia:SVG help|.SVG]] files, although they are actually text, unless you cut and paste it onto a Wiki text page), the list of pages listed in a [[Help:Category|category]], nor the contents of [[Wikipedia:Transclusion#Special pages|non-transcludeable]] [[Help:Special|special pages]]. === ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ=== Transcluded Wikipedia headers frequently contain a hidden code such as "UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU" which may need to be stripped out in order for them to be parsed effectively. Wikilinks <code><nowiki>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> without expression after the pipe <code>|</code> won't work if returned as output - they need to be written explicitly as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|</syntaxhighlight>'''<code>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]</code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Other pre-save transforms, such as replacing <code>~~<nowiki/>~~</code> with signatures, will also fail to be processed. Template transclusions, parser function calls, and variable substitutions (i.e. anything with a <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) will not be processed, nor will tags such as {{tag|ref|o}} or {{tag|nowiki|o}}. == ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ== {{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}} ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| {{clear}} ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == ; English Wikipedia-specific resources * [[Wikipedia:Lua style guide]] &ndash; standards to improve the readability of code through consistency * [[Special:PrefixIndex/Module:]] &ndash; tracking of Lua modules can be done by using [[Special:PrefixIndex]] * [[Help:Lua debugging]] &ndash; a how-to guide about [[debugging]] Lua modules * [[Module:Sandbox]] provides a pseudo-namespace for experimenting with Lua modules * [[WP:Lua requests]] &ndash; requests for Lua-based templates or tasks * [[:Category:Lua-based templates]] &ndash; groups of Lua-based templates * [[:Category:Lua metamodules]] &ndash; == ਨੋਟਸ == {{reflist}} {{Wikipedia technical help|collapsed}} [[Category:Wikipedia modules]] slu2p62xs5kbf3a9ydz89q6ywl5jwxv 848972 848971 2026-10-01T20:50:13Z Nimmzo 62202 /* ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ */ +syntaxhighlight inline. Reverse of the string "UNIQ" is "QINU" 848972 wikitext text/x-wiki {{WikiProject Lua/header}} {{Information page|WP:Lua}} {{Namespaces}} ਲੂਆ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ <nowiki>"{{#invoke:}}"</nowiki> ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲੁਆ [[ਸੋਰਸ]] ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, [[Module:Bananas]]) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ "<nowiki>{{#invoke:}}"</nowiki> ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ [[Module:Bananas/doc]] ਇਸ "Hello, world!" ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ <code><nowiki>{{#invoke:Bananas|hello}}</nowiki></code> ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।) === ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ === ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। &#123;{#invoke:''module name''|''function name''|''first positional argument''|''second positional argument''|''named argument'' = ''value''}} ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, [[Module:BananasArgs]] ਵਿੱਚ , "hello" ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|hello|Kate}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|hello|Kate}} * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|hello|Fred}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|hello|Fred}} BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ "count_fruit" ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ <code>bananas</code> and <code>apples</code> ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}} * <code><nowiki>{{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}</nowiki></code> &rarr; {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}} ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ । == ੳਦਾਹਰਨਾਂ == * [[Module:Bananas]]: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ * [[Module:BananasArgs]]: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ == ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ == *ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ '''[[Wikipedia:Lua requests]]''' ਤੇ ਜਾਓ == ਇਤਿਹਾਸ == [[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਸੌਰਡਿਡ ਇਤਿਹਾਸ]]. {{tl|qif}}, [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ (JavaScript v. Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ| ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ| == ਲੂਆ ਬਾਰੇ == :''See also [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|Brad Jorsch's short presentation for a basic example of how to convert a wikitext template into a Lua module.]]'' Lua is a [[scripting language]] which can be used to analyze data, calculate expressions, and format results using functions or [[object-oriented programming]]. Although some Lua scripts can be kept simple, for easy understanding, Lua allows complex structures including tables, dynamic functions, and [[associative array]]s where index [[subscript]]s can be words as well as index numbers. Lua also supports [[recursion]] of re-nested functions, so care should be taken to avoid excessive complexity where other users would not understand how to maintain a Lua module. The following is an example of Lua [[source code]] for a [[hello world]] function contained in [[Module:HelloWorld]]: <syntaxhighlight lang="lua"> -- All Lua modules on Wikipedia must begin by defining a variable that will hold their -- externally accessible functions. They can have any name and may also hold data. my_object = {} -- Add a function to the variable. These are callable in Wikipedia via the #invoke command. -- "frame" will contain the data that Wikipedia sends this function when it is called. my_object.hello = function( frame ) -- Declare a local variable and assign data to it. local str = "Hello World!" -- Quit this function and send the information in "str" back to Wikipedia. -- The "print" function is not allowed, so all output is accomplished via -- returning strings in this fashion. return str -- End the function. end -- All modules end by returning the variable containing its functions to Wikipedia. return my_object -- We can now use this module by calling {{#invoke: HelloWorld | hello }}. -- The #invoke command begins with the module's name, in this case "HelloWorld", -- then takes the name of one of its functions as an argument, in this case "hello". </syntaxhighlight> A sample of Lua is highlighted by tag <code><nowiki><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> ... </syntaxhighlight></nowiki></code> placed around the Lua source code. To view some more complex examples of Lua, see article: [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]]. For instructions on how to use Lua within MediaWiki (and hence Wikipedia), see [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual]]. == ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ == A unit testing framework for Lua scripts on Wikipedia is available at [[Module:UnitTests]]. It allows you to execute your script on a given set of inputs and verify that the expected outputs are produced. Unit tests are especially useful for rapidly detecting regressions, where modifications to a script introduce new (or old) problems. By convention, unit tests for a module like [[Module:Bananas]] are placed in [[Module:Bananas/testcases]], and are executed on [[Module talk:Bananas/testcases]] with e.g. <code><nowiki>{{#invoke: Bananas/testcases | run_tests}}</nowiki></code>. Test methods must begin with "test". A simple example from [[Module:Bananas/testcases]] is below. <syntaxhighlight lang="lua"> -- Unit tests for [[Module:Bananas]]. Click talk page to run tests. local p = require('Module:UnitTests') function p:test_hello() self:preprocess_equals('{{#invoke:Bananas | hello}}', 'Hello, world!') end return p </syntaxhighlight> For a list of all modules using unit tests, see [[Special:Whatlinkshere/Module:UnitTests]]. There's also an alternative unit testing framework [[Special:Whatlinkshere/Module:ScribuntoUnit|in use]] called [[Module:ScribuntoUnit]], that originates from Hungarian Wikipedia. Feature-wise it's very similar to [[Module:UnitTests]], but it has a different coding style, and throws real errors that are trapped using protected calls. It also has a method to compare floats within a given precision. == ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ == Overall: Lua can only get input as text strings passed to the <code><nowiki>{{#invoke:}}</nowiki></code> and what can be fetched via mw.title.new(...):getContent() and frame:expandTemplate(). Lua output will not be preprocessed unless <code>[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]</code> is explicitly called, meaning that template calls, parser functions in the output will not work correctly. Also, all Lua in the page is limited to '''10 seconds''' CPU time (you can look in the source code of a rendered page to see how long a template or module took to parse). And relative to standard Lua, Scribunto's Lua lacks all sorts of functions (see {{section link|mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual|Differences from standard Lua}}). === ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ === Lua code in Scribunto is only run when the page is being parsed. Therefore, the only user input that Lua can receive is by ''page editing'' - it cannot create a box that calculates the square root of a number you type in, or recalculate a piece of the Mandelbrot set depending on which part of the parent set you click on. The input Lua can receive includes any transcludeable text page on Wikipedia. This does ''not'' include graphics files (not even [[Wikipedia:SVG help|.SVG]] files, although they are actually text, unless you cut and paste it onto a Wiki text page), the list of pages listed in a [[Help:Category|category]], nor the contents of [[Wikipedia:Transclusion#Special pages|non-transcludeable]] [[Help:Special|special pages]]. === ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ=== Transcluded Wikipedia headers frequently contain a hidden code such as <syntaxhighlight lang="lua" inline>"UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU"</syntaxhighlight> which may need to be stripped out in order for them to be parsed effectively. <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line highlight=1 copy> print(string.reverse("UNIQ")) </syntaxhighlight></blockquote> <blockquote><syntaxhighlight lang="lua" line start=2> QINU </syntaxhighlight></blockquote> Wikilinks <code><nowiki>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ</nowiki></code>'''<code><nowiki>|</nowiki></code>'''<code><nowiki>]]</nowiki></code> without expression after the pipe <code>|</code> won't work if returned as output - they need to be written explicitly as <syntaxhighlight lang="lua" inline>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|</syntaxhighlight>'''<code>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]</code>'''<syntaxhighlight lang="lua" inline>]]</syntaxhighlight>. Other pre-save transforms, such as replacing <code>~~<nowiki/>~~</code> with signatures, will also fail to be processed. Template transclusions, parser function calls, and variable substitutions (i.e. anything with a <code><nowiki>{{...}}</nowiki></code>) will not be processed, nor will tags such as {{tag|ref|o}} or {{tag|nowiki|o}}. == ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ== {{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}} ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| {{clear}} ==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == ; English Wikipedia-specific resources * [[Wikipedia:Lua style guide]] &ndash; standards to improve the readability of code through consistency * [[Special:PrefixIndex/Module:]] &ndash; tracking of Lua modules can be done by using [[Special:PrefixIndex]] * [[Help:Lua debugging]] &ndash; a how-to guide about [[debugging]] Lua modules * [[Module:Sandbox]] provides a pseudo-namespace for experimenting with Lua modules * [[WP:Lua requests]] &ndash; requests for Lua-based templates or tasks * [[:Category:Lua-based templates]] &ndash; groups of Lua-based templates * [[:Category:Lua metamodules]] &ndash; == ਨੋਟਸ == {{reflist}} {{Wikipedia technical help|collapsed}} [[Category:Wikipedia modules]] ap2j2alk1oiapqfo2fs87yz775rzaum 14 76988 848939 847488 2026-10-01T13:04:03Z Kuldeepburjbhalaike 18176 /* */ 848939 wikitext text/x-wiki 1970 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1970]] 37vj8pxm5360buydrvu2s7vf06s1t87 0 81252 848977 831135 2026-10-02T04:43:25Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848977 wikitext text/x-wiki {{Infobox civil conflict|title=ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ|side3=|partof=|image=[[File:Punjab,_India_(1956-1966).png|300px]]|caption=ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 1956 ਤੋਂ 1966 ਤੱਕ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ|date={{start date|df=yes|1947|8|15}} - {{end date|df=yes|1966|11|1}}|place=[[ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]]|coordinates=|causes=|goals=[[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ|methods=ਰੋਸ ਮਾਰਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ, ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ, ਆਮ ਹੜਤਾਲ|status=|result=1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ, ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਦਾ ਗਠਨ। ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਖੇਤਰਾਂ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਥਾਨ|side1=[[ਸਿੱਖ]]<br>[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]|side2=[[ਹਿੰਦੂ]]<br>[[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]]<br>[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]<br>[[ਭਾਰਤੀ ਜਨ ਸੰਘ|ਜਨ ਸੰਘ]]<br>[[ਰਾਸ਼ਟਰੀਆ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਵੈਮ ਸੇਵਕ ਸੰਘ]]<br>[[ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ]]|leadfigures1=[[ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ]] ([[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]])<br> [[ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ (ਸਿੱਖ ਆਗੂ)|ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ]] ([[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]])<br> [[ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ੇਰੂਮਾਨ]]|leadfigures2=[[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ]]<br> [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ]]<br> ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ<br>ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ|leadfigures3=|howmany1=|howmany2=|howmany3=|casualties1=|casualties2=|casualties3=|injuries=|fatalities=ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ 43 ਮੌਤਾਂ <small>([[ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]] ਅਨੁਸਾਰ)</small>|arrests=57,129 ਸਿੱਖ (ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਰਿਕਾਰਡ)|detentions=|casualties_label=|notes=ਅਹਿੰਸਕ [[ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰ]] ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਿਕਾਰ ਸਿਆਸੀ ਅੰਦੋਲਨ}}'''ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਅੰਦੋਲਨ''' ਇੱਕ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਲੀਕਿਆ ਗਿਆ ਸਿਆਸੀ ਅੰਦੋਲਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ (ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ [[ਸਿੱਖ|ਸਿੱਖਾਂ]]) ਦੁਆਰਾ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ [[ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ, ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Chopra, Radhika (2012). Militant and Migrant: The Politics and Social History of Punjab. Routledge. p. 42.}}</ref> ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ [[ਪੰਜਾਬ]] ਰਾਜ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਇਆ। [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਰਾਜ ਅਤੇ [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਾੜੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵੀ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਤਰੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਅਤੇ [[ਜੀਂਦ]], [[ਕਰਨਾਲ]], [[ਅੰਬਾਲਾ]], [[ਫ਼ਤਿਹਾਬਾਦ, ਹਰਿਆਣਾ|ਫਤਿਹਾਬਾਦ]] ਅਤੇ [[ਸਿਰਸਾ]] ਵਰਗੀਆਂ ਸਿੱਖ ਵਸੋਂ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇਸ ਦੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰਨਾ ਸਮਝਿਆ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ|ਨਹਿਰੂ]] ਅਤੇ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਗਾਂਧੀ]] ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Dhillon, Gurdarshan Singh (1974). "Evolution of the Demand for a Sikh Homeland". The Indian Journal of Political Science. 35 (4): 362–373.}}</ref><ref>{{Cite book|title=Shani, Giorgio; Singh, Gurharpal, eds. (2021), "The Indian Union and the Sikhs, 1947–1984", Sikh Nationalism, New Approaches to Asian History, Cambridge: Cambridge University Press, pp. 110–131}}</ref> [[File:Jatha of Sikhs volunteers of Punjabi Suba movement.jpg|thumb|ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਅਕਾਲੀ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਦਾ ਜੱਥਾ ]] == ਪਿਛੋਕੜ == ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਸੁਧਾਰਵਾਦੀ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੱਦਬੰਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਂਝੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਰਿਆਦਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ ਸਿੱਖ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਉਦੇਸ਼ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite book|title=Nayar, Baldev Raj (8 December 2015). Minority Politics in the Punjab. Princeton University Press. p. 118.}}</ref> ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ; ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਆਗੂ [[ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ]] ਨੇ 1945 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, "ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਇੱਕ ਸੰਗਠਿਤ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।"<ref>{{Cite book|title=Deol, Harnik (2000). Religion and Nationalism in India: The Case of the Punjab (Routledge Studies in the Modern History of Asia) (1st ed.). New York City, U.S.A.: Routledge. pp. 92–101}}</ref> 1947 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖ ਆਬਾਦੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਬਹੁਗਿਣਤੀ (ਲਗਭਗ 60%) ਬਣ ਗਈ ਸੀ।<ref name=":11">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=182}}</ref> ਇਸ ਨੇ [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ|ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ) ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਰਾਹੀਂ, [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ]] ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ।<ref name=":0">{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46|pages=419}}</ref> ਜਨਵਰੀ 1948 ਵਿੱਚ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੈਂਬਰੀ ਆਗੂਆਂ, ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ, ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਮੰਤਰੀ [[ਭੀਮਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ|ਡਾ. ਬੀ.ਆਰ. ਅੰਬੇਦਕਰ]] ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਅੰਬੇਡਕਰ ਨੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਵਫ਼ਦ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ) ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਵਜੋਂ ਮੰਗਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Harcharan Singh Bajwa- Fifty Years |url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=2123&page=1&CategoryID=1&Searched=W3GX |access-date=2023-07-16 |website=www.panjabdigilib.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106204510/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=2123&page=1&CategoryID=1&Searched=W3GX |archive-date=2019-01-06 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ambedkar’s role overlooked |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/features/ambedkar-s-role-overlooked-284135}}</ref> ਇੱਕ ਨੀਤੀਗਤ ਸਥਿਤੀ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਪ੍ਰੈਲ 1948 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਕਾਈ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ 'ਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਖੇਤਰੀ ਇਕਾਈ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਖ਼ਾਲਸਾ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1699 ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ [[ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ]] ਦੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਅਧਾਰ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤਰਕਸੰਗਤ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਜਿੱਤ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਨ,ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਸਦੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਜੋ 1948 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ,<ref name=":1">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press|pages=186}}</ref> ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਸੰਖਿਆ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੀਮਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,<ref name=":12">{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=392}}</ref> ਦੇਸ਼ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਲੀਹਾਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬੀ, ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":2">{{Cite book|title=Deol, Harnik (2000). Religion and Nationalism in India: The Case of the Punjab (Routledge Studies in the Modern History of Asia) (1st ed.). New York City, U.S.A.: Routledge.|pages=93}}</ref> ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਦੱਖਣੀ ਰਾਜਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸੀ, ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ। ਆਪਣੀ 10 ਦਸੰਬਰ 1948 ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ, ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਤੇ ਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਹਿੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ।"<ref>{{Cite book|title=Virendra Kumar (1976). Committees And Commissions In India Vol. 1 : 1947-54. Concept. pp. 70–71.}}</ref> ਇਸਨੇ [[ਮਦਰਾਸ]], [[ਬੰਬਈ]] ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੈਪੁਰ ਸੈਸ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਧਾਰ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ "ਜੇ.ਵੀ.ਪੀ ਕਮੇਟੀ" ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੱਤਾਭੀ ਸੀਤਾਰਮਈਆ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ [[ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ|ਵੱਲਭ ਭਾਈ ਪਟੇਲ]] ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। [[ਤਸਵੀਰ:Master Tara Singh.png|thumb|ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ]] ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ [[ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ]], [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]], [[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ]], [[ਜਲੰਧਰ]], [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]], [[ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਅਤੇ [[ਅੰਬਾਲਾ]] ਸਮੇਤ ਪੈਪਸੂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਬਣਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46|pages=417}}</ref> ਇਸ ਦੌਰਾਨ [[ਹਿਸਾਰ]], ਕਰਨਾਲ, [[ਰੋਹਤਕ]],[[ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ|ਗੁੜਗਾਓਂ]], ਪੂਰਬੀ [[ਕਾਂਗੜਾ]] ਅਤੇ [[ਸ਼ਿਮਲਾ]] ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਬਹੁਮਤ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ 35% ਬਣਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੀ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਸੋਂ ਦਾ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਆਬਾਦੀ, ਜਿਸਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਥਿਤੀ ਨਵੀਂ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸੱਤ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦਾ ਸੁਝਾਏ ਆਧਾਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਲਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1948 ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 1949 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।<ref name=":0" /> ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਨਵੇਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਮਰਥਨ ਜੁਟਾਇਆ, ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 1948 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਹਮਲਾਵਰ ਫਿਰਕੂ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਦਸੰਬਰ 1948 ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸਾਲਾਨਾ ਇਜਲਾਸ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, “ਸਾਡੀ ਸਪਸ਼ਟ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਹੱਦਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਉਠਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨਾਂ ਵੀ ਸਹੀ ਹੋਵੇ।“<ref name=":1" /> ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮਤੇ ਦੇ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸੈਂਬਲੀ ਅਨੁਪਾਤਕ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਮਤਾ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਰਿਆਇਤਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੇ ਸਿੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਖਰੜੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press|pages=183}}</ref> ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 20 ਫਰਵਰੀ 1949 ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ 1950 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਜਮਹੂਰੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਮਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name=":3">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press|pages=187}}</ref> === ਸੱਚਰ ਫਾਰਮੂਲਾ === ਸੱਚਰ ਫਾਰਮੂਲਾ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1949 ਨੂੰ [[ਭੀਮ ਸੈਨ ਸੱਚਰ|ਭੀਮ ਸੇਨ ਸੱਚਰ]] ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਧੀਨ ਵਧ ਰਹੇ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":4">{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46:|pages=418}}</ref> ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਦੋ ਹਿੰਦੂ ਮੈਂਬਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਸਿੱਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੋਨ ਲਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪੜਾਅ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਟ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇਗਾ।<ref name=":4" /> ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਜਲੰਧਰ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅੰਬਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਰੋਪੜ ਅਤੇ ਖਰੜ ਤਹਿਸੀਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। <ref name=":3" />ਇਸਦਾ ਟੀਚਾ ਦੋਭਾਸ਼ੀਵਾਦ ਸੀ, ਪਰ ਇਸਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ, ਇਸਨੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੰਦੂ ਦੱਖਣ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ।<ref name=":4" /> ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਇਸ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇਗੀ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਕਿ ਸੱਚਰ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੀਮਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਅਗਸਤ 1950 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਰੋਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref name=":2" /> ਪਹਿਲਾਂ ਜੂਨ 1948 ਵਿਚ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਅਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਰਵਰੀ 1949 ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਇੱਕਮਾਤਰ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ, ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ|ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੀ ਸੈਨੇਟ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਥਾਂ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨ ਸੰਘ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮਹਾਸਭਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ, ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ।<ref name=":3" /> ਮੰਗ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰਨ ਲਈ, [[ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ]] ਨੇ ਇੱਕ ਅਖਬਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ 1951 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ;<ref>{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46|pages=421}}</ref> ਇਹ ਕਿ ਦਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ 1961 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਖੰਡਨ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ,<ref name=":7">{{Cite book|title=Deol, Harnik (2000). Religion and Nationalism in India: The Case of the Punjab (Routledge Studies in the Modern History of Asia) (1st ed.). New York City, U.S.A.: Routledge|pages=94}}</ref> ਅਤੇ 1971 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅੱਧੀ ਆਬਾਦੀ ਹਿੰਦੀ ਨੂੰ ਚੁਣਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗੀ।<ref name=":5">{{Cite book|title=Deol, Harnik (2000). Religion and Nationalism in India: The Case of the Punjab (Routledge Studies in the Modern History of Asia) (1st ed.). New York City, U.S.A.: Routledge|pages=95}}</ref> ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜਜ਼ਬ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਅਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਤੇ "ਹਿੰਦੀ, ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਨਾਲ, ਹਿੰਦੂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਰਾਜ ਬਣਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇ ਜੋ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।<ref name=":5" /> ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਈ ਝੜਪਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਅਤੇ 1952 ਤੱਕ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲੋਂ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਤੇਜ਼ ਹੋਈਆਂ; ਕਾਂਗਰਸ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਗਈ,<ref name=":6">{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46|pages=422}}</ref> ਪਰ ਦੂਜੀਆਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਫਰੰਟ ਨਾਮਕ ਗੱਠਜੋੜ ਬਣਾ ਕੇ ਅਤੇ ਅਗਵਾਈ ਕਰਕੇ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਪ੍ਰੈਲ 1952 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।<ref name=":6" /> ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸਾਲਾਨਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਲਈ ਇੱਕ ਜਨਮਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਜੋਂ ਦਲ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪੱਖੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ। ਜੁਲਾਈ 1948 ਵਿੱਚ ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ ਦੁਆਰਾ "ਸਿੱਖ ਹੋਮਲੈਂਡ" ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਪੈਪਸੂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਲੇਵੇਂ ਦੀ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਖੇਤਰੀ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46|pages=423}}</ref> === 1953 ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ === ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸਮੱਸਿਆ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਜਮਹੂਰੀ ਕੰਮਕਾਜ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ, 1953 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46|pages=424}}</ref> ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਫਰਵਰੀ 1954 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 14 ਮਈ 1954 ਨੂੰ 18 ਪੰਨਿਆਂ ਦਾ ਮੈਮੋਰੰਡਮ ਸੌਂਪਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ [[ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ (ਪੈਪਸੂ)|ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਈਸਟ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟਸ ਯੂਨੀਅਨ]] (ਪੈਪਸੂ) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ- ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਗੁੜਗਾਓਂ ਅਤੇ ਰੋਹਤਕ, ਕਰਨਾਲ ਦੀ ਪਾਣੀਪਤ ਤਹਿਸੀਲ, ਅਤੇ ਹਿਸਾਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਤਹਿਸੀਲਾਂ, ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ ਜੋ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣੇ ਸਨ।<ref name=":7" /> ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ, ਪੈਪਸੂ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਏਕੀਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨ ਸੰਘ|ਜਨ ਸੰਘ]] ਦੇ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਮੈਮੋਰੰਡੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਲੇਵੇਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਦਿੱਲੀ ਵੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜ਼ਵੀਜ਼ ਦਿੱਤੀ<ref name=":8">{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46|pages=425}}</ref> ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਚੁਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।<ref name=":13">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=189}}</ref> ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਇਸ ਦਲੀਲ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰਤ ਸੂਬਿਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗਾ; ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵੇ ਸਿੱਖਾਂ, ਜਾਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।<ref name=":12" /> ਇਸਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਗਏ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮਾਪਦੰਡ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਰਥਨ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ।<ref name=":14">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press|pages=190}}</ref> ਕਈਆਂ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਸੀ; ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਜਦੋਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਲਈ ਰਾਜ ਮਿਲ ਗਏ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਗੁਆ ਲਈ,"<ref name=":5" /> ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ 14 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਆਕਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਸ ਤਰਕ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਸਮਝਿਆ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮੰਗ ਬਿਨਾਂ ਝਿਜਕ ਮੰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ।<ref>{{Cite book|title=Deol, Harnik (2000). Religion and Nationalism in India: The Case of the Punjab (Routledge Studies in the Modern History of Asia) (1st ed.). New York City, U.S.A.: Routledge|pages=96}}</ref> ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਇਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ 1955 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਇਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ 110 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ,<ref name=":8" /> ਜਿਸ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਦਲ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 132 ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 3 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਵਧਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਿੱਖ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। 6 ਅਪ੍ਰੈਲ 1955 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਉਣ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ; 20 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 10 ਮਈ ਤੱਕ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾਉਣ ਜਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਲਟੀਮੇਟਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।<ref name=":8" /> === 1955 ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਅੰਦੋਲਨ === ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੇ 1955 ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਨਾਅਰਾ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਰੇ ਸੂਬੇ ਭਰ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਏ ਗਏ ਵਲੰਟੀਅਰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਦੇ [[ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ|ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ]] ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 1920 ਦੀ [[ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ]] ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ।<ref name=":9">{{Cite book|title=Deol, Harnik (2000). Religion and Nationalism in India: The Case of the Punjab (Routledge Studies in the Modern History of Asia) (1st ed.). New York City, U.S.A.: Routledge.|pages=96}}</ref> [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ|ਐਸਜੀਪੀਸੀ]], ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਲਈ ਤਰਕਸੰਗਤ ਅਤੇ ਜਥੇਬੰਦਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਧਾਇਆ।<ref name=":9" /> ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹਟਾਈ, ਅਤੇ 10 ਮਈ ਨੂੰ ਵਾਅਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ 10 ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ,<ref name=":8" /> ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਅੰਦੋਲਨ ਲਈ 12,000 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 21,000 ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":9" /> ਵਧ ਰਹੀ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ। ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।<ref name=":9" /> 12 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਸੱਚਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਨਾਅਰਿਆਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਵਰਤਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।<ref name=":10">{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46|pages=426}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬਾ ਨਾਅਰੇ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਮਨਾਇਆ।<ref>{{Cite book|title=Sangat Singh (2001). The Sikhs in History: A Millenium Study, with New Afterwords. Uncommon Books.|pages=302|quote=Akali Dal handsomely responded by not celebrating the occasion as victory against the government}}</ref> ਸੱਚਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਅਕਾਲੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਵਰਤੀ ਗਈ; ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 8 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ 18 ਅਕਤੂਬਰ ਤੱਕ ਰਿਹਾਅ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":10" /> === 1955 ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਰੇਡ === ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ 4 ਜੁਲਾਈ 1955 ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ , ਜਦੋਂ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਥਾ ਗੰਗਾਨਗਰ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਇਆ, ਡੀ.ਆਈ.ਜੀ. ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਰਕਾਰੀ ਪੁਲਿਸ ਬਲ ਹਰਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ, ਵਲੰਟੀਅਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਸੋਈਏ ਸਮੇਤ ਪੂਰੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ।<ref name=":17">{{Cite book|title=Dhillon, Kirpal S. (2006). Identity and Survival: Sikh Militancy in India, 1978-1993. London, United Kingdom: Penguin Books.|pages=60}}</ref> ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਸਰਾਏ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਦਫਤਰਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਛਾਪੇਮਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਲਈ ਲਾਠੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਅਤੇ ਗੋਲੇ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ।<ref name=":10" /> ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਸਾਈਟ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬਜ਼ਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਫਲੈਗ-ਮਾਰਚ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":13" /> === ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ === ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ 10 ਸਤੰਬਰ 1955 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਜਿੱਥੇ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 10 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":15">{{Cite book|title=Bal, Sarjit Singh (1985). "Punjab After Independence (1947-1956)". Proceedings of the Indian History Congress. 46|pages=427}}</ref> ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪੈਪਸੂ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1955 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸੰਮੇਲਨ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name=":14" /> ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸੱਚਰ ਮਤੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੇ ਮਤੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ “ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ ਅਤੇ ਵਾਜਬ ਮੰਗ ਦੇ ਰਾਜ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਅਤੇ ਬੇਤੁਕੇ ਮਤੇ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।”<ref name=":15" /> ਮਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ, ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਲਾਹੌਰ ਬੁਲੇਟਿਨ ਦੇ 9 ਜਨਵਰੀ 1930 ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ "ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਗਲਤ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਵੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਚਮਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ"<ref name=":16">{{Cite book|title=Great Britain: Parliament: House of Commons: Foreign Affairs Committee (4 May 2007). South Asia: fourth report of session 2006-07, report, together with formal minutes, oral and written evidence. London, United Kingdom: The Stationery Office. p. 112.}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਹਾਲਾਤ ਹੁਣ ਬਦਲ ਗਏ ਹਨ।"<ref name=":16" /> <ref>{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press|pages=205}}</ref>ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਲਾਰਡ ਮਾਊਂਟਬੈਟਨ ਨੇ ਵੰਡ ਅਤੇ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਤਬਾਦਲੇ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।<ref name=":11" />ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈ ਗਈ।[21] ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਚੋਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name=":12" /> == ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ == ਪਹਿਲੀ ਮੀਟਿੰਗ 24 ਅਕਤੂਬਰ 1955 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਬਨਿਟ ਸਾਥੀਆਂ, [[ਮੌਲਾਨਾ ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਆਜ਼ਾਦ]] ਅਤੇ ਪੰਡਿਤ ਗੋਵਿੰਦ ਬੱਲਭ ਪੰਤ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਭਾਈ ਜੋਧ ਸਿੰਘ, ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਸਿਆਸੀ ਨੁਕਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ, ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ ਇਸੇ ਸਾਲ 23 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।<ref name=":12" /> ਫਰਵਰੀ 1956 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਇਜਲਾਸ ਦੇ ਐਲਾਨ ਕਾਰਨ ਦਸੰਬਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ; ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ, ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਲੂਸ, ਜਿਸਦਾ ਆਕਾਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੰਮੇਲਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਨੇ ਸਿੱਖ ਏਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=393}}</ref> ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਜਵਾਨ, ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਰਪਾਨ ਅਤੇ ਨੀਲੀ ਪੱਗ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਅਕਾਲੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ "ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" ਅਤੇ "ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।<ref name=":18">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press|pages=191}}</ref> ਅਕਾਲੀ ਮਾਰਚ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 26 ਫਰਵਰੀ 1956 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਵਫ਼ਦ ਵੱਲੋਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਦੌਰਾਨ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਲਬਾਤ ਫਿਰ ਤੋਂ ਠੱਪ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਿੱਖ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।<ref name=":19">{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=394}}</ref> === ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲਾ === ਆਖਰਕਾਰ ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜਨਵਰੀ 1956 ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਇੱਕ ਮੁਢਲੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਗਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈਆਂ:ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਨੂੰ ਦੋ ਖੇਤਰਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਜਿਸਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ।<ref name=":18" /> ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਖੇਤਰ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਮੇਟੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ, ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਟੈਕਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।<ref name=":19" /> ਖੇਤਰ ਦੁਭਾਸ਼ੀ ਰਹੇਗਾ, ਪਰ [[ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ|ਗੁਰਮੁਖੀ]] ਪੰਜਾਬੀ, ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਭਾਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗੀ, ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰੇਗੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪੈਪਸੂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<ref name=":18" /> ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ 11 ਮਾਰਚ 1956 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਆਮ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੋਟਿੰਗ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":19" /> ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾਪਦੰਡ ਦੀ ਸਮਝੀ ਗਈ ਅਯੋਗਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਉਠੀਆਂ, ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਜੋ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਸਮੇਤ ਨੇਤਾਵਾਂ, ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਜਾਂ ਅਸਥਾਈ ਵਾਅਦੇ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ।<ref name=":19" /> ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਉਪਾਅ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਾਲੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ,<ref name=":19" /> ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ 1 ਨਵੰਬਰ 1956 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name=":20">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=193}}</ref> 23 ਸਤੰਬਰ 1956 ਨੂੰ ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਸੌਦੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ, ਵਿੱਦਿਅਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹਿੱਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਇਸ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲੀ ਸਿਆਸੀ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।<ref name=":20" /> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਅਸੈਂਬਲੀ ਲਈ 22 ਅਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਲਈ 3 ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਸੌਂਪੀਆਂ, ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਕਾਫੀ ਸਮਝਿਆ, ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਬੇਕਾਰ ਮੰਨਿਆ।<ref name=":20" /> ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਬਚੇ ਹੋਏ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਸਫਲ ਸਾਬਤ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੜ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।<ref name=":21">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=196}}</ref> === ਫਾਰਮੂਲੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ === ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਰਾਜ ਦੇ ਆਧਾਰ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣ ਕਾਰਨ, ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਥੋਪਣ ਦੀ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਲਿਪੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ [[ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਲਿਪੀ|ਦੇਵਨਾਗਰੀ]] ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite book|title=Smith, Donald Eugene (8 December 2015). India as a Secular State. Princeton University Press. p. 451}}</ref> ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,<ref>{{Cite book|title=Kudaisya, Gyanesh; Yong, Tan Tai (2004). The Aftermath of Partition in South Asia. Routledge. pp. 123–124}}</ref> ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਰਕਸ਼ਾ ਸੰਮਤੀ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਇਸਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ। ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਸੱਚਰ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਸਮਝਿਆ।<ref name=":19" /> 1957 ਵਿੱਚ, ਹਿੰਦੀ ਰਕਸ਼ੀ ਸਮਿਤੀ ਨੇ ਲੰਗੜੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ, ਗੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ, ਜਬਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ ਵਰਗੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਏ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਿੰਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਅਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਥਾਈ ਕੁੜੱਤਣ ਛੱਡ ਗਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/amritsar/punjabi-is-becoming-language-of-resistance/articleshow/80242511.cms|title=Punjabi is becoming language of resistance|date=2021-01-13|work=The Times of India|access-date=2023-07-16}}</ref> ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਹਿੰਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਕਈ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ ਗਈ,<ref name=":19" /> ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਕਾਂਗਰਸ ਸਰਕਾਰ, ਜੋ ਕਿ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1957 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ [[ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ]] ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਅਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ [[ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਰਾੜੇਵਾਲਾ]] ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਇਸ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਿਆ,<ref name=":19" /> ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਕੈਰੋਂ ਦੁਆਰਾ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":21" /> ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਨਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਲਈ ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਬਦਲਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name=":17" /> ਹਿੰਸਕ ਬੇਅਦਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚੀ, ਸਿੱਖ ਜਨਤਾ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਦਰਭ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮੂਲੇ ਵੱਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਰਗੇ ਅਦਾਰੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਸਨ।<ref>{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=395}}</ref> ਫਾਰਮੂਲੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਮੱਸਿਆ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਕਾਫ਼ੀ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਮਾਰਚ 1958 ਤੱਕ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਤਾ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਗੇ।<ref name=":22">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press|pages=197}}</ref> ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਫਿਰਕੂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਧਦੀ ਹਿੰਦੀ ਕੱਟੜਤਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਹੱਲ ਮੰਨਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 14 ਫਰਵਰੀ 1959 ਨੂੰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਜਨਰਲ ਮੀਟਿੰਗ ਬੁਲਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 377 ਵਿੱਚੋਂ 299 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ। ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਨੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ।<ref name=":19" /> ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਖੁਦ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ ਸਨ ਅਤੇ [[ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ]] ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name=":28">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=202}}</ref> ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ 164 ਵਿੱਚੋਂ 120 ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 58 ਸਿੱਖ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਪੰਜਾਬੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 71 ਸੀਟਾਂ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਬਕਾ ਅਕਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਘੱਟ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਾਬਕਾ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। == ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਉਪਰਾਲੇ == ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਓਨੀ ਹੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹੀ ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨਾਲ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਰਮਿਆਨ ਸਿਆਸੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਲਾਲਪੁਰਾ ਤੋਂ SGPC ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।<ref name=":23">{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=396}}</ref> ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ 15 ਮਾਰਚ 1959 ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਜਲੂਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜਲੂਸ [[ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਕਾਬ ਗੰਜ]] ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":23" /> 1960 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕੈਰੋਂ ਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸੀ। ਕਾਂਗਰਸੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਚਾਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਬੋਰਡ ਬਣਾਇਆ।<ref name=":23" /> ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੇ ਅਕਾਲੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ 24 ਜਨਵਰੀ 1960 ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ 22 ਮਈ 1960 ਨੂੰ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":23" /> ਪੰਡਿਤ ਸੁੰਦਰ ਲਾਲ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਂਗਰਸ ਮੈਂਬਰ [[ਸੈਫੂਦੀਨ ਕਿਚਲੂ]] ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ, ਮੁੱਖ ਮਤਾ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਟੱਲ ਗਠਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਭਾਸ਼ਾ -ਅਧਾਰਤ ਰਾਜ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ।<ref name=":23" /> ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਗਤੀ ਫੜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਾਰਚ 29 ਮਈ 1960 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 12 ਜੂਨ 1960 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।<ref name=":22" /> ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 24 ਤਰੀਕ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਕਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਸ਼ਿਕੰਜਾ ਕੱਸਿਆ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ ਤਕਰੀਬਨ 18,000 ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":24">{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=397}}</ref> ਅਕਾਲੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਭੜਕਾਊ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ [[ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ|ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ]] ਵਿਖੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਜਾਂ ਅਸੈਂਬਲੀਆਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਨਹਿਰੂ, ਪ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਦੋਭਾਸ਼ੀਵਾਦ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸਦੇ ਵੰਡ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਰੋਂ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਢਿੱਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਅਕਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਰਿਹਾਅ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਚਾਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਆਪਣੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।<ref name=":22" /> === ਸੰਤ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ === ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ, [[ਫ਼ਤਿਹ ਸਿੰਘ (ਸਿੱਖ ਆਗੂ)|ਸੰਤ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ]] ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੈਰ-ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ, ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਜਨਸੰਖਿਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਕਾਈ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":31">{{Cite web |title=Punjabi Suba: What’s there to celebrate? |url=https://www.tribuneindia.com/news/comment/punjabi-suba-what-s-there-to-celebrate/292265.html |access-date=2023-07-16 |archive-date=2017-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171231111518/http://www.tribuneindia.com/news/comment/punjabi-suba-what-s-there-to-celebrate/292265.html |url-status=dead }}</ref> 29 ਅਕਤੂਬਰ 1960 ਨੂੰ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜਮਹੂਰੀ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਮੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਰਨ ਵਰਤ (ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗੱਲ) 'ਤੇ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ।<ref name=":24" /> ਵਰਤ 18 ਦਸੰਬਰ 1960 ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੈ। ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮਰਨ ਵਰਤ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਸ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੋਸਟਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":25">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=198}}</ref> ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਰਤ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਦਖਲ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਤੇ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ। ਵਧਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਹਿਰੂ ਨੇ 20 ਦਸੰਬਰ 1960 ਨੂੰ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। 23 ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਫਿਰ 31 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਰਤ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।<ref name=":26">{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=398}}</ref> === ਨਹਿਰੂ ਵੱਲੋਂ ਭਰੋਸਾ === ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਜੋਧ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 4 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name=":26" /> ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਨਹਿਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਸੈਸ਼ਨ ਲਈ ਭਾਵਨਗਰ, ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਭਾਵਨਗਰ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਚਾਰਟਰਡ ਫਲਾਈਟ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਗੁਜਰਾਲ, ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ, ਹਰਗੁਰਨਾਦ ਸਿੰਘ, ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ, ਅਤੇ ਸੇਠ ਰਾਮ ਨਾਥ, ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜ ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਉਡਾਣ ਦੌਰਾਨ ਸਮੂਹ ਨੇ ਆਪਸੀ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਮੰਗ ਘਟਾ ਦਿੱਤੀ।<ref name=":26" /> 7 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਹਿਰੂ ਨਾਲ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਸੂਬੇ ਦੀ ਮੰਗ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਰਕੂ ਮੰਗ ਸੀ।<ref name=":25" /> ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੋਸਟ-ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ, ਕਿ ਭਾਸ਼ਾਈ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਗਠਨ ਪੰਜਾਬ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵਿਤਕਰੇ ਜਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਰੁਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ "ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।"<ref name=":26" /> ਉਸਨੇ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਮਤਾ ਵੀ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਖਾਲਸੇ ਦੇ, ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਨ ਕਿ ਉਸਦੇ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਰਤ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।<ref name=":26" /> ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲੇ ਮੋਰਚੇ, ਜਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, 9 ਜਨਵਰੀ 1961 ਨੂੰ ਜੂਸ ਦੇ ਗਲਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣਾ 22 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਵਰਤ ਖਤਮ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 30,000 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ 1960-1961 ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਲੱਗੇ ਮੋਰਚੇ ਦੌਰਾਨ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":26" /> ਫ਼ਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪੂਰੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 57,129 ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। === ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਬਦਬਾ === 8 ਫਰਵਰੀ 1961, 1 ਮਾਰਚ 1961 ਅਤੇ 12 ਮਈ 1961 ਨੂੰ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਆਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਘੋਖਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ 'ਤੇ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਝੂਠੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨੇ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਖੁਦ 15 ਅਗਸਤ 1961 ਨੂੰ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ [[ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]] ਅਤੇ ਹਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਮਲਿਕ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਵਿਚੋਲੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨਹਿਰੂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਲਾਲ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਰੱਖਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ।<ref name=":25" /> ਹਰਦਿੱਤ ਮਲਿਕ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੇਰੀ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣਾ ਮਰਨ ਵਰਤ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਚਕਾਰ ਅਗਾਮੀ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦਿਆਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰੋਧੀ ਲਾਬੀਆਂ ਨੇ ਤਿੱਖਾ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਚਾਰ ਸੰਪਾਦਕ ਲਾਲਾ ਜਗਤ ਨਰਾਇਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਕਾਰਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਨੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ " ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਕਦੇ ਵੀ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।"<ref name=":29">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=199}}</ref> 1 ਅਕਤੂਬਰ 1961 ਨੂੰ 48 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਠੋਸ ਪ੍ਰਗਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣਾ ਮਰਨ ਵਰਤ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਲੋਚਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਸਾਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ [[ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ]] 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਹੁੰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਸਹੁੰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਖਤਮ ਕਰਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹੀ ਸੀ। 24 ਨਵੰਬਰ 1961 ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂਆਂ (ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਕੌਂਸਲ) ਦੀ ਇੱਕ ਕਮੇਟੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਨੂੰ 24 ਨਵੰਬਰ 1961 ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਰਤ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਜੁਰਮਾਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ। ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਡੋਲਤਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਖੋਖਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਵਾਧੂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਜਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰਤਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=400}}</ref> ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਲਈ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਵਾਧੂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਅਤੇ "ਲੰਗਰ" ਦੇ ਬਰਤਨ ਧੋਣੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਵਰਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਕਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੁੜ ਵਸਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਾਖ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।<ref name=":27">{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=401}}</ref> ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮਤਭੇਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਹਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਪਾਰਟੀ ਮਤਭੇਦ ਦੇ ਇੱਕ ਦੌਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1962 ਤੱਕ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":27" /> ਸਿੱਖ ਵੋਟਾਂ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, 1962 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀਆਂ ਲਈ ਇਕਜੁੱਟ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 154 ਵਿੱਚੋਂ 90 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਕੈਰੋਂ ਨੇ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਧਾਂਦਲੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press|pages=200}}</ref> ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ, 20 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖ ਵੋਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਕਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪਈਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਵਾਪਸ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, 160 ਵੋਟਿੰਗ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 74 ਨੇ ਹੀ ਵੋਟ ਪਾਈ ਸੀ, ਬਾਕੀਆਂ ਨੇ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਸੀ। ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਕਲੰਕ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਰੋਧ, ਅਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜੁਲਾਈ 1962 ਦੀ ਇੱਕ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ; ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ 76 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 72 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੇਭਰੋਸਗੀ ਮਤੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨਿਰੋਲ ਭਾਸ਼ਾਈ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਫੁੱਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ [[ਦਿੱਲੀ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ]] ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਐਸਪੀਜੀਸੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟ ਗਈ; ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਜੂਨ 1963 ਵਿੱਚ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵੋਟ ਨਾਲ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੂੰ SGPC ਤੋਂ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।<ref>{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=401}}</ref> ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਾਥੀ, ਸੰਤ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ, ਨੂੰ SGPC ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ 1965 ਵਿੱਚ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ, ਜਦੋਂ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੇ ਧੜੇ ਨੇ 18 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ SGPC ਵਿੱਚ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 45 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨੱਬੇ ਸੀਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਸਮਾਨੰਤਰ ਧੜਿਆਂ ਦੇ ਵੰਡੇ ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਘਟਦੀ ਸਿਆਸੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਿੰਤਨ ਲਈ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਸੀਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੇ ਸਮਰਥਕ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ।ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 'ਤੇ ਵੀ 1963 ਵਿਚ ਹਮਾਇਤ ਘਟਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸਨੇ 14 ਜੂਨ 1964 ਨੂੰ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=201}}</ref> === ਦਾਸ ਕਮਿਸ਼ਨ === ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਦਸੰਬਰ 1961 ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਐਸ.ਆਰ. ਦਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਇਸ ਦੀ ਬਣਤਰ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਕੇਸ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਤਕਰੇ ਦੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<ref name=":29" /> ਦਾਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕੁਝ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵਰਿੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਦਰਜੇ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਲਿਪੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਵੀ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਨ ਸੰਘ ਦੇ ਬਲਰਾਜ ਮਧੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤਰੀ ਫਾਰਮੂਲੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਅਸਲ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਖੇਤਰੀ ਕਮੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਫਰਵਰੀ 1962 ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤੁਰੰਤ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। <ref name=":29" /> === ਨਲੂਆ ਕਾਨਫਰੰਸ === 4 ਜੁਲਾਈ 1965 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਨਲੂਆ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮੁੱਖ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦਾ ਮਤਾ ਉੱਘੇ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ [[ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਆਈ. ਸੀ. ਐਸ|ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ]] ਦੁਆਰਾ ਉਲੀਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, [[ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ|ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ]] ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਧੜੇ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਿਆਨੀ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name=":28" /> <ref name=":32">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=207}}</ref>ਮਤਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ: 1. ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਕਿਸਮਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਹਨ। 2. ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਲੋਕ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸਮਝ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀਅਤ ਵਿੱਚ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਸਮਝ ਨੇ ਨਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਿੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਤਨ, ਪੰਜਾਬ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੰਘ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਨਿਆਂਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 3. ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਅਤ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਗਣਰਾਜ ਸੰਘ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਧਾਰਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰੁਤਬਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਿਆਸੀ ਮੰਗ ਤਿਆਰ ਕਰਨ। <ref name=":28" /> === ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ === 24 ਜੁਲਾਈ 1965 ਨੂੰ, ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਜਲਾਵਤਨੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ 2 ਅਗਸਤ ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਨਲੂਆ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੇ ਮਤੇ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।<ref name=":30">{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=402}}</ref> ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ 16 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ 10 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਰਨ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਇਹ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਹ 25 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵਿਖੇ ਆਤਮਦਾਹ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ, [[ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ]] ਅਤੇ ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਹੁਡਿਆਰਾ 8 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ, ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉੱਚ ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਦਿੱਲੀ ਗਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤ ਨੂੰ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ; ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਥਿਤੀ ਆਮ ਵਾਂਗ ਬਹਾਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੰਗ ਨੂੰ ਟਾਲਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ 9 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਰਤ ਆਏ। ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕਮਾਂਡਰਾਂ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਸਨ, ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ।<ref name=":30" /> == ਗਠਨ == 1963 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੇ [[ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ|1962 ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ]] ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦੌਲਤ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਨਹਿਰੂ ਤੱਕ ਸਿੱਧੇ 50,000 ਰੁਪਏ ਸਮੇਤ ਰੱਖਿਆ ਫੰਡ ਵਿੱਚ 20 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਦੇ ਭਾਰ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣਾ ਸੋਨਾ। ਕੇਵਲ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਅਤੇ 1965 ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਿੱਖ ਅਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਮਰਥਨ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆ ਰਹੀ ਸਿੱਖ ਮੰਗ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। 1965 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੰਗ 21 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ 22 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ।<ref name=":33">{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=403}}</ref> ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕੋਲ 1964 ਵਿੱਚ ਨਹਿਰੂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜੰਗੀ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਖੇਤਰੀ ਮੰਗਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ 6 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ [[ਗੁਲਜ਼ਾਰੀ ਲਾਲ ਨੰਦਾ|ਗੁਲਜ਼ਾਰੀਲਾਲ ਨੰਦਾ]] ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ “ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਸੂਬੇ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।<nowiki>''</nowiki><ref name=":33" /> ਬਾਅਦ ਵਿਚ 23 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਗਠਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਲੰਮੀ ਬਹਿਸ ਕੀਤੀ, [[ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ|ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ]], [[ਜਰਨਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ|ਜਨਰਲ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ]], ਅਤੇ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹਬਾਜ਼ਪੁਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ।<ref name=":33" /> ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਤੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨੂੰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸੂਚੀ ਸਪੀਕਰ, ਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਭੇਜੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਦਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੰਤਮ 22 ਮੈਂਬਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ, ਕਾਂਗਰਸ, ਜਨਸੰਘ, ਸੁਤੰਤਰ ਪਾਰਟੀ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।<ref name=":34">{{Cite book|title=Doad, Karnail Singh (1997). Siṅgh, Harbans (ed.). Punjabi Sūbā Movement (3rd ed.). Patiala, Punjab, India: Punjab University, Patiala, 2011.|pages=404}}</ref> ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗ ਪੱਤਰ ਲੈਣ ਦੀ ਮਿਆਦ ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ 5 ਨਵੰਬਰ 1965 ਤੱਕ ਮਿੱਥੀ ਗਈ ਸੀ।ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਮੁੱਢਲੀ ਗੱਲਬਾਤ 26 ਨਵੰਬਰ ਤੋਂ 25 ਦਸੰਬਰ 1965 ਤੱਕ ਹੋਈ।10 ਜਨਵਰੀ 1966 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਮੈਂਬਰ ਰਾਵੇਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਸੂਬੇ ਦਾ ਕੇਸ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। 27 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ [[ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ]] ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਤਰਫੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ। ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪੇ ਗਏ ਮੈਮੋਰੰਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 2,200 ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 903 ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।<ref name=":34" /> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਕਮੇਟੀ ਤੋਂ ਸਮਰਥਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। 9 ਮਾਰਚ 1966 ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇਸਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਵਿੱਚ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਥੀ ਸਮੇਤ, ਪਾਨੀਪਤ ਵਿੱਚ 3 ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾੜਨ ਸਮੇਤ, ਹੜਤਾਲਾਂ, ਅੱਗਜ਼ਨੀ ਅਤੇ ਕਤਲ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਨ ਸੰਘ ਉੱਤੇ ਇਸਦੇ ਆਰੋਪ ਲਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਅਜੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬੇ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਸੀ।<ref name=":35">{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press.|pages=204}}</ref> ਸੰਸਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ 15 ਮਾਰਚ 1966 ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਸੀ; ਕਾਂਗਰਸ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 6 ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name=":34" /> ਰਿਪੋਰਟ 18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਹੱਦਬੰਦੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ 23 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਮੰਗ ਮੰਨ ਲਈ ਗਈ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, 1966, 18 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦਾ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":34" /> === ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ === ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਸੰਕਲਪਿਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 1 ਨਵੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਬਣਾਇਆ ਜਾਣਾ, ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਦਾ ਪੱਧਰ, ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸੀ।<ref name=":35" /><ref name=":32" /> ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਖਰੜ ਤਹਿਸੀਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰਨ ਦੀ ਤਜਵੀਜ਼ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਲਾਗੂ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਕੇਤ ਸੀ ਕਿ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਸੀ।<ref name=":35" /> ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Chandigarh History - History Of Chandigarh India - Origin & History of Chandigarh |url=http://www.chandigarh.co.uk/history.html |access-date=2023-07-16 |website=www.chandigarh.co.uk |archive-date=2015-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221092038/http://www.chandigarh.co.uk/history.html |url-status=dead }}</ref> ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 'ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੋਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ, ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ,<ref name=":36">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/in-1970-centre-decided-to-give-chandigarh-to-punjab/articleshow/70985871.cms|title=In 1970, Centre decided to give Chandigarh to Punjab|date=2019-09-05|work=The Times of India|access-date=2023-07-16}}</ref> ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਰਿਆਣਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 29 ਜਨਵਰੀ 1970 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਸੰਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ 1970 ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਜੋਂ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ 200 ਮਿਲੀਅਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਬਜਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, 1975 ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 1970 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨੂੰ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣੇ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਗਲਿਆਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਫਿਰ ਰੁਕ ਗਈ।<ref name=":36" /> ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ 27 ਦਸੰਬਰ 1966 ਨੂੰ ਆਤਮਦਾਹ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਗਾਂ 'ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। 27 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ 4 ਵਜੇ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ]], ਜਿਸ ਨੇ 20 ਜਨਵਰੀ 1966 ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ, ਹੱਲ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਨੇ 8 ਜਨਵਰੀ 1967 ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ 1970 ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਰਤ ਰੱਖੇਗਾ।<ref>{{Cite book|title=Grewal, J. S. (1998). The Sikhs of the Punjab (The New Cambridge History of India II.3) (Revised ed.). Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press|pages=208}}</ref> ਉਹ 1972 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਗਏ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਿੱਖ ਸਿਆਸੀ ਹੱਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੇ ਲੰਮੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਕਾਲੀ ਆਗੂ [[ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ੇਰੂਮਾਨ|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫੇਰੂਮਾਨ]] ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹ 1921 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਜੇਲ੍ਹ ਕੱਟੇ ਸਨ ਅਤੇ 1923-25 ਦੇ [[ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ|ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ]] ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਹਟਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਗਿਆ।<ref name=":32" /> ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਹੋਮਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੰਥ ਅਜੇ ਵੀ ਗ਼ੁਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵਰਕਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਫਤਹਿ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਰਨ ਵਰਤ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਰਨ ਵਰਤ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਸਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਦੇ 74ਵੇਂ ਦਿਨ 27 ਅਕਤੂਬਰ 1969 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref name=":31" /> ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵਿੱਚ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਣਸੁਲਝੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੁਝ ਖੇਤਰੀ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਸਮਾਯੋਜਨ, ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਦਰਿਆਈ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਵੰਡ ਜੋ ਅਣਸੁਲਝੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।<ref name=":34" /> ਕਣਕ ਦੀ ਖਰੀਦ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋਣ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟਤਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਣਸੁਲਝਿਆ ਤਣਾਅ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਵਧੇਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਤੇ ਦਾ ਖਰੜਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਹਿਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qJaHAwAAQBAJ&pg=PA72|title=The Sikh Separatist Insurgency in India: Political Leadership and Ethnonationalist Movements|last=Chima|first=Jugdep S.|date=2008-08-01|publisher=SAGE Publications India}}</ref> 1983 ਤੱਕ 40,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਕਾਲੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਮੁੱਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।<ref name=":34" /> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (1947–ਵਰਤਮਾਨ)]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਹਿਰੂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ]] 50kxvow71v4dbbunv162uu0ixk27dte 0 86085 848976 756999 2026-10-02T04:00:32Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848976 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1990|10|13}}<ref>{{cite web |title=Pooja Hegde |url=http://www.bollywoodlife.com/celeb/pooja-hegde/ |work=Bollywood Life |access-date=2016-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161003024225/http://www.bollywoodlife.com/celeb/pooja-hegde/ |archive-date=2016-10-03 |url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] | nationality = {{Flagicon|IND}} [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] | education = ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ | occupation = [[ਮਾਡਲ (ਵਿਅਕਤੀ)|ਮਾਡਲ]] ਅਤੇ [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] | height = {{convert|1.73|m|abbr=on}}<ref>{{cite web |title=Pooja Hegde |url=http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/5488019.cms?curpg=3 |work=[[The Times of India]] |accessdate=30 May 2015 |archive-date=10 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150410181146/http://beautypageants.indiatimes.com/photoshow/5488019.cms?curpg=3 |url-status=dead }}</ref> | othername = | yearsactive = 2010–ਹੁਣ }} '''ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ''' ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਅਤੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। <ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/fashion-and-trends/mohenjo-daro-star-pooja-hegde-gives-us-a-sneak-peek-into-her-wardrobe/story-YCUCyypjNuuRkLuBj3seuM.html|title=Mohenjo Daro star Pooja Hegde gives us a sneak peek into her wardrobe}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ ਇੰਡੀਆ 2010 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਉਪ ਜੇਤੂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਮਾਇਸਕਿਨ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਸੁਪਰਹੀਰੋ ਫਿਲਮ ਮੁਗਾਮੂਦੀ (2012) ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ ਓਕਾ ਲੈਲਾ ਕੋਸਮ ਵਿੱਚ ਨਾਗਾ ਚੈਤੰਨਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਗੋਵਾਰੀਕਰ ਦੀ ਮੋਹੇਂਜੋ ਦਾਰੋ ਵਿੱਚ ਰਿਤਿਕ ਰੋਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਪੂਜਾ ਹੇਗੜੇ ਦਾ ਜਨਮ ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਮੰਜੂਨਾਥ ਹੇਗੜੇ ਅਤੇ ਲਾਥਾ ਹੇਗੜੇ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬੜੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਗਲੌਰ ਤੋਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਰਿਸ਼ਭ ਹੇਗੜੇ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਰਥੋਪੈਡਿਕ ਸਰਜਨ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਨੜ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਹਿੰਦੀ, ਤੁਲੂ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਐਮ. ਐਮ. ਕੇ. ਕਾਲਜ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ। == ਫ਼ਿਲਮਾਂ == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" ! ਸਾਲ !ਫ਼ਿਲਮ !ਕਿਰਦਾਰ !ਭਾਸ਼ਾ !ਤੱਥ |- |2012 | ''Mugamoodi'' |ਸ਼ਕਤੀ |ਤਾਮਿਲ | Nominated - SIIMA Award for Best Female Debutant – Tamil |- |2014 | ''Oka Laila Kosam'' |ਨੰਦਨਾ |ਤੇਲਗੂ |Nominated - Filmfare Award for Best Actress – Telugu<ref name="filmfare1">{{Cite web|url=http://www.filmfare.com/features/nominations-for-the-62nd-britannia-filmfare-awards-south-9405-2.html|title=Nominations for the 62nd Britannia Filmfare Awards (South)|access-date=23 August 2016|accessdate=23 August 2016}}</ref><br> Nominated - SIIMA Award for Best Female Debutante – Telugu<ref>{{Cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/siima-awards-2015-nominations-manam-race-gurram-top-telugu-movie-list-636052#JcErfLgRwRBPviPp.97|title=SIIMA Awards 2015 Nominations: 'Manam', 'Race Gurram' Top Telugu Movie List|last=Hooli|first=Shekhar H|language=en|access-date=23 August 2016|accessdate=23 August 2016}}</ref> |- |2014 |''Mukunda'' | ਗੋਪਿਕਾ |ਤੇਲਗੂ |- |2016 |''ਮੋਹੰਜੋ ਦਾਰੋ'' |ਚਾਨੀ |ਹਿੰਦੀ |- |2017 | ''Duvvada Jagannadham'' | TBA |ਤੇਲਗੂ |Filming<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Pooja-Hegde-finalised-for-Allu-Arjuns-next/articleshow/54347817.cms "Pooja Hegde finalised for Allu Arjun's next"]</ref> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1990]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] gw5678n3w2upft7p0hetgmjogf9awc8 0 86304 848964 848183 2026-10-01T19:25:02Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848964 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict = ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ |partof= [[ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੀ ਜੰਗ]] |image = [[File:Iraq War montage.png|border|300px]] |caption = '''Clockwise from top''': U.S. troops at Uday and Qusay Hussein's hideout; insurgents in northern Iraq; an Iraqi insurgent firing a [[MANPADS]]; the toppling of the [[Saddam Hussein]] statue in [[Firdos Square]]. |date={{start date|df=yes|2003|3|20}}{{spaced ndash}}{{End date|df=yes|2011|12|18}}<br />({{Age in years, months and days|2003|03|20|2011|12|18}}) |place=[[Iraq]] |result = * [[2003 ਦਾ ਇਰਾਕ ਤੇ ਹਮਲਾ|ਹਮਲਾ]] ਅਤੇ [[ਇਰਾਕ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ (2003-11)|ਇਰਾਕ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ]] * Overthrow of [[Arab Socialist Ba'ath Party– Iraq Region|Ba'ath Party]] government and [[execution of Saddam Hussein]] * [[ਇਰਾਕੀ ਬਗ਼ਾਵਤ (ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ)|ਇਰਾਕੀ ਬਗ਼ਾਵਤ]], [[ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਅਲ-ਕਾਇਦਾ]] ਦਾ ਉਭਾਰ, ਅਤੇ [[ਇਰਾਕ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਨਾ ਜੰਗ (2006–07)|ਖ਼ਾਨਾ ਜੰਗ]]<ref>{{cite news|title=Sectarian divisions change Baghdad's image|publisher=MSNBC|date=3 July 2006|url=http://www.msnbc.msn.com/id/13684759/|accessdate=18 February 2007|archive-date=4 ਨਵੰਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104110601/http://www.msnbc.msn.com/id/13684759/|url-status=dead}}</ref><ref name="ctc.usma.edu">{{cite news |url=https://www.ctc.usma.edu/posts/the-jrtn-movement-and-iraq%E2%80%99s-next-insurgency |title=The JRTN Movement and Iraq's Next Insurgency &#124; Combating Terrorism Center at West Point |publisher=Ctc.usma.edu |accessdate=2014-08-02 |archive-date=2011-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110826043422/http://www.ctc.usma.edu/posts/the-jrtn-movement-and-iraq%E2%80%99s-next-insurgency |dead-url=yes }}</ref> * Subsequent reduction in violence and depletion of al-Qaeda in Iraq<ref>{{cite news|url=http://www.macleans.ca/news/world/the-decline-of-al-qaeda/|title=The decline of al-Qaeda|publisher=[[Maclean's]]|author=Michael Petrou|date=9 September 2011|quote=George W. Bush gambled on surging thousands more troops to the embattled country. It paid off. Al-Qaeda in Iraq is now a diminished force without territory.}}</ref><ref>{{cite book|title=U.S. Conflicts in the 21st Century: Afghanistan War, Iraq War, and the War on Terror|author=[[Spencer C. Tucker]]|quote=Al Qaeda in Iraq was decimated by the end of the Iraq War in 2011|isbn=1440838798}}</ref> * Establishment of [[Iraqi parliamentary election, January 2005|democratic elections]] and formation of new [[Shia]] led government * [[Withdrawal of U.S. troops from Iraq|Withdrawal]] of [[United States Forces– Iraq|U.S. forces from Iraq]] in 2011 * Stronger Iranian influence in Iraq<ref>{{cite book |last=Galbraith |first=Peter W. |year=2007 |title=The End of Iraq: How American Incompetence Created a War Without End |url=https://archive.org/details/endofiraqhowamer0000galb_p4u8 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0743294249}}{{page needed|date=August 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/2015/03/23/us-mideast-iran-region-insight-idUSKBN0MJ1G520150323|title=Iran expands regional 'empire' ahead of nuclear deal|work=Reuters|access-date=2016-12-05|archive-date=2015-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20151110003249/http://www.reuters.com/article/2015/03/23/us-mideast-iran-region-insight-idUSKBN0MJ1G520150323|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151110003249/http://www.reuters.com/article/2015/03/23/us-mideast-iran-region-insight-idUSKBN0MJ1G520150323 |date=2015-11-10 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nationalreview.com/corner/416770/how-stop-irans-growing-hegemony-mario-loyola|title=How to Stop Iran's Growing Hegemony - National Review Online|work=National Review Online}}</ref> * [[Iraqi insurgency (post-U.S. withdrawal)|Escalation of sectarian insurgency after U.S. withdrawal]] leading to the rise of the [[Islamic State of Iraq and the Levant]], the successor of al-Qaeda in Iraq<ref name="ctc.usma.edu"/><ref>{{cite news |url=http://www.state.gov/p/nea/rls/rm/221274.htm |title=Al-Qaeda's Resurgence in Iraq: A Threat to U.S. Interests|publisher=U.S Department of State|accessdate=26 November 2010|date=5 February 2014}}</ref> |combatant1 = '''Invasion phase (2003)'''<br /> {{flag|United States}}<br /> {{flag|United Kingdom}}<br /> {{flag|Australia}}<br /> {{flag|Poland}} ''support from:''<br />{{flagdeco|Kurdistan}} [[Peshmerga]] |combatant1a = '''Post-invasion<br />(2003–11)<br /> {{flag|United States}} <small></small><br /> {{flag|United Kingdom}} <small></small><br /> {{flag|Australia}} <small>(2003–09)</small><br /> {{Flagdeco|Iraq}} [[History of Iraq|New Iraqi government]] * [[Iraqi Armed Forces]] * [[Awakening Council]] ''supported by:''<br /> {{flagicon|IRN}} [[Iran]]<ref>Elaheh Rostami-Povey, Iran's Influence: A Religious-Political State and Society in its Region, p130-154, Zed Books Ltd 2010.</ref><ref>{{Cite web |url=http://cisac.fsi.stanford.edu/sites/default/files/Felter_Iranian_Strategy_in_Iraq.pdf |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-12-05 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305151457/http://cisac.fsi.stanford.edu/sites/default/files/Felter_Iranian_Strategy_in_Iraq.pdf |dead-url=yes }}</ref> {{nowrap|{{flag|Iraqi Kurdistan}} }} * [[Peshmerga]] {{collapsible list | bullets = yes | titlestyle = background:transparent;font-weight:normal;text-align:left; | title = {{flagicon image|Flag of Multi-National Force– Iraq.png}} [[Multi-National Force– Iraq|MNF–I]]<br /><small>(2003–09)</small> | {{flag|United States}} <small>(2003–09)</small> | {{flag|United Kingdom}} <small>(2003–09)</small> | {{flag|Australia}} <small>(2003–-09)</small> | {{flag|Romania}} <small>(2003–09)</small> | {{flag|Azerbaijan}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Estonia}} <small>(2003–09)</small> | {{flag|Bulgaria}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Moldova}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Albania}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Ukraine}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Denmark}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Czech Republic}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|South Korea}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|El Salvador}} <small>(2003–09)</small> | {{flag|Singapore}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Bosnia and Herzegovina}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Macedonia}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Latvia}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Poland}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Kazakhstan}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Mongolia}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Georgia}} <small>(2003–08)</small> | {{flag|Tonga}} <small>(2004–08)</small> | {{flag|Armenia}} <small>(2005–08)</small> | {{flag|Slovakia}} <small>(2003–07)</small> | {{flag|Lithuania}} <small>(2003–07)</small> | {{flag|Italy}} <small>(2003–06)</small> | {{flag|Norway}} <small>(2003–06)</small> | {{flag|Japan}} <small>(2004–08)</small> | {{flag|Hungary}} <small>(2003–05)</small> | {{flag|Netherlands}} <small>(2003–05)</small> | {{flag|Portugal}} <small>(2003–05)</small> | {{flag|New Zealand}} <small>(2003–04)</small> | {{flag|Thailand}} <small>(2003–04)</small> | {{flag|Philippines}} <small>(2003–04)</small> | {{flag|Honduras}} <small>(2003–04)</small> | {{flag|Dominican Republic}} <small>(2003–04)</small> | {{flag|Spain}} <small>(2003–04)</small> | {{flag|Nicaragua}} <small>(2003–04)</small> | {{flag|Iceland}} <small>(2003–unknown)</small> }} |combatant2 = '''Invasion phase (2003)'''<br /> {{flagdeco|Iraq|1991}} [[Ba'athist Iraq]] |combatant2a = '''Post-invasion (2003–11)'''<br />ง [[Arab Socialist Ba'ath Party– Iraq Region|'''Iraqi Regional Branch''']] * [[File:Logo of the Supreme Command for Jihad and Liberation.png|25px|link=]] [[Supreme Command for Jihad and Liberation]] * [[Army of the Men of the Naqshbandi Order]] ---- [[Iraqi insurgency (Iraq War)#Sunni Islamist|'''Sunni insurgents''']] * {{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Al-Qaeda in Iraq]] (2004–06) * {{flagicon image|Flag of the Islamic State in Iraq.svg}} [[Islamic State of Iraq]]<ref>{{cite av media|url=https://www.youtube.com/watch?v=2a01Rg2g2Z8#t=745|title=President Barack Obama Speaks With VICE News|date=16 March 2015|work=YouTube}}</ref> * [[File:IAILogo.png|25px|link=]] [[Islamic Army of Iraq]] * [[Ansar al-Sunnah]] ---- [[Iraqi insurgency (Iraq War)#Shia Islamist|'''Shia insurgents''']] * {{flagicon image|Flag of Promised Day Brigades.svg}} [[Mahdi Army]] * [[File:Shiism arabic blue.svg|25px|link=]] [[Special Groups (Iraq)|Special Groups]] * [[Asa'ib Ahl al-Haq]] * [[Combatants of the Iraq War|Others]] ''supported by:''<br /> {{flagicon|IRN}} [[Iran]] * [[Quds Force]]<ref>{{cite web|url=http://uk.businessinsider.com/operations-by-irans-military-mastermind-2014-7?r=US&IR=T|title=Operations By Iran's Military Mastermind - Business Insider|date=9 July 2014|work=Business Insider|access-date=5 ਦਸੰਬਰ 2016|archive-date=7 ਜੁਲਾਈ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180707121621/http://uk.businessinsider.com/operations-by-irans-military-mastermind-2014-7?r=US&IR=T|url-status=dead}}</ref> ---- <small>For fighting between insurgent groups, see [[Sectarian violence in Iraq (2006–07)]].</small> |commander1 ={{Flagdeco|Iraq}} [[Ayad Allawi]]<br />{{Flagdeco|Iraq}} [[Ibrahim al-Jaafari]]<br />{{Flagdeco|Iraq}} [[Nouri al-Maliki]]<br />{{flagicon image|Flag of Multi-National Force– Iraq.png}} [[Ricardo Sanchez]]<br />{{flagicon image|Flag of Multi-National Force– Iraq.png}} [[George W. Casey, Jr.]]<br />{{flagicon image|Flag of Multi-National Force– Iraq.png}} [[David Petraeus]]<br />{{flagicon image|Flag of United States Forces– Iraq.png}} [[Raymond T. Odierno]]<br />{{flagicon image|Flag of United States Forces– Iraq.png}} [[Lloyd Austin]]<br />{{flagdeco|United States}} [[George W. Bush]]<br />{{flagdeco|United States}} [[Tommy Franks]]<br /> {{flagdeco|United States}} [[Barack Obama]]<br /> {{Flagdeco|United Kingdom}} [[Tony Blair]]<br /> {{Flagdeco|United Kingdom}} [[Gordon Brown]]<br />{{Flagdeco|United Kingdom}} [[David Cameron]] <br />{{Flagdeco|Australia}} [[John Howard]]<br /><br />{{Flagdeco|NATO}} [[Anders Fogh Rasmussen]]<br /><br />{{Flagdeco|Poland}} [[Aleksander Kwaśniewski]] |commander2 = '''Ba'ath Party'''<br />{{nowrap|{{flagdeco|Iraq|1991}} [[Saddam Hussein]]{{POW}} [[File:Skull and crossbones.svg|15px|link=Execution of Saddam Hussein]]}}<br />{{flagdeco|Iraq|1991}} [[Izzat Ibrahim ad-Douri]]<br /> ---- '''Sunni insurgency'''<br /> {{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Abu Musab al-Zarqawi]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Abu Ayyub al-Masri]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of the Islamic State in Iraq.svg}} [[Abu Omar al-Baghdadi]]{{KIA}}<br />{{flagicon image|Flag of the Islamic State in Iraq.svg}} [[Abu Bakr al-Baghdadi]]<br />[[File:IAILogo.png|25px|link=]] [[Ishmael Jubouri]]<br />{{flagicon image|Flag of al-Qaeda in Iraq.svg}} [[Abu Abdullah al-Shafi'i]]{{POW}} ---- '''Shia insurgency'''<br /> {{flagicon image|Flag of Promised Day Brigades.svg}} [[Muqtada al-Sadr]]<br />[[File:Shiism arabic blue.svg|25px|link=]] [[Abu Deraa]]<br />[[Qais al-Khazali]]<br />Akram al-Kabi * {{flagicon image|Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|size=20px}} [[Qasem Soleimani]]<ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/operations-by-irans-military-mastermind-2014-7|title=Operations By Iran's Military Mastermind - Business Insider|date=9 July 2014|work=Business Insider}}</ref> |strength1 = '''[[2003 invasion of Iraq|Invasion forces]]''' <small>(2003–04)</small><br />309,000<br /> {{flag|United States}}: 192,000<ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2008/04/07/a-timeline-of-iraq-war-tr_n_95534.html|title=A Timeline of Iraq War, Troop Levels|work=The Huffington Post}}</ref><br /> {{flag|United Kingdom}}: 45,000<br /> {{flag|Australia}}: 2,000<br /> {{flag|Poland}}: 194<br /> {{flagicon|Kurdistan}} [[Peshmerga]]: 70,000<br /> ---- '''[[Multi-National Force– Iraq|Coalition forces]]''' <small>(2004–09)</small><br />176,000 at peak<br /> '''[[United States Forces– Iraq]]''' <small>(2010–11)</small><br />112,000 at activation<br /> '''Security contractors''' 6,000–7,000 <small>(estimate)</small><ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/m/ds/rls/rm/143420.htm |title=Deputy Assistant Secretary for International Programs Charlene Lamb's Remarks on Private Contractors in Iraq |publisher=U.S. Department of State |date=17 July 2009 |accessdate=23 October 2010}}</ref><br /> '''[[Iraqi security forces]]'''<br /> 805,269 <small>(military and [[paramilitary]]: 578,269,<ref>{{cite book |title=The Military Balance 2010|url=https://archive.org/details/militarybalance0000inte_f0f9|author1=International Institute for Strategic Studies|authorlink1=International Institute for Strategic Studies|author2=Hackett, James (ed.)|date=3 February 2010|publisher=[[Routledge]]|location=London|isbn=1-85743-557-5|ref=IISS2010}}{{page needed|date=August 2015}}</ref> police: 227,000)</small><br /> '''[[Awakening movements in Iraq|Awakening militias]]'''<br />≈103,000 (2008)<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2009/03/29/world/middleeast/29iraq.html?hpw |work=The New York Times |title=Troops Arrest an Awakening Council Leader in Iraq, Setting Off Fighting |first1=Alissa J. |last1=Rubin |authorlink1= Alissa J. Rubin |first2=Rod |last2=Nordland |date=29 March 2009 |accessdate=30 March 2010}}</ref> <br /> '''[[Iraqi Kurdistan]]'''<br /> ≈400,000 <small>(Kurdish Border Guard: 30,000,<ref>{{cite web |url=http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2010/1/independentstate3441.htm |title=The Kurdish peshmerga forces will not be integrated into the Iraqi army: Mahmoud Sangawi— Interview |publisher=Ekurd.net |date=22 January 2010 |accessdate=23 October 2010 |archive-date=2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402235805/https://ekurd.net/mismas/articles/misc2010/1/independentstate3441.htm |dead-url=yes }}</ref> '''[[Peshmerga]]''' 375,000)</small> |strength2 = [[File:Coat of arms (emblem) of Iraq 1991-2004.svg|20px]] '''[[Iraqi Armed Forces]]''': 375,000 <small>(disbanded in 2003)</small><br />[[File:Iraqi Republican Guard Symbol.svg|15px]] [[Special Republican Guard (Iraq)|Special Iraqi Republican Guard]]: 12,000<br />[[File:Iraqi Republican Guard Symbol.svg|15px]] [[Republican Guard (Iraq)|Iraqi Republican Guard]]: 70,000–75,000<br />[[File:Fedayeen Saddam SSI.svg|20px]] [[Fedayeen Saddam]]: 30,000 ---- '''[[Iraqi insurgency (Iraq War)#Sunni Militias|Sunni Insurgents]]'''<br />≈70,000 <small>(2007)</small><ref name=brookings>The Brookings Institution [http://www3.brookings.edu/fp/saban/iraq/index.pdf Iraq Index: Tracking Variables of Reconstruction & Security in Post-Saddam Iraq] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019170433/http://www3.brookings.edu/fp/saban/iraq/index.pdf |date=2013-10-19 }} 1 October 2007</ref><br />'''[[al-Qaeda]]'''<br />≈1,300 <small>(2006)</small><ref>Pincus, Walter. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/11/16/AR2006111601509.html "Violence in Iraq Called Increasingly Complex"]. ''[[The Washington Post]],'' 17 November 2006.</ref><br /> '''[[Islamic State of Iraq]]'''<br />≈1,000 <small>(2008)</small> <br />'''[[Army of the Men of the Naqshbandi Order]]'''<br />≈500–1,000 <small>(2007)</small> |casualties1 = '''[[List of Iraqi security forces fatality reports in Iraq|Iraqi Security Forces]]''' (post-Saddam)<br /> '''ਮਾਰੇ ਗਏ:''' 17,690<ref>260 ਮਾਰੇ ਗਏ in 2003,[http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628233817/http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/19/1013869.htm |date=2011-06-28 }} 15,196 ਮਾਰੇ ਗਏ from 2004 through 2009 (with the exceptions of May 2004 and March 2009),[http://www.guardian.co.uk/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] 67 ਮਾਰੇ ਗਏ in March 2009,[http://hello.news352.lu/edito-4036-march-violence-claims-252-iraqi-lives.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226181744/http://hello.news352.lu/edito-4036-march-violence-claims-252-iraqi-lives.html |date=2012-02-26 }} 1,100 ਮਾਰੇ ਗਏ in 2010,[http://articles.cnn.com/2011-01-02/world/iraq.casualty.figures_1_iraqi-police-mosul-police-iraqi-troops?_s=PM:WORLD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116094430/http://articles.cnn.com/2011-01-02/world/iraq.casualty.figures_1_iraqi-police-mosul-police-iraqi-troops?_s=PM:WORLD |date=2013-01-16 }} and 1,067 ਮਾਰੇ ਗਏ in 2011,[https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0Aia6y6NymliRdEZESktBSWVqNWM1dkZOSGNIVmtFZEE#gid=4] thus giving a ਕੁੱਲ of 17,690 dead</ref><br /> '''ਜਖਮੀ:''' 40,000+<ref>{{cite web |url=http://fpc.state.gov/documents/organization/77707.pdf |title=Iraq War |publisher=U.S. Department of State |accessdate=18 November 2012}}</ref><br /><br /> '''[[Multi-National Force– Iraq|Coalition forces]]'''<br />'''ਮਾਰੇ ਗਏ:''' 4,815<ref name="icas">{{cite web |url=http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |title=Operation Iraqi Freedom |publisher=iCasualties |accessdate=24 August 2010 |archive-date=21 ਮਾਰਚ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |dead-url=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2003/iraq/forces/casualties/index.html |publisher=CNN |accessdate=30 March 2010 |title=Home and Away: Iraq and Afghanistan War Casualties}}</ref> <small>(4,497 U.S.,<ref>{{cite web|url=http://www.defense.gov/casualty.pdf |format=PDF|title=Casualty|accessdate=29 June 2016}}</ref> 179 UK,<ref>{{cite web |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |title=Fact Sheets &#124; Operations Factsheets &#124; Operations in Iraq: British Fatalities |publisher=Ministry of Defence of the United Kingdom |accessdate=17 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091011220157/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishFatalities.htm |archivedate=11 October 2009}}</ref> 139 other)</small><ref name="icas"/><br /> '''Missing/captured''' (U.S.): 17 (8 rescued, 9 died in captivity)<ref>{{cite news | url=http://www.cnn.com/2013/10/30/world/pow-and-mia-in-iraq-and-afghanistan-fast-facts |publisher=CNN |accessdate=5 June 2014 | title=POW and MIA in Iraq and Afghanistan Fast Facts}}; As of July 2012, seven American private contractors remain unaccounted for. Their names are: Jeffrey Ake, Aban Elias, Abbas Kareem Naama, Neenus Khoshaba, Bob Hamze, Dean Sadek and Hussain al-Zurufi. Healy, Jack, "[http://www.nytimes.com/2011/05/22/world/middleeast/22missing.html?pagewanted=all With Withdrawal Looming, Trails Grow Cold For Americans Missing In Iraq]", ''[[The New York Times]]'', 22 May 2011, p. 6.</ref><br /> '''ਜਖਮੀ''': 32,753+ <small>(32,226 U.S.,<ref>{{cite web |url=http://www.defense.gov/NEWS/casualty.pdf |title=Casualty |publisher=U.S. Department of Defense |accessdate=18 November 2012}}</ref> 315 UK, 212+ other<ref>33 Ukrainians [http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/DPAS-6K9H5Y?OpenDocument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090808232343/http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/DPAS-6K9H5Y?OpenDocument |date=2009-08-08 }}, 31+ Italians [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/11/13/MNGJ730QPA1.DTL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629050836/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/11/13/MNGJ730QPA1.DTL |date=2011-06-29 }} [http://www.middle-east-online.com/english/?id=9524] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110428195925/http://www.middle-east-online.com/english/?id=9524 |date=2011-04-28 }}, 30 Bulgarians [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3355749.stm] [http://www.novinite.com/view_news.php?id=33103], 20 Salvadorans [http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2009-02-07-salvador-iraq_N.htm], 19 Georgians [http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18470] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513160916/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=18470 |date=2011-05-13 }}, 18 Estonians [http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2009/02/mil-090209-rianovosti06.htm], 16+ Poles [http://www.novinite.com/view_news.php?id=33116] [http://iraq.pigstye.net/article.php/JuraTomasz/print] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070612101918/http://iraq.pigstye.net/article.php/JuraTomasz/print |date=2007-06-12 }} [https://web.archive.org/web/20110501084237/http://www.highbeam.com/doc/1P2-16186603.html] [http://www.militaryphotos.net/forums/showthread.php?19484-Two-Polish-Soldiers-Dead-Five-Injured-in-Iraq-PAP] [http://spectator.sme.sk/articles/view/25148], 15 Spaniards [http://www.foxnews.com/story/0,2933,104369,00.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429012705/http://www.foxnews.com/story/0,2933,104369,00.html |date=2011-04-29 }} [http://www.thinkspain.com/news-spain/17607/soldier-dead-after-attack-on-spanish-convoy-in-afghanistan] [http://www1.albawaba.com/news/five-spanish-soldiers-four-us-troops-injured-iraq-bomb-attacks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190402224856/http://www1.albawaba.com/news/five-spanish-soldiers-four-us-troops-injured-iraq-bomb-attacks |date=2019-04-02 }} [http://english.peopledaily.com.cn/200404/09/eng20040409_139905.shtml], 10 Romanians [http://english.people.com.cn/90001/90777/90853/6708832.html], 6 Australians {{cite web |url=http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/combat-troops-pull-out-of-iraq/780839.aspx |title=Archived copy |accessdate=6 January 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428201646/http://www.canberratimes.com.au/news/local/news/general/combat-troops-pull-out-of-iraq/780839.aspx |archivedate=28 April 2011 }}, 5 Albanians, 4 Kazakhs [http://iraq.pigstye.net/article.php/20050112090041443/print] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120130025416/http://iraq.pigstye.net/article.php/20050112090041443/print |date=2012-01-30 }}, 3 Filipinos [http://asianjournalusa.com/rp-troops-to-stay-in-iraq-despite-ambush-p929-67.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707174014/http://asianjournalusa.com/rp-troops-to-stay-in-iraq-despite-ambush-p929-67.htm |date=2011-07-07 }} and 2 Thais [http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/23/1015519.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123050230/http://www.abc.net.au/news/stories/2003/12/23/1015519.htm |date=2010-11-23 }} [http://www.asiantribune.com/news/2003/12/28/iraqi-insurgency-2-thai-soldiers-ਮਾਰੇ ਗਏ-1-injured-br-0] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} for a ਕੁੱਲ of 212+</ref>)</small><ref name=mil>Many official U.S.tables at [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm "Military Casualty Information"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303054755/http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/castop.htm |date=2011-03-03 }}. See [http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/OIF-ਕੁੱਲ.pdf latest ਕੁੱਲs for injury, disease/other medical]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=antiwarcasualties>[http://www.antiwar.com/casualties/ "Casualties in Iraq"].</ref><ref name=icasualties>iCasualties.org (was lunaville.org). Benicia, California. Patricia Kneisler, ''et al.'', [http://icasualties.org/Iraq/index.aspx "Iraq Coalition Casualties"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx |date=2011-03-21 }}</ref><ref name=ukcasualties>[http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm "Defence Internet Fact Sheets Operations in Iraq: British Casualties"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114214203/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm |date=2006-11-14 }}. UK Ministry of Defense. [http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm Latest combined casualty and fatality tables] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004051608/http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/CorporatePublications/DoctrineOperationsandDiplomacyPublications/OperationsInIraq/OpTelicCasualtyAndFatalityTables.htm |date=2012-10-04 }}. {{Cite web |url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=5 ਦਸੰਬਰ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061114214203/http://www.mod.uk/DefenceInternet/FactSheets/OperationsFactsheets/OperationsInIraqBritishCasualties.htm |archive-date=14 ਨਵੰਬਰ 2006 |url-status=dead}}</ref> '''Injured/diseases/other medical'''*: 51,139 <small>(47,541 U.S.,<ref>http://siadapp.dmdc.osd.mil/personnel/CASUALTY/oif-ਕੁੱਲ.pdf{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 3,598 UK)</small><ref name=mil/><ref name=icasualties/><ref name=ukcasualties/><br /><br /> '''[[Private military company|Contractors]]'''<br /> '''[[List of private contractor deaths in Iraq|ਮਾਰੇ ਗਏ]]''': 1,554<ref name="dol.gov">{{cite web |url=http://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallnation.htm |title=Office of Workers' Compensation Programs (OWCP) – Defense Base Act Case Summary by Nation |publisher=U.S.Department of Labor |accessdate=15 December 2011 |archive-date=8 ਦਸੰਬਰ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208041944/https://www.dol.gov/owcp/dlhwc/dbaallnation.htm |url-status=dead}}</ref><ref name="projects.propublica.org">{{cite web |author=T. Christian Miller |url=http://projects.propublica.org/tables/contractor_casualties |title=U.S.Government Private Contract Worker Deaths and Injuries |publisher=Projects.propublica.org |date=23 September 2009 |accessdate=23 October 2010 |archive-date=27 ਜੁਲਾਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727185847/http://projects.propublica.org/tables/contractor_casualties |dead-url=yes }}</ref><br /> '''ਜਖਮੀ & injured''': 43,880<ref name="dol.gov"/><ref name="projects.propublica.org"/><br /><br /> '''[[Sons of Iraq|Awakening Councils]]'''<br /> '''ਮਾਰੇ ਗਏ:''' 1,002+<ref>185 in Diyala from June 2007 to December 2007,[http://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?pagewanted=print] 4 in assassination of [[Abdul Sattar Abu Risha|Abu Risha]], 25 on 12 November 2007,[http://www.cbsnews.com/stories/2007/11/15/iraq/main3504599.shtml?source=RSSattr=HOME_3504599] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130514132150/http://www.cbsnews.com/stories/2007/11/15/iraq/main3504599.shtml?source=RSSattr=HOME_3504599 |date=2013-05-14 }} 528 in 2008,[http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088] 27 on 2 January 2009,[http://www.nytimes.com/2009/01/03/world/middleeast/03iraq.html] 53 From 6 to 12 April 2009,[http://www.alternet.org/world/136476/sunni_iraqis_fear_a_bloodbath_of_reprisal_after_possible_u.s._exit/?page=1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513130112/http://www.alternet.org/world/136476/sunni_iraqis_fear_a_bloodbath_of_reprisal_after_possible_u.s._exit/?page=1 |date=2011-05-13 }} 13 on 16 November 2009,[http://www.france24.com/en/node/4926131] 15 in December 2009,[http://www.nytimes.com/2009/12/30/world/middleeast/30iraq.html?_r=1] 100+ from April to June 2010,[http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/06/20106653940383435.html#] [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=128084675] 52 on 18 July 2010,[http://www.guardian.co.uk/world/2010/jul/18/iraq-suicide-bombings-kill-militia] [http://www.businessweek.com/news/2010-07-18/bombs-targeting-sons-of-iraq-leave-at-least-44-dead.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100718205535/http://www.businessweek.com/news/2010-07-18/bombs-targeting-sons-of-iraq-leave-at-least-44-dead.html |date=2010-07-18 }}ਕੁੱਲ of 1,002+ dead {{Cite web |url=http://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?pagewanted=print |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=5 ਦਸੰਬਰ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090418161020/http://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?pagewanted=print |archive-date=18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2009 |url-status=bot: unknown}}</ref><br />'''ਜਖਮੀ:''' 500+ (2007),<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2008/01/24/world/middleeast/24sunni.html?_r=1&pagewanted=print |work=The New York Times |first1=Solomon |last1=Moore |first2=Richard A. |last2=Oppel |title=Attacks Imperil U.S.-Backed Militias in Iraq |date=24 January 2008}}</ref> 828 (2008)<ref>{{cite web |author=Greg Bruno |url=http://www.cfr.org/iraq/finding-place-sons-iraq/p16088 |title=Finding a Place for the 'Sons of Iraq' |publisher=Council on Foreign Relations |accessdate=26 December 2011}}</ref><br /><br /> '''ਕੁੱਲ dead: 25,286''' <br />'''ਕੁੱਲ ਜਖਮੀ: 117,961''' |casualties2 = '''Iraqi combatant dead''' (invasion period): 7,600–10,800<ref>[[Press release]] (28 October 2003). [http://www.commondreams.org/news2003/1028-01.htm "New Study Finds: 11,000 to 15,000 ਮਾਰੇ ਗਏ in Iraq War; 30 Percent are Non-Combatants; Death Toll Hurts Postwar Stability Efforts, Damages US Image Abroad"]. [[Project on Defense Alternatives]] (''via'' [[Common Dreams NewsCenter]]). Retrieved 2 September 2010. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20061017165045/http://www.commondreams.org/news2003/1028-01.htm |date=17 October 2006 }}</ref><ref>Conetta, Carl (23 October 2003). [http://www.comw.org/pda/0310rm8.html "The Wages of War: Iraqi Combatant and Noncombatant Fatalities in the 2003 Conflict— Project on Defense Alternative Research Monograph #8"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902070831/http://www.comw.org/pda/0310rm8.html |date=2009-09-02 }}. Project on Defense Alternatives (''via'' [[Commonwealth Institute (Cambridge, Massachusetts)|Commonwealth Institute]]). Retrieved 2 September 2010.</ref> '''Insurgents''' (post-Saddam)<br /> '''ਮਾਰੇ ਗਏ:''' 26,544 (2003–11)<ref>597 ਮਾਰੇ ਗਏ in 2003,[http://www.usatoday.com/news/world/iraq/2007-09-26-insurgents_N.htm], 23,984 ਮਾਰੇ ਗਏ from 2004 through 2009 (with the exceptions of May 2004 and March 2009),[http://www.guardian.co.uk/world/2010/oct/22/true-civilian-body-count-iraq] 652 ਮਾਰੇ ਗਏ in May 2004,[http://www.iraqbodycount.org/analysis/numbers/warlogs/] 45 ਮਾਰੇ ਗਏ in March 2009,[http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/CJAL-7QPQB7?OpenDocument] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903190008/http://www.reliefweb.int/rw/rwb.nsf/db900sid/CJAL-7QPQB7?OpenDocument |date=2009-09-03 }} 676 ਮਾਰੇ ਗਏ in 2010,[http://www.bloomberg.com/news/2010-12-30/iraq-civilian-deaths-drop-for-third-year-as-toll-eases-after-u-s-drawdown.html] and 590 ਮਾਰੇ ਗਏ in 2011,[https://docs.google.com/spreadsheet/ccc?key=0Aia6y6NymliRdEZESktBSWVqNWM1dkZOSGNIVmtFZEE#gid=4] thus giving a ਕੁੱਲ of 26,544 dead</ref><br /> '''[[Detainee]]s:''' 12,000 (Iraqi-held)<ref name="cnn1">{{cite news|url=http://articles.cnn.com/2010-09-13/world/iraq.detainees_1_detainees-iraqi-authorities-moussawi?_s=PM:WORLD|title=Amnesty: Iraq holds up to 30,000 detainees without trial|publisher=CNN|date=13 September 2010|accessdate=6 January 2011|archive-date=23 ਅਕਤੂਬਰ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101023155150/http://articles.cnn.com/2010-09-13/world/iraq.detainees_1_detainees-iraqi-authorities-moussawi?_s=PM%3AWORLD|dead-url=yes}}</ref><br /> '''ਕੁੱਲ dead: 34,144–37,344''' |casualties3 = '''Estimated violent deaths:'''<br /> '''[[Lancet surveys of Iraq War casualties|''Lancet'' survey]] '''(March 2003– July 2006): '''601,027''' (95% CI: 426,369–793,663)<ref name="lancetOct2006">{{cite web |url= http://brusselstribunal.org/pdf/lancet111006.pdf |title= "Mortality after the 2003 invasion of Iraq: a cross-sectional cluster sample survey" |access-date= 2016-12-05 |archive-date= 2015-09-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20150907130701/http://brusselstribunal.org/pdf/lancet111006.pdf |dead-url= yes }}{{small|(242KB)}}. By Gilbert Burnham, Riyadh Lafta, Shannon Doocy, and Les Roberts. ''[[The Lancet]],'' 11 October 2006</ref><ref name="Lancet supplement">{{cite web |url= http://web.mit.edu/CIS/pdf/Human_Cost_of_War.pdf |title= "The Human Cost of the War in Iraq: A Mortality Study, 2002–2006" }}{{small|(603KB)}}. By Gilbert Burnham, Shannon Doocy, Elizabeth Dzeng, Riyadh Lafta, and Les Roberts. A supplement to the October 2006 Lancet study. It is also found here: [http://www.jhsph.edu/refugee/research/iraq/Human_Cost_of_WarFORMATTED.pdf] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20160515142928/http://www.jhsph.edu/refugee/research/iraq/Human_Cost_of_WarFORMATTED.pdf |date=2016-05-15 }} [http://web.mit.edu/CIS/pdf/Human_Cost_of_War.pdf]</ref><br /> '''[[Iraq Family Health Survey]] '''(March 2003– July 2006): '''151,000''' (95% CI: 104,000–223,000)<ref>[http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMsa0707782 "Iraq Family Health Survey"] [[New England Journal of Medicine]] 31 January 2008</ref> <br /><br /> '''Documented deaths from violence:'''<br /> [[Iraq Body Count project|Iraq Body Count]] (2003– 14 December 2011): '''103,160–113,728''' civilian deaths recorded,<ref>{{cite web |url=http://www.iraqbodycount.org/ |title=Iraq Body Count |accessdate=27 April 2014}}</ref> and '''12,438''' new deaths added from the Iraq War Logs<ref>{{cite web |url=http://www.iraqbodycount.org/analysis/numbers/warlogs/ |title=Iraq War Logs: What the numbers reveal |publisher=Iraq Body Count |accessdate=3 December 2010}}</ref><br /> '''[[Associated Press]] '''(March 2003– April 2009): '''110,600'''<ref>{{cite news |url=http://www.foxnews.com/printer_friendly_wires/2009Apr23/0,4675,MLIraqDeathToll,00.html |title=AP Impact: Secret tally has 87,215 Iraqis dead |author=Kim Gamel |date=23 April 2009 |accessdate=26 April 2014 |publisher=Fox News}}</ref> For more information see: [[Casualties of the Iraq War]] |notes='''*''' "injured, diseased, or other medical": required medical air transport. UK number includes "aeromed evacuations"<br />'''**''' '''ਕੁੱਲ deaths''' include all additional deaths due to increased lawlessness, degraded infrastructure, poorer healthcare, etc. |campaignbox = }} '''ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ''' ਇੱਕ ਲੰਬਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਵਿਦਰੋਹ ਸੀ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਰਾਕ ਦੇ 2003 ਦੇ ਹਮਲੇ ਤੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਨੇ [[ਸਦਾਮ ਹੁਸੈਨ]] ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ। ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਯੁੱਧ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਰਾਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ]] j6nyn7l44mytv5zqzebi60s3y8j7jbd 0 91038 848961 844217 2026-10-01T18:22:23Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848961 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Asin Thottumkal|image=Asin05.jpg|caption=Asin at [[Femina Miss India]] finale 2013|birth_name=Asin Thottumkal|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1985|10|26}}<ref name="only 23">{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-21/news-interviews/28058815_1_joseph-thottumkal-asin-age-factor|title=I am only 23: Asin|accessdate=4 August 2013|date=21 April 2009|newspaper=The Times of India|archive-date=21 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021070756/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-21/news-interviews/28058815_1_joseph-thottumkal-asin-age-factor|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-21/news-interviews/28058815_1_joseph-thottumkal-asin-age-factor |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2013-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021070756/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-04-21/news-interviews/28058815_1_joseph-thottumkal-asin-age-factor |url-status=dead }}</ref><ref name="hide">{{cite news|last=Dasgupta|first=Priyanka|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28234079_1_asin-movie-business-childhood-friends|title=I can’t hide my age: Asin|accessdate=4 August 2013|date=26 October 2010|newspaper=The Times of India|archive-date=4 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215912/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28234079_1_asin-movie-business-childhood-friends|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28234079_1_asin-movie-business-childhood-friends |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2013-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215912/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-10-26/news-interviews/28234079_1_asin-movie-business-childhood-friends |url-status=dead }}</ref><ref name="working birthday">{{cite news|last=Singh|first=Prashant|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Tabloid/Asin-Thottumkal-has-a-working-birthday-turns-26-on-sets/Article1-950368.aspx|title=Asin Thottumkal has a working birthday, turns 26 on sets|accessdate=4 August 2013|date=26 October 2012|newspaper=Hindustan Times|archive-date=24 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224212800/https://www.hindustantimes.com/archive-news/|dead-url=yes}}</ref>|birth_place=[[Cochin]], [[Kerala]], India|death_date=<!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->|residence=[[Delhi, India|Delhi, NCR, India]]|nationality=[[Indian People|Indian]]|occupation=[[Actor]], [[Model (person)|model]]|years active=2001–2015|years_active=2001–2015|home town=<!-- Kochi (Same as birth place) -->|home_town=<!-- Kochi (Same as birth place) -->|net worth=$6 Million<ref name="celebritynetworth.com">http://www.celebritynetworth.com/international-celebrities/indian-celebrities/bollywood-celebrities/asin-thottumkal-net-worth/</ref>|net_worth=$6 Million<ref name="celebritynetworth.com"/>|weight=<!-- {{convert|weight in kg|kg|lb}} -->|spouse=[[Rahul Sharma (businessman)|Rahul Sharma]] <small>(m. 2016)</small>|parents=Selina Thottumkhal, Joseph Thottumkhal|awards={{unbulleted list|[[Kalaimamani]]|[[Filmfare Awards]]}}}}'''ਆਸਿਨ ਠੋਤਤੁਮਕਾਲ''' (ਜਨਮ 26 ਅਕਤੂਬਰ 1985), ਜਾਣਿਆ mononymously ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ '''ਆਸਿਨ''', ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਅਤੇ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਇਨਾਮ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ]] ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਤੋ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/37133521_1_lucky-mascot-ghajini-actors|title=I want to work with younger actors of my generation: Asin|date=17 February 2013|work=The Times of India|access-date=2 March 2013|archive-date=30 ਮਾਰਚ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330023423/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/37133521_1_lucky-mascot-ghajini-actors|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/37133521_1_lucky-mascot-ghajini-actors |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2013-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330023423/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/37133521_1_lucky-mascot-ghajini-actors |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130330023423/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/37133521_1_lucky-mascot-ghajini-actors |date=2013-03-30 }}</ref> ਆਸਿਨ ਅੱਠ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ।<ref name="Desimartini.com">{{cite web|url=http://www.desimartini.com/news/telugu/asin-busy-learning-german/article4973.htm|title=Asin busy in learning German|date=7 June 2013|publisher=Top Movies Entertainment Ltd|work=Desimartini.com|accessdate=28 October 2014|archive-date=24 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224212919/https://www.desimartini.com/news/telugu/asin-busy-learning-german-article4973.htm|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਵਾਜ ਰਹੀ ਅਨੁਵਾਦ ਖੁਦ ਹੀ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=http://meencurry.com/biography-asin-thottumkal/|title=Biography: Asin Thottumkal {{!}} Meen Curry|website=meencurry.com|language=en-US|access-date=2017-02-20|archive-date=2017-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170220181557/http://meencurry.com/biography-asin-thottumkal/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.asinonline.com/images/press/english/asin-new-indian.jpg|title=Asin speaks Hindi|publisher=asinonline.com|access-date=2 June 2013|archive-date=4 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215724/http://www.asinonline.com/images/press/english/asin-new-indian.jpg|dead-url=yes}}</ref> [[ਪਦਮਨੀ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|Padmini]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਦੂਸਰੀ ਅਜਿਹੀ ਮਲਿਆਲੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜਿਸ਼ਣੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਹੀ ਅਵਾਜ ਦਿੱਤੀ।<nowiki/><ref>{{Cite web|url=http://www.asinonline.com/images/press/english/asin-new-indian.jpg|title=Asin speaks Hindi|publisher=asinonline.com|access-date=2 June 2013|archive-date=4 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215724/http://www.asinonline.com/images/press/english/asin-new-indian.jpg|dead-url=yes}}</ref> ਆਨਲਾਈਨ ਪੋਰਟਲ ਵਿੱਚ 2007 ਨੇ ਆਸਿਨ ਨੂੰ ਕੋੱਲੀਵੂਡ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/news/2007/top-five-heroines-2007-311207.html|title=Top 5 heroines of the year 2007: Asin easily topples all!|website=www.filmibeat.com|access-date=2017-03-10|archive-date=2018-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224212809/https://www.filmibeat.com/tamil/news/2007/top-five-heroines-2007-311207.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/asin-s-birthday-bash-news-tamil-kkfuySaicca.html|title=Asin`s birthday bash!|website=Sify|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20131231183343/http://www.sify.com/movies/asin-s-birthday-bash-news-tamil-kkfuySaicca.html|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131231183343/http://www.sify.com/movies/asin-s-birthday-bash-news-tamil-kkfuySaicca.html |date=2013-12-31 }} {{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/asin-s-birthday-bash-news-tamil-kkfuySaicca.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2013-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131231183343/http://www.sify.com/movies/asin-s-birthday-bash-news-tamil-kkfuySaicca.html |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131231183343/http://www.sify.com/movies/asin-s-birthday-bash-news-tamil-kkfuySaicca.html |date=2013-12-31 }}</ref> ਉਹ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ 100 ਕਰੋੜ ਕਲੱਬ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/asin-kareena-rule-bollywood-s-100-cr-club-news-bollywood-mh4ub0fddab.html|title=Asin & Kareena rule Bollywood`s 100 Cr club!|website=Sify}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਥੀਆਂ ਅੰਤਹਿੱਕੜ ਮਲਿਆਲਮ ਦੀ ਫਿਲਮ [[ਨਰੇਂਦਰਾਂ ਮਾਕਨ ਜਯਾਕਨਿਥਾਂ ਵਾਕ]] (2001) ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਆਸਿਨ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫਿਲਮ [[ਅੰਮਾ ਨੰਨਾ ਓ ਤਾਮਿਲ ਮਯੀ]] 2003 ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਅਤੇ [[ਐੱਮ ਕੁਮਾਰਨ ਸਨ ਆਫ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ]] (2004) ਵਧੀਆ ਤੇਲਗੂ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। 2005 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ [[ਗਾਂਜੀ]] (2005) ਲਈ ਵੀ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] ਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਅਵਨੇਤਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਥ੍ਰਿਲਰ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ [[ਵਰਲਰੁ]] (2006), ਥ੍ਰਿਲਰ ਫਿਲਮ [[ਪੋੱਕੀਰੀ]] (2007), ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ [[ਵੇਲ]] (2008) ਅਤੇ [[ਦਾਸਵਥਾਰਾਮ]] (2008) ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਹਸਨ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਲਾਇਮਾਮਾਨੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਮਤਾ ਅਤੇ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.hindu.com/2009/11/29/stories/2009112960210600.htm|title=Kalaimamani awards presented to 70 persons|date=29 November 2009|work=The Hindu|location=Chennai, India|access-date=10 ਮਾਰਚ 2017|archive-date=2 ਦਸੰਬਰ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091202084151/http://www.hindu.com/2009/11/29/stories/2009112960210600.htm|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.hindu.com/2009/11/29/stories/2009112960210600.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2009-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091202084151/http://www.hindu.com/2009/11/29/stories/2009112960210600.htm |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091202084151/http://www.hindu.com/2009/11/29/stories/2009112960210600.htm |date=2009-12-02 }}</ref> 2013 ਵਿੱਚ, ਆਸਿਨ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ [[ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ]] ਸੀ.ਆਈ.ਆਈ.ਐੱਮ.ਏ. ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/5511|title=Asin bags the Pride of South Indian Cinema Award - Latest Movie Features - Bollywood Hungama|last=Bollywood Hungama|website=bollywoodhungama.com}}</ref> 2008 ਵਿੱਚ, ਆਸਿਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫਿਲਮ ''ਗਜਨੀ'' (2008) [[ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ|ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ]] ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਿਹੜੀ ਕੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਘਰੇਲੂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ 1 ਅਰਬ {{ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਈਆ}}ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ {{INRConvert|1.9|b}} ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਫਿਲਮ ਲਈ ਆਸਿਨ ਨੇ [[ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵੀਂ ਅਦਾਕਾਰਾ|ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਧੀਆ ਔਰਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕਾਮੇਡੀ, ''[[ਰੈਡੀ (2011 ਫ਼ਿਲਮ)|ਰੈਡੀ]]'', ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਸੂਤਰਧਾਰ [[ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ]] ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲੀਆ ਇਹ ਫਿਲਮ ਵੀ ਹਿੱਟ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ, ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੇ <span style="white-space: nowrap">₹</span>1.84 ਅਰਬ ਅਤੇ {{INRConvert|1.84|b}} ਦੁਨੀਆ ਭਰ<ref>[http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat== Top Worldwide Grossers ALL TIME: 100 Crore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130523013047/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&articleid=3997&nCat== |date=2013-05-23 }}.</ref> ਵਿੱਚ ਕਮਾਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਹਾਊਸਫੁੱਲ 2 ਅਤੇ ਖਿਲਾੜੀ 786 ਵੀ ਸਫਲ ਰਹੀਆਂ। == ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ == [[ਤਸਵੀਰ:Asin04.jpg|right|thumb|185x185px|ਆਸਿਨ ਤੇ Fair & Lovely ਫਾਊਡੇਸ਼ਨ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ]] ਆਸਿਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਚੀਨ (ਹੁਣ ਕੋਚੀ) ਵਿੱਚ [[ਕੇਰਲਾ|ਕੇਰਲ]] ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਾਈਰੋ ਮਾਲਾਬਾਰ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ<ref name="telegraphindia1">{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.telegraphindia.com/1060514/asp/look/story_6217361.asp|title=Look|date=14 May 2006|work=The Telegraph|location=Calcutta, India|access-date=2 March 2013}}</ref> ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਯੂਸੁਫ ਠੋਤਤੁਮਕਾਲ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਆਦਰਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਜੋ ਕੀ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਰਜਨ ਸੀ ਕੋਚੀ ਤੋਂ [[ਚੇਨਈ]] ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ]] ਆਪਣੀ ਬੇਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿਣ ਚਲੀ ਗਈ। ਆਸਿਨ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸਦੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਮਰਿਯਮ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਆਸਿਨ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਆਸਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਮਤਲਬ ਹੈ.<ref>[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-14/did-you-know-/32234556_1_asin-dam-meaning/ Asin was supposed to be named as Mary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131030024055/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-14/did-you-know-/32234556_1_asin-dam-meaning |date=2013-10-30 }}.</ref> ਆਸਿਨ ਨੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ "ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਦੋਸ਼".<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/did-you-know-/Asins-another-name/articleshow/47213945.cms|title=Asin's another name!}}</ref> ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="name">{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-11/news-interviews/28193770_1_19th-step-asin-thottumkal-tadanobu-asano|title=Salman's very supportive: Asin|last=Ahmed, afsana|date=11 May 2009|work=[[The Times of India]]|access-date=5 August 2009|archive-date=18 ਜੁਲਾਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130718051031/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-11/news-interviews/28193770_1_19th-step-asin-thottumkal-tadanobu-asano|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-11/news-interviews/28193770_1_19th-step-asin-thottumkal-tadanobu-asano |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2013-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130718051031/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-11/news-interviews/28193770_1_19th-step-asin-thottumkal-tadanobu-asano |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130718051031/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-11/news-interviews/28193770_1_19th-step-asin-thottumkal-tadanobu-asano |date=2013-07-18 }}</ref><ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.hindu.com/2009/03/09/stories/2009030959600300.htm|title=A surprise step, an award-winning debut|date=9 March 2009|work=The Hindu|location=Chennai, India|access-date=10 ਮਾਰਚ 2017|archive-date=21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110421075623/http://www.hindu.com/2009/03/09/stories/2009030959600300.htm|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.hindu.com/2009/03/09/stories/2009030959600300.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2011-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110421075623/http://www.hindu.com/2009/03/09/stories/2009030959600300.htm |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110421075623/http://www.hindu.com/2009/03/09/stories/2009030959600300.htm |date=2011-04-21 }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨੇਵਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ<ref name="TOI">{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-10/news-interviews/35015795_1_aamir-khan-ghajini-crore-films|title=I am quite like Aamir: Asin|date=10 November 2012|work=The Times of India|access-date=10 November 2012|archive-date=12 ਨਵੰਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121112034341/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-10/news-interviews/35015795_1_aamir-khan-ghajini-crore-films|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-10/news-interviews/35015795_1_aamir-khan-ghajini-crore-films |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2012-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121112034341/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-10/news-interviews/35015795_1_aamir-khan-ghajini-crore-films |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121112034341/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-11-10/news-interviews/35015795_1_aamir-khan-ghajini-crore-films |date=2012-11-12 }}</ref> ਅਤੇ ਸੰਤ. ਟੇਰੇਸਾ ਕਾਲਜ ਕੋਚੀ ਜੋ ਕੀ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ ਤੋਂ ਬੈਚਲਰ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ]].<ref>{{Cite web|url=http://specials.rediff.com/movies/2009/mar/19slide2-verve-cover-girl-asin.htm|title=I have seen enough success before to not get carried away|website=Rediff|access-date=5 January 2011}}</ref> ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। == ਕੈਰੀਅਰ == === ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ (2001-04) === [[ਤਸਵੀਰ:Asin08.jpg|right|thumb|ਆਸਿਨ ' ਤੇ ਪਲੱਸਤਰ ਅਤੇ ਚਾਲਕ ਦਲ ਦੇ Ghajini ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਫਿਲਮ ਦੇ 200 ਕਰੋੜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ]] ਆਸਿਨ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਜੋ ਕੀ ਵੀ.ਪੀ.ਐੱਲ. ਮੋਬਾਇਲ ਦਾ ਸੀ ਤੋਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਡੇਬਿਊ ਇੱਕ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫਿਲਮ ਨਰੇਂਦਰਾ ਮਾਕਾਨ ਜਯਾਕੰਠਣ ਵਾਕਾ ਵਿੱਚ 2001 ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਅੰਮਾ ਨੰਨਾ ਹੈ ਤਮਿਲਾਂ ਅੱਮਾਈ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਵੀ ਤੇਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਇਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਓਹ ਇੱਕ [[ਤਮਿਲ਼ ਲੋਕ|ਤਾਮਿਲ]] ਕੁੜੀ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਸਦੀ ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੂੰ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ]] ਵਧੀਆ ਫਿਲਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="awards">{{Cite web|url=http://www.asinonline.com/awards.htm|title=Awards|last=Thottumkal, Asin|date=24 December 2008|publisher=AsinOnline.com|access-date=24 December 2008}}</ref> ਇਸੇ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਉਸਨੂੰ ਸੰਤੋਸ਼ਾਮ ਪੁਰਸ਼ਕਾਰ ਫਿਲਮ ਸ਼ਿਵਮਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਮਿਲਿਆ ਜੋ ਕੀ ਉਸਦੀ ਦੂਸਰੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਫਿਲਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਸਿਮ੍ਹਾ ਅਤੇ ਘਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ। ਆਸਿਨ ਦੇ ਪਹਿਲੀ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ]] ਫਿਲਮ ਐੱਮ ਕੁਮਾਰਨ ਸਨਜ਼/ਆਫ ''ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ।'' ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਅੰਮਾ ਨੰਨਾ ਹੈ ਤਮਿਲਾਂ ਅੱਮਾਈ ਲਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਮਿਲ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਕੀਤਾ ਫਿਲਮ ਤਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਰਹੀ, 2004 ਵਿੱਚ ਅਸੀਨ ਨੇ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੱਤਾ।<ref name="mkumaran">{{Cite web|url=http://www.musicindiaonline.com/n/i/tamil/903/|title='M. Kumaran...' rules the Tamil box office|last=Radhakrishnan, Mathangi|date=15 October 2004|publisher=MusicIndiaOnline|access-date=24 December 2008|archive-date=24 ਫ਼ਰਵਰੀ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070224041036/http://www.musicindiaonline.com/n/i/tamil/903/|dead-url=yes}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਚਕਮ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ।<ref name="chakram">{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/12/30/stories/2005123002160100.htm|title=Dubbed films rule yet again|last=Narasimhan, ML|date=30 December 2005|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|access-date=24 December 2008|archive-date=25 ਸਤੰਬਰ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060925022241/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/12/30/stories/2005123002160100.htm|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/12/30/stories/2005123002160100.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2006-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060925022241/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/12/30/stories/2005123002160100.htm |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925022241/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/12/30/stories/2005123002160100.htm |date=2006-09-25 }}</ref> ਜੀਵਾ ਵਲੋਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਰਨ ਉੱਤੇ ਉਸਦੇ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ।<ref name="uk">{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/life/2007/07/13/stories/2007071350040200.htm|title=Jeeva's lyrical frames|last=Shivram, Prasanna|date=13 July 2007|website=[[The Hindu]]|access-date=24 December 2008}}</ref> === Kollywood ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ stardom (2005-07) === ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੇ ਬਾਅਦ ''Ullam Ketkumae'', ਆਸਿਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਹੈਰੋਇਨ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਿਤਾਰਾ ਫਿਲਮ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ''Ghajini'', ''ਸਿਵਾਕਾਸੀ'', ''Varalaru'' ਅਤੇ ''Pokkiri'' ਕ੍ਰਮਵਾਰ.<ref name="fourbig">{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.hindu.com/2005/11/01/stories/2005110117190200.htm|title=Asin turns out to be the brightest sparkler this year|last=Kamath, Sudhish|date=1 November 2005|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|access-date=24 December 2008|archive-date=25 ਮਈ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060525182001/http://www.hindu.com/2005/11/01/stories/2005110117190200.htm|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/11/01/stories/2005110117190200.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=10 ਮਾਰਚ 2017 |archive-date=25 ਮਈ 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060525182001/http://www.hindu.com/2005/11/01/stories/2005110117190200.htm |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060525182001/http://www.hindu.com/2005/11/01/stories/2005110117190200.htm |date=25 ਮਈ 2006 }}</ref> ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਮੁਹੱਈਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਆਸਿਨ ਸੀ, ''Ghajini''. ਫਿਲਮ, ਸਹਿ-ਸਿਤਾਰਾ ਸੂਰਿਆ ਅਤੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ A. R. Murugadossਕਮਾਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ. ਉਸ ਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ੁਸ਼ਮਿਜ਼ਾਜ ਨੌਜਵਾਨ ਮਾਡਲ ਦਾ ਨਾਮ ਕਲਪਨਾ. Sify.com ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਉਸ ਦੇ ਯੋਧਾ "ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਦੂਈ" ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਉਸ ਦੇ ਅੱਖਰ ਦੇ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਪਿਆਰਾ chatterbox", ਨਾਲ ਖੇਡਿਆ, "ਪਰਤੱਖ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਕਮਰ interludes, ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਦਿਲੀ ਸੀਨ ਹੈ, ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਨਾਬਾਲਗ ਤੱਕ girls ਖਲਨਾਇਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਰੂਰਤਾ ਅੰਤ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਰਹੇ ਹਨ,".