ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</sitename>
    <dbname>pawiki</dbname>
    <base>https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਫਾਟਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="850" case="first-letter">Package</namespace>
      <namespace key="851" case="first-letter">Package talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
      <namespace key="2600" case="first-letter">Topic</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2170</id>
    <revision>
      <id>849690</id>
      <parentid>518572</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* lead section */ Fixed {{cite web}}: External link in |publisher=</comment>
      <origin>849690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6483" sha1="nfw8wr9pe7rs57shdsyx3kpoyjwnv5t" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:Full moon.jpeg|thumb|200px|ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜੋ ਗੈਲੀਲਿਓ ਸਪੇਸਕਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ 7 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ]]

'''ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Full moon) ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਿਨ [[ਚੰਦਰਮਾ]] ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਣ ਲਈ 29.5 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;madsci2001&quot;&gt;{{cite web |last=McLeod |first=Joe |url=http://www.madsci.org/posts/archives/apr2001/987551549.As.r.html |title=Re: Why didn't Feburary 1865 have afull moon? |website=MadSci Network |date=ਅਪਰੈਲ 16, 2001 |accessdate=2026-10-10}}&lt;/ref&gt; ਜਦ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਕੇ।

ਸਿਰਫ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਧਰਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 28 ਦਿਨ ਹੋਣ ਕਾਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। 1866, 1885, 1915, 1934, 1961 ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।&lt;ref name=madsci2001/&gt;

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:&lt;ref&gt;{{cite book| year = Jean Meeus| date= 1991| title = Astronomical Algorithms (1st ed.)|isbn = 0-943396-35-2| chapter = 47. Phases of the Moon}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt; D = 20.362954 + 29.5305888531 \times N + 102.19 \times 10^{-12} \times N^2&lt;/math&gt;

''D'' [[1 ਜਨਵਰੀ]] [[2000]] 00:00:00 ਤੋਂ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੈ। ''N'' ਨਾਲ ਬੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 0, ਸਾਲ 2000 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ 14.5 ਘੰਟੇ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪੂਰੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦਾ।

==ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ==

* [[ਚੇਤ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹਨੂੰਮਤ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਵੈਸਾਖ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬੁੱਧ ਪੂਰਣਿਮਾ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਜੇਠ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਟ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* [[ਹਾੜ੍ਹ]] ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਪੂਜਾ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਸਾਵਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਰੱਖੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਭਾਦੋਂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਮਾ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਵਰਤ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਅੱਸੂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਕੱਤਕ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮੇਲਾ ਅਤੇ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ]] ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ (ਗੁਰਪੂਰਬ) ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* [[ਮੱਘਰ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾਤ੍ਰੇ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਪੋਹ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਿਅਭਿਸ਼ੇਕ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵੇਂਣੀ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਮਾਘ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜਯੰਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਲਲਿਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਭੈਰਵ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਘੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਮਾਘ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ।
* [[ਫੱਗਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ [[ਹੋਲੀ]] ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Full moon|ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ}}
==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਧਾਰ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ]]</text>
      <sha1>nfw8wr9pe7rs57shdsyx3kpoyjwnv5t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849700</id>
      <parentid>849690</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* lead section */ Fixed {{cite book}}: Check date values in: |year= and |year= / |date= mismatch. `47. Phases of the Moon` will be added later`</comment>
      <origin>849700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6510" sha1="b732r7irxe52pjp3i7q26mroilvz3r3" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:Full moon.jpeg|thumb|200px|ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜੋ ਗੈਲੀਲਿਓ ਸਪੇਸਕਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ 7 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ]]

'''ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Full moon) ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਿਨ [[ਚੰਦਰਮਾ]] ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਣ ਲਈ 29.5 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;madsci2001&quot;&gt;{{cite web |last=McLeod |first=Joe |url=http://www.madsci.org/posts/archives/apr2001/987551549.As.r.html |title=Re: Why didn't Feburary 1865 have afull moon? |website=MadSci Network |date=ਅਪਰੈਲ 16, 2001 |accessdate=2026-10-10}}&lt;/ref&gt; ਜਦ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਕੇ।

ਸਿਰਫ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਧਰਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 28 ਦਿਨ ਹੋਣ ਕਾਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। 1866, 1885, 1915, 1934, 1961 ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।&lt;ref name=madsci2001/&gt;

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:&lt;ref&gt;{{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt; D = 20.362954 + 29.5305888531 \times N + 102.19 \times 10^{-12} \times N^2&lt;/math&gt;

''D'' [[1 ਜਨਵਰੀ]] [[2000]] 00:00:00 ਤੋਂ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੈ। ''N'' ਨਾਲ ਬੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 0, ਸਾਲ 2000 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ 14.5 ਘੰਟੇ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪੂਰੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦਾ।

==ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ==

* [[ਚੇਤ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹਨੂੰਮਤ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਵੈਸਾਖ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬੁੱਧ ਪੂਰਣਿਮਾ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਜੇਠ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਟ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* [[ਹਾੜ੍ਹ]] ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਪੂਜਾ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਸਾਵਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਰੱਖੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਭਾਦੋਂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਮਾ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਵਰਤ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਅੱਸੂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਕੱਤਕ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮੇਲਾ ਅਤੇ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ]] ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ (ਗੁਰਪੂਰਬ) ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* [[ਮੱਘਰ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾਤ੍ਰੇ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਪੋਹ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਿਅਭਿਸ਼ੇਕ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵੇਂਣੀ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਮਾਘ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜਯੰਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਲਲਿਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਭੈਰਵ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਘੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਮਾਘ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ।
* [[ਫੱਗਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ [[ਹੋਲੀ]] ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Full moon|ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ}}
==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਧਾਰ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ]]</text>
      <sha1>b732r7irxe52pjp3i7q26mroilvz3r3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849702</id>
      <parentid>849700</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ */ Moved after /* ਹਵਾਲੇ */</comment>
      <origin>849702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6659" sha1="k5umqvqoebolumtwwss6p36ahfljwny" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:Full moon.jpeg|thumb|200px|ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜੋ ਗੈਲੀਲਿਓ ਸਪੇਸਕਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ 7 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ]]

'''ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Full moon) ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਿਨ [[ਚੰਦਰਮਾ]] ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਣ ਲਈ 29.5 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;madsci2001&quot;&gt;{{cite web |last=McLeod |first=Joe |url=http://www.madsci.org/posts/archives/apr2001/987551549.As.r.html |title=Re: Why didn't Feburary 1865 have afull moon? |website=MadSci Network |date=ਅਪਰੈਲ 16, 2001 |accessdate=2026-10-10}}&lt;/ref&gt; ਜਦ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਕੇ।

ਸਿਰਫ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਧਰਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 28 ਦਿਨ ਹੋਣ ਕਾਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। 1866, 1885, 1915, 1934, 1961 ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।&lt;ref name=madsci2001/&gt;

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:&lt;ref&gt;{{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt; D = 20.362954 + 29.5305888531 \times N + 102.19 \times 10^{-12} \times N^2&lt;/math&gt;

''D'' [[1 ਜਨਵਰੀ]] [[2000]] 00:00:00 ਤੋਂ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੈ। ''N'' ਨਾਲ ਬੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 0, ਸਾਲ 2000 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ 14.5 ਘੰਟੇ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪੂਰੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦਾ।

==ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ==

* [[ਚੇਤ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹਨੂੰਮਤ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਵੈਸਾਖ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬੁੱਧ ਪੂਰਣਿਮਾ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਜੇਠ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਟ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* [[ਹਾੜ੍ਹ]] ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਪੂਜਾ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਸਾਵਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਰੱਖੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਭਾਦੋਂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਮਾ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਵਰਤ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਅੱਸੂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਕੱਤਕ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮੇਲਾ ਅਤੇ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ]] ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ (ਗੁਰਪੂਰਬ) ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* [[ਮੱਘਰ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾਤ੍ਰੇ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਪੋਹ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਿਅਭਿਸ਼ੇਕ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵੇਂਣੀ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਮਾਘ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜਯੰਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਲਲਿਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਭੈਰਵ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਘੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਮਾਘ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ।
* [[ਫੱਗਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ [[ਹੋਲੀ]] ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* [https://science.nasa.gov/moon/daily-moon-guide/#1791620108188::0:: ਨਾਸਾ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੰਦਰਮਾ ਗਾਈਡ]
{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Full moon|ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ}}

{{ਅਧਾਰ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ]]</text>
      <sha1>k5umqvqoebolumtwwss6p36ahfljwny</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849704</id>
      <parentid>849702</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:30:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* lead section */ After `ਸਕਦਾ ਹੈ:` 1. Click ref [2] linking to /* ਹਵਾਲੇ */ 2. Click `Meeus 1991,` p. 349–354, 47. Phases of the Moon. The book is highlighted on a blue background in /* ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ */ Press twice Alt+← Left arrow to return to each caller</comment>
      <origin>849704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6744" sha1="c4wvqex5at1s3t1h4r4u05oxh2lqpuf" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:Full moon.jpeg|thumb|200px|ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜੋ ਗੈਲੀਲਿਓ ਸਪੇਸਕਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ 7 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ]]

'''ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Full moon) ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਿਨ [[ਚੰਦਰਮਾ]] ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਣ ਲਈ 29.5 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;madsci2001&quot;&gt;{{cite web |last=McLeod |first=Joe |url=http://www.madsci.org/posts/archives/apr2001/987551549.As.r.html |title=Re: Why didn't Feburary 1865 have afull moon? |website=MadSci Network |date=ਅਪਰੈਲ 16, 2001 |accessdate=2026-10-10}}&lt;/ref&gt; ਜਦ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਕੇ।

ਸਿਰਫ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਧਰਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 28 ਦਿਨ ਹੋਣ ਕਾਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। 1866, 1885, 1915, 1934, 1961 ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।&lt;ref name=madsci2001/&gt;

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:{{sfn|Meeus|1991|p=349–354|loc=47. Phases of the Moon}}
:&lt;math&gt; D = 20.362954 + 29.5305888531 \times N + 102.19 \times 10^{-12} \times N^2&lt;/math&gt;

''D'' [[1 ਜਨਵਰੀ]] [[2000]] 00:00:00 ਤੋਂ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੈ। ''N'' ਨਾਲ ਬੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 0, ਸਾਲ 2000 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ 14.5 ਘੰਟੇ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪੂਰੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦਾ।

==ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ==

* [[ਚੇਤ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹਨੂੰਮਤ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਵੈਸਾਖ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬੁੱਧ ਪੂਰਣਿਮਾ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਜੇਠ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਟ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* [[ਹਾੜ੍ਹ]] ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਪੂਜਾ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਸਾਵਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਰੱਖੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਭਾਦੋਂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਮਾ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਵਰਤ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਅੱਸੂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਕੱਤਕ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮੇਲਾ ਅਤੇ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ]] ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ (ਗੁਰਪੂਰਬ) ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* [[ਮੱਘਰ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾਤ੍ਰੇ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਪੋਹ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਿਅਭਿਸ਼ੇਕ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵੇਂਣੀ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਮਾਘ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜਯੰਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਲਲਿਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਭੈਰਵ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਘੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਮਾਘ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ।
* [[ਫੱਗਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ [[ਹੋਲੀ]] ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ ==
* {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* [https://science.nasa.gov/moon/daily-moon-guide/#1791620108188::0:: ਨਾਸਾ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੰਦਰਮਾ ਗਾਈਡ]
{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Full moon|ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ}}

{{ਅਧਾਰ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ]]</text>
      <sha1>c4wvqex5at1s3t1h4r4u05oxh2lqpuf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849706</id>
      <parentid>849704</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:40:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ */ Move [[ਫਰਮਾ:ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ]] up</comment>
      <origin>849706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6744" sha1="0ala1vrbgttnxnqqkeezw21yba1touy" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:Full moon.jpeg|thumb|200px|ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਜੋ ਗੈਲੀਲਿਓ ਸਪੇਸਕਰਾਫਟ ਦੁਆਰਾ 7 ਦਸੰਬਰ 1992 ਨੂੰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ]]

'''ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: Full moon) ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਿਨ [[ਚੰਦਰਮਾ]] ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਣ ਲਈ 29.5 ਦਿਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;madsci2001&quot;&gt;{{cite web |last=McLeod |first=Joe |url=http://www.madsci.org/posts/archives/apr2001/987551549.As.r.html |title=Re: Why didn't Feburary 1865 have afull moon? |website=MadSci Network |date=ਅਪਰੈਲ 16, 2001 |accessdate=2026-10-10}}&lt;/ref&gt; ਜਦ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਪੂਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਕੇ।

ਸਿਰਫ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਧਰਤੀ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਚੰਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ 28 ਦਿਨ ਹੋਣ ਕਾਰਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। 1866, 1885, 1915, 1934, 1961 ਅਤੇ 1999 ਦੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।&lt;ref name=madsci2001/&gt;

ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੀ ਤਰੀਕ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:{{sfn|Meeus|1991|p=349–354|loc=47. Phases of the Moon}}
:&lt;math&gt; D = 20.362954 + 29.5305888531 \times N + 102.19 \times 10^{-12} \times N^2&lt;/math&gt;

''D'' [[1 ਜਨਵਰੀ]] [[2000]] 00:00:00 ਤੋਂ ਬੀਤੇ ਹੋਏ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੈ। ''N'' ਨਾਲ ਬੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 0, ਸਾਲ 2000 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਫ਼ਾਰਮੂਲੇ ਨਾਲ਼ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ 14.5 ਘੰਟੇ ਘੱਟ-ਵੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਪੂਰੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਘੁੰਮਦਾ।

==ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ==

* [[ਚੇਤ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹਨੂੰਮਤ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਵੈਸਾਖ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਬੁੱਧ ਪੂਰਣਿਮਾ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਜੇਠ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਟ ਸਾਵਿਤਰੀ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 
* [[ਹਾੜ੍ਹ]] ਮਹੀਨਾ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਪੂਜਾ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਕਬੀਰ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਸਾਵਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਰੱਖੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਭਾਦੋਂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਮਾ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰ ਵਰਤ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਅੱਸੂ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਰਦ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਕੱਤਕ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਮੇਲਾ ਅਤੇ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ]] ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ (ਗੁਰਪੂਰਬ) ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
* [[ਮੱਘਰ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼੍ਰੀ ਦਿੱਤਾਤ੍ਰੇ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
* [[ਪੋਹ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਕੰਭਰੀ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਿਅਭਿਸ਼ੇਕ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਨਾਰਸ ਵਿੱਚ ਦਸ਼ਾਸ਼ਵਮੇਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵੇਂਣੀ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
* [[ਮਾਘ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜਯੰਤੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਲਲਿਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਭੈਰਵ ਜਯੰਤੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਘੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਮਾਘ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਖਾਸ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ।
* [[ਫੱਗਣ]] ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ [[ਹੋਲੀ]] ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ ==
* {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
{{ਕਾਮਨਜ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ|Full moon|ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ}}
* [https://science.nasa.gov/moon/daily-moon-guide/#1791620108188::0:: ਨਾਸਾ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੰਦਰਮਾ ਗਾਈਡ]

{{ਅਧਾਰ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਮਾਂ]]</text>
      <sha1>0ala1vrbgttnxnqqkeezw21yba1touy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਿਕੰਦਰ ਮਹਾਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2999</id>
    <revision>
      <id>849526</id>
      <parentid>756504</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:10:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ */ Fixed {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested). `|dead-url=yes` → `|url-status=dead`</comment>
      <origin>849526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5641" sha1="nrehzanp4uikcgk4mml0cd9sxi508bi" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name = ਸਿਕੰਦਰ
| title = [[Basileus]] of [[Macedon]], [[Hegemony|Hegemon]] of the [[League of Corinth|Hellenic League]], [[ਪਰਸ਼ੀਆ]] ਦਾ [[ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ]], ਪੁਰਾਤਨ ਮਿਸਰ ਦਾ ਫ਼ਿਰੌਨ, [[ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ]]
| image = Alexander the Great mosaic.jpg
| caption = &lt;small&gt;{{Citation | contribution = Alexander fighting king [[Darius III of Persia]] | title = [[Alexander Mosaic]] | publisher = [[Naples National Archaeological Museum]]}}.&lt;/small&gt;
| succession = [[ਮਕਦੂਨੀਆ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਮਕਦੂਨੀਆ ਦਾ ਰਾਜਾ]]
| reign = 336–323 {{ਈਪੂ}}
| predecessor = [[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਫਿਲਿਪ ਦੂਜਾ|ਫਿਲਿਪ ਦੂਜਾ]]
| successor = [[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਸਿਕੰਦਰ ਚੌਥਾ|ਸਿਕੰਦਰ ਚੌਥਾ]]&lt;br /&gt;[[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਫਿਲਿਪ ਤੀਜਾ|ਫਿਲਿਪ ਤੀਜਾ]]
| succession1 = [[ਫ਼ਿਰੌਨ|ਮਿਸਰ ਦਾ ਫ਼ਿਰੌਨ]]
| reign1 = 332–323 {{ਈਪੂ}}
| predecessor1 = [[ਦਾਰਾ ਤੀਜਾ]]
| successor1 = [[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਸਿਕੰਦਰ ਚੌਥਾ|ਸਿਕੰਦਰ ਚੌਥਾ]]&lt;br /&gt;[[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਫਿਲਿਪ ਤੀਜਾ|ਫਿਲਿਪ ਤੀਜਾ]]
| succession2 = [[ਪਰਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਪਰਸ਼ੀਆ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ]]
| reign2 = 330–323 {{ਈਪੂ}}
| predecessor2 = [[ਦਾਰਾ ਤੀਜਾ]]
| successor2 = [[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਸਿਕੰਦਰ ਚੌਥਾ|ਸਿਕੰਦਰ ਚੌਥਾ]]&lt;br /&gt;[[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਫਿਲਿਪ ਤੀਜਾ|ਫਿਲਿਪ ਤੀਜਾ]]
| succession3 = [[ਏਸ਼ੀਆ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ]]
| reign3 = 331–323 {{ਈਪੂ}}
| predecessor3 = ''New office''
| successor3 = [[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਸਿਕੰਦਰ ਚੌਥਾ|ਸਿਕੰਦਰ ਚੌਥਾ]]&lt;br /&gt;[[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਫਿਲਿਪ ਤੀਜਾ|ਫਿਲਿਪ ਤੀਜਾ]]
| othertitles =
| full name = ਅੇਲੈਜ਼ੈਨਡਰ ਮਹਾਨ
| native_lang1 = [[ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਯੂਨਾਨੀ]]
| native_lang1_name1 ={{plainlist |
* Μέγας Ἀλέξανδρος{{cref|iii}} (''Mégas Aléxandros'', Great Alexander)
* Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας (''Aléxandros ho Mégas'', Alexander the Great)
}}
| spouse = [[ਰੌਕਜ਼ਾਨਾ ਬੈਕਟਰਿਆ]]&lt;br /&gt;[[ਸਟੈਟਿਯਰਾ ਦੂਜੀ ਫਾਰਸ]]&lt;br /&gt;[[ਪੈਰੀਸੈਟਿਸ ਦੂਜੀ ਫਾਰਸ]]
| issue = [[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਸਿਕੰਦਰ ਚੌਥਾ]] [[ਹੀਰੋਕਲਜ਼]]
| house = [[Argead dynasty|Argead]]
| house-type = ਵੰਸ਼
| father = [[ਮਕਦੂਨ ਦਾ ਫਿਲਿਪ ਦੂਜਾ]]
| mother = [[ਅੇਪਰੀਜ਼ ਦੀ ਅੋਲੰਪਿਅਸ]]
| birth_date = 20 or 21 July 356 BC
| birth_place = [[ਪੇੱਲਾ]], ਮਕਦੂਨ
| death_date = 10 or 11 June 323 BC (aged 32)&lt;!-- 32 years, 10 months and 20 days (approx.) --&gt;
| death_place = [[ਬੇਬੀਲੋਨ]]
| religion = [[ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਧਰਮ]]
}}
'''ਸਿਕੰਦਰ''' ([[ਅੰਗਰੇਜੀ]]: Alexander the Great) [[ਫੈਲਕੂਸ]] ਦਾ ਬੇਟਾ ਅਤੇ [[ਪੁਰਾਤਨ ਯੂਨਾਨ]] ਦੀ ਮਕਦੂਨ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੀ। 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ [[ਸਿੱਖਿਆ]] ਦੇਣ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ [[ਅਰਸਤੂ]] ਨੂੰ ਸੌਂਪੀ ਗਈ।ਇਸ ਨੇ [[ਈਰਾਨ]] ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਫਤਹਿ ਕਰਕੇ ਈਸਵੀ ਸਨ|ਸਿਕੰਦਰ ਬਿਆਸ ਨਦੀ ਤਕ ਆਕੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆ। ਇਸ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 323 {{ਈਪੂ}} ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ।

==ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ==
ਸਿਕੰਦਰ ਦਾ ਜਨਮ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲੰਡਰ ਮੁਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 20 ਜੁਲਾਈ 356 {{ਈਪੂ}} ਨੂੰ ਮਕਦੂਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਪੇੱਲਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.livius.org/aj-al/alexander/alexander_t32.html#7 |title=The birth of Alexander the Great |work=Livius |quote=Alexander was born the sixth of [[Attic calendar|Hekatombaion]]. |accessdate=16 December 2011 |archive-date=5 ਅਕਤੂਬਰ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005011405/http://www.livius.org/aj-al/alexander/alexander_t32.html#7 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਮਕਦੂਨ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਫਿਲਿਪ ਦੂਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਚੌਥੀ ਪਤਨੀ ਓਲਿੰਪੀਅਸ(ਏਪਰਿਸ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੀਓਪੋਲੇਟਮਸ) ਦਾ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਫਿਲਿਪ ਦੀਆਂ 8 ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਲਈ ਓਲਿੰਪੀਅਸ ਹੀ ਉਸਦੀ ਮੁੱਖ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਕੰਦਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਕਰਕੇ।{{Sfn |Roisman|Worthington | 2010 | p= 171}}

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇਤਿਹਾਸ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>nrehzanp4uikcgk4mml0cd9sxi508bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਰਵਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11043</id>
    <revision>
      <id>849734</id>
      <parentid>826374</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:05:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25742" sha1="8v6kezcf6p1lxzovrop2m1mbplptdtw" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name         = ਅਰਵਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ
| image        = Maharana of Udaipur Arvind Singh Mewar.jpg
| caption      = 2013 ਵਿੱਚ ਮੇਵਾੜ
| birth_date   = {{birth date|1944|12|13|df=yes}}
| birth_place  = [[ਉਦੈਪੁਰ]], [[ਮੇਵਾੜ ਰਾਜ]], ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ
| death_date   = {{death date and age|2025|03|16|1944|12|13|df=yes}}
| death_place  = ਉਦੈਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਭਾਰਤ
| burial_date  = 17 ਮਾਰਚ 2025
| burial_place = [[Ahar Cenotaphs|Mahasati]]
| spouse       = ਵਿਜੈਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਮੇਵਾੜ
| issue        = [[ਲਕਸ਼ੇਰਾਜ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ]]&lt;br&gt;ਭਾਰਗਵੀ ਕੁਮਾਰੀ&lt;br&gt;ਪਦਮਾਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ
| house        = [[ਮੇਵਾੜ ਰਾਜ|ਮੇਵਾੜ]]
| father       = [[ਭਗਵਤ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ]]
| mother       = ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਕੁਮਾਰੀ
| dynasty      = [[ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਵੰਸ਼|ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ]]
| module       = {{Infobox person |embed=yes
| website      = {{url|www.arvindsinghmewar.com}}
| nationality  = ਭਾਰਤੀ
| organization = [[HRH Group of Hotels]]}}
}}
'''ਅਰਵਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ''' (ਹਿੰਦੀ: अरविन्द सिंह मेवाड़; ਹਿੰਦੀ ਉਚਾਰਨ: [ʌɾʋɪndᵊ sɪɳɣʰ meʋäːɽ]; 13 ਦਸੰਬਰ 1944 - 16 ਮਾਰਚ 2025) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਪਾਰੀ ਸੀ ਜੋ ਮੇਵਾੜ ਹਾਊਸ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਐਚਆਰਐਚ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਹੋਟਲਜ਼ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਏਕਲਿੰਗਜੀ ਵੱਲੋਂ ਮੇਵਾੜ ਹਾਊਸ ਦਾ 76ਵਾਂ ਨਿਗਰਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਮੇਵਾੜ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ [[ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼]] ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਮੇਵਾੜ ਦਾ ਜਨਮ 13 ਦਸੰਬਰ 1944 ਨੂੰ [[ਭਗਵਤ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ]] ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੁਸ਼ੀਲਾ ਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Meininger |first=Irmgard |url=https://books.google.com/books?id=lC1uAAAAMAAJ |title=The Kingdom of Mewar: Great Struggles and Glory of the World's Oldest Ruling Dynasty |date=2000 |publisher=D.K. Printworld |isbn=978-81-246-0144-0 |pages=162–164 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Sharma |first=C. L. |url=https://books.google.com/books?id=WHgo_xlOqaQC |title=Ruling Elites of Rajasthan: A Changing Profile |date=1993 |publisher=M.D. Publications Pvt. Ltd. |isbn=978-81-85880-13-6 |pages=96 |language=en}}&lt;/ref&gt; 1957 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਮੇਰ ਦੇ ਮੇਓ ਕਾਲਜ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1961 ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਂਬਰਿਜ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;  ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 1965 ਤੱਕ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਭੂਪਾਲ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ, ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 December 2023 |title=Who is Maharaja Arvind Singh Mewar, Chairman of HRH Group of Hotels: Know about his luxurious lifestyle, palaces &amp; more |url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-know-maharaja-arvind-singh-mewar-chairman-of-hrh-group-of-hotels-know-about-his-luxurious-lifestyle-palaces-more-3135365/ |access-date=2 February 2025 |website=Financialexpress |language=en}}&lt;/ref&gt; ਫਿਰ, ਉਹ ਹੋਟਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਯੂ.ਕੇ. ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ। ਯੂ.ਕੇ. ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਕਾਲਜ, ਸੇਂਟ ਐਲਬਨਜ਼ ਤੋਂ ਹੋਟਲ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Schner |first=David |date=2011 |title=LEADERS Interview with Shriji Arvind Singh Mewar of Udaipur, 76th Custodian of the House of Mewar |url=https://www.leadersmag.com/issues/2011.1_jan/Hospitality's%20Global%20Impact/LEADERS-Shriji-Arvind-Singh-Mewar-Udaipur.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110624141841/https://www.leadersmag.com/issues/2011.1_jan/Hospitality's%20Global%20Impact/LEADERS-Shriji-Arvind-Singh-Mewar-Udaipur.html |archive-date=24 June 2011 |access-date=2 February 2025 |website=LEADERS Magazine}}&lt;/ref&gt; ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ 1967 ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਚਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਲਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਅਰਵਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ ਐਚਆਰਐਚ ਗਰੁੱਪ ਆਫ਼ ਹੋਟਲਜ਼ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸਨ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cass.city.ac.uk/news/2012/october/cass-welcomes-76th-generation-custodian-of-house-of-mewar|title=Cass welcomes 76th Generation Custodian of House of Mewar|website=Cass Business School – City, University of London|language=en|access-date=28 July 2018|archive-date=28 ਜੁਲਾਈ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728101405/https://www.cass.city.ac.uk/news/2012/october/cass-welcomes-76th-generation-custodian-of-house-of-mewar|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 1963 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬੇੜਾ ਵੀ ਸੀ। ਇਹ ਜਨਤਾ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 July 2022 |title=The Udaipur Collection: Family Heirloom Historic Vehicles |url=https://magazine.derivaz-ives.com/the-udaipur-collection-historic-vehicles/ |access-date=18 October 2023 |website=deRivaz &amp; Ives |language=en |archive-date=28 ਸਤੰਬਰ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928035436/https://magazine.derivaz-ives.com/the-udaipur-collection-historic-vehicles/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

1979 ਤੋਂ 1981 ਤੱਕ, ਅਰਵਿੰਦ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ray |first=Sanjana |date=2025-03-17 |title=Remembering Arvind Singh Mewar, an avid sportsman, licensed pilot and head of HRH group of hotels |url=https://www.gqindia.com/content/remembering-arvind-singh-mewar-an-avid-sportsman-licensed-pilot-and-head-of-hrh-group-of-hotels |access-date=2025-03-17 |website=GQ India |language=en-IN |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317075247/https://www.gqindia.com/content/remembering-arvind-singh-mewar-an-avid-sportsman-licensed-pilot-and-head-of-hrh-group-of-hotels |archive-date=2025-03-17 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1981 ਤੋਂ 1984 ਤੱਕ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਬਕਾ ਰਾਣਾ ਭਗਵਤ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} 1982-83 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਦੈਪੁਰ ਦੇ ਲੇਕ ਪੈਲੇਸ ਹੋਟਲ ਦਾ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}}

== ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਪੋਲੋ ਕਰੀਅਰ ==
ਮੇਵਾੜ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਿਆ।&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web |last=Cox |first=Charlotte |date=2017-05-21 |title=How an Indian prince came to Manchester for a 'slice of normality' and learnt the lesson of his life |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/how-indian-prince-came-manchester-13068817 |access-date=2025-03-19 |website=Manchester Evening News |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਬ੍ਰਾਮਹਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੈਂਕਾਸ਼ਾਇਰ ਦੂਜੀ ਇਲੈਵਨ ਲਈ ਇੱਕ ਓਪਨਿੰਗ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਖੇਡਿਆ।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; ਫਿਰ ਉਹ ਲੈਂਕਾਸ਼ਾਇਰ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt; 15 ਦਸੰਬਰ 1961 ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇ ਭੋਪਾਲ ਨੋਬਲਜ਼ ਕਾਲਜ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ ਇੱਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web |last=HT News Desk |date=2025-03-17 |title=Funeral of Arvind Singh Mewar, Maharana Pratap's descendant, today in Udaipur |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/who-was-arvind-singh-mewar-maharana-prataps-descendant-dies-in-rajasthans-udaipur-101742179581946.html |access-date=2025-03-19 |website=[[Hindustan Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web |last=HT News Desk |date=2025-03-16 |title=Maharana Pratap's descendant Arvind Singh Mewar dies. Who was he? |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/maharana-prataps-descendant-arvind-singh-mewar-dies-who-was-he-101742116894605.html |access-date=2025-03-19 |website=[[Hindustan Times]]}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਉਦੈਪੁਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-03-17 |title=Arvind Singh Mewar: A Visionary Who Transformed Mewar's Heritage And Tourism - EBNW Story |url=https://ebnw.net/travel-tourism/arvind-singh-mewar-a-visionary-who-transformed-mewars-heritage-and-tourism/ |access-date=2025-03-19 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਮੇਵਾੜ ਕਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸਥਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ, ਬੰਬੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਮੈਰੀਲੇਬੋਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}} ਉਸ ਨੇ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪੋਲੋ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਡਾਕਟਰੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉ ਸਨੂੰ ਇਸ ਖੇਡ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;  ਉਸ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੈਂਬਰਿਜ ਅਤੇ ਨਿਊਮਾਰਕੀਟ ਪੋਲੋ ਕਲੱਬ ਵਿੱਚ ਉਦੈਪੁਰ ਕੱਪ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt; 

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਮੇਵਾੜ ਨੇ 1972 ਵਿੱਚ ਵਿਜੇਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Morrow |first=Ann |url=https://archive.org/details/highnessmaharaja00morr/ |title=Highness : the Maharajahs of India |date=1987 |publisher=Leicester : Ulverscroft |others=Internet Archive |isbn=978-0-7089-8441-3 |pages=335–336}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਕੱਛ ਦੇ ਮਹਾਰਾਓ ਵਿਜੇਰਾਜਾਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਫਤਿਹ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ: ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ, ਭਾਰਗਵੀ ਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਪਦਮਜਾ ਕੁਮਾਰੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ਯਰਾਜ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ, ਹਨ।.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book |last=Meininger |first=Irmgard |url=https://books.google.com/books?id=j_cSAQAAMAAJ |title=City Palace of Udaipur: Historical View and a Guide |date=2000 |publisher=D.K. Printworld |isbn=978-81-246-0149-5 |pages=39–40 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਲਕਸ਼ੇਰਾਜ ਨੇ ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਕਨਕ ਵਰਧਨ ਸਿੰਘ ਦਿਓ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਾ ਕੁਮਾਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਓ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 December 2013 |title=City Palace dazzles as Lakshyaraj Singh gets engaged with Nivritti Kumari |url=https://udaipurtimes.com/events/city-palace-dazzles-as-lakshyaraj-singh-gets-engaged-with/c74416-w2859-cid117531-s10700.htm |access-date=27 April 2025 |website=udaipurtimes.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=23 January 2014 |title=Udaipur prince Lakshyaraj Singh Mewar gets married to Nivritti, daughter of Odisha BJP president at Bhubaneswar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/jaipur/udaipur-prince-lakshyaraj-singh-mewar-gets-married-to-nivritti-daughter-of-odisha-bjp-president-at-bhubaneswar/articleshow/29210402.cms |access-date=27 April 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੇਂਦਰ ਨਾਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਦਿਓ ਦੀ ਪੜਪੋਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bisoyi |first=Sujit |date=12 June 2024 |title=Odisha’s first BJP CM, Deputy CMs to take oath today: Who are Mohan Charan Majhi, K V Singh Deo, Pravati Parida? |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/odisha-bjp-cm-deputy-oath-today-mohan-charan-majhi-k-v-singh-deo-pravati-parida-9386962/ |access-date=27 April 2025 |website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== ਮੌਤ ==
ਮੇਵਾੜ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਖਰੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਗੜਦੀ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite news |date=2025-03-17 |title=Udaipur mourns death of tourism stalwart |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/udaipur-mourns-death-of-tourism-stalwart/articleshow/119086106.cms |access-date=2025-03-16 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਉਸ ਦੇ ਨਿਵਾਸ, ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web |last=Service |first=Statesman News |date=2025-03-16 |title=Mewar royal Arvind Singh passed away in Udaipur |url=https://www.thestatesman.com/india/mewar-royal-arvind-singh-passed-away-in-udaipur-1503408556.html |access-date=2025-03-16 |website=The Statesman |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 16 ਮਾਰਚ 2025 ਨੂੰ 80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Member of erstwhile royal family, Arvind Singh Mewar passes away |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/udaipur/member-of-the-erstwhile-royal-family-arvind-singh-mewar-passes-away/articleshow/119065551.cms |access-date=16 March 2025 |work=[[The Times of India]] |date=16 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Uttarakhand CM Dhami condoles demise of erstwhile Udaipur royal Arvind Singh Mewar |url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/uttarakhand-cm-dhami-condoles-demise-of-erstwhile-udaipur-royal-arvind-singh-mewar20250316215834/ |access-date=2025-03-16 |website=ANI News |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ, ਉਦੈਪੁਰ, 16-17 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=PTI |date=2025-03-17 |title=Arvind Singh Mewar, Maharana Pratap's descendant, passes away |url=https://www.wionews.com/india-news/arvind-singh-mewar-maharana-prataps-descendant-passes-away-8861092 |access-date=2025-03-17 |website=Wion |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Maharana Pratap's Descendant, Royal Family Member Arvind Singh Mewar Dies |url=https://www.ndtv.com/india-news/maharana-prataps-descendant-royal-family-member-arvind-singh-mewar-dies-7934593 |access-date=2025-03-17 |website=www.ndtv.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ 17 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ 11 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਿਟੀ ਪੈਲੇਸ, ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |title=Maharana Pratap descendant Arvind Singh Mewar cremated in Udaipur |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/03/17/des39-rj-arvind-singh-cremation.html |access-date=2025-03-17 |website=The Week |language=en}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਉਦੈਪੁਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਸਤੀ ਵਿਖੇ ਸਸਕਾਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੜੀ ਪੋਲ, ਜਗਦੀਸ਼ ਚੌਕ, ਘੰਟਾਘਰ, ਵੱਡਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਗੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Maharana Pratap descendant Arvind Singh Mewar cremated in Udaipur |url=https://www.ptinews.com/story/national/Maharana-Pratap-descendant-Arvind-Singh-Mewar-cremated-in-Udaipur/2380201 |access-date=2025-03-17 |website=www.ptinews.com}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਚਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ੇਰਾਜ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Maharana Pratap descendant Arvind Singh Mewar cremated in Udaipur |url=https://www.tribuneindia.com/news/rajasthan/maharana-pratap-descendant-arvind-singh-mewar-cremated-in-udaipur/ |access-date=2025-03-17 |website=The Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agencies |date=2025-03-17 |title=Maharana Pratap descendant Arvind Singh Mewar cremated in Udaipur |url=https://www.millenniumpost.in/nation/maharana-pratap-descendant-arvind-singh-mewar-cremated-in-udaipur-602661 |access-date=2025-03-17 |website=www.millenniumpost.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਤੀਜੇ, ਵਿਸ਼ਵਰਾਜ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ, ਹੋਰ ਪਤਵੰਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Maharana Pratap descendant Arvind Singh Mewar cremated in Udaipur |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/03/17/des39-rj-arvind-singh-cremation.html |access-date=2025-03-17 |website=The Week |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Service |first=Statesman News |date=2025-03-17 |title=Punjab Guv Kataria bids adieu to royal schoolmate Arvind Singh Mewar |url=https://www.thestatesman.com/india/punjab-guv-kataria-bids-adieu-to-royal-schoolmate-arvind-singh-mewar-1503408910.html |access-date=2025-03-17 |website=The Statesman |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਵਾਦ ==
ਭਗਵਤ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਵਾੜ ਘਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਮੁੱਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 January 2000 |title=Feud between scions of Maharanas of Mewar may bury their glorious past |url=https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/20000124-feud-between-scions-of-maharanas-of-mewar-may-bury-their-glorious-past-776963-2000-01-23 |access-date=2 February 2025 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 January 2014 |title=Court battle for control of Mewar fortunes exposes heap of skeletons in the closet |url=https://www.indiatoday.in/magazine/indiascope/story/19831231-court-battle-for-control-of-mewar-fortunes-exposes-heap-of-skeletons-in-the-closet-804541-2014-01-30 |access-date=2 February 2025 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਸਭ 1984 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਇੱਕ ਟਰੱਸਟ ਰਾਹੀਂ ਅਰਵਿੰਦ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਕੱਦਮਾ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=vkIWAQAAMAAJ |title=India Today International |date=2000 |publisher=Living Media India Limited |pages=28 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਅਰਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਸੀਅਤ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਕੁਮਾਰੀ, ਟਰੱਸਟੀ ਬਣਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;  ਇਸ ਵਸੀਅਤ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਭਗਵਤ ਸਿੰਘ ਮੇਵਾੜ ਦੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਸੀਅਤ ਦੀ ਜਾਇਜ਼ਤਾ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਰਵਿੰਦ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀਜੀ ਹਜ਼ੂਰ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਘਰ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੰਭਾਲੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਮਹਿੰਦਰ ਨੂੰ 19 ਨਵੰਬਰ 1984 ਨੂੰ ਸਲੰਬਰ ਦੇ ਰਾਵਤ ਦੁਆਰਾ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਣਾ ਵਜੋਂ ਤਾਜਪੋਸ਼ੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਮਹਾਰਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਏਕਲਿੰਗਜੀ ਵੱਲੋਂ ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਰਖਵਾਲਾ ਜਾਂ ਦੀਵਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=I_cvAQAAIAAJ |title=Encyclopaedia Indica: Princely States in colonial India |date=1996 |publisher=Anmol Publications |isbn=978-81-7041-859-7 |pages=180 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kIE3AQAAMAAJ |title=Chitor and the Mewar Family |date=1909 |publisher=Scottish Mission Industries |pages=10–11 |language=en}}&lt;/ref&gt; 2020 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਕਿ ਜਾਇਦਾਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਅਰਵਿੰਦ, ਮਹਿੰਦਰ, ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਅਰਵਿੰਦ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=1 July 2020|title=Udaipur royal inheritance to be shared equally by three siblings|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/udaipur-royal-inheritance-to-be-shared-equally-by-3-siblings/articleshow/76719645.cms|access-date=19 January 2021|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਮਹਾਰਾਣਾ ਮੇਵਾੜ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ]]
* [[ਮੇਵਾੜ]]
* [[ਉਦੈਪੁਰ ਰਾਜ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist|}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* [http://www.eternalmewar.in House of Mewar]
* [https://www.hrhhotels.com/shriji_arvindsingh_mewar.php Shriji Arvind Singh Mewar]
* [http://newsdropbox.com/grand-welcome-of-bhanwarsahib-haritraj-singh-mewar/  Haritaj Singh Mewar]
* [https://udaipurbox.com/arvind-singh-mewar/ Arvind Singh Mewar – The 76th custodian of the House of Mewar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210728030533/https://udaipurbox.com/arvind-singh-mewar/ |date=2021-07-28 }}


[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ਼ਿਸ਼ੋਦੀਆ ਰਾਜਵੰਸ਼]]</text>
      <sha1>8v6kezcf6p1lxzovrop2m1mbplptdtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13933</id>
    <revision>
      <id>849539</id>
      <parentid>621278</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="396" sha1="kw4m17osaf21gg17vjc1kz9n8fns44r" xml:space="preserve">{{Commons category|Sportspeople from India|ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ}}
{{container category}}

{{fooian fooers
|Profession=ਖਿਡਾਰੀ
|Nationality=ਭਾਰਤੀ
|Country=ਭਾਰਤ
|Supercategory=ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>kw4m17osaf21gg17vjc1kz9n8fns44r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14026</id>
    <revision>
      <id>849772</id>
      <parentid>849509</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T09:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18724" sha1="2i6wmfqk8dwaso6ohkiqkgk9wf34reo" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
| image              = Balwant Gargi.Amritsar.May1958.by Gopal Singh Chandan.jpg
| alt                = 
| caption            = ਗਾਰਗੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ (1958)
| birth_name         = 
| birth_date         = {{Birth date |df=yes|1916|12|4}}
| birth_place        = [[ਸ਼ਹਿਣਾ]], [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
| death_date         = {{Death date and age|df=yes|2003|04|21|1916|12|04}}
| death_place        = [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ
| nationality        = 
| education          = 
| alma_mater         = 
| years_active       = 
| employer           = 
| organization       = 
| known_for          = 
| occupation         = ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
| awards             = {{ubl|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1962)|ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1998)}}
}}
'''ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ '''(4 ਦਸੰਬਰ 1916 - 22 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003) ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਲੇਖਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਖੋਜੀ ਸੀ।

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਰਚਨਾ ਲਈ ਸੰਗੀਤ  ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਐਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
== ਜੀਵਨ ==
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਸਬਾ [[ਸ਼ਹਿਣਾ]] (ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਜਿਲ੍ਹਾ ਬਰਨਾਲਾ) ਦੀ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2012/09/%E0%A8%AC%E0%A8%B2%E0%A8%B5%E0%A9%B0%E0%A8%A4-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%9C%E0%A8%A8%E0%A8%AE-%E0%A8%B8%E0%A8%A5%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%A6%E0%A9%80/ | title=ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=15 ਸਤੰਬਰ 2012}}&lt;/ref&gt; ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬੂ ਸ਼ਿਵ ਚੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਫ. ਸੀ.ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ [[ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ|ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ]]  ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ]] ਦੀ ਐਮ.ਏ. ਤੱਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ [[ਲੇਖਕ]], [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], [[ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਅਤੇ [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ [[ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] ਕੋਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=ਮੰਚ ਦਰਸ਼ਨ |author=ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ |year=2007 |publisher=ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ |isbn=81-7380-153-3 |page=155-156 |pages=167 |accessdate=19  ਅਗਸਤ 2012}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਜਾ ਕੇ [[ਸੀਐਟਲ]] ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਉਥੇ ਹੀ 11 ਜੂਨ 1966 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕੁੜੀ ਜੀਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ।&lt;ref&gt;{{cite web | ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਮਗਰੋ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ| ਪਿਆur=http://punjabitribuneonline.com/2012/01/%E2%80%98%E0%A8%A8%E0%A9%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A7%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%AA%E2%80%99-%E0%A8%B5%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%80-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80/ | title=‘ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ’ ਵਰਗਾ ਸੀ ਗਾਰਗੀ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=8 ਜਨਵਰੀ 2012}}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਦੇ ਨਾਟਕ ਮਾਸਕੋ, ਜਰਮਨੀ, ਪੋਲੈਂਡ, ਲੰਡਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.seerat.ca/august2011/article01.php | title=ਬਾਤ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੀ | author=- ਪ੍ਰਿੰ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ}}&lt;/ref&gt;

==ਨਾਟਕ==
ਬਲਵੰਤ  ਗਾਰਗੀ ਨੇ ''ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ, ਕੇਸਰੋ, ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਵਾਲ, ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ, ਸੌਂਕਣ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ''  ਅਤੇ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ, ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' ਅਤੇ ''ਕੁਆਰੀ ਦੀਸੀ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ 12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ, ਲੰਡਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। 1944 ਵਿੱਚ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ ''ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ'' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਗਰੀਬੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਅਗਿਆਨਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, 1949 ਵਿੱਚ ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ'', 1950 ਵਿੱਚ ''ਨਵਾਂ ਮੋੜ'' ਅਤੇ ''ਘੁੱਗੀ'' ਨਾਲ਼ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ ਦੇ 1950 ਦੇ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ|ਜੇ.ਐਮ. ਸਿੰਗ]] ਅਤੇ [[ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ|ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ]] ਤੋਂ ਕਾਵਿਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ ''ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ'' ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਲੋਰਕਾ ਦੇ [[ਬਲੱਡ ਵੈੱਡਿੰਗ]] ਵੱਲ ਓਨਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ''ਯਰਮਾ'' ਵੱਲ। 1976 ਵਿੱਚ ''ਮਿਰਜ਼ਾ-ਸਾਹਿਬਾ'' ਵਿੱਚ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌੜੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਸੈਕਸ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ। [[ਆਂਤੋਨਾਂ ਆਖ਼ਤੋ]] ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ ਉਸ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

1979 ਵਿੱਚ ''ਸੌਂਕਣ'' ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਯਮ-ਯਾਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ, ਜਿਨਸੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ''ਅਭਿਸਰਕਾ'' ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ। ਣਹੋਣੀ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਦੀ ਲਗਨ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੋ ਗਈ।

ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ, ਮਿਥਿਹਾਸ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਰੂਪ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਲਈ ਉਹ ਲੋਰਕਾ ਦੇ ਕਾਵਿ ਨਾਟਕ, ਬ੍ਰੈਖਟ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਥੀਏਟਰ, ਜਾਂ ਆਖ਼ਤੋ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਲਾਸਿਕਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦਰਜਨਾਂ ਪੂਰਨ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਐਕਟ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤੋਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਧਾ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਨਾਟਕੀ ਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਰਗੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ''ਫੋਕ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ,'' ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਮੂਲਕ ਨਾਵਲ, ''ਦਿ ਨੇਕਡ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ (ਨੰਗੀ ਧੂਪ)'' ਅਤੇ ''ਦਿ ਪਰਪਲ ਮੂਨਲਾਈਟ (ਕਾਸ਼ਨੀ ਵੇਹੜਾ)'' ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ।&lt;ref name=&quot;thehinduretailplus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |title=The Hindu : Scent of the soil, vision of the stars |publisher=thehinduretailplus.com |accessdate=6 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219111613/http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |archivedate=19 February 2012 }}&lt;/ref&gt;

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ 'ਸਾਂਝਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ' ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।

== ਰਚਨਾਵਾਂ ==

===ਨਾਟਕ ===
* ਤਾਰਾ ਟੁੱਟਿਆ (1942)
*''[[ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ]]'' (1944)
* ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ (1949)''
* ''ਬਿਸਵੇਦਾਰ (1948)''
* ''ਕੇਸਰੋ (1952)''
* ''ਨਵਾਂ ਮੁੱਢ (1949)''
* ''ਘੁੱਗੀ (1950)''
* ''ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ (1956)''
* ''[[ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ|ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ (1954)]]''
* ''[[ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ|ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ (1968)]]''
* ''ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ (1969)''
* ''[[ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (ਨਾਟਕ)|ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (1970)]]''
* ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)
*ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ (1967)
*ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇਦੀ (1975)
*ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ (1945)
*ਸੌਂਕਣ (1979)
*ਚਾਕੂ (1982)
*ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼ (1982)
*ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ (1984)
* ''ਅਭਿਸਾਰਕਾ''
*ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)

===ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ===
* ''ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ'' (1945)
* ''ਦੋ ਪਾਸੇ'' 
* ''ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' (1975)
* ''ਦਸਵੰਧ(1949)''
* ''ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ(1967)''
* ''[[ਚਾਕੂ (ਕਿਤਾਬ)|ਚਾਕੂ]](1982)''
* ''ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼( 1982)''

===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ===
* ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ''
* ''ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਬੇਰ'' 
* ''ਕਾਲਾ ਅੰਬ'' 
===ਵਾਰਤਕ===
* ''[[ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ]]'' 
* ''[[ਸੁਰਮੇ ਵਾਲੀ ਅੱਖ]]''
* ''[[ਕੌਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ]]''
* ''[[ਹੁਸੀਨ ਚਿਹਰੇ]]''
* ''[[ਕਾਸ਼ਨੀ ਵਿਹੜਾ]]'' 
* ''[[ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ]]''

===ਨਾਵਲ===
* ''[[ਕੱਕਾ ਰੇਤਾ]]''
* ''[[ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ ]] ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ''
===ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ===
* ''ਲੋਕ ਨਾਟਕ''
* ''ਰੰਗਮੰਚ''

== ਦਿਲਚਸਪ ਕਿੱਸੇ ==
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਦੋ ਦਿਨ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਕੋਈ ਮਾਸਟਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ, &quot;ਬਾਬਾ ਜੀ ਆ ਗਏ।&quot; ਨੀਲਾ ਬਾਣਾ ਪਾਈ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, &quot;ਇਥੇ ਖੇਡਣ ਆਇਆਂ?&quot; ਆਖਿਆ, &quot;ਨਹੀਂ ਜੀ! ਇਥੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ।&quot; ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਜੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਬਕ ਸੁਣਾ।&quot; ਅੱਗੋਂ ਆਖਿਆ, &quot;ਸਬਕ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।&quot; ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆਂ ਹੱਥ ਫੜੇ ਨੇਜੇ ਨਾਲ ਭੋਏਂ ਤੇ ਪਹਿਲੋਂ ਏਕਾ ਵਾਹਿਆ ਫੇਰ ਉਚੀ ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਊੜਾ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਆਖ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ!&quot; ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬਕ ਏ। 

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਬਕ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸਬਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਸਬਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ।

==ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੱਤਰ==
{{Quote|ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ,

ਤੇਰੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ । ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ [[ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ]] ਦੇ 'ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ' ਲਈ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੱਬ ਕੇ ਝੋਲੀ-ਚੁੱਕੀ, ਝੂਠ ਦੇ ਪਲੰਦੇ, ਤੇ ਤਾਰੀਫ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਨੂੰ ਸੇਖੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਾਲ ਦਾ ਬੰਦਾ ਹੈ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਦਿਲ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੋਚ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੱਥ। ਬਿਰਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਜਰੇ ਦਾ ਸੱਜਰਾ। ਇਸ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਸੈਂਕੜੇ ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ ਤੇ ਕਵੀ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੇ। ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੂਣੀ 'ਚੋ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਤੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਆਹ ਦੀ ਚੂੰਢੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿਣਗ ਘੱਟ ਹੀ ਜਾਗੀ।

ਮੈਂ ਸੇਖੋਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤ੍ਰ ਲਿਖੇ ਸਨ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵਯੁਗ ਨੇ ਛਾਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਇਹ ਚਿੱਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਤੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਵੀ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਤੀਕ ਸਾਰਥਕ ਹੈ।

ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਫਿਰ ਆਖ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੋ ਗ੍ਰੰਥ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹ ਹੈ &quot;ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ&quot;।

ਬਾਕੀ ਸਭ ਝੂਠ!

ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ}}
== ਸਨਮਾਨ ==
* [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1962) 
* [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (1972)

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
Birth Place of World famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸਹਿਣਾ
Birth Place of World Famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ : ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸ਼ਹਿਣਾ (ਬਠਿੰਡਾ)]]
&lt;/gallery&gt;
==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਕਾਰ]]</text>
      <sha1>2i6wmfqk8dwaso6ohkiqkgk9wf34reo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849773</id>
      <parentid>849772</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19062" sha1="ti1r3e8qp336pyqtqvnn8b37uirbkq6" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
| image              = Balwant Gargi.Amritsar.May1958.by Gopal Singh Chandan.jpg
| alt                = 
| caption            = ਗਾਰਗੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ (1958)
| birth_name         = 
| birth_date         = {{Birth date |df=yes|1916|12|4}}
| birth_place        = [[ਸ਼ਹਿਣਾ]], [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
| death_date         = {{Death date and age|df=yes|2003|04|21|1916|12|04}}
| death_place        = [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ
| nationality        = 
| education          = 
| alma_mater         = 
| years_active       = 
| employer           = 
| organization       = 
| known_for          = 
| occupation         = ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
| awards             = {{ubl|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1962)|ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1998)}}
}}
'''ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ '''(4 ਦਸੰਬਰ 1916 - 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003)&lt;ref&gt;{{cite web |last1= |first1= |date= |title=Balwant Gargi - Library of Congress |url=https://id.loc.gov/authorities/names/n50081729 |access-date=29 December 2023 |website=id.loc.gov |publisher= |language=}}&lt;/ref&gt; [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਲੇਖਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਖੋਜੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;tri&quot; /&gt;

== ਜੀਵਨ ==
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਸ਼ਹਿਣਾ]], [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਰਨਾਲਾ]] ਦੀ ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2012/09/%E0%A8%AC%E0%A8%B2%E0%A8%B5%E0%A9%B0%E0%A8%A4-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%9C%E0%A8%A8%E0%A8%AE-%E0%A8%B8%E0%A8%A5%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%A6%E0%A9%80/ | title=ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=15 ਸਤੰਬਰ 2012}}&lt;/ref&gt; ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬੂ ਸ਼ਿਵ ਚੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਫ. ਸੀ. ਕਾਲਜ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਤੋਂ [[ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ]]  ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ]] ਦੀ ਐਮ. ਏ. ਤੱਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ [[ਲੇਖਕ]], [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], [[ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਅਤੇ [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ [[ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] ਕੋਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=ਮੰਚ ਦਰਸ਼ਨ |author=ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ |year=2007 |publisher=ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ |isbn=81-7380-153-3 |page=155-156 |pages=167 |accessdate=19  ਅਗਸਤ 2012}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਜਾ ਕੇ [[ਸੀਐਟਲ]] ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਉਥੇ ਹੀ 11 ਜੂਨ 1966 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕੁੜੀ ਜੀਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ।&lt;ref&gt;{{cite web | ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਮਗਰੋ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ| ਪਿਆur=http://punjabitribuneonline.com/2012/01/%E2%80%98%E0%A8%A8%E0%A9%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A7%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%AA%E2%80%99-%E0%A8%B5%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%80-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80/ | title=‘ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ’ ਵਰਗਾ ਸੀ ਗਾਰਗੀ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=8 ਜਨਵਰੀ 2012}}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਦੇ ਨਾਟਕ ਮਾਸਕੋ, ਜਰਮਨੀ, ਪੋਲੈਂਡ, ਲੰਡਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.seerat.ca/august2011/article01.php | title=ਬਾਤ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੀ | author=- ਪ੍ਰਿੰ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ}}&lt;/ref&gt;

==ਨਾਟਕ==
[[ਤਸਵੀਰ:Balwant_Gargi._Dramatist._New_Delhi._1992.jpg|left|thumb|ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ; ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1992]]
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨੇ ''[[ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ]], ਕੇਸਰੋ, ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਵਾਲ, ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ, ਸੌਂਕਣ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ''  ਅਤੇ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ, ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' ਅਤੇ ''ਕੁਆਰੀ ਦੀਸੀ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ 12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ, ਲੰਡਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। 1944 ਵਿੱਚ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ ''ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ'' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਗਰੀਬੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਅਗਿਆਨਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, 1949 ਵਿੱਚ ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ'', 1950 ਵਿੱਚ ''ਨਵਾਂ ਮੋੜ'' ਅਤੇ ''ਘੁੱਗੀ'' ਨਾਲ਼ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ ਦੇ 1950 ਦੇ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ|ਜੇ.ਐਮ. ਸਿੰਗ]] ਅਤੇ [[ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ|ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ]] ਤੋਂ ਕਾਵਿਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ ''ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ'' ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਲੋਰਕਾ ਦੇ [[ਬਲੱਡ ਵੈੱਡਿੰਗ]] ਵੱਲ ਓਨਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ''ਯਰਮਾ'' ਵੱਲ। 1976 ਵਿੱਚ ''ਮਿਰਜ਼ਾ-ਸਾਹਿਬਾ'' ਵਿੱਚ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌੜੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਸੈਕਸ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ। [[ਆਂਤੋਨਾਂ ਆਖ਼ਤੋ]] ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ ਉਸ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

1979 ਵਿੱਚ ''ਸੌਂਕਣ'' ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਯਮ-ਯਾਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ, ਜਿਨਸੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ''ਅਭਿਸਰਕਾ'' ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ। ਣਹੋਣੀ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਦੀ ਲਗਨ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੋ ਗਈ।

ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ, ਮਿਥਿਹਾਸ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਰੂਪ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਲਈ ਉਹ ਲੋਰਕਾ ਦੇ ਕਾਵਿ ਨਾਟਕ, ਬ੍ਰੈਖਟ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਥੀਏਟਰ, ਜਾਂ ਆਖ਼ਤੋ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਲਾਸਿਕਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦਰਜਨਾਂ ਪੂਰਨ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਐਕਟ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤੋਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਧਾ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਨਾਟਕੀ ਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਰਗੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ''ਫੋਕ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ,'' ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਮੂਲਕ ਨਾਵਲ, ''ਦਿ ਨੇਕਡ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ (ਨੰਗੀ ਧੂਪ)'' ਅਤੇ ''ਦਿ ਪਰਪਲ ਮੂਨਲਾਈਟ (ਕਾਸ਼ਨੀ ਵੇਹੜਾ)'' ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ।&lt;ref name=&quot;thehinduretailplus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |title=The Hindu : Scent of the soil, vision of the stars |publisher=thehinduretailplus.com |accessdate=6 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219111613/http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |archivedate=19 February 2012 }}&lt;/ref&gt;

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ 'ਸਾਂਝਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ' ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।

== ਰਚਨਾਵਾਂ ==

===ਨਾਟਕ ===
* ਤਾਰਾ ਟੁੱਟਿਆ (1942)
*''[[ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ]]'' (1944)
* ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ (1949)''
* ''ਬਿਸਵੇਦਾਰ (1948)''
* ''ਕੇਸਰੋ (1952)''
* ''ਨਵਾਂ ਮੁੱਢ (1949)''
* ''ਘੁੱਗੀ (1950)''
* ''ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ (1956)''
* ''[[ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ|ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ (1954)]]''
* ''[[ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ|ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ (1968)]]''
* ''ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ (1969)''
* ''[[ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (ਨਾਟਕ)|ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (1970)]]''
* ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)
*ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ (1967)
*ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇਦੀ (1975)
*ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ (1945)
*ਸੌਂਕਣ (1979)
*ਚਾਕੂ (1982)
*ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼ (1982)
*ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ (1984)
* ''ਅਭਿਸਾਰਕਾ''
*ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)

===ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ===
* ''ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ'' (1945)
* ''ਦੋ ਪਾਸੇ'' 
* ''ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' (1975)
* ''ਦਸਵੰਧ(1949)''
* ''ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ(1967)''
* ''[[ਚਾਕੂ (ਕਿਤਾਬ)|ਚਾਕੂ]](1982)''
* ''ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼( 1982)''

===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ===
* ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ''
* ''ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਬੇਰ'' 
* ''ਕਾਲਾ ਅੰਬ'' 
===ਵਾਰਤਕ===
* ''[[ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ]]'' 
* ''[[ਸੁਰਮੇ ਵਾਲੀ ਅੱਖ]]''
* ''[[ਕੌਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ]]''
* ''[[ਹੁਸੀਨ ਚਿਹਰੇ]]''
* ''[[ਕਾਸ਼ਨੀ ਵਿਹੜਾ]]'' 
* ''[[ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ]]''

===ਨਾਵਲ===
* ''[[ਕੱਕਾ ਰੇਤਾ]]''
* ''[[ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ ]] ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ''
===ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ===
* ''ਲੋਕ ਨਾਟਕ''
* ''ਰੰਗਮੰਚ''

== ਦਿਲਚਸਪ ਕਿੱਸੇ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Balwant_Gargi_2017_stamp_of_India.jpg|thumb|ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, 2017 ਭਾਰਤ ਦੀ ਟਿਕਟ]]
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਦੋ ਦਿਨ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਕੋਈ ਮਾਸਟਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ, &quot;ਬਾਬਾ ਜੀ ਆ ਗਏ।&quot; ਨੀਲਾ ਬਾਣਾ ਪਾਈ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, &quot;ਇਥੇ ਖੇਡਣ ਆਇਆਂ?&quot; ਆਖਿਆ, &quot;ਨਹੀਂ ਜੀ! ਇਥੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ।&quot; ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਜੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਬਕ ਸੁਣਾ।&quot; ਅੱਗੋਂ ਆਖਿਆ, &quot;ਸਬਕ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।&quot; ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆਂ ਹੱਥ ਫੜੇ ਨੇਜੇ ਨਾਲ ਭੋਏਂ ਤੇ ਪਹਿਲੋਂ ਏਕਾ ਵਾਹਿਆ ਫੇਰ ਉਚੀ ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਊੜਾ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਆਖ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ!&quot; ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬਕ ਏ। 

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਬਕ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸਬਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਸਬਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ।

==ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੱਤਰ==
{{Quote|ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ,

ਤੇਰੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ । ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ [[ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ]] ਦੇ 'ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ' ਲਈ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੱਬ ਕੇ ਝੋਲੀ-ਚੁੱਕੀ, ਝੂਠ ਦੇ ਪਲੰਦੇ, ਤੇ ਤਾਰੀਫ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਨੂੰ ਸੇਖੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਾਲ ਦਾ ਬੰਦਾ ਹੈ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਦਿਲ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੋਚ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੱਥ। ਬਿਰਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਜਰੇ ਦਾ ਸੱਜਰਾ। ਇਸ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਸੈਂਕੜੇ ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ ਤੇ ਕਵੀ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੇ। ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੂਣੀ 'ਚੋ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਤੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਆਹ ਦੀ ਚੂੰਢੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿਣਗ ਘੱਟ ਹੀ ਜਾਗੀ।

ਮੈਂ ਸੇਖੋਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤ੍ਰ ਲਿਖੇ ਸਨ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵਯੁਗ ਨੇ ਛਾਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਇਹ ਚਿੱਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਤੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਵੀ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਤੀਕ ਸਾਰਥਕ ਹੈ।

ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਫਿਰ ਆਖ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੋ ਗ੍ਰੰਥ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹ ਹੈ &quot;ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ&quot;।

ਬਾਕੀ ਸਭ ਝੂਠ!

ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ}}
== ਸਨਮਾਨ ==
* [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1962) 
* [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (1972)

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
Birth Place of World famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸਹਿਣਾ
Birth Place of World Famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ : ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸ਼ਹਿਣਾ (ਬਠਿੰਡਾ)]]
&lt;/gallery&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਕਾਰ]]</text>
      <sha1>ti1r3e8qp336pyqtqvnn8b37uirbkq6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849774</id>
      <parentid>849773</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19032" sha1="m6knlr4fkbrchv80mjl1njsspr17pud" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
| image              = Balwant Gargi.Amritsar.May1958.by Gopal Singh Chandan.jpg
| alt                = 
| caption            = ਗਾਰਗੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ (1958)
| birth_name         = 
| birth_date         = {{Birth date |df=yes|1916|12|4}}
| birth_place        = [[ਸ਼ਹਿਣਾ]], [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
| death_date         = {{Death date and age|df=yes|2003|04|21|1916|12|04}}
| death_place        = [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ
| nationality        = 
| education          = 
| alma_mater         = 
| years_active       = 
| employer           = 
| organization       = 
| known_for          = 
| occupation         = ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
| awards             = {{ubl|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1962)|ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1998)}}
}}
'''ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ '''(4 ਦਸੰਬਰ 1916 - 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003)&lt;ref&gt;{{cite web |last1= |first1= |date= |title=Balwant Gargi - Library of Congress |url=https://id.loc.gov/authorities/names/n50081729 |access-date=29 December 2023 |website=id.loc.gov |publisher= |language=}}&lt;/ref&gt; [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਲੇਖਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਖੋਜੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;tri&quot; /&gt;

== ਜੀਵਨ ==
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਸ਼ਹਿਣਾ]], [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਰਨਾਲਾ]] ਦੀ ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2012/09/%E0%A8%AC%E0%A8%B2%E0%A8%B5%E0%A9%B0%E0%A8%A4-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%9C%E0%A8%A8%E0%A8%AE-%E0%A8%B8%E0%A8%A5%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%A6%E0%A9%80/ | title=ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=15 ਸਤੰਬਰ 2012}}&lt;/ref&gt; ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬੂ ਸ਼ਿਵ ਚੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਫ. ਸੀ. ਕਾਲਜ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਤੋਂ [[ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ]]  ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ]] ਦੀ ਐਮ. ਏ. ਤੱਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ [[ਲੇਖਕ]], [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ [[ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] ਕੋਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=ਮੰਚ ਦਰਸ਼ਨ |author=ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ |year=2007 |publisher=ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ |isbn=81-7380-153-3 |page=155-156 |pages=167 |accessdate=19  ਅਗਸਤ 2012}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਜਾ ਕੇ [[ਸੀਐਟਲ]] ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਉਥੇ ਹੀ 11 ਜੂਨ 1966 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕੁੜੀ ਜੀਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ।&lt;ref&gt;{{cite web | ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਮਗਰੋ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ| ਪਿਆur=http://punjabitribuneonline.com/2012/01/%E2%80%98%E0%A8%A8%E0%A9%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A7%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%AA%E2%80%99-%E0%A8%B5%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%80-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80/ | title=‘ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ’ ਵਰਗਾ ਸੀ ਗਾਰਗੀ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=8 ਜਨਵਰੀ 2012}}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਦੇ ਨਾਟਕ ਮਾਸਕੋ, ਜਰਮਨੀ, ਪੋਲੈਂਡ, ਲੰਡਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.seerat.ca/august2011/article01.php | title=ਬਾਤ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੀ | author=- ਪ੍ਰਿੰ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ}}&lt;/ref&gt;

==ਨਾਟਕ==
[[ਤਸਵੀਰ:Balwant_Gargi._Dramatist._New_Delhi._1992.jpg|left|thumb|ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ; ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1992]]
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨੇ ''[[ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ]], ਕੇਸਰੋ, ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਵਾਲ, ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ, ਸੌਂਕਣ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ''  ਅਤੇ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ, ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' ਅਤੇ ''ਕੁਆਰੀ ਦੀਸੀ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ 12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ, ਲੰਡਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। 1944 ਵਿੱਚ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ ''ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ'' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਗਰੀਬੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਅਗਿਆਨਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, 1949 ਵਿੱਚ ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ'', 1950 ਵਿੱਚ ''ਨਵਾਂ ਮੋੜ'' ਅਤੇ ''ਘੁੱਗੀ'' ਨਾਲ਼ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ ਦੇ 1950 ਦੇ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ|ਜੇ.ਐਮ. ਸਿੰਗ]] ਅਤੇ [[ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ|ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ]] ਤੋਂ ਕਾਵਿਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ ''ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ'' ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਲੋਰਕਾ ਦੇ [[ਬਲੱਡ ਵੈੱਡਿੰਗ]] ਵੱਲ ਓਨਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ''ਯਰਮਾ'' ਵੱਲ। 1976 ਵਿੱਚ ''ਮਿਰਜ਼ਾ-ਸਾਹਿਬਾ'' ਵਿੱਚ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌੜੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਸੈਕਸ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ। [[ਆਂਤੋਨਾਂ ਆਖ਼ਤੋ]] ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ ਉਸ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

1979 ਵਿੱਚ ''ਸੌਂਕਣ'' ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਯਮ-ਯਾਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ, ਜਿਨਸੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ''ਅਭਿਸਰਕਾ'' ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ। ਣਹੋਣੀ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਦੀ ਲਗਨ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੋ ਗਈ।

ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ, ਮਿਥਿਹਾਸ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਰੂਪ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਲਈ ਉਹ ਲੋਰਕਾ ਦੇ ਕਾਵਿ ਨਾਟਕ, ਬ੍ਰੈਖਟ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਥੀਏਟਰ, ਜਾਂ ਆਖ਼ਤੋ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਲਾਸਿਕਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦਰਜਨਾਂ ਪੂਰਨ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਐਕਟ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤੋਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਧਾ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਨਾਟਕੀ ਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਰਗੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ''ਫੋਕ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ,'' ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਮੂਲਕ ਨਾਵਲ, ''ਦਿ ਨੇਕਡ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ (ਨੰਗੀ ਧੂਪ)'' ਅਤੇ ''ਦਿ ਪਰਪਲ ਮੂਨਲਾਈਟ (ਕਾਸ਼ਨੀ ਵੇਹੜਾ)'' ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ।&lt;ref name=&quot;thehinduretailplus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |title=The Hindu : Scent of the soil, vision of the stars |publisher=thehinduretailplus.com |accessdate=6 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219111613/http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |archivedate=19 February 2012 }}&lt;/ref&gt;

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ 'ਸਾਂਝਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ' ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।

== ਰਚਨਾਵਾਂ ==

===ਨਾਟਕ ===
* ਤਾਰਾ ਟੁੱਟਿਆ (1942)
*''[[ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ]]'' (1944)
* ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ (1949)''
* ''ਬਿਸਵੇਦਾਰ (1948)''
* ''ਕੇਸਰੋ (1952)''
* ''ਨਵਾਂ ਮੁੱਢ (1949)''
* ''ਘੁੱਗੀ (1950)''
* ''ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ (1956)''
* ''[[ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ|ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ (1954)]]''
* ''[[ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ|ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ (1968)]]''
* ''ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ (1969)''
* ''[[ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (ਨਾਟਕ)|ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (1970)]]''
* ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)
*ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ (1967)
*ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇਦੀ (1975)
*ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ (1945)
*ਸੌਂਕਣ (1979)
*ਚਾਕੂ (1982)
*ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼ (1982)
*ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ (1984)
* ''ਅਭਿਸਾਰਕਾ''
*ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)

===ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ===
* ''ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ'' (1945)
* ''ਦੋ ਪਾਸੇ'' 
* ''ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' (1975)
* ''ਦਸਵੰਧ(1949)''
* ''ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ(1967)''
* ''[[ਚਾਕੂ (ਕਿਤਾਬ)|ਚਾਕੂ]](1982)''
* ''ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼( 1982)''

===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ===
* ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ''
* ''ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਬੇਰ'' 
* ''ਕਾਲਾ ਅੰਬ'' 
===ਵਾਰਤਕ===
* ''[[ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ]]'' 
* ''[[ਸੁਰਮੇ ਵਾਲੀ ਅੱਖ]]''
* ''[[ਕੌਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ]]''
* ''[[ਹੁਸੀਨ ਚਿਹਰੇ]]''
* ''[[ਕਾਸ਼ਨੀ ਵਿਹੜਾ]]'' 
* ''[[ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ]]''

===ਨਾਵਲ===
* ''[[ਕੱਕਾ ਰੇਤਾ]]''
* ''[[ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ ]] ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ''
===ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ===
* ''ਲੋਕ ਨਾਟਕ''
* ''ਰੰਗਮੰਚ''

== ਦਿਲਚਸਪ ਕਿੱਸੇ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Balwant_Gargi_2017_stamp_of_India.jpg|thumb|ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, 2017 ਭਾਰਤ ਦੀ ਟਿਕਟ]]
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਦੋ ਦਿਨ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਕੋਈ ਮਾਸਟਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ, &quot;ਬਾਬਾ ਜੀ ਆ ਗਏ।&quot; ਨੀਲਾ ਬਾਣਾ ਪਾਈ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, &quot;ਇਥੇ ਖੇਡਣ ਆਇਆਂ?&quot; ਆਖਿਆ, &quot;ਨਹੀਂ ਜੀ! ਇਥੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ।&quot; ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਜੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਬਕ ਸੁਣਾ।&quot; ਅੱਗੋਂ ਆਖਿਆ, &quot;ਸਬਕ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।&quot; ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆਂ ਹੱਥ ਫੜੇ ਨੇਜੇ ਨਾਲ ਭੋਏਂ ਤੇ ਪਹਿਲੋਂ ਏਕਾ ਵਾਹਿਆ ਫੇਰ ਉਚੀ ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਊੜਾ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਆਖ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ!&quot; ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬਕ ਏ। 

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਬਕ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸਬਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਸਬਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ।

==ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੱਤਰ==
{{Quote|ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ,

ਤੇਰੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ । ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ [[ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ]] ਦੇ 'ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ' ਲਈ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੱਬ ਕੇ ਝੋਲੀ-ਚੁੱਕੀ, ਝੂਠ ਦੇ ਪਲੰਦੇ, ਤੇ ਤਾਰੀਫ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਨੂੰ ਸੇਖੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਾਲ ਦਾ ਬੰਦਾ ਹੈ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਦਿਲ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੋਚ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੱਥ। ਬਿਰਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਜਰੇ ਦਾ ਸੱਜਰਾ। ਇਸ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਸੈਂਕੜੇ ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ ਤੇ ਕਵੀ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੇ। ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੂਣੀ 'ਚੋ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਤੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਆਹ ਦੀ ਚੂੰਢੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿਣਗ ਘੱਟ ਹੀ ਜਾਗੀ।

ਮੈਂ ਸੇਖੋਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤ੍ਰ ਲਿਖੇ ਸਨ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵਯੁਗ ਨੇ ਛਾਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਇਹ ਚਿੱਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਤੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਵੀ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਤੀਕ ਸਾਰਥਕ ਹੈ।

ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਫਿਰ ਆਖ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੋ ਗ੍ਰੰਥ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹ ਹੈ &quot;ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ&quot;।

ਬਾਕੀ ਸਭ ਝੂਠ!

ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ}}
== ਸਨਮਾਨ ==
* [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1962) 
* [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (1972)

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
Birth Place of World famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸਹਿਣਾ
Birth Place of World Famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ : ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸ਼ਹਿਣਾ (ਬਠਿੰਡਾ)]]
&lt;/gallery&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਵਲਕਾਰ]]</text>
      <sha1>m6knlr4fkbrchv80mjl1njsspr17pud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849775</id>
      <parentid>849774</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:05:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:ਨਾਵਲਕਾਰ]]; added [[Category:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19051" sha1="d005awub94ekenm2khllpfccz99bw7c" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
| image              = Balwant Gargi.Amritsar.May1958.by Gopal Singh Chandan.jpg
| alt                = 
| caption            = ਗਾਰਗੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ (1958)
| birth_name         = 
| birth_date         = {{Birth date |df=yes|1916|12|4}}
| birth_place        = [[ਸ਼ਹਿਣਾ]], [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
| death_date         = {{Death date and age|df=yes|2003|04|21|1916|12|04}}
| death_place        = [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ
| nationality        = 
| education          = 
| alma_mater         = 
| years_active       = 
| employer           = 
| organization       = 
| known_for          = 
| occupation         = ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
| awards             = {{ubl|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1962)|ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1998)}}
}}
'''ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ '''(4 ਦਸੰਬਰ 1916 - 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003)&lt;ref&gt;{{cite web |last1= |first1= |date= |title=Balwant Gargi - Library of Congress |url=https://id.loc.gov/authorities/names/n50081729 |access-date=29 December 2023 |website=id.loc.gov |publisher= |language=}}&lt;/ref&gt; [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਲੇਖਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਖੋਜੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;tri&quot; /&gt;

== ਜੀਵਨ ==
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਸ਼ਹਿਣਾ]], [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਰਨਾਲਾ]] ਦੀ ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2012/09/%E0%A8%AC%E0%A8%B2%E0%A8%B5%E0%A9%B0%E0%A8%A4-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%9C%E0%A8%A8%E0%A8%AE-%E0%A8%B8%E0%A8%A5%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%A6%E0%A9%80/ | title=ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=15 ਸਤੰਬਰ 2012}}&lt;/ref&gt; ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬੂ ਸ਼ਿਵ ਚੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਫ. ਸੀ. ਕਾਲਜ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਤੋਂ [[ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ]]  ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ]] ਦੀ ਐਮ. ਏ. ਤੱਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ [[ਲੇਖਕ]], [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ [[ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] ਕੋਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=ਮੰਚ ਦਰਸ਼ਨ |author=ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ |year=2007 |publisher=ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ |isbn=81-7380-153-3 |page=155-156 |pages=167 |accessdate=19  ਅਗਸਤ 2012}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਜਾ ਕੇ [[ਸੀਐਟਲ]] ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਉਥੇ ਹੀ 11 ਜੂਨ 1966 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕੁੜੀ ਜੀਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ।&lt;ref&gt;{{cite web | ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਮਗਰੋ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ| ਪਿਆur=http://punjabitribuneonline.com/2012/01/%E2%80%98%E0%A8%A8%E0%A9%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A7%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%AA%E2%80%99-%E0%A8%B5%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%80-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80/ | title=‘ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ’ ਵਰਗਾ ਸੀ ਗਾਰਗੀ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=8 ਜਨਵਰੀ 2012}}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਦੇ ਨਾਟਕ ਮਾਸਕੋ, ਜਰਮਨੀ, ਪੋਲੈਂਡ, ਲੰਡਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.seerat.ca/august2011/article01.php | title=ਬਾਤ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੀ | author=- ਪ੍ਰਿੰ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ}}&lt;/ref&gt;

==ਨਾਟਕ==
[[ਤਸਵੀਰ:Balwant_Gargi._Dramatist._New_Delhi._1992.jpg|left|thumb|ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ; ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1992]]
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨੇ ''[[ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ]], ਕੇਸਰੋ, ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਵਾਲ, ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ, ਸੌਂਕਣ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ''  ਅਤੇ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ, ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' ਅਤੇ ''ਕੁਆਰੀ ਦੀਸੀ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ 12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ, ਲੰਡਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। 1944 ਵਿੱਚ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ ''ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ'' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਗਰੀਬੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਅਗਿਆਨਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, 1949 ਵਿੱਚ ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ'', 1950 ਵਿੱਚ ''ਨਵਾਂ ਮੋੜ'' ਅਤੇ ''ਘੁੱਗੀ'' ਨਾਲ਼ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ ਦੇ 1950 ਦੇ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ|ਜੇ.ਐਮ. ਸਿੰਗ]] ਅਤੇ [[ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ|ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ]] ਤੋਂ ਕਾਵਿਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ ''ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ'' ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਲੋਰਕਾ ਦੇ [[ਬਲੱਡ ਵੈੱਡਿੰਗ]] ਵੱਲ ਓਨਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ''ਯਰਮਾ'' ਵੱਲ। 1976 ਵਿੱਚ ''ਮਿਰਜ਼ਾ-ਸਾਹਿਬਾ'' ਵਿੱਚ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌੜੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਸੈਕਸ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ। [[ਆਂਤੋਨਾਂ ਆਖ਼ਤੋ]] ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ ਉਸ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

1979 ਵਿੱਚ ''ਸੌਂਕਣ'' ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਯਮ-ਯਾਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ, ਜਿਨਸੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ''ਅਭਿਸਰਕਾ'' ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ। ਣਹੋਣੀ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਦੀ ਲਗਨ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੋ ਗਈ।

ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ, ਮਿਥਿਹਾਸ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਰੂਪ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਲਈ ਉਹ ਲੋਰਕਾ ਦੇ ਕਾਵਿ ਨਾਟਕ, ਬ੍ਰੈਖਟ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਥੀਏਟਰ, ਜਾਂ ਆਖ਼ਤੋ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਲਾਸਿਕਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦਰਜਨਾਂ ਪੂਰਨ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਐਕਟ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤੋਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਧਾ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਨਾਟਕੀ ਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਰਗੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ''ਫੋਕ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ,'' ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਮੂਲਕ ਨਾਵਲ, ''ਦਿ ਨੇਕਡ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ (ਨੰਗੀ ਧੂਪ)'' ਅਤੇ ''ਦਿ ਪਰਪਲ ਮੂਨਲਾਈਟ (ਕਾਸ਼ਨੀ ਵੇਹੜਾ)'' ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ।&lt;ref name=&quot;thehinduretailplus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |title=The Hindu : Scent of the soil, vision of the stars |publisher=thehinduretailplus.com |accessdate=6 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219111613/http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |archivedate=19 February 2012 }}&lt;/ref&gt;

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ 'ਸਾਂਝਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ' ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।

== ਰਚਨਾਵਾਂ ==

===ਨਾਟਕ ===
* ਤਾਰਾ ਟੁੱਟਿਆ (1942)
*''[[ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ]]'' (1944)
* ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ (1949)''
* ''ਬਿਸਵੇਦਾਰ (1948)''
* ''ਕੇਸਰੋ (1952)''
* ''ਨਵਾਂ ਮੁੱਢ (1949)''
* ''ਘੁੱਗੀ (1950)''
* ''ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ (1956)''
* ''[[ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ|ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ (1954)]]''
* ''[[ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ|ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ (1968)]]''
* ''ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ (1969)''
* ''[[ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (ਨਾਟਕ)|ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (1970)]]''
* ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)
*ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ (1967)
*ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇਦੀ (1975)
*ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ (1945)
*ਸੌਂਕਣ (1979)
*ਚਾਕੂ (1982)
*ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼ (1982)
*ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ (1984)
* ''ਅਭਿਸਾਰਕਾ''
*ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)

===ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ===
* ''ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ'' (1945)
* ''ਦੋ ਪਾਸੇ'' 
* ''ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' (1975)
* ''ਦਸਵੰਧ(1949)''
* ''ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ(1967)''
* ''[[ਚਾਕੂ (ਕਿਤਾਬ)|ਚਾਕੂ]](1982)''
* ''ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼( 1982)''

===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ===
* ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ''
* ''ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਬੇਰ'' 
* ''ਕਾਲਾ ਅੰਬ'' 
===ਵਾਰਤਕ===
* ''[[ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ]]'' 
* ''[[ਸੁਰਮੇ ਵਾਲੀ ਅੱਖ]]''
* ''[[ਕੌਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ]]''
* ''[[ਹੁਸੀਨ ਚਿਹਰੇ]]''
* ''[[ਕਾਸ਼ਨੀ ਵਿਹੜਾ]]'' 
* ''[[ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ]]''

===ਨਾਵਲ===
* ''[[ਕੱਕਾ ਰੇਤਾ]]''
* ''[[ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ ]] ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ''
===ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ===
* ''ਲੋਕ ਨਾਟਕ''
* ''ਰੰਗਮੰਚ''

== ਦਿਲਚਸਪ ਕਿੱਸੇ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Balwant_Gargi_2017_stamp_of_India.jpg|thumb|ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, 2017 ਭਾਰਤ ਦੀ ਟਿਕਟ]]
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਦੋ ਦਿਨ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਕੋਈ ਮਾਸਟਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ, &quot;ਬਾਬਾ ਜੀ ਆ ਗਏ।&quot; ਨੀਲਾ ਬਾਣਾ ਪਾਈ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, &quot;ਇਥੇ ਖੇਡਣ ਆਇਆਂ?&quot; ਆਖਿਆ, &quot;ਨਹੀਂ ਜੀ! ਇਥੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ।&quot; ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਜੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਬਕ ਸੁਣਾ।&quot; ਅੱਗੋਂ ਆਖਿਆ, &quot;ਸਬਕ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।&quot; ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆਂ ਹੱਥ ਫੜੇ ਨੇਜੇ ਨਾਲ ਭੋਏਂ ਤੇ ਪਹਿਲੋਂ ਏਕਾ ਵਾਹਿਆ ਫੇਰ ਉਚੀ ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਊੜਾ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਆਖ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ!&quot; ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬਕ ਏ। 

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਬਕ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸਬਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਸਬਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ।

==ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੱਤਰ==
{{Quote|ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ,

ਤੇਰੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ । ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ [[ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ]] ਦੇ 'ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ' ਲਈ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੱਬ ਕੇ ਝੋਲੀ-ਚੁੱਕੀ, ਝੂਠ ਦੇ ਪਲੰਦੇ, ਤੇ ਤਾਰੀਫ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਨੂੰ ਸੇਖੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਾਲ ਦਾ ਬੰਦਾ ਹੈ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਦਿਲ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੋਚ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੱਥ। ਬਿਰਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਜਰੇ ਦਾ ਸੱਜਰਾ। ਇਸ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਸੈਂਕੜੇ ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ ਤੇ ਕਵੀ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੇ। ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੂਣੀ 'ਚੋ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਤੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਆਹ ਦੀ ਚੂੰਢੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿਣਗ ਘੱਟ ਹੀ ਜਾਗੀ।

ਮੈਂ ਸੇਖੋਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤ੍ਰ ਲਿਖੇ ਸਨ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵਯੁਗ ਨੇ ਛਾਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਇਹ ਚਿੱਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਤੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਵੀ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਤੀਕ ਸਾਰਥਕ ਹੈ।

ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਫਿਰ ਆਖ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੋ ਗ੍ਰੰਥ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹ ਹੈ &quot;ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ&quot;।

ਬਾਕੀ ਸਭ ਝੂਠ!

ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ}}
== ਸਨਮਾਨ ==
* [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1962) 
* [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (1972)

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
Birth Place of World famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸਹਿਣਾ
Birth Place of World Famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ : ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸ਼ਹਿਣਾ (ਬਠਿੰਡਾ)]]
&lt;/gallery&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]]</text>
      <sha1>d005awub94ekenm2khllpfccz99bw7c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849776</id>
      <parentid>849775</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19151" sha1="6rpcag2ucjf4uwjv1vq13ihsod8qoyy" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ
| image              = Balwant Gargi.Amritsar.May1958.by Gopal Singh Chandan.jpg
| alt                = 
| caption            = ਗਾਰਗੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ (1958)
| birth_name         = 
| birth_date         = {{Birth date |df=yes|1916|12|4}}
| birth_place        = [[ਸ਼ਹਿਣਾ]], [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ
| death_date         = {{Death date and age|df=yes|2003|04|21|1916|12|04}}
| death_place        = [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ
| nationality        = 
| education          = 
| alma_mater         = 
| years_active       = 
| employer           = 
| organization       = 
| known_for          = 
| occupation         = ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ
| awards             = {{ubl|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1962)|ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1998)}}
}}
'''ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ '''(4 ਦਸੰਬਰ 1916 - 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2003)&lt;ref&gt;{{cite web |last1= |first1= |date= |title=Balwant Gargi - Library of Congress |url=https://id.loc.gov/authorities/names/n50081729 |access-date=29 December 2023 |website=id.loc.gov |publisher= |language=}}&lt;/ref&gt; [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਦਾ ਨਾਟਕਕਾਰ, ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ ਲੇਖਕ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ, ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦਾ ਖੋਜੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;tri&quot; /&gt;

== ਜੀਵਨ ==
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਸ਼ਹਿਣਾ]], [[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਰਨਾਲਾ]] ਦੀ ਸਰਹਿੰਦ ਨਹਿਰ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ ਵਿਖੇ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://punjabitribuneonline.com/2012/09/%E0%A8%AC%E0%A8%B2%E0%A8%B5%E0%A9%B0%E0%A8%A4-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%9C%E0%A8%A8%E0%A8%AE-%E0%A8%B8%E0%A8%A5%E0%A8%BE%E0%A8%A8-%E0%A8%A6%E0%A9%80/ | title=ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਸਤਾ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=15 ਸਤੰਬਰ 2012}}&lt;/ref&gt; ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬੂ ਸ਼ਿਵ ਚੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਫ. ਸੀ. ਕਾਲਜ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਤੋਂ [[ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ]]  ਅਤੇ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ]] ਦੀ ਐਮ. ਏ. ਤੱਕ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ [[ਲੇਖਕ]], [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ [[ਪੱਤਰਕਾਰ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮੁੱਢਲੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ [[ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ]] ਕੋਲ ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਨਾਟਕੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਪ੍ਰਫੁਲਿਤ ਹੋਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=ਮੰਚ ਦਰਸ਼ਨ |author=ਡਾ. ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ |year=2007 |publisher=ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ |isbn=81-7380-153-3 |page=155-156 |pages=167 |accessdate=19  ਅਗਸਤ 2012}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਤੇ ਮੰਚ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਜਾ ਕੇ [[ਸੀਐਟਲ]] ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਰਿਹਾ। ਉਥੇ ਹੀ 11 ਜੂਨ 1966 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਕੁੜੀ ਜੀਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ।&lt;ref&gt;{{cite web | ਦੇਸ਼ ਵੰਡ ਮਗਰੋ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ| ਪਿਆur=http://punjabitribuneonline.com/2012/01/%E2%80%98%E0%A8%A8%E0%A9%B0%E0%A8%97%E0%A9%80-%E0%A8%A7%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%AA%E2%80%99-%E0%A8%B5%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A8%BE-%E0%A8%B8%E0%A9%80-%E0%A8%97%E0%A8%BE%E0%A8%B0%E0%A8%97%E0%A9%80/ | title=‘ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ’ ਵਰਗਾ ਸੀ ਗਾਰਗੀ | publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ | date=8 ਜਨਵਰੀ 2012}}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਉਹਦੇ ਨਾਟਕ ਮਾਸਕੋ, ਜਰਮਨੀ, ਪੋਲੈਂਡ, ਲੰਡਨ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.seerat.ca/august2011/article01.php | title=ਬਾਤ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਦੀ | author=- ਪ੍ਰਿੰ. ਸਰਵਣ ਸਿੰਘ}}&lt;/ref&gt;

==ਨਾਟਕ==
[[ਤਸਵੀਰ:Balwant_Gargi._Dramatist._New_Delhi._1992.jpg|left|thumb|ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ; ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 1992]]
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਨੇ ''[[ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ]], ਕੇਸਰੋ, ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਵਾਲ, ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ, ਸੌਂਕਣ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ''  ਅਤੇ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ, ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' ਅਤੇ ''ਕੁਆਰੀ ਦੀਸੀ'' ਸਮੇਤ ਕਈ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਉਸਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦਾ 12 ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਮਾਸਕੋ, ਲੰਡਨ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ ਗਏ। 1944 ਵਿੱਚ ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ ''ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ'' ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਲਈ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਸਨੇ ਗਰੀਬੀ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਅਗਿਆਨਤਾ, ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜੋ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, 1949 ਵਿੱਚ ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ'', 1950 ਵਿੱਚ ''ਨਵਾਂ ਮੋੜ'' ਅਤੇ ''ਘੁੱਗੀ'' ਨਾਲ਼ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ। ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ ਦੇ 1950 ਦੇ ਸੰਸਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਜੌਨ ਮਿਲਿੰਗਟਨ ਸਿੰਗ|ਜੇ.ਐਮ. ਸਿੰਗ]] ਅਤੇ [[ਫੇਦੇਰੀਕੋ ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ|ਗਾਰਸੀਆ ਲੋਰਕਾ]] ਤੋਂ ਕਾਵਿਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਤੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1968 ਵਿੱਚ ''ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ'' ਅਤੇ 1977 ਵਿੱਚ ''ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ'' ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ। ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਲੋਰਕਾ ਦੇ [[ਬਲੱਡ ਵੈੱਡਿੰਗ]] ਵੱਲ ਓਨਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ''ਯਰਮਾ'' ਵੱਲ। 1976 ਵਿੱਚ ''ਮਿਰਜ਼ਾ-ਸਾਹਿਬਾ'' ਵਿੱਚ, ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਸੰਮੇਲਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌੜੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਗਾਰਗੀ ਦਾ ਸੈਕਸ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਜਨੂੰਨ ਬਣ ਗਿਆ। [[ਆਂਤੋਨਾਂ ਆਖ਼ਤੋ]] ਦਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦਾ ਰੰਗਮੰਚ ਉਸ ਦੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਲੋੜ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।

1979 ਵਿੱਚ ''ਸੌਂਕਣ'' ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵਤੇ ਯਮ-ਯਾਮੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜੁੜਵਾਂ ਭੈਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ, ਜਿਨਸੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ''ਅਭਿਸਰਕਾ'' ਵਿੱਚ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ। ਣਹੋਣੀ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਦੀ ਲਗਨ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਹੋ ਗਈ।

ਵਿਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਲਈ ਗਾਰਗੀ ਸਮਾਜਿਕ ਮਾਹੌਲ, ਮਿਥਿਹਾਸ, ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਉੱਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਰੂਪ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕ ਲਈ ਉਹ ਲੋਰਕਾ ਦੇ ਕਾਵਿ ਨਾਟਕ, ਬ੍ਰੈਖਟ ਦੇ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਥੀਏਟਰ, ਜਾਂ ਆਖ਼ਤੋ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੇ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਲਾਸਿਕਸ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਦਰਜਨਾਂ ਪੂਰਨ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੇ ਨਾਟਕਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਐਕਟ ਨਾਟਕ ਦੇ ਪੰਜ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਯਥਾਰਥਵਾਦੀ ਤੋਂ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਵਿਧਾ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਕੀਤਾ।

ਇਸ ਨਾਟਕੀ ਕੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗਾਰਗੀ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ''ਫੋਕ ਥੀਏਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ,'' ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਮੂਲਕ ਨਾਵਲ, ''ਦਿ ਨੇਕਡ ਟ੍ਰਾਈਐਂਗਲ (ਨੰਗੀ ਧੂਪ)'' ਅਤੇ ''ਦਿ ਪਰਪਲ ਮੂਨਲਾਈਟ (ਕਾਸ਼ਨੀ ਵੇਹੜਾ)'' ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦਵਾਈ।&lt;ref name=&quot;thehinduretailplus&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |title=The Hindu : Scent of the soil, vision of the stars |publisher=thehinduretailplus.com |accessdate=6 April 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219111613/http://www.thehinduretailplus.com/thehindu/mp/2003/05/26/stories/2003052600910200.htm |archivedate=19 February 2012 }}&lt;/ref&gt;

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖਣ ਦੇ ਮੋਢੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ [[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ 'ਸਾਂਝਾ ਚੁੱਲ੍ਹਾ' ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਮਿਲੀ।

== ਰਚਨਾਵਾਂ ==

===ਨਾਟਕ ===
* ਤਾਰਾ ਟੁੱਟਿਆ (1942)
*''[[ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ]]'' (1944)
* ''ਸੈਲ ਪੱਥਰ (1949)''
* ''ਬਿਸਵੇਦਾਰ (1948)''
* ''ਕੇਸਰੋ (1952)''
* ''ਨਵਾਂ ਮੁੱਢ (1949)''
* ''ਘੁੱਗੀ (1950)''
* ''ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ (1956)''
* ''[[ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ|ਕਣਕ ਦੀ ਬੱਲੀ (1954)]]''
* ''[[ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ|ਧੂਣੀ ਦੀ ਅੱਗ (1968)]]''
* ''ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ (1969)''
* ''[[ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (ਨਾਟਕ)|ਸੁਲਤਾਨ ਰਜ਼ੀਆ (1970)]]''
* ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)
*ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ (1967)
*ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇਦੀ (1975)
*ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ (1945)
*ਸੌਂਕਣ (1979)
*ਚਾਕੂ (1982)
*ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼ (1982)
*ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ (1984)
* ''ਅਭਿਸਾਰਕਾ''
*ਬਲਦੇ ਟਿੱਬੇ (1996)

===ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਿਹ===
* ''ਕੁਆਰੀ ਟੀਸੀ'' (1945)
* ''ਦੋ ਪਾਸੇ'' 
* ''ਪੱਤਣ ਦੀ ਬੇੜੀ'' (1975)
* ''ਦਸਵੰਧ(1949)''
* ''ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ(1967)''
* ''[[ਚਾਕੂ (ਕਿਤਾਬ)|ਚਾਕੂ]](1982)''
* ''ਪੈਂਤੜੇਬਾਜ਼( 1982)''

===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ===
* ''ਮਿਰਚਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਧ''
* ''ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਬੇਰ'' 
* ''ਕਾਲਾ ਅੰਬ'' 
===ਵਾਰਤਕ===
* ''[[ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤੇ]]'' 
* ''[[ਸੁਰਮੇ ਵਾਲੀ ਅੱਖ]]''
* ''[[ਕੌਡੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸੱਪ]]''
* ''[[ਹੁਸੀਨ ਚਿਹਰੇ]]''
* ''[[ਕਾਸ਼ਨੀ ਵਿਹੜਾ]]'' 
* ''[[ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ]]''

===ਨਾਵਲ===
* ''[[ਕੱਕਾ ਰੇਤਾ]]''
* ''[[ਨੰਗੀ ਧੁੱਪ ]] ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ''
===ਖੋਜ ਪੁਸਤਕਾਂ===
* ''ਲੋਕ ਨਾਟਕ''
* ''ਰੰਗਮੰਚ''

== ਦਿਲਚਸਪ ਕਿੱਸੇ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Balwant_Gargi_2017_stamp_of_India.jpg|thumb|ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, 2017 ਭਾਰਤ ਦੀ ਟਿਕਟ]]
ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਚੁਣ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਦੋ ਦਿਨ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਕੋਈ ਮਾਸਟਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਰੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ, &quot;ਬਾਬਾ ਜੀ ਆ ਗਏ।&quot; ਨੀਲਾ ਬਾਣਾ ਪਾਈ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, &quot;ਇਥੇ ਖੇਡਣ ਆਇਆਂ?&quot; ਆਖਿਆ, &quot;ਨਹੀਂ ਜੀ! ਇਥੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ।&quot; ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਜੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਏਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਸਬਕ ਸੁਣਾ।&quot; ਅੱਗੋਂ ਆਖਿਆ, &quot;ਸਬਕ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।&quot; ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆਂ ਹੱਥ ਫੜੇ ਨੇਜੇ ਨਾਲ ਭੋਏਂ ਤੇ ਪਹਿਲੋਂ ਏਕਾ ਵਾਹਿਆ ਫੇਰ ਉਚੀ ਛਤਰੀ ਵਾਲਾ ਊੜਾ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, &quot;ਆਖ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ!&quot; ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਸਬਕ ਏ। 

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਬਕ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਆਖਰੀ ਸਬਕ ਹੋ ਨਿੱਬੜਿਆ। ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਸਬਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ।

==ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੱਤਰ==
{{Quote|ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ,

ਤੇਰੀ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ । ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ [[ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ]] ਦੇ 'ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ' ਲਈ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਤੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਫ਼ਰਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੱਬ ਕੇ ਝੋਲੀ-ਚੁੱਕੀ, ਝੂਠ ਦੇ ਪਲੰਦੇ, ਤੇ ਤਾਰੀਫ਼ਾਂ ਦੇ ਪੁਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਮੈਨੂੰ ਸੇਖੋਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਮਾਲ ਦਾ ਬੰਦਾ ਹੈ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਦਿਲ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਸੋਚ, ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੱਥ। ਬਿਰਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਜਰੇ ਦਾ ਸੱਜਰਾ। ਇਸ ਬਾਬਾ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਸੈਂਕੜੇ ਆਲੋਚਕ, ਲੇਖਕ ਤੇ ਕਵੀ ਪਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੇ। ਸੇਖੋਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੂਣੀ 'ਚੋ ਬਹੁਤਾ ਕਰ ਕੇ ਤੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਆਹ ਦੀ ਚੂੰਢੀ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਭਾਵੇਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਲਾਤਮਕ ਚਿਣਗ ਘੱਟ ਹੀ ਜਾਗੀ।

ਮੈਂ ਸੇਖੋਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਰੇਖਾ ਚਿੱਤ੍ਰ ਲਿਖੇ ਸਨ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਇਹ ਮੇਰੀ ਪੁਸਤਕ 'ਸ਼ਰਬਤ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਵਯੁਗ ਨੇ ਛਾਪਿਆ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਇਹ ਚਿੱਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਲਿਖੇ ਸਨ। ਤੀਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਵੀ ਇਕ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਜੋ ਹੁਣ ਤੀਕ ਸਾਰਥਕ ਹੈ।

ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਬਾਰੇ ਫਿਰ ਆਖ ਦੇਵਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੋ ਗ੍ਰੰਥ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹ ਹੈ &quot;ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ&quot;।

ਬਾਕੀ ਸਭ ਝੂਠ!