<ref name="sifykalapna">{{Cite web|url=http://sify.com/movies/tamil/review.php?id=13952885&ctid=5&cid=2429|title=Ghajini|date=27 September 2005|publisher=[[Sify]]|access-date=23 December 2008}}</ref> ਹੇਠ [[ਦੀਵਾਲੀ]] 2005 ਵਿੱਚ, ਆਸਿਨ ਸੀ, ਦੋ ਰੀਲੀਜ਼, ''ਸਿਵਾਕਾਸੀ'' ਅਤੇ ''Majaa''. ਬਾਅਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਬਣਨ ਔਸਤ grosser, ਸਾਬਕਾ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਫਲ ਉੱਦਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ' ਤੇ.<ref name="sivakasi">{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/11/11/stories/2005111100180200.htm|title=With the formula intact|last=Rangarajan, Malathi|date=11 November 2005|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|access-date=24 December 2008|archive-date=19 ਸਤੰਬਰ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060919093039/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/11/11/stories/2005111100180200.htm|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/11/11/stories/2005111100180200.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2006-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060919093039/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/11/11/stories/2005111100180200.htm |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060919093039/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2005/11/11/stories/2005111100180200.htm |date=2006-09-19 }}</ref><ref name="majaa">{{Cite web|url=http://www.hindujobs.com/thehindu/fr/2005/11/04/stories/2005110402340200.htm|title=Where is the entertainment?|last=Ashok Kumar, SR|date=4 November 2005|website=[[The Hindu]]|access-date=24 December 2008|archive-date=20 ਅਪ੍ਰੈਲ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100420223050/http://www.hindujobs.com/thehindu/fr/2005/11/04/stories/2005110402340200.htm|url-status=dead}}</ref> ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਲੰਬੇ-ਦੇਰੀ ਉੱਦਮ, ''Varalaru'' ਉਲਟ Ajith ਕੁਮਾਰ ਵੀ ਸਫਲ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ' ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ "ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਘੁੰਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ".<ref name="Varalaru">{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.hindu.com/fr/2006/10/27/stories/2006102700060200.htm|title=In the race, surely&nbsp;— Varalaaru|last=Rangarajan, Malathi|date=27 October 2006|work=[[The Hindu]]|location=Chennai, India|access-date=24 December 2008|archive-date=14 ਨਵੰਬਰ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061114233324/http://www.hindu.com/fr/2006/10/27/stories/2006102700060200.htm|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.hindu.com/fr/2006/10/27/stories/2006102700060200.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2006-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061114233324/http://www.hindu.com/fr/2006/10/27/stories/2006102700060200.htm |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061114233324/http://www.hindu.com/fr/2006/10/27/stories/2006102700060200.htm |date=2006-11-14 }}</ref> ਆਸਿਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪਵਨ ਕਲਿਆਣ's ''Annavaram'', ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਫਲ ਉੱਦਮ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਦੀ ਰੀਮੇਕ Thirupaachi.<ref name="Annavaram">{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2007/jan/02anna.htm|title=Annavaram is paisa vasool|last=Vardhan, Adithya|date=2 January 2007|publisher=[[Rediff]]|access-date=24 December 2008}}</ref> ਜਨਵਰੀ 2007 ਵਿਚ, ਆਸਿਨ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਉਲਟ Ajith ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਿਲਮ ਹੈ, ''Aalwar'' ਅਤੇ ''Pokkiri''ਨਾਲ, ਬਾਅਦ ਬਣਨ, ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਹੈ, ਜਦ ''Aalwar'' ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਸਫਲਤਾ ਹੈ. ਜਦ ਆਸਿਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ''Aalwar'' ਸੀ criticised, ਉਸ ਨੂੰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿੱਚ ''Pokkiri'' ਸੀ ਆਲੋਚਕ ਕੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ.<ref name="LAalwarl">{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-articles/movies-05/aalwar-review.html|title=Aalwar: Ajith is the saving grace|last=Mohan, Piraba|date=14 January 2007|publisher=Behindwoods|access-date=24 December 2008}}</ref><ref name="LPokkiri">{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2007/jan/15sspokkiri.htm|title=Pokkiri: Watch only for Vijay, Asin|last=Bhaskar, Shweta|date=15 January 2007|publisher=[[Rediff]]|access-date=24 December 2008}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ Surya ਵਿੱਚ, ਹਰੀ ਦੇ ''Vel''ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੀਵਾਲੀ 2007 ਰੀਲਿਜ਼ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਣਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਦੀਵਾਲੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ. ਆਸਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਇੱਕ ਟੀ. ਵੀ. ਲੰਗਰ, ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ.<ref name="LondonVel">{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2007/nov/08vel.htm|title=Vel is slick and neat|last=Hari, TSV|date=8 November 2007|publisher=[[Rediff]]|access-date=24 December 2008}}</ref> === ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ (2008-10) === [[ਤਸਵੀਰ:Asin_Thottumkal.jpg|left|thumb|203x203px|ਆਸਿਨ 2010 ਵਿਚ]] ਆਸਿਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋਹਰਾ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ K. S. Ravikumar's ''Dasavathaaram'' ਉਲਟ ਕਮਲ ਹਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਦਸ ਰੋਲ. ਫਿਲਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਤਪਾਦਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਤੰਬਰ 2006, ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਛਾਇਆ ਕੇ ਹਸਨ ਦੇ ਦਸ ਰੋਲ ਆਸਿਨ ਦੇ portrayals ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਵਧੀਆ-ਕਰਨ ਲਈ-ਮਿਤੀ ਨੂੰ" ਦੇ ਇੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰੋਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਦੀ ਇੱਕ Vaishnavite ਵਿੱਚ 12 ਸਦੀ [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਮਿਲਨਾਡੁ]]; ਜਦ ਹੋਰ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਸੀ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਚਿਦੰਬਰਮ, ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ITFA ਵਧੀਆ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ.<ref name="Dasavtharamperf">{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2008/jun/13dasa.htm|title=Dasavathaaram is spectacular|last=Vijayasarathy, R. G.|date=13 June 2008|publisher=[[Rediff]]|access-date=24 December 2008}}</ref> ''Dasavathaaram'' ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ' ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਦੇ ਇੱਕ ਬਣ ਕਰਨ ਲਈ blockbusters .<ref name="Dasavtharamblockbuster">{{Cite web|url=http://www.thetimes.co.za/Entertainment/Article.aspx?id=792296|title=Kamalhassan's new blockbuster hit is setting records worldwide|date=29 June 2008|website=[[The Times (South Africa)|The Times]]|access-date=24 December 2008}}</ref> ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੋਹਰੀ ਅਦਾਕਾਰਾ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ, ਆਸਿਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿੱਚ ਜਾਣ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]]. ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਹੈ, ''Ghajini'' ਉਲਟ [[ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ|ਇਸਦੇ ਖ਼ਾਨ]] ਸੀ ਦੇ ਰੀਮੇਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਹੈ ਫਿਲਮ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ. ਉੱਤੇ ਰੀਲਿਜ਼, ਫਿਲਮ ਖਿੱਚਿਆ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਤੱਕ ਆਲੋਚਕ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਉਹੀ ਹੈ, ਦੇ ਨਾਲ ਆਸਿਨ ਹੋਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ" ਦਿਖਾਇਆ. ਨੋਟ ਆਲੋਚਕ Taran Adarsh ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਸ਼ਾਨਦਾਰ" ਅਤੇ "ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨੂੰ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਕਰੀਨ ਸਪੇਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਦੇ ਕੱਦ ਦੀ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਹਾਲੇ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮੈਮੋਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੀ cakewalk ਹੈ. ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ photogenic ਅਤੇ ਕੰਮ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿੱਸਾ ਬਿਹਤਰੀਨ" ਦੇਣ, ਆਸਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰਭਵਤਾ.<ref name="GhajiniHindi">{{Cite web|url=http://sify.com/movies/bollywood/review.php?id=14824058&ctid=5&cid=2425|title=Review: Ghajini has blockbuster written all over it|last=Adarsh, Taran|authorlink=Taran Adarsh|date=23 December 2008|publisher=[[Sify]]|access-date=23 December 2008}}</ref> ''Ghajini'' ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਭ grossing ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ 2008 ਦੇ ਛੇਵੇ ਸਭ-grossing ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.<ref>{{Cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=127&catName=MjAwMC0yMDA5|title=Top Lifetime Grossers 2000–2009 (Figures in Ind Rs)|publisher=Box-Office-India|access-date=2017-03-10|archive-date=2011-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110425201300/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=127&catName=MjAwMC0yMDA5|url-status=dead}}</ref> ਆਸਿਨ ਦੇ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਵਿੱਚ Vipul ਸ਼ਾਹ's ''ਲੰਡਨ ਸੁਪਨੇ'' ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ [[ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ]] ਅਤੇ [[ਅਜੇ ਦੇਵਗਨ|ਅਜੈ Devgn]], ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਕੁੜੀ' ਤੇ ਕੁੜੀ, Priya ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁਦਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਤਸ਼ਾਹੀ dancer ਉਸੇ ਵੇਲੇ ' ਤੇ.<ref name="LondonDreamsHindi">{{Cite web|url=http://music.ndtv.com/story.asp?id=ENTEN20080075988|title=Asin to croon for London Dreams|last=Jha, Subhash. K|date=10 December 2008|publisher=[[NDTV]]|access-date=24 December 2008|archive-date=12 ਦਸੰਬਰ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081212234843/http://music.ndtv.com/story.asp?id=ENTEN20080075988|dead-url=yes}}</ref><ref name="InternationalAsin">{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/44351.html|title=Asin's encore with Kamal Hassan|last=IndiaGlitz|date=17 January 2009|publisher=IndiaGlitz|access-date=17 January 2009|archive-date=18 ਜਨਵਰੀ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090118145534/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/article/44351.html|url-status=dead}}</ref> ਫਿਲਮ ਮਿਕਸਡ ਸਮੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੱਕ ਆਲੋਚਕ. ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 2011 ਸੀ ''Kaavalan'', ਜਿਸ ' ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ 15 ਜਨਵਰੀ 2011. ਫਿਲਮ ਸੀ, ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ.<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-moridate%20hits-news-tamil-lbzkgaadefh.html|title=Vijay's Kaavalan is a hit!|publisher=Sify|access-date=26 January 2011|archive-date=6 ਜੁਲਾਈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170706210133/http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-moridate%20hits-news-tamil-lbzkgaadefh.html|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706210133/http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-moridate%20hits-news-tamil-lbzkgaadefh.html |date=6 ਜੁਲਾਈ 2017 }} {{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-moridate%20hits-news-tamil-lbzkgaadefh.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2017-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170706210133/http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-moridate%20hits-news-tamil-lbzkgaadefh.html |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706210133/http://www.sify.com/movies/vijay-s-kaavalan-is-a-moridate%20hits-news-tamil-lbzkgaadefh.html |date=2017-07-06 }}</ref> ''Behindwoods'' ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ: "ਆਸਿਨ, ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ''Dasavatharam'', ਯਕੀਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਯੋਧਾ ਹੈ. ਰਸਾਇਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਜੋੜਾ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਨਾਲ; ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿੱਸੇ w ਕੁਝ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ ਪਿਆਰ". ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਜੈ ਅਤੇ ਆਸਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ. ਆਸਿਨ ' ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ SIIMA ਅਵਾਰਡ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਇਸ ਫਿਲਮ ਦੇ ਲਈ. ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ Vadivelu ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ comedian ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ Mithra Kurian, Roja, Rajkiran ਖੇਡਣ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਰੋਲ.<ref>{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-2/kavalan-movie-review.html|title=Vijay (re)turns romantic! Feel good&nbsp;– Feel emotional|publisher=Behindwoods|access-date=23 March 2011}}</ref> === ਸਫਲਤਾ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ (2011-2015) === [[ਤਸਵੀਰ:Asin_housefull_2_party.jpg|right|thumb|193x193px|ਆਸਿਨ ਤੇ ''Housefull 2'' ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ' ਤੇ [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]]'s house, 2012]] ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਸਲਮਾਨ ਖ਼ਾਨ, ''[[ਰੈਡੀ (2011 ਫ਼ਿਲਮ)|ਤਿਆਰ]]'' ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ' ਤੇ 3 ਜੂਨ 2011 ਮਿਕਸਡ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ.<ref>{{Cite web|url=http://ibosnetwork.com/newsmanager/templates/template1.aspx?a=22264&z=9|title=Box Office: Ready opens to good opening with mixed response|publisher=ibosnetwork|access-date=4 June 2011|archive-date=10 ਜੁਲਾਈ 2012|archive-url=https://archive.today/20120710060504/http://ibosnetwork.com/newsmanager/templates/template1.aspx?a=22264&z=9|dead-url=yes}}</ref> ਆਲੋਚਕ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਰਸਾਇਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਲਮਾਨ ਅਤੇ ਆਸਿਨ.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/review/12984.html|title=Ready Movie Review|publisher=Behindwoods|access-date=5 June 2011|archive-date=13 ਜੂਨ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110613065225/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/review/12984.html|url-status=dead}}</ref> ਉੱਤੇ ਰੀਲਿਜ਼ ਹੈ, ਤਿਆਰ ਬਣ ਗਿਆ ਦੂਜਾ ਸਭ ਸ਼ਨੀਵਾਰ grossing ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮ, ਦੇ ਬਾਅਦ ''ਦਬੰਗ''<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-07/box-office/29629146_1_multiplexes-small-budget-releases-single-screen|title=Ready is second to Dabangg|date=7 June 2011|work=The Times of India|access-date=7 June 2011|archive-date=5 ਨਵੰਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121105152529/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-07/box-office/29629146_1_multiplexes-small-budget-releases-single-screen|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-07/box-office/29629146_1_multiplexes-small-budget-releases-single-screen |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2012-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105152529/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-07/box-office/29629146_1_multiplexes-small-budget-releases-single-screen |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105152529/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-07/box-office/29629146_1_multiplexes-small-budget-releases-single-screen |date=2012-11-05 }}</ref> ਅਤੇ ' ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ ਬਣਨ ਲਈ ਪੰਜਵ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਹੁਦਾ <span style="white-space: nowrap">₹</span>1 ਅਰਬ{{INRConvert|1|b}} ਮਰਕੁਸ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ. 2012 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਨਾਲ [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]] ਵਿੱਚ ਸਾਜਿਦ ਖ਼ਾਨ's multistarrer ਕਾਮੇਡੀ ''Housefull 2''. ਪਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇੱਕ ਮਿਕਸਡ ਨਾਜ਼ੁਕ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ,<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/bollywood/features/2012/housefull-2-rave-reviews-critics-verdict-090412.html|title=Housefull 2 gets average reviews from film critics|access-date=1 April 2013|archive-date=14 ਮਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130514224802/http://entertainment.oneindia.in/bollywood/features/2012/housefull-2-rave-reviews-critics-verdict-090412.html|dead-url=yes}}</ref> ਇਸ ਨੂੰ ਸੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ.<ref>{{Cite web|url=http://boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=5038&nCat=|title=Top Ten 2012 Lifetime Grossers|publisher=Box Office India|access-date=1 April 2013|archive-date=2 ਨਵੰਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102181249/http://www.boxofficeindia.com/boxnewsdetail.php?page=shownews&articleid=5038&nCat=|dead-url=yes}}</ref> ਆਸਿਨ ਆਮ ਤੌਰ ' ਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਨੁਕੂਲ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ, ਦੇ ਨਾਲ Adarsh, ਜੋ ਕਿ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ "[a]mongst ਔਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਸਿਨ ਹੈ meatiest ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਨੀਤ ਖਾਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇ."<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/542290|title=Housefull 2 Movie Review (2012)|last=Adarsh|first=Taran|publisher=Bollywood Hungama|access-date=1 April 2013}}</ref> 'ਤੇ 6 ਜੁਲਾਈ 2012, ਰੋਹਿਤ ਸ਼ੈਟੀ's ''ਬੋਲ ਬੱਚਨ'' ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ [[ਅਜੇ ਦੇਵਗਨ|ਅਜੈ Devgn]] ਅਤੇ [[ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ]] ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਮਿਕਸਡ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਲੋਚਕ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਸਿਨ, ਅਜੈ Devgn ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਬੱਚਨ. Taran Adarsh ਤੱਕ ਬਾਲੀਵੁੱਡ Hungama ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਸਿਨ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਸਿਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਵਾਰ ਹੀ ਸੀਮਿਤ ਹੈ. ਫਿਰ, ਉਸ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਤੇਜਕ ਮੁਸਕਾਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮੇ!!."<ref>[http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/545484 Bol Bachchan (2012) | Hindi Movie Critic Review By Taran Adarsh].</ref>, ਜਦਕਿ ਸਮੀਖਿਅਕ ਤੱਕ Behindwoods ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, "ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਆਸਿਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੈ. ਉਸ ਨੇ ਕਮਰ ਵਿਆਜ ਦੀ ਅਜੈ ਅਤੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਅਤੇ ਬਿਲਕੁਲ cute."<ref>[http://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-2/jul-12-01/bol-bachchan-review.html Bol Bachchan Review].</ref> ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੈ, ਦਾ ਐਲਾਨ ਇੱਕ superhit.<ref name="articles.timesofindia.indiatimes.com">{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-13/box-office/32662398_1_box-office-bol-bachchan-net-box|title=Bol Bachchan's business going strong at box office|date=13 July 2012|work=The Times of India|author=Bharti Dubey|accessdate=26 October 2012|archive-date=21 ਮਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521085834/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-13/box-office/32662398_1_box-office-bol-bachchan-net-box|dead-url=yes}}{{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-13/box-office/32662398_1_box-office-bol-bachchan-net-box |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2013-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521085834/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-13/box-office/32662398_1_box-office-bol-bachchan-net-box |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521085834/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-07-13/box-office/32662398_1_box-office-bol-bachchan-net-box |date=2013-05-21 }}</ref> ''ਖਿਲਾੜੀ 786'', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ''Housefull 2'' costar, [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]], 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ 7 ਦਸੰਬਰ 2012 ਮਿਕਸਡ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ' ਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਉੱਦਮ ਹੈ.<ref name="hindustantimes.com">[http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/BO-Report-Akshay-Kumar-s-Khiladi-786-passes-the-test/Article1-971496.aspx BO Report: Akshay Kumar's Khiladi 786 passes the test] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121220175208/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/BO-Report-Akshay-Kumar-s-Khiladi-786-passes-the-test/Article1-971496.aspx|date=20 December 2012}}</ref> ਆਸਿਨ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ 2013 & 2014, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਲੀਵੀਯਨ ਵਿਗਿਆਪਨ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ. ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਰੀਲਿਜ਼ 2015 ਦੇ ਸੀ, ''ਸਾਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੈ,'', ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਉਮੇਸ਼ ਸ਼ੁਕਲਾ ਅਤੇ ਦੁਆਰਾ ਪੈਦਾ ਭੂਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ. ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਉਮੇਸ਼ ਸ਼ੁਕਲਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਸਿਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਇੱਕ "ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਾਟਕੀ ਭੂਮਿਕਾ".<ref>{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/asin-to-romance-abhishek-bachchan-in-mere-apne/1152793/?SocialMedia|title=Asin to romance Abhishek Bachchan in Mere Apne|date=8 August 2013|website=The Indian Express|access-date=19 October 2014}}</ref> == ਹੋਰ ਕੰਮ == === ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕੰਮ === ਸ਼ੂਟ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਤਿਆਰ'' ਵਿੱਚ [[ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਲੰਕਾ]], ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ camps ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਮਤਲਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਤਾਮਿਲ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸਨ, ਜੋ ਕੇ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਸਿਵਲ ਜੰਗ.<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-13/news-interviews/28277165_1_eye-camp-vavuniya-lankan-president|title=Asin wins hearts in Sri Lanka&nbsp;— Times of India|date=13 July 2010|work=The Times of India|access-date=23 March 2011|archive-date=9 ਜੁਲਾਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130709231146/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-13/news-interviews/28277165_1_eye-camp-vavuniya-lankan-president|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-13/news-interviews/28277165_1_eye-camp-vavuniya-lankan-president |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2013-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130709231146/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-13/news-interviews/28277165_1_eye-camp-vavuniya-lankan-president |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130709231146/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-13/news-interviews/28277165_1_eye-camp-vavuniya-lankan-president |date=2013-07-09 }}</ref> ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ ਡੀਐਨਏ ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਅੱਧੇ ਮੈਰਾਥਨ 2012 ਵਿੱਚ, ਆਸਿਨ, ਦੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਲੋੜ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ === ਦਾਗ ਰਾਜਦੂਤ === ਆਸਿਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਦਾਗ ਰਾਜਦੂਤ ਲਈ ਕਈ ਕੰਪਨੀ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, commercials ਲਈ Avon,<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-02-03/news/46962966_1_brand-ambassador-avon-asin|title=Avon signs Asin as brand ambassador in India|date=3 February 2014|work=The Times Of India|access-date=2017-03-10|archive-date=2014-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416193158/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-02-03/news/46962966_1_brand-ambassador-avon-asin|url-status=dead}}</ref> Mirinda,<ref name="Indian Express 24 May 2009">{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/-I-m-a-people-s-person-/464909|title=‘I’m a people’s person'|date=24 May 2009|website=The Indian Express|access-date=16 August 2013}}</ref> ਕੋਲਗੇਟ, Fairever,<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-marketing/cavinkare-to-focus-on-nonsouth-markets/article991390.ece?ref=archive|title=CavinKare to focus on non-South markets|date=11 May 2010|website=Business Line|access-date=16 August 2013}}</ref> Tanishq, ਵੱਡੇ ਬਾਜ਼ਾਰ,<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-22/news-interviews/28158100_1_asin-s-homepage-fashion-line-big-bazaar|title=Asin endorses Big Bazaar - Times of India|last=Rachel Fernandes|date=22 May 2009|work=The Times of India|access-date=16 August 2013|archive-date=8 ਸਤੰਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110908174447/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-22/news-interviews/28158100_1_asin-s-homepage-fashion-line-big-bazaar|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-22/news-interviews/28158100_1_asin-s-homepage-fashion-line-big-bazaar |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2011-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110908174447/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-22/news-interviews/28158100_1_asin-s-homepage-fashion-line-big-bazaar |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110908174447/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-05-22/news-interviews/28158100_1_asin-s-homepage-fashion-line-big-bazaar |date=2011-09-08 }}</ref> ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ,<ref name="DNA India 16 August 2013">{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/1021429/report-aamir-s-find-asin|title=Aamir's find: Asin - Entertainment - DNA|website=Daily News and Analysis|access-date=16 August 2013}}</ref> Spinz talc, Lux,<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/asin-thottumkal-to-endorse-new-lux-soap-news-bollywood-kkguCCcdjef.html|title=Asin Thottumkal to endorse new Lux soap|date=17 September 2010|publisher=Sify.com|access-date=16 August 2013|archive-date=22 ਅਕਤੂਬਰ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022014424/http://sify.com/movies/asin-thottumkal-to-endorse-new-lux-soap-news-bollywood-kkguCCcdjef.html|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101022014424/http://sify.com/movies/asin-thottumkal-to-endorse-new-lux-soap-news-bollywood-kkguCCcdjef.html |date=22 ਅਕਤੂਬਰ 2010 }} {{Cite web |url=http://sify.com/movies/asin-thottumkal-to-endorse-new-lux-soap-news-bollywood-kkguCCcdjef.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-10-12 |archive-date=2010-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101022014424/http://sify.com/movies/asin-thottumkal-to-endorse-new-lux-soap-news-bollywood-kkguCCcdjef.html |dead-url=unfit }}</ref> Amrutanjan ਸਿਹਤ,<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-corporate/amrutanjan-in-talks-to-buy-beverages-co/article1003849.ece?ref=archive|title=Amrutanjan in talks to buy beverages co|date=13 September 2010|website=Business Line|access-date=16 August 2013}}</ref> ਅਤੇ ਕਲੀਨਿਕ ਸਾਰੇ ਆਸਮਾਨ ਸਾਫ.<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-18/news-interviews/28191678_1_asin-shilpa-shetty-dandruff|title=Bollywood Divas say no... - Times of India|date=18 June 2009|work=The Times of India|access-date=16 August 2013|archive-date=29 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029192956/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-18/news-interviews/28191678_1_asin-shilpa-shetty-dandruff|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-18/news-interviews/28191678_1_asin-shilpa-shetty-dandruff |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029192956/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-18/news-interviews/28191678_1_asin-shilpa-shetty-dandruff |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029192956/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-18/news-interviews/28191678_1_asin-shilpa-shetty-dandruff |date=2013-10-29 }}</ref> ਆਸਿਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਦੇ ਸਮਰਥਨ Mirinda ਸਾਫਟ ਡਰਿੰਕਸ 2004 ਦੇ ਬਾਅਦ.<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/quick-five-asin-qualitative-visibility/article5709536.ece|title=Quick Five: Asin - Qualitative visibility|last=Tripathy|first=Nandini D.|date=20 February 2014|work=The Hindu|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20140504060829/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-columns/quick-five-asin-qualitative-visibility/article5709536.ece|archive-date=4 ਮਈ 2014|access-date=10 ਮਾਰਚ 2017|url-status=dead}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਆਸਿਨ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ [[ਮੁੰਬਈ]].<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-05/news-interviews/33036071_1_asin-sridevi-and-tabu-new-neighbour|title=Prabhudheva is Asin's new neighbour|last=Mehul S Thakkar|date=5 August 2012|work=The Times of India|access-date=26 October 2012|archive-date=21 ਮਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521091647/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-05/news-interviews/33036071_1_asin-sridevi-and-tabu-new-neighbour|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-05/news-interviews/33036071_1_asin-sridevi-and-tabu-new-neighbour |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2013-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521091647/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-05/news-interviews/33036071_1_asin-sridevi-and-tabu-new-neighbour |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521091647/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-05/news-interviews/33036071_1_asin-sridevi-and-tabu-new-neighbour |date=2013-05-21 }}</ref> ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਇੱਕ apartment ਵਿੱਚ ਮਰੀਨ ਡਰਾਈਵ, ਕੋਚੀ<ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_birthday-girl-asin-gifts-herself-a-plush-6-room-home_1603547|title=Birthday girl Asin gifts herself a plush 6-room home – Entertainment – DNA|date=26 October 2011|website=Daily News and Analysis|access-date=26 October 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/asin-the-cool-chameleon-news-tamil-llbnxDeacia.html|title=Asin – The cool chameleon!|date=2 November 2011|publisher=Sify.com|access-date=26 October 2012|archive-date=3 ਨਵੰਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111103193337/http://www.sify.com/movies/asin-the-cool-chameleon-news-tamil-llbnxDeacia.html|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111103193337/http://www.sify.com/movies/asin-the-cool-chameleon-news-tamil-llbnxDeacia.html |date=3 ਨਵੰਬਰ 2011 }} {{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/asin-the-cool-chameleon-news-tamil-llbnxDeacia.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-03-10 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103193337/http://www.sify.com/movies/asin-the-cool-chameleon-news-tamil-llbnxDeacia.html |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111103193337/http://www.sify.com/movies/asin-the-cool-chameleon-news-tamil-llbnxDeacia.html |date=2011-11-03 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://daily.bhaskar.com/article/ENT-birthday-girl-asin-gifts-herself-a-plush-apartment-2525405.html|title=Birthday girl Asin gifts herself a plush apartment|date=26 October 2011|publisher=daily.bhaskar.com|access-date=26 October 2012|archive-date=29 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029202712/http://daily.bhaskar.com/article/ENT-birthday-girl-asin-gifts-herself-a-plush-apartment-2525405.html|url-status=dead}}</ref> ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ Vagamon, ਕੇਰਲ.<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Asins-summer-getaway-is-her-quaint-farmhouse-in-Vagamon/articleshow/33065037.cms|title=Asin's summer getaway is her quaint farmhouse in Vagamon - The Times of India|work=The Times Of India}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.asianage.com/bollywood/asin-owns-little-piece-heaven-502|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20140415004459/http://www.asianage.com/bollywood/asin-owns-little-piece-heaven-502|archive-date=15 April 2014|dead-url=yes|access-date=2014-04-14}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.indiaglitz.com/asins-little-piece-of-heaven-down-south-hindi-news-105992|title=Asin's 'little piece of heaven' down south|website=indiaglitz.com|access-date=2017-03-10|archive-date=2015-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150105181802/http://www.indiaglitz.com/asins-little-piece-of-heaven-down-south-hindi-news-105992|url-status=dead}}</ref> ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਸੱਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ; ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ-ਭਾ [[ਮਲਿਆਲਮ]] (ਉਸ ਦੇ [[ਮਾਂ ਬੋਲੀ|ਮਾਤਾ-ਜੀਭ]]), [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਮਿਲ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]], [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਰਚ]].<ref>{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ|url=http://www.asianage.com/bollywood/asin-s-jack-all-and-master-one-251|title=Asin’s Jack of all and master of one|date=3 November 2012|publisher=Asianage|access-date=3 November 2012|archive-date=8 ਜਨਵਰੀ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108104725/http://www.asianage.com/bollywood/asin-s-jack-all-and-master-one-251|url-status=dead}}</ref> ਆਸਿਨ ਨੂੰ ਵੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਦੀ ਸਤ੍ਹਹੀ [[ਇਤਾਲਵੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਇਤਾਲਵੀ]]<ref name="Italian">{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-asin-thottumkal-knows-seven-languages-1970789|title=Asin Thottumkal knows seven languages!|website=dna}}</ref> ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ, ਮੁੱਢਲੀ [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਮਰਾਠੀ]] ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਫਿਲਮ ''ਖਿਲਾੜੀ 786'', ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਖਾਸ ਮਰਾਠੀ ਕੁੜੀ ਹੈ.<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/bollywood/asin-learns-marathi-695|title=Asin learns Marathi|last=DC chennai|date=27 August 2012|website=Deccan Chronicle|access-date=26 October 2012}}</ref> ਜੂਨ 2013 ' ਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਿ ਆਸਿਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਗਿਆ ਸੀ, [[ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ|ਜਰਮਨ]] ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਾਰ ਹੈ. ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ [[ਸਪੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਸਪੇਨੀ]] ਮਿਲਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਸਪੇਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 2014.<ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/asin-learning-spanish/1/351553.html|title=Asin learning Spanish|website=intoday.in}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਈਕਰੋਮੈਕਸ ਸਹਿ-ਬਾਨੀ ਰਾਹੁਲ ਸ਼ਰਮਾ,<ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Asin-marries-Rahul-Sharma/articleshow/50638812.cms|title=Asin Marries Rahul Sharma|access-date=20 January 2016}}</ref> ਅਤੇ {{As of|2017|01}} ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, hiatus ' ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਤੱਕ, ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਹ ਦੇ.<ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-asin-quits-acting-after-marriage-other-actresses-who-chose-family-over-career-2199087|title=Asin quits acting after marriage: Other actresses who chose family over career {{!}} Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=2016-04-06|website=dna|language=en-US|access-date=2016-05-02}}</ref> == ਅਵਾਰਡ == == Filmography == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin-bottom: 10px;" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Title ! scope="col" | Role ! scope="col" | Language ! class="unsortable" scope="col" | Notes ! class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | 2001 ! scope="row" | ''Narendran Makan Jayakanthan Vaka'' | Swathi | [[ਮਲਿਆਲਮ|Malayalam]] | Debut Movie | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/malayalam/movies/narendran-makan-jayakanthan-vaka.html|title=Narendran Makan Jayakanthan Vaka - Malayalam Movie Reviews, Trailers, Wallpapers, Photos, Cast & Crew, Story & Synopsis - Filmibeat|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023061635/http://entertainment.oneindia.in/malayalam/movies/narendran-makan-jayakanthan-vaka.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2003 ! scope="row" | ''Amma Nanna O Tamila Ammayi'' | Mugaambigaambaal 'Chennai' | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|Telugu]] | Filmfare Award for Best Actress – Telugu | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/amma-nanna-o-tamila-ammayi.html|title=Amma Nanna O Tamila Ammayi|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023061639/http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/amma-nanna-o-tamila-ammayi.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2003 ! scope="row" | ''Sivamani'' | Vasantha | Telugu | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/shivamani-9848022338.html|title=Shivamani 9848022338|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023061609/http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/shivamani-9848022338.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2004 ! scope="row" | ''M. Kumaran S/O Mahalakshmi'' | Mythili 'Malabar' | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|Tamil]] | Nominated—Filmfare Award for Best Actress – Tamil | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/m-kumaran-son-of-mahalakshmi.html|title=M. Kumaran Son Of Mahalakshmi|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023055657/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/m-kumaran-son-of-mahalakshmi.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2004 ! scope="row" | ''Lakshmi Narasimha'' | Rukhmini | Telugu | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/lakshmi-narasimha.html|title=Lakshmi Narasimha|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023055651/http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/lakshmi-narasimha.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2004 ! scope="row" | ''Gharshana'' | Maya | Telugu | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/gharshana.html|title=Gharshana|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226195532/http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/gharshana.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2005 ! scope="row" | ''Ullam Ketkumae'' | Priya | Tamil | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/ullam-ketkume.html|title=Ullam Ketkume - Tamil Movie Reviews, Trailers, Wallpapers, Photos, Cast & Crew, Story & Synopsis - Filmibeat|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2014-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140725111553/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/ullam-ketkume.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2005 ! scope="row" | ''Chakram'' | Lakshmi | Telugu | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/chakram.html|title=Chakram - Telugu Movie Reviews, Trailers, Wallpapers, Photos, Cast & Crew, Story & Synopsis - Filmibeat|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023061552/http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/chakram.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2005 ! scope="row" | ''Ghajini'' | Kalpana | Tamil | Filmfare Award for Best Actress – Tamil | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/ghajini.html|title=Ghajini|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2014-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20140724231243/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/ghajini.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2005 ! scope="row" | ''Majaa'' | Seetha Lakshmi | Tamil | Nominated—Filmfare Award for Best Actress – Tamil | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/majaa.html|title=Majaa|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023055647/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/majaa.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2005 ! scope="row" | ''Sivakasi'' | Hema | Tamil | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/sivakasi.html|title=Sivakasi - Tamil Movie Reviews, Trailers, Wallpapers, Photos, Cast & Crew, Story & Synopsis - Filmibeat|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023055644/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/sivakasi.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2006 ! scope="row" | ''Annavaram'' | Aishwarya | Telugu | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/annavaram.html|title=Annavaram - Telugu Movie Reviews, Trailers, Wallpapers, Photos, Cast & Crew, Story & Synopsis - Filmibeat|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023060043/http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/annavaram.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2006 ! scope="row" | ''Varalaru'' | Divya | Tamil | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/varalaru.html|title=Varalaru - Tamil Movie Reviews, Trailers, Wallpapers, Photos, Cast & Crew, Story & Synopsis - Filmibeat|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023055654/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/varalaru.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2007 ! scope="row" | ''Aalwar'' | Priya | Tamil | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/aalwar.html|title=Aalwar|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023061626/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/aalwar.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2007 ! scope="row" | ''Pokkiri'' | Shruti | Tamil | Nominated—Filmfare Award for Best Actress – Tamil | align="center" |<ref name="entertainment.oneindia.in">{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/vel.html|title=Vel|work=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023055513/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/vel.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2007 ! scope="row" | ''Vel'' | Swathi | Tamil | align="center" | |- | 2008 ! scope="row" | ''Dasavathaaram'' | Kothai Radha & Andaal | Tamil | Nominated—Filmfare Award for Best Actress – Tamil | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/dasavatharam.html|title=Dasavatharam - Telugu Movie Reviews, Trailers, Wallpapers, Photos, Cast & Crew, Story & Synopsis - Filmibeat|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023061633/http://entertainment.oneindia.in/telugu/movies/dasavatharam.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2008 ! scope="row" | ''Ghajini'' | Kalpana Shetty | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|Hindi]] | [[ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵੀਂ ਅਦਾਕਾਰਾ|Filmfare Award for Best Female Debut]]<br> Nominated—Filmfare Award for Best Actress | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538494|title=Ghajini (2008)|publisher=Bollywood Hungama|access-date=18 May 2014}}</ref> |- | 2009 ! scope="row" | ''London Dreams'' | Priya | Hindi | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65185|title=London Dreams (2009)|publisher=Bollywood Hungama|access-date=18 May 2014}}</ref> |- | 2011 ! scope="row" | ''Kaavalan'' | Meera Muthuramalingam | Tamil | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/kaavalan.html|title=Kavalan - Movie Reviews,Kavalan vijay, kavalan review, kavalan movie review Kavalan vijay, Kavalan stills, Wallpapers, Photos, on popcorn.oneindia.in|website=FilmiBeat|access-date=2017-03-10|archive-date=2013-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023055518/http://entertainment.oneindia.in/tamil/movies/kaavalan.html|dead-url=yes}}</ref> |- | 2011 ! scope="row" | ''[[ਰੈਡੀ (2011 ਫ਼ਿਲਮ)|Ready]]'' | Sanjana Singh | Hindi | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/525563|title=Ready (2011)|publisher=Bollywood Hungama|access-date=18 May 2014}}</ref> |- | 2012 ! scope="row" | ''Housefull 2'' | Heena Kapoor | Hindi | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542290|title=Housefull 2 (2012)|publisher=Bollywood Hungama|access-date=18 May 2014}}</ref> |- | 2012 ! scope="row" | ''Bol Bachchan'' | Sania Ali / Sania Bachchan / Apeksha | Hindi | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/545484|title=Bol Bachchan (2012)|publisher=Bollywood Hungama|access-date=18 May 2014}}</ref> |- | 2012 ! scope="row" | ''Khiladi 786'' | Indu Tendulkar | Hindi | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/548099|title=Khiladi 786 (2012)|publisher=Bollywood Hungama|access-date=18 May 2014}}</ref> |- | 2015 ! scope="row" | ''All Is Well'' | Nimmi | Hindi | align="center" |<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/622498|title=All Is Well (2014)|publisher=Bollywood Hungama|access-date=18 May 2014}}</ref> |} == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * ਦੀ ਸੂਚੀ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|id=1821791|name=Asin}} * {{Instagram|simply.asin |Asin}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] o2zdvp57ao1ee5xcp7r3gf3k8gwjds1 0 93054 848943 558848 2026-10-01T17:14:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848943 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਨਾਇਕਾ ਸੋਤੀ | image = Anaika Soti.jpg | caption = ਪ੍ਰੇਸ ਕਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1991|01|14|}} | birth_place = [[ਲਖਨਊ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ | residence = | occupation = ਅਦਾਕਾਰ | years_active = 2013 – ਵਰਤਮਾਨ | home_town = | children = | parents = | awards = | related family = }} '''ਅਨਾਇਕਾ ਸੋਤੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ [[ਅਦਾਕਾਰ|ਅਦਾਕਾਰਾ]] ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]], [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਅਤੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ]] ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਕੰਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਦੀ ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਸੱਤਿਆ 2'' (2013) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਤਾਮਿਲ ਫ਼ਿਲਮ ''ਕਾਵਿਆ ਥਾਲੀਵਾਨੀ'' ਵਿਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Anaika-Soti-idolises-Deepika-Padukone/articleshow/28792202.cms</ref> ==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ== ਅਨਾਇਕਾ ਸੋਤੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ [[ਲਖਨਊ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜਲਦ ਹੀ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ [[ਹਾਂਗਕਾਂਗ|ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ]] ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੰਚਗਨੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ==ਕਰੀਅਰ== ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਿਫਟ 'ਚ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਕਰਸ਼ਕ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਆਰ.ਜੀ.ਵੀ. ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/a-steady-start/article5229714.ece|title=A steady start|first=Y. Sunita|last=Chowdhary|date=13 October 2013|via=www.thehindu.com}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਅੰਡਰਵਰਲਡ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ, ਦੋਭਾਸ਼ੀ ਕ੍ਰਾਇਮ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਤਿਆ 2 (2013) ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲਈ ਸਾਇਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/satya-2-bad-company/article5335543.ece|title=Satya 2: Bad company|first=Sangeetha Devi|last=Dundoo|date=10 November 2013|via=www.thehindu.com|access-date=22 ਜੁਲਾਈ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110154955/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/satya-2-bad-company/article5335543.ece|archive-date=10 ਨਵੰਬਰ 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/report/review-satya-2-is-as-bas-as-satya-was-good/20131108.htm|title=Review: Satya 2 Is As Bad As Satya Was Good|website=Rediff}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਵਾਸਤਬਲਨ ਦੀ ਤਾਮਿਲ ਪੀਰੀਅਡ ਫਿਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ "ਕਾਵਿਆ ਥਲਾਈਵਨ" ਵਿੱਚ ਸਿਧਾਰਥ, ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਅਤੇ ਵੈਧਿਕਾ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ "ਸਤਿਆ 2" ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਭਿਨੈ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Anaikas-Princess-Diaries/2014/08/25/article2396173.ece |title=Archived copy |access-date=26 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140828002933/http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/Anaikas-Princess-Diaries/2014/08/25/article2396173.ece |archive-date=28 August 2014 |url-status=dead }}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਗੋਪਾਲ ਵਰਮਾ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫ਼ਿਲਮ "365 ਡੇਅਜ਼" ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਵਾਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies/kaaviyathalaivan/kaaviyathalaivan-review.html|title=Kaaviyathalaivan (aka) Kaaviya Thalaivan review|website=www.behindwoods.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sify.com/movies/kaaviya-thalaivan-review--pcmb1Kehdcjae.html|title=Review : (2014)|website=www.sify.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/anaika-soti-is-excited-about-rgvs-365-days/article7232076.ece|title=Role play|first=Y. Sunita|last=Chowdhary|date=21 May 2015|via=www.thehindu.com}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" ! ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ਸੂਚਨਾ |- | 2013 | ''ਸੱਤਿਆ 2'' | ਚਿਤਰਾ | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]], ਤੇਲਗੂ |- | 2014 | ''ਕਾਵਿਆ ਥਾਲੀਵਾਨੀ'' | ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਰੰਗਾਮਾ | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] | ਨਾਮਜ਼ਦ—ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਐਵਾਰਡ ਲਈ ਵਧੀਆ ਸਹਾਇਤਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਤਾਮਿਲ |- | 2015 | ''365 ਦਿਨ'' | ਸ਼੍ਰੇਯਾ | [[ਤੇਲਗੂ ਲਿਪੀ|ਤੇਲਗੂ]] |- | 2017 | ''ਸੈੱਮਾ ਬੋਥਾ ਆਗਾਥਾ'' | ਨੀਨਾ | ਤਾਮਿਲ |ਸ਼ੂਟਿੰਗ |- | 2017 | ''ਕੀ'' | ਵੰਦਨਾ | ਤਾਮਿਲ |ਸ਼ੂਟਿੰਗ |- | rowspan=2 | 2021 || ''ਪਰਿਸ ਜਯਾਰਾਜ'' || ਦਿਵਿਆ || | |- |ਪਲੇਨ ਪਾਨੀ ਪਲਾਨਮ || ਆਇਟਮ ਨੰ || |ਖ਼ਾਸ ਦਿੱਖ |- |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ !ਫ਼ਿਲਮ !ਅਵਾਰਡ !ਸ਼੍ਰੇਣੀ !ਨਤੀਜਾ |- |2015 |''ਕਾਵਿਆ ਥਾਲੀਵਾਨੀ'' |''62ਵਾਂ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸਾਉਥ'' |ਬੇਸਟ ਸਪੋਰਟਿੰਗ ਐਕਟਰਸ ਲਈ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ |{{Nom}} |} == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|colwidth=30em}} == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * {{IMDb name|id=5804704}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2021 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ]] 56y3nde1esvd9894xqjgkawd1u6qe3y 0 94057 848945 783892 2026-10-01T17:19:09Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848945 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਅਨੀਤਾ ਰਤਨਮ|image=Pressegespräch zum Festival Ramayana in Performance im Rautenstrauch-Joest-Museum-9095.jpg|caption=ਅਨੀਤਾ ਰਤਨਮ, 2012 ਕੋਲੋਨ ਵਿੱਚ|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1954|05|21}}|birth_place=ਮਧੁਰਾਏ, ਤਮਿਲਨਾਡੂ|death_date=<!-- {{Death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} -->|residence=ਚੇਨਈ|nationality=ਭਾਰਤੀ|education=ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ|occupation=ਡਾਂਸਰ, ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫਰ|known for=ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਅਰੰਘਮ ਟਰੱਸਟ, ਚੇਨਈ|known_for=Director, Arangham Interactive, [[Chennai]]|website=[http://www.anitaratnam.com/ www.anitaratnam.com]}}'''ਅਨੀਤਾ ਰਤਨਮ''' ({{Lang-ta|அனிதா ரத்னம்}}; ਜਨਮ 21 ਮਈ 1954) ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਭਾਰਤੀ [[ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ|ਸ਼ਾਸਤਰੀ]] ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਚਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਅਤੇ 15 ਵਿੱਚ ਮੁਲਕਾਂ ਤਕ ਫੈਲਿਆ ਹੈ।[[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ|ਭਾਰਤ ਨਾਟਿਆਮ]] ਵਿੱਚ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਯਾਫਤਾ, ਉਸਨੇ ਕਥਾਕਲੀ, [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ]] ਅਤੇ ਤਾਈ ਚੀ ਅਤੇ ਕਲਰੀਪਯੱਟੂ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਨਿਵੇਕਲੀ ਨ੍ਰਿਤ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਨੇ "ਨਿਓ ਭਾਰਤ ਨਾਟਿਆਮ" ਰਖਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindubusinessline.com/life/2007/08/17/stories/2007081750070300.htm|title=Potent rasa|date=17 August 2007|publisher=[[Business Line]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/ms/2008/01/04/stories/2008010450200800.htm|title=Stirs the intellect: Anita Ratnam does it, with her holistic approach to choreography, the spoken word, sets, lighting design and costumes.|date=4 January 2008|publisher=[[The Hindu]]|access-date=2 ਜੂਨ 2017|archive-date=9 ਜਨਵਰੀ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080109204321/http://www.hindu.com/ms/2008/01/04/stories/2008010450200800.htm|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2005/03/15/stories/2005031500740100.htm|title=Dance diva waltzes on: Anita Ratnam has struck a fine balance between the commercial and aesthetic components of her art|date=15 March 2005|publisher=[[The Hindu]]|access-date=2 ਜੂਨ 2017|archive-date=5 ਜਨਵਰੀ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100105142135/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2005/03/15/stories/2005031500740100.htm|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2005/03/15/stories/2005031500740100.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-06-02 |archive-date=2010-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100105142135/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2005/03/15/stories/2005031500740100.htm |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਅਰੰਘਮ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਬਾਨੀ-ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਸਨੇ1992 ਚ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੇ1993 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ਅਰੰਘਮ ਨਾਚ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਵੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ  www.narthaki.com, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਪੋਰਟਲ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਕੁਨ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref name="p">[http://www.arangham.com/anita/anita.html Anita Ratnam Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171123051537/http://www.arangham.com/anita/anita.html |date=2017-11-23 }} www.arangham.com.</ref><ref>[http://ccrtindia.gov.in/anita-ratnam.htm Anitha Ratnam's profile at Center for Cultural Resources and Training] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110224031140/http://ccrtindia.gov.in/anita-ratnam.htm|date=24 February 2011}}</ref> == ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ == ਅਨੀਤਾ ਰਤਨਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਾਚ ਸਿਖਲਾਈ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਗੁਰੂ, ਅਦਯਾਰ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਨ<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/article69923.ece|title=Singing paeans to a guru|date=25 December 2009|publisher=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407083234/http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/article69923.ece|archive-date=7 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014|access-date=2 ਜੂਨ 2017|url-status=dead}}</ref> ਤਹਿਤ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਵਿਕਸਤ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ [[ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ|ਰੁਕਮਨੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ]] ਦੇ 'ਕਲਾਕਸ਼ੇਤਰ' ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਡਾਂਸ 'ਚ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਟ ਡਿਪਲੋਮਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।  ਉਹ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚਾਂ ਭਰਤਨਾਟਯਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੱਥਕਲੀ ਅਤੇ [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ]]  ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ-ਯੁਕਤ ਹੈ।<ref>[http://www.webindia123.com/personal/dancer/anita.htm Anita Ratnam]</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == [[ਤਸਵੀਰ:Pressegespräch_zum_Festival_Ramayana_in_Performance_im_Rautenstrauch-Joest-Museum-9131.jpg|thumb|ਅਨੀਤਾ ਰਤਨਮ, ਰੋਟੇਨਸਟ੍ਰਚ-ਜੋਏਸਟ-ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, ਕੋਲੋਨ, 2012 ਵਿੱਚ ਫੈਸਟੀਵਲ "ਰਾਮਾਇਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ"]] ਉਸਨੇ ਨਿਊ ਓਰਲੀਨਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਗਲੇ 10 ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕਲਾ, ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਲੜੀ ਸਮੇਤ ਉਤਪਾਦਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ / ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਵਜੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਅਰੰਘਮ ਟਰੱਸਟ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ,  ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1993 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਕੰਪਨੀ ਅਰੰਘਮ ਡਾਂਸ ਥੀਏਟਰ, . <ref>{{Cite book|title=New directions in Indian dance|last=Kothari|first=Sunil|publisher=Marg Publications on behalf of the National Centre for the Performing Arts|year=2003|page=186|author-link=Sunil Kothari}}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕਤਾਵਾਦੀ, ਆਪਣੇ ਤਤਕਾਲ ਵਾਤਾਵਰਨ ਤੋਂ ਸਿਰਜਣਾ ਬਾਰੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ, ਅਨੀਥਾ ਰਤਨਮ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਰਤਨਾਟਯਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਰਕਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਰੀਤੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਏਨਸੇਂਬਲ ਅਤੇ ਏਕਲ ਕੰਮ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਚੁੱਪ, ਧਿਆਨ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ / ਭਾਰਤੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਸੌਂਦਰਿਆ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਰਤਨਾਮ ਆਪਣੇ ਮੌਲਿਕ ਡਾਂਸ-ਸਕੇਪਸ ਨੂੰ ਚਿੱਤਰਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੂਰੇ ਕੈਨਵਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|1}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1954]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] boi0d2a61vfbjvb2zyi8wuos3ldaixp 0 97476 848984 733055 2026-10-02T11:38:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848984 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਵਰਜੀਨੀਆ ਈ. ਜੋਨਸਨ | image = | alt = | caption = | birth_name = ਮੈਰੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਇਸ਼ੇਲਮਨ | birth_date = {{Birth date|1925|2|11}} | birth_place = [[ਸਪਰਿੰਗਫ਼ੀਲਡ, ਮਿਸੁਰੀ]], ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ | death_date = {{Death date and age|2013|07|24|1925|2|11}} | death_place = [[ਸੈਂਟ ਲੁਇਸ, ਮਿਸੁਰੀ]], ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ | nationality = [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ|ਅਮਰੀਕੀ]] | other_names = ਵਰਜੀਨੀਆ ਗਿਬਸਨ | education = ਡਰੁਰੀ ਕਾਲਜ<br/>University of Missouri<br/>Kansas City Conservatory of Music<br/>Washington University in St. Louis | known_for = [[ਮਾਸਟਰਸ ਅਤੇ ਜੋਨਸਨ]] [[ਮਨੁੱਖੀ ਲਿੰਗਕਤਾ]] ਖੋਜੀ ਟੀਮ | occupation = [[ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ]] | spouse = ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿਆਹ<br/>ਜਾਰਜ ਜੋਹਨਸਨ (1950–1956)<br />[[ਵਿਲੀਅਮ ਮਾਸਟਰਸ|ਵਿਲੀਅਮ ਐਚ. ਮਾਸਟਰਸ]] (1971–1992) | children = 2 }} '''ਵਰਜੀਨੀਆ ਈ. ਜੋਨਸਨ''', ਜਨਮ '''ਮੈਰੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਇਸ਼ੇਲਮਨ'''<ref name="nytimesobit">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/07/26/us/virginia-johnson-masterss-collaborator-in-sex-research-dies-at-88.html?pagewanted=all|title=Virginia Johnson, Widely Published Collaborator in Sex Research, Dies at 88|last=Fox|first=Margalit|date=July 25, 2013|work=[[The New York Times]]|accessdate=October 11, 2013}}</ref> (11 ਫਰਵਰੀ, 1925 –  24 ਜੁਲਾਈ, 2013),<ref name="guardianobit">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2013/jul/28/virginia-johnson|title=Virginia Johnson Obituary|last=Hayman|first=Suzie|date=July 28, 2013|work=[[The Guardian]]|accessdate=October 11, 2013|location=UK}}</ref> ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ [[ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨ|ਲਿੰਗ ਵਿਗਿਆਨੀ]], ਇਸਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਮਾਸਟਰਸ ਐਂਡ ਜੋਨਸਨ ਰਿਸਰਚ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>[https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10C13FE3F5C1B7493C5AB178FD85F448785F9 "Craftsmen of Sexuality; William H. Masters Virginia E. Johnson"]. ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_New_York_Times The New York Times]''.</ref> ਵਿਲੀਅਮ ਐੱਚ. ਮਾਸਟਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜਿਨਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1957 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 1990 ਦੇ ਦਸ਼ਕ ਤੱਕ ਜਿਨਸੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਿਦਾਨ ਅਤੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਵਰਜੀਨੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸਪਰਿੰਗਫ਼ੀਲਡ, ਮਿਸੁਰੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਇਡਨਾ ਅਤੇ ਹਰਸ਼ੇਲ "ਹੈਰੀ" ਇਸ਼ੇਲਮੈਨ, ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ, ਦੀ ਧੀ ਸੀ।<ref name="mastersofsexpp7-8-650">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=iVlKkabgfEUC&pg=PA8|title=Masters of Sex: The Life and Times of William Masters and Virginia Johnson, the Couple Who Taught America How to Love|last=Maier|first=Thomas|publisher=ReadHowYouWant <!--spelld solid-->|year=2010|isbn=978-1458767516|pages=7, 8, 650}}</ref> ਇਸਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਐਲਡੀਐਸ ਚਰਚ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੇਸਿਅਨ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਾਲੋ ਆਲਟੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਫਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਸੁਰੀ ਅਤੇ ਫਾਰਮਿੰਗ ਵਾਪਿਸ ਚਲੇ ਗਏ।   ਜੋਨਸਨ ਸੈਂਟ ਲੁਇਸ, ਮਿਸੁਰੀ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸੈਂਟ ਲੁਇਸ ਡੇਲੀ ਰਿਕਾਰਡ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿਜਨੇਸ ਲੇਖਿਕਾ ਬਣੀ।  == ਲਿੰਗਕ ਕਾਰਜ == ਜੋਨਸਨ 1957 ਵਿੱਚ ਵਿਲੀਅਮ ਐਚ.ਮਾਸਟਰਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਜਦੋਂ ਵਿਲੀਅਮ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਸੈਂਟ ਲੁਇਸ ਦੀ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਰਿਸਰਚ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਟਰਮਿਨਲਲੋਜੀ, ਥੈਰਪੀ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਇਸਨੇ ਮਾਸਟਰਸ ਦੀ ਬਤੌਰ ਅਸਿਸਟੈਂਟ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।  == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == 20ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਜੋਨਸਨ ਨੇ ਇੱਕ ਮਿਸੁਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀਵੇਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਪਰ ਇਹ ਵਿਆਹ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਦਿਨ ਦਾ ਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਕੀਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਉਸ ਨਾਲ ਵੀ ਵਰਜੀਨੀਆ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲਈ ਲਿਆ। 1950 ਵਿੱਚ, ਜੋਨਸਨ ਨੇ ਬੈਂਡਲੀਡਰ ਜਾਰਜ ਜੋਨਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ, ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1956 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਲਾਕ ਲਈ ਲਿਆ। 1971 ਵਿੱਚ, ਜੋਨਸਨ ਨੇ ਵਿਲੀਅਮ ਮਾਸਟਰਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨਰ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ ਉੱਪਰ ਸਾਂਝ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ। ਜੋਨਸਨ ਦੀ ਮੌਤ 2013 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਪੇਚੀਦਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।<ref>{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=August 2013}} {{Cite web|url=http://www.seattlepi.com/news/us/article/Virginia-Johnson-renowned-sex-researcher-dies-4686383.php|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20130725230317/http://www.seattlepi.com/news/us/article/Virginia-Johnson-renowned-sex-researcher-dies-4686383.php|archive-date=2013-07-25|dead-url=yes|access-date=2013-07-25}}. ''[//en.wikipedia.org/wiki/Seattle_Post-Intelligencer Seattle Post-Intelligencer]''.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.stltoday.com/news/local/obituaries/virginia-johnson-masters-dies-at-famed-researcher-helped-debunk-sexual/article_7e76f330-e148-5cea-bae0-af9d51f99310.html|title=Virginia Johnson Masters Dies at 88; Famed Researcher Helped Debunk Sexual Myths|last=Sorkin, Michael D.|date=July 25, 2013|website=[[St. Louis Post-Dispatch]]|access-date=August 10, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827201741/http://www.stltoday.com/news/local/obituaries/virginia-johnson-masters-dies-at-famed-researcher-helped-debunk-sexual/article_7e76f330-e148-5cea-bae0-af9d51f99310.html|archive-date=ਅਗਸਤ 27, 2014|url-status=dead}}</ref> == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ == ਅਮਰੀਕੀ ਕੇਬਲ ਨੈਟਵਰਕ ਸ਼ੋਆਟਾਈਮ ਨੇ 29ਸਤੰਬਰ, 2013 ਨੂੰ ਮਾਸਟਰਸ ਆਫ਼ ਸੈਕਸ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਡਰਾਮਾ ਭਰਪੂਰ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਜੋ 2009 ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਉਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਹੂ-ਬ-ਹੂ ਵਰਤੇ ਗਏ। ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੀ ਸਟਾਰ ਲੀਜ਼ੀ ਕਾਪਲਨ ਨੇ ਜੋਹਨਸਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।  == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1994/03/24/garden/an-afternoon-with-masters-and-johnson-divorced-yes-but-not-split.html?pagewanted=all|title=An Afternoon with: Masters and Johnson; Divorced, Yes, But Not Split|last=Nemy|first=Enid|date=March 24, 1994|work=[[The New York Times]]}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1925]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2013]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਸਥਾਪਕ ਔਰਤਾਂ]] a41kenzvc6avirok1k7i961wm12qd54 0 98719 848940 837891 2026-10-01T17:01:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848940 wikitext text/x-wiki {{ਅਨੁਵਾਦ}} [[ਤਸਵੀਰ:Akshay-Kumar.jpg|thumb|ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ 2009 ਵਿਚ।]] '''[[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]] '''ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਦਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਆਜ" ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਫਿਲਮ ਸੁਗੰਧ (1991) ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਥ੍ਰਿਲਰ ਖਿਲਾੜੀ (1992), ਜੋ ਖਿਲਾੜੀ ਲੜੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਬ੍ਰੇਕ ਮਿਲੀ। == ਫ਼ਿਲਮਾਂ == === ਫੀਚਰ ਫਿਲਮਾਂ === [[ਤਸਵੀਰ:Akshay_Kumar_in_Sydney_for_Heyy_Babyy.jpg|alt=A photograph of Kumar from the set of Heyy Babyy in February 2007 big fan|thumb|263x263px|ਫਰਵਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਹੇਯੀ ਬੇਬੀ ਦੇ ਸੈੱਟ 'ਤੇ ਕੁਮਾਰ।<br> ]] [[ਤਸਵੀਰ:Akshay_K.jpg|alt=A photograph of Kumar attending press conference for Once Upon ay Time in Mumbai Dobaara! in October 2013|thumb|194x194px|ਕੁਮਾਰ "ਵਨ੍ਸ ਅਪੌਨ ਆ ਟਾਈਮ ਇਨ ਮੁੰਬਈ" ਦੀ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ, ਅਕਤੂਬਰ 2013।<br> ]] [[ਤਸਵੀਰ:AkshayKumar01.jpg|alt=A photograph of Kumar attending the premiere of his film Entertainment in August 2014|thumb|224x224px|ਅਗਸਤ 2014 ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ "ਇੰਟਰਟੇਨਮੇੰਟ" ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕੁਮਾਰ।<br> ]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center; margin-bottom: 250px;" ! scope="col" |ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਾਮ  ! scope="col" |ਸਾਲ  ! scope="col" |ਰੋਲ  ! scope="col" |ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ! class="unsortable" scope="col" |ਨੋਟ |- ! align="left" scope="row" |''ਸੌਗੰਧ'' |1991 | Shiva !{{sort|Shiva|Shiva}} | Sippy !{{sort|Sippy|[[Raj Sippy]]}}<br> Mehra !{{sort|Mehra|Akash Mehra}}<br> Irani !{{sort|Irani|Nadir Irani}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540348/Saugandh|title=Saugandh (1991)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714230809/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540348/Saugandh|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਡਾਂਸਰ'' |1991 | Raju !{{sort|Raju|Raju}} | Vyas !{{sort|Vyas|Kishore Vyas}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534530/Dancer|title=Dancer (1991)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714135919/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534530/Dancer|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਖਿਲਾੜੀ '' |1992 | ਰਾਜ ਮਲਹੋਤਰਾ | Burmawalla !{{sort|Burmawalla|[[Abbas Burmawalla]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539697/Khiladi|title=Khiladi (1992)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714174821/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539697/Khiladi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਮਿਸ: ਬੋੰਡ '' |1992 | Bond !{{sort|Bond|Mr. Bond}} | Sippy !{{sort|Sippy|[[Raj Sippy]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508093/Mr%20Bond|title=Mr. Bond (1992)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714212856/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508093/Mr%20Bond|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਦੀਦਾਰ '' |1992 | Malhotra !{{sort|Malhotra|Anand Malhotra}} |Chakravorty !{{sort|Chakravorty|[[Pramod Chakravorty]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539129/Deedar|title=Deedar (1992)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714214033/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539129/Deedar|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਅਸ਼ਾਂਤ'' |1993 | Vijay !{{sort|Vijay|Vijay}} |Ramsay !{{sort|Ramsay|[[Keshu Ramsay]]}} | Released in [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|Kannada]] as ''Vishnu Vijaya'' | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507893|title=Ashant (1993)|date=8 April 2009|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810164412/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507893|archivedate=10 August 2014|deadurl=no|accessdate=17 June 2014|df=}}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Akshay-Kumar-Twinkles-not-interested-in-films-anymore/articleshow/10868295.cms|title=Akshay Kumar: Twinkle's not interested in films anymore|last=Sangeetha|first=P|date=26 November 2011|work=The Times of India|accessdate=31 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150915071742/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Akshay-Kumar-Twinkles-not-interested-in-films-anymore/articleshow/10868295.cms|archivedate=15 September 2015|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਦਿਲ ਕੀ ਬਾਜ਼ੀ'' |1993 | Vijay !{{sort|Vijay|Vijay}} |Ganguly !{{sort|Ganguly|[[Anil Ganguly]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534175/Dil%20Ki%20Baazi|title=Dil Ki Baazi (1993)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714233602/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534175/Dil%20Ki%20Baazi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਕਾਯਦਾ ਕਾਨੂਨ'' |1993 | Daud !{{sort|Daud|Daud}} | Mani !{{sort|Mani|Pradeep Mani}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534488/Kayda%20Kanoon|title=Kayda Kanoon (1993)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714182531/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534488/Kayda%20Kanoon|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਵਕ਼ਤ ਹਮਾਰਾ ਹੈ <br> '' |1993 |Sabkuchwala !{{sort|Sabkuchwala|Vikas Sabkuchwala}} | Rangachary !{{sort|Rangachary|[[Bharat Rangachary]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508659/Waqt%20Hamara%20Hai|title=Waqt Hamara Hai (1993)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714204907/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508659/Waqt%20Hamara%20Hai|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |ਸੈਨਿਕ  |1993 | Dutt !{{sort|Dutt|Suraj Dutt}} |Bharti !{{sort|Bharti|Sikander Bharti}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508581/Sainik|title=Sainik (1993)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714121041/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508581/Sainik|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |ਏਲਾਨ |1994 |Chaudhary !{{sort|Chaudhary|Vishal Chaudhry}} | Dhanoa !{{sort|Dhanoa|Guddu Dhanoa}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538486/Elaan|title=Elaan (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714164152/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538486/Elaan|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |ਯੇ ਦਿਲਲਗੀ  |1994 |Saigal !{{sort|Saigal|Vijay Saigal}} | Malhotra !{{sort|Malhotra|Naresh Malhotra}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201816/Yeh%20Dillagi|title=Yeh Dillagi (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714223231/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201816/Yeh%20Dillagi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |ਜੈ ਕਿਸ਼ਨ  |1994 | Jai / Kishen |Agnihotri !{{sort|Agnihotri|[[Sunil Agnihotri]]}} | style="text-align:center;" |<br> <ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534810/Jai%20Kishan|title=Jai Kishen (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714141220/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534810/Jai%20Kishan|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=17 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |ਮੋਹਰਾ |1994 | Saxena !{{sort|Saxena|Amar Saxena}} |Rai !{{sort|Rai|[[Rajiv Rai]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201564/Mohra|title=Mohra (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714232631/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201564/Mohra|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |ਮੈਂ ਖਿਲਾੜੀ ਤੂ ਅਨਾੜੀ  |1994 | Joglekar !{{sort|Joglekar|Karan Joglekar}} |Malkan !{{sort|Malkan|Sameer Malkan}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201794/Main%20Khiladi%20Tu%20Anadi|title=Main Khiladi Tu Anari (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714221751/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201794/Main%20Khiladi%20Tu%20Anadi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://www.radiotimes.com/film/j2gt6/main-khiladi-tu-anari|title=Main Khiladi Tu Anari|last=Flora|first=Narinder|work=[[Radio Times]]|accessdate=31 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808053030/http://www.radiotimes.com/film/j2gt6/main-khiladi-tu-anari|archivedate=8 August 2014|deadurl=no|publisher=[[Immediate Media Company]]|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਇੱਕੇ ਪੇ ਇੱਕਾ'' |1994 |Rajiv |Sippy !{{sort|Sippy|[[Raj Sippy]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534917/Ikke%20Pe%20Ikka|title=Ikke Pe Ikka(1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714144645/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534917/Ikke%20Pe%20Ikka|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਅਮਾਨਤ'' |1994 | Amar |Sippy !{{sort|Sippy|[[Raj Sippy]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538771/Amaanat|title=Amaanat (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714204744/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538771/Amaanat|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਸੁਹਾਗ'' |1994 | Raj | Kohli !{{sort|Kohli|[[Kuku Kohli]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540421/Suhaag|title=Suhaag (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714204617/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540421/Suhaag|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਨਜ਼ਰ ਕੇ ਸਾਮਨੇ '' |1994 | Kumar !{{sort|Kumar|Jai Kumar}} | Sharma !{{sort|Sharma|Jagdish Sharma}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507935/Nazar%20Ke%20Samne|title=Nazar Ke Samne (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714231230/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507935/Nazar%20Ke%20Samne|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜ਼ਖਮੀ ਦਿਲ'' |1994 | Anand !{{sort|Anand|Jaidev Anand}} | Subramanyam !{{sort|Subramanyam|Raju Subramanyam}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540588/Zakhmi%20Dil|title=Zakhmi Dil (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714220407/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540588/Zakhmi%20Dil|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜ਼ਾਲਿਮ '' |1994 | Ravi |Bharti !{{sort|Bharti|Sikander Bharti}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540585/Zaalim|title=Zaalim (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714192756/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540585/Zaalim|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹਮ ਹੈਂ ਬੇਮਿਸਾਲ '' |1994 | Sinha !{{sort|Sinha|Vijay Sinha}} | Bahry !{{sort|Bahry|[[Deepak Bahry]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534892/Hum%20Hain%20Bemisal|title=Hum Hain Bemisaal (1994)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714204905/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534892/Hum%20Hain%20Bemisal|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਪਾਂਡਵ'' |1995 | Vijay |Sippy !{{sort|Sippy|[[Raj Sippy]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505873/Paandav|title=Paandav (1995)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714232004/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505873/Paandav|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਮੈਦਾਨ ਏ ਜੰਗ '' |1995 | Karan |Bokadia !{{sort|Bokadia|[[K.C. Bokadia]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507942/Maidan-E-Jung|title=Maidan-E-Jung (1995)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714231357/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507942/Maidan-E-Jung|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=17 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਸਬਸੇ ਬੜਾ ਖਿਲਾੜੀ '' |1995 | Vijay Kumar / Lallu | Mehra !{{sort|Mehra|[[Umesh Mehra]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201921/Sabse%20Bada%20Khiladi|title=Sabse Bada Khiladi (1995)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714231957/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201921/Sabse%20Bada%20Khiladi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਤੂ ਚੋਰ ਮੈਂ ਸਿਪਾਹੀ'' |1996 | Verma !{{sort|Verma|Amar Verma}} |Dhanoa !{{sort|Dhanoa|Guddu Dhanoa}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508499/Tu%20Chor%20Main%20Sipahi|title=Tu Chor Main Sipahi (1996)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714195236/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508499/Tu%20Chor%20Main%20Sipahi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਖਿਲਾੜੀਓਂ ਕਾ ਖਿਲਾੜੀ '' |1996 | Malhotra !{{sort|Malhotra|Akshay Malhotra}} |Mehra !{{sort|Mehra|[[Umesh Mehra]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533191/Khiladiyon%20Ka%20Khiladi|title=Khiladiyon Ka Khiladi (1996)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714233743/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533191/Khiladiyon%20Ka%20Khiladi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਸਪੂਤ '' |1996 | Prem | Sharma !{{sort|Sharma|Jagdish Sharma}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508573/Sapoot|title=Sapoot (1996)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714191256/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508573/Sapoot|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਲਹੂ ਕੇ ਦੋ ਰੰਗ'' |1997 | Davai !{{sort|Davai|Sikandar Davai}} |Kumar !{{sort|Kumar|[[Mehul Kumar]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539760/Lahu%20Ke%20Do%20Rang|title=Lahoo Ke Do Rang (1997)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714225843/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539760/Lahu%20Ke%20Do%20Rang|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਇਨਸਾਫ਼: ਫਾਇਨਲ ਜਸਟੀਸ'' |1997 | Vikram |Nihalani !{{sort|Nihalani|Dayal Nihalani}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539316/Insaaf|title=Insaaf (1997)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714225809/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539316/Insaaf|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=17 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਦਾਵਾ'' |1997 | Arjun |Agnihotri !{{sort|Agnihotri|[[Sunil Agnihotri]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534413/Daava|title=Daava (1997)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714151435/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534413/Daava|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਤਰਾਜੂ'' |1997 | Yadav !{{sort|Yadav|Ram Yadav}} | Kumar !{{sort|Kumar|[[Vimal Kumar]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508272|title=Taraazu (1997)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810163951/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508272|archivedate=10 August 2014|deadurl=no|accessdate=31 July 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਮਿਸਟਰ ਏੰਡ ਮਿੱਸੇਸ ਖਿਲਾੜੀ '' |1997 | Raja | Dhawan !{{sort|Dhawan|[[David Dhawan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508094/Mr%20And%20Mrs%20Khiladi|title=Mr. and Mrs. Khiladi (1997)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714225409/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508094/Mr%20And%20Mrs%20Khiladi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref><br> <ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/photos/bollywood-remakes-of-south-indian-films-8551/slide/9|title=Bollywood remakes of South Indian films|publisher=[[NDTV]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810060029/http://movies.ndtv.com/photos/bollywood-remakes-of-south-indian-films-8551/slide/9|archivedate=10 August 2014|deadurl=no|accessdate=31 July 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਅਫਲਾਤੂਨ'' |1997 | Rocky / Raja |Dhanoa !{{sort|Dhanoa|Guddu Dhanoa}} | style="text-align:center;" |<ref name="doubleroles">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-the-best-double-roles-in-bollywood/20120531.htm|title=The 25 Best Double Roles in Bollywood|last1=Verma|first1=Sukanya|date=31 May 2012|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120602071115/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-the-best-double-roles-in-bollywood/20120531.htm|archivedate=2 June 2012|accessdate=17 July 2014}}</ref><br> <ref name="aflatoon">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538738/Aflatoon|title=Aflatoon (1997)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714165530/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538738/Aflatoon|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਕੀਮਤ - ਦੇ ਆਰ ਬੈਕ'' |1998 | Dev | Malkan !{{sort|Malkan|Sameer Malkan}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/bike-stunt-in-keemat-most-memorable-akshay-kumar_129769.html|title=Bike stunt in 'Keemat' most memorable: Akshay Kumar|date=12 March 2013|publisher=Zee News (Essel Group)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714165247/http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity/bike-stunt-in-keemat-most-memorable-akshay-kumar_129769.html|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=17 June 2014|df=}}</ref><br> <ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534490|title=Keemat: They Are Back (1998)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906232637/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534490|archivedate=6 September 2015|deadurl=no|accessdate=31 July 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਅੰਗਾਰੇ'' |1998 | Amar | Bhatt !{{sort|Bhatt|[[Mahesh Bhatt]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538802/Angaarey|title=Angaaray (1998)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714213753/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538802/Angaarey|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਬਾਰੂਦ'' |1998 | Sharma !{{sort|Sharma|Jai Sharma}} |Chakravorty !{{sort|Chakravorty|[[Pramod Chakravorty]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538956/Barood|title=Barood (1998)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714233701/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538956/Barood|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਸੰਗਰਸ਼'' |1999 | Verma !{{sort|Verma|Aman Verma}} |Chandra !{{sort|Chandra|[[Tanuja Chandra]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55953/Sangharsh|title=Sangharsh (1999)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714204613/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55953/Sangharsh|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਆਰਜੂ'' |1999 |Khanna !{{sort|Khanna|Vijay Khanna}} | D'Souza !{{sort|D'Souza|[[Lawrence D'Souza]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200444/Aarzoo|title=Aarzoo (1999)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714221630/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200444/Aarzoo|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਖਿਲਾੜੀ'' |1999 | Rahul |Mehra !{{sort|Mehra|[[Umesh Mehra]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534932/|title=International Khiladi (1999)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140717205905/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534932|archivedate=17 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜ਼ੁਲਮੀ '' |1999 | Raj |Kohli !{{sort|Kohli|[[Kuku Kohli]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54611/Zulmi|title=Zulmi (1999)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714154219/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54611/Zulmi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜਾਨਵਰ'' |1999 | Baadshah / Lohaar !{{sort|Lohaar|Babu Lohaar}} |Darshan !{{sort|Darshan|[[Suneel Darshan]]}} | style="text-align:center;" |<ref name="Jaanwar">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539473/Jaanwar|title=Jaanwar (1999)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714204047/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539473/Jaanwar|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ'' |2000 | Raju |Priyadarshan | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201831/Hera%20Pheri|title=Hera Pheri (2000)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714225407/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201831/Hera%20Pheri|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Siddiques-not-teaming-up-with-Priyadarshan-for-Hera-Pheri-3/articleshow/18046718.cms|title=Siddique's not teaming up with Priyadarshan for Hera Pheri 3|date=17 January 2013|work=The Times of India|accessdate=31 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150914025139/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news-and-interviews/Siddiques-not-teaming-up-with-Priyadarshan-for-Hera-Pheri-3/articleshow/18046718.cms|archivedate=14 September 2015|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਧੜਕਨ'' |2000 | Ram |Darshan !{{sort|Darshan|[[Dharmesh Darshan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/493/Dhadkan|title=Dhadkan: Review by Taran Adarsh|last1=Adarsh|first1=Taran|date=15 December 2000|accessdate=19 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016185902/http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/493/Dhadkan|archivedate=16 October 2014|deadurl=no|publisher=Bollywood Hungama|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਖਿਲਾੜੀ 420'' |2000 | Kumar !{{sort|Kumar|Dev Kumar}} / Kumar !{{sort|Kumar|Anand Kumar}} |Vora !{{sort|Vora|[[Neeraj Vora]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2000/dec/29khil.htm|title=Action ? Thriller|last1=Verma|first1=Sukanya|date=29 December 2000|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130315075447/http://www.rediff.com/movies/2000/dec/29khil.htm|archivedate=15 March 2013|deadurl=no|accessdate=28 August 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਏਕ ਰਿਸ਼ਤਾ '' |2001 | Kapoor !{{sort|Kapoor|Ajay Kapoor}} | Darshan !{{sort|Darshan|[[Suneel Darshan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2001/may/18rish.htm|title=Movie review: Ek Rishtaa: The Bond of Love|last1=Someshwar|first1=Savera R|date=18 May 2001|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924125229/http://www.rediff.com/entertai/2001/may/18rish.htm|archivedate=24 September 2015|deadurl=no|accessdate=28 August 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਅਜਨਬੀ'' |2001 | Bajaj !{{sort|Bajaj|Vikram Bajaj}} | Burmawalla !{{sort|Burmawalla|[[Abbas Burmawalla]]}}<br> Burmawalla !{{sort|Burmawalla|[[Mustan Burmawalla]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2001/sep/20ajna.htm|title=The Rediff Review: Ajnabee|last=Tanwar|first=Sarita|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090417233043/http://www.rediff.com/movies/2001/sep/20ajna.htm|archivedate=17 April 2009|deadurl=no|accessdate=23 August 2014|df=}}</ref><br> <ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368739.cms|title=The Winners&nbsp;– 2001&nbsp;– The 51st Filmfare Awards|publisher=Indiatimes|archive-url=https://archive.today/20120709023301/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368739.cms|archive-date=9 July 2012|dead-url=yes|accessdate=31 July 2014}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹਾਂ ਮੈਨੇ ਭੀ ਪਿਆਰ ਕਿਆ '' |2002 | Malhotra !{{sort|Malhotra|Raj Malhotra}} |Darshan !{{sort|Darshan|[[Dharmesh Darshan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201755/Haan%20Maine%20Bhi%20Pyaar%20Kiya|title=Haan Maine Bhi Pyaar Kiya (2002)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714182533/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201755/Haan%20Maine%20Bhi%20Pyaar%20Kiya|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਆਂਖੇਂ'' |2002 | Prajapati !{{sort|Prajapati|Vishwas Prajapati}} | Shah !{{sort|Shah|[[Vipul Amrutlal Shah]]}}<br> Pandit !{{sort|Pandit|Shaarang Dev Pandit}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/coventry/films/reviews/a_f/aankhen-review.shtml|title=Aankhen takes you on a roller-coaster ride|date=12 April 2002|publisher=[[BBC]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028234118/http://www.bbc.co.uk/coventry/films/reviews/a_f/aankhen-review.shtml|archivedate=28 October 2014|deadurl=no|accessdate=27 August 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਅਵਾਰਾ ਪਾਗਲ ਦੀਵਾਨਾ '' |2002 | Khatri !{{sort|Khatri|Guru Gulab Khatri}} |Bhatt !{{sort|Bhatt|[[Vikram Bhatt]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2002/jun/21apd.htm|title=Akshay, Sunil, Aftab's star power fails, Paresh Rawal steals the show|author=Anjum, N|date=21 June 2002|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924141728/http://www.rediff.com/movies/2002/jun/21apd.htm|archivedate=24 September 2015|deadurl=no|accessdate=28 August 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜਾਨੀ ਦੁਸ਼ਮਨ '' |2002 | Atul |Kohli !{{sort|Kohli|[[Rajkumar Kohli]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/entertai/2002/aug/17jaani.htm|title=Jaani Dushman&nbsp;– Ek Anokhi torture|last1=Kulkarni|first1=Ronjita|date=17 August 2002|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512084737/http://www.rediff.com/entertai/2002/aug/17jaani.htm|archivedate=12 May 2014|deadurl=no|accessdate=28 August 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਤਲਾਸ਼'' |2003 | Arjun | Darshan !{{sort|Darshan|[[Suneel Darshan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/923/Talaash...%20The%20Hunt%20Begins|title=Movie review: Talaash... The Hunt Begins|last1=Adarsh|first1=Taran|date=3 January 2003|accessdate=28 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140903143630/http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/923/Talaash...%20The%20Hunt%20Begins|archivedate=3 September 2014|deadurl=no|publisher=Bollywood Hungama|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਅੰਦਾਜ਼ '' |2003 | Malhotra !{{sort|Malhotra|Raj Malhotra}} | Kanwar !{{sort|Kanwar|[[Raj Kanwar]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2003/may/23andaaz.htm|title='Andaaz': Flight to boredom|last1=Magotra|first1=Ashish|date=24 May 2003|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227100804/http://www.rediff.com/movies/2003/may/23andaaz.htm|archivedate=27 February 2015|deadurl=no|accessdate=30 August 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਖਾਕੀ '' |2004 | Verma !{{sort|Verma|Shekhar Verma}} | Santoshi !{{sort|Santoshi|[[Rajkumar Santoshi]]}} | style="text-align:center;" |<ref name="filmfares">{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-3.cms|title=Nominees of 50th Filmfare Awards|publisher=Indiatimes|archive-url=https://archive.today/20120720125013/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-3.cms|archive-date=20 July 2012|dead-url=yes|accessdate=16 June 2014}}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://variety.com/2004/film/reviews/khakee-1200536726/|title=Review: 'Khakee'|last1=Elley|first1=Derek|date=31 January 2004|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|accessdate=30 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140904174851/http://variety.com/2004/film/reviews/khakee-1200536726/|archivedate=4 September 2014|deadurl=no|publisher=[[Penske Media Corporation]]|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਪੋਲਿਸ ਫ਼ੋਰਸ'' |2004 | Singh !{{sort|Singh|Vijay Singh}} | Shukla !{{sort|Shukla|Dileep Shukla}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/956/Police%20Force|title=Movie review : Police Force|last1=Adarsh|first1=Taran|date=28 May 2004|accessdate=30 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140903144811/http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/956/Police%20Force|archivedate=3 September 2014|deadurl=no|publisher=Bollywood Hungama|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਆਨ: ਮੇਨ ਏਟ ਵਰਕ'' |2004 | Pattnaik !{{sort|Pattnaik|Hari Om Pattnaik}} |Bhandarkar !{{sort|Bhandarkar|[[Madhur Bhandarkar]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2004/may/27akshay.htm|title=Akshay: It's payback time!|last1=Fernandes|first1=Vivek|date=27 May 2004|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140903120631/http://www.rediff.com/movies/2004/may/27akshay.htm|archivedate=3 September 2014|deadurl=no|accessdate=30 August 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਮੁਜ੍ਸੇ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰੋਗੀ '' |2004 | Khanna !{{sort|Khanna|Arun Khanna}} / Sunny | Dhawan !{{sort|Dhawan|[[David Dhawan]]}} | style="text-align:center;" |<ref name="mujhseshadikarogi">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54557/|title=Mujhse Shaadi Karogi (2004)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810164049/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54557/|archivedate=10 August 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref><br> <br> <ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms|title=Nominees of 50th Filmfare Awards|publisher=Indiatimes|archive-url=https://archive.today/20120714184733/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms|archive-date=14 July 2012|dead-url=yes|accessdate=16 June 2014}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714184733/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms |date=14 ਜੁਲਾਈ 2012 }} {{Cite web |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-13 |archive-date=2012-07-14 |archive-url=https://archive.today/20120714184733/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120714184733/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1021384,curpg-4.cms |date=2012-07-14 }}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹਤਿਆ'' |2004 | Lal !{{sort|Lal|Ravi Lal}} |Kashmiri !{{sort|Kashmiri|Kader Kashmiri}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534777/|title=Hatya: The Murder (2004)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810164207/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534777/|archivedate=10 August 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਐਤਰਾਜ਼ '' |2004 | Malhotra !{{sort|Malhotra|Raj Malhotra}} |Burmawalla !{{sort|Burmawalla|[[Abbas Burmawalla]]}}<br> Burmawalla !{{sort|Burmawalla|[[Mustan Burmawalla]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200448/Aitraaz|title=Aitraaz (2004)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715002311/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200448/Aitraaz|archivedate=15 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਮੇਰੀ ਬੀਵੀ ਕਾ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ '' |2004 | Ajay | Iqbal !{{sort|Iqbal|S M Iqbal}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505044/|title=Meri Biwi Ka Jawaab Nahin (2004)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140720203822/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505044|archivedate=20 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਘਰ ਗ੍ਰੇਹਸਤੀ'' |2004 |Himself | Tillekar !{{sort|Tillekar|Mahesh Tillekar}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bbfc.co.uk/releases/ghar-grihasti-2004|title=Ghar Grihasti|publisher=[[British Board of Film Classification]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141029201236/http://www.bbfc.co.uk/releases/ghar-grihasti-2004|archivedate=29 October 2014|deadurl=no|accessdate=28 October 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਅਬ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਹਵਾਲੇ ਵਤਨ ਸਾਥੀਓ '' |2004 | Singh !{{sort|Singh|Rajeev Singh}} |Sharma !{{sort|Sharma|[[Anil Sharma]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54464|title=Ab Tumhare Hawale Watan Saathiyo (2004)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140831180504/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54464|archivedate=31 August 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਇਨਸਾਨ'' |2005 | Amjad |Subhash !{{sort|Subhash|[[K. Subash]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55992/Insan|title=Insan (2005)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714233334/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55992/Insan|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਬੇਵਫਾ '' |2005 | Raja |Darshan !{{sort|Darshan|[[Dharmesh Darshan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-bewafaa-starring-anil-kapoor-akshay-kumar-kareena-kapoor/1/194289.html|title=Old refashioned|last1=Chopra|first1=Anupama|date=14 March 2005|work=[[India Today]]|accessdate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907155805/http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-bewafaa-starring-anil-kapoor-akshay-kumar-kareena-kapoor/1/194289.html|archivedate=7 September 2014|deadurl=no|publisher=[[Living Media]]|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਵਕਤ: ਰੇਸ ਅਗੈਂਸਟ ਟਾਈਮ'' |2005 | Thakur !{{sort|Thakur|Aditya Thakur}} |Shah !{{sort|Shah|[[Vipul Amrutlal Shah]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/films/2005/04/20/waqt_2005_review.shtml|title=Waqt: The Race Against Time (2005)|last1=Pandohar|first1=Jaspreet|date=14 April 2005|publisher=BBC|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091006152845/http://www.bbc.co.uk/films/2005/04/20/waqt_2005_review.shtml|archivedate=6 October 2009|accessdate=30 August 2014}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਗਰਮ ਮਸਲਾ '' |2005 | Deshpande !{{sort|Deshpande|Makrand "Mac" Deshpande}} |Priyadarshan | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538491/Garam%20Masala|title=Garam Masala (2005)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714230654/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538491/Garam%20Masala|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਦੇਵਾਨੇ ਹੁਏ ਪਾਗਲ '' |2005 | Hiranandani !{{sort|Hiranandani|Rocky Hiranandani}} |Bhatt !{{sort|Bhatt|[[Vikram Bhatt]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2005/nov/25dhp.htm|title=Deewane Hue Paagal: Good fun|last1=N|first1=Patcy|date=25 November 2005|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150127105831/http://www.rediff.com/movies/2005/nov/25dhp.htm|archivedate=27 January 2015|deadurl=no|accessdate=7 September 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਦੋਸਤੀ '' |2005 | Malhotra !{{sort|Malhotra|Raj Malhotra}} |Darshan !{{sort|Darshan|[[Suneel Darshan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534204/Dosti%20-%20Friends%20Forever|title=Dosti: Friends Forever (2005)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110021347/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534204/Dosti%20-%20Friends%20Forever|archivedate=10 November 2013|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਫੈਮਲੀ'' |2006 | Bhatia !{{sort|Bhatia|Shekhar Bhatia}} |Santoshi !{{sort|Santoshi|[[Rajkumar Santoshi]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54503/Family%20-%20Ties%20of%20Blood|title=Family&nbsp;– Ties of Blood (2006)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714144049/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54503/Family%20-%20Ties%20of%20Blood|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ'' |2006 | Vicky |Darshan !{{sort|Darshan|[[Suneel Darshan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539931/Mere%20Jeevan%20Saathi|title=Mere Jeevan Saathi (2006)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714212215/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539931/Mere%20Jeevan%20Saathi|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹਮਕੋ ਦੀਵਾਨਾ ਕਰ ਗਏ'' |2006 | Malhotra !{{sort|Malhotra|Aditya Malhotra}} |Kanwar !{{sort|Kanwar|[[Raj Kanwar]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54517/Humko%20Deewana%20Kar%20Gaye|title=Humko Deewana Kar Gaye (2006)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714225846/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54517/Humko%20Deewana%20Kar%20Gaye|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਫਿਰ ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ '' |2006 | Raju | Vora !{{sort|Vora|[[Neeraj Vora]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54567/Phir%20Hera%20Pheri|title=Phir Hera Pheri (2006)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714234109/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54567/Phir%20Hera%20Pheri|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜਾਨ-ਏ-ਮਨ '' |2006 | Rao !{{sort|Rao|Agastya Rao}} |Kunder !{{sort|Kunder|[[Shirish Kunder]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2006/oct/23jaan.htm|title=Jaan-E-Mann is a bizarre movie|last1=Pradhan|first1=Vidya|date=23 October 2006|publisher=Rediff.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141013232214/http://www.rediff.com/movies/2006/oct/23jaan.htm|archivedate=13 October 2014|deadurl=no|accessdate=7 September 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਭਾਗਮ ਭਾਗ'' |2006 | Bunty | Priyadarshan | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Bhagam-Bhaag/movie-review/903798.cms|title=Movie review : Bhagam Bhaag|last1=Kazmi|first1=Nikhat|date=22 December 2006|work=The Times of India|accessdate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151108020548/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Bhagam-Bhaag/movie-review/903798.cms|archivedate=8 November 2015|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਨਮਸਤੇ ਲੰਦਨ'' |2007 | Singh !{{sort|Singh|Arjun Singh}} |Shah !{{sort|Shah|[[Vipul Amrutlal Shah]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Namastey-London/movie-review/1802925.cms|title=Movie review : Namastey London|last=Kazmi|first=Nikhat|date=24 March 2007|work=The Times of India|accessdate=21 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131222013623/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Namastey-London/movie-review/1802925.cms|archivedate=22 December 2013|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹੇ ਬੇਬੀ'' |2007 | Mehra !{{sort|Mehra|Ayush Mehra}} | Sajid Khan | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54366/Heyy%20Babyy|title=Heyy Babyy (2007)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714123223/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54366/Heyy%20Babyy|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਭੂਲ ਭੁਲਈਆ'' |2007 | Srivastava !{{sort|Srivastava|Aditya Shrivastava}} | Priyadarshan | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54360/Bhool%20Bhulaiyaa|title=Bhool Bhulaiyaa (2007)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714225535/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54360/Bhool%20Bhulaiyaa|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref><br> |- ! align="left" scope="row" |''ਵੇਲ੍ਕਮ'' |2007 | Saini !{{sort|Saini|Rajiv Saini}} |Bazmee !{{sort|Bazmee|[[Anees Bazmee]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508650/Welcome|title=Welcome (2007)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714182530/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508650/Welcome|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਟਸ਼ਨ'' |2008 | Pandey !{{sort|Pandey|Bachchan Pandey}} |Acharya !{{sort|Acharya|[[Vijay Krishna Acharya]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58411/Tashan|title=Tashan (2008)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714154217/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/58411/Tashan|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਸਿੰਘ ਇਜ ਕਿੰਗ '' |2008 | Singh !{{sort|Singh|Happy Singh}} | Bazmee !{{sort|Bazmee|[[Anees Bazmee]]}} | style="text-align:center;" |<ref name="SIK">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/531032/Singh%20Is%20Kinng|title=Singh Is Kinng (2008)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714224225/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/531032/Singh%20Is%20Kinng|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref><br> <ref>{{cite web|url=http://www.asianfilmawards.asia/nominees-and-winners/3rd-afa-nominees-and-winners/#film1|title=3rd AFA Nominees and Winners|publisher=[[Asian Film Awards]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140808083051/http://www.asianfilmawards.asia/nominees-and-winners/3rd-afa-nominees-and-winners/|archivedate=8 August 2014|deadurl=yes|accessdate=31 July 2014|df=}} {{Cite web |url=http://www.asianfilmawards.asia/nominees-and-winners/3rd-afa-nominees-and-winners/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=13 ਸਤੰਬਰ 2022 |archive-date=8 ਅਗਸਤ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808083051/http://www.asianfilmawards.asia/nominees-and-winners/3rd-afa-nominees-and-winners/ |dead-url=yes }}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://variety.com/2008/film/reviews/singh-is-kinng-1200507766/|title=Singh is Kinng|date=13 August 2008|work=Variety|accessdate=31 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140812202212/http://variety.com/2008/film/reviews/singh-is-kinng-1200507766/|archivedate=12 August 2014|deadurl=no|publisher=Penske Media Corporation|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜੰਮਬੋ'' |2008 | style="text-align:center;" |Jumbo |Kemgumnird !{{sort|Kemgumnird|Kompin Kemgumnird}} | Voice only | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201901/Jumbo|title=Jumbo (2008)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714223619/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201901/Jumbo|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/jumbo-%28animation%29/403109/|title=Jumbo (animation)|date=26 December 2008|work=The Indian Express|accessdate=31 July 2014|publisher=Indian Express Group}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਚਾਂਦਨੀ ਚੋਕ ਟੂ ਚਾਈਨਾ'' |2009 | Sharma !{{sort|Sharma|Sidhu Sharma}} |Advani !{{sort|Advani|[[Nikhil Advani]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Chandni-Chowk-to-China/movie-review/3985572.cms|title=Movie review : Chandni Chowk to China|last1=Kazmi|first1=Nikhat|date=15 January 2009|work=The Times of India|accessdate=8 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109045851/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Chandni-Chowk-to-China/movie-review/3985572.cms|archivedate=9 November 2015|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" | ''8 x 10 ਤਸਵੀਰ'' |2009 | Puri !{{sort|Puri|Jai Puri}} / Puri !{{sort|Puri|Jeet Puri}} |Kukunoor !{{sort|Kukunoor|[[Nagesh Kukunoor]]}} | style="text-align:center;" |<ref name="Tasveer">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/502847/8x10%20Tasveer|title=8 x 10 Tasveer (2009)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714231842/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/502847/8x10%20Tasveer|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਕਮਬਖਤ ਇਸ਼ਕ਼'' |2009 | Shergill !{{sort|Shergill|Viraj Shergill}} |Khan !{{sort|Khan|[[Sabbir Khan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201764/Kambakkht%20Ishq|title=Kambakkht Ishq (2009)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714233422/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201764/Kambakkht%20Ishq|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਬਲੂ'' |2009 | Malhotra !{{sort|Malhotra|Aarav Malhotra}} |D'Souza !{{sort|D'Souza|Anthony D'Souza}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://movies.ndtv.com/movie-reviews/blue-442|title=Movie review : Blue|last1=Chopra|first1=Anupama|date=16 October 2009|accessdate=8 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140908181441/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/blue-442|archivedate=8 September 2014|deadurl=no|publisher=NDTV|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਦੇ ਦਨਾ ਦਨ '' |2009 | Bankar !{{sort|Bankar|Nitin Bankar}} |Priyadarshan | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/De-Dana-Dan/movie-review/5272173.cms|title=Movie review : De Dana Dan|last1=Kazmi|first1=Nikhat|date=26 November 2009|work=The Times of India|accessdate=8 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151109053246/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/De-Dana-Dan/movie-review/5272173.cms|archivedate=9 November 2015|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹੇਲੋ ਇੰਡੀਆ '' |2009 | style="text-align:center;" |— | Kapoor !{{sort|Kapoor|Shabnam Kapoor}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/245/|title=Akshay shoots for his long pending film titled Hello India in London|last1=Jha|first1=Subhash|date=29 August 2009|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715001756/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/features/type/view/id/245/|archivedate=15 July 2014|deadurl=no|accessdate=18 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹਾਊਸਫੁਲ'' |2010 | Aarush | Khan !{{sort|Khan|[[Sajid Khan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/549425/Housefull|title=Housefull (2010)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714233321/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/549425/Housefull|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਖੱਟਾ ਮੀਠਾ'' |2010 | Tichkule !{{sort|Tichkule|Sachin Tichkule}} |Priyadarshan | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html|title=Masand: 'Khatta Meetha', a schizophrenic film|last1=Masand|first1=Rajeev|date=31 July 2010|accessdate=8 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140908171847/http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html|archivedate=8 September 2014|deadurl=no|publisher=[[CNN-IBN]]|df=}} {{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-13 |archive-date=2014-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908171847/http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-13 |archive-date=2014-09-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908171847/http://ibnlive.in.com/news/masand-khatta-meetha-a-schizophrenic-film/127366-47.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਏਕ੍ਸ਼ਨ ਰੀਪ੍ਲੇ'' |2010 | Kumar !{{sort|Kumar|Kishen Kumar}} |Shah !{{sort|Shah|[[Vipul Amrutlal Shah]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/mayank-shekhar-s-review-action-replayy/article1-622338.aspx|title=Mayank Shekhar's review: Action Replayy|last1=Shekhar|first1=Mayank|date=4 November 2010|work=Hindustan Times|accessdate=8 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140116144133/http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/mayank-shekhar-s-review-action-replayy/article1-622338.aspx|archivedate=16 January 2014|deadurl=yes|publisher=HT Media|df=dmy}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/mayank-shekhar-s-review-action-replayy/article1-622338.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-13 |archive-date=2014-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140116144133/http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/mayank-shekhar-s-review-action-replayy/article1-622338.aspx |dead-url=yes }}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਤੀਸ ਮਾਰ ਖਾਂ'' |2010 | Khan !{{sort|Khan|Tabrez Mirza Khan}} / Khan !{{sort|Khan|Tees Maar Khan}} | Khan !{{sort|Khan|[[Farah Khan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-review-tees-maar-khan-is-not-worth-even-a-free-ticket-1485367|title=Review: Tees Maar Khan is not worth even a free ticket|last1=Rao|first1=Renuka|date=23 December 2010|work=[[Daily News and Analysis]]|accessdate=8 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141012223534/http://www.dnaindia.com/entertainment/review-review-tees-maar-khan-is-not-worth-even-a-free-ticket-1485367|archivedate=12 October 2014|deadurl=no|publisher=Diligent Media Corporation|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਪਟਿਆਲਾ ਹਾਊਸ'' |2011 | Kahlon !{{sort|Kahlon|Parghat Singh 'Gattu' Kahlon}} / Kali |Advani !{{sort|Advani|[[Nikhil Advani]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-patiala-house/20110211.htm|title=Patiala House : Bend it like Akshay!|last1=Verma|first1=Sukanya|date=11 February 2011|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141108151149/http://www.rediff.com/movies/report/review-patiala-house/20110211.htm|archivedate=8 November 2014|deadurl=no|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਥੈੰਕਯੂ'' |2011 | Kishen | Bazmee !{{sort|Bazmee|[[Anees Bazmee]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/movie-review-thank-you/20110407.htm|title=Review: Thank You is unwatchable|last1=Sen|first1=Raja|date=7 April 2011|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141014201950/http://www.rediff.com/movies/report/movie-review-thank-you/20110407.htm|archivedate=14 October 2014|deadurl=no|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਦੇਸੀ ਬੋਆਇਸ'' |2011 | Patel !{{sort|Patel|Jignesh Patel}} / Jerry / Rocco |Dhawan !{{sort|Dhawan|Rohit Dhawan}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-desi-boyz/20111125.htm|title=Review: Desi Boyz and bad, bad girlz|last1=Sen|first1=Raja|date=25 November 2011|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141108150718/http://www.rediff.com/movies/report/review-desi-boyz/20111125.htm|archivedate=8 November 2014|deadurl=no|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹਾਊਸਫੁਲ 2'' | 2012 | Sunny |Khan !{{sort|Khan|[[Sajid Khan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-housefull-2-is-shamefully-bad/20120406.htm|title=Review: Housefull 2 is shamefully bad|last1=Sen|first1=Raja|date=6 April 2012|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141108150839/http://www.rediff.com/movies/report/review-housefull-2-is-shamefully-bad/20120406.htm|archivedate=8 November 2014|deadurl=no|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਰੋਵ੍ਡੀ ਰਥੋਰ '' |2012 | Rathore !{{sort|Rathore|Vikram Rathore}} / Shiva | Prabhudeva | style="text-align:center;" |<ref name="rowdy786">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Another-double-role-for-Akshay/articleshow/16335924.cms|title=Another double role for Akshay|date=11 September 2012|work=The Times of India|accessdate=17 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140717105548/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Another-double-role-for-Akshay/articleshow/16335924.cms|archivedate=17 July 2014|publisher=The Times Group}}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-rowdy-rathore/20120601.htm|title=Review: Rowdy Rathore has old Khiladi, no new tricks|last1=Sen|first1=Raja|date=1 June 2012|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141108150946/http://www.rediff.com/movies/report/review-rowdy-rathore/20120601.htm|archivedate=8 November 2014|deadurl=no|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜੋਕਰ'' | 2012 | Rajkumar / Agastya | Kunder !{{sort|Kunder|[[Shirish Kunder]]}} | Also producer | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-to-pay-compensation-for-not-promoting-joker/article1-929954.aspx|title=Akshay Kumar to pay compensation for not promoting Joker?|last1=Marwah|first1=Navdeep Kaur|date=14 September 2012|work=Hindustan Times|accessdate=18 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140315022336/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-to-pay-compensation-for-not-promoting-joker/article1-929954.aspx|archivedate=15 March 2014|deadurl=yes|publisher=HT Media|df=}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-to-pay-compensation-for-not-promoting-joker/article1-929954.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-13 |archive-date=2014-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140315022336/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/akshay-kumar-to-pay-compensation-for-not-promoting-joker/article1-929954.aspx |dead-url=yes }}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/2012/aug/31/review-joker.htm|title=Review: Joker is a daft comedy|last1=Sen|first1=Raja|date=31 August 2012|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141108150754/http://www.rediff.com/movies/report/2012/aug/31/review-joker.htm|archivedate=8 November 2014|deadurl=no|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਓ ਏਮ ਜੀ - ਓ ਮਾਈ ਗੋਡ'' |2012 | Yadav !{{sort|Yadav|Krishna Vasudev Yadav}} |Shukla !{{sort|Shukla|[[Umesh Shukla]]}} |Also producer | style="text-align:center;" |<ref name="OMGFF">{{cite web|url=http://www.indiatimes.com/bollywood/filmfare-awards-2012-nominations-list-55204.html|title=Filmfare Awards 2012&nbsp;– Nominations List|date=15 January 2013|publisher=Indiatimes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140812183740/http://www.indiatimes.com/bollywood/filmfare-awards-2012-nominations-list-55204.html|archivedate=12 August 2014|deadurl=no|accessdate=31 July 2014|df=}}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-oh-my-god-is-a-brave-absorbing-take-on-religion/20120928.htm|title=Review: OMG-Oh My God is brave and absorbing|last1=Verma|first1=Sukanya|date=28 September 2012|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016204554/http://www.rediff.com/movies/report/review-oh-my-god-is-a-brave-absorbing-take-on-religion/20120928.htm|archivedate=16 October 2014|deadurl=no|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਖਿਲਾੜੀ 786'' | 2012 | Singh !{{sort|Singh|Bahattar Singh}} / Singh !{{sort|Singh|Tehattar Singh}} | Mohan !{{sort|Mohan|[[Ashish R Mohan]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-khiladi-786-is-unclever-unfunny/20121207.htm|title=Review: Khiladi 786 is unfunny, unclever|last1=Rishi|first1=Shubhir|date=7 December 2012|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141019171725/http://www.rediff.com/movies/report/review-khiladi-786-is-unclever-unfunny/20121207.htm|archivedate=19 October 2014|deadurl=no|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਭਾਜੀ ਇਨ ਪ੍ਰਾਬਲਮ'' |2013 | Kumar !{{sort|Kumar|Bakshay Kumar}} | Kang !{{sort|Kang|Smeep Kang}} | Also producer <br> Punjabi language film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/bollywood-regional-salman-khan-shah-rukh-khan-amitabh-bachchan/1/382647.html|title=Going regional: How celebs stars are taking to cinema here in a big way|last1=Srivastava|first1=Priyanka|date=13 September 2014|work=India Today|accessdate=30 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304095721/http://indiatoday.intoday.in/story/bollywood-regional-salman-khan-shah-rukh-khan-amitabh-bachchan/1/382647.html|archivedate=4 March 2016|deadurl=no|publisher=Living Media|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਸ੍ਪੇਸ਼ਲ 26'' | 2013 | Singh !{{sort|Singh|Ajay Singh}} |Pandey !{{sort|Pandey|[[Neeraj Pandey]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Special-26/Article1-1008866.aspx|title=Anupama Chopra's review: Special 26|last1=Chopra|first1=Anupama|date=8 February 2013|work=Hindustan Times|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141108160536/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Special-26/Article1-1008866.aspx|archivedate=8 November 2014|deadurl=yes|publisher=HT Media|df=dmy}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Special-26/Article1-1008866.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-13 |archive-date=2014-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108160536/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Special-26/Article1-1008866.aspx |dead-url=yes }}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''72 ਮਾਈਲਸ - ਏਕ ਪ੍ਰਵਾਸ'' |2013 | style="text-align:center;" |— |Patil !{{sort|Patil|Rajiv Patil}} | Producer <br> Marathi language film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumars-marathi-film-72-miles-ek-pravas-selected-for-piff/443004-8-66.html|title=Akshay Kumar's Marathi film '72 Miles Ek Pravas' selected for PIFF|accessdate=16 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715210224/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumars-marathi-film-72-miles-ek-pravas-selected-for-piff/443004-8-66.html|archivedate=15 July 2014|deadurl=no|publisher=CNN-IBN|df=}} {{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumars-marathi-film-72-miles-ek-pravas-selected-for-piff/443004-8-66.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-13 |archive-date=2014-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715210224/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumars-marathi-film-72-miles-ek-pravas-selected-for-piff/443004-8-66.html |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumars-marathi-film-72-miles-ek-pravas-selected-for-piff/443004-8-66.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-13 |archive-date=2014-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715210224/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumars-marathi-film-72-miles-ek-pravas-selected-for-piff/443004-8-66.html |dead-url=yes }}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਵਨ੍ਸ ਆਪੋਨ ਆ ਟਾਈਮ ਇਨ ਮੁੰਬਈ - 2'' |2013 | Khan !{{sort|Khan|Shoaib Khan}} | Luthria !{{sort|Luthria|[[Milan Luthria]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/once-upon-ay-time-in-mumbai-dobaara-review/1/299795.html|title=Movie Review: Once Upon A Time In Mumbai Dobaara! struggles all along|last1=Chakravorty|first1=Vinayak|date=16 August 2013|work=India Today|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://archive.today/20131223133456/http://indiatoday.intoday.in/story/once-upon-ay-time-in-mumbai-dobaara-review/1/299795.html|archivedate=23 December 2013|deadurl=no|publisher=Living Media|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਬੋਸ'' | 2013 | Shastri !{{sort|Shastri|Suryakant Shastri}} / Boss |D'Souza !{{sort|D'Souza|Anthony D'Souza}} | style="text-align:center;" |<ref name="remakeboss">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/introducing-remake-raja-akshay-kumar/article1-918142.aspx|title=Introducing: Remake Raja Akshay Kumar|date=23 August 2012|work=Hindustan Times|accessdate=31 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140415100253/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/introducing-remake-raja-akshay-kumar/article1-918142.aspx|archivedate=15 April 2014|deadurl=no|publisher=HT Media|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹੋਲੀਡੇ'' | 2014 | Bakshi !{{sort|Bakshi|Viraat Bakshi}} | Murugadoss !{{sort|Murugadoss|[[AR Murugadoss]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Thuppakki-remake-is-titled-Holiday/articleshow/23149747.cms|title=Thuppakki remake is titled Holiday|date=27 September 2013|work=The Times of India|accessdate=31 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150917032253/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Thuppakki-remake-is-titled-Holiday/articleshow/23149747.cms|archivedate=17 September 2015|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-on-holiday-this-is-one-character-im-gonna-be-sad-to-say-goodbye-to/|title=Akshay Kumar on ‘Holiday': This is one character I’m gonna be sad to say goodbye to|date=7 June 2014|work=The Indian Express|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141108105019/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-on-holiday-this-is-one-character-im-gonna-be-sad-to-say-goodbye-to/|archivedate=8 November 2014|deadurl=no|publisher=Indian Express Group|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਅੰਤਰ'' | 2014 | style="text-align:center;" |— | Sarwate !{{sort|Sarwate|Gauri Karekar Sarwate}} | Producer <br> Marathi language film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news-interviews/Akshay-Kumars-Marathi-film-changed-from-Adhantari-to-Anntar/articleshow/20029418.cms|title=Akshay Kumar's Marathi film changed from Adhantari to Anntar|last1=Kulkarni|first1=Pooja|date=14 May 2013|work=The Times of India|accessdate=16 June 2014|publisher=The Times Group}}</ref><br> <ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/Tanisha-chooses-Armaan-over-Akshay/articleshow/31397255.cms|title=Tanisha chooses Armaan over Akshay|date=4 March 2014|work=The Times of India|accessdate=31 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140404210016/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/Tanisha-chooses-Armaan-over-Akshay/articleshow/31397255.cms|archivedate=4 April 2014|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਇੰਟਰਟੇਨਮੇਂਟ'' | 2014 | Lokhande !{{sort|Lokhande|Akhil Lokhande}} | Sajid !{{sort|Sajid|[[Sajid-Farhad]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Entertainment/movie-review/39875295.cms|title=Movie review : Entertainment|last1=Iyer|first1=Meena|date=8 August 2014|work=The Times of India|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140929040144/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Entertainment/movie-review/39875295.cms|archivedate=29 September 2014|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''Shaukeens&#x20;!{{sort|Shaukeens|[[The Shaukeens]]}}'' | 2014 | Himself | Sharma !{{sort|Sharma|[[Abhishek Sharma (director)|Abhishek Sharma]]}} | Also producer | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-doesnt-want-to-over-promote-himself-for-the-shaukeens/15639156|title=Akshay Kumar doesn't want to over-promote himself for 'The Shaukeens'|last1=Tarannum|first1=Asira|date=27 September 2014|work=[[Mid Day]]|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141031153721/http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-doesnt-want-to-over-promote-himself-for-the-shaukeens/15639156|archivedate=31 October 2014|deadurl=no|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਬੇਬੀ'' |2015 | Ajay |Pandey !{{sort|Pandey|[[Neeraj Pandey]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumars-baby-trailer-released/|title=Akshay Kumar’s ‘Baby’ trailer released|author1=Press Trust of India|date=4 December 2014|work=The Indian Express|accessdate=18 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141217165454/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumars-baby-trailer-released/|archivedate=17 December 2014|deadurl=no|publisher=Indian Express Group|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਗੱਬਰ ਇਸ ਬੈਕ'' |2015 | Gabbar / Aditya |Krish | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-sholay-style-teaser-of-akshay-kumar-s-gabbar-is-back-2068549|title=Watch: Sholay style teaser of Akshay Kumar's 'Gabbar Is Back'|date=13 March 2015|work=Daily News and Analysis|accessdate=15 March 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150315230653/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-watch-sholay-style-teaser-of-akshay-kumar-s-gabbar-is-back-2068549|archivedate=15 March 2015|deadurl=no|publisher=Diligent Media Corporation|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਬ੍ਰ੍ਦਰਸ'' |2015 | Fernandes !{{Sort|Fernandes|David Fernandes}} |Malhotra !{{sort|Malhotra|[[Karan Malhotra]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Brothers-trailer-Things-we-liked-about-it/photostory/47627979.cms|title='Brothers' trailer: Things we liked about it|last1=Khuranaa|first1=Amann|work=The Times of India|accessdate=6 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150614051127/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Brothers-trailer-Things-we-liked-about-it/photostory/47627979.cms|archivedate=14 June 2015|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਸਿੰਘ ਇਸ ਬਲਿੰਗ'' |2015 |Raftaar Singh |Prabhu Deva | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-survives-a-fire-accident-on-singh-is-bliing-sets-watch-video/|title=Akshay Kumar survives fire accident while shooting for 'Tung Tung Baje' in 'Singh Is Bliing'|date=26 August 2015|work=The Indian Express|accessdate=27 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150826220441/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-survives-a-fire-accident-on-singh-is-bliing-sets-watch-video/|archivedate=26 August 2015|deadurl=no|publisher=Indian Express Limited|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਏਅਰਲਿਫਟ '' |2016 | Katyal !{{Sort|Katyal|Ranjit Katyal}} |Menon !{{sort|Menon|Raja Krishna Menon}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/twinkle-khanna-kids-nitara-aarav-in-jodhpur-for-dad-akshay-kumars-shoot/|title=Twinkle Khanna, kids Nitara-Aarav in Jodhpur for dad Akshay Kumar’s shoot|date=12 November 2015|work=The Indian Express|accessdate=18 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119023439/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/twinkle-khanna-kids-nitara-aarav-in-jodhpur-for-dad-akshay-kumars-shoot/|archivedate=19 November 2015|deadurl=no|publisher=Indian Express Limited|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹਾਊਸਫੁਲ 3'' |2016 | Sandy / Sundi | Sajid-Farhad | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Around-the-world-in-the-50s-with-Akshay/articleshow/49826676.cms|title=Around the world in the '50s with Akshay|last1=Iyer|first1=Sanyukta|date=18 November 2015|work=[[Mumbai Mirror]]|accessdate=18 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151119013524/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/Around-the-world-in-the-50s-with-Akshay/articleshow/49826676.cms|archivedate=19 November 2015|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਰੁਸਤਮ'' |2016 | Rustom Pavri |Tinu Suresh Desai !{{sort|Tinu Suresh Desai}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Akshay-Kumar-begins-Rustom-with-a-strong-ensemble-cast/articleshow/50706361.cms|title=Akshay Kumar begins 'Rustom' with a strong ensemble cast|date=25 January 2016|work=The Times of India|accessdate=13 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160127232955/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Akshay-Kumar-begins-Rustom-with-a-strong-ensemble-cast/articleshow/50706361.cms|archivedate=27 January 2016|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜੋਲੀ ਏਲ ਏਲ ਬੀ 2'' |2017 | Jagadishwar "Jolly" Mishra |Kapoor, Subhash{{sortname|Subhash|Kapoor}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/watch-akshay-kumar-looks-promising-as-jolly-in-jolly-llb-2-trailer/articleshow/56059688.cms|title=Watch: Akshay Kumar is promising as Jolly in 'Jolly LLB 2' trailer|date=19 December 2016|work=The Times of India|accessdate=16 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161223174529/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/watch-akshay-kumar-looks-promising-as-jolly-in-jolly-llb-2-trailer/articleshow/56059688.cms|archivedate=23 December 2016|deadurl=no|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਨਾਮ ਸ਼ਬਾਨਾ'' |2017 | Ajay |Nair !{{sort|Nair|[[Shivam Nair]]}} | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/naam-shabana-trailer-taapsee-pannus-action-akshay-kumar-punchline-keeps-you-hooked-watch-video-4518053/|title=Akshay Kumar’s Punchline Keeps You Hooked to Naam Shabana Trailer|date=10 February 2017|work=The Indian Express|accessdate=10 February 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170211022520/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/naam-shabana-trailer-taapsee-pannus-action-akshay-kumar-punchline-keeps-you-hooked-watch-video-4518053/|archivedate=11 February 2017|deadurl=no|publisher=Indian Express Group|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਟੋਇਲੇਟ: ਏਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਥਾ'' |2017 | Keshav |Shree Narayan Singh | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/movies-to-look-forward-to/Akshay-Kumars-Toilet-Ek-Prem-Katha-to-release-on-June-2/photostory/55409624.cms|title=Movies to look forward to|work=The Times of India|accessdate=16 January 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202013752/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/movies-to-look-forward-to/Akshay-Kumars-Toilet-Ek-Prem-Katha-to-release-on-June-2/photostory/55409624.cms|archivedate=2 February 2017|deadurl=no|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" style="background:#FFFFCC;" |ਪੈਡਮੈਨ <br> {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |2018 | Lashmikant Chauhan | R. Balki | Filming | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-padman-2017-4454576/|title=Akshay Kumar to become on-screen Padman, shares first look of his|work=[[The Indian Express]]|accessdate=1 Jan 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170102173932/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-padman-2017-4454576/|archivedate=2 January 2017|deadurl=no|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" style="background:#FFFFCC;" |''2.0''<span>[[File:Dagger-14-plain.png|link=|alt=Films that have not yet been released|14x14px]]</span>{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |2018 | Richard | Shankar | Post-production <br> Bilingual film | style="text-align:center;" |<ref name="THL">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/rajinikanths-20-first-look-to-be-out-on-november-20/article9206701.ece|title=Rajinikanth’s 2.0 first look to be out on November 20|work=The Hindu|publisher=The Hindu Group|accessdate=23 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224011819/https://www.thehindu.com/features/cinema/Rajinikanth%E2%80%99s-2.0-first-look-to-be-out-on-November-20/article15479000.ece|archive-date=24 ਦਸੰਬਰ 2018|url-status=dead}}</ref><br> <ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/regional/rajinikanth-starts-dubbing-for-2-0-today-1641936|title=Rajinikanth Starts Dubbing For 2.0 Today|publisher=[[NDTV]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170118032854/http://movies.ndtv.com/regional/rajinikanth-starts-dubbing-for-2-0-today-1641936|archivedate=18 January 2017|deadurl=no|accessdate=16 January 2017|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" style="background:#FFFFCC;" |<span>[[File:Dagger-14-plain.png|link=|alt=Films that have not yet been released|14x14px]]</span>ਗੋਲ੍ਡ{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |2018 | TBA | Reema Kagti | Filming | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-shooting-london-reema-kagti-gold-first-look-bollywood-news/18389152|title=Akshay Kumar begins shooting in London for Reema Kagti's 'Gold'|date=3 July 2017|work=[[Mid Day]]|accessdate=4 July 2017|archive-date=3 ਜੁਲਾਈ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703061429/http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-shooting-london-reema-kagti-gold-first-look-bollywood-news/18389152|url-status=dead}}</ref> |- ! align="left" scope="row" style="background:#FFFFCC;" |<span>[[File:Dagger-14-plain.png|link=|alt=Films that have not yet been released|14x14px]]</span>ਕੇਸਰੀ |2019 | TBA | Anurag Singh | Also Producer <br> Announced | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.timesnownews.com/entertainment/article/akshay-kumar-karan-johar-proudly-present-new-film-kesari-based-on-battle-of-saragarhi/104992|title=Akshay Kumar, Karan Johar ‘proudly present’ new film Kesari, based on Battle of Saragarhi|accessdate=11 October 2017}}</ref> |} ==== ਖਾਸ ਦਿੱਖ ==== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" ! scope="col" |ਨਾਮ  ! scope="col" |ਸਾਲ  ! scope="col" |ਰੋਲ ! scope="col" |ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ! class="unsortable" scope="col" |ਨੋਟ ! class="unsortable" scope="col" width="2%" | ਹਵਾਲੇ |- ! align="left" scope="row" |''ਆਜ'' |1987 | Karate Instructor | Bhatt !{{sort|Bhatt|[[Mahesh Bhatt]]}} |17-second appearance | style="text-align:center;" | |- ! align="left" scope="row" |''ਦਿਲ ਤੋ ਪਾਗਲ ਹੈ'' |1997 | Ajay | Chopra !{{sort|Chopra|[[Yash Chopra]]}} |Extended guest appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57068/Dil%20To%20Pagal%20Hai|title=Dil To Pagal Hai (1997)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714233919/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57068/Dil%20To%20Pagal%20Hai|archivedate=14 July 2014|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਮਿੱਤਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਕਹਣਾ'' |2004 | style="text-align:center;" |— | Aulakh !{{sort|Aulakh|Ratan Aulakh}} | Credited as narrator<br> [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|Punjabi language]] film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=B3c_aNp4s9k|title=Mitter Pyare Nu Haal Mureedan Da Kehna Full Punjabi Movie Superhit Punjabi Movies Akshay Kumar|date=21 September 2013|last=Aulakh|first=Ratan|language=Punjabi|publisher=Sushant Entertainment|via=[[YouTube]]|accessdate=25 October 2014|deadurl=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140114185148/http://www.youtube.com/watch?v=B3c_aNp4s9k|archivedate=14 January 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ '' |2007 |Himself |Khan !{{sort|Khan|[[Farah Khan]]}} | Special appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.mensxp.com/entertainment/bollywood/9378-top-10-cameos-in-bollywood.html|title=Top 10 Cameos In Bollywood|last1=Saikia|first1=Priyankee|accessdate=28 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140903213729/http://www.mensxp.com/entertainment/bollywood/9378-top-10-cameos-in-bollywood.html|archivedate=3 September 2014|deadurl=no|publisher=[[MensXP.com]]|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜਾਨੇ ਕਹਾਂ ਸੇ ਆਈ ਹੈ'' |2010 |Himself |Zaveri !{{sort|Zaveri|Milap Zaveri}} | Special appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507376/Jaane%20Kahan%20Se%20Aayi%20Hai|title=Jaane Kahan Se Aayi Hai (2010)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518000459/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507376/Jaane%20Kahan%20Se%20Aayi%20Hai|archivedate=18 May 2015|deadurl=no|accessdate=16 June 2014|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਚਲੋ ਦਿੱਲੀ '' |2011 |Rana !{{sort|Rana|Vikram Rana}} |Shah !{{sort|Shah|Shashant Shah}} | Guest appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.rediff.com/movies/report/movie-review-chalo-dilli/20110429.htm|title=Review: Chalo Dilli is an arduous journey to nowhere|last1=Arora|first1=Preeti|date=29 April 2011|accessdate=8 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141108151223/http://www.rediff.com/movies/report/movie-review-chalo-dilli/20110429.htm|archivedate=8 November 2014|deadurl=no|publisher=Rediff.com|location=Mumbai|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਬ੍ਰੇਕਅਵੇ'' |2011 |Himself |Lieberman !{{sort|Lieberman|[[Robert Lieberman]]}} |Also Producer <br> Special appearance in song "Shera Di Kaum" | style="text-align:center;" | |- ! align="left" scope="row" |''ਬੋਮ੍ਬੇ ਟਾਲਕੀਜ਼'' |2013 |Himself |Kashyap !{{sort|Kashyap|[[Anurag Kashyap]]}}<br> Johar !{{sort|Johar|[[Karan Johar]]}}<br> Akhtar !{{sort|Akhtar|[[Zoya Akhtar]]}}<br> Banerjee !{{sort|Banerjee|[[Dibakar Banerjee]]}} | Special appearance in song "Apna Bombay Talkies" | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.firstpost.com/bollywood/shah-rukh-akshay-aamir-its-raining-stars-in-apna-bombay-talkies-727547.html|title=Shah Rukh, Akshay, Aamir: It's raining stars in 'Apna Bombay Talkies'|date=26 April 2013|work=Firstpost|accessdate=2 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140822222358/http://www.firstpost.com/bollywood/shah-rukh-akshay-aamir-its-raining-stars-in-apna-bombay-talkies-727547.html|archivedate=22 August 2014|deadurl=no|publisher=Network 18|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਦਿਲ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਹੋ ਗਿਆ '' |2013 | style="text-align:center;" |— |Tapasvi !{{sort|Tapasvi|Thakur Tapasvi}} | Special appearance<br> [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|Punjabi language]] film | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/akshay-kumars-friendly-gesture-misused-in-punjabi-film/1158057/|title=Akshay Kumar's friendly gesture misused in Punjabi film|date=21 August 2013|work=The Indian Express|accessdate=31 July 2014|publisher=Indian Express Group}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਫਗਲੀ'' |2014 | Himself | Sadanand !{{sort|Sadanand|[[Kabir Sadanand]]}} | Special appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.ndtv.com/video/player/news/we-got-the-answer-to-yeh-fugly-fugly-kya-hai/322123|title=We Got the Answer to Yeh Fugly Fugly Kya Hai|date=20 May 2014|accessdate=31 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141031122305/http://www.ndtv.com/video/player/news/we-got-the-answer-to-yeh-fugly-fugly-kya-hai/322123|archivedate=31 October 2014|deadurl=no|publisher=NDTV|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਹੇ ਬ੍ਰੋ'' |2015 |Himself |Ajay Chandok | Special appearance in song "Birju" | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/a-double-take-on-twins/article6933010.ece|title=A double take on twins|last1=Rodricks|first1=Allan Moses|date=25 February 2015|work=[[The Hindu]]|accessdate=6 July 2015|publisher=[[The Hindu Group]]|location=Bengaluru}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਡਿਸ਼ੂਮ'' |2016 | Sameer Ghazi | Rohit Dhawan | Special appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-dishoom-look-we-have-never-seen-akshay-like-this-before-2935890/|title=Akshay Kumar’s Dishoom look: You have never seen Akshay like this before|author=Express Web Desk|date=26 July 2016|work=The Indian Express|language=English|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160727125037/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/akshay-kumar-dishoom-look-we-have-never-seen-akshay-like-this-before-2935890/|archivedate=27 July 2016|deadurl=no|accessdate=28 July 2016|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਨਾਮ ਸ਼ਬਾਨਾ'' |2017 | Ajay |Shivam Nair | Special appearance | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/baby-2-prequel-taapsee-pannu-akshay-kumar-naam-shabana-malaysia/1/786914.html|title=Akshay Kumar’s ‘Baby’ trailer released|author1=Press Trust of India|date=4 December 2014|work=The Indian Express|accessdate=18 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161014134533/http://indiatoday.intoday.in/story/baby-2-prequel-taapsee-pannu-akshay-kumar-naam-shabana-malaysia/1/786914.html|archivedate=14 October 2016|deadurl=no|publisher=Indian Express Group|location=Mumbai|df=}}</ref> |} === ਡੋਕੂਮੇਂਟਰੀ ਫਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align: center; margin-bottom: 10px;" ! scope="col" width="25%" | ਨਾਮ ! scope="col" width="5%" | ਸਾਲ ! scope="col" | ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ! scope="col" | ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟ੍ਸ ! class="unsortable" scope="col" width="2%" | {{Abbr|ਹਵਾਲੇ |Reference}} |- ! align="left" scope="row" | ''Bollywood im Alpenrausch'' | 2000 | Uncredited | Frei !