ਤੇਰਾ ਮਿੱਤਰ

ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ}}
== ਸਨਮਾਨ ==
* [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] (1962) 
* [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (1972)

== ਗੈਲਰੀ ==
&lt;gallery&gt;
Birth Place of World famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸਹਿਣਾ
Birth Place of World Famous Play Writer Balwant Gargi.png|ਜਨਮ ਸਥਾਨ : ਬਲਵੰਤ ਗਾਰਗੀ, ਨਹਿਰੀ ਕੋਠੀ, ਸ਼ਹਿਣਾ (ਬਠਿੰਡਾ)]]
&lt;/gallery&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰੰਗਕਰਮੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]</text>
      <sha1>6rpcag2ucjf4uwjv1vq13ihsod8qoyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14572</id>
    <revision>
      <id>849739</id>
      <parentid>841114</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T21:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51609" sha1="oi9v3jcu1hwjbalna937thso87r6459" xml:space="preserve">{{Infobox writer&lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name             = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
| honorific_prefix = 
| image            = Amrita Pritam (1919 – 2005) , in 1948.jpg
| caption          = 1948 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਮ
| birth_name       = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਕੌਰ
| birth_date       = {{birth date|1919|8|31|df=y}}
| birth_place      = [[ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ]], [[ਪੰਜਾਬ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ)|ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]] (ਹੁਣ [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੰਜਾਬ]], [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]])
| death_date       = {{death date and age|2005|10|31|1919|8|31|df=y}}
| death_place      = [[ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]]
| occupation       = ਨਾਵਲਕਾਰ, ਕਵੀ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ
| nationality      = ਭਾਰਤੀ
| period           = 1936–2005
| genre            = ਕਵਿਤਾ, ਵਾਰਤਕ, ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ
| subject          = ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ, ਔਰਤਾਂ, ਸੁਪਨਾ
| movement         = [[ਰੋਮਾਂਸਵਾਦ|ਰੋਮਾਂਸ]]-[[ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦ]]
| notableworks     = ''[[ਪਿੰਜਰ (ਨਾਵਲ)|ਪਿੰਜਰ]]'' (ਨਾਵਲ)&lt;br /&gt;''[[ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ]]'' (ਕਵਿਤਾ)&lt;br /&gt;''ਸੁਨੇਹੜੇ'' (ਕਵਿਤਾ)
| spouse           = ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ
| partner          = ਇਮਰੋਜ਼
| children         = 2
| awards           = [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] {{small|(1956)}}&lt;br&gt;[[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] {{small|(1969)}}&lt;br&gt;[[ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ]] {{small|(1982)}}&lt;br&gt;ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਨਮਾਨ {{small|(2000)}}&lt;br&gt;[[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] {{small|(2004)}}
| signature        = 
| website          = 
| influences       = 
| influenced       = 
| module           = {{Infobox officeholder
| embed     = yes
| office    = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], [[ਰਾਜ ਸਭਾ]]
| constituency = ਨਾਮਜ਼ਦ
| termstart = 12 ਮਈ 1986
| termend   = 11 ਮਈ 1992
}}
}}

'''ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ''' (31 ਅਗਸਤ 1919 - 31 ਅਕਤੂਬਰ 2005)&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.guardian.co.uk/news/2005/nov/04/guardianobituaries.india | title=Amrita Pritam:  A poet passionate about the suffering of her Punjabi people | publisher=The Guardian | date=4 November 2005}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] [[ਲੇਖਕ]], [[ਕਵਿੱਤਰੀ|ਕਵੀ]], [[ਨਾਵਲਕਾਰ]], [[ਕਹਾਣੀਕਾਰ]] ਅਤੇ [[ਵਾਰਤਕ|ਵਾਰਤਕਕਾਰ]] ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਅਹਿਮ ਨਾਰੀ ਲੇਖਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sahapedia.org/amrita-pritam-first-modern-punjabi-poet|title=Amrita Pritam, the First Modern Punjabi Poet|website=Sahapedia|language=en|access-date=2022-03-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/lifestyle/amrita-pritam-100th-birth-anniversary-5-memorable-books-by-the-poet-novelist-2291743.html|title=Amrita Pritam 100th Birth Anniversary: 5 Memorable Books by the Poet, Novelist|website=News18|access-date=2020-09-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://lifestyle.livemint.com//news/big-story/i-wanted-to-write-at-all-costs-and-i-did-amrita-pritam-111634487569638.html|title=Amrita Pritam: 'I wanted to write at all costs, and I did'|date=2020-08-30|website=Mintlounge|language=en|access-date=2022-03-20|archive-date=2022-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320073204/https://lifestyle.livemint.com//news/big-story/i-wanted-to-write-at-all-costs-and-i-did-amrita-pritam-111634487569638.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਛੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸਫ਼ਰ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਨਾਵਲ, ਜੀਵਨੀ, ਨਿਬੰਧ ਵਰਗੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ ਦੀਆਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web | title=ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ : ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ | website=Punjabi Kavita | url=https://punjabi-kavita.com/AmritaPritam.php | language=pa | access-date=2025-11-14}}&lt;/ref&gt; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦੇ 20 ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 13 ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਵਾਰਤਕ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਤਿੰਨ ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ, ਦੋ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀਆਂ&lt;ref&gt;{{cite web | title=ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ | website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ | date=2014-01-17 | url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%AE%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A8%A4%E0%A8%BE%20%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A8%AE | language=pa | access-date=2025-11-14}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121010215124/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2005%5C11%5C14%5Cstory_14-11-2005_pg7_43 Amrita Pritam: A great wordsmith in Punjab’s literary history] ''[[ਡੇਲੀ ਟਾਈਮਸ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ)]]'', 14 ਨਵੰਬਰ 2005.&lt;/ref&gt; ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ 1966 ਤੋਂ ਨਾਗਮਣੀ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite web | title=ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ | website=ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ | date=2014-01-17 | url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%AE%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A8%A4%E0%A8%BE%20%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A8%AE | language=pa | access-date=2025-11-14}}&lt;/ref&gt; ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੂੰ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]], [[ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ]] ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web | title=10 facts about Amrita Pritam her fans would want to know | website=The Times of India | date=2019-08-31 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/10-facts-about-amrita-pritam-her-fans-would-want-to-know/photostory/70911761.cms | access-date=2025-11-14}}&lt;/ref&gt;

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਵਿਤਾ [[ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ]] ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਕਤਲੇਆਮ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਰੋਸ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ [[ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/art-and-culture/100-years-of-amrita-pritam-the-legend-of-amrita-pritam-lives-on-through-her-poems-and-stories/story-cDQRKVC8dVQ5x2PZl0bahM.html|title=The legend of Amrita Pritam lives on through her poems and stories|date=2019-08-31|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-09-05}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਨਾਵਲਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਪਿੰਜਰ (ਨਾਵਲ)|ਪਿੰਜਰ]] (1950) ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਵਾਰਡ ਜੇਤੂ ਫ਼ਿਲਮ [[ਪਿੰਜਰ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਪਿੰਜਰ]] (2003) ਵੀ ਬਣੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/2005/20051105/saturday/main1.htm|title=The Tribune - Magazine section - Saturday Extra|website=www.tribuneindia.com|access-date=2020-09-05}}&lt;/ref&gt;

1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਆ ਗਈ।

1956 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ '[[ਸੁਨੇਹੜੇ]]' ਲਈ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਨਮਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/punjab/amrita-pritam-in-the-eyes-of-prominent-punjabi-writers/story-WUDSiRpKjlyGEAszMKpZbM.html|title=Amrita Pritam in the eyes of prominent Punjabi writers|date=2018-08-31|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-03-20}}&lt;/ref&gt; 1982 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ ਪੁਸਤਕ 'ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ' ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ “ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ”, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 1969 ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ [[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ|ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/books/remembering-amrita-pritam-on-the-poet-s-99th-birth-anniversary/story-XZtVDIwAuzXw2ymlP74KIO.html|title=Remembering Amrita Pritam on the poet’s 99th birth anniversary|date=2018-08-31|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-03-20}}&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨ ==
=== ਬਚਪਨ ===
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਜਨਮ [[31 ਅਗਸਤ]] [[1919]] ਨੂੰ [[ਗਿਆਨੀ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ]] ਹਿੱਤਕਾਰੀ ਤੇ ਮਾਤਾ ਰਾਜ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ [[ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ]] ([[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]]) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-08-31 |title=ਜਨਮ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼: ਪੰਜਾਬੀ-ਦੀ-ਰਹਿਬਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ |url=https://www.ptcnews.tv/birthday-special-amrita-pritam |access-date=2026-03-22 |website=PTC News |language=pa}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਚੰਗੇ ਛੰਦ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੇ [[ਕਾਫ਼ੀਆ|ਕਾਫ਼ੀਏ]], [[ਰਦੀਫ਼]] ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਾਵਿ ਰਚਨਾ ਦਾ ਹੋਰ ਮੁੱਢਲਾ ਗਿਆਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕੁੜਮਾਈ ਦੂਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਭੂਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਿਤਾ ਨੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਪੁਗਾਈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਹ ਵਿਆਹ [[1936]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕਵਾਤੜਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://panjabisanjh.com/%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%AE%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A8%A4%E0%A8%BE-%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A8%AE-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%9C%E0%A9%80%E0%A8%B5%E0%A8%A8%E0%A8%B0/ |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-06-16 |archive-date=2021-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624195809/http://panjabisanjh.com/%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%AE%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A8%A4%E0%A8%BE-%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A8%AE-%E0%A8%A6%E0%A8%BE-%E0%A8%9C%E0%A9%80%E0%A8%B5%E0%A8%A8%E0%A8%B0/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਉਪਨਾਮ 'ਪ੍ਰੀਤਮ' ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ 1960 ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/10-facts-about-amrita-pritam-her-fans-would-want-to-know/photostory/70911761.cms?picid=70911790&lt;/ref&gt;

=== ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ===
[[1947]] ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਫਿਰਕੂ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਦਸ ਲੱਖ ਲੋਕ, ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ 28 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਾਹੌਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 1947 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਦੇਹਰਾਦੂਨ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20051208053555/http://www.hindu.com/lr/2005/12/04/stories/2005120400040100.htm An alternative voice of history] Monica Datta, [[The Hindu]], 4 December 2005.&lt;/ref&gt; 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਵਿਤਾ, &quot;ਅੱਜ ਆਖਾਂ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ&quot;; ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਮਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਵੰਡ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਦਰਦਨਾਕ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਕਵਿਤਾ ਸੂਫੀ ਕਵੀ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਹੀਰ ਅਤੇ ਰਾਂਝਾ ਦੀ ਦੁਖਦਾਈ ਗਾਥਾ ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.apnaorg.com/poetry/heercomp/ |title=Archived copy |access-date=27 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070524000624/http://www.apnaorg.com/poetry/heercomp/ |archive-date=24 May 2007 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ 1961 ਤੱਕ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ, ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ। 1960 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਹੋਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦੁਖਦਾਈ ਅਨੁਭਵ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ, ਡੈਨਿਸ਼, ਜਾਪਾਨੀ, ਮੈਂਡਰਿਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਬਲੈਕ ਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ (ਮਾਲੀਆ ਸਟੈਂਪ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}}

ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਧਰਤੀ ਸਾਗਰ ਤੇ ਸਿੱਪੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਾਦੰਬਰੀ (1975), ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਊਨਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਡਾਕੂ (ਡਾਕੋਟ, 1976), ਬਾਸੂ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sikhtimes.com/news_082702a.html|title=The Sikh Times - News and Analysis - Amrita Pritam's Novel to Be Rendered on Film|website=Sikhtimes.com}}&lt;/ref&gt;  ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ ਪਿੰਜਰ (ਦਿ ਸਕੈਲਟਨ, 1950) ਵੰਡ ਦੇ ਦੰਗਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੀੜਤ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਵੇਦੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: &quot;ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ।&quot; ਪਿੰਜਰ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਹੱਦੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ}}

ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸਿਕ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਾ ਨਾਗਮਣੀ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਇਮਰੋਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 33 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ।&lt;ref name=lang/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pustak.org/bs/home.php?author_name=Amrita+Pritam|title=Amrita Pritam/अमृता प्रीतम|website=Pustak.org|access-date=28 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20160117031543/http://pustak.org/bs/home.php?author_name=Amrita%20Pritam|archive-date=17 January 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਓਸ਼ੋ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈ ਅਤੇ ਓਸ਼ੋ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਈ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਲਿਖੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਏਕ ਓਂਕਾਰ ਸਤਨਾਮ,&lt;ref&gt;[http://www.sannyasworld.com/index.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=627 A tribute to Amrita Pritam by Osho lovers] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716003659/http://www.sannyasworld.com/index.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=627 |date=16 July 2011 }} ''Sw. Chaitanya Keerti'', ''sannyasworld.com''.&lt;/ref&gt; ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਕਾਲ ਚੇਤਨਾ (&quot;ਸਮੇਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ&quot;) ਅਤੇ ਅਗਿਆਤ ਕਾ ਨਿਮੰਤਰਨ (&quot;ਅਣਜਾਣ ਦੀ ਕਾਲ&quot;) ਵਰਗੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;[http://www.lifepositive.com/Mind/arts/new-age-fiction/amritapritam.asp Visions of Divinity - Amrita Pritam] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080927031242/http://www.lifepositive.com/Mind/arts/new-age-fiction/amritapritam.asp |date=27 September 2008 }} ''Life Positive'', April 1996.&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਆਤਮਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ, ਕਾਲਾ ਗੁਲਾਬ (&quot;ਕਾਲਾ ਗੁਲਾਬ&quot;, 1968), ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ (&quot;ਦਿ ਰੈਵੇਨਿਊ ਸਟੈਂਪ&quot;, 1976), ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਰੋਂ ਕੇ ਸਾਈ (&quot;ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ&quot;) ਸੀ।&lt;ref name=wom&gt;[https://books.google.com/books?id=OjZYf9Xf9bcC&amp;pg=PA160&amp;dq=Amrita+Pritam&amp;sig=ACfU3U3DLfg8nbWhHgcYV9MdIhkuzxviSQ#PPA161,M1 Amrita Pritam] ''Women Writing in India: 600 B.C. to the Present'', by Susie J. Tharu, Ke Lalita, published by Feminist Press, 1991. {{ISBN|1-55861-029-4}}. ''Page 160-163''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.chowk.com/articles/9116 Amrita Pritam Biography] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081205105527/http://www.chowk.com/articles/9116 |date=5 December 2008 }} ''Chowk'', 15 May 2005.&lt;/ref&gt;

=== ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ===
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪੰਜਾਬ ਰਤਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1956 ਵਿੱਚ ਸੁਨੇਹਦੇ (ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ &quot;ਸੁਨੇਹੇ&quot;, ਸੁਨੇਹੇ ਦਾ ਕਾਵਿਕ ਛੋਟਾ ਰੂਪ) ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਸੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ (ਕਾਗਜ਼ ਅਤੇ ਕੈਨਵਸ) ਲਈ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭਾਰਤੀ ਗਿਆਨਪੀਠ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://jnanpith.net/laureates/index.html |title=Jnanpith Laureates Official listings |publisher=[[Jnanpith]] Website |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013122739/http://jnanpith.net/laureates/index.html |archive-date=13 October 2007 }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1969) ਅਤੇ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ (2004), ਭਾਰਤ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, 2004 ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1973), ਜਬਲਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (1973) ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ (1987) ਸਮੇਤ ਕਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਤੋਂ ਡੀ.ਲਿੱਟ. ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.punjabilok.com/poetry/amrita_pritam.htm |title=Amrita Pritam |access-date=11 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081030004303/http://www.punjabilok.com/poetry/amrita_pritam.htm |archive-date=30 October 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਗਣਰਾਜ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਾਪਟਸਾਰੋਵ ਪੁਰਸਕਾਰ (1979) ਅਤੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਰਕਾਰ (1987) ਦੁਆਰਾ ਅਫਸਰ ਡੇਂਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ, ਆਰਡਰ ਡੇਸ ਆਰਟਸ ਏਟ ਡੇਸ ਲੈਟਰਸ (ਅਧਿਕਾਰੀ) ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।&lt;ref name=lang&gt;[https://www.languageinindia.com/dec2005/amritapritamsunwani1.html Amrita Pritam, The Black Rose] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260624183108/https://www.languageinindia.com/dec2005/amritapritamsunwani1.html |date=2026-06-24 }} by Vijay Kumar Sunwani, Language in India, Volume 5: 12 December 2005.&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ 1986-92 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕੈਡਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਦਿਨੋ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਮਾਈਕੇ ਕੋ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਆਈ.. (ਮੇਰੀ ਮਾਤ ਭੂਮੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ); ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸੂਫੀ ਰਹੱਸਵਾਦੀ ਕਵੀਆਂ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਾਦਰ ਭੇਜੀ।

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
[[File:Amrita_Pritam.jpg|thumb|ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ 1971 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਹੀਥਰੋ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ।]]

1935 ਵਿੱਚ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੌਜ਼ਰੀ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਵੀ ਸਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਇਸ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ, ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ (ਮਾਲੀਆ ਸਟੈਂਪ) ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਔਰਤ, ਗਾਇਕਾ ਸੁਧਾ ਮਲਹੋਤਰਾ ਸਾਹਿਰ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਨੂੰ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਇੰਦਰਜੀਤ ਇਮਰੋਜ਼ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਾਸਾ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਇਮਰੋਜ਼ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਕਵਰ ਵੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਈ ਪੇਂਟਿੰਗਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠੇ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਇਮਰੋਜ਼: ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਵੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://passionforcinema.com/amrita-preetam-imroz-a-love-story-of-a-poet-and-a-painter/ Amrita Preetam Imroz : A love Story of a Poet and a Painter] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100108032205/http://passionforcinema.com/amrita-preetam-imroz-a-love-story-of-a-poet-and-a-painter/|date=8 January 2010}} Passionforcinema.com, 8 August 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.tribuneindia.com/2006/20061105/spectrum/book4.htm Nirupama Dutt, &quot;A Love Legend of Our Times&quot;] ''[[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]]'', 5 November 2006.&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਦੀ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਜੂਝਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 31 ਅਕਤੂਬਰ 2005 ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/4393970.stm |title=Indian writer Amrita Pritam dies |work=[[BBC News]] |date=31 October 2005 |access-date=1 August 2012}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਇਮਰੋਜ਼, ਧੀ ਕੰਦਲਾ, ਪੁੱਤਰ ਨਵਰਾਜ ਕਵਾਤਰਾ, ਨੂੰਹ ਅਲਕਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ, ਕਾਰਤਿਕ, ਨੂਰ, ਅਮਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪੀ ਸਨ। ਨਵਰਾਜ ਕਵਾਤਰਾ ਨੂੰ 2012 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਬੋਰੀਵਲੀ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mumbaimirror.com/article/2/20120915201209150215309207efeb3dc/Author-Amrita-Pritam%E2%80%99s-son-found-murdered-in-his-Borivali-apartment.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20120919045349/http://www.mumbaimirror.com/article/2/20120915201209150215309207efeb3dc/Author-Amrita-Pritam%E2%80%99s-son-found-murdered-in-his-Borivali-apartment.html|url-status=dead|title=Author Amrita Pritam's son found murdered in his Borivali apartment|archive-date=19 September 2012}}&lt;/ref&gt; ਤਿੰਨ ਆਦਮੀਆਂ 'ਤੇ ਕਤਲ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ&lt;ref&gt;[http://archive.indianexpress.com/news/police-cracks-amrita-pritam-sons-murder-arrests-female-assistant-boyfriend/1005465 Police cracks Amrita Pritam son's murder, arrests female assistant, boyfriend]&lt;/ref&gt; ਪਰ ਸਬੂਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;https://www.hindustantimes.com/mumbai-news/sessions-court-in-mumbai-acquits-3-in-2012-murder-case-of-amrita-pritam-s-son/story-vGaIxKfZJoUjGHX6DQ99WJ.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190831144752/https://www.hindustantimes.com/mumbai-news/sessions-court-in-mumbai-acquits-3-in-2012-murder-case-of-amrita-pritam-s-son/story-vGaIxKfZJoUjGHX6DQ99WJ.html |date=31 August 2019 }} Sessions court in Mumbai acquits 3 in 2012 murder case of Amrita Pritam’s son&lt;/ref&gt;

==ਸਿੱਖਿਆ ==
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ [[1932]] ਵਿੱਚ ਅੱਠਵੀਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ। [[1933]] ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲਾਹੌਰ]] ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਹਿਰ ਸੀ। [[15 ਮਈ]] [[1973]] ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੱਲੋਂ ਡੀ.ਲਿਟ ਦੀ ਆਨਰੇਰੀ ਡਿਗਰੀ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ ਦੀ ਉਪਾਧੀ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਦਾ ਬਚਪਨ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਨੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀਆਂ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛਪੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ, ਗਲਪ, ਲੇਖ, ਲੋਕ ਗੀਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਇੱਕ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/news/2005/nov/04/guardianobituaries.india|title=Amrita Pritam|last=Massey|first=Reginald|date=2005-11-04|work=The Guardian|access-date=2026-04-18|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

==ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ==
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਪੁੱਤਰ ਨਵਰਾਜ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰੀ ਕੰਦਲਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How heritage was lost: Amrita Pritams Hauz Khas house |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/life-style/how-heritage-was-lost-amrita-pritam-s-hauz-khas-house-825777/ |access-date=2026-04-19 |website=The Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt; ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ [[ਲਾਹੌਰ]] ਤੋਂ [[ਦੇਹਰਾਦੂਨ]] ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਦਿੱਲੀ]] ਆ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Dutt |first=Nirupama |date=2017-08-14 |title=When Amrita Pritam called out to Waris Shah in a heartrending ode while fleeing the Partition riots |url=https://scroll.in/article/847004/when-amrita-pritam-called-out-to-waris-shah-in-a-heartrending-ode-while-fleeing-the-partition-riots |access-date=2026-04-19 |website=Scroll.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਸਾਹਿਤਕ ਜੀਵਨ ==
ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 'ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ' ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/10-facts-about-amrita-pritam-her-fans-would-want-to-know/photostory/70911761.cms?picid=70911786|title=10 facts about Amrita Pritam her fans would want to know|date=2019-08-31|work=The Times of India|access-date=2026-04-18|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਵਿੱਤਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pal |first=Sherryl Sanjay |date=2023-08-31 |title=Amrita Pritam: The Unfettered Voice of Punjabi Literature |url=https://www.thetalentedindian.com/amrita-pritam-the-unfettered-voice-of-punjabi-literature/ |access-date=2026-04-18 |website=The Talented Indian |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾਕੇ ਲਗਭਗ 100 ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਕਥਾ [[ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ]] ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਨੇਕਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ [[ਅਨੁਵਾਦ]] ਹੋਇਆ। 

ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ' [[1935]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ [[ਵੀਅਤਨਾਮ]], [[ਰੂਸ]], [[ਯੂਗੋਸਲਾਵੀਆ]], [[ਹੰਗਰੀ]], [[ਰੋਮਾਨੀਆ]] ਅਤੇ [[ਬੁਲਗਾਰੀਆ]] ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ [[1956]] ਵਿੱਚ ਸੁਨੇਹੜੇ, ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ’ਤੇ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਮਿਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=..:: SAHITYA : Akademi Awards ::.. |url=http://www.sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp |access-date=2026-04-18 |website=sahitya-akademi.gov.in}}&lt;/ref&gt; [[1958]] ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ [[1974]] ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ [[1978]] ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। [[1981]] ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 'ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ' ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ [[ਗਿਆਨਪੀਠ ਅਵਾਰਡ]] ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=welcome to:Bhartiya Jnanpith |url=http://jnanpith.net/laureates/index.html |access-date=2026-04-18 |website=jnanpith.net |archive-date=2007-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013122739/http://jnanpith.net/laureates/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਕੂ ਫਸਾਦਾਂ, ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। [[1960]] ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ, ਫਿਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ 40 ਸਾਲ ਇਮਰੋਜ਼ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਤਵ ਦੀ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%AE%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A8%A4%E0%A8%BE-%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A8%AE-%E0%A8%A8%E0%A9%82%E0%A9%B0-%E0%A8%B8%E0%A8%AE%E0%A8%9D%E0%A8%A6-1430751|title=ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ - Tribune Punjabi|last=|first=|date=2018-09-01|work=Tribune Punjabi|access-date=2018-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221109043546/https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/%E0%A8%85%E0%A9%B0%E0%A8%AE%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A8%BF%E0%A8%A4%E0%A8%BE-%E0%A8%AA%E0%A9%8D%E0%A8%B0%E0%A9%80%E0%A8%A4%E0%A8%AE-%E0%A8%A8%E0%A9%82%E0%A9%B0-%E0%A8%B8%E0%A8%AE%E0%A8%9D%E0%A8%A6-1430751|archive-date=2022-11-09|dead-url=|language=en-US|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ਮੌਤ==
[[31 ਅਕਤੂਬਰ]] [[2005]] ਨੂੰ 86 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/4393970.stm|title=Indian writer Amrita Pritam dies|date=2005-10-31|access-date=2026-04-18|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਰਾਸਤ ==
2007 ਵਿੱਚ [[ਗੁਲਜ਼ਾਰ]] ਨੇ ਇੱਕ ਆਡੀਓ ਐਲਬਮ 'Amrita Pritam recited by Gulzar' ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;[http://www.gulzaronline.com/default.htm 'Amrita recited by Gulzar'] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705222306/http://www.gulzaronline.com/default.htm|date=5 July 2008}}, Gulzaronline.com.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/Cities/City_Supplements/Bombay_Times/Gulzar_recites_for_Amrita_Pritam/articleshow/2008708.cms Gulzar recites for Amrita Pritam] ''[[The Times of India]]'', 7 May 2007.&lt;/ref&gt; 2007 ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਨੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;[http://www.realbollywood.com/news/2007/01/movie-on-amrita-pritam-to-be-shot-in-himachal.html Movie on Amrita Pritam to be shot in Himachal] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080709011536/http://www.realbollywood.com/news/2007/01/movie-on-amrita-pritam-to-be-shot-in-himachal.html|date=9 July 2008}} ''Realbollywood.com''.&lt;/ref&gt; 

31 ਅਗਸਤ 2019 ਨੂੰ [[ਗੂਗਲ]] ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 100ਵੇਂ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ [[ਗੂਗਲ ਡੂਡਲ]] ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Amrita Pritam's Google Doodle&quot;&gt;{{cite web |date=2019-08-31 |title=Amrita Pritam's 100th Birthday |url=https://doodles.google/doodle/amrita-pritams-100th-birthday/ |access-date=2019-08-31 |website=Google.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/google-celebrates-100th-birth-anniversary-of-punjabi-poet-author-amrita-pritam-with-a-doodle/articleshow/70918925.cms|title=Google celebrates 100th birth anniversary of Punjabi poet, author Amrita Pritam with a doodle|date=31 August 2019|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=31 August 2019}}&lt;/ref&gt;

==ਰਚਨਾਵਾਂ== 
===ਨਾਵਲ===
{{div col|colwidth=22em}}
#ਜੈ ਸ੍ਰੀ (1946)
#ਡਾਕਟਰ ਦੇਵ (1949), (ਹਿੰਦੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਲਯਾਲਮ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)  
#[[ਪਿੰਜਰ (ਨਾਵਲ)|ਪਿੰਜਰ]] (1950), (ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਗੁਜਰਾਤੀ, ਮਲਯਾਲਮ, ਮਰਾਠੀ, ਕੋਂਕਣੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਸਰਬੋਕਰੋਸ਼ਿਆਈ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)  
#ਆਲ੍ਹਣਾ  (1952), (ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)  
#ਅੱਸ਼ੂ (1958), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ) 
#ਇੱਕ ਸਵਾਲ (1959), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਬੁਲਾਵਾ  (1960), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ਾ  (1961), (ਹਿੰਦੀ, ਕੰਨੜ, ਸਿੰਧੀ, ਮਰਾਠੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਰੰਗ ਦਾ ਪੱਤਾ (1963), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ) 
#ਇੱਕ ਸੀ ਅਨੀਤਾ (1964), (ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਚੱਕ ਨੰਬਰ ਛੱਤੀ (1964), (ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਸਿੰਧੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)   
#ਧਰਤੀ ਸਾਗਰ ਤੇ ਸਿੱਪੀਆਂ (1965), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ (1968), (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਧੁੱਪ ਦੀ ਕਾਤਰ (1969) 
#ਏਕਤੇ ਏਰਿਅਲ (1969), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਜਲਾਵਤਨ (1970), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਯਾਤਰੀ  (1971), (ਹਿੰਦੀ, ਕੰਨੜ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਬਾਂਗਲਾ ਅਤੇ ਸਰਬੋਕਰੋਟ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ) 
#ਜੇਬ ਕਤਰੇ (1971), (ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਮਲਯਾਲਮ ਅਤੇ ਕੰਨੜ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਪੱਕੀ ਹਵੇਲੀ (1972), (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਅੱਗ ਦੀ  ਲਕੀਰ (1974), (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਕੱਚੀ ਸੜਕ (1975), (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ (1975), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ (1977), (ਹਿੰਦੀ, ਬੁਲਗਾਰਿਅਨ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ) 
#ਦੂਸਰੀ ਮੰਜ਼ਿਲ (1977), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ) 
#ਤੇਹਰਵਾਂ ਸੂਰਜ (1978), (ਹਿੰਦੀ, ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਉਨਿੰਜਾ ਦਿਨ (1979), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਕੋਰੇ ਕਾਗਜ਼ (1982), (ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)
#ਹਰਦੱਤ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ (1982), (ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ)


===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ===
#ਛੱਤੀ ਵਰ੍ਹੇ ਬਾਅਦ (1943)
#ਕੁੰਜੀਆਂ (1944)
#ਆਖ਼ਰੀ ਖ਼ਤ (1956)
#ਗੋਜਰ ਦੀਆਂ ਪਰੀਆਂ (1960)
#ਚਾਨਣ ਦਾ ਹਉਕਾ (1962)
#ਜੰਗਲੀ ਬੂਟੀ (1969)  
#ਹੀਰੇ ਦੀ ਕਣੀ
#ਲਾਤੀਯਾਂ ਦੀ ਛੋਕਰੀ
#ਪੰਜ ਵਰ੍ਹੇ ਲੰਮੀ ਸੜਕ
#ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਮੌਤ
#ਤੀਜੀ ਔਰਤ

===ਆਤਮਕਥਾ ===
#[[ਰਸੀਦੀ ਟਿਕਟ]]  (1976)
#ਕਾਲਾ ਗੁਲਾਬ (1968) 
#Shadow of word's (2004)

===ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ===
#ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ (1934)
#ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਹਿਰਾਂ (1936)
#ਜਿਉਂਦਾ ਜੀਵਨ (1938)
#ਤ੍ਰੇਲ ਧੋਤੇ ਫੁੱਲ (1941) 
#ਓ ਗੀਤਾਂ ਵਾਲਿਓ (1942) 
#ਅੰਮੜੀ ਦਾ ਵਿਹੜਾ
#ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਪੱਲੇ ਵਿੱਚ (1943)
#ਸੰਝ ਦੀ ਲਾਲੀ (1943) 
#ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਸੌਗਾਤ (1944) 
#ਲੋਕ ਪੀੜ  (1944)  
#ਪੱਥਰ ਗੀਟੇ (1946) 
#ਲੰਮੀਆਂ ਵਾਟਾਂ, 1949
#ਮੈਂ ਤਵਾਰੀਖ਼ ਹਾਂ ਹਿੰਦ ਦੀ (1950)
#ਸਰਘੀ ਵੇਲਾ, (1951)
#ਮੇਰੀ ਚੋਣਵੀਂ ਕਵਿਤਾ (1952) 
#ਸੁਨੇਹੜੇ (1955 - ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ)
#ਅਸ਼ੋਕਾ ਚੇਤੀ (1957)
#ਕਸਤੂਰੀ (1959)
#ਨਾਗਮਣੀ (1964)
#ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ (1969) 
#ਮੈਂ ਜਮਾਂ ਤੂੰ  (1977)  
#ਲਾਮੀਆਂ ਵਤਨ 
#ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਕੈਨਵਸ (ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਵਿਤਾ ਸੰਗ੍ਰਿਹ)

===ਗਦ ਰਚਨਾਵਾਂ===
#ਕਿਰਮਿਚੀ ਲਕੀਰਾਂ 
#ਕਾਲ਼ਾ ਗੁਲਾਬ 
#ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ  (1969) 
#ਇਕੀ ਪੱਤੀਆਂ ਦਾ ਗੁਲਾਬ ,  ਸਫਰਨਾਮਾ  (1973)  
#ਔਰਤ: ਇੱਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ (1975)
#ਇੱਕ ਉਦਾਸ ਕਿਤਾਬ  (1976)
#ਆਪਣੇ - ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਵਰੇ  (1978)
#ਕਿਹੜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿਹੜਾ ਸਾਹਿਤ  (1979)
#ਕੱਚੇ ਅੱਖਰ  (1979)
#ਇੱਕ ਹੱਥ ਮਹਿੰਦੀ ਇੱਕ ਹੱਥ ਛੱਲਾ   (1980)
#ਮੁਹੱਬਤਨਾਮਾ  (1980) 
#ਮੇਰੇ ਕਾਲ ਮੁਕਤ ਸਮਕਾਲੀ  (1980)
#ਸ਼ੌਕ ਸੁਰਾਹੀ  (1981)
#ਕੜੀ ਧੁੱਪ ਦਾ ਸਫ਼ਰ  (1982)
#ਅੱਜ  ਦੇ ਕਾਫਰ  (1982) 

=== ਸਫਰਨਾਮਾ===
#ਬਾਰੀਆਂ ਝਰੋਖੇ (1961)

===ਹੋਰ===
#ਬਲ ਬਲ ਦੀਵੜਿਆ
#ਅਦਨ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਯੋਗੀ
{{div col end}}

==ਮਾਨ-ਸਨਮਾਨ==
#ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ 1956 ਵਿੱਚ “ਸੁਨੇਹੜੇ” ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ
#1958 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ
#1969 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ‘ਪਦਮ ਸ੍ਰੀ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
#ਸਾਹਿਤ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲੋਂ 1974 ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ
#ਕੰਨੜ ਸਾਹਿਤ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ 1978 ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ
#1982 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ &quot;ਕਾਗਜ ਤੇ ਕੈਨਵਸ&quot; ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਗਿਆਨ ਪੀਠ ਐਵਾਰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
#1988 ਵਿੱਚ ਬਲਗਾਰਿਆ ਵੈਰੋਵ ਇਨਾਮ (ਅੰਤਰਾਸ਼ਟਰੀ)
#2005 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;[http://punjabitribuneonline.com/2012/07/ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ-ਪ੍ਰੀਤਮ-ਦੀਆਂ-ਚੋਣ/ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ]&lt;/ref&gt;
==ਗੈਲਰੀ==
&lt;gallery&gt;
File:Amrita Pritam-New Delhi-Dec 1969-Pic Ravinder Ravi.jpg|ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ 1969 ਵਿੱਚ
File:Amrita Pritam.jpg|ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ
File:Amrita Pritam-New Delhi-1979-Pic Dev Inder.jpg|ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ 1979 ਵਿੱਚ
&lt;/gallery&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ==
{{Commons category|Amrita Pritam}}
* '''[http://www.gadyakosh.org/gk/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%AE Amrita Pritam at Gadya Kosh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220233825/http://www.gadyakosh.org/gk/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%AE%E0%A5%83%E0%A4%A4%E0%A4%BE_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%A4%E0%A4%AE |date=2016-12-20 }} (her prose work in Devanagari script)'''
* [http://www.sawnet.org/books/authors.php?Pritam+Amrita Amrita Pritam and her Works at ''South Asian Women's Network'' (Sawnet)]
* [https://web.archive.org/web/20080618100709/http://www.razarumi.com/2008/06/09/amrita-pritam-1919-2005/ Amrita Pritam 1919-2005-a tribute by Raza Rumi]
* [http://www.geocities.com/kavitayan/amritapritam.html Poems by Amrita Pritam at ''Kavitayan'']( {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026173015/http://www.geocities.com/kavitayan/amritapritam.html |date=2009-10-26 }} 2009-10-25)
;ਵੀਡੀਓ ਕੜੀਆਂ
* {{YouTube|gvgSY81gVMM|''Aj Waris Shah Nu'', Amrita Pritam's most important poem, recited by Gulzar}}
* {{YouTube|um6QOvOPol4|Amrita Pritam's poem ''Main Tainu Pir Milangi'' recited by Gulzar}}

{{ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ}}
{{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}
{{ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਪੀਠ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1919]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2005]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਹਫ਼ਤਾ 2022 ਵਿੱਚ ਸੋਧੇ ਗਏ ਲੇਖ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ]]</text>
      <sha1>oi9v3jcu1hwjbalna937thso87r6459</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14744</id>
    <revision>
      <id>849686</id>
      <parentid>843748</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T15:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸਕਰਿਬੁੰਟੋ#ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall|Fixed]] {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested). `|dead-url=yes` → `|url-status=dead`. -external link in `|publisher=`</comment>
      <origin>849686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15850" sha1="ot4cglk3qsg0gzz0rkaqr1blx5rbxib" xml:space="preserve">{{Infobox website
| name = {{Wiki favicon}} ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ
| logo = [[File:Wikipedia-logo-v2-pnb.png]] [[File:Wikipedia-logo-v2-pa.png]] 
| logocaption = ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਲੋਗੋ (ਉੱਪਰ) ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦਾ ਲੋਗੋ (ਹੇਠਾਂ)
| screenshot = 
| collapsible = 
| collapsetext = 
| caption = 
| url = {{URL|pnb.wikipedia.org|ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ}}&lt;br /&gt;{{URL|pa.wikipedia.org|ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ}}
| commercial = ਨਹੀਂ
| type = [[ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ]]
| registration = ਚੋਣਵੇਂ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ
| language = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| num_users = ਪੱਛਮੀ: {{NUMBEROF|USERS|pnb}}&lt;ref name=&quot;pnb&quot;&gt;[[:pnb:Special:Statistics|Western Punjabi Wikipedia statistics]]&lt;/ref&gt; &lt;br&gt; ਪੂਰਬੀ: {{NUMBEROF|USERS|pa}}&lt;ref name=&quot;pws&quot;&gt;[[:pa:Special:Statistics|Punjabi Wikipedia statistics]]&lt;/ref&gt; 
| content_license = [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0 Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0] ਅਤੇ GFDL, Media licensing varies
| owner = [[ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ]]
| author = 
| editor = 
| launch_date = {{Start date and age|2008|10|24|df=no}} (ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ)&lt;br /&gt; {{Start date and age|2002|06|03|df=no}} (ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬੀ)
| alexa = 
| revenue = 
| current_status = ਸਰਗਰਮ 
| footnotes =
}}

'''ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ''' [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]] ਦਾ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਰੂਪ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗਿਆਨਕੋਸ਼ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;yp&quot;&gt;{{cite web | url=http://yespunjab.com/punjab/news/item/5274-punjabi-wikipedia-workshop-in-delhi-on-27th-ludhiana-on-28th-of-july | title=Punjabi Wikipedia workshop in Delhi on 27th, Ludhiana on 28th of July |publisher=YesPunjab | work=ਜੁਲਾਈ 27, 2012 | accessdate=ਅਕਤੂਬਰ 15, 2012 | archive-date=2012-08-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120828072049/http://www.yespunjab.com/punjab/news/item/5274-punjabi-wikipedia-workshop-in-delhi-on-27th-ludhiana-on-28th-of-july |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ti&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.tribuneindia.com/2012/20120729/ldh1.htm#9| title=Contribute to Wikipedia Punjabi, says representative | date=ਜੁਲਾਈ 29, 2012 | accessdate=ਅਕਤੂਬਰ 10, 2012 | newspaper=[[ਦ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ]] | location=[[ਲੁਧਿਆਣਾ]]}}&lt;/ref&gt; ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ [[ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ|ਗੁਰਮੁਖੀ]] ਅਤੇ [[ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ|ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ]] ਦੋ ਲਿਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। [[ਪੂਰਬੀ ਪੰਜਾਬ]], ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ [[ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ [[ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ|ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦਾ ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਹੈ ਜੋ 24 ਅਕਤੂਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਹ [[ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ]] ਵਿੱਚ ਹੈ।

==ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ (ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ)==
ਇਸਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 3 ਜੂਨ, 2002 ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;ti&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;fe&quot;&gt;[http://pa.wikipedia.org/w/index.php?oldid=1 ਪਹਿਲਾ ਫੇਰ-ਬਦਲ]&lt;/ref&gt; ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਲੇਖ ਅਗਸਤ 2004 ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ਗਏ।&lt;ref name=&quot;ms&quot;&gt;[[:en:Wikipedia:Multilingual statistics (2004)|Multilingual statistics (2004)]]&lt;/ref&gt; ਜੁਲਾਈ 2012 ਤੱਕ ਇਸ ’ਤੇ 2,400 ਲੇਖ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;ti&quot;/&gt;

ਅਗਸਤ 2012 ਤੱਕ ਇਸ ’ਤੇ 3,400 ਲੇਖ ਸਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ’ਚੋ ਇਸ ਦੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਕਰੀਬਨ 26 ਲੱਖ ਸੀ&lt;ref name=&quot;pne&quot;&gt;{{cite web | url=http://punjabnewsexpress.com/news/6296-Articles-can-be-compiled-in-the-Punjabi-Version-of-Wikipedia.aspx | title=Articles can be compiled in the Punjabi Version of Wikipedia |publisher=PunjabNewsExpress | work=News | date=ਅਗਸਤ 18, 2012 | accessdate=ਅਕਤੂਬਰ 15, 2012 | archive-date=2012-10-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121016160538/http://punjabnewsexpress.com/news/6296-Articles-can-be-compiled-in-the-Punjabi-Version-of-Wikipedia.aspx |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ {{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਸ ਵਿਕੀ ’ਤੇ {{NUMBEROFARTICLES}} ਲੇਖ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਕੁੱਲ {{NUMBEROFUSERS}} ਦਰਜ (ਰਜਿਸਟਰ) ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕੁੱਲ {{NUMBEROFEDITS}} ਫੇਰ-ਬਦਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਦਾ {{CURRENTVERSION}} ਵਰਜਨ ਵਰਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਨੇ ਕਾਫੀ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। 3 ਨਵੰਬਰ, 2018 ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਸਾਈਟ ਤੇ 30,562 ਲੇਖ ਸਨ।
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right style=&quot;text-align: center;&quot;
! colspan=4 | ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ {{Purge|&lt;small&gt;(ਅਪਡੇਟ)&lt;/small&gt;}}
|-
| '''ਲੇਖ''' || {{NUMBEROFARTICLES}}
|-
| '''ਸਫ਼ੇ''' || {{NUMBEROFPAGES}}
|-
| '''ਫ਼ਾਇਲਾਂ (ਤਸਵੀਰਾਂ)''' || {{NUMBEROFFILES}}
|-
| '''ਸੋਧਾਂ''' || {{NUMBEROFEDITS}}
|-
| '''ਵਰਤੋਂਕਾਰ''' || {{NUMBEROFUSERS}}
|-
| '''ਪ੍ਰਬੰਧਕ (ਐਡਮਿਨ)''' || {{NUMBEROFADMINS}}
|-
| '''ਸਰਗਰਮ ਵਰਤੋਂਕਾਰ''' || {{NUMBEROFACTIVEUSERS}}
|-
| colspan=2 | [[Special:Statistics|ਹੋਰ ਵੇਖੋ]]
|}

===ਵਰਕਸ਼ਾਪਾਂ/ਕਾਨਫਰੰਸਾਂ===
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ 28 ਜੁਲਾਈ, 2012 ਨੂੰ [[ਲੁਧਿਆਣਾ]] ਵਿਖੇ ਲਾਈ ਗਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 16 ਅਗਸਤ, 2012 ਨੂੰ [[ਪਟਿਆਲਾ]] ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿਖੇ&lt;ref name=&quot;cis&quot;&gt;{{cite web | url=http://cis-india.org/openness/blog/punjabi-wikipedia-workshop-at-punjabi-university-patiala | title=Punjabi Wikipedia Workshop at Punjabi University, Patiala |publisher=CIS-India | work=ਖ਼ਬਰ | date=ਸਤੰਬਰ 28, 2012 | accessdate=ਅਕਤੂਬਰ 15, 2012 | archive-date=2012-10-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121023061131/http://cis-india.org/openness/blog/punjabi-wikipedia-workshop-at-punjabi-university-patiala | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਕਤੂਬਰ 2015 ਵਿੱਚ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਮੀਨਾਰ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 17 ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ 148 ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗ ਲਿਆ। ਸੈਮੀਨਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Maa Boli Mela&quot;&gt;{{cite news|title=148 students attend Maa Boli Mela|url=http://www.tribuneindia.com/news/amritsar/148-students-attend-maa-boli-mela/152296.html|access-date=24 July 2016|archive-date=3 ਸਤੰਬਰ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903140916/https://www.tribuneindia.com/news/amritsar/148-students-attend-maa-boli-mela/152296.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 16 ਅਤੇ 17 ਨਵੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੋ ਰੋਜ਼ਾ ਵਰਕਸ਼ਾਪ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਵਿਖੇ ਵੀ ਲਗਾਈ ਗਈ।

===ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਬਾਰੇ ਲੇਖ ===
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਮਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੇਖ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਅਖ਼ਬਾਰ [[ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ]] ਅਤੇ [[ਅਜੀਤ]] ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ]] ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://nawanzamana.in/e_paper.html?id=8110 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-01-05 |archive-date=2017-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630084704/http://nawanzamana.in/e_paper.html?id=8110 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epaper.ajitjalandhar.com/edition/20150913/8/1/4.cms |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2016-01-05 |archive-date=2017-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107044555/http://epaper.ajitjalandhar.com/edition/20150913/8/1/4.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://epaper.ajitjalandhar.com/share/20160313/8/1/4/4/2.cms#sthash.PteEFtSd.FDFzntiY.dpbs{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epaper.punjabijagran.com/1082312/Bathinda/Bathinda-:-Punjabi-jagran-News-:-25th-January-2017#page/6/1 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2017-01-26 |archive-date=2017-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170127183126/http://epaper.punjabijagran.com/1082312/Bathinda/Bathinda-:-Punjabi-jagran-News-:-25th-January-2017#page/6/1 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਲੇਖ ਵੀ ਛਪੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ - ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ --- ਮੁਲਖ ਸਿੰਘ - sarokar.ca |url=http://sarokar.ca/2015-04-08-03-15-11/2015-05-04-23-41-51/2762-2021-02-18-18-23-12 |access-date=2023-02-23 |website=sarokar.ca}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Service |first=Tribune News |title=ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ‘ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ’ |url=https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/news-detail-1638673 |access-date=2023-02-23 |website=Tribuneindia News Service |language=pa |archive-date=2023-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230223095543/https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/news-detail-1638673 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਕਿਵੇਂ ਪਾਈਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ’ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ --- ਮੁਲਖ ਸਿੰਘ - sarokar.ca |url=http://sarokar.ca/2015-04-08-03-15-11/2015-05-04-23-41-51/2819-2021-03-16-19-59-34 |access-date=2023-02-23 |website=sarokar.ca}}&lt;/ref&gt;

==ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ (ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਲਿਪੀ)==
[[File:Anwar Masood's Statement.JPG|thumb|ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕ [[ਅਨਵਰ ਮਸੂਦ]] ਪੱਛਮੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।|left]]
ਪੱਛਮੀ ਐਡੀਸ਼ਨ 24 ਅਕਤੂਬਰ, 2008 ਨੂੰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਇਨਕਿਊਬੇਟਰ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਡੋਮੇਨ 13 ਅਗਸਤ, 2009 ਨੂੰ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ]] ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਖਾਲਿਦ ਮਹਿਮੂਦ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://blog.wikimedia.org/2016/10/31/remembering-khalid-mahmood/|title=Remembering Khalid Mahmood|work=Wikimedia Blog|first=Ed|last=Erhart|date=31 October 2016|access-date=8 January 2016}}&lt;/ref&gt;

ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 'ਤੇ {{NUMBEROF|ARTICLES|pnb|N}} ਲੇਖ ਹਨ।

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==
*[[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]]
*[[ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ]]
*[[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆ==
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀਆਂ ਦੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਲਿੰਕ: 

* [http://pnb.wikipedia.org ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]
* [http://pnb.m.wikipedia.org ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਮੋਬਾਈਲ ਸੰਸਕਰਣ]
* [http://pa.wikipedia.org ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ]
* [http://pa.m.wikipedia.org ਗੁਰਮੁਖੀ ਮੋਬਾਈਲ ਸੰਸਕਰਣ]
* [https://www.rozanaspokesman.com/epaper ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੰਜਾਬੀ]
* [http://epaper.ajitjalandhar.com/edition/20150913/8/1/4.cms ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਗਿਆਨ-ਗ੍ਰੰਥ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170107044555/http://epaper.ajitjalandhar.com/edition/20150913/8/1/4.cms |date=2017-01-07 }}
* [http://epaper.ajitjalandhar.com/share/20160313/8/1/4/4/2.cms#sthash.PteEFtSd.JdJbJYz3.dpbs ਦੋਹਾਂ ਪੰਜਾਬਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://nawanzamana.in/e_paper.html?id=8110 ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630084704/http://nawanzamana.in/e_paper.html?id=8110 |date=2017-06-30 }}
* [http://epaper.punjabijagran.com/1082312/Bathinda/Bathinda-:-Punjabi-jagran-News-:-25th-January-2017#page/6/1 ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੂਜੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਕਿਓਂ ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170127183126/http://epaper.punjabijagran.com/1082312/Bathinda/Bathinda-:-Punjabi-jagran-News-:-25th-January-2017#page/6/1 |date=2017-01-27 }}
{{Commons category|Punjabi Wikipedia|ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ}}

*
{{ਅਧਾਰ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਟਰਨੈੱਟ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵੈਬਸਾਈਟਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਨ ਲਾਈਨ ਵਿਸ਼ਵਕੋਸ਼]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗਿਆਨਕੋਸ਼]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਾਈਬਰ ਸੰਸਾਰ]]</text>
      <sha1>ot4cglk3qsg0gzz0rkaqr1blx5rbxib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਆਤਮਜੀਤ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17019</id>
    <revision>
      <id>849777</id>
      <parentid>844517</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3842" sha1="6av21cgs4f64c22jzjrzz90cpylofvy" xml:space="preserve">{{ਗਿਆਨਸੰਦੂਕ ਲੇਖਕ
| ਨਾਮ = ਆਤਮਜੀਤ 
| ਤਸਵੀਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਅਕਾਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਸਿਰਲੇਖ = 
| ਉਪਨਾਮ =
| ਜਨਮ_ਤਾਰੀਖ = {{Birth date|1950|11|02|df=yes}}
| ਜਨਮ_ਥਾਂ = 
| ਮੌਤ_ਤਾਰੀਖ = 
| ਮੌਤ_ਥਾਂ = 
| ਕਾਰਜ_ਖੇਤਰ = ਰੰਗਮੰਚ
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ = ਭਾਰਤੀ
| ਭਾਸ਼ਾ =ਪੰਜਾਬੀ 
| ਕਾਲ = 
| ਵਿਧਾ = ਨਾਟਕ 
| ਵਿਸ਼ਾ =  
| ਲਹਿਰ = ਯਥਾਰਥਵਾਦ
| ਮੁੱਖ_ਰਚਨਾ= 
|ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ = 
|ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ = 
| ਦਸਤਖਤ = 
| ਜਾਲ_ਪੰਨਾ = 
| ਟੀਕਾ-ਟਿੱਪਣੀ = 
| ਮੁੱਖ_ਕੰਮ =
}}

'''ਆਤਮਜੀਤ''' (ਜਨਮ 1950) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬੀ [[ਨਾਟਕਕਾਰ]] ਹੈ। ਉਸਨੇ ਐਬਸਰਡ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ।

==ਜੀਵਨ==
ਆਤਮਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਨਵੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ [[ਐਸ. ਐਸ. ਅਮੋਲ]]  ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਤਾਪ ਕੌਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ [[ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੀ-ਐਚ. ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਨ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। &lt;ref&gt;{{cite book| title=ਮੰਚ-ਦਰਸ਼ਨ - ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ| publisher=ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ| pages=165| isbn=81-7380-153-3}}&lt;/ref&gt;

==ਰਚਨਾਵਾਂ==
ਆਤਮਜੀਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਉੱਤੇਰੇ ਮੰਦਰ'' ਨਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 20 ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
===ਨਾਟਕ===
*''ਕਬਰਸਤਾਨ'' (1975)
*''ਚਾਬੀਆਂ'' (1976)
* ''ਹਵਾ ਮਹਿਲ''(1980)
*''ਨਾਟਕ ਨਾਟਕ ਨਾਟਕ''(1981)
*''ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਰਖੀਏ ਨਾਂ'' (1983) 
*''ਸ਼ਹਿਰ ਬੀਮਾਰ ਹੈ'' (1985)
*''ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਹਾਂ'' 2002
*''ਫ਼ਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਗਿਆ ਰੁੱਖ'' (1988)
*''ਚਿੜੀਆਂ''1989
*''ਪੂਰਨ'' 1991
* ''ਪੰਚ ਨਦ ਦਾ ਪਾਣੀ'' 2004
*''ਕੈਮਲੂਪਸ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ'' 1998
*''ਮੰਗੂ ਕਾਮਰੇਡ'' 
*''ਗ਼ਦਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ''
*''ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਦਾ ਸੱਚ'' 
*''ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਾਸਾ''
*''ਮੁੜ ਆ ਲਾਮਾਂ ਤੋਂ''

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਅਧਾਰ}}
{{ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ}}
{{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]</text>
      <sha1>6av21cgs4f64c22jzjrzz90cpylofvy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849779</id>
      <parentid>849777</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3436" sha1="n019665ay7w8r1efyechm8cz1uoojfv" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name          = ਆਤਮਜੀਤ ਸਿੰਘ
| birth_place   = 
| occupation    = {{hlist|ਨਾਟਕਕਾਰ|ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ}}
| language      = ਪੰਜਾਬੀ
| notable_works = 
| awards        = {{hlist|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ}}
| movement      = 
}}

'''ਆਤਮਜੀਤ''' (ਜਨਮ 1950) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ ਪੰਜਾਬੀ [[ਨਾਟਕਕਾਰ]] ਹੈ। ਉਸਨੇ ਐਬਸਰਡ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ।

==ਜੀਵਨ==
ਆਤਮਜੀਤ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਨਵੰਬਰ 1950 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ [[ਐਸ. ਐਸ. ਅਮੋਲ]] ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਰਤਾਪ ਕੌਰ ਹੈ। ਇਸਨੇ [[ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਤੋਂ ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੀ-ਐਚ. ਡੀ. ਕੀਤੀ। ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਸਨ ਅਤੇ ਬਤੌਰ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ। &lt;ref&gt;{{cite book| title=ਮੰਚ-ਦਰਸ਼ਨ - ਪੰਜਾਬੀ ਇਕਾਂਗੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ| publisher=ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ| pages=165| isbn=81-7380-153-3}}&lt;/ref&gt;

==ਰਚਨਾਵਾਂ==
ਆਤਮਜੀਤ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 'ਉੱਤੇਰੇ ਮੰਦਰ'' ਨਾਂ ਦਾ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੀ। ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ 20 ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਸੰਬੰਧੀ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
===ਨਾਟਕ===
*''ਕਬਰਸਤਾਨ'' (1975)
*''ਚਾਬੀਆਂ'' (1976)
* ''ਹਵਾ ਮਹਿਲ''(1980)
*''ਨਾਟਕ ਨਾਟਕ ਨਾਟਕ''(1981)
*''ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਰਖੀਏ ਨਾਂ'' (1983) 
*''ਸ਼ਹਿਰ ਬੀਮਾਰ ਹੈ'' (1985)
*''ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਹਾਂ'' 2002
*''ਫ਼ਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਗਿਆ ਰੁੱਖ'' (1988)
*''ਚਿੜੀਆਂ''1989
*''ਪੂਰਨ'' 1991
* ''ਪੰਚ ਨਦ ਦਾ ਪਾਣੀ'' 2004
*''ਕੈਮਲੂਪਸ ਦੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ'' 1998
*''ਮੰਗੂ ਕਾਮਰੇਡ'' 
*''ਗ਼ਦਰ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ''
*''ਤੱਤੀ ਤਵੀ ਦਾ ਸੱਚ'' 
*''ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਾਸਾ''
*''ਮੁੜ ਆ ਲਾਮਾਂ ਤੋਂ''

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਅਧਾਰ}}
{{ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]</text>
      <sha1>n019665ay7w8r1efyechm8cz1uoojfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਹਿਮ ਭਰਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18513</id>
    <revision>
      <id>849689</id>
      <parentid>812336</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:49:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54527-44</username>
        <id>62418</id>
      </contributor>
      <origin>849689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20488" sha1="osrl5kvlw4vyhjttkpzhchmgd0tx8dy" xml:space="preserve">'''ਵਹਿਮ ਭਰਮ''' ਦੀ ਆਧਾਰਸ਼ਿਲਾ ਡਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਨਸਿਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਮਨੁੱਖ [[ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ]] ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਡਰਿਆ ਤੇ ਸਹਿਮਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਰ ਜੜ੍ਹ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਭਲੀ ਜਾਂ ਚੰਦਰੀ ਆਤਮਾ ਦੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮੰਨ ਦੇ ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੇ ਚੰਦਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੇ ਹੋਣ ਲਈ ਕਈ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਟੂਣੇ ਕਰਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਘਟਨਾ ਕਿਸੇ ਗੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰ ਕੇ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਹਿਮ ਭਰਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ।&quot;&lt;ref&gt;ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ, ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ, ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਧਿਐਨ, ਰੂਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ,ਪੰਨਾ 117&lt;/ref&gt; ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਸ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭਾਗ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵਹਿਮ, ਪਰੰਪਰਾ ਜਾ ਤੁਅੱਸਬ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਡੰਡੀਜ਼ ਨੇ ਐਚ.ਜੇ. ਰੋਜ਼ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਹਿਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਤੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਨਿਰਾਧਾਰ ਹਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੁੱਧਤਾ ਦੀ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਭਾਈਚਾਰਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਹਿਮ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਉਨਤ ਹਲਕੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਵਹਿਮ ਇਕੋ ਸਿੱਕੇ ਦੇ ਦੋ ਪਾਸੇ ਹਨ ਜਿਹੜਾ ਸਿੰਕਾ ਸਾਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਡਾ. ਕਰਜਨਜੀਤ ਸਿੰਘ,ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਹੁ ਰੀਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਭਰਮ, [[ਲੋਕਧਾਰਾ]] ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ (ਸੰਪਾਦਕ ਡਾ. ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਤੇ ਡਾ. ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ) ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ,ਪਟਿਆਲਾ,ਪੰਨਾ:24&lt;/ref&gt;

=== ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਦੀਆਂ ਵੰਨਗੀਆਂ ===
ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਦੇ ਕਈ ਪੱਖ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਗਨ, ਅਪਸ਼ਗਨ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਬਲ ਹਨ। ਹਰ ਕੰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਗਨ ਅਤੇ ਅਪਸ਼ਗਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਕੀਤਿਆ ਸਿੱਧ  ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

===ਅਪਸ਼ਗਨ===
*ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਕੰਨ ਮਾਰਨਾ।
*ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲੱਗੇ ਛਿੱਕ ਮਾਰਨਾ।
*ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਟੋਕਰਾਂ ਜਾਂ ਖਾਲੀ ਘੜਾ ਮਿਲਣਾ।
*ਘਰ ਤੋਂ ਤੁਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਿਛੋਂ ਹਾਕ ਮਾਰਨਾ।
*ਬਿੱਲੀ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਕੱਟਣਾ।
*ਰਾਤ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ।
*ਕਿਸੇ ਸ਼ੁੱਭ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਜਾਂ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਮਾੜਾ ਸ਼ਗਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
*ਚੌਥ ਦਾ ਚੰਨ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣਾ ਮਾੜਾ ਹੁੰਡਾ ਹੈ।

===ਸ਼ੁੱਭ ਸ਼ਗਨ ਬਾਰੇ ਵਹਿਮ ਭਰਮ===
#ਸੱਪ ਤੇ ਨਿਊਲੇ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇਖਣਾ।
#ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਜਾਣ ਲੱਗੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਘੜਾ ਜਾਂ ਹਰੇ ਚਾਰੇ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
#ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਗਧੇ ਦਾ ਉਚੀ ਉਚੀ ਹੀਂਗਣਾ।
#ਤਿੱਤਰ ਦਾ ਦਿਖਣਾ ਜਾਂ ਬੋਲਣਾ।
#ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵਾਂ ਦੂਜ ਜਾਂ ਤੀਜ ਦਾ ਚੰਨ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

===ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਭੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਮੌਤ ਮਰੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਜਿਹਨਾਂ ਚਿਰ ਪਹੋਏ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਉਹ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਜਨਾਨੀ ਸ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁਚੀਲ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਚੁੜੇਲ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਬੱਚੇ ਦੇ ਜੰਮਣ ਵੇਲੇ ਮੰਜੇ ਹੇਠਾਂ ਦੰਦਲ ਦਾਤੀ ਲੋਹੇ ਦਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕੁੱਜਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਠੀਕਰੇ ਵਿੱਚ ਧੁਖਦੇ ਗੋਹਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗੁਗਲ ਦੀ ਧੂਣੀ ਲਈ ਅੱਗ ਮਘਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾੜੀ ਚੀਜ਼ ਜਣਨੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਫਟਕਦੀ।`&lt;ref&gt;ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ,ਵਹਿਮ ਭਰਮ, ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ, ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਪੰਨਾ 151.&lt;/ref&gt;

===ਦਿਨਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
:ਦਿਨ ਦਿਹਾੜਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਅਹਿਮੀਅਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ:
ਜਿਵੇਂ:
&lt;poem&gt;
ਮੰਗਲ ਬੁੱਧ ਨਾ ਜਾਈਏ ਪਹਾੜ
ਜਿੱਤੀ ਬਾਜੀ ਆਈਏ ਹਾਰ
ਐਤਵਾਰ ਨਾ ਲੰਘਣ ਪਾਰ
ਮੱਤੇ ਜਿੱਤਾਂ ਆਵੇ ਹਾਰ
&lt;/poem&gt;

ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਹਿਮ ਵੀ ਕਾਇਮ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਦਿਨ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਖਦਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;4 ਡਾ. ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ, ਲੋਕ ਧਰਮ- ਸਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਧਾਰਾ ਦੇ ਮੂਲ ਸਰੋਕਾਰ, ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪੰਨਾ 294.&lt;/ref&gt;
ਜਿਵੇਂ:
&lt;poem&gt;
ਬੁੱਧ ਸ਼ਨਿੱਚਰ ਕੱਪੜਾ, ਗਹਿਣਾ ਐਤਵਾਰ
ਜੇ ਸੁੱਖ ਸੁੱਤਾ ਲੋੜੀਏ ਮੰਜੀ ਉਣੀਂ ਸੋਮਵਾਰ
ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਕਰੜਾ ਦਿਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ:
ਹੋਲੀ, ਲੋਹੜੀ ਤੇ ਦੀਵਾਲੀ ਮੰਗਲਵਾਰੀ ਹੋਇ
ਚਰਖ ਚੜੇਗੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਵਿਰਲਾ ਜੀਵੇ ਕੋਇ।`
&lt;/poem&gt;

===ਡੰਗਰਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਕਲਿਆਣੀ ਮੱਝ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਵੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਵੇਂ:
&lt;poem&gt;
ਦਿਨ ਨੂੰ ਬੋਲੇ ਗਿੱਦੜੀ, ਰਾਤੀ ਬੋਲਣ ਕਾਂ
ਮਰੇ ਬਸਤੀ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਂ ਉਜੜੇ ਗਰਾਂ
&lt;/poem&gt;

ਉਂਠ, ਮਹਿੰ, ਗਾਂ, ਬਲਦ ਕਿੱਲੇ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆਂ ਝੂਲਦਾ ਰਹੇ ਜਾਂ ਸਿੰਙਾਂ ਨਾਲ ਕਿੱਲਾ ਠਕੋਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਿੱਲਾ ਚੱਟਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੂੰ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ:
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਉੱਤੇ ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਕੜਕਦੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਿਆਣੀਆਂ ਬੁੜੀਆਂ ਮਾਮੇ-ਭਾਣਜੇ ਨੂੰ ਝੱਟ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

===ਗ੍ਰਹਿ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਬਧੀ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਹੇਠ ਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ ਮੰਗਲੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧੀ ਵੀ ਇਹ ਵਹਿਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਉਸੇ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੁੱਧ, ਬ੍ਰਹਿਸਪਤ ਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰ ਚੰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ ਨਰੋਆ ਤੇ ਅਰੇਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

===ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
ਸੂਰਜ ਸੰਬੰਧੀ ਇਹ ਵਹਿਮ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਬਿੰਬ ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਦੇ ਕਟੋਰੇ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ ਕੇ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾਂ ਪੀਏ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਬੜਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ-ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ-ਵਾਹਿਸ ਸ਼ਾਹ ਵਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ- ਪੰਨਾ ੧੨੮&lt;/ref&gt; ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇਣਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਸਮੇਂ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਵੀ ਵਰਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ,ਲੋਕਧਾਰਾ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ,ਪੈਪਸੂ ਬੁੱਕ ਡਿਪੂ ਪਟਿਆਲਾ, ੨੦੦੯, ਪੰਨਾ ੧੧੨&lt;/ref&gt; ਜੇਕਰ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਕੁੜੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੂਜ ਦਾ ਨਵਾਂ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਵੇਖੇ ਤਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੂਜ ਦੇ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਦਾ ਹੈ।ਨਵਾਂ ਚੰਨ ਦੂਜ ਜਾਂ ਤੀਜ ਵਾਲਾ ਵੇਖਣ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੌਥ ਵਾਲਾ ਚੰਨ ਮਾੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਪੂਨੀ-ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ-ਵਾਹਿਸ ਸ਼ਾਹ ਵਾਊਂਡੇਸ਼ਨ,ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ-ਪੰਨਾ ੧੨੮&lt;/ref&gt; ਏਕਮ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਆਪਦੀ ਪੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਧਾਗਾ ਕੱਖ ਕੇ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਭੇਟਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

&lt;poem&gt;
ਨਵੇਂ ਚੰਨ ਦੀ ਰਾਮ ਰਾਮ ਸੁਣਦੇ ਰਹੋ
&lt;/poem&gt;

&lt;poem&gt;
ਸਾਧੋ ਸੰਤੋ
&lt;/poem&gt;
&lt;ref&gt;ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ,ਪੈਪਸੂ ਬੁੱਕ ਡਿਪੂ ਪਟਿਆਲਾ, ੨੦੦੯, ਪੰਨਾ ੧੧੨&lt;/ref&gt; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਾ ਟੁਟਣ ਵੇਲੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
===ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
ਹਿੰਦ ਪੁਰਾਣ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਸਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਦੇਵਤੇ ਰਖਿਅਕ ਹਨ। ਜਿਹੜੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਪਹਿਲਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਫ਼ਰ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲ ਤੇ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।

ਮੰਗਲ ਬੁੱਧ ਨਾ ਜਾਈਏ ਪਹਾੜ।

ਜਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ੀ ਆਈਏ ਹਾਰ।

===ਪਾਣੀ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਰਿਆ ਭਾਂਡਾ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਭਾਂਡਾ ਕੁੜੀ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪੈਸਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਖਾਤਿਰ ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ।

===ਮਨੁੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ। ਕਾਣਾ, ਲੂੰਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਲੰਗੜਾ ਆਦਮੀ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧਵਾ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤਰੀ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਹਰਮੀਤ ਕੌਰ ਭੁੱਲਰ-ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਰਕਤ-ਸਿਧਾਂਤ ਤੇ ਵਿਹਾਰ, ਯੂਨੀਸਟਾਰ ਬੁਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਡ ੩੦੧ ਇੰਡਸਟਰਲ ਏਰੀਆ ਚੰਗੀਗੜ੍ਹ। ਪੰਨਾ ੧੨੯&lt;/ref&gt;

===ਹੋਰ ਵਰਜਿਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਰਜਨਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਜੇਂ ਕਿ ਜਣੇਪੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਦਾ ਹਿੱਲਦਾ ਜੁਲਣਾ ਮਨ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੂਆ ਦੇਖਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ, ਨਹੂੰਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਖੁਰਚਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ, ਕਿਸੇ ਮੌਤ ਜਾਂ ਜਣੇਪੇ ਵਾਲੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਈਏ ਪਏ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੀ ਜਾਨ ਜੋਖਮ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ। ਤੀਆਂ ਸਮੇਂ ਸੱਸ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ।&lt;ref&gt;ਡਾ ਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੋਸ਼ੀ-ਲੋਕ ਕਲਾ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣ ਪਛਾਣ-ਪੰਜਾਬੀ ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਨਾ ੧੦੯&lt;/ref&gt;

===ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ===
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਸਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ‘ਗਰੜ ਦਾ ਦਿਸਣਾ ਸ਼ੁੱਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉੱਲੂ ਦਾ ਦਿਨੇ ਦਿੱਸਣਾ ਮਾੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਰਾਤੀ ਦੀਵਾ ਬੁਝਾਉਣ ਵੇਲੇ ਦੀਵਾ ਫੂਕ ਮਾਰ ਕੇ ਬੁਝਾਉਣਾ ਮਾੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਟਾ ਗੁੰਨਦਿਆਂ ਪਰਾਂਤ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਆਟਾ ਥਿੜਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਡਿੱਗੇ ਤੇ ਜਾਂ ਬਨੇਰੇ ਤੇ ਕਾਂ ਬੋਲੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ‘ਅੱਜ ਕੋਈ ਪਰਾਹੁਣਾ ਆਵੇਗਾ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ,ਪੰਨਾ 147&lt;/ref&gt;

===ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰਜ===
ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਮੇਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਰ ਹੁਣ ਵਿਗਿਆਨਕ ਉਨਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਕਾਰਨ ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦੀ ਜਕੜ ਘਟ ਗਈ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕ ਜਾਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਲਿਖਿਆ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਚੇਤਨ, ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇਹ ਵਹਿਮ ਭਰਮਾਂ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੇਕਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਹਿਮ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਭਿਅਤਾ]]</text>
      <sha1>osrl5kvlw4vyhjttkpzhchmgd0tx8dy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21266</id>
    <revision>
      <id>849778</id>
      <parentid>733623</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:09:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4833" sha1="dskemrf0f0qog0le97957zhyhutznbs" xml:space="preserve">{{ਗਿਆਨਸੰਦੂਕ ਜੀਵਨੀ
| ਨਾਮ = ਡਾ: ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ
| ਚਿੱਤਰ = 
| ਚਿੱਤਰ_ਸੁਰਖੀ = ਡਾ: ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ
| ਚਿੱਤਰ_ਅਕਾਰ =
| ਪੂਰਾ_ਨਾਮ =ਡਾ: ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ
| ਜਨਮ_ਤਾਰੀਖ = 30 ਜੂਨ 1930 
| ਜਨਮ_ਸਥਾਨ = ਪਿੰਡ. ਕੋਟ ਸੁਖੀਆ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ 
| ਮੌਤ_ਤਾਰੀਖ = 15 ਅਪਰੈਲ 1991 (61 ਸਾਲ)
| ਮੌਤ_ਸਥਾਨ =ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ
| ਮੌਤ_ਦਾ_ਕਾਰਨ = 
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ =ਭਾਰਤੀ
| ਪੇਸ਼ਾ =ਲਿਖਾਰੀ ਹਾਸਰਸ
| ਪਛਾਣੇ_ਕੰਮ = ਚਾਚਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹੀਆ
| ਜੀਵਨ_ਸਾਥੀ =
| ਬੱਚੇ =
| ਧਰਮ =ਸਿੱਖ
| ਸਿਆਸਤ =
| ਇਹ_ਵੀ_ਵੇਖੋ =
| ਦਸਤਖਤ =
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ =
| ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਦਵਾਰ =
| ਹੋਰ_ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਦਵਾਰ =
}}
ਡਾ. '''ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ''' (30 ਜੂਨ 1930&lt;ref&gt;http://cbseacademic.nic.in/web_material/doc/languages/sahitiak_kiarnan-B-(color)-final.pdf&lt;/ref&gt; - 15 ਅਪਰੈਲ 1991) ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਾਸਰਸ ਲੇਖਕ ਸੀ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਚਾਚਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹੀਆ ਦਾ ਨਾਮ ਹੇਠ ਵੀ ਹਫਤਾਵਾਰ ਕਾਲਮ ਲਿਖੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਲਮ ਸੁਲਝਿਆ ਜਾਮਾ ਪਵਾਇਆ ਤੇ ਹਾਸਰਸ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਜੀਵਤਾ ਨਾਲ ਨਿਵਾਜ਼ਿਆ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਪਾਠਕ ਕੈਦ ਕਰੀ ਰੱਖੇ। ਅਕਸਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ 'ਚਾਚਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹੀਆ ਦੀ ਤੋੜ ਦੇ ਮਾਰੇ ਹਾਂ|' ਡਾ: ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ ਦੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਹੱਦਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਪਾਠਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆ ਜੁੜੇ| ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਹਾਈਵੇ ਉੱਤੇ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਡਾ: ਤੀਰ ਭੀੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣਾ ਵਕਤ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਸੋਚ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਆਦੀ ਬਣਾਓ, ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬਾ ਬਖਸ਼ੇਗੀ|
ਇਕ ਇਨਸਾਨ, ਇਕੋ ਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਰੂਪ ਹੰਢਾ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਨਿਰਾ ਕਮਾਲ ਹੈ।

==ਜ਼ਿੰਦਗੀ==
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਤੀਰ ਦਾ ਜਨਮ 30 ਜੂਨ, 1930 ਨੂੰ ਪਿੰਡ. ਕੋਟ ਸੁਖੀਆ, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਨੰਦ ਸਿੰਘ. ਬਰਾੜ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਆਸ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ।

===ਬਹੁਪੱਖੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ===
ਉੱਚ-ਕੋਟੀ ਦੇ ਵਕੀਲ, ਲੇਖਕ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਕਾਲੀ ਲੀਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਈਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂਲਈ ਉਹ ਚਾਚਾ ਹੀ ਰਹੇ
==ਮੌਤ==
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੁਲਝਿਆ ਹਾਸਾ, ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਬੜੀ ਬੇਦਰਦੀ ਨਾਲ 15 ਅਪਰੈਲ, 1991 ਨੂੰ ਖੋਹ ਲਿਆ|

==ਲਿਖਤਾਂ==
*''[[ਅਕਲ ਜਾੜ੍ਹ]]''
*''[[ਗੁੜ੍ਹਤੀ]]''
*''[[ਅਧੀ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਹਾਕਾਂ]]''
*''[[ਆਰਟਿਸਟ ਬੋਲਿਆ]]''
*''[[ਮੈਨੂੰ ਮੈਥੋਂ ਬਚਾਓ]]''
*''[[ਚਾਚਾ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹੀਆ]]''
*''[[ਮਿੱਠੀਆਂ ਪੀੜਾਂ]]''&lt;ref&gt;[http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/mainpage.jsp?CategoryID=1&amp;Author=2988] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*''[[ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਵਕੀਲ ਕੁੜੀ]]''
*''[[ਹੱਸਦਾ ਪੰਜਾਬ]]'' 
*''[[ਹੱਸਦੀ ਦੁਨੀਆਂ]]''
*''[[ਵਾਹ ਪਿਆ ਜਾਣੀਏ]]''

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖਕ]]</text>
      <sha1>dskemrf0f0qog0le97957zhyhutznbs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28125</id>
    <revision>
      <id>849753</id>
      <parentid>774730</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7976" sha1="px1jjfv2t2amqq8x32x8kkjq6v9qtw4" xml:space="preserve">{{ਗਿਆਨਸੰਦੂਕ ਲੇਖਕ
| ਨਾਮ =ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
| ਤਸਵੀਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਅਕਾਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਸਿਰਲੇਖ = 
| ਉਪਨਾਮ = 
| ਜਨਮ_ਤਾਰੀਖ = 1898 
| ਜਨਮ_ਥਾਂ =ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ 
I ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ = 
| ਮੌਤ_ਤਾਰੀਖ = 11 ਮਾਰਚ 1955 
| ਮੌਤ_ਥਾਂ = ਲਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
| ਕਾਰਜ_ਖੇਤਰ = ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ 
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ = ਭਾਰਤੀ
| ਭਾਸ਼ਾ =ਪੰਜਾਬੀ
| ਕਾਲ = 1820 - 1955 
| ਵਿਧਾ = 
| ਵਿਸ਼ਾ = ਖੋਜ
|ਵੈਬਸਾਈਟ 
| ਲਹਿਰ = 
| ਮੁੱਖ_ਰਚਨਾ= 
| ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ = &lt;!--ਇਹ ਲੇਖਕ ਕਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ--&gt; 
| ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ = &lt;!--ਇਹ ਲੇਖਕ ਕਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ--&gt; 
| ਦਸਤਖਤ = 
| ਜਾਲ_ਪੰਨਾ = 
| ਟੀਕਾ-ਟਿੱਪਣੀ = 
| ਮੁੱਖ_ਕੰਮ = 
}}
{{Quote box
|title = '''ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਦੁਆ''' – ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
|quote = &lt;poem&gt;
ਬੋਲੀ ਆਪਣੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਰਖਾਂ
ਇਹ ਗਲ ਆਖਣੋਂ ਮੂਲ ਨਾ ਸੰਗਦਾ ਹਾਂ
ਮੋਤੀ ਕਿਸੇ ਸੁਹਾਗਣ ਦੀ ਨੱਥ ਦਾ ਹਾਂ
ਟੁਕੜਾ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬਣ ਦੀ ਵੰਗ ਦਾ ਹਾਂ
ਮਿਲੇ ਮਾਣ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ
ਆਸ਼ਕ ਮੁਢੋਂ ਮੈਂ ਏਸ ਉਮੰਗ ਦਾ ਹਾਂ
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਬੁੱਲੇ ਦੇ ਰੰਗ ਅੰਦਰ
ਡੋਬ ਡੋਬ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੰਗਦਾ ਹਾਂ

ਰਵਾਂ ਏਥੇ ਤੇ ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂ ਗੱਲਾਂ
ਐਸੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗਦਾ ਹਾਂ
ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ਰਫ਼ ਸੇਵਕ
ਸਦਾ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ
&lt;/poem&gt; 
 |source = ਸ਼ਰਫ਼ ਰਚਨਾਵਲੀ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
 |align = right
 |width = 25%
 |border = 
 |fontsize = 
 |bgcolor = 
 |style = 
 |title_bg = 
 |title_fnt = 
 |tstyle = 
 |qalign = 
 |qstyle = 
 |quoted = 
 |salign = 
 |sstyle = 
}}
'''ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼''' (1898 - 11 ਮਾਰਚ 1955)&lt;ref name=&quot;ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼&quot;&gt;{{cite book | title=ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼ ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ | publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ | author=ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ | year=2004 | pages=279}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ [[ਕਵੀ]] ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਬਾਬੂ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ : ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ |url=https://www.punjabi-kavita.com/BabuFirozDinSharaf.php |access-date=2026-10-11 |website=ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ - Punjabi Kavita |language=pa}}&lt;/ref&gt;

==ਜੀਵਨ==
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੀਰ ਵੀਰੂ ਖਾਨ ਦੇ ਘਰ 1898 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਤੰਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਲਹੌਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ |url=https://www.allsubjectjournal.com/assets/archives/2015/vol2issue8/3-4-46-717.pdf}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਰਸਮੀ ਵਿਦਿਆ ਦੋ ਕੁ ਜਮਾਤਾਂ ਤੋ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਲਹੌਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਚੇਤਕ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਾਨ (ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਉਸਤਾਦ ਹਮਦਮ) ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਸਟੇਜੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਕਵਿਤਾ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖੇ। 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ'' ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;[http://www.likhari.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=750:2013-04-30-18-24-31&amp;catid=5:2012-08-02-17-17-07&amp;Itemid=144 ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਸੁਨਿਹਰੀ ਹਰਫ਼: ਬਾਬੂ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ - ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ, ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਖ਼ਿਲਾਵਤ ਲਹਿਰ ਨਾਲ, ਗੱਲ ਕੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.veerpunjab.com/page.php?id=537 |title=ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜਦੀਨ ਸ਼ਾਹ - Veer Punjab |access-date=2013-11-28 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305132653/http://www.veerpunjab.com/page.php?id=537 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ==
*ਸ਼ਰਫ਼ ਰਚਨਾਵਲੀ, 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1972&lt;ref&gt;http://orlabs.oclc.org/identities/lccn-n82-43466{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*ਜੋਗਣ 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1943 
*ਲਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1978 
*ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲੀਆਂ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1965 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਉਡਾਰੀ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਹੁਲਾਰੇ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਹੀਰ ਸਿਆਲ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਨੂਰੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਅਰਥਾਤ, ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਜੀ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਰਚਿਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਇਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1934 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਸੁਨੇਹੇ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1954 
*ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1930
*ਲਾਡਲਾ ਪੁੱਤਰ
*ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਮਜ਼ਦੂਰ 
*ਦਿਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ
*ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ 1923&lt;ref name=&quot;ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼&quot;/&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898]]</text>
      <sha1>px1jjfv2t2amqq8x32x8kkjq6v9qtw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849754</id>
      <parentid>849753</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:23:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8285" sha1="tcl1ginrh6ub88hypbiqrws5ylm2ywf" xml:space="preserve">{{ਗਿਆਨਸੰਦੂਕ ਲੇਖਕ
| ਨਾਮ =ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
| ਤਸਵੀਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਅਕਾਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਸਿਰਲੇਖ = 
| ਉਪਨਾਮ = 
| ਜਨਮ_ਤਾਰੀਖ = 1898 
| ਜਨਮ_ਥਾਂ =ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ 
I ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ = 
| ਮੌਤ_ਤਾਰੀਖ = 11 ਮਾਰਚ 1955 
| ਮੌਤ_ਥਾਂ = ਲਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
| ਕਾਰਜ_ਖੇਤਰ = ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ 
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ = ਭਾਰਤੀ
| ਭਾਸ਼ਾ =ਪੰਜਾਬੀ
| ਕਾਲ = 1820 - 1955 
| ਵਿਧਾ = 
| ਵਿਸ਼ਾ = ਖੋਜ
|ਵੈਬਸਾਈਟ 
| ਲਹਿਰ = 
| ਮੁੱਖ_ਰਚਨਾ= 
| ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ = &lt;!--ਇਹ ਲੇਖਕ ਕਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ--&gt; 
| ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ = &lt;!--ਇਹ ਲੇਖਕ ਕਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ--&gt; 
| ਦਸਤਖਤ = 
| ਜਾਲ_ਪੰਨਾ = 
| ਟੀਕਾ-ਟਿੱਪਣੀ = 
| ਮੁੱਖ_ਕੰਮ = 
}}
{{Quote box
|title = '''ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਦੁਆ''' – ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
|quote = &lt;poem&gt;
ਬੋਲੀ ਆਪਣੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਰਖਾਂ
ਇਹ ਗਲ ਆਖਣੋਂ ਮੂਲ ਨਾ ਸੰਗਦਾ ਹਾਂ
ਮੋਤੀ ਕਿਸੇ ਸੁਹਾਗਣ ਦੀ ਨੱਥ ਦਾ ਹਾਂ
ਟੁਕੜਾ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬਣ ਦੀ ਵੰਗ ਦਾ ਹਾਂ
ਮਿਲੇ ਮਾਣ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ
ਆਸ਼ਕ ਮੁਢੋਂ ਮੈਂ ਏਸ ਉਮੰਗ ਦਾ ਹਾਂ
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਬੁੱਲੇ ਦੇ ਰੰਗ ਅੰਦਰ
ਡੋਬ ਡੋਬ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੰਗਦਾ ਹਾਂ

ਰਵਾਂ ਏਥੇ ਤੇ ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂ ਗੱਲਾਂ
ਐਸੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗਦਾ ਹਾਂ
ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ਰਫ਼ ਸੇਵਕ
ਸਦਾ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ
&lt;/poem&gt; 
 |source = ਸ਼ਰਫ਼ ਰਚਨਾਵਲੀ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
 |align = right
 |width = 25%
 |border = 
 |fontsize = 
 |bgcolor = 
 |style = 
 |title_bg = 
 |title_fnt = 
 |tstyle = 
 |qalign = 
 |qstyle = 
 |quoted = 
 |salign = 
 |sstyle = 
}}
'''ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼''' (1898 - 11 ਮਾਰਚ 1955)&lt;ref name=&quot;ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼&quot;&gt;{{cite book | title=ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼ ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ | publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ | author=ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ | year=2004 | pages=279}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ [[ਕਵੀ]] ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਬਾਬੂ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ : ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ |url=https://www.punjabi-kavita.com/BabuFirozDinSharaf.php |access-date=2026-10-11 |website=ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ - Punjabi Kavita |language=pa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਸ਼ਰਫ਼ ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ |url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%B6%E0%A8%B0%E0%A9%9E%20%E0%A8%AB%E0%A9%80%E0%A8%B0%E0%A9%8B%E0%A9%9B%E0%A8%A6%E0%A9%80%E0%A8%A8 |access-date=2026-10-11 |website=punjabipedia.org}}&lt;/ref&gt;

==ਜੀਵਨ==
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੀਰ ਵੀਰੂ ਖਾਨ ਦੇ ਘਰ 1898 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਤੰਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਲਹੌਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ |url=https://www.allsubjectjournal.com/assets/archives/2015/vol2issue8/3-4-46-717.pdf}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਰਸਮੀ ਵਿਦਿਆ ਦੋ ਕੁ ਜਮਾਤਾਂ ਤੋ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਲਹੌਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਚੇਤਕ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਾਨ (ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਉਸਤਾਦ ਹਮਦਮ) ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਸਟੇਜੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਕਵਿਤਾ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖੇ। 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ'' ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;[http://www.likhari.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=750:2013-04-30-18-24-31&amp;catid=5:2012-08-02-17-17-07&amp;Itemid=144 ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਸੁਨਿਹਰੀ ਹਰਫ਼: ਬਾਬੂ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ - ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ, ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਖ਼ਿਲਾਵਤ ਲਹਿਰ ਨਾਲ, ਗੱਲ ਕੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.veerpunjab.com/page.php?id=537 |title=ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜਦੀਨ ਸ਼ਾਹ - Veer Punjab |access-date=2013-11-28 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305132653/http://www.veerpunjab.com/page.php?id=537 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ==
*ਸ਼ਰਫ਼ ਰਚਨਾਵਲੀ, 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1972&lt;ref&gt;http://orlabs.oclc.org/identities/lccn-n82-43466{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*ਜੋਗਣ 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1943 
*ਲਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1978 
*ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲੀਆਂ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1965 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਉਡਾਰੀ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਹੁਲਾਰੇ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਹੀਰ ਸਿਆਲ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਨੂਰੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਅਰਥਾਤ, ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਜੀ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਰਚਿਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਇਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1934 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਸੁਨੇਹੇ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1954 
*ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1930
*ਲਾਡਲਾ ਪੁੱਤਰ
*ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਮਜ਼ਦੂਰ 
*ਦਿਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ
*ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ 1923&lt;ref name=&quot;ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼&quot;/&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898]]</text>
      <sha1>tcl1ginrh6ub88hypbiqrws5ylm2ywf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849759</id>
      <parentid>849754</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] ਨੂੰ [[ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ</comment>
      <origin>849754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8285" sha1="tcl1ginrh6ub88hypbiqrws5ylm2ywf" xml:space="preserve">{{ਗਿਆਨਸੰਦੂਕ ਲੇਖਕ
| ਨਾਮ =ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
| ਤਸਵੀਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਅਕਾਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਸਿਰਲੇਖ = 
| ਉਪਨਾਮ = 
| ਜਨਮ_ਤਾਰੀਖ = 1898 
| ਜਨਮ_ਥਾਂ =ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ 
I ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ = 
| ਮੌਤ_ਤਾਰੀਖ = 11 ਮਾਰਚ 1955 
| ਮੌਤ_ਥਾਂ = ਲਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
| ਕਾਰਜ_ਖੇਤਰ = ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ 
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ = ਭਾਰਤੀ
| ਭਾਸ਼ਾ =ਪੰਜਾਬੀ
| ਕਾਲ = 1820 - 1955 
| ਵਿਧਾ = 
| ਵਿਸ਼ਾ = ਖੋਜ
|ਵੈਬਸਾਈਟ 
| ਲਹਿਰ = 
| ਮੁੱਖ_ਰਚਨਾ= 
| ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ = &lt;!--ਇਹ ਲੇਖਕ ਕਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ--&gt; 
| ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ = &lt;!--ਇਹ ਲੇਖਕ ਕਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ--&gt; 
| ਦਸਤਖਤ = 
| ਜਾਲ_ਪੰਨਾ = 
| ਟੀਕਾ-ਟਿੱਪਣੀ = 
| ਮੁੱਖ_ਕੰਮ = 
}}
{{Quote box
|title = '''ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਦੁਆ''' – ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
|quote = &lt;poem&gt;
ਬੋਲੀ ਆਪਣੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਰਖਾਂ
ਇਹ ਗਲ ਆਖਣੋਂ ਮੂਲ ਨਾ ਸੰਗਦਾ ਹਾਂ
ਮੋਤੀ ਕਿਸੇ ਸੁਹਾਗਣ ਦੀ ਨੱਥ ਦਾ ਹਾਂ
ਟੁਕੜਾ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬਣ ਦੀ ਵੰਗ ਦਾ ਹਾਂ
ਮਿਲੇ ਮਾਣ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ
ਆਸ਼ਕ ਮੁਢੋਂ ਮੈਂ ਏਸ ਉਮੰਗ ਦਾ ਹਾਂ
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਬੁੱਲੇ ਦੇ ਰੰਗ ਅੰਦਰ
ਡੋਬ ਡੋਬ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੰਗਦਾ ਹਾਂ

ਰਵਾਂ ਏਥੇ ਤੇ ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂ ਗੱਲਾਂ
ਐਸੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗਦਾ ਹਾਂ
ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ਰਫ਼ ਸੇਵਕ
ਸਦਾ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ
&lt;/poem&gt; 
 |source = ਸ਼ਰਫ਼ ਰਚਨਾਵਲੀ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
 |align = right
 |width = 25%
 |border = 
 |fontsize = 
 |bgcolor = 
 |style = 
 |title_bg = 
 |title_fnt = 
 |tstyle = 
 |qalign = 
 |qstyle = 
 |quoted = 
 |salign = 
 |sstyle = 
}}
'''ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼''' (1898 - 11 ਮਾਰਚ 1955)&lt;ref name=&quot;ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼&quot;&gt;{{cite book | title=ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼ ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ | publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ | author=ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ | year=2004 | pages=279}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ [[ਕਵੀ]] ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਬਾਬੂ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ : ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ |url=https://www.punjabi-kavita.com/BabuFirozDinSharaf.php |access-date=2026-10-11 |website=ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ - Punjabi Kavita |language=pa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਸ਼ਰਫ਼ ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ |url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%B6%E0%A8%B0%E0%A9%9E%20%E0%A8%AB%E0%A9%80%E0%A8%B0%E0%A9%8B%E0%A9%9B%E0%A8%A6%E0%A9%80%E0%A8%A8 |access-date=2026-10-11 |website=punjabipedia.org}}&lt;/ref&gt;

==ਜੀਵਨ==
ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਪੂਤ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮੀਰ ਵੀਰੂ ਖਾਨ ਦੇ ਘਰ 1898 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਤੰਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਲਹੌਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ |url=https://www.allsubjectjournal.com/assets/archives/2015/vol2issue8/3-4-46-717.pdf}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਰਸਮੀ ਵਿਦਿਆ ਦੋ ਕੁ ਜਮਾਤਾਂ ਤੋ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਲਹੌਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਚੇਤਕ ਲੱਗ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਅਜ਼ਾਨ (ਕਲਮੀ ਨਾਮ ਉਸਤਾਦ ਹਮਦਮ) ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਸਟੇਜੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਕਵਿਤਾ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖੇ। 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ'' ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;[http://www.likhari.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=750:2013-04-30-18-24-31&amp;catid=5:2012-08-02-17-17-07&amp;Itemid=144 ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਸੁਨਿਹਰੀ ਹਰਫ਼: ਬਾਬੂ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ - ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ, ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਖ਼ਿਲਾਵਤ ਲਹਿਰ ਨਾਲ, ਗੱਲ ਕੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.veerpunjab.com/page.php?id=537 |title=ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜਦੀਨ ਸ਼ਾਹ - Veer Punjab |access-date=2013-11-28 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305132653/http://www.veerpunjab.com/page.php?id=537 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
==ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ==
*ਸ਼ਰਫ਼ ਰਚਨਾਵਲੀ, 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1972&lt;ref&gt;http://orlabs.oclc.org/identities/lccn-n82-43466{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*ਜੋਗਣ 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1943 
*ਲਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1978 
*ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲੀਆਂ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1965 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਉਡਾਰੀ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਹੁਲਾਰੇ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਹੀਰ ਸਿਆਲ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਨੂਰੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਅਰਥਾਤ, ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਜੀ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਰਚਿਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਇਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1934 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਸੁਨੇਹੇ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1954 
*ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1930
*ਲਾਡਲਾ ਪੁੱਤਰ
*ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਮਜ਼ਦੂਰ 
*ਦਿਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ
*ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ 1923&lt;ref name=&quot;ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼&quot;/&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898]]</text>
      <sha1>tcl1ginrh6ub88hypbiqrws5ylm2ywf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849763</id>
      <parentid>849759</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:37:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8646" sha1="5igous1wa4bj0a80yrud9wgyoswa1cs" xml:space="preserve">{{ਗਿਆਨਸੰਦੂਕ ਲੇਖਕ
| ਨਾਮ =ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
| ਤਸਵੀਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਅਕਾਰ = 
| ਤਸਵੀਰ_ਸਿਰਲੇਖ = 
| ਉਪਨਾਮ = 
| ਜਨਮ_ਤਾਰੀਖ = 1898 
| ਜਨਮ_ਥਾਂ =ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ 
I ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ = 
| ਮੌਤ_ਤਾਰੀਖ = 11 ਮਾਰਚ 1955 
| ਮੌਤ_ਥਾਂ = ਲਹੌਰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
| ਕਾਰਜ_ਖੇਤਰ = ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰ 
| ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ = ਭਾਰਤੀ
| ਭਾਸ਼ਾ =ਪੰਜਾਬੀ
| ਕਾਲ = 1820 - 1955 
| ਵਿਧਾ = 
| ਵਿਸ਼ਾ = ਖੋਜ
|ਵੈਬਸਾਈਟ 
| ਲਹਿਰ = 
| ਮੁੱਖ_ਰਚਨਾ= 
| ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ = &lt;!--ਇਹ ਲੇਖਕ ਕਿਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ--&gt; 
| ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ = &lt;!--ਇਹ ਲੇਖਕ ਕਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ--&gt; 
| ਦਸਤਖਤ = 
| ਜਾਲ_ਪੰਨਾ = 
| ਟੀਕਾ-ਟਿੱਪਣੀ = 
| ਮੁੱਖ_ਕੰਮ = 
}}
{{Quote box
|title = '''ਪੰਜਾਬੀ ਲਈ ਦੁਆ''' – ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
|quote = &lt;poem&gt;
ਬੋਲੀ ਆਪਣੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਰਖਾਂ
ਇਹ ਗਲ ਆਖਣੋਂ ਮੂਲ ਨਾ ਸੰਗਦਾ ਹਾਂ
ਮੋਤੀ ਕਿਸੇ ਸੁਹਾਗਣ ਦੀ ਨੱਥ ਦਾ ਹਾਂ
ਟੁਕੜਾ ਕਿਸੇ ਪੰਜਾਬਣ ਦੀ ਵੰਗ ਦਾ ਹਾਂ
ਮਿਲੇ ਮਾਣ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ
ਆਸ਼ਕ ਮੁਢੋਂ ਮੈਂ ਏਸ ਉਮੰਗ ਦਾ ਹਾਂ
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਬੁੱਲੇ ਦੇ ਰੰਗ ਅੰਦਰ
ਡੋਬ ਡੋਬ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੰਗਦਾ ਹਾਂ

ਰਵਾਂ ਏਥੇ ਤੇ ਯੂਪੀ ਵਿੱਚ ਕਰਾਂ ਗੱਲਾਂ
ਐਸੀ ਅਕਲ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗਦਾ ਹਾਂ
ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸ਼ਰਫ਼ ਸੇਵਕ
ਸਦਾ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ
&lt;/poem&gt; 
 |source = ਸ਼ਰਫ਼ ਰਚਨਾਵਲੀ, ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼
 |align = right
 |width = 25%
 |border = 
 |fontsize = 
 |bgcolor = 
 |style = 
 |title_bg = 
 |title_fnt = 
 |tstyle = 
 |qalign = 
 |qstyle = 
 |quoted = 
 |salign = 
 |sstyle = 
}}
'''ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼''' (1898 - 11 ਮਾਰਚ 1955)&lt;ref name=&quot;ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼&quot;&gt;{{cite book | title=ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼ ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ | publisher=ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ | author=ਰਛਪਾਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ | year=2004 | pages=279}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ [[ਕਵੀ]] ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਬਾਬੂ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ : ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ |url=https://www.punjabi-kavita.com/BabuFirozDinSharaf.php |access-date=2026-10-11 |website=ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ - Punjabi Kavita |language=pa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਸ਼ਰਫ਼ ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ - ਪੰਜਾਬੀ ਪੀਡੀਆ |url=https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%E0%A8%B6%E0%A8%B0%E0%A9%9E%20%E0%A8%AB%E0%A9%80%E0%A8%B0%E0%A9%8B%E0%A9%9B%E0%A8%A6%E0%A9%80%E0%A8%A8 |access-date=2026-10-11 |website=punjabipedia.org}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ '''ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੁਲਬੁਲ'''' ਅਤੇ [[ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

==ਜੀਵਨ==
ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ ਦਾ ਜਨਮ [[1898]] ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਵਿੱਚ [[ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ [[ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਖ਼ਾਨ ਵੀਰੂ ਖਾਂ ਜਾਤ ਦੇ [[ਰਾਜਪੂਤ]] ਸਨ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੋਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਦੀਆਂ ਤੰਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਲਹੌਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ |url=https://www.allsubjectjournal.com/assets/archives/2015/vol2issue8/3-4-46-717.pdf}}&lt;/ref&gt; ਸ਼ਰਫ਼,[[ਉਸਤਾਦ ਮੁਹਮੰਦ ਰਮਜ਼ਾਨ ਹਮਦਮ]] ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਸਟੇਜੀ ਕਵੀ ਵਜੋਂ ਕਵਿਤਾ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਗੁਰ ਸਿੱਖੇ। 1924 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ'' ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;[http://www.likhari.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=750:2013-04-30-18-24-31&amp;catid=5:2012-08-02-17-17-07&amp;Itemid=144 ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਸੁਨਿਹਰੀ ਹਰਫ਼: ਬਾਬੂ ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ - ਡਾ. ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਟ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ, ਨਾ-ਮਿਲਵਰਤਨ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਖ਼ਿਲਾਵਤ ਲਹਿਰ ਨਾਲ, ਗੱਲ ਕੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਵੀ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.veerpunjab.com/page.php?id=537 |title=ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜਦੀਨ ਸ਼ਾਹ - Veer Punjab |access-date=2013-11-28 |archive-date=2016-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305132653/http://www.veerpunjab.com/page.php?id=537 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ==
*ਸ਼ਰਫ਼ ਰਚਨਾਵਲੀ, 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1972&lt;ref&gt;http://orlabs.oclc.org/identities/lccn-n82-43466{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*ਜੋਗਣ 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1943 
*ਲਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, 2 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1978 
*ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲੀਆਂ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1965 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਉਡਾਰੀ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਹੁਲਾਰੇ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਹੀਰ ਸਿਆਲ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਨੂਰੀ ਦਰਸ਼ਨ, ਅਰਥਾਤ, ਪ੍ਰਸਿਧ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰ ਬਾਬੂ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਜੀ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਰਚਿਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਇਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1934 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਸੁਨੇਹੇ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ 
*ਸ਼ਰਫ਼ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1954 
*ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਫੁੱਲ, 1 ਅਡੀਸ਼ਨ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 1930
*ਲਾਡਲਾ ਪੁੱਤਰ
*ਸੀਹਰਫ਼ੀ ਮਜ਼ਦੂਰ 
*ਦਿਲ ਦੇ ਟੁਕੜੇ
*ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ 1923&lt;ref name=&quot;ਪੰਜਾਬ ਕੋਸ਼&quot;/&gt;
*ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸ਼ਹੀਦ 
*ਦੈਵੀ ਗੁਣ ਦਾਤਾਰ
*ਨਬੀਆਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ 
*ਪਦਨੀ ਸਾਕੀ
*ਹਬੀਬਿ ਖ਼ੁਦਾ
*ਵਾਰ ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ 
*ਵਾਰ ਦੁਰਗਾਵਤੀ 
*ਵਾਰ ਚਾਂਦ ਬੀਬੀ
*ਹੀਰ ਸਿਆਲ
*ਪੰਜਾਬ 
*ਭਾਰਤ 
*ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1898]]</text>
      <sha1>5igous1wa4bj0a80yrud9wgyoswa1cs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30549</id>
    <revision>
      <id>849783</id>
      <parentid>819054</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26435" sha1="oyay2c3ntnigxlb0gqkx20tp90jkla1" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name             = ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ
| image            = Gursharan Singh in Amritsar in 1986 by Amarjit Chandan (cropped).jpg
| birth_date       = {{birth date|df=yes|1929|09|16}}
| birth_place      = [[ਮੁਲਤਾਨ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] (ਹੁਣ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]])
| death_date       = {{death date and age|df=yes|2011|09|27|1929|09|16}}
| death_place      = [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]], ਭਾਰਤ
| occupation       = ਲੇਖਕ
| period           = 20ਵੀਂ ਸਦੀ
| genre            = ਨਾਟਕ
| signature        = 
| caption          = 1986 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ
}}
'''ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਭਾਅ ਜੀ''' ਜਾਂ '''ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ''' (16 ਸਤੰਬਰ 1929 - 27 ਸਤੰਬਰ 2011) ਜੋ ਉੱਘੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ, ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਸੰਪਾਦਕ, ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਵਕਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਇਨਸਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਤੁਰਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://punjabitribuneonline.com/news/features/he-took-the-nook-plays-to-the-villages-of-punjab-23064|title=ਉਹ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਲੈ ਗਿਆ|last=ਅਮਰੀਕ|first=|date=|website=Tribuneindia News Service|publisher=|language=pa|access-date=2020-09-20}}&lt;/ref&gt;

==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ==
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਭਾਅ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ, 1929 ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ [[ਮੁਲਤਾਨ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਨਾਇਕ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਤੇ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. (ਆਨਰਜ਼) ਟੈਕਨੀਕਲ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਤੱਕ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ [[ਉਰਦੂ]] ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਬਹੁਤੀ ਵਿੱਦਿਆ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ [[ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। {{Quote box|width=246px|bgcolor=#ACE1AF|align=right|quote='''ਮੈਂ ਚੱਲਿਆ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਟਕਦੇ ਨਾ ਰਹਿਣਾ। 
:'''ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਖਾਤਰ ਲੜਨਾ'''
:'''ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਬਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ'|salign=right |source=—ਭਾਅ ਜੀ}}

==ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਨਾਟਕ ਵੱਲ==
1951 ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ [[ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ]] ਵਿਖੇ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਇਪਟਾ ([[ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ]]) ਦੇ ਨਾਮੀ ਰੰਗਕਰਮੀ ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਹਰਲਾ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਏਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਨਾਟ-ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wichaar.com/news/189/ARTICLE/27859/2011-10-10.html |title=ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਗੀਤ: ਭਾਅ ਜੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ- ਲੇਖਕ, ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ਼  |access-date=2014-09-16 |archive-date=2014-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715030401/http://wichaar.com/news/189/ARTICLE/27859/2011-10-10.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; 19 ਸਤੰਬਰ, 1975 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1981 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲੈ ਲਈ। ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਕਾਰਡ ਹੋਲਡਰ ਬਣ ਗਏ। ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਮਾਰਕਸੀ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ। {{Quote box|width=246px|bgcolor=#ACE1AF|align=right|quote='''ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ’ਚੋਂ ਹਾਂ ਜੋ ਸਦਾ ਸਫਰ ’ਤੇ ਰਹੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਸਦਾ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਥਾਲ ਰਿਹਾ'''|salign=right |source=—[[ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ]]}}
==ਰੰਗਮੰਚ==
ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੈਲਾਸ਼ ਕੌਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਨਾਟ-ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਥੈਲੇ ਚੁੱਕੀ ਭਾਅ ਜੀ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੇ, ਨਾਟਕ ਖੇਡਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਸਾਹਿਤ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਟਿਕਟ ਲਾਇਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡਦੇ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਰੁੱਖੀ-ਮਿੱਸੀ ਦਾਲ ਰੋਟੀ ਛੱਕ ਕੇ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਫੇਰ ਅਗਲੇ ਪਿੰਡ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਸੀਹਾ, ਲੱਖਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, [[ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] ਤੇ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਕਹਿੰਦੇ। 50 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 185 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀਆਂ 12000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਟ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਭੁੱਲ ਕੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਜਜ਼ਬੇ ਗੁੱਧੀ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਕਰਾਮਾਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਤੋਰ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਥੜਾ ਰੰਗਮੰਚ ਸ਼ੈਲੀ, ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਸ਼ੈਲੀ, ਪੇਂਡੂ ਰੰਗਮੰਚ ਸ਼ੈਲੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਉਮਰ ਦੇ ਅੱਠ ਦਹਾਕੇ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਹੋਕੇ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;http://paash.wordpress.com/2012/01/09/ਪਾਸ਼-ਟਰੱਸਟ-ਵੱਲੋਂ-ਭਾਅ-ਜੀ-ਗੁਰ/{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2019/01/%e0%a8%ac%e0%a8%a3-%e0%a9%9b%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%a6%e0%a8%97%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a8%b0%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%82/|title=ਬਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ...|last=ਰਾਮ ਸਵਰਨ ਲੱਖੇਵਾਲੀ|first=|date=2019-01-25|website=Punjabi Tribune Online|publisher=|language=hi-IN|access-date=2019-01-25}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਹੋਕਾ==
ਭਾਖੜਾ ਵਿਖੇ [[ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ]] ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਕੰਮ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਛੁੱਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 8-12 ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਛੁੱਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਥੇ ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੜਤਾਲ ਹੋਈ। ਇਹ ਗੱਲ 1954 ਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ 'ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਹੜਤਾਲ' ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡਿਆ। 1952 [[ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ]] ’ਤੇ ਬਤੌਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਡੈਮ ’ਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੁੱਲ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕੀ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਅਣ-ਦੇਖੀ ਕਾਰਨ ਮਿਹਨਤੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਹੜਤਾਲ ’ਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖ ਕੇ ਖੇਡਿਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ‘ਹੜਤਾਲ’ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੁਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਰੋਹ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਨਾਟਕ ਵਿਧਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਡਟੇ।&lt;ref&gt;http://www.doabaheadlines.co.in/story/11949{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ==
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਵਰਗੀ ਕਲਾ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਜਾਦੂ ਵਰਗਾ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸਟੇਜ ਰਿਹਰਸਲ, ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਨਾਟਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਆਦਿ ਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਬੜੇ ਉਤੇਜਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਈ।

==ਡਰਾਮਾ ਪਾਰਟੀ==
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਰਾਹੀਂ ਨਵੇਂ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਖੁਦ ਵੱਡੇ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ। ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੁਣ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਹਰ ਆਦਮੀ ਤਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਹਨ। 1964 ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵਿਖੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਉੱਘੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਕਸਬੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਚੰਗੇ, ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਰਵੀਂ ਮੋਰਚੇਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।

==ਸੰਪਾਦਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ==
ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਸੰਨ 1980 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਨ 1989 ਤੱਕ ਉਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਸਮਤਾ'&lt;ref&gt;http://www.watanpunjabi.ca/vishesh/samta.php&lt;/ref&gt; ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਮਤਾ ਦੇ 100 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ। 'ਸਮਤਾ' ਵਿੱਚ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਾਹਿਤ ਛਾਪਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। 'ਸਮਤਾ' ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲ 'ਸਰਦਲ' ਨਾਂ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਵੀ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ।

ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸਸਤੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹ [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]] ਯਾਦਗਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।

==ਕੈਨੇਡਾ ਫੇਰੀਆਂ==
ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇਨ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਾ (ਇਪਾਨਾ) ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਸੰਨ 1983 ਵਿੱਚ [[ਕੈਨੇਡਾ]] ਆਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੈਨੇਡਾ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਪਾਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ '[https://www.youtube.com/watch?v=3lMtslDHRVU&amp;list=UU1Ne6KFLK5T5VBmEfilYbmA&amp;index=1 ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮੁੱਲ]' ਅਤੇ '[https://www.youtube.com/watch?v=aXDw4W-Dhi8 ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਤੋਂ ਸਰਹਿੰਦ ਤੱਕ]' ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ [http://www.watanpunjabi.ca/vishesh/music02.php 'ਛੱਟਾ ਚਾਨਣਾ ਦਾ'] ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਇਆ। ਸੰਨ 1985 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਇਕੱਲੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਫੇਰੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਜਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗਮੰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਨ 1995 ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।&lt;ref&gt;[https://sukhwanthundal.files.wordpress.com/2012/07/wdurjulyaug1983.pdf ਵਤਨੋਂ ਦੂਰ - ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ, 1983 (ਸਫਾ 40)], [https://sukhwanthundal.files.wordpress.com/2012/07/wdursept-dec1983.pdf ਵਤਨੋਂ ਦੂਰ - ਸਤੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ, 1983 (ਸਫਾ 24)], ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ: ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ (2000), ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ।&lt;/ref&gt;

==ਰੰਗਕਰਮੀ ਨਾਮ==
ਰੰਗਕਰਮੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਭਾਅ ਜੀ ਜਿਸ ਮੁਕਾਮ ’ਤੇ ਸਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਬਥੇਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਲੋਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣੀ। [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ]] ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ/ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਅ ਜੀ ਦੀ ਨਾਟਕ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{Quote box|width=246px|bgcolor=#ACE1AF|align=right|quote=''ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਸੁਨਾ ਕਰਤੇ ਥੇ ਕਿ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਕੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਮੇਂ ਲੋਕ ਬਿਲਕੁਲ ਬਲੈਕ ਕਰਟਿਨ ਕੇ ਆਗੇ ਆ ਕਰ ਨਾਟਕ ਕੀਆ ਕਰਤੇ ਥੇ ਅੋਰ ਘੰਟਾ ਭਰ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਸਪੈਲ- ਬਾਊਂਡ ਰਖਤੇ ਥੇ। ਆਜ ਇਸ ਹਾਲ ਮੇਂ ਹਮ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਖਾ। ਹਮ ਆਪਕੇ ਆਗੇ ਸਰ ਝੁਕਾਤੇ ਹੈ। ਆਪ ਬਹੁਤ ਬੜੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।'' |salign=right |source=—ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ}}
==ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ==
[[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] [[ਜਲੰਧਰ]] ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਲੜੀਵਾਰ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘[[ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ’]] ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਚਰਚਿਤ ਹੋਏ। ਦੇਸ਼ਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਅ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।
==ਕਾਰਜ==
ਆਪ ਨੇ [[ਬਠਿੰਡਾ]] ਦੇ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ]] ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਹਿਆ ਸੀ। 
ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ [[ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ]] ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੁਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਛੁਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ’ਤੇ ਗ਼ਲਤ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।

==ਨਾਟਕ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/%E0%A8%97%E0%A9%81%E0%A8%B0%E0%A8%B6%E0%A8%B0%E0%A8%A8-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%9F%E0%A8%95-373094|title=ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਟਕ|last=|first=|date=|website=Tribuneindia News Service|publisher=|language=pa|access-date=|archive-date=2023-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106000922/https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/%E0%A8%97%E0%A9%81%E0%A8%B0%E0%A8%B6%E0%A8%B0%E0%A8%A8-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%9F%E0%A8%95-373094|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;==
* ਬਾਬਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ
* ਸੀਸ ਤਲੀ 'ਤੇ
* ਧਮਕ ਨਗਾਰੇ ਦੀ 
* ਬੇਗਮੋ ਦੀ ਧੀ
* ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ
* [[ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਤੋਂ ਸਰਹੰਦ ਤੱਕ]]
* ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ
* ਟੁੰਡਾ ਹੌਲਦਾਰ
* ਸੁਖੀ ਬਸੈ ਮਸਕੀਨੀਆ
* ਕਿਵ ਕੂੜੈ ਤੁਟੈ ਪਾਲ
* ਸੂਰਮੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ
* ਪੁਰਜ਼ਾ-ਪੁਰਜ਼ਾ ਕਟ ਮਰੇ 
* ਤੱਤੀ ਤਵੀ 
* ਤਬੈ ਰੋਸ ਜਾਗਯੋ 
* ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ 
* ਨਿਓਟਿਆਂ ਦੀ ਓਟ
* ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੁਆੜੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 
* ਹਿਟ ਲਿਸਟ 
* ਜੰਗੀ ਰਾਮ ਦੀ ਹਵੇਲੀ 
* ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ 
* ਹੋਰ ਭੀ  ਉਠਸੀ ਮਰਦਾ ਕਾ ਚੇਲਾ 
* ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ
* ਕੰਮੀਆਂ ਦਾ ਵਿਹੜਾ 
* ਅਸੀਂ ਯੁੱਗ ਸਿਰਜਾਂਗੇ 
* ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਤਲ 
* ਨਿੱਕਰ ਰਾਜ 
* ਪਾਣੀ 
* ਲਾਰੇ 
* ਠੱਗੀ 
* ਸ਼ਹੀਦ 
* ਸੰਕਟ ਹੈ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ
* ਸਾਡਾ ਵਿਰਸਾ 
* ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ 
* ਸੰਘਰਸ਼ ਸਾਡਾ ਨਾਅਰਾ ਹੈ 
* ਕਸ਼ਮੀਰ 
* ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਰਾਹ ’ਤੇ 
* ਸਾਖੀ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ 
* ਮੁਖਧਾਰਾ  
* ਤਮਾਸ਼ਾ-ਏ-ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ 
* ਤੰਦੂਰ 
* ਸਤਨਾਮੀ ਬਾਈ 
* ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ

==ਸਨਮਾਨ==
*[[ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ]] ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਮੰਗੀ ਗਈ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਹੁਮਤ ਆਇਆ।
*ਪਿੰਡ [[ਕੁੱਸਾ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ [[ਮੋਗਾ]] ਵਿਖੇ ਲਾਮਿਸਾਲ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
*ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨਾਟਕ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਨਾਟਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਐਵਾਰਡ ‘ਨਾਟਕ ਰਤਨ’ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। 
*24 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] [[ਪਟਿਆਲਾ]] ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਡੀ. ਲਿਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ।

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
* {{IMDb name|4137028|Gursharan Singh}}
{{Authority control}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>oyay2c3ntnigxlb0gqkx20tp90jkla1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849784</id>
      <parentid>849783</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26535" sha1="qbhs0zm3bjo4kf49bwky5vhxkk54kzb" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --&gt;
| name             = ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ
| image            = Gursharan Singh in Amritsar in 1986 by Amarjit Chandan (cropped).jpg
| birth_date       = {{birth date|df=yes|1929|09|16}}
| birth_place      = [[ਮੁਲਤਾਨ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] (ਹੁਣ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]])
| death_date       = {{death date and age|df=yes|2011|09|27|1929|09|16}}
| death_place      = [[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]], ਭਾਰਤ
| occupation       = ਲੇਖਕ
| period           = 20ਵੀਂ ਸਦੀ
| genre            = ਨਾਟਕ
| signature        = 
| caption          = 1986 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ
}}
'''ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਭਾਅ ਜੀ''' ਜਾਂ '''ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ''' (16 ਸਤੰਬਰ 1929 - 27 ਸਤੰਬਰ 2011) ਜੋ ਉੱਘੇ ਰੰਗਕਰਮੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ ਦੇ ਮੋਢੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ, ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਲੇਖਕ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਅਦਾਕਾਰ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਸੰਪਾਦਕ, ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕ, ਵਕਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਪਰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਇਨਸਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਤੁਰਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਸੰਸਥਾ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://punjabitribuneonline.com/news/features/he-took-the-nook-plays-to-the-villages-of-punjab-23064|title=ਉਹ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਲੈ ਗਿਆ|last=ਅਮਰੀਕ|first=|date=|website=Tribuneindia News Service|publisher=|language=pa|access-date=2020-09-20}}&lt;/ref&gt;

==ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ==
ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਭਾਅ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਸਤੰਬਰ, 1929 ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ [[ਮੁਲਤਾਨ]] (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਨਾਇਕ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਤੇ ਲੋਕਾਈ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਐਮ.ਐਸ.ਸੀ. (ਆਨਰਜ਼) ਟੈਕਨੀਕਲ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਤੱਕ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ [[ਉਰਦੂ]] ਜ਼ੁਬਾਨਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ। ਬਹੁਤੀ ਵਿੱਦਿਆ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲ ਅਤੇ [[ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। {{Quote box|width=246px|bgcolor=#ACE1AF|align=right|quote='''ਮੈਂ ਚੱਲਿਆ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲਟਕਦੇ ਨਾ ਰਹਿਣਾ। 
:'''ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਖਾਤਰ ਲੜਨਾ'''
:'''ਮਸ਼ਾਲਾਂ ਬਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ'|salign=right |source=—ਭਾਅ ਜੀ}}

==ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਨਾਟਕ ਵੱਲ==
1951 ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ [[ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ]] ਵਿਖੇ ਸੀਮਿੰਟ ਦੀ ਲੈਬਾਰਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਇਪਟਾ ([[ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਥੀਏਟਰ]]) ਦੇ ਨਾਮੀ ਰੰਗਕਰਮੀ ਜੋਗਿੰਦਰ ਬਾਹਰਲਾ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਤੋਂ ਏਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਖੁਦ ਰੰਗਮੰਚ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਨਾਟ-ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wichaar.com/news/189/ARTICLE/27859/2011-10-10.html |title=ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਸੁੱਚਾ ਗੀਤ: ਭਾਅ ਜੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ- ਲੇਖਕ, ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ਼  |access-date=2014-09-16 |archive-date=2014-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715030401/http://wichaar.com/news/189/ARTICLE/27859/2011-10-10.html |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; 19 ਸਤੰਬਰ, 1975 ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸਸਪੈਂਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1981 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲੈ ਲਈ। ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਕਾਰਡ ਹੋਲਡਰ ਬਣ ਗਏ। ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਮਾਰਕਸੀ ਫਲਸਫੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਿਆ। {{Quote box|width=246px|bgcolor=#ACE1AF|align=right|quote='''ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ’ਚੋਂ ਹਾਂ ਜੋ ਸਦਾ ਸਫਰ ’ਤੇ ਰਹੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ ਸਦਾ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਥਾਲ ਰਿਹਾ'''|salign=right |source=—[[ਸੁਰਜੀਤ ਪਾਤਰ]]}}
==ਰੰਗਮੰਚ==
ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਕੈਲਾਸ਼ ਕੌਰ ਅਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਨਾਟ-ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਥੈਲੇ ਚੁੱਕੀ ਭਾਅ ਜੀ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੇ, ਨਾਟਕ ਖੇਡਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਸਾਹਿਤ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਟਿਕਟ ਲਾਇਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਟਕ ਖੇਡਦੇ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ ਰੁੱਖੀ-ਮਿੱਸੀ ਦਾਲ ਰੋਟੀ ਛੱਕ ਕੇ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਫੇਰ ਅਗਲੇ ਪਿੰਡ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨ ਵਾਲਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਸੀਹਾ, ਲੱਖਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ, [[ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] ਤੇ ਗ਼ਦਰੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਕਹਿੰਦੇ। 50 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਸਫ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 185 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀਆਂ 12000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਾਟ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ, ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਭੁੱਲ ਕੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਜਜ਼ਬੇ ਗੁੱਧੀ, ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਕਰਾਮਾਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਤੋਰ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀ, ਥੜਾ ਰੰਗਮੰਚ ਸ਼ੈਲੀ, ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ ਸ਼ੈਲੀ, ਪੇਂਡੂ ਰੰਗਮੰਚ ਸ਼ੈਲੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਚੇਤਨਾ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ। ਉਮਰ ਦੇ ਅੱਠ ਦਹਾਕੇ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਵੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਹੋਕੇ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;http://paash.wordpress.com/2012/01/09/ਪਾਸ਼-ਟਰੱਸਟ-ਵੱਲੋਂ-ਭਾਅ-ਜੀ-ਗੁਰ/{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/2019/01/%e0%a8%ac%e0%a8%a3-%e0%a9%9b%e0%a8%bf%e0%a9%b0%e0%a8%a6%e0%a8%97%e0%a9%80-%e0%a8%a6%e0%a8%be-%e0%a8%b8%e0%a8%bf%e0%a8%b0%e0%a8%a8%e0%a8%be%e0%a8%b5%e0%a8%be%e0%a8%82/|title=ਬਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ...|last=ਰਾਮ ਸਵਰਨ ਲੱਖੇਵਾਲੀ|first=|date=2019-01-25|website=Punjabi Tribune Online|publisher=|language=hi-IN|access-date=2019-01-25}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ਜਗਾਉਣ ਦਾ ਹੋਕਾ==
ਭਾਖੜਾ ਵਿਖੇ [[ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ]] ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਕੰਮ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਚਲਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਛੁੱਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ 8-12 ਵਾਲੀ ਸ਼ਿਫਟ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਚਲਾਏ ਜਾਣ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਛੁੱਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਥੇ ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੜਤਾਲ ਹੋਈ। ਇਹ ਗੱਲ 1954 ਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਨਾਟਕ 'ਲੋਹੜੀ ਦੀ ਹੜਤਾਲ' ਲਿਖਿਆ ਅਤੇ ਖੇਡਿਆ। 1952 [[ਭਾਖੜਾ ਡੈਮ]] ’ਤੇ ਬਤੌਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਡੈਮ ’ਤੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਪੂਰਾ ਮੁੱਲ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੱਕੀ ਮੰਗਾਂ ਦੀ ਅਣ-ਦੇਖੀ ਕਾਰਨ ਮਿਹਨਤੀ ਕਾਮਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸੇ ਹੜਤਾਲ ’ਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਲਿਖ ਕੇ ਖੇਡਿਆ। ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ‘ਹੜਤਾਲ’ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਵਿਦਰੋਹੀ ਸੁਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਰੋਹ ਲਈ ਉਕਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਨਾਟਕ ਵਿਧਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਡਟੇ।&lt;ref&gt;http://www.doabaheadlines.co.in/story/11949{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
==ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕ==
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਵਰਗੀ ਕਲਾ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਜਾਦੂ ਵਰਗਾ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸਟੇਜ ਰਿਹਰਸਲ, ਲਾਈਟਾਂ ਅਤੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੇ ਨੁੱਕੜ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਲੋਕ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਨਾਟਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਆਦਿ ਕਾਲੀ ਸਾਹਿਤਕ ਕਲਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਬੜੇ ਉਤੇਜਕ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਈ।

==ਡਰਾਮਾ ਪਾਰਟੀ==
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਕੂਲ ਆਫ ਡਰਾਮਾ ਰਾਹੀਂ ਨਵੇਂ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਟਕ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਖੁਦ ਵੱਡੇ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਬਣ ਗਏ। ਡਾ. ਸਾਹਿਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਧਾਲੀਵਾਲ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਰ ਕਲਾਕਾਰ ਹੁਣ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਹਰ ਆਦਮੀ ਤਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਹਨ। 1964 ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਵਿਖੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਅੱਜ ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਉੱਘੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਥੀਏਟਰ ਨੂੰ ਕਸਬੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਚੰਗੇ, ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਨਾਟਕਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗ੍ਰਿਤ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਭਰਵੀਂ ਮੋਰਚੇਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।

==ਸੰਪਾਦਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ==
ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾਟਕ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਸੰਨ 1980 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੰਨ 1989 ਤੱਕ ਉਹ ਮੈਗਜ਼ੀਨ 'ਸਮਤਾ'&lt;ref&gt;http://www.watanpunjabi.ca/vishesh/samta.php&lt;/ref&gt; ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਮਤਾ ਦੇ 100 ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਅੰਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਏ। 'ਸਮਤਾ' ਵਿੱਚ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸਾਹਿਤ ਛਾਪਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੌਰ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਮੁੱਲਵਾਨ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। 'ਸਮਤਾ' ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲ 'ਸਰਦਲ' ਨਾਂ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਦੇ ਵੀ ਸੰਪਾਦਕ ਰਹੇ।

ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਸਸਤੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਉਹ [[ਬਲਰਾਜ ਸਾਹਨੀ]] ਯਾਦਗਾਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਛਾਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਵੇਚਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ।

==ਕੈਨੇਡਾ ਫੇਰੀਆਂ==
ਇੰਡੀਅਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਇਨ ਨਾਰਥ ਅਮਰੀਕਾ (ਇਪਾਨਾ) ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨਾਟਕ ਕਲਾ ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਸੰਨ 1983 ਵਿੱਚ [[ਕੈਨੇਡਾ]] ਆਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੈਨੇਡਾ ਭਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਪਾਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਨਾਟਕਾਂ '[https://www.youtube.com/watch?v=3lMtslDHRVU&amp;list=UU1Ne6KFLK5T5VBmEfilYbmA&amp;index=1 ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਮੁੱਲ]' ਅਤੇ '[https://www.youtube.com/watch?v=aXDw4W-Dhi8 ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਤੋਂ ਸਰਹਿੰਦ ਤੱਕ]' ਦੀ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ [http://www.watanpunjabi.ca/vishesh/music02.php 'ਛੱਟਾ ਚਾਨਣਾ ਦਾ'] ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਇਆ। ਸੰਨ 1985 ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੂਸਰੀ ਵਾਰ ਇਕੱਲੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਾਟਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਫੇਰੀਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਮੰਚ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਜਾਂ ਕਰਨ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗਮੰਚ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀਆਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਮੰਚ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸੰਨ 1995 ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਾਟਕ ਮੰਡਲੀ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆਏ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ [[ਅਮਰੀਕਾ]] ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।&lt;ref&gt;[https://sukhwanthundal.files.wordpress.com/2012/07/wdurjulyaug1983.pdf ਵਤਨੋਂ ਦੂਰ - ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ, 1983 (ਸਫਾ 40)], [https://sukhwanthundal.files.wordpress.com/2012/07/wdursept-dec1983.pdf ਵਤਨੋਂ ਦੂਰ - ਸਤੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ, 1983 (ਸਫਾ 24)], ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਬਿਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ: ਕਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਲਹਿਰ (2000), ਚੇਤਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ।&lt;/ref&gt;

==ਰੰਗਕਰਮੀ ਨਾਮ==
ਰੰਗਕਰਮੀ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਭਾਅ ਜੀ ਜਿਸ ਮੁਕਾਮ ’ਤੇ ਸਨ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਬਥੇਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਪਰ ਲੋਕ-ਸ਼ਕਤੀ ਇਕੱਠੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣੀ। [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ]] ਨੂੰ ਹੋਰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਰਵਾਂ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਦੇ ਕੋਰਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਟਕ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ/ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਅ ਜੀ ਦੀ ਨਾਟਕ ਸ਼ੈਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ’ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{Quote box|width=246px|bgcolor=#ACE1AF|align=right|quote=''ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਸੁਨਾ ਕਰਤੇ ਥੇ ਕਿ ਸ਼ੈਕਸਪੀਅਰ ਕੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਮੇਂ ਲੋਕ ਬਿਲਕੁਲ ਬਲੈਕ ਕਰਟਿਨ ਕੇ ਆਗੇ ਆ ਕਰ ਨਾਟਕ ਕੀਆ ਕਰਤੇ ਥੇ ਅੋਰ ਘੰਟਾ ਭਰ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਸਪੈਲ- ਬਾਊਂਡ ਰਖਤੇ ਥੇ। ਆਜ ਇਸ ਹਾਲ ਮੇਂ ਹਮ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਖਾ। ਹਮ ਆਪਕੇ ਆਗੇ ਸਰ ਝੁਕਾਤੇ ਹੈ। ਆਪ ਬਹੁਤ ਬੜੇ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।'' |salign=right |source=—ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ}}
==ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ==
[[ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ]] [[ਜਲੰਧਰ]] ਤੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਲੜੀਵਾਰ ਸੀਰੀਅਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ‘[[ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ’]] ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਚਰਚਿਤ ਹੋਏ। ਦੇਸ਼ਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਸਕਾਂ ਅਤੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਅ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।
==ਕਾਰਜ==
ਆਪ ਨੇ [[ਬਠਿੰਡਾ]] ਦੇ [[ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ]] ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਹਿਆ ਸੀ। 
ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ [[ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ]] ਨੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਦਰਜ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬੁਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਛੁਪਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਸਟੇਜੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ’ਤੇ ਗ਼ਲਤ ਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।

==ਨਾਟਕ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/%E0%A8%97%E0%A9%81%E0%A8%B0%E0%A8%B6%E0%A8%B0%E0%A8%A8-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%9F%E0%A8%95-373094|title=ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਟਕ|last=|first=|date=|website=Tribuneindia News Service|publisher=|language=pa|access-date=|archive-date=2023-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230106000922/https://www.punjabitribuneonline.com/news/archive/features/%E0%A8%97%E0%A9%81%E0%A8%B0%E0%A8%B6%E0%A8%B0%E0%A8%A8-%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98-%E0%A8%A6%E0%A9%87-%E0%A8%A8%E0%A8%BE%E0%A8%9F%E0%A8%95-373094|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;==
* ਬਾਬਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ
* ਸੀਸ ਤਲੀ 'ਤੇ
* ਧਮਕ ਨਗਾਰੇ ਦੀ 
* ਬੇਗਮੋ ਦੀ ਧੀ
* ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ
* [[ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਂਕ ਤੋਂ ਸਰਹੰਦ ਤੱਕ]]
* ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ
* ਟੁੰਡਾ ਹੌਲਦਾਰ
* ਸੁਖੀ ਬਸੈ ਮਸਕੀਨੀਆ
* ਕਿਵ ਕੂੜੈ ਤੁਟੈ ਪਾਲ
* ਸੂਰਮੇ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ
* ਪੁਰਜ਼ਾ-ਪੁਰਜ਼ਾ ਕਟ ਮਰੇ 
* ਤੱਤੀ ਤਵੀ 
* ਤਬੈ ਰੋਸ ਜਾਗਯੋ 
* ਗੁਰੂ ਲਾਧੋ ਰੇ 
* ਨਿਓਟਿਆਂ ਦੀ ਓਟ
* ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੁਆੜੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 
* ਹਿਟ ਲਿਸਟ 
* ਜੰਗੀ ਰਾਮ ਦੀ ਹਵੇਲੀ 
* ਇਨਕਲਾਬ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ 
* ਹੋਰ ਭੀ  ਉਠਸੀ ਮਰਦਾ ਕਾ ਚੇਲਾ 
* ਤੇ ਦੇਵ ਪੁਰਸ਼ ਹਾਰ ਗਏ
* ਕੰਮੀਆਂ ਦਾ ਵਿਹੜਾ 
* ਅਸੀਂ ਯੁੱਗ ਸਿਰਜਾਂਗੇ 
* ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਤਲ 
* ਨਿੱਕਰ ਰਾਜ 
* ਪਾਣੀ 
* ਲਾਰੇ 
* ਠੱਗੀ 
* ਸ਼ਹੀਦ 
* ਸੰਕਟ ਹੈ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ
* ਸਾਡਾ ਵਿਰਸਾ 
* ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ 
* ਸੰਘਰਸ਼ ਸਾਡਾ ਨਾਅਰਾ ਹੈ 
* ਕਸ਼ਮੀਰ 
* ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਰਾਹ ’ਤੇ 
* ਸਾਖੀ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ 
* ਮੁਖਧਾਰਾ  
* ਤਮਾਸ਼ਾ-ਏ-ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ 
* ਤੰਦੂਰ 
* ਸਤਨਾਮੀ ਬਾਈ 
* ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ

==ਸਨਮਾਨ==
*[[ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ]] ਵੱਲੋਂ ਸਾਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਬਾਰੇ ਮੰਗੀ ਗਈ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਭਾਅ ਜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਹੁਮਤ ਆਇਆ।
*ਪਿੰਡ [[ਕੁੱਸਾ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ [[ਮੋਗਾ]] ਵਿਖੇ ਲਾਮਿਸਾਲ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਆਪ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 
*ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਨਾਟਕ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਨਾਟਕ ਖੇਤਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਐਵਾਰਡ ‘ਨਾਟਕ ਰਤਨ’ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। 
*24 ਦਸੰਬਰ 2010 ਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] [[ਪਟਿਆਲਾ]] ਵੱਲੋਂ ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਡੀ. ਲਿਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਿਆ ਗਿਆ।

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
* {{IMDb name|4137028|Gursharan Singh}}
{{Authority control}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਰਕੁਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁਲਤਾਨ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਾਂਤ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ) ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]</text>
      <sha1>qbhs0zm3bjo4kf49bwky5vhxkk54kzb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼</title>
    <ns>1</ns>
    <id>35247</id>
    <revision>
      <id>849761</id>
      <parentid>163827</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] ਨੂੰ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ</comment>
      <origin>163827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="mawijv26ieo8194pfbm9olgeisbu5g0" xml:space="preserve">{{ਚਰਚਾ ਸਿਰਲੇਖ}}</text>
      <sha1>mawijv26ieo8194pfbm9olgeisbu5g0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਐਸ. ਐਸ. ਅਮੋਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41540</id>
    <revision>
      <id>849747</id>
      <parentid>733631</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:08:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7864" sha1="02zci3ab2rkgjad872gc8mplwhumqrj" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:Principal_S_S_Amol_photo_of_1939.jpg|thumb|Photo of famous Punjabi literary person]]

{{Infobox writer
| name = ਪ੍ਰਿੰ. ਐਸ ਐਸ ਅਮੋਲ
| image = 
| image_size = 225
| caption = 
| birth_date = 1908
| birth_place = [[ਲਹੌਰ]]
| death_date = 1992
| death_place = [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]]
| occupation =
| language = [[ਪੰਜਾਬੀ]]
| nationality = ਭਾਰਤ
| ethnicity = [[ਪੰਜਾਬੀ]]
| education = ਐਮ.ਏ.&lt;ref name=Gurmukh&gt;{{cite book|title=world Punjabi writer's who's who|last=Sarna|first= Jasbir Singh| publisher= Sant &amp; Singh Publishers,Baramulla, J &amp; K}}&lt;/ref&gt; 
| alma_mater = ਸੈਂਟਰਲ ਖਾਲਸਾ ਯਤੀਮਖਾਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ&lt;ref name=Gurmukh /&gt;
| period = 
| genre = 
| occupation = ਕਹਾਣੀ, ਜੀਵਨੀ, ਨਿਬੰਧ ਲੇਖਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਅਧਿਆਪਕ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ
| subject =
| movement =
| notableworks = '' ਜੀਵਨ ਗੂੰਜਾਂ'',''ਤਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀਆਂ'',''ਪੈਰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ''&lt;ref name=Gurmukh/&gt; 
| spouse = 
| children = 
| relatives = 
| influences = 
| influenced =
| awards = [[ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਪੁਰਸਕਾਰ]]&lt;ref name=Gurmukh/&gt;
| website = 
|portaldisp =
}}
'''ਐਸ. ਐਸ. ਅਮੋਲ''' ਉਘੇ ਬਹੁਪੱਖੀ ਪੰਜਾਬੀ [[ਸਾਹਿਤਕਾਰ]] ਸਨ।ਉਹ ਸਨਮਾਨ ਯੋਗ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਸਾਹਿੱਤਕ ਸੰਪਾਦਕ ਸਨ।ਉਹਨਾਂ 1908 ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ ਤੇ 1992 ਵਿੱਚ 84 ਸਾਲ ਜੀ ਕੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਏ।ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਿਤ ਕੋਈ ਪੁਸਤਕਾਂ [[ਪੰਜਾਬ ਡਿਜਿਟਲ ਲਾਇਬਰੇਰੀ]] ਰਾਹੀਂ ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਅਨਾਥ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਸੈਂਟਰਲ ਖਾਲਸਾ ਯਤੀਮਖਾਨਾ]] ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ&lt;ref&gt;{{Cite book|title=ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਟਕਸਾਲ|last=ਬੇਦੀ|first=ਦਿਲਜੀਤ ਸਿੰਘ|publisher=ਧਰਮ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਮੇਟੀ, ਸੈਂਟਰਲ ਖਾਲਸਾ ਯਤੀਮਖ਼ਾਨਾ, [[ਚੀਫ਼ ਖਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ ]],ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ|year=|isbn=|location=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ|pages=|quote=|via=}}&lt;/ref&gt; ਤੋਂ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਵਿੱਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ।ਮੱਸ ਅਜੇ ਫੁੱਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਗੋਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਪਾਦਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਚੇਰੀ ਵਿੱਦਿਆ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਦਦ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ।ਸਰਮੁਖ ਸਿੰਘ(ਐਸ ਐਸ ) ਅਮੋਲ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਈਸਾਈ ਮੱਤ ਬਾਰੇ ਚੰਗਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਤ ਵਾਲੀ ਮਦਦ ਪਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਬਾਵਾਨ ਰੁਚੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੋ ਨਿਬੜਿਆ।

==ਰਚਨਾਵਾਂ==
'''ਨਾਵਲ'''
*ਗੁਲਾਬਾ (1938)
*ਸੇਵਾਦਾਰ (1942)
*ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਸਾਗਰ (1957)
*ਜੀਵਨ ਗੁੰਝਲ (1960)
'''ਨਾਟਕ'''
*ਸਮੇਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਰੰਗ (1939),
*ਸ. ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ (1950)
*ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ (ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਨਾਟਕ, 1956)
*ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਿਫਤੀ ਦਾ ਘਰ (1973)
'''ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ'''
*ਪੰਜਾਬੀ ਭੌਰੇ (1931)
*ਅਮੋਲ ਕਹਾਣੀਆਂ (1936)
*ਰੋਂਦੀ ਦੁਨੀਆ (1938)
*ਤਿੱਤਰ ਖੰਭੀਆਂ (1942)
*ਵੇਲੇ ਕੁਵੇਲੇ (1955)
'''ਨਿਬੰਧ'''
*ਲੇਖ ਪਟਾਰੀ (1930)
*ਮੇਰੇ ਚੋਣਵੇਂ ਨਿਬੰਧ (1957)
*ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ(1964)
*ਅਮੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖ (1940)
'''ਜੀਵਨੀ ਸਾਹਿਤ'''
*ਨਵੀਨ ਅਮੋਲ ਜੀਵਨ (1936)
*ਤਿੰਨ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼
*ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਕਵੀ (1960)
*ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ (1975)
'''ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ'''
*ਅਮੋਲ ਯਾਤਰਾ (1955)
*ਯਾਤਰੂ ਦੀ ਡਾਇਰੀ (1965)
*ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ (1973)
*ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਯਾਦ (1981)&lt;ref&gt;ਪੁਸਤਕ - ਸ.ਸ.ਅਮੋਲ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ, ਲੇਖਕ - ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਬਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ - ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ ਬਿਊਰੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਸੰਨ 2002, ਪੰਨਾ ਨੰ. 7,60-61&lt;/ref&gt;
'''ਸੰਪਾਦਿਤ'''
*ਚੋਣਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ (ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਰਲਕੇ, 1933)
*ਸੱਯਦ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ (1940)
*ਸਾਡੇ ਪੁਰਾਣੇ ਕਵੀ (1944)
*ਹੀਰ ਦਮੋਦਰ (1949)
*ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਉਸਦਾ ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ (1952)
*ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਦਾ ਵਿਕਾਸ (1955)
*ਬਿਸ਼ਨਪਦੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਾਇ (1959)
*ਚੋਣਵੀਂ ਪੁਰਾਤਨ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਾ(ਸੰਨ 1970ਈ. ਤਕ) 1972
*ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਰਚਵਾਨਲੀ ਕਵਿਤਾ ਜਿਲਦ ਪਹਿਲੀ (1975)
*ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਦੀ ਚੋਣਵੀਂ ਕਵਿਤਾ (1979)
*ਐਸ.ਐਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਰਚਨਾਵਲੀ (ਵਾਰਤਕ, 1991)
*ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ: ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ (1986)
*ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਰਚਨਾਵਲੀ (ਵਾਰਤਕ, 1992)&lt;ref&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਖੋਜ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ, ਧਰਮ ਸਿੰਘ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ, ਦਿੱਲੀ, 2004, ਪੰਨਾ ਨੰਬਰ 36&lt;/ref&gt;
*ਅਮੋਲ ਅਭਿਨੰਦਨ ਗ੍ਰੰਥ
*ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ (1941)
*ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ
*ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ (1981)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/mainpage.jsp?CategoryID=1&amp;Author=2854|title=ਡਿਜਿਟਾਈਜਡ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖਾਰੀ ਐਸ ਐਸ ਅਮੋਲ|last=|first=|date=|website=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/mainpage.jsp?CategoryID=1&amp;Author=2854|publisher=|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206090550/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/mainpage.jsp?CategoryID=1&amp;Author=2854|archive-date=2023-02-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*ਭਾਰਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ
*ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਮੁਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
*ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਵਾਰਤਾ
*ਨਾਨਕ ਬੋਲੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ
*ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀਵਨ ਤੇ ਰਚਨਾ
*ਵਿਸ਼ਵ ਬਿਚਾਰਾ

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1908]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1992]]</text>
      <sha1>02zci3ab2rkgjad872gc8mplwhumqrj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44254</id>
    <revision>
      <id>849780</id>
      <parentid>848826</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:13:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਹਵਾਲੇ */</comment>
      <origin>849780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9696" sha1="pmwwv0u6a32kly2w3gvamf7yzcco4m6" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name  = ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ
| image  = Sheila bhatia pandit.jpg
| imagesize = 
| caption  = 
| birth_date = 1 ਮਾਰਚ 1916
| birth_place = [[ਸਿਆਲਕੋਟ]] ([[ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]])
| death_date = {{death date and age|df=yes|2008|02|17|1916|3|1}} 
| death_place = ਭਾਰਤ
| restingplace = 
| restingplacecoordinates = 
| othername = 
| occupation = ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ
| yearsactive = 
| known for = ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ
| spouse  = 
| domesticpartner = 
| children = 
| parents  = 
| website  = 
| awards  = ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ&lt;br&gt;ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;br&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਅਕੈਡਮੀ ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ&lt;br&gt;ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;br&gt;ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ&lt;br&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;br&gt;ਡੀ.ਏ. ਵਧੀਆ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਵਾਰਡ&lt;br&gt;ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ&lt;br&gt;ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ&lt;br&gt;ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ
}}
'''ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ''' (1916 - 2008) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ&lt;ref name=&quot;The Oxford Companion to Indian Theatre&quot;&gt;{{cite book | url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195644463.001.0001/acref-9780195644463-e-0078 | title=The Oxford Companion to Indian Theatre | publisher=Oxford University Press | author=Ananda Lal (ed.) | year=2004 | isbn=9780195644463}}&lt;/ref&gt;, ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ&lt;ref name=&quot;Aesthetics of Indian Feminist Theatre&quot;&gt;{{cite web | url=http://rupkatha.com/aesthetics-indian-feminist-theatre/#more-315 | title=Aesthetics of Indian Feminist Theatre | publisher=Rup Katha | date=2015 | accessdate=May 30, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Women Writing in India: The twentieth century&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=OjZYf9Xf9bcC&amp;pg=PA79&amp;lpg=PA79&amp;dq=Sheila+Bhatia&amp;source=bl&amp;ots=3SJ4ZTXn0h&amp;sig=Oq7J6PcIeCAUwZbvEO-WJZRdguw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=_8tpVd78G8XvUqfkgLgN&amp;ved=0CEAQ6AEwCDgU#v=onepage&amp;q=Sheila%20Bhatia&amp;f=false | title=Women Writing in India: The twentieth century | publisher=Feminist Press | author=Susie J. Tharu, Ke Lalita | year=1993 | pages=688 | isbn=9781558610293}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ''ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ'' ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Rich tributes paid to Sheila Bhatia&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/rich-tributes-paid-to-sheila-bhatia/article1207592.ece | title=Rich tributes paid to Sheila Bhatia | publisher=The Hindu | date=23 February 2008 | accessdate=May 30, 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ​​ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਓਪਰੇਟਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਾਂਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1997 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

==ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ==
ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1916 ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ([[ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]]) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਚ ਗਣਿਤ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਭਾਟੀਆ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;Rich tributes paid to Sheila Bhatia&quot;/&gt; ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 29 ਮੌਲਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰੇ ਲਿਖੇ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stagebuzz.info/2008/March/Sheila%20Bhatia%20Orbituary.htm |title=Sheila Bhatia, Hindi Theatre Personality - Indianetzone |access-date=2014-08-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114541/http://www.stagebuzz.info/2008/March/Sheila%20Bhatia%20Orbituary.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਲ ਆਫ ਦਿ ਵੈਲੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ, ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Rich tributes paid to Sheila Bhatia&quot; /&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹੋਈ&lt;ref name=&quot;The Oxford Companion to Indian Theatre&quot; /&gt;, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ (1957), ਦਰਦ ਆ ਗਿਆ ਦਬੇ ਪਾਉਂ (1979), ਸੁਲਗਦਾ ਦਰਿਆ (1982), ਉਮਰ ਖਯਾਮ (1990), ਨਸੀਬ (1997), ਚੰਨ ਬਦਲਾ ਦਾ, ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ&lt;ref name=&quot;Memoirs&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=YYstAAAAQBAJ&amp;q=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&amp;pg=PT380 | title=Memoirs | publisher=Penguin | author=Habib Tanvir | year=2014 | pages=400 | isbn=9789351182023}}&lt;/ref&gt;, ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੌਨ ਥਾ ਅਤੇ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਪੁਨਾਬੀ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਯੇ ਔਰਤ ਕਾ (1972), ਹਵਾ ਸੇ ਹਿੱਪੀ ਤੱਕ (1972), ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਯੇ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਆਸਨ (1980) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ&lt;ref name=&quot;India, whose love could have killed him&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.dawn.com/news/605949/india-whose-love-could-have-killed-him | title=India, whose love could have killed him | publisher=Dawn | date=13 February 2011 | access-date=30 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;q=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&amp;pg=PA1098 | title=Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2 | publisher=Sahitya Akademi | author=Amaresh Datta | year=1988 | pages=987 | isbn=9788126011940}}&lt;/ref&gt;, ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ 10 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਪਰਲੋ ਦਾ ਝੱਖੜ (1950) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

== ਇਨਾਮ ==
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ (1983) ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ (2000) ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

== ਮੌਤ ==
ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੀ 17 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

==ਓਪੇਰੇ== 
*''ਹੁੱਲੇ-ਹੁਲਾਰੇ''
*''ਹੀਰ ਰਾਝਾ''

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]</text>
      <sha1>pmwwv0u6a32kly2w3gvamf7yzcco4m6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849781</id>
      <parentid>849780</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:14:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9796" sha1="m8y8eq1e0deer4w28dibja5dwdbzhbu" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name  = ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ
| image  = Sheila bhatia pandit.jpg
| imagesize = 
| caption  = 
| birth_date = 1 ਮਾਰਚ 1916
| birth_place = [[ਸਿਆਲਕੋਟ]] ([[ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]])
| death_date = {{death date and age|df=yes|2008|02|17|1916|3|1}} 
| death_place = ਭਾਰਤ
| restingplace = 
| restingplacecoordinates = 
| othername = 
| occupation = ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ
| yearsactive = 
| known for = ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ
| spouse  = 
| domesticpartner = 
| children = 
| parents  = 
| website  = 
| awards  = ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ&lt;br&gt;ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;br&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਅਕੈਡਮੀ ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ&lt;br&gt;ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;br&gt;ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ&lt;br&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;br&gt;ਡੀ.ਏ. ਵਧੀਆ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਵਾਰਡ&lt;br&gt;ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ&lt;br&gt;ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ&lt;br&gt;ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ
}}
'''ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ''' (1916 - 2008) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ&lt;ref name=&quot;The Oxford Companion to Indian Theatre&quot;&gt;{{cite book | url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195644463.001.0001/acref-9780195644463-e-0078 | title=The Oxford Companion to Indian Theatre | publisher=Oxford University Press | author=Ananda Lal (ed.) | year=2004 | isbn=9780195644463}}&lt;/ref&gt;, ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ&lt;ref name=&quot;Aesthetics of Indian Feminist Theatre&quot;&gt;{{cite web | url=http://rupkatha.com/aesthetics-indian-feminist-theatre/#more-315 | title=Aesthetics of Indian Feminist Theatre | publisher=Rup Katha | date=2015 | accessdate=May 30, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Women Writing in India: The twentieth century&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=OjZYf9Xf9bcC&amp;pg=PA79&amp;lpg=PA79&amp;dq=Sheila+Bhatia&amp;source=bl&amp;ots=3SJ4ZTXn0h&amp;sig=Oq7J6PcIeCAUwZbvEO-WJZRdguw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=_8tpVd78G8XvUqfkgLgN&amp;ved=0CEAQ6AEwCDgU#v=onepage&amp;q=Sheila%20Bhatia&amp;f=false | title=Women Writing in India: The twentieth century | publisher=Feminist Press | author=Susie J. Tharu, Ke Lalita | year=1993 | pages=688 | isbn=9781558610293}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ''ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ'' ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Rich tributes paid to Sheila Bhatia&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/rich-tributes-paid-to-sheila-bhatia/article1207592.ece | title=Rich tributes paid to Sheila Bhatia | publisher=The Hindu | date=23 February 2008 | accessdate=May 30, 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ​​ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਓਪਰੇਟਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਾਂਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1997 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

==ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ==
ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1916 ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ([[ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]]) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਚ ਗਣਿਤ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਭਾਟੀਆ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;Rich tributes paid to Sheila Bhatia&quot;/&gt; ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 29 ਮੌਲਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰੇ ਲਿਖੇ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stagebuzz.info/2008/March/Sheila%20Bhatia%20Orbituary.htm |title=Sheila Bhatia, Hindi Theatre Personality - Indianetzone |access-date=2014-08-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114541/http://www.stagebuzz.info/2008/March/Sheila%20Bhatia%20Orbituary.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਲ ਆਫ ਦਿ ਵੈਲੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ, ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Rich tributes paid to Sheila Bhatia&quot; /&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹੋਈ&lt;ref name=&quot;The Oxford Companion to Indian Theatre&quot; /&gt;, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ (1957), ਦਰਦ ਆ ਗਿਆ ਦਬੇ ਪਾਉਂ (1979), ਸੁਲਗਦਾ ਦਰਿਆ (1982), ਉਮਰ ਖਯਾਮ (1990), ਨਸੀਬ (1997), ਚੰਨ ਬਦਲਾ ਦਾ, ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ&lt;ref name=&quot;Memoirs&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=YYstAAAAQBAJ&amp;q=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&amp;pg=PT380 | title=Memoirs | publisher=Penguin | author=Habib Tanvir | year=2014 | pages=400 | isbn=9789351182023}}&lt;/ref&gt;, ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੌਨ ਥਾ ਅਤੇ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਪੁਨਾਬੀ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਯੇ ਔਰਤ ਕਾ (1972), ਹਵਾ ਸੇ ਹਿੱਪੀ ਤੱਕ (1972), ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਯੇ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਆਸਨ (1980) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ&lt;ref name=&quot;India, whose love could have killed him&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.dawn.com/news/605949/india-whose-love-could-have-killed-him | title=India, whose love could have killed him | publisher=Dawn | date=13 February 2011 | access-date=30 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;q=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&amp;pg=PA1098 | title=Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2 | publisher=Sahitya Akademi | author=Amaresh Datta | year=1988 | pages=987 | isbn=9788126011940}}&lt;/ref&gt;, ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ 10 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਪਰਲੋ ਦਾ ਝੱਖੜ (1950) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

== ਇਨਾਮ ==
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ (1983) ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ (2000) ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

== ਮੌਤ ==
ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੀ 17 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

==ਓਪੇਰੇ== 
*''ਹੁੱਲੇ-ਹੁਲਾਰੇ''
*''ਹੀਰ ਰਾਝਾ''

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]</text>
      <sha1>m8y8eq1e0deer4w28dibja5dwdbzhbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849782</id>
      <parentid>849781</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9867" sha1="8iehncwk6wa2pgcydu3bsz4uf9raase" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name  = ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ
| image  = Sheila bhatia pandit.jpg
| imagesize = 
| caption  = 
| birth_date = 1 ਮਾਰਚ 1916
| birth_place = [[ਸਿਆਲਕੋਟ]] ([[ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]])
| death_date = {{death date and age|df=yes|2008|02|17|1916|3|1}} 
| death_place = ਭਾਰਤ
| restingplace = 
| restingplacecoordinates = 
| othername = 
| occupation = ਕਵੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ, ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ
| yearsactive = 
| known for = ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ
| spouse  = 
| domesticpartner = 
| children = 
| parents  = 
| website  = 
| awards  = ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ&lt;br&gt;ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;br&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਅਕੈਡਮੀ ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ&lt;br&gt;ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;br&gt;ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ&lt;br&gt;ਪੰਜਾਬੀ ਆਰਟਸ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;br&gt;ਡੀ.ਏ. ਵਧੀਆ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਵਾਰਡ&lt;br&gt;ਉਰਦੂ ਅਕੈਡਮੀ ਐਵਾਰਡ&lt;br&gt;ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ&lt;br&gt;ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ
}}
'''ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ''' (1916 - 2008) ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵਿਤਰੀ, ਨਾਟਕਕਾਰ&lt;ref name=&quot;The Oxford Companion to Indian Theatre&quot;&gt;{{cite book | url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195644463.001.0001/acref-9780195644463-e-0078 | title=The Oxford Companion to Indian Theatre | publisher=Oxford University Press | author=Ananda Lal (ed.) | year=2004 | isbn=9780195644463}}&lt;/ref&gt;, ਥੀਏਟਰ ਸ਼ਖਸੀਅਤ&lt;ref name=&quot;Aesthetics of Indian Feminist Theatre&quot;&gt;{{cite web | url=http://rupkatha.com/aesthetics-indian-feminist-theatre/#more-315 | title=Aesthetics of Indian Feminist Theatre | publisher=Rup Katha | date=2015 | accessdate=May 30, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Women Writing in India: The twentieth century&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.ae/books?id=OjZYf9Xf9bcC&amp;pg=PA79&amp;lpg=PA79&amp;dq=Sheila+Bhatia&amp;source=bl&amp;ots=3SJ4ZTXn0h&amp;sig=Oq7J6PcIeCAUwZbvEO-WJZRdguw&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ei=_8tpVd78G8XvUqfkgLgN&amp;ved=0CEAQ6AEwCDgU#v=onepage&amp;q=Sheila%20Bhatia&amp;f=false | title=Women Writing in India: The twentieth century | publisher=Feminist Press | author=Susie J. Tharu, Ke Lalita | year=1993 | pages=688 | isbn=9781558610293}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ''ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ'' ਦੀ ਬਾਨੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Rich tributes paid to Sheila Bhatia&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/rich-tributes-paid-to-sheila-bhatia/article1207592.ece | title=Rich tributes paid to Sheila Bhatia | publisher=The Hindu | date=23 February 2008 | accessdate=May 30, 2015}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਨਾਟਕਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ​​ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਓਪਰੇਟਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਡਾਂਸ ਨਾਟਕ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, ਚੌਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ 1997 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ।

==ਜੀਵਨ ਵੇਰਵੇ==
ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਜਨਮ ਸਾਲ 1916 ਨੂੰ ਸਿਆਲਕੋਟ ([[ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]]) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਅਰਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਲਾਹੌਰ ਚ ਗਣਿਤ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਭਾਟੀਆ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;Rich tributes paid to Sheila Bhatia&quot;/&gt; ਦਿੱਲੀ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਕਲਾ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੀ। ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ ਨਾਲ, ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ 'ਚ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੇ 29 ਮੌਲਿਕ ਪੰਜਾਬੀ ਓਪੇਰੇ ਲਿਖੇ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.stagebuzz.info/2008/March/Sheila%20Bhatia%20Orbituary.htm |title=Sheila Bhatia, Hindi Theatre Personality - Indianetzone |access-date=2014-08-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114541/http://www.stagebuzz.info/2008/March/Sheila%20Bhatia%20Orbituary.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ਭਾਟੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਲ ਆਫ ਦਿ ਵੈਲੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ, ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Rich tributes paid to Sheila Bhatia&quot; /&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 60 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਹੋਈ&lt;ref name=&quot;The Oxford Companion to Indian Theatre&quot; /&gt;, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ (1957), ਦਰਦ ਆ ਗਿਆ ਦਬੇ ਪਾਉਂ (1979), ਸੁਲਗਦਾ ਦਰਿਆ (1982), ਉਮਰ ਖਯਾਮ (1990), ਨਸੀਬ (1997), ਚੰਨ ਬਦਲਾ ਦਾ, ਲੋਹਾ ਕੁੱਟ&lt;ref name=&quot;Memoirs&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=YYstAAAAQBAJ&amp;q=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&amp;pg=PT380 | title=Memoirs | publisher=Penguin | author=Habib Tanvir | year=2014 | pages=400 | isbn=9789351182023}}&lt;/ref&gt;, ਗ਼ਾਲਿਬ ਕੌਨ ਥਾ ਅਤੇ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਪੁਨਾਬੀ ਅਤੇ ਕਿੱਸਾ ਯੇ ਔਰਤ ਕਾ (1972), ਹਵਾ ਸੇ ਹਿੱਪੀ ਤੱਕ (1972), ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿੱਚ ਯੇ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਆਸਨ (1980) ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਫ਼ੈਜ਼ ਅਹਿਮਦ ਫ਼ੈਜ਼ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ&lt;ref name=&quot;India, whose love could have killed him&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.dawn.com/news/605949/india-whose-love-could-have-killed-him | title=India, whose love could have killed him | publisher=Dawn | date=13 February 2011 | access-date=30 May 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&amp;q=%22Delhi+Art+Theatre%22+sheila+bhatia&amp;pg=PA1098 | title=Encyclopaedia of Indian Literature, Volume 2 | publisher=Sahitya Akademi | author=Amaresh Datta | year=1988 | pages=987 | isbn=9788126011940}}&lt;/ref&gt;, ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਕੋਲ ਵੀ 10 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਪਰਲੋ ਦਾ ਝੱਖੜ (1950) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

== ਇਨਾਮ ==
ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 1971 ਵਿੱਚ ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਨਾਗਰਿਕ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਲਿਬ ਅਵਾਰਡ (1983) ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਕਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 1986 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ ਤੋਂ ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਅਕਾਦਮੀ (2000) ਦੁਆਰਾ ਉਰਦੂ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਪਰਮ ਸਾਹਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।

== ਮੌਤ ==
ਸ਼ੀਲਾ ਭਾਟੀਆ ਦੀ 17 ਫਰਵਰੀ 2008 ਨੂੰ 91 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

==ਓਪੇਰੇ== 
*''ਹੁੱਲੇ-ਹੁਲਾਰੇ''
*''ਹੀਰ ਰਾਝਾ''

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1916]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2008]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਟਕਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਜੇਤਾ]]</text>
      <sha1>8iehncwk6wa2pgcydu3bsz4uf9raase</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਮਰ ਸਿੰਘ ‘ਕਬਰ ਪੁੱਟ’</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44386</id>
    <revision>
      <id>849730</id>
      <parentid>733543</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="800" sha1="iir1xwa7m2pj9s3lr6jkl79s1a2vdb6" xml:space="preserve">'''ਅਮਰ ਸਿੰਘ''' [[ਪੰਜਾਬੀ]] ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ [[ਕਹਾਣੀ]] ‘''ਕਬਰ ਪੁੱਟ''’ ਏਨੀ ਚਰਚਿਤ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਨਾਮ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ‘ਕਬਰ ਪੁੱਟ’ ਹੋ ਗਿਆ।
==ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ==
*''ਕਬਰ ਪੁੱਟ''&lt;ref&gt;http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPage.jsp?ID=7697&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched= {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]</text>
      <sha1>iir1xwa7m2pj9s3lr6jkl79s1a2vdb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਉਬੁੰਟੂ (ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56648</id>
    <revision>
      <id>849744</id>
      <parentid>846894</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T02:23:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11881" sha1="cyo27a3r26c0xo834btzgyzq3o5woce" xml:space="preserve">{{Infobox OS
| name = ਉਬੁੰਟੂ
| logo = Ubuntu-logo-2022.svg
| screenshot = Ubuntu 14.10 Desktop.png
| caption = ਉਬੁੰਟੂ ਡੈਸਕਟਾਪ 14.10 ''Utopic Unicorn'' ਦੀ ਇੱਕ ਸਕਰੀਨ-ਤਸਵੀਰ
| developer = [[ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਲਿਮਿਟਿਡ]], ਉਬੁੰਟੂ ਭਾਈਚਾਰਾ
| family = [[ਲਿਨਕਸ]]
| working_state = ਜਾਰੀ
| source_model = [[ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਰੋਤ]]
| marketing target = [[ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ]], [[ਸਰਵਰ (ਕੰਪਿਊਟਿੰਗ)|ਸਰਵਰ]], [[ਟੈਬਲਟ ਕੰਪਿਊਟਰ]] ([[ਉਬੁੰਟੂ ਟੱਚ]]), [[ਸਮਾਰਟ ਟੀਵੀ]] ([[ਉਬੁੰਟੂ ਟੀਵੀ]]), [[ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ]]
| released = {{Start date and age|2004|10|20|df=yes}}
| latest_release_version = [[ਉਬੁੰਟੂ 14.10|14.10 Utopic Unicorn]]
| latest_release_date = {{Start date and age|2014|10|23|df=yes}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2014-October/000191.html|title=Ubuntu 14.10 (Utopic Unicorn) released|author=ਐਡਮ ਕੋਨਰਡ|date=23 ਅਕਤੂਬਰ 2014|work=Ubuntu Mailing Lists|accessdate=23 ਅਕਤੂਬਰ 2014}}&lt;/ref&gt;
| latest_preview_version = 
| latest_preview_date = 
| language = 55 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ&lt;br /&gt;&lt;small&gt;ਮਕਾਮੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ&lt;/small&gt;
| updatemodel = [[ਉੱਨਤ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਸੰਦ|ਏ.ਪੀ.ਟੀ.]] ([[ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਅਪਡੇਟਰ]], [[ਉਬੁੰਟੂ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਕੇਂਦਰ]])
| package_manager = [[dpkg]], [[Click package]]s
| supported_platforms = [[IA-32]], [[x86-64]],&lt;ref name=&quot;supported_hardware&quot;&gt;{{cite web|url=https://help.ubuntu.com/12.04/installation-guide/i386/hardware-supported.html#idp3246048|title=Supported Hardware|accessdate=7 ਜੁਲਾਈ 2012|work=Official Ubuntu Documentation|archive-date=2014-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20140820020758/https://help.ubuntu.com/12.04/installation-guide/i386/hardware-supported.html#idp3246048|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; [[ARM architecture|ARMv7]],&lt;ref name=&quot;supported_hardware&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;the_inquirer_ubuntu_arm&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.theinquirer.net/inquirer/news/2115929/ubuntu-1110-support-arm-chips-fight-red-hat|title=Ubuntu 11.10 will support ARM processors to take on Red Hat|work=The Inquirer|date=10 ਅਕਤੂਬਰ 2011|accessdate=20 ਅਕਤੂਬਰ 2011|archive-date=2018-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20181105121422/https://www.theinquirer.net/inquirer/news/2115929/ubuntu-1110-support-arm-chips-fight-red-hat|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ars_technica_ubuntu_1204&quot;&gt;{{cite web|url=http://arstechnica.com/business/2012/04/precise-pangolin-rolls-out-ubuntu-1204-released-introduces-unity-hud/|title=Precise Pangolin rolls out: Ubuntu 12.04 released, introduces Unity HUD|date=26 April 2012|accessdate=7 ਜੁਲਾਈ 2012|first=ਰਾਇਨ|last=ਪੌਲ|work=Ars Technica|publisher=[[:en:Condé Nast Publications|Condé Nast]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;phoronix_ubuntu_arm&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&amp;px=MTA0NzA|title=Ubuntu's Already Making Plans For ARM In 2014, 2015|first=Michael|last=Larabel|date=23 ਜਨਵਰੀ 2012|accessdate=7 ਜੁਲਾਈ 2012|work=Phoronix}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zdnet.com/blog/open-source/ubuntu-linux-bets-on-the-arm-server/9445|first=Steven J.|last=Vaughan-Nichols|title=Ubuntu Linux bets on the ARM server|publisher=ZDNet|date=22 ਅਗਸਤ 2011|accessdate=20 ਅਕਤੂਬਰ 2011|archive-date=12 ਅਕਤੂਬਰ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141012221509/http://www.zdnet.com/blog/open-source/ubuntu-linux-bets-on-the-arm-server/9445|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[ARM64]], [[Power Architecture|Power]]
| kernel_type = [[ਮੋਨੋਲਿਥਿਕ ਕਰਨਲ|ਮੋਨੋਲਿਥਿਕ]] ([[ਲਿਨਕਸ ਕਰਨਲ|ਲਿਨਕਸ]])
| userland = [[ਗਨੂ ਕੋਰ ਯੂਟੀਲਿਟੀਜ਼|ਗਨੂ]]
| ui = {{plainlist|
* [[ਯੂਨਿਟੀ (ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇੰਟਰਫ਼ੇਸ)|ਯੂਨਿਟੀ]] ([[ਉਬੁੰਟੂ 11.04]] ਤੋਂ)
* [[ਜੀਨੋਮ]] ([[ਉਬੁੰਟੂ 10.10]] ਤੱਕ)}}
| license = [[ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ]] ਲਾਇਸੰਸ&lt;br&gt;(ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ [[GPL]])
| website = {{URL|www.ubuntu.com}}
}}

'''ਉਬੁੰਟੂ''' (ਅਸਲ ਤੌਰ ’ਤੇ {{IPAc-en|ʊ|ˈ|b|u:|n|t|ʊ}} {{respell|uu|BOON|tuu}} ''ਉਬੂਨਟੁ'', ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਇਟ ਮੁਤਾਬਕ {{IPAc-en|ʊ|ˈ|b|ʊ|n|t|u:}} {{respell|uu|BUUN|too}} ''ਉਬੁੰਟੂ'')&lt;ref name=&quot;about_ubuntu&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ubuntu.com/project/about-ubuntu|title=About Ubuntu. The Ubuntu Story|publisher=Canonical Ltd.|accessdate=21 ਅਗਸਤ 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.danielmiessler.com/blog/this-is-how-you-pronounce-ubuntu|title = This is How You Pronounce Ubuntu|date = 23 ਅਕਤੂਬਰ 2007|accessdate = 18 ਜੂਨ 2014|website = www.danielmiessler.com|archive-date = 2014-06-13|archive-url = https://web.archive.org/web/20140613103508/http://www.danielmiessler.com/blog/this-is-how-you-pronounce-ubuntu|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;, '''ਉਬੂਨਟੁ''' ਜਾਂ '''ਊਬੁੰਟੂ''' ਇੱਕ [[ਡੈਬੀਅਨ]]-ਅਧਾਰਤ [[ਲਿਨਕਸ]] [[ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ]] ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਡਿਫ਼ਾਲਟ ਡੈਕਸਟਾਪ ਵਾਤਾਵਰਨ ਯੂਨਿਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਜ਼ਾਦ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ &quot;ਉਬੂਨਟੁ&quot; ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਮੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ''ਇਨਸਾਨੀਅਤ''।

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲਿਨਕਸ ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ 2004 ਵਿੱਚ ਕੈਨੋਨੀਕਲ ਲਿਮਿਟਿਡ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ’ਤੇ ਇੰਸਟਾਲ ਕਰ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਡੀਵੀਡੀ ਜਾਂ ਪੈੱਨ ਡ੍ਰਾਇਵ ਤੋਂ, ਇਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪਰਖ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਇੰਸਟਾਲ ਹੋਣ ਵਰਗਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।

==ਗੁਣ / ਫ਼ੀਚਰ==
ਉਬੁੰਟੂ ਦੀ ਆਮ ਇੰਸਟਾਲ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ[[ਲਿਬਰੇਆਫ਼ਿਸ]], [[ਫ਼ਾਇਰਫ਼ੌਕਸ]], [[ਮੋਜ਼ਿਲਾ ਥੰਡਰਬਰਡ|ਥੰਡਰਬਰਡ]], [[ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ (ਬਿਟਟੋਰੈਂਟ ਕਲਾਇੰਟ)|ਟ੍ਰਾਂਸਮਿਸ਼ਨ]], ਅਤੇ ਕਈ ਹਲਕੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਜਿਵੇਂ [[ਸੂਡੋਕੂ]] ਅਤੇ [[ਜੀਨੋਮ ਸ਼ਤਰੰਜ|ਸ਼ਤਰੰਜ]] ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://help.ubuntu.com/community/Games/NativeFreeUbuntuGames|title=Games/NativeFreeUbuntuGames - Community Help Wiki|publisher=Help.ubuntu.com|date=25 ਜੂਨ 2011|accessdate=2 ਮਈ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502231948/https://help.ubuntu.com/community/Games/NativeFreeUbuntuGames|archive-date=2 ਮਈ 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://wiki.gnome.org/action/show/Apps/Games?action=show&amp;redirect=GnomeGames|title=Apps/Games - GNOME Wiki!|publisher=Wiki.gnome.org|date=6 ਦਿਸੰਬਰ 2013|accessdate=2 ਮਈ 2014}}&lt;/ref&gt; ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਜੋ ਆਮ ਇੰਸਟਾਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ [[ਐਵੋਲਿਊਸ਼ਨ (ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ)|ਐਵੋਲਿਊਸ਼ਨ]], [[ਗਿੰਪ]], ਵਿੱਚੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ [[ਉਬੁੰਟੂ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਕੇਂਦਰ]] ਤੋਂ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। [[ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਆਫ਼ਿਸ]] ਅਤੇ [[ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫ਼ਟ ਵਿੰਡੋਜ਼]] ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ [[ਵਾਈਨ (ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ)|ਵਾਈਨ]] ਜਾਂ ਵਰਚੂਅਲ ਮਸ਼ੀਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਵਰਚੂਅਲਬਾਕਸ]] ਜਾਂ [[ਵੀ.ਐਮ.ਵੇਅਰ ਵਰਕਸਟੇਸ਼ਨ]] ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਚਲਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

==ਇੰਸਟਾਲ ਕਰਨਾ==

[[File:Nexus S with Ubuntu.jpg|thumb|ਉਬੁੰਟੂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ [[ਨੀਸਕਸ ਐੱਸ]], ਇੱਕ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਜਿਹੜਾ ਉਬੁੰਟੂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਐਂਡ੍ਰਾਇਡ (ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ)|ਐਂਡ੍ਰਾਇਡ]] ਵਰਤਦਾ ਸੀ]]

ਉਬੁੰਟੂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਤਪਾਦਾਂ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ। ਉਬੁੰਟੂ ਦੀ 14.04 ਡੈਸਕਟਾਪ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਸਟਾਲ ਲਈ 768[[ਮੈਗਾਬਾਈਟ]] [[ਰੈਮ]] ਅਤੇ 5[[ਗੀਗਾਬਾਈਟ]] ਡਿਸਕ ਥਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ubuntu 14.04 LTS Desktop|url=http://shop.canonical.com/product_info.php?products_id=1146|accessdate=30 ਅਪਰੈਲ 2014}}&lt;/ref&gt; ਘੱਟਤਾਕਤਵਰ ਕੰਪਿਊਟਰਾਂ ਲਈ ਉਬੁੰਟੂ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪ, [[ਲੂਬੁੰਟੂ]] ਅਤੇ [[ਜ਼ੂਬੁੰਟੂ]] ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 12.04 ਤੋਂ ਉਬੁੰਟੂ [[ਏ.ਆਰ.ਐੱਮ. ਬਣਤਰ]] ਦੀ ਵੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;supported_hardware&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;the_inquirer_ubuntu_arm&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ars_technica_ubuntu_1204&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;phoronix_ubuntu_arm&quot;/&gt; ਉਬੁੰਟੂ [[ਪਾਵਰਪੀਸੀ]],&lt;ref name=&quot;supported_hardware&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&amp;px=MTA3MDc|title=Ubuntu Plans To Drop Non-SMP PowerPC Support|date=14 ਮਾਰਚ 2012|first=Michael|last=Larabel|accessdate=7 ਜੁਲਾਈ 2012|work=Phoronix}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lists.ubuntu.com/archives/ubuntu-announce/2007-February/000098.html|title=Technical Board Decision|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2007|accessdate=13 ਜੂਨ 2008}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ [[SPARC]] ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cdimage.ubuntu.com/ports/releases/lucid/release/|title=Ubuntu 10.04 LTS (Lucid Lynx)|publisher=cdimage.ubuntu.com|accessdate=24 ਜੁਲਾਈ 2010|archive-date=2010-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20100710193610/http://cdimage.ubuntu.com/ports/releases/lucid/release/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

==ਹੋਰ ਵੇਖੋ==
*[[ਡੈਬੀਅਨ]]
*[[ਕੂਬੁੰਟੂ]]

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੀਨਕਸ]]</text>
      <sha1>cyo27a3r26c0xo834btzgyzq3o5woce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੋਵਿੰਦਾ (ਅਦਾਕਾਰ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57515</id>
    <revision>
      <id>849791</id>
      <parentid>838065</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:52:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11027" sha1="tg0ou1fk54j37pwh52qr4wpevgboc57" xml:space="preserve">{{Infobox MP
|name = ਗੋਵਿੰਦਾ 
|image = Govinda_at_Mother_Teresa_International_Award_in_2011.jpg
|imagesize = 220
|caption =2011 ਵਿੱਚ ਮਦਰ ਟੇਰੇਸਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਵਾਰਡ ਸਮੇਂ ਗੋਵਿੰਦਾ
|constituency = [[ਮੁੰਬਈ, ਉੱਤਰੀ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰੀ]]
|constituency_MP = [[ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰੀ]], ਭਾਰਤ
|term_start = 3 ਜੂਨ 2004
|term_end = 2009
|predecessor = ਰਾਮ ਨਾਇਕ
|successor = [[ਸੰਜੇ ਨਿਰੂਪਮ]]
| birth_name = ਗੋਬਿੰਦ ਅਰੁਣ ਆਹੂਜਾ
| birth_date =
| birth_place = [[Virar]], [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ
|citizenship = ਭਾਰਤੀ
|party = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|spouse = Sunita Ahuja (1987–present)
|children = Narmada Ahuja &lt;small&gt;(b. 1989)&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;Yashwardhan Ahuja
|parents = [[ਅਰੁਣ ਕੁਮਾਰ ਆਹੂਜਾ]] &lt;br &lt;br/&gt; (ਪਿਤਾ, ਸੁਰਗਵਾਸੀ) /&gt; [[ਨਿਰਮਲਾ ਦੇਵੀ]] &lt;br/&gt; (ਮਾਤਾ, ਸੁਰਗਵਾਸੀ)
| years_active = 1986-ਮੌਜੂਦ
|residence = [[ਜੁਹੂ]], [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ
| Home_town = [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ
|religion = [[Hinduism]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Govinda profile|url=http://www.gobollywood.com/govinda-profile-profile|access-date=2015-03-17|archive-date=2014-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106204723/http://www.gobollywood.com/govinda-profile-profile|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|alma_mater = Annasaheb Vartak College, [[Maharashtra]]
|ethnicity = [[Punjabi people|Punjabi]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Govinda wants to see his niece Ragini Khanna's Punjabi film|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2013/oct/241013-govinda-wants-to-see-his-niece-ragini-khannas-punjabi-film.htm|access-date=2015-03-17|archive-date=2014-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106235432/http://www.mid-day.com/entertainment/2013/oct/241013-govinda-wants-to-see-his-niece-ragini-khannas-punjabi-film.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|profession = [[ਅਦਾਕਾਰ]] &lt;br/&gt; [[ਡਾਂਸਰr]] &lt;br/&gt; [[ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ presenter]] &lt;br/&gt; [[ਕਮੇਡੀਅਨ]] &lt;br/&gt; [[ਰਾਜਨੀਤਕ]]
|signature = Govinda_Signature.gif
}}

'''ਗੋਵਿੰਦਾ ਆਹੂਜਾ''' (ਜਨਮ 21 ਦਸੰਬਰ 1963, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨਾਮ '''ਗੋਵਿੰਦਾ''') ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ, ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਰਾਜਨੇਤਾ ਹੈ ਜੋ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ|ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ]] ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਹੁਨਰ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ, ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਲਈ ਇੱਕ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਜ਼ੀ ਸਿਨੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ 2004 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ|ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ]] ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ [[ਇਲਜ਼ਾਮ (ਫਿਲਮ)]] ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸਨੇ 165 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੇਲਗੂ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਤੇਲਗੂ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Govinda-David-Dhawan-and-I-have-not-spoken-in-five-years/articleshow/42238356.cms govinda: Govinda: David Dhawan and I have not spoken in five years | Hindi Movie News – Times of India]. Timesofindia.indiatimes.com (11 September 2014). Retrieved on 2018-09-14.&lt;/ref&gt; ਜੂਨ 1999 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ''ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼ ਆਨਲਾਈਨ'' ਪੋਲ ਵਿੱਚ ਸਟੇਜ ਜਾਂ ਸਕ੍ਰੀਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਿਤਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/381017.stm | work=BBC News | title=Bollywood star tops the poll | date=1 July 1999 | accessdate=4 May 2010}}&lt;/ref&gt;

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਇੱਕ ਐਕਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਾਂਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੀਰੋ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 90 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਮੇਡੀ ਹੀਰੋ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਦੀਆਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਕਸ-ਆਫਿਸ ਦੀਆਂ ਹਿੱਟ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ''ਲਵ 86, ਇਲਜ਼ਾਮ, ਹੱਤਿਆ, ਜੀਤੇ ਹੈ ਸ਼ਾਨ ਸੇ'' ਅਤੇ ''ਹਮ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। 1992 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ''ਸ਼ੋਲਾ ਔਰ ਸ਼ਬਨਮ'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਚਕ, ਸ਼ਰਾਰਤੀ ਨੌਜਵਾਨ, ਐੱਨ.ਸੀ.ਸੀ. ਕੈਡਿਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹਾਸਰਸ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ ਕਈ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖੇਂ (1993), ਰਾਜਾ ਬਾਬੂ (1994), ਕੁਲੀ ਨੰਬਰ 1 (1995), ਅੰਦੋਲਨ (1995), ਹੀਰੋ ਨੰਬਰ 1 (1997), ਦੀਵਾਨਾ ਮਸਤਾਨਾ (1997), ਦੁਲਹੇ ਰਾਜਾ (1998), ਬਡੇ ਮੀਆਂ ਚੋਟੇ ਮੀਆਂ (1998), ਅਨਾੜੀ ਨੰਬਰ 1 (1999) ਅਤੇ ਜੋਡੀ ਨੰਬਰ 1 (2001) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ''ਹਸੀਨਾ ਮਾਨ ਜਾਏਗੀ'' ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਦਾ ਸਰਬੋਤਮ ਕਾਮੇਡੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ''ਸਾਜਨ ਚਲੇ ਸਸੁਰਾਲ'' ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ''ਹਦ ਕਰ ਦੀ ਆਪਨੇ'' (2000) ਵਿੱਚ ਰਾਜੂ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਭੈਣ, ਦਾਦੀ ਅਤੇ ਦਾਦਾ ਦੀਆਂ ਛੇ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ।

2000 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਅਸਫਲ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ''ਭਾਗਮ ਭਾਗ'' (2006) ਅਤੇ ''ਪਾਰਟਨਰ'' ਆਇਆ। 2015 ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦਾ [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] ਦੇ ਡਾਂਸ-ਕੰਟੈਸਟੈਂਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ''ਡਾਂਸ ਇੰਡੀਆ ਡਾਂਸ ਸੁਪਰ ਮੋਮ ਸੀਜ਼ਨ 2'' ਵਿੱਚ ਜੱਜ ਬਣਿਆ।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web |url= http://indiatoday.intoday.in/story/govinda-makes-comeback-on-telly/1/424222.html/ |title= Govinda makes comeback on telly|website=Indiatoday.intoday.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/television/making-a-tv-comeback-govinda-returns-with-did-super-moms/article1-1327184.aspx/ |title=Making a TV comeback: Govinda returns with DID Super Moms |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150401055810/http://www.hindustantimes.com/television/making-a-tv-comeback-govinda-returns-with-did-super-moms/article1-1327184.aspx |archivedate=1 April 2015 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.bollywoodlife.com/tv/dance-india-dance-super-moms-review-govinda-comes-back-to-tv-makes-a-grand-entry-as-dancing-judge// |title= Dance India Dance Super Moms Season 2 first episode review: Govinda comes back to TV; makes a grand entry as dancing judge |url-status= dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20150405124938/http://www.bollywoodlife.com/tv/dance-india-dance-super-moms-review-govinda-comes-back-to-tv-makes-a-grand-entry-as-dancing-judge/ |archivedate= 5 April 2015 |df= dmy-all }}&lt;/ref&gt; ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ-ਸ਼ੋਅ ਉਦਘਾਟਨੀ ਐਪੀਸੋਡ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੀਆਰਪੀ ਮਿਲੀ।&lt;ref name=&quot;auto3&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/did-supermoms-season-2-records-the-highest-opening-trp-is-govinda-the-lucky-charm// |title= DID Supermoms Season 2 records the highest opening TRP, is Govinda the lucky charm? |website= Bollywoodlife.com |access-date= 2019-10-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180702204332/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/did-supermoms-season-2-records-the-highest-opening-trp-is-govinda-the-lucky-charm/ |archive-date= 2018-07-02 |url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

ਗੋਵਿੰਦਾ ([[ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦਾ ਮੈਂਬਰ), 2004 ਵਿੱਚ 14 ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁੰਬਈ ਉੱਤਰੀ ਹਲਕੇ ਲਈ ਸੰਸਦ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.expressindia.com/latest-news/govinda-the-mp-seen-seldom-in-house-constituency/316082/ |title=Govinda the MP seen seldom in House, constituency |accessdate=29 May 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918202920/http://www.expressindia.com/latest-news/Govinda-the-MP-seen-seldom-in-House-constituency/316082/ |archivedate=18 September 2008 }}&lt;/ref&gt; ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਮ ਨਾਈਕ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮੀ ਅਦਾਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਮੇਡੀਅਨ]]</text>
      <sha1>tg0ou1fk54j37pwh52qr4wpevgboc57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59386</id>
    <redirect title="ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼" />
    <revision>
      <id>849755</id>
      <parentid>849475</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kuldeepburjbhalaike moved page [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] to [[ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] over redirect</comment>
      <origin>849475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3475" sha1="n5h1bp125n8qqt3qtkthxt0nhvrk39z" xml:space="preserve">{{merge|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼}}
'''ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸਰਫ਼''' ([[1898]]-[[1955]]) ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀ ਹੈ। ਇਹ [[ਉਰਦੂ]],[[ਪੰਜਾਬੀ]],[[ਫ਼ਾਰਸੀ]] ਦੇ ਆਲਮ ਅਤੇ [[ਪਿੰਗਲ]] ਤੇ [[ਅਰੂਜ਼]] ਦੇ ਮਾਹਿਰ [[ਕਵੀ]] ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ '''ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬੁਲਬੁਲ'''' ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ [[ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ [[ਬੈਂਤ]] ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਮੁਹਰਾਤ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਹਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਨਜ਼ਮਾ ਵੀ ਲਿਖੀਆ।

==ਜੀਵਨ==
ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ ਦਾ ਜਨਮ [[1898]] ਨੂੰ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਦੇ ਵਿੱਚ [[ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਪਿੰਡ [[ਤੋਲਾ ਨੰਗਲ]] ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਖ਼ਾਨ ਵੀਰੂ ਖਾਂ ਜਾਤ ਦੇ [[ਰਾਜਪੂਤ]] ਸਨ ਅਤੇ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲੀਸ ਵਿੱਚ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੋਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਓਹੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਪੜ੍ਹ ਸਕਿਆ ਪਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖੂਬ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਰਫ਼,[[ਉਸਤਾਦ ਮੁਹਮੰਦ ਰਮਜ਼ਾਨ ਹਮਦਮ]] ਦਾ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ [[ਭਾਸ਼ਾ]] ਬੜੀ ਮਾਂਜੀ-ਸਵਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ [[ਪੰਜਾਬ]] ਦੀ [[ਬੁਲਬੁਲ]] ਅਤੇ [[ਵਾਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਹ]] ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਫ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ'''ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕੀਰਨੇ'''' ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ,ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ [[ਜੇਲ੍ਹ]] ਵੀ ਕਟਣੀ ਪਈ।

==ਕਿੱਤਾ==
ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਉਸਤਾਦ ਦੇ ਕਾਰਨ [[ਲਾਹੋਰ]] ਲੋਕੋ-ਸ਼ੈੱਡ ਵਿੱਚ ਨੋਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ।

==ਰਚਨਾਵਾਂ ==
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸੰਬੰਧੀ 
*ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸ਼ਹੀਦ 
*ਦੈਵੀ ਗੁਣ ਦਾਤਾਰ 
*ਸ਼ਰਦਾ ਦੇ ਫੁੱਲ
*ਨੂਰੀ ਦਰਸ਼ਨ

ਇਸਲਾਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ 
*ਨਬੀਆਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ 
*ਪਦਨੀ ਸਾਕੀ
*ਹਬੀਬਿ ਖ਼ੁਦਾ
==ਵਾਰਾਂ==
*ਵਾਰ ਰਾਣੀ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ 
*ਵਾਰ ਦੁਰਗਾਵਤੀ 
*ਵਾਰ ਚਾਂਦ ਬੀਬੀ 
==ਨਾਟਕ ==
*ਹੀਰ ਸਿਆਲ
==ਕਵਿਤਾਵਾਂ==
*ਪੰਜਾਬ 
*ਭਾਰਤ 
*ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ 

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਕਵੀ]]</text>
      <sha1>n5h1bp125n8qqt3qtkthxt0nhvrk39z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849764</id>
      <parentid>849755</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>Redirected page to [[ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]</comment>
      <origin>849764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="jwzt1pzh0fo1q0drdkmz1zc9ztf0cum" xml:space="preserve">#ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]</text>
      <sha1>jwzt1pzh0fo1q0drdkmz1zc9ztf0cum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>59391</id>
    <revision>
      <id>849757</id>
      <parentid>837683</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kuldeepburjbhalaike moved page [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] to [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] over redirect</comment>
      <origin>837683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="467" sha1="crqb02y1xe69os5hbnj97w861y70xbb" xml:space="preserve">{{talkheader}}

== Firozdeen sharaf ==

Firozdeen sharaf

[[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/&amp;#126;2025-27721-20|&amp;#126;2025-27721-20]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:&amp;#126;2025-27721-20|talk]]) 08:13, 8 ਅਕਤੂਬਰ 2025 (UTC)

== Firozdin sharf ==

Jiwani [[ਖ਼ਾਸ:ਯੋਗਦਾਨ/&amp;#126;2026-25530-70|&amp;#126;2026-25530-70]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:&amp;#126;2026-25530-70|talk]]) 02:05, 27 ਅਪਰੈਲ 2026 (UTC)</text>
      <sha1>crqb02y1xe69os5hbnj97w861y70xbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਹਿਰਾਜ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60615</id>
    <revision>
      <id>849694</id>
      <parentid>849469</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:54:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11479" sha1="iyi2q3p7qozvc90ezzlcro0um56enkz" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = ਮਹਿਰਾਜ
| native_name = 
| native_name_lang = pa
| other_name = 
| nickname = 
| settlement_type = ਨਗਰ
| image_skyline = 
| image_alt = 
| image_caption = 
| pushpin_map = India Punjab
| pushpin_label_position = 
| pushpin_map_alt = 
| pushpin_map_caption =ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਚ ਸਥਿਤੀ
| latd = 30.317
| latm = 
| lats = 
| latNS = N
| longd = 75.191
| longm = 
| longs = 
| longEW = E
| coordinates_display = 
| subdivision_type = ਦੇਸ਼
| subdivision_name = {{flag|India}}
| subdivision_type1 = [[ਰਾਜ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਲਾਕੇ|ਰਾਜ]]
| subdivision_name1 = [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] 
| subdivision_type2 = [[ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]
| subdivision_name2 = [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਠਿੰਡਾ]]
| established_title = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date = 
| founder = 
| named_for = 
| parts_type = [[Taluka]]s
| parts = 
| government_type = 
| governing_body = 
| unit_pref = Metric
| area_footnotes = 
| area_rank = 
| area_total_km2 = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m = 
| population_total = 
| population_as_of = 
| population_rank = 
| population_density_km2 = auto
| population_demonym = 
| population_footnotes = 
| demographics_type1 = ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
| demographics1_title1 = ਸਰਕਾਰੀ 
| demographics1_info1 = [[ਗੁਰਮੁਖੀ|ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ)]]
| demographics1_title2 = Regional
| demographics1_info2 = [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਪੰਜਾਬੀ]]
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code = 
| registration_plate = 
| blank1_name_sec1 =ਨੇੜੇ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ 
| blank1_info_sec1 = [[ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ]], [[ਬਠਿੰਡਾ]]
| footnotes = 
}}

'''ਮਹਿਰਾਜ''' [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ]] (ਭਾਰਤ) ਦੇ [[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] ਦੀ ਇੱਕ ਨਗਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਗੁਆਂਢੀ [[ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ]], ਬੱਜੋਆਣਾ, ਲਹਿਰਾ ਬੇਗਾ ਹਨ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦਾ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਤੋਂ ਛਿਪਦੇ ਵੱਲ 6 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰੀ ’ਤੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਿੰਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਕਬਾ ਲਗਪਗ 17,700 ਏਕੜ, ਆਬਾਦੀ 28,000, ਵੋਟਰ 15,000, ਨੰਬਰਦਾਰ 30 ਤੇ ਚੌਕੀਦਾਰ 25 ਹਨ। ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਨਗਰ ਪੰਚਾਇਤ ਹੈ, ਜਦੋਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ 9 ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਸਨ। ਇਸ ਪਿੰਡ ’ਚੋਂ 22 ਪਿੰਡ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹੀਆ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਦੇ 22 ਅਗਵਾੜ ਹਨ।

==ਇਤਿਹਾਸ ==
ਇਹ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਾ ਜੈਸਲ ਰਾਓ ਦੇ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ [[ਜੈਸਲਮੇਰ ਕਿਲ੍ਹਾ ਜੈਨ ਮੰਦਰ|ਜੈਸਲਮੇਰ]] ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਮਹਿਰਾਜ ਰਾਓ ਸੀ ਤੇ ਮਹਿਰਾਜ ਰਾਓ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੱਖੋ ਰਾਓ ਵੀਦੋਵਾਲ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਸੀ। ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਡੋਲਾ ਮੰਗ ਲਿਆ ਸੀ। ਪੱਖੋ ਰਾਓ ਨੇ ਡੋਲਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ [[ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ]] ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਸੀ। ਮੁਗਲਾਂ ਨੇ ਬਠਿੰਡੇ ਦੇ ਭੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਮਦਦ ਦੇ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀਦੋਵਾਲ ਦੀ ਚੌਧਰ ਖੋਹ ਲਈ। ਇਹ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਗ਼ੀ ਹੋ ਗਏ। ਬਾਗ਼ੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਪੱਖੋ ਰਾਓ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਾ ਮੋਹਨ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕ-ਛਿਪ ਕੇ ਦਿਨ ਕੱਟਣ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਥਾਣੇ ਸੰਤ ਕਾਲੂ ਨਾਥ ਕੋਲ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਪਿੰਡ ਮਾੜੀ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲਰਾਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਧਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਿੱਧੂ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿਵਾਈ ਜਾਵੇ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਚੌਧਰੀ ਲਾਲਾ ਕੌੜਾ ਅਤੇ ਬਘੇਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਪਰ ਲਾਲਾ ਕੌੜੇ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਫੇਰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਬਚਨ ਕੀਤਾ ‘‘ਕਾਲਿਆ, ਤੱਤੀਏਂ ਤੌੜੀਏ ਉੱਠ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਓ। ਜਿਧਰੋਂ ਆਏ ਹੋ ਓਧਰ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਨ ਛਿਪ ਗਿਆ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਜਾਣਾ।’’ ਉਦੋਂ ਚੇਤ ਦਾ ਮਹੀਨਾ 1684 ਬਿਕਰਮੀ ਸੰਮਤ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਮੋਹਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਕੁੱਲ ਚੰਦ, ਦਿਆ ਚੰਦ (ਕਾਲਾ), ਰੂਪ ਚੰਦ ਤੇ ਕਰਮ ਚੰਦ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਰਾਮਸਰਾ ਛੱਪੜ ਕੋਲ ਮੋੜ੍ਹੀ ਗੱਡ ਕੇ ਬਹਿ ਗਏ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਲਾਲੇ ਕੌੜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੋੜ੍ਹੀ ਪੁੱਟ ਕੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਬਾਬੇ ਕਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੱਸੀ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਾਈ ਵੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੇਹਰ ਸਦਕਾ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਬੱਝ ਗਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਰ ਮਹਿਰਾਜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਛੇਵੇਂ [[ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ]] ਨੇ ਲੱਲਾ ਵੇਗ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ 1200 ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਥਾਨ ’ਤੇ ਲੋਹੜੀ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰਾਮਸਰਾ ਸਣੇ ਕਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਿੱਧ ਤਿਲਕ ਰਾਏ ਦਾ ਸਥਾਨ, ਸਮਾਧ ਬਾਬਾ ਕਾਲਾ, ਡੇਰਾ ਮਸਤਾਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਮੰਦਰ ਹੈ।
==1==
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। 1971 ਦੀ ਹਿੰਦ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਸਮੇਂ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਬੁੱਤ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ, ਨਿਰੰਜਣ ਸਿੰਘ, ਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਿੰਡ ਮਹਿਰਾਜ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਮਹਿਰਾਜ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
==ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ==
ਇਸ ਪਿੰਡ ਵੱਲੋਂ [[ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ]] ਟੀਪੀਡੀ ਮਾਲਵਾ ਕਾਲਜ ਲਈ 25 ਏਕੜ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੁੰਦਿਆਂ 4 ਕਰੋੜ ਦੀ ਮਦਦ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਬਣਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਉੱਚ ਵਿੱਦਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ, ਅੱਠ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬੈਂਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਸੰਗਮ ਪੈਲੇਸ, ਪੰਜਾਬ ਪੈਲੇਸ, ਕੋਲਡ ਸਟੋਰ, ਤੀਹ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਾਲਾ ਹਸਪਤਾਲ ਤੇ ਦੋ ਅਨਾਜ ਮੰਡੀਆਂ ਹਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੀਵਰੇਜ ਸਿਸਟਮ, ਵਾਟਰ ਵਰਕਸ, ਪੱਕੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਕਿਸਾਨ ਸਿੱਖਿਆ ਕੇਂਦਰ, ਸਟੇਡੀਅਮ ਤੇ ਪੰਚਾਇਤ ਘਰ ਆਦਿ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਈ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਚ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਜਰ ਕਰਨਲ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ, ਮੇਜਰ ਕਰਨਲ ਭਾਨ ਸਿੰਘ, ਐਸਪੀ ਜਗਰੂਪ ਸਿੰਘ, ਡੂੰਗਰ ਸਿੰਘ, ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ, ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ, ਬੀਬੀ ਕੁਸਮਜੀਤ ਕੌਰ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਵੀਸ਼ਰ ਚੰਦ ਸਿੰਘ, ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਤੇ ਲੇਖਕ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮਹਿਰਾਜ ਦਾ ਮਾਣ ਹਨ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

{{ਅਧਾਰ}}
{{ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]</text>
      <sha1>iyi2q3p7qozvc90ezzlcro0um56enkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗਿਆਨੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63902</id>
    <revision>
      <id>849771</id>
      <parentid>567125</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T09:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5302" sha1="sbonceuvtgkvnv0umbtjkxa5l7yoy5s" xml:space="preserve">'''ਗਿਆਨੀ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ''' ( 1 ਜੂਨ 1914 - 10 ਨਵੰਬਰ 1998)&lt;ref&gt;http://www.tribuneindia.com/1998/98nov11/punjab.htm#13&lt;/ref&gt; ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸੀ।

==ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ==
ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦਿਲਬਰ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜੂਨ 1914 ਈ. ਨੂੰ ਸ. ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਅਤਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਪਿੰਡ [[ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ]], ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ 1934 ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਦਾ ਕਿੱਤਾ ਕਰਦਿਆਂ 1971 ਵਿਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨੇ ਖਾਲਸਾ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ : ਖਾਲਸਾ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਕਟਾਣੀ, ਖਾਲਸਾ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਗਿੱਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਢੰਡਾਰੀ, ਬੱਦੋਵਾਲ ਅਤੇ ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ। ਇਹ ਸੇਵਾ ਉਹਨੇ 1939 ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆ।

25 ਕੁ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ : ਇਕ ਲੜਕੀ ਪਰਮਦੀਪ ਸੰਧੂ (1941) ਅਤੇ ਇਕ ਲੜਕਾ ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ (1948) | ਦਿਲਬਰ ਨੇ ਲੰਮਾਂ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਲਲਤੋਂ ਕਲਾਂ ਹੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਰੱਖੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਹ ਬਸੀ ਜਲਾਲ (ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ) ਵਿਖੇ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ।

==ਰਚਨਾਵਾਂ==
ਦਿਲਬਰ ਨੇ ਕਵਿਤਾ, ਕਹਾਣੀ, ਨਾਵਲ, ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਵੈਜੀਵਨੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ 31 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਵੇਰਵਾ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ:&lt;ref&gt;{{Cite book|title=ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ|last=ਕੌਰ|first=ਕੁਲਦੀਪ|publisher=ਸੰਗਮ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼|year=2020|isbn=978-93-5231-042-5|location=ਸਮਾਣਾ|pages=55}}&lt;/ref&gt;
===ਕਵਿਤਾ===
# ਸੁਣ ਜਾ ਰਾਹੀਆ (1944)
# ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰਾ ਹੈ (1945
===ਨਾਵਲ===
{{div col}}
# ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਹਿਣ (1959)
# ਬਾਂਹਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਕੜੀਏ (1960)
# ਜ਼ੋਰੀ ਮੰਗੈ ਦਾਨ (1962)
# ਹਲਵਾਰਾ(1967)
# ਜਿਸ ਪਿਆਰੇ ਸਿਉ ਨੇਹੁੰ (1968)
# ਤੈਂ ਕੀ ਦਰਦ ਨਾ ਆਇਆ (1969)
# ਸਾਨੂੰ ਭੁੱਲ ਨਾ ਜਾਣਾ (1971)
# ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ (1972)
# ਕੂੜ ਫਿਰੈ ਪਰਧਾਨ (1973)
# ਮਹਿਮਾ (1977)
# ਕਰਮੀ ਆਪੋ ਆਪਣੀ (1983)
# ਜੰਗ ਬੱਦੋਵਾਲ ਦੀ (1984)
# ਗੱਭਰੂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ (1988)
{{div col end}}
===ਨਾਟਕ===
# ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖਾਤਰ (1957)
===ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ===
{{div col}}
# ਝੱਖੜ (1949)
# ਮੱਸਿਆ ਦੇ ਦੀਵੇ (1950)
# ਹਲੂਣੇ (1956)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/mainpage.jsp?CategoryID=1&amp;Author=1239 |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2015-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241223235431/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/mainpage.jsp?CategoryID=1&amp;Author=1239 |archive-date=2024-12-23 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
# ਕੱਸੀ ਦਾ ਪਾਣੀ (1956)
# ਯਾਦਾਂ ਲਾਡਲੀਆਂ (1958)
# ਕੂੰਜਾਂ ਉਡ ਚੱਲੀਆਂ, ਧਰਤੀ ਤਰਸਦੀ ਹੈ (1962)
# ਝਨਾਂ ਦਾ ਪੱਤਰ (1962)
# ਅੰਸੂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ (1970)
# ਤਿਤਲੀਆਂ (1972)
# ਛਤਰ ਛਾਂਵੇ (1989)
# ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ (1990)
# ਉਚਾਣਾਂ ਟੱਪਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ (1996)
{{div col end}}
===ਰੇਖਾ ਚਿੱਤਰ===
# ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਸਵੈ ਜੀਵਨੀ : ਮੇਰੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ (1985)

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}


[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1914]]</text>
      <sha1>sbonceuvtgkvnv0umbtjkxa5l7yoy5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67731</id>
    <revision>
      <id>849746</id>
      <parentid>641523</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T03:40:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2560" sha1="n0nzo621cgourw6obs57l24c2oboucp" xml:space="preserve">{{ਬੇ-ਹਵਾਲਾ|}}
{{Infobox television
| show_name = ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ 
| image = MTV Roadies official logo.jpg
| caption = 
| genre = ਰਿਆਲਟੀ ਸ਼ੋਅ
| presenter = {{unbulleted list
| [[ਵੀ.ਜੇ. ਬਾਨੀ|ਬਾਨੀ]] (2014 - ਹੁਣ ਤੱਕ)
| [[ਰਨਵਵਿਜੈ ਸਿੰਘ]] (2004 – 2013)
| [[ਸਾਇਰਸ ਸਾਹੁਕਾਰ]] (2003)}}
| num_seasons = 17
| num_episodes = 
| channel = [[ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ]] (2003–ਹੁਣ ਤੱਕ)
| first_aired = &lt;!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| last_aired = &lt;!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| related = ਗਰੇਵਯਾਰਡ(2010-2011, 2013-ਹੁਣ ਤੱਕ)
| website = http://www.mtvindia.com/roadies/ 
| website_title = ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈਬਸਾਈਟ
|language = ਹਿੰਦੀ}}
'''ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ''' [[ਐਮਟੀਵੀ ਇੰਡੀਆ]] ਚੈਨਲ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੋਅ ਯੁਵਾ ਪੀੜੀ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਚੱਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਫਿਲਮੀ ਸਿਤਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ ਅਤੇ ਰਨਵਵਿਜੈ ਸਿੰਘ ਇਸੇ ਸ਼ੋਅ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਛੋਟੇ ਪਰਦੇ ਉੱਪਰ ਆਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |URL= http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/rannvijay-singh-mtv-roadies-has-become-a-lifestyle-for-the-youth/ |title= MTV Roadies has become a lifestyle for the youth |work= Bollywood Life |access-date= 2019-06-30 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170116193029/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/rannvijay-singh-mtv-roadies-has-become-a-lifestyle-for-the-youth/ |archive-date= 2017-01-16 |url-status= dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|URL=http://www.forbesindia.com/article/big-bet/mtv-roadies-teaches-you-how-to-win-friends/32194/1 |title= MTV Roadies teaches you how to win friends |work=Forbes}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ==
* [http://www.mtvindia.com/roadies/ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਵੈਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100526062747/http://www.mtvindia.com/roadies/ |date=2010-05-26 }}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ]]</text>
      <sha1>n0nzo621cgourw6obs57l24c2oboucp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸਕਰਿਬੁੰਟੋ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>72800</id>
    <revision>
      <id>849687</id>
      <parentid>849499</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T15:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>Lua → ਲੂਆ</comment>
      <origin>849687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47832" sha1="hwu9umk9iyro2pjrys4stq54tbqtspz" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>hwu9umk9iyro2pjrys4stq54tbqtspz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849688</id>
      <parentid>849687</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall */ The regex pattern accepts `|dead-url=` or `|deadurl=` as found in [[ਵਿਸ਼ਵ ਸੁੰਦਰੀ]] ਦੁਹਰਾਅ ਦਾ ਅਤੀਤ 2026-10-10</comment>
      <origin>849688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47836" sha1="5l4q6ni4erri3j2wvj06fcaqcc5qh9f" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>5l4q6ni4erri3j2wvj06fcaqcc5qh9f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849708</id>
      <parentid>849688</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ In your user page, paste the [[ਫਰਮਾ:Cite book]]</comment>
      <origin>849708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48371" sha1="tgeaed6yh4hlz5zs8x0fwyfalserqee" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>tgeaed6yh4hlz5zs8x0fwyfalserqee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849709</id>
      <parentid>849708</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ Expected result in your user page</comment>
      <origin>849709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48570" sha1="lqqink6w1an2tt6wh37xbk7ba3b5gch" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>lqqink6w1an2tt6wh37xbk7ba3b5gch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849712</id>
      <parentid>849709</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ The Template [[ਫਰਮਾ:Cite book]] has its parameters called `parentArgs`. It calls the Lua module [[ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1]] with other parameters called `childArgs`. Initializing `frame.args =` does not work like for the module 🍌. The function `buildFrame` initializes the frame at each level: 1. `parent` for the Template level. 2. `child` for the Module level</comment>
      <origin>849712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49027" sha1="nknyc2626fy6tjx0nggxmz7imzc0czy" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=10 copy&gt;
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>nknyc2626fy6tjx0nggxmz7imzc0czy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849714</id>
      <parentid>849712</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:30:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ 1. `local prm =` is the table of Template parameters at `parent` level. When a named argument such as `publication-place` has a dash (`-`) or a space, its string must be indicated between quotation mark (`&quot;`) . The string must be between square bracket:  `[` + &quot;publication-place&quot; + `]=value`</comment>
      <origin>849714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49227" sha1="rtjumt719n9zjd21pcjamh3yjccf1fp" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=10 copy&gt;
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {last=&quot;Meeus&quot;, first=&quot;Jean&quot;, year=&quot;1991&quot;,
      title=&quot;Astronomical algorithms&quot;, language=&quot;en&quot;,
    [&quot;publication-place&quot;]=&quot;Richmond, Va&quot;, publisher=&quot;Willmann-Bell&quot;, isbn=&quot;0-943396-35-2&quot;
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>rtjumt719n9zjd21pcjamh3yjccf1fp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849716</id>
      <parentid>849714</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ 2. The parameter of the module [[ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1]] is `CitationClass = &quot;book&quot;` at `child` level</comment>
      <origin>849716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49323" sha1="j3zorplxwelpuci4k2dharzd0fwp6au" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=10 copy&gt;
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {last=&quot;Meeus&quot;, first=&quot;Jean&quot;, year=&quot;1991&quot;,
      title=&quot;Astronomical algorithms&quot;, language=&quot;en&quot;,
    [&quot;publication-place&quot;]=&quot;Richmond, Va&quot;, publisher=&quot;Willmann-Bell&quot;, isbn=&quot;0-943396-35-2&quot;
}
local moduleName = &quot;ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1&quot;; local childArg = {CitationClass = &quot;book&quot;}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>j3zorplxwelpuci4k2dharzd0fwp6au</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849720</id>
      <parentid>849716</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:50:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ Let's build the frame for the Template name &quot;ਫਰਮਾ:Cite book&quot; and its `prm` at `parent` level and the Lua module &quot;ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1&quot; and its parameter `childArgs` at `child` level. Call the function `citation(frame)`</comment>
      <origin>849720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49457" sha1="47dorh9n89gcnzsdasinxa9qdjtfu5g" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=10 copy&gt;
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {last=&quot;Meeus&quot;, first=&quot;Jean&quot;, year=&quot;1991&quot;,
      title=&quot;Astronomical algorithms&quot;, language=&quot;en&quot;,
    [&quot;publication-place&quot;]=&quot;Richmond, Va&quot;, publisher=&quot;Willmann-Bell&quot;, isbn=&quot;0-943396-35-2&quot;
}
local moduleName = &quot;ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1&quot;; local childArgs = {CitationClass = &quot;book&quot;}
local frame = buildFrame(&quot;ਫਰਮਾ:Cite book&quot;, prm, moduleName, childArgs)
print(&quot;੧. &quot; .. require(moduleName).citation(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>47dorh9n89gcnzsdasinxa9qdjtfu5g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849723</id>
      <parentid>849720</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ Introducing [[ਫਰਮਾ:Cite book]] in Debug console</comment>
      <origin>849723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50433" sha1="5ncwz251iaqhnwms0gjtyxg358cvosv" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=10 copy&gt;
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {last=&quot;Meeus&quot;, first=&quot;Jean&quot;, year=&quot;1991&quot;,
      title=&quot;Astronomical algorithms&quot;, language=&quot;en&quot;,
    [&quot;publication-place&quot;]=&quot;Richmond, Va&quot;, publisher=&quot;Willmann-Bell&quot;, isbn=&quot;0-943396-35-2&quot;
}
local moduleName = &quot;ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1&quot;; local childArgs = {CitationClass = &quot;book&quot;}
local frame = buildFrame(&quot;ਫਰਮਾ:Cite book&quot;, prm, moduleName, childArgs)
print(&quot;੧. &quot; .. require(moduleName).citation(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ HTML ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=13&gt;
੧. &lt;DEL&gt;'&quot;`UNIQ--templatestyles-00000000-QINU`&quot;'&lt;DEL&gt;&lt;cite id=&quot;CITEREFMeeus1991&quot; class=&quot;citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot;&gt;Meeus, Jean (1991). ''Astronomical algorithms'' (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Richmond, Va: Willmann-Bell. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-943396-35-2|&lt;bdi&gt;0-943396-35-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;span title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Astronomical+algorithms&amp;rft.place=Richmond%2C+Va&amp;rft.pub=Willmann-Bell&amp;rft.date=1991&amp;rft.isbn=0-943396-35-2&amp;rft.aulast=Meeus&amp;rft.aufirst=Jean&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fpa.wikipedia.org%3A%E0%A8%AE%E0%A9%8C%E0%A8%A1%E0%A8%BF%E0%A8%8A%E0%A8%B2%3AYesno&quot; class=&quot;Z3988&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[Category:CS1 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-language sources (en)]]
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>5ncwz251iaqhnwms0gjtyxg358cvosv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849727</id>
      <parentid>849723</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:10:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ Introducing the text fragment `#:~:text=hidden` scrolling to the word &quot;hidden&quot; and highlights it. English WP warns, &quot;This topic could not be found. It might have been deleted, moved or renamed.&quot;, which matches well the concept of &quot;hidden&quot;. Non‑printing 0x7F DEL markers have been replaced with &quot;&lt;DEL&gt;&quot;: [[:en:WP:Lua#Wikitext#:~:text=hidden]] code &quot;UNIQ--templatestyles-00000000-QINU&quot; between non-printing 0x7F DEL markers stripped out with &quot;&lt;DEL&gt;&quot;.</comment>
      <origin>849727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50866" sha1="tlqzmefb3cd35v1w6wpykpk0ttizho3" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=10 copy&gt;
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {last=&quot;Meeus&quot;, first=&quot;Jean&quot;, year=&quot;1991&quot;,
      title=&quot;Astronomical algorithms&quot;, language=&quot;en&quot;,
    [&quot;publication-place&quot;]=&quot;Richmond, Va&quot;, publisher=&quot;Willmann-Bell&quot;, isbn=&quot;0-943396-35-2&quot;
}
local moduleName = &quot;ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1&quot;; local childArgs = {CitationClass = &quot;book&quot;}
local frame = buildFrame(&quot;ਫਰਮਾ:Cite book&quot;, prm, moduleName, childArgs)
print(&quot;੧. &quot; .. require(moduleName).citation(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ HTML ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=13&gt;
੧. &lt;DEL&gt;'&quot;`UNIQ--templatestyles-00000000-QINU`&quot;'&lt;DEL&gt;&lt;cite id=&quot;CITEREFMeeus1991&quot; class=&quot;citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot;&gt;Meeus, Jean (1991). ''Astronomical algorithms'' (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Richmond, Va: Willmann-Bell. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-943396-35-2|&lt;bdi&gt;0-943396-35-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;span title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Astronomical+algorithms&amp;rft.place=Richmond%2C+Va&amp;rft.pub=Willmann-Bell&amp;rft.date=1991&amp;rft.isbn=0-943396-35-2&amp;rft.aulast=Meeus&amp;rft.aufirst=Jean&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fpa.wikipedia.org%3A%E0%A8%AE%E0%A9%8C%E0%A8%A1%E0%A8%BF%E0%A8%8A%E0%A8%B2%3AYesno&quot; class=&quot;Z3988&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[Category:CS1 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-language sources (en)]]
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&quot;UNIQ--templatestyles-00000000-QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ [[:en:WP:Lua#Wikitext#:~:text=hidden|ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ]], ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਨਾ-ਛਾਪਣਯੋਗ 0x7F DEL ਨਿਸ਼ਾਨ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot; inline&gt;&quot;&lt;DEL&gt;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>tlqzmefb3cd35v1w6wpykpk0ttizho3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849728</id>
      <parentid>849727</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ With `&lt;cite id=&quot;CITEREFMeeus1991&quot;` generated by [[ਫਰਮਾ:Cite book]], the reference Short FootNote ([[ਫਰਮਾ:Sfn]]) links to the book in Bibliography (ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ).</comment>
      <origin>849728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51000" sha1="gcyeh1s6nhnbix16eyx30ckcti8xahd" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=10 copy&gt;
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {last=&quot;Meeus&quot;, first=&quot;Jean&quot;, year=&quot;1991&quot;,
      title=&quot;Astronomical algorithms&quot;, language=&quot;en&quot;,
    [&quot;publication-place&quot;]=&quot;Richmond, Va&quot;, publisher=&quot;Willmann-Bell&quot;, isbn=&quot;0-943396-35-2&quot;
}
local moduleName = &quot;ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1&quot;; local childArgs = {CitationClass = &quot;book&quot;}
local frame = buildFrame(&quot;ਫਰਮਾ:Cite book&quot;, prm, moduleName, childArgs)
print(&quot;੧. &quot; .. require(moduleName).citation(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ HTML ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=13&gt;
੧. &lt;DEL&gt;'&quot;`UNIQ--templatestyles-00000000-QINU`&quot;'&lt;DEL&gt;&lt;cite id=&quot;CITEREFMeeus1991&quot; class=&quot;citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot;&gt;Meeus, Jean (1991). ''Astronomical algorithms'' (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Richmond, Va: Willmann-Bell. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-943396-35-2|&lt;bdi&gt;0-943396-35-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;span title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Astronomical+algorithms&amp;rft.place=Richmond%2C+Va&amp;rft.pub=Willmann-Bell&amp;rft.date=1991&amp;rft.isbn=0-943396-35-2&amp;rft.aulast=Meeus&amp;rft.aufirst=Jean&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fpa.wikipedia.org%3A%E0%A8%AE%E0%A9%8C%E0%A8%A1%E0%A8%BF%E0%A8%8A%E0%A8%B2%3AYesno&quot; class=&quot;Z3988&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[Category:CS1 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-language sources (en)]]
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&quot;UNIQ--templatestyles-00000000-QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ [[:en:WP:Lua#Wikitext#:~:text=hidden|ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ]], ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਨਾ-ਛਾਪਣਯੋਗ 0x7F DEL ਨਿਸ਼ਾਨ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot; inline&gt;&quot;&lt;DEL&gt;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
# Short FootNote [[ਫਰਮਾ:Sfn]] ਲਈ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;cite id=&quot;CITEREFMeeus1991&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt;।

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>gcyeh1s6nhnbix16eyx30ckcti8xahd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849729</id>
      <parentid>849728</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ Another example of running the couple Template [[ਫਰਮਾ:Sfn]] and its Lua module [[ਮੌਡਿਊਲ:Footnotes]] with `buildFrame`</comment>
      <origin>849729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52008" sha1="h4lcn7p3sieejk46l8vt3sixwe8rkbr" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=10 copy&gt;
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {last=&quot;Meeus&quot;, first=&quot;Jean&quot;, year=&quot;1991&quot;,
      title=&quot;Astronomical algorithms&quot;, language=&quot;en&quot;,
    [&quot;publication-place&quot;]=&quot;Richmond, Va&quot;, publisher=&quot;Willmann-Bell&quot;, isbn=&quot;0-943396-35-2&quot;
}
local moduleName = &quot;ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1&quot;; local childArgs = {CitationClass = &quot;book&quot;}
local frame = buildFrame(&quot;ਫਰਮਾ:Cite book&quot;, prm, moduleName, childArgs)
print(&quot;੧. &quot; .. require(moduleName).citation(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ HTML ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=13&gt;
੧. &lt;DEL&gt;'&quot;`UNIQ--templatestyles-00000000-QINU`&quot;'&lt;DEL&gt;&lt;cite id=&quot;CITEREFMeeus1991&quot; class=&quot;citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot;&gt;Meeus, Jean (1991). ''Astronomical algorithms'' (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Richmond, Va: Willmann-Bell. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-943396-35-2|&lt;bdi&gt;0-943396-35-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;span title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Astronomical+algorithms&amp;rft.place=Richmond%2C+Va&amp;rft.pub=Willmann-Bell&amp;rft.date=1991&amp;rft.isbn=0-943396-35-2&amp;rft.aulast=Meeus&amp;rft.aufirst=Jean&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fpa.wikipedia.org%3A%E0%A8%AE%E0%A9%8C%E0%A8%A1%E0%A8%BF%E0%A8%8A%E0%A8%B2%3AYesno&quot; class=&quot;Z3988&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[Category:CS1 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-language sources (en)]]
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&quot;UNIQ--templatestyles-00000000-QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ [[:en:WP:Lua#Wikitext#:~:text=hidden|ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ]], ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਨਾ-ਛਾਪਣਯੋਗ 0x7F DEL ਨਿਸ਼ਾਨ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot; inline&gt;&quot;&lt;DEL&gt;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
# Short FootNote [[ਫਰਮਾ:Sfn]] ਲਈ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;cite id=&quot;CITEREFMeeus1991&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt;।


;[[ਫਰਮਾ:Sfn]] '''S'''hort '''F'''oot'''N'''ote (ਛੋਟਾ ਹਵਾਲਾ)
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 start=14 copy&gt;
--[[ {{sfn|Meeus|1991|p=349–354|loc=47. Phases of the Moon}} ]]--
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {&quot;Meeus&quot;, &quot;1991&quot;, p=&quot;349–354&quot;, loc=&quot;47. Phases of the Moon&quot;}
-- {{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
local moduleName = &quot;ਮੌਡਿਊਲ:Footnotes&quot;; local childArg = {template = &quot;sfn&quot;}
local frame = buildFrame(&quot;ਫਰਮਾ:Sfn&quot;, prm, moduleName, childArg)
print(&quot;੨. &quot; .. require(moduleName).sfn(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=25&gt;
no target: CITEREFMeeus1991
੨. &lt;DEL&gt;'&quot;`UNIQ--ref-00000001-QINU`&quot;'&lt;DEL&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>h4lcn7p3sieejk46l8vt3sixwe8rkbr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849732</id>
      <parentid>849729</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:00:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ */ Sfn in Debug console claims: ☾ &quot;no target: CITEREFMeeus1991&quot;☽. However the HTML anchor really exists behind the surface. Click [[ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ#CITEREFMeeus1991]] to select the bੰ ੁੰk in ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ on the 🌘THER side of the M🌖🌕N ([[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] 🚀) in shape of banana 🌙</comment>
      <origin>849732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52173" sha1="8hj73n90kunykvbleis400nd89ysd82" xml:space="preserve">{{WikiProject Lua/header}}
{{Namespaces}}
{{Information page|WP:Lua}}
[[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)|ਲੂਆ]] ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ, [[mw: Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਲੁਆ ਕੋਡ ਨੂੰ ਹੁਣ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਟੈਂਪਲੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਕਿਰਬੰਟੋ ਦੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਜੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ ਜੁਲਾਈ 2015 ਤੋਂ ਲੁਆ 5.1 {{as of|lc=y|2015|07}} ਨੂੰ ਸਪੋਰਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।  

== ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਹੈਲੋ ਵਰਲਡ! ==
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]]&lt;/code&gt;: ਸਰਲਤਮ ਸੰਭਵ ਸਕ੍ਰਿਪਟ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ

ਲੁਆ ਸੋਰਸ ਕੋਡ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ (ਯਾਨਿ ਕਿ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;) ਨਾਮਕ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਮਾਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਫੇਰ ਟੈਂਪਲੈਂਟ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;{{#invoke:}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਰਾਹੀਂ ਇਨਵੋਕ (ਬੁਲਾਏ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। (ਜਿਵੇਂ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/doc|doc]]&lt;/code&gt;''' ਇਸ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;Hello, world!&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਛਾਪਣ ਵਾਸਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕੋਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈ।)  

ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇੰਸਟਾਲ ਜਾਂ ਸੇਵ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
# ਆਪਣਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰੋ।
# ਆਪਣੇ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨੇ ’ਤੇ ਨਵੀਂ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਕਾਲ ਚਿਪਕਾਓ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas|hello}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;
    &lt;li&gt;'''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;hello&lt;/syntaxhighlight&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਲ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਨਾਲ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;&lt;code style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;ਰੱਦ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, &lt;code&gt;Leave&lt;/code&gt; ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਤੁਹਾਡਾ ਯੂਜ਼ਰ ਪੰਨਾ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

=== ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਵਰਤਣਾ ===
ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਵੱਲ ਉਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸਤਰਾਂ ਫਰਮੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਵੀ, ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਪਾਈਪ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਦੂਜੀ ਪਾਈਪ ਤੋਂ ਬਾਦ ਦੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। 

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਆਰਗੂਮੈਂਟ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs]]&lt;/code&gt;: ਸਿੱਧ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਮੀਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਣਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਸ਼ੀਲ ਕਰਨਾ ਹੈ

ਉਦਾਹਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ, &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;BananasArgs&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ, '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੱਖਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਪਹਿਲੀ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਸਤਰਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਜਸਪ੍ਰੀਤ}}
# {{#invoke:BananasArgs|hello|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ}}
&lt;/blockquote&gt;


;ਨਾਮਿਤ ਆਰਗੂਮੈਂਟ &lt;code&gt;|ਕੁੰਜੀ=ਮੁੱਲ&lt;/code&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
{{#invoke:ਮੋਡੀਊਲ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਫੰਕਸ਼ਨ_ਦਾ_ਨਾਮ|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ1=ਮੁੱਲ1|ਨਾਮਿਤ_ਆਰਗੂਮੈਂਟ2=ਮੁੱਲ2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

BananasArgs ਕੋਲ ਇੱਕ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-26|count_fruit]]&lt;/code&gt;''' ਨਾਮਕ ਫੰਕਸ਼ਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ  &lt;code&gt;|bananas=&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;|apples=&lt;/code&gt; ਨਾਮਕ ਆਰਜੂਮੈਂਟ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਕੇਲਿਆਂ (ਬਾਨਾਨਾਜ਼) ਅਤੇ ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਰਗੂਮੈਂਟਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|apples=3|bananas=4}}
# {{#invoke:BananasArgs|count_fruit|bananas=5|apples=2}}
&lt;/blockquote&gt;

ਜਿਆਦਾਤਰ ਮੌਡਿਊਲਜ਼ ਇੱਕ ਡੌਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਪੰਨਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣਗੇ ਜਿਸਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਰਜੂਮੈਂਟਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ।

== ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ: ਲੂਆ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ==
ਲੂਆ Scribunto ਦਾ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇੰਟਰਐਕਟਿਵ ਟੂਲ ਹੈ।
# [[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]] ਪੰਨੇ ‘ਤੇ &lt;code&gt;ਸਰੋਤ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# ਪੰਨੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ &lt;code&gt;Debug console&lt;/code&gt; ਭਾਗ ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
# ਟਿੱਪਣੀ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ &lt;span style=&quot;color:#eaecf0;&quot;&gt;ਹਲਕਾ&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;ਨੀਲਾ&lt;/span&gt; ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸਟ ਕਰੋ (ਜੋ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ਬਟਨ ਦੇ ਉੱਪਰ ਹੈ)।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
--[[ਤੁਹਾਡਾ ਪਹਿਲਾ ਲੂਆ Hello World-ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ]]--
print(&quot;ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ &quot; .. _VERSION .. &quot;!&quot;) -- ਲੂਆ ਸੰਸਕਰਣ ਨੂੰ `..` ਨਾਲ ਜੋੜੋ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਦੋ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ {{key press|Enter}} ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਨਤੀਜਾ ਲੂਆ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;print&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਮਾਂਡ ਲਾਈਨ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ:&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
ਲੂਆ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਸੁਆਗਤ ਹੈ Lua 5.1!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;ol start=&quot;6&quot;&gt;
    &lt;li&gt;ਪਿਛਲੀਆਂ ਲੂਆ ਕਮਾਂਡਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਾਣ ਲਈ {{key press|Up}} &lt;code&gt;Up arrow&lt;/code&gt; ਦਬਾਓ।&lt;/li&gt;
    &lt;li&gt;ਚਾਹੋ ਤਾਂ &lt;code&gt;ਸਾਫ਼ ਕਰੋ&lt;/code&gt; ‘ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;Debug Console&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ; ਉੱਪਰ ਵਾਲਾ ਲੂਆ ਸੰਪਾਦਕ '''ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ'''।&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;


; ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ HTML ਜਨਰੇਟਰ
&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas#L-4|hello]]&lt;/code&gt;''' ਫੰਕਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- Debug console ਵਿੱਚ ਮੌਡਿਊਲ ਲੋਡ ਕਰੋ
print(modHi.hello()) -- &quot;Hello, world!&quot; ਦਿਖਾਓ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
Hello, world!
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

;ਆਰਗੂਮੈਂਟ
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
local modArg = require('ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {&quot;ਜਸਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੧. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {&quot;ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ&quot;}; print(&quot;੨. &quot; .. modArg.hello(frame))
frame.args = {apples=&quot;3&quot;, bananas=&quot;4&quot;}; print(&quot;੩. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
frame.args = {bananas=&quot;5&quot;, apples=&quot;2&quot;}; print(&quot;੪. &quot; .. modArg.count_fruit(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=7&gt;
੧. Hello, ਜਸਪ੍ਰੀਤ!
੨. Hello, ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ!
੩. I have 4 bananas and 3 apples
੪. I have 5 bananas and 2 apples
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

; ਪਛਾਣ ਫੰਕਸ਼ਨ
&lt;code&gt;callParserFunction&lt;/code&gt; [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##if|#if]]
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=2 copy&gt;
local yesno = require('ਮੌਡਿਊਲ:Yesno') -- #if yesno then ਆਪਣਾ ਇਨਪੁੱਟ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno(&quot;Yes&quot;), &quot;Yes&quot;, 'no'))
print(mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#if&quot;, yesno('ਨਹੀਂ'), &quot;ਹਾਂ&quot;, 'ਨਹੀਂ'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=4&gt;
Yes
ਨਹੀਂ
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;&lt;code&gt;Yesno&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

== ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰੋ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ [[:en:Wikipedia talk:Lua]] ਤੇ ਜਾਓ

== ਇਤਿਹਾਸ ==
[[mw:Manual:MediaWiki architecture#Magic words and templates|ਜਾਦੂਈ ਸ਼ਬਦ]], [[mw:Help:Extension:ParserFunctions|ਪਾਰਜ਼ਰਫੰਕਸ਼ਨ (ParserFunctions)]], [[mw:Extension:Lua|ਲੂਆ ਸ਼ਾਖਾ]], ਵਿਕੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਨੇ  (JavaScript ਬਨਾਮ Lua), [[mw:Extension:WikiScripts]] ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਾਇਆ, ਲੂਆ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਟਿੱਮ [[mw:Extension:Scribunto|ਸਕਿਰਬੰਟੋ]] ਲਿਖਦਾ ਹੈ|

ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਲੂਆ ਨੂੰ [[test2wiki:|test2.wikipedia.org]] ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ | ਲੂਆ ਫਰਵਰੀ 2013 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿੱਚ  mediawiki.org ਅਤੇ Wikimedia test wikis ਉੱਤੇ ਪਰਖਣ ਤੋਂ ਬਾਦ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ|

== ਲੂਆ ਬਾਰੇ ==
:Brad Jorsch ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ [[:File:WMF Tech Talk 2013-02-28 slides - Scribunto presentation.pdf|ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ਟੈਂਪਲੇਟ]] ਨੂੰ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਲੂਆ ਇੱਕ ਸਕ੍ਰਿਪਟਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਡੇਟਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ, ਸਮੀਕਰਨਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਜਾਂ ਆਬਜੈਕਟ-ਓਰੀਐਂਟਡ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਰਾਹੀਂ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਰਮੈਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਲੂਆ ਟੇਬਲਾਂ, ਡਾਇਨਾਮਿਕ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸੀਏਟਿਵ ਐਰੇਆਂ ਸਮੇਤ ਜਟਿਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਡੈਕਸ ਸਬਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਇੰਡੈਕਸ ਨੰਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੂਆ ਨੇਸਟਡ ਫੰਕਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਰਿਕਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਰਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਜਟਿਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹੋਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਇਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ।

ਹੇਠਾਂ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਮੌਡਿਊਲ ਦੇ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:BananasArgs#L-13]]--
local p = {} -- ਲੋੜੀਂਦੀ ਮੌਡਿਊਲ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ, ਖਾਲੀ ਟੇਬਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ
function p.hello(frame) -- hello ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ।
    local name = frame.args[1] -- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
    return &quot;Hello, &quot; .. name .. &quot;!&quot;  -- `..` ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਜੋਂ ਜੋੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
end  -- ਫੰਕਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ।
return p  -- ਮੌਡਿਊਲ ਦੀ (p)ੈਕੇਜ ਟੇਬਲ ਵਾਪਸ ਕਰੋ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;

ਲੂਆ ਦਾ ਇੱਕ ਨਮੂਨਾ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt; ... &lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਟੈਗ ਨੂੰ ਲੂਆ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੂਆ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਵੇਖਣ ਲਈ ਲੇਖ [[ਲੂਆ (ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗ ਭਾਸ਼ਾ)]] ਵੇਖੋ।

MediaWiki (ਅਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ) ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ [[mw:Extension:Scribunto/ਲੂਆ reference manual]] ਵੇਖੋ।

== ਯੂਨਿਟ ਪਰਖਣਾ ==
ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਲੂਆ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਿੰਗ ਫਰੇਮਵਰਕ [[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਇਨਪੁੱਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਚਲਾਉਣ ਅਤੇ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਮੀਦ ਕੀਤੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ ’ਤੇ ਰਿਗ੍ਰੈਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖੋਜਣ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਵਰਗੇ ਮੌਡਿਊਲ ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;code&gt;Bananas&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases|testcases]]&lt;/code&gt;''' ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;br /&gt;
ਇਹ '''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Bananas/testcases|ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ:]]&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;Bananas/testcases&lt;/code&gt; ਉੱਤੇ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;{{#invoke:Bananas/testcases|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;run&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;}}&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Bananas/testcases|run}}
&lt;/blockquote&gt;


ਹਰ ਟੈਸਟ ਵਿਧੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;p:&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;test_&lt;/code&gt;''' ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
--[[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas/testcases]]--
local p = require('ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit').new()
local modHi = require('ਮੌਡਿਊਲ:Bananas') -- ਟੈਸਟ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਓ।
function p:test_hi() -- [[ਮੌਡਿਊਲ:Bananas]] ਲਈ ਇਕਾਈ ਟੈਸਟ।
    self:assertEquals('Hello, world!', modHi.hello())
end 
return p
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੰਗਰੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;br /&gt;
ਇਹ ਅਸਲ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਫਲੋਟਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਧੀ ਵੀ ਹੈ।

ਇਕਾਈ ਟੈਸਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਲਈ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:ScribuntoUnit]] ਵੇਖੋ।

== ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ==
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ: Lua ਨੂੰ ਇਨਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਸਿਰਫ਼ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#invoke:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਾਠ-ਸਤਰਾਂ ਅਤੇ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.new|mw.title.new(...)]]:getContent()&lt;/code&gt; तथा &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate()]]&lt;/code&gt; ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। Lua ਦੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:preprocess|frame:preprocess()]]&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਾਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਿੱਚ ਟੈਂਪਲੇਟ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(mw.title.getCurrentTitle())
print(mw.getCurrentFrame():preprocess('{{PAGENAME}}'))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=3&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Yesno
Yesno
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਇਹ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.ustring.len|mw.ustring.len]]&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ &lt;code&gt;[[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#string.len|string.len]]&lt;/code&gt; ਦੀ ਬਜਾਇ ਕਰਨੀ ਬਿਹਤਰ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=3 copy&gt;
--[[ਯੂਨੀਕੋਡ]]--
local code = mw.getContentLanguage().code
local lang = mw.getCurrentFrame():callParserFunction(&quot;#language&quot;, code)
local lenUnicode = mw.ustring.len(lang) -- ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local lenByte, lenSharp = string.len(lang), #lang -- ਬਾਈਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
local msg = &quot;code: \&quot;%s\&quot;. lang: \&quot;%s\&quot;. mw.ustring.len = %d string.len = %d sharp = %d&quot;
print((msg):format(code, lang, lenUnicode, lenByte, lenSharp))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
code: &quot;pa&quot;. lang: &quot;ਪੰਜਾਬੀ&quot;. mw.ustring.len = 6 string.len = 18 sharp = 18
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{#invoke:Utf8debug|ek|pa:ਪੰਜਾਬੀ।}}
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਸਾਰਾ ਲੂਆ ਕੋਡ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਅੰਕੜਾ-ਹਿਸਾਬ ਜਾਂ ਬੇਅੰਤ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;while&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;repeat&lt;/syntaxhighlight&gt; ਲੂਪ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) '''10 ਸ'''ਕਿੰਟ ਦੇ CPU ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਰੈਂਡਰ ਕੀਤੇ ਸਫ਼ੇ ਦੇ ਸਰੋਤ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਟੈਂਪਲੇਟ ਜਾਂ ਮੌਡਿਊਲ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗਿਆ।

ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ, Scribunto ਦਾ ਲੂਆ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਫੰਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਮਿਆਰੀ ਲੂਆ ਤੋਂ [[mw:Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Differences_from_standard_Lua|ਅੰਤਰ]] ਵੇਖੋ)।

=== ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਕਮੀਆਂ ===
Scribunto ਵਿੱਚ ਲੂਆ ਕੋਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਪਾਰਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਲੂਆ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਇਕਲੌਤਾ ਯੂਜ਼ਰ ਇਨਪੁੱਟ ''ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸੋਧ'' ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਹ ਅਜਿਹਾ ਇਨਪੁੱਟ ਬਾਕਸ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਫੈਰਨਹਾਈਟ ਤਾਪਮਾਨ ਦਰਜ ਕਰੋ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ’ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤਾਪਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੋ, ਜਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਮੈਂਡਲਬਰੋਟ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਮੁੜ ਗਣਨਾ ਕਰ ਸਕੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੂਲ ਸੈੱਟ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਹਿੱਸੇ ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local function toCelsius(tempFahrenheit) return (tempFahrenheit - 32) * 5 / 9 end
print((&quot;toCelsius(32°F) = %s°C. toCelsius(68°F) = %d°C&quot;):format(toCelsius(32), toCelsius(68)))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=3&gt;
toCelsius(32°F) = 0°C. toCelsius(68°F) = 20°C
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਲੂਆ ਇਨਪੁੱਟ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ [[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:Transclusion|ਸ਼ਾਮਲ]] ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤਰ ਫ਼ਾਈਲਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਵੈਕਟਰ ਗ੍ਰਾਫ਼ਿਕਸ (SVG) ਫ਼ਾਈਲਾਂ, [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]] ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਜਾਂ [[ਖ਼ਾਸ:ਕਿਹੜੇ ਸਫ਼ੇ ਇੱਥੇ ਜੋੜਦੇ ਹਨ/ਮੌਡਿਊਲ:UnitTests]] ਵਰਗੇ ਖ਼ਾਸ ਸਫ਼ੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।

== ਡੀਬੱਗ ਕਰਨਾ ==
=== ਨਾਂ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

ਗਲਤੀ ਵਾਲੇ ਸੁਨੇਹੇ 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਲਾਈਨ 107 ਤੱਕ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Infobox_road/route at line 107: bad argument #1 to 'wikitext' ('''string''' or number expected, got &lt;s&gt;boolean&lt;/s&gt;).
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ Boolean ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=107 line highlight=1&gt;
container:tag('p'):cssText('margin:0.1em;'):wikitext(name)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ: 
&lt;code&gt;|name=&lt;/code&gt; ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{Infobox road |name=ਨਿਊਯਾਰਕ 343 |state=NY |type=NY |route=343}}
&lt;/blockquote&gt;

=== ਲਿੰਕ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
[[ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)]] ਦੇ &quot;ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ&quot; ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਕਰੋ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
{{jct|state=NY|NY|82}}
&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜੋੜਨਾ}}
&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local modJunction = require('ਮੌਡਿਊਲ:jct')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(modJunction.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in ਮੌਡਿਊਲ:Jct at line 204: attempt to concatenate local 'link' (a boolean value).&lt;br /&gt;
Backtrace:&lt;br /&gt;
ਮੌਡਿਊਲ:Jct:204: in function &quot;routeText&quot;
&lt;/blockquote&gt;

[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct#L-204]] ਵਿੱਚ, &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=12&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route
	else
		link = p.link(route)
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਸਟਮ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;error()&lt;/syntaxhighlight&gt; ਕਾਲਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂਚ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਗਾਓ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=193 line highlight=6,8 copy&gt;
-- Links/abbreviations
local function routeText(route, jctname, frame)
	local link
	local type = route.type
	if not type or type == '' then
		link = route.route; error(&quot;link1=&quot; .. tostring(link))
	else
		link = p.link(route); error(&quot;link2=&quot; .. tostring(link))
	end

	local dir = route.dir and ' ' .. string.lower(route.dir) or ''
	local routeText = link .. dir
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &quot;&lt;s&gt;ਸਫ਼ਾ ਛਾਪੋ&lt;/s&gt;&quot; (&lt;s&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੋ&lt;/s&gt;। &lt;s&gt;Publish changes&lt;/s&gt;) 'ਤੇ '''&lt;span style=&quot;color:red;&quot;&gt;ਕਲਿੱਕ ਨਾ ਕਰੋ&lt;/span&gt;'''।


&lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਦੂਜੀ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error at line 200: link2=false.
&lt;/blockquote&gt;

# ਦੋਵੇਂ ਕਸਟਮ ਗਲਤੀ ਕਾਲਾਂ ਹਟਾਓ। ਸਮੱਸਿਆ &lt;code&gt;p.link&lt;/code&gt; ਫੰਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=2,4&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr')
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀ ਸਫ਼ਾ [[:en:New York State Route 82]] ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ &lt;code&gt;link&lt;/code&gt; ਅਤੇ &lt;code&gt;abbr&lt;/code&gt; ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਮੁੱਲ &lt;code&gt;false&lt;/code&gt; ਹੈ।

# ਜਦੋਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਲੂਆ ਕੋਡ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੋ।
# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;false&lt;/syntaxhighlight&gt; ਦੀ ਥਾਂ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt; or ''&lt;/syntaxhighlight&gt; ਜੋੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਸਤਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਾਪਸ ਕਰੋ।

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; start=176 line highlight=4 copy&gt;
-- Links/abbreviations
function p.link(route)
	local nolink = route.nolink
	local abbr = parser(route, 'abbr') or ''
	if nolink then
		return abbr
	else
		local link = parser(route, 'link')
		if not link or link == '' then
			return abbr
		else
			return format(&quot;[[%s|%s]]&quot;, link, abbr)
		end
	end
end
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=4 copy&gt;
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {state=&quot;NY&quot;, &quot;NY&quot;, &quot;82&quot;}
print(p.jct(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਗਲਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found&lt;br /&gt;
218. local extraTypes = mw.loadData('Module:Road data/extra')
&lt;/blockquote&gt;

ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਲੇਖ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ:
# '''&lt;code&gt;ਇਸ ਫਰਮੇ ਨਾਲ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਝਲਕ ਵੇਖੋ&lt;/code&gt;''' ਹੇਠਾਂ ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ &lt;code&gt;ਸਟੇਟ ਰੂਟ 343 (ਨਿਊਯਾਰਕ-ਕਨੈਕਟੀਕਟ)&lt;/code&gt; ਦਰਜ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' ’ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# &lt;code&gt;Infobox road&lt;/code&gt; ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਸਕ੍ਰੋਲ ਕਰਕੇ &lt;code&gt;Major junctions&lt;/code&gt; (ਮੁੱਖ ਜੰਕਸ਼ਨ) ਤੱਕ ਜਾਓ।
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
ਪੱਛਮ end	Lua error in package.lua at line 80: module 'Module:Road data/extra' not found
&lt;/blockquote&gt;

# [[:en:Module:Road data/extra]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।
# ਸੁਰੱਖਿਅਤ &lt;code&gt;ਮੌਡਿਊਲ:&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Jct|Jct]]&lt;/code&gt;''' ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜੋ '''ਅਣਬਦਲਿਆ''' ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
{{collapse bottom}}

=== ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall ===
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਲੂਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗਣਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਪਰ ਪੂਰਾ ਮੌਡਿਊਲ ਨਾ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੋ।&lt;br /&gt;
ਇਸ ਲਈ [[ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall]] ਇੱਕ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ: [[ਬਰਮੂਡਾ_ਤਿਕੋਣ#ਹਵਾਲੇ|ਹਵਾਲੇ]]

1. &quot;USCG: Frequently Asked Questions&quot;. Uscg.mil. 2008-07-22. Archived from the original on 2002-08-02. Retrieved 2013-08-12.
&lt;blockquote style=&quot;color:#bf3c2c;&quot;&gt;
&lt;nowiki&gt;{{cite web}}:&lt;/nowiki&gt; Unknown parameter |&lt;s&gt;dead-url&lt;/s&gt;= ignored (|'''url-status'''= suggested) (help)
&lt;/blockquote&gt;

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;|dead-url=yes&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨੂੰ &quot;'''&lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt;'''&quot; ਨਾਲ ਬਦਲੋ.