{{Sort|Frei|[[Christian Frei]]}} | Swiss film, cameo appearance | style="text-align:center;" | <ref>{{cite web|url=http://www.swissfilms.ch/en/film_search/filmdetails/-/id_film/974192573|title=Bollywood im Alpenrausch&nbsp;– Indische Filmemacher erobern die Schweiz|publisher=Swiss Films|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140227012118/http://www.swissfilms.ch/en/film_search/filmdetails/-/id_film/974192573|archivedate=27 February 2014|accessdate=18 June 2014}}</ref> |- ! align="left" scope="row" | ''White Knight'' | 2012 | Producer | Srivastava !{{sort|Srivastava|[[Aarti Shrivastava]]}} | style="text-align:center;" | <ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Akshay-produces-documentary-on-global-warming/articleshow/16710073.cms|title=Akshay produces documentary on global warming|last1=Kotwani|first1=Hiren|date=8 October 2012|work=The Times of India|accessdate=20 October 2014|publisher=The Times Group}}</ref> |} == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center; margin-bottom: 106px;" width="100%" ! scope="col" width="25%" | ਨਾਮ ! scope="col" width="10%" | ਸਾਲ ! scope="col" | ਚੈਨਲ ! class="unsortable" scope="col" | ਨੋਟਸ ! class="unsortable" scope="col" width="2%" | {{Abbr|ਹਵਾਲੇ|References}} |- ! align="left" scope="row" |''7 ਡੈਡਲੀ ਆਰਟਸ ਵਿਦ ਅਕਸ਼ੇ ਕੁਮਾਰ'' |2004 | National Geographic Channel | Host | style="text-align:center;" | |- ! align="left" scope="row" |''ਫੀਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ '' |2008–9, 2011 | Colors | Host for Season 1, 2 and 4 | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/television/article202006.ece|title=Priyanka Chopra to host 'Fear Factor, Season 3'|date=8 August 2010|work=[[The New Indian Express]]|accessdate=31 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140814175144/http://www.newindianexpress.com/entertainment/television/article202006.ece|archivedate=14 August 2014|deadurl=no|publisher=Express Publications|df=}}</ref><br> <ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html|title=Akshay Kumar back to Khatron Ke Khiladi season 4|date=5 April 2011|publisher=CNN-IBN|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140810191721/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html|archivedate=10 August 2014|deadurl=no|accessdate=31 July 2014|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810191721/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html |date=10 ਅਗਸਤ 2014 }} {{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-09-13 |archive-date=2014-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810191721/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140810191721/http://ibnlive.in.com/news/akshay-kumar-back-to-khatron-ke-khiladi-season-4/148294-8-66.html |date=2014-08-10 }}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਮਾਸਟਰਛੇਫ ਇੰਡੀਆ '' |2010–11 | [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ|Star Plus]] | Host for Season 1<br> Special appearance in Season 2 Final | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/akshay-kumar-shipra-khanna-masterchef-india-season-2-salma-shazia/1/166940.html|title=Akshay Kumar appearance in the final|work=India Today|accessdate=21 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104030531/http://indiatoday.intoday.in/story/akshay-kumar-shipra-khanna-masterchef-india-season-2-salma-shazia/1/166940.html|archivedate=4 January 2012|publisher=Living Media}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਕਬੂਲ ਹੈ '' |2014 | [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ|Zee TV]] | Viraat Bakshi | style="text-align:center;" |<ref>{{cite news|url=http://www.abplive.in/tv/2014/06/05/article337189.ece/Akshay-Kumar-performs-action-sequence-in-Qubool-Hai|title=Akshay Kumar performs action sequence in 'Qubool Hai'|date=5 June 2014|work=[[ABP News]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714190600/http://www.abplive.in/tv/2014/06/05/article337189.ece/Akshay-Kumar-performs-action-sequence-in-Qubool-Hai|archivedate=14 July 2014|deadurl=yes|publisher=ABP Group|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ '' |2014–2017 | [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ|Zee TV]] | Producer | style="text-align:center;" |<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/2576644/Akshay-turns-TV-serial-producer-with-Jamai-Raja|title=Akshay turns TV serial producer with Jamai Raja|date=14 July 2014|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028184646/http://www.bollywoodhungama.com/news/2576644/Akshay-turns-TV-serial-producer-with-Jamai-Raja|archivedate=28 October 2014|deadurl=no|accessdate=23 January 2015|df=}}</ref> |- ! align="left" scope="row" |''ਡੇਅਰ ਟੂ ਡਾਂਸ'' |2014 | Life OK | Host | style="text-align:center;" | <ref name="d2d">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Dare-To-Dance-with-Akshay-Kumar/articleshow/40264409.cms|title=Dare To Dance with Akshay Kumar|work=The Times of India|accessdate=14 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140814175702/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/tv/news/Dare-To-Dance-with-Akshay-Kumar/articleshow/40264409.cms|archivedate=14 August 2014|deadurl=no|publisher=The Times Group|df=}}</ref> |} == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅਵਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀਆਂ]] tqte18vki96x5mjan2sxui0rh278ig4 0 105720 848955 805641 2026-10-01T17:56:45Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848955 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ | image = ArshadWarsi.jpg | imagesize = | alt = ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ | caption = ਵਾਰਸੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਮੌਕੇ | birthname = | birth_date = 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1968 (ਉਮਰ 50)<!--Birthdate must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs. No IMDb. No public records. See WP:BLPPRIVACY--> | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]] | death_date = | death_place = | othername = | occupation = {{hlist|ਅਦਾਕਾਰ|ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਰਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ}} | yearsactive = 1996–ਵਰਤਮਾਨ | spouse = {{marriage|ਮਾਰੀਆ ਗੋਰੇਤੀ|1999}} | website = {{Official website|http://www.arshadwarsi.net/}} | nationality = ਭਾਰਤੀ }} '''ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ''' (ਜਨਮ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 1968) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ [[ਅਦਾਕਾਰ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ]] ਹੈ।<ref>{{cite news|title=The success story of the circuit of Bollywood: Arshad Warsi|url=http://www.thegenxtimes.com/editorials/the-success-story-of-the-circuit-of-bollywood-arshad-warsi/|work=The GenX Times|publisher=The GenX Times|accessdate=9 April 2017|date=9 April 2017|archive-date=24 ਦਸੰਬਰ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224203019/http://www.thegenxtimes.com/editorials/the-success-story-of-the-circuit-of-bollywood-arshad-warsi/|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-11/news-interviews/31144711_1_arshad-warsi-jolly-llb-holi|title=Holi, Arshad Warsi style|work=The Times of India|publisher=The Times Group|access-date=2018-04-21|archive-date=2014-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202112823/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-11/news-interviews/31144711_1_arshad-warsi-jolly-llb-holi|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-11/news-interviews/31144711_1_arshad-warsi-jolly-llb-holi |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202112823/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-11/news-interviews/31144711_1_arshad-warsi-jolly-llb-holi |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-11/news-interviews/31144711_1_arshad-warsi-jolly-llb-holi |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2014-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202112823/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-11/news-interviews/31144711_1_arshad-warsi-jolly-llb-holi |dead-url=yes }}</ref> ਉਸਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ''ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ'' ਫ਼ਿਲਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ, 'ਤੇ ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸਫ਼ਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਾਸ-ਰਸ ਫ਼ਿਲਮ ''ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐੱਸ.'' ਵਿੱਚ ਸਰਕਿਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਰਕੇ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ''ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ'' (2006) & ਹਾਸ-ਰਸ ਸੀਰੀਜ਼ "ਗੋਲਮਾਲ" ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਗੋਲਮਾਲ ਦੀ ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਾਧਵ ਨਾਂਮ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੌਮਿਕ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ 2010 ਦੀ ''ਇਸ਼ਕੀਆ'' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਬਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ''ਡੇਢ ਇਸ਼ਕੀਆ'' (2014) ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 2013 ਦੀ ''ਜੌਲੀ ਐਲਐਲਬੀ'' ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਸਦਾ ਨਾਂਮ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਵਾਰਸੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਮੁੰਬਈ]] ਦੇ ਇੱਕ [[ਮੁਸਲਿਮ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂਮ ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ]] ਦੇ ਨਾਸ਼ਿਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਰਨੇਸ ਸਕੂਲ, ਦਿਓਲਾਲੀ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਸੀ। <ref>{{cite news|title=Arshad rejects politics but will give Sanjay 'moral' support|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report_arshad-rejects-politics-but-will-give-sanjay-moral-support_1226829|work=Daily News and Analysis|publisher=Diligent Media Corporation|accessdate=11 March 2011|date=1 February 2009}}</ref> 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਨ੍ਹਾ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਾਫੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।<ref>{{cite news|title=On a roll: Meet Arshad Warsi – the real life hero of the rags-to-riches story|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/11/18/stories/2003111800230400.htm|work=The Hindu|publisher=The Hindu Group|accessdate=11 March 2011|date=18 November 2003|archive-date=29 ਮਈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110529103701/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/11/18/stories/2003111800230400.htm|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/11/18/stories/2003111800230400.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 |archive-date=29 ਮਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529103701/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/11/18/stories/2003111800230400.htm |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/11/18/stories/2003111800230400.htm |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 |archive-date=29 ਮਈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529103701/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2003/11/18/stories/2003111800230400.htm |dead-url=yes }}</ref> ਉਸਨੇ 10ਵੀਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।<ref name=PL>{{cite news|author1=Times News Network|title=I cannot find another woman like my wife: Arshad Warsi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-cannot-find-another-woman-like-my-wife-Arshad-Warsi/articleshow/18878477.cms|accessdate=29 May 2015|work=The Times of India |publisher=The Times Group|date=10 March 2013}}</ref> ==ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਜੀਵਨ== ਵਾਰਸੀ ਦੀ ਵਿੱਤੀ ਹਾਲਤ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੌਰਾਨ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਸਮਾਨ ਵੇਚਣਾ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਫੋਟੋ ਲੈਬ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਨੱਚਣਾ ਉਸਦੀ ਰੂਚੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਅਕਬਰ ਸਾਮੀ ਦੇ ਡਾਂਸ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਰਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ 1991 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਮਾਡਰਨ ਜੈਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੇ 1992 ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਚ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ, ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ 21 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਚ ਸਟੂਡੀਓ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂਮ "ਔਸਮ" ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰੀਆ ਗੋਰੇਤੀ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਸੈਂਟ ਐਂਡਰਿਊ ਕਾਲਜ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ==ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ== [[File:Maria-Goretti-Arshad-Warsi-Family.jpg|thumb|right|ਵਾਰਸੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਮਾਰੀਆ ਗੋਰੇਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ 2010 ਵਿੱਚ]] ਵਾਰਸੀ ਦਾ ਵਿਆਹ 14 ਫਰਵਰੀ 1999 ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰਾ ਮਾਰੀਆ ਗੁਰੇਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 10 ਅਗਸਤ 2004 ਨੂੰ ਓਨ੍ਹਾ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂਮ ਜ਼ੈਕੇ ਵਾਰਸੀ ਰੱਖਿਆ। ਮਾਰੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ੈਕੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ''ਸਲਾਮ ਨਮਸਤੇ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ ਸਨ। ਫਿਰ 2 ਮਈ 2007 ਨੂੰ ਇੱਕ ਲਡ਼ਕੀ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂਮ ਜ਼ੈਨੇ ਜ਼ੋਏ ਵਾਰਸੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਸਮੇਂ ਵਾਰਸੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਜਿੰਮਨਾਸਟ ਸੀ।<ref>{{cite news|title=Meet the gymnast: Arshad Warsi Interview|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/interview_meet-the-gymnast_1295042|work=Daily News and Analysis|publisher=Diligent Media Corporation|accessdate=25 May 2010}}</ref> == ਫ਼ਿਲਮਾਂ== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col"|ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col"|ਸਾਲ ! scope="col"|ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" class="unsortable"|ਨੋਟਸ ! scope="col" class="unsortable"|{{Abbr|ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ}} |- !scope="row" align="left"|''ਕਾਸ਼'' | style="text-align:center;"|1987 | style="text-align:center;"|— |ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | style="text-align:center;"| |- !scope="row" align="left"|''ਠਿਕਾਣਾ'' | style="text-align:center;"|1987 | style="text-align:center;"|— |ਸਹਾਇਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ | style="text-align:center;"| |- !scope="row" align="left"|''ਆਗ ਸੇ ਖੇਲੇਂਗੇ'' | style="text-align:center;"|1989 |ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਡਾਂਸਰ | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite AV media|title=Aag Se Khelenge|publisher=Pravesh Productions|year=2005| medium=Motion picture|location=India|last= Shetty|first=Bhaskar|language=Hindi}}</ref> |- !scope="row" align="left"|''ਰੂਪ ਕੀ ਰਾਣੀ ਚੋਰੋਂ ਕਾ ਰਾਜਾ'' | style="text-align:center;"|1993 |style="text-align:center;"|— |ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ |style="text-align:center;"|<ref name=Roop>{{cite news|last1=Kumar|first1=Anuj|title=Circuit is charged|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/circuit-is-charged/article4602497.ece|accessdate=22 December 2014|work=The Hindu|publisher=The Hindu Group|date=10 April 2013|location=New Delhi|archive-url=https://web.archive.org/web/20200110225319/https://www.thehindu.com/features/cinema/circuit-is-charged/article4602497.ece|archive-date=10 ਜਨਵਰੀ 2020|url-status=dead}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਪਨੇ'' | style="text-align:center;"|1996 | ਬਾਲੂ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chopra |first1=Anupama |authorlink1=Anupama Chopra |title=A prince and pauper tale |url=http://indiatoday.intoday.in/story/movie-review-tere-mere-sapne-starring-chandrachur-singh-arshad-warsi/1/282831.html |accessdate=18 December 2014 |work=India Today |publisher=Living Media |date=31 December 1996 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219181612/http://indiatoday.intoday.in/story/movie-review-tere-mere-sapne-starring-chandrachur-singh-arshad-warsi/1/282831.html |archivedate=19 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਬੇਤਾਬੀ'' | style="text-align:center;"|1997 | ਵਿੱਕੀ/ਚੇਤਨ | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chopra |first1=Anupama |authorlink1=Anupama Chopra |title=Film without fizz |url=http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-betaabi-starring-chandrachur-singh-arshad-warsi/1/274806.html |accessdate=18 December 2014 |work=India Today |publisher=Living Media |date=15 September 1997 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219181615/http://indiatoday.intoday.in/story/film-review-betaabi-starring-chandrachur-singh-arshad-warsi/1/274806.html |archivedate=19 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਮੇਰੇ ਦੋ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ'' | style="text-align:center;"|1998 | {{sort|ਨਰੈਣ|ਨਰਿੰਦਰ (ਨਰੈਣ)}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Mere Do Anmol Ratan (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505120 |accessdate=18 December 2014 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141218174238/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505120 |archivedate=18 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਹੀਰੋ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ'' | style="text-align:center;"|1998 | ਰੋਮੀ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Hero Hindustani (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54510 |accessdate=18 December 2014 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141218173147/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54510 |archivedate=18 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਹੋਗੀ ਪਿਆਰ ਕੀ ਜੀਤ'' | style="text-align:center;"|1999 | Kishan || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Hogi Pyar Ki Jeet (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201835 |accessdate=18 December 2014 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141218173748/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201835 |archivedate=18 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਤ੍ਰਿਸ਼ਕਤੀ'' | style="text-align:center;"|1999 | {{sort|ਮਲਹੋਤਰਾ|ਸਾਗਰ ਮਲਹੋਤਰਾ}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Trishakti (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508491 |accessdate=3 February 2015 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203172833/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508491 |archivedate= 3 February 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਘਾਥ'' | style="text-align:center;"|2000 | ਦਿਵਾਕਰ || ਖ਼ਾਸ ਇੰਦਰਾਜ਼ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Movie Review: Ghaath |url=http://www.sify.com/movies/ghaath-review-bollywood-6007667.html |accessdate=3 February 2015 |publisher=[[Sify]] |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924172149/http://www.sify.com/movies/ghaath-review-bollywood-6007667.html |archivedate=24 September 2015 |df= }}</ref><ref>{{cite news|last1=Das |first1=Ronjita |url=http://www.rediff.com/movies/2000/dec/09ghaath.htm |title=A cop-out! |accessdate=19 December 2014 |publisher=Rediff.com |date=9 December 2000 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924140623/http://www.rediff.com/movies/2000/dec/09ghaath.htm |archivedate=24 September 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਮੁਝੇ ਮੇਰੀ ਬੀਵੀ ਸੇ ਬਚਾਓ'' | style="text-align:center;"|2001 | ਰੌਕੀ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Mujhe Meri Biwi Se Bachaao (2001) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201568 |accessdate=19 December 2014 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141220044949/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201568 |archivedate=20 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਜਾਨੀ ਦੁਸ਼ਮਣ: ਇਕ ਅਨੋਖੀ ਕਹਾਣੀ'' | style="text-align:center;"|2002 | ਅਬਦੁਲ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Lalwani |first1=Vickey |title=The prodigal son returns |url=http://www.rediff.com/movies/2002/aug/12kohli.htm |accessdate=19 December 2014 |publisher=Rediff.com |date=12 August 2002 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924141629/http://www.rediff.com/movies/2002/aug/12kohli.htm |archivedate=24 September 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਵੈਸਾ ਭੀ ਹੋਤਾ ਹੈ ਭਾਗ II'' | style="text-align:center;"|2003 | {{sort|ਸਿਆਲ|ਪੁਨੀਤ ਸਿਆਲ}}|| | style="text-align:center;"|<ref>{{cite journal|title=Showtime|journal=Outlook|publisher=Hathway Investments|date=2003|volume=43|issue=47–51|page=73|oclc=47704248}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ ਐਮ.ਬੀ.ਬੀ.ਐਸ.'' | style="text-align:center;"|2003 | ਸਰਕਟ | | style="text-align:center;"|{{Sfn|ਨਰਵੇਕਰ|2012|p=265}} |- !scope="row" align="left"| ''ਹਲਚਲ'' | style="text-align:center;"|2004 | ਲੱਕੀ || | style="text-align:center;"|{{Sfn|ਨਰਵੇਕਰ|2012|p=265}} |- !scope="row" align="left"| ''ਕੁਛ ਮੀਠਾ ਹੋ ਜਾਏ'' | style="text-align:center;"|2005 | {{sort|ਖ਼ਾਨ|ਮੈਨੇਜਰ ਖ਼ਾਨ}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Kuch Meetha Ho Jaaye (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533340 |accessdate=19 December 2014 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901092245/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533340 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਮੈਨੇ ਪਿਆਰ ਕਯੂੰ ਕੀਆ?'' | style="text-align:center;"|2005 | ਵਿੱਕੀ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Adarsh |first1=Taran |authorlink1=Taran Adarsh |title=Movie Review: Maine Pyaar Kyun Kiya |url=http://www.sify.com/movies/maine-pyaar-kyun-kiya-review-bollywood-13896360.html |accessdate=19 December 2014 |publisher=Sify |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150318095225/http://www.sify.com/movies/maine-pyaar-kyun-kiya-review-bollywood-13896360.html |archivedate=18 March 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਸਹਿਰ'' | style="text-align:center;"|2005 | {{sort|Kumar|SSP Ajay Kumar}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite journal|title=Showtime: Sehar|journal=Outlook|publisher=Hathway Investments|date=2005|volume=45|issue=26–34|page=65|oclc=47704248}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਸਲਾਮ ਨਮਸਤੇ'' | style="text-align:center;"|2005 | {{sort|ਮਾਥੁਰ|ਰੰਜਨ ਮਾਥੁਰ}} || | style="text-align:center;"|{{Sfn|Stoddart|Weigold|2011|p=192}} |- !scope="row" align="left"| ''ਚਾਕਲੇਟ'' | style="text-align:center;"|2005 | ਟੁਬੀ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Kamath |first1=Sudhish |title=Shoplifted and shopworn |url=http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/09/23/stories/2005092303000200.htm |accessdate=19 December 2014 |work=The Hindu |publisher=[[The Hindu Group]] |date=23 September 2005 |location=Chennai |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227052956/http://www.thehindu.com/thehindu/fr/2005/09/23/stories/2005092303000200.htm |archivedate=27 February 2008 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਵਾਹ! ਲਾਈਫ਼ ਹੋ ਤੋ ਐਸੀ!'' | style="text-align:center;"|2005 | ਫ਼ਕੀਰਾ || ਖ਼ਾਸ ਇੰਦਰਾਜ਼ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Vaah! Life Ho Toh Aisi (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508699 |accessdate=19 December 2014 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141214095739/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508699 |archivedate=14 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਗੋਲਮਾਲ: ਫਨ ਅਨਲਿਮਿਟਡ'' | style="text-align:center;"|2006 | ਮਾਧਵ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite journal|title=Golmaal: Fun Unlimited|journal=Outlook|publisher=Hathway Investments|date=2006|volume=46|issue=26–38|page=70|oclc=47704248}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਐਂਥਨੀ ਕੌਣ ਹੈ?'' | style="text-align:center;"|2006 | {{sort|ਚੌਧਰੀ|ਚੰਪਕ ਚੌਧਰੀ}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Lalwani |first1=Raj |title=Anthony Kaun Hai? Watch it for Arshad |url=http://www.rediff.com/movies/2006/aug/04anthony.htm |accessdate=19 December 2014 |publisher=Rediff.com |date=4 August 2006 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140823044034/http://www.rediff.com/movies/2006/aug/04anthony.htm |archivedate=23 August 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''[[ਲਗੇ ਰਹੋ ਮੁੰਨਾ ਭਾਈ]]'' | style="text-align:center;"|2006 | ਸਰਕਟ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite journal|title=Lage Raho Munna Bhai|journal=The Herald|date=2007|volume=38|issue=1–3|page=237|publisher=Pakistan Herald Publications|location=Karachi, Pakistan|oclc=1589238}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਕਾਬੁਲ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ'' | style="text-align:center;"|2006 | {{sort|ਕਪੂਰ|ਜੈ ਕਪੂਰ}} || | style="text-align:center;"|{{Sfn|ਰਾਜ|2009|p=185}} |- !scope="row" align="left"| ''ਧਮਾਲ'' | style="text-align:center;"|2007 | {{sort|ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ|ਆਦਿਤਿਆ ਆਦੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Dhamaal (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54363 |accessdate=4 February 2015 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150204171910/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54363 |archivedate= 4 February 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਧਨ ਧਨਾ ਧਨ ਗੋਲ'' | style="text-align:center;"|2007 | ਸ਼ਾਨ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Dhan Dhana Dhan Goal (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508842 |accessdate=19 December 2014 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219214806/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508842 |archivedate=19 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਹੱਲਾ ਬੋਲ'' | style="text-align:center;"|2008 | ਆਪ | ਖ਼ਾਸ ਇੰਦਰਾਜ਼ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite AV media|title=Halla Bol|publisher=Indian Films; Sunrise Pictures|year=2008| medium=Motion picture|location=India|last= Santoshi|first=Rajkumar|authorlink=Rajkumar Santoshi|language=Hindi}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਸੰਡੇ'' | style="text-align:center;"|2008 | ਬੱਲੂ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Kaplish |first1=Rajiv |title=Ajay tries to be funny, but fails |url=http://www.tribuneindia.com/2008/20080126/ttlife1.htm |accessdate=19 December 2014 |work=The Tribune (Chandigarh) |date=26 January 2008 |location=Chandigarh |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304034138/http://www.tribuneindia.com/2008/20080126/ttlife1.htm |archivedate= 4 March 2016 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਕਰੇਜ਼ੀ 4'' | style="text-align:center;"|2008 | ਰਾਜਾ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Adarsh |first1=Taran |authorlink1=Taran Adarsh |title=Krazzy 4 movie review |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/465/Krazzy%204 |accessdate=3 February 2015 |publisher=Bollywood Hungama |date=11 April 2008 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203171453/http://www.bollywoodhungama.com/movies/reviews/type/view/id/465/Krazzy%204 |archivedate= 3 February 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਮਿਸਟਰ ਬਲੈਕ ਮਿਸਟਰ ਵਾਈਟ'' | style="text-align:center;"|2008 | Kishen || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Kazmi|first1=Nikhat|authorlink1=Nikhat Kazmi|title=Mr White Mr Black: Movie review|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Mr-White-Mr-Black/movie-review/3005489.cms|accessdate=19 December 2014|work=The Times of India|publisher=The Times Group|date=2 May 2008}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਗੋਲਮਾਲ ਰੀਟਰਨਸ'' | style="text-align:center;"|2008 | {{Sort|ਮਾਧਵ|ਏਸੀਪੀ ਮਾਧਵ}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|author1=Mona |title=Spoof saga |url=http://www.tribuneindia.com/2008/20081031/ttlife1.htm |accessdate=3 February 2015 |work=The Tribune (Chandigarh) |date=31 October 2008 |location=Chandigarh |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303215243/http://www.tribuneindia.com/2008/20081031/ttlife1.htm |archivedate= 3 March 2016 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਕਿਸ ਸੇ ਪਿਆਰ ਕਰੂੰ'' | style="text-align:center;"|2009 | ਸਿਧਾਰਥ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Kisse Pyaar Karoon (2009) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533339 |accessdate=19 December 2014 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141214032448/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533339 |archivedate=14 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਏਕ ਸੇ ਬੁਰੇ ਦੋ'' | style="text-align:center;"|2009 | ਤੋਤੀ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Ek Se Bure Do |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/534276 |accessdate=4 February 2015 |publisher=Bollywood Hungama |date=10 April 2009 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150204171904/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/534276 |archivedate= 4 February 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਸ਼ੋਰਟਕਟ'' | style="text-align:center;"|2009 | ਰਾਜੂ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chopra |first1=Sonia |title=Review: Shortkut: The Con is On |url=http://www.sify.com/movies/review-shortkut-the-con-is-on-review-bollywood-14898968.html |accessdate=3 February 2015 |publisher=Sify |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924200053/http://www.sify.com/movies/review-shortkut-the-con-is-on-review-bollywood-14898968.html |archivedate=24 September 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਇਸ਼ਕੀਆ'' | style="text-align:center;"|2010 | ਬਬਨ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Kazmi|first1=Nikhat|authorlink1=Nikhat Kazmi|title=Ishqiya movie review|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Ishqiya/movie-review/5509464.cms|accessdate=19 December 2014|work=The Times of India|publisher=The Times Group|date=28 January 2010}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਹਮ ਤੁਮ ਔਰ ਗੋਸ਼ਟ'' | style="text-align:center;"|2010 | {{sort|Suri|ਅਰਮਾਨ ਸੂਰੀ}} | Also credited for production, story, screenplay, and dialogues | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Hum Tum Aur Ghost (2010) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/528695 |accessdate=3 February 2015 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150331120747/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/528695 |archivedate=31 March 2015 |df= }}</ref><ref>{{cite news|last1=Udasi|first1=Harshikaa|title=In her own niche|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/in-her-own-niche/article257110.ece|accessdate=18 December 2014|work=The Hindu|publisher=The Hindu Group|date=18 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311142416/https://www.thehindu.com/features/cinema/In-her-own-niche/article16576606.ece|archive-date=11 ਮਾਰਚ 2020|url-status=dead}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''[[ਗੋਲਮਾਲ 3]]'' | style="text-align:center;"|2010 | ਮਾਧਵ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Rao |first1=Renuka |title=Review: 'Golmaal 3' is a side-splitting, out-and-out entertainer |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-review-golmaal-3-is-a-side-splitting-out-and-out-entertainer-1462515 |accessdate=19 December 2014 |work=Daily News and Analysis |publisher=Diligent Media Corporation |date=5 November 2010 |location=Mumbai |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219153039/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-review-golmaal-3-is-a-side-splitting-out-and-out-entertainer-1462515 |archivedate=19 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਫ਼ਾਲਤੂ'' | style="text-align:center;"|2011 | ਗੂਗਲ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Pathak |first1=Ankur |title=Review: Not a FALTU idea after all |url=http://www.rediff.com/movies/review/review-faltu/20110401.htm |accessdate=18 December 2014 |publisher=Rediff.com |date=1 April 2011 |location=Mumbai |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141218175150/http://www.rediff.com/movies/review/review-faltu/20110401.htm |archivedate=18 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਡਬਲ ਧਮਾਲ'' | style="text-align:center;"|2011 | ਆਦੀ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Kazmi|first1=Nikhat|authorlink1=Nikhat Kazmi|title=Double Dhamaal movie review|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Double-Dhamaal/movie-review/8951638.cms|accessdate=18 December 2014|work=The Times of India|publisher=The Times Group|date=23 June 2011}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਲਵ ਬ੍ਰੇਕੱਪਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ'' | style="text-align:center;"|2011 | style="text-align:center;"|— | ਖ਼ਾਸ ਇੰਦਰਾਜ਼ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite AV media|title=Love Breakups Zindagi|publisher=Born Free Entertainment|year=2011| medium=Motion picture|location=India|last=Sangha|first=Sahil|language=Hindi}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਜੀਤੇੰਗੇ ਹਮ'' | style="text-align:center;"|2011 | || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Jeetenge Hum (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/504544 |accessdate=28 May 2015 |publisher=Bollywood Hungama |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150528101705/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/504544 |archivedate=28 May 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਅਜਬ ਗਜ਼ਬ ਲਵ'' | style="text-align:center;"|2012 | ਬਿਜ਼ਨਸਮੈਨ || ਖ਼ਾਸ ਇੰਦਰਾਜ਼ | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chatterjee|first1=Suprateek|title=Suprateek Chatterjee's review: Ajab Gazabb Love|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/suprateek-chatterjee-s-review-ajab-gazabb-love/article1-950667.aspx|accessdate=20 December 2014|work=Hindustan Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121027015619/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Suprateek-Chatterjee-s-review-Ajab-Gazabb-Love/Article1-950667.aspx|archivedate=27 October 2012|publisher=HT Media|date=26 October 2012}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Suprateek-Chatterjee-s-review-Ajab-Gazabb-Love/Article1-950667.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2012-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027015619/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Suprateek-Chatterjee-s-review-Ajab-Gazabb-Love/Article1-950667.aspx |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Suprateek-Chatterjee-s-review-Ajab-Gazabb-Love/Article1-950667.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2012-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027015619/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Suprateek-Chatterjee-s-review-Ajab-Gazabb-Love/Article1-950667.aspx |dead-url=yes }}</ref> |- !scope="row" align="left"|''ਜ਼ਿਲਾ ਗ਼ਾਜ਼ਿਆਬਾਦ'' | style="text-align:center;"|2013 | {{sort|Gujjar|ਮਹੇਂਦਰ ਫੌਜੀ ਬੈੰਸਲਾ ਗੁੱਜਰ}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Critics' review: Zila Ghaziabad is a bad attempt at Dabangg style movie|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/critics-review-zila-ghaziabad-is-a-bad-attempt-at-dabangg-style-movie/article1-1015679.aspx|accessdate=4 February 2015|work=Hindustan Times|publisher=HT Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150205105702/http://www.hindustantimes.com/bollywood/critics-review-zila-ghaziabad-is-a-bad-attempt-at-dabangg-style-movie/article1-1015679.aspx|archivedate=5 February 2015|date=22 February 2013|location=New Delhi}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/critics-review-zila-ghaziabad-is-a-bad-attempt-at-dabangg-style-movie/article1-1015679.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2015-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205105702/http://www.hindustantimes.com/bollywood/critics-review-zila-ghaziabad-is-a-bad-attempt-at-dabangg-style-movie/article1-1015679.aspx |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/critics-review-zila-ghaziabad-is-a-bad-attempt-at-dabangg-style-movie/article1-1015679.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2015-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205105702/http://www.hindustantimes.com/bollywood/critics-review-zila-ghaziabad-is-a-bad-attempt-at-dabangg-style-movie/article1-1015679.aspx |dead-url=yes }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਜੌਲੀ ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ.'' | style="text-align:center;"|2013 | {{sort|ਤਿਆਗੀ|ਜਗਦੀਸ਼ ਤਿਆਗੀ (ਜੌਲੀ)}} | | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Chopra|first1=Anupama|authorlink1=Anupama Chopra|title=Anupam Chopra review: Jolly LLB|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/reviews/anupama-chopra-s-review-jolly-llb/article1-1027091.aspx|accessdate=18 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130315211608/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Jolly-LLB/Article1-1027091.aspx|archivedate=15 March 2013|work=Hindustan Times|publisher=HT Media|date=15 March 2013}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Jolly-LLB/Article1-1027091.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2013-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130315211608/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Jolly-LLB/Article1-1027091.aspx |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Jolly-LLB/Article1-1027091.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2013-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130315211608/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Reviews/Anupama-Chopra-s-review-Jolly-LLB/Article1-1027091.aspx |dead-url=yes }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਰੱਬਾ ਮੈਂ ਕਿਆ ਕਰੂੰ'' | style="text-align:center;"|2013 | ਸ਼੍ਰਵਨ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Mohanty |first1=Debdutta |title=Cheating lessons go awry |url=http://www.deccanherald.com/content/348791/cheating-lessons-go-awry.html |accessdate=19 December 2014 |work=Deccan Herald |date=3 August 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219152825/http://www.deccanherald.com/content/348791/cheating-lessons-go-awry.html |archivedate=19 December 2014 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਮਿਸਟਰ ਜੋਏ ਬੀ. ਕਰਵਾਲੋ'' | style="text-align:center;"|2014 | {{sort|ਕਰਵਾਲੋ|ਜੋਏ ਬੀ. ਕਰਵਾਲੋ}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Kaushal|first1=Sweta|title=Movie review: watch Mr Joe B Carvalho for Vijay Raaz, Arshad Warsi|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/movie-review-watch-mr-joe-b-carvalho-for-vijay-raaz-arshad-warsi/article1-1168851.aspx|accessdate=19 December 2014|work=Hindustan Times|publisher=[[HT Media]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140103215024/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/movie-review-watch-mr-joe-b-carvalho-for-vijay-raaz-arshad-warsi/article1-1168851.aspx|archivedate=3 January 2014|date=3 January 2014|location=New Delhi}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/movie-review-watch-mr-joe-b-carvalho-for-vijay-raaz-arshad-warsi/article1-1168851.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2014-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103215024/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/movie-review-watch-mr-joe-b-carvalho-for-vijay-raaz-arshad-warsi/article1-1168851.aspx |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/movie-review-watch-mr-joe-b-carvalho-for-vijay-raaz-arshad-warsi/article1-1168851.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2014-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103215024/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/movie-review-watch-mr-joe-b-carvalho-for-vijay-raaz-arshad-warsi/article1-1168851.aspx |dead-url=yes }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਡੇਢ ਇਸ਼ਕੀਆ'' | style="text-align:center;"|2014 | ਬਬਨ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Iyer |first1=Meena |title=Dedh Ishqiya movie review |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Dedh-Ishqiya/movie-review/28591895.cms |accessdate=18 December 2014 |work=The Times of India |publisher=The Times Group |date=9 January 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150622095953/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-review/Dedh-Ishqiya/movie-review/28591895.cms |archivedate=22 June 2015 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਵੈਲਕਮ 2 ਕਰਾਚੀ'' | style="text-align:center;"|2015 | ਸ਼ੰਮੀ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Arshad Warsi returns with Welcome to Karachi trailer|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/arshad-warsi-returns-with-welcome-to-karachi-trailer/article1-1337067.aspx|accessdate=15 May 2015|work=Hindustan Times|publisher=HT Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150414165606/http://www.hindustantimes.com/bollywood/arshad-warsi-returns-with-welcome-to-karachi-trailer/article1-1337067.aspx|archivedate=14 April 2015|date=14 April 2015|location=New Delhi}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/arshad-warsi-returns-with-welcome-to-karachi-trailer/article1-1337067.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2015-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414165606/http://www.hindustantimes.com/bollywood/arshad-warsi-returns-with-welcome-to-karachi-trailer/article1-1337067.aspx |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/arshad-warsi-returns-with-welcome-to-karachi-trailer/article1-1337067.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2015-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150414165606/http://www.hindustantimes.com/bollywood/arshad-warsi-returns-with-welcome-to-karachi-trailer/article1-1337067.aspx |dead-url=yes }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਗੁੱਡੂ ਰੰਗੀਲਾ'' | style="text-align:center;"|2015 | ਰੰਗੀਲਾ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|author1=Indo-Asian News Service|title=Fans demand 'Jolly LLB 2' from Arshad Warsi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Fans-demand-Jolly-LLB-2-from-Arshad-Warsi/articleshow/38065171.cms|accessdate=19 December 2014|work=The Times of India|publisher=The Times Group|date=9 July 2014}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''{{sort|ਲੈਜੰਡ ਆਫ਼ ਮਿਚੇਲ ਮਿਸ਼ਰਾ|ਲੈਜੰਡ ਆਫ਼ ਮਿਚੇਲ ਮਿਸ਼ਰਾ}}'' | style="text-align:center;"|2016 | {{sort|ਮਿਸ਼ਰਾ|ਮਿਚੇਲ ਮਿਸ਼ਰਾ}} || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Arshad Warsi's 12 different wigs for The Legend of Michael Mishra|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Arshad-Warsis-12-different-wigs-for-The-Legend-of-Michael-Mishra/articleshow/31850788.cms|accessdate=15 May 2015|work=The Times of India|publisher=The Times Group|date=11 March 2014}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਇਰਾਦਾ'' | style="text-align:center;"|2017 | {{sort|Mishra|ਅਰਜੁਨ ਮਿਸ਼ਰਾ}}|| | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Jhunjhunwala |first1=Udita |title=Film Review: Irada |url=http://www.livemint.com/Leisure/Row2TbG0ldmhiGD32pYOxM/Film-Review-Irada.html |accessdate=22 April 2017 |work=Mint|publisher=HT Media |date=17 February 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170217154441/http://www.livemint.com/Leisure/Row2TbG0ldmhiGD32pYOxM/Film-Review-Irada.html |archivedate=17 February 2017 |df= }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਗੋਲਮਾਲ ਅਗੇਨ'' | style="text-align:center;"|2017 | ਮਾਧਵ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=Golmaal Again Movie Review: Ajay Devgn Almost Makes This Film Watchable|url= https://www.ndtv.com/entertainment/golmaal-again-movie-review-ajay-devgn-almost-makes-this-film-watchable-1764970|last=Sen|first=Raja|publisher=NDTV|accessdate=22 October 2017|date=20 October 2017}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਟੋਟਲ ਧਮਾਲ'' | style="text-align:center;"|2018 | ਆਦੀ || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Sonali|first1=Kriti|title=Total Dhamaal: Anil Kapoor, Madhuri Dixit starrer gets a release date, Riteish Deshmukh happy to be a part|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/total-dhamaal-anil-kapoor-madhuri-dixit-release-date-riteish-deshmukh-4986533/|accessdate=17 March 2018|work=The Indian Express|date=17 December 2017|location=Bengaluru}}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਫਰੌਡ ਸਾਈਆਂ'' | style="text-align:center;"|2018 | || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Joshi|first1=Khusbhoo|title='Fraud Saiyyan' Arshad Warsi shoots at Raisen Fort near Bhopal|url=http://www.hindustantimes.com/bhopal/fraud-saiyyan-arshad-warsi-shoots-at-raisen-fort-near-bhopal/article1-1283228.aspx|accessdate=28 May 2015|work=Hindustan Times|publisher=HT Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150127224353/http://www.hindustantimes.com/bhopal/fraud-saiyyan-arshad-warsi-shoots-at-raisen-fort-near-bhopal/article1-1283228.aspx|archivedate=27 January 2015|date=6 November 2014|location=Bhopal}} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bhopal/fraud-saiyyan-arshad-warsi-shoots-at-raisen-fort-near-bhopal/article1-1283228.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2015-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127224353/http://www.hindustantimes.com/bhopal/fraud-saiyyan-arshad-warsi-shoots-at-raisen-fort-near-bhopal/article1-1283228.aspx |dead-url=yes }}{{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/bhopal/fraud-saiyyan-arshad-warsi-shoots-at-raisen-fort-near-bhopal/article1-1283228.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-04-21 |archive-date=2015-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150127224353/http://www.hindustantimes.com/bhopal/fraud-saiyyan-arshad-warsi-shoots-at-raisen-fort-near-bhopal/article1-1283228.aspx |dead-url=yes }}</ref> |- !scope="row" align="left"| ''ਭਾਇਆਜੀ ਸੁਪਰਹਿੱਟ'' | style="text-align:center;"|2018 | || | style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last1=Shukla|first1=Richa|title=Neerraj Pathak shoots for 'Bhaiyyaji Superhit' in Udaipur|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Neerraj-Pathak-shoots-for-Bhaiyyaji-Superhit-in-Udaipur/articleshow/23106529.cms|accessdate=19 December 2014|work=The Times of India|publisher=The Times Group|date=27 September 2013}}</ref> |} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == {{commons category|Arshad Warsi}} * {{IMDb name|0451174|name=ਅਰਸ਼ਦ ਵਾਰਸੀ}} * {{Official website|http://www.arshadwarsi.net/}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1968]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੇਤਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ‎]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ]] pi2na3n2zmyrk1sqys1zux681r0s8bj 0 106324 848968 825714 2026-10-01T19:54:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848968 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Erik Bruhn|image=Erik Bruhn.jpg|caption=Erik Bruhn|birth_name=Erik Belton Evers Bruhn|birth_date={{Birth date|1928|10|3|df=y}}|birth_place=[[Copenhagen]], Denmark|death_date={{Death date and age|1986|4|1|1928|10|3|df=y}}|death_place=[[Toronto]], Ontario, Canada|death cause=[[Lung cancer]]|death_cause=[[Lung cancer]]|alma mater=[[Royal Danish Ballet|Royal Danish Ballet School]]|alma_mater=[[Royal Danish Ballet|Royal Danish Ballet School]]|occupation=[[Ballet dancer]], actor|years active=1947–1986|years_active=1947–1986}}ਏਰਿਕ ਬੇਲਟਨ ਈਵਰ ਬਰੂਨ (3 ਅਕਤੂਬਰ 1 9 28 - 1 ਅਪਰੈਲ 1986) ਇੱਕ ਡੈਨਮਾਰਕ ਡੈਨਸੇਰ, ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ, ਕਲਾਤਮਕ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਐਕਟਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਸਨ। == ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਏਰਿਕ ਬਰੂਨ ਦਾ ਜਨਮ ਕੋਪਨਹੈਗਨ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚੌਥਾ ਬੱਚਾ ਅਤੇ ਏਲਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ (ਨਾਈ ਈਵਰ), ਇੱਕ ਹੈਡਰਸਿੰਗ ਸੈਂਲੋਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਅਰਨਸਟ ਬਰੂਨ ਦਾ ਤੀਜਾ ਬੱਚਾ. ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ।<ref>Gruen, John ''Erik Bruhn: Danseur Noble'' (1979) {{ISBN|0-670-29771-2}}</ref> ਬਰੂਨ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਡੈਨਿਸ਼ ਬੈਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1946 ਵਿੱਚ ਕੋਪੇਨਹੇਗਨ ਦੇ ਰਾਇਲ ਓਪੇਰਾ ਹਾਊਸ ਦੇ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਹੈਰਲਡ ਲੈਂਡਰ ਦੇ ਬੈਲੇ ਥੋਰਵਾਡਸੇਨ ਵਿੱਚ ਅਡੋਨੀਜ਼ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>Gruen, pg. 33</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਨੂਰੇਏਵ 1961 ਵਿੱਚ ਵੈਸਟ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਰੂਨ ਰੂਡੋਲਫ ਨੂਰੇਏਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ. ਨੂਰੇਏਵ ਬਰੂਨ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਲੇ ਥੀਏਟਰ ਨਾਲ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਦਰਜਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਟਾਈਲਿਸਟਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋ ਡਾਂਸਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਖ ਵੱਖ।ਬਰੂਨ ਨੂਰੇਏਵ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਬਣਿਆ<ref>Kavanagh, Julie ''Nureyev: The Life'' (2007) {{ISBN|978-0-375-40513-6}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.literaryreview.co.uk/sennett_10_07.html|title=Literary Review|archive-url=https://web.archive.org/web/20090422025214/http://www.literaryreview.co.uk/sennett_10_07.html|archive-date=22 April 2009|dead-url=yes|access-date=13 March 2009}}</ref> ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ 25 ਸਾਲ ਤਕ ਰਹੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਿ ਬਰੂਨ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾ ਹੋਈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.nureyev.org/rudolf-nureyev-biography-defects-to-the-west-1961/|title=Rudolf Nureyev Foundation Official Website|access-date=19 March 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20190206023511/http://nureyev.org/rudolf-nureyev-biography-defects-to-the-west-1961/|archive-date=6 ਫ਼ਰਵਰੀ 2019|url-status=dead}}</ref> == ਮੌਤ == ਏਰਿਕ ਬਰੂਨ ਦੀ ਮੌਤ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦਾ ਕੈਂਸਰ ਸੀ। <ref name="NY Times obit">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/04/02/obituaries/erik-bruhn-dies-in-toronto-top-dancer-of-his-generation.html|title=Erik Bruhn Dies in Toronto|access-date=19 March 2009|work=The New York Times|date=2 April 1986|first=John|last=Rockwell|author-link=John Rockwell}}</ref> <ref name="The New York Times">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1986/04/13/arts/dance-view-erik-bruhn-epitome-of-the-danseur-noble.html?ysclid=mi9ijg42vq351259187|title=Erik Bruhn - Epitome of The Danseur Noble|access-date=23 June 2009|work=The New York Times|date=13 April 1986|first=Anna|last=Kisselgoff|author-link=Anna Kisselgoff}}</ref>. ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪੀਅਰੇ-ਹੈਨਰੀ ਵਰਲਹੈਕ ਦੁਆਰਾ ਸੰਕਲਿਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਗੈਰ-ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਸਕਰਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਏਡਜ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਰਲਹੈਕ ਕੋਈ ਖੋਜਕਰਤਾ ਜਾਂ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ (ਉਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਹੈ) ਜਿਸ ਕੋਲ ਨਿੱਜੀ ਡੇਟਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸੀ। ਬਰੂਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀਕਾਰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਮੇਨਰਟਜ਼ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। <ref>Meinertz Alexander. Erik Bruhn: Billedet indeni. (2008) {{ISBN|9788757016871}}</ref>. ਏਰਿਕ ਬਰੂਨ ਨੂੰ ਕੋਪਨਹੇਗਨ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਉਪਨਗਰ ਜੈਂਟੋਫਟੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਰੀਬਜਰਗ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਿਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੀ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਾਂਸ ਅਲੋਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੌਨ ਰੌਕਵੇਲ, ਆਪਣੇ ਬਰੂਨ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਜਲੀ ਵਿੱਚ, ਨੇ ਕਿਹਾ:<blockquote class=""> ਮਿਸਟਰ ਬਰੂਨ ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਕੇਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੈਨਕੂਓਓ ਟੈਕਨੀਸ਼ੀਅਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਲਈ ਹੋਰ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।ਇੱਕ ਸਾਥੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਕਬਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿੱਠਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟੇ।ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਵਿਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਸਨੇ ਕਲਾਸਿਕ ਬੈਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਲਈ ਉਤਾਰਿਆ ... ਮਿਖਾਇਲ ਬਿਰਸ਼ਨੀਕੋਵ [ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ [ਉਹ] ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਡਾਂਸਰ ਜੋ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਹੈ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ. " </blockquote> == ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ == ਏਰਿਕ ਬਰੂਨ ਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਡੀਵੀਡੀ ਤੇ ਆਨ-ਲਾਈਨ ਉਪਲਬਧ ਹਨ: * 249/5000 ਸੰਮੋਨਿਨੀ ਫਿਨਟੈਸਟਿਕ, ਜੋ 1948 ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਡੈਨਿਸ਼ ਬੈਲੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਲਮ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਲਿਓਨਾਈਡ ਮੈਸਾਈਨ ਦੁਆਰਾ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ। ਇੱਕ ਵਰਕ ਫਿਲਮ, ਬਿਨਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਸ਼ੂਟ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਿਤਸਰ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ. ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਡਾਂਸ ਫਿਲਮ ਆਰਚੀਵ ਦੁਆਰਾ ਡੀਵੀਡੀ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ।<br /><ref>{{Cite web|url=http://psweb.sbs.ohio-state.edu/faculty/jmueller/Dfa.htm|title=Dance Film Archive|archive-url=https://web.archive.org/web/20090922214006/http://psweb.sbs.ohio-state.edu/faculty/jmueller/Dfa.htm|archive-date=22 September 2009|dead-url=yes|access-date=23 June 2009}}</ref> * ਪਾਰਸ ਡੇ ਡੂਕਸ, 1952 ਗੋਲਡਵਿਨ ਫਿਲਮ ਹੰਸ ਕ੍ਰਿਸਟੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ ਵਿੱਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਬੈਲਰਿਨਾ ਜੀਜੀ ਜਿਨਾਮੇਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਲਡ ਪੇਟਿਟ ਦੁਆਰਾ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਡੀਵੀਡੀ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ। * ਚਾਰ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ 1955 ਵਿੱਚ ਜੇਕਬਜ਼ ਪਿਲੋ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ: ਗੀਸਲੇ ਐਕਟ II ਪੈਸ ਡੂਕਸ ਔਲਿਸ ਅਲਸੀਆ ਅਲੋਂਸੋ; ਅਤੇ ਡੌਨ ਕੁਇੱਕਸੋਟ ਪਾਅ ਡੀ ਡੂਕਸ, ਗੀਸਲੇ ਐਕਟ II ਪਾਸ ਡੂਕਸ, ਅਤੇ ਦ ਨਟ੍ਰੈਕਰ ਐਕਟ II ਪਾਸ ਡੂਕਸ, ਸਾਰੇ ਮੈਰੀ ਏਲਨ ਮੋਇਲਨ ਨਾਲ।<br /><ref>Gruen, pg. 239</ref> * "ਐਡ ਸੁਲੇਵੈਨ ਸ਼ੋਅ" (25 ਅਗਸਤ 1957) ਸਵਾਨ ਲੇਕ ਤੋਂ ਬਲੈਕ ਹੰਸ ਪਾਊ ਡੀਕਉ ਵਿੱਚ ਨੋਰਾ ਕੇਅ ਦੇ ਨਾਲ। * "ਦਿ ਟੈਲੀਫੋਨ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰਣ" ਪ੍ਰਸਾਰਣ: ਡਾਏਨ ਕੁਇਯਜੋਟਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਟਾਲਚਿਫ (1961 ਤੋਂ); ਲਾ ਸਿਲਫਾਈਡ (1 9 62) ਦੇ ਐਕਟ II ਅਤੇ ਰੋਮੋ ਅਤੇ ਜੂਲੀਅਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਾਸ ਡੇ ਡਕਸ, ਬਰੂਨ (1967) ਦੁਆਰਾ ਕੋਰਿ੍ਰਗ੍ਰਾਫ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੋਨਾਂ ਕਾਰਲਾ ਫਰਾਸੀ; ਸੋਨੀਆ ਅਰੋਵਾ (1963) ਨਾਲ ਬਲੈਕ ਸਵਾਨ ਪਾਸਾ, ਅਤੇ ਕਪੋਲਿਲੀਆ ਤੋਂ ਐਕਟ III ਪਾਕ ਡੇਲੀਓ, ਅਰੌਵਾ (1963) ਨਾਲ ਵੀ। DVD ਉੱਤੇ ਉਪਲਬਧ "ਰੂਡੋਲਫ ਨੂਰੇਏਵ ਅਤੇ ਏਰਿਕ ਬਰੂਨ - ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਣ ਬੇਲ ਟੈਲੀਫੋਨ ਘੰਟਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ (1961-19 67)", ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਰੋਨਨਵਿਲੇ (1 9 62 ਤੋਂ) ਦੇ ਬਾਅਦ ਬਰੂਨ ਦੁਆਰਾ ਕੋਰਿਓ੍ਰੌਜਡ ਕੀਤੇ ਗਿਆਨੀਜਾਨੋ ਵਿੱਚ ਕੋਰ ਫਰੂਟ ਫੈਸਟੀਵਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪਾਸ de deux ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। * "ਦ ਆਰਟ ਆਫ਼ ਦਿ ਪਾਸ ਦ ਡਿਊਕਸ": ਡੌਨ ਕਿਊਜੋਟੋ ਤੋਂ ਮਾਰੀਆ ਟੇਲਚਿਫ ਨਾਲ ਪਾਸ ਡੇ ਡੱਕ; ਬਰੂਹਨ ਦੁਆਰਾ ਕੋਰਿਓਗ੍ਰਾਫ ਕੀਤਾ ਜੈਨਜਾਨੋ ਪੈਸ ਡੂਉਕਸ ਵਿੱਚ ਫਲਾਵਰ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਟਾਲਚਫ ਅਤੇ ਨੂਰੇਏਵ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ. ਡੀਵੀਡੀ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ. ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ "ਦਿ ਟੈਲੀਫੋਨ ਘੰਟਿਆਂ" ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਤੋਂ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਡੀਵੀਡੀ "ਮਾਰੀਆ ਟਾਲਚਿਫ ਦੀ ਕਲਾ" ਤੇ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। * ਕਾਰਲਾ ਫਰਾਸੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਨ ਬੈਲੇ ਥੀਏਟਰ (1 9 6 9) ਨਾਲ ਫੁੱਲ-ਲੰਬਾਈ ਗਿਜਲੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸਦੇ ਵਿਅੰਪਰਾਗਤ ਕੈਮਰਾ ਕੰਮ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ. ਡੀਵੀਡੀ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ। * ਏਰਿਕ ਬਰੂਨ: ਇਮੇਜ ਸੇਮ, ਸਿਰਫ ਮੋਰ - ਏ ਪਬਲਿਕ ਪੋਰਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਦਿ ਲੈਜੈਂਡੇਰੀ ਡਾਂਸਰ (2002), ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 42 ਮਿੰਟਾਂ ਦੀ ਫਿਲਮ ਦੀ ਜੀਵਨੀ, ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲੇਨਟ ਪਾਸਬਰਗ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਫੁਟੇਜ ਅਤੇ ਬਰੂਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਇੱਕਪਾਸਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਕਲਿਪਸ ਅਤੇ ਸਟਿਲਸ ਲਈ ਵੋਇਸ-ਓਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ. ਪੁਰਾਲੇਖ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਕੈਨ੍ਸ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। == ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ == *  ਡਾਨਸੇਅਰ ਨੋਬਲ ਸਮਾਂ 5 ਮਈ 1961 * ਉੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਮਾਂ 10 ਦਸੰਬਰ 1965 * ਗੀਸਲੇ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ (1969) * ਲੇਡੀ ਆਫ ਦਾ ਸਟੈਲ ਟਾਇਮ, ਸਮਾਂ 14 ਜੁਲਾਈ 1975  * ਬੈਲੇ ਥੀਏਟਰ ਤੇ ਏਰਿਕ ਬਰੂਨ ਦੀ 'ਸਿਫਾਈਡ', ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ 26 ਮਈ 1983 * ਏਰਿਕ ਬਰੂਨ - ਡਾਨਸੇਅਰ ਨੋਬਲ ਦਾ ਏਪੀਟੀਮ, ਦ ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ 13 ਅਪਰੈਲ 1986 == References == {{Reflist|colwidth=30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:1986 ਵਿੱਚ ਮਰੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੇਅ ਅਦਾਕਾਰ]] tg9bc11vakmphysmtuwdb12wutgnlox 0 106612 848975 848779 2026-10-02T03:22:54Z Stephan1000000 52409 848975 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਟੀਵੀ | show_name = American Horror Story | image = American Horror Story.svg | genre = {{Plainlist| *[[Horror fiction|Horror]] *[[Anthology series|Anthology]] *[[Supernatural fiction|Supernatural]] *[[Slasher film|Slasher]] *[[Drama film|Drama]]<ref>{{cite web|url=http://www.allmovie.com/movie/american-horror-story-tv-series-v554165|publisher=[[AllMovie]]|title=American Horror Story TV Series (2011)|accessdate=December 13, 2015|last=Droesch|first=Paul}}</ref>}} | creator = {{Plainlist| * [[Ryan Murphy (writer)|Ryan Murphy]] * [[Brad Falchuk]]}} | starring = {{Plainlist|<!-- Do not change order of cast list. Please keep in order of season and main credits--> * [[Connie Britton]] * [[Dylan McDermott]] * [[Evan Peters]] * [[Taissa Farmiga]] * [[Denis O'Hare]] * [[Jessica Lange]] * [[Zachary Quinto]] * [[Joseph Fiennes]] * [[Sarah Paulson]] * [[Lily Rabe]] * [[Lizzie Brocheré]] * [[James Cromwell]] * [[Frances Conroy]] * [[Emma Roberts]] * [[Kathy Bates]] * [[Michael Chiklis]] * [[Finn Wittrock]] * [[Angela Bassett]] * [[Wes Bentley]] * [[Matt Bomer]] * [[Chloë Sevigny]] * [[Cheyenne Jackson]] * [[Lady Gaga]] * [[Cuba Gooding Jr.]] * [[André Holland]] * [[Billie Lourd]] * [[Alison Pill]] }} | theme_music_composer = {{Plainlist| * Cesar Davila-Irizarry * [[Charlie Clouser]]}} | composer = {{Plainlist| * [[James S. Levine]] * Mac Quayle}} | country = United States | language = English | num_seasons = 13<!-- Do not change season count until a new season has premiered.--> | num_episodes = <onlyinclude>138</onlyinclude><!-- Do not change episode count until a new episode has aired.--> | list_episodes = List of American Horror Story episodes | producer = {{Plainlist| * Alexis Martin Woodall <small>(seasons 1–3)</small> * Patrick McKee * Robert M. Williams Jr. * [[Ned Martel]]}} | executive_producer = {{Plainlist| * Ryan Murphy * Brad Falchuk * [[Dante Di Loreto]] * [[Tim Minear]] * [[James Wong (producer)|James Wong]] * [[Jennifer Salt]] * [[Bradley Buecker]] * Alexis Martin Woodall}} | location = {{Plainlist| * [[Los Angeles]], [[California]] <small>(seasons 1–2, 5–6)</small> * [[New Orleans]], [[Louisiana]] <small>(seasons 3–4)</small> * [[Santa Clarita, California|Santa Clarita]], [[California]] <small>(season 6)</small> * [[Orange, California|Orange]], [[California]] <small>(season 7)</small> }} | camera = [[Single camera setup|Single camera]] | runtime = 37–73 minutes<ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/gp/product/B005PK56TA?ref_=aiv_dp_season_select|title=American Horror Story 6 Seasons 2011|work=Amazon.com|accessdate=July 24, 2016}}</ref> | editor = {{Plainlist| * Bradley Buecker * Doc Crotzer * Adam Penn}} | cinematography = {{Plainlist | * Christopher Baffa (pilot) * [[Michael Goi]] * [[Nelson Cragg]] }} | company = {{Plainlist| * [[20th Century Fox Television]] * Ryan Murphy Productions * Brad Falchuk Teley-Vision}} | distributor = [[20th Television]] | network = [[FX (TV channel)|FX]] | first_aired = {{Start date|2011|10|5}} | last_aired = present | website = http://www.fxnetworks.com/shows/american-horror-story }} <span>'''ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਸਟੋਰੀ, '''''ਰਿਆਨ ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਡ ਫਲਚੁਕ'''''  '''ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ''' '''</span>ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੀਜ਼ਨ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੈਟਿੰਗਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਦੀ  "ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਅੰਤ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਪਲਾਟਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.popsugar.com/entertainment/American-Horror-Story-Characters-Based-Real-People-36364636|title=The True Stories Behind 18 American Horror Story Characters|last=Pehanick|first=Maggie|date=April 24, 2016|website=Popsugar.com|access-date=May 8, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sugarscape.com/film-tv/news/a1083195/american-horror-story-based-true-events/|title=DID YOU KNOW THESE AMERICAN HORROR STORY PLOTLINES ARE BASED ON TRUE EVENTS?|last=Wood|first=Lucy|date=October 18, 2015|website=Sugarscape.com|access-date=May 8, 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tvguide.com/news/american-horror-story-hotel-real-life-inspirations/|title=The Real-Life Inspirations Behind American Horror Story: Hotel|last=Gennis|first=Sadie|date=October 20, 2015|publisher=[[TV Guide]]|access-date=May 8, 2016}}</ref> ਸਿਰਫ ਅਦਾਕਾਰ ਇਵੈਨ ਪੀਟਰਸ ਅਤੇ ਸਾਰਾਹ ਪਾਲਸਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਪਾਤਰ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।  ਇਹ ਸੀਰੀਜ਼ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇਬਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਚੈਨਲ ਐਫਐਕਸ ਉੱਪਰ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। [[12 ਜਨਵਰੀ]], [[2017]] ਨੂੰ, ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਠਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਂਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref name="eightandnine">{{Cite web|url=https://variety.com/2017/tv/news/american-horror-story-renewed-season-8-9-fx-1201958880/|title=‘American Horror Story’ Renewed For Two More Seasons at FX|last=Wagmeister|first=Elizabeth|date=January 12, 2017|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=January 12, 2017}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀ ਸੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਕਹਾਣੀ ਨੇ, ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਆਲੋਚਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੀ ਆਲੋਚਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੈਸਿਕਾ ਲੈਂਜ, ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਲਈ ਦੋ [[ਐਮੀ ਇਨਾਮ|ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]], ਇੱਕ [[ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਇਨਾਮ|ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰੀਨ ਐਕਟਰਸ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਥੀ ਬੈਟਸ ਅਤੇ ਜੇਮਸ ਕ੍ਰੋਮਵੇਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ [[ਐਮੀ ਇਨਾਮ|ਐਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤਿਆ, ਜਦਕਿ [[ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ]] ਨੇ ਗੋਲਡਨ ਗਲੋਬ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ।  ==== ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ==== === ਧਾਰਨਾ === ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਫਲਚੁਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੋਕਸ ਸੀਰੀਜ਼ "ਗੱਲੀ" ਦੀ ਪ੍ਰਡਕਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ "ਅਮਰੀਕੀ ਹੋਰਰ ਸਟੋਰੀ" ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਰਫੀ ਆਪਣੇ ਭੂਤਕਾਲੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇਸ ਸੀਰੀਜ਼ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। .<ref>{{Cite web|url=http://www.newnownext.com/ryan-murphy-and-brad-falchuk-talk-american-horror-story-blood-infidelity-and-zachary-quinto/10/2011/|title=Ryan Murphy and Brad Falchuk Talk "American Horror Story": Blood, Infidelity, and Zachary Quinto|last=Juergens|first=Brian|date=October 3, 2011|publisher=NewNowNext|access-date=November 12, 2015}}</ref> ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ, ਮਰਫੀ ਅਤੇ ਫਲਚੁਕ ਨੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਹਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ  ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।<ref name="Mullins">{{Cite web|url=http://www.eonline.com/news/282480/american-horror-story-season-two-scoop-new-house-and-mostly-new-faces|title=American Horror Story Season Two Scoop: New House and (Mostly) New Faces|last=Mullins|first=Jenna|date=December 22, 2011|website=[[E! Online]]|publisher=[[NBCUniversal]]|access-date=November 12, 2015}}</ref> ਪਹਿਲਾ ਸੀਜ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਰਫੀ ਨੇ ਦੁੱਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਸਮੇਂ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕਾਸਟ ਅਤੇ ਬੈਕਗਰਾਉਂਡ ਸੈਟ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਨਵੀਂ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।<ref>{{Cite web|url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2011/12/22/american-horror-story-will-scare-up-a-new-cast-and-new-haunted-home-for-season-2/|title='American Horror Story' Will Scare Up a New Cast and New Haunted Home for Season 2|last=Itzkoff|first=Dave|date=December 22, 2011|website=[[The New York Times]]|access-date=November 10, 2015}}</ref> ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕੁਝ ਅਦਾਕਾਰ ਇਸ ਦੂਜੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜੀਵ, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਰਾਖਸ਼ ਦੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਅਦਾਕਾਰ ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਣਗੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।<ref name="3pick">{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/tv-column/post/fx-picks-up-third-season-of-american-horror-story/2012/11/15/1431d834-2f54-11e2-9f50-0308e1e75445_blog.html|title=FX picks up third season of 'American Horror Story'|last=de Moraes|first=Lisa|date=November 15, 2012|website=[[The Washington Post]]|access-date=November 15, 2012}}</ref> ਕੌਨੀ ਬ੍ਰਿਟਨ, ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਕਾਸਟ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮਰਡਰ ਹਾਉਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਔਰਤ ਵਿਵਿਨ ਹਾਰਮਨ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.ew.com/article/2011/03/18/connie-britton-ryan-murphy-american-horror-stor|title='Friday Night Lights' star Connie Britton cast in Ryan Murphy's 'American Horror Story' pilot|last=Stransky|first=Tanner|date=March 18, 2011|website=Entertainment Weekly|access-date=March 18, 2011|archive-date=ਮਾਰਚ 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311191010/http://www.ew.com/article/2011/03/18/connie-britton-ryan-murphy-american-horror-stor|url-status=dead}}</ref> ਡੇਨਿਸ ਓ'ਹੇਰੀ, ਬਤੌਰ ਲੈਰੀ ਹਾਰਵੇ, ਦੂਜੇ ਕਾਸਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਪਾਈ।<ref>{{Cite web|url=http://deadline.com/2011/03/denis-ohare-joins-ryan-murphys-fx-pilot-american-horror-story-118819/|title=Denis O'Hare Joins Ryan Murphy's FX Pilot 'American Horror Story'|last=Andreeva|first=Nellie|date=March 30, 2011|publisher=[[Deadline.com]]|access-date=March 30, 2011}}</ref> ਜੈਸਿਕਾ ਲੈਨਜ ਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਯਮਤ ਭੂਮਿਕਾ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2011/04/jessica-lange-to-star-in-ryan-murphybrad-falchuks-fx-pilot-american-horror-story/|title=Jessica Lange To Star in Ryan Murphy/Brad Falchuk's FX Pilot 'American Horror Story'|last=Andreeva|date=April 13, 2011|publisher=Deadline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511115208/http://www.deadline.com/2011/04/jessica-lange-to-star-in-ryan-murphybrad-falchuks-fx-pilot-american-horror-story/|archive-date=May 11, 2011|dead-url=no|access-date=April 13, 2011}}</ref> ਡੀਲਨ ਮੈਕਡਰਮੱਟ ਨੇ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਬੇਨ ਹਾਰਮਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.deadline.com/2011/04/dylan-mcdermott-to-star-in-ryan-murphys-fx-pilot-american-horror-story/|title=Dylan McDermott To Star in Ryan Murphy's FX Pilot 'American Horror Story'|last=Andreeva|date=April 29, 2011|publisher=Deadline.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110508144336/http://www.deadline.com//2011//04//dylan-mcdermott-to-star-in-ryan-murphys-fx-pilot-american-horror-story//|archive-date=May 8, 2011|dead-url=no|access-date=April 29, 2011}}</ref> ਟਾਈਸਾ ਫਾਰਮਿਗਾ ਅਤੇ ਇਵਨ ਪੀਟਰਸ ਅੰਤਿਮ ਅਦਾਕਾਰ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਇਲਟ ਹਾਰਮਨ ਅਤੇ ਟੇਟ ਲੈੰਗਡਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://deadline.com/2011/05/american-horror-story-casts-young-leads-129028/|title='American Horror Story' Casts Young Leads|last=Andreeva|date=May 5, 2011|publisher=Deadline.com|access-date=May 5, 2011|archive-date=ਸਤੰਬਰ 3, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903205244/http://deadline.com/2011/05/american-horror-story-casts-young-leads-129028/|url-status=dead}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ''American Crime Story'', a spin-off series focusing on true crime == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Official website}} <div class="cx-template-editor-source-container" lang="en" dir="ltr" style="display: none;"><div class="cx-template-editor-source"><div class="cx-template-editor-title" title="The purpose of this template is to provide a standard format for labeling links to official websites.">Official website</div></div></div> * {{IMDb title|1844624|American Horror Story}} * [http://www.tv.com/shows/american-horror-story/ ''American Horror Story''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120408122839/http://www.tv.com/shows/american-horror-story |date=2012-04-08 }} at TV.com [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਟੇਲੀਵਿਜਨ ਧਾਰਾਵਾਹਿਕ]] f4sck43qlsc9j0wth0rxh1j67y0mjrn 0 123408 848954 575714 2026-10-01T17:49:15Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848954 wikitext text/x-wiki '''ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਵੇਗੜ''' (3 ਅਕਤੂਬਰ 1928 - 6 ਜੁਲਾਈ 2018) ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ [[ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਗੁਜਰਾਤੀ]] ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਪੇਂਟਰ ਸੀ। ਉਹ ਜਬਲਪੁਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6nrrAAAAMAAJ&q=AMRITLAL+VEGAD&dq=AMRITLAL+VEGAD&hl=en&sa=X&ei=v1v-T_ZtyO2sB_bN6NAG&ved=0CFcQ6AEwBg|title=National exhibition of art, Volume 39|publisher=Lalit Kala Akademi|year=1996|pages=103}}</ref><ref name="b">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article1488085.ece|title=River of life and learning – chat For Amritlal Vegad, painting, collages and writings on the River Narmada are part of a reverent journey by PARUL SHARMA SINGH|date=25 February 2011|work=The Hindu|access-date=12 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131030174100/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/article1488085.ece|archive-date=30 ਅਕਤੂਬਰ 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://rdgujarati.wordpress.com/2006/04/08/narmada-parikrama/|title=નર્મદા પરિક્રમાના અનુભવો – અમૃતલાલ વેગડ|website=April 8, 2006|publisher=ReadGujarati.com|access-date=12 July 2012}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਗੋਵਾਮਲ ਜੀਵਨ ਵੇਗੜ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਠੇਕੇਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕੱਛ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪਰ ਉੱਦਮੀ ਮਿਸਤ੍ਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕੱਛ ਦੇ ਪਿੰਡ ਮਾਧਾਪਰ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਗੋਵਾਮਲ ਜੀਵਨ, ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ ਅਤੇ 1906 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਗਾਲ ਨਾਗਪੁਰ ਰੇਲਵੇ ਲਈ ਗੋਂਦੀਆ-ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਵਿਛਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।