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
frame.args = {source, &quot;|dead-url=yes&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=6&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

{{collapse top|title=LuaCall ਇੱਕ ਪੈਰਾਮੀਟਰ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ}}
ਜੇ ਪੈਟਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਹੋਣ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,4 copy&gt;
local source = &quot;ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;&quot;
local modString = require('ਮੌਡਿਊਲ:String')
local frame = mw.getCurrentFrame()
-- ਨਿਯਮਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ &quot;%s&quot; ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ।
-- &quot;*&quot; ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੂਨਯ (ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ) ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
frame.args = {source, &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;, &quot;|url-status=dead&quot;, plain=&quot;false&quot;}
print(modString.replace(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=8&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=.../faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੂਰੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ:

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
local pageName = &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
local modPage = require(&quot;ਮੌਡਿਊਲ:Page&quot;)
local frame = mw.getCurrentFrame(); frame.args = {pageName, as=&quot;raw&quot;}
local source = modPage.getContent(frame)
print('wikipage: &quot;' .. pageName .. '&quot;')
print(source)

local pattern = &quot;|%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*&quot;
local replace = &quot;|url-status=dead&quot;
local fixedTxt = mw.ustring.gsub(source, pattern, replace)
print(&quot;\nਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:&quot;)
print(fixedTxt)
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=13&gt;
wikipage: &quot;ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ&quot;
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=18 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;


&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=28&gt;
ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ:
{{TOC right}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;text&quot; line start=33 highlight=2&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm
|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;
&lt;hr&gt;
;ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1,7 copy&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: {{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
   |reserved_return=2
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line&gt;
੧. ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ: 2
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਤੀਜਾ ਦਿਖਾਉਣਾ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=2,10 copy&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{#tag:syntaxhighlight
 |{{#invoke:LuaCall |main
   |source={{#invoke:Page|getContent|page=ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ|as=raw}}
   |pattern={{!}}%s*dead%-*url%s*=%s*yes%s*
   |replace={{!}}url-status=dead
   |mw.ustring.gsub(source,pattern,replace)
   |lua
  }}
 |lang=wikitext|line=1|copy=1
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line&gt;
੨. ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਾਪੀ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਕਾਪੀ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
{{TOC right}}
[[file:Bermuda Triangle.png|thumb| ਬਰਮੂਡਾ ਤ੍ਰਿਭੁਜ]]
'''ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ''' ਜਾਂ '''ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ''': [[ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ]] ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ ਅਜਿਹਾ ਤਿਕੋਣਾ ਮਹਾਂਸਾਗਰੀ ਖੇਤਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਤਿਕੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

`syntaxhighlight` ਦੋ ਹਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ &lt;code&gt;|url-status=dead&lt;/code&gt; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੋਧ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖਾਲੀ ਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੀਂਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=5&gt;
ਦਿੱਤੀ ਗਈ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|title=USCG: Frequently Asked Questions|publisher=Uscg.mil|date=2008-07-22|access-date=2013-08-12|archive-date=2002-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
{...}
ਅਫਵਾਹਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=navy,2011&gt;{{cite web |url=http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |title=Bermuda Triangle |publisher=History.navy.mil |date=2003-07-13 |access-date=2013-08-12 |archive-date=2002-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020802035846/http://www.history.navy.mil/faqs/faq8-1.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# ਵਿਕੀ-ਸਫ਼ਾ [[ਬਰਮੂਡਾ ਤਿਕੋਣ]] ਸੋਧੋ।
# ਸੰਪਾਦਕ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ੇ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਚੁਣੋ।
# ਪੂਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕਲਿੱਪਬੋਰਡ ਵਾਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਦਲੋ।
# ਸੁਝਾਈਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ '''&lt;code&gt;ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।
# '''&lt;code&gt;ਝਲਕ ਵਿਖਾਓ&lt;/code&gt;''' 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਕੋਈ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
{{collapse bottom}}

=== ਵਿਕੀਟੈਕਸਟ ===
ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;&quot;UNIQ5ae8f2aa414ff233-h-3--QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਰਸ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 copy&gt;
print(string.reverse(&quot;UNIQ&quot;))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=2&gt;
QINU
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪਾਈਪ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਕੀਲਿੰਕ, ਜੇ ਆਉਟਪੁੱਟ ਵਜੋਂ ਵਾਪਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ - ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: &lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|&lt;/syntaxhighlight&gt;'''&lt;code&gt;[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਮਦਦ|ਮਦਦ]]&lt;/code&gt;'''&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; inline&gt;]]&lt;/syntaxhighlight&gt;।

ਸੇਵ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ &lt;code&gt;~~&lt;nowiki/&gt;~~&lt;/code&gt; ਨੂੰ ਦਸਤਖ਼ਤਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ, ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਟੈਂਪਲੇਟ ਟ੍ਰਾਂਸਕਲੂਜ਼ਨ, ਪਾਰਸਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਕਾਲਾਂ ਅਤੇ ਵੇਰੀਏਬਲ ਬਦਲਾਅ (ਅਰਥਾਤ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼) ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ {{tag|ref|o}} ਜਾਂ {{tag|nowiki|o}} ਵਰਗੇ ਟੈਗ ਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਬੱਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।

=== ਫਰਮਾ:Sfn, ਫਰਮਾ:Cite book ਨਾਲ ਲਿੰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ ===
ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਸਫ਼ੇ ਉੱਤੇ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line highlight=1 copy&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;
# {{cite book |last=Meeus |first=Jean |year=1991 |title=Astronomical algorithms |language=en |publication-place=Richmond, Va |publisher=Willmann-Bell |isbn=0-943396-35-2}}
&lt;/blockquote&gt;

&lt;code&gt;[[ਮੌਡਿਊਲ:Yesno]]&lt;/code&gt; ਦੇ ਡੀਬੱਗ ਕੌਨਸੋਲ ਵਿੱਚ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=10 copy&gt;
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {last=&quot;Meeus&quot;, first=&quot;Jean&quot;, year=&quot;1991&quot;,
      title=&quot;Astronomical algorithms&quot;, language=&quot;en&quot;,
    [&quot;publication-place&quot;]=&quot;Richmond, Va&quot;, publisher=&quot;Willmann-Bell&quot;, isbn=&quot;0-943396-35-2&quot;
}
local moduleName = &quot;ਮੌਡਿਊਲ:citation/CS1&quot;; local childArgs = {CitationClass = &quot;book&quot;}
local frame = buildFrame(&quot;ਫਰਮਾ:Cite book&quot;, prm, moduleName, childArgs)
print(&quot;੧. &quot; .. require(moduleName).citation(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ HTML ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; line start=13&gt;
੧. &lt;DEL&gt;'&quot;`UNIQ--templatestyles-00000000-QINU`&quot;'&lt;DEL&gt;&lt;cite id=&quot;CITEREFMeeus1991&quot; class=&quot;citation book cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot;&gt;Meeus, Jean (1991). ''Astronomical algorithms'' (in ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ). Richmond, Va: Willmann-Bell. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-943396-35-2|&lt;bdi&gt;0-943396-35-2&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;span title=&quot;ctx_ver=Z39.88-2004&amp;rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&amp;rft.genre=book&amp;rft.btitle=Astronomical+algorithms&amp;rft.place=Richmond%2C+Va&amp;rft.pub=Willmann-Bell&amp;rft.date=1991&amp;rft.isbn=0-943396-35-2&amp;rft.aulast=Meeus&amp;rft.aufirst=Jean&amp;rfr_id=info%3Asid%2Fpa.wikipedia.org%3A%E0%A8%AE%E0%A9%8C%E0%A8%A1%E0%A8%BF%E0%A8%8A%E0%A8%B2%3AYesno&quot; class=&quot;Z3988&quot;&gt;&lt;/span&gt;[[Category:CS1 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-language sources (en)]]
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

# &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&quot;UNIQ--templatestyles-00000000-QINU&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਵਰਗਾ [[:en:WP:Lua#Wikitext#:~:text=hidden|ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਕੋਡ]], ਜਿਸ ਦੇ ਅੱਗੇ-ਪਿੱਛੇ ਮੌਜੂਦ ਨਾ-ਛਾਪਣਯੋਗ 0x7F DEL ਨਿਸ਼ਾਨ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot; inline&gt;&quot;&lt;DEL&gt;&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt; ਨਾਲ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
# Short FootNote [[ਫਰਮਾ:Sfn]] ਲਈ &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&lt;cite id=&quot;CITEREFMeeus1991&quot;&lt;/syntaxhighlight&gt;।


;[[ਫਰਮਾ:Sfn]] '''S'''hort '''F'''oot'''N'''ote (ਛੋਟਾ ਹਵਾਲਾ)
&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line highlight=1 start=14 copy&gt;
--[[ {{sfn|Meeus|1991|p=349–354|loc=47. Phases of the Moon}} ]]--
local function buildFrame(templateTitle, parentArgs, moduleName, childArgs)
    local root = mw.getCurrentFrame()
    local parent = root:newChild{title=templateTitle, args=parentArgs or {}}
    return parent:newChild{title=moduleName, args=childArgs or {}}
end
local prm = {&quot;Meeus&quot;, &quot;1991&quot;, p=&quot;349–354&quot;, loc=&quot;47. Phases of the Moon&quot;}
-- {{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
local moduleName = &quot;ਮੌਡਿਊਲ:Footnotes&quot;; local childArg = {template = &quot;sfn&quot;}
local frame = buildFrame(&quot;ਫਰਮਾ:Sfn&quot;, prm, moduleName, childArg)
print(&quot;੨. &quot; .. require(moduleName).sfn(frame))
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

&lt;blockquote&gt;&lt;syntaxhighlight lang=&quot;lua&quot; line start=25&gt;
no target: CITEREFMeeus1991
੨. &lt;DEL&gt;'&quot;`UNIQ--ref-00000001-QINU`&quot;'&lt;DEL&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬ ਚੁਣਨ ਲਈ [[ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ#CITEREFMeeus1991]] 'ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।

== ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਫਰਮਿਆਂ ਦਾ ਨਾਮਕਰਨ==
{{lua|ਮੌਡਿਊਲ:Bananas}}

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ {{tl|lua}} ਫਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਫਰਮਿਆਂ ਦੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਉੱਪ-ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ ਜੋ ਲੂਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੂਆ ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਫਰਮਾ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮਦੱਦ ਕਰੇਗਾ| 

{{clear}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਖ਼ਾਸ:ਅਗੇਤਰ ਤਤਕਰਾ/ਮੌਡਿਊਲ:]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua-based templates]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ
* [[:ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Lua metamodules]]
* [[:ਮੌਡਿਊਲ:Sandbox]] ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ pseudo-namespace ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ


; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਰੋਤ
* [[Wikipedia:Lua style guide]] &amp;ndash; ਇਕਸਾਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਕੋਡ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗਤਾ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਮਿਆਰ
* [[:en:Help:Lua debugging]] &amp;ndash; ਲੂਆ ਮੌਡਿਊਲਾਂ ਦੀ ਡੀਬੱਗਿੰਗ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਵੇਂ-ਕਰਨਾ ਗਾਈਡ
* [[:en:Wikipedia talk:Lua]] &amp;ndash; ਲੂਆ-ਆਧਾਰਿਤ ਟੈਂਪਲੇਟਾਂ ਜਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਬੇਨਤੀਆਂ

== ਨੋਟਸ ==
{{reflist}}

{{Wikipedia technical help|collapsed}}

[[Category:Wikipedia modules]]</text>
      <sha1>8hj73n90kunykvbleis400nd89ysd82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਨੋਖਾ ਨਾਸਤਕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86074</id>
    <revision>
      <id>849719</id>
      <parentid>703929</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:50:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1860" sha1="q118kthmp0z4b48c9wx7rjxb80maxxg" xml:space="preserve">'''''ਅਨੋਖਾ ਨਾਸਤਕ''''' ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੇਖਿਕ [[ਵਿਕਤੋਰ ਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ-ਹਿਉਗੋ]] ਦੀ ਲਿਖੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ। ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਅਦ ਉਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਸਾਰੂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਬੜੀ ਹੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨਾਲ ਚਿਤਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ ਨੇ ਇਸਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਰੂਪ ਆਪਣੇ (ਕਹਾਣੀ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) [[ਵੀਣਾ ਵਿਨੋਦ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=..:: Panjab Digital Library ::.. |url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=8923&amp;page=95&amp;CategoryID=1&amp;Searched=kahani |access-date=2023-04-12 |website=www.panjabdigilib.org}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
*[https://www.punjabikahani.punjabi-kavita.com/VeenaVinodTeHorKahanianGurbakhshSinghPreetLari.php ਵੀਣਾ ਵਿਨੋਦ ਤੇ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਲੜੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412073032/https://www.punjabikahani.punjabi-kavita.com/VeenaVinodTeHorKahanianGurbakhshSinghPreetLari.php |date=2023-04-12 }}

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਹਾਣੀਆਂ]]</text>
      <sha1>q118kthmp0z4b48c9wx7rjxb80maxxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਜਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90596</id>
    <revision>
      <id>849750</id>
      <parentid>832147</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3546" sha1="cnu5u2l4l5vkgj5cdd0nwvon0ptudo1" xml:space="preserve">'''ਕਜਰੀ''' ([[ਹਿੰਦੀ]]:कजरी),  [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਸ਼ਬਦ ''ਕਜਰਾ'', ਜਾਂ ਕੋਹਲ ਤੋਂ ਲਿਆ, ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ]] ਗਾਇਕੀ ਦੀ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਅਤੇ [[ਬਿਹਾਰ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇੱਕ ਵਿਧਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://www.bharatonline.com/uttar-pradesh/culture/music/kajari.html Culture of Uttar Pradesh]&lt;/ref&gt; ਇਹ ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਕੰਨਿਆ ਦੀ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਕਾਲੇ ਮੌਨਸੂਨ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਘਿਰ ਆਉਣ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੀ ਚਾਹਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਖਾਸਕਰ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;[http://www.beatofindia.com/forms/kajri.htm Kajri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428191814/http://www.beatofindia.com/forms/kajri.htm |date=2021-04-28 }} www.beatofindia.com.&lt;/ref&gt;

== ਨਮੂਨਾ ਗੀਤ  ==

ਹੇਠਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਕਜਰੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਅਤੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਃ

=== ਬੋਲ ===

* ਕਾਰੀ ਬਦਰੀਆ ਬਰਸੇ ਰੇ, ਸਯੀਆਂ ਪਰਦੇਸ ਗਏ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; ਕਾਗਾ ਲੇ ਜਾ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾ 

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; ਹਮਾਰੀ ਅਟਾਰੀਆ ਆਏ ਸਾਵਨ ਕੇ ਝੂਲਾ ਝੂਲੇ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;  ਦਿਲਵਾ ਮੋਰਾ ਰੋਏ

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; ਪਿਆ ਬਿਨਾ ਜੀਆਰਾ ਜਾਰੇ, ਕੈਸੇ ਸਾਵਨ ਸੋਏ&quot; &quot;&quot;

=== ਪੰਜਾਬੀ ਅਨੁਵਾਦ ===
&quot; ਹੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਮੇਰਾ ਮਹਿਬੂਬ ਪਰਾਏ ਦੇਸ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਕਾਂ, ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓ, ਮੇਰੀ ਅਟਰਿਆ ਵਿੱਚ ਆਓ ਸਾਵਨ ਦੇ ਝੂਲੇ ਝੂਟੋ , ਪਰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਮੇਰੇ ਮਹਿਬੂਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਜਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਸ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸੌਂ ਸਕਦੀ  ਹਾਂ? &quot;&quot;

ਇਹ ਗੀਤ ਕਜਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਡੂੰਘਾਈ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਕਾਵਾਂ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ਵਾਹਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਮ ਰੂਪ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;AutoDK-3&quot;&gt;{{Cite journal|last=Chauhan|first=Milan|last2=Mishra|first2=Swasti|date=2024|title=Kajari Folk Songs: Mechanism for Emotional Regulation|url=https://rupkatha.com/V16/n1/v16n106g.pdf|journal=Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities|volume=16|issue=1|doi=10.21659/rupkatha.v16n1.06g|issn=0975-2935|access-date=15 January 2025}}&lt;/ref&gt;
== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸੰਗੀਤ]]</text>
      <sha1>cnu5u2l4l5vkgj5cdd0nwvon0ptudo1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90614</id>
    <revision>
      <id>849527</id>
      <parentid>829235</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ:ਸਕਰਿਬੁੰਟੋ#ਮੌਡਿਊਲ:LuaCall|Fixed]] {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored (|url-status= suggested). `|dead-url=yes` → `|url-status=dead`</comment>
      <origin>849527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12962" sha1="g09oxsizhxdz23wftwa7i2am8txcsy8" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| name = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ
| image  = Girija_Devi_at_Bhopal_(1).JPG
| caption = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ [[ਭਾਰਤ ਭਵਨ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ 2015) 
| image_size = 
| background = solo_singer
| birth_name = 
| alias = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|5|8}}
|birth_place =[[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ|ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]
| death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017 (88 ਸਾਲ)
| origin = 
| instrument = vocal
| genre = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
| occupation = 
| years_active = 1949–present
| label = 
| associated_acts = 
| website  = 
| notable_instruments = 
}}
'''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ''' (8 ਮਈ 1929 - 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। '''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ''' 2016 ਵਿੱਚ[[ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਅਤੇ 198। ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;पत्रिका&quot;&gt;[http://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364/ बनारस की शान गिरिजा देवी को अब पद्म सम्मान]।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;दस्तक&quot;&gt;[http://www.nationaldastak.com/story/view/girija-devi-the-queen-of-thumri-...तो इसलिए गिरिजा देवी को &quot;ठुमरी की रानी&quot; कहा जाता है]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}।&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਹਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ  ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ misra ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

== ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। 1946 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1] ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲੋਂ 1960 (ਮੌਤ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ। &lt;ref name=&quot;TT040217&quot;/&gt;
1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ&amp;nbsp;ਦੀ&amp;nbsp;ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਾਉਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017  ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ &lt;ref name=&quot;Rough&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{cite book&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;|title=World Music: The Rough Guide&amp;nbsp;|last=Dorian&amp;nbsp;|first=Frederick&amp;nbsp;|author2=Broughton, Simon&amp;nbsp;|author3=Ellingham, Mark&amp;nbsp;|author4=McConnachie, James&amp;nbsp;|author5=Trillo, Richard&amp;nbsp;|author6=Duane, Orla &amp;nbsp;|year=2000&amp;nbsp;|publisher=[//hi.wikipedia.org/wiki/Rough_Guides Rough Guides]&amp;nbsp;|isbn=1-85828-636-0&amp;nbsp;|page=91&amp;nbsp;|url=[https://books.google.com/books?id=QzX8THIgRjUC&amp;pg=PA91 https://books.google.com/books?]&lt;/ref&gt; ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤੱਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wwwX6DWfn3gC&amp;pg=PA10|title=Essays on Indian music|last=Kumar|first=Raj|publisher=Discovery Publishing House|year=2003|isbn=81-7141-719-1}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

== ਪੁਰਸਕਾਰ ==
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1989)
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ(2016)&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf&amp;nbsp;|title=Padma Awards&amp;nbsp;|date=2015&amp;nbsp;|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India&amp;nbsp;|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf%C2%A0|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead|access-date=21 July 2015&amp;nbsp;}}Invalid &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;dead-url=yes&amp;nbsp;&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#invalid param val|help]]); Check date values in: &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=, &amp;#x7C;date=, &amp;#x7C;archive-date=&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#bad date|help]])&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; 
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1977)
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2010)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All&amp;nbsp;|title=Padma Awards&amp;nbsp;|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry of Communications and Information Technology]]&amp;nbsp;|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217100010/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All%C2%A0|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead|access-date=11 March 2009&amp;nbsp;}}Invalid &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;dead-url=yes&amp;nbsp;&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#invalid param val|help]]); Check date values in: &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=, &amp;#x7C;archive-date=&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#bad date|help]])&lt;/ref&gt;
* ਮਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm&amp;nbsp;|title=Sangeet Natak Akademi Awards&amp;nbsp;–&amp;nbsp;Hindustani Music&amp;nbsp;–&amp;nbsp;Vocal&amp;nbsp;|publisher=[[Sangeet Natak Akademi]]&amp;nbsp;|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201214800/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm%C2%A0|archive-date=1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead|access-date=29 December 2009&amp;nbsp;}}Invalid &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;dead-url=yes&amp;nbsp;&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#invalid param val|help]]); Check date values in: &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=, &amp;#x7C;archive-date=&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#bad date|help]])&lt;/ref&gt;
*ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (ਡੋਵਰ ਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਲਨ) 
* GIMA ਇਨਾਮ 2012 (ਲਾਇਫਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ) 
* ਤਨਾਰਰੀ ਇਨਾਮ

== ਹਵਾਲਾ ==
{{Reflist|2}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: invalid parameter value]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 errors: dates]]

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==

ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TH081111&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/11/stories/2008111150320600.htm|title=Queen of thumri|last=Ramnarayan|first=Gowri|date=11 November 2008|work=[[The Hindu]]|access-date=11 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406100917/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Queen-of-thumri/article15393227.ece|archive-date=6 April 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਜਾਉਨਾ  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ [[ਸਾਰੰਗੀ]] ਵਾਦਕ ਸਰਜੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|location=London}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ &quot;''ਯਾਦ ਰਹੇ &quot;'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot; /&gt;</text>
      <sha1>g09oxsizhxdz23wftwa7i2am8txcsy8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849534</id>
      <parentid>849527</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਹਵਾਲਾ */ Moved to the end</comment>
      <origin>849534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12855" sha1="haq90t1kos4xyxcsi9eae0sq344lq1b" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| name = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ
| image  = Girija_Devi_at_Bhopal_(1).JPG
| caption = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ [[ਭਾਰਤ ਭਵਨ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ 2015) 
| image_size = 
| background = solo_singer
| birth_name = 
| alias = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|5|8}}
|birth_place =[[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ|ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]
| death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017 (88 ਸਾਲ)
| origin = 
| instrument = vocal
| genre = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
| occupation = 
| years_active = 1949–present
| label = 
| associated_acts = 
| website  = 
| notable_instruments = 
}}
'''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ''' (8 ਮਈ 1929 - 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। '''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ''' 2016 ਵਿੱਚ[[ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਅਤੇ 198। ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;पत्रिका&quot;&gt;[http://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364/ बनारस की शान गिरिजा देवी को अब पद्म सम्मान]।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;दस्तक&quot;&gt;[http://www.nationaldastak.com/story/view/girija-devi-the-queen-of-thumri-...तो इसलिए गिरिजा देवी को &quot;ठुमरी की रानी&quot; कहा जाता है]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}।&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਹਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ  ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ misra ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

== ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। 1946 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1] ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲੋਂ 1960 (ਮੌਤ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ। &lt;ref name=&quot;TT040217&quot;/&gt;
1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ&amp;nbsp;ਦੀ&amp;nbsp;ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਾਉਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017  ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ &lt;ref name=&quot;Rough&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{cite book&lt;/nowiki&gt;&amp;nbsp;|title=World Music: The Rough Guide&amp;nbsp;|last=Dorian&amp;nbsp;|first=Frederick&amp;nbsp;|author2=Broughton, Simon&amp;nbsp;|author3=Ellingham, Mark&amp;nbsp;|author4=McConnachie, James&amp;nbsp;|author5=Trillo, Richard&amp;nbsp;|author6=Duane, Orla &amp;nbsp;|year=2000&amp;nbsp;|publisher=[//hi.wikipedia.org/wiki/Rough_Guides Rough Guides]&amp;nbsp;|isbn=1-85828-636-0&amp;nbsp;|page=91&amp;nbsp;|url=[https://books.google.com/books?id=QzX8THIgRjUC&amp;pg=PA91 https://books.google.com/books?]&lt;/ref&gt; ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤੱਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wwwX6DWfn3gC&amp;pg=PA10|title=Essays on Indian music|last=Kumar|first=Raj|publisher=Discovery Publishing House|year=2003|isbn=81-7141-719-1}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

== ਪੁਰਸਕਾਰ ==
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1989)
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ(2016)&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf&amp;nbsp;|title=Padma Awards&amp;nbsp;|date=2015&amp;nbsp;|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India&amp;nbsp;|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf%C2%A0|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead|access-date=21 July 2015&amp;nbsp;}}Invalid &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;dead-url=yes&amp;nbsp;&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#invalid param val|help]]); Check date values in: &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=, &amp;#x7C;date=, &amp;#x7C;archive-date=&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#bad date|help]])&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; 
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1977)
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2010)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All&amp;nbsp;|title=Padma Awards&amp;nbsp;|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry of Communications and Information Technology]]&amp;nbsp;|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217100010/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All%C2%A0|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead|access-date=11 March 2009&amp;nbsp;}}Invalid &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;dead-url=yes&amp;nbsp;&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#invalid param val|help]]); Check date values in: &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=, &amp;#x7C;archive-date=&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#bad date|help]])&lt;/ref&gt;
* ਮਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm&amp;nbsp;|title=Sangeet Natak Akademi Awards&amp;nbsp;–&amp;nbsp;Hindustani Music&amp;nbsp;–&amp;nbsp;Vocal&amp;nbsp;|publisher=[[Sangeet Natak Akademi]]&amp;nbsp;|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201214800/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm%C2%A0|archive-date=1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead|access-date=29 December 2009&amp;nbsp;}}Invalid &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;dead-url=yes&amp;nbsp;&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#invalid param val|help]]); Check date values in: &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=, &amp;#x7C;archive-date=&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#bad date|help]])&lt;/ref&gt;
*ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (ਡੋਵਰ ਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਲਨ) 
* GIMA ਇਨਾਮ 2012 (ਲਾਇਫਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ) 
* ਤਨਾਰਰੀ ਇਨਾਮ

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==

ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TH081111&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/11/stories/2008111150320600.htm|title=Queen of thumri|last=Ramnarayan|first=Gowri|date=11 November 2008|work=[[The Hindu]]|access-date=11 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406100917/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Queen-of-thumri/article15393227.ece|archive-date=6 April 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਜਾਉਨਾ  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ [[ਸਾਰੰਗੀ]] ਵਾਦਕ ਸਰਜੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|location=London}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ &quot;''ਯਾਦ ਰਹੇ &quot;'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot; /&gt;

== ਹਵਾਲਾ ==
{{Reflist|2}}</text>
      <sha1>haq90t1kos4xyxcsi9eae0sq344lq1b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849538</id>
      <parentid>849534</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ */ Restored [[ਫਰਮਾ:Cite book]]</comment>
      <origin>849538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12700" sha1="n962lq47iodj63s8djr362g7pn5ladc" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| name = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ
| image  = Girija_Devi_at_Bhopal_(1).JPG
| caption = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ [[ਭਾਰਤ ਭਵਨ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ 2015) 
| image_size = 
| background = solo_singer
| birth_name = 
| alias = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|5|8}}
|birth_place =[[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ|ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]
| death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017 (88 ਸਾਲ)
| origin = 
| instrument = vocal
| genre = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
| occupation = 
| years_active = 1949–present
| label = 
| associated_acts = 
| website  = 
| notable_instruments = 
}}
'''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ''' (8 ਮਈ 1929 - 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। '''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ''' 2016 ਵਿੱਚ[[ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਅਤੇ 198। ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;पत्रिका&quot;&gt;[http://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364/ बनारस की शान गिरिजा देवी को अब पद्म सम्मान]।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;दस्तक&quot;&gt;[http://www.nationaldastak.com/story/view/girija-devi-the-queen-of-thumri-...तो इसलिए गिरिजा देवी को &quot;ठुमरी की रानी&quot; कहा जाता है]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}।&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਹਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ  ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ misra ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

== ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। 1946 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1] ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲੋਂ 1960 (ਮੌਤ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ। &lt;ref name=&quot;TT040217&quot;/&gt;
1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ&amp;nbsp;ਦੀ&amp;nbsp;ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਾਉਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017  ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ&lt;ref name=&quot;Rough&quot;&gt;{{cite book |title=World Music: The Rough Guide |last=Dorian |first=Frederick |author2=Broughton, Simon |author3=Ellingham, Mark |author4=McConnachie, James |author5=Trillo, Richard |author6=Duane, Orla  |year=2000 |publisher=Rough Guides |isbn=1-85828-636-0 |page=91 |url=https://books.google.com/books?id=QzX8THIgRjUC&amp;pg=PA91}}&lt;/ref&gt; ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤੱਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wwwX6DWfn3gC&amp;pg=PA10|title=Essays on Indian music|last=Kumar|first=Raj|publisher=Discovery Publishing House|year=2003|isbn=81-7141-719-1}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

== ਪੁਰਸਕਾਰ ==
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1989)
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ(2016)&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf&amp;nbsp;|title=Padma Awards&amp;nbsp;|date=2015&amp;nbsp;|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India&amp;nbsp;|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf%C2%A0|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead|access-date=21 July 2015&amp;nbsp;}}Invalid &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;dead-url=yes&amp;nbsp;&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#invalid param val|help]]); Check date values in: &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=, &amp;#x7C;date=, &amp;#x7C;archive-date=&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#bad date|help]])&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; 
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1977)
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2010)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All&amp;nbsp;|title=Padma Awards&amp;nbsp;|publisher=[[Ministry of Communications and Information Technology (India)|Ministry of Communications and Information Technology]]&amp;nbsp;|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217100010/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All%C2%A0|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead|access-date=11 March 2009&amp;nbsp;}}Invalid &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;dead-url=yes&amp;nbsp;&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#invalid param val|help]]); Check date values in: &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=, &amp;#x7C;archive-date=&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#bad date|help]])&lt;/ref&gt;
* ਮਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm&amp;nbsp;|title=Sangeet Natak Akademi Awards&amp;nbsp;–&amp;nbsp;Hindustani Music&amp;nbsp;–&amp;nbsp;Vocal&amp;nbsp;|publisher=[[Sangeet Natak Akademi]]&amp;nbsp;|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201214800/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm%C2%A0|archive-date=1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead|access-date=29 December 2009&amp;nbsp;}}Invalid &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;dead-url=yes&amp;nbsp;&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#invalid param val|help]]); Check date values in: &lt;code style=&quot;color:inherit; border:inherit; padding:inherit;&quot;&gt;&amp;#x7C;access-date=, &amp;#x7C;archive-date=&lt;/code&gt; ([[ਮਦਦ:CS1 errors#bad date|help]])&lt;/ref&gt;
*ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (ਡੋਵਰ ਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਲਨ) 
* GIMA ਇਨਾਮ 2012 (ਲਾਇਫਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ) 
* ਤਨਾਰਰੀ ਇਨਾਮ

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==

ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TH081111&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/11/stories/2008111150320600.htm|title=Queen of thumri|last=Ramnarayan|first=Gowri|date=11 November 2008|work=[[The Hindu]]|access-date=11 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406100917/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Queen-of-thumri/article15393227.ece|archive-date=6 April 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਜਾਉਨਾ  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ [[ਸਾਰੰਗੀ]] ਵਾਦਕ ਸਰਜੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|location=London}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ &quot;''ਯਾਦ ਰਹੇ &quot;'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot; /&gt;

== ਹਵਾਲਾ ==
{{Reflist|2}}</text>
      <sha1>n962lq47iodj63s8djr362g7pn5ladc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849663</id>
      <parentid>849538</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:00:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਪੁਰਸਕਾਰ */ Fixed [[ਫਰਮਾ:Cite web]]</comment>
      <origin>849663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11536" sha1="lxinfbo4vyyldgn6iq55ck83u1hsslv" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| name = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ
| image  = Girija_Devi_at_Bhopal_(1).JPG
| caption = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ [[ਭਾਰਤ ਭਵਨ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ 2015) 
| image_size = 
| background = solo_singer
| birth_name = 
| alias = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|5|8}}
|birth_place =[[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ|ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]
| death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017 (88 ਸਾਲ)
| origin = 
| instrument = vocal
| genre = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
| occupation = 
| years_active = 1949–present
| label = 
| associated_acts = 
| website  = 
| notable_instruments = 
}}
'''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ''' (8 ਮਈ 1929 - 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। '''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ''' 2016 ਵਿੱਚ[[ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਅਤੇ 198। ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;पत्रिका&quot;&gt;[http://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364/ बनारस की शान गिरिजा देवी को अब पद्म सम्मान]।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;दस्तक&quot;&gt;[http://www.nationaldastak.com/story/view/girija-devi-the-queen-of-thumri-...तो इसलिए गिरिजा देवी को &quot;ठुमरी की रानी&quot; कहा जाता है]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}।&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਹਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ  ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ misra ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

== ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। 1946 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1] ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲੋਂ 1960 (ਮੌਤ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ। &lt;ref name=&quot;TT040217&quot;/&gt;
1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ&amp;nbsp;ਦੀ&amp;nbsp;ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਾਉਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017  ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ&lt;ref name=&quot;Rough&quot;&gt;{{cite book |title=World Music: The Rough Guide |last=Dorian |first=Frederick |author2=Broughton, Simon |author3=Ellingham, Mark |author4=McConnachie, James |author5=Trillo, Richard |author6=Duane, Orla  |year=2000 |publisher=Rough Guides |isbn=1-85828-636-0 |page=91 |url=https://books.google.com/books?id=QzX8THIgRjUC&amp;pg=PA91}}&lt;/ref&gt; ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤੱਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wwwX6DWfn3gC&amp;pg=PA10|title=Essays on Indian music|last=Kumar|first=Raj|publisher=Discovery Publishing House|year=2003|isbn=81-7141-719-1}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

== ਪੁਰਸਕਾਰ ==
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1989)
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ (2016)&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead|access-date=21 July 2015}}&lt;/ref&gt; 
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1977)
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2010)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All|title=Padma Awards|publisher=Ministry of Communications and Information Technology|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217100010/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All%C2%A0|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead|access-date=11 March 2009}}&lt;/ref&gt;
* ਮਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm|title=Sangeet Natak Akademi Awards – Hindustani Music – Vocal|publisher=Sangeet Natak Akademi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201214800/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm%C2%A0|archive-date=1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead|access-date=29 December 2009}}&lt;/ref&gt;
*ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (ਡੋਵਰ ਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਲਨ) 
* GIMA ਇਨਾਮ 2012 (ਲਾਇਫਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ) 
* ਤਨਾਰਰੀ ਇਨਾਮ

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==

ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TH081111&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/11/stories/2008111150320600.htm|title=Queen of thumri|last=Ramnarayan|first=Gowri|date=11 November 2008|work=[[The Hindu]]|access-date=11 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406100917/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Queen-of-thumri/article15393227.ece|archive-date=6 April 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਜਾਉਨਾ  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ [[ਸਾਰੰਗੀ]] ਵਾਦਕ ਸਰਜੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|location=London}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ &quot;''ਯਾਦ ਰਹੇ &quot;'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot; /&gt;

== ਹਵਾਲਾ ==
{{Reflist|2}}</text>
      <sha1>lxinfbo4vyyldgn6iq55ck83u1hsslv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849667</id>
      <parentid>849663</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:10:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ */ +[[ਫਰਮਾ:cite encyclopedia]]</comment>
      <origin>849667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11775" sha1="fdm5b1yek4pam8krwgegslevq54p2a6" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| name = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ
| image  = Girija_Devi_at_Bhopal_(1).JPG
| caption = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ [[ਭਾਰਤ ਭਵਨ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ 2015) 
| image_size = 
| background = solo_singer
| birth_name = 
| alias = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|5|8}}
|birth_place =[[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ|ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]
| death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017 (88 ਸਾਲ)
| origin = 
| instrument = vocal
| genre = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
| occupation = 
| years_active = 1949–present
| label = 
| associated_acts = 
| website  = 
| notable_instruments = 
}}
'''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ''' (8 ਮਈ 1929 - 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। '''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ''' 2016 ਵਿੱਚ[[ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਅਤੇ 198। ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;पत्रिका&quot;&gt;[http://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364/ बनारस की शान गिरिजा देवी को अब पद्म सम्मान]।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;दस्तक&quot;&gt;[http://www.nationaldastak.com/story/view/girija-devi-the-queen-of-thumri-...तो इसलिए गिरिजा देवी को &quot;ठुमरी की रानी&quot; कहा जाता है]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}।&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਹਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ  ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ misra ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

== ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। 1946 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TT040217&quot;&gt;{{ਖ਼ਬਰ ਦਾ ਹਵਾਲਾ}}&lt;/ref&gt; ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1] ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲੋਂ 1960 (ਮੌਤ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ। &lt;ref name=&quot;TT040217&quot;/&gt;
1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ&amp;nbsp;ਦੀ&amp;nbsp;ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਾਉਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017  ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ&lt;ref name=&quot;Rough&quot;&gt;{{cite book |title=World Music: The Rough Guide |last=Dorian |first=Frederick |author2=Broughton, Simon |author3=Ellingham, Mark |author4=McConnachie, James |author5=Trillo, Richard |author6=Duane, Orla  |year=2000 |publisher=Rough Guides |isbn=1-85828-636-0 |page=91 |url=https://books.google.com/books?id=QzX8THIgRjUC&amp;pg=PA91}}&lt;/ref&gt; ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤੱਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wwwX6DWfn3gC&amp;pg=PA10|title=Essays on Indian music|last=Kumar|first=Raj|publisher=Discovery Publishing House|year=2003|isbn=81-7141-719-1}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

== ਪੁਰਸਕਾਰ ==
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1989)
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ (2016)&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead|access-date=21 July 2015}}&lt;/ref&gt; 
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1977)
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2010)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All|title=Padma Awards|publisher=Ministry of Communications and Information Technology|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217100010/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All%C2%A0|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead|access-date=11 March 2009}}&lt;/ref&gt;
* ਮਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm|title=Sangeet Natak Akademi Awards – Hindustani Music – Vocal|publisher=Sangeet Natak Akademi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201214800/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm%C2%A0|archive-date=1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead|access-date=29 December 2009}}&lt;/ref&gt;
*ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (ਡੋਵਰ ਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਲਨ) 
* GIMA ਇਨਾਮ 2012 (ਲਾਇਫਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ) 
* ਤਨਾਰਰੀ ਇਨਾਮ

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==

ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TH081111&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/11/stories/2008111150320600.htm|title=Queen of thumri|last=Ramnarayan|first=Gowri|date=11 November 2008|work=[[The Hindu]]|access-date=11 April 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406100917/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Queen-of-thumri/article15393227.ece|archive-date=6 April 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਜਾਉਨਾ  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ [[ਸਾਰੰਗੀ]] ਵਾਦਕ ਸਰਜੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Dutta |first=Amelia |editor=Sadie, Stanley |encyclopedia=The New Grove dictionary of music and musicians |title=Devi, Girija |edition=2nd |year=2001 |publisher=Macmillan Publishers |volume=7 |location=London |isbn=978-0-333-60800-5 |pages=265–266}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ &quot;''ਯਾਦ ਰਹੇ &quot;'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot; /&gt;

== ਹਵਾਲਾ ==
{{Reflist|2}}</text>
      <sha1>fdm5b1yek4pam8krwgegslevq54p2a6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849676</id>
      <parentid>849667</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:30:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ */ +ref  &quot;TheHindu2008&quot; shared in /* ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ */  /* ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ */</comment>
      <origin>849676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11696" sha1="pgt0n8w2f0wbvbsndqdbo9zgexw0jgh" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| name = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ
| image  = Girija_Devi_at_Bhopal_(1).JPG
| caption = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ [[ਭਾਰਤ ਭਵਨ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ 2015) 
| image_size = 
| background = solo_singer
| birth_name = 
| alias = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|5|8}}
|birth_place =[[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ|ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]
| death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017 (88 ਸਾਲ)
| origin = 
| instrument = vocal
| genre = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
| occupation = 
| years_active = 1949–present
| label = 
| associated_acts = 
| website  = 
| notable_instruments = 
}}
'''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ''' (8 ਮਈ 1929 - 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। '''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ''' 2016 ਵਿੱਚ[[ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਅਤੇ 198। ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;पत्रिका&quot;&gt;[http://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364/ बनारस की शान गिरिजा देवी को अब पद्म सम्मान]।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;दस्तक&quot;&gt;[http://www.nationaldastak.com/story/view/girija-devi-the-queen-of-thumri-...तो इसलिए गिरिजा देवी को &quot;ठुमरी की रानी&quot; कहा जाता है]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}।&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਹਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ&lt;ref name=TheHindu2008&gt;{{cite news|last=Ramnarayan|first=Gowri|title=Queen of thumri|newspaper=The Hindu|date=11 November 2008|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/11/stories/2008111150320600.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406100917/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Queen-of-thumri/article15393227.ece |archive-date=6 April 2018| access-date=11 April 2009}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ  ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ misra ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

== ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt; ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1] ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲੋਂ 1960 (ਮੌਤ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt;
1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ&amp;nbsp;ਦੀ&amp;nbsp;ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਾਉਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017  ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ&lt;ref name=&quot;Rough&quot;&gt;{{cite book |title=World Music: The Rough Guide |last=Dorian |first=Frederick |author2=Broughton, Simon |author3=Ellingham, Mark |author4=McConnachie, James |author5=Trillo, Richard |author6=Duane, Orla  |year=2000 |publisher=Rough Guides |isbn=1-85828-636-0 |page=91 |url=https://books.google.com/books?id=QzX8THIgRjUC&amp;pg=PA91}}&lt;/ref&gt; ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤੱਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wwwX6DWfn3gC&amp;pg=PA10|title=Essays on Indian music|last=Kumar|first=Raj|publisher=Discovery Publishing House|year=2003|isbn=81-7141-719-1}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

== ਪੁਰਸਕਾਰ ==
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1989)
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ (2016)&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead|access-date=21 July 2015}}&lt;/ref&gt; 
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1977)
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2010)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All|title=Padma Awards|publisher=Ministry of Communications and Information Technology|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217100010/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All%C2%A0|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead|access-date=11 March 2009}}&lt;/ref&gt;
* ਮਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm|title=Sangeet Natak Akademi Awards – Hindustani Music – Vocal|publisher=Sangeet Natak Akademi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201214800/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm%C2%A0|archive-date=1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead|access-date=29 December 2009}}&lt;/ref&gt;
*ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (ਡੋਵਰ ਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਲਨ) 
* GIMA ਇਨਾਮ 2012 (ਲਾਇਫਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ) 
* ਤਨਾਰਰੀ ਇਨਾਮ

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਜਾਉਨਾ  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ [[ਸਾਰੰਗੀ]] ਵਾਦਕ ਸਰਜੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot;&gt;{{cite encyclopedia |last=Dutta |first=Amelia |editor=Sadie, Stanley |encyclopedia=The New Grove dictionary of music and musicians |title=Devi, Girija |edition=2nd |year=2001 |publisher=Macmillan Publishers |volume=7 |location=London |isbn=978-0-333-60800-5 |pages=265–266}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ &quot;''ਯਾਦ ਰਹੇ &quot;'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।&lt;ref name=&quot;NewGrove&quot; /&gt;

== ਹਵਾਲਾ ==
{{Reflist|2}}</text>
      <sha1>pgt0n8w2f0wbvbsndqdbo9zgexw0jgh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849679</id>
      <parentid>849676</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ */ +[[ਫਰਮਾ:Sfn]] links to /* ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ */ Moved [[ਫਰਮਾ:cite encyclopedia]]</comment>
      <origin>849679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11731" sha1="3ift2jvphp1jiogxpyfdv2n57jj9vw0" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| name = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ
| image  = Girija_Devi_at_Bhopal_(1).JPG
| caption = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ [[ਭਾਰਤ ਭਵਨ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ 2015) 
| image_size = 
| background = solo_singer
| birth_name = 
| alias = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|5|8}}
|birth_place =[[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ|ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]
| death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017 (88 ਸਾਲ)
| origin = 
| instrument = vocal
| genre = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
| occupation = 
| years_active = 1949–present
| label = 
| associated_acts = 
| website  = 
| notable_instruments = 
}}
'''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ''' (8 ਮਈ 1929 - 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। '''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ''' 2016 ਵਿੱਚ[[ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਅਤੇ 198। ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;पत्रिका&quot;&gt;[http://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364/ बनारस की शान गिरिजा देवी को अब पद्म सम्मान]।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;दस्तक&quot;&gt;[http://www.nationaldastak.com/story/view/girija-devi-the-queen-of-thumri-...तो इसलिए गिरिजा देवी को &quot;ठुमरी की रानी&quot; कहा जाता है]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}।&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਹਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ&lt;ref name=TheHindu2008&gt;{{cite news|last=Ramnarayan|first=Gowri|title=Queen of thumri|newspaper=The Hindu|date=11 November 2008|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/11/stories/2008111150320600.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406100917/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Queen-of-thumri/article15393227.ece |archive-date=6 April 2018| access-date=11 April 2009}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ  ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ misra ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

== ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt; ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1] ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲੋਂ 1960 (ਮੌਤ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt;
1980ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ&amp;nbsp;ਦੀ&amp;nbsp;ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਾਉਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017  ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ&lt;ref name=&quot;Rough&quot;&gt;{{cite book |title=World Music: The Rough Guide |last=Dorian |first=Frederick |author2=Broughton, Simon |author3=Ellingham, Mark |author4=McConnachie, James |author5=Trillo, Richard |author6=Duane, Orla  |year=2000 |publisher=Rough Guides |isbn=1-85828-636-0 |page=91 |url=https://books.google.com/books?id=QzX8THIgRjUC&amp;pg=PA91}}&lt;/ref&gt; ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤੱਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wwwX6DWfn3gC&amp;pg=PA10|title=Essays on Indian music|last=Kumar|first=Raj|publisher=Discovery Publishing House|year=2003|isbn=81-7141-719-1}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

== ਪੁਰਸਕਾਰ ==
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1989)
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ (2016)&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead|access-date=21 July 2015}}&lt;/ref&gt; 
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1977)
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2010)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All|title=Padma Awards|publisher=Ministry of Communications and Information Technology|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217100010/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All%C2%A0|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead|access-date=11 March 2009}}&lt;/ref&gt;
* ਮਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm|title=Sangeet Natak Akademi Awards – Hindustani Music – Vocal|publisher=Sangeet Natak Akademi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201214800/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm%C2%A0|archive-date=1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead|access-date=29 December 2009}}&lt;/ref&gt;
*ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (ਡੋਵਰ ਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਲਨ) 
* GIMA ਇਨਾਮ 2012 (ਲਾਇਫਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ) 
* ਤਨਾਰਰੀ ਇਨਾਮ

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਜਾਉਨਾ  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ [[ਸਾਰੰਗੀ]] ਵਾਦਕ ਸਰਜੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।{{sfn|Dutta|2001|p=265–266}} ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ &quot;''ਯਾਦ ਰਹੇ &quot;'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।{{sfn|Dutta|2001|p=265–266}}

== ਹਵਾਲਾ ==
{{Reflist|2}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* {{cite encyclopedia |last=Dutta |first=Amelia |editor=Sadie, Stanley |encyclopedia=The New Grove dictionary of music and musicians |title=Devi, Girija |edition=2nd |year=2001 |publisher=Macmillan Publishers |volume=7 |location=London |isbn=978-0-333-60800-5}}</text>
      <sha1>3ift2jvphp1jiogxpyfdv2n57jj9vw0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849680</id>
      <parentid>849679</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T14:00:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ */ +sfn /* ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ */ Moved cite book</comment>
      <origin>849680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11639" sha1="qqlg8nhcxikc9smk1ce9anf4nke7s73" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| name = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ
| image  = Girija_Devi_at_Bhopal_(1).JPG
| caption = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ [[ਭਾਰਤ ਭਵਨ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ 2015) 
| image_size = 
| background = solo_singer
| birth_name = 
| alias = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|5|8}}
|birth_place =[[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ|ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]
| death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017 (88 ਸਾਲ)
| origin = 
| instrument = vocal
| genre = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
| occupation = 
| years_active = 1949–present
| label = 
| associated_acts = 
| website  = 
| notable_instruments = 
}}
'''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ''' (8 ਮਈ 1929 - 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। '''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ''' 2016 ਵਿੱਚ[[ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਅਤੇ 198। ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;पत्रिका&quot;&gt;[http://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364/ बनारस की शान गिरिजा देवी को अब पद्म सम्मान]।&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;दस्तक&quot;&gt;[http://www.nationaldastak.com/story/view/girija-devi-the-queen-of-thumri-...तो इसलिए गिरिजा देवी को &quot;ठुमरी की रानी&quot; कहा जाता है]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}।&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਹਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ&lt;ref name=TheHindu2008&gt;{{cite news|last=Ramnarayan|first=Gowri|title=Queen of thumri|newspaper=The Hindu|date=11 November 2008|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/11/stories/2008111150320600.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406100917/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Queen-of-thumri/article15393227.ece |archive-date=6 April 2018| access-date=11 April 2009}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ  ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ misra ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

== ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt; ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1] ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲੋਂ 1960 (ਮੌਤ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt;
1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ&amp;nbsp;ਦੀ&amp;nbsp;ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਾਉਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017  ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ{{sfn|Dorian|2000|p=91}} ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤੱਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।{{sfn|Kumar|2003}} ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਪੁਰਸਕਾਰ ==
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1989)
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ (2016)&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead|access-date=21 July 2015}}&lt;/ref&gt; 
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1977)
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2010)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All|title=Padma Awards|publisher=Ministry of Communications and Information Technology|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217100010/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All%C2%A0|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead|access-date=11 March 2009}}&lt;/ref&gt;
* ਮਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm|title=Sangeet Natak Akademi Awards – Hindustani Music – Vocal|publisher=Sangeet Natak Akademi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201214800/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm%C2%A0|archive-date=1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead|access-date=29 December 2009}}&lt;/ref&gt;
*ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (ਡੋਵਰ ਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਲਨ) 
* GIMA ਇਨਾਮ 2012 (ਲਾਇਫਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ) 
* ਤਨਾਰਰੀ ਇਨਾਮ

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਜਾਉਨਾ  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ [[ਸਾਰੰਗੀ]] ਵਾਦਕ ਸਰਜੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।{{sfn|Dutta|2001|p=265–266}} ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ &quot;''ਯਾਦ ਰਹੇ &quot;'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।{{sfn|Dutta|2001|p=265–266}}

== ਹਵਾਲਾ ==
{{Reflist|2}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* {{cite book |last=Dorian |first=Frederick |year=2000 |display-authors=etal |title=World Music: The Rough Guide |publisher=Rough Guides |url=https://books.google.com/books?id=QzX8THIgRjUC&amp;pg=PA91|isbn=1-85828-636-0}}
* {{cite encyclopedia |last=Dutta |first=Amelia |year=2001 |editor=Sadie, Stanley |encyclopedia=The New Grove dictionary of music and musicians |title=Devi, Girija |edition=2nd |publisher=Macmillan Publishers |volume=7 |location=London |isbn=978-0-333-60800-5}}
* {{Cite book |last=Kumar |first=Raj |year=2003 |url=https://books.google.com/books?id=wwwX6DWfn3gC&amp;pg=PA10|title=Essays on Indian music|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-719-1}}</text>
      <sha1>qqlg8nhcxikc9smk1ce9anf4nke7s73</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849681</id>
      <parentid>849680</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T14:30:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* lead section */ +ref: [[ਫਰਮਾ:Cite web]] -ref: unknown url</comment>
      <origin>849681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11604" sha1="7p1favxssa4hg2tssj04tlynbyxvnt1" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist 
| name = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ
| image  = Girija_Devi_at_Bhopal_(1).JPG
| caption = ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ [[ਭਾਰਤ ਭਵਨ]], [[ਭੋਪਾਲ]] ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ 2015) 
| image_size = 
| background = solo_singer
| birth_name = 
| alias = 
| birth_date = {{Birth date|df=yes|1929|5|8}}
|birth_place =[[ਵਾਰਾਣਸੀ]], [[ਆਗਰਾ ਅਤੇ ਅਵਧ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ|ਸੰਯੁਕਤ ਸੂਬੇ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]
| death_date = 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017 (88 ਸਾਲ)
| origin = 
| instrument = vocal
| genre = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ]]
| occupation = 
| years_active = 1949–present
| label = 
| associated_acts = 
| website  = 
| notable_instruments = 
}}
'''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ''' (8 ਮਈ 1929 - 24 ਅਕਤੂਬਰ 2017) ਸੇਨੀਆ ਅਤੇ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਬ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਗਾਇਨ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਠੁਮਰੀ ਗਾਉਣ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। '''ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ''' 2016 ਵਿੱਚ[[ ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ]] ਅਤੇ 198। ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕਲਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=श्रीवास्तव |first=अभिषेक |url=http://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364/|title=बनारस की शान गिरिजा देवी को अब पद्म विभूषण |date=2016-01-25 |website=Patrika |archive-url=https://web.archive.org/web/20250607032849/https://www.patrika.com/news/varanasi/girija-devi-will-awarded-by-padam-vibhushan-on-republic-day-10364 |archive-date=2025-06-07 |url-status=dead |access-date=2026-10-10}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮੀਹਾਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ&lt;ref name=TheHindu2008&gt;{{cite news|last=Ramnarayan|first=Gowri|title=Queen of thumri|newspaper=The Hindu|date=11 November 2008|url=http://www.hindu.com/mp/2008/11/11/stories/2008111150320600.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406100917/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/Queen-of-thumri/article15393227.ece |archive-date=6 April 2018| access-date=11 April 2009}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਬਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸਨੇ  ਦੇਖਭਾਲ ਅਤੇ ਤਪਾ ਗਾਉਣ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ. 'ਤੇ ਨੌ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਹੈ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ, ਫਿਲਮ, ਹਨ, ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਿਲ ਛੱਡ ਗਏ ਤੇ misra ਵਿੱਚ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟਾਈਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ.

== ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਗਾਇਨ ਦੀ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਰੇਡੀਓ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਤੇ 1949 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ, ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਵਲੋਂ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗਾਇਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। 1946 ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt; ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਿਜੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ 1951 ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਸੰਗੀਤ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਿੱਤਾ।[1] ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਕੋਲੋਂ 1960 (ਮੌਤ ਪੂਰਵ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਦੀ ਰਹੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt;
1980 ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਚ, ਆਈ. ਟੀ. ਸੀ ਸੰਗੀਤ ਖੋਜ ਅਕੈਡਮੀ ਅਤੇ 1990 ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਫੈਕਲਟੀ&amp;nbsp;ਦੀ&amp;nbsp;ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
2009 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਕਸਰ ਗਾਉਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2017  ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਬਨਾਰਸ ਘਰਾਣੇ{{sfn|Dorian|2000|p=91}} ਲਈ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅੰਗ ਠੁਮਰੀ (ਜਿਸ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਤੱਰਕੀ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ) ਸ਼ੈਲੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਟਾਈਲ ਕਜਰੀ, ਚੈਤੀ ਅਤੇ ਹੋਲੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਯਾਲ, ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ, ਅਤੇ ਟੱਪਾ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।{{sfn|Kumar|2003}} ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਊ ਗ੍ਰੋਵ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਆਪਣੀ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਕਲਾਸੀਕਲ ਗਾਇਕੀ, ਬਿਹਾਰ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਗੀਤ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸਿਖਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਗਿਰਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਠੁਮਰੀ ਦੀ ਰਾਣੀ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਲੰਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ' ਦੀ ਬਾਨੀ,ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਮਮਤਾ ਭਾਰਗਵ, ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਸਕੂਲ ਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ ਹੈ,ਦੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਪੁਰਸਕਾਰ ==
* ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ (1972)
* ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ (1989)
* ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਨ (2016)&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{Cite web|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|title=Padma Awards|date=2015|publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India|archive-url=https://www.webcitation.org/6U68ulwpb?url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2014|url-status=dead|access-date=21 July 2015}}&lt;/ref&gt; 
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ (1977)
* ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (2010)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All|title=Padma Awards|publisher=Ministry of Communications and Information Technology|archive-url=https://web.archive.org/web/20120217100010/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php?start=10&amp;award_year=&amp;state=&amp;field=&amp;p_name=Devi&amp;award=All%C2%A0|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2012|url-status=dead|access-date=11 March 2009}}&lt;/ref&gt;
* ਮਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (2012)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm|title=Sangeet Natak Akademi Awards – Hindustani Music – Vocal|publisher=Sangeet Natak Akademi|archive-url=https://web.archive.org/web/20160201214800/http://www.sangeetnatak.org/sna/awardeeslist-music.htm%C2%A0|archive-date=1 ਫ਼ਰਵਰੀ 2016|url-status=dead|access-date=29 December 2009}}&lt;/ref&gt;
*ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਇਨਾਮ (ਡੋਵਰ ਲੇਨ ਸੰਗੀਤ ਸਮੇਲਨ) 
* GIMA ਇਨਾਮ 2012 (ਲਾਇਫਟਾਇਮ ਅਚੀਵਮੇਂਟ) 
* ਤਨਾਰਰੀ ਇਨਾਮ

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਮਈ 1929 ਨੂੰ [[ਵਾਰਾਣਸੀ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੀਂਦਾਰ ਰਾਮਦੇਵ ਰਾਏ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;TheHindu2008&quot;/&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ]] ਵਜਾਉਨਾ  ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ [[ਸਾਰੰਗੀ]] ਵਾਦਕ ਸਰਜੂ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਤੋਂ ''ਖਿਆਲ'' ਅਤੇ ''[[ਟੱਪਾ: ਇੱਕ ਗਾਇਨ ਸ਼ੈਲੀ|ਟੱਪਾ]]'' ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ।{{sfn|Dutta|2001|p=265–266}} ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ &quot;''ਯਾਦ ਰਹੇ &quot;'' ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਮਿਸ਼ਰਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ।{{sfn|Dutta|2001|p=265–266}}

== ਹਵਾਲਾ ==
{{Reflist|2}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* {{cite book |last=Dorian |first=Frederick |year=2000 |display-authors=etal |title=World Music: The Rough Guide |publisher=Rough Guides |url=https://books.google.com/books?id=QzX8THIgRjUC&amp;pg=PA91|isbn=1-85828-636-0}}
* {{cite encyclopedia |last=Dutta |first=Amelia |year=2001 |editor=Sadie, Stanley |encyclopedia=The New Grove dictionary of music and musicians |title=Devi, Girija |edition=2nd |publisher=Macmillan Publishers |volume=7 |location=London |isbn=978-0-333-60800-5}}
* {{Cite book |last=Kumar |first=Raj |year=2003 |url=https://books.google.com/books?id=wwwX6DWfn3gC&amp;pg=PA10|title=Essays on Indian music|publisher=Discovery Publishing House|isbn=81-7141-719-1}}</text>
      <sha1>7p1favxssa4hg2tssj04tlynbyxvnt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90887</id>
    <revision>
      <id>849717</id>
      <parentid>849504</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:47:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>849717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="jvbgwlbb8fz6zoz6fkca809xevot2ob" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|birth_name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ&lt;/span&gt;|birth_date={{Birth date|1903|04|03|df=yes}}|birth_place=ਮੰਗਲੋਰ ਕਰਨਾਟਕਾ ਭਾਰਤ|death_date=29 ਅਕਤੂਬਰ 1988&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;dday deathdate&quot;&gt;1988-10-29&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt; (ਉਮਰ85)|alma mater=&lt;div&gt;&lt;br&gt; &lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt; 	ਬੇਡਫੋਰਡ ਕਾਲਜ ( ਲੰਦਨ ) &lt;/span&gt;[[Bedford College (London)| (London)]]|alma_mater=[[Bedford College (London)]]|spouse={{marriage|Krishna Rao|1917|1919}}&lt;br&gt; {{marriage|[[Harindranath Chattopadhyay]]|1919|1988}}|children=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|awards={{nowrap|[[Ramon Magsaysay Award]] (1966)&lt;br /&gt;[[Padma Bhushan]] (1955)&lt;br /&gt;[[Padma Vibhushan]] (1987)}}}}

'''ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ''' (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 – 29 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ]] ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1974 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |title=SNA: List of Sangeet Natak Academy ''Ratna Puraskar''winners (Academy Fellows) |publisher=Official website |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023617/http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |archive-date= 4 March 2016 }}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1955 ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਂਡਲੂਮ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਕਰਘਾ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{ਆਧਾਰ}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>jvbgwlbb8fz6zoz6fkca809xevot2ob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849718</id>
      <parentid>849717</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:48:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>849718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3645" sha1="cieqtuyh35z3qx8jatqz33jkdfq7b4d" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|birth_name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ&lt;/span&gt;|birth_date={{Birth date|1903|04|03|df=yes}}|birth_place=ਮੰਗਲੋਰ ਕਰਨਾਟਕਾ ਭਾਰਤ|death_date=29 ਅਕਤੂਬਰ 1988&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;dday deathdate&quot;&gt;1988-10-29&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt; (ਉਮਰ85)|alma mater=&lt;div&gt;&lt;br&gt; &lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt; 	ਬੇਡਫੋਰਡ ਕਾਲਜ ( ਲੰਦਨ ) &lt;/span&gt;[[Bedford College (London)| (London)]]|alma_mater=[[Bedford College (London)]]|spouse={{marriage|Krishna Rao|1917|1919}}&lt;br&gt; {{marriage|[[Harindranath Chattopadhyay]]|1919|1988}}|children=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|awards={{nowrap|[[Ramon Magsaysay Award]] (1966)&lt;br /&gt;[[Padma Bhushan]] (1955)&lt;br /&gt;[[Padma Vibhushan]] (1987)}}}}

'''ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ''' (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 – 29 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ]] ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1974 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |title=SNA: List of Sangeet Natak Academy ''Ratna Puraskar''winners (Academy Fellows) |publisher=Official website |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023617/http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |archive-date= 4 March 2016 }}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1955 ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਂਡਲੂਮ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਕਰਘਾ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist|}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>cieqtuyh35z3qx8jatqz33jkdfq7b4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849721</id>
      <parentid>849718</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:55:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>849721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5838" sha1="sbbp45b8hkovfftfz8p116rtqgrptml" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|birth_name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ&lt;/span&gt;|birth_date={{Birth date|1903|04|03|df=yes}}|birth_place=ਮੰਗਲੋਰ ਕਰਨਾਟਕਾ ਭਾਰਤ|death_date=29 ਅਕਤੂਬਰ 1988&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;dday deathdate&quot;&gt;1988-10-29&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt; (ਉਮਰ85)|alma mater=&lt;div&gt;&lt;br&gt; &lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt; 	ਬੇਡਫੋਰਡ ਕਾਲਜ ( ਲੰਦਨ ) &lt;/span&gt;[[Bedford College (London)| (London)]]|alma_mater=[[Bedford College (London)]]|spouse={{marriage|Krishna Rao|1917|1919}}&lt;br&gt; {{marriage|[[Harindranath Chattopadhyay]]|1919|1988}}|children=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|awards={{nowrap|[[Ramon Magsaysay Award]] (1966)&lt;br /&gt;[[Padma Bhushan]] (1955)&lt;br /&gt;[[Padma Vibhushan]] (1987)}}}}

'''ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ''' (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 – 29 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ]] ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1974 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |title=SNA: List of Sangeet Natak Academy ''Ratna Puraskar''winners (Academy Fellows) |publisher=Official website |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023617/http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |archive-date= 4 March 2016 }}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1955 ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਂਡਲੂਮ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਕਰਘਾ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਜੀਵਨ ==
=== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ===
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ&lt;ref&gt;{{Cite web|date=3 April 2018|title=Who was Kamaladevi Chattopadhyay?|url=https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-kamaladevi-chattopadhyay-5121371/|access-date=11 January 2022|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;, ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਨੰਤਈਆ ਧਾਰੇਸ਼ਵਰ, ਮੰਗਲੌਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਲੈਕਟਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਗਿਰੀਜਾਬਾਈ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ — ਤੱਟਵਰਤੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਮਾਲਕ ਚਿਤਰਪੁਰ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਦਾਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰੀਜਾਬਾਈ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬੁਨਿਆਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ; ਇਹੀ ਉਹ ਗੁਣ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist|}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>sbbp45b8hkovfftfz8p116rtqgrptml</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849722</id>
      <parentid>849721</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ */</comment>
      <origin>849722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6049" sha1="a3qra0g7t9vmvyw9tyv6priu6kudse0" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|birth_name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ&lt;/span&gt;|birth_date={{Birth date|1903|04|03|df=yes}}|birth_place=ਮੰਗਲੋਰ ਕਰਨਾਟਕਾ ਭਾਰਤ|death_date=29 ਅਕਤੂਬਰ 1988&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;dday deathdate&quot;&gt;1988-10-29&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt; (ਉਮਰ85)|alma mater=&lt;div&gt;&lt;br&gt; &lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt; 	ਬੇਡਫੋਰਡ ਕਾਲਜ ( ਲੰਦਨ ) &lt;/span&gt;[[Bedford College (London)| (London)]]|alma_mater=[[Bedford College (London)]]|spouse={{marriage|Krishna Rao|1917|1919}}&lt;br&gt; {{marriage|[[Harindranath Chattopadhyay]]|1919|1988}}|children=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|awards={{nowrap|[[Ramon Magsaysay Award]] (1966)&lt;br /&gt;[[Padma Bhushan]] (1955)&lt;br /&gt;[[Padma Vibhushan]] (1987)}}}}

'''ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ''' (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 – 29 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ]] ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1974 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |title=SNA: List of Sangeet Natak Academy ''Ratna Puraskar''winners (Academy Fellows) |publisher=Official website |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023617/http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |archive-date= 4 March 2016 }}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1955 ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਂਡਲੂਮ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਕਰਘਾ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਜੀਵਨ ==
=== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ===
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ&lt;ref&gt;{{Cite web|date=3 April 2018|title=Who was Kamaladevi Chattopadhyay?|url=https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-kamaladevi-chattopadhyay-5121371/|access-date=11 January 2022|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;, ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਨੰਤਈਆ ਧਾਰੇਸ਼ਵਰ, ਮੰਗਲੌਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਲੈਕਟਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਗਿਰੀਜਾਬਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਤੱਟਵਰਤੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਮਾਲਕ ਚਿਤਰਪੁਰ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਦਾਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰੀਜਾਬਾਈ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬੁਨਿਆਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ; ਇਹੀ ਉਹ ਗੁਣ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=3 April 2018|title=Who was Kamaladevi Chattopadhyay?|url=https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-kamaladevi-chattopadhyay-5121371/|access-date=11 January 2022|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist|}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>a3qra0g7t9vmvyw9tyv6priu6kudse0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849724</id>
      <parentid>849722</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>849724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6148" sha1="gb7twwmznuif5i3snp7odyg4q7fz9m5" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|birth_name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ&lt;/span&gt;|birth_date={{Birth date|1903|04|03|df=yes}}|birth_place=ਮੰਗਲੋਰ ਕਰਨਾਟਕਾ ਭਾਰਤ|death_date=29 ਅਕਤੂਬਰ 1988&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;dday deathdate&quot;&gt;1988-10-29&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt; (ਉਮਰ85)|alma mater=&lt;div&gt;&lt;br&gt; &lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt; 	ਬੇਡਫੋਰਡ ਕਾਲਜ ( ਲੰਦਨ ) &lt;/span&gt;[[Bedford College (London)| (London)]]|alma_mater=[[Bedford College (London)]]|spouse={{marriage|Krishna Rao|1917|1919}}&lt;br&gt; {{marriage|[[Harindranath Chattopadhyay]]|1919|1988}}|children=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|awards={{nowrap|[[Ramon Magsaysay Award]] (1966)&lt;br /&gt;[[Padma Bhushan]] (1955)&lt;br /&gt;[[Padma Vibhushan]] (1987)}}}}

'''ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ''' (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 – 29 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ]] ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;https://asiasociety.org/new-york/events/feminism-and-indian-national-movement-kamaladevi&lt;/ref&gt; ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1974 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |title=SNA: List of Sangeet Natak Academy ''Ratna Puraskar''winners (Academy Fellows) |publisher=Official website |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023617/http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |archive-date= 4 March 2016 }}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1955 ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਂਡਲੂਮ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਕਰਘਾ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਜੀਵਨ ==
=== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ===
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ&lt;ref&gt;{{Cite web|date=3 April 2018|title=Who was Kamaladevi Chattopadhyay?|url=https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-kamaladevi-chattopadhyay-5121371/|access-date=11 January 2022|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;, ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਨੰਤਈਆ ਧਾਰੇਸ਼ਵਰ, ਮੰਗਲੌਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਲੈਕਟਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਗਿਰੀਜਾਬਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਤੱਟਵਰਤੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਮਾਲਕ ਚਿਤਰਪੁਰ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਦਾਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰੀਜਾਬਾਈ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬੁਨਿਆਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ; ਇਹੀ ਉਹ ਗੁਣ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=3 April 2018|title=Who was Kamaladevi Chattopadhyay?|url=https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-kamaladevi-chattopadhyay-5121371/|access-date=11 January 2022|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist|}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>gb7twwmznuif5i3snp7odyg4q7fz9m5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849725</id>
      <parentid>849724</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nitesh Gill</username>
        <id>8973</id>
      </contributor>
      <origin>849725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6166" sha1="1k4m9mxcpal8kco1n1r35k0n8kel6c1" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|birth_name=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਕਮਲਾਦੇਵੀ&lt;/span&gt;|birth_date={{Birth date|1903|04|03|df=yes}}|birth_place=ਮੰਗਲੋਰ ਕਰਨਾਟਕਾ ਭਾਰਤ|death_date=29 ਅਕਤੂਬਰ 1988&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;(&lt;span class=&quot;dday deathdate&quot;&gt;1988-10-29&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt; (ਉਮਰ85)|alma mater=&lt;div&gt;&lt;br&gt; &lt;/div&gt;&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt; 	ਬੇਡਫੋਰਡ ਕਾਲਜ ( ਲੰਦਨ ) &lt;/span&gt;[[Bedford College (London)| (London)]]|alma_mater=[[Bedford College (London)]]|spouse={{marriage|Krishna Rao|1917|1919}}&lt;br&gt; {{marriage|[[Harindranath Chattopadhyay]]|1919|1988}}|children=&lt;span style=&quot;color: rgb(75, 79, 86); font-family: Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; white-space: pre-wrap; background-color: rgb(241, 240, 240);&quot;&gt;ਰਾਮਾਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ&lt;/span&gt;|awards={{nowrap|[[Ramon Magsaysay Award]] (1966)&lt;br /&gt;[[Padma Bhushan]] (1955)&lt;br /&gt;[[Padma Vibhushan]] (1987)}}}}

'''ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ''' (3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 – 29 ਅਕਤੂਬਰ 1988) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਸੁਧਾਰ ਅੰਦੋਲਨ|ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰਕ]] ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;https://asiasociety.org/new-york/events/feminism-and-indian-national-movement-kamaladevi&lt;/ref&gt; ਉਹ ਮਦਰਾਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਰਾਮਾ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 1974 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਮਿਊਜ਼ਿਕ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |title=SNA: List of Sangeet Natak Academy ''Ratna Puraskar''winners (Academy Fellows) |publisher=Official website |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304023617/http://sangeetnatak.gov.in/sna/fellowslist.htm |archive-date= 4 March 2016 }}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 1955 ਅਤੇ 1987 ਵਿੱਚ [[ਪਦਮ ਭੂਸ਼ਣ]] ਅਤੇ [[ਪਦਮ ਵਿਭੂਸ਼ਣ]] ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਂਡਲੂਮ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਟਕਰਘਾ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

== ਜੀਵਨ ==
=== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ===
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1903 ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੰਗਲੁਰੂ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ&lt;ref&gt;{{Cite web|date=3 April 2018|title=Who was Kamaladevi Chattopadhyay?|url=https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-kamaladevi-chattopadhyay-5121371/|access-date=11 January 2022|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;, ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਨੰਤਈਆ ਧਾਰੇਸ਼ਵਰ, ਮੰਗਲੌਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਲੈਕਟਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਗਿਰੀਜਾਬਾਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਤੰਤਰ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ, ਤੱਟਵਰਤੀ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਮਾਲਕ ਚਿਤਰਪੁਰ ਸਾਰਸਵਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਦਾਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਜਾਣਕਾਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਗਿਰੀਜਾਬਾਈ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੀ-ਲਿਖੀ ਸਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੇ ਕਮਲਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬੁਨਿਆਦ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ; ਇਹੀ ਉਹ ਗੁਣ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਣੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=3 April 2018|title=Who was Kamaladevi Chattopadhyay?|url=https://indianexpress.com/article/who-is/who-is-kamaladevi-chattopadhyay-5121371/|access-date=11 January 2022|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist|}}

{{ਅਧਾਰ|}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1903]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>1k4m9mxcpal8kco1n1r35k0n8kel6c1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>90903</id>
    <revision>
      <id>849668</id>
      <parentid>369542</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="333" sha1="rgk3xhqnsfoaa9ohk141vui9wvpqqig" xml:space="preserve">{{Fooian women | Country = ਭਾਰਤ | Nationality = ਭਾਰਤੀ }}

[[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|+ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ| ]]</text>
      <sha1>rgk3xhqnsfoaa9ohk141vui9wvpqqig</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849669</id>
      <parentid>849668</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="324" sha1="fdh1xcvxxxwz1g6riyimsjj1c3yvyhd" xml:space="preserve">{{Fooian women | Country = ਭਾਰਤ | Nationality = ਭਾਰਤੀ }}

[[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|+ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ| ]]</text>
      <sha1>fdh1xcvxxxwz1g6riyimsjj1c3yvyhd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849670</id>
      <parentid>849669</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:12:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]; added [[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="328" sha1="a1nuomsw7al6lyivcpwankybz8gl8p8" xml:space="preserve">{{Fooian women | Country = ਭਾਰਤ | Nationality = ਭਾਰਤੀ }}

[[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|+ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ| ]]</text>
      <sha1>a1nuomsw7al6lyivcpwankybz8gl8p8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>91233</id>
    <revision>
      <id>849541</id>
      <parentid>419278</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166" sha1="lkd78s55oregtn3b893wofvoufnxuli" xml:space="preserve">ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>lkd78s55oregtn3b893wofvoufnxuli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬਬੀਤਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92343</id>
    <revision>
      <id>849684</id>
      <parentid>834142</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T15:10:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* lead section */ Infobox person: -duplicate parameters. Fixed {{cite web}}: Unknown parameter `|dead-url=yes` → `|url-status=dead`</comment>
      <origin>849684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15741" sha1="5putbvclz46uurg77xr228quopr9voi" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=Babita Kapoor|image=Kapoor Women.jpg|caption=Babita (left) with daughters in 2001|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1948|4|20}}|birth_place=[[Bombay]], India|occupation=Actress |years active=1966{{ndash}}1973
|spouse=[[Randhir Kapoor]] (m. 1971)
|children=[[Karisma Kapoor|Karisma]] and [[Kareena Kapoor|Kareena]]|parents=[[Hari Shivdasani]]
|relatives=See [[Kapoor family]]
}}
'''ਬਬੀਤਾ''' (ਜਨਮ '''ਬਬੀਤਾ ਸ਼ਿਵਦਾਸਾਨੀ'''; 20 ਅਪ੍ਰੈਲ 1948&lt;ref&gt;[http://www.iloveindia.com/bollywood/actresses/babita.html &quot;Babita&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170328030753/http://www.iloveindia.com/bollywood/actresses/babita.html |date=2017-03-28 }}. ''iloveindia.com''.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120613174107/http://cine-talkies.com/movies/bollywood-actress/babita/index.php Bollywood Film Actress Babita Photo Gallery and Biography]. cine-talkies.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.astrosage.com/celebrity-horoscope/babita-horoscope.asp &quot;Babita Horoscope by Date of Birth | Horoscope of Babita Bollywood, Actor&quot;]. ''astrosage.com''.&lt;/ref&gt;). ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਨਾਮ '''ਬਬੀਤਾ ਕਪੂਰ''', ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ [[ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ|Sindhi]] ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ 1966 ਤੋਂ 1973 ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ 19 ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਹਸੀਨਾ ਮਾਂ ਜਾਏਗੀ'' (1968), ''ਫਰਜ਼'' (1967), ਅਤੇ ''ਕਿਸਮਤ'' (1968) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 1971 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਲਈ ਬਬੀਤਾ ਕੰਮ ਤੋਂ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ [[ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ|ਕਰਿਸ਼ਮਾ]] ਅਤੇ [[ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ|ਕਰੀਨਾ]] ਹਨ। ਬਬੀਤਾ ਰਣਧੀਰ ਨਾਲ 1988 ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ।

==ਪਿਛੋਕੜ==
ਬਬੀਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹਰੀ ਸ਼ਿਵਦਾਸਨੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਿੰਧੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚੋਂ ਸੀ ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਚਲੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਬਾਰਬਰਾ ਸ਼ਿਵਦਾਸਨੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਈਸਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਮੀਨਾ ਅਡਵਾਨੀ, ਪਾਵਰ ਮਾਸਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਅਤੇ ਪਾਵਰ ਮਾਸਟਰ ਟੂਲ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਟਿਡ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Saif to join girlfriend Kareena and her family for midnight mass |url=http://archive.mid-day.com/entertainment/2008/dec/231208-Saif-Ali-Khan-Kareena-Kapoor-Mt-Mary-Babita-Karisma-Shivdasani-Christmas-Samaira.htm |accessdate=1 July 2015 |publisher=Mid-Day |date=23 December 2008 |archive-date=1 ਜੁਲਾਈ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150701223912/http://archive.mid-day.com/entertainment/2008/dec/231208-Saif-Ali-Khan-Kareena-Kapoor-Mt-Mary-Babita-Karisma-Shivdasani-Christmas-Samaira.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਮਰਹੂਮ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸਾਧਨਾ ਸ਼ਿਵਦਾਸਨੀ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਚੇਰੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-dont-acknowledge-Babita-Sadhana/articleshow/26720515.cms&lt;/ref&gt;

==ਕੈਰੀਅਰ==
ਆਪਣੇ ਫਿਲਮੀ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉੱਨੀਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ 'ਦਸ ਲਾਖ' 1966 ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਜੋ ਇੱਕ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਸੀ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੰਜੇ ਖਾਨ, ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਰਜਾਈ ਨੀਤੂ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਸਾਇਨ ਕੀਤੋ ਸੀ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਾਜ਼ (1967) ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦੀ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ 1967 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਦਸ ਲਾਖ ਸੰਜੇ ਖਾਨ, ਏਕ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਏਕ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਅਤੇ ਹਸੀਨਾ ਮਾਨ ਜਾਏਗੀ (1968) ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਉਸਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚਾਚੇ-ਸਹੁਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਪੂਰ, ਫਰਜ਼, ਬਨਫੂਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਸੀਨਾ ਦੋ ਦੀਵਾਨੇ ਜੀਤੇਂਦਰ ਨਾਲ, ਡੋਲੀ ਰਾਜੇਸ਼ ਖੰਨਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਮਸੇ ਅੱਛਾ ਕੌਣ ਹੈ (1969) ਉਸ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਚਾਚੇ ਸ਼ੰਮੀ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਿਸਮਤ ਬਿਸਵਜੀਤ ਨਾਲ, ਕਬ? ਕਿਉਂ? ਔਰ ਕਹਾਂ? (1970) ਧਰਮਿੰਦਰ ਅਤੇ ਪਿਹਚਨ ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ। 1971 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਤੀ ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਹੁਰੇ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਲ ਅਜ ਔਰ ਕਲ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਣਧੀਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕੇ. ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਜੀਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਐਮ ਐਨ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਅਤੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਐਨ ਐਨਨ ਦਾ ਰੀਮੇਕ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਵਾਇਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਿਆਂ 1973 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ।

==ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ==
ਬਬੀਤਾ ਨੇ 6 ਨਵੰਬਰ 1971 ਨੂੰ ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;Monika Rawal Kukreja&quot;&gt;{{cite web |author=Monika Rawal Kukreja |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-24/news-interviews/28134773_1_junior-nawab-kareena-kapoor-rujuta-diwekar |title=Why should I want to divorce Babita?' asks Randhir Kapoor about his estranged wife |publisher=Hindustan Times |date=25 April 2017 |accessdate=22 April 2017 |archive-date=11 ਅਗਸਤ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130811185410/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-24/news-interviews/28134773_1_junior-nawab-kareena-kapoor-rujuta-diwekar |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web |author=Meena Iyer |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-24/news-interviews/28134773_1_junior-nawab-kareena-kapoor-rujuta-diwekar |title=Kareena: Yes, I eat! – Times Of India |publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com |date=24 February 2010 |accessdate=16 October 2012 |archive-date=11 ਅਗਸਤ 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130811185410/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-24/news-interviews/28134773_1_junior-nawab-kareena-kapoor-rujuta-diwekar |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-26/bollywood/30557019_1_saif-ali-khan-midnight-mass-kareena-kapoor |title=Kareena, Saif at St Andrew's Church in Mumbai – Times Of India |publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com |date=26 December 2011 |access-date=2020-03-26 |archive-date=2013-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217230524/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-26/bollywood/30557019_1_saif-ali-khan-midnight-mass-kareena-kapoor |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2008/dec/261208-Karisma-Kareena-Kapoor-St-Andrew-Mt-Mary-Babita-Saif-Ali-Khan-Amrita-Arora-Shakeel-Ladak-Dino.htm |title=Kareena, family and friends go to midnight mass at St Andrews |publisher=Mid-day.com |date=26 December 2008}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਅਤੇ ਰਣਧੀਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਲੈਣ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲ ਵੱਖਰੇ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2007 ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੋੜਾ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;Monika Rawal Kukreja&quot;/&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==

[[ਤਸਵੀਰ:Kapoor_Women.jpg|right|thumb|ਬਬੀਤਾ 2003 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਅਤੇ ਕਰੀਨਾ ਨਾਲ]]
ਬਬੀਤਾ ਨੂੰ [[ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ]] ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਫਿਲਮ ''ਕਲ ਆਜ ਔਰ ਕਲ'' (1971) ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ 6 ਨਵੰਬਰ 1971 ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web |last=Monika Rawal Kukreja |date=25 April 2017 |title=Why should I want to divorce Babita?' asks Randhir Kapoor about his estranged wife |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/kareena-yes-i-eat/articleshow/5607566.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130811185410/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-24/news-interviews/28134773_1_junior-nawab-kareena-kapoor-rujuta-diwekar |archive-date=11 August 2013 |access-date=22 April 2017 |website=Hindustan Times}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFMonika_Rawal_Kukreja2017&quot;&gt;Monika Rawal Kukreja (25 April 2017). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ, ਅਭਿਨੇਤਰੀ [[ਕਰਿਸ਼ਮਾ ਕਪੂਰ]] ਅਤੇ [[ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ|ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਖਾਨ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Meena Iyer |date=24 February 2010 |title=Kareena: Yes, I eat! |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/kareena-yes-i-eat/articleshow/5607566.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130811185410/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-24/news-interviews/28134773_1_junior-nawab-kareena-kapoor-rujuta-diwekar |archive-date=11 August 2013 |access-date=16 October 2012 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 December 2011 |title=Kareena, Saif at St Andrew's Church in Mumbai |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/filmi-parties/bollywood/Kareena-Saif-at-St-Andrews-Church-in-Mumbai/articleshow/11242344.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131217230524/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-26/bollywood/30557019_1_saif-ali-khan-midnight-mass-kareena-kapoor |archive-date=17 December 2013 |access-date=17 October 2012 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 December 2008 |title=Kareena, family and friends go to midnight mass at St Andrews |url=http://www.mid-day.com/entertainment/2008/dec/261208-Karisma-Kareena-Kapoor-St-Andrew-Mt-Mary-Babita-Saif-Ali-Khan-Amrita-Arora-Shakeel-Ladak-Dino.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113061028/http://www.mid-day.com/entertainment/2008/dec/261208-Karisma-Kareena-Kapoor-St-Andrew-Mt-Mary-Babita-Saif-Ali-Khan-Amrita-Arora-Shakeel-Ladak-Dino.htm |archive-date=13 January 2010 |access-date=10 October 2012 |publisher=Mid-day.com}}&lt;/ref&gt;

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਣਧੀਰ ਕਪੂਰ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਪਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਟਾਸ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਅਤੇ ਰਣਧੀਰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਲੈਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਜੋੜਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਲੱਗ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2007 ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web |last=Monika Rawal Kukreja |date=25 April 2017 |title=Why should I want to divorce Babita?' asks Randhir Kapoor about his estranged wife |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/kareena-yes-i-eat/articleshow/5607566.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130811185410/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-02-24/news-interviews/28134773_1_junior-nawab-kareena-kapoor-rujuta-diwekar |archive-date=11 August 2013 |access-date=22 April 2017 |website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;
== ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! ਸਾਲ
! ਫਿਲਮ 
! ਭੂਮਿਕਾ 
! ਨੋਟਸ
|-
| 1966
| ''ਦੱਸ ਲੱਖ''
| Rita
|-
| 1967
| ''ਰਾਜ਼''
| ਸਪਨਾ
|-
| 1967
| ''ਫਰਜ਼''
| ਸੁਨੀਤਾ
|-
| 1968
| ''ਕਿਸਮਤ''
| ਰੋਮਾ
|-
| 1968
|''ਹਸੀਨਾ ਮਾਂ ਜਾਏਗੀ''
| Archana 'Archie'
|-
| 1968
| ''ਔਲਾਦ''
| ਭਾਰਤੀ
|-
| 1969
| ''ਤੁਮਸੇ ਅਛਾਂ ਕੌਣ ਹੈ''
| Sapna Nath
|-
| 1969
| ''ਏਕ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਏਕ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ''
| ਦੀਪਾਲੀ ਲਖਨਪਾਲ
|-
| 1969
| ''ਡੋਲੈ''
| ਆਸ਼ਾ
|-
| 1969
| ''ਅਨਮੋਲ ਮੋਤੀ''
|-
| 1969
| ''ਅਣਜਣਾ''
| ਰਚਨਾ ਮਲਹੋਤ੍ਰਾ
|-
| 1970
| ''ਕਬ? ਕਯੋ? ਔਰ ਕਹਾਂ''
| ਆਸ਼ਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ
|-
| 1970
| ''ਪਹਿਚਾਣ''
| barkha
|-
| 1971
| ''ਕੱਲ ਆਜ ਔਰ ਕੱਲ''
| ਮੋਨਿਕਾ 'ਮੋਨਾ'
|-
| 1971
| ''ਬਿਖਰੇ ਮੋਤੀ''
|-
| 1971
| ''ਬਨਫੂਲ''
| ਗੁਲਾਬੀ
|-
| 1972
| ''ਜੀਤ''
|-
| 1972
| ''ਏਕ ਹਸੀਨਾ ਦੋ ਦੀਵਾਨੇ''
| ਨੀਤਾ
|-
| 1973
| ''ਸੋਨੇ ਕੇ ਹਾਥ''
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* {{IMDb name}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1948]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਿੰਧੀ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>5putbvclz46uurg77xr228quopr9voi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੰਗੀਤਾ ਰਾਓ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93205</id>
    <revision>
      <id>849658</id>
      <parentid>847735</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7094" sha1="p3pzue0eu7c18onotupppr4ntzp2gq3" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ਸੰਗੀਤਾ ਰਾਓ 
| image = 
| alt = 
| caption = 
| birth_date = {{ਜਨਮ ਤਰੀਕ ਅਤੇ ਉਮਰ|1973|12|12|df=yes}}
| birth_place = ਮੁੰਬਈ 
| nationality = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]]
| occupation = [[ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] 
| children = 
| parents = 
| relatives =
| website = 
| spouse =ਆਸ਼ੀਸ਼ ਰਾਓ 
}}
'''ਸੰਗੀਤਾ ਰਾਓ''' (ਜਨਮ 12 ਦਸੰਬਰ 1973) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ]] ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ [[ਜ਼ੀ ਟੀਵੀ]] ਸ਼ੋਅ [[ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤਾ]], [[ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ]] ਅਤੇ [[ਸੋਨੀ ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ]] ਭਾਰਤ ਲਈ [[ਬੜੇ ਅੱਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.indicine.com/movies/lyrics/bade-achhe-lagte-hain-lyrics-shreya-ghoshal/ | title=&quot;Bade Achhe Lagte Hain&quot;, starring Sakshi Tanwar and Ram Kapoor. Directed by Sangieta Rao | work=.indicine.com | accessdate=11 April 2016 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਕਕੁਸੁਮ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੋਅ [[ਬੜੇ ਅੱਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ]] ਲਈ [[ਸਰਬੋਤਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3021|title=Winners of 7th Chevrolet Apsara Film and Television Producers Guild Awards {{!}} Latest Movie Features - Bollywood Hungama|last=Hungama|first=Bollywood|website=www.bollywoodhungama.com|access-date=2016-04-10}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ [[ਮਰਾਠੀ]] ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਵੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Bade-Achhe-Lagte-Hain-filmmaker-to-direct-a-Marathi-film/articleshow/45531961.cms|title=Bade Achhe Lagte Hain filmmaker to direct a Marathi film - Times of India|website=The Times of India|access-date=2016-04-10}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਨੇ ਨਵੀਂ [[ਮਰਾਠੀ]] ਫ਼ਿਲਮ [[ਯੇਸ ਆਈ ਕੈਨ]] ਦਾ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤਾ ਜੋ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Bade-Achhe-Lagte-Hain-filmmaker-to-direct-a-Marathi-film/articleshow/45531961.cms|title=Bade Achhe Lagte Hain filmmaker to direct a Marathi film - Times of India|website=The Times of India|access-date=2016-04-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.tvguide.com/celebrities/sangeeta-rao/credits/882093/ | title=Director (2 Credits) | work=tvguide.com | accessdate=11 April 2016 | archive-date=25 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160425004156/http://www.tvguide.com/celebrities/sangeeta-rao/credits/882093/ | url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ==

=== ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਸੀਰੀਅਲ
!ਭਾਸ਼ਾ
!ਚੈਨਲ
|-
|ਅਭਾਲਮਾਇਆ
|ਮਰਾਠੀ
|ਜ਼ੀ ਮਰਾਠੀ
|-
|ਕੀਮੀਆਗਰ 
|ਮਰਾਠੀ
|ਈ.ਟੀ.ਵੀ ਮਰਾਠੀ
|-
|ਏਕ ਹੋਤਾ ਰਾਜਾ
|ਮਰਾਠੀ
|ਈ.ਟੀ.ਵੀ ਮਰਾਠੀ
|-
|ਵਸੁਧਾ
|ਮਰਾਠੀ
|ਈ.ਟੀ.ਵੀ ਮਰਾਠੀ
|-
|''ਸ਼ਗੁਨ''
|ਹਿੰਦੀ
|ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ
|-
|''ਕਕੁਸੁਮ''
|ਹਿੰਦੀ
|ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ.
|-
|''ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ (2001 ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼)''
|ਹਿੰਦੀ
|ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ
|-
|''ਕਿਆ ਹੋਗਾ ਨਿੰਮੋ ਕਾ''
|ਹਿੰਦੀ
|ਸਟਾਰ ਵਨ
|-
|''ਕਰਮ ਅਪਨਾ ਅਪਨਾ''
|ਹਿੰਦੀ
|ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ
|-
|ਤੁਝ ਸੰਗ ਪ੍ਰੀਤ ਲਗਾਈ ਸਜਨਾ (2008 ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਜ਼)
|ਹਿੰਦੀ 
|ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ
|-
|''ਕਿਤਨੀ ਮਹੁਬੱਤ ਹੈ''
|Hindi
|Ndtv Imagine
|-
|[[Kitani Mohabbat Hai (season 2)]]
|Hindi
|Ndtv Imagine
|-
|''[[Bade Acche Lagte Hain]]''
|ਹਿੰਦੀ
|ਸੋਨੀ ਟੀ.ਵੀ.
|-
|''ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ਤਾ''
|ਹਿੰਦੀ
|ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ.
|-
|ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ
|ਹਿੰਦੀ
|ਜ਼ੀ ਟੀ.ਵੀ.
|}

=== ਵੈਬ ਸੀਰੀਜ਼===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਸ਼ੋਅ
!ਯਾਨਰ 
!ਚੈਨਲ
|-
|ਵਰਜਨ ਭਾਸਕਰ (ਵੈਬ ਸੀਰੀਜ਼)
| ਰੋਮਾੰਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ
| ਜ਼ੀ5
|}

=== ਕਾਮਰਸ਼ੀਅਲ ===
2 ਕਾਮਰਸ਼ੀਅਲ ਲਈ ਗੋਲਡ ਦੀ ਜਿੰਮ ਇੰਡੀਆ 

===Filਫ਼ਿਲਮਾਂ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਫ਼ਿਲਮ
!ਭਾਸ਼ਾ
!ਸਾਲ
|-
| ''ਯਸ ਆਈ ਕੈਨ''
| ਮਰਾਠੀ
| 2016
|}

== ਟੀ.ਵੀ. ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਸਾਲ
!ਇਨਾਮ
!ਸ਼੍ਰੇਣੀ
!ਸ਼ੋਅ
!ਸਿੱਟਾ
|-
|2011
|''ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡਸ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.indiantelevisionacademy.com/site/event_details.php?id=56|title=IndianTelevisionAcademy.com|website=www.indiantelevisionacademy.com|access-date=2016-04-10|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120826062548/http://www.indiantelevisionacademy.com/site/event_details.php?id=56|archivedate=2012-08-26}}&lt;/ref&gt;
|''ਬੈਸਟ ਡਾਈਰੇਕਟਰ ਡਰਾਮਾ (ਜਿਉਰੀ)''
|''ਬੜੇ ਅਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ''
|{{nom}}
|-
|2012
|''ਸਟਾਰ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡਸ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/3021|title=Winners of 7th Chevrolet Apsara Film and Television Producers Guild Awards {{!}} Latest Movie Features - Bollywood Hungama|last=Hungama|first=Bollywood|website=www.bollywoodhungama.com|access-date=2016-04-10}}&lt;/ref&gt;
|''ਬੈਸਟ ਡਰਾਮਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ)''
|''ਬੜੇ ਅਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ''
|{{won}}
|-
|2013
|''ਸਟਾਰ ਗਿਲਡ ਅਵਾਰਡਸ''
|''ਬੈਸਟ ਡਰਾਮਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ (ਫ਼ਿਕਸ਼ਨ)''
|''ਬੜੇ ਅਛੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ'''
|{{nom}}
|-
|2015
|ਮੁੰਬਈ ਮੇਅਰ'ਸ ਅਵਾਰਡ
|ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਰੀਮਾਰਕੇਬਲ ਕੰਮ
|
|{{won}}
|}

==ਹਵਾਲੇ==
{{Reflist|}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>p3pzue0eu7c18onotupppr4ntzp2gq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਵਾਤੀ ਕਪੂਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93232</id>
    <revision>
      <id>849685</id>
      <parentid>819747</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T15:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* lead section */ Infobox person: -duplicate parameter. Fixed {{cite web}}: Unknown parameter `|dead-url=yes` → `|url-status=dead`</comment>
      <origin>849685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6365" sha1="jgbnq6i2bjhx3myl9560zxykf4vwego" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=ਸਵਾਤੀ ਕਪੂਰ|birth_date=&lt;!--Birth date has been contested. Do not add without providing a reliably published source.--&gt;|birth_place=[[ਕਾਨਪੁਰ]], [[ਭਾਰਤ]]|occupation=ਅਦਾਕਾਰਾ, ਮਾਡਲ|years active=2008&amp;nbsp;– ਹੁਣ ਤੱਕ}}