<ref name="r">''Kutch Gurjar Kshatriya Samaj : A brief History & Glory :by Raja Pawan Jethwa. (2007)'' pp : 24 – Shri Amritlal G. Vegad – Jabalpur (Life-sketch).</ref> === ਸਿੱਖਿਆ === ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਵੇਗੜ ਨੇ [[ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਿਕੇਤਨ|ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੇਤਨ]] ਵਿਖੇ [[ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1948 ਤੋਂ 1953 ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ [[ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ]] ਵਰਗੇ ਕਾਬਲ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨੀ ਸਿੱਖੀ।<ref name="b"/> ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਤੇਲ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੇਂਟ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਬਲਪੁਰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜਬਲਪੁਰ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਾਂਤੀਨੀਕੈਟਨ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਲਿਖੀ ਗਈ, ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ - ''ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦਿਆਂ'' 1968 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਿਤਾਬ - ''ਗਾਂਧੀ-ਗੰਗਾ'' ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref name="r"/><ref>[http://www.mkgandhi.org/g_ganga/gandhiganga.htm]</ref> 6 ਜੁਲਾਈ 2018 ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।<ref name="Deewan 2018">{{Cite web|url=https://www.patrika.com/jabalpur-news/amritlal-vegad-dead-in-jabalpur-3060224/|title=breaking news- ख्यातिनाम चित्रकार और नर्मदा यायावर अमृत लाल वेगड़ नहीं रहे, शोक में डूबी संस्कारधानी|last=Deewan|first=Deepak|date=6 July 2018|website=patrika.com|language=hi|access-date=6 July 2018}}</ref> == ਸਾਹਿਤਕ ਕੰਮ == ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਾਲ ਵੇਗੜ ਨੂੰ 2004 ਵਿੱਚ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਨਾਲ - ਉਸ ਦੇ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ - ''ਸੌਂਦਰਯਾਨੀ ਨਦੀ ਨਰਮਦਾ'' ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=v-gDAAAAMBAJ&pg=PA1561&dq=AMRITLAL+VEGAD&hl=en&sa=X&ei=v1v-T_ZtyO2sB_bN6NAG&ved=0CD4Q6AEwAQ#v=onepage&q&f=false|title=Competition Science Vision Feb 2005|year=2005|pages=1561}}</ref> ਇਸਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਨੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਵਾਰਡ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਲਈ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref name="a">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=N2gZRxXfQesC&pg=PA41|title=Indian Affairs Annual, Volume 2 By Mahendra Gaur|year=2007|pages=41}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://halchal.gyandutt.com/2009/07/amritlal-vegad-speaks.html|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20130703121112/http://halchal.gyandutt.com/2009/07/amritlal-vegad-speaks.html|archive-date=3 July 2013|access-date=12 July 2012}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਪੰਡਿਤ ਰਾਹੁਲ ਸੰਕ੍ਰਤਾਇਯਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="b"/> ਉਸਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ''ਨਰਮਦਾ-ਕੀ-ਪਰੀ-ਕ੍ਰਮਾ'' ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ''ਸੌਂਦਰਿਆਣੀ'' ''ਨਦੀ ਨਰਮਦਾ'' ਅਤੇ ''ਪਰਿਕਰਮਾ ਨਰਮਦਾ ਮਾਇਆਣੀ'' ਹਨ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=r5QXuwAACAAJ&dq=AMRITLAL+VEGAD&hl=en&sa=X&ei=v1v-T_ZtyO2sB_bN6NAG&ved=0CGIQ6AEwCA|title=Parikramā Narmadā maiyānī|year=2003}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=pj1nLgEACAAJ&dq=AMRITLAL+VEGAD&hl=en&sa=X&ei=v1v-T_ZtyO2sB_bN6NAG&ved=0CF0Q6AEwBw] Saundaryani nadi Narmada by Amrutlal Vegad (2006)</ref> ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।<ref name="a"/> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਵੀ ਲਿਖੇ ਹਨ,''ਥੋੜੂੰ ਸੋਨੂੰ,ਥੋੜੂੰ ਰੂਪੂੰ''<ref>[https://books.google.com/books?id=eyKyYgEACAAJ&dq=AMRITLAL+VEGAD&hl=en&sa=X&ei=v1v-T_ZtyO2sB_bN6NAG&ved=0CGcQ6AEwCQ] Thodun sonun, thodun rupun (2003)</ref> ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਨ "ਅਮ੍ਰਿਤਸਿਆ ਨਰਮਦਾ" ਅਤੇ "ਤੀਰੇ ਤੀਰੇ ਨਰਮਦਾ"। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਗੁਜਰਾਤੀ (ਖੁਦ ਦੁਆਰਾ), ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਅਤੇ ਮਰਾਠੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="b"/> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928]] jx1w5ivwrkwgp35n6w77wls5e2uzj1e 0 124039 848944 575584 2026-10-01T17:15:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848944 wikitext text/x-wiki [[File:Anas Edathodika 2019 AFC Asia Cup.jpg|thumb|ਐਨਸ ਏਡਾਥੋਦਿਕਾ]] '''ਐਨਸ ਏਡਾਥੋਦਿਕਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Anas Edathodika;''' ਜਨਮ 15 ਫਰਵਰੀ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ [[ਫੁੱਟਬਾਲ|ਫੁਟਬਾਲਰ ਹੈ]], ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕਲੱਬ ਏਟੀਕੇ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫੁੱਟਬਾਲ ਟੀਮ ਲਈ ਸੈਂਟਰ ਬੈਕ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। == ਕਰੀਅਰ == === ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ === ਕੰਡੋਟੀ, ਮਲੱਪੁਰਮ, ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ, ਉਸਨੇ ਈ.ਐੱਮ.ਈ.ਏ. ਕਾਲਜ ਆਫ ਆਰਟਸ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ, ਕੰਡੋਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਐਨਸ ਨੇ ਫੁੱਟਬਾਲ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਜੋਂ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਲਾਪਪੁਰਮ U14 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫੁੱਟਬਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਅਨਸ ਨੇ ਇੱਕ ਆਟੋ ਚਾਲਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ 180 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਘੁਮਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਐਨਐਸਐਸ ਕਾਲਜ, ਮੰਜੇਰੀ ਦੀ ਫੁਟਬਾਲ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਡਾ. ਪੀ.ਐਮ. ਸੁਧੀਰ ਕੁਮਾਰ ਹੇਠਾਂ ਸੁਧਾਰੀ। ਆਖਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਅੰਤਰ-ਕਾਲਜੀਏਟ ਗੇਮ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਸਾਬਕਾ ਸਾਬਕਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਰੋਜ਼ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਦੇਖਿਆ। ਸ਼ੈਰਿਫ ਨੇ ਅਨਾਸ ਨੂੰ ਆਈ-ਲੀਗ ਦੇ ਦੂਜੇ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਟਰਾਇਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਐਡਥੋਡਿਕਾ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਸੌਦੇ 'ਤੇ ਕਲੱਬ ਦੁਆਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ।<ref name="Pune Profile2">{{cite web|url=http://punefc.com/?player=anas-edathodika|title=Anas Edathodika|work=Pune Football Club|accessdate=25 December 2013}}</ref><ref name="Hindu Lion2">{{cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/anas-a-lionhearted-defender/article518142.ece|title=Anas, a lion-hearted defender|work=The Hindu|accessdate=25 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227073744/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/anas-a-lionhearted-defender/article518142.ece|archive-date=27 ਦਸੰਬਰ 2013|url-status=dead}}</ref> ਮੁੰਬਈ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਅਨਸ ਕਲੱਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।<ref name="Hindu Lion">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/anas-a-lionhearted-defender/article518142.ece|title=Anas, a lion-hearted defender|website=The Hindu|access-date=25 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227073744/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/anas-a-lionhearted-defender/article518142.ece|archive-date=27 ਦਸੰਬਰ 2013|url-status=dead}}</ref> ਕਲੱਬ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਕਲੱਬ ਦੁਆਰਾ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ, ਅਨਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਕੋਚ ਡੇਵ ਬੂਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਅੱਜ ਉਹ ਹੈ।<ref name="Mumbai">{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/130723/sports-football/article/anas-enjoys-his-pune-stint|title=Anas enjoys his Pune stint|last=Kishore|first=Kevin|website=Deccan Chronicle|access-date=25 December 2013}}</ref> === ਪੂਨੇ === ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਾਲ ਚਾਰ ਮੌਸਮ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਸ ਨੇ 23 ਜੁਲਾਈ 2011 ਨੂੰ ਦੋ-ਸਾਲਾ ਸੌਦੇ 'ਤੇ ਆਈ-ਲੀਗ ਦੇ ਪੁਣੇ ਐਫਸੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਲਈ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ।<ref name="Pune Signing 2011">{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-23/top-stories/29694006_1_pune-fc-pune-football-club-chirag-tanna|title=Pune FC sign up Edathodika, Baldeep|website=Times of India|access-date=25 December 2013|archive-date=2013-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20131227062438/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-06-23/top-stories/29694006_1_pune-fc-pune-football-club-chirag-tanna|dead-url=yes}}</ref> ਆਪਣੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਨ ਚਿਰਾਗ ਤੰਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅਨਸ ਦੀ ਤਰੱਕੀ' ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ।" ਕਲੱਬ ਲਈ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਇੰਗਲਿਸ਼ [[ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੀ]] ਟੀਮ [[ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ|ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਰਜ਼]] ਵਿਰੁੱਧ 7 ਅਕਤੂਬਰ 2011 ਨੂੰ [[ਸ਼੍ਰੀ ਛੱਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਮਪਲੈਕਸ|ਬਾਲੇਵਾੜੀ ਸਪੋਰਟਸ ਕੰਪਲੈਕਸ]] ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤਾਨਾ ਮੈਚ ਵਿੱਚ [[ਬਲੈਕਬਰਨ ਰੋਵਾਰਸ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਲੱਬ|ਖੇਡਿਆ]]।<ref name="Pune Blackburn">{{Cite web|url=http://punefc.com/?match-reports=friendly-pune-fc-0-3-blackburn-rovers|title=Pune 0–3 Blackburn Rovers|website=Pune Football Club|access-date=25 December 2013}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੈਚ ਅਨਸ ਦੇ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਮੌਰੋ ਫਾਰਮਿਕਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਪੀਲੇ ਕਾਰਡ ਲਈ 15 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/courageous-performance-by-pune-fc/article2519444.ece|title=Courageous performance by Pune FC|website=The Hindu|access-date=25 December 2013}}</ref> 2012–13 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਅਨਸ ਨੂੰ [[ਮਲੇਰੀਆ|ਮਲੇਰੀਆ ਹੋਇਆ ਸੀ]] ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੁਣੇ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਗੁਆ ਬੈਠੀ ਸੀ।<ref name="Anas Malaria">{{Cite web|url=http://punefc.com/?news=camp-notes-week-3-anas-recovers-abhra-back-3-players-join-natl-camp|title=Camp Notes, Week 3: Anas recovers; Abhra back; 3 players join Natl. camp|website=Pune Football Club|access-date=25 December 2013}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ 2 ਅਗਸਤ 2012 ਨੂੰ ਉਹ ਪੁਣੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀ-ਸੀਜ਼ਨ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਸੈੱਟ-ਬੈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਨਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਫੁੱਟਬਾਲ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੌਸਮ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ ਲਈ ਆਈ-ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ 26 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੇ ਉਸ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਛੇਵੇਂ ਗੋਲ ਕੀਤੇ ਸਨ।<ref name="New Contract 2013">{{Cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/edathodika-gets-2year-extension-with-pune-fc/1120717/|title=Edathodika gets 2-year extension with Pune FC|website=Indian Express|access-date=25 December 2013}}</ref> ਇਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਨਸ 2012–13 ਲਈ ਪੁਣੇ ਫੁਟਬਾਲ ਕਲੱਬ ਪਲੇਅਰ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ।<ref name="Award 2013">{{Cite web|url=http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=253005798|title=Anas first Indian player to bag Pune FC Player of the Year|website=MSN|archive-url=https://web.archive.org/web/20131226203314/http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=253005798|archive-date=26 December 2013|access-date=25 December 2013}}</ref> ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ 'ਤੇ ਉਹ ਕਲੱਬ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਡਿਫੈਂਡਰ ਵੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਲੱਬ ਵਿਖੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦੋ ਮੌਸਮਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ, ਅਨਸ ਨੂੰ ਕਲੱਬ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ।<ref name="New Contract 2013"/> === ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ === 23 ਜੁਲਾਈ 2017 ਨੂੰ, ਅਨਾਸ ਨੂੰ 2017-18 ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਸੁਪਰ ਲੀਗ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਦੁਆਰਾ 2017-18 ਦੇ ਆਈਐਸਐਲ ਪਲੇਅਰਸ ਡਰਾਫਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।<ref>{{Cite news|url=https://thefield.scroll.in/844751/isl-2017-player-draft-live-updates-eugenson-lyngdoh-anas-edathodika-touted-as-top-draws|title=ISL 2017 player draft, as it happened: ATK, Jamshedpur FC and Pune strike big|date=23 July 2017|work=The Field|access-date=2 November 2017}}</ref> ਉਸਨੇ 18 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਨੌਰਥ ਈਸਟ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਲੱਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ. ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ ਨੇ 0-0 ਨਾਲ ਡਰਾਅ ਲਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://int.soccerway.com/matches/2017/11/18/india/indian-super-league/northeast-united/jamshedpur/2597745/?ICID=PL_MS_02|title=NorthEast United 0-0 Jamshedpur|website=Soccerway}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਅੰਕੜੇ == === ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ਨੈਸ਼ਨਲ ਟੀਮ ! ਸਾਲ ! ਐਪਸ ! ਟੀਚੇ |- | rowspan="3" | ਭਾਰਤ | 2017 | 9 | 0 |- | 2018 | 7 | 0 |- | 2019 | 5 | 0 |- ! colspan="2" | ਕੁੱਲ ! 21 ! 0 |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ]] ll67c5qvq1f25ih1172hxgiwwzsin77 0 124537 848978 801041 2026-10-02T05:18:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848978 wikitext text/x-wiki '''ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਮੈਰੀਅਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Frances Marion;''' ਜਨਮ ਨਾਮ: ਮੈਰੀਅਨ ਬੈਂਸਨ ਓਵੰਸ, 18 ਨਵੰਬਰ, 1888 - 12 ਮਈ, 1973)<ref name=":0">{{Cite book|title=Without Lying Down|url=https://archive.org/details/withoutlyingdown0000beau|last=Beauchamp|first=Cari|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=978-0520214927|location=|pages=[https://archive.org/details/withoutlyingdown0000beau/page/22 22]–37}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.refinery29.com/en-us/2016/03/105351/womens-history-month-famous-females|title=17 Women Who Made History — That You've Never Heard Of|last=Kwong|first=Jess|website=www.refinery29.com|language=en|access-date=2019-11-21}}</ref> ਇੱਕ [[ਅਮਰੀਕੀ]] ਸਕਰੀਨਰਾਈਟਰ, [[ਪੱਤਰਕਾਰ]], [[ਲੇਖਕ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਸੀ, ਅਕਸਰ 20 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਔਰਤ ਪਰਦਾ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਜੁੜਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੂਨ ਮੈਥਿਸ ਅਤੇ ਅਨੀਤਾ ਲੌਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ 325 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਹ ਦੋ [[ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ। ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਲੋਇਸ ਵੇਬਰ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰ ਮੈਰੀ ਪਿਕਫੋਰਡ ਲਈ ਸਾਊਂਡ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਲਿਖੇ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਮੈਰੀਅਨ ਦਾ ਜਨਮ [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="1900 United States Federal Census">1900 United States Federal Census</ref> ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਮੌਡੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲੈਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਤਲਾਕ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ, ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਇਕ ਕਾਰਟੂਨ ਪੱਟੀ ਖਿੱਚੀ ਫੜੀ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਸੈਨ ਮੈਟਿਓ ਦੇ ਇਕ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿਚ ਮਾਰਕ ਹਾਪਕਿਨਜ਼ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਮਾਰੀਅਨ ਨੇ 1904 ਤੋਂ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਸਕੂਲ 1906 ਦੇ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਭੁਚਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਏ ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਿਆ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DxLUDQAAQBAJ|title=Women in American History: A Social, Political, and Cultural Encyclopedia and Document Collection [4 volumes]|last=Lamphier|first=Peg A.|last2=Welch|first2=Rosanne|date=2017-01-23|publisher=ABC-CLIO|year=|isbn=9781610696036|location=|pages=246|language=en}}</ref> "ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਜਦੋਂ ਮੈਰੀਅਨ ਲਗਭਗ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਈਸਾਈ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ..."[18] ਉਸਨੇ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਵਿਅੰਗਮਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। "ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀਆਂ ਵਿਅੰਗਮਈ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸੈਨ ਮਾਟੇਓ ਦੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ, [19] ਸੇਂਟ ਮਾਰਗਰੇਟ ਹਾਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਮਾਰਕ ਹੌਪਕਿੰਸ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ"[20][21][22][23] ਫਿਰ ਉਹ ਸੈਨ ਮਾਟੇਓ ਦੇ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਮਾਰਕ ਹੌਪਕਿੰਸ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਉਹ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਮੈਰੀਅਨ 1904 ਤੋਂ ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ 1906 ਦੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਤਬਾਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ।[24] "1906 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਰਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਆਪਣੇ 19 ਸਾਲਾ ਇੰਸਟ੍ਰਕਟਰ, ਵੇਸਲੇ ਡੀ ਲੈਪੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਕ ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ, "ਅੱਗੇ ਵਧੋ ਅਤੇ ਜੀਓ" ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ, ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਟੈਲੀਫੋਨ ਆਪਰੇਟਰ ਅਤੇ ਫਲ ਕੈਨਰੀ ਵਰਕਰ ਵਰਗੀਆਂ ਅਜੀਬ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਕੀਤੀ।" [25] == ਕੈਰੀਅਰ == ਲਗਭਗ 1907-1911, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਵਿੱਚ, ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਅਰਨੋਲਡ ਜੇਂਥੇ ਦੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਲੇਆਉਟ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੱਛਮੀ ਪੈਸੀਫਿਕ ਰੇਲਰੋਡ ਲਈ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਕਲਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ, 19 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਐਗਜ਼ਾਮੀਨਰ ਲਈ ਇੱਕ "ਕੱਬ" [26][27] ਰਿਪੋਰਟਰ ਵਜੋਂ। ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1912 ਵਿੱਚ, [28] ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਮੋਰੋਸਕੋ ਥੀਏਟਰ [29][30][31][32] ਲਈ ਇੱਕ ਪੋਸਟਰ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਲੇਆਉਟ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਫਰਮ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। [1] 1914 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਲੋਇਸ ਵੇਬਰ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲਿਖਣ ਸਹਾਇਕ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਜਨਰਲ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਕੰਪਨੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਮੋਢੀ ਮਹਿਲਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਲੋਇਸ ਵੇਬਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵੇਬਰ ਤੋਂ ਸਕ੍ਰੀਨਰਾਈਟਿੰਗ ਸਿੱਖੀ। [ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ] ਜਦੋਂ ਲੋਇਸ ਵੇਬਰ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮੈਰੀਅਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਵੇਬਰ ਨੂੰ ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ 'ਤੇ ਨਾ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤ ਮੈਰੀ ਪਿਕਫੋਰਡ ਨੇ ਮੈਰੀਅਨ ਨੂੰ ਫੇਮਸ ਪਲੇਅਰਜ਼-ਲਾਸਕੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਫੈਨਚੋਨ ਦ ਕ੍ਰਿਕਟ, ਲਿਟਲ ਪਾਲ ਅਤੇ ਰੈਗਜ਼ ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮੈਰੀਅਨ ਨੂੰ ਪਿਕਫੋਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਏ ਗਰਲ ਆਫ ਯਸਟਰਡੇ ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਪਿਕਫੋਰਡ ਲਈ ਦ ਫਾਊਂਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਐਡੋਲਫ ਜ਼ੁਕੋਰ ਨੂੰ $125 ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਮੂਵਿੰਗ ਪਿਕਚਰ ਵਰਲਡ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰੀ-ਰਿਲੀਜ਼ ਸਮੀਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਫਿਲਮ ਨੈਗੇਟਿਵ ਪ੍ਰਿੰਟ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ।[33] ਮੈਰੀਅਨ, ਦ ਫਾਊਂਡਲਿੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲਈ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਤੋਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਗਈ ਸੀ, ਨੇ ਵਰਲਡ ਫਿਲਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤੇ ਟ੍ਰਾਇਲ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜੋ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਵਰਲਡ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਬੌਸ ਵਿਲੀਅਮ ਬ੍ਰੈਡੀ ਦੀ ਧੀ ਐਲਿਸ ਬ੍ਰੈਡੀ ਅਭਿਨੀਤ ਫਿਲਮ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰੋਲੋਗ ਅਤੇ ਐਪੀਲੋਗ ਲਿਖਿਆ। ਨਵੇਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਸੋਹੀਣੇ ਮੇਲੋਡਰਾਮਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਫਿਲਮ $9,000 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਲਈ ਵਿਕ ਗਈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰੈਡੀ ਨੇ ਮੈਰੀਅਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲਿਖਣ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ $200/ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਦਿੱਤਾ।[34] ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਰੀਅਨ ਵਰਲਡ ਫਿਲਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਬਣ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ 50 ਫਿਲਮਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ 1917 ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ ਜਦੋਂ, ਦ ਪੂਅਰ ਲਿਟਲ ਰਿਚ ਗਰਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਫੇਮਸ ਪਲੇਅਰਜ਼-ਲਾਸਕੀ ਨੇ ਮੈਰੀ ਪਿਕਫੋਰਡ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲੇਖਕ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ $50,000 ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।[35] ਇਸ ਸਮੇਂ ਮੈਰੀਅਨ ਨੂੰ "ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲੇਖਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।[36] ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਨੀਬਰੂਕ ਫਾਰਮ ਦੀ ਰੇਬੇਕਾ ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਸੀ। ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਲੜਾਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।[37][38] ਉਸਨੇ ਮੋਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਜੰਗ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀਕਰਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਈਨ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।[39] 1919 ਵਿੱਚ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਮੈਰੀਅਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ 'ਤੇ, ਵਿਲੀਅਮ ਰੈਂਡੋਲਫ ਹਰਸਟ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੌਸਮੋਪੋਲੀਟਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਲਿਖਣ ਲਈ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ $2,000 ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਲੌਂਗ ਆਈਲੈਂਡ 'ਤੇ ਸਾਥੀ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਅਨੀਤਾ ਲੂਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਘਰ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ।[40] ਕੌਸਮੋਪੋਲਿਟਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਫੈਨੀ ਹਰਸਟ ਦੀ ਹਿਊਮੋਰੇਸਕ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪਾਂਤਰ ਲਿਖਿਆ ਜੋ ਕੌਸਮੋਪੋਲਿਟਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਫੋਟੋਪਲੇ ਮੈਡਲ ਆਫ਼ ਆਨਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਸਰਬੋਤਮ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਸੀ।[41] ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਦੋਸਤ ਮੈਰੀ ਪਿਕਫੋਰਡ ਨੂੰ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹਾਲੀਆ ਹਨੀਮੂਨ ਦੌਰਾਨ ਸੁਣੀ ਸੀ ਜਿਸ ਲਈ ਪਿਕਫੋਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਅਗਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ ਜੋ ਉਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਿਕਫੋਰਡ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਰੀਅਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਲੇਖਕ ਹੋਵੇ ਸਗੋਂ ਫਿਲਮ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਮੈਰੀਅਨ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਦ ਲਵ ਲਾਈਟ ਸੀ।[42] ਫੈਨੀ ਹਰਸਟ ਦੇ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਹਰਸਟ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == 23 ਅਕਤੂਬਰ, 1915 ਨੂੰ, ਮੈਰੀਅਨ ਨੇ ਨਿਊ ਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਦੀ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਰੀਅਨ ਅਕਸਰ ਕੈਲੇਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਏਟਨਾ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਵਿਚ ਐਟਨਾ ਸਪ੍ਰਿੰਗਜ਼ ਰਿਜੋਰਟ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਇਕ ਨਿੱਜੀ ਰਿਟਰੀਟ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਫਿਲਮ-ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੇ ਕਈ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਛੁੱਟੀਆਂ 'ਤੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਰਿਜੋਰਟ, ਦਰਅਸਲ, ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਰੀਅਨ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਿਜੋਰਟ ਬਣਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://napavalleyregister.com/news/local/a-grand-th-century-resort-to-be-reborn-in-pope/article_31be2f26-4fba-11e1-8c95-001871e3ce6c.html|title=A grand 19th-century resort to be reborn in Pope Valley|last=Jensen|first=Peter|date=February 6, 2012|work=[[Napa Valley Register]]|access-date=February 6, 2012|location=[[Napa, California]]}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਮੈਰੀਅਨ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਾਰ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਸਲੇ ਡੀ ਲੈੱਪ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰੌਬਰਟ ਪਾਈਕ ਨਾਲ। 1919 ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਫਰੈੱਡ ਥੌਮਸਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਰੀ ਪਿਕਫੋਰਡ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1921 ਵਿਚ ਦ ਲਵ ਲਾਈਟ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।<ref name="Bio2">{{cite web|url=http://www.biography.com/articles/Frances-Marion-214110|title=Frances Marion Biography|last=Biography.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20110807080537/http://www.biography.com/articles/Frances-Marion-214110|archive-date=August 7, 2011|accessdate=May 7, 2011|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref> ਉਹ ਮੈਰੀ ਪਿਕਫੋਰਡ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮਿੱਤਰ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੈਰੀ ਨੇ ਡਗਲਸ ਫੇਅਰਬੈਂਕਸ ਅਤੇ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ ਨਾਲ ਫਰੈੱਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹਨੀਮੂਨ ਕੀਤਾ। 1928 ਵਿਚ ਲੱਤ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਾਰਨ ਥੌਮਸਨ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 1930 ਵਿਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਜਾਰਜ ਡਬਲਯੂ ਹਿੱਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਵਿਆਹ 1933 ਵਿਚ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।<ref name="youtube12">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=4XdaJaYOeJg|title=The Love Light (Frances Marion, Mary Pickford Co. US 1921) (d/w)|date=2013-10-10|publisher=[[YouTube]]|accessdate=2017-03-05}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੇਟੇ ਸਨ - ਫਰੈਡਰਿਕ ਸੀ. ਥੌਮਸਨ ਅਤੇ ਰਿਚਰਡ ਥਾਮਸਨ (ਗੋਦ ਲਿਆ)ਫ ਰੈਡਰਿਕ ਨੇ ਯੇਲ ਵਿਖੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਪੀਐਚਡੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਉਥੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਨੌਰਥ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ [[ਜਾਰਜ ਐਲੀਅਟ|ਜਾਰਜ ਅਲੀਓਟ]] ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣਿਆ, 1980 ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਫੇਲਿਕਸ ਹੋਲਟ, ਰੈਡੀਕਲ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। == ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ ਅਤੇ ਮੌਤ == ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹ [[ਮੈਟਰੋ-ਗੋਲਡਵਿਨ-ਮੇਅਰ|ਐਮਜੀਐਮ ਸਟੂਡੀਓਜ਼ ਦੇ]] ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਅਧੀਨ [[ਮੈਟਰੋ-ਗੋਲਡਵਿਨ-ਮੇਅਰ|ਸੀ]]। ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਮੀਰ, ਉਸਨੇ 1946 ਵਿਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਛੱਡ ਕੇ [[ਨਾਟਕ|ਸਟੇਜ ਨਾਟਕ]] ਅਤੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਰੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1973]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1888]] 53gnsx09bpwhk6laf4zk0jpj5k22eiy 0 125240 848948 848124 2026-10-01T17:32:06Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848948 wikitext text/x-wiki {{Infobox dancer|name=Aparna B Marar|image=Aparna Speech.jpg|caption=Aparna B Marar giving a talk at the Kerala Sangeetha Nataka Akademi- Regional Theatre, Thrissur,Kerala|alt=|birth_name=Aparna Balram|birth_date=<!-- {{Birth date||02|17}} -->|birth_place=[[Guruvayoor]], [[Kerala]], [[India]]|death_date=|origin=|height=|dances=[[Mohiniyattom]] [[Kuchipudi]][[Bharathanatyam]]|occupation=Dancer; Educator; Organiser; Singer|years_active=|current_group=|former_groups=}} '''ਅਪਾਰਨਾ ਬੀ. ਮਾਰਾਰ''' [[ਕੇਰਲਾ|ਕੇਰਲਾ ਦੀ]] ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨ੍ਰਿਤ [[ਕੇਰਲਾ|ਹੈ]]। ਉਸਨੇ ਇੱਕ [[ਡਾਂਸ|ਡਾਂਸਰ]], ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਆਰਟ [[ਅਧਿਆਪਕ|ਐਜੂਕੇਟਰ]], ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਗਾਇਕੀ|ਗਾਇਕਾ]] ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref name="Bignewslive.com">{{Cite web|url=http://www.bignewslive.com/aparna-marar-singing-carnatic-music-video/|title=Aparna Marar singing carnatic music video - Big News Live - Kerala Malayalam News, Cinema News, Tech News|publisher=Bignewslive.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129043317/http://www.bignewslive.com/aparna-marar-singing-carnatic-music-video/|archive-date=29 November 2014|access-date=19 November 2014}}</ref> ਉਹ ਪੀਐਸਜੀ ਕਾਲਜ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਤੋਂ ਵਾਇਰਲੈਸ ਕਮਿ ਸੰਚਾਰ ਨੀਕੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ [[ਇੰਜੀਨੀਅਰ]] ਵੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਰਲਾ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ- ਯੁਵਾ ਪ੍ਰਥਿਭਾ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਕੈਲਿਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ- ਕਲਥੀਲਕਮ ਅਵਾਰਡ, ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੁਆਰਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਸਮੇਤ ਕਈ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।<ref name="Healing">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/features/friday-review/dance/healing-through-dance/article6566877.ece|title=Healing through dance|last=G. S. Paul|website=The Hindu|access-date=19 November 2014}}</ref> ਇੱਕ ਨਿਯਮਤ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਕ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਲਈ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ - ਆਈਸੀਸੀਆਰ ਦੀ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਂਸ ਥੈਰੇਪੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਲਾਭਾਰਤੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਚਰ ਐਂਡ ਹੈਰੀਟੇਜ,<ref>{{Cite web|url=http://kalabharathi.in/|title=Kalbharathi Cultural Heritage India|publisher=Kalabharathi.in|access-date=19 November 2014|archive-date=29 ਨਵੰਬਰ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129022259/http://kalabharathi.in/|dead-url=yes}}</ref> ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਮੁਨਾਫਾ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਹੈ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ, ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="ManoramaOnline">{{Cite web|url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/art-and-culture/when-kuchipudi-kathak-mesmerise-audiences.html|title=When Kuchipudi, Kathak mesmerise audiences|website=ManoramaOnline|access-date=19 November 2014}}</ref><ref name="Manoramaonline.com">{{Cite web|url=http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentType=EDITORIAL&channelId=-1073865028&contentId=13954855&catId=-200641&BV_ID=@@@|title=Manorama Online - Kalabharathi Foundation celebrates World Dance Day|publisher=Manoramaonline.com|access-date=19 November 2014|archive-date=29 ਨਵੰਬਰ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129013211/http://www.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentType=EDITORIAL&channelId=-1073865028&contentId=13954855&catId=-200641&BV_ID=@@@|dead-url=yes}}</ref> ਅਪਰਨਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਲਈ ਕਲਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ. ਉਹ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਵਿਕਾਸ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟਲ ਡੀਲਜ਼, ਯੂਐਸਏ ਨਾਲ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਖੋਜ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਕਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।<ref name="Healing"/><ref>{{Cite web|url=http://www.bignewslive.in/aparna-exploring-prospects-dance-therapy/|title=Aparna: Exploring prospects of Dance Therapy|website=Bignewslive.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129042346/http://www.bignewslive.in/aparna-exploring-prospects-dance-therapy/|archive-date=29 November 2014|access-date=19 November 2014}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Mohiniyattom_performance.jpg|thumb|376x376px| "ਬ੍ਰਾਹਮਣ" ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਤੋਂ, ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ ਵਿਖੇ ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਤੇ ਇੱਕ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ।]] [[ਤਸਵੀਰ:Kuchupudy_Performance.jpg|thumb|388x388px| ਗੁਰਪ੍ਰਣਾਮ ਤੇ ਕੁਚੀਪੁੜੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਪਰਨਾ]] == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == ਅਪਰਣਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਗੁਰੂਵਾਯੂਰr, ਦੇ ਮੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ [[ਕੇਰਲਾ|ਕੇਰਲ ਦੇ]], ਬਲਰਾਮ ਕੇ ਮਾਰਾਰ, ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਡਾ ਸ਼੍ਰੀਲੇਖਾ ਬਲਰਾਮ, ਇੱਕ ਛੁਟਕਾਰਾ ਡਾਕਟਰ। ਇੱਕ ਰੈਂਕ ਨਾਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਸਸਤਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਤੰਜਾਵਰ ਤੋਂ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ (ਭਰਥਨਾਟਿਅਮ) ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/sreekrishna-college-bags-championship/article131228.ece|title=Sreekrishna college bags championship|website=The Hindu|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129044712/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/sreekrishna-college-bags-championship/article131228.ece|archive-date=29 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿ .ਟ ਆਫ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਉੱਦਮਤਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਦਿਅਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅਪਰਨਾ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਸਾਲਿਆਂ<ref>{{Cite web|url=http://www.ijcaonline.org/archives/volume61/number11/9970-4758|title=IJCA - Beamforming for Direction-of-Arrival (DOA) Estimation-A Survey|last=V Krishnaveni|website=International Journal of Computer Applications - IJCA|access-date=19 November 2014}}</ref> ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਪਰਚੇ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। == ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕੈਰੀਅਰ == ਅਪਰਨਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਡਾਂਸ, [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]], [[ਕੁਚੀਪੁੜੀ|ਕੁਚੀਪੁਡੀ]] ਅਤੇ [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ]] ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ [[ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਕਸ਼ੇਮਾਵਤੀ|ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ]] ਵਿੱਚ [[ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਕਸ਼ੇਮਾਵਤੀ|ਕਲਾਮੰਡਲਮ ਖੇਮੇਵਤੀ]]<ref>{{Cite web|url=http://www.narthaki.com/info/profiles/profl113.html|title=Profile - Kalamandalam Kshemavathy - Padma Jayaraj|publisher=Narthaki.com|access-date=19 November 2014}}</ref> ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਈਸਾਈਮਾਨੀ ਆਰ ਵੈਦਯਨਾਥ ਭਾਗਵਥਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਰਨਾਟਿਕ ਸੰਗੀਤ,<ref name="Bignewslive.com"/> ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ. ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਿਜੇ ਸੁਰਸਨ। ਉਹ ਵਿਕਾਸ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਲਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡਾਂਸ ਥੈਰੇਪੀ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਲਾਭਾਰਤੀ ਫਾਉਂਡੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਇੰਡੀਅਨ ਕਲਚਰ ਐਂਡ ਹੈਰੀਟੇਜ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ, ਅਪਾਰਨਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਕਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਲਈ ਉਤਸਵ<ref>{{Cite web|url=http://www.bignewslive.in/national-dance-music-festival-commenced/#.VGmjjPmUc6s|title=National Dance Music Festival commenced|website=Bignewslive.in|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129042400/http://www.bignewslive.in/national-dance-music-festival-commenced/#.VGmjjPmUc6s|archive-date=29 November 2014|access-date=19 November 2014}}</ref> ਆਯੋਜਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="ManoramaOnline"/><ref name="Manoramaonline.com"/><ref>{{Cite web|url=http://www.justkerala.in/kalabharathi-national-young-dance-festival.html|title=Kalabharathi National Young Dance Festival 2013 - Kalabharathi Dance Festival Timings Schedule Venue - Kalabharathi Dance Festival Kerala|publisher=Justkerala.in|access-date=19 November 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://realmatchonline.com/event/kalabharathi-young-dance-music-fest-2014/|title=Kalabharathi Young Dance & Music Fest 2014|website=Realmatch Online|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129090619/http://realmatchonline.com/event/kalabharathi-young-dance-music-fest-2014/|archive-date=29 November 2014|access-date=19 November 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/people/Does-Kerala-have-a-new-cultural-capital/articleshow/20843834.cms|title=Does Kerala have a new cultural capital?|last=Sidhardhan|first=Sanjith|date=1 July 2013|archive-url=https://archive.today/20141118061752/http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/people/Does-Kerala-have-a-new-cultural-capital/articleshow/20843834.cms|archive-date=18 November 2014|access-date=18 November 2014}}</ref> ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਦਿੱਗਜ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ “ਆਸ਼ਰਾਯ ਨਿਧੀ” ਸਕੀਮ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਅਪਰਨਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਲੇਬੈਕ-ਗਜ਼ਲ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਵੀ ਹੈ। == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == * ਕੇਰਲਾ ਸੰਗੀਤਾ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੁਆਰਾ 2010 ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਵਿੱਚ "ਯੁਵਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪੁਰਸਕਾਰ"<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/yuva-pratibha-awards-announced/article957981.ece|title=Yuva Pratibha awards announced|last=|website=The Hindu|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129044718/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/yuva-pratibha-awards-announced/article957981.ece|archive-date=29 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead}}</ref> * 2009 ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਕੈਲਿਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੁਆਰਾ "ਕਲਾਥਿਲਕਮ" ਪੁਰਸਕਾਰ<ref>{{Cite web|url=http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article125738.ece|title=Sree Krishna College bags overall title|publisher=Newindianexpress.com|access-date=19 November 2014|archive-date=22 ਦਸੰਬਰ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141222175244/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/article125738.ece|url-status=dead}}</ref> * ਕੈਲਿਕਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਅੰਤਰਜੋਨ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ 2009 ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ, ਭਰਤਨਥਯਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ * ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ- २०० 2009 ਵਿੱਚ “ਨੌਜਵਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ” ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ<ref name="Dancer">{{Cite web|url=http://thiraseela.com/artist/profile.php?perfmrid=462|title=Aparna B Marar Classical Dancer Profile|publisher=Thiraseela.com|access-date=19 November 2014|archive-date=29 ਨਵੰਬਰ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129020709/http://thiraseela.com/artist/profile.php?perfmrid=462|dead-url=yes}}</ref> * ਅੰਤਰ-ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੁਵਕ ਮੇਲਾ 2010 ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਕਲਾਸਿਕ ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਥਿਰੁਪੈਥੀ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ<ref>{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/thrissur-girl-wins-national-prize-in-classical-dance/article1123195.ece|title=Thrissur girl wins national prize in classical dance|last=|website=The Hindu|access-date=19 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129044709/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/thrissur-girl-wins-national-prize-in-classical-dance/article1123195.ece|archive-date=29 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead}}</ref> * ਇੰਡੀਅਨ ਕਾਉਂਸਿਲ ਫਾਰ ਕਲਚਰਲ ਰਿਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਲਾਕਾਰ<ref>{{Cite web|url=http://www.iccrindia.net/artists/iccr-empanelled-artists-2012.pdf|title=Indian Council for Cultural Relations : Empanelment of Artistes : Revised Reference List (2012)|publisher=Iccrindia.net|format=PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032250/http://www.iccrindia.net/artists/iccr-empanelled-artists-2012.pdf|archive-date=29 November 2014|access-date=19 November 2014}}</ref> * ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਲਾਕਾਰ * ਅਮੈਰੀਕਨ ਡਾਂਸ ਥੈਰੇਪੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, 2014 ਦਾ ਸਹਿਯੋਗੀ ਮੈਂਬਰ * ਸਾਲ 2010 ਵਿੱਚ ਕੈਲੀਕੱਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਸੈੱਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ * ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਂਸ ਕੌਂਸਲ ਦਾ ਮੈਂਬਰ - ਯੂਨੈਸਕੋ, 2011 == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020]] 9gxk7rfiickdeuwaqzbotbyh7fxuraw 0 126443 848942 848111 2026-10-01T17:13:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848942 wikitext text/x-wiki {{short description|Indian actress|bot=PearBOT 5}} {{Use dmy dates|date=February 2020}} {{Use Indian English|date=February 2016}} {{Infobox person | name = ਅਦਿਤੀ ਚੇਂਗੱਪਾ | image = | birthname = | birth_place = [[ਬੰਗਲੌਰ]], ਭਾਰਤ | birth_date = | yearsactive = 2010–ਹੁਣ ਤੱਕ | occupation = [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] | website = }} '''ਅਦਿਤੀ ਚੇਂਗੱਪਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੇਲਗੂ, ਤਾਮਿਲ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਬੰਗਲੌਰ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜ ਚੇਂਗੱਪਾ, ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਅਰੇਬਾਸ਼ੀ ਗੌੜਾ, ਦਿ ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਗਰੁੱਪ (ਨੋਇਡਾ) ਦੇ ਪਬਲਿਸ਼ਿੰਗ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਊਸ਼ਾ ਚੇਂਗੱਪਾ, ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਦੀ, ਭਰਤ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਯੋਗਾ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ।<ref name="thehindu1">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/aditi-has-a-finger-in-every-pie/article812255.ece|title=Aditi has a finger in every pie|date=4 October 2010|website=The Hindu|access-date=9 September 2013}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="deccanchronicle1">{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/130426/entertainment-tollywood/article/%E2%80%98anushka-just-adorable%E2%80%99-aditi|title='Anushka is just adorable': Aditi|date=26 April 2013|website=Deccan Chronicle|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601191050/http://www.deccanchronicle.com/130426/entertainment-tollywood/article/%E2%80%98anushka-just-adorable%E2%80%99-aditi|archive-date=1 June 2013|access-date=9 September 2013}}</ref> ਉਹ [[ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ|ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ]], ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਥੀਓਸੋਫਿਸਟ, ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਦੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਨਾਚ ਦੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ,<ref name="indiatimes1">{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-28/news-interviews/33426220_1_yoga-instructor-romantic-entertainer-thakita-thakita|title=Aditi’s big debut|last=Srinivasa Ramanujam, TNN|date=28 August 2012|website=The Times of India|access-date=9 September 2013|archive-date=15 ਜੂਨ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615194743/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-28/news-interviews/33426220_1_yoga-instructor-romantic-entertainer-thakita-thakita|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615194743/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-28/news-interviews/33426220_1_yoga-instructor-romantic-entertainer-thakita-thakita |date=15 ਜੂਨ 2013 }} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-28/news-interviews/33426220_1_yoga-instructor-romantic-entertainer-thakita-thakita |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=30 ਮਾਰਚ 2020 |archive-date=15 ਜੂਨ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130615194743/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-28/news-interviews/33426220_1_yoga-instructor-romantic-entertainer-thakita-thakita |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615194743/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-28/news-interviews/33426220_1_yoga-instructor-romantic-entertainer-thakita-thakita |date=15 ਜੂਨ 2013 }}</ref> ਅਤੇ ਕਾਰਨਾਟਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ [[ਡੀ ਕੇ ਪੱਟਮਲ|ਡੀ. ਕੇ. ਪੱਟਮਲ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਚਾਚੀਆਂ ਹਨ।<ref name="thehindu.com">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/royal-dream-for-aditi-chengappa/article6360193.ece|title=Royal dream|last=Chowdhary|first=Y. Sunita|date=28 August 2014|work=The Hindu|access-date=2019-09-30|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505144010/https://www.thehindu.com/features/cinema/royal-dream-for-aditi-chengappa/article6360193.ece|archive-date=5 ਮਈ 2020|url-status=dead}}</ref> ਅਦਿਤੀ ਨੇ [[ਵਸੰਤ ਵੈਲੀ ਸਕੂਲ]] ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਦਿੱਲੀ|ਦਿੱਲੀ ਦੇ]] ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।<ref name="thehindu1"/> ਉਸ ਨੂੰ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਸੀਕਲ]] ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਦੋਨਾਂ ਹੀ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਕਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ. ਉਹ ਇੱਕ ਨਿਪੁੰਨ ਪਿਆਨੋਵਾਦਕ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਜ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref name="deccanchronicle1"/> ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਸੰਗੀਤ ਮੇਰਾ ਇਕਲੌਤਾ ਜਨੂੰਨ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ। ਸੰਗੀਤ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪਿਆਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ "। ਉਹ ਯੋਗਾ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਖੇਡ ਫ੍ਰੀਕ ਹੈ।<ref name="indiatimes1"/> ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਊਸ਼ਾ ਚੇਂਗੱਪਾ ਨਾਲ, ਐਨ.ਡੀ.ਟੀ.ਵੀ. ਗੁੱਡ ਟਾਈਮਜ਼ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਿਹਤ ਸ਼ੋਅ, "ਬਾਡੀਲਿਕਸ" ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। == ਕਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ''ਥਕੀਤਾ ਥਕੀਤਾ ਤੋਂ ਕੀਤੀ''। ਉਸ ਦਾ ਤਾਮਿਲ ''ਡੈਬਿਟ ਕੌਂਜਮ ਕੌਫੀ ਕੌਂਜਮ ਕਾਢਲਲ'' ਕਦੇ ਨਾਟਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="indiatimes1"/><ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/no-country-for-new-films/article5928808.ece|title=No country for new films|last=Kamath|first=Sudhish|date=19 April 2014|work=The Hindu|access-date=2019-09-30|language=en-IN|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20140426090820/http://www.thehindu.com/features/cinema/no-country-for-new-films/article5928808.ece|archive-date=26 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014|url-status=dead}}</ref> ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ, ''ਐਕਸ'' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ,<ref name="indiatimes2">{{Cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-24/news-interviews/41443082_1_rajat-kapoor-hindi-film|title=Aditi Chengappa in Bollywood|date=24 August 2013|website=The Times of India|access-date=9 September 2013|archive-date=28 ਅਗਸਤ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828041718/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-24/news-interviews/41443082_1_rajat-kapoor-hindi-film|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828041718/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-24/news-interviews/41443082_1_rajat-kapoor-hindi-film |date=28 ਅਗਸਤ 2013 }} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-24/news-interviews/41443082_1_rajat-kapoor-hindi-film |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=30 ਮਾਰਚ 2020 |archive-date=28 ਅਗਸਤ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828041718/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-24/news-interviews/41443082_1_rajat-kapoor-hindi-film |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828041718/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-24/news-interviews/41443082_1_rajat-kapoor-hindi-film |date=28 ਅਗਸਤ 2013 }}</ref> ਜਿਸਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ 11 ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://newindianexpress.com/entertainment/telugu/Aditi-Chengappa-roots-for-indie-filmmakers-creativity/2013/08/28/article1756346.ece|title=Aditi Chengappa roots for indie filmmakers' creativity|last=Ians|publisher=The New Indian Express|access-date=9 September 2013|archive-date=23 ਅਕਤੂਬਰ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131023133358/http://newindianexpress.com/entertainment/telugu/Aditi-Chengappa-roots-for-indie-filmmakers-creativity/2013/08/28/article1756346.ece|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਗੁਣਾਸ਼ੇਖਰ ਦੇ ਤੇਲਗੂ 3ਡੀ. ਦੀ ਮਿਆਦ-ਡਰਾਮਾ ''[[ਰੁਦ੍ਰਮਾ ਦੇਵੀ|ਰੁਧਰਮਾਦੇਵੀ]] ਦੇ ਲਈ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।'' ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ''[[ਰੁਦ੍ਰਮਾ ਦੇਵੀ|ਰੁਧਰਮਾਦੇਵੀ]]'' ਦੀ ਭੈਣ ਗਣਪੰਬਾ ਦਾ ਰੋਲ ਨਿਭਾਇਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/aditi-chengappa-joins-cast-of-rudhramadevi-113042200106_1.html|title=Aditi Chengappa joins cast of 'Rudhramadevi'|date=22 April 2013|website=Business Standard|access-date=9 September 2013}}</ref> ਉਸਨੇ ਦੋ ਨਵੇਂ ਤਾਮਿਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਤੇ ਸਾਈਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ''ਰਾ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨ ਕਲਪਨਾ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ, ''ਮੂਨ ਮੂਨੂ ਵਾਰਥਾਈ''। == ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable sortable" ! ਸਾਲ ! ਫਿਲਮ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ਨੋਟ |- | 2010 | ''ਥਕੀਤਾ ਥਕੀਤਾ'' | ਨੰਦਿਨੀ | ਤੇਲਗੂ | |- | 2014 | ''ਰਾ'' | ਰੇਨਿਆ | ਤਾਮਿਲ | |- | 2015 | ''ਐਕਸ: ਅਤੀਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ'' | ਅਸਥਾ | ਹਿੰਦੀ | |- | 2015 | ''ਰੁਧਰਮਾਦੇਵੀ'' | ਗਣਪੰਬਾ | ਤੇਲਗੂ | |- | 2015 | ''ਮੂਨ ਮੂਨੁ ਵਰਥੈ'' | ਅੰਜਲੀ | ਤਾਮਿਲ | |- | 2015 | ''ਮੂਡੂ ਮੁਕਕਲੋ ਚੈਪਲੰਟ'' | ਅੰਜਲੀ | ਤੇਲਗੂ | |- | 2019 | ''ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ: ਗ੍ਰਾਹਮ ਸਟੇਨ ਸਟੋਰੀ'' | ਸ਼ਾਂਤੀ ਬੈਨਰਜੀ | ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | |} == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * Aditi Chengappa on IMDb [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020]] bgzdpzuiei8xr6r9wc5ajh2on87pvr9 0 131640 848958 848139 2026-10-01T18:14:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848958 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਅਵਿਕਾ ਗੋਰ|image=Avika Gor at the protest against Delhi rape case.jpg|caption=ਗੋਰ ਦਿੱਲੀ ਗੈਂਗ ਰੇਪ ਕੇਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ|birth_name=ਅਵਿਕਾ ਸਮੀਰ ਗੋਰ|birth_date={{Birth date and age|1997|06|30|df=yes}}|birth_place=[[ਮੁੰਬਈ]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], [[ਭਾਰਤ]]|nationality=ਭਾਰਤੀ|occupation=[[ਅਦਾਕਾਰਾ]]|years_active=2008–ਹੁਣ}}'''ਅਵਿਕਾ ਗੋਰ''' (ਜਨਮ 30 ਜੂਨ 1997) <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/television/celebrity/story/avika-gor-turns-19-happy-birthday-sasural-simar-ka-manish-raisinghan-lifetv-17189-2016-06-30|title=Avika Gor turns 19, brings in her birthday with Sasural Simar Ka actor Manish Raisinghan?|last=June 30|first=India Today Web Desk|last2=June 30|first2=2016UPDATED|website=India Today|language=en|access-date=2020-04-21|last3=Ist|first3=2016 12:14}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਲੜੀ ''[[ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ]]'' ਵਿੱਚ ਅਨੰਦੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਫ਼ਲ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ (2013), ਸਿਨੇਮਾ ਚੋਪਿਸਥਾ ਮਾਵਾ (2015) ਅਤੇ ਰਾਜੂ ਗੜੀ ਗਧੀ 3 (2019) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। == ਕਰੀਅਰ == ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਲ 2008 ਵਿੱਚ [[ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ]] ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਟਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਵਿੱਚ ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਵਿਕਾ ਨੇ ਤੀਜੀ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਉ (ਤੇਲਗੂ) ਲਈ ਫ਼ਿਲਮ ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ (2013) ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸਾਈਮਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !ਸਾਲ ! ਸ਼ੋਅ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਨੋਟ |- | 2008–2010 ! scope="row" | ''[[ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ]]'' | rowspan="6" | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | ਅਨੰਦੀ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ | ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ / ਔਰਤ ਲੀਡ<br /><br /><br /><br /> ਡੈਬਿਉ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ |- | 2009 ! scope="row" | ''ਇੰਡੀਆ'ਜ ਗੋਟ ਟੈਲੇਂਟ (ਸੀਜ਼ਨ 1)'' | ਮਹਿਮਾਨ / ਅਨੰਦੀ | ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਪਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ |- | 2008 ! scope="row" | ''ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਰਿਆਣ'' | ਨੌਜਵਾਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਭੈਰਵੀ | ਔਰਤ ਲੀਡ |- | 2011–2016 ! scope="row" | ''[[ਸਸੁਰਾਲ ਸਿਮਰ ਕਾ]]'' | ਰੋਲੀ ਸਿਧੰਤ ਭਾਰਦਵਾਜ | ਸਮਾਨ ਮਾਦਾ ਲੀਡ |- | 2012 ! scope="row" | ''ਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ (ਮੌਸਮ 5)'' | ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ | ਵਾਈਲਡ ਕਾਰਡ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ |- | 2014 ! scope="row" | ''ਬੇਇੰਤਹਾ'' | ਮਹਿਮਾਨ / ਰੋਲੀ | ਹੋਲੀ ਐਪੀਸੋਡ ਲਈ |- | 2014 ! scope="row" | ''ਕੋਨਚੇਮ ਟਚ ਲੋ ਅਨਟੇ ਚੇਪਟਾ ਐਸ 1'' | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] | ਮਹਿਮਾਨ | ਐਪੀਸੋਡ 11 |- | 2015 ! scope="row" | ''ਕਾਮੇਡੀ ਨਾਈਟਸ ਬਚਾਓ'' | rowspan="6" | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | ਮਹਿਮਾਨ | |- | 2017 ! scope="row" | ''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਸੀਜ਼ਨ 11)|ਬਿੱਗ ਬੌਸ 11]]'' | ਮਹਿਮਾਨ | ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਲਾਡੋ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ |- | 2017–2018 ! scope="row" | ''ਲਾਡੋ - ਵੀਰਪੁਰ ਕੀ ਮਰਦਾਨੀ'' | ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਸੰਗਵਾਨ / ਅਨੁਸ਼ਕਾ ਯੁਵਰਾਜ ਚੌਧਰੀ / ਜੁਹੀ ਸੇਠੀ | ਔਰਤ ਲੀਡ |- | rowspan="5" | 2019 ! scope="row" | ''ਫ਼ੀਅਰ ਫੈਕਟਰ: ਖ਼ਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ 9'' | ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ | ਦੂਜੇ ਹਫਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ |- ! scope="row" | ''ਰਸੋਈ ਚੈਂਪੀਅਨ 5'' | ਭਾਗੀਦਾਰ | |- ! scope="row" | ਖ਼ਤਰਾ ਖ਼ਤਰਾ | ਮਹਿਮਾਨ | |- ! scope="row" | ''ਕੋਨਚੇਮ ਟਚ ਲੋ ਅਨਟੇ ਚੇਪਟਾ ਐਸ 4'' | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] | ਮਹਿਮਾਨ | ਕਿੱਸਾ 14 |- ! scope="row" | ''ਸਿਕਸਥ ਸੈਂਸ ਐਸ 3'' | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] | ਭਾਗੀਦਾਰ | |- |} == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" |+ਕੁੰਜੀ | style="background:#FFFFCC;" |{{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="width:100%;" ! scope="col" |ਸਾਲ ! scope="col" | ਸਿਰਲੇਖ ! scope="col" | ਭੂਮਿਕਾ ! scope="col" | ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ! scope="col" | ਨੋਟ ! class="unsortable" scope="col" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- | 2009 ! scope="row" | ''ਮਾਰਨਿੰਗ ਵਾਕ'' | ਗਾਰਗੀ | rowspan="3" | [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] | ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ | |- | 2010 ! scope="row" | ''ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ'' | ਅਵਿਕਾ | ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ | |- | 2012 ! scope="row" | ''ਤੇਜ'' | ਪੀਆ ਰੈਨਾ | ਬਾਲ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ | |- | 2013 ! scope="row" | ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ | ਉਮਾ ਦੇਵੀ | rowspan="4" | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] | ਫੀਮੇਲ ਲੀਡ ਵਜੋਂ ਡੈਬਿਉ | |- | 2014 ! scope="row" | ''ਲਕਸ਼ਮੀ ਰਾਵੇ ਮਾਂ ਅੰਤਰਿਕ'' | ਲਕਸ਼ਮੀ | | |- | 2015 ! scope="row" | ''ਸਿਨੇਮਾ ਚੋਪਿਸਥਾ ਮਾਵਾ'' | ਪਰਿਣੀਤਾ ਚੈਟਰਜੀ | | |- | 2015 ! scope="row" | ''ਥਾਨੁ ਨੇਨੁ'' | ਕੀਰਥੀ | | |- | 2015 ! scope="row" | ਕੇਅਰ ਆਫ ਫੁੱਟਪਾਥ 2 | ਗੀਤਾ | [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|ਕੰਨੜ]] | | style="text-align:center;" | <ref name="Care of Footpath 2">{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-07/news-interviews/45953978_1_avika-gor-sandalwood-slums|title=Avika Gor comes to Sandalwood|date=7 January 2014|work=The Times Of India|access-date=2020-12-16|archive-date=2014-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110160855/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-07/news-interviews/45953978_1_avika-gor-sandalwood-slums|dead-url=yes}}</ref> |- | 2015 ! scope="row" | ਕਿਲ ਦੇਮ ਯੰਗ | ਗੀਤਾ | ਹਿੰਦੀ | | |- |2015 ! scope="row" | ''ਮਾਂਜਾ'' | ਕੀਰਥੀ | rowspan="2" | ਤੇਲਗੂ | | |- |2016 ! scope="row" | ''ਏਕਾਦਿਕੀ ਪੋਥਾਵੁ ਚਿੰਨਾਵਦਾ'' | ਆਇਸ਼ਾ / ਅਮਲਾ | | style="text-align:center;" | <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Nikhil-to-revisit-his-Happy-Days-look-in-Ekkadiki-Pothavu-Chinnavada/articleshow/52689103.cms|title=Nikhil to revisit his Happy Days look in Ekkadiki Pothavu Chinnavada|last=Nayak|first=Elina Priyadarshini|date=16 January 2017|website=The Times of India|access-date=5 May 2017}}</ref> |- | 2019 ! scope="row" | ''ਨਾਟਸਰਵਾਭੋਮਾ'' | ਲਾੜੀ | ਕੰਨੜ | "ਤਾਜ ਸਮਾਚਾਰਾ" ਗਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ | |- | 2019 ! scope="row" | ''ਰਾਜੁ ਗੜੀ ਗਾਧੀ 3'' | ਮਾਇਆ | ਤੇਲਗੂ | | |} == ਛੋਟੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ == {| class="wikitable sortable" !ਸਾਲ ! ਫ਼ਿਲਮ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ਨੋਟ ! class="unsortable" | {{Tooltip|Ref.|Reference(s)}} |- | 2016 ! scope="row" | ''ਅਣਕਹੀ ਬਾਤੇਂ'' | ਹਿੰਦੀ | | style="text-align:center;" | <ref name="ht1">{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/tv/i-took-a-break-to-understand-what-i-want-avika-gor/story-Vaw9d6VS1IO1Eu9IMPbyMP.html|title=I took a break to understand what I want: Avika Gor|date=19 May 2017|work=Hindustan Times|access-date=5 June 2017}}</ref> |- | 2017 ! scope="row" | ''ਆਈ, ਮੀ, ਮਾਈਸੇਲਫ਼'' | ਹਿੰਦੀ | ਲੇਖਕ ਵੀ | style="text-align:center;" | |- |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ! ਸ਼੍ਰੇਣੀ ! ਸ਼ੋਅ / ਫਿਲਮ ! ਨਤੀਜਾ |- | rowspan="2" | 2008 | rowspan="2" | 8 ਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ | ਸਰਬੋਤਮ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ | rowspan="5" | ''[[ਬਾਲਿਕਾ ਵਧੂ]]'' |rowspan="2" {{Won}}<ref name="ITA 2008">{{cite web|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2008 |title=The Idea ITA Awards, 2008 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100820113249/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2008 |archivedate=20 August 2010 }}</ref><ref name="ITA 2008 Nominees">{{cite web|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/event_details.php?id=28 |title=IndianTelevisionAcademy.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217190145/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/event_details.php?id=28 |archive-date=17 February 2012|date=24 October 2008}}</ref> |- | ਸਰਬੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਡਰਾਮਾ (ਜਿਊਰੀ) |- | rowspan="2" | 2009 | 12 ਵਾਂ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ | ਯੰਗ ਪ੍ਰੋਡੈਜੀ |{{Won}}<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/rajiv-gandhi-awards-presented/article209749.ece|title=Rajiv Gandhi awards presented|location=Chennai, India|work=The Hindu|date=20 August 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305004929/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/rajiv-gandhi-awards-presented/article209749.ece|archive-date=5 ਮਾਰਚ 2014|access-date=16 ਦਸੰਬਰ 2020|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.sify.com/movies/shahid-katrina-win-rajiv-gandhi-national-award-imagegallery-bollywood-jiumHmhecib.html Shahid, Katrina win Rajiv Gandhi National Award] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101021155358/http://sify.com/movies/Shahid-Katrina-win-Rajiv-Gandhi-National-Award-imagegallery-bollywood-jiumHmhecib.html |date=2010-10-21 }} {{Cite web |url=http://sify.com/movies/Shahid-Katrina-win-Rajiv-Gandhi-National-Award-imagegallery-bollywood-jiumHmhecib.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101021155358/http://sify.com/movies/Shahid-Katrina-win-Rajiv-Gandhi-National-Award-imagegallery-bollywood-jiumHmhecib.html |archive-date=2010-10-21 |url-status=bot: unknown}}. Sify.com. Retrieved on 27 November 2015.</ref> |- | 9 ਵੀਂ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ | rowspan="2" | ਸਰਬੋਤਮ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ |{{Won}}<ref>{{cite web|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2009 |title=The Idea ITA Awards, 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150909212242/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2009 |archivedate=9 September 2015 }}</ref> |- | 2010 | 10 ਵੇਂ ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡ |{{Won}}<ref>{{cite web|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100820113113/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/awards_hhita_details_new.php?year=2010 |url-status=dead |archive-date=20 August 2010 |title=The ITA Awards » The Indian Television Academy Awards|work=IndianTelevisionAcademy.com|date=27 November 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/event_details.php?id=48 |title=The 10th Indian Television Academy Awards – Top −4|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201183607/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/event_details.php?id=48 |archive-date=1 February 2014 |work=IndianTelevisionAcademy.com |date=6 October 2010}}</ref> |- | 2014 | ਤੀਜਾ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੂਵੀ ਅਵਾਰਡ | rowspan="2" | ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਡੈਬਿਉ (ਤੇਲਗੂ) ਲਈ ਸਿਮਾ ਅਵਾਰਡ | rowspan="2" | ਉਇਯਲਾ ਜੰਪਾਲਾ |{{Won}} |} == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[:en:List_of_Indian_television_actresses|ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ|30em}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|2203296}} * {{ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਹੰਗਾਮਾ|avika-gor}} * Avika Gor on Instagram [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1997]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] mpczj6kkghv8al11lyq90ryo70cb2fd 0 140779 848952 597609 2026-10-01T17:48:38Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848952 wikitext text/x-wiki '''ਅਮੀਨਾ ਅਹਿਮਦ ਆਹੂਜਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰ, [[ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ|ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ]], ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਦੀਆਂ ਉਰਦੂ ਕਵਿਤਾ-ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਲਾ ਕਿਰਤਾਂ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref name="Calligraphying Poetry on Canvas">{{cite web | url=http://www.the-south-asian.com/april2005/ameena_ahmed_calligraphy.htm | archive-url=https://web.archive.org/web/20170203231049/http://www.the-south-asian.com/april2005/ameena_ahmed_calligraphy.htm | url-status=dead | archive-date=2017-02-03 | title=Calligraphying Poetry on Canvas | publisher=The South Asian | date=April 2005 | access-date=12 February 2016}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਅਮੀਨਾ ਅਹਿਮਦ ਆਹੂਜਾ ਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਾਂ ਅਤੇ [[ਨਰੂਦੀਨ ਅਹਿਮਦ|ਨੁਰੂਦੀਨ ਅਹਿਮਦ]], ਇੱਕ ਬੈਰਿਸਟਰ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਲਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੰਡਨ ਦੇ [[ਸਲੇਡ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ]] ਵਿੱਚ ਲਈ।<ref name="Amazing synthesis of art, poetry">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/amazing-synthesis-of-art-poetry/article1843317.ece|title=Amazing synthesis of art, poetry|date=17 May 2007|access-date=12 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122114440/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/Amazing-synthesis-of-art-poetry/article14764547.ece|archive-date=22 ਨਵੰਬਰ 2022|url-status=dead}}</ref> ਉਹ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] (JNU)<ref name="Amazing synthesis of art, poetry" /> ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਫੈਕਲਟੀ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ, ਰੂਸੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ [[ਫ਼ਾਰਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ਼ਾਰਸੀ]], ਜਰਮਨ, ਫ੍ਰੈਂਚ, [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਗੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ।<ref name="Calligraphying Poetry on Canvas"/> ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ [[ਕੋਲੰਬੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ [[ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ-ਇਨ-ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ<ref name="Animal verse">{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/wisdom-of-birds-and-animals-exhibition-of-calligraphic-paintings-by-ameena-ahmed-ahuja/1/232814.html|title=Animal verse|date=5 March 2001|publisher=India Today|access-date=12 February 2016}}</ref> ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਕੋ, ਟੋਕੀਓ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ, ਕੋਲੰਬੀਆ ਸਮੇਤ ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਨ੍ਯੂ ਯੋਕ<ref name="Ameena Ahmad Ahuja donates 33 paintings to Jamia Millia Islamia">{{Cite web|url=http://www.oneindia.com/2007/05/16/ameena-ahmad-ahuja-donates-33-paintings-to-jamia-millia-islamia-1179310308.html|title=Ameena Ahmad Ahuja donates 33 paintings to Jamia Millia Islamia|date=16 May 2007|publisher=One India|access-date=12 February 2016}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਅਲੈਕਸੀ ਕੋਸੀਗਿਨ|ਅਲੇਕਸੀ ਕੋਸੀਗਿਨ]], [[ਨਿਕੋਲਾਈ ਬੁਲਗਾਨਿਨ]], [[ਨਿਕੀਤਾ ਖਰੁਸ਼ਚੇਵ|ਨਿਕਿਤਾ ਖਰੁਸ਼ਚੇਵ]] ਅਤੇ [[ਲਿਓਨਿਦ ਬ੍ਰੈਜ਼ਨੇਵ|ਲਿਓਨਿਡ ਬ੍ਰੇਜ਼ਨੇਵ]] ਸਮੇਤ ਸੋਵੀਅਤ ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅਨੁਵਾਦਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="Calligraphying Poetry on Canvas" /> ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਹੂਜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮੈਟ ਅਤੇ ਯੂਐਸਐਸਆਰ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਦੂਤ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮਿਲੇ ਸਨ, ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।<ref name="Calligraphying Poetry on Canvas"/> == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ == ਉਹ [[ਪੈਂਗੁਇਨ ਇੰਡੀਆ|ਪੇਂਗੁਇਨ ਇੰਡੀਆ]] ਦੁਆਰਾ 2009 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ, ''ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫੀ ਇਨ ਇਸਲਾਮ'', [[ਉ੍ਰਦੂ|ਉਰਦੂ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਕਸਟ ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ।<ref name="Calligraphy in Islam">{{Cite book|url=https://www.amazon.in/dp/0670082600|title=Calligraphy in Islam|last=Ameena Ahmed Ahuja|publisher=Penguin India|year=2009|isbn=9780670082605|pages=120}}</ref> == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ == ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।<ref name="Padma Awards">{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2016|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 November 2014|access-date=3 January 2016}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} * [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 2a1na6xfqj5gjcuoepxm39ygjca4jvo 2 144419 848985 785588 2026-10-02T11:44:53Z Kuldeepburjbhalaike 18176 848985 wikitext text/x-wiki [[en:User:Kuldeepburjbhalaike]]{{Infobox Wikipedia user | image = | name = ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ | father = | mother = | nationality = ਭਾਰਤੀ | birthplace = [[ਬੁਰਜ ਭਲਾਈਕੇ]], [[ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ|ਮਾਨਸਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]] | birthdate = {{Birth date and age|df=yes|1998|11|19}} | timezone = ਭਾਰਤੀ ਮਿਆਰੀ ਸਮਾਂ | email = | facebook = kuldeepburjbhalaike | twitter = kuldeepburj | gender = Male | instagram = kuldeepburjbhalaike | joined_date = 7 ਜੂਨ 2017 | first_edit = 17 ਮਈ 2018 | aliases = ਕੋਹਲੀ | admin = 22 ਮਈ 2023 | userboxes = {{User pa}} {{User en-2}} {{User hi-2}} {{User mansa}} {{User India|ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।}} {{User Wikipedian For|year=2017|month=06|day=07|link=true}} {{User SUL Box|pa|w|kuldeepburjbhalaike}} {{User Meta-Wiki}} {{User Wikimedia Commons}} {{User Wikidata}} {{Userbox/100wikidays|log=User:Kuldeepburjbhalaike/100wikidays}} {{User OpenStreetMap |1= Kuldeepburjbhalaike}} }} ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ [[ਬੁਰਜ ਭਲਾਈਕੇ]] , [[ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ|ਮਾਨਸਾ]] ([[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]]) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]], [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]], [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। == ਯੋਗਦਾਨ == [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/Kuldeepburjbhalaike ਵਿਕੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ] == ਉਪ ਸਫ਼ੇ == * [https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%96%E0%A8%BC%E0%A8%BE%E0%A8%B8:%E0%A8%85%E0%A8%97%E0%A9%87%E0%A8%A4%E0%A8%B0_%E0%A8%A4%E0%A8%A4%E0%A8%95%E0%A8%B0%E0%A8%BE/%E0%A8%B5%E0%A8%B0%E0%A8%A4%E0%A9%8B%E0%A8%82%E0%A8%95%E0%A8%BE%E0%A8%B0:Kuldeepburjbhalaike/ ਦੇਖੋ] * [[user:kuldeepburjbhalaike/Tools|ਟੂਲ]] == ਟੂਲ ਬਾਕਸ == {{User toolbox|Kuldeepburjbhalaike|state=expanded}} __INDEX__ gi8f5sfhttsy65gswloxm5b1wky5zk9 0 151205 848953 816666 2026-10-01T17:49:07Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848953 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" |+ class="infobox-title fn org" id="4" style="font-size: 125%;" |ਅਮੁਲ | colspan="2" class="infobox-image logo" |[[File:Amul_official_logo.svg|250x250px]] |- ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right: 0.5em;" |ਕਿਸਮ | class="infobox-data category" style="line-height: 1.35em;" |ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right: 0.5em;" |ਸਥਾਪਨਾ | class="infobox-data" style="line-height: 1.35em;" |14 ਦਸੰਬਰ 1946; 76 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right: 0.5em;" |ਬਾਨੀ | class="infobox-data agent" style="line-height: 1.35em;" |ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਦਾਸ ਪਟੇਲ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right: 0.5em;" |ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ | class="infobox-data label" style="line-height: 1.35em;" |ਆਨੰਦ, ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right: 0.5em;" |Products | class="infobox-data" style="line-height: 1.35em;" |Dairy |- ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right: 0.5em;" |ਮਾਲੀਆ | class="infobox-data" style="line-height: 1.35em;" |[[ਤਸਵੀਰ:Increase2.svg|link=|11x11px|Increase]] <span class="nowrap"><span style="white-space: nowrap">₹</span>52,000 crore</span> (US$6.5&nbsp;billion)&nbsp;(2022) |- ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right: 0.5em;" |ਮਾਲਿਕ | class="infobox-data" style="line-height: 1.35em;" |ਗੁਜਰਾਤ ਕੋਆਪਰੇਟਿਵ ਮਿਲਕ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ |- ! class="infobox-label" scope="row" style="padding-right: 0.5em;" |Website | class="infobox-data" style="line-height: 1.35em;" |<span class="url">[https://amul.com/ amul.com]</span> |} '''ਆਨੰਦ ਮਿਲਕ ਯੂਨੀਅਨ ਲਿਮਿਟੇਡ (AMUL)''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡੇਅਰੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਹੈ, ਜੋ [[ਆਣੰਦ, ਗੁਜਰਾਤ|ਆਨੰਦ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।<ref>Alexander Fraser Laidlaw. </ref><ref>{{Cite web |date=2021-10-20 |title=Cows and their milk |url=https://www.thestatesman.com/opinion/cows-and-their-milk-1503020618.html |access-date=2022-06-03 |website=The Statesman |language=en-US}}</ref> 1946 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਇੱਕ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਗੁਜਰਾਤ ਕੋਆਪ੍ਰੇਟਿਵ ਮਿਲਕ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਿਟੇਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (GCMMF), ਜੋ ਅੱਜ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ 3.6 ਮਿਲੀਅਨ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ 13,500+ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ 13 ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੁੱਧ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਦੀ ਸਿਖਰ ਸੰਸਥਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਹੈ।<ref>[http://www.etgmr.com/GMRjan-mar04/art7.html The Amul Story – General Management Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051204084731/http://www.etgmr.com/GMRjan-mar04/art7.html|date=4 December 2005}}</ref> ਅਮੁਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਚਿੱਟੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਦਕ ਬਣਾਇਆ।<ref>[http://www.indiadairy.com/ind_world_number_one_milk_producer.html indiadairy.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100516142829/http://www.indiadairy.com/ind_world_number_one_milk_producer.html |date=2010-05-16 }}. indiadairy.com.</ref> [[ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ|ਸਰਦਾਰ ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਦਾਸ ਕਿਸ਼ੀਭਾਈ ਪਟੇਲ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਚੇਅਰਮੈਨ ਬਣੇ ਅਤੇ 70 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1949 ਵਿੱਚ [[ਵਰਗੀਜ ਕੂਰੀਅਨ|ਵਰਗੀਸ ਕੁਰੀਅਨ]] ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=TYEkjpYkHrMC&pg=PA65|title=The Amul India Story|last=Heredia|first=Ruth|publisher=Tata Mc-Graw Hill|year=1997|isbn=978-0-07-463160-7|location=New Delhi|pages=65}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://forbesindia.com/article/special/v-kurien-indias-white-knight/33719/2|title=V. Kurien: India's White Knight|last=Misra|first=Udit|date=10 September 2012|work=Forbes India|access-date=11 September 2012|archive-date=2 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402160414/http://www.forbesindia.com/article/special/v-kurien-indias-white-knight/33719/2|url-status=dead}}</ref> ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਦਾਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ, ਕੁਰੀਅਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਸਨ ਅਤੇ ਅਮੂਲ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 1994 ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਦਾਸ ਕਿਸ਼ੀਭਾਈ ਪਟੇਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਰੀਅਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਅਮੂਲ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸਨ। ਕੁਰੀਅਨ, 30 ਸਾਲਾਂ (1973-2006) ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਲਈ GCMMF ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ-ਚੇਅਰਮੈਨ, ਨੂੰ ਅਮੂਲ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article3877337.ece|title=Kurien strode like a titan across the bureaucratic barriers and obstacles|last=Dasgupta|first=Manas|date=9 September 2012|work=The Hindu|access-date=13 September 2012|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120912032719/http://www.thehindu.com/news/national/article3877337.ece|archive-date=12 ਸਤੰਬਰ 2012|url-status=dead}}</ref> ਅਮੂਲ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/amuls-worlds-biggest-vegetarian-cheese-brand/articleshow/1288927.cms|title=Amul's world's biggest vegetarian cheese brand exports cheese to the US, Middle East, Singapore, Hong Kong with sales estimated to touch 600 tonne in 2005|last=Srinivas|first=Nidhi Nath|work=The Economic Times|access-date=1 July 2020}}</ref> == ਤਕਨੀਕੀ ਸਫਲਤਾ == 1955 ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਡੂੰਘੇ ਤਕਨੀਕੀ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਵਿੱਚ ਅਮੂਲ ਡੇਅਰੀ ਵਿੱਚ "ਨੀਰੋ ਐਟੋਮਾਈਜ਼ਰ", ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਪਰੇਅ-ਡ੍ਰਾਇਅਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ। ਅਮੂਲ ਦੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਪਿੱਛੇ ਹਰੀਚੰਦ ਮੇਘਾ ਦਲੀਆ ਚੁੱਪ ਬਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਦਾਸ ਕਿਸ਼ੀਬਾਈ ਪਟੇਲ ਨੂੰ ਇਸਦਾ "ਪਿਤਾ" ਅਤੇ [[ਵਰਗੀਜ ਕੂਰੀਅਨ|ਵਰਗੀਸ ਕੁਰੀਅਨ]] ਨੂੰ ਇਸਦਾ "ਪੁੱਤਰ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਐਚ.ਐਮ. ਦਲਾਇਆ ਨੂੰ ਇਸਦਾ "ਪਵਿੱਤਰ ਭੂਤ" ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਡੇਅਰੀ ਫਾਰਮਿੰਗ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।<ref>{{Cite news|url=https://www.hmoob.in/wiki/Harichand_Megha_Dalaya#:~:text=Technological%20breakthrough,Indian%20dairy%20farming.%5B2%5D|title=Harichand Megha Dalaya इतिहास देखें अर्थ और सामग्री – hmoob.in|last=tojsiab|access-date=2022-11-06|language=en|archive-date=2022-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221106065847/https://www.hmoob.in/wiki/Harichand_Megha_Dalaya#:~:text=Technological%20breakthrough,Indian%20dairy%20farming.%5B2%5D|url-status=dead}}</ref> == ਇਤਿਹਾਸ == [[ਤਸਵੀਰ:2_The-Amul-trinity_Kurien_Shri-TK-Patel_HM_Dalaya.jpg|thumb|375x375px| ਅਮੂਲ ਟ੍ਰਿਨਿਟੀ: [[ਵਰਗੀਜ ਕੂਰੀਅਨ|ਵਰਗੀਸ ਕੁਰੀਅਨ]], ਸ਼੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਦਾਸ ਕਿਸ਼ੀਭਾਈ ਪਟੇਲ, ਅਤੇ ਹਰੀਚੰਦ ਮੇਘਾ ਦਲਾਇਆ]] [[ਤਸਵੀਰ:1980_His_Royal_Highness_The_Prince_of_Wales_HM_Dalaya_visits_Amul_2.jpg|thumb|250x250px| ਪ੍ਰਿੰਸ ਚਾਰਲਸ, ਪ੍ਰਿੰਸ ਆਫ ਵੇਲਜ਼, ਦਸੰਬਰ 1980 ਵਿੱਚ ਹਰੀਚੰਦ ਮੇਘਾ ਦਲਾਇਆ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਅਮੂਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।]] [[ਤਸਵੀਰ:The_Prime_Minister,_Shri_Narendra_Modi_inaugurating_the_Amul’s_ultra-modern_Chocolate_Plant,_at_Anand,_Gujarat.JPG|thumb|250x250px| ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]] ਸਤੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਵਿਖੇ ਅਮੂਲ ਦੇ ਚਾਕਲੇਟ ਪਲਾਂਟ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।]] ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਏਜੰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਾਂਤ ਦੁੱਧ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਅਮੂਲ ਸਹਿਕਾਰੀ 19 ਦਸੰਬਰ 1946 ਨੂੰ ਰਜਿਸਟਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਮਨਮਾਨੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪੋਲਸਨ ਨੂੰ ਕੈਰਾ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ [[ਮੁੰਬਈ]] ਨੂੰ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref name="Polson">{{Cite book|title=Operation flood: an appraisal of current Indian pairy policy|url=https://archive.org/details/nlsiu.338.48.geo.15562|last=George|first=Shanti|publisher=Oxford University Press|year=1985|isbn=978-0-19-561679-8|location=Delhi}}</ref><ref name="Ruth">{{Cite book|title=The Amul India story|last=Heredia|first=Ruth|publisher=Tata McGraw-Hill|year=1997|location=New Delhi}}</ref> ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਦਾਸ ਪਟੇਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, [[ਵਰਗੀਜ ਕੂਰੀਅਨ|ਵਰਗੀਸ ਕੁਰੀਅਨ]] ਅਤੇ ਐਚ.ਐਮ. ਦਲਾਇਆ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਹਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੱਝ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ [[ਸਪਰੇਟਾ|ਸਕਿਮ ਮਿਲਕ]] ਪਾਊਡਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਦਲਾਇਆ ਦੀ ਨਵੀਨਤਾ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕੀ ਸਫਲਤਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਗਠਿਤ ਡੇਅਰੀ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite book|title=Ending Poverty in South Asia: Ideas that work|last=Kurien|first=Verghese|publisher=The World Bank|year=2007|isbn=978-0-8213-6876-3|editor-last=Narayan, Deepa|location=Washington D.C., USA|page=47|chapter=India' s Milk Revolution: Investing in Rural Producer Organizations|quote=If there was one technological breakthrough that revolutionized India's organized dairy industry, it was the making of skim milk powder out of buffalo milk. The man who made this possible and who had the foresight to defy the prevailing technical wisdom was H. M. Dalaya.|access-date=13 January 2021|editor-last2=Glinskaya, Elena|chapter-url=https://books.google.com/books?id=IV9m8gF6XDcC&pg=PA47}}</ref> ਕੁਰੀਅਨ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਵਪਾਰਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਡੇਅਰੀ ਸਹਿਕਾਰੀ ਬਣੀ। ਇਹ ਸਹਿਕਾਰੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗੀ।<ref name="epw">{{Cite journal|year=1971|title=Economic and political weekly, Volume 6, Part 4|journal=Economic and Political Weekly|volume=6}}</ref> ਸਹਿਕਾਰੀ ਦੀ ਡੇਅਰੀ 'ਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਟੀਕੇ ਪਟੇਲ, [[ਵਰਗੀਜ ਕੂਰੀਅਨ|ਕੁਰੀਅਨ]] ਅਤੇ ਦਲਾਇਆ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਯੂਨੀਅਨਾਂ - ਮੇਹਸਾਣਾ, ਬਨਾਸਕਾਂਠਾ, [[ਵਡੋਦਰਾ|ਬੜੌਦਾ]], ਸਾਬਰਕਾਂਠਾ, ਅਤੇ [[ਸੂਰਤ]] - ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਕਈ ਵਾਰ ਆਨੰਦ ਪੈਟਰਨ ਵਜੋਂ ਵਰਣਿਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।<ref name="Ruth"/> 1999 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੁਆਲਿਟੀ ਅਵਾਰਡ " ''ਸਰਬ ਤੋਂ ਵਧੀਆ'' " ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Shrawan |date=29 May 2013 |title=Annex iv: list of award winners of Rajiv Gandhi national quality awards |url=http://www.bis.org.in/other/rgnqa_win_12.pdf |access-date=15 May 2014 |website=bis.org.in |publisher=Bureau of Indian Standards |location=New Delhi}}</ref> == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ == ਅਮੁਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਚਿੱਟੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੱਟੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ [[ਸ਼ਿਆਮ ਬੇਨੇਗਲ|ਸ਼ਿਆਮ ਬੈਨੇਗਲ]] ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਫਿਲਮ ''ਮੰਥਨ'' (1976) ਨੂੰ ਇਸ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪੰਜ ਲੱਖ (ਅੱਧਾ ਮਿਲੀਅਨ) ਪੇਂਡੂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਦੇ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ₹2 ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਕਿਸਾਨ 'ਆਪਣੀ' ਫਿਲਮ ਦੇਖਣ ਲਈ ਟਰੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਮਿਲੀ।<ref>[http://www.ndtvmovies.com/newstory.asp?section=Movies&id=ENTEN20070021927 NDTV movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929093909/http://www.ndtvmovies.com/newstory.asp?section=Movies&id=ENTEN20070021927 |date=2007-09-29 }} ''NDTV''.</ref><ref>[http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/Culture/Cinema/Benegal.html Shyam Benegal at ucla.net] ''South Asia Studies'', ''University of California, Los Angeles'' (UCLA).</ref> ''ਮੰਥਨ'' ਨੇ 1977 ਵਿੱਚ 24ਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ। == ਮਾਨਤਾ == ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ, ਅਮੂਲ ਰਾਬੋਬੈਂਕ ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਟਾਪ 20 ਡੇਅਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਡੇਅਰੀ ਕੰਪਨੀ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.financialexpress.com/industry/amul-becomes-first-indian-dairy-company-to-be-in-rabobanks-global-top-20-list-nestle-leads/2069079/lite/|title=Amul becomes first Indian dairy company to be in Rabobank's Global Top 20 list; Nestle leads|date=29 August 2020|publisher=[[The Financial Express (India)]]}}</ref> * == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਰੈਂਡ]] 42wue50sgy71bjx2wlxugy2imo0loxj 0 152644 848947 678873 2026-10-01T17:21:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848947 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਨੁਮੋਲ | image = ANUMOL.jpg | caption = | birth_date = {{birth date and age|1986|12|24|mf=yes}} | birth_place = ਨਾਦੁਵੱਟਮ, ਪੱਟੰਬੀ, ਭਾਰਤ | occupation = ਅਦਾਕਾਰਾ | years_active = 2010-ਮੌਜੂਦ | spouse = | parents = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਨੁਮੋਲ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਵਿੱਚ ਨਾਮ: '''Anumol''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਅਤੇ [[ਤਾਮਿਲ]] ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/living-the-roles/article4653736.ece|title=Living the roles|last=Sathyendran|first=Nita|date=25 April 2013|work=[[The Hindu]]|access-date=27 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20220719143139/https://www.thehindu.com/features/cinema/living-the-roles/article4653736.ece|archive-date=19 ਜੁਲਾਈ 2022|url-status=dead}}</ref> ਉਹ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਚੈਇਲੀਅਮ'' (2014), ''ਇਵਾਨ ਮੇਘਰੂਪਨ'' (2012), ''ਅਕਾਮ'' (2011), ''ਵੇਦੀਵਾਜ਼ੀਪਡੂ'' (2013) ਅਤੇ ''ਜਮਨਾ ਪਿਆਰੀ'' (2015) ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ।<ref>{{Cite web |title=Anumol is excited about her first commercial film |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-08/news-and-interviews/36992577_1_actress-anumol-anoop-menon-and-jayasurya-trivandrum-lodge |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203025326/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-08/news-and-interviews/36992577_1_actress-anumol-anoop-menon-and-jayasurya-trivandrum-lodge |archive-date=3 December 2013 |access-date=27 November 2013 |website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Anumol loves a challenge |url=http://www.deccanchronicle.com/130731/entertainment-mollywood/article/anumol-loves-challenge |access-date=27 November 2013 |website=[[Deccan Chronicle]]}}</ref><ref>{{Cite web |title='Aade Londe' girl Anu Mol to act in 'God For Sale' |url=http://ibnlive.in.com/news/aade-londe-girl-anu-mol-to-act-in-god-for-sale/257511-71-210.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131208230435/http://ibnlive.in.com/news/aade-londe-girl-anu-mol-to-act-in-god-for-sale/257511-71-210.html |archive-date=8 December 2013 |access-date=27 November 2013 |publisher=[[IBN Live]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=You won't see me doing blink-and-miss roles: Anumol |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-19/news-and-interviews/38673170_1_actress-anumol-malayalam-film-industry-political-thriller |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131201080516/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-19/news-and-interviews/38673170_1_actress-anumol-malayalam-film-industry-political-thriller |archive-date=1 December 2013 |access-date=27 November 2013 |website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=അനുമോള്‍ക്ക് എന്ത് പറ്റി ? അമ്പരന്ന് ആരാധകര്‍ |url=https://www.mathrubhumi.com/movies-music/news/anumol-malayalam-actress-makeover-pictures-goes-viral-anumol-maram-peyyumbol-movie-stills-1.2998691}}</ref> == ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ == ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ''ਕੰਨੂਕੁਲੇ, ਰਾਮਰ'' ਅਤੇ ''ਸੂਰਨ'' ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਅਨੁਮੋਲ ਨੇ ਪੀ. ਬਾਲਚੰਦਰਨ ਦੀ ''ਇਵਾਨ ਮੇਘਰੂਪਨ'' ਨਾਲ ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਿਆ, ਜੋ ਕਵੀ [[ਪੀ. ਕੁਣੀਰਮਨ ਨਾਇਰ|ਪੀ. ਕੁੰਹੀਰਾਮਨ ਨਾਇਰ ']] ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਬਾਇਓਪਿਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਥੈਂਕਮੋਨੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਹ ਮਲਯਤੂਰ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ ਦੇ ਨਾਵਲ ''[[ਯਕਸ਼ੀ (ਨਾਵਲ)|ਯਕਸ਼ੀ]]'' ਦਾ ਰੂਪਾਂਤਰ ''ਅਕਮ'' ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੀ। ਡੈਬਿਊਟੈਂਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨੋਜ ਕਾਨਾ ਦੀ ਫਿਲਮ "''ਛੈਈਲੀਅਮ"'' ਇੱਕ ਬੇਸਹਾਰਾ ਵਿਧਵਾ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਆਮ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ, ਅਨੁਮੋਲ ਖਿਡਾਰੀ ਗੌਰੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਭੱਜ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਹੁਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਸਮਾਜ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ। ਵਿਰੋਧ ਉਦੋਂ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਪਿਛੋਕੜ ਵਜੋਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੋਕ ਕਲਾ ਰੂਪ ਥੇਯਮ ਨਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੌਰੀ ਆਪਣੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਫਿਲਮ ਅਨੁਮੋਲ ਦੁਆਰਾ ਨਿਭਾਏ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਭਿਨੇਤਾ ਦਾ ਸਮਰਪਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫਰੇਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Chayilyam |url=http://www.sify.com/movies/chayilyam-review--pcmbjvaedfffd.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326121324/http://www.sify.com/movies/chayilyam-review--pcmbjvaedfffd.html |archive-date=26 March 2019}}</ref> ਅਨੁਮੋਲ ਨੇ ਰੰਜੀਤ ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਨਿਜਾਨ ਨੂੰ'' ਫਿਲਮਾਇਆ ਹੈ।<ref name="TOI njan">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Dulquer-Salmaan-was-everyones-sweetheart-on-Njans-set-Anumol/articleshow/41193840.cms|title=Dulquer Salmaan was everyone's sweetheart on Njan's set: Anumol|last=Deepa Soman|date=30 August 2014|work=[[Times Internet]]|access-date=15 October 2014}}</ref> == ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾ ਕੈਰੀਅਰ == ਅਨੁਮੋਲ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਥਕਲੀ ਅਤੇ ਭਰਥਨਾਟਿਅਮ ਡਾਂਸਰ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਸਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ਜਨੂੰਨ ਕਿਵੇਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਨੁਮੋਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬੈਲੇ ਹੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚਮਕ ਅਤੇ ਗਲੈਮ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। == ਅਵਾਰਡ == * ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਅਵਾਰਡ 2015 * ਸੰਤਾਦੇਵੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2015 * ਐਨ ਪੀ ਅਬੂ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਅਵਾਰਡ 2014<ref name="entecity1">{{Cite web |date=23 February 2016 |title=The bold and beautiful Anumol – Exclusive Interview |url=http://entecity.com/news/the-bold-and-beautiful-anumol-exclusive-interview/ |access-date=18 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-date=18 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230218091529/https://entecity.com/news/the-bold-and-beautiful-anumol-exclusive-interview/ |url-status=dead }}</ref> * ਜੇਸੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ 2012 * ਜੇਸੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅਵਾਰਡ 2014<ref name="entecity1" /> * ਭਾਰਤ ਮੁਰਲੀ ਅਵਾਰਡ 2013 * ਏ ਟੀ ਅਬੂ ਅਵਾਰਡ 2012 * ਸੂਰਿਆ ਟੀਵੀ ਅਵਾਰਡ 2012 * ਜੂਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ਿਕਰ: ਅਕਮ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ '''ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ:''' * 10ਵੇਂ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ - ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ - ਪਾਪਮ ਚੇਯਾਥਾਵਰ ਕਲੇਰੀਏਟ, 2021 ਲਈ ਮਲਿਆਲਮ == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ]] 06nr7va4xwrr25j1ipb24l5yl74tx72 0 152654 848946 681909 2026-10-01T17:20:26Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848946 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਨੁਪਮਾ ਕੁਮਾਰ | image = | image_size = | alt = | caption = | other_names = ਅਨੁਪਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1974|12|04}} | birth_place = [[ਕੋਇੰਬਟੂਰ]], [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], [[ਭਾਰਤ]] | occupation = ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਮਾਡਲ, ਐਂਕਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ | years_active = 2001–ਮੌਜੂਦ | children = 1 }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਨੁਪਮਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੁਮਾਰ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Anupama Prakash Kumar;''' ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ 1974)<ref name="Flickr: Anupama Kumar">{{Cite web |title=Flickr: anupama kumar |url=https://www.flickr.com/people/anupamapk/ |access-date=2009-09-26 |publisher=[[Flickr]]}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਅਤੇ ਮਾਡਲ ਹੈ। 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ 2010 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ''[[ਇਸ਼ਕੀਆ]]'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਚੇਰਨ ਦੀ ''ਪੋਕੀਸ਼ਮ'' ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਕਿਚਾ ਸੁਦੀਪਾ ਦੀ ''[[Paartha|ਪਾਰਥਾ ਆਈ]]'' । ਉਸਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2420908.ece#.TmKDe6Cm3o4.facebook|title=itsy Bitsy|last=Raghavan|first=Nikhil|date=2011-09-03|work=The Hindu|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102203851/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2420908.ece#.TmKDe6Cm3o4.facebook|archive-date=2012-11-02|access-date=2023-02-18|url-status=dead}}</ref> ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਤੇਲਗੂ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ। ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਨੁਪਮਾ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਐਂਕਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਇੰਡੀ ਬਲੈਕ ਐਂਡ ਵ੍ਹਾਈਟ ਫਲਿਕ ਨਾਲ ਮੂਵੀ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 2023 ਦੀਆਂ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Multi-Faceted Modelist Anupama Kumar |url=http://www.sivajitv.com/news/model-aupama-kumar-profile-.htm |access-date=2009-09-26 |publisher=sivajitv.com}}</ref> ਉਸਨੇ ''ਮੁਪੋਜ਼ੁਧੁਮ ਉਨ ਕਰਪਨੈਗਲ'' ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ (ਮਹਿਲਾ) ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਲਈ ਵਿਜੇ ਅਵਾਰਡ 2013 ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਦੀ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ''ਸਰਪੱਟਾ ਪਰੰਬਰਾਈ'', ਜਿਸਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲਾਟਾ ਕ੍ਰਾਊਨ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਨਾਰਵੇ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਜੀ. ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ, ਇੱਕ ਨੇਵੀ ਕਮਾਂਡਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਆਦਿਤਿਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। She is married to G. Shivakumar, a Navy commander, and has one son, Aditya, with whom she currently resides in Chennai. == ਕੈਰੀਅਰ == ਕੋਇੰਬਟੂਰ, ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ ਅਨੁਪਮਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਇੱਕ ਐਂਕਰ, ਵਿਜ਼ੂਅਲਾਈਜ਼ਰ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨਿਰਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲਿੰਗ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ ਖ਼ਾਨ|ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖ਼ਾਨ]] ਅਤੇ [[ਮੋਹਨਲਾਲ|ਮੋਹਨ ਲਾਲ]] ਦੀ ਪਸੰਦ ਦੇ ਨਾਲ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਈ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀਵਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਕਦੇ ਆਏ ਨਾ ਜੁਦਾਈ'', ''ਮਿਸ਼ਨ ਫਤਿਹ'', ''ਸ਼ਾਕਾ ਲਕਾ ਬੂਮ ਬੂਮ'' ਅਤੇ ''ਦ ਮੈਜਿਕ ਮੇਕ-ਅੱਪ ਬਾਕਸ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ 2010 ਫਿਲਮ ''[[ਇਸ਼ਕੀਆ]]'' ਨਾਲ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।<ref name="A cameo impresses">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/cp/2009/08/28/stories/2009082850060300.htm|title=A cameo impresses|date=2009-08-28|work=[[The Hindu]]|access-date=2009-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090829200639/http://www.hindu.com/cp/2009/08/28/stories/2009082850060300.htm|archive-date=2009-08-29|location=Chennai, India}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] 5c0j1gnruapvby8tk7c1cirp0kws33u 0 152941 848959 813822 2026-10-01T18:17:00Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848959 wikitext text/x-wiki {{Infobox model|name=ਅਸਮਿਤਾ ਸੂਦ|image=|caption=|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1989|12|20|df=y}}|birth_place=[[ਸ਼ਿਮਲਾ]], [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]]|nationality=ਭਾਰਤੀ|height=|occupation=ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ|yearsactive=2010–ਮੌਜੂਦ|signature=}} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਸਮਿਤਾ ਸੂਦ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Asmita Sood;''' ਜਨਮ 20 ਦਸੰਬਰ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਡਲ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2011 ਦੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ''ਬ੍ਰਮਿਗਦੀ ਕਥਾ'' ਨਾਲ ਕੀਤੀ।<ref>[https://web.archive.org/web/20131203044728/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-05/news-interviews/36764237_1_sonu-sood-kannada-film-femina-miss-india "Not related to Sonu Sood: Asmita Sood"]. Times of India. 2013-02-05.</ref> ਸੂਦ ਨੇ 40 ਤੋਂ ਵੱਧ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ਼ੋਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ: [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ]] ਦੇ ''ਫਿਰ ਭੀ ਨਾ ਮਾਨੇ,'' ''ਬਦਤਮੀਜ਼ ਦਿਲ'' ਅਤੇ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਦਾ ''ਦਿਲ ਹੀ ਤੋ ਹੈ''। == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਸਮਿਤਾ ਸੂਦ [[ਸ਼ਿਮਲਾ]], [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਮਰਸ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Actress Asmita Sood always wanted to be a doctor - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/actress-asmita-sood-always-wanted-to-be-a-doctor/articleshow/79969799.cms |access-date=2021-03-01 |website=The Times of India |language=en}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਹ ਆਫ-ਗਰਿੱਡ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਆਫ-ਗਰਿੱਡ ਭਾਰਤ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ਟੈਕਨੋ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਹੈ, ਜੋ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਸਮਿਤਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਅਮਨ ਲਖ਼ਾਨੀ ਦਾ ਉੱਦਮ ਹੈ। ਕੁੱਲੂ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸੰਗੀਤ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਤੋਂ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। === ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ === ਸੂਦ ਨੇ ਟੀਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਚੈਨਲ ਵੀ ਦੇ ''ਗੇਟ ਗੋਰਜਿਅਸ'' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2010 ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਾਡਲਿੰਗ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref name="deccanchronicle.com1">{{Cite web |title=A gorgeous girl in town &#124; Deccan Chronicle |url=http://www.deccanchronicle.com/130601/entertainment-mollywood/article/gorgeous-girl-town |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113000956/http://www.deccanchronicle.com/130601/entertainment-mollywood/article/gorgeous-girl-town |archive-date=2013-11-13 |access-date=2013-11-27}}</ref> ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2011 ਦੇ [[ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ (ਫੇਮਿਨਾ)|ਫੈਮਿਨਾ ਮਿਸ ਇੰਡੀਆ]] ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ, ਫਾਈਨਲਿਸਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।<ref>[https://web.archive.org/web/20130819073548/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-08-16/news-interviews/41417253_1_film-industry-telugu-sonu-sood "Sonu Sood doesn't want to be my brother: Asmita Sood"]. Times of India. 2013-08-16.</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ [[ਕਥਕ]] ਡਾਂਸਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Tollywood divas step up the dance moves |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Tollywood-divas-step-up-the-dance-moves/articleshow/42037855.cms |website=The Times of India}}</ref> === ਫਿਲਮ ਕੈਰੀਅਰ === ਸੂਦ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ''ਬ੍ਰਮਿਗਦੀ ਕਥਾ'' (2011) ਨਾਲ ਕੀਤੀ,<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-cinemaplus/an-entertaining-potboiler/article2019872.ece|title=An entertaining potboiler|last=m.l. narasimham|date=14 May 2011|work=The Hindu}}</ref> ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਰੁਣ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਨ।<ref>[http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/review/13439.html "Brammigadi Katha Review"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616000058/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/review/13439.html |date=2011-06-16 }}. Indiaglitz.com. 2011-07-01.</ref> ਇਸ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ 50 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/etcetera/article5154037.ece|title=Etcetera|last=Y. Sunita Chowdhury|date=21 September 2013|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20131127223614/http://www.thehindu.com/features/cinema/etcetera/article5154037.ece|archive-date=27 ਨਵੰਬਰ 2013|access-date=19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023|url-status=dead}}</ref> 2013 ਵਿੱਚ, ਸੂਦ ਨੇ ''ਵਿਕਟਰੀ'' ਨਾਲ ਕੰਨੜ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ,<ref name="deccanchronicle.com">{{Cite web |title=Asmitten by Sandalwood &#124; Deccan Chronicle |url=http://www.deccanchronicle.com/130828/entertainment-sandalwood/article/asmitten-sandalwood |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202233943/http://www.deccanchronicle.com/130828/entertainment-sandalwood/article/asmitten-sandalwood |archive-date=2013-12-02 |access-date=2013-11-27}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/its-clean-humour-with-a-message-says-sharan-about-his-movie/article5014358.ece|title=It's clean humour with a message, says Sharan about his movie|last=Staff Correspondent|date=11 August 2013|work=The Hindu}}</ref> ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਵੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ ''5 ਸੁੰਦਰੀਕਲ'' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਮੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਕੁੜੀ ਜਿਸਦਾ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਗਲੀ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ''ਆਦੂ ਮਗਾਦਰਾ ਬੁੱਜੀ'' ਵਿੱਚ ਸੁਧੀਰ ਬਾਬੂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਸੀ। ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੰਦੂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਇੱਕ "ਬੁਲਬੁਲਾ ਅਤੇ ਚਿੜੀ ਕਾਲਜ ਜਾਣ ਵਾਲੀ"।<ref name="indiatimes.com">{{Cite web |title=Asmita Sood on a roll |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/telugu/news-interviews/Asmita-Sood-on-a-roll/articleshow/26475771.cms |website=The Times of India}}</ref> ਸੂਦ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਰਿਲੀਜ਼ਾਂ ''Aa Aiduguru'' (2013) ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ''Ok'' (2013)। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮ, ''ਲੁਕਾ ਚੂਪੀ'' ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=I enjoy being treated like a kid on the set |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/I-enjoy-being-treated-like-a-kid-on-the-set/articleshow/45910264.cms |website=The Times of India}}</ref> === ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓਜ਼ === ਉਹ [[ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ]] ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ''ਫਿਲਹਾਲ'' (2019) ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |title='Filhaal' song: Akshay Kumar, Nupur Sanon showcase heart-touching love tale |url=https://www.aninews.in/news/entertainment/music/filhaal-song-akshay-kumar-nupur-sanon-showcase-heart-touching-love-tale20191109200515/ |access-date=2021-03-26 |website=ANI News |language=en |archive-date=2020-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025140840/https://www.aninews.in/news/entertainment/music/filhaal-song-akshay-kumar-nupur-sanon-showcase-heart-touching-love-tale20191109200515/ |url-status=dead }}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] hq6e26bzdpvjhkd724k97i188esxo4v 0 158371 848949 762261 2026-10-01T17:37:37Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848949 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Abitha | image = Abitha-1.jpg | image_size = | caption = | other_names = Janeesha | birth_name = Jenila | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = Actress | known_for = | spouse = Sunil | children = 2 | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਬਿਥਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਫ਼ਿਲਮ|ਫ਼ਿਲਮ]] ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ [[ਅਦਾਕਾਰ|ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] ਹੈ ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ [[ਵਿਕਰਮ (ਅਭਿਨੇਤਾ)|ਵਿਕਰਮ]] ਦੇ ਨਾਲ <nowiki><i id="mwEQ">ਸੇਤੂ</i></nowiki> ਸਮੇਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਟੈਲੀਸੀਰੀਅਲ ''ਤਿਰੂਮਤੀ ਸੇਲਵਮ'' ਵਿੱਚ ਅਰਚਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸੰਜੀਵ ਦੇ ਨਾਲ 'ਸਨ ਟੀਵੀ' 'ਤੇ 2007 ਤੋਂ 2013 ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਲ 2010 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ''ਤਿਰੂਮਤੀ ਸੇਲਵਮ'' ਲਈ ਸਨ ਕੁਡੰਬਮ ਵਿਰੁਥੁਗਲ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਵਾਰ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਸਨ ਕੁਡੰਬਮ ਵਿਰੁਥੁਗਲ ਜੇਤੂ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.metromasti.com/kollywood/news/Sun-TV-Sun-Kudumbam-Awards-2012-Sun-Kudumbam-Awards-Jan-6-2013/23704|title=Sun Kudumbam Viruthugal 2012 Winner List|work=metromasti.com}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਇੱਕ ਅੱਲ੍ਹੜ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਅਬੀਥਾ ਜਾ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ, ''ਨੈਨਸੀ'' ਅਭਿਨੀਤ [[ਸੰਘਵੀ]] ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿਰੂਵੋਟਿਯੂਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਫ਼ਿਲਮਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸੀਰੀਅਲ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ''ਅਪਰਾਧਿਕ'' ਵਿੱਚ ਨਾਇਕਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2006/11/23/stories/2006112317840200.htm|title=I was thrilled when 'Sethu' was a big hit|date=23 November 2006|work=The Hindu|location=Chennai, India}}</ref> ਕੁਝ ਸੀਰੀਅਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਔਰਤ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ''ਗੋਲਮਾਲ'' ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਘੱਟ ਬਜਟ ਵਾਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਲਿਆਲਮ ਵਿੱਚ ''ਦੇਵਦਾਸੀ'' ਨਾਮ ਦੀ ਬੀ-ਗ੍ਰੇਡ ਫ਼ਿਲਮ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਾਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ [[ਵਿਕਰਮ (ਅਭਿਨੇਤਾ)|ਵਿਕਰਮ]] ਦੇ ਨਾਲ ''ਸੇਤੂ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ [[ਕੀਰਤੀ ਰੈੱਡੀ]] ਅਤੇ ਰਾਜਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Tamil Movie News: March edition |url=http://www.indolink.com/tamil/cinema/News/98/Mar/news3.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160430054302/http://www.indolink.com/tamil/cinema/News/98/Mar/news3.htm |archive-date=30 April 2016 |access-date=12 April 2012}}</ref> ਬਾਲਾ ਨੇ ਫ਼ਿਲਮ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਜੇਨੀਲਾ ਤੋਂ ਅਬੀਥਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲਿਆ, ਉਸ ਕਿਰਦਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਉਹ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਦਸੰਬਰ 1999 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਪਨਗਰੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਸ਼ਬਦ-ਦੇ-ਮੂੰਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ [[ਚੇਨਈ]] ਦੇ ਕਈ ਸਿਨੇਮਾ ਹਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੱਲੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ''ਸੇਤੂ ਨੇ'' ਤਾਮਿਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਿਨੇਮਾ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਫ਼ਿਲਮ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਬੀਥਾ ਨੇ ਇੱਕ ਤਿਮਿਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁੜੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। <ref name="redwin">{{Cite web |last=Warrier, Shobha |date=17 August 2004 |title=Vikram's obsession gets its reward |url=http://www.rediff.com/movies/2004/aug/17vikram.htm |access-date=31 July 2011 |publisher=[[Rediff]]}}</ref> ''ਸੇਤੂ'' {{'}} ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਬਿਥਾ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਅਤੇ [[ਅੰਨਾਮਲਾਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੰਪਰਕ ਗੁਆ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਮਾਮੂਲੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article439435.ece|title=Grill Mill - Abitha|date=27 May 2010|work=The Hindu|location=Chennai, India}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਹ ਨਵੇਂ ਆਏ ਕਲਾਕਾਰ ਇਸ਼ਾਕ ਹੁਸੈਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ''ਪੂਵ ਪੇਨ'' ਪੂਵ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਰੀਵਰੁਮ ਕਾਲਈ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਮਰਾਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ''ਅਰਸਾਚੀ'' ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਾਜ]] ਦੇ ਨਾਲ ''ਪਿਰੰਥਾ'' ਨਾਲ, ''ਅਭਿਨਯ'' ਨਾਲ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਮੁਰਲੀ ਦੇ ਨਾਲ''ਕੰਧਵੇਲ'' ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।<ref>{{Cite web |date=5 August 2003 |title=New Tamil films in the making |url=http://www.chennaionline.com/entertainment/filmplus/ntamil.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20030805141304/http://www.chennaionline.com/entertainment/filmplus/ntamil.asp |archive-date=5 August 2003}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tamil Movies Online ::::: News |url=http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category%3D1%26view%3D7-00 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011030225/http://tamilmovies.com/cgi-bin/news/archives.cgi?category=1&view=7-00 |archive-date=11 October 2008 |access-date=24 October 2015}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 August 2004 |title=Location news - Pirantha naal |url=http://www.chennaionline.com/location/birthday.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20040824054915/http://www.chennaionline.com/location/birthday.asp |archive-date=24 August 2004}}</ref> 2005 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ [[ਐਮ. ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ|ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ]] ਦੁਆਰਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਕੀਤੀ ''ਕੰਨੰਮਾ'' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਗੈਰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ''ਉਲਕਦਾਥਲ'' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੀ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਉਸ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਬਾਸ ਅਤੇ ਕੁਨਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ''ਅਨਾਰਚੀਗਲ'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web |title=டோடோவின் ரஃப் நோட்டு — Tamil Kavithai - தமிழ் கவிதைகள் - நூற்று கணக்கில்! |url=http://www.cinesouth.com/masala/hotnews/new/02122005-5.shtml |access-date=17 August 2019 |publisher=Cinesouth.com |archive-date=19 ਮਾਰਚ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230319150450/http://www.cinesouth.com/masala/hotnews/new/02122005-5.shtml |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਸੁਏਤਚਾਈ ਐਮਐਲਏ'' ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 2006 ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਤਿਆਰਾਜ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ''ਨਾਮ ਨਾਡੂ'' ਵਿੱਚ ਸਰਨਰਾਜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। == ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਭਾਸ਼ਾ ! ਨੋਟਸ |- | 1997 | ''ਏਟੁਪੱਟੀ ਰਸ'' | ਪੋਨਰਾਸੂ ਦੀ ਧੀ | rowspan="2" | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] | |- | 1998 | ''ਗੋਲਮਾਲ'' | ਰੇਸ਼ਮਾ | |- | 1997 | ''ਮਾਸਮਾਰਮ'' | ਜੈਸਮੀਨ | ਮਲਿਆਲਮ | |- | rowspan="2" | 1999 | ''ਦੇਵਦਾਸੀ'' | | [[ਮਲਿਆਲਮ]] | |- | ''ਸੇਠੁ'' | ਅਬਿਥਾਕੁਚਲੰਬਲ (ਅਬਿਥਾ) | rowspan="5" | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] | ਨਾਮਜ਼ਦ- ਸਰਬੋਤਮ ਤਾਮਿਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ |- | rowspan="2" | 2001 | ''ਸੀਰਿਵਾਰੁਮ ਕਾਲੈ'' | ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ | |- | ''ਪੂਵ ਕਲਮ ਪੂਵ'' | | |- | 2002 | ''ਪੁਠੀਆ ਅਲਾਈ'' | | |- | rowspan="2" | 2004 | ''ਅਰਸਾਚੀ'' | ਸ਼ਵੇਤਾ ਅਸ਼ੋਕ ਮਹਿਤਾ | |- | ''ਆਗੋਡੇਲਾ ਓਲੇਡੱਕੇ'' | | [[ਕੰਨੜ]] | |- | 2005 | ''ਅਨਾਰਚੀਗਲ'' | ਅਮ੍ਰਿਤਾ | rowspan="5" | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] | |- | 2006 | ''ਸੁਏਤਚਾਈ ਐਮ.ਐਲ.ਏ'' | ਲਕਸ਼ਮੀ | |- | 2007 | ''ਨਾਮ ਨਾਦੁ'' | ਸੱਤਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ | |- | 2017 | ''ਐਨ ਕਢਲ ਦੇਵਥਾਈ'' | | |-| {{TBA}} | style="background:#ffc;" | ''ਤੁਸੀਂ ਇਵਾਨ''</img> | | ਸੰਪੂਰਨ <ref>{{Cite web |title=Karthik plays the lead in a film that stresses the importance of honour - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/karthik-plays-the-lead-in-a-film-that-stresses-the-importance-of-honour/articleshow/81425832.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref> |} == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ ! ਸਿਰਲੇਖ ! ਭੂਮਿਕਾ ! ਚੈਨਲ ! ਭਾਸ਼ਾ |- | 1997 | ''ਅਪਰਾਧੀ'' | | ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ | rowspan="3" | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | 2002 | ''ਵਰਮ'' | ਸਵਰਨਾ | rowspan="2" | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ |- | 2003 | ''ਕੁੰਗੁਮਮ'' | |- | 2003-2005 | ''ਪ੍ਰਿਯੰਕਾ'' | | ਈਟੀਵੀ | [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] |- | 2005 | ''ਕਦਮਤ੍ਤਥੁ ਕਥਾਨਾਰ'' | ਉਨਿਮਾਯਾ | ਏਸ਼ੀਆਨੈੱਟ | [[ਮਲਿਆਲਮ]] |- | 2006-2007 | ''ਰਾਜਾ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ'' | ਰਾਜਾ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ | rowspan="3" | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ | rowspan="13" | [[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]] |- | 2006-2007 | ''ਸੋਰਗਮ'' | ਸੂਰਯਾ |- | 2007-2013 | ''ਤਿਰੁਮਤੀ ਸੇਲਵਮ'' | ਅਰਚਨਾ |- | 2008-2010 | ''ਥਂਗਮਨਾ ਪੁਰੁਸ਼ਨ'' | ਰਾਸੀ | ਕਲੈਗਨਾਰ ਟੀ.ਵੀ |- | 2008 | ''ਮਨੀਕੁੰਡੂ'' | ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਿੱਖ | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ |- | 2009 | ''ਸਿਮਰਿ ਥਿਰੈ'' | ਸ਼ਾਲਿਨੀ | ਜਯਾ ਟੀ.ਵੀ |- | 2009-2010 | ''ਅਧੀਪਰਸਕਤਿ'' | ਰੇਣੁਕਾ ਦੇਵੀ | ਰਾਜ ਟੀ.ਵੀ |- | 2011 | ''ਥੈਂਡਰਲ'' | ਅਰਚਨਾ | rowspan="4" | ਸਨ ਟੀ.ਵੀ |- | rowspan="2" | 2013-2014 | ''ਪੁਨੰਜਲ'' | ਨਨ੍ਧਿਨੀ ਵਿਸ਼੍ਵਾ |- | ''ਮੁਥਾਰਾਮ'' | ਰੰਜਨੀ ਮੁਰਲੀ |- | 2019 | ''ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਟੋਰਸ'' | ਡਾ: ਸ਼ਿਆਮਲਾ/ਸ਼ਾਂਤੀ |- | 2022–ਮੌਜੂਦਾ | ''ਮਾੜੀ'' <ref>{{Cite web |title=New show 'Maari' set to launch soon; Abitha set for a comeback after 3 years |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/new-show-maari-set-to-launch-soon-abitha-set-for-a-comeback-after-3-years/articleshow/92015854.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref> | ਦੀਵਾਨੈ | rowspan="2" | [[ਜ਼ੀ ਤਾਮਿਲ|ਜ਼ੀ ਤਮਿਲ]] |- | 2022–ਮੌਜੂਦਾ | ''ਸੁਪਰ ਮੌਮ ਸੀਜ਼ਨ 3'' | ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ |} == ਹਵਾਲੇ == <references /> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDB name|1414830}} {{Authority control}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1985]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] j8hb7414fblxlla9o3raep82zyvdbyj 0 162645 848960 848146 2026-10-01T18:18:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848960 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | name = ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਕੁੰਜੀ | image = Ashwini shetty akkunje.jpg | image_size = | caption = 2014 ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਨੀ | headercolor = | birth_name = ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਚਿਦਾਨੰਦ ਸ਼ੈਟੀ ਅਕੁੰਜੀ | full_name = ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਚਿਦਾਨੰਦ ਸ਼ੈਟੀ ਅਕੁੰਜੀ | nickname = ਜਨਸਲੇ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ | nationality = ਭਾਰਤੀ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1987|10|07}} | birth_place = ਸਿੱਦਾਪੁਰਾ, ਉਡੁਪੀ, ਭਾਰਤ | death_date = | death_place = | height = 184 ਸੈ.ਮੀ | weight = | website = | country = ਭਾਰਤ | sport = ਅਥਲੈਟਿਕਸ (ਖੇਡ) | event = | collegeteam = | club = | team = | turnedpro = | coach = | retired = | coaching = | worlds = | regionals = | nationals = | olympics = | paralympics = | highestranking = | pb = '''400 m''': 52.82 <br>'''400 m ਹਰਡਲਸ''': 56.15 | medaltemplates = | show-medals = }} [[Category:Pages using Infobox sportsperson with unknown parameters|workplaceAshwini Akkunji]] '''ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਚਿਦਾਨੰਦ ਸ਼ੈੱਟੀ ਅਕੁੰਜੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Ashwini Chidananda Shetty Akkunji;''' ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1987) ਸਿੱਦਾਪੁਰਾ, ਉਡੁਪੀ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਪ੍ਰਿੰਟ ਅਥਲੀਟ ਹੈ ਜੋ [[400 ਮੀਟਰ ਦੌੜ|400 ਮੀਟਰ]] ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=87541|title=Kundapur: Country's Pride, Ashwini Shetty Akkunje, Getting Accolades Aplenty|last=Kundapur (SP)|date=14 October 2010|access-date=15 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303200457/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=87541|archive-date=3 March 2016|publisher=Daijiworld Media Network}}</ref> ਅਸ਼ਵਨੀ ਨੇ [[ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ 2010|2010 ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਖੇਡਾਂ]] ਅਤੇ [[2010 ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ|2010 ਏਸ਼ੀਅਨ ਖੇਡਾਂ]] ਵਿੱਚ 4x400 ਮੀਟਰ ਰਿਲੇਅ ਟੀਮ ਈਵੈਂਟ ਵਿੱਚ [[ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ (ਖਿਡਾਰਨ)|ਮਨਜੀਤ ਕੌਰ]], [[ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ]] ਅਤੇ ਸਿਨੀ ਜੋਸ<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/commonwealth-games-2010/india-news/Indian-relay-girls-bring-the-house-down/articleshow/6738756.cms|title=Indian relay girls bring the house down|last=Bose|first=Saibal|work=[[Times of India]]|access-date=15 October 2010}}</ref> ਨਾਲ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 25 ਨਵੰਬਰ 2010 ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ 400 ਮੀਟਰ ਅੜਿੱਕਾ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਚੀਨ ਦੇ [[ਗੁਆਂਗਜ਼ੂ]] ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ।<ref>{{Cite web |last=Rawat |first=Rahul |title=Ashwini wants to win more medals |url=http://indiatoday.intoday.in/site/Story/121649/Sports/ashwini-wants-to-win-more-medals.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20101205170236/http://indiatoday.intoday.in/site/Story/121649/Sports/ashwini-wants-to-win-more-medals.html |archive-date=5 December 2010 |access-date=30 November 2010 |publisher=[[India Today]]}}</ref> ਉਹ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਪ੍ਰਸ਼ਸਤੀ (2010) ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਰਨਾਟਕ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਇੱਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/states/karnataka/article859752.ece|title=Infosys CEO Gopalakrishnan, Ullas Karanth bag top Karnataka award|date=30 October 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=30 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101105033634/http://www.thehindu.com/news/states/karnataka/article859752.ece|archive-date=5 November 2010|location=Chennai, India}}</ref> == ਜੀਵਨੀ == ਸਿੱਦਾਪੁਰਾ, ਉਡੁਪੀ, ਕੁੰਡਾਪੁਰਾ ਤਾਲੁਕ, ਉਡੁਪੀ ਜ਼ਿਲੇ, [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਸ਼ੈਟੀ ਅਕੁੰਜੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ, ਬੀਆਰ ਚਿਦਾਨੰਦ ਸ਼ੈੱਟੀ ਦੇ ਇੱਕ [[ਤੁਲੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੁਲੂ ਭਾਸ਼ੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਗਈ।<ref>{{Cite web |last=Team Mangalorean |title=Ashwini's village in celebration mood! |url=http://mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=209369 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126140607/http://mangalorean.com/news.php?newstype=broadcast&broadcastid=209369 |archive-date=26 November 2010 |access-date=30 November 2010 |publisher=Mangalorean.com}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/article829812.ece|title=Ashwini's family ecstatic|last=Staff Correspondent|date=14 October 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=15 October 2010|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020223658/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/article829812.ece|archive-date=20 ਅਕਤੂਬਰ 2012|url-status=dead}}</ref> ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2010/10/14/stories/2010101463130600.htm|title=Grit pumped up Karnataka's golden girl.|last=Belgaumkar|first=Govind D.|date=14 October 2010|work=[[The Hindu]]|access-date=15 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101019040556/http://www.hindu.com/2010/10/14/stories/2010101463130600.htm|archive-date=19 October 2010|location=Chennai, India}}</ref> ਇੱਕ ਖੇਡ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਨਾਲ।<ref>{{Cite news|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=90751|title=Udupi: Rural Surroundings of Akkunje Scripts Ashwini's Success|last=Beejadi|first=Aishwarya|work=Daijiworld.com|access-date=30 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011155417/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=90751|archive-date=11 October 2012}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ 5 ਏਕੜ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਅਰੇਕਾ ਅਖਰੋਟ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਇੱਕ ਭੈਣ, ਦੀਪਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਰਾ, ਅਮਿਤ ਨਾਲ।<ref>{{Cite web |last=Daily News and Analysis |author-link=Daily News and Analysis |title=Gensale Express does India proud at Asiad |url=http://daily.bhaskar.com/article/gensale-express-does-india-proud-at-asiad-1588067.html?PRV= |access-date=30 November 2010 |publisher=[[D B Corp Ltd.]] |archive-date=21 ਦਸੰਬਰ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101221120137/http://daily.bhaskar.com/article/gensale-express-does-india-proud-at-asiad-1588067.html?PRV= |url-status=dead }}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ [[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ]] ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ।<ref name="dna">{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/sport/report_running-till-the-cows-come-home_1452267|title=Running... till the cows come home|last=Sukumar|first=Dev S|work=[[Daily News and Analysis]]|access-date=15 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101022051145/http://www.dnaindia.com/sport/report_running-till-the-cows-come-home_1452267|archive-date=22 October 2010}}</ref> ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਪੋਰਟਸ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਬੰਗਲੌਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Udupi: Athlete Ashwini Akkunji gets engaged |url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=356727 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150930230707/http://daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=356727 |archive-date=30 September 2015 |access-date=24 September 2015}}</ref> == ਡੋਪਿੰਗ == ਕੋਬੇ (ਜਾਪਾਨ) ਵਿੱਚ ਏਸ਼ੀਅਨ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੁਲਾਈ 2011 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਐਨਾਬੋਲਿਕ ਸਟੀਰੌਇਡਜ਼ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>[http://indiatoday.intoday.in/site/story/ashwini-and-priyanka-add-to-doping-shame/1/143690.html Ashwini and Priyanka add to doping shame : Controversies – London Olympics News – India Today]</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਈਵੈਂਟ ਲਈ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਟੀਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਤੋਂ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਪਰ 23 ਦਸੰਬਰ 2011 ਨੂੰ ਨਾਡਾ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਕੋਰਟ ਆਫ ਆਰਬਿਟਰੇਸ਼ਨ ਫਾਰ ਸਪੋਰਟ (ਸੀਏਐਸ) ਨੇ ਹਲਕੀ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਐਥਲੈਟਿਕਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਅਤੇ 5 ਹੋਰ ਐਥਲੀਟਾਂ (ਮਨਦੀਪ ਕੌਰ, ਸਿਨੀ ਜੋਸ, ਜੌਨਾ ਮੁਰਮੂ, ਟਿਆਨਾ ਮੈਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਪੰਵਾਰ) 'ਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/sport/athletics/article3653713.ece|title=CAS confirms 2-year bans on 6 Indian athletes|date=18 July 2012|work=The Hindu|access-date=18 July 2012|location=Chennai, India|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718174324/http://www.thehindu.com/sport/athletics/article3653713.ece|archive-date=18 ਜੁਲਾਈ 2012|url-status=dead}}</ref> == ਅਵਾਰਡ, ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ == ਉਸਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਕਰਨਾਟਕ ਰਾਜਯੋਤਸਵ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿਕਾਸ ਅਥਾਰਟੀ (ਬੀ.ਡੀ.ਏ.) ਦੁਆਰਾ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੱਖ [[ਰੁਪਿਆ|ਰੁਪਏ]] ਦਾ ਨਕਦ ਭੁਗਤਾਨ, 20 ਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਗਮਾ ਅਤੇ ਤਰਜੀਹ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।<ref>{{Cite web |url=http://www.nriforumkarnataka.org/news/?p=334 |title=Rajyotsava awards for 162 Bangalore, Oct 30, DH News Service: « NRI Forum Karnataka :: News |access-date=2023-04-09 |archive-date=2017-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170429092452/http://www.nriforumkarnataka.org/news/?p=334 |url-status=dead }}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 2010 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੇ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/india-news/CWG-Govt-will-dole-out-highest-cash-kitty-ever/cwgarticleshow/6738724.cms|title=India News|date=13 October 2010|work=The Times of India}}</ref><ref>[http://www.deccanherald.com/content/105034/yeddy-announces-cash-prizes-karna.html Yeddy announces cash prizes to Karna medal winners in CWG]</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2010/10/27/stories/2010102763801600.htm|title=Railways honours Commonwealth Games medallists|date=27 October 2010|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20101030082527/http://www.hindu.com/2010/10/27/stories/2010102763801600.htm|archive-date=30 October 2010|location=Chennai, India}}</ref><ref>[http://www.indianexpress.com/news/the-village-road-that-led-to-guangzhou/720452/0 The Village Road that Led to Guangzhou – Indian Express]</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 45zj9wtufd9eaml70pq1o7xkpg6lbqu 0 163961 848951 670455 2026-10-01T17:46:08Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848951 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਮਲ ਅਲਾਨਾ | image = | alt = | caption = | other_names = | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1947|09|14}} | birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]] | death_date = | death_place = | nationality = | alma_mater = ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ | occupation = ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਸਿੱਖਿਅਕ | years_active = 1970–ਮੌਜੂਦ | known_for = | spouse = ਨਿਸਾਰ ਅਲਾਨਾ | children = | father = | awards = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਮਲ ਅਲਾਨਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Amal Allana;''' ਜਨਮ 14 ਸਤੰਬਰ 1947) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਸੈਨਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਾਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ]] ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦੂਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਿਸਾਰ ਅਲਾਨਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੀ ਥੀਏਟਰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸੰਸਥਾ, ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਕੈਡਮੀ (DADA), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਨਾਟਕੀ ਕਲਾ ਵੀ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name="ht">{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2005/12/11/stories/2005121100370500.htm|title=STAGECRAFT: Theatre as a tactile experience|date=11 December 2005|work=The Hindu|access-date=2 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606125010/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2005/12/11/stories/2005121100370500.htm|archive-date=6 June 2011}}</ref><ref name="tr">{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2005/20050619/society.htm#5|title=MAking Waves: Born to theatre|date=19 June 2005|work=The Tribune}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2005/12/09/stories/2005120902960300.htm|title=Carrying the mantle: National School of Drama Chairperson Amal Allana|date=9 December 2005|work=The Hindu|access-date=2 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100331130347/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2005/12/09/stories/2005120902960300.htm|archive-date=31 March 2010}}</ref> ਇੱਕ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ 55 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਆਧੇ ਅਧੁਰੇ'' ([[ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼]]), ''ਖਾਮੋਸ਼, ਅਦਾਲਤ ਜਰੀ ਹੈ'' (1956 ਦੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ [[ਵਿਜੈ ਤੇਂਦੂਲਕਰ|ਵਿਜੇ ਤੇਂਦੁਲਕਰ]] ਰੂਪਾਂਤਰ, ਫਰੀਡਰਿਕ ਡਰੇਨਮੈਟ ਦੁਆਰਾ 'ਡਾਈ ਪੰਨੇ' (ਟ੍ਰੈਪਸ), ''[[ਆਸ਼ਾੜ ਕਾ ਏਕ ਦਿਨ|ਅਸ਼ਧ ਕਾ ਏਕ ਦਿਨ]]'' (ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼), ''ਤੁਗਲਕ'' ਅਤੇ ''ਹਯਾਵਦਾਨਾ'' (ਦੋਵੇਂ [[ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ]] ਦੁਆਰਾ), ''ਮਹਾਭੋਜ'' ( [[ਮੰਨੂ ਭੰਡਾਰੀ]] ) (1982), ''[[ਕਿੰਗ ਲੀਅਰ]]'', ''ਹਿੰਮਤ ਮਾਈ'' ( ਮਦਰ ਕਰੇਜ ), ''ਨਤੀ ਬਿਨੋਦਿਨੀ'' (2006) ਅਤੇ ''ਬੇਗਮ ਬਰਵੇ'' (2006) ਸਤੀਸ਼ ਅਲੇਕਰ ), ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ|ਭਾਰਤੀ ਥੀਏਟਰ]] ਵਿੱਚ ਰੁਝਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref>[[Amal Allana#Me|Meyer, p. 9]]</ref><ref>[http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/amal-allana-gets-second-term-as-nsd-chief_100205272.html Amal Allana gets second term as NSD chief] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303223257/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/amal-allana-gets-second-term-as-nsd-chief_100205272.html|date=3 March 2016}} 15 June 2009.</ref> ਉਸ ਨੂੰ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ]] ਵਿੱਚ 1998 ਦਾ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ]] ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ]], ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਫਾਰ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>[http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist.htm Awardees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120217185616/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist.htm|date=17 February 2012}} [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|Sangeet Natak Akademi Award]] Official listing.</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਜਰਮਨੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, [[ਸੁਰੇਖਾ ਸਿਕਰੀ|ਸੁਰੇਖਾ ਸੀਕਰੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ, ''ਤੀਨ ਤਕਕੇ ਕਾ ਸਵੰਗ'' (1970), ਬ੍ਰੈਖਟ ਦੇ ''[[ਦ ਥ੍ਰੀ ਪੈਨੀ ਓਪੇਰਾ|ਥ੍ਰੀਪੇਨੀ ਓਪੇਰਾ]]'' 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸਨੇ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ|NSD ਰਿਪਰਟਰੀ ਕੰਪਨੀ]], ਦਿੱਲੀ ਲਈ ਫ੍ਰਿਟਜ਼ ਬੇਨੇਵਿਟਜ਼ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name="Dharwadker, p. 437">[[Amal Allana#Dh|Dharwadker, p. 437]]</ref> ਉਸਦੇ ਪਤੀ, ਨਿਸਾਰ ਅਲਾਨਾ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਹਿਯੋਗ 1971 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰ ਕਾਲਜ, ਬੰਬਈ (ਹੁਣ ਮੁੰਬਈ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਇੱਕਲੇ ਨਾਟਕ, [[ਬਰਤੋਲਤ ਬਰੈਖ਼ਤ|ਬ੍ਰੇਖਟ]] ''ਦੇ ਏ ਮੈਨ'ਸ ਏ ਮੈਨ ਦੀ'' ਰਿਹਰਸਲ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਿਸਾਰ ਫਿਰ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬ੍ਰੈਖਟ ਅਤੇ ਕੈਸਪਰ ਨੇਹਰ (ਆਸਟ੍ਰੀਅਨ-ਜਰਮਨ ਸੀਨੋਗ੍ਰਾਫਰ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੈੱਟ ਕਰਨ ਲਈ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਨਿਸਾਰ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਕਰਾਫਟ ਸੌਂਪਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ 55 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਲਈ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਬਈ (1972-1975) ਵਿੱਚ 'ਦ ਵਰਕਸ਼ਾਪ' ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟੂਡੀਓ 1 (1977-1985) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।<ref>[http://blogs.thehindu.com/delhi/?p=1206 The curtain raisers: Theatre veterans Amal and Nissar Allana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812174447/http://blogs.thehindu.com/delhi/?p=1206 |date=2011-08-12 }} The Hindu, 30 August 2008.</ref> ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਭਾਰਤੀ ਰੰਗਮੰਚ ਵਿਭਾਗ, [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 1977-8 ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਬ੍ਰੈਖਟ ਦੀ ''ਦਿ ਐਕਸੈਪਸ਼ਨ ਐਂਡ ਦ ਰੂਲ'' ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ [[ਮਨਜੀਤ ਟਿਵਾਣਾ]], [[ਅਨੂਪਮ ਖੇਰ|ਅਨੁਪਮ ਖੇਰ]] ਅਤੇ ਅਨੀਤਾ ਕੰਵਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ''ਥ੍ਰੀ ਪੈਨੀ ਓਪੇਰਾ ਦੇ'' ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ 1976 ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ [[ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼]] ਦੀ ''ਅਧੇ ਅਧੁਰੇ'', ਐਨਐਸਡੀ ਰਿਪਰਟਰੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, [[ਸੁਰੇਖਾ ਸਿਕਰੀ|ਸੁਰੇਖਾ ਸੀਕਰੀ]], ਉੱਤਰਾ ਬਾਓਕਰ ਅਤੇ [[ਮਨੋਹਰ ਸਿੰਘ]] ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਹਿੰਮਤ ਮਾਈ'' (1993) [[ਬਰਤੋਲਤ ਬਰੈਖ਼ਤ|ਬ੍ਰੇਖਟ]] ਦੀ ''ਮਦਰ ਕੋਰੇਜ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ '<nowiki/>'' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, [[ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ]] ਦੀ ''ਨਾਗਮੰਡਲ'', ਅਤੇ ਸਤੀਸ਼ ਅਲੇਕਰ ਦੀ ''ਬੇਗਮ ਬਰਵੇ'' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ''ਬਿਰਜੀਸ ਕਾਦਰ ਕਾ ਕੁਨਬਾ'' (1980), [[ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ|ਫੈਡਰਿਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ]] ਦੇ ''[[ਹੁਕਮੀ ਦੀ ਹਵੇਲੀ|ਦ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਬਰਨਾਰਡਾ ਐਲਬਾ]]'' ''ਅਸਾਧ ਕਾ ਇੱਕ ਦਿਨ'' (1981) (ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼), [[ਮੰਨੂ ਭੰਡਾਰੀ]] ਦਾ ''ਮਹਾਭੋਜ'' (1982) ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ), ''ਔਰਤ ਭਲੀ ਰਾਮਕਲੀ'' (1984), ਬ੍ਰੈਖਟ ਦੀ ''ਦ ਗੁੱਡ ਪਰਸਨ ਆਫ਼ ਸਜ਼ੇਚਵਾਨ ''' ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ''ਰਾਜਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ'' (1989), [[ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ]] ਦੇ ''[[ਕਿੰਗ ਲੀਅਰ]]'' 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਡਾਲਵੀ ਦੀ ''ਚਾਰ ਚੌਗੀ'', ਮਹੇਸ਼ ਐਲਕੁੰਚਵਾਰ ਦੀ ''ਸੋਨਾਟਾ'' ਅਤੇ ''ਮਾਸੂਮ ਏਰੇਂਦਿਰਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਰਹਿਤ ਦਾਦੀ'', [[ਗੈਬਰੀਅਲ ਗਾਰਸੀਆ ਮਾਰਕੇਜ਼]] ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਰਾਮੇ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੋਹਨ ਰਾਕੇਸ਼ ਦੇ ''ਅਧੇ-ਅਧੁਰੇ'', ''ਬੇਗਮ ਬਰਵੇ'', [[ਮੰਜੁਲਾ ਪਦਮਨਾਭਨ]] ਦੀ ''ਲਾਈਟਸ ਆਊਟ'', ''ਚਾਰ ਚੌਘੀ'', ''ਤੀਨ ਤਕਕੇ ਦਾ ਸਵੰਗ'' । ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਰਚਾ ''ਨਾਤੀ ਬਿਨੋਦਿਨੀ'' (2006) ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਬੰਗਾਲੀ ਰੰਗਮੰਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦਾਸੀ ਬਣ ਗਈ, ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਸੀ ਜੋ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੀ। ਆਲੋਚਕ, ਰੋਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ "ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਰਮਾਣ" ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/12/08/stories/2006120801500300.htm|title=Autobiography comes alive : "Nati Binodini", based on Binodini's autobiography "Aamar Kathaa"|last=Romesh Chander|date=8 December 2006|work=The Hindu|access-date=2 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606125042/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fr/2006/12/08/stories/2006120801500300.htm|archive-date=6 June 2011}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 February 2008 |title=STAGE CRAFT |url=http://indiatoday.intoday.in/site/Story/4376/Woman/Armed+to+go.html |access-date=2 April 2010 |publisher=India Today}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2006/11/24/stories/2006112401170300.htm|title=Lights, sets, action..: Nissar and Amal Allana's "Nati Binodini" premieres this weekend in Delhi.|date=24 November 2006|work=[[The Hindu]]|access-date=2 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401160146/http://www.hindu.com/fr/2006/11/24/stories/2006112401170300.htm|archive-date=1 April 2012}}</ref> ਪਹਿਲਾ ਆਲ-ਇੰਡੀਅਨ ਥੀਏਟਰ ਫੈਸਟੀਵਲ, [[ਭਾਰਤ ਰੰਗ ਮਹਾਉਤਸਵ|ਭਾਰਤ ਰੰਗ ਮਹੋਤਸਵ]] 1999, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 18 ਮਾਰਚ ਨੂੰ [[ਗਿਰੀਸ਼ ਕਰਨਾਡ]] ਦੇ ਨਾਟਕ ''ਨਾਗਮੰਡਲ'' ਦੇ ਮੰਚਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਉਸਨੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19990318/ile18004.html|title=All the world's classics, on a stage|date=18 March 1999|work=[[The Indian Express]]}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਨਿਸਾਰ ਅਲਾਨਾ, ਇੱਕ ਸਟੇਜ-ਸੈੱਟ ਅਤੇ ਲਾਈਟਿੰਗ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਨਾਲ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਖੀਰਕੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਕੈਡਮੀ (DADA) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਅੱਜ ਉਹ ਉੱਥੇ ਐਕਟਿੰਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਿਸਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। 2008 ਵਿੱਚ, DADA ਨੇ ਇੱਕ 10-ਦਿਨ 'ਦਿੱਲੀ ਇਬਸਨ ਫੈਸਟੀਵਲ' ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਥਿਆਮ, ਅਨੁਰਾਧਾ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਨੀਲਮ ਮਾਨਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ।<ref>[https://web.archive.org/web/20121107150912/http://www.hindu.com/fr/2009/11/20/stories/2009112050100300.htm Interpreting Ibsen] [[The Hindu]], 20 November 2009.</ref> 2009 ਵਿੱਚ, ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਚੀਨ, ਈਰਾਨ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਤੋਂ ਚਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਬੋਸ, ਜੋਤਿਸ਼ ਐਮ.ਜੀ., ਨੀਰਜ ਕਬੀ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲੇਖਾ ਚੌਧਰੀ ਦੁਆਰਾ [[ਹੈਨਰਿਕ ਇਬਸਨ]] ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਮਲ ਅਲਾਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ, ''ਮੈਟਰੋਪੋਲਿਸ ਨੇ'' ਇੱਕਠੇ ਲਿਆਂਦੇ। ਅਜੋਕੇ ਮੁੰਬਈ ਅਤੇ [[2008 ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਾ|26/11 ਦੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਿਆਂ]] ਦੀ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਮੋਜ਼ੇਕ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਇਬਸਨ ''[[ਗੁੱਡੀ ਦਾ ਘਰ|ਦੇ ਤਿੰਨ ਨਾਟਕਾਂ- ਏ ਡੌਲਜ਼ ਹਾਊਸ]]'', ''ਰੋਸਮਰਸ਼ੋਲਮ'' ਅਤੇ ''ਹੇਡਾ ਗੈਬਲਰ'' ਤੋਂ ਔਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.livemint.com/2009/11/27222734/The-Ibsen-within.html|title=Culture:The Ibsen within|date=28 November 2009|access-date=2 April 2010|publisher=Live Mint}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/fr/2009/12/04/stories/2009120450840300.htm|title=Angst of silence|date=4 December 2009|work=[[The Hindu]]|access-date=2 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107150931/http://www.hindu.com/fr/2009/12/04/stories/2009120450840300.htm|archive-date=7 November 2012}}</ref> ਉਸਨੇ [[ਰਿਚਰਡ ਐਟਨਬਰੋ]] ਦੀ ''[[ਗਾਂਧੀ (ਫਿਲਮ)|ਗਾਂਧੀ]]'' (1982) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈੱਟ ਡਰੈਸਰ ਅਤੇ [[ਮਹੇਸ਼ ਭੱਟ]] ਦੀ ''ਸਾਰਾਂਸ਼'' (1984) ਵਿੱਚ ਕਾਸਟਿਊਮ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ<ref>{{IMDB name|1231326}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਨਿਸਾਰ ਅਲਾਨਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪਿਤਾ ਦੇ [[ਇਬਰਾਹੀਮ ਅਲਕਾਜ਼ੀ|ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਲਕਾਜ਼ੀ]] ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਨਿਸਾਰ ਅਲਾਨਾ ਭਾਵੇਂ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਹੈ, ਸਟੇਜ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਲਾਈਟਿੰਗ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਡਰਾਮੈਟਿਕ ਆਰਟ ਐਂਡ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਕੈਡਮੀ (DADA) ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਟੀ ਜ਼ੁਲੈਖਾ ਚੌਧਰੀ ਵੀ ਥੀਏਟਰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਰੋਸ਼ਨ ਅਲਕਾਜ਼ੀ ਦੀ 2007 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੋ ਕਿਤਾਬਾਂ, ''ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ'' ਅਤੇ ''ਮੱਧਕਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ'', ਇਤਿਹਾਸ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਬਾਰੇ ਉਸਦੀ ਖੋਜ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਅਮਲ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਆਰਟ ਹੈਰੀਟੇਜ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇਬਰਾਹਿਮ ਅਤੇ ਰੋਸ਼ਨ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.expressindia.com/latest-news/stitch-in-time/361127/|title=Stitch in Time|date=14 September 2008|access-date=2 April 2010|archive-date=4 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121004221031/http://www.expressindia.com/latest-news/stitch-in-time/361127/|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947]] eedxmh4gf5xvch7gfqa9eu0988pgetv 0 166915 848966 679115 2026-10-01T19:42:13Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848966 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = ਉਲਸੂਰ ਝੀਲ | other_name = ਹਲਾਸੁਰੂ <!-- Images --> | image = Ulsoor lake Bangalore India.jpg | alt = ਉਲਸੂਰ ਝੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਨਜ਼ਾਰਾ | caption = ਉਲਸੂਰ ਝੀਲ | location = [[ਬੰਗਲੋਰ]], [[ਕਰਨਾਟਕ]] | coordinates = {{coord|12|58|53.3|N|77|37|9.17|E|region:IN_type:waterbody|display=title,inline}} | type = ਖੜਾ ਪਾਣੀ | inflow = ਬਾਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ | outflow = ਨਾਲਾ | catchment = {{convert|1.5|km2|mi2|abbr=on|1}} | date-built = {{approx}}{{Start date|1537}} | length = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | width = <!-- {{convert|VALUE|UNITS}} must be used --> | area = {{convert|50|ha|acre|abbr=on|1}} | depth = {{convert|19|ft|m|abbr=on}} | max-depth = {{convert|58|ft|m|abbr=on}} | shore = {{convert|3|km|mi|abbr=on|1}} | elevation = {{convert|931|m|ft|abbr=on|1}} | islands = 4 | cities = [[ਬੰਗਲੋਰ]] <!-- Map --> | pushpin_map = India Bangalore#India Karnataka }} [[ਤਸਵੀਰ:Ulsoor_lake.jpg|right|thumb| ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹਲਾਸੁਰੂ ਝੀਲ]] '''ਉਲਸੂਰ ਝੀਲ''' ਜਾਂ '''ਹਲਾਸੂਰੂ ਝੀਲ''', [[ਬੰਗਲੌਰ]] ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਝੀਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਸੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਇਹ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ, ਹਲਾਸੁਰੂ, ਐਮਜੀ ਰੋਡ ਦੇ ਨੇੜੇ। ਇਹ ਝੀਲ 124 ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਝੀਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਈ [[ਟਾਪੂ]] ਵੀ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਝੀਲ [[ਕੇਮਪੇ ਗੌੜਾ ਆਈ|ਕੇਂਪੇ ਗੌਦਾਸ]] ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਝੀਲ ਬੰਗਲੌਰ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ [[ਲੇਵਿਨ ਬੈਂਥਮ ਬੋਰਿੰਗ]] ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। <ref name="rice">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=p0wSoEIub1YC&q=Somesvara+temple+in+bangalore&pg=PA71|title=Gazetteer of Mysore|last=B. L. Rice|date=February 2001|isbn=9788120609778|page=71|access-date=2017-02-23}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2009-02-02 |title=Halasuru Lake: Clogged lung space |url=http://ces.iisc.ernet.in/energy/wetlandnews/ulsoor3.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202140738/http://ces.iisc.ernet.in/energy/wetlandnews/ulsoor3.htm |archive-date=2009-02-02 |access-date=2017-02-23 }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. 2 February 2009. Archived from the original on 2 February 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">23 February</span> 2017</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ਫਰਮਾ:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: bot: original URL status unknown ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 ਮੇਨਟ: ਬੋਟ: ਅਸਲੀ URL ਸਥਿਤੀ ਅਣਜਾਣ|link]])</span> [[Category:CS1 maint: bot: original URL status unknown]]</ref> ਝੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮਦਰਾਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ [[ਬ੍ਰੁਹਤ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਮਹਾਨਗਰ ਪਾਲੀਕੇ|ਬ੍ਰੂਹਤ ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਮਹਾਨਗਰ ਪਾਲੀਕੇ]] ਵੱਲੋਂ । ਇਹ ਝੀਲ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਤਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਸੀ। <ref name="Halasuru">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/thehindu/2003/04/18/stories/2003041809580300.htm|title=Ulsoor Lake restoration on schedule|date=18 April 2003|work=[[The Hindu]]|access-date=11 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20030730051421/http://www.thehindu.com/thehindu/2003/04/18/stories/2003041809580300.htm|archive-date=30 ਜੁਲਾਈ 2003|url-status=bot: unknown}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">. ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ|The Hindu]]''. 18 April 2003. Archived from [https://www.thehindu.com/thehindu/2003/04/18/stories/2003041809580300.htm the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030730051421/http://www.thehindu.com/thehindu/2003/04/18/stories/2003041809580300.htm |date=2003-07-30 }} on 30 July 2003<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">11 November</span> 2018</span>.</cite></ref> <ref name="emet">{{Cite web |title=3. Study Area |url=http://wgbis.ces.iisc.ernet.in/energy/water/paper/Tr-115/chapter3.htm |access-date=2017-02-23 |website=Wgbis.ces.iisc.ernet.in}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://wgbis.ces.iisc.ernet.in/energy/water/paper/Tr-115/chapter3.htm "3. Study Area"]. ''Wgbis.ces.iisc.ernet.in''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">23 February</span> 2017</span>.</cite></ref> <ref name="news">{{Cite web |date=2009-02-02 |title=Halasuru Lake: Clogged lung space |url=http://ces.iisc.ernet.in/energy/wetlandnews/ulsoor3.