'''ਸਵਾਤੀ ਕਪੂਰ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tellychakkar.com/tv/tv-news/i-took-lot-of-projects-never-materialised-swati-kapoor|title=I took up a lot of projects that never materialised: Swati Kapoor}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸੀਰੀਅਲ &quot;''ਕਾਲੀ – ਏਕ ਅਗਨੀਪਰਿਕਸ਼ਾ&quot;'' ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਨਾਮ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Swati-Kapoor-Kaali-Ek-Agnipariksha-Fuddu-Anurag-Basu-Uday-Tikekar-Shalini-Arora/articleshow/26049045.cms?|title=Folks remember the vibrant and bold beauty of Star Plus's 'Kaali-Ek Agnipariksha'? Yes! We are talking about the elegant Swati Kapoor.}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਲਮ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਮਿਸਟਰ ਐਂਡ ਮਿਸਿਜ਼ 420 ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/punjabi/movies/news/No-strong-roles-for-women-in-films-Swati-Kapoor/articleshow/29701385.cms|title=The Punjabi film is titled Mr &amp; Mrs 420.}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਸਵਾਤੀ [[ਕਾਨਪੁਰ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/chunk-ht-ui-punjabsectionpage-dontmiss/smooth-sailing/article1-1189500.aspx|title=So, here I am!&quot; says the Kanpur-born-and-bred girl.|access-date=2017-05-02|archive-date=2015-07-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715185752/http://www.hindustantimes.com/chunk-ht-ui-punjabsectionpage-dontmiss/smooth-sailing/article1-1189500.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡਾ ਵਰਿੰਦਰ ਸਵਰੂਪ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, [[ਕਾਨਪੁਰ]] ਤੋਂ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://vsec.in/contact.htm|title=Dr. Virendra Swarup Education Centre|access-date=2017-05-02|archive-date=2021-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210508165358/http://vsec.in/contact.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
! scope=&quot;col&quot; | ਸਾਲ
! scope=&quot;col&quot; | ਸਿਰਲੇਖ
! scope=&quot;col&quot; | ਭੂਮਿਕਾ
! scope=&quot;col&quot; | ਭਾਸ਼ਾ
! scope=&quot;col&quot; | ਸੂਚਨਾ
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot; | ''ਮਿਸਟਰ &amp; ਮਿਸ਼ਜ਼ 420'' 
| ਮੈਡਮ ਜੀ
| ਪੰਜਾਬੀ
| ਸਹਿ-ਅਦਾਕਾਰ [[ਯੁਵਰਾਜ ਹੰਸ]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/cities/ludhiana/cast-of-mr-mrs-420-in-city/|title=Actors Yuvraj Hans, Avantika Hundal and Swati Kapoor in Ludhiana on Tuesday.}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2015
! scope=&quot;row&quot; | ''ਸਿਰਫ਼ ਗੇਨੀ ਚਾਚਾ'' 
| ਰੀਆ ਬੈਨਰਜੀ
| ਹਿੰਦੀ
|-
| 2016
! scope=&quot;row&quot; | ''ਫੁੱਦੁ''
| ਸ਼ਾਲਿਨੀ ਨੇ
| ਹਿੰਦੀ
| ਕਾਮੇਡੀ ਡਰਾਮਾ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.bhaskar.com/news/ENT-BOL-meet-fuddu-avtress-swati-kapoor-4753313-PHO.html|title=फूद्दू' से बॉलीवुड में डेब्यू करने जा रहीं स्वाति छोटे पर्दे पर अभिनय कर चुकी हैं।}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Swati-Kapoor-Kaali-Ek-Agnipariksha-Fuddu-Anurag-Basu-Uday-Tikekar-Shalini-Arora/articleshow/26049045.cms|title=Swati Kapoor makes Bollywood debut with 'Fuddu'|date=19 November 2013|access-date=16 January 2016}}&lt;/ref&gt;
|}

== ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ==

* '''2010-2011''': ਕਾਲੀ – ਏਕ ਅਗਨੀਪਰੀਕਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ 'ਤੇ ਰਚਨਾ
* '''2011''': ਹਮਾਰੀ ਸਾਸ ਲੀਲਾ ਦੇ ਰੂਪ 'ਤੇ ਅਨੋਖੀ ਠੱਕਰ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.metromasti.com/tv/news/Swati-Kapoor-finilizes-role-of-fourth-bahu-in-Hamaari-Saas-Leela/10850|title=Swati-Kapoor-finilizes-role-of-fourth-bahu-in-Hamaari-Saas-Leela}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://cityairnews.com/content/swati-kapoor-debut-punjabi-film-assin-ni-sudharna%E2%80%99|title=Her hard work and dedication got her yet another key role as the main lead of the television show &quot;Humari Saas Leela&quot; that was broadcast on Colors.|access-date=2017-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114953/http://cityairnews.com/content/swati-kapoor-debut-punjabi-film-assin-ni-sudharna%E2%80%99|archive-date=2016-03-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* '''2015''': ਮੋੜ ਵਾਲਾ ਪਿਆਰ - ਸਵੀਪ ਰੀਮਿਕਸਡ ਦੇ ਰੂਪ 'ਤੇ ਰੀਆ
* '''2016''': ਮਸਤੰਗ ਦੇ ਰੂਪ 'ਤੇ ਆਈਐਸਆਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਉਦਿਤੀ/ ਰੀਆ ਸਰੀਨ
* '''2016''': ਯੇ ਹੈ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ
* '''2017''': ਸੁਪਰ ਕਾਪਸ ਬਨਾਮ ਸੁਪਰ ਵਿਲੇਨ &quot;ਕਹੂੰਖਰ&quot; ਦੇ ਰੂਪ 'ਤੇ ਦੂਤ
* '''2017'''-ਪੇਸ਼: ਤੂ ਸੂਰਜ, ਹੋਮ ਤਸਵੀਰਜ਼ੀ ਦੇ ਰੂਪ 'ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* {{IMDb name|5443465|Swati Kapoor}}
* [https://www.facebook.com/Swati-Kapoor-1547619548891728/ Facebook page]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਾਮਿਲ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>jgbnq6i2bjhx3myl9560zxykf4vwego</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਖੁਸ਼ਬੂ ਗਰੇਵਾਲ (ਅਭਿਨੇਤਰੀ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98873</id>
    <revision>
      <id>849766</id>
      <parentid>734199</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:47:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9487" sha1="5y49dic00xgjv58oof1tk0yqj7izfzs" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=Khushboo Grewal|image=http://www.celebritytonic.com/wp-content/uploads/2013/08/khusboo-grewal.jpg|caption=Grewal performing at GIT College, Gandhinagar|birth_date={{birth date and age|df=yes|1984|01|16}}|birth_place=[[Chandigarh]], India|nationality=Indian|occupation=[[Actress]], [[Singer]], [[VJ (media personality)|VJ]]|years active=2007–present|years_active=2007–present|spouse={{Marriage|Bipin Grewal|2006}}|website={{Url|www.khushboogrewal.com}}}}'''ਖੁਸ਼ਬੂ ਗਰੇਵਾਲ''' (ਨਿੱਕੀ ਕੋਚਰ, ਜਨਮ 16 ਜਨਵਰੀ 1984)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wholecelebwiki.com/khushboo-grewal/|title=Khusboo Grewal Bio|accessdate=3 Dec 2015|archive-date=8 ਦਸੰਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208224850/http://www.wholecelebwiki.com/khushboo-grewal/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਹੈ। ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਵੀ.ਆਈ.ਯੂ. ਉੱਤੇ ਵੀਜੇ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਈ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਰੀ ਗਾਇਕ ਬਣਨ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਮੂਵੀ ਹੇਟ ਸਟੋਰੀ 2 ਤੋਂ ਸੰਨੀ ਲਿਓਨ ਦੀਆਂ ਮੇਨਟੇਨ ਬਰੋਸ ਦੀ ਰਚਨਾ &quot;ਪਿੰਕ ਲਿਪਸ&quot; ਦੇ ਨਾਲ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/sunny-leones-pink-lips-from-hate-story-2-crosses-over-1-million-likes-in-three-days/|title=Khushboo Grewal's Pink Lips from Hate Story 2 crosses over 1 million likes in three days!|accessdate=7 July 2014}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://punjabimania.com/khushboo-grewal-sings-pink-lips-for-hate-story-2/2|title=Khushboo Grewal sings ‘Pink Lips’ for Hate Story 2|accessdate=6 August 2014|archive-date=8 ਅਗਸਤ 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808142037/http://punjabimania.com/khushboo-grewal-sings-pink-lips-for-hate-story-2/2/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਗਰੇਵਾਲ ਮੀਟ ਬਰੋਸ ਬੈਂਡ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਗਾਇਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.getmovieinfo.com/meet-bros-khushboo-grewal-rock-it-in-ahmedabad/p|title=Meet Bros &amp; Khushboo Grewal rock it in GIT College, Gandhinagar!|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਚੰਡੀਗੜ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਐਮਸੀਐਮ ਡੀ.ਏ.ਵੀ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵਿਮੈਨ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਬਿਪਨ ਗਰੇਵਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2009/20090816/ttlife1.htm|title=The Balancing Act|accessdate=16 August 2009|archive-date=2 ਸਤੰਬਰ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090902135419/http://www.tribuneindia.com/2009/20090816/ttlife1.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਸ਼ਾਨਯਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/160216-khushboo-grewal-takes-baby-steps-music#|title=Khushboo Grewal Takes Baby Steps in Music Industry|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੀ.ਜੇ. ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Khushboo Grewal Info|url=http://chintanpavlankar.wix.com/khushboogreawal22#!about_me/cb3i|accessdate=7 March 2012|archive-date=11 ਅਪ੍ਰੈਲ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160411052448/http://chintanpavlankar.wix.com/khushboogreawal22#!about_me/cb3i|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਫਿਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ (ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ) ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Punjabi Actress Khushboo Grewal turned Singer |url=http://newww.fullonpunjabi.com/punjabi-actress-khushboo-grewal-turn-to-singer/ |accessdate=27 February 2013 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dead link|date=May 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਵੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|title= Khushboo Grewal B4U Interview |url=https://www.youtube.com/watch?v=aRyeAfmEmX0|accessdate=21 December 2012}}&lt;/ref&gt; ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਮੁੰਡੇ ਯੂਕੇ ਦੇ', 'ਕੈਰੀ ਆਨ ਜੱਟਾ' ਅਤੇ 'ਭਾਜੀ ਇਨ ਪ੍ਰੋਬਲਮ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਟੀ.ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਜਿਵੇਂ 'ਦਿਲ ਦੋਸਤੀ ਡਾਂਸ', 'ਰੰਗ-ਬਦਲਤੀ ਓਢਨੀ', 'ਛੱਜੇ ਛੱਜੇ ਕਾ ਪਿਆ' ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|title= Khushboo Grewal Biography |url=http://youthdevelopers.com/actress-khushboo-grewal-biography-movies-marriage/|accessdate=13 August 2014}}&lt;/ref&gt;

ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2013 ਦੇ ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ ਸਟਾਰਰ ਬੌਸ ਦੇ ਬੈਕਿੰਗ ਵੋਕਲਿਸਟ ਦੇ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ 'ਹੇਟ ਸਟੋਰੀ 2' ਦੇ ਗਾਣੇ &quot;ਪਿੰਕ ਲਿਪਸ&quot; ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਗਾਣੇ &quot;ਸੈਲਫੀਆਨ&quot; (ਸ਼ਰਾਫਤ ਗਾਈ ਤੇਲ ਲੇਨੇ), &quot;ਲਕ ਤੁਨੁ ਤੁਨੁ&quot; (ਡਬਲ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕਲ), &quot;ਤੂ ਟਕੇ&quot; (ਧਰਮ ਸੰਕਟ ਮੇ) ਅਤੇ &quot;ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮੋਰਾ ਮਾਹੀਆ&quot; (ਕੈਲੰਡਰ ਗਰਲਜ਼) ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|title= Khushboo Grewal Takes Baby Steps in Music Industry|url=http://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/160216-khushboo-grewal-takes-baby-steps-music#|accessdate=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;

== ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ==
* ''ਆ ਗਏ ਮੁੰਡੇ ਯੂ.ਕੇ. ਦੇ (ਪੰਜਾਬੀ) ਵਿੱਚ ਲਵਲੀ''
* ''ਭਾਜੀ ਇਨ ਪਰੋਬਲਮ'' (ਪੰਜਾਬੀ) ਵਿੱਚ ਜਸਮੀਤ 
* ''ਕੇੱਰੀਂ ਆਨ ਜੱਟਾਂ'' (ਪੰਜਾਬੀ) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ
* ਮੁੰਡੇ ਯੂ ਕੇ ਦੇ (ਪੰਜਾਬੀ) ਕੈਂਡੀ
* ਰਾਜ਼: ਦਿ ਮਿਸਟ੍ਰੀ ਕੰਟਿਨਯੂ ਵਿੱਚ ਕਰੀਨ
* ਪੈਸਾ ਯਾਰ ਐਂਡ ਪੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਾਣੀਆ

== ਇੱਕ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 226px;&quot;
! Year 
! Film 
! Song 
! Notes
|-
| 2014 
|''ਬੋੱਸ''
| &quot;ਬੋੱਸ&quot; 
| ਮੀਤ ਬ੍ਰਦਰ ਨਾਲ&lt;br&gt;
|-
| 2014 
|''ਹੇਟ ਸਟੋਰੀ 2''
| &quot;ਪਿੰਕ ਲਿਪਸ&quot; 
|ਮੀਤ ਬ੍ਰਦਰ ਨਾਲ&lt;br&gt;
|-
| 2014 
|''ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ ਗਈ ਤੇਲ ਲੇਨੇ''
| &quot;ਸੇਲਫ਼ੀਆਂ&quot; 
|ਮੀਤ ਬ੍ਰਦਰ ਨਾਲ&lt;br&gt;
|-
| 2014 
|''ਡਬਲ ਦੀ ਟਰਬਲ''
| &quot;ਲੱਕ ਟੁਨੁ ਟੁਨੁ&quot; 
|ਮੀਤ ਬ੍ਰਦਰ ਨਾਲ&lt;br&gt;
|-
| 2015 
|''ਧਰਮ ਸੰਕਟ ਮੈਂ''
| &quot;ਤੂੰ ਤੱਕੇ&quot;[[ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ|&lt;nowiki/&gt;]]
|ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ&lt;br&gt;
|-
| 2015 
|''ਕਲੈਂਡਰ ਗਰਲਸ''
|ਮੋਰਾ ਮਾਇਆ  ਅਤੇ ਵੋਈ ਵਿੱਲ ਰੋਕ ਦੀ ਵਰਲਡ
|ਮੀਤ ਬ੍ਰਦਰ ਨਾਲ&lt;br&gt;
ਅਤੇ ਨੇਹਾ ਕੱਕਰ ਨਾਲ
|-
| 2016 
| ''ਬਾਗ਼ੀ''
| &quot;ਗਰਲ ਆਈ ਨੀਡ ਯੂ&quot; 
|ਅਰੀਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਰੋਚ ਕਿਲਾ
|-
| 2016 
|''ਜੁੱਨੂਨੀਅਤ''
| &quot;ਪਾਗਲੋਂ ਸਾ ਨਾਚ&quot; 
|ਮੀਤ ਬ੍ਰਦਰ ਨਾਲ&lt;br&gt;
|}

== ਅਵਾਰਡ ==
* 2013: ਪੀ.ਟੀ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ

== References ==
{{reflist|30em}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* {{IMDb name|3056824}}


[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ]]</text>
      <sha1>5y49dic00xgjv58oof1tk0yqj7izfzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਨਵ ਇੰਦਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104347</id>
    <revision>
      <id>849682</id>
      <parentid>832106</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T14:40:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>/* lead section */ Fixed {{cite web}}: Unknown parameter |dead-url= ignored. `|dead-url=yes` → `|url-status=dead`</comment>
      <origin>849682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4749" sha1="niuejfa4esrrz52kqs594l4oh28whl7" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = ਨਵ ਇੰਦਰ
| image =
| alt =ਨਵ ਇੰਦਰ
| caption = ਨਵ ਇੰਦਰ
| background = ਗਾਇਕ 
| birth_name = 
| birth_date = {{birth date and age|1990|8|27}}
| birth_place = [[ਸੁਧਾਰ|ਗੁਰੂਸਰ ਸੁਧਾਰ]], [[ਲੁਧਿਆਣਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]]
| death_date = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| label = {{flat list|
*[[ਟਾਈਮਜ਼ ਮਿਊਜ਼ਕ]]
*[[ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼]]
}}
| associated_acts = [[ਬਾਦਸ਼ਾਹ (ਰੈਪਰ)]]
| occupation = ਗਾਇਕ
| years_active = 2013 ਤੋਂ
| known_for = 
| genre = {{flat list|
*[[ਦੇਸੀ ਹਿਪ ਹੋਪ]]
*[[ਹਿਪ ਹੋਪ ਸੰਗੀਤ]]
*[[ਆਰ ਐੰਡ ਬੀ ਸੰਗੀਤ]]
*[[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]]
}}
| website = http://www.navvinder.com
}}

'''ਨਵ ਇੰਦਰ''' ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] ਦੇ ਨਗਰ [[ਸੁਧਾਰ|ਗੁਰੂਸਰ ਸੁਧਾਰ]] ਵਿੱਖੇ 27 ਅਗਸਤ, 1990 ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਗਾਇਕ [[ਬਾਦਸ਼ਾਹ (ਰੈਪਰ)]] ਨਾਲ ਰਲਕੇ '''ਵੱਖਰਾ ਸਵਰਗ''' ਗਾਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਲ 2016 ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਜਿੱਤਿਆ। ਇਸ ਗੀਤ ਨੂੰ ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਗੀਤ ਐਲਾਨਿਆ ਗਿਆ।
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.yespunjab.com/punjabi-music/item/92845-winners-of-ptc-punjabi-music-awards-2016-held-at-jalandhar-complete-list|title=Winners of PTC Punjabi Music Awards 2016 held at Jalandhar|author=Jalandhar|publisher=Yes Punjab News|date=May 26, 2016|accessdate=August 15, 2016|archive-date=ਮਈ 29, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160529025939/http://www.yespunjab.com/punjabi-music/item/92845-winners-of-ptc-punjabi-music-awards-2016-held-at-jalandhar-complete-list|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://punjabikhurki.com/ptc-music-awards-2016/|title=PTC Music Awards 2016- Here Is The Complete List Of Winners!|author=Amneet Kaur|publisher=Punjabi Khurki|date=May 27, 2016|accessdate=August 15, 2016|archive-date=ਨਵੰਬਰ 30, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130044509/http://punjabikhurki.com/ptc-music-awards-2016/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; '''ਵੱਖਰਾ ਸਵਰਗ''' ਨੇ ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਵਿੱਚ [[ਯੂਟਿਊਬ]] ਤੇ 93 ਮਿਲੀਆਨ ਲਾਇਕ ਹੋਏ।&lt;ref name=&quot;triindia2016&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/i-am-who-i-am/217199.html|title=I am who I am|publisher=Tribune India|author=Jasmine Singh|date=April 4, 2016|accessdate=August 15, 2016|archive-date=ਅਗਸਤ 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822011040/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/i-am-who-i-am/217199.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਨਵ ਇੰਦਰ ਨੇ [[ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਐਮ ਬੀ ਏ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

== ਸਾਉਂਡ ਟ੍ਰੈਕ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:105%;&quot;
 |- bgcolor=&quot;#AAAAACCCCDDDDD&quot; align=&quot;center&quot;
 ! ਸਾਲ
 ! ਐਲਬਮ
 ! ਰਿਕਾਰਡ ਲੈਵਲ
 ! ਵਿਸ਼ੇਸ਼
 |- 
|2013
| ਯਾਰਾਂ ਨੂੰ
|ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਧੁਨ
|ਗੀਤਕਾਰ: ਹਰਜੀਤ ਬਰਾੜ &lt;br&gt; ਸੰਗੀਤ: ਦੇਸੀ ਰੌਜ਼
|-
|2015
|ਵੱਖਰਾ ਸਵਰਗ
|[[ਟਾਈਮਜ਼ ਸੰਗੀਤ]]
|ਗੀਤਕਾਰ: [[ਨਵੀ ਕੰਬੋਜ਼]]&lt;br&gt; ਸੰਗੀਤ: [[ਬਾਦਸ਼ਾਹ (ਰੈਪਰ)|ਬਾਦਸ਼ਾਹ]]
|-
|2016
|ਅੱਤ ਤੇਰਾ ਯਾਰ ਫਟ [[ਗੁਰਬਾਨੀ ਜੱਜ]]
|ਸਪੀਡ ਰਿਕਾਡਜ਼
|ਸੰਗੀਤ: ਨਵ ਇੰਦਰ&lt;br&gt;ਸੰਗੀਤ: ਨਾਕੂਲੋਜ਼ੀਕ
|-
|2016
|ਕੱਚ
|ਨਵ ਮਿਊਜ਼ਕ
|ਗੀਤਕਾਰ: ਕੰਡਣ ਨਵਦੀਪ &lt;br&gt; ਸੰਗੀਤ: ਦੇਸੀ ਰੌਜ਼
|-
|2017
|ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕੀ ਲਗਦੀ
|[[ਟਾਈਮਜ਼ ਮਿਊਜ਼ਕ]]
|ਗੀਤਕਾਰ: ਨਵੀਂ ਕੰਬੋਜ਼
|-
|2017
|ਲਲਕਾਰਾ
|ਨਵ ਮਿਊਜ਼ਕ
|ਗੀਤਕਾਰ: ਗਵੀ ਢੀਂਡਸਾ
|-
|2017
|ਯਾਰ ਬੋਲਦਾ
|[[ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼]]
|ਗੀਤਕਾਰ:ਨਵੀ
|-
|}

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਗਾਇਕ]]</text>
      <sha1>niuejfa4esrrz52kqs594l4oh28whl7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104861</id>
    <revision>
      <id>849741</id>
      <parentid>844569</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T00:46:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48116" sha1="q1u335ck2qijdy30lhqorw1pms8r5w7" xml:space="preserve">{{Infobox person|name='''ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ'''|image=AyushamannKhurrana.jpg|caption=ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ 2013 ਵਿੱਚ|birth_date=14 ਸਤੰਬਰ 1984 (33 ਸਾਲ)|occupation=ਐਕਟਰ, ਗਾਇਕ, ਐਂਕਰ, ਲੇਖਕ, ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ ਅਤੇ ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ|years active=2002–ਮੌਜੂਦ|yearsactive=2002–present|spouse=ਤਹਿਰਾ ਕਸ਼ਯਪ|children=2}}'''ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ''' (ਜਨਮ 14 ਸਤੰਬਰ 1984) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਐਂਕਰ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ ਹੈ। 2012 ਵਿਚ, ਖੁਰਾਣਾ ਨੇ [[ਸ਼ੂਜੀਤ ਸਿਰਕਾਰ]] ਦੀ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ &quot;ਵਿੱਕੀ ਡੋਨਰ&quot; ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਬੇਸਟ ਨਰ ਡੈਬਿਊ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਮੇਡੀਜ਼ ''ਦਮ ਲਾਗਾ ਕੇ ਹਾਇਸ਼ਾ'' (2015) ਅਤੇ ''ਬਰੇਲੀ ਕੀ ਬਰਫੀ'' (2017), ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ-ਡਰਾਮਾ ''ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਲ ਸਾਵਧਾਨ'' (2017) ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ [[ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖ਼ਾਨ]], [[ਪਰਿਣੀਤੀ ਚੋਪੜਾ]] ਅਤੇ [[ਕਰਣ ਜੌਹਰ]] ਨਾਲ 63 ਵੇਂ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਹੋਸਟਿੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ। 

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੂਨਮ ਅਤੇ ਪੀ. ਖੁਰਾਨਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੈਂਟ ਜੋਨਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/bollywood/ayushmann-khurrana/ayushmanns-portfolio-pics/Ayushmann-Khurrana/articleshow/22629606.cms|title=Ayushmann's Portfolio Pics|website=The Times of India|access-date=5 June 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://tribune.com.pk/story/541722/ive-evolved-as-an-actor-ayushmann-khurrana/|title=I’ve evolved as an actor: Ayushmann Khurrana|date=28 April 2013|website=IANS|publisher=''The Express Tribune''|access-date=5 June 2016}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਕੋਲ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ • ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਦ ਸੰਚਾਰ ਅਧਿਐਨ ਵਿਭਾਗ ਤੋਂ ਮਾਸ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਥੀਏਟਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਡੀ.ਏ.ਵੀ. ਕਾਲਜ ਦੇ &quot;ਅਗਾਜ਼&quot; ਅਤੇ &quot;ਮਨਚਤੰਤਰ&quot; ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਥੀਏਟਰ ਸਮੂਹ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;toifacts&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Lesser-known-facts-about-Ayushmann-Khurrana/Ayushmann-Khurrana-Lesser-known-facts/photostory/41511591.cms|title=Lesser known facts about Ayushmann Khurrana|date=21 September 2015|website=The Times of India|access-date=5 June 2016}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਧਾਰਨ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੂਡ ਇੰਡੀਗੋ (ਆਈਆਈਟੀ ਬੰਬਈ), ਓਏਸਿਸ (ਬਿਰਲਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਐਂਡ ਸਾਇੰਸ, ਪਿਲਾਨੀ) ਅਤੇ ਸੈਂਟ ਬੇਦਸ ਸਿਮਲਾ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮਵੀਰ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਅਸ਼ਵਥੱਮਾ ਖੇਡਣ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 2017 ਦੇ ਅਦਾਕਾਰ ਰਾਜੀਵ ਮਸਾਨ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਗੋਲਫ ਮੇਨੇਟ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://photogallery.maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/36495087.cms|title=Ayushmann's Portfolio Pics|website=Maharashtra Times|access-date=5 June 2016|archive-date=8 ਅਗਸਤ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808155825/http://photogallery.maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/36495087.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==

=== 2004-2011: ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰੀਅਰ ===
ਅਯੂਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ ਨੂੰ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਓਹ 2002 ਦੇ ਪੋਪਸਟਾਰਸ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। 2004 ਵਿੱਚ ਰੋਡੀਜ਼ ਆਯੋਜਿਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ 20 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰੋਡੀਸਿਜ਼ 2 ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਰਿਹਾ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ ਬਿੱਗ ਐਫ.ਐਮ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੋਅ ਨੂੰ ਬਿਗ ਚਾਈ - ਮਾਨ ਨਾ ਮਾਨ, ਮੇਨ ਟੇਰਾ ਅਯੁਸ਼ਮਾਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ 2007 ਵਿੱਚ ਯੰਗ ਅਚਿਵਰਸ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਹ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਿਰਮਾਣ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;RJ Ayushmann Wins Young Achievers Award&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.indiaprwire.com/pressrelease/radio/200705012745.htm|title=RJ Ayushmann of BIG 92.7 FM creates history: Wins Young Achievers Award|date=1 May 2007|publisher=India PRwire|access-date=28 ਮਾਰਚ 2018|archive-date=3 ਮਈ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070503085005/http://www.indiaprwire.com/pressrelease/radio/200705012745.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.koimoi.com/actor/ayushmann-khurrana/|title=Ayushmann Khurrana - Ayushmann Khurrana Biography|website=www.koimoi.com|access-date=2016-01-04}}&lt;/ref&gt;

ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖੁਰਾਨਾ ਐਮਟੀਵੀ 'ਤੇ ਪੈਡੀ ਐਮਟੀਵੀ ਵੈਸੁਪ, ਦੀ ਵਾਇਸ ਆਫ ਯੰਗਟਾਏਨ, ਜੋ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੂਚਨਾਜਨਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੈ,' ਤੇ ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ ਬਣ ਗਈ।

ਉਸਨੇ ਐਮਟੀਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਾਲਟੂ ਮੂਵੀਜ, ਚੈੱਕ ਦੇ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਜਾਦੂ ਇੱਕ ਬਾਰ ਜਿਹੇ ਐਮਟੀਵੀ ਐਮਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਟੀ.ਵੀ. ਹੋਸਟ ਨੂੰ ਮਲਟੀ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਆਧਾਰਿਤ ਰੀਲੀਜ਼ ਸ਼ੋਅ 'ਇੰਡੀਆਜ਼ ਗੋਟ ਟੈੱਲਟ ਆਨ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ' ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਬਦਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਖਿਲ ਚਿਨਪਾ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰਿਪਡ ਨਾਲ ਮਿਲਵਰਤਣ ਦੇ ਰੂਪ' ਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ,&lt;ref name=&quot;Ayushman and Nikhil&quot;&gt;{{Cite web|url=http://buzzg.com/entertainment/in-conversation-with-the-host-ayushman-and-nikhil.html|title=In conversation with the host- Ayushman and Nikhil|date=30 June 2009|publisher=BuzzG.com|access-date=28 ਮਾਰਚ 2018|archive-date=13 ਅਗਸਤ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110813000109/http://buzzg.com/entertainment/in-conversation-with-the-host-ayushman-and-nikhil.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਜਿਸ ਨੇ ਐਮਟੀਵੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਭਾਰਤੀ ਟੀ ਵੀ ਉਦਯੋਗ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ਾ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਿਖਾਈ। ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ ਤੇ ਗਾਇਕ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਸੰਗੀਤ ਕਾ ਮਹਾਂ ਮੁਕਤਬਲਾ ਦਾ ਐਂਕਰ ਵੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Ayushmann to host Music Ka Mahamuqabla&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.indya.com/gallery/indyagallery.aspx?aid=1126|title=Ayushmann to host Music Ka Mahamuqabla|date=30 June 2009|publisher=Indya.com|access-date=28 ਮਾਰਚ 2018|archive-date=1 ਜੂਨ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120601024216/http://www.indya.com/gallery/indyagallery.aspx?aid=1126|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

ਐਮਟੀਵੀ ਰਾਕ ਓਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਗੌਟ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਖੁਰਾਨਾ ਸੀਟੀ ਮੈਕਸ ਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਤੀਸਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਐਕਸਟਰਾ ਇਨੀਜਿੰਗ ਟੀ 20 ਦੇ ਅਨਾਰਕਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੌਰਵ ਕਪੂਰ, ਸਮੀਰ ਕੋਛੜ ਅਤੇ ਅੰਗਦ ਬੇਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ-ਅਧਾਰਿਤ ਰੀਤੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਸ਼ੋਅ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ।&lt;ref name=&quot;Max Unveils Extra Innings T20 for IPL 2010&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.zimbio.com/Bollywood+Movies/articles/0145UqBQrxk/Max+Unveils+Mega+Extra+Innings+T+20+IPL+2010|title=Max Unveils Mega Extra Innings T20 for IPL 2010|date=10 March 2010|publisher=Zimbio.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Starplus.in&quot;&gt;{{cite web|url=http://starplus.startv.in/news/882/ayushmann-khurana-to-host-bollywood-superstar-buzz.aspx|title=Ayushmann Khurana to host Superstar Buzz|date=30 October 2010|publisher=Star Plus|access-date=28 ਮਾਰਚ 2018|archive-date=5 ਨਵੰਬਰ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105235958/http://starplus.startv.in/news/882/ayushmann-khurana-to-host-bollywood-superstar-buzz.aspx|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

=== 2012-13: ਫਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ===
2012 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਯਾਕੀ ਗੌਤਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ੂਜੀਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਕੀ ਡੌਨਡਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਜੌਹਨ ਅਬਰਾਹਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਡਿਊਸਰ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਿੱਕੀ ਅਰੋੜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਲੀਨੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਤੀਤ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਣਕ ​​ਦਾਨੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸੇ। ਇਸਦੇ ਛੋਟੇ ਬਜਟ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਲਮ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ &quot;ਪਾਨੀ ਦਾ ਰੰਗ&quot; ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਰਚਕ ਕੋਹਲੀ ਰਚਿਆ। ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਗਾਣੇ ਦੋਵੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਸਨ। ਖੁਰਾਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਨਿਵੇਕਲੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ. ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: &quot;ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਪੂਰੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੌਂਕਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੁਪਰ ਭਰੋਸੇਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ&quot; ਗੌਰਵ ਮਲਾਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੁਰਾਨਾ &quot;ਇੰਨੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਰੋਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਮੇਡੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋ.&quot; ਖੁਰਾਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਰਵਸਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਸ਼ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਨਰ ਪਲੇਬੈਕ ਸਿੰਗਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਵਿੱਕੀ ਡੌਨਰ ਲਈ ਸਾਰੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt2317337/awards|title=Vicky Donor|website=IMDb|accessdate=2016-01-04}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਨੇ ਆਈਫਾ ਅਵਾਰਡ (2012), ਪੀਪਲਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡਜ਼ ਇੰਡੀਆ (2012) ਅਤੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਵਾਰਡਜ਼ (2013) ਨੂੰ ਐਂਕਰ ਕੀਤਾ। ਖੁਰਾਨਾ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ Peta ਵਿਗਿਆਪਨ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰ ਮਾਲਿਕ ਆਪਣੇ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਵਿਘਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;Vijay Singh,&quot;Ayushmann Khurrana poses with condom for dog sterilizations,&quot; ''The Times of India'' 15 December 2015.&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Ayuyshmann_Khurana_and_Kunaal_Roy_Kapur_at_'MTV_Video_Music_Awards_India_2013'.jpg|thumb|'ਐਮਟੀਵੀ ਵਿਡੀਓ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਐਵਾਰਡਜ਼ ਇੰਡੀਆ 2013' ਵਿੱਚ ਅਯੁਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਕੁਨਾਲ ਰੌਏ ਕਪੂਰ&lt;br /&gt;
]]
ਖੁਰਾਨਾ ਨੂੰ ਰੋਹਨ ਸਿੱਪੀ ਦੀ ਨੌਟੰਕੀ ਸਾਂਲ ਵਿੱਚ ਸਹਿ-ਅਭਿਨੇਤਾ ਪੂਜਾ ਸਲਵੀ, [[ਕੁਨਾਲ ਰਾਏ ਕਪੂਰ]] ਅਤੇ [[ਐਵਲਿਨ ਸ਼ਰਮਾ|ਐਵਲੀਨ ਸ਼ਰਮਾ]] ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਤਰਾਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਮ &quot;ਨਿਰਲੇਪ, ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ&quot; ਸੀ। ਨੌਟੰਕੀ ਸਾਲਾ 12 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013 ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਘਰੇਲੂ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਤੇ ਇਸਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ₹ 210 ਮਿਲੀਅਨ (3.2 ਮਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ)।
&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.koimoi.com/box-office-bollywood-films-of-2013/|title=Box-Office Verdict 2013 &amp;#124; Box Office Collection of all 2013 Releases|date=2015-01-09|publisher=Koimoi.com|accessdate=2015-03-10|archive-date=2014-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140803012622/http://www.koimoi.com/box-office-bollywood-films-of-2013/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

=== 2014-ਵਰਤਮਾਨ: ਵਪਾਰਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜਾਅ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸਫਲਤਾ ===
2014 ਦੀ ਖੁਰਾਨਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫ਼ਿਲਮ ਯਸ਼ਰਾਜ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਬੁਆਕੁਓਫਿਆਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੁੱੂਰ ਅਸ਼ਟਨਾ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਸੋਨਮ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕਪੂਰ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਫਿਲਮ ਦੇ &quot;ਖਮਖ਼ਾਨ&quot; ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ ਸੀ, ਨੀਤੀ ਮੋਹਨ ਦੇ ਨਾਲ। ਫਿਲਮ 14 ਮਾਰਚ 2014 ਨੂੰ ਮਿਕਸ ਰਿਵਿਊ ਲਈ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ' ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਪਮਾ ਚੋਪੜਾ ਨੇ ਖੁਰਨਾ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ। &quot;ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਦੀ ਹੈ.&quot; ਉਸ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ. &quot; ਅਗਲੇ ਸਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਾਇਓਪਿਕ ਹੋਵੀਜ਼ਾਦਾ ਵਿੱਚ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਸ਼ਿਵਕਰ ਬਾਪਾਜੂ ਤਾਲਪਦੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ ਕਿ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/2502961/Ayushmann-starrer-Bambai-Fairytale-re-titled-Hawaizaada|title=Ayushmann starrer Bambai Fairytale re-titled Hawaizaada|date=19 May 2014|website=bollywoodhungama.com|access-date=7 June 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ayushmann plays a Marathi scientist in Bambai Fairytale&quot;&gt;{{Cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ayushmann-plays-a-marathi-scientist-in-bambai-fairytale|title=Ayushmann plays a Marathi scientist in Bambai Fairytale|website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਸ਼ਰਤ ਕਟਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਦਮ ਲਾਗਾ ਕੇ ਹਾਇਸ਼ਾ (2015) ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਸਮੀਖਿਆ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਅਯੁਸ਼ਮੈਨ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਫਿਲਮ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਹਿੱਟ ਸੀ। ਇਸ ਫਿਲਮ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਫੀਚਰ ਫਿਲਮ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।

ਸਕਰੀਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਬੇ ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ [[ਅਕਸ਼ੈ ਰਾਏ]] ਦੇ ਰੋਮਾਂਸ ਨਾਟਕ &quot;ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਬਿੰਦੂ&quot; ਵਿੱਚ [[ਪ੍ਰੀਨਿਤੀ ਚੋਪੜਾ|ਪਰਨੀਤੀ ਚੋਪੜਾ]] ਨਾਲ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਫਿਲਮ ਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਅਸਫਲਤਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2017 ਵਿਚ, ਦੋ ਹੋਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਰਾਨਾ ਨੇ ਬਰੇਲੀ ਕੀ ਬਰਫੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਲ ਸਾਵਧਣ ਵਿੱਚ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/bollywood/060917/bareilly-ki-barfi-crosses-30-crore-mark-at-the-box-office.html|title=Bareilly Ki Barfi crosses 30 crore mark at the box office|date=2017-09-06|work=Deccan Chronicle|access-date=2017-10-27|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/box-office/shubh-mangal-saavdhan-box-office-collection-fourth-weekend-ayushmann-khurrana-bhumi-pednekar-film-collects-rs-41-50-crore-in-total/articleshow/60827836.cms|title=‘Shubh Mangal Saavdhan’ box-office collection fourth weekend: Ayushmann Khurrana-Bhumi Pednekar film collects Rs 41.50 crore in total - Times of India|work=The Times of India|access-date=2017-10-27}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਖੁਰਾਨਾ ਦਾ ਜਨਮ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪੀ. ਖੁਰਾਨਾ ਜੋਤਸ਼-ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਜੋਤਸ਼ੀ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਪੂਨਮ ਬਰਮੀ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਐਮ.ਏ. ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਯੂਸ਼ਮਾਨ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਜੇ ਵੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਅਪਾਰਸ਼ਕਤੀ ਖੁਰਾਨਾ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਓਈ 104.8 ਐਮਐਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਜੌਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਆਮਿਰ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਦੰਗਲ' ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਖੁਰਾਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੌਂਕ ਵਜੋਂ ਲਿਖਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਇੱਕ ਬਲੌਗ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦੇ ਦੋਸਤ ਤਹਿਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਹਨ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://movies.ndtv.com/bollywood/ayushmann-khurrana-i-had-rs-10-000-in-my-account-when-i-got-married-495723|title=Ayushmann Khurrana: I had Rs 10,000 in my account when I got married|date=20 March 2014|website=NDTV|access-date=28 ਮਾਰਚ 2018|archive-date=6 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150406003621/http://movies.ndtv.com/bollywood/ayushmann-khurrana-i-had-rs-10-000-in-my-account-when-i-got-married-495723|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰਾਵਵੀਰ ਦਾ ਜਨਮ 2 ਜਨਵਰੀ 2012 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਵਰੁਸ਼ਕਾ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 2014 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Its-a-girl-for-Ayushmann-Khurrana-and-wife-Tahira/articleshow/34070558.cms?|title=It's a girl for Ayushmann Khurrana and wife Tahira!|date=22 April 2014|publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.filmfare.com/news/ayushmann-names-his-daughter-varushka-6117.html|title=Ayushmann names his daughter Varushka|website=Filmfare|access-date=12 May 2014}}&lt;/ref&gt;

== ਫਿਲਮੋਗਰਾਫੀ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Key
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot;| {{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| ਜਿਹੜੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਅਜੇ ਰੀਲਿਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ
|}
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; |ਸਾਲ
! scope=&quot;col&quot; |ਸਿਰਲੇਖ
! scope=&quot;col&quot; |ਭੂਮੀਕਾ 
! class=&quot;unsortable&quot; scope=&quot;col&quot; |ਨੋਟਸ
|-
| 2012
! scope=&quot;row&quot; | ''ਵਿੱਕੀ ਡੋਨਰ''
| ਵਿੱਕੀ ਅਰੋੜਾ
| [[ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੰਗ]] ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ 
|-
|2013
! scope=&quot;row&quot; | ''ਨੌਟੰਕੀ ਸਾਲਾ''
| ਰਾਮ ਪਰਮਾਰ ਉਰਫ ਆਰ ਕੇ
| &quot;ਸਾਡੀ ਗਲੀ ਆਜਾ&quot; ਅਤੇ &quot;ਤੂ ਹੀ ਤੂ&quot; ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ
|-
|2014
! scope=&quot;row&quot; | ''ਬੇਵਕੂਫੀਆਂ''
| ਮੋਹਿਤ ਚੱਡਾ
| &quot;ਖਾਹਮਖਾ&quot; ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2015
! scope=&quot;row&quot; | ''[[ਹਵਾਈਜ਼ਾਦਾ]]''
| ਸ਼ਿਵਕਰ ਬਾਪੂਜੀ ਤਲਪਡੇ
| &quot;ਦਿਲ-ਏ-ਨਾਦਾਨ&quot; ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਗਾਇਕ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ਦਮ ਲਗਾਕੇ ਹਈਸ਼ਾ''
| ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤਿਵਾਰੀ
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2017
! scope=&quot;row&quot; | ''ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਬਿੰਦੁ''
| ਅਭੀਮਨਿਊ ਰਾਓ
| &quot;ਹਾਰਿਆ (ਰੌਕ ਵਰਜਨ)&quot; ਗਾਇਆ
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ਬਰੇਲੀ ਕੀ ਬਰਫੀ'' 
| ਚਿਰਾਗ ਦੁਬੇ
| &quot;ਨਜ਼ਮ ਨਜ਼ਮ (ਆਯੂਸ਼ਮਾਨ ਖੁਰਾਨਾ ਵਰਜਨ)&quot; ਗਾਇਆ
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ਸ਼ੁਭ ਮੰਗਲ ਸਾਵਧਾਨ''
|ਮੁਦਿਤ ਸ਼ਰਮਾ
| &quot;ਕਾਨ੍ਹਾ (ਅਨਪਲੱਗ ਵਰਜਨ)&quot; ਗਾਇਆ
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਸੁਲੂ'' 
| ਖੁਦ
| ਮਹਿਮਾਨ ਭੂਮਿਕਾ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2018
! scope=&quot;row&quot; | ''ਅੰਧਾਧੁਨ'' 
|ਆਕਾਸ਼ ਸਰਫ਼
| ''ਆਪਸੇ ਮਿਲਕਰ'' ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''ਬਧਾਈ ਹੋ'' 
|ਨਕੁਲ ਕੌਸਿਕ
| ''ਨੈਣ ਨਾ ਜੋੜੀਂ''ਗਾਣਾ ਗਾਇਆ
|-}

== ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
!ਸਾਲ 
!ਸ਼ੋਅ
!ਭੂਮਿਕਾ 
!ਚੈਨਲ 
!ਨੋਟਸ  
|-
| 2004
| [[ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਇੰਡੀਆ|MTV]] [[ਐਮਟੀਵੀ ਰੋਡੀਸ|''Roadies'' (Season 2)]]
| Winner 
| [[ਐਮ.ਟੀ.ਵੀ. ਇੰਡੀਆ|MTV]]
| Winner of 'MTV Roadies Season 2'
|-
| 2007
| ''Kayamath''
| Saket Shergil
| [[ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ|Star Plus]]
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | 2008
| MTV Wassup, The Voice of Youngistaan
| Video Jockey
| MTV India
| Co-hosted the show with MTV VJs Bani J and Vineet Modi
|-
| MTV ''Fully Faltoo'' Movie-''Cheque De India''
| Fakir Khan
| MTV
| Spoof of [[ਸ਼ਾਹ ਰੁਖ ਖ਼ਾਨ|Shahrukh Khan]] starrer movie ''Chak De! India''
|-
| MTV ''Fully Faltoo'' Movie-''Jadoo Ekbar''
| Prince Jalebi
| MTV
| Spoof of the movie ''Jodhaa Akbar''
|-
| ''MTV Roadies Hell Down Under''
| Anchor
| MTV
| Anchor for the auditions only
|-
| ''Ek Thi Rajkumari''
| Zee Next
| Antagonist
|-
| 2008–09
| Fantastic 5
| Video Jockey
| MTV
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | 2009
| ''India's Got Talent (Season 1)''
| Anchor
| Colors TV
| Co-hosted the show with Nikhil Chinapa
|-
| ''Rock on with MTV ( Season 1)''
| Anchor
| MTV
| Anchor for the auditions only
|-
| ''MTV Roadies (Season 7)''
| Anchor
| MTV
| Anchor for the auditions only
|-
| Stripped
| Anchor
| MTV
|-
| ''Amul Music Ka Maha Muqqabla''
| Anchor
| Star Plus
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | 2010
|''Taarak Mehta Ka Ooltah Chashmah''
|Himself
|Sab TV
|Guest appearance &lt;small&gt; (to promote [[2010 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|IPL 3]])&lt;/small&gt;
|-
| ''[[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|Extra Innings T20 for Indian Premier League (Season 3)]]''
| Presenter
| SET Max
| Co-hosted the show with Gaurav Kapur, Samir Kochhar and Angad Bedi
|-
| ''India's Got Talent (Season 2)''
| Anchor
| Colors TV
| Co-hosted the show with Nikhil Chinapa
|-
| ''Rock on with MTV (Season 2)''
| Anchor
| MTV
| Co-hosted the show with [[ਲੀਜ਼ਾ ਹੇਡਨ|Lisa Haydon]]
|-
| 2010 – Present
| ''Super Star Buzz''
| Anchor
| Star Plus
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2011
| ''MTV Grind''
| Anchor
| MTV
|-
| ''MTV Roadies (Season 8)''
| Anchor
| MTV
|-
| ''Just Dance''
| Anchor
| Star Plus
|-
| 2014
| ''1st Star Box Office India Awards Ceremony''
| Anchor
| Star Plus
| Co-hosted the show with [[ਅਲੀ ਜ਼ਾਫ਼ਰ|Ali Zafar]]
|}

== ਡਿਸਕੋਗ੍ਰਾਫੀ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
!ਸਾਲ &lt;br /&gt;
!ਗੀਤ 
!ਐਲਬਮ 
!ਨੋਟਸ 
|-
|2012
|''Pani Da Rang''
|''Vicky Donor''
|Co-composed with Rochak Kohli
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2013
|''Saddi Gali''
|''Nautanki Saala! ''
|Co-composed with Rochak Kohli
|-
|''Tu Hi Tu''
|''Nautanki Saala! ''
|-
|''O Heeriye''
| Single
|Co-Composed with Rochak Kohli, features Rhea Chakraborty
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2014
|''Khaamakhaan''
|''Bewakoofiyaan''
|Duet with Neeti Mohan 
|-
|''Dil-e-Naadan''
|''[[ਹਵਾਈਜ਼ਾਦਾ|Hawaizaada]]''
|Rendition of Mirza Ghalib's version&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-to-sing-a-new-age-version-of-dil-e-nadan/article1-1194643.aspx|title=Ayushmann Khurrana to sing a new-age version of Dil-e-nadan|work=Hindustan Times|access-date=2018-03-27|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714142100/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-to-sing-a-new-age-version-of-dil-e-nadan/article1-1194643.aspx|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714142100/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-to-sing-a-new-age-version-of-dil-e-nadan/article1-1194643.aspx |date=2014-07-14 }} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-to-sing-a-new-age-version-of-dil-e-nadan/article1-1194643.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-03-27 |archive-date=2014-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714142100/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-to-sing-a-new-age-version-of-dil-e-nadan/article1-1194643.aspx |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714142100/http://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/ayushmann-khurrana-to-sing-a-new-age-version-of-dil-e-nadan/article1-1194643.aspx |date=2014-07-14 }}&lt;/ref&gt;
|-
|''Mitti Di Khusboo''
| Single
|Co-Composed with Rochak Kohli, features Huma Qureshi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/watch-mitti-di-khusboo-new-song-by-ayushmann-khurrana/1/394965.html|title=Mitti Di Khusboo new song by Ayushmann Khurrana|work=India Today}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | 2015
|''Yahin Hoon Main''
| Single
|Co-Composed with Rochak Kohli, features [[ਯਾਮੀ ਗੌਤਮ|Yami Gautam]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=DkhZ3H5IelU|title=YAHIN HOON MAIN Full Video Song {{!}} Ayushmann Khurrana, Yami Gautam, Rochak Kohli {{!}} T-Series}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;1&quot; | 2016
|''Ik Vaari''
| Single
|Co-Composed with Apaarshakti Khurrana, features Aisha Sharma
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2017
|''Nazm Nazm''
|''Bareilly Ki Barfi''
|Arko Pravo Mukherjee
|-
|''Kanha(unplugged)''
|''Shubh Mangal Savdhan''
|Tanishk-Vayu
|}

== ਬਿਬ੍ਲਿਓਗ੍ਰਾਫੀ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot; 
! Year
! Title
! Genre
! Note(s)
|-
|2015
| Cracking The CODE - My Journey To Bollywood
| Autobiographical Non-Fiction
| co-written with wife Tahira Kashyap&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/ayushmann-khurrana-s-book-is-a-cheat-sheet-for-anyone-with-a-dream/article1-1312101.aspx|title=Ayushmann Khurrana's book is a cheat sheet for anyone with a dream|work=Hindustan Times|access-date=2018-03-27|archive-date=2015-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713075127/http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/ayushmann-khurrana-s-book-is-a-cheat-sheet-for-anyone-with-a-dream/article1-1312101.aspx|dead-url=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150713075127/http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/ayushmann-khurrana-s-book-is-a-cheat-sheet-for-anyone-with-a-dream/article1-1312101.aspx |date=2015-07-13 }} {{Cite web |url=http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/ayushmann-khurrana-s-book-is-a-cheat-sheet-for-anyone-with-a-dream/article1-1312101.aspx |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-03-27 |archive-date=2015-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713075127/http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/ayushmann-khurrana-s-book-is-a-cheat-sheet-for-anyone-with-a-dream/article1-1312101.aspx |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150713075127/http://www.hindustantimes.com/brunch-stories/ayushmann-khurrana-s-book-is-a-cheat-sheet-for-anyone-with-a-dream/article1-1312101.aspx |date=2015-07-13 }}&lt;/ref&gt; 
|}

== ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin-bottom: 10px;&quot;
!ਸਾਲ &lt;br /&gt;
!ਫਿਲਮ
!ਅਵਾਰਡ
!ਸ਼੍ਰੇਣੀ 
!ਨਤੀਜਾ
|-
| 2007 || {{N/a}}
| Bharat Nirman Awards 
| Young Achievers || {{won}}&lt;ref name=&quot;RJ Ayushmann Wins Young Achievers Award&quot;/&gt;
|-
| 2011 
| rowspan=&quot;3&quot; | ''Just Dance'' 
| Indian Television Academy Awards 
| Best Anchor of Music/Film Based show (Jury) || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=ITA Awards 2011 was a star-studded night|url=http://video.india.com/tv-gossip/512/ita-awards-2011-was-a-star-studded-night.html|accessdate=26 January 2012|archive-date=24 ਮਈ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130524195631/http://video.india.com/tv-gossip/512/ita-awards-2011-was-a-star-studded-night.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;10&quot; |2012 
| Cosmopolitan Fun and Fearless Awards 
| Best TV Anchor || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ayushmann Khurrana's Biography|url=http://www.koimoi.com/actor/ayushmann-khurrana/|work=2012-01-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| Star Parivaar Awards 
| Favorite Mezbaan || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Star Parivaar Awards 2012 Winner List|url=http://careermasti.com/pics-images-videos-winner-list-of-star-parivaar-awards-2012-5468/|accessdate=26 January 2012|archive-date=26 ਮਾਰਚ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120326182823/http://careermasti.com/pics-images-videos-winner-list-of-star-parivaar-awards-2012-5468/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|{{N/a}}
| GQ India Men of the Year 
| Emerging Talent of the Year || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=2012 GQ INDIA MEN OF THE YEAR |url=http://www.gqindia.com/content/2012-gq-india-men-year |accessdate=26 January 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131210141309/http://www.gqindia.com/content/2012-gq-india-men-year |archivedate=10 December 2013 |df=dmy }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;27&quot; | ''Vicky Donor'' 
| Boroplus Gold Awards 
| Rising Film Stars From TV || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ayushmann Khurrana, Yami of VICKY DONOR bag Gold Awards|url=http://www.glamsham.com/movies/scoops/12/aug/10-news-ayushmann-khurrana-yami-of-vicky-donor-bag-gold-awards-081210.asp|accessdate=26 January 2012|archive-date=12 ਅਗਸਤ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120812015325/http://www.glamsham.com/movies/scoops/12/aug/10-news-ayushmann-khurrana-yami-of-vicky-donor-bag-gold-awards-081210.asp|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| Bhaskar Bollywood Awards 
| Most Dramatic Newcomer (Male) || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bollywood Bhaskar Awards Winners List|url=http://alltimeap.com/bollywood-bhaskar-awards-winners-list/|accessdate=26 January 2012|archive-date=19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2013|archive-url=https://archive.today/20130219223609/http://alltimeap.com/bollywood-bhaskar-awards-winners-list/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Global Indian Music Awards 
| Hottest Song &lt;small&gt;(for &quot;Pani Da Rang&quot;)&lt;/small&gt; || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=On a high note: Global Indian Music Awards honour India's brightest stars|url=http://www.dailymail.co.uk/indiahome/article-2211836/On-high-note-Global-Indian-Music-Awards-honour-Indias-brightest-stars.html|accessdate=14 February 2014|newspaper=Daily Mail|date=2 October 2012|location=London}}&lt;/ref&gt;
|-
| Best Music Debut &lt;small&gt;(as singer)&lt;/small&gt; || {{nom}}&lt;ref name=&quot;GIMA&quot;&gt;{{cite web|title=The Chevrolet Star GiMA Awards 2012 Film Music Nominees |url=http://www.gima.co.in/2012_film_nominees.php |publisher=GIMA |accessdate=14 February 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140208051838/http://gima.co.in/2012_film_nominees.php |archivedate=8 February 2014 }}&lt;/ref&gt;
|-
| Best Music Debut &lt;small&gt;(as music composer/lyricist, along with Rochak Kohli)&lt;/small&gt; || {{nom}}&lt;ref name=&quot;GIMA&quot; /&gt;
|-
| People's Choice Awards India 
| Favorite Debut Actor (Male/Female) || {{nom}}&lt;ref&gt;{{cite web|last=Kumar |first=Ravi |title=People's Choice Awards 2012 Nominees |url=http://indialistnew.com/peoples-choice-awards-2012-nominees-list-for-movies-tv-music-and-sports |accessdate=27 January 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121130085546/http://indialistnew.com/peoples-choice-awards-2012-nominees-list-for-movies-tv-music-and-sports/ |archivedate=30 November 2012 }}&lt;/ref&gt;
|-
| BIG Star Entertainment Awards 
| Most Entertaining Actor (Film) Debut – Male || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Star Plus Big Star Entertainment Awards Winner List 31st December 2012|url=http://cinebag.com/star-plus-big-star-entertainment-awards-winner-list-31st-december-2012/|accessdate=27 January 2012|archive-date=8 ਜਨਵਰੀ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130108002157/http://cinebag.com/star-plus-big-star-entertainment-awards-winner-list-31st-december-2012/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;20&quot; |2013 
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ|Filmfare Awards]] 
| [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਵਾਂ ਅਦਾਕਾਰ|Best Male Debut]] || {{Won}}&lt;ref name=&quot;Filmfare Awards&quot;&gt;{{cite web |author= |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/36445378_1_barfi-kahaani-vicky-donor |title=Watch Filmfare Awards at 8pm tonight - The Times of India |publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com |date=2013-02-17 |accessdate=2015-03-10 |archive-date=2013-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130220234415/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/36445378_1_barfi-kahaani-vicky-donor |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130220234415/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/36445378_1_barfi-kahaani-vicky-donor |date=2013-02-20 }} {{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/36445378_1_barfi-kahaani-vicky-donor |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-03-27 |archive-date=2013-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130220234415/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/36445378_1_barfi-kahaani-vicky-donor |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130220234415/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-17/news-interviews/36445378_1_barfi-kahaani-vicky-donor |date=2013-02-20 }}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ਫ਼ਿਲਮਫ਼ੇਅਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਿੱਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|Best Male Playback Singer]] || {{won}}&lt;ref name=&quot;Filmfare Awards&quot; /&gt;
|-
| ETC Bollywood Business Awards 
| Most Profitable Debut (Male) || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=ETC Business Awards Winners: 2012 – 2013|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/etc-business-awards-winners-2012-2013/|accessdate=26 January 2012|archive-date=16 ਅਗਸਤ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816195347/http://www.indicine.com/movies/bollywood/etc-business-awards-winners-2012-2013/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |Screen Awards 
| Most Promising Newcomer – Male || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Winner's of 19th Annual Screen Awards|url=http://screen.indianexpress.com/screenawards2013/winners_2013.php|accessdate=26 January 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
| Best Male Playback Singer || {{nom}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nominations for 19th Annual Colors Screen Awards|url=http://screen.indianexpress.com/screenawards2013/nominations.php|accessdate=26 January 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |Zee Cine Awards 
| Best Male Debut || {{won}}&lt;ref name=&quot;Zee Cine Awards&quot;&gt;{{cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/zee-cine-awards-2013-team-barfi--vidya-balan-salman-khan-bag-big-honours/316837-8-66.html |title=Zee Cine Awards 2013: Team 'Barfi!', Vidya Balan, Salman Khan bag big honours - IBNLive |publisher=Ibnlive.in.com |date=2013-01-20 |accessdate=2015-03-10 |archive-date=2013-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121023304/http://ibnlive.in.com/news/zee-cine-awards-2013-team-barfi--vidya-balan-salman-khan-bag-big-honours/316837-8-66.html |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121023304/http://ibnlive.in.com/news/zee-cine-awards-2013-team-barfi--vidya-balan-salman-khan-bag-big-honours/316837-8-66.html |date=2013-01-21 }} {{Cite web |url=http://ibnlive.in.com/news/zee-cine-awards-2013-team-barfi--vidya-balan-salman-khan-bag-big-honours/316837-8-66.html |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2018-03-27 |archive-date=2013-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130121023304/http://ibnlive.in.com/news/zee-cine-awards-2013-team-barfi--vidya-balan-salman-khan-bag-big-honours/316837-8-66.html |dead-url=yes }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121023304/http://ibnlive.in.com/news/zee-cine-awards-2013-team-barfi--vidya-balan-salman-khan-bag-big-honours/316837-8-66.html |date=2013-01-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
| Best Playback Singer – Male || {{nom}}&lt;ref name=&quot;Zee Cine Awards&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Stardust Awards 
| Best Actor || {{won}}&lt;ref name=&quot;Stardust Awards&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-2013-winners/ |title=Stardust Awards 2013 Winners |publisher=Indicine.com |date=2013-01-27 |accessdate=2015-03-10 |archive-date=2013-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128153321/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-2013-winners/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| New Musical Sensation (Male) || {{won}}&lt;ref name=&quot;Stardust Awards&quot; /&gt;
|-
| Superstar of Tomorrow – Male || {{nom}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Nominations for Stardust Awards 2013|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4437|accessdate=27 January 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Renault Star Guild Awards 
| Best Male Debut || {{won}}&lt;ref name=&quot;Renault Star Guild Awards win&quot;&gt;{{cite web|author= |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4564 |title=Winners of Renault Star Guild Awards 2013 &amp;#124; Latest Movie Features |publisher=Bollywood Hungama |date=2013-02-18 |accessdate=2015-03-10}}&lt;/ref&gt;
|-
| Best Male Playback Singer || {{won}}&lt;ref name=&quot;Renault Star Guild Awards win&quot; /&gt;
|-
| ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਦਾਕਾਰ || {{nom}}&lt;ref name=&quot;Renault Star Guild Awards nom&quot;&gt;{{cite web |author= |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/8th-star-guild-apsara-awards-nominations-shahrukh-khan-or-ranbir-kapoor-vidya-balan-or-priyanka-chopra-who-will-win/ |title=8th Star Guild Apsara Awards Nominations: Shahrukh Khan or Ranbir Kapoor, Vidya Balan or Priyanka Chopra – who will win? - Bollywood News &amp; Gossip, Movie Reviews, Trailers &amp; Videos at |publisher=Bollywoodlife.com |date=2013-02-13 |accessdate=2015-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331053813/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/8th-star-guild-apsara-awards-nominations-shahrukh-khan-or-ranbir-kapoor-vidya-balan-or-priyanka-chopra-who-will-win/ |archive-date=2016-03-31 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| Best Lyrics || {{nom}}&lt;ref name=&quot;Renault Star Guild Awards nom&quot; /&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|Times of India Film Awards]] 
| Best Debut – Male || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Time of India Film Awards 2013 Winners List|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/times-of-india-film-awards-2013-winners-list/|publisher=Indicine|accessdate=2015-03-10|archive-date=2018-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119214704/http://www.indicine.com/movies/bollywood/times-of-india-film-awards-2013-winners-list/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| Best Playback Singer – Male || {{nom}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=TOIFA Awards 2013 Nominations|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/toifa-awards-2013-nominations/|publisher=Indicine|access-date=2018-03-27|archive-date=2013-05-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20130531214254/http://www.indicine.com/movies/bollywood/toifa-awards-2013-nominations/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |International Indian Film Academy Awards 
| Star Debut of the Year – Male || {{won}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=IIFA Awards 2013: The winners are finally here!|url=http://zeenews.india.com/entertainment/iifa-2013/iifa-awards-2013-the-winners-are-finally-here_138502.htm|publisher=Zeenews.india.com|accessdate=2015-03-10|archive-date=2013-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20130707135510/http://zeenews.india.com/entertainment/iifa-2013/iifa-awards-2013-the-winners-are-finally-here_138502.htm|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| Best Actor || {{nom}}&lt;ref name=&quot;IIFA nom&quot;&gt;{{cite web|author= |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4899 |title=Nominations for IIFA Awards 2013 &amp;#124; Latest Movie Features |publisher=Bollywood Hungama |date=2013-04-22 |accessdate=2015-03-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|url =https://www.youtube.com/watch?v=tqwAIvu_8iw|title = Hawaizaada Promotion In Kolkata - Ayushmann Khurrana|date = |website = |publisher =Haalum |last = |first =|accessdate=2015-03-10 }}&lt;/ref&gt;
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist|30em}}

== ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ ==
* {{IMDb name|id=4731677}}
* [http://ayushmannkhurrana.blogspot.com Ayushmann Khurrana's Official Blog]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1984]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਲਮ ਗਾਇਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਅਦਾਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਅਦਾਕਾਰ]]</text>
      <sha1>q1u335ck2qijdy30lhqorw1pms8r5w7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>105196</id>
    <revision>
      <id>849540</id>
      <parentid>419280</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:55:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="508" sha1="efl97hfbsnv5mmgwlnze9yj7xde5ra9" xml:space="preserve">{{Commons category|Women of India by occupation|ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ}}
{{Fooian women by occupation |Country=ਭਾਰਤ |Nationality=ਭਾਰਤੀ }}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ| ਕਿੱਤਾ]]
[[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|+ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:Asian women by occupation]]
[[Category:Women by nationality and occupation]]</text>
      <sha1>efl97hfbsnv5mmgwlnze9yj7xde5ra9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849662</id>
      <parentid>849540</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kuldeepburjbhalaike ਨੇ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਵਰਕੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮੋੜ ਛੱਡੇ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] 'ਤੇ ਥਾਂ-ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ ਏ</comment>
      <origin>849540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="508" sha1="efl97hfbsnv5mmgwlnze9yj7xde5ra9" xml:space="preserve">{{Commons category|Women of India by occupation|ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ}}
{{Fooian women by occupation |Country=ਭਾਰਤ |Nationality=ਭਾਰਤੀ }}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ| ਕਿੱਤਾ]]
[[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|+ਔਰਤਾਂ]]
[[Category:Asian women by occupation]]
[[Category:Women by nationality and occupation]]</text>
      <sha1>efl97hfbsnv5mmgwlnze9yj7xde5ra9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107766</id>
    <revision>
      <id>849751</id>
      <parentid>847890</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:37:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23268" sha1="rw9stl8058rk8mzoxxjaze4979zptyp" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name = ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ 7ਵੀਂ ਫਲੋਪੋਟਰ
| image = Kleopatra-VII.-Altes-Museum-Berlin1.jpg
| caption = 
| succession = ਤੋਲੇਮਿਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਰਾਣੀ
| reign = 51 – 10 or 12 ਅਗਸਤ 30 ਈ.ਪੂ. (21 ਸਾਲ){{sfnp|Burstein|2004|pp=xx–xxiii, 155}}&lt;ref group=&quot;note&quot; name=&quot;date of Cleopatra's death&quot;/&gt;
| reign-type = [[ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਸੱਤਵੀਂ ਦਾ ਸਾਸ਼ਨ|ਸਾਸ਼ਨ]]
| predecessor = [[ਤੋਲੇਮੀ 12ਵੇਂ ਔਲੇਤੇਸ]]
| regent = [[ਤੋਲੇਮੀ 12ਵਾਂ ਔਲੇਤੇਸ]] &lt;br/&gt;[[ਤੋਲੇਮੀ 13ਵਾਂ ਥੀਓਸ ਫਲੋਪੋਟਰ]] &lt;br/&gt;[[ਤੋਲੇਮੀ 14ਵਾਂ]] &lt;br/&gt;[[ਤੋਲੇਮੀ 15ਵਾਂ ਸੀਜ਼ੇਰੀਅਨ]]
| reg-type = ਸਹਿ-ਸਾਸ਼ਕ
| successor = [[ਸੀਜ਼ੇਰੀਅਨ]]
| full name = ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ 7ਵੀਂ ਥੀਆ ਫਲੋਪੋਟਰ
| spouse = Ptolemy XIII Theos Philopator&lt;br/&gt;Ptolemy XIV&lt;br/&gt;Mark Antony
| issue = [[Caesarion|Caesarion, Ptolemy XV Philopator Philometor Caesar]]&lt;br/&gt;[[Alexander Helios]]&lt;br/&gt;[[Cleopatra Selene II|Cleopatra Selene, Queen of Mauretania]]&lt;br/&gt;[[Ptolemy Philadelphus (son of Cleopatra)|Ptolemy XVI Philadelphus]]
| dynasty = [[ਤੋਲੇਮੀ ਰਾਜਵੰਸ਼|ਤੋਲੇਮੀ]]
| father = [[ਤੋਲੇਮੀ 12ਵੇਂ ਔਲੇਤੇਸ]]
| mother = ਅਨਜਾਣ, ਸ਼ਾਇਦ [[ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਛੇਵੀਂ ਟਰੀਫੈਨਾ]] (ਜਿਸਨੂੰ [[ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਪੰਜਵੀਂ ਟਰੀਫੈਨਾ]] ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ)&lt;ref group=&quot;note&quot; name=&quot;cleopatra v or vi&quot;/&gt;
| birth_date = [[ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ 7ਵੀਂ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ|69ਈ.ਪੂ.]]
| birth_place = [[ਐਲੈਕਜ਼ੇਂਡਰੀਆ]], [[ਤੋਲੇਮੀ ਸਾਸ਼ਨ]]
| death_date = [[ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਦੀ ਮੌਤ|10 ਜਾਂ 12 ਅਗਸਤ 30ਈ.ਪੂ.]]&lt;br&gt;(ਉਮਰ 39)&lt;ref group=&quot;note&quot; name=&quot;date of Cleopatra's death&quot;/&gt;
| death_place = ਐਲੈਕਜ਼ੇਂਡਰੀਆ, ਮਿਸਰ
| place of burial = [[ਐਂਟਨੀ ਅਤੇ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਦੀ ਕਬਰ|ਅਣਪਛਾਤੀ ਕਬਰ]]&lt;br&gt;(ਸੰਭਾਵਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਿਸਰ)
}}

{{Infobox hieroglyphs |title = Cleopatra VII
| name = &lt;hiero&gt;q:rw-i-wA-p-A-d:r-t-A-H8&lt;/hiero&gt;
| name transcription = Cleopatra&lt;br /&gt;''Qlwpdrt''
|name in cartouche = yes
|name2 = &lt;hiero&gt;wr:r-nb-nfr-nfr-nfr-H2:x-O22&lt;/hiero&gt;
|name2 in Serekh = yes
|name2 Serekh symbol = &lt;hiero&gt;G5&lt;/hiero&gt;
|name2 determinative =
|name2 transcription =
|name2 explanation = '''[[Horus name]] (1):''' Wer(et)-neb(et)-neferu-achet-seh&lt;br /&gt;''Wr(.t)-nb(.t)-nfrw-3ḫ(t)-sḥ''&lt;br /&gt; ''The great Lady of perfection, excellent in counsel''
|name3= &lt;hiero&gt;wr*t:r-t:W:t-A53-n:X2*t:z&lt;/hiero&gt;
|name3 in Serekh = yes
|name3 Serekh symbol = &lt;hiero&gt;G5&lt;/hiero&gt;
|name3 determinative =
|name3 transcription =
|name3 explanation ='''Horus name (2):''' Weret-tut-en-it-es&lt;br /&gt;''Wr.t-twt-n-jt=s''&lt;br /&gt; ''The great one, sacred image of her father''
|name4 = &lt;hiero&gt;q:rw-W:p-d:r:t*H8-nTr-t:H8-R7:t-z:N36&lt;/hiero&gt;
|name4 cartouche symbol =
|name4 in cartouche = yes
|name4 determinative =
|name4 transcription = Cleopatra netjeret mer(et) ites&lt;br /&gt;''Qlwpdrt nṯrt mr(t) jts''&lt;br /&gt;''The goddess Cleopatra who is beloved of her father''
|image1 =
|image1 description =
}}
'''ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ VII ਫਲੋਪੋਟਰ''' ({{lang-grc-gre|Κλεοπάτρα Φιλοπάτωρ}} ''Cleopatra Philopator'';{{sfnp|Hölbl|2001|p=231}} 69 {{ਈਪੂ}} – 10 ਜਾਂ 12 ਅਗਸਤ 30{{ਈਪੂ}})&lt;ref group=&quot;note&quot; name=&quot;date of Cleopatra's death&quot;&gt;[[Theodore Cressy Skeat]], in {{harvnb|Skeat|1953|pp=98–100}}, uses historical data to calculate the [[death of Cleopatra]] as having occurred on 12 August 30 BC. {{harvnb|Burstein|2004|p=31}} provides the same date as Skeat, while {{harvnb|Dodson|Hilton|2004|p=277}} tepidly support this, saying it occurred ''[[circa]]'' that date. Those in favor of claiming her death occurred on 10 August 30 BC include {{harvnb|Roller|2010|pp=147–148}}, {{harvnb|Fletcher|2008|p=3}}, and {{harvnb|Anderson|2003|p=56}}.&lt;/ref&gt; ਮਿਸਰ ਦੇ ਤੋਲੇਮਿਕ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਆਖਰੀ ਸਰਗਰਮ ਹਾਕਮ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਇਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀਜ਼ੇਰੀਅਨ ਵੀ ਸੀ।&lt;ref group=&quot;note&quot; name=&quot;Reign of Caesarion&quot;&gt;{{harvnb|Roller|2010|p=149}} and {{harvnb|Skeat|1953|pp=99–100}} explain the nominal short-lived reign of [[Caesarion]], or [[Ptolemy XV]], as lasting eighteen days in August 30 BC. However, [[Duane W. Roller]], relaying [[Theodore Cressy Skeat]], affirms that Caesarion's reign &quot;was essentially a fiction created by Egyptian chronographers to close the gap between [Cleopatra's] death and official Roman control of Egypt (under the new pharaoh, [[Octavian]]),&quot; citing, for instance, the ''[[Stromata]]'' by [[Clement of Alexandria]] ({{harvnb|Roller|2010|pp=149, 214, footnote 103}}). &lt;br&gt;[[Plutarch]], translated by {{harvnb|Jones|2006|p=187}}, wrote in vague terms that &quot;Octavian had Caesarion killed later, after Cleopatra's death.&quot;&lt;/ref&gt; ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਜਦੂਤ, ਜਲ ਸੇਨਾ ਕਮਾਂਡਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨਨੀ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਲੇਖਕ ਵੀ ਸੀ।{{sfnp|Roller|2010|p=1}} ਤੋਲੇਮਿਕ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇੱਕ ਮੈਕੈਸੋਨੀਅਨ ਯੂਨਾਨੀ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਅਲੈਗਜੈਂਡਰ ਮਹਾਨ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਤੋਲੇਮੀ ਯੱਕ ਸੋਟਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ। ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਮਿਸਰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਬਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ [[ਸਿਕੰਦਰ]] (336-323 ਬੀ.ਸੀ.) ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹੈਲਨੀਸਿਕ ਕਾਲ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।&lt;ref group=&quot;note&quot; name=&quot;Grant Hellenistic period explanation&quot;&gt;{{harvnb|Grant|1972|pp=5–6}} notes that the [[Hellenistic period]], beginning with the reign of [[Alexander the Great]] (336–323 BC), came to an end with the [[death of Cleopatra]] in 30 BC. [[Michael Grant (classicist)|Michael Grant]] stresses that the [[Hellenistic Greece|Hellenistic Greeks]] were viewed by contemporary [[Ancient Rome|Romans]] as having declined and diminished in greatness since the age of [[Classical Greece]], an attitude that has continued even into the works of modern [[historiography]]. In regards to [[Hellenistic Egypt]], Grant argues that &quot;[[Reign of Cleopatra VII|Cleopatra VII]], looking back upon all that her ancestors had done during that time, was not likely to make the same mistake. But she and her contemporaries of the first century BC had another, peculiar, problem of their own. Could the '[[Hellenistic Age]]' (which we ourselves often regard as coming to an end in about her time) still be said to exist at all, could ''any'' Greek age, now that [[Roman Republic|the Romans]] were the dominant power? This was a question never far from Cleopatra's mind. But it is quite certain that she considered the Greek epoch to be by no means finished, and intended to do everything in her power to ensure its perpetuation.&quot;&lt;/ref&gt; ਇਸਦੀ ਮੂਲ ਭਾਸ਼ਾ ਕੋਇਨੀ ਯੂਨਾਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਤੋਲੇਮਿਕ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮਿਸਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖੀ।&lt;ref group=&quot;note&quot; name=&quot;languages&quot;&gt;The rulers of the [[Ptolemaic dynasty]] refused to speak [[Late Egyptian language|Late Egyptian]], which is the reason that [[ancient Greek]] (i.e. [[Koine Greek]]) as well as Late Egyptian were used on official court documents such as the [[Rosetta Stone]]: {{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00sbrz3 |title=Radio 4 Programmes – A History of the World in 100 Objects, Empire Builders (300 BC – 1 AD), Rosetta Stone |publisher=BBC |date= |accessdate=2010-06-07}} &lt;br&gt;As explained by {{harvnb|Burstein|2004|pp=43–54}}, Ptolemaic [[Alexandria]] was considered a [[city-state]] (i.e. a ''[[polis]]'') separate from the country of Egypt, with citizenship reserved for [[Greeks]] and [[Ancient Macedonians]], but various other ethnic groups resided there, especially the [[Jewish history|Jews]], as well as native [[Egyptians]], [[Syrians]], and [[Nubians]]. &lt;br&gt;For further validation, see {{harvnb|Grant|1972|p=3}}. &lt;br&gt;For the [[Multilingualism|multiple languages]] spoken by Cleopatra, see {{harvnb|Roller|2010|pp=46–48}} and {{harvnb|Burstein|2004|pp=11–12}}. &lt;br&gt;For further validation about [[ancient Greek]] being the [[official language]] of the [[Ptolemaic dynasty]], see {{harvnb|Jones|2006|p=3}}.&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨੀ ==
ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਸੱਤਵੀਂ ਦਾ ਜਨਮ 69 ਈਸਵੀ ਪੂਰਬ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਪਿਤਾ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਤੋਮੇਲੀ ਫੈਰੋਹ ਤੋਲੇਮੀ 12ਵੇਂ ਔਲੇਤੇਸ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ{{sfnp|Roller|2010|p=15}}&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt;{{harvnb|Grant|1972|p=3}} states that Cleopatra could have been born in either late 70 BC or early 69 BC.&lt;/ref&gt;, ਸ਼ਾਇਦ ਤੋਲੇਮੀ 12ਵੇਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਛੇਵੀਂ ਟਰਿਫੈਨਾ (ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਵਿਟਰਫੈਨਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ){{sfnp|Jones|2006|pp=xiii, 28}}{{sfnp|Burstein|2004|p=11}}&lt;ref group=&quot;note&quot; name=&quot;cleopatra v or vi&quot;&gt;{{harvnb|Grant|1972|pp=3–4, 17}}, {{harvnb|Fletcher|2008|pp=69, 74, 76}}, {{harvnb|Jones|2006|p=xiii}} and {{harvnb|Burstein|2004|p=11}} label the wife of [[Ptolemy XII Auletes]] as [[Cleopatra V Tryphaena]], while {{harvnb|Dodson|Hilton|2004|pp=268–269, 273}} and {{harvnb|Roller|2010|p=18}} call her [[Cleopatra VI Tryphaena]], due to the confusion in primary sources conflating these two figures, who may have been one in the same. As explained by {{harvnb|Whitehorne|1994|p=182}}, Cleopatra VI may have actually been a daughter of Ptolemy XII, who appeared in 58 BC to rule jointly with her alleged sister [[Berenice IV]] (while Ptolemy XII was exiled and living in Rome), whereas Ptolemy XII's wife Cleopatra V perhaps died as early as the winter of 69–68 BC, when she disappears from historical records. {{harvnb|Roller|2010|pp=18–19}} assumes that Ptolemy XII's wife, who he numbers as Cleopatra VI, was merely absent from the court for a decade after being expelled for an unknown reason, eventually ruling jointly with her daughter Berenice IV. {{harvnb|Fletcher|2008|p=76}} explains that the Alexandrians deposed Ptolemy XII Auletes and installed &quot;his eldest daughter, Berenike IV, and as co-ruler recalled Cleopatra V Tryphaena from 10 years' exile from the court. Although later historians assumed she must have been another of Auletes' daughters and numbered her 'Cleopatra VI', it seems she was simply the fifth one returning to replace her brother and former husband Auletes.&quot;&lt;/ref&gt; ਇਸਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਬੇਰੇਨਿਸ ਚੌਥੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ।{{sfnp|Roller|2010|p=16}}{{sfnp|Anderson|2003|p=38}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=73}}&lt;ref group=&quot;note&quot;&gt;Due to discrepancies in academic works, in which some consider [[Cleopatra VI]] to be either a daughter of [[Ptolemy XII]] or his wife, identical to that of [[Cleopatra V]], {{harvnb|Jones|2006|p=28}} states that Ptolemy XII had six children, while {{harvnb|Roller|2010|p=16}} mentions only five.&lt;/ref&gt; 69 ਈਸਵੀ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਸੱਤਵੇਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਟ੍ਰਾਫੈਨਾ ਬਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਫਿਲੋਸਤਰਾਤੋਸ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸਨੇ ਭਾਸ਼ਣ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਯੂਨਾਨੀ ਕਲਾਵਾਂ ਸਿੱਖੀਆਂ।{{sfnp|Roller|2010|pp=45–46}} ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੌਰਾਨ ਮੁਸੇਅਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲੇਕੈਂਡਰੀਆ ਦੀ ਲਾਇਬਰੇਰੀ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।{{sfnp|Roller|2010|p=45}}{{sfnp|Fletcher|2008|p=81}}

ਜਦੋਂ ਇਹ 18 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਭਾਈ ਤੋਲੇਮੀ 13ਵਾਂ ਆਗੂ ਬਣੇ। ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਭਾਈ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਇਸਦਾ ਭਾਈ ਸਿਰਫ਼ 10 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਅਸਲੀ ਆਗੂ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਸੀ।

ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਦੇ ਕੁਝ ਦੁਸ਼ਮਨ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਇਸਦੇ ਸਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਆਗੂ ਹਿਜੜਾ ਪੋਥੀਨਸ ਸੀ। 51 ਤੋਂ 48 {{ਈਪੂ}} ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਲੀਓਪੈਟਰਾ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੋਲੇਮੀ ਨੂੰ ਇਕਲੌਤਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਤੋਲੇਮੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬੱਚਾ ਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਿਸਰ ਦੇ ਅਸਲ ਸ਼ਾਸਕ ਪੋਥੀਨਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦੋਸਤ ਸਨ।

==ਹਵਾਲੇ==
===ਨੋਟਸ===
{{Reflist|group=note|30em}}

===ਸੰਦਰਭ===
{{reflist|20em}}

===ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਰੋਤ===
'''ਆਨਲਾਈਨ ਸਰੋਤ'''
{{refbegin|35em}}
*{{citation|title=Cat. 22 Tetradrachm Portraying Queen Cleopatra VII|publisher=Art Institute of Chicago|url=https://publications.artic.edu/roman/api/epub/480/510/print_view|accessdate=6 March 2018|ref={{harvid|Art Institute of Chicago|}}|postscript=.|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306142846/https://publications.artic.edu/roman/api/epub/480/510/print_view|archive-date=6 ਮਾਰਚ 2018|url-status=dead}}
*{{citation |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b00sbrz3 |title=Radio 4 Programmes – A History of the World in 100 Objects, Empire Builders (300 BC – 1 AD), Rosetta Stone |publisher=BBC |date= |accessdate=7 June 2010 |postscript=. }}
*{{citation |url=https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=163651 |title=Mark Antony and Cleopatra |publisher=Classical Numismatic Group |date=17 May 2010 |accessdate=25 March 2018 |ref={{harvid|Classical Numismatic Group}} |postscript=. }}
*{{citation|last=Grout|first=James|title=Basalt Statue of Cleopatra|publisher=''Encyclopaedia Romana'' (University of Chicago)|date=1 April 2017a|url=http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/miscellanea/cleopatra/basalt.html|accessdate=7 March 2018|postscript=.}}
*{{citation|last=Grout|first=James|title=Was Cleopatra Beautiful?|publisher=''Encyclopaedia Romana'' (University of Chicago)|date=1 April 2017b|url=http://penelope.uchicago.edu/~grout/encyclopaedia_romana/miscellanea/cleopatra/bust.html|accessdate=6 March 2018|postscript=.}}
*{{citation |last=Muellner |first=Leonard |title=A Poetic Etymology of Pietas in the Aeneid |url=https://chs.harvard.edu/CHS/article/display/4817 |publisher=[[Center for Hellenic Studies]], Harvard University |accessdate=9 April 2018 |ref={{harvid|Muellner}} |postscript=. |archivedate=9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180409171543/https://chs.harvard.edu/CHS/article/display/4817 }}
*{{Citation |last=Plutarch |author-link=Plutarch |title=Plutarch's Lives |translator=Bernadotte Perrin |year=1920 |publisher=Harvard University Press ([[Perseus Digital Library]], Tufts University) |location=Cambridge, MA |isbn= |url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:greekLit:tlg0007.tlg058.perseus-eng1:54 |accessdate=8 March 2018 |postscript=. }}
*{{citation|last=Raia|first=Ann R.|last2=Sebesta|first2=Judith Lynn|title=The World of State|publisher=College of New Rochelle|date=September 2017|url=https://www2.cnr.edu/home/sas/araia/state.html|accessdate=6 March 2018|postscript=.|archivedate=6 ਮਾਰਚ 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180306202531/https://www2.cnr.edu/home/sas/araia/state.html}}
*{{Citation |last=Tyldesley |first=Joyce |author-link=Joyce Tyldesley |title=Cleopatra, Queen of Egypt |date=6 December 2017 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |location= |isbn= |url=https://www.britannica.com/biography/Cleopatra-queen-of-Egypt |accessdate=18 May 2018 |postscript=. }}
*{{citation|last=Walker|first=Susan|last2=Higgs|first2=Peter|title=Portrait Head|publisher=British Museum|year=2017|orig-year=2001|url=http://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=465561&amp;partId=1|accessdate=6 March 2018|postscript=.}}
{{refend}}

'''ਪ੍ਰਿੰਟ ਸਰੋਤ'''
{{refbegin|35em}}
*{{citation|last=Anderson |first=Jaynie |author-link=Jaynie Anderson |title=Tiepolo's Cleopatra |location=Melbourne |publisher=Macmillan |year=2003 |url=https://books.google.com/books?id=K_zR2mHWPmoC |isbn=9781876832445 |postscript=.}}
*{{citation|last=Ashton |first=Sally-Ann |title=Identifying the ROM's &quot;Cleopatra |journal=Rotunda |location=Toronto |publisher=Royal Ontario Museum |date=Spring 2002 |url=https://books.google.com/books?id=J9keAQAAMAAJ |pages=36–39 |postscript=.}}
*{{citation|last=Ashton |first=Sally-Ann |title=Cleopatra and Egypt |location=Oxford |publisher=Blackwell |year=2008 |url=https://books.google.co.uk/books?id=RD5yAAAAMAAJ |isbn=9781405113908 |postscript=.}}
*{{citation|last=Bivar |first=A.D.H. |author-link=Adrian David Hugh Bivar |chapter=The Political History of Iran Under the Arsacids |chapterurl=https://books.google.com/books?id=Ko_RafMSGLkC&amp;pg=PA21 |pages=21–99 |title=Cambridge History of Iran, Volume 3(1): The Seleucid, Parthian, and Sasanian periods |year=1983 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |editor-last=Yarshater |editor-first=Ehsan |isbn=9780521200929 |postscript=.}}.
*{{citation|last=Bringmann |first=Klaus |author-link=Klaus Bringmann |title=A History of the Roman Republic |year=2007 |orig-year=2002 |location=Cambridge |publisher=Polity Press |isbn=9780745633718 |translator=W. J. Smyth |language=English |url=http://www.polity.co.uk/book.asp?ref=9780745633701 |ref=harv |postscript =.}}
* {{citation|last=Brosius |first=Maria |title=The Persians: An Introduction |year=2006 |publisher=Routledge |location=London &amp; New York |isbn=9780415320894 |postscript=.}}
*{{citation|last=Burstein |first=Stanley M. |author-link=Stanley M. Burstein |title=The Reign of Cleopatra |location=Westport, CT |publisher=Greenwood Press |year=2004 |url=https://archive.org/stream/ReignOfCleopatra/Reign%20of%20cleopatra_djvu.txt |isbn=9780313325274 |postscript=.}}
*{{citation|last=Chauveau |first=Michel |author-link= |title=Egypt in the Age of Cleopatra: History and Society Under the Ptolemies |location=Ithaca, NY |publisher=Cornell University Press |year=2000 |orig-year=1997 |translator=David Lorton |language=English |url=https://books.google.com/books?id=a5U-8b-fVNgC |isbn=9780801485763 |postscript=.}}
*{{citation|last=Curtius |first=Ludwig |author-link=Ludwig Curtius |title=Ikonographische Beitrage zum Portrar der romischen Republik und der Julisch-Claudischen Familie |language=German |journal=RM |volume=48 |year=1933 |url= |OCLC=633408511 |pages=182–243 |postscript=.}}
*{{Citation|last=DeMaria Smith |first=Margaret Mary |editor-given1=Margaret M. |editor-surname1=Miles |chapter=HRH Cleopatra: the Last of the Ptolemies and the Egyptian Paintings of Sir Lawrence Alma-Tadema |title=Cleopatra : a sphinx revisited |year=2011 |publisher=University of California Press|location=Berkeley |isbn=9780520243675 |url=https://books.google.com/books/about/Cleopatra.html?id=ND9DQF2mOnkC |pages=150–171 |postscript=.}}
*{{Citation|last1=Dodson |first1=Aidan |last2=Hilton |first2=Dyan |author-link1=Aidan Dodson |title=The Complete Royal Families of Ancient Egypt |year=2004 |publisher=Thames &amp; Hudson |location=London |isbn=9780500051283 |url=https://archive.org/stream/AidanDodsonTheCompleteRoyalFamiliesOfAncientEgypt/ |postscript=.}}
{{refend}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
{{Sister project links |commons=Category:Cleopatra VII of Egypt}}
{{Wikinews|Egyptian archaeologist finds artifacts which may lead to Cleopatra's tomb}}
*[https://www.youtube.com/watch?v=boQOXk9ZEoc Ancient Roman depictions of Cleopatra VII of Egypt], at Youtube.
*{{In Our Time|Cleopatra|b00w7clj|Cleopatra}}
*[http://www.gutenberg.org/ebooks/10992 Cleopatra], a Victorian children's book by [[Jacob Abbott]], 1852, [[Project Gutenberg]] edition.
*[https://web.archive.org/web/20060811000057/http://www.discoverychannelasia.com/ontv_egyptweek/death_cleopatra/index.shtml &quot;Mysterious Death of Cleopatra&quot;] at the [https://web.archive.org/web/20190123174924/http://www.discoverychannelasia.com/ Discovery Channel].
*[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/cleopatra_vii.shtml Cleopatra VII] at [http://www.bbc.co.uk/history/ BBC History].
*[https://www.ancient.eu/Cleopatra_VII/ Cleopatra VII] at [https://www.ancient.eu Ancient History Encyclopedia].
*Eubanks, W. Ralph. (1 November 2010). &quot;[https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=130976125 How History And Hollywood Got 'Cleopatra' Wrong]&quot;. [[National Public Radio]] ([[NPR]]) (a book review of ''Cleopatra: A Life'', by [[Stacy Schiff]]).
*Jarus, Owen (13 March 2014). &quot;[https://www.livescience.com/44071-cleopatra-biography.html Cleopatra: Facts &amp; Biography]&quot;. ''[[Live Science]]''.
*Watkins, Thayer. &quot;[http://www.sjsu.edu/faculty/watkins/cleopatra.htm The Timeline of the Life of Cleopatra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210813025922/https://sjsu.edu/faculty/watkins/cleopatra.htm |date=2021-08-13 }}.&quot; [[San Jose State University]].
*Draycott, Jane (22 May 2018). &quot;[https://www.historytoday.com/jane-draycott/cleopatras-daughter Cleopatra's Daughter: While Antony and Cleopatra have been immortalised in history and in popular culture, their offspring have been all but forgotten. Their daughter, Cleopatra Selene, became an important ruler in her own right.]&quot; ''[[History Today]]''.

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤੋਲੇਮਿਕ ਸ਼ਾਸਕ]]</text>
      <sha1>rw9stl8058rk8mzoxxjaze4979zptyp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੌਮੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108473</id>
    <revision>
      <id>849790</id>
      <parentid>786819</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3472" sha1="by0hgyo4rcv9zw0ac7vljo4ta6d7ay5" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੌਮੀ
| image               = Jathedar Gopal Singh Qaumi.jpg
| birth_date          = 1897
| death_date          = 1975
| office1              =  ਪ੍ਰਧਾਨ [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ]]&lt;ref&gt;[https://sgpcamritsar.org/sgpc-presidents.php SGPC former Presidents]. Retrieved 29 April 2021.&lt;/ref&gt;
| term                = 17 ਜੂਨ 1933 - 18 ਜੂਨ 1933
| predecessor1         = [[ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ]]
| successor1           = [[Partap Singh Shankar]]
| office2             = President of [[Shiromani Akali Dal]]
| predecessor2        =  [[ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ]]
| successor2          =  Tara Singh Thetar
}}
'''ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੌਮੀ''' (1897-1975) [[ਅਕਾਲੀ ਲਹਿਰ|ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ]] ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। &lt;ref&gt;[http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPage.jsp?ID=1549&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX&amp;sbtsro=0 Akali Lehar de Mahan Neta] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (Punjabi). Book by [[Partap Singh|Partap Singh, Giani]] 1976.&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। &lt;ref&gt;[https://www.thesikhencyclopedia.com/biographical/sikh-political-figures/partap-singh/ Sikh political figures Partap Singh]. ''www.thesikhencyclopedia.com''. Retrieved 29 April 2021.&lt;/ref&gt; ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਦੌਰਾਨ ਉਹ 13 ਸਾਲ ਕੈਦ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ [[ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ|ਸਾਈਮਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ]] ਬਾਈਕਾਟ, [[ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ]], ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ 64 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ 15 ਅਗਸਤ 1975 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਾਮਰ ਪੱਤਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ &lt;ref&gt;[https://www.tribuneindia.com/news/jalandhar/remembering-visionary-men-of-yore-170077 Remembering visionary men of yore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210501091942/https://www.tribuneindia.com/news/jalandhar/remembering-visionary-men-of-yore-170077 |date=2021-05-01 }}. 13 November 2020. ''The Tribune''. Retrieved 29 April 2021.&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਿਹਾ। &lt;ref&gt;[https://shiromaniakalidal.com/en/pastpresidents Past presidents] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230711030749/https://shiromaniakalidal.com/en/pastpresidents |date=2023-07-11 }}. ''Shiromaniakalidal.com''. Retrieved 13 May 2021.&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1975]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1897]]</text>
      <sha1>by0hgyo4rcv9zw0ac7vljo4ta6d7ay5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਸ਼ਵ ਸੁੰਦਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110875</id>
    <revision>
      <id>849683</id>
      <parentid>541450</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T15:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nimmzo</username>
        <id>62202</id>
      </contributor>
      <comment>Fixed {{cite web}}: Unknown parameter `|deadurl=yes` or `|dead-url=yes` → `|url-status=dead`</comment>
      <origin>849683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3709" sha1="k9rxvo9e2424t4u3spved4tv3k3bzut" xml:space="preserve">{{Infobox organization
|name = ਵਿਸ਼ਵ ਸੁੰਦਰੀ
|image = Miss World logo.svg
|formation = {{start date and age|1951|7|29|df=yes}}
|type = ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ
|headquarters = [[ਲੰਡਨ]]
|location = [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ]]
|language = [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]
|leader_title = ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ
|leader_name = [[ਜੂਲੀਆ ਮੋਰਲੇ]]
|key_people = [[ੲੇਰਿਕ ਮੋਰਲੇ]]
|website = {{url|missworld.com}}
}}

'''ਵਿਸ਼ਵ ਸੁੰਦਰੀ''' ਜਾਂ '''ਮਿਸ ਵਰਲਡ''' ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1951 ਵਿੱਚ [[ਯੂਨਾਈਟਡ ਕਿੰਗਡਮ]] ਵਿਖੇ [[ੲੇਰਿਕ ਮੋਰਲੇ]] ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://guardianlv.com/2013/06/miss-world-competition-says-no-to-bikini-yes-to-sarong/|title=Miss World Competition Says No to Bikini Yes to Sarong|author=Michael Smith|work=Guardian Liberty Voice|accessdate=26 January 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20090814/world-news/miss-universe-on-august-23 |title=Miss Universe on August 23 |publisher=Timesofmalta.com |accessdate=24 May 2011}}&lt;/ref&gt; 2000 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਰਲੇ ਦੀ ਵਿਧਵਾ, [[ਜੂਲੀਆ ਮੋਰਲੇ]] ਨੇ ਸਹਿ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news|author=Paul Lewis|title=Eric Morley, 82, Miss World Promoter, Dies|url=https://www.nytimes.com/2000/11/11/world/eric-morley-82-miss-world-promoter-dies.html|date=11 November 2000|website=The New York Times|accessdate=11 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pageant.com/archive/world.html |title=Pageant News Bureau – Miss World: A long, glittering history |publisher=Pageant.com |accessdate=24 May 2011 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110215102031/http://www.pageant.com/archive/world.html |archivedate=15 February 2011 }}&lt;/ref&gt; ਜਦੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ [[ਮਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸ]], [[ਮਿਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ]] ਅਤੇ [[ਮਿਸ ਅਰਥ]] ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚਾਰ ਵੱਡੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|title=Beauty Pageants: Are The Crowns On the Right Heads? - Nigerian News from Leadership News|work=Nigerian News from Leadership News|accessdate=3 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222085830/http://leadership.ng/entertainment/381814/beauty-pageants-crowns-right-heads|archive-date=22 December 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਸੁੰਦਰੀ ਭਾਰਤ ਦੀ [[ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਛਿੱਲਰ]] ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਤਾਜ਼ਪੋਸ਼ੀ 18 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਸਾਨਿਆ, [[ਚੀਨ]] ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Miss India Manushi Chhillar wins Miss World 2017|url=http://www.timesnownews.com/entertainment/article/miss-india-manushi-chhillar-wins-miss-world-2017/128427|publisher=Channel NewsAsia|date=18 November 2017|accessdate=18 November 2017}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==</text>
      <sha1>k9rxvo9e2424t4u3spved4tv3k3bzut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2018 ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112252</id>
    <revision>
      <id>849695</id>
      <parentid>849086</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4871" sha1="c9b88zyoe6z97uftoi73ejhh95jn1mj" xml:space="preserve">'''2018 ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ,''' [[ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਫੀਲਡ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ 14 ਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਸੀ। ਇਹ 21 ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ 5 ਅਗਸਤ 2018 ਤਕ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਲੀ ਵੈਲੀ ਹਾਕੀ ਅਤੇ ਟੈਨਿਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fih.ch/en/news-4817-england-india-to-host-hockey-world-cups-2018|title=England &amp; India to host Hockey World Cups 2018|date=7 November 2013|publisher=FIH|access-date=8 November 2013}}&lt;/ref&gt;

ਸਾਬਕਾ ਜੇਤੂ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈੰਡ ਨੂੰ 6-0, ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਰਿਕਾਰਡ ਅੱਠਵੇ ਵਾਰ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://fih.ch/events/world-cup/world-cup-2018/hockey-world-cup-london-2018-w/news/latest-news/glorious-dutch-dominate-and-record-books-are-re-written/|title=Glorious Dutch dominate and record books are re-written|date=15 August 2018|access-date=5 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20190926195849/http://fih.ch/events/world-cup/world-cup-2018/hockey-world-cup-london-2018-w/news/latest-news/glorious-dutch-dominate-and-record-books-are-re-written/|archive-date=26 ਸਤੰਬਰ 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/hockey/45077711|title=Women's Hockey World Cup: Netherlands win final to end Irish odyssey|date=5 August 2018|website=BBC Sport|access-date=10 August 2018}}&lt;/ref&gt; ਸਪੇਨ ਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨੂੰ 3-1 ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਤੀਜੇ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਮੈਡਲ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://fih.ch/events/world-cup/world-cup-2018/hockey-world-cup-london-2018-w/news/latest-news/lock-leads-spain-to-first-ever-world-cup-medal/|title=Lock leads Spain to first ever World Cup medal|date=5 August 2018|access-date=5 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724172206/http://fih.ch/events/world-cup/world-cup-2018/hockey-world-cup-london-2018-w/news/latest-news/lock-leads-spain-to-first-ever-world-cup-medal/|archive-date=24 ਜੁਲਾਈ 2020|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਫਾਰਮੈਟ ==
16 ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਟੀਮਾਂ ਸਨ। ਹਰ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਹਰ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਜੇਤੂ  ਟੀਮ ਨੇ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਕ੍ਰਾਸ ਓਵਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਇੱਥੋਂ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ-ਇਲੈਮੀਨੇਸ਼ਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਖੇਡੀ ਗਈ।

== ਨਿਰਣਾਇਕ ==
15 ਨਿਰਣਾਇਕ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ ਲਈ ਐਫ ਆਈ ਐਚ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.fih.ch/events/world-cup/world-cup-2018/hockey-world-cup-london-2018-w/news/latest-news/fih-announces-officials-for-vitality-hockey-women-s-world-cup-london-2018/|title=FIH announces officials for Vitality Hockey Women’s World Cup London 2018|date=19 December 2017|work=FIH}}&lt;/ref&gt;

== ਨਤੀਜੇ ==
ਇਹ ਲੇਖਪੱਤਰ 26 ਨਵੰਬਰ 2017 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fih.ch/events/world-cup/world-cup-2018/hockey-world-cup-london-2018-w/news/latest-news/vitality-hockey-womens-world-cup-london-2018-schedule-coming-soon/|title=Vitality Hockey Women's World Cup London 2018 schedule coming soon|date=9 November 2017|publisher=FIH}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fih.ch/events/world-cup/world-cup-2018/hockey-world-cup-london-2018-w/news/latest-news/vitality-hockey-womens-world-cup-london-2018-schedule-announced/|title=Vitality Hockey Women's World Cup London 2018 schedule announced|date=26 November 2017|publisher=FIH}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://www.fih.ch/events/world-cup/world-cup-2018/hockey-world-cup-london-2018-w/ ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈਬਸਾਈਟ]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2018 ਮਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]]</text>
      <sha1>c9b88zyoe6z97uftoi73ejhh95jn1mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਚਰਨਜੀਤ ਕੁਮਾਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112326</id>
    <revision>
      <id>849531</id>
      <parentid>710314</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖੇਤਰ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2242" sha1="fntgaci7thsayb627k9ptpd7xa76iov" xml:space="preserve">{| style=&quot;width: 22em; margin-bottom: 10px;&quot; class=&quot;infobox&quot;
! style=&quot;text-align:center; background-color:#ccc;&quot; id=&quot;7&quot; colspan=&quot;3&quot; |ਓਲੰਪਿਕ ਤਮਗਾ ਰਿਕਾਰਡ
[[File:Charanjit_Kumar_at_his_son's_wedding.jpg|right|thumb|ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਰਨਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ]]
|-
! style=&quot;text-align:center;vertical-align:middle;background-color:#eeeeee;&quot; id=&quot;13&quot; colspan=&quot;3&quot; |ਮਰਦ ਹਾਕੀ ਖੇਤਰ
|- width=&quot;16&quot; srcset=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Gold_medal_icon_%28G_initial%29.svg/32px-Gold_medal_icon_%28G_initial%29.svg.png 2x, //upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Gold_medal_icon_%28G_initial%29.svg/24px-Gold_medal_icon_%28G_initial%29.svg.png 1.5x&quot; src=&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Gold_medal_icon_%28G_initial%29.svg/16px-Gold_medal_icon_%28G_initial%29.svg.png&quot; resource=&quot;./File:Gold_medal_icon_(G_initial).svg&quot; height=&quot;16&quot; data-file-width=&quot;16&quot; data-file-type=&quot;drawing&quot; data-file-height=&quot;16&quot;
| style=&quot;text-align:center;vertical-align:middle;&quot; id=&quot;17&quot; |[[File:Gold_medal_icon_(G_initial).svg|link=|16x16px]]
| style=&quot;text-align:center;vertical-align:middle;&quot; id=&quot;18&quot; |&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;[[1980 ਓਲੰਪਿਕ ਖੇਡਾਂ|1980 ਮਾਸਕੋ]]&lt;/span&gt;
| style=&quot;text-align:center;vertical-align:middle;&quot; id=&quot;21&quot; |ਟੀਮ ਮੁਕਾਬਲੇ
|}
ਚਰਨਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਤਰੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਉਲੰਪਿੰਕ, ਮਾਸਕੋ 1980 ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1984 ਦੀਆਂ ਉਲੰਪਿਕਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਗ ਲਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120913011318/http://www.thesportscampus.com/200807016/beijing-2008/india-olympic-history।ndia's Olympic History]&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>fntgaci7thsayb627k9ptpd7xa76iov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>113425</id>
    <revision>
      <id>849530</id>
      <parentid>451984</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖੇਤਰ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="ni15q7db3u2pphy5cieil2qfs293q8c" xml:space="preserve">[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>ni15q7db3u2pphy5cieil2qfs293q8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849532</id>
      <parentid>849530</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Kuldeepburjbhalaike ਨੇ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖੇਤਰ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]] ਵਰਕੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮੋੜ ਛੱਡੇ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]] 'ਤੇ ਥਾਂ-ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ ਏ</comment>
      <origin>849530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108" sha1="ni15q7db3u2pphy5cieil2qfs293q8c" xml:space="preserve">[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>ni15q7db3u2pphy5cieil2qfs293q8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849535</id>
      <parentid>849532</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:41:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="337" sha1="0j3s2da4m8je4sdnwuw6koh5pf7045f" xml:space="preserve">{{CatAutoTOC}}
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ|ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ|+ਪੁਰਸ਼]]</text>
      <sha1>0j3s2da4m8je4sdnwuw6koh5pf7045f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗਿਆਨੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਸਿੰਘ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116314</id>
    <revision>
      <id>849769</id>
      <parentid>660847</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T09:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3547" sha1="1x745y5xz9erzvloaptojl39t1jj7ox" xml:space="preserve">'''ਗਿਆਨੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਸਿੰਘ''' (1908 - ?) ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਸੀ।