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202140738/http://ces.iisc.ernet.in/energy/wetlandnews/ulsoor3.htm |archive-date=2009-02-02 |access-date=2017-02-23 }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. 2 February 2009. Archived from the original on 2 February 2009<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">23 February</span> 2017</span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore="true"><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ਫਰਮਾ:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: bot: original URL status unknown ([[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 ਮੇਨਟ: ਬੋਟ: ਮੂਲ URL ਸਥਿਤੀ ਅਣਜਾਣ|link]])</span> [[Category:CS1 maint: bot: original URL status unknown]]</ref> == ਬਹਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ == [[ਤਸਵੀਰ:Twilight,_Ulsoor_Rock,_Bangalore_-_J_B_MacGeorge,_1917.JPG|right|thumb| ਟਵਾਈਲਾਈਟ, ਉਲਸੂਰ ਰੌਕ, ਬੰਗਲੌਰ - ਜੇਬੀ ਮੈਕਜਾਰਜ, 1917]] ਬਹਾਲੀ ਦੇ ਕੰਮ, ਹੇਠਾਂ ਸੂਚੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ, ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਝੀਲ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/thehindu/2003/04/18/stories/2003041809580300.htm|title=Ulsoor Lake restoration on schedule|date=18 April 2003|work=[[The Hindu]]|access-date=11 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20030730051421/http://www.thehindu.com/thehindu/2003/04/18/stories/2003041809580300.htm|archive-date=30 July 2003}}</ref> <ref>{{Cite web |title=3. Study Area |url=http://wgbis.ces.iisc.ernet.in/energy/water/paper/Tr-115/chapter3.htm |access-date=2017-02-23 |website=Wgbis.ces.iisc.ernet.in}}</ref> <ref >{{Cite web |date=2009-02-02 |title=Halasuru Lake: Clogged lung space |url=http://ces.iisc.ernet.in/energy/wetlandnews/ulsoor3.htm |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20090202140738/http://ces.iisc.ernet.in/energy/wetlandnews/ulsoor3.htm |archive-date=2009-02-02 |access-date=2017-02-23}}</ref> * ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਜੋ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ * ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਸਵੀਮਿੰਗ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ * ਝੀਲ ਦੇ ਬੈੱਡ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੂੰਘਾਈ ਅਤੇ ਝੀਲ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ * ਤੂਫਾਨ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਸਿਲਟ ਟਰੈਪ ਲਗਾਉਣਾ * ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ 900 ਤੱਕ ਭੂਮੀਗਤ ਸੀਵਰੇਜ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ&nbsp;mm ਪਾਈਪ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਾਈਪਾਸ * ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਜਲ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਬਹਾਲੀ * ਚੇਨ &#x2013; ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਕੂੜਾ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਲਿੰਕ ਵਾੜ * ਮਦਰਾਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਗਰੁੱਪ (MEG) ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸਹੂਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ * ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵੇਰੇ 9 ਵਜੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ 6 ਵਜੇ ਤੱਕ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪਹੁੰਚ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਨਾ == * {{Citation |title=Ulsoor Adayalam. A Documentation of Ulsoor |date=2019 |url=https://issuu.com/devakikesh/docs/ulsoor_adayalam_-_2019 |postscript=. via Issuu |others=Editorial Team Head: Devaki Kesh. Editorial Team: Gokulapriya M. S., Disha Dharesh, Disha N. Ramesh, Aditi Singh Solanki, Aishwarya Patil, Deeksha K.O., Darshan R., Hemanth K.V., Gursimar Singh Hora, Iti Singh Deo, Inuganti Akhila Rao, Deepika V. Gayatri V. Nadagouda, Jeethuri Keerthi, Gnanasthitha Mallidi, Abhinav. Studio guides: Salila Vanka, Kiran Keswani, Seema Anand, Raji Sunderkrishnan |publisher=Urban Design Studio Batch of 2015-'20, RV College of Architecture}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਲੌਰ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ]] 4xvo5zh8l2q7fnjhcff0fef05vyltji 0 169811 848930 848926 2026-10-01T12:31:33Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ]] ਨੂੰ [[ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 848926 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ | logo = Jindal Steel Limited Logo.png| | image = Jindal Centre Raigarh.png | type = [[ਜਨਤਕ ਕੰਪਨੀ|ਜਨਤਕ]] | traded_as = {{ubl|{{BSE|532286}}|{{NSE|JINDALSTEL}}}} | founder = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ]] | location = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], ਭਾਰਤ<ref>{{Cite web|url=http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|title=Jindal Steel Power &#124;&#124; Home|access-date=24 September 2010|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222145400/http://www.jindalsteelpower.com/contact/network-address.aspx|url-status=dead}}</ref> | area_served = ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ | key_people = [[ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ]] ([[ਚੇਅਰਮੈਨ]])<ref name=MgmtDetails>{{cite web |url=https://www.jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |title=Management Details |publisher=Jindal Steel and Power |access-date=June 5, 2020 |archive-date=12 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512100918/https://jindalsteelpower.com/key-management-personnel.html |url-status=live }}</ref><br />{{nowrap|ਬਿਮਲੇਂਦਰ ਝਾ<ref name=MgmtDetails/> (ਐੱਮਡੀ)}} | ISIN = {{ISIN|sl=n|pl=y|INE749A01030}} | industry = [[ਇਸਪਾਤ]], ਊਰਜਾ | products = [[ਇਸਪਾਤ]], [[ਲੋਹਾ]], ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵੰਡ | revenue = {{increase}} {{INRConvert|52768.23|c}} (2023)<ref name="Financials">{{cite web |url= https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |title= Jindal Steel and Power Ltd. Financial Statements |website= jindalsteelpower.com |access-date= 16 May 2023 |archive-date= 16 ਮਈ 2023 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230516191049/https://archives.nseindia.com/corporate/stx1605223_16052023174913.pdf |url-status= bot: unknown }}</ref> | operating_income = {{Decrease}} {{INRConvert|4485.49|c}} (2023) | net_income = {{Decrease}} {{INRConvert|3974.09|c}} (2023) | assets = {{Decrease}} {{INRConvert|69427.23|c}} (2023) | equity = {{Decrease}} {{INRConvert|39019.03|c}} (2023) | num_employees = 21,000 (2022) | parent = [[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ]] | subsid = | homepage = {{URL|https://www.jindalsteel.in/|jindalsteel.in}} | footnotes = }} '''ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ''' [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਇਸਪਾਤ|ਸਟੀਲ]] ਕੰਪਨੀ ਹੈ।<ref name="Forbes">{{cite web |url=https://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |title=Jindal Steel & Power on the Forbes Global 2000 List |work=Forbes |date=31 May 2013 |access-date=1 December 2013 |archive-date=2 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235620/http://www.forbes.com/companies/jindal-steel-power/ |url-status=live }}</ref> ਜੇ.ਐਸ.ਐਲ. ਓਪੀ ਜਿੰਦਲ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।<ref>{{cite news |url= https://businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |title= Amazing turnaround of JSPL |author= Mgazine Feature |date= 28 June 2021 |work= businessindia.co |access-date= 29 June 2022 |archive-date= 19 May 2022 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220519075546/https://www.businessindia.co/magazine/amazing-turnaround-of-jspl |url-status= live }}</ref> ਟਨਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿੱਜੀ ਸਟੀਲ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਰੇਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕਮਾਤਰ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਨੀ ਹੈ। ਕੰਪਨੀ ਸਪੰਜ ਆਇਰਨ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ ਦੇ ਸਲੈਬਾਂ, ਰੇਲਾਂ, ਹਲਕੇ ਸਟੀਲ, ਢਾਂਚਾਗਤ, ਗਰਮ ਰੋਲਡ ਪਲੇਟਾਂ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਵੇਚਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url = https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|title = Jindal Steel & Power Ltd|newspaper = Business Standard India|access-date = 9 February 2022|archive-date = 9 February 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220209120005/https://www.business-standard.com/company/jindal-steel-20287/information/company-history|url-status = live}}</ref> ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ ਨੇ ਅੰਗੁਲ, ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਖੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੋਲਾ-ਗੈਸੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਆਧਾਰਿਤ ਡੀਆਰਆਈ ਪਲਾਂਟ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਉੱਚ-ਐਸ਼ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਟੀਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਥੇਸਿਸ ਗੈਸ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਯਾਤ ਕੋਕ-ਅਮੀਰ ਕੋਲੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ। JSL ਦੀ ਕੋਲਾ ਗੈਸ-ਅਧਾਰਤ ਸਟੀਲ ਤਕਨੀਕ ਹਾਰਵਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੇਸ ਅਧਿਐਨ ਬਣ ਗਈ।<ref>{{cite news | url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | title=JSPL's coal gas-based steel tech in Harvard case study | newspaper=Business Standard India | date=18 January 2015 | agency=Press Trust of India | access-date=29 June 2022 | archive-date=8 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220608040109/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/jspl-s-coal-gas-based-steel-tech-in-harvard-case-study-115011800659_1.html | url-status=live }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਟੀਲ ਕੰਪਨੀਆਂ]] 8xp1zi87qj5p2txacjkrku2jyx6rkxs 10 170066 848986 687316 2026-10-02T11:46:50Z Kuldeepburjbhalaike 18176 848986 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AT THE BOTTOM OF THIS PAGE. --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{High-use}} {{ombox | type = style | image = [[File:Wdiscut.svg|40px]] | text = It is recommended that minors '''do not disclose personal identifying information''' (PII) with this template such as name, age, location or school. For more information, see [[Wikipedia:Guidance for younger editors]]. }} == Usage == Copy and paste the template below. All parameters are optional. Parameter names '''must''' be in lower case. {{Infobox Wikipedia user <!-- INFOBOX FORMATTING --------> | abovecolor = | color = | fontcolor = | abovefontcolor = | headerfontcolor = | tablecolor = <!-- LEAD INFORMATION ----------> | status = {{{status}}} | image = {{{image}}} | image_width = {{{image_width}}} | image_alt = {{{image_alt}}} | image_caption = {{{image_caption}}} | honorific_prefix = {{{honorific_prefix}}} | name = {{{name}}} | honorific_suffix = <br />{{{honorific_suffix}}} | role = {{{role}}} | birthname = {{{birthname}}} | real_name = {{{real_name}}} | gender = {{{gender}}} | custom_gender = {{{custom_gender}}} | pronoun = {{{pronoun}}} | languages = {{{languages}}} | birthdate = {{{birthdate}}} | birthplace = {{{birthplace}}} | location = {{{location}}} | location_category = {{{location_category}}} | country = {{{country}}} | timezone = {{{timezone}}} | current_time = {{{current_time}}} | nationality = {{{nationality}}} | ethnicity = {{{ethnicity}}} | race = {{{race}}} | height = {{{height}}} | weight = {{{weight}}} | hair = {{{hair}}} | eyes = {{{eyes}}} | handedness = {{{handedness}}} | blood_type = {{{blood_type}}} | sexuality = {{{sexuality}}} | iq = {{{iq}}} | personality_type = {{{personality_type}}} | alignment = {{{alignment}}} <!-- FAMILY & FRIENDS ----------> | marital status = {{{marital status}}} | spouse = {{{spouse}}} | girlfriend = {{{girlfriend}}} | boyfriend = {{{boyfriend}}} | parents = {{{parents}}} | children = {{{children}}} | siblings = {{{siblings}}} | pets = {{{pets}}} <!-- EDUCATION & EMPLOYMENT ----> | occupation = {{{occupation}}} | employer = {{{employer}}} | education = {{{education}}} | primaryschool = {{{primaryschool}}} | intschool = {{{intschool}}} | highschool = {{{highschool}}} | college = {{{college}}} | university = {{{university}}} | classes = {{{classes}}} <!-- INTERESTS & BELIEFS -------> | hobbies = {{{hobbies}}} | religion = {{{religion}}} | politics = {{{politics}}} | aliases = {{{aliases}}} | movies = {{{movies}}} | shows = {{{shows}}} | books = {{{books}}} | music = {{{music}}} | interests = {{{interests}}} <!-- CONTACT INFO --------------> | website = {{{website}}} | blog = {{{blog}}} | email = {{{email}}} | jabber = {{{jabber}}} | irc = {{{irc}}} | discord = {{{discord}}} | facebook = {{{facebook}}} | flickr = {{{flickr}}} | github = {{{github}}} | instagram = {{{instagram}}} | linkedin = {{{linkedin}}} | mastodon = {{{mastodon}}} | myspace = {{{myspace}}} | pinterest = {{{pinterest}}} | reddit = {{{reddit}}} | twitter = {{{twitter}}} | youtube = {{{youtube}}} | bluesky = {{{bluesky}}} | matrix = {{{matrix}}} | codeberg = {{{codeberg}}} <!-- SUBPAGES -----------------> | subpages = {{{subpages}}} <!-- ACCOUNT STATISTICS -------> | joined_date = {{{joined_date}}} | first_edit = {{{first_edit}}} | autoconfirmed = {{{autoconfirmed}}} | extended_confirmed = {{{extended_confirmed}}} | account_creator = {{{account_creator}}} | autopatrolled = {{{autopatrolled}}} | file_mover = {{{file_mover}}} | mass_message_sender = {{{mass_message_sender}}} | new_page_reviewer = {{{new_page_reviewer}}} | page_mover = {{{page_mover}}} | reviewer = {{{reviewer}}} | rollbacker = {{{rollbacker}}} | template_editor = {{{template_editor}}} | temporary_account_ip_viewer = {{{temporary_account_ip_viewer}}} | admin = {{{admin}}} | edit_filter_helper = {{{edit_filter_helper}}} | edit_filter_manager = {{{edit_filter_manager}}} | bureaucrat = {{{bureaucrat}}} | check_user = {{{check_user}}} | overseer = {{{overseer}}} | edit_count = {{{edit_count}}} | permissions = {{{permissions}}} | signature = {{{signature}}} | custom_label_account_1 = {{{custom_label_account_1}}} | custom_data_account_1 = {{{custom_data_account_1}}} <!-- USERBOXES ----------------> | userboxes = {{{userboxes}}} <!-- CUSTOM FIELDS ------------> | custom_header = {{{custom_header}}} | custom_data = {{{custom_data}}} | custom_label1 = {{{custom_label1}}} | custom_data1 = {{{custom_data1}}} | custom_label2 = {{{custom_label2}}} | custom_data2 = {{{custom_data2}}} | custom_label3 = {{{custom_label3}}} | custom_data3 = {{{custom_data3}}} | custom_label4 = {{{custom_label4}}} | custom_data4 = {{{custom_data4}}} | custom_label5 = {{{custom_label5}}} | custom_data5 = {{{custom_data5}}} | custom_label6 = {{{custom_label6}}} | custom_data6 = {{{custom_data6}}} | custom_label7 = {{{custom_label7}}} | custom_data7 = {{{custom_data7}}} | custom_label8 = {{{custom_label8}}} | custom_data8 = {{{custom_data8}}} | custom_label9 = {{{custom_label9}}} | custom_data9 = {{{custom_data9}}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto"> {{Infobox Wikipedia user <!-- INFOBOX FORMATTING --------> | abovecolor = | color = | fontcolor = | abovefontcolor = | headerfontcolor = | tablecolor = | nocat = <!-- if set to anything other than "false", will hide categorization of location and gender--> <!-- LEAD INFORMATION ----------> | title = <!-- optional, defaults to {{BASEPAGENAME}} --> | status = | image = | image_width = | image_alt = | image_caption = | name = | birthname = | real_name = | gender = <!-- used to display icon at top. Supports male, female, other, or a custom value. --> | custom_gender = <!-- used to display "Gender" field in list --> | pronoun = | languages = | birthdate = | birthplace = | location = | location_category = <!-- Override automatic categorization generated from location parameter --> | country = <!-- type the name of a country (no link) to display an icon and a link --> | timezone = | current_time = <!-- example for San Francisco: {{current time|UTC-8}} --> | nationality = | ethnicity = | race = | height = | weight = | hair = | eyes = | handedness = | blood_type = | sexuality = | iq = | personality_type = | alignment = <!-- FAMILY & FRIENDS ----------> | marital status = | spouse = <!-- or partner= (displays "Partner" label instead of "Spouse") --> | girlfriend = | boyfriend = | children = | siblings = | parents = | pets = <!-- EDUCATION & EMPLOYMENT ----> | occupation = | employer = | education = | primaryschool = | intschool = | highschool = | college = | university = | classes = <!-- For use with Wikipedia Campus Ambassadors --> <!-- INTERESTS & BELIEFS -------> | hobbies = | religion = | politics = | aliases = | movies = | shows = | books = | music = | interests = <!-- CONTACT INFO --------------> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | blog = <!-- {{URL|example.com}} --> | email = <!-- {{no spam|account|example.com}} --> | jabber = | irc = | discord = | facebook = | flickr = | github = | instagram = | linkedin = | mastodon = | myspace = | pinterest = | twitter = | youtube = | bluesky = | matrix = | codeberg = <!-- SUBPAGES -----------------> | subpages = <!-- ACCOUNT STATISTICS -------> | joined_date = | first_edit = | autoconfirmed = <!-- overrides confirmed parameter --> | confirmed = <!-- may be used in place of autoconfirmed parameter (displays "Confirmed" as label) --> | extended_confirmed = | account_creator = | autopatrolled = | file_mover = | mass_message_sender = | new_page_reviewer = | page_mover = | reviewer = | rollbacker = | template_editor = | temporary_account_ip_viewer = | admin = | edit_filter_helper = | edit_filter_manager = | bureaucrat = | check_user = | overseer = | edit_count = | permissions = | signature = | custom_label_account_1 = <!-- [[:WP:SOCKLEGIT|Alternative accounts]] --> | custom_data_account_1 = <!-- list your alternative accounts --> <!-- USERBOXES ----------------> | userboxes = <!-- separate multiple userboxes with regular line-breaks, but not <br /> tags --> <!-- CUSTOM FIELDS ------------> | custom_header = | custom_data = | custom_label1 = | custom_data1 = | custom_label2 = | custom_data2 = | custom_label3 = | custom_data3 = | custom_label4 = | custom_data4 = | custom_label5 = | custom_data5 = | custom_label6 = | custom_data6 = | custom_label7 = | custom_data7 = | custom_label8 = | custom_data8 = | custom_label9 = | custom_data9 = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==Parameters== ;gender: In the subheader, displays ♂ or ♀ or [[File:Gender sign.svg|x12px|alt=other gender|link=]] for ''male''/''m'', ''female''/''f'', or any other value, respectively. Set {{para|gender}} to ''none'' to hide the icon. If {{para|gender}} is not present, the icon shown is based on the "Gender used in messages:" option chosen in the editor's [[Special:Preferences]]. For ''male'' and ''female'', it also adds [[:Category:Male Wikipedians]] or [[:Category:Female Wikipedians]], respectively, to the page. ;pronoun: Displays your [[Preferred gender pronoun|preferred gender pronouns]]. This parameter is independent of the {{para|gender}} parameter. ==Microformats== {{UF-hcard-person}} ==Example== {{Infobox Wikipedia user | name = Wikipedia user | birthdate = {{Birth date and age|1986|1|1}} | birthplace = [[Dearborn, Michigan|Dearborn, MI]] | country = United States | nationality = [[United States|American]] | gender = Female | location = [[Houghton, Michigan|Houghton, MI]] | eyes = Brown | blood_type = Type O | sexuality = [[Heterosexual]] | iq = 136 | height = 5'8" | weight = 116 lbs. | timezone = Central Time Zone | pets = 2 dogs | children = 1 | marital status = Married | occupation = Clerk | highschool = [[Dearborn High School]] | college = [[Henry Ford Community College]] | hobbies = Camping, cooking | religion = [[Presbyterian]] | politics = [[Democratic Party (United States)|Democrat]] | movies = [[Forrest Gump]], [[Avatar (2009 film)|Avatar]] | shows = [[Friends (sitcom)|Friends]], [[The Big Bang Theory]] | books = [[Harry Potter (series)|Harry Potter]] | interests = History, Computers, Engineering | joined_date = June 3, 2007 | userboxes = {{User en}} {{User in the United States}} | nocat = yes }} <!-- Please add more to the above --> <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: auto"> {{Infobox Wikipedia user | name = Wikipedia user | birthdate = {{Birth date and age|1986|1|1}} | birthplace = [[Dearborn, Michigan|Dearborn, MI]] | country = United States | nationality = [[United States|American]] | gender = Female | location = [[Houghton, Michigan|Houghton, MI]] | eyes = Brown | blood_type = Type O | sexuality = [[Heterosexual]] | iq = 136 | height = 5'8" | weight = 116 lbs. | timezone = Central Time Zone | pets = 2 dogs | children = 1 | marital status = Married | occupation = Clerk | highschool = [[Dearborn High School]] | college = [[Henry Ford Community College]] | hobbies = Camping, cooking | religion = [[Presbyterian]] | politics = [[Democratic Party (United States)|Democrat]] | movies = [[Forrest Gump]], [[Avatar (2009 film)|Avatar]] | shows = [[Friends (sitcom)|Friends]], [[The Big Bang Theory]] | books = [[Harry Potter (series)|Harry Potter]] | interests = History, Computers, Engineering | joined_date = June 3, 2007 | userboxes = {{User en}} {{User in the United States}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "Infobox about yourself. This template should only be used on user pages.", "params": { "status": { "label": "Status" }, "image": { "label": "Image", "description": "The image to use for the infobox.", "type": "wiki-file-name" }, "image_caption": { "label": "Image caption", "description": "The caption to display for the image." }, "image_width": { "label": "Image width", "description": "The width of the image.", "example": "48px", "type": "unknown" }, "honorific_prefix": { "label": "Honorific prefix" }, "name": { "label": "Name", "description": "Your name", "type": "string" }, "honorific_suffix": { "label": "Honorific suffix" }, "role": { "label": "Role" }, "birthname": { "label": "Birth name" }, "real_name": { "label": "Real name" }, "gender": { "label": "Gender" }, "custom_gender": { "label": "Custom gender" }, "pronoun": { "label": "Preferred pronoun" }, "languages": { "label": "Language" }, "birthdate": { "description": "Date of birth: {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}}.", "label": "Birth Date", "type": "wiki-template-name" }, "birthplace": { "label": "Birthplace" }, "location": { "label": "Location" }, "country": { "label": "Country" }, "timezone": { "label": "Timezone" }, "current_time": { "label": "Current time" }, "nationality": { "label": "Nationality" }, "ethnicity": { "label": "Ethnicity" }, "race": { "label": "Race" }, "height": { "label": "Height" }, "weight": { "label": "Weight" }, "hair": { "label": "Hair" }, "eyes": { "label": "Eyes" }, "handedness": { "label": "Handedness" }, "blood_type": { "label": "Blood type" }, "sexuality": { "label": "Sexuality" }, "iq": { "label": "IQ" }, "personality_type": { "label": "Personality type", "description": "Your Myers–Briggs Type Indicator.", "example": "INFP", "type": "string" }, "alignment": { "label": "Alignment" }, "marital status": { "label": "Marital Status" }, "spouse": { "label": "Spouse" }, "girlfriend": { "label": "Girlfriend" }, "boyfriend": { "label": "Boyfriend" }, "parents": { "label": "Parents" }, "children": { "label": "Children" }, "siblings": { "label": "Siblings" }, "pets": { "label": "Pets" }, "occupation": { "label": "Occupation" }, "employer": { "label": "Employer" }, "education": { "label": "Education" }, "primaryschool": { "label": "Primary school" }, "intschool": { "label": "Intermediate school" }, "highschool": { "label": "High school" }, "college": { "label": "College" }, "university": { "label": "University" }, "classes": { "label": "Classes" }, "hobbies": { "label": "Hobbies" }, "religion": { "label": "Religion" }, "politics": { "label": "Politics" }, "aliases": { "label": "Aliases" }, "movies": { "label": "Movies" }, "shows": { "label": "Shows" }, "books": { "label": "Books" }, "interests": { "label": "Interests" }, "website": { "label": "Website", "description": "A link to your website. Use {{URL|example.com}}." }, "blog": { "label": "Blog", "description": "A link to your blog. Use {{URL|example.com}}" }, "email": { "label": "Email", "description": "Your email. Wrap in {{no spam|account|example.com}} to prevent spam.", "type": "string" }, "icq": { "label": "ICQ", "deprecated": true }, "aim": { "label": "AIM", "deprecated": true }, "gtalk": { "label": "GTalk", "deprecated": true }, "jabber": { "label": "Jabber" }, "skype": { "label": "Skype", "deprecated": true }, "mac": { "label": "Mac", "deprecated": true }, "irc": { "label": "IRC" }, "discord": { "label": "Discord", "description": "Your Discord username.", "type": "string" }, "facebook": { "label": "Facebook" }, "flickr": { "label": "Flickr" }, "github": { "label": "GitHub", "description": "Your GitHub username. Will link to your profile automatically.", "type": "string" }, "instagram": { "label": "Instagram" }, "linkedin": { "label": "LinkedIn" }, "mastodon": { "label": "Mastodon" }, "pinterest": { "label": "Pinterest" }, "twitter": { "label": "Twitter", "description": "Your Twitter handle. Do not include the \"@\".", "example": "wikipedia", "type": "string" }, "youtube": { "label": "YouTube", "description": "Your YouTube username. Include the \"@\".", "example": "@wikipedia", "type": "string" }, "bluesky": { "label": "Bluesky", "description": "Your Bluesky handle. Do not include the \"@\".", "example": "wikipedia.org" }, "matrix": { "label": "Matrix", "description": "Your Matrix username. Include the \"@\".", "example": "@user:example.com", "type": "string" }, "codeberg": { "label": "Codeberg", "description": "Your Codeberg username. Will link to your profile automatically.", "type": "string" }, "subpages": { "label": "Subpages" }, "joined_date": { "label": "Date joined", "example": "15 January 2001", "type": "date" }, "first_edit": { "label": "Date of first edit", "type": "date" }, "reviewer": { "label": "Date granted reviewer", "type": "date" }, "rollbacker": { "label": "Date granted rollbacker", "type": "date" }, "temporary_account_ip_viewer": { "label": "Date granted temporary account IP viewer", "type": "date" }, "template_editor": { "label": "Date granted template editor", "type": "date" }, "file_mover": { "label": "Date granted file mover", "type": "date" }, "check_user": { "label": "Date granted CheckUser", "type": "date" }, "account_creator": { "label": "Date granted account creator", "type": "date" }, "admin": { "label": "Date granted sysop", "type": "date" }, "bureaucrat": { "label": "Date granted bureaucrat", "type": "date" }, "overseer": { "label": "Date granted oversighter", "type": "date" }, "edit_count": { "label": "Edit count" }, "permissions": { "label": "Permissions" }, "signature": { "label": "Signature" }, "userboxes": { "label": "Userboxes", "description": "Userboxes that describe the Wikipedia user. To display properly, multiple userboxes should be separated with regular line-breaks. Forcing breaks with <br /> tags will produce a gap between userboxes." }, "extended_confirmed": { "label": "Date became extended confirmed", "type": "date" }, "myspace": { "label": "MySpace" }, "autoconfirmed": { "label": "Date became autoconfirmed", "type": "date" }, "autopatrolled": { "label": "Date granted autopatrolled", "type": "date" }, "mass_message_sender": { "label": "Date granted mass message sender", "type": "date" }, "new_page_reviewer": { "label": "Date became new page reviewer", "type": "date" }, "page_mover": { "label": "Date granted page mover", "type": "date" }, "edit_filter_helper": { "label": "Date granted edit filter helper", "type": "date" }, "edit_filter_manager": { "label": "Date granted edit filter manager", "type": "date" }, "custom_header": {}, "custom_data": {}, "custom_label1": {}, "custom_data1": {}, "custom_label2": {}, "custom_data2": {}, "custom_label3": {}, "custom_data3": {}, "custom_label4": {}, "custom_data4": {}, "custom_label5": {}, "custom_data5": {}, "custom_label6": {}, "custom_data6": {}, "custom_label7": {}, "custom_data7": {}, "custom_label8": {}, "custom_data8": {}, "custom_label9": {}, "custom_data9": {}, "music": { "label": "Music" }, "custom_label_account_1": { "label": "Custom account label", "description": "Customizeable label, primarily for alternative accounts.", "example": "[[:WP:SOCKLEGIT|Alternative accounts]]" }, "custom_data_account_1": { "label": "Custom account data", "description": "List your alternative accounts.", "example": "\n {{flatlist |\n * [[User:Example]]\n * ...\n }}\n " } }, "paramOrder": [ "status", "image", "image_caption", "image_width", "honorific_prefix", "name", "honorific_suffix", "role", "birthname", "real_name", "gender", "custom_gender", "pronoun", "languages", "birthdate", "birthplace", "location", "country", "timezone", "current_time", "nationality", "ethnicity", "race", "height", "weight", "hair", "eyes", "handedness", "blood_type", "sexuality", "iq", "personality_type", "alignment", "marital status", "spouse", "girlfriend", "boyfriend", "parents", "children", "siblings", "pets", "occupation", "employer", "education", "primaryschool", "intschool", "highschool", "college", "university", "classes", "hobbies", "religion", "politics", "aliases", "movies", "shows", "books", "music", "interests", "website", "blog", "email", "icq", "aim", "gtalk", "jabber", "skype", "mac", "irc", "discord", "facebook", "flickr", "github", "instagram", "linkedin", "mastodon", "myspace", "pinterest", "twitter", "youtube", "bluesky", "matrix", "codeberg", "subpages", "joined_date", "first_edit", "autoconfirmed", "extended_confirmed", "account_creator", "autopatrolled", "file_mover", "mass_message_sender", "new_page_reviewer", "page_mover", "reviewer", "rollbacker", "template_editor", "temporary_account_ip_viewer", "edit_filter_helper", "edit_filter_manager", "admin", "bureaucrat", "check_user", "overseer", "edit_count", "permissions", "signature", "custom_label_account_1", "custom_data_account_1", "userboxes", "custom_header", "custom_data", "custom_label1", "custom_data1", "custom_label2", "custom_data2", "custom_label3", "custom_data3", "custom_label4", "custom_data4", "custom_label5", "custom_data5", "custom_label6", "custom_data6", "custom_label7", "custom_data7", "custom_label8", "custom_data8", "custom_label9", "custom_data9" ], "format": "block" } </templatedata> <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- PLEASE ADD CATEGORIES BELOW THIS LINE, THANK YOU. --> [[Category:User namespace templates]] [[Category:Infobox templates|User]] [[Category:People and person infobox templates|Wikipedia user]] [[Category:Infobox templates with module parameter|Wikipedia user]] }}</includeonly> q0nb6lwcmim6lzrngxetno9dpwyzfzz 0 183431 848963 848174 2026-10-01T19:08:43Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848963 wikitext text/x-wiki ''''''ਆਰਥੀ'''''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Aarthi'''), ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰਥੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਜਨਮ 9 ਨਵੰਬਰ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ ਹੈ ਜੋ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/actress-harathis-husband-ganesh-hospitalised-after-a-car-accident-near-pattinapakkam-rejects-the-allegations-that-he-fled-away/articleshow/90070275.cms|title=Actress Harathi's husband Ganesh hospitalised after a car accident near Pattinapakkam, rejects the allegations that he fled away|date=8 March 2022|work=The Times of India|access-date=2022-11-23|language=en}}</ref> ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਲ ਕਲਾਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ''ਸੁਪਰ 10'' ਅਤੇ ''ਲੋਲੂ ਸਭਾ'' ਨਾਮਕ ਸਟੈਂਡ-ਅਪ ਕਾਮੇਡੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੇ ''ਗਿਰੀ'' (2004), ਪਡੀਕਕਾਡਵਨ (2009) ਅਤੇ ''ਕੁੱਟੀ'' (2010) ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ। == ਕੈਰੀਅਰ == ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੰਨਾ ਕਨਵੁਗਲ ਫਿਲਮ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਮੁ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ {{Lang|ta-Latn|Iyal Isai Nadaka Mandram}} ਕਰੁਣਾਨਿਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਲਈ "ਕਲੈਮਾਮਣਿ" ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Kesavan |first=N. |date=26 June 2016 |title=Comediennes who made Tamil cinema bright |url=http://www.thehindu.com/entertainment/Comediennes-who-made-Tamil-cinema-bright/article14404869.ece |website=The Hindu}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |title=Yatchan: A well-crafted black comedy that isn't all it could have been |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/yatchan-a-wellcrafted-black-comedy-that-isnt-all-it-could-have-been/article7642207.ece |website=The Hindu}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ''ਅਰੁਲ'' (2004) ''ਗਿਰੀ'' ਅਤੇ ''ਕੁੰਡੱਕਾ ਮੰਡੱਕ'' (2005) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਾਦਿਵੇਲੂ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Awards |first=Vikatan |title=Ananda Vikatan Cinema Awards 2016 |url=http://www.vikatan.com/cinema/vikatanawards//winners.php |website=www.vikatan.com}}</ref> (2009) ਅਤੇ ''ਕੁੱਟੀ'' (2010) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਲਈ ਉਸਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਆਨੰਦ ਵਿਕਟਨ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ "ਕੋਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਗੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ" ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=14 July 2017 |title=TN Govt. announces Tamil Film Awards for six years |url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/tn-govt-announces-tamil-film-awards-for-six-years/article19273078.ece |website=The Hindu}}</ref> ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ, ''ਪਰਸੀਗਾ ਮੰਨਨ'' (2012) ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਲਈ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। <ref>{{Cite web |last=Rangan |first=Baradwaj |date=11 September 2015 |title=Yatchan: A well-crafted black comedy that isn't all it could have been |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/Yatchan-A-well-crafted-black-comedy-that-isn%E2%80%99t-all-it-could-have-been/article10370133.ece |website=The Hindu |access-date=29 ਮਾਰਚ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207235730/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/Yatchan-A-well-crafted-black-comedy-that-isn%E2%80%99t-all-it-could-have-been/article10370133.ece |archive-date=7 ਦਸੰਬਰ 2019 |url-status=dead}}</ref> ਵਿੱ''ਯਚਨ'' ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰਵਰਧਨ ਦੇ ਯੱਚਨ (2015) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਈਟਮ ਨੰਬਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ [[ਦ ਹਿੰਦੂ|ਹਿੰਦੂ]] ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2017 ਵਿੱਚ, ਆਰਤੀ ਨੇ ਤਮਿਲ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ, ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ'' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਮਲ ਹਾਸਨ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Bigg Boss Tamil: Aarthi and Julie fight on Day 1 |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/bigg-boss-tamil-aarthi-and-julie-fight-on-day-1/articleshow/59335482.cms |website=The Times of India}}</ref> ਨੂੰ 21 ਵੇਂ ਦਿਨ ਸ਼ੋਅ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਪੰਦਰਵਾਡ਼ੇ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਆਰਥੀ ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਦੌਰਾਨ ਗੁਰੂਵਾਯੂਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਸਾਥੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਗਣੇਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਜੋਡ਼ਾ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਿਸੈਪਸ਼ਨ ਲਈ ਚੇਨਈ ਵਾਪਸ ਆਇਆ।<ref>{{Cite web |title=Ayngaran International |url=http://www.ayngaran.com/frame.php?iframepath=eventdetails.php?newsid=2265 |website=ayngaran.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਜੋਡ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਐਲਿਟੀ ਡਾਂਸ ਸ਼ੋਅ, ''ਮਾਨਾਡਾ ਮਯਿਲਾਡਾ'' ਦੌਰਾਨ ਡਾਂਸ ਪਾਰਟਨਰ ਸੀ। == ਪੁਰਸਕਾਰ == {| class="wikitable" !ਸਾਲ. !ਸਿਰਲੇਖ |- |2009 |ਆਨੰਦ ਵਿਕਟਨ ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ-ਬੈਸਟ ਕਾਮੇਡੀਅਨ-ਫੀਮੇਲ-ਪਡੀਕਕਡਵਨ''ਪਡੀਕਕਾਡਨ'' |- |2010 |ਬੈਸਟ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਲਈ ਆਨੰਦ ਵਿਕਟਨ ਸਿਨੇਮਾ ਅਵਾਰਡ-ਔਰਤ-''ਕੁੱਟੀ'' |- |2012 |ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਲਈ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਰਾਜ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ-''ਪਰਸੀਗਾ ਮੰਨਨ'' |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|id=4742592}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਬਾਲ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੇਲਗੂ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 9ihtls9zoc6ag5rjda0rs089ro6uj2p 0 189935 848979 848567 2026-10-02T05:39:31Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848979 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਬਾਰਾਨ ਇਜਲਾਲ | image = Baaraan Ijlal.jpg | caption = 2023 ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਨ ਇਜਲਾਲ | birth_place = ਭੋਪਾਲ, ਭਾਰਤ | nationality = ਭਾਰਤੀ | occupation = ਕਲਾਕਾਰ | known_for = ਦ੍ਰਿਸ਼ ਕਲਾਵਾਂ, ਸ਼੍ਰਵ ਕਲਾ | notable_works = Diary Entries (2020-); Hostile Witness (2014-); Change Room (2018-); Coal Couture (2018); Silent Minarets, Whispering Winds (2015-16); BirdBox (2016) }} '''ਬਾਰਾਨ ਇਜਲਾਲ''' [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਸਿਖਿਅਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਗੁਮਨਾਮਤਾ ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ [[ਆਜ਼ਾਦੀ|ਸੁਤੰਤਰਤਾ]] ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਗੁਮਨਾਮਤਾ ਨਿੱਜੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਇੱਕ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਸਮਰਪਿਤ ਫੋਕਸ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰਾਮਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੀਆਂ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਗਵਾਹ ਬਣਨ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕਲਾਤਮਕ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਕਰੀਲਿਕ ਪੇਂਟ, ਧੁਨੀ, ਵੀਡੀਓ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਕਢਾਈ, ਗੈਲਵੇਨਾਈਜ਼ਡ ਆਇਰਨ, ਰੈਜ਼ਿਨ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਇਕੱਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਟ ਗੈਲਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿਖੇ [[ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਵਸਤੂ ਅਜਾਇਬ-ਘਰ|ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਵਾਸਤੂ ਸੰਗ੍ਰਹਿ]] ਅਤੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨਿਕੋਲਸਨ ਆਰਟ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਵਿਖੇ ਕਨਫਲੀਕਟੋਰੀਅਮ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ, [[ਕੋਲੰਬੋ]] ਵਿਖੇ ਕੋਲੰਬੋਸਕੋਪ, [[ਇੰਡੀਆ ਆਰਟ ਫੇਅਰ]], ਆਰਟ ਦੁਬਈ, ਆਰਟ ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਟੋਕੀਓ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਵਿਖੇ ਚਿੰਟ੍ਰੇਟਸੁਕਨ ਗੈਲੇਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਤਕ ਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Artists - Baaraan Ijlal - Bio |url=https://www.shrineempiregallery.com/artist/baaraan-ijlal/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127212712/https://www.shrineempiregallery.com/artist/baaraan-ijlal/ |archive-date=27 January 2023 |access-date=9 June 2024 |website=Shrine Empire Gallery}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=11 October 2021 |title=Recording SIlence: Baaraan Ijlal |url=https://indiaartfair.in/recording-silence-baaraan-ijlal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007224140/https://indiaartfair.in/recording-silence-baaraan-ijlal |archive-date=7 October 2023 |access-date=9 June 2024 |website=[[India Art Fair]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rajendran |first=Anushka |date=16 December 2021 |title=Listening for change: Baaraan Ijlal’s practice of collecting stories |url=https://www.4a.com.au/articles/baaraan-ijlal-practice-anushka-rajendran |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240610-025230/https://4a.com.au/articles/baaraan-ijlal-practice-anushka-rajendran |archive-date=10 June 2024 |access-date=26 September 2023 |website=[[4A Centre for Contemporary Asian Art]] |language=en-US}}</ref> == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ == ਬਾਰਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ [[ਭੋਪਾਲ|ਭੋਪਾਲ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Khan |first=Faizal |date=2 February 2019 |title=A broadening canvas of cultures and conversations |url=https://www.cnbctv18.com/buzz/a-broadening-canvas-of-cultures-and-conversations-2172311.htm/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007224137/https://www.cnbctv18.com/buzz/a-broadening-canvas-of-cultures-and-conversations-2172311.htm |archive-date=7 October 2023 |access-date=9 June 2024 |website=[[CNBC TV18]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ayaz |first=Shaikh |date=16 September 2022 |title=The Grief of Ruins: Baaraan Ijlal’s work echoes lost childhoods and vanishing homes |url=https://openthemagazine.com/art-culture/the-grief-of-ruins/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007224138/https://openthemagazine.com/art-culture/the-grief-of-ruins/ |archive-date=7 October 2023 |access-date=9 June 2024 |website=[[Open (Indian magazine)|Open]] |language=en}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਇੱਕ ਸ਼ੌਕੀਨ ਪਾਠਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਮੂਨਿਸ ਇਜਲਾਲ (ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ) ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਤੇ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Dastidar |first=Riddhi |date=3 December 2021 |title=Through 'Hostile Witness', artist Baaraan Ijlal is resisting erasure before the seas drown us |url=https://www.vogue.in/culture-and-living/content/through-hostile-witness-artist-baaraan-ijlal-is-resisting-erasure-before-the-seas-drown-us |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007224137/https://www.vogue.in/culture-and-living/content/through-hostile-witness-artist-baaraan-ijlal-is-resisting-erasure-before-the-seas-drown-us |archive-date=7 October 2023 |access-date=9 June 2024 |website=[[Vogue India]] |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bhuyan |first=Avantika |date=4 December 2021 |title=Baaraan Ijlal's work stands witness to everyday erasures |url=https://lifestyle.livemint.com//how-to-lounge/art-culture/baaraan-ijlal-s-work-stands-witness-to-everyday-erasures-111638514207905.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240516073520/https://lifestyle.livemint.com/how-to-lounge/art-culture/baaraan-ijlal-s-work-stands-witness-to-everyday-erasures-111638514207905.html |archive-date=16 May 2024 |access-date=9 June 2024 |website=[[Mint (newspaper)|Mint]] |language=en}}</ref> == ਕੰਮ == ਬਾਰਾਨ ਇਜਲਾਲ ਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ''ਰੀਟੇਲਿੰਗਜ਼'' ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦੋ ਸੀਰੀਜ਼, ''ਸਟੀਚਡ ਵਿੰਗਜ਼'' ਅਤੇ ''ਟੂ ਬੀ ਕੰਟੀਨਿਊਡ'' ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਤੀਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਚਿੱਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ।<ref>{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/2010/20101010/spectrum/main9.htm|title=Voices of the silenced people|last=Chatterjee|first=Saibal|date=10 October 2010|work=[[The Tribune (India)|The Tribune]]|access-date=9 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231007224137/https://www.tribuneindia.com/2010/20101010/spectrum/main9.htm|archive-date=7 October 2023|author-link=Saibal Chatterjee}}</ref> ''ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਕਾਮਨਜ਼ (2010)'' ਦੀਆਂ ਸਥਾਪਨਾਵਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲਮੀਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜੋ "ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਖਾਸ ਲੈਂਡਸਕੇਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਂਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਚਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।" ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ "ਆਮ ਲੋਕਾਂ" ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।<ref>{{Cite web |title=Artists - Baaraan Ijlal - Bio |url=https://www.shrineempiregallery.com/artist/baaraan-ijlal/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127212712/https://www.shrineempiregallery.com/artist/baaraan-ijlal/ |archive-date=27 January 2023 |access-date=9 June 2024 |website=Shrine Empire Gallery}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.shrineempiregallery.com/artist/baaraan-ijlal/ "Artists - Baaraan Ijlal - Bio"]. ''Shrine Empire Gallery''. [https://web.archive.org/web/20230127212712/https://www.shrineempiregallery.com/artist/baaraan-ijlal/ Archived] from the original on 27 January 2023<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2024</span>.</cite></ref> ''ਡਾਇਰੀ ਐਂਟਰੀਆਂ (2020–ਮੌਜੂਦਾ''), ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਪਲਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਆਯਾਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ''ਟਿੱਡੀ ਖਾਧੀ ਚੰਦਰਮਾ'' (2020–) ''ਡਾਇਰੀ ਐਂਟਰੀਆਂ'' ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਲੜੀਵਾਰ, ਸੰਕਲਪ ਕਲਾ ਵਿੱਚ " [[ਚੰਦਰਮਾ|ਚੰਨ]] ਦੇ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਆਰਕਾਈਵਜ਼, [[ਆਪਾ|ਸਵੈ]] ਦੇ, ਅਤੇ ਲੰਘਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਟਰੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਣ, ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਸਾਡੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਸ ਪਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਨੁਕਸਾਨ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਨੋਟ ਕਰੋ।"<ref>{{Cite web |last=Maddox |first=Georgina |date=24 May 2021 |title=Reaching Out From the Interior - In Touch Edition 6 Part 1 |url=https://www.mashindia.com/reaching-out-from-the-interior-in-touch-edition-6-part-i/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007224138/https://www.mashindia.com/reaching-out-from-the-interior-in-touch-edition-6-part-i/ |archive-date=7 October 2023 |access-date=9 June 2024 |website=[[Shalini Passi|My Art Shalini (MASH)]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=29 June 2021 |title=Digital platform for artists and collectors |url=https://www.newindianexpress.com/delhi/2021/Jun/29/digital-platform-for-artists-and-collectors-2322787.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007224137/https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2021/jun/29/digital-platform-for-artists-and-collectors-2322787.html |archive-date=7 October 2023 |access-date=9 June 2024 |website=[[The New Indian Express]] |language=en}}</ref> ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੀਰੀਜ਼, ''ਮੌਰਨਰਜ਼ ਐਂਡ ਵਿਟਨੈਸਜ਼'' ''(2021-),'' ਜਿਸ ਨੂੰ "ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ" ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੂੰ ਬਾਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਜ਼ੂਅਲ ਡਾਇਰੀ ਐਂਟਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਸੰਕਲਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਬਣਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮੂਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੂਨਿਸ ਇਜਲਾਲ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਕਸਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Artists - Baaraan Ijlal - Mourners and Witnesses |url=https://www.shrineempiregallery.com/project/mourners-and-witnesses-3/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231007224137/https://www.shrineempiregallery.com/project/mourners-and-witnesses-3/ |archive-date=7 October 2023 |access-date=9 June 2024 |website=Shrine Empire Gallery}}</ref> ''ਸਾਈਲੈਂਟ ਮੀਨਾਰਟਸ, ਵਿਸਪਰਿੰਗ ਵਿੰਡਜ਼ (2015-16),'' [[ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡਾ|ਮੁੰਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ]] ਦੇ ਟੀ2 ਟਰਮੀਨਲ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਦਸ ਫੁੱਟ ਦੀ ਆਰਟਵਰਕ, [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਜੋ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵਸਤੂਆਂ "ਅੱਖਰ" ਹਨ ਜੋ ਚਾਲੀ ਔਰਤਾਂ ਕਢਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Bhuyan |first=Avantika |date=4 December 2021 |title=Baaraan Ijlal's work stands witness to everyday erasures |url=https://lifestyle.livemint.com//how-to-lounge/art-culture/baaraan-ijlal-s-work-stands-witness-to-everyday-erasures-111638514207905.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240516073520/https://lifestyle.livemint.com/how-to-lounge/art-culture/baaraan-ijlal-s-work-stands-witness-to-everyday-erasures-111638514207905.html |archive-date=16 May 2024 |access-date=9 June 2024 |website=[[Mint (newspaper)|Mint]] |language=en }}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFBhuyan2021">Bhuyan, Avantika (4 December 2021). [https://lifestyle.livemint.com//how-to-lounge/art-culture/baaraan-ijlal-s-work-stands-witness-to-everyday-erasures-111638514207905.html "Baaraan Ijlal's work stands witness to everyday erasures"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240516073520/https://lifestyle.livemint.com/how-to-lounge/art-culture/baaraan-ijlal-s-work-stands-witness-to-everyday-erasures-111638514207905.html |date=2024-05-16 }} {{Cite web |url=https://lifestyle.livemint.com/how-to-lounge/art-culture/baaraan-ijlal-s-work-stands-witness-to-everyday-erasures-111638514207905.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240516073520/https://lifestyle.livemint.com/how-to-lounge/art-culture/baaraan-ijlal-s-work-stands-witness-to-everyday-erasures-111638514207905.html |archive-date=2024-05-16 |url-status=dead}}. ''[[ਪੁਦੀਨਾ (ਅਖਬਾਰ)|Mint]]''. from the original on 16 May 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">9 June</span> 2024</span>.</cite></ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਚਿੱਤਰਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] jl8iropti58o91brtbzvc0dlq4du04l 0 192506 848980 779047 2026-10-02T05:40:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 848980 wikitext text/x-wiki '''ਬਾਵਾ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ''' (26 ਜੁਲਾਈ 1892 - 20 ਅਗਸਤ 1978) ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ। {{Infobox officeholder | name = ਬਾਵਾ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ | image = Bawa Harkrishan Singh.jpg | width = 200px | birth_date = 26 ਜੁਲਾਈ 1892 | birth_place = ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖਾਨ, [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]] (ਹੁਣ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ) | death_date = 20 ਅਗਸਤ 1978 | death_place = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] | office = [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ | term = | predecessor = | successor = | caption = ਬਾਵਾ ਹਰਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ 1956 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਭਵਨ ਵਿਖੇ }} == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਵਾ ਦਸੌਂਧਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਡੇਰਾ ਇਸਮਾਈਲ ਖਾਨ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1912 ਵਿੱਚ ਫੋਰਮੈਨ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਕਾਲਜ, [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਦੇ [[ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ|ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ]] ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਰਹੇ। ਸਿੰਘ 1920 ਦੇ [[ਸਿੱਖ|ਸਿੱਖਾਂ]] ਦੀ [[ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ]] ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਨ। ਉਸਨੇ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1920 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ [[ਜਲ੍ਹਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ|ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ]] ਵਿੱਚ ਖਾਲਸਾ ਬਾਰਦਾਨੇ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਨਾਲ [[ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ]] ਅਤੇ [[ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ|ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ]] ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੇ ਪੰਥਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੁਆਰਾ [[ਗੁਰਦੁਆਰਾ|ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ]] ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੀ ਗਈ 9 ਮੈਂਬਰੀ ਅਸਥਾਈ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ 15 ਨਵੰਬਰ 1920 ਨੂੰ ਆਪਣੀ 175 ਮੈਂਬਰੀ [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ]] ਬਣਾਈ। == ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == '''ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ''' ਸਿੰਘ ਨੇ 1922 ਦੇ ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ [[ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤ]] ਦੇ ਬਰਖਾਸਤ ਸਿੱਖ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਕਾਲੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੌਰਾਨ, [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ]] ਅਤੇ [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 13 ਅਕਤੂਬਰ 1923 ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਬਾਵਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਰਰਿਜਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਿਰਰਿਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਾਰਨ। ਬਾਵਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਸਜ਼ਾ ਕੱਟੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਰਿਹਾਅ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਮੁੱਚਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂ [[ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ]] ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ [[ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ|ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ, 1925]] ਦੀਆਂ ਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਗੂ ਵੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਵਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ। [[ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸਮੁੰਦਰੀ]] ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ [[ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ)]] ਵਰਗੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਨੂੰ ਹੋਰ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਮਾਰਚ 1927 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦਾਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੇ [[ਰਹਿਤ|ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ]], ਭਾਵ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਮੰਚ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। ਬਾਵਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਐਕਟ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੀਆਂ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਧੜੇਬੰਦੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਿੱਖੇ ਝਗੜਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਬਲਕਿ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕਤਾ ਲਈ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਸੰਬਰ 1933 ਵਿਚ ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਗੁਰ ਸੇਵਕ ਸਭਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਸੁਸਾਇਟੀ ਬਣਾਈ। ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਭਾ ਨੇ ਸੰਤ ਵਿਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸੰਤ ਜਵਾਲਾ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ 1936 ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਸੂਚੀ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਕੁਝ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਏਕਤਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। == ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ == ਸਿੰਘ ਦੀ ਖੁਦ ਕੋਈ ਸਿਆਸੀ ਲਾਲਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅਹੁਦਾ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਰਮੀਲੇ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, [[ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਅੰਦੋਲਨ|ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਲਹਿਰ]] ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ 10 ਮਈ 1955 ਨੂੰ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੇ [[ਜੱਥਾ|ਜਥਿਆਂ]] ਜਾਂ ਜਥਿਆਂ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ "ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਬਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ" (ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਜ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ) ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਦੇਣ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਜਾਂ ਅੰਦੋਲਨ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। <ref>{{Cite web |title=Fifty Years of Punjab Politics (1920-70) |url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=2123&page=1&CategoryID=1&Searched=W3GX |access-date=2021-04-28 |website=[[Panjab Digital Library]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106204510/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=2123&page=1&CategoryID=1&Searched=W3GX |archive-date=2019-01-06 |url-status=dead}}</ref> ਅਕਾਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿਖਾਏ ਸੰਜਮ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪੁਲਿਸ ਨੇ 4 ਜੁਲਾਈ 1955 ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਕੰਪਲੈਕਸ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰਿਆ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ 'ਤੇ ਅੱਥਰੂ ਗੈਸ ਦੇ ਗੋਲੇ ਸੁੱਟੇ ਅਤੇ ਕਈ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਮੋਰਚਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ 12 ਜੁਲਾਈ 1955 ਨੂੰ ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਹਟਾਈ ਗਈ। ਰਿਹਾਈ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਅਤੇ ਬਾਵਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਤੋਂ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਚਨਬੱਧ ਇਕ ਅਣਕਿਆਸੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਰਹੇ। ਸਾਰੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪਲਾਂ 'ਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਈ ਗਈ ਸੀ. ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਤਾ ਜਾਂ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀਆਂ ਪਦਵੀਆਂ ਉਸ ਕੋਲ ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਹੀ ਆ ਗਈਆਂ। 1960 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਵੱਕਾਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਦਾਸੀਨ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1955 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸਿਆਸੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਛੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਰਗਰਮ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰੇ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਸਰਦਾਰ ਹੁਕਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਸਰਕਾਰੀ ਪੱਖ ਦੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਖੁਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਬਾਵਾ ਹਰਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਯੋਗਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਸਿੰਘ ਦੀ 20 ਅਗਸਤ 1978 ਨੂੰ ਮਿਲਟਰੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਦਿੱਲੀ ਕੈਂਟ ਵਿਖੇ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1978]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1892]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links]] hejqk1s1qh1ssyk39p8k7gzld59mn56 0 196849 848937 847851 2026-10-01T13:00:36Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ-ਇੱਕ ਗੀਤ]] ਨੂੰ [[ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 847851 wikitext text/x-wiki "'''ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ'''" (ਅਨੁਵਾਦਃ ਗਲੇ ਸੇ ਲਗ ਜਾਓ) ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸੰਗੀਤ [[ਮਦਨ ਮੋਹਨ|ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਕੋਹਲੀ]] ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਲ [[ਰਾਜਾ ਮਹਿਦੀ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਰਾਜਾ ਮਹਿਦੀ ਅਲੀ ਖਾਨ]] ਦੇ ਹਨ, ਜੋ 1964 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ਵੋ ਕੌਨ ਥੀ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ? ਸੰਗੀਤ ਲੇਬਲ [[ਸਾਰੇਗਾਮਾ]] ਦੇ ਅਧੀਨ <ref>{{Cite web |title=Opinion {{!}} Saregama, success and sad songs |url=https://www.livemint.com/mint-lounge/features/saregama-success-and-sad-songs-1558064781315.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103112035/https://www.livemint.com/mint-lounge/features/saregama-success-and-sad-songs-1558064781315.html |archive-date=3 January 2022 |access-date=18 March 2021}}</ref> ਸਕ੍ਰੀਨ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਗੀਤ ਫਿਲਮ ਦੀ ਨਾਇ [[ਸਾਧਨਾ ਸ਼ਿਵਦਾਸਾਨੀ|ਸਾਧਨਾ]] ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕ]] [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। == ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ == ਸੰਗੀਤ [[ਰਾਗ]] ਪਹਾੜੀ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਦਾਦਰਾ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ।  {{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=June 2022}}<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2022)">citation needed</span></nowiki>''&#x5D;</sup> == 1964 ਤੋਂ "ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ" == ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦਾ ਕਰੀਅਰ 70 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ (1942 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ) ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਤਾ ਨੇ ਖੁਦ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਛੇ ਮਨਪਸੰਦ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ 20 ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਸੀ। ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਦੀ ਪੰਜਾਹਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾਃ "ਨਮਸਕਾਰ ਇਜ਼ ਵਰਸ਼' ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ ਕੇ ਫਿਰ ਯੇ ਹਸੀਨ ਰਾਤ 'ਗੀਤ ਕੋ 50 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ. ਐਸਾ ਮਧੁਰ ਗੀਤ ਆਜ ਭੀ ਪੁਰਾਨਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ" (ਇਸ ਸਾਲ ਗੀਤ' ਲਗ ਜਾ ਗਾਲੇ ਕੇ ਫਿਰ ਯੇ ਹਸੀ 'ਨ ਰਾਤ' 50 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੰਨਾ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਟਰੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਲਗਦਾ ਹੈ।) == "ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ" 1964 ਤੋਂ == ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦਾ ਕਰੀਅਰ (1942 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ) 70 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗੀਤ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੀਤਾਂ ਕਰਕੇ [[ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ]] ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਨੇ ਖੁਦ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਛੇ ਮਨਪਸੰਦ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ 20 ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਇਹ ਇੱਕ ਸੀ। ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਦੀ ਪੰਜਾਹਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ 'ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾਃ "ਨਮਸਕਾਰ ਇਸ ਵਰਸ਼' ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ ਕੇ ਫਿਰ ਯੇ ਹਸੀਨ ਰਾਤ 'ਗੀਤ ਕੋ 50 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ. ਐਸਾ ਮਧੁਰ ਗੀਤ ਆਜ ਭੀ ਪੁਰਾਨਾ ਨਹੀਂ ਲਗਤਾ" (ਇਸ ਸਾਲ ਗੀਤ' ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ ਕੇ ਫਿਰ ਯੇ ਹਸੀ 'ਨ ਰਾਤ' 50 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਇੰਨਾ ਮਿੱਠਾ ਹੈ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਪੁਰਾਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ) == ਬੋਲ == [[ਤਸਵੀਰ:Two_YPJ_fighters_hug.jpg|thumb|ਗਲੇ ਲਗਾਨਾ-ਕੁਰਦਿਸ਼ ਔਰਤਾਂ]] ਗੀਤ ਵਿੱਚ, ਗਾਇਕਾ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਵੇਖੇਗੀ।ਹੇਠਾਂ, ਗੀਤ ਦੇਵਨਾਗਰੀ (ਹਿੰਦੀ) [[ਨਸਤਾਲੀਕ਼|ਨਾਸਤਾਲਿਕ]] (ਉਰਦੂ) ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। == ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ == ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਿਲਮ '''ਵੋ ਕੌਨ ਥੀ''<nowiki/>' ਲਈ ਗੀਤ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਉਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੁਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਾਬਕਾ ਸਟਾਰ ਸਾਧਨਾ ਦੀ 2015 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਇਸ ਗੀਤ ਦੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਦਾਕਾਰ [[ਇਰਫ਼ਾਨ ਖ਼ਾਨ|ਇਰਫਾਨ ਖਾਨ]], ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 29 ਅਪ੍ਰੈਲ 2020 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੀਤ ਸੁਣਦੇ ਸਨ। == ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ == ਸੰਨ 1966 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੀਤ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀਃ ਤਾਮਿਲ ਫਿਲਮ ਯਾਰ ਨੀ?, ਇਸ ਨੂੰ "ਪੋਨਮੇਨੀ ਥਜ਼ੂਵਾਲ", ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ 'ਏਮੇ ਏਵਾਰੂ' ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ? ਇਸ ਨੂੰ "ਅੰਡਲਾ ਈ ਰੇਈ" ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1968 ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਪਰਾ ਬੋਸ ਨੇ ਇਸੇ ਗੀਤ ਦਾ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਸਕਰਣ, "ਸ਼ੋਂਗੀ ਜੇ ਕੇ ਏ ਮੋਂਕੇ ਅਮਰ ਆਜ ਡੋਲਾਲੋ" ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਗੀਤ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਤੂ ਘੋਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Citation |title=Sangi je ke e manke amar Sipra Basu Lyric Miltu Ghosh Music Madan Mohan |url=https://www.youtube.com/watch?v=Gg8Vqt62bXQ |language=en |access-date=2021-07-16}}</ref> ਗਾਇਕਾ [[ਸ਼੍ਰੇਆ ਘੋਸ਼ਾਲ]] ਨੇ 2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫਿਲਮ ''[[ਕੇਦਾਰਨਾਥ]]'' ਵਿੱਚ ਸਨਮ ਦੇ ਗਾਇਕ ਸਨਮ ਪੁਰੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। [[ਜੋਨੀਤਾ ਗਾਂਧੀ|ਜੋਨਿਤਾ ਗਾਂਧੀ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਏ ਗਏ ਗੀਤ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ 2018 ਦੀ ਫਿਲਮ ''ਸਾਹਿਬ, ਬੀਵੀ ਔਰ ਗੈਂਗਸਟਰ 3'' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਸੀ। == ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ 'ਤੇ ਸੋਗ == ਲਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰ ਸਲਮਾਨ ਖਾਨ ਨੇ ਇਸ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਲਾਈਨਾਂ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਗਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ। ਲਗਭਗ 40 ਨੌਜਵਾਨ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਜੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ। ਮਲਿਆਲਮ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਕੈਲਾਸ ਮੈਨਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ' ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜੀਓ ਨਿਊਜ਼ ਨੇ ਸੂਫੀ ਗਾਇਕਾ ਆਬਿਦਾ ਪਰਵੀਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਲਤਾ ਨੂੰ "ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ ਗਾਇਕ" ਕਿਹਾ। ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਲਿਓਰਾ ਇਤਜ਼ਾਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਵਿੱਚ "ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ" ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਸੀ। ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਦਾਕਾਰ ਮਾਹਿਰਾ ਖਾਨ ਨੇ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਸੀ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਗਾਣੇ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਗੀਤ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] dhfm6ozfyeon8pvg3vmh48s19d2seev 0 204768 848982 842802 2026-10-02T06:27:42Z ~2026-49449-44 61940 848982 wikitext text/x-wiki {{Infobox venue | name = Expo Centre Lahore | nickname = | logo_image = File:Expo Centre Lahore logo.jpg | logo_caption = | image = Lahore Expo Centre.jpg | image_size = | image_caption = | former_names = | location = ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ<br>[[ਜੋਹਰ ਟਾਊਨ]], [[ਲਾਹੌਰ]]<br>[[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]। 54782 <br> Abdul Haque Road<br>[[Johar Town]], [[Lahore]]<br>[[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]]. 54782 | coordinates = {{Coord|31.464|N|74.259|E|}} | owner = ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਿਮਿਟੇਡ <br> Pakistan Expo Centres Limited | type = [[Convention Centre]] | capacity = | built = 2010 | expanded = | closed = | demolished = | cost = | website = http://www.pakexcel.com }}'''ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਲਾਹੌਰ''' (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: '''Expo Centre Lahore''' (ਉਰਦੂ:'''نُمَائِش گاہ لاہور''') ਇੱਕ 43,000 ਵਰਗ ਫੁੱਟ ਦਾ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਹੈ ਜੋ ਲਾਹੌਰ, ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਪਾਕਿਸਤਾਨ (NESPAK) ਅਤੇ ਨਈਅਰ ਅਲੀ ਦਾਦਾ ਐਂਡ ਐਸੋਸੀਏਟਸ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਦਮ ਦੁਆਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਅਬਦੁਲ ਹੱਕ ਰੋਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹਰਾਹ ਨਜ਼ਾਰੀਆ-ਏ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਕੋਨੇ 'ਤੇ ਜੌਹਰ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸਾਰੀ 2007 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। [[ਤਸਵੀਰ:Lahore_Expo_Centre.jpg|thumb|ਲਾਹੌਰ ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ]] ਐਕਸਪੋ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈਃ * ਐਗਜ਼ੀਬਿਸ਼ਨ ਹਾਲਜ਼ * ਹਾਲ 01 * ਹਾਲ 02 * ਹਾਲ 03 * ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਹਾਲ * ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 01 * ਆਡੀਟੋਰੀਅਮ 02 * ਫੋਅਰ * ਸਮਿਟ ਰੂਮ * ਮੀਟਿੰਗ ਰੂਮ * ਜਨਰਲ ਹਾਲ * ਹਾਲ A * ਹਾਲ B * ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਇਵੈਂਟ ਏਰੀਆ joixguluk46ttrrczie6vai9klyic13 1 205286 848932 848927 2026-10-01T12:31:33Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ]] ਨੂੰ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 848927 wikitext text/x-wiki == ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ to ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ == I would like to request a correction to the Punjabi name of the company from '''“ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ”''' to '''“ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਲਿਮਿਟੇਡ”''', reflecting the company's current name '''Jindal Steel Limited'''. [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:RaviRaval3006|RaviRaval3006]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:RaviRaval3006|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:26, 1 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) l8dlwqtlmgxnb6h1ernwphsg2aijwka 0 205288 848931 2026-10-01T12:31:33Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ]] ਨੂੰ [[ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 848931 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ]] gy24ld7udwmwcyb42dwhiu5p64ahnf3 1 205289 848933 2026-10-01T12:31:34Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ ਐਂਡ ਪਾਵਰ]] ਨੂੰ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 848933 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਜਿੰਦਲ ਸਟੀਲ]] 7vb237ndgkgn5xyzxi0hmb3yu57cz2j 0 205290 848938 2026-10-01T13:00:36Z Kuldeepburjbhalaike 18176 Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ-ਇੱਕ ਗੀਤ]] ਨੂੰ [[ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ 848938 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਲਗ ਜਾ ਗਲੇ]] qw0p7q3663pxpt7skb76xjqsy7vpeyo 0 205291 848950 2026-10-01T17:41:25Z ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਵਿਰਦੀ 12797 "'''ਦੁਲਚੀ ਕੇ''' ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਫ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 848950 wikitext text/x-wiki '''ਦੁਲਚੀ ਕੇ''' ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਤੋਂ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 242 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ।<ref>https://www.onefivenine.com/india/villages/Firozepur/Firozpur/Dulchi-Ke</ref> ਡਾਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦੁਲਚੀ ਕੇ ਦਾ ਪਿੰਨ ਕੋਡ 152002 ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਡਾਕਘਰ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਹੈ।[https://www.onefivenine.com/india/villages/Firozepur/Firozpur/Dulchi-Ke] ਪੱਲਾ ਮੇਘਾ (2 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਕਲੋਨੀ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕਲੋਨੀ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ), ਬਾਂਸੀ ਗੇਟ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਐਵੇਨਿਊ (3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਦੁਲਚੀ ਕੇ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡ/ਇਲਾਕੇ ਹਨ। ਦੁਲਚੀ ਕੇ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਘੱਲ ਖੁਰਦ ਤਹਿਸੀਲ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਲਟੋਹਾ-15 ਤਹਿਸੀਲ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮਮਦੋਟ ਤਹਿਸੀਲ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜ਼ੀਰਾ ਤਹਿਸੀਲ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੁਲਚੀ ਕੇ ਦੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਛਾਉਣੀ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਜ਼ੀਰਾ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == 4badswg0tipyr3eqwwxnu4vwbqmxxsq 3 205292 848981 2026-10-02T06:14:58Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 848981 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=IdleGround}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:14, 2 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) o7m9nj4okt7ulhg156rtdqkbhzo9bhc 3 205293 848983 2026-10-02T09:31:57Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 848983 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=ਸਾਹਿਬ}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:31, 2 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) 8oc7jywyp6cotfc3c9x2e2ci5d3n5u3