==ਜ਼ਿੰਦਗੀ==
ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ [[ਪੰਜਾਬ (ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ)|ਬਰਤਾਨਵੀ ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ  [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]]  ਦੇ ਪਿੰਡ [[ਕਮਾਲਪੁਰ]] ਵਿੱਚ 1908 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=2263&amp;page=8&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX|title=..:: Panjab Digital Library::..|website=www.panjabdigilib.org|access-date=2019-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206090118/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=2263&amp;page=8&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX|archive-date=2023-02-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ਲਿਖਤਾਂ==
*''ਅਮਰ-ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ''	
*''ਕੰਵਰ ਨੌ-ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ''	
*''ਖੂਨ ਕਿਸ ਕੀਤਾ''	
*''ਗੋਲੀ ਚਲਦੀ ਗਈ ਅਰਥਾਤ ਬੱਬਰਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ''	
*''ਜੁੱਧ ਭੰਗਾਣੀ''	
*''ਜਾਗ ਪਿਆ ਮਜ਼ਦੂਰ''
*''ਬਹਾਦਰ ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਸਿੰਘ''
*''ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਮਸੇਰ ਕੌਰ''
*''ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ''
*''ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ, ਪਟਿਆਲਾ''
*''ਬੀਟੀ ਦੀਆਂ ਡਾਂਗਾਂ''
*''ਬੀਰ ਗੜ੍ਹ''
*''ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ''
*''ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਹੀਦ''
*''ਮਾਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ''	
*''ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ''
*''ਮਾਤਾ ਭਾਨੀ ਜੀ''	
*''ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕੈਦਣ''
*''ਸਬਰ ਦੇ ਘੁੱਟ''	
*''ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%87%E0%A9%B0%E0%A8%A1%E0%A9%88%E0%A8%95%E0%A8%B8:%E0%A8%B8%E0%A8%B0%E0%A8%A6%E0%A8%BE%E0%A8%B0_%E0%A8%AD%E0%A8%97%E0%A8%A4_%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98.pdf|title=ਇੰਡੈਕਸ:ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ.pdf - ਵਿਕੀਸਰੋਤ|website=pa.wikisource.org|access-date=2020-02-04}}&lt;/ref&gt;
*''ਸਰਦਾਰਨੀ ਸਦਾ ਕੌਰ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%B8%E0%A8%B0%E0%A8%A6%E0%A8%BE%E0%A8%B0_%E0%A8%AD%E0%A8%97%E0%A8%A4_%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98.pdf/2|title=ਪੰਨਾ:ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ.pdf/2 - ਵਿਕੀਸਰੋਤ|website=pa.wikisource.org|access-date=2020-09-26}}&lt;/ref&gt;
*''ਪ੍ਰੀਤ ਅਧਵਾਟੇ'' 
*''ਉਡੀਕ ਦਾ ਅੰਤ'' 
*''ਜਲਾਵਤਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ'' 
*''ਅਣਖੀਲਾ ਜਰਨੈਲ'' (ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲੂਆ)	
*''ਬਾਗੀ ਸੁੰਦਰੀ'' 
*''ਸਮਾਜ ਦੇ ਆਗੂ''
*''ਵਿਸਾਹ ਘਾਤ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AA%E0%A9%B0%E0%A8%A8%E0%A8%BE:%E0%A8%B8%E0%A8%B0%E0%A8%A6%E0%A8%BE%E0%A8%B0_%E0%A8%AD%E0%A8%97%E0%A8%A4_%E0%A8%B8%E0%A8%BF%E0%A9%B0%E0%A8%98.pdf/2|title=ਪੰਨਾ:ਸਰਦਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ.pdf/2 - ਵਿਕੀਸਰੋਤ|website=pa.wikisource.org|access-date=2020-09-26}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰ]]</text>
      <sha1>1x745y5xz9erzvloaptojl39t1jj7ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਏਰੀਆ ਸਾਇਦ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119095</id>
    <revision>
      <id>849745</id>
      <parentid>849115</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T03:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9098" sha1="3lj9lgvxel0xizd1wn97ry0g2b5vez3" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=ਏਰੀਆ ਸਾਇਦ&lt;!-- include middle initial, if not specified in birth_name --&gt;|image=Aria Sa'id 20170629-6910 (cropped).jpg&lt;!-- filename only, no &quot;File:&quot; or &quot;Image:&quot; prefix, and no enclosing [[brackets]] --&gt;|image_size=|alt=|caption=|birth_date={{birth based on age as of date |29 |2019|06|21}}&lt;ref name=&quot;guardian-21jun2019&quot;&gt;{{cite news |last1=Levin |first1=Sam |title=Compton's Cafeteria riot: a historic act of trans resistance, three years before Stonewall |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2019/jun/21/stonewall-san-francisco-riot-tenderloin-neighborhood-trans-women |accessdate=June 21, 2019 |work=[[The Guardian]] |date=June 21, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- {{birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]] --&gt;|birth_place=ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗੋਨ&lt;ref name=&quot;thefight-6may2019&quot;&gt;{{cite news |last1=Lovemonster |first1=Kelly |title=A Force For Change |url=https://thefightmag.com/2019/05/a-force-for-change/ |accessdate=June 30, 2019 |work=[[The Fight Magazine]] |date=May 6, 2019}}&lt;/ref&gt;|residence=[[ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ]], ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਯੂ.ਐਸ.|nationality=[[ਅਮਰੀਕੀ]]|citizenship=|education=|alma_mater=|occupation=ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਵਕੀਲ&lt;br /&gt;ਰਾਜਨੀਤਕ ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ|years_active=|era=|employer=|organization=|agent=&lt;!-- Discouraged in most cases, specifically when promotional, and requiring a reliable source --&gt;|known_for=|notable_works=&lt;!-- produces label &quot;Notable work&quot;; may be overridden by |credits=, which produces label &quot;Notable credit(s)&quot;; or by |works=, which produces label &quot;Works&quot; --&gt;|style=|home_town=ਪੋਰਟਲੈਂਡ, ਓਰੇਗੋਨ&lt;ref name=&quot;thefight-6may2019&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dailybeast-18dec2018&quot;&gt;{{cite web |last1=Wilson |first1=Emily |title=San Francisco Creates World’s First Ever Transgender Cultural District |url=https://www.thedailybeast.com/san-francisco-creates-worlds-first-ever-transgender-cultural-district |website=[[The Daily Beast]] |accessdate=June 21, 2019 |date=December 18, 2018}}&lt;/ref&gt;|spouse=&lt;!-- Use article title or common name --&gt;|partner=&lt;!-- (unmarried long-term partner) --&gt;|awards=|website={{URL|ariasaid.com}}&lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;|footnotes=}}
'''ਏਰੀਆ ਸਾਇਦ''' (ਜਨਮ 1989/1990) ਇੱਕ [[ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸੰਘ|ਅਫ਼ਰੀਕੀ]]-[[ਅਮਰੀਕੀ]] [[ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] ਐਡਵੋਕੇਟ ਅਤੇ [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ|ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ]] ਅਧਾਰਿਤ ਰਾਜਨੀਤਿਕ [[ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ|ਰਣਨੀਤੀਕਾਰ]] ਹੈ।&lt;ref name=&quot;sfweek-21jun2017&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.sfweekly.com/news/feature/green-light-district/|title=Green-Light District|last=Kane|first=Peter Lawrence|date=June 21, 2017|work=[[SF Weekly]]|access-date=June 21, 2019}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ ( [[ਜੇਨਟ ਜੋਹਨਸਨ|ਜੇਨੇਟਾ ਜਾਨਸਨ]] ਅਤੇ ਹਨੀ [[ਜੇਨਟ ਜੋਹਨਸਨ|ਮਾਹੋਗਨੀ]] ਨਾਲ) ਅਤੇ ਕੰਪਟਨ ਦੇ [[ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ]] [[ਸੱਭਿਆਚਾਰ|ਸਭਿਆਚਾਰਕ]] ਜਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;sfexam-5feb2019&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.sfexaminer.com/news/new-cultural-district-director-hopes-to-create-employment-opportunities-for-transgender-residents/|title=New cultural district director hopes to create employment opportunities for transgender residents|last=Tence|first=Victor|date=February 5, 2019|work=[[San Francisco Examiner]]|access-date=June 21, 2019|archive-date=ਜੂਨ 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621194604/https://www.sfexaminer.com/news/new-cultural-district-director-hopes-to-create-employment-opportunities-for-transgender-residents/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sfweek-6feb2019&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.sfweekly.com/news/the-first-transgender-district-in-the-nation-gets-a-new-director/|title=The First Transgender District in the Nation Gets a New Director|last=Sawyer|first=Nuala|date=February 6, 2019|work=[[SF Weekly]]|access-date=June 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621141502/http://www.sfweekly.com/news/the-first-transgender-district-in-the-nation-gets-a-new-director/|archive-date=ਜੂਨ 21, 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;forbes-26feb2019&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/virgietovar/2019/02/26/first-ever-transgender-cultural-district-co-founded-by-xlbosslady-aria-said/|title=First Ever Transgender Cultural District Co-Founded By #XLBossLady Aria Sa'id|last=Tovar|first=Virgie|date=February 26, 2019|work=[[Forbes]]|access-date=June 21, 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;out-18feb2019&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.out.com/out-exclusives/2019/2/18/black-trans-women-created-worlds-first-trans-cultural-district|title=Black Trans Women Created the World's First Trans Cultural District|last=Raquel Willis|date=February 18, 2019|work=[[Out (magazine)|Out]]|access-date=June 21, 2019|author-link=Raquel Willis}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sfexam-26jun2019&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.sfexaminer.com/the-city/sf-posts-new-street-signs-and-trans-pride-flags-across-comptons-transgender-cultural-district/|title=SF posts new street signs and trans Pride flags across Compton’s Transgender Cultural District|last=Rodriguez|first=Joe Fitzgerald|date=June 26, 2019|work=[[San Francisco Examiner]]|access-date=June 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626174537/https://www.sfexaminer.com/the-city/sf-posts-new-street-signs-and-trans-pride-flags-across-comptons-transgender-cultural-district/|archive-date=ਜੂਨ 26, 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀਉਹ ਕਵੀਨ ਕਲਚਰ ਈਨੀਵੇਟਿਵ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਅਤੇ [[ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] ਵੀ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;forbes-26feb2019&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;out-18feb2019&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;kween-web&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kweenculture.com/|title=Kween Culture Initiative|website=Kween Culture Initiative|access-date=June 21, 2019|archive-date=ਜੂਨ 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621141517/https://kweenculture.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sfexam-20jun2018&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.sfexaminer.com/news/aria-said-a-force-for-change-among-trans-women-of-color/|title=Aria Sa’id a force for change among trans women of color|last=Kane|first=Peter Lawrence|date=June 20, 2018|work=[[San Francisco Examiner]]|access-date=June 21, 2019|archive-date=ਜੂਨ 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621193654/https://www.sfexaminer.com/news/aria-said-a-force-for-change-among-trans-women-of-color/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;sfweek-20june2018&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.sfweekly.com/culture/sf-pride-2018-aria-said-winner-of-the-10-years-of-service-award/|title=SF Pride 2018: Aria Sa’id, Winner of the ’10 Years of Service’ Award|last=Kane|first=Peter Lawrence|date=June 20, 2018|work=[[SF Weekly]]|access-date=June 21, 2019}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਸਾਇਦ ਨੇ ਟਰਾਂਸ: ਥ੍ਰਾਈਵ ਰੀਸੋਰਸ ਸੈਂਟਰ, ਸੇਂਟ ਜੇਮਸ ਇਨਫਰਮਰੀ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮੈਨੇਜਰ ਅਤੇ [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ|ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ]] [[ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕ|ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ]] ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨੀਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।  &lt;ref name=&quot;out-18feb2019&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;lgbtqnation-7oct2018&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.lgbtqnation.com/2018/10/nations-first-trans-cultural-district-starting-turn-ideas-reality/|title=The nation's first trans cultural district is starting to turn ideas into reality|last=Madison|first=Alex|date=October 7, 2018|website=LGBTQ Nation|access-date=June 22, 2019}}&lt;/ref&gt; 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ|ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ]] ਪ੍ਰਾਈਡ ਵੱਲੋਂ 10 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;sfweek-20june2018&quot; /&gt;

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://ariasaid.com ਦਫ਼ਤਰੀ ਵੈਬਸਾਈਟ]
* [https://kweenculture.com ਕਵੀਨ ਕਲਚਰ ਈਨੀਵੇਟਿਵ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805135858/https://kweenculture.com/ |date=2019-08-05 }}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁੰਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਵਰਗ]]</text>
      <sha1>3lj9lgvxel0xizd1wn97ry0g2b5vez3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2019–20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119871</id>
    <revision>
      <id>849697</id>
      <parentid>608072</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:05:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12297" sha1="2dep1jk8262avff2hsd39vl6g39qn6q" xml:space="preserve">{{Infobox tournament cricket|name=2019–20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ|image=Ranji_trophy.jpg|fromdate=9 ਦਸੰਬਰ 2019|todate=13 ਮਾਰਚ 2020|caption=ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ|administrator=[[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ|ਬੀਸੀਸੀਆਈ]]|cricket format=[[ਪਹਿਲਾ-ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ]]|tournament format=[[ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ|ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ]], ਮਗਰੋਂ [[ਨਾੱਕਆਊਟ]]|host={{flag|India}}|champions=|count=|participants=37|matches=160|player of the series=|most runs=|most wickets=|website=|previous_year=2018–19|previous_tournament=2018–19 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ|next_year=2020-21|next_tournament=2020-21 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ}} '''2019–20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ''' [[ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ]] ਦਾ 86ਵਾਂ ਭਾਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ [[ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਹ ਦਸੰਬਰ 2019 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 2020 ਦਰਮਿਆਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਣਾ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27100900/ranji-trophy-set-finish-march-syed-mushtaq-ali-trophy-gets-pre-ipl-auction-window|title=Ranji Trophy set to finish in March; Mushtaq Ali T20s gets pre-IPL auction window|work=ESPN Cricinfo|access-date=2 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/bcci-announces-domestic-schedule-for-2019-20-season/article28272112.ece#|title=BCCI announces domestic schedule for 2019-20 season|website=Sport Star|access-date=3 July 2019}}&lt;/ref&gt; [[ਵਿਦਰਭ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵਿਦਰਭ]] ਦੀ ਟਾਮ ਪਿਛਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/8050/report/1162721/day/5/vidarbha-vs-saurashtra-final-ranji-trophy|title=Aditya Sarwate takes 11, Vidarbha win second straight Ranji Trophy title|website=ESPN Cricinfo|access-date=7 February 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.news18.com/cricketnext/news/what-a-success-story-tributes-pour-in-for-ranji-trophy-champions-vidarbha-2028239.html|title='What a Success Story' - Tributes Pour in for Ranji Trophy Champions Vidarbha|website=Network18 Media and Investments Ltd|access-date=7 February 2019}}&lt;/ref&gt;

{{2019–20 Indian domestic cricket season}}

== ਫਾਰਮੈਟ ==
ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਫਾਰਮੈਟ ਪਿਛਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/mushtaq-ali-trophy-to-be-held-ahead-of-ipl-auction-as-bcci-announces-domestic-schedule/articleshow/70058827.cms|title=Mushtaq Ali Trophy to be held ahead of IPL auction as BCCI announces domestic schedule|website=Times of India|access-date=3 July 2019}}&lt;/ref&gt; ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗਰੁੱਪਾਂ ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਟੀਮਾਂ, ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਵਿੱਚ ਦਸ ਟੀਮਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਗਰੁੱਪ ਏ ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਬੀ ਦੀਆਂ ਉੱਪਰੀ 5 ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੇਗੀ। ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮੂਹ ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://relaunch-live.s3.amazonaws.com/cms/documents/5d1b1400c82f1-BCCI%20Domestic.pdf|title=BCCI Domestic Schedule 2019–20|website=Board of Control for Cricket in India|access-date=3 July 2019|archive-date=12 ਸਤੰਬਰ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200912164935/http://relaunch-live.s3.amazonaws.com/cms/documents/5d1b1400c82f1-BCCI%20Domestic.pdf|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; ਹਰੇਕ [[ਕ੍ਰਿਕਟ ਪਿੱਚ|ਵਿਕਟ]] ਨੂੰ ਚੁਣਨਲਈ ਇੱਕ ਨਿਰਪੱਖ ਕਿਊਰੇਟਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cricketcountry.com/news/neutral-curators-to-pick-wickets-in-ranji-trophy-2019-20-domestic-season-to-begin-in-august-with-duleep-trophy-874725|title=Neutral curators to pick wickets in Ranji Trophy, 2019–20 domestic season to begin in August with Duleep Trophy|website=Cricket Country|access-date=5 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805193808/https://www.cricketcountry.com/news/neutral-curators-to-pick-wickets-in-ranji-trophy-2019-20-domestic-season-to-begin-in-august-with-duleep-trophy-874725|archive-date=5 ਅਗਸਤ 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਜੁਲਾਈ 2019 ਵਿੱਚ, [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ]] (ਬੀਸੀਸੀਆਈ) ਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਨਾੱਕਆਊਟ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਡੀਆਰਐਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/26768351/drs-likely-2019-20-ranji-trophy-season|title=DRS likely in 2019-20 Ranji Trophy season|website=ESPN Cricinfo|access-date=2 July 2019}}&lt;/ref&gt; ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਇੱਕ &quot;ਸੀਮਤ ਡੀਆਰਐਸ&quot; ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾੱਕ-ਆਈ ਅਤੇ ਅਲਟ੍ਰਾਐਜ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਹੀਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27214025/ranji-trophy-knockouts-limited-drs|title=Ranji Trophy knockouts to have 'limited DRS'|website=ESPN Cricinfo|access-date=18 July 2019}}&lt;/ref&gt;

== ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਬਦਲੀ ==
ਹੇਠ ਦਿੱਤੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਦਲੀ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ: 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! ਖਿਡਾਰੀ 
! ਤੋਂ 
! ਨੂੰ 
|-
| [[ਸਟੂਅਰਟ ਬਿੰਨੀ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nagalandpost.com/binny-joins-nagaland-for-ranji-trophy/202911.html|title=Binny joins Nagaland for Ranji Trophy|website=Nagaland Post|access-date=2 September 2019|archive-date=2 ਸਤੰਬਰ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902072620/http://www.nagalandpost.com/binny-joins-nagaland-for-ranji-trophy/202911.html|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt; 
| ਕਰਨਾਟਕ 
| ਨਾਗਾਲੈਂਡ 
|-
|[[ਉਨਮੁਕਤ ਚਾਂਦ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/unmukt-chand-to-captain-uttarakhand-in-ranji-trophy/article29310429.ece|title=Unmukt Chand to captain Uttarakhand in Ranji Trophy|website=Sport Star|access-date=2 September 2019}}&lt;/ref&gt;
| ਦਿੱਲੀ 
| ਉੱਤਰਾਖੰਡ 
|-
|[[ਸੀ.ਐਮ. ਗੌਤਮ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/cm-gautam-karnataka-shifts-to-goa-ranji-trophy-2019-20-season-domestic-cricket/article28857555.ece|title=C.M. Gautam to play for Goa in Ranji Trophy|website=Sport Star|access-date=7 August 2019}}&lt;/ref&gt;
| ਕਰਨਾਟਕ 
| ਗੋਆ 
|-
|[[ਵਿਨੈ ਕੁਮਾਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.crictracker.com/vinay-kumar-leaves-karnataka-to-join-puducherry/|title=Vinay Kumar leaves Karnataka to join Puducherry|website=CricTracker|access-date=24 August 2019}}&lt;/ref&gt;
| ਕਰਨਾਟਕ 
| ਪੁਡੂਚੇਰੀ 
|-
|[[ਰੌਬਿਨ ਉਥੱਪਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/robin-uthappa-kerala-ranji-trophy-2019-20-season/article27699163.ece|title=Ranji Trophy: Robin Uthappa set to play for Kerala|website=Sport Star|access-date=2 July 2019}}&lt;/ref&gt;
| ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ 
| ਕੇਰਲ 
|}

== ਟੀਮਾਂ ==
ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: 
{{Col-begin}}
{{col-4}}
'''[[2019–20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਏ|ਗਰੁੱਪ ਏ]]'''
* [[ਬੜੌਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਬੜੌਦਾ]]
* [[ਗੁਜਰਾਤ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੁਜਰਾਤ]]
* [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
* [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
* [[ਰੇਲਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਰੇਲਵੇ]]
* [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਰਾਜਸਥਾਨ]]
* [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
* [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
* [[ਵਿਦਰਭ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵਿਦਰਭ]]

{{col-4}}
'''[[2019–20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਬੀ|ਗਰੁੱਪ ਬੀ]]'''
* [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
* [[ਬੰਗਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਬੰਗਾਲ]]
* [[ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਦਿੱਲੀ]]
* [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
* [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
* [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
* [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
* [[ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ]]
* [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]]

{{col-4}}
'''[[2019–20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਸੀ|ਗਰੁੱਪ ਸੀ]]'''
* [[ਅਸਾਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਅਸਾਮ]]
* [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
* [[ਹਰਿਆਣਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹਰਿਆਣਾ]]
* [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]]
* [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
* [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ]]
* [[ਓਡੀਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਓਡੀਸ਼ਾ]]
* [[ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸਰਵਿਸਿਜ਼]]
* [[ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ]]
* [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਉੱਤਰਾਖੰਡ]]

{{col-4}}
'''[[2019–20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਪਲੇਟ ਗਰੁੱਪ|ਪਲੇਟ ਗਰੁੱਪ]]'''
* [[ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
* [[ਬਿਹਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਬਿਹਾਰ]]
* [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
* [[ਮਣੀਪੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮਣੀਪੁਰ]]
* [[ਮੇਘਾਲਿਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੇਘਾਲਿਆ]]
* [[ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮਿਜ਼ੋਰਮ]]
* [[ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਨਾਗਾਲੈਂਡ]]
* [[ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਪੁਡੂਚੇਰੀ]]
* [[ਸਿੱਕਿਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸਿੱਕਿਮ]]
{{Col-end}}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪਹਿਲਾ-ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ]]</text>
      <sha1>2dep1jk8262avff2hsd39vl6g39qn6q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2019–20 ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119877</id>
    <revision>
      <id>849696</id>
      <parentid>847799</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:05:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16881" sha1="8jmbulw05w3rgg0qijfnhxo1r9js5cb" xml:space="preserve">{{Infobox tournament cricket|name=2019–20 ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ|image=|imagesize=|fromdate=17 ਅਗਸਤ|todate=8 September 2019|caption=|administrator=[[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ|ਬੀਸੀਸੀਆਈ]]|cricket format=[[ਪਹਿਲਾ-ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ]]|tournament format=[[ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ]] ਅਤੇ [[ਪਲੇ-ਆਫ ਫਾਰਮੈਟ|ਫਾਈਨਲ]]|host=|champions=|count=|participants=3|matches=4|attendance=|most runs=|most wickets=|website=|previous_year=2018–19|previous_tournament=2018–19 ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ|next_year=|next_tournament=}}

'''2019–20 ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ''', [[ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ 58ਵਾਂ ਐਡੀਸ਼ਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦਾ [[ਪਹਿਲਾ-ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਅਗਸਤ-ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/bcci-announces-domestic-schedule-for-2019-20-season/article28272112.ece# |title=BCCI announces domestic schedule for 2019-20 season |work=Sport Star |accessdate=3 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/mushtaq-ali-trophy-to-be-held-ahead-of-ipl-auction-as-bcci-announces-domestic-schedule/articleshow/70058827.cms |title=Mushtaq Ali Trophy to be held ahead of IPL auction as BCCI announces domestic schedule |work=Times of India |accessdate=3 July 2019}}&lt;/ref&gt; ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦਾ 2019-20 ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੀਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27100900/ranji-trophy-set-finish-march-syed-mushtaq-ali-trophy-gets-pre-ipl-auction-window |title=Ranji Trophy set to finish in March; Mushtaq Ali T20s gets pre-IPL auction window |work=ESPN Cricinfo |accessdate=2 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/neutral-curators-to-pick-wickets-in-ranji-trophy-2019-20-domestic-season-to-begin-in-august-with-duleep-trophy-874725 |title=Neutral curators to pick wickets in Ranji Trophy, 2019–20 domestic season to begin in August with Duleep Trophy |work=Cricket Country |accessdate=5 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805193808/https://www.cricketcountry.com/news/neutral-curators-to-pick-wickets-in-ranji-trophy-2019-20-domestic-season-to-begin-in-august-with-duleep-trophy-874725 |archive-date=5 ਅਗਸਤ 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿਜੇਤਾ [[ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ]] ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.india.com/sports/india-blue-trounce-india-red-to-win-duleep-trophy-3293384/|title=India Blue Thrash India Red to Win Duleep Trophy|work=Press Trust of India|date=7 September 2018||accessdate=7 September 2018|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/series/8630/report/1153169/day/4/india-red-vs-india-blueduleep-trophy |title=Nikhil Gangta, spinners drive India Blue to Duleep title |work=ESPN Cricinfo |accessdate=7 September 2018}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਲੀਗ ਮੈਚ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਲਾਲ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਖੇਡੇ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਇਸਦਾ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਜੋ ਕਿ [[ਦਿਨ/ਰਾਤ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਦਿਨ/ਰਾਤ]] ਦਾ ਮੈਚ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਬੀ ਗੇਂਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;squ&quot;/&gt;

ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ 49 ਓਵਰ ਹੀ ਹੋ ਸਕੇ। ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਅੱਗੇ ਖੇਡ ਜਾਰੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੋਵਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ 1-1 ਅੰਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1198129.html |title=Rain ruins Duleep Trophy opener in Bengaluru |work=ESPN Cricinfo |accessdate=20 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820105215/http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1198129.html |archive-date=20 ਅਗਸਤ 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਦੂਜਾ ਮੈਚ ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ ਵਿਚਕਾਰ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਡਰਾਅ ਵਿੱਚ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ ਦੀ ਟੀਮ ਅੰਕਾਂ ਕਰਕੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਇਸ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ [[ਜਲਜ ਸਕਸੈਨਾ]] ਨੇ ਪਹਿਲਾ-ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 6000 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ 300 ਵਿਕਟਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8630/report/1197355/india-blue-vs-india-red-duleep-trophy-2019-20 |title=Karun Nair's 166 and 99 puts India Red in Duleep Trophy day-night final |work=ESPN Cricinfo |accessdate=26 August 2019}}&lt;/ref&gt; ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਤੀਜਾ ਮੈਚ ਵੀ ਡਰਾਅ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ ਅਤੇ ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ ਵਿਚਾਲੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਮੈਚ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵੱਜੋਂ ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ [[ਨੈੱਟ ਰਨ-ਰੇਟ]] ਦੇ ਕਾਰਨ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/8630/report/1197357/india-green-vs-india-red-duleep-trophy-2019-20 |title=India Green make Duleep Trophy final on net-run-rate after draw |work=ESPN Cricinfo |accessdate=1 September 2019}}&lt;/ref&gt;

==ਟੀਮਾਂ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:left; margin:auto&quot;
|-
! ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ&lt;ref name=&quot;squ&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27331972/shubman-gill-priyank-panchal-faiz-fazal-lead-duleep-trophy-sides |title=Shubman Gill, Priyank Panchal and Faiz Fazal to lead Duleep Trophy sides |work=ESPN Cricinfo |accessdate=6 August 2019}}&lt;/ref&gt;
! ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/109243/gill-fazal-and-panchal-to-lead-in-duleep-trophy |title=Gill, Fazal and Panchal to lead in Duleep Trophy |work=CricBuzz |accessdate=6 August 2019}}&lt;/ref&gt;
! ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560 |title=Duleep Trophy 2019: Shubman Gill, Faiz Fazal and Priyank Panchal to lead as Indian domestic cricket season opens |work=Cricket Country |accessdate=6 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806083650/https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560 |archive-date=6 ਅਗਸਤ 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;vertical-align:top&quot;
|
* [[ਸ਼ੁਭਮਨ ਗਿੱਲ]] ([[ਕਪਤਾਨ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਕ.]])
* [[ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਅਮਨ]]
* [[ਅੰਕਿਤ ਬਾਵਨੇ]]
* [[ਰਿੱਕੀ ਭੂਈ]]
* [[ਅਨੀਕੇਤ ਚੌਧਰੀ]]
* [[ਤੁਸ਼ਾਰ ਦੇਸ਼ਪਾਂਡੇ]]
* [[ਰੁਤੂਰਾਜ ਗਾਇਕਵਾਡ]]
* [[ਸ਼੍ਰੇਅਸ ਗੋਪਾਲ]]
* [[ਸੌਰਭ ਕੁਮਾਰ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ)|ਸੌਰਭ ਕੁਮਾਰ]]
* [[ਸਨੈਲ ਪਟੇਲ]] ([[ਵਿਕਟ-ਕੀਪਰ|ਵਿ.ਕੀ.]])
* [[ਦਿਵੇਸ਼ ਪਠਾਨੀਆ]]
* [[ਰਜਤ ਪਤੀਦਾਰ]]
* [[ਜਲਜ ਸਕਸੈਨਾ]]
* [[ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ]]
* [[ਬੇਸਿਲ ਥੰਪੀ]]
|
* [[ਫ਼ੈਜ਼ ਫ਼ਜ਼ਲ]] ([[ਕਪਤਾਨ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਕ.]])
* [[ਰਾਹੁਲ ਚਾਹਰ]]
* [[ਪ੍ਰਿਯਮ ਗਰਗ]]
* [[ਧਰਮੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਜਡੇਜਾ]]
* [[ਮਿਲਿੰਦ ਕੁਮਾਰ]]
* [[ਸਿਧੇਸ਼ ਲੈਡ]]
* [[ਮਯੰਕ ਮਾਰਕੰਡੇ]]
* [[ਰਾਜੇਸ਼ ਮੋਹਾਂਤੀ]]
* [[ਅਕਸ਼ਦੀਪ ਨਾਥ]]
* [[ਇਸ਼ਾਨ ਪੋਰੇਲ]]
* [[ਅੰਕਿਤ ਰਾਜਪੂਤ]]
* [[ਅਕਸ਼ਥ ਰੈੱਡੀ]]
* [[ਧਰੂਵ ਸ਼ੋਰੇ]]
* [[ਤਨਵੀਰ ਉਲ ਹੱਕ]]
* [[ਅਕਸ਼ੈ ਵਾਡਕਰ]] ([[ਵਿਕਟ-ਕੀਪਰ|ਵਿ.ਕੀ.]])
* [[ਜਯੰਤ ਯਾਦਵ]]
|
* [[ਪ੍ਰਿਯੰਕ ਪਾਂਚਾਲ]] ([[ਕਪਤਾਨ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਕ.]])
* [[ਵਰੁਨ ਆਰੋਨ]]
* [[ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ]]
* [[ਅਭਿਮਨੀਊ ਈਸਵਰਨ]]
* [[ਅੰਕਿਤ ਕਲਸੀ]]
* [[ਆਵੇਸ਼ ਖਾਨ]]
* [[ਇਸ਼ਾਨ ਕਿਸ਼ਨ]] ([[ਵਿਕਟ-ਕੀਪਰ|ਵਿ.ਕੀ.]])
* [[ਕੇ.ਐਸ. ਭਾਰਤ]] ([[ਵਿਕਟ-ਕੀਪਰ|ਵਿ.ਕੀ.]])
* [[ਮਹੀਪਾਲ ਲੋਮਰੋਰ]]
* [[ਰੋਨਿਤ ਮੋਰੇ]]
* [[ਕਰੁਨ ਨਾਇਰ]]
* [[ਅਕਸ਼ਰ ਪਟੇਲ]]
* [[ਆਦਿਤਿਆ ਸਰਵਤੇ]]
* [[ਜੈਦੇਵ ਉਨੜਕਟ]]
* [[ਅਕਸ਼ੈ ਵਾਖਰੇ]]
* [[ਸੰਦੀਪ ਵਾਰੀਅਰ]]
|}

==ਅੰਕ ਸੂਚੀ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! style=&quot;width:120px&quot;|ਟੀਮ&lt;ref name=&quot;Points&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.espncricinfo.com/table/series/8630/season/2019/duleep-trophy |title=Duleep Trophy Table - 2019 |work=ESPN Cricinfo |accessdate=1 September 2019}}&lt;/ref&gt;
! style=&quot;width:25px&quot;|{{abbr|ਖੇ.|ਖੇਡੇ}}
! style=&quot;width:25px&quot;|{{abbr|ਜਿ|ਜਿੱਤੇ}}
! style=&quot;width:25px&quot;|{{abbr|ਹਾ|ਹਾਰੇ}}
! style=&quot;width:25px&quot;|{{abbr|ਡ|ਡਰਾਅ}}
! style=&quot;width:25px&quot;|{{abbr|ਰ|ਰੱਦ ਹੋਇਆ}}
! style=&quot;width:25px&quot;|{{abbr|ਅੰ|ਅੰਕ}}
! style=&quot;width:25px&quot;|{{abbr|ਨ.ਰ.|ਨੈੱਟ ਰਨ ਰੇਟ}}
|- style=&quot;background:#cfc;&quot; 
|style=&quot;text-align:left&quot;|ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ
| 2 || 0 || 0 || 1 || 0 || '''6'''|| –0.088
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
|style=&quot;text-align:left&quot;|ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ
| 2 || 0 || 0 || 2 || 0 || '''2'''|| +0.057
|-
|style=&quot;text-align:left&quot;|ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ
| 2 || 0 || 0 || 2 || 0 || '''2'''|| +0.028
|- 
|}
{{Color box|#cfc|border=darkgray}} ਉੱਪਰੀ ਦੋ ਟੀਮਾਂ [[#ਫਾਈਨਲ|ਫਾਈਨਲ]] ਲਈ ਕੁਆਲੀਫਾਈ।

==ਮੈਚ==
===ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ===
{{Two-innings cricket match
| date = 17–20 ਅਗਸਤ 2019
| daynight =
| team1 = ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ
| team2 = ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ
| score-team1-inns1 = 112/6 (49 ਓਵਰ)
| runs-team1-inns1 = [[ਰੁਤੂਰਾਜ ਗਾਇਕਵਾਡ]] 30 (63)
| wickets-team1-inns1 = [[ਇਸ਼ਾਨ ਪੋਰੇਲ]] 3/26 (12 ਓਵਰ)

| score-team2-inns1 = 
| runs-team2-inns1 =
| wickets-team2-inns1 =

| score-team1-inns2 = 
| runs-team1-inns2 = 
| wickets-team1-inns2 =

| score-team2-inns2 =
| runs-team2-inns2 =
| wickets-team2-inns2 =

| result = ਮੈਚ ਡਰਾਅ
| venue = [[ਜਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਗਰਾਊਂਡ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| toss = ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
| umpires = [[ਨਿਤਿਨ ਮੈਨਨ]] ਅਤੇ [[ਵਿਰੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ]]
| motm = 
| rain = ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਦੂਜੇ. ਤੀਜੇ ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਾ ਸਕੀ ਅਤੇ ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ।
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197354.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| notes = ਅੰਕ: ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ 1, ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ 1
}}
----
{{Two-innings cricket match
| date = 23–26 ਅਗਸਤ 2019
| daynight =
| team1 = ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ
| team2 = ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ
| score-team1-inns1 = 285 (124 ਓਵਰ)
| runs-team1-inns1 = [[ਅੰਕਿਤ ਕਲਸੀ]] 106 (345)
| wickets-team1-inns1 = [[ਦਿਵੇਸ਼ ਪਠਾਨੀਆ]] 4/55 (32 ਓਵਰ)

| score-team2-inns1 = 255 (83.2 ਓਵਰ)
| runs-team2-inns1 =[[ਅੰਕਿਤ ਬਾਵਨੇ]] 121[[ਨਾਬਾਦ|*]] (254)
| wickets-team2-inns1 = [[ਆਵੇਸ਼ ਖਾਨ]] 4/58 (20 ਓਵਰ)

| score-team1-inns2 = 297/6[[ਪਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਘੋ.]] (88 ਓਵਰ)
| runs-team1-inns2 = [[ਕਰੁਨ ਨਾਇਰ]] 166[[ਨਾਬਾਦ|*]] (223)
| wickets-team1-inns2 = [[ਜਲਜ ਸਕਸੈਨਾ]] 4/105 (38 ਓਵਰ)

| score-team2-inns2 =
| runs-team2-inns2 =
| wickets-team2-inns2 =

| result = ਮੈਚ ਡਰਾਅ ਹੋਇਆ
| venue = [[ਕੇ.ਐਸ.ਸੀ.ਏ. ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ]], ਅਲੁਰ
| toss = ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। 
| umpires = [[ਕੇ.ਐਨ. ਅਨੰਥਾਪਦਮਨਾਭਾਨ]] ਅਤੇ [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਾਚਾਰੀ ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਨ]]
| motm = [[ਕਰੁਨ ਨਾਇਰ]] (ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ)
| rain = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197355.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| notes = ਅੰਕ: ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ 3, ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ 1.
}}
----
{{Two-innings cricket match
| date = 29 ਸਤੰਬਰ–1 ਸਤੰਬਰ 2019
| daynight = 
| team1 = ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ
| team2 = ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ
| score-team1-inns1 = 440 (131.3 ਓਵਰ)
| runs-team1-inns1 = [[ਅਕਸ਼ਥ ਰੈੱਡੀ]] 146 (248)
| wickets-team1-inns1 = [[ਅਕਸ਼ੈ ਵਖਾਰੇ]] 5/103 (30.3 ਓਵਰ)

| score-team2-inns1 = 441 (145.3 ਓਵਰ)
| runs-team2-inns1 = [[ਮਹੀਪਾਲ ਲੋਮਰੋਰ]] 126 (272)
| wickets-team2-inns1 = [[ਧਰਮੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਜਡੇਜਾ]] 4/135 (45 ਓਵਰ)

| score-team1-inns2 = 98/3 (54 ਓਵਰ)
| runs-team1-inns2 = [[ਧਰੂਵ ਸ਼ੋਰੇ]] 44[[ਨਾਬਾਦ|*]] (140)
| wickets-team1-inns2 = [[ਜੈਦੇਵ ਉਨੜਕਟ]] 1/8 (6 ਓਵਰ)

| score-team2-inns2 =
| runs-team2-inns2 =
| wickets-team2-inns2 =

| result = ਮੈਚ ਡਰਾਅ ਹੋਇਆ
| venue = [[ਕੇ.ਐਸ.ਸੀ.ਏ. ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ]], ਅਲੁਰ
| toss = ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
| umpires = [[ਅਨਿਲ ਚੌਧਰੀ]] ਅਤੇ [[ਯਸ਼ਵੰਤ ਬਰਦੇ]]
| motm = [[ਮਹੀਪਾਲ ਲੋਮਰੋਰ]] (ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ)
| rain = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197357.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| notes = ਅੰਕ: ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ 3, ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ 1
}}

===ਫਾਈਨਲ===
{{Two-innings cricket match
| date = 4–8 ਸਤੰਬਰ 2019
| daynight = ਹਾਂ
| team1 = ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ
| team2 = ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ
| score-team1-inns1 = 
| runs-team1-inns1 = 
| wickets-team1-inns1 =

| score-team2-inns1 = 
| runs-team2-inns1 =
| wickets-team2-inns1 =

| score-team1-inns2 = 
| runs-team1-inns2 = 
| wickets-team1-inns2 =

| score-team2-inns2 =
| runs-team2-inns2 =
| wickets-team2-inns2 =

| result =
| venue = [[ਐਮ. ਚਿੱਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| toss = ਇੰਡੀਆ ਗ੍ਰੀਨ ਨੇ ਟਾੱਸ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
| umpires = [[ਚੇੱਟੀਥੋਡੀ ਸ਼ਮਸੁੱਦੀਨ]] ਅਤੇ [[ਸੁੰਦਰਮ ਰਵੀ]]
| motm =
| rain = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1197358.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| notes = 
}}

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
* [https://www.espncricinfo.com/series/_/id/8630/season/2019/ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ ਕ੍ਰਿਕਇੰਫੋ ਵਿਖੇ]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ]]</text>
      <sha1>8jmbulw05w3rgg0qijfnhxo1r9js5cb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120090</id>
    <revision>
      <id>849698</id>
      <parentid>601005</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8647" sha1="bto3l20edz93q3c86xwiz04h376pfjx" xml:space="preserve">{{Infobox tournament cricket|name=2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ|image=|imagesize=|caption=|fromdate=24 ਸਤੰਬਰ|todate=10 ਅਕਤੂਬਰ 2019|administrator=[[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ|ਬੀਸੀਸੀਆਈ]]|cricket format=[[ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ]]|tournament format=[[ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ|ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ]] ਅਤੇ [[ਪਲੇਆਫ਼ ਫਾਰਮੈਟ]]|host=ਵੱਖ-ਵੱਖ|champions=|count=|participants=37|matches=160|attendance=|player of the series=|most runs=|most wickets=|website=|drs=|previous_year=2018–19|previous_tournament=2018–19 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ|next_year=|next_tournament=}} '''2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ''' ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਏ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ [[ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ]] ਦਾ 18ਵਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਤੰਬਰ ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2019 [[2019–20 ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ|ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ [[2019–20 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ|ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ]] ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/bcci-announces-domestic-schedule-for-2019-20-season/article28272112.ece#|title=BCCI announces domestic schedule for 2019-20 season|website=Sport Star|access-date=3 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cricketcountry.com/news/neutral-curators-to-pick-wickets-in-ranji-trophy-2019-20-domestic-season-to-begin-in-august-with-duleep-trophy-874725|title=Neutral curators to pick wickets in Ranji Trophy, 2019–20 domestic season to begin in August with Duleep Trophy|website=Cricket Country|access-date=5 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190805193808/https://www.cricketcountry.com/news/neutral-curators-to-pick-wickets-in-ranji-trophy-2019-20-domestic-season-to-begin-in-august-with-duleep-trophy-874725|archive-date=5 ਅਗਸਤ 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਹੋਣਾ ਤੈਅ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27100900/ranji-trophy-set-finish-march-syed-mushtaq-ali-trophy-gets-pre-ipl-auction-window|title=Ranji Trophy set to finish in March; Mushtaq Ali T20s gets pre-IPL auction window|work=ESPN Cricinfo|access-date=2 July 2019}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਮੁੰਬਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25030980/shivam-dubey,-aditya-tare-stars-mumbai-march-title|title=Dubey, Tare the stars as Mumbai lift Vijay Hazare title after 12 years|website=ESPN Cricinfo|access-date=20 October 2018}}&lt;/ref&gt;

{{2019–20 Indian domestic cricket season}}

== ਫਾਰਮੈਟ ==
ਇਸ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਾਲਾ ਫਾਰਮੈਟ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/mushtaq-ali-trophy-to-be-held-ahead-of-ipl-auction-as-bcci-announces-domestic-schedule/articleshow/70058827.cms|title=Mushtaq Ali Trophy to be held ahead of IPL auction as BCCI announces domestic schedule|website=Times of India|access-date=3 July 2019}}&lt;/ref&gt; ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਗਰੁੱਪ ਏ, ਬੀ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ 9 ਟੀਮਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਦਕਿ ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਵਿੱਚ ਦਸ ਟੀਮਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਅਤੇ ਪਲੇਟ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚਲੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਗਰੁੱਪ ਏ ਅਤੇ ਬੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣਗੀਆਂ। .&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://relaunch-live.s3.amazonaws.com/cms/documents/5d1b1400c82f1-BCCI%20Domestic.pdf|title=BCCI Domestic Schedule 2019–20|website=Board of Control for Cricket in India|access-date=3 July 2019|archive-date=12 ਸਤੰਬਰ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200912164935/http://relaunch-live.s3.amazonaws.com/cms/documents/5d1b1400c82f1-BCCI%20Domestic.pdf|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;

== ਟੀਮਾਂ ==
ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗੁਰੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ:

{{col-begin}}
{{col-4}}
'''[[2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਏ|ਗਰੁੱਪ ਏ]]'''
* [[ਬੜੌਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਬੜੌਦਾ]]
* [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
* [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
* [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
* [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
* [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ]]
* [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
* [[ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ (ਭਾਰਤ)|ਪੰਜਾਬ]]
* [[ਵਿਦਰਭ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵਿਦਰਭ]]

{{col-4}}
'''[[2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਬੀ|ਗਰੁੱਪ ਬੀ]]'''
* [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
* [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
* [[ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਦਿੱਲੀ]]
* [[ਹਰਿਆਣਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹਰਿਆਣਾ]]
* [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
* [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
* [[ਓਡੀਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਓਡੀਸ਼ਾ]]
* [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
* [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]

{{col-4}}
'''[[2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਸੀ|ਗਰੁੱਪ ਸੀ]]'''
* [[ਬੰਗਾਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਬੰਗਾਲ]]
* [[ਬਿਹਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਬਿਹਾਰ]]
* [[ਗੁਜਰਾਤ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੁਜਰਾਤ]]
* [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]]
* [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
* [[ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸਰਵਿਸਿਜ਼]]
* [[ਰੇਲਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਰੇਲਵੇ]]
* [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਰਾਜਸਥਾਨ]]
* [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]]
* [[ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ]]

{{col-4}}
'''[[2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਪਲੇਟ ਗਰੁੱਪ|ਪਲੇਟ ਗਰੁੱਪ]]'''
* [[ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
* [[ਅਸਾਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਅਸਾਮ]]
* [[ਮਣੀਪੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮਣੀਪੁਰ]]
* [[ਮੇਘਾਲਿਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੇਘਾਲਿਆ]]
* [[ਮਿਜ਼ੋਰਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮਿਜ਼ੋਰਮ]]
* [[ਨਾਗਾਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਨਾਗਾਲੈਂਡ]]
* [[ਪੁਡੂਚੇਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਪੁਡੂਚੇਰੀ]]
* [[ਸਿੱਕਿਮ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸਿੱਕਿਮ]]
* [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਉੱਤਰਾਖੰਡ]]
{{col-end}}

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲੇ]]</text>
      <sha1>bto3l20edz93q3c86xwiz04h376pfjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਏ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120456</id>
    <revision>
      <id>849699</id>
      <parentid>601006</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26721" sha1="fzlmz3l2kv8sksfr4oh8znj7qzqtdvx" xml:space="preserve">{{short description|Cricket tournament}}
{{use dmy dates|date=July 2019}}
{{Infobox cricket tournament
| name  = 2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਏ
| image = 
| imagesize = 
| caption = 
| fromdate = 24 ਸਤੰਬਰ
| todate = 13 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| administrator = [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ|ਬੀਸੀਸੀਆਈ]]
| cricket format = [[ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ]]
| tournament format = [[ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਿਤਾ]]
| host  = 
| champions = 
| count = 
| runner up = 
| participants = 9
| matches = 
| attendance = 
| player of the series = 
| most runs = 
| most wickets = 
| website = 
| previous_year = 2018–19
| previous_tournament = 2018–19 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ
| next_year = 
| next_tournament = 
}}
{{2019–20 Indian domestic cricket season}}

'''2019-20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ''' ਭਾਰਤੀ ਘਰੇਲੂ [[ਲਿਸਟ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੀ [[ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ]] ਦਾ 18ਵਾਂ ਸੀਜ਼ਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27100900/ranji-trophy-set-finish-march-syed-mushtaq-ali-trophy-gets-pre-ipl-auction-window |title=Ranji Trophy set to finish in March; Mushtaq Ali T20s gets pre-IPL auction window |work=ESPN Cricinfo |accessdate=2 July 2019}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਵਿੱਚ 38 ਟੀਮਾਂ ਭਾਗ ਲੈਣਗੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 4 ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, and ਗਰੁੱਪ ਏ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 9 ਟੀਮਾਂ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;BCCI-pr&quot;&gt;{{cite web |url=http://relaunch-live.s3.amazonaws.com/cms/documents/5d1b1400c82f1-BCCI%20Domestic.pdf |title=BCCI Domestic Schedule 2019–20 |work=Board of Control for Cricket in India |accessdate=3 July 2019 |archive-date=12 ਸਤੰਬਰ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200912164935/http://relaunch-live.s3.amazonaws.com/cms/documents/5d1b1400c82f1-BCCI%20Domestic.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 24 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cricketcountry.com/news/neutral-curators-to-pick-wickets-in-ranji-trophy-2019-20-domestic-season-to-begin-in-august-with-duleep-trophy-874725 |title=Neutral curators to pick wickets in Ranji Trophy, 2019–20 domestic season to begin in August with Duleep Trophy |work=Cricket Country |accessdate=5 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805193808/https://www.cricketcountry.com/news/neutral-curators-to-pick-wickets-in-ranji-trophy-2019-20-domestic-season-to-begin-in-august-with-duleep-trophy-874725 |archive-date=5 ਅਗਸਤ 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਗਰੁੱਪ ਏ and [[2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਬੀ|ਗਰੁੱਪ ਬੀ]] ਦੀਆਂ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਟੀਮਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ [[2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ#ਕੁਆਰਟਰਫਾਈਨਲ|ਕੁਆਰਟਰ-ਫਾਈਨਲ]] ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣਗੀਆਂ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/mushtaq-ali-trophy-to-be-held-ahead-of-ipl-auction-as-bcci-announces-domestic-schedule/articleshow/70058827.cms |title=Mushtaq Ali Trophy to be held ahead of IPL auction as BCCI announces domestic schedule |work=Times of India |accessdate=3 July 2019}}&lt;/ref&gt;

==ਅੰਕ ਸੂਚੀ==
{{2019–20 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਗਰੁੱਪ ਏ}}

==ਕਾਰਜਕ੍ਰਮ==
===ਰਾਊਂਡ 1===
{{Single-innings cricket match
| date = 24 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
| team2 = [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋਇਆ
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200634.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = [[ਅਭੀਜੀਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ (ਅੰਪਾਇਰ)|ਅਭੀਜੀਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ]] ਅਤੇ [[ਨਿਤਿਨ ਮੈਨਨ]]
| motm = 
| toss =ਟਾੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ
| rain = ਮੈਦਾਨ ਗਿੱਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ।
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 24 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
| team2 = [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋਇਆ
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200635.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss =ਟਾੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ
| rain = ਮੈਦਾਨ ਗਿੱਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ।
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 24 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
| team2 = [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋਇਆ
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200636.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = [[ਨਿਤਿਨ ਪੰਡਿਤ]] ਅਤੇ [[ਵਿਨੀਤ ਕੁਲਕਰਨੀ]]
| motm = 
| toss =ਟਾੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ
| rain = ਮੈਦਾਨ ਗਿੱਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ।
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 2===
{{Single-innings cricket match
| date = 25 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
| team2 = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋਇਆ
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200647.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = [[ਅਭੀਜੀਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ (ਅੰਪਾਇਰ)|ਅਭੀਜੀਤ ਦੇਸ਼ਮੁਖ]] ਅਤੇ [[ਨਿਤਿਨ ਮੈਨਨ]]
| motm = 
| toss =ਟਾੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ
| rain = ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 25 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
| team2 = [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋਇਆ
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200648.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = [[ਉਲਹਾਸ ਗਾਂਧੇ]] ਅਤੇ [[ਵਿਨੀਤ ਕੁਲਕਰਨੀ]]
| motm = 
| toss =ਟਾੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ
| rain = ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 25 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
| team2 = [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = ਮੈਚ ਰੱਦ ਹੋਇਆ
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200646.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਜਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = [[ਨਿਤਿਨ ਪੰਡਿਤ]] ਅਤੇ [[ਵਿਰੇਂਦਰ ਸ਼ਰਮਾ]]
| motm = 
| toss =ਟਾੱਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ
| rain = ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਖੇਡ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 3===
{{Single-innings cricket match
| date = 26 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
| team2 = [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200659.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਜਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 26 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
| team2 = [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200660.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਐਮ. ਚਿੱਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 26 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
| team2 = [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200658.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 4===
{{Single-innings cricket match
| date = 28 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
| team2 = [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200672.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 28 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
| team2 = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200670.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 28 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
| team2 = [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200671.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਐਮ. ਚਿੱਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 5===
{{Single-innings cricket match
| date = 29 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
| team2 = [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200684.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਜਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 29 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
| team2 = [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200682.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਐਮ. ਚਿੱਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 29 ਸਤੰਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
| team2 = [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200683.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 6===
{{Single-innings cricket match
| date = 1 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
| team2 = [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200694.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 1 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
| team2 = [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200695.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਜਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 1 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
| team2 = [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200696.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 7===
{{Single-innings cricket match
| date = 3 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
| team2 = [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200706.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਐਮ. ਚਿੱਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 3 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
| team2 = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200707.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 3 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
| team2 = [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200708.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਜਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 8===
{{Single-innings cricket match
| date = 5 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
| team2 = [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200724.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 5 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
| team2 = [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200725.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 5 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
| team2 = [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200726.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਜਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 9===
{{Single-innings cricket match
| date = 7 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
| team2 = [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200736.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 7 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
| team2 = [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200737.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਜਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਕੈਡਮੀ ਮੈਦਾਨ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 7 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
| team2 = [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200738.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਐਮ. ਚਿੱਨਾਸਵਾਮੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਬੰਗਲੌਰ]]
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 10===
{{Single-innings cricket match
| date = 9 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
| team2 = [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200748.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 9 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
| team2 = [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200749.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 9 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
| team2 = [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200750.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 11===
{{Single-innings cricket match
| date = 11 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
| team2 = [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200766.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 11 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
| team2 = [[ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200767.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 11 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਗੋਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੋਆ]]
| team2 = [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200768.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

===ਰਾਊਂਡ 12===
{{Single-innings cricket match
| date = 13 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਆਂਧਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਂਧਰਾ]]
| team2 = [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200779.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 13 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਕਰਨਾਟਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕਰਨਾਟਕ]]
| team2 = [[ਕੇਰਲ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੇਰਲ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200780.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}
----
{{Single-innings cricket match
| date = 13 ਅਕਤੂਬਰ 2019
| time = 
| daynight = 
| team1 = [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
| team2 = [[ਮੁੰਬਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੁੰਬਈ]]
| score1 = 
| runs1 = 
| wickets1 = 
| score2 = 
| runs2 = 
| wickets2 = 
| result = 
| report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1200778.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ]
| venue = [[ਅਲੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], ਅਲੁਰ 
| umpires = 
| motm = 
| toss = 
| rain = 
| notes = 
}}

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

{{2019–20 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019-20 ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੁਕਾਬਲੇ]]</text>
      <sha1>fzlmz3l2kv8sksfr4oh8znj7qzqtdvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਜੋਧਪੁਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123319</id>
    <revision>
      <id>849743</id>
      <parentid>702414</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T01:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12813" sha1="kqv94ykvqmekanpz0q7kzfipoerc2vh" xml:space="preserve">'''ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਜੋਧਪੁਰ''' (ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ: '''ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਜੋਧਪੁਰ'''), [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਜੋਧਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ [[ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਹੈ। ਇਹ ਅੱਠ ਨਵ ਦੇ ਇੱਕ ਹੈ [[ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ|ਭਾਰਤੀ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਨ]] (ਆਈ ਆਈ ਟੀ) ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਤ [[ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)|ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲੇ]] ਦੇ ਅਧੀਨ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ (ਸੋਧ) ਐਕਟ, 2011 ਦੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਅੱਠ ਰੂੜਕੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਤਬਦੀਲ ਤੌਰ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ.&lt;ref name=&quot;AmendmentAct&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.prsindia.org/uploads/media/Institute%20of%20Technology%20Bill%202010.pdf|title=The Institutes of Technology (Amendment) Bill, 2010|format=PDF|access-date=2019-12-05|archive-date=2012-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20121122074603/http://www.prsindia.org/uploads/media///Institute%20of%20Technology%20Bill%202010.pdf|dead-url=yes}} {{Cite web |url=http://www.prsindia.org/uploads/media///Institute%20of%20Technology%20Bill%202010.pdf |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2022-01-11 |archive-date=2012-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122074603/http://www.prsindia.org/uploads/media///Institute%20of%20Technology%20Bill%202010.pdf |dead-url=unfit }}&lt;/ref&gt; ਐਕਟ ਨੂੰ 24 ਮਾਰਚ 2011 ਨੂੰ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/148456/ls-passes-bill-provide-iit.html|title=LS passes bill to provide IIT status to 8 institutes, BHU|date=24 March 2009|website=deccanherald.com|access-date=9 May 2011}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਦੁਆਰਾ 30 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/careers/education/Parliament-passes-IIT-bill/articleshow/12937917.cms|title=Parliament passes IIT bill|date=30 April 2012|website=ThetimesofIndia.com|access-date=30 April 2012}}&lt;/ref&gt;

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਜੋਧਪੁਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਜੁਲਾਈ 2007 ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਰਸਮੀ ਘੋਸ਼ਣਾ 2008 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, [[ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਕਾਨਪੁਰ|ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ]] ਆਈਆਈਟੀ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਾਲ। ਜੁਲਾਈ 2008 ਵਿੱਚ, ਆਈਆਈਟੀ ਜੋਧਪੁਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਮਕੈਨੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ [[ਇਲੈੱਕਟ੍ਰਿਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ|ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੇ]] 109 ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ। ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਲਈ [[ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ|ਆਈਆਈਟੀ ਦੇ]] ਤੌਰ ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਨਾ ਕਿ [[ਜੋਧਪੁਰ]] ਲਈ। [[ਅਜਮੇਰ]], [[ਬੀਕਾਨੇਰ]], [[ਜੈਪੁਰ]], [[ਜੋਧਪੁਰ]], [[ਕੋਟਾ]] ਅਤੇ [[ਉਦੈਪੁਰ]] ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਪ੍ਰੋ. ਵਿਜੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵਿਆਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਜੋਧਪੁਰ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਟੀ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਲ 2009 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿਚ, [[ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਭਾਰਤ)|ਐਮ.ਐਚ.ਆਰ.ਡੀ.]] ਨੇ ਜੋਧਪੁਰ ਵਿਖੇ ਸੰਸਥਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਅੰਤਮ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

ਜੇ ਐਨ ਵੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਜੋਧਪੁਰ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਐਮ.ਬੀ.ਐਮ. ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਪਛਾਣ ਆਈਆਈਟੀ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਪਾਰਗਮਨ ਕੈਂਪਸ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਹੋਈ। ਮਈ 2010 ਵਿਚ, ਆਈਆਈਟੀ ਜੋਧਪੁਰ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਆਈਆਈਟੀ ਕਾਨਪੁਰ ਤੋਂ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਜਿਟ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਜੁਲਾਈ 2017 ਵਿੱਚ, ਆਈਆਈਟੀ ਜੋਧਪੁਰ ਦੇ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਕੈਂਪਸ ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਮਾਈਗਰੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਹੈ।

== ਕੈਂਪਸ ==

=== ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ===
ਆਈਆਈਟੀਜੇ ਜੋਧਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਈਵੇ 65 'ਤੇ ਲਗਭਗ 24 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ' ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਜੋਧਪੁਰ ਨੂੰ ਨਾਗੌਰ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ਝੀਪਸਨੀ ਅਤੇ ਘਰਾਓ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ 852 ਏਕੜ (3.45 ਕਿਲੋਮੀਟਰ) ਜ਼ਮੀਨ ਫੈਲੀ ਹੈ। ਐਮ. ਐਮ. ਪੱਲਮ ਰਾਜੂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ, ਨੇ 16 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2013 ਨੂੰ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।

ਸਥਾਈ ਕੈਂਪਸ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਟਿਕਾਊ ਮਾਡਲ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੈਂਪਸ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਪਲਾਨ ਨੂੰ ਇੰਡੀਆ ਹੈਬੀਟੈਟ ਸੈਂਟਰ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ 2–3 ਮਾਰਚ 2017 ਦੌਰਾਨ 8 ਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਸੰਮੇਲਨ ਦੌਰਾਨ ‘ ਪੈਸਿਵ ਆਰਕੀਟੈਕਚਰ ਡਿਜ਼ਾਇਨ ’ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤਹਿਤ ‘ਗ੍ਰਹਿ ਮਿਸਾਲੀ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਐਵਾਰਡ’ ਮਿਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iitj.ac.in/events/index.php?event=latest@iit_jodhpur&amp;title=170&amp;id=170|title=IIT Jodhpur receives GRIHA Exemplary Performance Award for its Masterplan under ‘Passive Architecture Design’|website=www.iitj.ac.in|access-date=2017-06-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://jovo.education/index.php/iit-jodhpur-receives-griha-exemplary-performance-award-for-its-masterplan-under-passive-architecture-design/|title=IIT Jodhpur receives GRIHA Exemplary Performance Award for its Masterplan under ‘Passive Architecture Design’ {{!}} JOVO Education|last=Editor|website=jovo.education|language=en-US|access-date=2017-06-03|archive-date=2017-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107011930/http://jovo.education/index.php/iit-jodhpur-receives-griha-exemplary-performance-award-for-its-masterplan-under-passive-architecture-design/|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://grihaindia.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=77&amp;t=library|title=GRIHA: Exemplary Performance Award list|website=grihaindia.org|access-date=2017-06-03|archive-date=2017-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170606050045/http://www.grihaindia.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=77&amp;t=library|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਦਿਅਕ ==

=== ਵਿਭਾਗ ===
ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅਕਾਦਮਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ 11 ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਭਾਗ ਇਹ ਹਨ:&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://iitj.ac.in/department/index.php?id=departments|title=IITJ-Indian Institute of Technology Jodhpur|website=iitj.ac.in|access-date=2018-12-18}}&lt;/ref&gt;

* ਬਾਇਓਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਅਤੇ ਬਾਇਓਇਨਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 
* ਕੈਮੀਕਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 
* ਰਸਾਇਣ 
* ਸਿਵਲ ਇੰਜੀਨਿਅਰੀ 
* ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 
* ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕਲ ਇੰਜਿਨੀਰਿੰਗ 
* ਮਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਗਿਆਨ 
* ਧਾਤੂ ਅਤੇ ਮਟੀਰੀਅਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ 
* ਗਣਿਤ 
* ਜੰਤਰਿਕ ਇੰਜੀਨਿਅਰੀ 
* ਭੌਤਿਕੀ

== ਖੋਜ ==
ਆਈ.ਆਈ.ਟੀ. ਜੋਧਪੁਰ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iitsystem.ac.in/sites/default/files/externalpeer-review/12/ffda337401ebd1bf7e5c180e94.pdf|title=External Peer Review Report 29-30 June to 1 July 2014|website=iitsystem.ac.in|access-date=5 ਦਸੰਬਰ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013172152/https://www.iitsystem.ac.in/sites/default/files/externalpeer-review/12/ffda337401ebd1bf7e5c180e94.pdf|archive-date=13 ਅਕਤੂਬਰ 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iitsystem.ac.in/sites/default/files/externalpeer-review/12/ffda337401ebd1bf7e5c180e94.pdf|title=External Peer Review Report 29-30 June to 1 July 2014|website=iitsystem.ac.in|access-date=5 ਦਸੰਬਰ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20181013172152/https://www.iitsystem.ac.in/sites/default/files/externalpeer-review/12/ffda337401ebd1bf7e5c180e94.pdf|archive-date=13 ਅਕਤੂਬਰ 2018|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਈਆਈਟੀ ਜੋਧਪੁਰ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਸੀ। ਆਈਆਈਟੀ ਜੋਧਪੁਰ ਨੇ ਨਾਰਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ, ਜਾਪਾਨ ਨਾਲ ਅਕਾਦਮਿਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://iitj.ac.in/collaborations/index.php?id=news_archives&amp;num=370&amp;item=academic_collaboration|title=Collaboration of IITJ and Nara Institute, Japan}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* ਜੋਧਪੁਰ ਵਿੱਚ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਕਾਲਜਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ 
* [[ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟਸ ਆਫ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ|ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ]] 
* ਆਰੀਡ ਫੌਰੈਸਟ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ (ਏਐਫਆਰਆਈ) ਜੋਧਪੁਰ

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਤਕਨਾਲੋਜੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਦਿਅਕ ਅਦਾਰੇ]]</text>
      <sha1>kqv94ykvqmekanpz0q7kzfipoerc2vh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਚੇਤਨ ਚੌਹਾਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123526</id>
    <revision>
      <id>849793</id>
      <parentid>694978</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13334" sha1="glbo30ren4eou9v0u0kjv649kuboc52" xml:space="preserve">[[File:The Union Minister for Textiles, Smt. Smriti Irani lighting the lamp at the convocation ceremony of the National Institute of Fashion Technology (NIFT), in New Delhi.jpg|thumb|ਚੇਤਨ ਚੌਹਾਨ ਕੇਂਦਰੀ ਕੱਪੜਾ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਇਰਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਟ ਆਫ ਫੈਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੌਜੀ (ਨਿਫਟ) ਦੇ ਕਨਵੋਕੇਸ਼ਨ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਦੀਪ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।]]
'''ਚੇਤਨ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Chetan Chauhan;''' ਜਨਮ 21 ਜੁਲਾਈ 1947) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ]], ਜਿਸਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤ]] ਲਈ 40 [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ]] ਸਨ। ਉਸਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਲਈ [[ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ]] ਖੇਡੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਸਾ 1970 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ [[ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ]] ਦਾ ਨਿਯਮਤ ਉਦਘਾਟਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਚੇਤਨ ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਜੂਨ 2016 ਤੋਂ ਜੂਨ 2017 ਤੱਕ ਨਿਫਟ (ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਫੈਸ਼ਨ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ) ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ 1991 ਅਤੇ 1998 ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ [[ਅਮਰੋਹਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਮਰੋਹਾ]] ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਅਗਸਤ 2018 ਤੱਕ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/politics/up-cabinet-announcement-adityanath-keeps-home-ministry-maurya-gets-pwd-1362904.html|title=UP CM Adityanath Keeps Home, PWD for Maurya, Dinesh Gets Education|work=News18|access-date=26 January 2019}}&lt;/ref&gt; 

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਦਿਨ ==
ਚੌਹਾਨ ਦਾ ਜਨਮ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ 1960 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਫੌਜ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪੁਣੇ ਦੇ ਵਾਡੀਆ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਲਈ. ਉਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਖਿਡਾਰੀ ਕਮਲ ਭੰਡਾਰਕਰ ਨੇ ਕੋਚ ਕੀਤਾ। ਚੌਹਾਨ ਨੇ 1966–67 ਵਿੱਚ ਰੋਹਿਂਟਨ ਬੈਰੀਆ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੁਣੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਜੋਨਲ ਵਿਜ਼ੀ ਟਰਾਫੀ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਜ਼ੋਨ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਨੌਰਥ ਜੋਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 103 ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਜੋਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 88 ਅਤੇ 63 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਥੀ ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਸੀ। 1967 ਵਿਚ ਵਿਜ਼ੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲਤਾ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ [[ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ|ਰਣਜੀ]] ਟੀਮ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਗਈ। ਚੌਹਾਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਿਕਟ 'ਤੇ ਬੰਬੇ ਖਿਲਾਫ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਆਊਟ ਹੋਏ, ਜਿਥੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਵਿਕਟਾਂ 52 ਦੌੜਾਂ' ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ। ਉਸਨੇ [[ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ|ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ ਦੇ]] ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਜੋਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ 103 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ 1969–70 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਖੇਡਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

== ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ==
ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਨਿਊ[[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਜ਼ੀਲੈਂਡ]] ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਬੰਬੇ ਵਿਖੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ 25 ਮਿੰਟ ਲਏ, ਬਰੂਸ ਟੇਲਰ ਦੇ ਸਕੋਰ 'ਤੇ ਚਾਰ ਦੌੜਾਂ' ਤੇ ਇਕ [[ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਸਕੋਰ ਕੱਟ]] ਉਸ ਦਾ ਅਗਲਾ ਸਕੋਰ ਸ਼ਾਟ ਉਸੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਦੇ [[ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਛੱਕਿਆਂ 'ਤੇ]] ਇਕ [[ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਹੁੱਕ ਸੀ]]। ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੌਸਮ ਵਿਚ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਸਟਰੇਲੀਆ]] ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਲਈ 1972–73 ਰਣਜੀ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ 873 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਲ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਗਾਤਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਚੌਹਾਨ ਅਤੇ ਮਧੂ ਗੁਪਤੇ ਨੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿਚ 405 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕੀਤੀ। ਦੋਹਰੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ। ਉਹ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਕੋਈ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਖੇਡਿਆ। 

ਉਹ 1975 ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਜ਼ੋਨ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ [[ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ]] ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਦਿੱਖ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਤੇ ਖਤਮ ਹੋਈ। 1976–77 ਵਿਚ, ਉਸਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ (ਇਕ ਭੱਜੇ ਹੋਏ ਜਬਾੜੇ ਨਾਲ), 200 ਬਨਾਮ ਪੰਜਾਬ, 147 ਬਨਾਮ ਕਰਨਾਟਕ ਅਤੇ ਸੈਂਟਰਲ ਜ਼ੋਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 150 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਅਗਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਉਣ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ। 

== ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਲ ==
ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਲਈ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗਾਵਸਕਰ ਦੇ 59 ਓਪਨਿੰਗ ਸਟੈਂਡਾਂ ਵਿਚ 3022 ਦੌੜਾਂ ਜੋੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 10 ਵਾਰੀ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿਚ 16 ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ, ਪਰ ਇਕ ਸਦੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ 2084 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਸਦਾ ਆਖਰੀ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਮੈਚ 1985 ਵਿਚ ਬੰਬੇ ਵਿਰੁੱਧ [[ਰਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ|ਰਣਜੀ ਫਾਈਨਲ]] ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਸਨੇ ਭੰਗ ਦੀ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ 98 ਅਤੇ 54 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। 

ਚੌਹਾਨ 1991 ਅਤੇ 1998 ਵਿਚ ਅਮਰੋਹਾ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ (ਸੰਸਦ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਹ 1996, 1999 ਅਤੇ 2004 ਵਿਚ ਉਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਚੌਥੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ]] ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 

ਚੌਹਾਨ ਨੂੰ 1981 ਵਿਚ [[ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ|ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਮਿਲਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cricketcountry.com/news/list-of-indian-cricketers-winning-arjuna-award-485560|title=List of Indian cricketers winning Arjuna Award|last=Staff|first=CricketCountry|date=22 August 2016|work=Cricket Country|access-date=26 January 2019}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

== ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ==

* ਚੌਹਾਨ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਸਟ ਕਰੀਅਰ ਨੂੰ 2000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੈਂਕੜੇ ਦੇ। 15 ਅਗਸਤ 2007 ਤੱਕ, [[ਸ਼ੇਨ ਵਾਰਨ]] (3154 ਦੌੜਾਂ) ਇਕੋ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਹੋਰ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਹੋਰ, ਟ੍ਰੇਵਰ ਗੋਡਾਰਡ (ਇਕ ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਲ 2516), ਐਲਿਸਟਰ ਕੈਂਪਬੈਲ (ਦੋ ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਲ 2858), [[ਚਮਿੰਡਾ ਵਾਸ]] (2694*ਇਕ ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ [[ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ]] (ਇਕ ਸੈਂਕੜੇ ਨਾਲ 2,506) 2000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਸੈਂਕੜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਗੋਡਾਰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2000 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਏ ਬਿਨਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਦੇ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਹੀ ਪਾਰੀ 112[http://stats.cricinfo.com/guru?sdb=player;playerid=1018;class=testplayer;filter=basic;team=0;opposition=0;notopposition=0;season=0;homeaway=0;continent=0;country=0;notcountry=0;groundid=0;startdefault=1955-06-09;start=1955-06-09;enddefault=1970-02-24;end=1970-02-24;tourneyid=0;finals=0;daynight=0;toss=0;scheduledovers=0;scheduleddays=0;innings=0;result=0;followon=0;seriesresult=0;captain=0;keeper=0;dnp=0;recent=;viewtype=bat_cumulative;runslow=;runshigh=;batposition=0;dismissal=0;bowposition=0;ballslow=;ballshigh=;bpof=0;overslow=;overshigh=;conclow=;conchigh=;wicketslow=;wicketshigh=;dismissalslow=;dismissalshigh=;caughtlow=;caughthigh=;caughttype=0;stumpedlow=;stumpedhigh=;csearch=;submit=1;.cgifields=viewtype] ਤੱਕ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। 
* ਚੌਹਾਨ ਨੇ ਗਾਵਸਕਰ ਦੇ ਨਾਲ 11 ਸੈਂਕੜੇ ਲਗਾਏ ਸਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਚੌਥੇ ਵਿਕਟ ਲਈ ਸੀ। 1978–79 ਵਿਚ [[ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼]] ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਚੌਹਾਨ ਪਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤੀਸਰੀ ਵਿਕਟ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਇਆ।[http://www.cricinfo.com/db/ARCHIVE/1970S/1978-79/WI_IN_IND/WI_IND_T1_01-06DEC1978.html] 

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>glbo30ren4eou9v0u0kjv649kuboc52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੁੰਡੱਪਾ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123713</id>
    <revision>
      <id>849785</id>
      <parentid>694967</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6298" sha1="l77uphtu4fuqfgde9n2yw49nqpz2var" xml:space="preserve">'''ਗੁੰਡੱਪਾ ਰੰਗਨਾਥ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ''' (ਜਨਮ 12 ਫਰਵਰੀ 1949) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਹੈ]]। ਉਹ 1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਸਰਬੋਤਮ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ 1969 ਤੋਂ 1983 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਲਈ [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਖੇਡਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 91 ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਅਤੇ 6000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਹ 1974 ਤੋਂ 1982 ਤੱਕ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ]] ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[1975 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|1975]] ਅਤੇ [[1979 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|1979]] ਦੇ [[ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|ਵਰਲਡ ਕੱਪ ਸ਼ਾਮਲ]] ਸਨ। ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਰਨਾਟਕ (ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਸੂਰ) ਲਈ ਖੇਡਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ, ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੌਰ 'ਤੇ '''&quot;ਵਿਸ਼ੀ&quot;''' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਗੁੱਟ ਦੀ [[ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ]] ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਸੀ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮੇਂ' ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਵਿਕਟ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਾਟਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਛਾਪ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਦਾ ਮਨਪਸੰਦ ਵਰਗ ਕੱਟ ਸੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਟ ਜੋ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਖਿਲਾਫ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਲਿੱਪ ਤੇ ਫੀਲਡ ਕਰਦਾ ਸੀ।

== ਕਪਤਾਨੀ ==
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੇ 1979-80 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ [[ਕਪਤਾਨ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਕਪਤਾਨ]] ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਇੱਕ ਡਰਾਅ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗੋਲਡਨ ਜੁਬਲੀ ਟੈਸਟ [[ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸੀ]]। ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਆਪਣੇ ਨਿਰਪੱਖ-ਖੇਡ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਅੰਪਾਇਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਊਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੂੰ ਬੌਬ ਟੇਲਰ ਨੂੰ ਕ੍ਰੀਜ਼ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਇਆ। ਟੇਲਰ ਨੇ ਮੈਚ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਲਈ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।

== ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ==
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ 1983 ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1999 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਆਈਸੀਸੀ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਰੈਫਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੋਣ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਚੇਅਰਮੈਨ ਵੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ। ਉਹ ਐਨਸੀਏ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://m.cricbuzz.com/profiles/3967/rohan-gavaskar&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਸੁਨੀਲ ਗਾਵਸਕਰ ਦੀ ਭੈਣ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਟੇ ਡੇਵਿਕ ਨਾਲ ਬੰਗਲੌਰ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗਾਵਸਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਹਨ ਜੈਵਿਸ਼ਵਾ ਗਾਵਸਕਰ - ਰੋਹਨ ਕਨ੍ਹਾਈ (ਸਾਬਕਾ ਪੱਛਮੀ ਕਪਤਾਨ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਐਮ ਐਲ ਜੈਸੀਮ੍ਹਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਵੰਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਨਾਮ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ਮਾਨਤਾ ==
ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਨੂੰ ਕਰਨਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ|ਬੀਸੀਸੀਆਈ]] ਦੁਆਰਾ ਸਾਲ 2009 ਵਿੱਚ ਸੀ ਕੇ ਨਾਇਡੂ ਲਾਈਫ ਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਸਾਲ 1977-78 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ [[ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ|ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cricketcountry.com/news/list-of-indian-cricketers-winning-arjuna-award-485560}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>l77uphtu4fuqfgde9n2yw49nqpz2var</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਚੰਦਰਲੇਖਾ (ਡਾਂਸਰ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126071</id>
    <revision>
      <id>849566</id>
      <parentid>577665</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7008" sha1="avflz18rsic72s8gzngoy73mi3havoq" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ਚੰਦਰਲੇਖਾ 
| birth_date = {{birth date|df=yes|1928|12|06}}
| birth_place = ਵਾਡਾ, [[ਮੁੰਬਈ]], ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ
| death_date = {{death date and age|df=yes|2006|12|30|1928|12|06}}
| death_place = [[ਚੇਨਈ]], [[ਭਾਰਤ]]
}}

'''ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਪ੍ਰਭੂਦਾਸ ਪਟੇਲ''' (6 ਦਸੰਬਰ 1928 - 30 ਦਸੰਬਰ 2006), ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿਰਫ '''ਚੰਦਰਲੇਖਾ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਤੀਜੀ [[ਵੱਲਭਭਾਈ ਪਟੇਲ]], ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ [[ਯੋਗਾਸਣ|ਯੋਗਾ]] ਨਾਲ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਅਤੇ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਕਲਾਰਿਪਾਯਾਟੂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ]] ਵਲੋਂ 2004 ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ, ਡਾਂਸ ਅਤੇ ਡਰਾਮਾ ਲਈ ਸਰਵਉੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

== ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਉਸਦਾ ਜਨਮ [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ]] ਵਾਡਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਅਬੋਧਵਾਦ|ਅਬੋਧਵਾਦੀ]] ਡਾਕਟਰ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ [[ਹਿੰਦੂ]] ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਬਚਪਨ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;Guardian obit&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/news/2007/feb/09/guardianobituaries.india|title=Chandralekha: Controversial Indian dancer whose ideas challenged convention|date=9 February 2007|access-date=30 November 2009|publisher=The Guardian|location=London}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਡਾਂਸ ਸਿੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਏਲਾੱਪਾ ਪਿਲਾਈ ਅਧੀਨ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ|ਦਾਸੀ ਅੱਟਮ]] ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨ੍ਰਿਤਕਾਂ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਡਾਂਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ [[ਬਾਲਸਰਸਵਤੀ|ਬਾਲਸਾਰਸਵਤੀ]] ਅਤੇ [[ਰੁਕਮਣੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਡੇਲ|ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁੰਦਲੇ]] ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Guardian obit&quot;/&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਿਖਲਾਈ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਵਿੱਚ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਪੋਸਟ-ਮਾਡਰਨ ਫਿਊਜ਼ਨ ਨਾਚਾਂ ਵੱਲ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਰਸ਼ਲ ਆਰਟਸ ਜਿਵੇਂ ਕਲਾਰਿਪਾਯਾਟੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;NYT Obit&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/01/07/arts/07chandralekha.html|title=Chandralekha, 79, Dancer Who Blended Indian Forms, Dies|last=Dunning|first=Jennifer|date=7 January 2007|work=[[The New York Times]]|access-date=30 November 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://pqasb.pqarchiver.com/nypost/access/68457787.html?dids=68457787:68457787&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Nov+21%2C+1998&amp;author=Clive+Barnes&amp;pub=New+York+Post&amp;desc=HANDSOME+%27RAGA%27-BAG+OF+THESES&amp;pqatl=google|title=HANDSOME 'RAGA'-BAG OF THESES|last=Barnes|first=Clive|date=21 November 1998|work=[[New York Post]]|access-date=30 November 2009}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ==

* 1991: [[ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ]]: ਕਰੀਏਟਿਵ ਡਾਂਸ 
* 2003-2004: ਕਾਲੀਦਾਸ ਸਨਮਾਨ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hinduonnet.com/2003/10/19/stories/2003101900711100.htm|title='Kalidas Samman' for Chandralekha|date=19 October 2003|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080204084001/http://www.hinduonnet.com/2003/10/19/stories/2003101900711100.htm|archive-date=4 February 2008}}&lt;/ref&gt; 
* 2004: ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sangeetnatak.org/sna/fellowslist.htm|title=Sangeet Natak Akademi Ratna Sadasya (Fellowship)|publisher=[[Sangeet Natak Akademi]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727235210/http://www.sangeetnatak.org/sna/fellowslist.htm|archive-date=27 July 2011|access-date=1 December 2009}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਕਿਤਾਬਚਾ ==
ਰੁਸਟਮ ਬਾਰੂਚਾ. ''ਚੰਦਰਲੇਖਾ: ਔਰਤ, ਨਾਚ, ਵਿਰੋਧ.'' ਇੰਡਸ. ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 1995.   [[International Standard Book Number|ISBN]] &amp;nbsp; [[Special:BookSources/81-7223-168-7|81-7223-168-7]]

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://web.archive.org/web/20120406070204/http://danceinteractive.jacobspillow.org/dance/chandralekha-group?ref=artist&amp;refcar=%2Fartist%2Fc-d 1994 ਵਿੱਚ ਯਾਕੂਬ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਵਿੱਚ ਯਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੰਦਰਲੇਖਾ ਦੀ ਪੁਰਾਲੇਖ ਫ਼ਿਲਮ]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2006]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1928]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਚ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>avflz18rsic72s8gzngoy73mi3havoq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਾਜਲ ਓਜ਼ਾ ਵੈਦਿਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126470</id>
    <revision>
      <id>849752</id>
      <parentid>743319</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17155" sha1="pr1dgvfeigkvdkb5gqxcutpx4ambhc1" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=September 2018}}
{{Use Indian English|date=September 2018}}
{{Infobox writer &lt;!--For more information, see [[:Template:Infobox Writer/doc]].--&gt;
| name = ਕਾਜਲ ਓਜ਼ਾ ਵੈਦਿਆ 
| image = Kajal Oza Vaidya.JPG
| image_size =
| alt =
| caption =
| native_name =
| native_name_lang =
| birth_name =
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1966|09|29}}
| birth_place = [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ
| death_date = &lt;!-- {{death date and age|df=yes|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| death_place =
| occupation = ਲੇਖਕ, ਪਟਕਥਾਕਾਰ
| language = [[Gujarati language|ਗੁਜਰਾਤੀ]]
| citizenship = ਭਾਰਤੀ
| education =
| alma_mater = [[ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]
| period =
| genre = &lt;!-- or: | genres = --&gt;
| subject = &lt;!-- or: | subjects = --&gt;
| movement =
| notableworks = &lt;!-- or: | notablework = --&gt;
| spouse = [[ਸੰਜੇ ਵੈਦਿਆ]]
| children = ਪੁੱਤਰ: ਤਥਾਗਤ
| relatives =
| awards =
| signature = Kaajal Oza Vaidya signature.svg
| signature_alt =
| years_active = 2005-
| module =
| website = {{url|http://kaajalozavaidya.in/}}
}}
'''ਕਾਜਲ ਓਜ਼ਾ ਵੈਦਿਆ''' ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੇਖਕ, '''ਪਟ ਕਥਾਕਾਰ,''' ਰੇਡੀਓ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਅਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ 56 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਵਲ, ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਲੇਖ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਸਾਬਣ ਓਪੇਰਾ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀਆਂ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ. ਉਹ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;SBS2015&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.sbs.com.au/yourlanguage/gujarati/gu/content/kaajl-ojhaa-vaidya-saathe-sbs-sttuddiio-maan-vaat-cit?language=gu|title=કાજલ ઓઝા વૈદ્ય સાથે SBS સ્ટુડીઓ માં વાત-ચિત|date=8 May 2015|website=SBS Gujarati|language=gu|access-date=9 August 2015}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ਜਿੰਦਗੀ ==
ਕਾਜਲ ਦਾ ਜਨਮ 29 ਸਤੰਬਰ 1966 ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਸੇਂਟ ਜ਼ੇਵੀਅਰਜ਼ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ-ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।

== ਕਰੀਅਰ ==
ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ 'ਸੰਬੰਧ' ਦੇ ਨਾਲ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। 'ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ' (ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਨਾਮ) 2005 ਵਿੱਚ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਬਾਅਦ,ਸ਼ੇਸ਼ਯਤਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ। ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਉਦੋਂ ਵਧੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ ਯੋਗ ਵਿਯੋਗ ਚਿੱਤਰਕਲੇਖ ਵਿੱਚ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਲੜੀਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਨਾਟਕਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮਾਸਟਰ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਫੈਕਲਟੀ ਵਜੋਂ ਰਚਨਾਤਮਕ ਲਿਖਾਈ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਉਸਨੇ ''ਸੰਦੇਸ਼'', ''ਗੁਜਰਾਤ ਡੇਲੀ,'' ''ਲੋਕਸੱਤਾ-ਜਨਸੱਤਾ,'' ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|ਦਿ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ]]'', ''ਅਭਿਆਨ'' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਤੇ ''ਸਮਕਾਲੀਨ'', ''ਸੰਭਾਵ'' ਨਾਲ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ''ਦਿਵਿਆ ਭਾਸਕਰ'', ''ਗੁਜਰਾਤ,'' ''ਕਛਮੀਤ੍ਰ'', ''ਜਨਮਭੂਮੀ ਪ੍ਰਵਾਸੀ'' ਅਤੇ ''ਕਲਕੱਤਾ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿੱਚ ਕਾਲਮ ਲਿਖਦੀ ਹੈ।'' ਉਹ ਬਕਾਇਦਾ ਗੁਜਰਾਤ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Akilanews.com 2015&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.akilanews.com/11042014/rajkot-news/1397213788-24049|title=‘સંતાનો સાથે દોસ્‍તી કેળવો' : કાજલ ઓઝા વૈદ્ય.....|date=9 August 2015|website=[[Akila Daily]]|language=gu|access-date=9 August 2015|archive-date=3 ਅਕਤੂਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151003185753/http://www.akilanews.com/11042014/rajkot-news/1397213788-24049|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Shah 2014&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P3-3172533161.html|title=Writing More Important: Ahmedabad's First Gujarati Literature Festival Opened on Friday with a Fiery and Interesting Discussion between Four Renowned Authors and the Audience Gujarati Literature Festival|last=Shah|first=Kinjal|date=4 January 2014|website=DNA {{Subscription required|via=HighBeam}}|archive-url=https://web.archive.org/web/20160301134524/https://www.highbeam.com/doc/1P3-3172533161.html|archive-date=1 March 2016|access-date=2 October 2015}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਰੇਡੀਓ ਸ਼ੋਅ ''ਕਾਜਲ @ 9'' 'ਤੇ 94.3 ਮਾਈ ਐਫ ਐਮ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Radioandmusic.com 2015&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/my-fm-unveils-two-shows-aradhana-and-kajal|title=My FM unveils two shows Aradhana and Kajal@9|date=9 August 2015|website=Radioandmusic.com|access-date=9 August 2015}}&lt;/ref&gt;

== ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ==

=== ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ ===
ਕਾਜਲ ਨੇ 56 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;www.divyabhaskar.co.in 2014&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.divyabhaskar.co.in/news-fb/MGUJ-VAD-MAT-latest-vadodara-news-030005-660737-NOR.html|title=મારી જર્ની માણસોને સ્વીકારવાની જર્ની છે : કાજલ ઓઝા વૈદ્ય|date=7 October 2014|website=www.divyabhaskar.co.in|language=gu|access-date=9 August 2015}}&lt;/ref&gt;

ਉਸਨੇ ਕਈ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ:

''ਯੋਗ ਵਿਓਗ'' (ਭਾਗ 1 - 2 - 3, 2007),

''ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾਯਨ'' (2010),

''ਸੰਨਾਟਾ ਨੂ ਸਰਨਾਮੂ'' (2011),

ਪੂਰਨ ਅਪੂਰਨਾ, ਚਾਹਰਾ ਪੈਂਚਲੋਨੋ ਚੈਰੋ (2013),

ਪੁਰਵਰਧ (2014),

ਸਿਮਫਨੀ ਆਫ ਸਾਈਲੈਂਸ (2014) ),

ਰਾਗ ਵੈਰਾਗ (2018),

''ਦ੍ਰੋਪਦੀ,'' ''ਸ਼ੁਕਰਾ -''

''ਮੰਗਲ,'' ''ਸਤਿਆ -'' ਅਸਤਿਆ,

ਦਾਰਿਯੋ ''ਏਕ ਤਾਰਸ ਕੋਈ''

''ਲੀਲੁ ਸਗਪਨ ਲੋਹੀ, ਨੂ,'' ਪੋਟ ਪੋਟਾਨੀ ਪੰਖਰ(ਭਾਗ 1 &amp; 2),

''ਤਾਰਾ ਵੀਨਾ ਨਾ ਸ਼ਾਹਰ ਮਾ,''

ਏਕ ਸੰਜ ਨਾ ਸਰਨੇਮ,

ਪਰਿਜਤ ਨੂ ਪਰੋਧ, ਛਲ (ਭਾਗ 1 -2),

ਮੌਨ ਰਾਗ, ਮਧਿਆਬਿੰਦੂ.''.''&lt;ref name=&quot;Salam 2014&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/books/literary-review/sacred-notes/article5643007.ece|title=Sacred notes|last=Salam|first=Ziya Us|date=1 February 2014|website=The Hindu|access-date=9 August 2015}}&lt;/ref&gt;

''ਸ਼ੇਸ਼ਯਤਰਾ'' ਉਸਦਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਛੋਟੇ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹਨ ''ਦਿਲ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਪਛਿਨੀ ਸਾਵਰ'', ''ਕਾਜਲ'' ''ਓਜ਼ਾ'' ''ਵੈਦਿਆ ਨੀ ਵਰਤਾਓ'', ਸੰਬੰਧ ''ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ''।

ਉਸਨੇ ਨਿਬੰਧ ਅਤੇ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ: ''ਮਾਰੀ ਮਾਮੀ ਮਾਰਾ ਪੱਪਾ.'' ''.'', ''ਸੰਗਠ ਇਕਬਿਜਾਨੋ'', ''ਮਾਰਜੀ ਇਕਬਿਜਨੀ'', ''ਸ਼ਰਧਾ ਇਕਬਿਜਨੀ'', ''ਸੱਤਿਆ ਇਕਬਿਜਾਨੁ'', ''ਸੁਖ ਇਕਬਿਜਾਨੁ'', ''ਸੰਜਨ ਏਕ ਬਿਜਨੀ'', ''ਸਾਥ ਏਕ ਬਿਜਨੋ'', ''ਸਨੇਹ ਏਕ ਬਿਜਨੋ'', ''ਮੌਸਮ ਏਕ ਬਿਜਨੀ'', ''ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ'', ''ਏਕ ਬਿਜਨ ਗਾਮਾ ਰਹਿਆ'' (2009), ''ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੋ'', ''ਆਦਮੀ - ਮਾਈਨਸ ਥੀ ਪਲੱਸ'', ''ਸਰਚਲਾਈਟ, ਤੁਜਸ ਹੋਤੀ ਭੀ ਤੋ, ਕਿਆ ਹੋਤੀ ਸ਼ਿਕਯਤ ਮੁਝਕੋ?'' . ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ''ਤਨੇ, ਜਿੰਦਾਗੀ'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ -: ''ਵਹਾਲੀ ਅਸਥਾ'' (2008); ''ਪ੍ਰਿਆ ਨਮਨ''।

''ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਮਾ'', ''ਡਾਕਟਰ, ਟੇਮ ਪੈਨ!'', ''ਚੁੰਗ ਚਿੰਗ'', ''ਸਾਵਕਾ'', ''ਸੰਪੂਰਣ ਪਤੀ'', ''ਸਿਲਵਰ ਜੁਬਲੀ'' ਅਤੇ ''ਵਤ ਏਕ ਰਾਤ ਨੀ'' ਉਸਦੇ ਨਾਟਕ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਟੇਬਲ ਕਿਤਾਬਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤੀਆਂ; ''ਸਮਿਤ'' (Smile), ''Aansu'' (ਟੀਅਰ), ''Prarthna'' (ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਦੇ), ''Chumban'' (Kiss) ਅਤੇ ''ਪ੍ਰੇਮ'' (ਪਿਆਰ)। ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਡੀਓ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ''ਟ੍ਰਨ ਪੇਧੀ ਨੀ ਕਵਿਤਾ'', ''ਪ੍ਰੇਮਪੈਟ੍ਰੋ'', ''ਤਾਰਾ ਚਹੇਰਾਨੀ ਲਗੋਲਾਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ''। ਉਸਨੇ ਗੈਰੀ ਚੈਪਮੈਨ ਦੀਆਂ ''ਪੰਜ ਪਿਆਰ ਵਾਲੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ'' ''ਪ੍ਰਮਾਨੀ ਪੰਚ ਭਾਸ਼'' ਅਤੇ [[ਸ਼ੋਭਾ ਡੇ|ਸ਼ੋਭਾ]] ਦੇ ''ਪਤੀ'' / ''ਪਤਨੀ'' ਨੂੰ ''ਜੀਵਨਸਾਥੀ'' ਵਜੋਂ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ''ਅਨੁਵਾਦ'' ਕੀਤਾ।

=== ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ===
ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀ, ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੇ ਹਮ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਲਈ ਕੁਝ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ। ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਜਰਾਤੀ ਟੈਲੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖੇ; ''ਅੰਤਰਨਾ ਉਜਸ'', ''ਸੁਖਨ ਆਰਥ'', ''ਹ ਜਾ ਭਾਗਯਵਿਧਤਾ''।

ਉਸਨੇ ਕਈ ਟੀਵੀ ਸਾਬਣ ਓਪੇਰਾ ਲਈ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ। ਉਸ ਦੀ ''ਏਕ ਦਾਲ਼ਾ ਪੰਖੀ'' (2001) ਜੋ ਡੀ ਡੀ ਗਿਰਨਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ 1600 ਐਪੀਸੋਡ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਸਨ ਜਦੋਂਕਿ ਈ.ਟੀ.ਵੀ. ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ''ਮੋਤੀ ਬਾ'' ਨੇ 500 ਐਪੀਸੋਡ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਸਾਬਣ ''ਸਾਤ'' ''ਤਾਲੀ'', ''ਏਕ ਮੋਤੀ ਇਕਲਵਯਾਨੁ ਸਨ''। ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੀ 4 ਯੂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ''ਅਪਨੇ ਪਰਾਯ ਦੀ'' ਕਹਾਣੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ''ਮਹਾਸਤੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਐਸ.ਏ.ਬੀ'' ਟੀਵੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਫਿਲਮਾਂ ''ਡਿਕਰੀ ਤੋ ਪਾਰਕੀ ਥਾਪਨ ਕੇਹਵੇ'' ਅਤੇ ''ਸਪਤਾਪਦੀ'' (2013)&lt;ref name=&quot;SBS2015&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;India TV News 2015&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/amitabh-bachchan-elated-by-success-of-his-gujarati-film-6482.html|title=Amitabh Bachchan elated by success of his company's Gujarati film|date=9 August 2015|website=India TV News|access-date=9 August 2015}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ''ਘਾਟ'' ਅਤੇ ''ਦੀਵਾਨਗੀ'' ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਪਲੇਅ ਲਿਖੀ।

ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ ''ਯੋਗ ਵਿਯੋਗ'' ਨੂੰ ਟੀਵੀ ਲੜੀ ''ਵਸੁੰਧਰਾ''&lt;ref name=&quot;Navya MaliniNavya Malini 2014&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/TV-showmakers-give-literary-adaptations-a-twist/articleshow/30797969.cms|title=TV showmakers give literary adaptations a twist|last=Navya MaliniNavya Malini|first=TNN|date=22 February 2014|website=The Times of India|access-date=9 August 2015}}&lt;/ref&gt; ਵਿੱਚ [[ਜਯਾ ਬਚਨ|ਜਯਾ ਬੱਚਨ]] ਅਭਿਨੀਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ&lt;ref name=&quot;India Today 2014&quot;&gt;{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/jaya-bachchan-tv-show-amitabh-yog-viyog-kajal-oza-vaidya/1/346134.html|title=Hunt on for younger Jaya Bachchan for TV show : Top Stories, News|date=28 February 2014|website=India Today|access-date=9 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bl2014&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/who-will-play-younger-jaya-bachchan-on-tv/|title=Who will play younger Jaya Bachchan on TV?|date=28 February 2014|access-date=9 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924001902/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/who-will-play-younger-jaya-bachchan-on-tv/|archive-date=24 ਸਤੰਬਰ 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bl2014&quot;/&gt; ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;mid-day 2014&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/telly-rattles-controversies-galore-from-the-television-world/15405153|title=Telly rattles! Controversies galore from the television world|date=26 June 2014|website=mid-day|access-date=9 August 2015}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਉਹ [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਗਾਂਤ ਓਜ਼ਾ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਹ 22 ਜੂਨ 1993 ਨੂੰ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਸੰਜੇ ਵੈਦਿਆ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਤਥਾਗਤ।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Marriage Rocks (A collection of articles in Gujarati on marriage by various people from different walks of life)|last=Oza|first=Kajal|publisher=Nabharat Sahitya Mandir|isbn=978-81-8440-974-1|location=Ahmedabad|page=}}&lt;/ref&gt;

== ਮਾਨਤਾ ==
ਉਸ ਨੂੰ 2015 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Piyush Mishra 2015&quot;&gt;{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/Women-achievers-awarded-at-a-function-in-Ahmedabad/articleshow/46502773.cms|title=Women achievers awarded at a function in Ahmedabad|last=Mishra|first=Piyush|date=9 March 2015|website=The Times of India|access-date=9 August 2015}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਾਲਮਨਵੀਸ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਪੱਤਰਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਵੁਮੈਨ 2020]]</text>
      <sha1>pr1dgvfeigkvdkb5gqxcutpx4ambhc1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਲੀਸ਼ਾ ਪੰਵਾਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131360</id>
    <revision>
      <id>849736</id>
      <parentid>695745</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9694" sha1="53i541hn0dywk98rg7jp8euonxd60zo" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਅਲੀਸ਼ਾ ਪੰਵਾਰ
| image              = Aalisha_Panwar.jpeg
| caption            = 
| birth_name         = 
| birth_date         = &lt;!--Birthdate must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs. No IMDb. No public records. See WP:BLPPRIVACY--&gt;
| birth_place        = &lt;!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. No blogs, no IMDb.--&gt;
| nationality        = ਭਾਰਤੀ
| occupation         = ਅਦਾਕਾਰਾ
| known for          = ''ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ ਮਰਜਾਵਾਂ''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/hina-khan-to-aalisha-panwar-when-tv-actors-roles-ended-on-an-abrupt-note/photostory/69941836.cms|title=Hina Khan to Aalisha Panwar: When TV actors' roles ended on an abrupt note|date=25 June 2019|website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
| notable_works      = 
| years_active       = 2012–ਹੁਣ
}}

'''ਅਲੀਸ਼ਾ ਪੰਵਾਰ''' ਭਾਰਤੀ [[ਅਦਾਕਾਰਾ]] ਹੈ ਜੋ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਲਰਜ਼ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਥ੍ਰਿਲਰ ਸ਼ੋਅ ''ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ  ਮਰਜਾਵਾਂ''  ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.abplive.in/television/ishq-mein-marjawan-actress-aalisha-panwar-turns-23-arjun-bijlani-nia-sharma-wish-her-with-heartfelt-posts-983474|title='Ishq Mein Marjawan' actors Arjun Bijlani &amp; Nia Sharma wish Aalisha Panwar on her 23rd birthday|last=Team|first=Filmymonkey|date=7 May 2019|website=www.abplive.in|language=en-US|access-date=2019-08-22|archive-date=2019-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822051026/https://www.abplive.in/television/ishq-mein-marjawan-actress-aalisha-panwar-turns-23-arjun-bijlani-nia-sharma-wish-her-with-heartfelt-posts-983474|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ''ਮੇਰੀ ਗੁਡੀਆ''  ਵਿੱਚ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/aalisha-panwar-gets-a-grand-farewell-from-the-team-of-ishq-mein-marjawan-pens-an-emotional-note/articleshow/68918144.cms|title=Aalisha Panwar gets a grand farewell from the team of Ishq Mein Marjawan, pens an emotional note – Times of India|website=[[The Times of India]]|access-date=2019-06-09}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਪੰਵਾਰ [[ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ [[ਸ਼ਿਮਲਾ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਅਨੀਤਾ ਪੰਵਾਰ ਚੈਪਸਲੀ ਸਕੂਲ [[ਸ਼ਿਮਲਾ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਿਨੇਸ਼ ਪੰਵਾਰ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://himachal.punjabkesari.in/shimla/news/serial-model-alisha-panwar-512266|title=12 साल की उम्र में कामयाबी की हासिल, आज छोटे पर्दे पर धमाल मचा रही हिमाचल की बेटी|date=5 September 2016|website=[[Punjab Kesari]]}}&lt;/ref&gt;

2008 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਡੀ.ਡੀ. ਨੈਸ਼ਨਲ ਦੇ ''ਨਾਚੇ ਗਾਏਂ ਧੂਮ ਮਚਾਏਂ''   ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। 2012 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਮਹਾਰਾਣੀ ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;auto1&quot;/&gt; 

== ਕਰੀਅਰ ==
ਪੰਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2012 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮ ''ਅੱਕੜ ਬੱਕੜ ਬੰਬੇ ਬੋ''  ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ''ਬੇਗੂਸਰਾਏ''  ਵਿੱਚ ਨਜਮਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। 2016 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ''ਥਪਕੀ ਪਿਆਰ ਕੀ''  ਵਿੱਚ ਅਦਿਤੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾਇਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/arjun-bijlani-returns-with-new-show-ishq-mein-mar-jawan-with-newcomer-aalisha-panwar-watch-the-first-look-of-the-thriller-1041802/|title=Arjun Bijlani returns with new show Ishq Mein Mar Jawan with newcomer Aalisha Panwar - Watch the first look of the thriller {{!}} Bollywood Life|date=11 August 2017|website=www.bollywoodlife.com|language=en-EN|access-date=2019-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206090700/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/arjun-bijlani-returns-with-new-show-ishq-mein-mar-jawan-with-newcomer-aalisha-panwar-watch-the-first-look-of-the-thriller-1041802/|archive-date=2023-02-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ''ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ''  ਅਤੇ ''ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕੀ ਸੌਦਾਗਰ - ਬਾਜੀਗਰ''  ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। 2017 ਤੋਂ 2019 ਤੱਕ ਪੰਵਾਰ ਨੇ ''ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ ਮਰਜਾਵਾਂ''  ਵਿੱਚ ਅਰੋਹੀ ਕਸ਼ਯਪ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਰਾਏਚੰਦ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/television/soaps/story/ishq-mein-marjawan-aalisha-panwar-aka-tara-quits-the-show-here-s-why-1474097-2019-03-09|title=Ishq Mein Marjawan: Aalisha Panwar aka Tara quits the show. Here's why|website=India Today}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਟਾਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ''ਮੇਰੀ ਗੁਡੀਆ''  ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਮਾਧੁਰੀ ਸ਼ਿਰਕੇ ਦੀ ਸੀ।

== ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!ਸਾਲ
! ਫ਼ਿਲਮ
! ਭੂਮਿਕਾ
! ਨੋਟ
! ਹਵਾਲੇ
|-
| 2012
| ''ਅੱਕੜ ਬੱਕਦੜ ਬੰਬੇ ਬੋ''
| ਕਿਸ਼ੋਰ ਲੜਕੀ
|
|
|}

== ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਸਾਲ
! ਦਿਖਾਓ
! ਭੂਮਿਕਾ
! ਨੋਟ
! ਰੈਫ.
|-
| 2015
| ''ਬੇਗੁਸਾਰਾਏ''
| ਨਜਮਾ
|
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2016
| ''ਥਪਕੀ ਪਿਆਰ ਕੀ''
| ਅਦਿਤੀ ਦਿਵਾਕਰ ਮਿਸ਼ਰਾ
|
|
|-
| ''ਜਮਾਈ ਰਾਜਾ''
| ਅਨਿਆ ਸੇਨਗੁਪਤਾ
| ਸਮਰਥਨ
|
|-
| ''ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕਾ ਸੌਦਾਗਰ - ਬਾਜੀਗਰ''
| ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ
| ਸਮਰਥਨ
|
|-
| 2017–2019
| ''ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ ਮਰਜਾਵਾਂ''
| ਅਰੋਹੀ ਕਸ਼ਯਪ / ਤਾਰਾ ਰਾਇਚੰਦ
| ਨਾਟਕ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ (ਦੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ)
| &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/aalisha-panwar-gets-a-grand-farewell-from-the-team-of-ishq-mein-marjawan-pens-an-emotional-note/articleshow/68918144.cms|title=Aalisha Panwar gets a grand farewell from the team of Ishq Mein Marjawan, pens an emotional note|website=The Times of India|language=en|access-date=2019-09-05}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2019
| ''ਲਾਲ ਇਸ਼ਕ''
| ਨਿਸ਼ਤਾ
| ਐਪੀਸੋਡਿਕ
|
|-
| 2019–2020
| ''ਮੇਰੀ ਗੁਡੀਆ''
| ਮਾਧੁਰੀ ਸ਼ਿਰਕੇ
| ਲੀਡ ਰੋਲ
|
|-
|}

=== ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਸਾਲ
! ਦਿਖਾਓ
! ਭੂਮਿਕਾ
! ਨੋਟ
! ਰੈਫ.
|-
| 2017, 2018
| ''ਤੂੰ ਆਸ਼ਿਕੀ''
| ਅਰੋਹੀ ਕਸ਼ਯਪ / ਤਾਰਾ ਰਾਇਚੰਦ
| ਮਹਿਮਾਨ
|
|-
| 2018
| ''ਸਿਲਸਿਲਾ ਬਾਦਲਤੇ ਰਿਸ਼ਤੋਂ ਕਾ''
| ਤਾਰਾ ਰਾਇਚੰਦ
| ਮਹਿਮਾਨ
|
|-
| 2018, 2019
| ''ਉਡਾਨ ਸਪਨੋਂ ਕੀ''
| ਤਾਰਾ ਰਾਇਚੰਦ
| ਮਹਿਮਾਨ
|
|}

=== ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਸਾਲ
! ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ
! ਭੂਮਿਕਾ
|-
| 2017
| 17 ਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਕੈਡਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ
| ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
|}

== ਸੰਗੀਤ ਵੀਡੀਓ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!ਸਾਲ
! ਵੀਡੀਓ
! ਗਾਇਕ
! ਕੰਪਨੀ
! ਹਵਾਲੇ
|-
| 2020
| ''ਖਮੋਸ਼ੀਆਂ''
| ''ਯੁਵਰਾਸ਼ ਕੋਸ਼ਰ''
| [[ਟੀ-ਸੀਰੀਜ਼]]
|
|}

== ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!ਸਾਲ
! ਅਵਾਰਡ
! ਸ਼੍ਰੇਣੀ
! ਦਿਖਾਓ
! ਨਤੀਜਾ
! ਹਵਾਲੇ
|-
| 2018
| ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡ
| ਲੀਡ ਰੋਲ ਫੀਮੇਲ (ਸਕਾਰਾਤਮਕ) ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਅਦਾਕਾਰ
| ''ਇਸ਼ਕ ਮੇਂ ਮਰਜਾਵਾਂ''| {{Nom}}
| rowspan=&quot;2&quot; | &lt;ref name=&quot;Aalisha&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.filmibeat.com/television/news/2018/gold-awards-2018-divyanka-tripathi-karan-patel-hina-khan-nakuul-mohsin-shivangi-others-nominated-274358.html|title=Gold Awards 2018: Divyanka Tripathi, Karan Patel, Hina Khan, Nakuul Mehta &amp; Others Nominated!|date=12 June 2018|website=filmibeat.com}}&lt;/ref&gt;
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1996]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]</text>
      <sha1>53i541hn0dywk98rg7jp8euonxd60zo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਤੋਰੂ ਦੱਤ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133377</id>
    <revision>
      <id>849581</id>
      <parentid>818755</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26382" sha1="1qbmewuloauxl6dwt42nqqbkvlaojcj" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=ਤੋਰੂ ਦੱਤ|image=Toru Dutt portrait.jpg|birth_date={{Birth date|df=yes|1856|3|4}}|birth_place=12 ਮਨੀਕਤੋਲ੍ਹਾ ਸਟ੍ਰੀਟ, ਰਾਮਬਾਗਾਂ, [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਬੰਗਾਲ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]]|death_date={{Death date and age|1877|8|30|1856|3|4|df=yes}}|death_place=[[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਬੰਗਾਲ]], ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|restingplace=ਮਨੀਕਤਲਾ ਕ੍ਰਿਸਚੈਨਿਟੀ ਸਮੈਂਟਰੀ, [[ਕਲੱਕਤਾ]]|occupation=ਕਵਿੱਤਰੀ|nationality=ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ|ethnicity=}}
'''ਤੋਰੂ ਦੱਤ''' ( {{Lang-bn|তরু দত্ত}} ) (4 ਮਾਰਚ 1856 - 30 ਅਗਸਤ 1877) ਇੱਕ [[ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਅਨੁਵਾਦਕ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ|ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ]] ਦੀ [[ਕਵੀ]] ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਦੇ ਸਮੇਂ [[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]] ਅਤੇ [[ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਫ੍ਰੈਂਚ]] ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ।&lt;ref&gt;Gosse, Edmund (1913). [https://archive.org/stream/criticalkitkat00goss#page/196/mode/2up &quot;Toru Dutt.&quot;] In: ''Critical Kit-kats.'' London: William Heinemann, pp. 197–212.&lt;/ref&gt; [[ਹੈਨਰੀ ਲੂਯਿਸ ਵਿਵੀਅਨ ਡੇਰੋਜ਼ੀਓ|ਉਸ ਨੂੰ ਹੈਨਰੀ ਲੂਇਸ ਵਿਵੀਅਨ ਡੇਰੋਜ਼ੀਓ]] (1809–31), [[ਮਨਮੋਹਨ ਘੋਸ਼]] (1869–1924) ਅਤੇ [[ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ]] (1879–1949) ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ [[ਭਾਰਤੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਾਹਿਤ|ਇੰਡੋ-ਐਂਗਲੀਅਨ]] ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਤ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ''ਏ ਸ਼ੈਫ ਗਲੇਨਡ ਇਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫੀਲਡਜ਼'' (1877) ਅਤੇ ''ਐਨਸ਼ੀਅਨਟ ਬੈਲਡਜ਼ ਐਂਡ ਲੈਜੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ'' (1882) ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨਾਵਲ, ''ਲੇ ਜਰਨਲ ਡਿ ਮੈਡਮੋਇਸੇਲ ਡੀ'ਆਰਵਰਜ਼'' (1879) ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਇਕੱਲਤਾ, ਤਾਂਘ, ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ। 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਦੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਵੀ [[ਜੌਨ ਕੀਟਸ|ਜੌਹਨ ਕੀਟਸ]] ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Chapman2014&quot;&gt;{{Cite journal|last=Chapman|first=Alison|date=September 2014|title=Internationalising the Sonnet: Toru Dutts &quot;Sonnet – Baugmaree&quot;|journal=Victorian Literature and Culture|language=en|volume=42|issue=3|pages=595–608|doi=10.1017/S1060150314000163|issn=1060-1503}}&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Life_and_Letters_of_Toru_Dutt_-_Aru_and_Toru.jpg|right|thumb| ਅਰੂ ਦੱਤ ਅਤੇ ਟੋਰੂ ਦੱਤ]]

== ਜੀਵਨੀ ==

=== ਮੁੱਢਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ===
ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਦਾ ਜਨਮ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ 4 ਮਾਰਚ 1856 ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਬਦਲ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ [[wikisource:Author:Govin Chunder Dutt |ਗੋਵਿੰਦ ਚੰਦਰ ਦੱਤ]] ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਰਾਮਬਾਗਨ ਦੱਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸ਼ੀਤਰਮੋਨੀ ਦੱਤ (ਮਿੱਤਰ) ਸੀ।  ਦੱਤ ਪਰਿਵਾਰ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ [[ਇਸਾਈ ਧਰਮ|ਈਸਾਈ]] ਮਿਸ਼ਨਰੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਦੇ ਦਾਦਾ ਰਸਮੈ ਦੱਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਚਚੇਰਾ ਭਰਾ [[ਰਮੇਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੱਤ|ਰੋਮਸ਼ ਚੰਦਰ ਦੱਤ]] ਇੱਕ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਵਲ ਨੌਕਰ ਵੀ ਸੀ। ਦੱਤ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ 1862 ਵਿੱਚ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਬਦਲ ਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਦੱਤ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਪਰੰਤੂ ਆਖਰਕਾਰ ਉਹ ਇੱਕ ਅਭਿਆਸ ਈਸਾਈ ਵੀ ਬਣ ਗਈ। ਦੱਤ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਲਿਖਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ: ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਧਾਰਮਿਕ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ ਦਾ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ।

ਤੋਰੂ ਤਿੰਨ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਵਿੱਚ, ਭੈਣ ਅਰੂ ਅਤੇ ਭਰਾ ਅਬਜੂ, ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਬਚਪਨ ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਘਰ ਅਤੇ ਬਾਗਮਰੀ ਦੇ ਉਪਨਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਦੱਤ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਅਧਿਆਪਕ ਬਾਬੂ ਸ਼ੀਬ ਚੰਦਰ ਬੈਨਰਜੀਆ ਦੁਆਰਾ, ਆਪਣੀ [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ  ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਿੱਖਣ, ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ [[ਜੌਨ ਮਿਲਟਨ|ਜੌਹਨ ਮਿਲਟਨ]] ਦੀ ਈਸਾਈ ਰੂਪਕ ''[[ਪੈਰਾਡਾਇਜ਼ ਲੌਸਟ|ਪੈਰਾਡਾਈਜ਼ ਲੌਸਟ]]''  ਦੀ ਮਹਾਂਕਾਵਿ ਕਵਿਤਾ ਦਿਲੋਂ ਸਿੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਸਿੱਖੀਆਂ।

ਦੱਤ ਦੇ ਭਰਾ ਅਬਜੂ ਦੀ 1865 ਵਿੱਚ ਟੀਬੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ।

=== ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ===
1869 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਦੱਤ 13 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਦੱਤ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭਾਰਤ ਛੱਡ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੱਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਹਿਲੀਆਂ ਬੰਗਾਲੀ ਲੜਕੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਰਾਹੀਂ ਯੂਰਪ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਚਾਰ ਸਾਲ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਇੰਗਲੈਂਡ 'ਚ ਬਿਤਾਏ। ਉਹ ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਵੀ ਗਏ।

ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ, 1869 ਤੋਂ 1870 ਤੱਕ, ਦੱਖਣ 'ਚ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਦੱਤ ਨੇ ਨਾਇਸ ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਥੁੜ੍ਹ-ਚਿਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। 1870 ਵਿੱਚ, ਪਰਿਵਾਰ ਲੰਡਨ ਦੇ ਬਰੋਂਪਟਨ, ਓਨਸਲੋ ਸਕੁਏਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਦੱਤ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। 1871 ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਕੈਂਬਰਿਜ]] ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ 1873 ਤੱਕ ਰਹੇ।

1872 ਵਿੱਚ, [[ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਨੇ 'ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਉੱਚ ਭਾਸ਼ਣ' ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਲੜੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਅਰੂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/toru-dutt |title=ਪੁਰਾਲੇਖ ਕੀਤੀ ਕਾਪੀ |access-date=2021-03-04 |archive-date=2019-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430201827/http://www.open.ac.uk/researchprojects/makingbritain/content/toru-dutt |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਔਰਤਾਂ ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦੀ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮੌਕੇ ਸੀਮਤ ਸਨ। ਇਹ ਉਰਤਾਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰਾ ਮੌਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ [[ਹੈਨਰੀ ਸਿਡਗਵਿਕ]] ਅਤੇ ਉਪ-ਅਭਿਆਸੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਮਿਲਸੀਐਂਟ ਗੈਰੇਟ ਫਾਸੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। 'ਲੈਕਚਰਜ਼ ਫਾਰ ਲੇਡੀਜ਼' 1871 ਵਿੱਚ ਨਿਊਨਹੈਮ ਕਾਲਜ ਬਣ ਗਿਆ, ਪਰ ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਕਾਲਜ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਦਾਖਿਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ,&lt;ref&gt;Newnham College Register 1871-1971, Vol 1&lt;/ref&gt; ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਕੈਂਬਰਿਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕੈਂਬਰਿਜ ਕਾਲਜ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦੱਤ ਦੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਉਤੇਜਕ ਬੌਧਿਕ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਅਤੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸੋਚ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸੀ। 1872 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਤੋਰੂ ਨੇ ਸਿਡਨੀ ਸਸੇਕਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਰੇਵਰੈਂਡ ਜੌਨ ਮਾਰਟਿਨ ਦੀ ਧੀ ਮੈਰੀ ਮਾਰਟਿਨ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਦੋਸਤੀ ਵਿਕਸਤ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਤੋਰੂ ਦੇ ਭਾਰਤ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;The Transnational in the History of Education: Concepts and Perspectives, ed. Eckhardt Fuchs and Eugenia Roldan, p. 187&lt;/ref&gt;

ਇਸ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ 1873 ਵਿੱਚ ਕੈਮਬ੍ਰਿਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, [[ਸੈਂਟ ਲਿਓਨਾਰਡਜ਼-ਆਨ-ਸੀ|ਸੈਂਟ ਲਿਓਨਾਰਡਸ, ਸਸੇਕਸ]] ਵਿੱਚ ਅਪ੍ਰੈਲ ਤੋਂ ਨਵੰਬਰ 1873 ਤੱਕ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਲਕੱਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

=== ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ===
[[ਤਸਵੀਰ:Toru_dutt_grave.JPG|right|thumb| ਮਨੀਕਤਲਾ ਈਸਾਈ ਕਬਰਸਤਾਨ ਵਿਖੇ ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਦੀ ਕਬਰ]]
ਜਦੋਂ ਤੋਰੂ ਦੱਤ 1873 ਵਿੱਚ ਕਲਕੱਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ 17 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਚਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਭਿਆਚਾਰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ , &quot;ਇੱਕ ਗੈਰ-ਸਿਹਤਮੰਦ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਜੋ ਦੋਨੋ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀ&quot;&lt;ref&gt;Toru Dutt, in a letter to Mary Martin, 25 Dec 1876. Quoted in Lokugé, p. 321.&lt;/ref&gt; ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੀਆਂ ਯੂਰਪੀ ਅਤੇ ਇਸਾਈ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਅਰੂ ਦੀ ਮੌਤ 1872 ਵਿੱਚ, ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਲਕੱਤੇ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤ ਮੈਰੀ ਮਾਰਟਿਨ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ: &quot;'ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਯੂਰਪ ਛੱਡ ਗਏ ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਡਿਨਰ ਪਾਰਟੀ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਗਈ,&quot;&lt;ref&gt;Toru Dutt, in a letter to Mary Martin, 24 March 1876. Quoted in Lokugé, p. 271.&lt;/ref&gt; ਅਤੇ &quot;ਜੇ ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸਤ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ, ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਜੇ ਮੈਂ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, &quot;&lt;ref&gt;Toru Dutt, in a letter to Mary Martin, 3 May 1876. Quoted in Lokugé, p. 276.&lt;/ref&gt; ਦੋਵੇਂ ਬਿਆਨ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਬੰਦਵਾਦੀ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਵਜੋਂ ਵੇਖੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਯੂਰਪ ਭਾਰਤਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਘਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਗਾਣੇ ਸੁਣ ਕੇ ਦਿਲਾਸਾ ਲਿਆ।

ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਭੈਣਾਂ-ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ (21 ਸਾਲਾਂ) ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 30 ਅਗਸਤ 1877 ਨੂੰ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।

== ਲਿਖਤਾਂ ==
ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]], ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ, ਫ੍ਰੈਂਚ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ]] 'ਚ ਮਾਹਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਰਤਕ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਛੱਡ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਅਧੂਰੇ ਨਾਵਲ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੇ ''ਬਿਆਨਕਾ ਜਾਂ ਦਿ ਯੰਗ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਮੇਡਨ'' (''Bianca or The Young Spanish Maiden)'' ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ''ਲਿਖੇ ਗਏ &quot;ਜਰਨਲ ਡੀ ਮੈਡੇਮੋਸੇਲ ਡੀ ਆਰਵਰਸ&quot; (Le Journal de Mademoiselle d’Arvers)'', ਗ਼ੈਰ-ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ''ਏ ਸ਼ੀਫ ਗਲੇਨਡ ਇਨ ਫ੍ਰੈਂਚ ਫੀਲਡਜ਼'' ਹੈ ਜੋ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਫ੍ਰੈਂਚ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੈ, ਅਤੇ ''ਐਨਸ਼ੀਅਨਟ ਬੈਲਡਜ਼ ਐਂਡ ਲੈਜੈਂਡਜ਼ ਆਫ਼ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ'' ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

''ਏ ਸ਼ੀਫ ਗਲੇਨਡ''  ''ਫ੍ਰੈਂਚ ਫੀਲਡਜ਼'' 1876 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਹਿਲੂ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ 165 ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਿਆਦਾਤਰ ਫ੍ਰੈਂਚ ਤੋਂ ਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਿਵਾਏ ਦੱਤ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ, &quot;ਏ ਮੋਨ ਪੇਅਰ&quot; ਅਤੇ ਅੱਠ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸਦੀ ਭੈਣ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਵਾਦ ਗੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਇਹ 1877 ਵਿੱਚ ਐਡਮੰਡ ਗੋਸਸੇ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਇਗਜ਼ੈਮਨਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਨਾਲ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ। ''ਸ਼ੀਫ''  1878 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਸਰਾ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਅਤੇ 1880 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ ਕੇਗਨ ਪਾਲ ਦੁਆਰਾ ਤੀਜਾ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਦੱਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਦੇਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਚਤਾਲੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਦੋ ਨਾਵਲ, ''ਲੇ ਜਰਨਲ ਡੀ ਮੈਡੇਮੋਸੇਲ ਡੀ ਆਰਵਰਸ'' (1879 ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਉਪਰੰਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ) ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਫ੍ਰੈਂਚ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ, ਅਤੇ ''ਬਾਇਨਕਾ, ਓਰ ਯੰਗ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਮੇਡੇਨ'', (ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ) ਸੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਸੰਨ 1877 ਵਿੱਚ ਦੱਤ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਖਰੜੇ ਮਿਲ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ''ਐਨਸ਼ੀਅਨਟ ਬੈਲਡਜ਼'' ਸੀ।

ਜਦੋਂ ''ਐਨਸ਼ੀਅਨਟ ਬੈਲਡਜ਼'' ''ਬੈਲਡਜ਼ ਐਂਡ ਲੈਜੰਡਜ਼ ਨੂੰ'' ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1882 'ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਐਡਮੰਡ ਗੋਸ਼ੇ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯਾਦ ਲਿਖਾਈ । ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ: &quot;ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਯੂਰਪ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਜੋ ਇੱਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਫ੍ਰੈਂਚ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਮਤਕਾਰੀ ਸੀ।&quot; ਗਾਥਾ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਵਿੱਚ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿ-ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਬਾਰੇ ਸਿਖੀਆਂ ਸਨ । ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਬਲਕਿ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਲਪਕਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਸਮਝ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਗਾਮੀ ਢੁੱਕਵਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;Life and Letters of Toru Dutt by Harihar Das, Oxford University Press, 1921, page 320: &quot;Le Journal de Mademoiselle d'Arvers .. was published by a Paris firm, Diclier, in 1879, among the Librairie Academique, with a preface by Mademoiselle Bader, containing some account of the authoress's life and works. It had been begun, apparently, during the visit to Europe, but nothing is known as to the time of its completion.&quot;&lt;/ref&gt; ਇਸ ਖੰਡ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਆਈਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ &quot;ਇੱਕ ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ,&quot;  (&quot;A Sea of Foliage,&quot;) &quot;ਕਮਲ,&quot; (&quot;The Lotus,) &quot;ਸੀਤਾ,&quot; (&quot;Sîta,&quot;) ਅਤੇ &quot; ਸਾਡਾ ਕੈਸੁਰੀਨਾ ਟ੍ਰੀ&quot; (&quot;[[:en:Our_Casuarina_Tree|Our Casuarina Tree]].&quot;) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। &quot;ਸਾਡੀ ਕੈਸੁਰੀਨਾ ਟ੍ਰੀ,&quot; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪੜਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

=== ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ===

* ''A Sheaf Gleaned in French Fields,'' Saptahik Sambad Press, Bhowanipore, 1876.
* ''Bianca, or the Spanish Maiden'', serialized in ''Bengal Magazine'' from January to April 1878 (posthumous).
* ''Le Journal de Mademoiselle d’Arvers'', Didier, Paris, 1879 (posthumous).
* ''Ancient Ballads and Legends of Hindustan'', 1882 (posthumous).

ਦੱਤ ਨੇ ਮਾਰਚ 1874 ਤੋਂ ਮਾਰਚ 1877 ਤੱਕ ''ਬੰਗਾਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ'' ਵਿੱਚ ਫਰੈਂਚ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦਸੰਬਰ 1874 'ਚ ਲੇਕੋਂਟੇ ਡੀ ਲੀਜ਼ਲ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਲੂਯਿਸ ਵਿਵੀਅਨ ਡੇਰੋਜੀਓ  ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ''ਬੰਗਾਲ ਮੈਗਜ਼ੀਨ'' (ਅਕਤੂਬਰ 1876) ਅਤੇ ''ਕਲਕੱਤਾ ਰਿਵਿਊ'' (ਜਨਵਰੀ 1877) ਵਿੱਚ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕੁਝ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਦੱਤ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖ਼ਤ ਲਿਖੇ, ਜੋ 1921 ਵਿੱਚ ਹਰਿਹਰ ਦਾਸ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਆਕਸਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦੁਆਰਾ ਤੋਰੂ ਦੱਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* Works by Toru Dutt at Project Gutenberg
* Works by or about Toru Dutt at Internet Archive
* Works by Toru Dutt at LibriVox (public domain audiobooks) 
* [http://torudutt.umwblogs.org Annotated ''Ancient Ballads'' with Critical Introduction]
* [https://web.archive.org/web/19990222070103/http://www.wsu.edu:8080/%7Ewldciv/world_civ_reader/world_civ_reader_2/dutt.html Toru Dutt sonnet]
* [http://www.pib.nic.in/feature/feyr2001/fjun2001/f270620011.html PIB feature on Toru Dutt]
* [http://rpo.library.utoronto.ca/poets/dutt-toru Selected poetry of Toru Dutt]
* {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026184840/http://www.geocities.com/varnamala/toru.html|date=26 October 2009|title=Indian English poetry}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1856]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕਵੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਕਵੀ]]</text>
      <sha1>1qbmewuloauxl6dwt42nqqbkvlaojcj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅੰਨਾ ਬਗਰੀਆਨਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>133445</id>
    <revision>
      <id>849738</id>
      <parentid>765568</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T21:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4749" sha1="cszrcqh2cit23omigcjyb2gw7ot0qk7" xml:space="preserve">{{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਲਿਖਾਰੀ|name=ਅੰਨਾ ਬਗਰੀਆਨਾ&lt;br&gt;Ганна Юріївна Багрянцева|image=|imagesize=220px|caption=|birth_date={{birth date and age|1981|03|24|mf=y}}|birth_place=ਫਸਟਿਵ, ਕੀਵ ਓਬਲਾਸਟ, [[ਯੂਕਰੇਨ]]|death_date=|death_place=|occupation=[[ਕਵੀ]] ਅਤੇ [[ਅਨੁਵਾਦਕ]]|citizenship=[[ਯੂਕਰੇਨ|ਯੂਕਰੇਨੀ]]|genre=|movement=|signature=|website=}}'''ਅੰਨਾ ਬਗਰੀਆਨਾ (ਬਾਹਰੀਆਨਾ)''' ( {{Lang-uk|Анна Багряна}}   ) (ਜਨਮ 24 ਮਾਰਚ, 1981) ਇੱਕ ਯੂਕਰੇਨੀ [[ਨਾਵਲਕਾਰ]], [[ਕਵੀ]], [[ਨਾਟਕਕਾਰ]], ਅਤੇ [[ਅਨੁਵਾਦਕ]] ਹੈ।

== ਜੀਵਨੀ ==
ਅੰਨਾ ਬਗਰੀਆਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 1981 ਵਿੱਚ ਫਸਟਿਵ, ਨਾੱਰਵੇ ਓਬਲਾਸਟ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਯੂਕਰੇਨੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਨਾੱਰਵੇ ਦੇ ਸੇਵਚੇਨਕੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਰੇਡੀਓ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱ ਉਹ ਨੈਸ਼ਨਲ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਯੂਨੀਅਨ ਆਫ ਯੂਕਰੇਨ, ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਯੂਕਰੇਨੀਅਨ ਰਾਇਟਰਜ਼  ਅਤੇ ਸਲੈਵਿਕ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ ਲਿਟਰੇਚਰ ਐਂਡ ਆਰਟਸ (ਬੁਲਗਾਰੀਆ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://diogenplus.weebly.com/anna-bagriana.html|title=Anna Bagriana - Magazin za kulturu, umjetnost i obrazovanje Magazine for culture, art and education|date=2011-11-23|publisher=Diogenplus.weebly.com|access-date=2012-10-27}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ਬਗਰੀਆਨਾ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਦੋ ਨਾਟਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਨਾਵਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਮੈਕਡੋਨੀਆ ਗਣਰਾਜ ਤੋਂ ਸਮਕਾਲੀ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੰਕਲਿਤ ਅਤੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਵਲ, “ਸਚ ਏ ਸਟਰੇਂਜ ਲਵ ਦਿਸ ਇਜ਼” ਦਾ ਮਕਦੂਨੀਅਨ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, “ਪਲੇਜ” ਦਾ ਮਕਦੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਸਰਬੀਆਈ (ਸਟੀਪ, ਮੈਸੇਡੋਨੀਆ, 2011; ਸਮੈਡਰੇਵੋ, ਸਰਬੀਆ, 2012) ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.day.kiev.ua/230455|title=Анна БАГРЯНА: Європейцям буде цікаве загальнолюдське в українському контексті /ДЕНЬ/|date=2007-11-28|publisher=Day.kiev.ua|access-date=2012-10-27}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* [https://web.archive.org/web/20120423082500/http://www.nspu.org.ua/dovidnyk/%D0%91 Nspu.org.ua]
* [http://www.bukvoid.com.ua/events/pesentation/2010/03/10/172812.html Bukvoid.com.ua]
* [https://web.archive.org/web/20120606013848/http://sumno.com/article/anna-bagryana-ya-ne-pryhovuyu-togo-scho-zatsikavle/ Sumno.com]
* [https://archive.today/20080801220331/http://inlit.com.ua/node/1899 Inlit.com]
* [http://www.poetryclub.com.ua/author.php?id=98 Poetryclub.com.ua]
* [http://www.mediaport.ua/news/statiy/59428 Mediaport.ua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200128082101/https://www.mediaport.ua/news/statiy/59428 |date=2020-01-28 }}
* [https://web.archive.org/web/20110110024608/http://www.zaxid.net/article/83323/ Zaxid.net]
* [http://www.bbc.co.uk/ukrainian/entertainment/2010/10/101021_book_bagryana_lubov_sp.shtml BBC.co.uk]
* [http://life.pravda.com.ua/book/2010/10/11/63584/ Life.pravda.com/ua]
* [http://www.bukvoid.com.ua/news/child/2010/04/25/072020.html Bukvoid.com.ua]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਲੇਖਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਨੁਵਾਦਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਯੂਕਰੇਨੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ]]</text>
      <sha1>cszrcqh2cit23omigcjyb2gw7ot0qk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>134074</id>
    <revision>
      <id>849542</id>
      <parentid>560449</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="261" sha1="odeuxav8x3ykxivn3dxj8yfasbuhsd1" xml:space="preserve">[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਹਿਲਾ ਪੁਲਿਸ ਅਧਿਕਾਰੀ]]</text>
      <sha1>odeuxav8x3ykxivn3dxj8yfasbuhsd1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2022 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134350</id>
    <revision>
      <id>849701</id>
      <parentid>840359</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238722" sha1="ihselkcbwy7bx7zlpptt8zhkhl0lzrl" xml:space="preserve">{{Infobox election
| election_name = 2022 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ
| country = ਭਾਰਤ
| flag_year = 1996
| type = Legislative
| ongoing = no
| party_colour = 
| previous_election = 2017 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ
| previous_year = [[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2017|2017]]
| election_date = 20 ਫਰਵਰੀ 2022
| next_election =  [[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2027|2027]]
| next_year = 2027
| seats_for_election = ਸਾਰਿਆਂ 117 ਸੀਟਾਂ [[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]
| majority_seats = 59
| opinion_polls = #ਚੌਣ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ
| turnout = 71.95% ({{ਘਾਟਾ}}5.25%)
| image1 = 
| colour1 = 
| leader1 = [[ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ]]
| leader_since1 = 2019
| leaders_seat1 = [[ਧੂਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਧੂਰੀ]] (ਜੇਤੂ)
| party1 = ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ
| alliance1 = ਕੋਈ ਨਹੀਂ
| last_election1 = 23.72% ਵੋਟਾਂ&lt;br /&gt;20 ਸੀਟਾਂ
| seats_before1 = 11
| seats1 ='''92'''
| seat_change1 ={{ਵਾਧਾ}}72 
| popular_vote1 =65,38,783 
| percentage1 =42.01 
| swing1 ={{ਵਾਧਾ}}18.3% 
| 1data1 = 
| image2 =[[File:Charanjit Singh Channi (cropped).png|150px]] 
| leader2 = [[ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ]]
| party2 = ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
| alliance2 = ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ
| leader_since2 = 2017
| leaders_seat2 = [[ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ]] (ਹਾਰੇ)&lt;br&gt;[[ਭਦੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭਦੌੜ]] (ਹਾਰੇ)
| last_election2 = 38.50% ਵੋਟਾਂ&lt;br /&gt;77 ਸੀਟਾਂ
| seats_before2 = 80
| seats2 ='''18'''
| seat_change2 ={{ਘਾਟਾ}}59 
| popular_vote2 =35,76,684 
| percentage2 =22.98 
| swing2 ={{ਘਾਟਾ}}15.5% 
| 1blank = {{nowrap|Seats needed}}
| image3 = [[File:Sukhvir Singh Badal.jpeg|120px]]
| leader3 = [[ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ]]
| party3 = ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ
| alliance3 = ਅਕਾਲੀ-ਬਸਪਾ 
| leader_since3 = 2019
| leaders_seat3 = [[ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲਾਲਾਬਾਦ]] (ਹਾਰੇ)
| last_election3 = 25.24% ਵੋਟਾਂ &lt;br /&gt;15 ਸੀਟਾਂ
| seats_before3 = 14
| seats3 ='''3''' 
| seat_change3 ={{ਘਾਟਾ}}12 
| popular_vote3 =28,61,286 
| percentage3 =18.38 
| swing3 ={{ਘਾਟਾ}}6.8% 
| 1data3 = 
&lt;!-- map --&gt;
| map_image = File:2022 Punjab Legislative Assembly election results.svg
| map_caption = ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਦੇ ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ 
&lt;!-- bottom --&gt;| title = ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ 
| before_election = [[ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ]]
| before_party = ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ
| after_election =ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ 
| after_party = ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ 
| needed_votes = 59 ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਸੀਟਾਂ
| seats_needed2 = {{increase}}49
}}

'''ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2022''' ਲਈ 20 ਫਰਵਰੀ 2022 ਨੂੰ, 16ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ 117 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਈਆਂ। ਸਾਲ 2017 ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 23 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://eci.gov.in/elections/term-of-houses/|title= ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ|access-date=29 March 2021|website=[[Election Commission of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://knowindia.gov.in/profile/the-states.php|title=ਸੂਬੇ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾਵਾਂ|access-date=29 March 2021|website=knowindia.gov.in|archive-date=13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413113518/https://knowindia.gov.in/profile/the-states.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਪਿਛੋਕੜ==
2017 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 117 'ਚੋ 77 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੱਤਾ ਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ 20 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੁੱਖ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਨੇ ਕੁੱਲ 22 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਬਣਾਇਆ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਬੀਜੇਪੀ 10 ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ 18 ਸੀਟਾਂ ਨਾਲ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਜਾ ਪੁੱਜਾ। &lt;ref&gt;[https://www.firstpost.com/politics/punjab-election-results-2017-congress-wins-77-seats-38-5-vote-share-amarinder-singh-to-be-next-cm-3325032.html/amp&amp;ved=2ahUKEwihs7jwxfvvAhXiheYKHUfHCx8QFjADegQIFRAC&amp;usg=AOvVaw3SG2Dqts8UBXueC3bv6VZ1&amp;ampcf=1|title= ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2017 ਨਤੀਜੇ, ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਵਾਪਸੀ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

2019 ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਦਿਸਿਆ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 13 'ਚੋਂ 8 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ, ਭਾਜਪਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ 2-2 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਆਪ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸੀਟ ਤੇ ਹੀ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ। &lt;ref&gt;[https://www.punjab.news18.com/amp/photogallery/punjab/punjab-loksabha-winning-candidates-list-85573.html%7Ctitle= ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ੨੦੧੯ ਨਤੀਜਾ ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

2017 'ਚ ਆਪ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਨੇਤਾ ਬਣਾਏ ਗਏ [[ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ]] ਸਮੇਤ [[ਮੌੜ]] ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕਮਾਲੂ ਅਤੇੇ [[ਭਦੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭਦੌੜ]] ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਪਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਆਪ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/punjabi/india-57341496.amp&amp;ved=2ahUKEwjZsuepg_vwAhXw7XMBHVACCN0QFjAGegQICRAC&amp;usg=AOvVaw0aewGHfa2wdYNSokw-yqiX&amp;ampcf=1|title= ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਸਮੇਤ ਆਪ ਦੇ 3 ਵਿਧਾਇਕ ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! ਨੰ. 
! ਚੋਣਾਂ 
! ਸੀਟਾਂ 
! ਕਾਂਗਰਸ 
! ਆਪ
! ਅਕਾਲੀ 
! ਭਾਜਪਾ 
! ਹੋਰ 
|-
! 1
! 2014 ਲੋਕਸਭਾ 
| 13
| 3
| 4
|4
|2
|0
|-
! 2
! 2017 ਵਿਧਾਨਸਭਾ 
|117
|77
|20
|15
|3
|2
|-
! 3
! 2019 ਲੋਕਸਭਾ 
|13
|8
|1
|2
|2
|0
|-
!4
!2022 ਵਿਧਾਨਸਭਾ
|117
|18
|92
|3
|2
|2
|}

===ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਕਾਸ===

{{See also|2020 ਦੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ}}
ਹਾਸ਼ੀਏ ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਸੁਰਜੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ 2019 ਲੋਕਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਪੰਜਾਬ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੀਟਾਂ ਜਲੰਧਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੇ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ। ਤਿੰਨੇ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ 4.79 ਲੱਖ ਵੋਟਾਂ ਬਸਪਾ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਲੰਧਰ (ਰਿਜ਼ਰਵ) ਤੋਂ ਬਸਪਾ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਲਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ 2.4 ਵੱਖ ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ (ਰਿਜ਼ਰਵ) ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੁਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ 1.28 ਲੱਖ ਵੋਟਾਂ ਤੇ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਵਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ ਨੂੰ 1.46 ਲੱਖ ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ। ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਤਿੰਨਾਂ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਬਸਪਾ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਹਾਸਲ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਈ।&lt;ref&gt;[https://www.punjabijagran.com/lite/editorial/general-bsp-emergence-in-punjab-8662854.html|title= ਪੰਜਾਬ ਚ ਬਸਪਾ ਦਾ ਉਭਾਰ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ਆਪ ਵਿਧਾਇਕ ਐੱਚ. ਐੱਸ. ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕਿ 15 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਮੁਲਜ਼ਮਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ 16 ਸਤੰਬਰ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾ ਕੇ ਵਿਧਾਇਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਗੇ। ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਲਾਹੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਦੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਤੁਗਲਕੀ ਫਰਮਾਨ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਪੰਜਾਬ ਆਪ ਦੇ ਖਹਿਰਾ ਸਮੇਤ 8 ਵਿਧਾਇਕ ਆਪ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਗੀ ਹੋ ਗਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕਈ ਵਿਧਾਇਕ ਆਪ 'ਚ ਵਾਪਿਸ ਵੀ ਗਏ&lt;ref&gt;[https://m.punjabitribuneonline.com/news/archive/punjab/%25E0%25A8%25AB%25E0%25A9%2582%25E0%25A8%25B2%25E0%25A8%2595%25E0%25A8%25BE-%25E0%25A8%25A8%25E0%25A9%2587-%25E0%25A8%2585%25E0%25A8%25B8%25E0%25A8%25A4%25E0%25A9%2580%25E0%25A8%25AB%25E0%25A8%25BC%25E0%25A9%2587-%25E0%25A8%25A6%25E0%25A8%25BE-%25E0%25A8%25AB%25E0%25A8%25BC%25E0%25A9%2588%25E0%25A8%25B8%25E0%25A8%25B2-1436971&amp;ved=2ahUKEwiDn8Lkn4XwAhWLWX0KHasTCvoQFjAFegQIChAC&amp;usg=AOvVaw3Frd-ikbtyk3OP1dVFIm69|title= ਫੂਲਕਾ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇਕ ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਟਾਲਿਆ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.hindustantimes.com/punjab/another-mla-joins-punjab-aap-rebel-camp-tally-reaches-eight/story-8QjB2GAcg5pCid2PFGPNpK_amp.html%26ved%3D2ahUKEwizxPWhm4XwAhWHzTgGHdKhBTQQFjABegQIFhAC%26usg%3DAOvVaw30_l9jREc1L2-Kya2CBWHA%26ampcf%3D1%7Ctitle%3D |title=ਖਹਿਰਾ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 8 ਵਿਧਾਇਕ ਆਪ ਛੱਡ ਹੋਏ ਇਕੱਠੇ |access-date=2021-04-17 |archive-date=2021-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210417115428/https://www.hindustantimes.com/punjab/another-mla-joins-punjab-aap-rebel-camp-tally-reaches-eight/story-8QjB2GAcg5pCid2PFGPNpK_amp.html%26ved%3D2ahUKEwizxPWhm4XwAhWHzTgGHdKhBTQQFjABegQIFhAC%26usg%3DAOvVaw30_l9jREc1L2-Kya2CBWHA%26ampcf%3D1%7Ctitle%3D |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.tribuneindia.com/news/archive/punjab/rebel-mla-baldev-returns-to-aap-848037&amp;ved=2ahUKEwjH0tLooIXwAhVFcCsKHSWFB2wQFjABegQIDBAC&amp;usg=AOvVaw3ApG-QASyu3R1ZRP6lPgGP&amp;ampcf=1|title= ਆਪ ਦੇ ਕਈ ਬਾਗੀ ਵਿਧਾਇਕ ਮੁੜ ਆਪ 'ਚ ਆਏ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਦੇ ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।&lt;ref&gt;[https://www.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/nazar-singh-manshahia-1098229%3famp|title= ਨਾਜ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨਸ਼ਾਹੀਆ ਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ''ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ''ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਲੜਖੜਾਏ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;ਰੋਪੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (ਆਪ) ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਦੋਆ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਏ।&lt;ref&gt;[https://punjab.news18.com/news/punjab/aap-ropar-mla-amarjit-singh-sandoa-returns-to-party-fold-181351.html|title= ਆਪ' 'ਚ ਵਾਪਸ ਆਏ ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਗਏ ਰੋਪੜ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਦੋਆ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜਨਵਰੀ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ਨਵੇਂ ਸਮੀਕਰਣ ===
ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ 3 ਕਿਸਾਨੀ ਬਿੱਲਾਂ 'ਤੇ ਰੋਸ ਵਜੋਂ 2 ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬੀਜੇਪੀ ਨਾਲ 2020 ਚ ਆਪਣਾ ਗੱਠਜੋੜ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sep 27|first=TNN / Updated:|last2=2020|last3=Ist|first3=09:06|title= ਸਰਕਾਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲੋਂ ਗਠਜੋੜ ਵੀ ਤੋੜਿਆ{{!}} India News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/after-quitting-govt-bjps-oldest-ally-akali-dal-walks-out-of-nda/articleshow/78340957.cms|access-date=2021-04-14|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt; 

ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਗੱਠਜੋੜ ਵਿਚ 2017 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗੱਠਜੋੜ ਵੀ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;[https://www.sa=t&amp;source=web&amp;rct=j&amp;url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/punjab/lip-breaks-alliance-with-aap-over-kejriwal-apology-558714&amp;ved=2ahUKEwjGvq_avv3vAhUhyjgGHRlmBRMQFjAAegQIAxAC&amp;usg=AOvVaw2CCL6OieIxyJ1QgsaJZxzf&amp;ampcf=11|title= ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਗੱਠਜੋੜ ਤੋੜਿਆ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ਚੋਣ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ===
{{See also|2021 ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਕਟ}}

17 ਸਿਤੰਬਰ 2021 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਕਾਂਗਰਸ ਇੰਚਾਰਜ ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਈਕਮਾਨ ਵਲੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਦਲ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;[[https://https {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=2020-06-25 }}://zeenews.india.com/hindi/zeephh/punjab/captains-chair-in-danger-congress-punjab-in-charge-harish-rawat-calls-emergency-meeting/988676/amp&amp;ved=2ahUKEwj8suHs_oX0AhXMWisKHX7WARsQFnoECA8QAQ&amp;usg=AOvVaw0qfQNgE-0OBhbXudQj9fGg&amp;ampcf=1%7Ctitle=ਕੀ https://zeenews.india.com/hindi/zeephh/punjab/captains-chair-in-danger-congress-punjab-in-charge-harish-rawat-calls-emergency-meeting/988676/amp&amp;ved=2ahUKEwj8suHs_oX0AhXMWisKHX7WARsQFnoECA8QAQ&amp;usg=AOvVaw0qfQNgE-0OBhbXudQj9fGg&amp;ampcf=1%7Ctitle=ਕੀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358 |date=25 ਜੂਨ 2020 }} ਕੈਪਟਨ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਹੈ ਖ਼ਤਰੇ `ਚ?ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਭਾਰੀ ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਨੇ ਸੱਦੀ ਹੰਗਾਮੀ ਮੀਟਿੰਗ&lt;/ref&gt; ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 18 ਸਿਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰਨਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਮਤਭੇਦ ਸਨ।&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/punjabi/india-58606984|title= ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਸਤੀਫ਼ਾ, ਹਰੀਸ਼ ਰਾਵਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਗਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਾਰੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹਾਈਕਮਾਨ ਲਵੇਗਾ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ &lt;ref&gt;{{cite web|date=19 September 2021|title=ਨਵਾਂ ਪੰਜਾਬ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ਕੌਣ ਹੈ।|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-is-charanjit-singh-channi-new-punjab-chief-minister/articleshow/86342151.cms|work=[[The Times of India]]|accessdate=20 September 2021}}&lt;/ref&gt; ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 20 ਸਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਿਆ।&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/punjabi/international-58626511|title= ਚਰਨਜੀਤ ਚੰਨੀ ਬਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ˸ ਕੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਘਟ ਗਈਆਂ ਜਾਂ ਸਿੱਧੂ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੱਧ ਗਈਆਂ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.freepressjournal.in/india/yes-i-will-be-forming-a-new-party-says-amarinder-singh-will-soon-share-name-and-symbol|title=Yes, I will be forming a new party, says Amarinder Singh; will soon share name and symbol |work=[[The Free Press Journal]]|date=27 October 2021 |access-date=27 October 2021}}&lt;/ref&gt;

== ਚੋਣ ਸਮਾਂ ਸੂਚੀ ==

ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 8 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ 11 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਉਹ ਦੁਪਹਿਰ 3:30 ਵਜੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕਰਕੇ 5 ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਨਗੇ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://m.punjabijagran.com/national/general-election-commission-will-announce-the-assembly-elections-today-9010798.html|title=ਅੱਜ ਹੋਵੇਗਾ ਪੰਜ ਸੂਬਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟਿਕੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ}}&lt;/ref&gt;

ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਭਵਨ ਵਿਚ ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਸੁਸ਼ੀਲ ਚੰਦਰਾ ਨੇ 8 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ ਦੁਪਹਿਰ 3:30 ਵਜੇ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਚੋਣ ਜਾਬਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।  
ਚੋਣ ਤਰੀਕ 14 ਫਰਵਰੀ 2022 ਤੋਂ 20 ਫਰਵਰੀ 2022 ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਰਵੀਦਾਸ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2022-01-17|title=EC Defers Punjab Polls to Feb 20 After Parties Seek Fresh Date Due to Guru Ravidas Jayanti|url=https://www.news18.com/news/india/ec-defers-punjab-polls-to-feb-20-after-parties-seek-fresh-date-due-to-guru-ravidas-jayanti-4666853.html|access-date=2022-01-17|website=News18|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Map of Assembly Constituencies of Punjab, India in 2022.jpg|thumb|2022 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਣ ਹਲਕੇ ]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ਨੰਬਰ
!ਘਟਨਾ
!ਤਾਰੀਖ 
!ਦਿਨ 
|-
!1.
|ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਲਈ ਤਾਰੀਖ
|25 ਜਨਵਰੀ 2022
|ਮੰਗਲਵਾਰ 
|-
!2.
|ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਰੀ ਤਾਰੀਖ
|1 ਫਰਵਰੀ 2022
|ਮੰਗਲਵਾਰ 
|-
!3.
|ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਤਾਰੀਖ
|2 ਫਰਵਰੀ 2022
|ਬੁੱਧਵਾਰ 
|-
!4.
|ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਆਖਰੀ ਤਾਰੀਖ
|4 ਫਰਵਰੀ 2022
|ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 
|-
!''5.''
|''ਚੌਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ''
|''20 ਫਰਵਰੀ 2022''
|''ਸੋਮਵਾਰ''
|-
!'''''6.'''''
|'''''ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਮਿਤੀ'''''
|'''''10 ਮਾਰਚ 2022'''''
|'''''ਵੀਰਵਾਰ''''' 
|-
!7.
|ਤਾਰੀਖ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੋਣ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ
|12 ਮਾਰਚ 2022
|ਸ਼ਨੀਵਾਰ 
|}

ਪਹਿਲਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤਰੀਕਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ਨੰਬਰ
!ਘਟਨਾ
!ਤਾਰੀਖ 
!ਦਿਨ 
|-
!1.
|ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਲਈ ਤਾਰੀਖ
|21 ਜਨਵਰੀ 2022
|ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 
|-
!2.
|ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਰੀ ਤਾਰੀਖ
|28 ਜਨਵਰੀ 2022
|ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ 
|-
!3.
|ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਤਾਰੀਖ
|29 ਜਨਵਰੀ 2022
|ਸ਼ਨੀਵਾਰ 
|-
!4.
|ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਆਖਰੀ ਤਾਰੀਖ
|31 ਜਨਵਰੀ 2022
|ਸੋਮਵਾਰ 
|-
!5.
|ਚੌਣ ਦੀ ਤਾਰੀਖ 
|14 ਫਰਵਰੀ 2022
|ਸੋਮਵਾਰ 
|-
!'''''6.'''''
|'''''ਗਿਣਤੀ ਦੀ ਮਿਤੀ'''''
|'''''10 ਮਾਰਚ 2022'''''
|'''''ਵੀਰਵਾਰ''''' 
|-
!7.
|ਤਾਰੀਖ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚੋਣ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ
|12 ਮਾਰਚ 2022
|ਸ਼ਨੀਵਾਰ 
|}
ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਚੋਣ ਖ਼ਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ 'ਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 30.80 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਹੀ ਖ਼ਰਚ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://m.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/punjab-vidhan-sabha-elections-1333140%3famp|title=ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ : ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣਗੇ 30.80 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਖ਼ਰਚਾ|last=12/25/2021 12:05:11 PM}}&lt;/ref&gt;

== ਵੋਟਰ ਅੰਕੜੇ ==
{{Main|2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਰ ਪ੍ਰੋਫਾਇਲ}}
2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਲਿੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/punjab-elections-1342098|title=ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜ ਰਹੇ 1,304 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ’ਚ 2 ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ ਤੇ 93 ਔਰਤਾਂ ਸ਼ਾਮਲ}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਨੰ. 
! ਵੇਰਵਾ
! ਗਿਣਤੀ
|-
!1.
|ਕੁੱਲ ਵੋਟਰ 
|2,14,99,804
|-
!2. 
|ਆਦਮੀ ਵੋਟਰ 
|1,12,98,081
|-
!3. 
|ਔਰਤਾਂ ਵੋਟਰ
|1,02,00,996
|-
!4.
|ਟ੍ਰਾਂਸਜੈਂਡਰ
|727
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਨੰ. 
! ਵੇਰਵਾ
! ਗਿਣਤੀ
|-
!1.
|ਆਮ ਵੋਟਰ
|2,07,21,026
|-
!2. 
|ਦਿਵਿਆਂਗ ਵੋਟਰ
|1,58,341
|-
!3.
|ਸੇਵਾ ਵੋਟਰ
|1,09,624
|-
!4.
|ਪ੍ਰਵਾਸੀ/ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੋਟਰ
|1,608
|-
!5.
|80 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਵੋਟਰ
|5,09,205
|-
!6.
! ਕੁੱਲ ਵੋਟਰ
! 2,14,99,804
|}
ਵੋਟਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਪੋਲਿੰਗ ਬੂਥਾਂ ਨੂੰ ਵੈੱਬਕਾਸਟਿੰਗ ਅਧੀਨ ਕਵਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪੋਲਿੰਗ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਪੁਲਸ ਬਲਾਂ (ਸੀ. ਏ. ਪੀ. ਐੱਫ.) ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਬਾਕੀ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਨੰ. 
! ਵੇਰਵਾ
! ਗਿਣਤੀ
|-
!1.
|ਕੁੱਲ ਵੋਟਿੰਗ ਕੇਂਦਰ
|14,684
|-
!2.
|ਕੁੱਲ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨ
|24,740
|-
!3.
|ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਵੋਟਿੰਗ ਕੇਂਦਰ 
|1,051
|-
!4.
|ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਪੋਲਿੰਗ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ
|2,013
|}

== ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗਠਜੋੜ ==

=== {{legend2|{{ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ/meta/color}}|[[ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;40%&quot;
!ਨੰਬਰ 
!ਪਾਰਟੀ 
!ਝੰਡਾ 
!ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ 
!ਤਸਵੀਰ 
!ਲੀਡਰ 
!ਕੁੱਲ ਉਮੀਦਵਾਰ 
!ਪੁਰਸ਼ ਉਮੀਦਵਾਰ 
!ਇਸਤਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ
|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{Indian National Congress/meta/color}};color:white&quot; |'''1.'''
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Indian National Congress Flag.svg|50x50px]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Indian_National_Congress_symbol.svg|82x82px|Hand]]
|[[File:Charanjit Singh Channi (cropped).png|50px]]
|[[ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ |ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ ]]
|117
|107
|10
|}

=== {{legend2|{{Aam Aadmi Party/meta/color}}|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;40%&quot;
!ਨੰਬਰ
!ਪਾਰਟੀ
!ਝੰਡਾ
!ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ
!ਤਸਵੀਰ
!ਲੀਡਰ
!ਕੁੱਲ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਪੁਰਸ਼ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਇਸਤਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ
|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{Aam Aadmi Party/meta/color}};color:white&quot; |'''1.'''
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|[[File:Aam Aadmi Party logo (English).svg|50px]]
|[[ਤਸਵੀਰ:AAP_Symbol.png|82x82px]]
| 
|[[ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ]]
|117&lt;ref&gt;{{Cite web|date=27 July 2021|title=No alliance, AAP to contest all 117 seats in Punjab|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/no-alliance-aap-to-contest-all-117-seats-in-punjab-7424472/|access-date=9 November 2021|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;
|104
|13
|}

=== {{legend2|#026D37}}[[ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚਾ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/punjabi/india-59789740.amp|title=ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ 'ਚ ਲੜੀ ਜਾਵੇਗੀ ਚੋਣ, 22 ਕਿਸਾਨ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਐਲਾਨ|access-date=25 ਦਸੰਬਰ 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.punjabijagran.com/lite/punjab/ludhiana-political-turmoil-with-the-formation-of-sanyukat-samaj-morcha-9004864.html|title=ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਗਠਨ ਨਾਲ ਆਇਆ ਸਿਆਸੀ ਭੂਚਾਲ, ਉੱਘੇ ਗਾਇਕ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਬਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ===

[[File:SSM-SSP coalition seats distribution 2022.png|thumb|ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ]]
{| class=&quot;wikitable&quot;  width=&quot;50%&quot;
|-
!ਨੰਬਰ
!ਪਾਰਟੀ
!ਝੰਡਾ
!ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ
!ਤਸਵੀਰ
!ਲੀਡਰ
!ਕੁੱਲ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਪੁਰਸ਼ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਇਸਤਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ
|-
|! style=&quot;text-align:center; background:#026D37;color:white&quot;|'''1.'''
| [[ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://m.punjabitribuneonline.com/news/punjab/22-farmers-associations-of-punjab-announce-to-contest-elections-121867|title=ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ 22 ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦਾ ਐਲਾਨ|access-date=Dec 26, 2021 06:59 AM}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://abplive.com/states/punjab/apna-punjab-party-merged-into-sanyukt-samaj-morcha-aap-ex-member-also-joined-2038020/amp#aoh=16420822648510&amp;csi=1&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp;amp_tf=From%20%251%24s|title=Punjab Election 2022: अपना पंजाब पार्टी ने संयुक्त समाज मोर्चा में किया विलय, आप के पूर्व मेंबर्स भी हुए एसएसएम में शामिल}}&lt;/ref&gt;
|
|
|[[ਤਸਵੀਰ:Balbir Singh Rajewal.jpg|75x75px]]
|[[ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://punjabi.abplive.com/news/punjab/punjab-assembly-election-2022-profile-of-bhartiya-kisan-union-balbir-singh-rajewal-639374/amp|title=Punjab Election 2022: ਜਾਣੋ ਆਖਰ ਕੌਣ ਹਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜੇਵਾਲ}}&lt;/ref&gt;
|107&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://punjab.news18.com/news/punjab/farmers-form-new-political-front-announced-united-social-front-291779.html|title=ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੜਨਗੇ ਕਿਸਾਨ, ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਕੀਤਾ ਐਲਾਨ|access-date=2026-03-10|archive-date=2023-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206090718/https://punjab.news18.com/news/punjab/farmers-form-new-political-front-announced-united-social-front-291779.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|103
|4
|-
|! style=&quot;text-align:center; background:#00FF00;color:white&quot;|'''2.'''
|[[ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਪਾਰਟੀ]]
|
|TBD
|[[File:Circle-icons-profile.svg|50x50px]] 
|[[ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਚਡੂੰਨੀ]]
|10
|10
|0
|}

=== {{legend2|#BD710F|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ|ਅਕਾਲੀ+ਬਸਪਾ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
[[ਤਸਵੀਰ:SAD_Alliance_Seats_Sharing_in_Punjab.png|thumb|ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;40%&quot;
!ਨੰਬਰ
!ਪਾਰਟੀ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/punjabi/india-57451079.amp|title=ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਬਸਪਾ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਗਠਜੋੜ, 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਇਕੱਠੇ ਲੜਨਗੇ|ਤਾਰੀਕ =੧੨ ਜੂਨ ੨੦੨੧|}}&lt;/ref&gt;
!ਝੰਡਾ
!ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ
!ਤਸਵੀਰ
!ਲੀਡਰ
!ਕੁੱਲ ਉਮੀਦਵਾਰ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/akali-dal-bsp-elections-1293892%3famp|title=ਅਕਾਲੀ-ਬਸਪਾ ਗਠਜੋੜ ਦੌਰਾਨ ਵੱਡੀ ਖ਼ਬਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ 20 ਸੀਟਾਂ ’ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੇਗੀ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
!ਪੁਰਸ਼ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਇਸਤਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#BD710F;color:white&quot; |'''1.'''
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[File:Akali dal logo.png|50px]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Shiromani Akali Dal symbol.svg|50x50px]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Sukhbir_Singh_Badal.png|64x64px]]
|[[ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ]]
|97
|93
|4
|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ/meta/color}};color:white&quot; |'''2.'''
|[[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Elephant_Bahujan_Samaj_Party.svg|50x50px]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Indian_Election_Symbol_Elephant.png|50x50px]]
|
|[[ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗੜ੍ਹੀ]]
|20
|19
|1
|}

=== {{legend2|{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}|[[ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ|ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
[[File:BJP-PLC-SAD(S) coalition seats distribution 2022.png|thumb|ਸੀਟ ਵੰਡ ਭਾਜਪਾ, ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸੰਯੁਕਤ)]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;40%&quot;
!ਨੰਬਰ
!ਪਾਰਟੀ
!ਝੰਡਾ
!ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ
!ਤਸਵੀਰ
!ਲੀਡਰ
!ਕੁੱਲ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਪੁਰਸ਼ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਇਸਤਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ
|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}};color:white&quot; |'''1.'''
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ]]
| 
|[[ਤਸਵੀਰ:Lotus flower symbol.svg|50x50px]]
|
|ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ
|68
|63
|5
|-
|! style=&quot;text-align:center; background:#0018A8;color:white&quot;|'''2.'''
|ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਕਾਂਗਰਸ 
| [[File:No image available.svg|50x50px]]
| 
|[[File:Amarinder Singh.jpg|50px]]
|[[ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ]]
|34
|32
|2
|-
|! style=&quot;text-align:center; background:#FF4F00;color:white&quot;|'''3.'''
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸੰਯੁਕਤ)]]
|
| 
|[[File:Sukhdev Singh Dhindsa.jpg|50px]]
|[[ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ]]
|15
|14
|1
|}

=== {{legend2|{{ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}|[[ਪੰਜਾਬ ਜਮਹੂਰੀ ਗੱਠਜੋੜ]]|border=solid 1px #AAAAAA}} ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;40%&quot;
!ਨੰਬਰ
!ਪਾਰਟੀ
!ਝੰਡਾ
!ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ
!ਤਸਵੀਰ
!ਲੀਡਰ
!ਕੁੱਲ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਪੁਰਸ਼ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਇਸਤਰੀ ਉਮੀਦਵਾਰ
|-
|style=&quot;text-align:center; background:#800000;color:white&quot; |'''1.'''
|[[ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ]]
|
| 
|
|[[ਸਿਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ]]
|34
|34
|0

|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ/meta/color}};color:white&quot; |'''2.'''
|[[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:CPI-banner.svg|50x50px]]
|[[ਤਸਵੀਰ:CPI symbol.svg|50x50px]]
|
|[[ਬੰਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ]]
|7
|7
|0
|-
| style=&quot;text-align:center; background:#AB4E52;color:white&quot; |'''3.'''
|[[Revolutionary Marxist Party of India]]
|[[File:RMPI flag.jpg|50px]]
|
|[[ਤਸਵੀਰ:Mangat_Ram_Pasla.jpg|50x50px]]
|[[ਮੰਗਤ ਰਾਮ ਪਾਸਲਾ]]
|
|
|
|
|-
| style=&quot;text-align:center; background:{{ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ/meta/color}};color:white&quot; |4.
|ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) 
|[[File:CPI-M-flag.svg|50px]]
| [[File:CPI(M) election symbol - Hammer Sickle and Star.svg|50px]]
|
|ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ 
|18
|18
|0
|-
|5.
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Shrimoani_akali_dal_Amritsar.jpg|50px]]
|
|
|ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ
|
|
|
|}

== ਭੁਗਤੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ==
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸਵੇਰੇ 8:00 ਵਜੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਮ 6:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸੀ। 

ਸਵੇਰੇ 9:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 4.80% ਵੋਟਿੰਗ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਿੰਗ [[ਅਮਲੋਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 12.00% ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ [[ਖਰੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਖਰੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕੇ]] ਵਿੱਚ 0.80% ਵੋਟਿੰਗ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/punjab-assembly-election-2022-voting-live-news-updates-news-updates-polls-channi-sidhu-kejriwal-congress-aap-bjp-akali-bsp-ks-as-316605.html|title=1 ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ 4.80 ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੋਟਿੰਗ, ਲੋਕ ਪੂਰੇ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਵੋਟਿੰਗ|access-date=2022-02-20|archive-date=2022-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220045100/https://punjab.news18.com/amp/news/punjab/punjab-assembly-election-2022-voting-live-news-updates-news-updates-polls-channi-sidhu-kejriwal-congress-aap-bjp-akali-bsp-ks-as-316605.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

11:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਆਂਕੜਾ 11:30 ਵਜੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 17.77% ਵੋਟਾਂ ਭੁਗਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 25.01% ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ [[ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ 5.90% ਵੋਟਾਂ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/TheCEOPunjab/status/1495284759895089153?t=IZ1Y8U6G0BGfmw-EtyWdMQ&amp;s=08|title=11:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਕੁੱਲ 17.77 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਭੁਗਤੀਆਂ}}&lt;/ref&gt;

1:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਆਂਕੜਾ ਜੋ ਕਿ ਚੌਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ 1:30 ਵਜੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 34.10 % ਵੋਟਾਂ ਭੁਗਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 44.70 % ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਅਤੇ [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]] ਵਿਚ 43.70 % ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵੋਟਾਂ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਅਤੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪੱਛਮੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]] ਵਿਚ ਪਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ 18.60 % ਵੋਟਾਂ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ [[ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]] ਅਤੇ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]] ਵਿੱਚ 22.30 % ਵੋਟਾਂ ਹੀ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://punjabi.abplive.com/elections/punjab-election-punjab-34-voting-till-1-pm-vidhan-sabha-elections-645006/amp|title=ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਵੋਟਿੰਗ ਨੇ ਫੜੀ ਰਫਤਾਰ, 1 ਵਜੇ ਤੱਕ 34.10 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਿੰਗ}}&lt;/ref&gt;

3 :00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਆਂਕੜਾ ਜੋ ਕਿ ਚੌਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ 3:30 ਵਜੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 49.81 % ਵੋਟਾਂ ਭੁਗਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ 61.40 % ਅਤੇ [[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 60.30 % ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਵੋਟ ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਲੇ ਹਲਕੇ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]] ਵਿੱਚ 33.70 % [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]] ਵਿੱਚ 36.60 % ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/TheCEOPunjab/status/1495341728588795911?t=8ys4R_aUVaETaQuis_7mmA&amp;s=08|title=ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2022
ਔਸਤਨ ਵੋਟਾਂ ਸ਼ਾਮ 03:00 ਵਜੇ ਤੱਕ -49.81%}}&lt;/ref&gt;

5:00 ਵਜੇ ਤੱਕ ਦਾ ਆਂਕੜਾ 5:30 ਵਜੇ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 63.44% ਵੋਟਾਂ ਭੁਗਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਵਾਲੇ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ [[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 77.80%, [[ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 77.00%, [[ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 74.96%,[[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 74.50% [[ਬੁਢਲਾਡਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 74.00%  ਵੋਟਾਂ ਭੁਗਤੀਆਂ। ਘੱਟ ਵੋਟ ਫ਼ੀਸਦੀ ਵਾਲੇ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 48.06%, [[ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 49.30%, [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪੱਛਮੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ 50.10%, [[ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਡੇਰਾ ਬੱਸੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]] ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ 50.50% ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੋਟਾਂ ਹੀ ਪੈਐ ਸਕੀਆਂ।  

ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੇਂਡੂ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੀ ਰਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/elections/punjab-assembly-election/punjab-assembly-election-2022-live-voting-updates-third-phase-february-20-latest-news-101645315780036.html|title=Punjab election 2022: Polling ends in border state, voter turnout at 70.2%}}&lt;/ref&gt;  

==== ਹਲਕੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਵੋਟ ਫ਼ੀਸਦੀ ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!ਨੰ. 
!ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ 
!ਨਕਸ਼ਾ           
!ਵੋਟ %
!ਨੰਬਰ 
! ਹਲਕਾ 
!ਵੋਟ(%) 
|-
! rowspan=&quot;11&quot; |੧.
| rowspan=&quot;11&quot; |'''ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;11&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Amritsar.svg|75px]]
| rowspan=&quot;11&quot; |'''65.84'''
|1.
| [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ]] 
|59.19
|-
|2.
| [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ]]
|64.05
|-
|3.
|[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਉੱਤਰੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰੀ]]
|60.97
|-
|4.
|[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ]]
|59.48
|-
|5.
|[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪੱਛਮੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੱਛਮੀ]]
|55.10
|-
|6.
| [[ਅਜਨਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਜਨਾਲਾ]]
|77.29
|-
|7.
|[[ਅਟਾਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਟਾਰੀ]]
|67.37
|-
|8.
|[[ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ]]
|65.32
|-
|9.
|[[ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ]]
|70.87
|-
|10.
|[[ਮਜੀਠਾ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮਜੀਠਾ]]
|72.85
|-
|11.
|[[ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ]]
|75.00
|-
! rowspan=&quot;7&quot; |੨.
| rowspan=&quot;7&quot; |'''ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;7&quot; |[[File:Gurdaspur in Punjab (India).svg|75px]]
| rowspan=&quot;7&quot; |'''71.28'''
|12.
|[[ਬਟਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਟਾਲਾ]] 
|67.40
|-
|13.
| [[ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ]] 
|73.70
|-
|14.
|[[ਦੀਨਾ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਦੀਨਾ ਨਗਰ]]
|71.56
|-
|15.
|[[ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ]]
|73.03
|-
|16.
|[[ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ]]
|72.02
|-
|17. 
|[[ਕਾਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਕਾਦੀਆਂ]]
|72.24
|-
|18.
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ]]
|69.03
|-
!rowspan=&quot;4&quot; |੩.
| rowspan=&quot;4&quot; |'''ਸ਼੍ਰੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;4&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Tarn_Taran.svg|75px]]
| rowspan=&quot;4&quot; |'''70.09'''
|19.
|[[ਖੇਮ ਕਰਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਖੇਮ ਕਰਨ]]
|71.33
|-
|20.
|[[ਪੱਟੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪੱਟੀ]]
|71.28
|-
|21.
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ]]
|71.76
|-
|22.
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ]]
|65.81
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |੪.
| rowspan=&quot;3&quot; |'''ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;3&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Pathankot.svg|75px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''74.69'''
|23.
|[[ਭੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭੋਆ]]
|73.91
|-
|24.
|[[ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਠਾਨਕੋਟ]]
|73.82
|-
|25.
|[[ਸੁਜਾਨਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸੁਜਾਨਪੁਰ]]
|76.33
|-
!rowspan=&quot;9&quot; |੫.
| rowspan=&quot;9&quot; |'''ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;9&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Jalandhar.svg|75px]]
| rowspan=&quot;9&quot; |'''66.95'''
|26.
|[[ਆਦਮਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਆਦਮਪੁਰ]]
|67.53
|-
|27.
|[[ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ]]
|64.02
|-
|28.
|[[ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ]]
|60.65
|-
|29.
|[[ਜਲੰਧਰ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲੰਧਰ ਉੱਤਰੀ]]
|66.70
|-
|30.
|[[ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ]]
|67.31
|-
|31.
|[[ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਕਰਤਾਰਪੁਰ]]
|67.49
|-
|32.
|[[ਨਕੋਦਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਨਕੋਦਰ]]
|68.66
|-
|33. 
|[[ਫਿਲੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਫਿਲੌਰ]]
|67.28
|-
|34.
|[[ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼ਾਹਕੋਟ]]
|72.77
|-
!rowspan=&quot;7&quot; |੬.
| rowspan=&quot;7&quot; |'''ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;7&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Hoshiarpur.svg|75px]]
| rowspan=&quot;7&quot; |'''68.66'''
|35.
|[[ਚੱਬੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਚੱਬੇਵਾਲ]]
|71.19
|-
|36.
|[[ਦਸੂਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਦਸੂਆ]]
|66.90
|-
|37.
|[[ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ]]
|69.40
|-
|38.
|[[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ]]
|65.92
|-
|39.
|[[ਮੁਕੇਰੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮੁਕੇਰੀਆਂ]]
|69.72
|-
|40.
|[[ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਾਸੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਾਸੀ]]
|69.43
|-
|41.
|[[ਉੜਮੁੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਉੜਮੁੜ]]
|68.60
|-
! rowspan=&quot;4&quot; |੭.
| rowspan=&quot;4&quot; |'''ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;4&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Kapurthala.svg|75px]]
| rowspan=&quot;4&quot; |'''68.07'''
|42.
|[[ਭੁਲੱਥ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭੋਲੱਥ]]
|66.30
|-
|43.
|[[ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਕਪੂਰਥਲਾ]]
|67.77
|-
|44.
|[[ਫਗਵਾੜਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਫਗਵਾੜਾ]]
|66.13
|-
|45.
|[[ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ]]
|72.55
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |੮.
| rowspan=&quot;3&quot; |'''ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ(ਐਸ.ਬੀ.ਐਸ ਨਗਰ) /ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;3&quot; |[[File:Shahid Bhagat Singh Nagar in Punjab (India).svg|75px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''70.75'''
|46.
|[[ਬੰਗਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬੰਗਾ]]
|69.39
|-
|47.
|[[ਬਲਾਚੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਲਾਚੌਰ]]
|73.77
|-
|48.
|[[ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ]]
|69.37
|-
! rowspan=&quot;14&quot; |੯.
| rowspan=&quot;14&quot; |'''ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;14&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Ludhiana.svg|75px]]
| rowspan=&quot;14&quot; |'''67.67'''
|49.
|[[ਆਤਮ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਆਤਮ ਨਗਰ]]
|61.25
|-
|50.
|[[ਦਾਖਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਦਾਖਾ]]
|75.63
|-
|51.
|[[ਗਿੱਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗਿੱਲ]]
|67.07
|-
|52.
|[[ਜਗਰਾਉਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਗਰਾਉਂ]]
|67.54
|-
|53.
|[[ਖੰਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਖੰਨਾ]]
|74.41
|-
|54.
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ]]
|61.77
|-
|55.
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ]]
|66.23
|-
|56.
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਉੱਤਰੀ]]
|61.26
|-
|57.
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ]]
|59.04
|-
|58.
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ]]
|63.73
|-
|59.
|[[ਪਾਇਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਾਇਲ]]
|76.12
|-
|60.
|[[ਰਾਏਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਏਕੋਟ]]
|72.33
|-
|61.
|[[ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਾਹਨੇਵਾਲ]]
|67.43
|-
|62.
|[[ਸਮਰਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਮਰਾਲਾ]]
|75.49
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |੧੦.
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ''' 
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |'''78.28'''
|63.
|[[ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਮਰਗੜ੍ਹ]]
|77.98
|-
|64.
|[[ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ]]
|78.60
|-
! rowspan=&quot;8&quot; |੧੧.
| rowspan=&quot;8&quot; |'''ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;8&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Patiala.svg|75px]]
| rowspan=&quot;8&quot; |'''73.11'''
|65.
|[[ਘਨੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਘਨੌਰ]]
|79.04
|-
|66.
|[[ਨਾਭਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਨਾਭਾ]]
|77.05
|-
|67.
|[[ਪਟਿਆਲਾ ਦੇਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਟਿਆਲਾ ਦੇਹਾਤੀ]]
|65.12
|-
|68.
|[[ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ]]
|63.58
|-
|69.
|[[ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਜਪੁਰਾ]]
|74.82
|-
|70.
|[[ਸਨੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਨੌਰ]]
|72.82
|-
|71.
|[[ਸਮਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਮਾਣਾ]]
|76.82
|-
|72.
|[[ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ]]
|75.60
|-
! rowspan=&quot;5&quot; |੧੨.
| rowspan=&quot;5&quot; |'''ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;5&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Sangrur.svg|75px]]
| rowspan=&quot;5&quot; |'''78.04'''
|72.
|[[ਧੂਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਧੂਰੀ]]
|77.37
|-
|73.
|[[ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਦਿੜ੍ਹਬਾ]]
|79.21
|-
|74.
|[[ਲਹਿਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਲਹਿਰਾ]]
|79.60
|-
|76.
|[[ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸੰਗਰੂਰ]]
|75.63
|-
|77.
|[[ਸੁਨਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸੁਨਾਮ]]
|78.49
|-
! rowspan=&quot;6&quot; |੧੩.
| rowspan=&quot;6&quot; |'''ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;6&quot; |[[File:Bathinda in Punjab (India).svg|75px]]
| rowspan=&quot;6&quot; |'''78.19'''
|78.
|[[ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ]]
|78.24
|-
|79.
|[[ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ]]
|69.89
|-
|80.
| [[ਭੁੱਚੋ ਮੰਡੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭੁੱਚੋ ਮੰਡੀ]]
|80.40
|-
|81.
|[[ਮੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਮੌੜ]]
|80.57
|-
|82.
|[[ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ]]
|79.56
|-
|83.
|[[ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ]]
|83.70
|-
! rowspan=&quot;4&quot; |੧੪.
| rowspan=&quot;4&quot; |'''ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ  ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ''' 
| rowspan=&quot;4&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Fazilka.svg|75px]]
| rowspan=&quot;4&quot; |'''78.18'''
|84.
|[[ਬੱਲੂਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬੱਲੂਆਣਾ]]
|77.78
|-
|85.
| [[ਅਬੋਹਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਬੋਹਰ]]
|73.76
|-
|86.
|[[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ]]
|80.87
|-
|87.
|[[ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲਾਲਾਬਾਦ]]
|80.00
|-
! rowspan=&quot;4&quot; |੧੫.
| rowspan=&quot;4&quot; |'''ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ''' 
| rowspan=&quot;4&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Firozpur.svg|75px]]
| rowspan=&quot;4&quot; |'''77.59'''
|88.
|[[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰੀ]]
|71.41
|-
|89.
|[[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਿਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਿਹਾਤੀ]]
|77.22
|-
|90.
|[[ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ]]
|81.08
|-
|91.
|[[ਜ਼ੀਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜ਼ੀਰਾ]]
|80.47
|-
! rowspan=&quot;4&quot; |੧੬.
| rowspan=&quot;4&quot; |'''ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ''' 
| rowspan=&quot;4&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Muktsar.svg|75px]]
| rowspan=&quot;4&quot; |'''80.49'''
|92.
|[[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]]
|84.93
|-
|93.
|[[ਲੰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਲੰਬੀ]]
|81.35
|-
|94.
|[[ਮਲੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਮਲੋਟ]]
|78.01
|-
|95.
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ]]
|78.12
|-
!rowspan=&quot;4&quot; |੧੭.
| rowspan=&quot;4&quot; |'''ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ''' 
| rowspan=&quot;4&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Moga.svg|75px]]
| rowspan=&quot;4&quot; |'''73.95'''
|96.
|[[ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ]]
|77.15
|-
|97.
|[[ਧਰਮਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਧਰਮਕੋਟ]]
|77.88
|-
|98.
|[[ਮੋਗਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮੋਗਾ]]
|70.55
|-
|99.
|[[ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ]]
|71.06
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |੧੮.
| rowspan=&quot;3&quot; |'''ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ''' 
| rowspan=&quot;3&quot; |[[File:Faridkot in Punjab (India).svg|75px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''76.31'''
|100.
|[[ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ]]
|75.67
|-
|101.
|[[ਜੈਤੋ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਜੈਤੋ]]
|76.55
|-
|102.
|[[ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਕੋਟਕਪੂਰਾ]]
|76.75
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |੧੯.
| rowspan=&quot;3&quot; |'''ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ''' 
| rowspan=&quot;3&quot; |[[File:Barnala in Punjab (India).svg|75px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''73.84'''
|103.
|[[ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਰਨਾਲਾ]]
|71.45
|-
|104.
|[[ਭਦੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭਦੌੜ]]
|78.90
|-
|105.
|[[ਮਹਿਲ ਕਲਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ|ਮਹਿਲ ਕਲਾਂ]]
|71.58
|-
!rowspan=&quot;3&quot; |੨੦.
| rowspan=&quot;3&quot; |'''ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ''' 
| rowspan=&quot;3&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Mansa.svg|75px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''81.24'''
|106.
|[[ਬੁਢਲਾਡਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬੁਢਲਾਡਾ]]
|81.52
|-
|107.
|[[ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮਾਨਸਾ]]
|78.99
|-
|108.
|[[ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ]]
|83.64
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |੨੧.
| rowspan=&quot;3&quot; |'''ਸ਼੍ਰੀ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;3&quot; |[[File:Fatehgarh Sahib in Punjab (India).svg|75px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''76.87'''
|109.
| [[ਅਮਲੋਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਮਲੋਹ]]
|78.56
|-
|110.
|[[ਬਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾ]]
|74.85
|-
|111.
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ]]
|77.23
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |੨੨.
| rowspan=&quot;3&quot; |'''ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;3&quot; |[[File:Rupnagar in Punjab (India).svg|75px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''73.99'''
|112.
|[[ਰੂਪਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰੂਪਨਗਰ]]
|73.58
|-
|113.
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]]
|74.52
|-
|114.
|[[ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ]]
|73.84
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |੨੩.
| rowspan=&quot;3&quot; |'''ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਐਸ.ਐ.ਐਸ ਨਗਰ)ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ'''
| rowspan=&quot;3&quot; |[[File:India_-_Punjab_-_Sahibzada_Ajit_Singh_Nagar.svg|75px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |'''66.87'''
|115.
|[[ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਡੇਰਾ ਬੱਸੀ]]
|69.25
|-
|116.
|[[ਖਰੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਖਰੜ]]
|66.17
|-
|117.
|[[ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ]]
|64.76
|-
! colspan=&quot;3&quot; |ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਕੁੱਲ ਭੁਗਤੀਆਂ ਵੋਟਾਂ (%) 
! colspan=&quot;4&quot; |71.95
|-
|}
ਸਰੋਤ: [http://eciresults.nic.in ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218160549/http://eciresults.nic.in/ |date=2014-12-18 }}

== ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਉਮੀਦਵਾਰ ==
{{Main|2022 ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ}}

== ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ==

==== ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ====

# ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ 25000/- ਰੂਪੈ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨੇ ਲਈ '''&lt;nowiki/&gt;'ਕਿਸਾਨ ਬਚਾਅ ਕਮਿਸ਼ਨ'''' ।
# ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਟਾਰੀ ਬਾਰਡਰ ਖੁਲਵਾਉਣਾ।
# ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ '''&lt;nowiki/&gt;'ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਮਾਡਲ',''' ਫ਼ਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਲਈ ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਪੀ।
# ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਾ ਉਚੇਚਾ ਪ੍ਰਬੰਧ। 
# ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਟੋਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਮਦਦ। 
# ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜਾਈ ਮਜਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ। 
# ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਤਾਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਰੋਕੇ ਜਾਣ। 
# ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਲਈ 5 ਲੱਖ ਦਾ ਕਰਜਾ। 
# ਖੇਤੀ ਅਧਾਰਿਤ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ 
# ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਫਾਰਮਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ। 
# ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ 3 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਕਰਜਾ ਵਿਆਜ ਰਹਿਤ। 
# ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 
# ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਜਮੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਨਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਪਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 

==== (2) ਮਾਲ ਮਹਿਕਮਾ ====

# ਘਰੇਲੂ ਝਗੜੇ ਦੀ ਤਕਸੀਮ 1 ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤਕਸੀਮ ਸਮੇਂ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸ ਤੇ ਕਾਬਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 
# ਇੰਤਕਾਲ ਮਨਜੂਰ ਕਰਾਉਣਾ ਪਟਵਾਰੀ, ਕਾਨੂੰਗੋ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਏਗੀ। ਇੰਤਕਾਲ ਲਈ 6 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 
# ਫਰਦ-ਬਦਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਦੁਰਸਤੀ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਟਵਾਰੀ, ਕਾਨੂੰਗੋ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।
#

==== (3) ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਉਪਾਰ====

# ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਜੋ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸਾਫ ਰੱਖਣ। 
# ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਦਮੀਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ। ਨਵੇਂ 10 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ 5 ਲੱਖ ਦਾ ਕਰਜਾ ਵਿਆਜ ਰਹਿਤ। 
# ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਕਰਨਾ। 
# ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ ਅਧਾਰਿਤ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲ। 
# ਉਦਯੋਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਸਰਕਾਰ ਲਾਵੇਗੀ। 
# ਅਸੰਗਠਿਤ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਮਜਦੂਰ ਦੀ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣਾ

==== (4) ਰੁਜ਼ਗਾਰ ====

# ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। 
# ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਆਇਤਾਂ। 
# ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਬਣਦਾ 60% ਕੋਟਾ ਪੂਰਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। 
# 5 ਏਕੜ ਤੱਕ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਰੇਗਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਏਗਾ। 
# ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਛੋਟੇ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਆਇਤਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 
#ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਹੁਨਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ੀਸ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗੀ। 
#ਸਰਕਾਰੀ ਕਿਰਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਨਾ 
#ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨਰੇਗਾ ਵਾਂਗ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਉੱਪਰ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। 
#ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਆਇਤਾਂ। 

==== (5) ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ====

# ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਦੁਗਣਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣਾ। 
# ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਫੀਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਬੱਧ ਕਰਨਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ। 
# ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਏਗੀ। 
# ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 
# ਨਿਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ 25% ਗਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। 
# ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਫਤ। 
# ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਸੋਸ਼ਨ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਇਆ ਕਰਨਗੀਆਂ। 
# ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖਰਚ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਪਰ ਪਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ। 

==== (6) ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ====

# ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾਏਗੀ ਜੋ ਫੀਸਾਂ ਅਧਾਰਿਤ ਕਰੇਗੀ। 
# ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਪੋਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿਦਿਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। 
# ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਧਿਆਪਕ ਰੱਖੇ ਜਾਣਗੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦਿਆ ਕਰਨਗੀਆਂ। 
# ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫੰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। 
# ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 

====(7) ਸਿਹਤ====

# ਸਿਹਤ ਦਾ ਬਜਟ ਦੁਗਣਾ ਹੋਏਗਾ। 
# ਪਿੰਡ, ਬਲਾਕ, ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਪੜਾਅ ਵਾਰ ਕੰਮ ਹੋਣਗੇ। 
# 8 ਲੱਖ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖਰਚ ਸਰਕਾਰ ਚੁੱਕੇਗੀ। 
# ਸੁਪਰ-ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਹਸਪਤਾਲ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ - ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਸਕਣ। 

== ਚੌਣ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ==
{| style=&quot;float; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em&quot; class=&quot;infobox&quot;
|+Polling aggregates
|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;span style=&quot;font-size:105%;&quot;&gt;'''Active Parties'''&lt;/span&gt;
|-
| style=&quot;padding: 0 5px;&quot; | {{color box|#00BFFF}} Indian National Congress
|-
| style=&quot;padding: 0 5px;&quot; | {{color box|#0378A6}} Aam Aadmi Party
|-
| style=&quot;padding: 0 5px;&quot; | {{color box|#0F204A}} Shiromani Akali Dal+
|-
| style=&quot;padding: 0 5px;&quot; | {{color box|#DDDDDD}} Others
&lt;!--|-
| style=&quot;text-align: center&quot; | &lt;span style=&quot;font-size:105%;&quot;&gt;'''Events'''&lt;/[[span&gt;
|-
| style=&quot;padding: 0 5px;&quot; | {{color box|Orange}} National [[COVID-19 pandemic]] &lt;br&gt; emergency declared
|-
| style=&quot;padding: 0 5px;&quot; | {{color box|LightSteelBlue}} Debates--&gt;
|}

{{Graph:Chart
 | hannotatonslabel=Majority
 | hannotatonsline=59
 | vannotatonslabel=Amarinder Singh resigned, Election schedule announced
 | vannotatonsline=2021/9/19, 2022/1/8
 | width = 800
 | height= 450
 | type = line
 | interpolate = bundle
 | xType = date
 | xAxisAngle = -40
 | yAxisTitle = Seats
 | yGrid = yes
 | yAxisMin = 0
 | linewidth = 5
 | x = 2021/3/18, 2021/3/19,  2021/4/29, 2021/5/23, 2021/6/12, 2021/7/24, 2021/8/21, 2021/9/4, 2021/9/6, 2021/9/28, 2021/10/8, 2021/10/19, 2021/11/12, 2021/11/14, 2021/12/11, 2021/12/19, 2021/12/21, 2021/12/24, 2022/1/2, 2022/1/5, 2022/1/10, 2022/1/20, 2022/2/1
 | y1 = 53, 46, 49, 47, 43, 49, 44, 42, 41, 43, 43, 49, 46, 48, 42, 53, 42.5, 43, 43, 42, 40, 36.5, 51
 | y2 = 40, 54, 55, 52, 51, 39, 44, 54, 52, 46, 52, 38, 50, 40, 53, 34, 49.5, 53.5, 55, 61.5, 55, 37.5, 30
 | y3 = 16, 15, 11, 13, 15, 19, 18, 20, 16, 23, 21, 26, 20, 20, 20, 19, 24, 18.5, 16, 9.5, 20, 33.5, 31
 | y4 = 8, 4, 2, 5, 8, 10, 11, 1, 8, 5, 1, 4, 1, 9, 2, 11, 3, 2, 4, 3, 2, 8.5, 4
 | colors = #00BFFF, #0378A6, #0F204A, #DDDDDD
 | showSymbols = 0.8,0.8,0.8,0.8
 | symbolsShape = Triangle
}}

=== ਓਪੀਨੀਅਨ ਪੋਲ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:95%;line-height:16px&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;100px&quot; |ਤਾਰੀਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;175px&quot; |ਪੋਲਿੰਗ ਏਜੰਸੀ 
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
| bgcolor=&quot;gray&quot; |
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;75px&quot; |ਲੀਡ 
! rowspan=&quot;2&quot; |ਟਿੱਪਣੀ
|-
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਕਾਂਗਰਸ 
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਆਪ
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਸ਼੍ਰੋ.ਅ.ਦ.
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਭਾਜਪਾ 
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਹੋਰ 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |'''10 ਜਨਵਰੀ 2022'''
! rowspan=&quot;2&quot; |'''ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=https://twitter.com/abpnews/status/1480505406497636352|url=https://twitter.com/abpnews/status/1480505406497636352|access-date=2022-01-10|website=Twitter|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=https://twitter.com/abpnews/status/1480504402540744707|url=https://twitter.com/abpnews/status/1480504402540744707|access-date=2022-01-10|website=Twitter|language=en}}&lt;/ref&gt;
|37-43
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''52-58'''
|17-23
|1-3
|0-1
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''15''' 
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ਲਟਕਿਆ'''


ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ 
|-
|35.9%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''39.7%'''
|17.7%
|2.5%
|4.2%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''3.8%'''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |'''5 ਜਨਵਰੀ 2022'''
! rowspan=&quot;2&quot; |'''ਈਟੀਜੀ ਰਿਸਰਚ - ਇੰਡੀਆ ਅਹੈੱਡ'''&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Ahead|first=India|date=2022-01-05|title=AAP To Win Simple Majority In Punjab, Congress Faces Defeat, Amarinder-BJP Rout: India Ahead-ETG Poll - India Ahead|url=https://indiaaheadnews.com/india/embattled-punjab-congress-faces-stiff-competition-aap-likely-to-bag-64-seats-india-ahead-etg-poll-89977/|access-date=2022-01-06|language=en-US|archive-date=2022-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220106045020/https://indiaaheadnews.com/india/embattled-punjab-congress-faces-stiff-competition-aap-likely-to-bag-64-seats-india-ahead-etg-poll-89977/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|40-44
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''59-64'''
|8-11
|1-2
|1-2
|  bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''15-24'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ਆਪ ਬਹੁਮਤ''' 
|-
|30.5%
|  bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''36.6%'''
|10.3%
|5.4%
|17.3%
|  bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''6.1%'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |'''21 ਦਿਸੰਬਰ 2021'''
! rowspan=&quot;2&quot; |'''ਪੋਲਸਟਰੇਟ-ਨਿਊਜ਼ ਐਕਸ'''&lt;ref&gt;{{cite news |title=Polstrat-NewsX Pre-Poll Survey Results: Who's winning Punjab? |url=https://www.newsx.com/national/polstart-newsx-pre-poll-survey-results-whos-winning-punjab.html |access-date=24 December 2021 |work=NewsX |quote=&quot;The Aam Aadmi Party, seeking to solidify its position in Punjab, is predicted to defeat Congress with a small margin by winning 47-52 seats with a 38.83% vote share.&quot; |date=22 December 2021 |language=en |archive-date=22 ਦਸੰਬਰ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211222194246/https://www.newsx.com/national/polstart-newsx-pre-poll-survey-results-whos-winning-punjab.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|40-45
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''47-52'''
|22-26
|1-2
|0-1
|  bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''2-12'''
|rowspan=&quot;2&quot; |'''ਲਟਕਿਆ'''
ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ 
|-
|35.20%
|  bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''38.83%'''
|21.01%
|2.33%
|2.63%
|  bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''3. 63%'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |'''11 ਦਿਸੰਬਰ 2021'''
! rowspan=&quot;2&quot; |'''ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ'''&lt;ref&gt; {{Cite web|last=|first=|date=2021-12-11|title=ABP News-CVoter Survey: AAP Most Favourite In Punjab, BJP Could Retain Uttarakhand|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-survey-aap-on-top-in-punjab-bjp-could-retain-uttarakhand-despite-anti-incumbency-1499117|url-status=live|access-date=2021-12-11|website=news.abplive.com|language=en}} &lt;/ref&gt;
| 39-45
|  bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''50-56'''
| 17-23
|0-3
|0-1
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''5-16'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ਲਟਕਿਆ'''
ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ 
|-
|34.1%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''38.4%'''
|20.4%
|2.6%
|4.5%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''4.3%'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |'''12 ਨਵੰਬਰ 2021''' 
! rowspan=&quot;2&quot; |'''ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ'''&lt;ref&gt; https://news.abplive.com/news/india/abp-news-c-voter-survey-november-opinion-polls-punjab-election-2022-vote-share-seat-sharing-kbm-bjp-congress-sad-aap-1492996 &lt;/ref&gt;
| 42-50
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''47-53'''
| 16-24
|0-1
|0-1
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''0-3'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ਲਟਕਿਆ'''


ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ
|-
|34.9%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''36.5%'''
|20.6%
|2.2%
|5.8%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''1.6%'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |'''8 ਅਕਤੂਬਰ 2021'''
! rowspan=&quot;2&quot; | '''ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ'''&lt;ref&gt; {{Cite web|last=|first=|date=2021-10-08|title=ABP-CVoter Survey: Will Punjab Congress Crisis Benefit AAP, SAD-BSP Alliance In Election?|url=https://news.abplive.com/news/india/abp-news-cvoter-survey-snap-poll-punjab-election-2022-kaun-banerga-mukhyamantri-final-vote-share-seat-share-1486671|url-status=live|access-date=2021-10-09|website=news.abplive.com|language=en}} &lt;/ref&gt;
| 39-47
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''49-55'''
| 17-25
|0-1
|0-1
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''2-16'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ਲਟਕਿਆ'''


ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ
|-
|31.8%%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''35.9%'''
|22.5%
|3.8%
|6.0%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''5.1%'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |'''04 ਸਿਤੰਬਰ 2021'''
! rowspan=&quot;2&quot; |ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ&lt;ref&gt;[https://www.thequint.com/news/politics/abp-cvoter-survey-aap-congress-uttarakhand-goa-punjab-arvind-kejriwal-rahul-gandhi|title=ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ ਦਾ ੫ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਸਰਵੇਖਣ 2021]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|38-46
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''51-57''' 
|16-24
|0-1 
|0-1
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''13-11'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ਲਟਕਿਆ''' 

ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ
|-
|28.8%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''35.1%'''
|21.8% 
|7.3%
|7.0%
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''6.3%'''
|-
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |'''19 ਮਾਰਚ 2021'''
! rowspan=&quot;2&quot; | '''ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ''' &lt;ref&gt;[https://mobile.twitter.com/ABPNews/status/1372926443559129089|title=ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ ਦਾ ਕੈਪਟਨ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 4 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਸਰਵੇਖਣ 2021] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|43-49
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |'''{{font color|white|51-57}}'''
|12-18
|0-3
| 0-5
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''8-14'''
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ਲਟਕਿਆ'''

ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ
|-
|32%
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |'''{{font color|white|37%}}'''
|21%
|5%
| 0
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; style=&quot;color:white&quot; |'''5%'''
|}


'''ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ ਦੇ ਸਰਵੇਖਣ ਦੇ ਕੁਝ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂ  (19 ਮਾਰਚ 2021) 
&lt;ref&gt;[https:www. //youtu.be/GQw0gM5Uvnc] &lt;/ref&gt;
&lt;sup&gt;[https://www.google.com/search?ie=UTF-8&amp;client=ms-android-google&amp;source=android-browser&amp;q=abp+news+opinion+poll+4+years+of+captain-]&lt;/sup&gt;''' 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! rowspan=&quot;3&quot; |1.
! colspan=&quot;5&quot; |ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ
|-
|ਬਹੁਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟ
| ਸੰਤੁਸ਼ਟ
|'''ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ''' 
| colspan=&quot;2&quot; | ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ 
|-
|14%
| 19%
| '''57%'''
| colspan=&quot;2&quot; | 10%
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |2.
! colspan=&quot;5&quot; |ਕਿਸਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗੀ। ? 
|-
|'''ਆਪ'''
|ਕਾਂਗਰਸ 
|ਅਕਾਲੀ 
|ਭਾਜਪਾ 
|ਹੋਰ 
|-
|'''29%'''
|26%
|14%
|6%
|25%
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |3.
! colspan=&quot;5&quot; |ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ
|-
|'''ਘਟੀ''' 
|ਵਧੀ 
| colspan=&quot;3&quot; |ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ
|-
|'''69%'''
|17%
| colspan=&quot;3&quot; |14%
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |4.
! colspan=&quot;5&quot; |ਕੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸਹੀ ਹੈ ? 
|-
|'''ਸਹੀ''' 
|ਸਹੀ ਨਹੀ
| colspan=&quot;3&quot; |ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ
|-
|'''77%'''
|13%
| colspan=&quot;3&quot; |10%
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |5.
! colspan=&quot;5&quot; |ਕੀ ਆਪ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾ ਸਕੇਗੀ ? 
|-
|'''ਹਾਂ''' 
|ਨਹੀਂ 
| colspan=&quot;3&quot; |ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ
|-
|'''43%'''
|32%
| colspan=&quot;3&quot; |25%
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |6.
! colspan=&quot;5&quot; |ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਚਿਹਰਾ ਕੌਣ ਹੈ ? 
|-
|'''ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ'''  
'''ਸਿੱਧੂ''' 
|ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ 
| colspan=&quot;2&quot; |ਨਾ ਸਿੱਧੂ ਨਾ ਕੈਪਟਨ 

|ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ
|-
|'''43%'''
|23%
| colspan=&quot;2&quot; |26%
|8%
|}

=== ਚੋਣ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੇ ਸਰਵੇਖਣ ===
7 ਮਾਰਚ 2022 ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੋਟਾਂ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। 
 
The Election Commission banned the media from publishing exit polls between 7 AM on 10 February 2022 and 6:30 PM on 7 March 2022. Violation of the directive would be punishable with two years of imprisonment.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:95%;line-height:16px&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;100px&quot; |ਨੰਬਰ 
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;175px&quot; |ਪੋਲਿੰਗ ਏਜੰਸੀ 
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
| bgcolor=&quot;gray&quot; |
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;75px&quot; |ਲੀਡ 
! rowspan=&quot;2&quot; |ਟਿੱਪਣੀ
|-
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਕਾਂਗਰਸ 
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਆਪ
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਸ਼੍ਰੋ.ਅ.ਦ.
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਭਾਜਪਾ 
! style=&quot;width:75px;&quot; |ਹੋਰ 
|-
|1.
!ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ - ਸੀ ਵੋਟਰ 
|22-28
|'''51-61'''
|20-26
|7-13
|
|'''23-39'''
|
|-
|2.
!ਨਿਊਜ਼ ਐਕਸ - ਪੋਲਸਟਰੇਟ
|24-29
|'''56-61'''
|22-26
|1-6
|
|'''27-37'''
|
|-
|3.
!ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ - ਐਕਸਿਸ ਮਾਈ ਇੰਡੀਆ 
|19-31
|'''76-90'''
|7-11
|1-4
|
|'''76-90'''
||
|-
|4.
!ਇੰਡੀਆ ਟੀਵੀ - ਗ੍ਰਾਊਂਡ ਜ਼ੀਰੋ ਰਿਸਰਚ 
|'''49-59'''
|27-37
|20-30
|2-6
|
|'''49-59'''
|
|-
|5.
!ਨਿਊਜ਼24 - ਟੂਡੇਸ ਚਾਨੱਕਿਆ
|10
|'''100'''
|6
|1
|
|'''100'''
|
|-
|6.
!ਰੀਪੱਬਲਿਕ-ਪੀ ਮਾਰਕ
|23-31
|'''62-70'''
|16-24
|1-3
|
|'''62-70'''
|
|-
|7.
!ਟਾਇਮਸ ਨਾਓ- ਵੀਟੋ
|22
|'''70'''
|19
|19
|
|'''70'''
|
|-
|8.
!ਟੀਵੀ 9 ਮਰਾਠੀ-ਪੋਲਸਟਰੇਟ
|24-29
|'''56-61'''
|22-26
|1-6
|
|'''56-61'''
|
|-
|9.
!ਜ਼ੀ ਨਿਊਜ਼ - ਡਿਜ਼ਾਇਨਬੋਕਸਡ
|26-33
|'''52-61'''
|24-32
|3-7
|
|'''52-61'''
|-
|}

== ਚੋਣ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ==

=== ''ਮੁਹਿੰਮ'' ===
'''ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ'''

ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਆਤਮਨਗਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ]] ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ [[ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]] ਨਾਲ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=CM  चन्नी की पहली रैली:22 नवंबर को लुधियाना के आत्मनगर से बजेगा कांग्रेस का विधानसभा चुनाव का बिगुल; तैयारियां जारी|url=https://www.bhaskar.com/local/punjab/ludhiana/news/congress-will-ring-the-election-bugle-from-ludhiana-punjabs-first-election-rally-being-held-in-atma-nagar-129136212.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

'''ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ'''

ਮਾਰਚ 2021 ਵਿਚ, ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲੇ ਦੇ ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਨਾ ਵਿਖੇ ਇਕ ਕਿਸਾਨ ਮਹਾਂਪੰਚਾਇਤ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਮਾਡਲ ਪੰਜਾਬ ਚ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਵਾਦੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਵੀ ਗੱਲ ਕਹੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://theprint.in/politics/aap-sounds-poll-bugle-in-punjab-but-dissent-leadership-crisis-cloud-2022-hopes/629904/|title=ਆਪ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਬਿਗਲ ਵਜਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਅਸਹਿਮਤੀ, ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬੱਦਲ 2022 ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਸਕਦਾ ਪਾਣੀ |last=Sethi|first=Chitleen K.|date=2021-03-29|website=ThePrint|language=en-US|access-date=2021-03-30}}&lt;/ref&gt;
28 ਜੂਨ 2021 ਨੂੰ, ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ [ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਪਾਰਟੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ 300 ਯੂਨਿਟ ਮੁਫਤ ਬਿਜਲੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਈ ਜਾਏਗੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=28 June 2021|first=Ashutosh|last=Mishra|title=Arvind Kejriwal says free electricity for all in Punjab if AAP wins 2022 assembly election|url=https://www.indiatoday.in/india/punjab/story/arvind-kejriwal-free-electricity-punjab-aap-wins-2022-assembly-election-government-1820287-2021-06-28|access-date=30 June 2021|website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt; 30 ਸਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ, ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇ ਆਪ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਸਰਕਾਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਮੋਹਲਾ ਕਲੀਨਿਕ ਬਣਾਏਗੀ ਜੋ ਮੁਫਤ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|last2=|last3=|first3=|date=1 October 2021|title=Free treatment, medicines at govt hospitals if AAP voted to power in Punjab: Arvind Kejriwal - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ludhiana/free-treatment-medicines-at-govt-hospitals-if-aap-voted-to-power-in-punjab-arvind-kejriwal/articleshow/86670509.cms|url-status=live|access-date=2 October 2021|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt; 22 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ, ਅਰਵਿੰਦ  ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇ ਆਪ ਪੰਜਾਬ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਹਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ 1,000 ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Live|first=A. B. P.|date=22 November 2021|title=सीएम केजरीवाल का एलान, पंजाब में हर महिला को देंगे एक हजार रुपये प्रति माह|url=https://www.abplive.com/news/india/delhi-cm-arvind-kejriwal-on-biggest-women-empowerment-program-2002943|access-date=22 November 2021|website=www.abplive.com|language=hi}}&lt;/ref&gt; 

'''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ'''

ਮਾਰਚ 2021 ਵਿਚ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ &quot;ਪੰਜਾਬ ਮੰਗਦਾ ਜਾਵਾਬ&quot; ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਤਹਿਤ ਰੈਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਪਾਵਰ ਟੈਰਿਫ ਵਾਧੇ, ਬਾਲਣ 'ਤੇ ਵੈਟ ਅਤੇ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫੀ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮੁੱਦਿਆਂ' ਤੇ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ।
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/disclose-one-landmark-achievement-of-your-4-yr-term-sukhbir-to-cm/articleshow/81401944.cms|title=ਆਪਣੇ 4-ਸਾਲ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਣੇ ਗਿਣਾਉਣ : ਸੁਖਬੀਰ ਦੇ ਕੈਪਟਨ ਨੂੰ ਸਵਾਲ {{!}} Chandigarh News - Times of India|last1=Mar 9|first1=TNN /|last2=2021|website=The Times of India|language=en|access-date=9 March 2021|last3=Ist|first3=07:03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/punjab-mangda-hisab-sukhbir-targets-capt-govt-over-power-tariff-hike-7220255/|title=ਪੰਜਾਬ ਮੰਗਦਾ ਹਿਸਾਬ ': ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦਾ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ |ਤਾਰੀਕ =9 ਮਾਰਚ 2021| |ਡੇਟ =9 March 2021}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://in.news.yahoo.com/sukhbir-badal-attacks-amarinder-singh-151935532.html|title=ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਘੇਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਵਾਏ ਕਰਜੇ ਮਾਫੀ ਅਤੇ ਸਸਤੇ ਪੈਟ੍ਰੋਲ ਡੀਜ਼ਲ ਦੇ ਵਾਅਦੇ |website=in.news.yahoo.com|language=en-IN|access-date=9 March 2021}}&lt;/ref&gt;

'''ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ'''

ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਨੂੰ, ਬਸਪਾ ਦੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜੱਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਕਰ ਸ਼ੰਭੂ ਸਰਹੱਦ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ 100 ਕਾਰਾਂ ਦੀ ਲੈ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਏਕਤਾ 'ਤੇ ਬੈਨਰ ਵੀ ਲਹਿਰਾਏ।, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ. ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਮੌਕਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Jan 1|first=IP Singh / TNN / Updated:|last2=2021|last3=Ist|first3=08:58|title=BSP joins farmers protest at Singhu border on New Year eve {{!}} Ludhiana News - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ludhiana/bsp-join-farmers-protest-at-singhu-border-on-ny-eve/articleshow/80052738.cms|access-date=2021-04-25|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;

ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਪੋਸਟ ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਕੀਮ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਸਕੀਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਦੇਣ 'ਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Massive protest by BSP against farm bills, announces support to Punjab bandh on 25 September|url=https://www.babushahi.com/full-news.php?id=108519|access-date=2021-04-25|website=www.babushahi.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite news|last=India|first=Press Trust of|date=2019-05-24|title=BSP surprises many in Punjab; its 3 candidates finish third|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/bsp-surprises-many-in-punjab-its-3-candidates-finish-third-119052401510_1.html|access-date=2021-04-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sethi|first=Chitleen K.|date=2020-09-27|title=Akalis could look at BSP for alliance, and BJP at a new SAD, as curtains fall on old ties|url=https://theprint.in/politics/akalis-could-look-at-bsp-for-alliance-and-bjp-at-a-new-sad-as-curtains-fall-on-old-ties/511677/|access-date=2021-04-25|website=ThePrint|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Service|first=Tribune News|title=Dalit to be Dy CM, if voted: Sukhbir Badal|url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/dalit-to-be-dy-cm-if-voted-sukhbir-239157|access-date=2021-04-25|website=Tribuneindia News Service|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Service|first=Tribune News|title=SAD, BSP ‘close’ to forging alliance|url=https://www.tribuneindia.com/news/punjab/sad-bsp-%E2%80%98close%E2%80%99-to-forging-alliance-189996|access-date=2021-04-25|website=Tribuneindia News Service|language=en|archive-date=2021-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425112328/https://www.tribuneindia.com/news/punjab/sad-bsp-%E2%80%98close%E2%80%99-to-forging-alliance-189996|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== ''ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਵਿਵਾਦ'' ===
'''ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ'''

'''ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ'''

'''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ'''


=== ''ਪਾਰਟੀ ਮੁਹਿੰਮਾਂ'' ===

'''ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ'''

'''ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ''' 

'''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ''' 

2022 ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੇ ਅਹਿਮ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ 2022 ਵਿਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦਲਿਤ ਚਿਹਰਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਹੋਵੇਗਾ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www./url?q=https://m.jagbani.punjabkesari.in/punjab/news/ukhbir-badal--akali-dal--deputy-chief-minister-1279886|title= ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੇ ਖੇਡਿਆ ਦਲਿਤ ਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਐਲਾਨ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ’ਤੇ ਦਲਿਤ ਹੋਵੇਗਾ ਉੱਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ|website=www.google.com|access-date=2021-04-14}}&lt;/ref&gt;


=== ''ਰਾਜਵੰਸ਼ ਰਾਜਨੀਤੀ'' ===
'''ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ'''

'''ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ'''

'''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ'''

''' ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ

=== '''''ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਤ''''' ===

==ਮੁੱਦੇ ਅਤੇ ਚੋਣ ਮਨੋਰਥ ਪੱਤਰ==
===ਮੁੱਦੇ===
1. ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਫਰੇਮ ਕਾਨੂੰਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।

2. ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇਣਾ।

3. ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਮੁੱਦਾ , ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸੰਕਟ, ਨਿਰੰਤਰ ਅਸਫਲ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ 2017 ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਣਸੁਲਝੇ ਰਹੇ।

4. ਸਾਲ 2015 ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰਾਂਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੇਸ ਚਲਾਉਣਾ ਵੀ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਾ ਹੈ।

5. ਏਬੀਪੀ ਨਿਊਜ਼ ਸੀ-ਵੋਟਰ  ਰਾਏ ਪੋਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਮੁੱਦੇ ਹਨ-
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਨੰਬਰ 
!ਮੁੱਦਾ 
!ਲੋਕ ਰਾਏ (%) 
|-
|1.
|ਰੁਜ਼ਗਾਰ 
|41 %
|-
|2.
|3 ਖੇਤੀ ਬਿੱਲ 
|19 %
|-
|3.
|ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ 
|12 %
|-
|4.
|ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ 
|7 %
|-
|5.
|ਨਸ਼ਾ 
|4 %
|-
|6.
|ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ 
|4 %
|-
|7.
|ਹੈਲਥ 
|4 %
|-
|8.
|ਹੋਰ 
|9 %
|}

===ਚੋਣ ਮਨੋਰਥ ਪੱਤਰ===
'''ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ'''

'''ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ'''

'''ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ'''

=== ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚਾ ===
ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਨੂੰ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। (ਚੋਣ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/BRajewal/status/1491386828909207557?t=bEqKaoVQoWjFuAm2J_bLHA&amp;s=08|title=ਸੰਯੁਕਤ ਸਮਾਜ ਮੋਰਚਾ ਦਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ}}&lt;/ref&gt;

==== (1) ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਵਿਕਾਸ ====

# ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ 25000/- ਰੂਪੈ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨੇ ਲਈ '''&lt;nowiki/&gt;'ਕਿਸਾਨ ਬਚਾਅ ਕਮਿਸ਼ਨ'''' ।
# ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਹੁਸੈਨੀਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਟਾਰੀ ਬਾਰਡਰ ਖੁਲਵਾਉਣਾ।
# ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ '''&lt;nowiki/&gt;'ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਮਾਡਲ',''' ਫ਼ਸਲ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਲਈ ਐੱਮ.ਐੱਸ.ਪੀ।
# ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਾ ਉਚੇਚਾ ਪ੍ਰਬੰਧ।
# ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਟੋਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਮਦਦ।
# ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਆਵਾਜਾਈ ਮਜਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।
# ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਤਾਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਰੋਕੇ ਜਾਣ।
# ਫੂਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ ਲਈ 5 ਲੱਖ ਦਾ ਕਰਜਾ।
# ਖੇਤੀ ਅਧਾਰਿਤ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤਾ ਜਾਏਗਾ
# ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਫਾਰਮਰ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਯੂਨਿਟ।
# ਸਹਿਕਾਰੀ ਸੁਸਾਇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ 3 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਕਰਜਾ ਵਿਆਜ ਰਹਿਤ।
# ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਡਿੱਗਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
# ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਅਧਿਗ੍ਰਹਿਣ ਜਮੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਨਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਪਿਸ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

==== (2) ਮਾਲ ਮਹਿਕਮਾ ====

# ਘਰੇਲੂ ਝਗੜੇ ਦੀ ਤਕਸੀਮ 1 ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਤਕਸੀਮ ਸਮੇਂ 5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਸ ਤੇ ਕਾਬਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
# ਇੰਤਕਾਲ ਮਨਜੂਰ ਕਰਾਉਣਾ ਪਟਵਾਰੀ, ਕਾਨੂੰਗੋ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੋਏਗੀ। ਇੰਤਕਾਲ ਲਈ 6 ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੈਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
# ਫਰਦ-ਬਦਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿਚ ਦੁਰਸਤੀ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਟਵਾਰੀ, ਕਾਨੂੰਗੋ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।
#

==== (3) ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਿਉਪਾਰ ====

# ਛੋਟੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਜੋ ਕਿ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਸਾਫ ਰੱਖਣ।
# ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਦਮੀਆਂ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ। ਨਵੇਂ 10 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ 5 ਲੱਖ ਦਾ ਕਰਜਾ ਵਿਆਜ ਰਹਿਤ।
# ਸਰਕਾਰੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਕਰਨਾ।
# ਸੂਚਨਾ ਤਕਨੀਕ ਅਧਾਰਿਤ ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ ਪਹਿਲ।
# ਉਦਯੋਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਸਰਕਾਰ ਲਾਵੇਗੀ।
# ਅਸੰਗਠਿਤ ਸੈਕਟਰ ਦੇ ਮਜਦੂਰ ਦੀ ਲੁੱਟ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਵਾਉਣਾ

==== (4) ਰੁਜ਼ਗਾਰ ====

# ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਲੀ ਅਸਾਮੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
# ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਆਇਤਾਂ।
# ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਬਣਦਾ 60% ਕੋਟਾ ਪੂਰਾ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
# 5 ਏਕੜ ਤੱਕ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨਰੇਗਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ ਜਾਏਗਾ।
# ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਛੋਟੇ ਸਨਅਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਆਇਤਾਂ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਦਰਾਂ 'ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
# ਬਲਾਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਮਿਆਰੀ ਹੁਨਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਖੋਲੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਕੋਈ ਫ਼ੀਸ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗੀ।
# ਸਰਕਾਰੀ ਕਿਰਤ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕਰਨਾ
# ਸ਼ਹਿਰੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨਰੇਗਾ ਵਾਂਗ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਉੱਪਰ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
# ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਿਆਇਤਾਂ।

==== (5) ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ====

# ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਬਜਟ ਨੂੰ ਦੁਗਣਾ ਕਰਨਾ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣਾ।
# ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਫੀਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮਬੱਧ ਕਰਨਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ।
# ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਏਗੀ।
# ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
# ਨਿਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ 25% ਗਰੀਬ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
# ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਹਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੁਫਤ।
# ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਸੋਸ਼ਨ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚੋਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਇਆ ਕਰਨਗੀਆਂ।
# ਨਿੱਜੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਖਰਚ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਉੱਪਰ ਪਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।

==== (6) ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ====

# ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾਏਗੀ ਜੋ ਫੀਸਾਂ ਅਧਾਰਿਤ ਕਰੇਗੀ।
# ਉਦਯੋਗਿਕ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਪੋਲੀਟੈਕਨਿਕ ਵਿਦਿਆ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਧਾਨ ਕਰਾਈ ਜਾਵੇਗੀ।
# ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਧਿਆਪਕ ਰੱਖੇ ਜਾਣਗੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਅਦਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦੇਣਗੇ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਨਖਾਹਾਂ ਦਿਆ ਕਰਨਗੀਆਂ।
# ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਦਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਫੰਡ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।
# ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

==== (7) ਸਿਹਤ ====

# ਸਿਹਤ ਦਾ ਬਜਟ ਦੁਗਣਾ ਹੋਏਗਾ।
# ਪਿੰਡ, ਬਲਾਕ, ਸਬ-ਡਵੀਜ਼ਨ ਅਤੇ ਜਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਪੜਾਅ ਵਾਰ ਕੰਮ ਹੋਣਗੇ।
# 8 ਲੱਖ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿਹਤ ਦਾ ਖਰਚ ਸਰਕਾਰ ਚੁੱਕੇਗੀ।
# ਸੁਪਰ-ਸਪੈਸ਼ਲਿਸਟ ਹਸਪਤਾਲ ਖੋਲ੍ਹੇ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ - ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾ ਸਕਣ।

==ਪਾਰਟੀ, ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇਵਾਰ ਨਤੀਜਾ==


=== ੧.  ਗੱਠਜੋੜ/ਪਾਰਟੀ ਮੁਤਾਬਕ ਨਤੀਜਾ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiavotes.com/ac/party/detail/7/286|title=ਪਾਰਟੀ ਮੁਤਾਬਕ ਨਤੀਜਾ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/partywiseresult-S19.htm?st=S19|title=ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ, ਭਾਰਤੀ ਚੌਣ ਕਮਿਸ਼ਨ}}&lt;/ref&gt; ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; |ਲੜੀ ਨੰ. 
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |ਗੱਠਜੋੜ
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |ਪਾਰਟੀ 
! colspan=&quot;3&quot; |ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੋਟ 
! colspan=&quot;3&quot; |ਸੀਟਾਂ 
|-
!ਵੋਟਾਂ 
!ਵੋਟ%
!± ਪ੍ਰ.ਬਿੰ. 
!ਲੜੀਆਂ 
!ਜਿੱਤਿਆ 
!ਬਦਲਾਅ 
|-
!੧.
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |ਕੋਈ ਨਹੀਂ 
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|65,38,783
|42.01
|
|117
|92
|{{ਵਾਧਾ}}72
|-
!੨.
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|35,76,683
|22.98
|
|117
|18
|{{ਘਾਟਾ}}59
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | ੩.
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |
! rowspan=&quot;2&quot; |ਸ਼੍ਰੋ.ਅ.ਦ.-ਬਸਪਾ
| bgcolor=&quot;bgcolor=&quot; #BD107F&quot;&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|28,61,286
|18.38
|
|97
|3
|{{ਘਾਟਾ}}12
|-
| bgcolor=&quot;{{ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]]
|2,75,232
|1.77
|
|20
|1
|{{ਵਾਧਾ}}1
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |੪.
| rowspan=&quot;3&quot; bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
! rowspan=&quot;3&quot; |[[ਕੌਮੀ ਜਮਹੂਰੀ ਗਠਜੋੜ]]
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
|10,27,143
|6.60
|
|68
|2
|{{ਘਾਟਾ}}1
|-
| bgcolor=&quot;#FF4F00&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸੰਯੁਕਤ)]]
|91,995
|0.6
|
|15
|0
|
|-
|
|ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ
|84,697
|0.5
|
|28
|0
|
|-
!੫.
!colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;6&quot; |ਕੋਈ ਨਹੀਂ
|
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)]]
|3,86,176
|2.5
|
|81
|0
|
|-
!੬.
| bgcolor=&quot;#800000&quot; |
|[[ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ]]
|43,229
|0.3
|
|35
|0
|1
|-
!੭.
|
|ਸੰਯੁਕਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਪਾਰਟੀ 
|16,904
|0.1
|
|10
|0
|
|-
!੮.
|
|ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) 
|9,503
|0.1
|
|14
|0
|
|-
!੯.
|
|ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ (ਅੰਬੇਦਕਰ)
|8,018
|0.1
|
|12
|0
|
|-
!੧੦.
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ]]
|7,440
|0.0
|
|7
|0
|
|-
!੧੧.
! colspan=&quot;3&quot; rowspan=&quot;3&quot; |ਕੋਈ ਨਹੀਂ 
|ਅਜ਼ਾਦ 
|4,57,410
|3.0
|
|459
|1
|1
|-
!੧੨.
|ਹੋਰ 
|
|
|
|
|
|
|-
!੧੩.
|ਨੋਟਾ
|
|
|
! colspan=&quot;3&quot; |
|}
{| style=&quot;width:100%; text-align:center;&quot;
|+
|- style=&quot;color:white;&quot;
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; ; width:26.19%;&quot; | '''92'''
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot;; width:73.13%;&quot; | '''18'''
|
| bgcolor=&quot;{{Shiromani Akali Dal/meta/color}}&quot;; width:0.34%;&quot; | '''3'''
|-
| '''ਆ ਮ       ਆ ਦ ਮੀ       ਪਾ ਰ ਟੀ'''
|
|   '''ਕਾਂ ਗ ਰ ਸ''' 
|
| ''' ਸ਼੍ਰੋ.ਅ.ਦ.''' 
|}

=== ੨. ਖੇਤਰਵਾਰ ਨਤੀਜਾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!ਲੜੀ ਨੰ.
!ਖੇਤਰ 
!ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
!ਸੀਟਾਂ 
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਆਪ'''&lt;/span&gt;
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਕਾਂਗਰਸ '''&lt;/span&gt;
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਸ਼੍ਰੋ.ਅ.ਦ. + ਬਸਪਾ'''&lt;/span&gt;
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; |ਹੋਰ 
|-
!੧. 
!ਮਾਲਵਾ 
!15
|69
|66
|{{ਵਾਧਾ}}48
|02
|{{ਘਾਟਾ}}38
|1
|{{ਘਾਟਾ}}07
|00
|{{ਘਾਟਾ}}03
|-
!੨. 
!ਮਾਝਾ 
!4
|25
|16
|{{ਵਾਧਾ}}16
|07
|{{ਘਾਟਾ}}15
|01
|{{ਘਾਟਾ}}02
|01
|{{ਵਾਧਾ}}01
|-
!੩. 
!ਦੋਆਬਾ 
!4
|23
|10
|{{ਵਾਧਾ}}08
|09
|{{ਘਾਟਾ}}06
|02
|{{ਘਾਟਾ}}04
|02
|{{ਵਾਧਾ}}01
|-
! colspan=&quot;2&quot; |ਕੁੱਲ 
!23
!117
!92
!{{ਵਾਧਾ}}72
!18
!{{ਘਾਟਾ}}59
!4
!11
!3
!
|}

=== ੩. ਡਿਵੀਜ਼ਨਾਂਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਨਤੀਜਾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!ਲੜੀ ਨੰ. 
!ਡਿਵੀਜ਼ਨ
!ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
!ਸੀਟਾਂ 
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਆਪ'''&lt;/span&gt;
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਕਾਂਗਰਸ '''&lt;/span&gt;
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਸ਼੍ਰੋ.ਅ.ਦ. + ਬਸਪਾ'''&lt;/span&gt;
| colspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;gray&quot; |ਹੋਰ 
|-
!੧.
!ਜਲੰਧਰ 
!7
|45
|25
|{{ਵਾਧਾ}}23
|16
|{{ਘਾਟਾ}}20
|01
|{{ਘਾਟਾ}}05
|03
|{{ਵਾਧਾ}}02
|-
!੨.
!ਪਟਿਆਲਾ 
!6
|35
|34
|{{ਵਾਧਾ}}26
|00
|{{ਘਾਟਾ}}22
|01
|{{ਘਾਟਾ}}02
|00
|{{ਘਾਟਾ}}02
|-
!੩.
!ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ 
!4
|16
|14
|{{ਵਾਧਾ}}11
|02
|{{ਘਾਟਾ}}09
|00
|{{ਘਾਟਾ}}03
|00
|{{ਵਾਧਾ}}01
|-
!੪.
!ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ 
!3
|12
|12
|{{ਵਾਧਾ}}05
|00
|{{ਘਾਟਾ}}04
|00
|{{ਘਾਟਾ}}01
|00
|00
|-
!੫.
!ਰੋਪੜ 
!3
|9
|07
|{{ਵਾਧਾ}}05
|00
|{{ਘਾਟਾ}}04
|1+1=2
|{{ਘਾਟਾ}}01
|00
|00
|-
! colspan=&quot;2&quot; |ਕੁੱਲ
!23
!117
!92
!{{ਵਾਧਾ}}72
!18
!{{ਘਾਟਾ}}59
!4
!{{ਘਾਟਾ}}11
!3
!{{ਘਾਟਾ}}2
|}

=== ੪. ਜ਼ਿਲ੍ਹਾਵਾਰ ਨਤੀਜਾ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!ਲੜੀ ਨੰ.
!ਜ਼ਿਲੇ ਦਾ ਨਾਂ 
!ਸੀਟਾਂ 
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਆਪ'''&lt;/span&gt;
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਕਾਂਗਰਸ '''&lt;/span&gt;
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot;|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਸ਼੍ਰੋ.ਅ.ਦ.+ਬਸਪਾ'''&lt;/span&gt;
| bgcolor=&quot;gray&quot; |ਹੋਰ
|-
!੧. 
!ਲੁਧਿਆਣਾ 
|14
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''13'''&lt;/span&gt;
|0
|1
|0
|-
!੨. 
!ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ 
|11
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''9'''&lt;/span&gt;
|1
|1
|0
|-
!੩. 
!ਜਲੰਧਰ 
|9
|4
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''5'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|-
!੪. 
!ਪਟਿਆਲਾ 
|8
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''8'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੫. 
!ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ 
|7
|2
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''5 '''&lt;/span&gt;
|0
|0
|-
!੬. 
!ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ 
|7
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''5'''&lt;/span&gt;
|1
|0
|1
|-
!੭. 
!ਬਠਿੰਡਾ 
|6
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''6'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੮. 
!ਸੰਗਰੂਰ 
|5
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''5'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੯. 
!ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ 
|4
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''3'''&lt;/span&gt;
|1
|0
|0
|-
!੧੦. 
!ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ 
|4
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''4'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੧੧. 
!ਕਪੂਰਥਲਾ 
|4
|0
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''3'''&lt;/span&gt;
|0
|1
|-
!੧੨. 
!ਮੋਗਾ 
|4
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''4'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੧੩. 
!ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ 
|4
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''3'''&lt;/span&gt;
|1
|0
|0
|-
!੧੪. 
!ਤਰਨ ਤਾਰਨ 
|4
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''4'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੧੫. 
!ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ 
|2
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''2'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੧੬. 
!ਬਰਨਾਲਾ 
|3
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''3'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੧੭. 
!ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ 
|3
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''3'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੧੮. 
!ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ 
|3
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''3'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੧੯. 
!ਮਾਨਸਾ 
|3
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''3'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੨੦. 
!ਪਠਾਨਕੋਟ 
|3
|1
|1
|0
|1
|-
!੨੧. 
!ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ(ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ) 
|3
|1
|0
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot;|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''2'''&lt;/span&gt;
|0
|-
!੨੨. 
!ਰੂਪਨਗਰ 
|3
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''3'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
!੨੩. 
!ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੋਹਾਲੀ) 
|3
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''3'''&lt;/span&gt;
|0
|0
|0
|-
! colspan=&quot;2&quot; |ਕੁੱਲ
!117
|bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''92'''&lt;/span&gt;
!18
!4
! 3
|}

===੫. ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!ਲੜੀ ਨੰ.
!ਸੀਟਾਂ 
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਆਪ'''&lt;/span&gt;
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਕਾਂਗਰਸ '''&lt;/span&gt;
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot;|&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''ਸ਼੍ਰੋ.ਅ.ਦ.+ਬਸਪਾ'''&lt;/span&gt;
| bgcolor=&quot;gray&quot; |ਹੋਰ
|-
!੧.
|ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ 
|'''92''' (16+10+66) 
|'''18''' (7+9+2)
|'''4''' (1+2+1) 
|3
|-
!੨.
|ਦੂਜਾ ਸਥਾਨ
|'''10'''  
(2+7+1)
|'''47''' (9+9+29)
|'''47''' (13+6+28)
|13
|-
!੩.
|ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ
|'''15'''  
(7+6+2)
|'''47''' (9+3+35)
|'''37''' (6+9+22)
|18
|-
!੪.
|ਚੌਥਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਿੱਛੇ 
|'''0''' (0+0+0)

|'''5''' (0+2+3)
|'''29''' (5+6+18)
|83
|-
!੫.
|ਜੋੜ
| colspan=&quot;4&quot; |117
|}

==ਚੋਣ ਹਲਕੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਨਤੀਜਾ==
{{Category see also|2022 ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੌਣਾਂ ਨਤੀਜੇ}}ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS191.htm?st=S191|title=ਪਹਿਲੇ 10 ਹਲਕੇ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS192.htm|title=11-20 ਹਲਕੇ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS193.htm|title=੨੧-੩੦ ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS194.htm|title=੩੧-੪੦ ਹਲਕੇ ਦਾ ਨਤੀਜਾ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS195.htm|title=੪੧-੫੦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS196.htm|title=੫੧-੬੦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS197.htm|title=੬੧-੭੦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS198.htm|title=੭੧-੮੦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS199.htm|title=੮੧-੯੦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS1910.htm|title=੯੧-੧੦੦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS1911.htm|title=੧੦੧-੧੧੦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/statewiseS1912.htm|title=੧੧੦-੧੧੭}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |ਲੜੀ ਨੰਬਰ
! colspan=&quot;3&quot; |ਚੋਣ ਹਲਕਾ
! colspan=&quot;5&quot; |ਜੇਤੂ ਉਮੀਦਵਾਰ
! colspan=&quot;6&quot; |ਪਛੜਿਆ ਉਮੀਦਵਾਰ
! colspan=&quot;4&quot; |2017 ਨਤੀਜੇ
|-
!ਨੰਬਰ
! ਨਾਮ 
!ਭੁਗਤੀਆਂ ਵੋਟਾਂ
! colspan=&quot;2&quot; |ਪਾਰਟੀ 
!ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਵੋਟਾਂ 
!ਵੋਟ%
! colspan=&quot;2&quot; |ਪਾਰਟੀ
!ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਵੋਟਾਂ 
!ਵੋਟ%
!ਫ਼ਰਕ
!ਪਾਰਟੀ
!ਜੇਤੂ ਉਮੀਦਵਾਰ
!ਵੋਟਾਂ
!ਫ਼ਰਕ
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੧ 
|1
|[[ਸੁਜਾਨਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸੁਜਾਨਪੁਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS191.htm?ac=1|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,29,339'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਨਰੇਸ਼ ਪੁਰੀ]]
|'''46,916'''
|36.27
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਦਿਨੇਸ਼ ਸਿੰਘ (ਬੱਬੂ)]]
|'''42,280'''
|32.69
|4,636
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਦਿਨੇਸ਼ ਸਿੰਘ (ਬੱਬੂ)]]
|'''48,910'''
|18,701
|-
! ੨
|2
|[[ਭੋਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭੋਆ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS192.htm?ac=2|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,37,572'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਲਾਲ ਚੰਦ ਕਟਾਰੂਚੱਕ]]
|'''50,339'''
|36.59
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਜੋਗਿੰਦਰ ਪਾਲ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਜੋਗਿੰਦਰ ਪਾਲ]]
|'''49,135'''
|35.72
|1,204
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਜੋਗਿੰਦਰ ਪਾਲ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਜੋਗਿੰਦਰ ਪਾਲ]]
|'''67,865'''
|27,496
|-
! ੩
|3
|[[ਪਠਾਨਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਠਾਨਕੋਟ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS193.htm?ac=3|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,13,480'''
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਸ਼ਵਨੀ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ]]
|'''43,132'''
|38.01
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਅਮਿਤ ਵਿਜ]]
|'''35,373'''
|31.17
|7,759
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਅਮਿਤ ਵਿਜ]]
|'''56,383'''
|11,170
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੪
|4
|[[ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS194.htm?ac=4|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,24,152'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਬਰਿੰਦਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਪਾਹੜਾ]]
|'''43,743'''
|35.23
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਬੱਬੇਹਾਲੀ]]
|'''36,408'''
|29.33
|7,335
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਬਰਿੰਦਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਪਾਹੜਾ]]
|'''67,709'''
|28,956
|-
! ੫
|5
|[[ਦੀਨਾ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਦੀਨਾ ਨਗਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS195.htm?ac=5|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,39,708'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਅਰੁਣਾ ਚੌਧਰੀ]]
|'''51,133'''
|36.60
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ]]
|'''50,002'''
|35.79
|1,131
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਅਰੁਣਾ ਚੌਧਰੀ]]
|'''72,176'''
|31,917
|-
! ੬ 
|6
|[[ਕਾਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਕਾਦੀਆਂ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS196.htm?ac=6|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,33,183'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ]]
|'''48,679'''
|36.55
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਗੁਰਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲ]]
|'''41,505'''
|31.16
|7,174
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਫਤਿਹਜੰਗ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ]]
|'''62,596'''
|11,737
|-
! ੭
|7
|[[ਬਟਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਟਾਲਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS197.htm?ac=7|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,27,545'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਮਨਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ|ਅਮਨਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ (ਸ਼ੈਰੀ ਕਲਸੀ)]]
|'''55,570'''
|43.57
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਅਸ਼ਵਨੀ ਸੇਖੜੀ]]
|'''27,098'''
|21.25
|28,472
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਲੋਧੀਨੰਗਲ]]
|'''42,517'''
|485
|-
! ੮
|8
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS198.htm?ac=8|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,24,473'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਮਰਪਾਲ ਸਿੰਘ]]
|'''53,205'''
|42.74
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਰਾਜਨਬੀਰ ਸਿੰਘ]]
|'''36,242'''
|29.12
|16,963
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਡੀ|ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
|'''57,489'''
|18,065
|-
! ੯
|9
|[[ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਚੂੜੀਆਂ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS199.htm?ac=9|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,28,822'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ]]
|'''46,311'''
|35.95
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਲੋਧੀਨੰਗਲ]] 
|'''40,766'''
|31.65
|5,545
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਤ੍ਰਿਪਤ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ]]
|'''54,348'''
|1,999
|-
! ੧੦
|10
| [[ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1910.htm?ac=10|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,44,359'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ]]
|'''52,555'''
|36.41
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਰਵੀਕਰਨ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ]]
|'''52,089'''
|36.08
|466
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ]]
|'''60,385'''
|1,194
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੧੧
|11
| [[ਅਜਨਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਜਨਾਲਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1911.htm?ac=11|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,22,038'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ]]
|'''43,555'''
|35.69
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਅਮਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬੋਨੀ ਅਜਨਾਲਾ]]
|'''35,712'''
|29.26
|7,843
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਹਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ]]
|'''61,378'''
|18,713
|-
! ੧੨ 
|12
|[[ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਜਾ ਸਾਂਸੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1912.htm?ac=12|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,33,615'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਸੁਖਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰੀਆ]]
|'''46,872'''
|35.08
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਲੋਪੋਕੇ]]
|'''41,398'''
|30.98
|5,474
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਸੁਖਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰੀਆ]]
|'''59,628'''
|5,727
|-
! ੧੩ 
|13
|[[ਮਜੀਠਾ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮਜੀਠਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1913.htm?ac=13|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,22,152'''
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਗਨੀਵ ਕੌਰ ਮਜੀਠੀਆ]]
|'''57,027'''
|46.69
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਸੁਖਜਿੰਦਰ ਰਾਜ ਸਿੰਘ (ਲਾਲੀ)]]
|'''30,965'''
|25.35
|26,062
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ]]
|'''65,803'''
|22,884
|-
! ੧੪
|14
|[[ਜੰਡਿਆਲਾ ਗੁਰੂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜੰਡਿਆਲਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1914.htm?ac=14|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,28,681'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਈਟੀਓ|ਹਰਭਜਨ ਸਿੰਘ ਈ.ਟੀ.ਓ.]]
|'''59,724'''
|46.41
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਡੈਨੀ ਬੰਡਾਲਾ|ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ &quot;ਡੈਨੀ&quot; ਬੰਡਾਲਾ]] 
|'''34,341'''
|26.69
|25,383
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ &quot;ਡੈਨੀ&quot; ਬੰਡਾਲਾ]]
|'''53,042'''
|18,422
|-
! ੧੫
|15
|[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਉੱਤਰੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1915.htm?ac=15|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,23,752'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਕੁੰਵਰ ਵਿਜੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ]]
|'''58,133'''
|46.98
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਅਨਿਲ ਜੋਸ਼ੀ|ਅਨਿਲ ਜੋਸ਼ੀ]] 
|'''29,815'''
|24.09
|28,318
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਸੁਨੀਲ ਦੁੱਤੀ]]
|'''59,212'''
|14,236
|-
! ੧੬
|16
|[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਪੱਛਮੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੱਛਮੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1916.htm?ac=16|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,18,606'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]  
|[[ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ|ਡਾ. ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]]
|'''69,251'''
|58.39
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵੇਰਕਾ]]
|'''25,338'''
|21.36
|43,913
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਵੇਰਕਾ]]
|'''52,271'''
|26,847
|-
! ੧੭
|17
| [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1917.htm?ac=17|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''87,205'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਜੈ ਗੁਪਤਾ|ਅਜੇ ਗੁਪਤਾ]]
|'''40,837'''
|46.83
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੋਨੀ]]
|'''26,811'''
|30.74
|14,026
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੋਨੀ]]
|'''51,242'''
|21,116
|-
! ੧੮
|18
| [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਪੂਰਬੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1918.htm?ac=18|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,08,003'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਜੀਵਨ ਜੋਤ ਕੌਰ]]
|'''39,679'''
|36.74
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]]
|'''32,929'''
|30.49
|6,750
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਨਵਜੋਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]]
|'''60,477'''
|42,809
|-
! ੧੯
|19
|[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1919.htm?ac=19|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,05,885'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਇੰਦਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨਿੱਜਰ]]
|'''53,053'''
|50.1
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਤਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
|'''25,550'''
|24.13
|27,503
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਇੰਦਰਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੋਲਾਰੀਆ]]
|'''47,581'''
|22,658
|-
! ੨੦
|20
|[[ਅਟਾਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਟਾਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1920.htm?ac=20|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,28,145'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
|'''56,798'''
|44.32
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਰਣੀਕੇ]]
|'''37,004'''
|28.88
|19,794
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਡੀ.ਸੀ.]]
|'''55,335'''
|10,202
|-
! ੨੧
|25
|[[ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1925.htm?ac=25|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,31,237'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਦਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਟੌਂਗ]]
|'''52,468'''
|39.98
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਭਲਾਈਪੁਰ]]
|'''32,916'''
|25.08
|19,552
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਭਲਾਈਪੁਰ|ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ]]
|'''45,965'''
|6,587
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]] '''&lt;/span&gt;
|-
! ੨੨
|21
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਤਰਨ ਤਾਰਨ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1921.htm?ac=21|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,30,874'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਿੰਘ ਸੋਹਲ|ਡਾ. ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਿੰਘ ਸੋਹਲ]]
|'''52,935'''
|40.45
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ]]
|'''39,347'''
|30.06
|13,588
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਧਰਮਬੀਰ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ|ਡਾ. ਧਰਮਬੀਰ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ]]
|'''59,794'''
|14,629
|-
! ੨੩
|22
|[[ਖੇਮ ਕਰਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਖੇਮ ਕਰਨ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1922.htm?ac=22|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,54,988'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਸਰਵਨ ਸਿੰਘ ਧੁੰਨ]]
|'''64,541'''
|41.64
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਵਿਰਸਾ ਸਿੰਘ ਵਲਟੋਹਾ]]
|'''52,659'''
|33.98
|11,882
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ|ਸੁੱਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ]]
|'''81,897'''
|19,602
|-
! ੨੪ 
|23
|[[ਪੱਟੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪੱਟੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1923.htm?ac=23|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,44,922'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਲਾਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ]]
|'''57,323'''
|39.55
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਆਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ]]
|'''46,324'''
|31.96
|10,999
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
|'''64,617'''
|8,363
|-
! ੨੫ 
|24
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1924.htm?ac=24|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-12}}&lt;/ref&gt;
|'''1,45,256'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਲਪੁਰਾ]]
|'''55,756'''
|38.38
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਕੀ|ਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ ਸਿੱਕੀ]]
|'''39,265'''
|27.03
|16,491
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਕੀ|ਰਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਹੋਤਾ ਸਿੱਕੀ]]
|'''64,666'''
|17,055
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੨੬
|26
|[[ਭੁਲੱਥ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭੋਲੱਥ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1926.htm?ac=26|title=ਭੋਲੱਥ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ}}&lt;/ref&gt;
|'''90,537'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ]]
|'''37,254'''
|41.15
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਬੀਬੀ ਜਗੀਰ ਕੌਰ]]
|'''28,029'''
|30.96
|9,225
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ]]
|'''48,873'''
|8,202
|-
! ੨੭
|27
|[[ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਕਪੂਰਥਲਾ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1927.htm?ac=27|title=ਕਪੂਰਥਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,02,700'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਰਾਣਾ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]]
|'''44,096'''
|42.94
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਮੰਜੂ ਰਾਣਾ]]
|'''36,792'''
|35.82
|7,304
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਰਾਣਾ ਗੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ]]
|'''56,378'''
|28,817
|-
! ੨੮
|28
|[[ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1928.htm?ac=28|title=ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,08,106'''
| bgcolor=&quot;#EDEAE0&quot; | ||[[ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ|ਅਜ਼ਾਦ]]
|[[ਰਾਣਾ ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ]]
|'''41,337'''
|38.24
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ]]
|'''29,903'''
|27.66
|11,434
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਨਵਤੇਜ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ]]
|'''41,843'''
|8,162
|-
! ੨੯
|29
|[[ਫਗਵਾੜਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਫਗਵਾੜਾ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1929.htm?ac=29|title=ਫਗਵਾੜਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,27,964'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ]]
|'''37,217'''
|29.08
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨ]]
|'''34,505'''
|26.96
|2,712
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਸੋਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼]]
|'''45,479'''
|2,009
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੩੦ 
|30
|[[ਫਿਲੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਫਿਲੌਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1930.htm?ac=30|title=ਫਿਲੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,39,886'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਵਿਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ]]
|'''48,288'''
|34.52
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ]] 
|'''35,985'''
|25.72
|12,303
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ]]
|'''41,336'''
|3,477
|-
! ੩੧ 
|31
|[[ਨਕੋਦਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਨਕੋਦਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1931.htm?ac=31|title=ਨਕੋਦਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,34,163'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਇੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ ਮਾਨ]]
|'''42,868'''
|31.95
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾ]]
|'''39,999'''
|29.81
|2,869
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾ]]
|'''56,241'''
|18,407
|-
! ੩੨ 
|32
|[[ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼ਾਹਕੋਟ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1932.htm?ac=32|title=ਸ਼ਾਹਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,32,510'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਲਾਡੀ]]
|'''51,661'''
|38.99
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਕੋਹਾੜ]]
|'''39,582'''
|29.87
|12,079
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[Ajit Singh Kohar|ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਹਾੜ]]
|'''46,913'''
|4,905
|-
! ੩੩ 
|33
|[[ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਕਰਤਾਰਪੁਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1933.htm?ac=33|title=ਸ਼੍ਰੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,24,988'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ]]
|'''41,830'''
|33.47
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਚੌਧਰੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
|'''37,256'''
|29.81
|4,574
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਵਡਾਲਾ|ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਚੌਧਰੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
|'''46,729'''
|6,020
|-
! ੩੪ 
|34
|[[ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1934.htm?ac=34|title=ਜਲੰਧਰ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,16,247'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਸ਼ੀਤਲ ਅੰਗੂਰਾਲ]]
|'''39,213'''
|33.73
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਰਿੰਕੂ|ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਰਿੰਕੂ]] 
|'''34,960'''
|30.07
|4,253
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਰਿੰਕੂ]]
|'''53,983'''
|17,334
|-
! ੩੫
|35
|[[ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1935.htm?ac=35|title=ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,06,554'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਰਮਨ ਅਰੋੜਾ]]
|'''33,011'''
|30.98
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਰਜਿੰਦਰ ਬੇਰੀ]]
|'''32,764'''
|30.75
|247
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਰਜਿੰਦਰ ਬੇਰੀ]]
|'''55,518'''
|24,078
|-
! ੩੬
|36
|[[ਜਲੰਧਰ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲੰਧਰ ਉੱਤਰੀ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1936.htm?ac=36|title=ਜਲੰਧਰ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,28,158'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੂਨੀਅਰ]]
|'''47,338'''
|36.94
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਕੇ. ਡੀ. ਭੰਡਾਰੀ]]
|'''37,852'''
|29.54
|9,486
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੂਨੀਅਰ]]
|'''69,715'''
|32,291
|-
! ੩੭
|37
|[[ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1937.htm?ac=37|title=ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,25,090'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਪਰਗਟ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਪੋਵਾਰ]]
|'''40,816'''
|32.63
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ]]
|'''35,008'''
|27.99
|5,808
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਪ੍ਰਗਟ ਸਿੰਘ ਪੋਵਾਰ]]
|'''59,349'''
|29,124
|-
! ੩੮
|38
|[[ਆਦਮਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਆਦਮਪੁਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1938.htm?ac=38|title=ਆਦਮਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,13,753'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਸੁੱਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੋਟਲੀ]]
|'''39,554'''
|34.77
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਟੀਨੂੰ]] 
|'''34,987'''
|30.76
|4,567
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਟੀਨੂੰ]]
|'''45,229'''
|7,699
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੩੯
|39
|[[ਮੁਕੇਰੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮੁਕੇਰੀਆਂ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1939.htm?ac=39|title=ਮੁਕੇਰੀਆਂ}}&lt;/ref&gt;
|'''1,43,300'''
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਜੰਗੀ ਲਾਲ ਮਹਾਜਨ]]
|'''41,044'''
|28.64
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਪ੍ਰੋ. ਗੁਰਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
|'''38,353'''
|26.76
|2,691
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਰਜਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਬੱਬੀ]]
|'''56,787'''
|23,126
|-
! ੪੦
|40
|[[ਦਸੂਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਦਸੂਆ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1940.htm?ac=40|title=ਦਸੂਹਾ}}&lt;/ref&gt;
|'''1,33,456'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਕਰਮਬੀਰ ਸਿੰਘ]]
|'''43,272'''
|32.42
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਅਰੁਣ ਡੋਗਰਾ]]
|'''34,685'''
|25.99
|8,587
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਅਰੁਣ ਡੋਗਰਾ]]
|'''56,527'''
|17,638
|-
! ੪੧
|41
|[[ਉੜਮੁੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਉਰਮਾਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1941.htm?ac=41|title=ਉੜਮੁੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,25,205'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਜਸਵੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਗਿੱਲ]]
|'''42,576'''
|34.01
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਗਿਲਜੀਆਂ|ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਗਿਲਜ਼ੀਆਂ]]
|'''38,386'''
|30.66
|4,190
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਗਿਲਜੀਆਂ|ਸੰਗਤ ਸਿੰਘ ਗਿਲਜ਼ੀਆਂ]]
|'''51,477'''
|14,954
|-
! ੪੨ 
|42
|[[ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਾਸੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਾਸੀ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1942.htm?ac=42|title=ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਾਸੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,24,024'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਡਾ. ਰਵਜੋਤ ਸਿੰਘ]]
|'''60,730'''
|48.97
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਅਦੀਆ]]
|'''39,374'''
|31.75
|21,356
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਪਵਨ ਕੁਮਾਰ ਅਦੀਆ]]
|'''46,612'''
|3,815
|-
! ੪੩
|43
|[[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ]]  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1943.htm?ac=43|title=ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,27,907'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 	
|[[ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ੰਕਰ ਜਿੰਪਾ|ਬ੍ਰਮ ਸ਼ੰਕਰ (ਜਿੰਪਾ)]]
|'''51,112'''
|39.96
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਮ ਅਰੋੜਾ]]
|'''37,253'''
|29.13
|13,859
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਾਮ ਅਰੋੜਾ]]
|'''49,951'''
|11,233
|-
! ੪੪
|44
|[[ਚੱਬੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਚੱਬੇਵਾਲ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1944.htm?ac=44|title=ਚੱਬੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,15,506'''
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਡਾ. ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ]]
|'''47,375'''
|41.02
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
|'''39,729'''
|34.4
|7,646
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਡਾ. ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ]]
|'''57,857'''
|29,261
|-
! ੪੫
|45
|[[ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1945.htm?ac=45|title=ਗੜ੍ਹਸ਼ੰਕਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,22,472'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਜੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]]
|'''32,341'''
|26.41
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਅਮਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਲਾਲੀ]]
|'''28,162'''
|22.99
|4,179
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਜੈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]]
|'''41,720'''
|1,650
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |[[ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]
|-
! ੪੬
|46
|[[ਬੰਗਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬੰਗਾ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1946.htm?ac=46|title=ਬੰਗਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,15,301'''
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸੁੱਖੀ ਡਾ.]]
|'''37,338'''
|32.38
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਤਰਲੋਚਨ ਸਿੰਘ]]
|'''32,269'''
|27.99
|5,069
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸੁੱਖੀ ਡਾ.|ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ]]
|'''45,256'''
|1,893
|-
! ੪੭
|47
|[[ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1947.htm?ac=47|title=ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,23,868'''
| bgcolor=&quot;{{ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਡਾ. ਨਛੱਤਰ ਪਾਲ]]
|'''37,031'''
|29.9
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਲਲਿਤ ਮੋਹਨ ਬੱਲੂ]]
|'''31,655'''
|25.56
|5,376
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਅੰਗਦ ਸਿੰਘ]]
|'''38,197'''
|3,323
|-
! ੪੮ 
|48
|[[ਬਲਾਚੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਲਾਚੌਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1948.htm?ac=48|title=ਬਲਾਚੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,14,964'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰੀ ਕਟਾਰੀਆ]]
|'''39,633'''
|34.47
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|[[ਸੁਨੀਤਾ ਰਾਣੀ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਸੁਨੀਤਾ ਰਾਣੀ]]
|'''35,092'''
|30.52
|4,541
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਦਰਸ਼ਨ ਲਾਲ]]
|'''49,558'''
|19,640
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; | &lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੪੯
|49
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1949.htm?ac=49|title=ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,41,809'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਹਰਜੋਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ]]
|'''82,132'''
|57.92
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਕੰਵਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ]]
|'''36,352'''
|25.63
|45,780
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਕੰਵਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ]]
|'''60,800'''
|23,881
|-
! ੫੦
|50
|[[ਰੂਪਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰੂਪਨਗਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1950.htm?ac=50|title=ਰੂਪਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,35,793'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਦਿਨੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਚੱਢਾ]]
|'''59,903'''
|44.11
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਬਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
|'''36,271'''
|26.71
|23,632
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਦੋਆ]]
|'''58,994'''
|23,707
|-
! ੫੧
|51
|[[ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1951.htm?ac=51|title=ਸ਼੍ਰੀ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,47,571'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ]]
|'''70,248'''
|47.6
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ]]
|'''62,306'''
|42.22
|7,942
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ]]
|'''61,060'''
|12,308
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ (ਮੋਹਾਲੀ) ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੫੨
|52
|[[ਖਰੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਖਰੜ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1952.htm?ac=52|title=ਖਰੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,76,684'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਨਮੋਲ ਗਗਨ ਮਾਨ]]
|'''78,273'''
|44.3
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]  
|[[ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
|'''40,388'''
|22.86
|37,885
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਕੰਵਰ ਸੰਧੂ]]
|'''54,171'''
|2,012
|-
! ੫੩
|53
|[[ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1953.htm?ac=53|title=ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,55,196'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ]]
|'''77,134'''
|49.7
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]  
|[[ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]]
|'''43,037'''
|27.73
|34,097
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ]]
|'''66,844'''
|27,873
|-
! ੫੪
|112
|[[ਡੇਰਾ ਬਸੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਡੇਰਾ ਬੱਸੀ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS19112.htm?ac=112|title=ਡੇਰਾ ਬੱਸੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,99,529'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਕੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ]]
|'''70,032'''
|35.1
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]  
|[[ਦੀਪਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
|'''48,311'''
|24.21
|21,721
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਨਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਰਮਾ]]
|'''70,792'''
|1,921
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੫੫
|54
|[[ਬਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1954.htm?ac=54|title=ਬੱਸੀ ਪਠਾਣਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,12,144'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਰੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
|'''54,018'''
|48.17
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]  
|[[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ]]
|'''16,177'''
|14.43
|37,841
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ]]
|'''47,319'''
|10,046
|-
! ੫੬
|55
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1955.htm?ac=55|title=ਸ਼੍ਰੀ ਫਤਹਿਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,25,515'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਲਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਏ
|'''57,706'''
|45.98
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]  
|ਕੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗਰਾ 
|'''25,507'''
|20.32
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਕੁਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਗਰਾ 
|'''58,205'''
|23,867
|-
! ੫੭
|56
| [[ਅਮਲੋਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਮਲੋਹ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1956.htm?ac=56|title=ਅਮਲੋਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,13,966'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ  'ਗੈਰੀ' ਬੜਿੰਗ
|'''52,912'''
|46.43
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]    
|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੂ ਖੰਨਾ
|'''28,249'''
|24.79
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਰਣਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ
|'''39,669'''
|3,946
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੫੮
|57
|[[ਖੰਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਖੰਨਾ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1957.htm?ac=57|title=ਖੰਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਪੰਜਾਬ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,28,586'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਤਰੁਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਸੌਂਦ 
|62,425
|48.55
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]    
|ਜਸਦੀਪ ਕੌਰ ਯਾਦੂ
|26805
|20.85
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਗੁਰਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਕੋਟਲੀ 
|'''55,690'''
|20,591
|-
! ੫੯
|58
|[[ਸਮਰਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਮਰਾਲਾ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1958.htm?ac=58|title=ਸਮਰਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,33,524'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦਿਆਲਪੁਰਾ 
|57,557
|43.11
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]    
|ਪਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ
|26667
|19.97
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋ 
|'''51,930'''
|11,005
|-
! ੬੦
|59
|[[ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਾਹਨੇਵਾਲ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1959.htm?ac=59|title=ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,79,196'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁੰਡੀਆਂ]]
|61,515
|34.33
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]   
|ਵਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ
|46322
|25.85
|
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|ਸ਼ਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ 
|'''63,184'''
|4,551
|-
! ੬੧
|60
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1960.htm?ac=60|title=ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਪੰਜਾਬ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,44,481'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ|ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ 'ਭੋਲਾ' ਗਰੇਵਾਲ]]
|68682
|47.54
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]   
|ਸੰਜੀਵ ਤਲਵਾਰ
|32760
|22.67
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਸੰਜੀਵ ਤਲਵਾਰ 
|'''43,010'''
|1,581
|-
! ੬੨
|61
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1961.htm?ac=61|title=ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੱਖਣੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਚੌਣ ਨਤੀਜਾ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,05,427'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਰਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਕੌਰ ਛੀਨਾ
|43811
|41.56
|bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]  
|ਤਜਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤਾਜਪੁਰੀ 
|17673
|16.76
|
| bgcolor=&quot;#800000&quot; |[[ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ|ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ ਪਾਰਟੀ]]
|ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ
|'''53,955'''
|30,917
|-
! ੬੩
|62
|[[ਆਤਮ ਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਆਤਮ ਨਗਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1962.htm?ac=62|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,05,083'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ
|44601
|42.44
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]   
|ਕਮਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਰਵਲ
|28247
|26.88
|
| bgcolor=&quot;#800000&quot; |[[ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ|ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਸਿਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬੈਂਸ]]
|'''53,541'''
|16,913
|-
! ੬੪
|63
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਕੇਂਦਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1963.htm?ac=63|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''98,405'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਅਸ਼ੋਕ 'ਪੱਪੀ' ਪ੍ਰਾਸ਼ਰ
|32789
|33.32
|bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]  
|ਗੁਰਦੇਵ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇਬੀ
|27985
|28.44
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ 
|'''47,871'''
|20,480
|-
! ੬੫
|64
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੱਛਮੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1964.htm?ac=64|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,17,360'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਗੋਗੀ
|40443
|34.46
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]    
|[[ਭਾਰਤ ਭੂਸ਼ਣ ਆਸ਼ੂ]]
|32931
|28.06
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਭਾਰਤ ਭੂਸ਼ਣ ਆਸ਼ੂ 
|'''66,627'''
|36,521
|-
! ੬੬
|65
|[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਉੱਤਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ ਉੱਤਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1965.htm?ac=65|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,25,907'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਮਦਨ ਲਾਲ ਬੱਗਾ
|51104
|40.59
|bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]  
|ਪ੍ਰਵੀਨ ਬਾਂਸਲ 
|35822
|28.45
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਰਾਕੇਸ਼ ਪਾਂਡੇ 
|'''44,864'''
|5,132
|-
! ੬੭
|66
|[[ਗਿੱਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗਿੱਲ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1966.htm?ac=66|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,84,163'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਸੰਗੋਵਾਲ
|92696
|50.33
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]     
|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ
|35052
|19.03
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਵੈਦ
|'''67,923'''
|8,641
|-
! ੬੮
|67
|[[ਪਾਇਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਾਇਲ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1967.htm?ac=67|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,26,822'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਮਾਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ
|63633
|50.18
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]    
|ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਲੱਖਾ
|30624
|24.15
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਲਖਵੀਰ ਸਿੰਘ ਲੱਖਾ
|'''57,776'''
|21,496
|-
! ੬੯
|68
|[[ਦਾਖਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਦਾਖਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1968.htm?ac=68|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,42,739'''
| bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਯਾਲੀ
|49909
|34.97
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]   
|ਕੈਪਟਨ ਸੰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
|42994
|30.12
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਐਚ ਐਸ ਫੂਲਕਾ]]
|'''58,923'''
|4,169
|-
! ੭੦
|69
|[[ਰਾਏਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਏਕੋਟ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1969.htm?ac=69|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,13,599'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਹਾਕਮ ਸਿੰਘ ਠੇਕੇਦਾਰ]]
|63659
|56.04
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]    
|ਕਮੀਲ ਅਮਰ ਸਿੰਘ
|36015
|31.7
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਜੱਗਾ ਹਿੱਸੋਵਾਲ 
|'''48,245'''
|10,614
|-
! ੭੧
|70
|[[ਜਗਰਾਉਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਗਰਾਉਂ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1970.htm?ac=70|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,25,503'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਮਾਣੂਕੇ]]
|65195
|51.95
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]    
|ਐੱਸ ਆਰ ਕਲੇਰ
|25539
|20.35
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਸਰਵਜੀਤ ਕੌਰ ਮਾਣੂਕੇ
|'''61,521'''
|25,576
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੋਗਾ ਜਿਲ੍ਹਾ]] '''&lt;/span&gt;
|-
! ੭੨
|71
|[[ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਨਿਹਾਲ ਸਿੰਘ ਵਾਲਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1971.htm?ac=71|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,41,308'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿਲਾਸਪੁਰ
|65156
|46.11
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਾਹੋਕੇ
|27172
|19.23
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ 
|'''67,313'''
|27,574
|-
! ੭੩
|72
|[[ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਾਘਾ ਪੁਰਾਣਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1972.htm?ac=72|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,33,222'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੁਖਾਨੰਦ]]
|67143
|50.4
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]     
|ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲਾ
|33384
|25.06
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ 
|'''48,668'''
|7,250
|-
! ੭੪
|73
|[[ਮੋਗਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮੋਗਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1973.htm?ac=73|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,44,232'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਅਰੋੜਾ|ਡਾ. ਅਮਨਦੀਪ ਕੌਰ ਅਰੋੜਾ]]
|59149
|41.01
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|ਮਾਲਵਿਕਾ ਸੂਦ
|38234
|26.51
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਹਰਜੋਤ ਸਿੰਘ ਕਮਲ
|'''52,357'''
|1,764
|-
! ੭੫
|74
|[[ਧਰਮਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਧਰਮਕੋਟ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1974.htm?ac=74|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,42,204'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਡੀ ਧੌਂਸ
|65378
|45.97
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ ਲੋਹਗੜ੍ਹ
|35406
|24.9
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਸੁਖਜੀਤ ਸਿੰਘ 
|'''63,238'''
|22,218
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜਿਲ੍ਹਾ]] '''&lt;/span&gt;
|-
! ੭੬
|75
|[[ਜ਼ੀਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜ਼ੀਰਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1975.htm?ac=75|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,51,211'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਨਰੇਸ਼ ਕਟਾਰੀਆ]]
|64034
|42.35
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]     
|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ
|41258
|27.29
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਕੁਲਬੀਰ ਸਿੰਘ 
|'''69,899'''
|23,071
|-
! ੭੭
|76
|[[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਸ਼ਹਿਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1976.htm?ac=76|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,24,499'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ
|48443
|38.91
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਿੰਕੀ
|28874
|23.19
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਿੰਕੀ 
|'''67,559'''
|29,587
|-
! ੭੮
|77
|[[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਿਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਦਿਹਾਤੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1977.htm?ac=77|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,51,909'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਰਜਨੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਦਹੀਆ]]
|75293
|49.56
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]     
|ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜਿੰਦੂ
|47547
|31.3
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਸਤਕਾਰ ਕੌਰ 
|'''71,037'''
|21,380
|-
! ੭੯
|78
|[[ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਗੁਰੂ ਹਰ ਸਹਾਏ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1978.htm?ac=78|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,39,408'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ ਸਰਾਰੀ]]
|68343
|49.02
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]     
|ਵਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੋਨੀਮਾਨ
|57769
|41.44
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਸੋਢੀ 
|'''62,787'''
|5,796
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ  ਜਿਲ੍ਹਾ]] '''&lt;/span&gt;
|-
! ੮੦
|79
|[[ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲਾਲਾਬਾਦ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1979.htm?ac=79|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,72,717'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਜਗਦੀਪ ਕੰਬੋਜ ਗੋਲਡੀ|ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ 'ਗੋਲਡੀ']]
|91455
|52.95
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]     
|[[ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]]
|60525
|35.04
|
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]]
|'''75,271'''
|18,500
|-
! ੯੧
|80
|[[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1980.htm?ac=80|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,45,224'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਨਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸਾਵਨਾ
|63157
|43.49
|bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]  
|ਸੁਰਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਜਿਆਣੀ 
|35437
|24.4
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੁਬਾਇਆ 
|'''39,276'''
|2,65
|-
! ੯੨
|81
| [[ਅਬੋਹਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਬੋਹਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1981.htm?ac=81|title=ਅਬੋਹਰ ਵਿਧਾਨ ਚੌਣ ਹਲਕਾ ਨਤੀਜੇ 2022}}&lt;/ref&gt;
|'''1,33,102'''
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
| ਸੰਦੀਪ ਜਾਖੜ
|49924
|37.51
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਕੁਲਦੀਪ ਕੁਮਾਰ (ਦੀਪ ਕੰਬੋਜ) 
|44453
|33.4
|
| bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
|ਅਰੁਣ ਨਾਰੰਗ 
|'''55,091'''
|3,279
|-
! ੯੩
|82
|[[ਬੱਲੂਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬੱਲੂਆਣਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1982.htm?ac=82|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,43,964'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮੁਸਾਫਿਰ|ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਗੋਲਡੀ ਮੁਸਾਫਿਰ]]
|58893
|40.91
|bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]  
|ਵੰਦਨਾਂ ਸਾਂਗਵਾਲ
|39720
|27.59
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਨੱਥੂ ਰਾਮ 
|'''65,607'''
|15,449
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜਿਲ੍ਹਾ]] '''&lt;/span&gt;
|-
! ੮੪
|83
|[[ਲੰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਲੰਬੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1983.htm?ac=83|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,35,697'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਖੁੱਡੀਆਂ]]
|66313
|48.87
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]]
|54917
|40.47
|
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|[[ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]]
|'''66,375'''
|22,770
|-
! ੪੫
|84
|[[ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗਿੱਦੜਬਾਹਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1984.htm?ac=84|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,43,765'''
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ]]
|50998
|35.47
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਡਿੰਪੀ
|49649
|34.53
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ
|'''63,500'''
|16,212
|-
! ੮੬
|85
|[[ਮਲੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਮਲੋਟ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1985.htm?ac=85|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,39,167'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ|ਡਾ. ਬਲਜੀਤ ਕੌਰ]]
|77370
|55.6
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕੋਟਭਾਈ
|37109
|26.67
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਅਜੈਬ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ 
|'''49,098'''
|4,989
|-
! ੮੭
|86
|[[ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਮੁਕਤਸਰ]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1986.htm?ac=86|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-13}}&lt;/ref&gt;
|'''1,49,390'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕਾਕਾ ਬਰਾੜ|ਜਗਦੀਪ ਸਿੰਘ 'ਕਾਕਾ' ਬਰਾੜ]]
|76321
|51.09
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਕੰਵਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੋਜੀਬਰਕੰਦੀ
|42127
|28.2
|
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|ਕੰਵਰਜੀਤ ਸਿੰਘ 
|'''44,894'''
|7,980
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜਿਲ੍ਹਾ]] '''&lt;/span&gt;
|-
! ੮੮
|87
|[[ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=87|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,29,883'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਸੇਖੋਂ
|53484
|41.18
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]  
|ਪਰਮਬੰਸ ਸਿੰਘ ਰੋਮਾਣਾ
|36687
|28.25
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਕੁਸ਼ਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ 
|'''51,026'''
|11,659
|-
! ੮੯
|88
|[[ਕੋਟਕਪੂਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਕੋਟਕਪੂਰਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=88|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,23,267'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਵਾਂ
|54009
|43.81
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]  
|ਅਜੇਪਾਲ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ
|32879
|26.67
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਵਾਂ 
|'''47,401'''
|10,075
|-
! ੯੦
|89
|[[ਜੈਤੋ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਜੈਤੋ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=89|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,16,318'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਮੋਲਕ ਸਿੰਘ]]
|60242
|51.79
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਸੂਬਾ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ
|27453
|23.6
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ 
|'''45,344'''
|9,993
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੯੧
|90
|[[ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਮਪੁਰਾ ਫੂਲ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=90|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,36,089'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ
|56155
|41.26
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਸਿਕੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਲੂਕਾ
|45745
|33.61
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਂਗੜ
|'''55,269'''
|10,385
|-
! ੯੨
|91
| [[ਭੁੱਚੋ ਮੰਡੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭੁੱਚੋ ਮੰਡੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=91|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,49,724'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਮਾਸਟਰ ਜਗਸੀਰ ਸਿੰਘ
|85778	
|57.29
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੋਟਫ਼ੱਟਾ
|35566	
|23.75
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਕੋਟਭਾਈ 
|'''51,605'''
|645
|-
! ੯੩
|92
|[[ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਠਿੰਡਾ ਸ਼ਹਿਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=92|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,62,698'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਜਗਰੂਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ
|93057
|57.2
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]  
|[[ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]]
|29476	
|18.12
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]]
|'''63,942'''
|18,480
|-
! ੯੪
|93
|[[ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਠਿੰਡਾ ਦਿਹਾਤੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=93|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,24,402'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਮਿਤ ਰਤਨ|ਅਮਿਤ ਰਾਠਾਂ ਕੋਟਫੱਤਾ]]
|66096
|53.13
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]  
|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ
|30617 
|24.61
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਰੁਪਿੰਦਰ ਕੌਰ ਰੂਬੀ 
|'''51,572'''
|10,778
|-
! ੯੫
|94
|[[ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=94|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,31,606'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਪ੍ਰੋ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ 
|48753
|37.04
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]  
|ਜੀਤਮੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ
|33501
|25.46
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਪ੍ਰੋ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਕੌਰ 
|'''54,553'''
|19,293
|-
! ੯੬
|95
|[[ਮੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਮੌੜ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=95|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,36,081'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਸੁਖਵੀਰ ਮਾਈਸਰ ਖਾਨਾ
|63099
|46.37
|bgcolor=&quot;#EDEAE0&quot; | ||[[ਅਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ|ਅਜ਼ਾਦ]]
|[[ਲੱਖਾ ਸਿਧਾਣਾ|ਲੱਖਾ ਸਿੰਘ ਸਿਧਾਣਾ]] 
|28091
|20.64
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ 
|'''62,282'''
|14,677
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਭਾਰਤ|ਮਾਨਸਾ ਜਿਲ੍ਹਾ]] '''&lt;/span&gt;
|-
! ੯੭
|96
|[[ਮਾਨਸਾ, ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮਾਨਸਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=96|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,73,756'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਵਿਜੇ ਸਿੰਗਲਾ|ਡਾ. ਵਿਜੇ ਸਿੰਗਲਾ]]
|100023	
|57.57
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]   
|[[ਸਿੱਧੂ ਮੂਸੇਵਾਲਾ]]
|36700
|21.12
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਨਾਜ਼ਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨਸ਼ਾਹੀਆ 
|'''70,586'''
|20,469
|-
! ੯੮
|97
|[[ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=97|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,52,822'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਣਾਵਾਲੀ
|75817
|49.61
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]  
|ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮੌਫਰ
|34446
|22.54
|
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|ਦਿਲਰਾਜ ਸਿੰਘ 
|'''59,420'''
|8,857
|-
! ੯੯
|98
|[[ਬੁਢਲਾਡਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬੁਢਲਾਡਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=98|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,60,410'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਬੁੱਧ ਰਾਮ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਬੁੱਧ ਰਾਮ]]
|88282
|55.04
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]  
|ਡਾ. ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਿੰਘ
|36591
|22.81
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਬੁੱਧ ਰਾਮ 
|'''52,265'''
|1,276
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਸੰਗਰੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੧੦੦
|99
|[[ਲਹਿਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਲਹਿਰਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=99|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,37,776'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਬਰਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੋਇਲ
|60058	
|43.59
|bgcolor=#FF0000|
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਸੰਯੁਕਤ)]]
|[[ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ]]
|33540
|24.34
|
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|ਪਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢੀਂਡਸਾ 
|'''65,550'''
|26,815
|-
! ੧੦੧
|100
|[[ਦਿੜ੍ਹਬਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਦਿੜ੍ਹਬਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=100|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,45,257'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ]]
|82630	
|56.89
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]  
|ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਸਿੰਘ ਗੁਲਜ਼ਾਰੀ
|31975
|22.01
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੀਮਾ 
|'''46,434'''
|1,645
|-
! ੧੦੨
|101
|[[ਸੁਨਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸੁਨਾਮ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=101|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,54,684'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਅਮਨ ਅਰੋੜਾ]]
|94794	
|61.28
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੀਮਾਨ
|19517	
|12.62
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਅਮਨ ਅਰੋੜਾ 
|'''72,815'''
|30,307
|-
! ੧੦੩
|107
|[[ਧੂਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਧੂਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=107|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,28,458'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|[[ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ]]
|82592
|64.29
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਦਲਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਦਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਗੋਲਡੀ]]
|24386
|18.98
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਦਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਗੋਲਡੀ
|'''49,347'''
|2,811
|-
! ੧੦੪
|108
|[[ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਸੰਗਰੂਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=108|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,44,873'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਨਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭਰਾਜ]]
|74851	
|51.67
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਵਿਜੈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਗਲਾ]]
|38421	
|26.52
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਵਿਜੇ ਇੰਦਰ ਸਿੰਗਲਾ
|'''67,310'''
|30,812
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਰਨਾਲਾ ਜਿਲ੍ਹਾ]] '''&lt;/span&gt;
|-
! ੧੦੫
|102
|[[ਭਦੌੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਭਦੌੜ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=102|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,25,247'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਲਾਭ ਸਿੰਘ ਉਗੋਕੇ]]
|63967
|51.07
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਨੀ]]
|26409
|21.09
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਪੀਰਮਲ ਸਿੰਘ 
|'''57,095'''
|20,784
|-
! ੧੦੬
|103
|[[ਬਰਨਾਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬਰਨਾਲਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=103|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,31,532'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੀਤ ਹੇਅਰ
|64800	
|49.27
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]  
|ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਕੰਤਾ
|27178	
|20.66
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਮੀਤ ਹੇਅਰ
|'''47,606'''
|2,432
|-
! ੧੦੭
|104
|[[ਮਹਿਲ ਕਲਾਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ|ਮਹਿਲ ਕਲਾਂ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=104|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,15,462'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਡੋਰੀ
|53714
|46.52
|bgcolor=&quot;{{ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)/meta/color}}&quot;|
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)|ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) (ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ)]] 
|ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਕੱਟੂ
|23367
|20.24
|
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]]
|ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੰਡੋਰੀ 
|'''57,551'''
|27,064
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੧੦੮
|105
|[[ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਹਲਕਾ|ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=105|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,26,042'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਡਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਮਿਲ ਉਰ ਰਹਿਮਾਨ
|65948	
|52.32
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] 
|[[ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ]]
|44262	
|35.12
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਰਜ਼ੀਆ ਸੁਲਤਾਨਾ 
|'''58,982'''
|12,702
|-
! ੧੦੯
|106
| [[ਅਮਰਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਮਰਗੜ੍ਹ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=106|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,29,868'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗੱਜਣਮਾਜਰਾ]]
|44523
|34.28
|bgcolor=&quot;{{ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)/meta/color}}&quot;|
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ)|ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) (ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ)]] 
|[[ਸਿਮਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਮਾਨ]]
|38480
|29.63
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੀਮਾਨ
|'''50,994'''
|11,879
|-
| colspan=&quot;19&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color: grey;&quot; |&lt;span style=&quot;color:white;&quot;&gt;'''[[ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]'''&lt;/span&gt;
|-
! ੧੧੦
|109
|[[ਨਾਭਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਨਾਭਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=109|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,42,819'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੇਵ ਮਾਜਰਾ
|82053
|57.45
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਕਬੀਰ ਦਾਸ
|29453
|20.62
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ 
|'''60,861'''
|18,995
|-
! ੧੧੧
|110
|[[ਪਟਿਆਲਾ ਦੇਹਾਤੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਟਿਆਲਾ ਦਿਹਾਤੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=110|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,48,243'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ
|77155
|52.05
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਮੋਹਿਤ ਮਹਿੰਦਰਾ
|23681
|15.97
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਬ੍ਰਹਮ ਮਹਿੰਦਰਾ 
ਮੋਹਿੰਦਰਾ
|'''68,891'''
|27,229
|-
! ੧੧੨
|111
|[[ਰਾਜਪੁਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਰਾਜਪੁਰਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=111|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,36,759'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਨੀਨਾ ਮਿੱਤਲ]]
|54834	
|40.1
|bgcolor=&quot;{{ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਜਗਦੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਜੱਗਾ
|32341
|23.65
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਕੰਬੋਜ 
|'''59,107'''
|32,565
|-
! ੧੧੩
|113
|[[ਘਨੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਘਨੌਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=113|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,30,423'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਗੁਰਲਾਲ ਘਨੌਰ]]
|62783
|48.14
|bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |
|[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਮਦਨਲਾਲ ਜਲਾਲਪੁਰ
|31018
|23.78
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਠੇਕੇਦਾਰ ਮਦਨ ਲਾਲ ਜਲਾਲਪੁਰ 
|'''65,965'''
|36,557
|-
! ੧੧੪
|114
|[[ਸਨੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਨੌਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=114|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,65,007'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਹਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਪਠਾਨਮਾਜਰਾ
|83893
|50.84
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਹਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ
|34771
|21.07
|
| bgcolor=&quot;#BD710F&quot; |[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]]
|ਹਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ 
|'''58,867'''
|48,70
|-
! ੧੧੫
|115
|[[ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਟਿਆਲਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=115|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,03,468'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਅਜੀਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ]]
|48104
|46.49
|bgcolor=&quot;{{#0018A8}} |
|ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ
|[[ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
|28231
|27.28
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|[[ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
|'''72,586'''
|52,407
|-
! ੧੧੬
|116
|[[ਸਮਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਮਾਣਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=116|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,48,335'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|ਚੇਤਨ ਸਿੰਘ ਜੌੜੇ ਮਾਜਰਾ
|74375
|50.14
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖੜਾ
|34662
|23.37
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ 
|'''62,551'''
|9,849
|-
! ੧੧੭
|117
|[[ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸ਼ੁਤਰਾਣਾ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS1987.htm?ac=117|title=Election Commission of India|website=results.eci.gov.in|access-date=2022-03-14}}&lt;/ref&gt;
|'''1,37,739'''
| bgcolor=&quot;{{Aam Aadmi Party/meta/color}}&quot; |
|[[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] 
|[[ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜ਼ੀਗਰ|ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਬਾਜੀਗਰ]]
|81751	
|59.35
|bgcolor=&quot;#0018A8&quot; |
|[[ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ]] 
|ਬੀਬੀ ਵਨਿੰਦਰ ਕੌਰ ਲੂੰਬਾ
|30197 
|21.92
|
| bgcolor=&quot;{{Indian National Congress/meta/color}}&quot; |[[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
|ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ
|'''58,008'''
|18,520
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
|}


ਸਰੋਤ: [http://eciresults.nic.in ਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218160549/http://eciresults.nic.in/ |date=2014-12-18 }}

==ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਮਿਆਰ==

=== ੧. ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ===

'''(ੳ) ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ'''

'''(ਅ) ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ'''

'''(ੲ) ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ''' 

=== ੨. ਦਲ ਬਦਲੂ ===

'''(ੳ) ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ'''

# ਭੁਲੱਥ ਵਿਧਾਇਕ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਆਪ ਛੱਡ ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। 
# ਮੌੜ ਵਿਧਾਇਕ ਜਗਦੇਵ ਸਿੰਘ ਆਪ ਛੱਡ ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। 
# ਭਦੌੜ ਵਿਧਾਇਕ ਪੀਰਮਲ ਸਿੰਘ ਆਪ ਛੱਡ ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ।
# ਮਾਨਸਾ ਵਿਧਾਇਕ ਨਾਜਰ ਸਿੰਘ ਮਾਨਸ਼ਾਹੀਆ ਆਪ ਛੱਡ ਕਾਂਗਰਸ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਏ। 

#

'''(ਅ) ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ'''

# ਅਨਿਲ ਜੋਸ਼ੀ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ  ਵੱਲੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਉੱਤਰੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ।
#ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਗੁਪਤਾ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਸੁਜਾਨਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ।
#ਅਮਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਅਜਨਾਲਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਟਕਸਾਲੀ) ਛੱਡ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਬ) ਵੱਲੋਂ ਅਜਨਾਲਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ।
#ਜਗਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ  ਵੱਲੋਂ ਜਲੰਧਰ ਕੈਂਟ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ।
#ਜੀਤਮੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਤੋਂ ੧ ਆਜਾਦ ਤੇ ਫਿਰ ੨ ਵਾਰ ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ੧ ਵਾਰ ਅਕਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੇ। ੨੦੧੭ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਫਿਰ ਅਕਾਲੀ ਟਿਕਟ ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੇ।
#ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਭੱਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਲੋਂ ਬੱਲੂਆਣਾ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇਹਾਤੀ ਤੋਂ ਅਕਾਲੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਨ। 
#ਜਗਮੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਕਾਂਗਰਸ ਵਲੋਂ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਰਹੇ, ਫ਼ਿਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ,  ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ' ਚ ਗਏ। 2019 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ਿਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ 'ਚ ਪਰਤੇ ਤੇ ਮੌੜ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ।  
#ਕੈਪਟਨ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ’ਚ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਤੋਂ ਹੋਣਗੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਜੋ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਛੱਡ ਕੇ ਆਏ&lt;ref&gt;[[https://zeenews.india.com/hindi/zeephh/punjab/captain-harminder-singh-will-be-the-akali-dal-candidate-from-sultanpur-lodhi/1000803/amp|title={{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸ ਆਗੂ ਅਤੇ ਮਿਲਕਫੈੱਡ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਕੈਪਟਨ ਹਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਜ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫ਼ੜ ਲਿਆ ਹੈ।]]&lt;/ref&gt;
'''(ੲ) ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ'''

=== ੩. ਪਰਿਵਾਰਵਾਦ ਅਤੇ ਭਤੀਜਾਵਾਦ ===

==== (ੳ) ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਬਾਦਲ) ====

# ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]] ਦੇ ਪੁੱਤਰ [[ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]] ਜੋ ਕਿ [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]] ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬੀਬੀ [[ਹਰਸਿਮਰਤ ਕੌਰ ਬਾਦਲ]] ਜੋ ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹਨ , ਉਹ [[ਜਲਾਲਾਬਾਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਲਾਲਾਬਾਦ]] ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜਨਗੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=15 March 2021|title=Sukhbir Badal: Will contest from Jalalabad in 2022 Punjab polls|url=https://www.indianexpress.com/article/india/sukhbir-badal-will-contest-from-jalalabad-in-2022-punjab-polls-7228488/lite/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
# ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ [[ਤੋਤਾ ਸਿੰਘ]] ਧਰਮਕੋਟ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮੋਗਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨਗੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=6 December 2016|title=Father, son get SAD tickets from Moga, partymen doubt their winnability|url=https://www.indianexpress.com/article/india/punjab-2017-elections-father-son-get-sad-tickets-from-moga-partymen-doubt-their-winnability-4412726/lite/|url-status=live|access-date=16 November 2021}}&lt;/ref&gt; 
#[[ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ-ਹਲਕਾ)|ਸ਼੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ]] ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਮੈਂਬਰ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਰਾਜਰਾ ਨੂੰ [[ਘਨੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਘਨੌਰ]] ਤੋਂ ਟਿਕਟ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਬੇਟਾ ਹਰਿੰਦਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ ਨੂੰ [[ਸਨੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਸਨੌਰ]] ਤੋਂ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਐਲਾਨ [[ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ]] ਨੇ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ticket to Chandumajra- resentment in SAD leaders over ticket allocation|url=https://www.royalpatiala.in/ticket-to-chandumajra-resentment-in-sad-leaders-over-ticket-allocation/amp/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;


'''(ਅ) ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ'''

'''(ੲ) ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ'''

=== ੪. ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ===
ਇਸ ਵਾਰ ਅੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਧਾਇਕ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹਨ।


'''सबसे कर्जाई विधायक'''

* '''राणा गुरजीत सिंह, कांग्रेस :''' 71 करोड़
* '''अमन अरोड़ा, AAP :''' 22 करोड़
* '''राणा इंद्र प्रताप सिंह, निर्दलीय :''' 17 करोड़


''' ਸਿੱਖਿਆ :'''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਨੰ.
!ਸਿੱਖਿਆ 
!ਵਿਧਾਇਕ
|-
|੧.
|5 ਵੀਂ ਪਾਸ
|1
|-
|੨.
|8 ਵੀਂ ਪਾਸ 
|3
|-
|੩.
|10 ਵੀਂ ਪਾਸ 
|17
|-
|੪.
|12 ਵੀਂ ਪਾਸ 
|24
|-
|੫.
|ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ 
|21
|-
|੬.
|ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ 
|23
|-
|੭.
|ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ 
|21
|-
|੮.
|ਪੀ.ਐੱਚ.ਡੀ.
|2
|-
|੯.
|ਡਿਪਲੋਮਾ ਹੋਲਡਰ
|5
|}


'''ਉਮਰ:''' 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਨੰ. 
!ਵਿਧਾਇਕ
!ਸੰਖਿਆ
|-
|੧.
|25-30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ 
|3
|-
|੨.
|31-40 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ
|21
|-
|੩.
|41-50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ
|37
|-
|੪.
|51-60 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ
|33
|-
|੫.
|61-70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ
|21
|-
|੬.
|71-80 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ
|2
|}

=== ੫. ਸ਼ੁੱਧਤਾ/ ਜਾਤ-ਪਾਤ ===

=== ੬. ਮਹਿਲਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੀ ਘਾਟ ===

=== ੭. ਅਪਰਾਧੀ ===

=== ੮. ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਅਕ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ===

=== ੧੦. ਵਿਧਾਇਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਨੰ
!ਵਿਧਾਇਕ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bhaskar.com/local/punjab/news/punjab-assembly-sessionoath-will-be-administered-to-117-mlas-new-cm-bhagwant-mann-129523235.html|title=ਵਿਧਾਇਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ 2022 ਚੌਣਾਂ}}&lt;/ref&gt;
!ਸੰਖਿਆ 
|-
|੧.
|ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ 
|90
|-
|੨.
|ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
|17
|-
|੩.
|ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
|6
|-
|੪.
|ਚੌਥੀ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
|3
|-
|੫.
|ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਦਰਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
|1
|}

==ਚੌਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ==

=== ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਗਠਨ ===

=== ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ===

==ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ==
[[ਮਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ]]

[[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2027]]

[[2020 ਦੇ ਖੇਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ]]

[[ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੌਣਾਂ 2019]]

[[ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2024]]

[[ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ)]]  

[[ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ|ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਸੂਚੀ]]

[[ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ 2020 -2021]]

[[ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਮੁਨਸੀਪਲ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਚੌਣਾਂ 2021]]

[[2022 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ]] 

==ਹਵਾਲੇ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]]</text>
      <sha1>ihselkcbwy7bx7zlpptt8zhkhl0lzrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਬਦੁਲ ਖਾਲਿਕ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138272</id>
    <revision>
      <id>849726</id>
      <parentid>584336</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3318" sha1="2bwpiti3ie5u309flelg6y26whq011s" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
|                name = Abdul Khaliq
|               image = 
|             country = India
|            fullname = KS Abdul Khaliq
|          birth_date = {{birth date|df=yes|1896|11|5}}
|         birth_place =  
|          death_date = {{death date and age|df=yes|1943|08|24|1896|11|5}}
|         death_place = 
|             batting = 
|             bowling = 
|                role =

|               club1 = 
|               year1 = 
|         clubnumber1 = 
|               club2 = 
|               year2 = 
|         clubnumber2 =  
|               club3 = 
|               year3 = 
|         clubnumber3 = 
|               club4 = 
|               year4 = 
|         clubnumber4 = 
|               club5 = 
|               year5 = 
|         clubnumber5 =

|             columns = 1
|             column1 = [[First class cricket|First class]]
|            matches1 = 19
|               runs1 = 439
|            bat avg1 = 15.13
|           100s/50s1 = 0/1
|          top score1 = 76
|         deliveries1 = 0
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = -
|            fivefor1 = 0
|             tenfor1 = 0
|       best bowling1 = -
|  catches/stumpings1 = 8/0

|                date = 9 March
|                year = 2017
|              source = https://cricketarchive.com/Archive/Players/38/38014/38014.html
}}

'''ਅਬਦੁਲ ਖਾਲਿਕ''' (5 ਨਵੰਬਰ 1896 – 24 ਅਗਸਤ 1943) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 1933 ਅਤੇ 1942 ਦਰਮਿਆਨ ਸਿੰਧ, ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ, ਕਰਾਚੀ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਰਾਜਾਂ ਲਈ 19 ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਸਨ। ਉਹ 1941 ਵਿੱਚ ਮੰਗਰੋਲ ਦੇ ਸ਼ੇਖ ਸਾਹਿਬ ਬਣੇ।&lt;ref&gt;{{Cricinfo|accessdate=1 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/38/38014/38014.html|title=Player profile: Abdul Khaliq|website=CricketArchive|access-date=26 August 2017}}&lt;/ref&gt;

ਅਬਦੁਲ ਖਾਲਿਕ 1941 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ [[ਸ਼ੇਖ ਨਸੀਰੂਦੀਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.cricketcountry.com/articles/18-father-son-pairs-who-have-appeared-in-the-same-match-18288|title=18 father-son pairs who have appeared in the same match|last=Sengupta|first=Arunabha|date=27 September 2012|work=Cricket Country|access-date=31 August 2017|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20211120053109/https://www.cricketcountry.com/articles/18-father-son-pairs-who-have-appeared-in-the-same-match-18288|archive-date=20 ਨਵੰਬਰ 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}
{{ਅਧਾਰ}} 

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* [https://cricketarchive.com/Archive/Players/38/38014/38014.html ਖਿਡਾਰੀ ਪ੍ਰੋਫ਼ਾਈਲ]

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1943]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1896]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>2bwpiti3ie5u309flelg6y26whq011s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>140510</id>
    <revision>
      <id>849786</id>
      <parentid>596469</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="268" sha1="iz60v6cc8hrzz1ahd3jd03t7ico2xcb" xml:space="preserve">{{Cat main|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ}}
{{commonscat|Sangeet Natak Akademi Award recipients|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ ਜੇਤੂਆਂ}}
[[Category:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ]]</text>
      <sha1>iz60v6cc8hrzz1ahd3jd03t7ico2xcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗਿਆਨੀ ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143059</id>
    <revision>
      <id>849770</id>
      <parentid>827393</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T09:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 11 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14726" sha1="d92koifrfaebo7abshfueddw7hd6x3e" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| honorific_prefix = Giani
| name             = ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ
| birth_name       = ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ
| image            =
| image_size       = 260px
| birth_date       = {{Birth date |df=yes|1912|7|12}}
| birth_place      = [[ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ]], ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ (ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ)
| death_date       = {{Death date and age|df=yes|1980|4|3|1912|7|12}}
| death_place      = [[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]], [[ਪੰਜਾਬ]], [[ਭਾਰਤ]]
| nationality      = ਭਾਰਤੀ
| occupation       = {{hlist|ਕਵੀ|ਕਹਾਣੀਕਾਰ|ਕੰਪੋਜ਼ਰ|ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ}}
| language         = {{hlist|[[Punjabi language|Punjabi]]}}
| spouse           = ਉਪਦੇਸ਼ ਕੌਰ
| children         = 6
}}

'''ਗਿਆਨੀ ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ''' (12 ਜੁਲਾਈ 1912 - 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 1980) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ]] ਦੇ ਲੇਖਕ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ [[ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ]] ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇੱਕ [[ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ|ਪੰਜਾਬੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਸੀਤਲ ਨੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਕਈ ਗੀਤ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਹਨ ਅਤੇ 2 ਸਾਹਿਤ ਅਕੈਡਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਸਨ, ਜਿਸਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਛਪੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ। ਸੀਤਲ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਾਰ, 1960 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KdIfAQAAIAAJ&amp;dq=Giani+Dhanwant+Singh+Sital+at+Sital+College&amp;pg=RA2-PA342|title=Annual Report of the Registrar of Newspapers for India, 1960|date=1 January 1960|publisher=Office of Registrar of Newspaper for India|edition=1 January 1960|page=342|access-date=3 April 2022}}&lt;/ref&gt;

== ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ==

=== ਪੰਜਾਬ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ਡ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ===

* [[ਪੰਜਾਬ ਡਿਜੀਟਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ]] ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 14 ਕਿਤਾਬਾਂ ਡਿਜੀਟਲਾਈਜ਼ਡ ਅਤੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/mainpage.jsp?CategoryID=1&amp;Author=5192|title=Total of 14 books digitized and documented at Panjab Digital Library|date=28 April 2022|website=Panjab Digital Library}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ਜੀਵਨੀਆਂ ===

# ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
# [https://web.archive.org/web/20220404015246/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14865&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ] &lt;ref name=&quot;Jeevan Sri Guru Angad Dev Ji&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14865&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX|title=Jeevan Sri Guru Angad Dev Ji|website=Panjab Digital Library|publisher=Panjab Digital Library|access-date=4 April 2022|ref=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20220404015246/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14865&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX|archive-date=4 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
# [https://web.archive.org/web/20220404015247/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14852&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ]
#* ਸਿੱਖ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਲਈ ਤੀਜੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ। ਉਹ ਸਹਿ-ਹੋਂਦ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨੀ ਬਿਰਤਾਂਤ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਹੈ.
# ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ
# ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ
# ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ
# ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਜੀ
# ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ
# ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ
# ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ
# ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ
# ਅਕਾਲੀ ਫੂਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ
# [https://web.archive.org/web/20220404015246/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=15005&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਸਰਦਾਰ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਨਲਵਾ]
#* ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸਰੋਤ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਦਾ ਇਹ ਕਲਮ-ਚਿਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾਦਾਇਕ ਹੈ। ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ &quot;ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ&quot; ਦਾ ਵਧੀਆ ਨਮੂਨਾ ਹੈ।
# [https://web.archive.org/web/20220404020402/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=15377&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ]
# ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ
# ਸਰਦਾਰ ਪਟੇਲ
# ਸ਼੍ਰੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਚੰਦਰ ਬੋਸ

=== ਕਵਿਤਾ ===

# [https://web.archive.org/web/20220417141931/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14855&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਮਹਿ ਵਾਸਾ ਦੇ ਜੋਰੋ ਜੋਰ]
#* ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਲਿਖੀ ਗਈ ਇਹ ਚੰਗੀ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਲਈ ਪਿਆਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਗੀਤਕਾਰੀ, ਬਾਲ-ਅਨੁਕੂਲ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਸਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ।
# [https://web.archive.org/web/20220404020402/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14858&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਸੀਤਲ ਮਿਠਾਈਆਂ]
#* ਇਹ ਬੋਲ ਹਾਸੇ, ਸਿਆਣਪ ਅਤੇ ਆਮ ਸਮਝ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬੱਚੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਬਿਹਤਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਵਿਤਾ ਪ੍ਰਵਾਹ, ਸੰਚਾਰੀ ਅਤੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ।
# [https://web.archive.org/web/20220404020403/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14859&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਸੀਤਲ ਕਆਰੀ]
#* ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਤਰਜਮਈ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਾਲ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਆਦਤਾਂ, ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ, ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਹੈ।
# [https://web.archive.org/web/20220404021941/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14860&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਸੀਤਲ ਰਸਗੁੱਲੇ]
#* ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਿਰਲੇਖ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਵਿ ਵਿਚ ਇਹ ਹਾਸ-ਵਿਅੰਗ ਕਿੱਸੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਅਤੇ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਲ ਪਾਠਕ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਪਾਠਕ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨਗੇ।

=== ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ===

# ਇਕ ਸੀ ਬਕਰੋਤਾ
# ਨੀਨਾ ਪਰੀ
# [https://www.facebook.com/100009416579006/videos/1501667493490455 ਨੀਲੂ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਘੁਲੇਵਾਲਾ] - ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ [https://www.facebook.com/mohanbirsingh.kochhar ਮੋਹਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੋਛੜ] ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
# [https://www.facebook.com/100009416579006/videos/1466329617024243 ਅਰਬ ਦਾ ਸੌਦਾਘਰ] - ਇਹ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਸਿਹਰਾ [https://www.facebook.com/mohanbirsingh.kochhar ਮੋਹਨਬੀਰ ਸਿੰਘ ਕੋਛੜ] ਨੂੰ
# ਲਾਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ
# [https://web.archive.org/web/20220404021941/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14862&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਸਰਲ ਕਹਾਣੀਆਂ]
#* ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਨੋਰੰਜਕ, ਸਿੱਖਿਆਦਾਇਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਉੱਤਮ ਨਮੂਨਾ ਹੈ
# [https://web.archive.org/web/20220404020403/http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=14856&amp;page=1&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX ਜਗੁ ਦੀਨ ਕਹਨੀਆਂ]
#* ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਚਮਤਕਾਰੀ ਕਾਰਨਾਮੇ, ਜਾਦੂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਅਲੌਕਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਾਲ ਪਾਠਕ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਆਦਤ ਅਤੇ ਖੋਜ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

=== ਮਾਸਿਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ===

# ਸੀਤਲ ਸੰਗੀਤ &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=KdIfAQAAIAAJ&amp;dq=Giani+Dhanwant+Singh+Sital+at+Sital+College&amp;pg=RA2-PA342|title=Sital Sangeet Monthly Publication, mentioned in the Annual Report of the Registrar of Newspapers for India, 1960|date=1 January 1960|publisher=Office of Registrar of Newspaper for India|edition=1 January 1960|page=342|access-date=3 April 2022}}&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ==

* 1979, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ [https://www.goldentempleamritsar.org/best-places-to-visit/india/golden-temple/manji-sahib-diwan-hall.php ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220104144422/https://www.goldentempleamritsar.org/best-places-to-visit/india/golden-temple/manji-sahib-diwan-hall.php |date=2022-01-04 }} ਵਿਖੇ [[ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ]] ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
* 16 ਸਤੰਬਰ 1975, [[ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ]], ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਗਿਆਨੀ ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀਤਲ ਸਨਮਾਨ ਸਮਾਗਮ ਲਗਭਗ 1975 ਨੂੰ ਦਿਹਾੜੇ ਮੌਕੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ। . ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੇ।
* 03 ਮਈ 1959, ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ [[ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ]], ਸੀਤਲ ਕਾਲਜ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਰਿਬਨ ਕੱਟਣ ਦੀ ਰਸਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ। ਗਿਆਨੀ ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ, ਚਿੱਟੀ ਦਸਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਖੜੇ ਸਰਦਾਰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਕੈਰੋਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਲਗਭਗ 1959 ਦੌਰਾਨ।
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot; style=&quot;text-align:left&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1980]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1912]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀ ਲਵਸ ਲਿਟਰੇਚਰ 2022]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਲੇਖਕ]]</text>
      <sha1>d92koifrfaebo7abshfueddw7hd6x3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143743</id>
    <revision>
      <id>849710</id>
      <parentid>719403</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9235" sha1="kjl7umu1suwt0zw5t17tgs8sne0etxg" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ
| birth_date = {{ਜਨਮ ਮਿਤੀ ਅਤੇ ਉਮਰ|1998|3|28|df=yes}}
| birth_place = [[ਪਟਿਆਲਾ]], [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ]]
| death_date = 
| death_place = 
| nickname = 
| heightft = 
| heightinch = 
| heightcm = 
| heightm = 
| batting = ਸੱਜਾ-ਹੱਥ
| bowling = ਸੱਜਾ-ਹੱਥ ਆਫ਼ ਬ੍ਰੇਕ
| role = ਬੱਲੇਬਾਜ
| website = 
| club1 = [[ਪੰਜਾਬ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ (ਭਾਰਤ )|ਪੰਜਾਬ]]
| year1 = 2017–ਵਰਤਮਾਨ
| club2 = [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]]
| year2 = 2019-ਵਰਤਮਾਨ
| type1 = [[First-class cricket|FC]]
| debutdate1 = 3 April
| debutyear1 = 2017
| debutfor1 = ਪੰਜਾਬ
| debutagainst1 = ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼

| type2 = [[List A cricket|List A]]
| debutdate2 = 3 March
| debutyear2 = 2017
| debutfor2 = ਪੰਜਾਬ
| debutagainst2 = ਹਰਿਆਣਾ

| columns = 3

| column1 = [[First-class cricket|FC]]
| matches1 = 23
| runs1 = 1,629
| bat avg1 = 54.30
| 100s/50s1 = 5/8
| top score1 = 267
| deliveries1 = 108
| wickets1 = 1
| bowl avg1 = 54.00
| fivefor1 = 0
| tenfor1 = 0
| best bowling1 = 1/9
| catches/stumpings1 = 16/–

| column2 =  [[List A cricket|LA]]
| matches2 = 30
| runs2 = 1045
| bat avg2 = 40.19
| 100s/50s2 = 2/6
| top score2 = 141
| deliveries2 = –
| wickets2 = –
| bowl avg2 = –
| fivefor2 = –
| tenfor2 = –
| best bowling2 = –
| catches/stumpings2 = 5/–

| column3 = [[Twenty20|T20]]
| matches3 = 26
| runs3 = 419
| bat avg3 = 19.04
| 100s/50s3 = 0/2
| top score3 = 84
| deliveries3 = –
| wickets3 = –
| bowl avg3 = –
| fivefor3 = –
| tenfor3 = –
| best bowling3 = –
| catches/stumpings3 = 9/–
| date = 2 January
| year = 2020
| source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/851261.html Cricinfo
}}
'''ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ''' (ਜਨਮ 28 ਮਾਰਚ 1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਹੈ ਜੋ [[ਪੰਜਾਬ]] ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ [[ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਬੱਲੇਬਾਜ਼]], ਉਹ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ 19 ਸਤੰਬਰ 2021 ਨੂੰ [[ਚੇਨੱਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼|ਚੇਨਈ ਸੁਪਰ ਕਿੰਗਜ਼]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੀ ਆਈਪੀਐਲ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/player/anmolpreet-singh-851261|title=anmolpreet-singh}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ [[ਪੰਜਾਬ]] ਲਈ [[ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ]] ਦੇ 2014-15 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਮੈਚ ਅਤੇ 2015 ਦੇ ਭਾਰਤ ਅੰਡਰ-19 ਤਿਕੋਣੀ-ਦੇਸ਼ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮੈਚ ਖੇਡੇ। ਦਸੰਬਰ 2015 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ 2016 ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ishan-kishan-to-lead-india-at-u19-world-cup-954021|title=ishan-kishan-to-lead-india-at-u19-world-cup}}&lt;/ref&gt;

ਉਸਨੇ 6 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਨੂੰ 2017-18 [[ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ]] ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/ranji-trophy-2017-18-1118604/himachal-pradesh-vs-punjab-group-d-1118621/full-scorecard|title=ranji-trophy-2017-18}}&lt;/ref&gt; ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਤੀਜੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਰੁੱਧ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 267 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/ranji-trophy-2017-18-1118604/bengal-vs-himachal-pradesh-group-d-1118657/match-report|title=ranji-trophy-2017-18}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 2017-18 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 753 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12014;team=2063;type=tournament|title=records/averages/batting_bowling_by_team|access-date=2022-08-01|archive-date=2022-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220801115404/https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12014;team=2063;type=tournament|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਜੁਲਾਈ 2018 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2018-19 [[ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/fit-sanju-samson-returns-to-india-a-squad-1153102|title=fit-sanju-samson-returns-to-india-a-squad}}&lt;/ref&gt; ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2018-19 [[ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਏ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ajinkya-rahane-r-ashwin-and-dinesh-karthik-to-play-deodhar-trophy-1162570|title=ajinkya-rahane-r-ashwin-and-dinesh-karthik-to-play-deodhar-trophy}}&lt;/ref&gt; ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਉਸਨੂੰ [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] ਦੇ ਦੌਰੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਏ ਸੀਮਤ ਓਵਰਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।
[[ਤਸਵੀਰ:Anmolpreet Singh 2.jpg|thumb|ਅਨਮੋਲਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਵਿਜੇ ਹਜਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਦੋਰਾਨ]]
ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2019 [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਲਈ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2019-auction-the-list-of-sold-and-unsold-players-1166896|title=ipl-2019-auction-the-list-of-sold-and-unsold-players}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-auction-2019-who-got-whom/articleshow/67144375.cms|title=ipl-auction-2019-who-got-whom}}&lt;/ref&gt;

ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ, ਸਿੰਘ ਨੂੰ 2019-20 [[ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ ਇੰਡੀਆ ਬਲੂ ਟੀਮ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/shubman-gill-priyank-panchal-and-faiz-fazal-to-lead-duleep-trophy-sides-1196841|title=duleep-trophy-sides}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560|title=duleep-trophy-2019|access-date=2022-08-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190806083650/https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560|archive-date=2019-08-06|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2019-20 [[ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਸੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/deodhar-trophy-2019-squads-india-a-india-b-india-c-parthiv-patel-shubman-gill-anuma-vihari-ranchi/article29788595.ece|title=deodhar-trophy-2019-squads}}&lt;/ref&gt; ਫਰਵਰੀ 2022 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2022 [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਲਈ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-2022-auction-the-list-of-sold-and-unsold-players-1300689|title=ipl-2022-auction-the-list-of-sold-and-unsold-players}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹੇਠ ਬਣਾਏ ਸਫ਼ੇ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪਰਿਯੋਜਨਾ ਕ੍ਰਿਕਟ]]</text>
      <sha1>kjl7umu1suwt0zw5t17tgs8sne0etxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਖੂਨ ਕਿਸਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144912</id>
    <revision>
      <id>849767</id>
      <parentid>844026</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:48:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72769" sha1="05ffe88bxek7xw6v7h71bcbhw2mw73g" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:ਏਬੀਓ_ਲਹੂ_ਕਿਸਮ.svg|right|thumb|410x410px|ਲਹੂ ਕਿਸਮ (ਜਾਂ ਲਹੂ ਸਮੂਹ) ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਏ.ਬੀ.ਓ. ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਦੇ ਐਂਟੀਜਨ ਮੁਕੱਰਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।]]
'''ਖੂਨ(ਲਹੂ) ਦੀ ਕਿਸਮ''' (ਜਿਹਨੂੰ '''ਖੂਨ(ਲਹੂ) ਸਮੂਹ''' ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ) [[ਖੂਨ]] ਦਾ ਇੱਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਹੈ ਜੋ [[ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂ|ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ]] (ਆਰ.ਬੀ.ਸੀ.) ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ [[ਵਿਰਾਸਤ|ਵਿਰਸੇ 'ਚ ਮਿਲੇ]] [[ਐਂਟੀਜਨ|ਐਂਟੀਜਨੀ]] ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਹ ਐਂਟੀਜਨ ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਨਾਲੀ ਮੁਤਾਬਕ [[ਪ੍ਰੋਟੀਨ]], [[ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ]], [[ਗਲਾਈਕੋਪ੍ਰੋਟੀਨ]] ਜਾਂ [[ਗਲਾਈਕੋਲਿਪਿਡ]] ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਐਂਟੀਜਨ ਕਈ ਹੋਰ [[ਟਿਸ਼ੂ|ਟਿਸ਼ੂਆਂ]] ਦੇ ਹੋਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ 'ਤੇ ਲੱਗੇ ਕਈ ਐਂਟੀਜਨ ਇੱਕੋ ਹੀ [[ਅਲੀਲ]] (ਜਾਂ ਭੂਤ ਨੇੜਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਜੀਨ) ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Human Biology and Health|url=https://archive.org/details/humanbiologyheal00scho|last=Maton|first=Anthea|author2=Jean Hopkins|author3=Charles William McLaughlin|author4=Susan Johnson|author5=Maryanna Quon Warner|author6=David LaHart|author7=Jill D. Wright|publisher=Prentice Hall|year=1993|isbn=0-13-981176-1|location=Englewood Cliffs NJ}}&lt;/ref&gt;
ਲਹੂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਰਾਸਤ 'ਚ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ [[ਮਾਂ]] ਤੇ [[ਪਿਓ]], ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲਹੂ-ਬਦਲੀ ਸਮਾਜ]] (ਆਈ.ਐੱਸ.ਬੀ.ਟੀ.) ਵੱਲੋਂ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ੩੨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ [[ਮਨੁੱਖੀ ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਬੰਧ|ਮਨੁੱਖੀ ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ]] ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;iccbba&quot; /&gt; ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਬੰਧ [[ਏ.ਬੀ.ਓ. ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਬੰਧ|ਏ.ਬੀ.ਓ.]] ਅਤੇ [[ਆਰ.ਐੱਚ. ਲਹੂ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਬੰਧ|ਆਰ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਐਂਟੀਜਨ]] ਹਨ; ਇਹ ਦੋਹੇਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਿਸੇ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਕਿਸਮ (ਏ, ਬੀ, ਏਬੀ ਅਤੇ ਓ; + ਅਤੇ − ਆਰ.ਐੱਚ.ਡੀ. ਦੀ ਹਾਲਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ।

ਕਈ [[ਗਰਭ|ਗਰਭਵਤੀ]] ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਲਹੂ ਕਿਸਮ ਵਾਲ਼ਾ [[ਭਰੂਣ]] ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਭਰੂਣ ਦੇ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ [[ਐਂਟੀਬਾਡੀ|ਐਂਟੀਬਾਡੀਆਂ]] ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਐਂਟੀਬਾਡੀਆਂ [[ਇਮੂਨੋਗਲੋਬੂਲਿਨ ਜੀ|ਆਈ.ਜੀ.ਜੀ.]], ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਇਮੂਨੋਗਲੋਬੂਲਿਨ, ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜੇਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭਰੂਣ ਦੇ ਲਾਲ ਲਹੂ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚ [[ਲਹੂ ਨਿਖੇੜ]] ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਵੇਂ ਜੰਮੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਐਰਿਥਰੋਬਲਾਸਟੋਸਿਸ ਫ਼ੀਟੈਲਿਸ ਨਾਮਕ ਲਹੂ-ਨਿਖੇੜ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਭਰੂਣ ਲਈ ਮਾਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ [[ਹਾਈਡਰਾਪਸ ਫ਼ੀਟੈਲਿਸ]] ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Letsky2000&quot;&gt;{{cite book|title=Antenatal &amp; neonatal screening|url=https://archive.org/details/antenatalneonata0000unse|author=E.A. Letsky|author2=I. Leck|author3=J.M. Bowman|publisher=Oxford University Press|year=2000|isbn=978-0-19-262826-8|edition=2nd|chapter=Chapter 12: Rhesus and other haemolytic diseases}}&lt;/ref&gt;

== ਖੂਨ ਦੇ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪ ==
ਖੂਨ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹਨ A, B, AB ਅਤੇ O ਹਨ। [[ਕਾਰਲ ਲੈਂਡਸਟੇਨਰ]] (14 ਜੂਨ, 1868 - 26 ਜੂਨ, 1943) [[ਆਸਟਰੀਆ]] ਦਾ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੋਏ ਹਨ,a ਉਹਨਾਂ ਨੇ 1901 ਵਿੱਚ ਖੂਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦਸਾਇਆ ਸੀ- A, B, C ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ C ਨੂੰ O ਕਿਹਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Citation|last1=Schmidt|first1=P|last2=Okroi|first2=M|title=Also sprach Landsteiner – Blood Group 'O' or Blood Group 'NULL'|journal=Infus Ther Transfus Med|volume=28|issue=4|pages=206–8|year=2001|doi=10.1159/000050239|s2cid=57677644}}&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Main_symptoms_of_acute_hemolytic_reaction.png|right|thumb|235x235px|ਖੂਨ ਦੇ ਗਲਤ ਲਾਉਣ ਕਾਰਨ ਪੈਂਦਾ ਹੋਏ ਲੱਛਣ]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! style=&quot;width:100px;&quot; |ਫ਼ੀਨੋਟਾਈਪ Phenotype
! style=&quot;width:100px;&quot; |ਜੀਨੋਟਾਈਪ Genotype
|-
|A
|AA ਜਾਂ AO
|-
|B
|BB ਜਾਂ BO
|-
|AB
|AB
|-
|O
|OO
|}

[[ਤਸਵੀਰ:Blood_Compatibility.svg|right|thumb|230x230px|ਲਾਲ ਲਹੂ ਰਕਤ-ਕੋਸ਼ ਦਾਨ  ਚਾਰਟ।ਹਰੇਕ ਗਰੁੱਪ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ''O'' ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਦਾਨੀ  ''A'', ''B'' ਅਤੇ  ''AB'' ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ''A'' ਅਤੇ ''B'' ਗਰੁੱਪ ਦਾਨੀ ''AB'' ਨੂੰ ਖੂਨ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+ਲਾਲ ਲਹੂ ਰਕਤ-ਕੋਸ਼ ਦਾਨ  ਚਾਰਟ
! rowspan=&quot;2&quot; |ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ
! colspan=&quot;8&quot; |ਦਾਨੀ
|-
!O−
!O+
!A−
!A+
!B−
!B+
!AB−
!AB+
|-
!O−
| style=&quot;width:3em&quot; |{{Y}}
| style=&quot;width:3em&quot; |X
| style=&quot;width:3em&quot; |X
| style=&quot;width:3em&quot; |X
| style=&quot;width:3em&quot; |X
| style=&quot;width:3em&quot; |X
| style=&quot;width:3em&quot; |X
| style=&quot;width:3em&quot; |X
|-
!O+
|{{Y}}
|{{Y}}
|X
|X
|X
|X
|X
|X
|-
!A−
|{{Y}}
|X
|{{Y}}
|X
|X
|X
|X
|X
|-
!A+
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|X
|X
|X
|X
|-
!B−
|{{Y}}
|X
|X
|X
|{{Y}}
|X
|X
|X
|-
!B+
|{{Y}}
|{{Y}}
|X
|X
|{{Y}}
|{{Y}}
|X
|X
|-
!AB−
|{{Y}}
|X
|{{Y}}
|X
|{{Y}}
|X
|{{Y}}
|X
|-
!AB+
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|}

[[ਤਸਵੀਰ:Plasma_donation_compatibility_path.svg|right|thumb|312x312px|'''ਪਲਾਜਮਾ ਦਾਨ ਦਾ ਚਾਰਟ '&lt;br /&gt;ਹਰੇਕ ਗਰੁੱਪ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ''AB'' ਗਰੁੱਪ A, B ਅਤੇ  O;ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ A, B ਅਤੇ AB ਸਿਰਫ ਗਰੁੱਪ O ਨੂੰ ਪਲਾਜਮਾ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਨ।''']]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|+Plasma compatibility table&lt;ref name=&quot;bloodbook&quot; /&gt;
! rowspan=&quot;2&quot; |ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਤਾ
! colspan=&quot;4&quot; |ਦਾਨੀ
|-
!O
!A
!B
!AB
|-
!O
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|{{Y}}
|-
!A
|X
|{{Y}}
|X
|{{Y}}
|-
!B
|X
|X
|{{Y}}
|{{Y}}
|-
!AB
|X
|X
|X
|{{Y}}
|}

[[ਤਸਵੀਰ:ABO_blood_group_diagram.svg|right|thumb|350x350px|ABO ਖੂਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ:ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚ ABO ਖੂਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡਰੇਟ ਲੜੀ]]

[[ਤਸਵੀਰ:Map_of_blood_group_a.gif|thumb|300x300px|ਖੂਨ ਗਰੁੱਪ A ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ]]
[[ਤਸਵੀਰ:Map_of_blood_group_o.gif|thumb|300x300px|ਖੂਨ ਗਰੁੱਪ O ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ]]
[[ਤਸਵੀਰ:Map_of_blood_group_b.gif|left|thumb|300x300px|ਖੂਨ ਗਰੁੱਪ B ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ]]
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|+ ABO and Rh blood type distribution by country &amp; dependency (population averages)
|-
! style=&quot;text-align:left;&quot; | Country/Dependency
! Population&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/population/ |title=CIA World Factbook |access-date=2022-09-28 |archive-date=2023-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230830222646/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/population |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
! O+ !! A+ !! B+ !! AB+ !! O− !! A− !! B− !! AB-
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Albania}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kksh.org.al/dhuroni-gjak/|title=Dhuroni gjak/ Donate blood, Kryqi Kuq Shqiptar/Albanian Red Cross |date=26 April 2015 |access-date=2020-08-28}}&lt;/ref&gt;
| 3,074,579 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|34.1% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|14.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.5% ||  2.6% ||  0.9%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Algeria}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ennaharonline.com/اعتماد-سجلات-آلية-لإحصاء-الزمر-النادر/|title=اعتماد سجلات آلية لإحصاء الزمر النادرة|trans-title=Adopting automatic registers to count rare groups|date=14 October 2019|website=ennaharononline.com|language=ar}}&lt;/ref&gt;
|  43,576,691 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|40.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.0% ||  4.25% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.6%|| 2.3%||1.1%|| 0.75%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Argentina}}&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://bases.bireme.br/cgi-bin/wxislind.exe/iah/online/?IsisScript=iah/iah.xis&amp;src=google&amp;base=LILACS&amp;lang=p&amp;nextAction=lnk&amp;exprSearch=71338&amp;indexSearch=ID|title=Frecuencia de los grupos sanguíneos y análisis de la progresiva disminución del factor Rh negativo en la población Argentina/Frequency of blood groups and analysis of the progressive decrease of Rh negative factor in the Argentinian population|date=October 1985|website=bases.bireme.br/|volume=48|pages=355–360|language=en|access-date=2022-09-28|archive-date=2009-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090509191701/http://bases.bireme.br/cgi-bin/wxislind.exe/iah/online/?IsisScript=iah%2Fiah.xis&amp;src=google&amp;base=LILACS&amp;lang=p&amp;nextAction=lnk&amp;exprSearch=71338&amp;indexSearch=ID|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  45,479,118 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|48.9% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.54% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.0% || 2.45% || 4.9%|| 3.16%||0.8%|| 0.25%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Armenia}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://biology.asj-oa.am/5511/1/87.pdf|title=Study of Blood Immunogenetical Markers in Armenian Population|date=1989|access-date=2022-09-28|archive-date=2018-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212005019/http://biology.asj-oa.am/5511/1/87.pdf|dead-url=yes}}&lt;/ref&gt;
| 3,021,324 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|46.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.6% ||  2.0% ||  3.7% ||  1.0% ||  0.4%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Australia}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.lifeblood.com.au/blood/learn-about-blood/blood-types|title=About Blood Types|work=[[Australian Red Cross Lifeblood]]}}&lt;/ref&gt;
| 25,466,459 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.0% || 4.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || 2.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Austria}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.roteskreuz.at/blutspende/blut-im-detail/wissenswertes-ueber-blut/blutgruppen/ |title=Austrian Red Cross - Blood Donor Information |publisher=Old.roteskreuz.at |date=2006-03-21 |access-date=2010-11-19 |archive-date=15 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110815194118/http://www.roteskreuz.at/blutspende/blut-im-detail/wissenswertes-ueber-blut/blutgruppen/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 8,859,449 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || 2.0% || 0.45%

|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Azerbaijan}}
| 10,205,810 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.1% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.0% ||  3.3% ||  3.4% ||  2.4% ||  1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Bahrain}}
| 1,505,003 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|48.48% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|19.35% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|22.61% || 3.67% ||  3.27% ||  1.33% ||  1.04% ||  0.25%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Bangladesh}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Dewan |first1=Gourab |title=Comparative frequency and allelic distribution of ABO and Rh (D) blood groups of major tribal communities of southern Bangladesh with general population and their determinants |journal=Egyptian Journal of Medical Human Genetics |date=April 2015 |volume=16 |issue=2 |pages=141–147 |doi=10.1016/j.ejmhg.2015.01.002 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
| 164,098,818 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.21% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot; |26.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.12% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.59% ||0.53% ||0.48% ||0.6% ||0.17%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Belarus}}
|  9,441,842 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.3% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.6% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.7% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.4% || 2.7% || 1.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Belgium}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.gezondheidenwetenschap.be/in-de-kijker/hebt-u-bloedgroep-a-negatief#:~:text=In%20Belgi%C3%AB%20komen%20de%20bloedgroepen,en%20AB%2D%20(1%25). |title=Hebt u bloedgroep A-negatief? |access-date=2022-08-11 }}&lt;/ref&gt;
|  11,720,716 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|34.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.5% ||   4.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   1.5% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; |  {{flag|Bhutan}}{{Cn|date=March 2022}}
| 857,423 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.15% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.27% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|23.86% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.41% ||  0.06% ||  0.04% ||  0.04% ||  0.01%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Bolivia}}
| 11,639,909 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|51.53% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.45% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|10.11% || 1.15% ||  4.39% ||  2.73% ||  0.54% ||  0.1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Bosnia and Herzegovina}}
| 3,835,586 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || 2.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Brazil}}&lt;ref&gt;[http://www.hemoam.org.br/?secao=sangue_tipos Tipos Sanguíneos] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130309160736/http://www.hemoam.org.br/?secao=sangue_tipos |date=9 March 2013 }}&lt;/ref&gt;
|  211,715,973 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|34.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.0% || 2.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.0% || 2.0% || 0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Bulgaria}}
|  6,966,899 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.4% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.6% || 2.2% || 1.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Burkina Faso}}&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30447055/|publisher=PubMed|pmid=30447055|access-date=31 May 2021|year=2019|last1=Sawadogo|first1=S.|last2=Nebie|first2=K.|last3=Millogo|first3=T.|last4=Kafando|first4=E.|last5=Sawadogo|first5=A. G.|last6=Dahourou|first6=H.|last7=Traore|first7=F.|last8=Ouattara|first8=S.|last9=Ouedraogo|first9=O.|last10=Kienou|first10=K.|last11=Dieudonné|first11=Y. Y.|last12=Deneys|first12=V.|title=Distribution of ABO and RHD blood group antigens in blood donors in Burkina Faso|journal=International Journal of Immunogenetics|volume=46|issue=1|pages=1–6|doi=10.1111/iji.12408|s2cid=53568223}}&lt;/ref&gt;
| 21,382,659 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|39.94% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.79% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.34% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;| 5.17% || 3.36% || 1.75% || 2.22% ||  0.43%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Cambodia}}
| 16,926,984 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|46.7% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|18.5% || 4.9% ||  1.3% ||  0.8% ||  0.5% ||  0.1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Cameroon}}&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24628906/|publisher=PubMed|pmid=24628906|access-date= 31 May 2021 |year=2014|last1=Ndoula|first1=S. T.|last2=Noubiap|first2=J. J.|last3=Nansseu|first3=J. R.|last4=Wonkam|first4=A.|title=Phenotypic and allelic distribution of the ABO and Rhesus (D) blood groups in the Cameroonian population|journal=International Journal of Immunogenetics|volume=41|issue=3|pages=206–210|doi=10.1111/iji.12114|s2cid=10356243}}&lt;/ref&gt;
| 27,744,989 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|46.83% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|24.15% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.06% || 4.29% ||  1.79% ||  0.92% ||  0.8% ||  0.16%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Canada}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=Canadian Blood Services - Société canadienne du sang |url=https://blood.ca/en/blood/facts-about-whole-blood|title=Types &amp; Rh System, Canadian Blood Services |access-date=2010-11-19}}&lt;/ref&gt;
|  37,694,085 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|39.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.6% || 2.5% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || 1.4% || 0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Chile}}&lt;ref&gt;{{cite web |author=Instituto de Salud Pública de Chile - Chilean Institute of Public Health |url=http://www.ispch.cl/buttons/docs/InformeIndicadoresInmunohematologicosenPoblacionChilenaAo2015.pdf |title=INFORME DE RESULTADOS DEL ESTUDIO DE INDICADORES INMUNOHEMATOLÓGICOS EN POBLACIÓN CHILENA. Año 2015 |access-date=2020-08-10 |archive-date=3 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201103211615/http://www.ispch.cl/buttons/docs/InformeIndicadoresInmunohematologicosenPoblacionChilenaAo2015.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  18,186,770 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|56.62% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.16% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.78% || 1.90% || 3.29% || 1.63% || 0.49% || 0.13%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; |  {{flag|China}}&lt;ref&gt;{{citation |url=https://bmjopen.bmj.com/content/7/12/e018476
|title=Frequencies and ethnic distribution of ABO and RhD blood groups in China: a population-based cross-sectional study |publisher=|date=|accessdate=2022-08-09}}&lt;/ref&gt;
| 1,397,897,720 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.1% ||style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.2% ||style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.1% ||style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.6% ||0.3% ||0.4% ||0.3% ||0.1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Colombia}}&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Beltrán M. |author2=Ayala M. |author3=Jara J.|publisher= Biomédica, Revista del Instituto Nacional de Salud, 1999 |url=https://revistabiomedica.org/index.php/biomedica/article/view/1006/1121|title=Donor Blood Groups and Rh Factor Frequencies, Colombia 1996 |journal= Biomédica |date= March 1999 |volume= 19 |issue= 1 |pages= 39–44 |doi= 10.7705/biomedica.v19i1.1006 |access-date=2020-08-10}}&lt;/ref&gt;
|  49,084,841|| style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|56.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.11% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.28% || 1.47% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.13%|| 2.7%|| 0.7%|| 0.31%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Costa Rica}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.binasss.sa.cr/revistas/amc/v21n31978/art9.pdf|title=Incidencia de grupos Sanguíneos y Factor Rho en Costa Rica|author=Dr. Rodolfo Brenes C.|date=1978|language=es|publisher=Centro Nacional de Rehabilitación CCSS|access-date=2020-07-16}}&lt;/ref&gt;
| 5,097,988 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|49.7% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.4% ||  3.0% ||  3.4% ||  1.9% ||  0.9% ||  0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Croatia}}
|  4,227,746 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || 3.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Cuba}}
| 11,059,062 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|45.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|10.2% || 2.9% ||  3.6% ||  2.8% ||  1.0% ||  0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Cyprus}}&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.aimodosia.gov.cy/moh/blood/blood.nsf/All/F95D9FA361B9D4A4C2257F4100434141 |title=- ΚENTΡΟ ΑΙΜΑΤΟΣ |access-date=2022-09-28 |archive-date=2018-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124070811/http://www.aimodosia.gov.cy/moh/blood/blood.nsf/All/F95D9FA361B9D4A4C2257F4100434141 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 1,266,676 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.22% || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|40.35% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|11.11% || 4.72% ||  3.85% ||  3.48% ||  0.87% ||  0.40%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Czech Republic}}&lt;ref&gt;{{cite web|author=Czech Red Cross|url=http://www.cckpraha1.cz/krev.htm|title=Podíl krevních skupin v populaci České republiky|access-date=2011-03-18|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090624015829/http://www.cckpraha1.cz/krev.htm|archive-date=24 June 2009}}&lt;/ref&gt;
| 10,702,498 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || 3.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; |  {{flag|Democratic Republic of the Congo}}
| 101,780,263 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|59.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.2% || 2.4% || 1.0% ||  0.3% ||  0.2% ||  0.1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Denmark}}&lt;ref&gt;[https://givblod.dk/fakta-om-blod/blodtyper/ Frequency of major blood groups in the Danish population.]&lt;/ref&gt;
|  5,869,410 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.0% || 4.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || 2.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Dominican Republic}}
| 10,499,707 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|46.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.4% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|16.9% || 3.1% ||  3.7% ||  2.1% ||  1.4% ||  0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Ecuador}}
| 16,904,867 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|75.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|14.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.1% || 0.5% ||  2.38% ||  0.7% ||  0.3% ||  0.02%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; |  {{flag|Egypt}}&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Distribution of Blood Types and ABO Gene Frequencies in Egypt | access-date = 2022-08-10 | url = https://academic.oup.com/ajcp/article/152/Supplement_1/S153/5567966  }}&lt;/ref&gt;
| 104,124,440 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.94% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.12% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|23.12% || 9.74% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|n/a ||  n/a ||  n/a ||  n/a
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|El Salvador}}&lt;ref name=&quot;CRsv&quot;&gt;{{Cite web | title = ¿Por qué donar Sangre? ¡Para Salvar Vidas! | trans-title = Why donate blood? to save lives! | website = Cruz Roja Salvadoreña | access-date = 2017-11-23 | url = http://www.cruzrojasal.org.sv/seccion-es.php?seccion=2&amp;cat=18/ | language = es | archive-url = https://web.archive.org/web/20170915160828/http://www.cruzrojasal.org.sv/seccion-es.php?seccion=2&amp;cat=18%2F | archive-date = 15 September 2017 | url-status = dead | df = dmy-all }}&lt;/ref&gt;
| 6,481,102 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|62.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|23.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|11.0% || 1.0% ||  1.0% ||  1.0% ||  0.7% ||  0.3%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Estonia}}&lt;ref name=&quot;ES&quot;&gt;{{Cite web | title = Veregruppidest | trans-title = Blood groups | website = verekeskus.ee | access-date = 2017-11-23 | url = https://verekeskus.ee/verest/veregruppidest/ | language = et  }}&lt;/ref&gt;
|  1,228,624 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.5% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.7% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.3%|| 4.3% || 4.5% || 3.0% || 0.9%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Ethiopia}}
| 108,113,150 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|39.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% || 3.0% ||   2.0% ||   1.0% ||  1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Fiji}}
|  935,974 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|43.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|16.5% ||  4.8% || 1.0%|| 0.7%|| 0.5%|| 0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Finland}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.veripalvelu.fi/verenluovutus/pisarat |archive-url=https://web.archive.org/web/20170317173720/https://www.veripalvelu.fi/verenluovutus/pisarat |url-status=dead |archive-date=2017-03-17 |title=Mitä pisarat kertovat? | trans-title = What do droplets tell? |date=2009-08-21 |access-date=2010-11-19 |language=fi }}&lt;/ref&gt;
|  5,571,665 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|16.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   2.0% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|France}}&lt;ref&gt;{{cite web |url= https://www.ints.fr/SangTransfGrSanguin.aspx |title= Groupes sanguins |access-date= 2021-04-16 |website= Institut National de la Transfusion Sanguine |publisher= Institut National de la Transfusion Sanguine |language= fr |archive-date= 2021-04-05 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210405040638/https://www.ints.fr/SangTransfGrSanguin.aspx |dead-url= yes }}&lt;/ref&gt;
|  67,848,156 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.5% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.7% ||   2.5%||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.5% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.8% ||   1.4% ||   0.4%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Gabon}}&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://knepublishing.com/index.php/SJMS/article/view/1685/3966 |title= ABO, Rhesus Blood Groups and Transfusion-transmitted Infections among Blood Donors in Gabon
 |access-date=2021-05-06 |journal=Sudan Journal of Medical Sciences |year= 2018
 |doi= 10.18502/sjms.v13i1.1685
 | language = de|last1= Ngassaki-Yoka
 |first1= Christ-Dominique
 |last2= Ndong
 |first2= Jophrette Mireille Ntsame
 |last3= Bisseye
 |first3= Cyrille
 |volume= 13
 |page= 12
 }}&lt;/ref&gt;
|  2,284,912 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|57.55% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.52% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|17.19% ||   2.54% || 1.35% ||  0.48% ||   0.41% ||   0.06%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Georgia}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mkurnali.ge/daavadebebi-mkurnaloba/hematologia/621-siskhlis-jgufi-da-rezusfaqtori.html |title=სისხლის ჯგუფი და რეზუსფაქტორი |trans-title= Blood group and Rhesus factor |date=2009-02-18 |access-date=2009-02-18 |website= mkurnali | language = ka}}&lt;/ref&gt;
|  4,933,674 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|34.8% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|11.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.2% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.7% ||   2.1% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Germany}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.blutspendedienst.com/blutspende/blut-blutgruppen/verteilung-der-blutgruppen |title= Verteilung der Blutgruppen |access-date=2019-07-10 |website=Blutspendedienst | language = de}}&lt;/ref&gt;
|  80,159,662 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.0% ||   4.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   2.0% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; |  {{flag|Ghana}}
| 29,340,248 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|53.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|17.6% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|18.3% || 2.8% || 4.5% ||  1.3% ||  1.3% ||  0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Greece}}
| 10,607,051 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|11.0% || 4.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.6% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.7% || 2.0% || 0.7%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Guinea}}
|  12,527,440 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|46.88% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.64% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|22.86% ||  4.52% ||  2.0% ||  0.9% ||   1.0% ||   0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Honduras}}
| 9,235,340 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|57.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.8% || 2.5% ||  2.7% ||  1.7% ||  0.6% ||  0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Hong Kong}}
| 7,249,907 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|41.5% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.13% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.34% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.35% ||   0.32% ||   0.17% ||   0.14% ||  0.05%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Hungary}}
|  9,771,827 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|16.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||   3.0% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Iceland}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.blodbankinn.is/heilbrigdisstarfsfolk/rannsoknir/abo-rhd-flokkun-og-skimun-fyrir-blodflokkamotefnum/ |title= Blodbankinn |access-date=2010-11-19 |language=is |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719064601/http://www4.landspitali.is/lsh_ytri.nsf/pages/bb_blodflokkarnir |archive-date=2011-07-19 }}&lt;/ref&gt;
|  350,734 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|46.8% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.0% ||   2.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.2%|| 4.8%|| 1.6%|| 0.4%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|India}}&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://doi.org/10.1111/voxs.12576 |title=Blood Type Frequencies by Country including the Rh Factor|journal=Isbt Science Series |doi=10.1111/voxs.12576| issn=1751-2816 |s2cid=225478699}}&lt;/ref&gt;
|  1,339,330,514 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;| 14.7% || 2.03%|| 1.36%|| 2.0%|| 0.48%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Indonesia}}
| 267,026,366 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.82% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.87% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.85% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.96% || 0.18% ||   0.13% ||   0.15% ||  0.04%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Iran}}
| 84,923,314 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.5% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|22.2% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || 4.0% ||   3.0% ||   2.5% ||  0.8%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Iraq}}
| 38,872,655 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.5% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.6% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.4% || 3.6% ||   2.7% ||   2.7% ||  0.9%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Ireland}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.giveblood.ie/Learn-About-Blood/Blood_Group_Basics |title=Irish Blood Transfusion Service - Irish Blood Group Type Frequency Distribution|access-date=2009-11-07|publisher=[[Irish Blood Transfusion Service]]}}&lt;/ref&gt;
|  5,176,569 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|47.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.0% ||   2.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.0%|| style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0%|| 2.0%|| 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Israel}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mdais.org/362/ |title=The national rescue service in Israel |publisher=Mdais.org |access-date=2010-11-19|language=he| archive-url= https://web.archive.org/web/20101126002311/http://mdais.org/362/| archive-date= 26 November 2010 | url-status= live}}&lt;/ref&gt;
| 8,675,475 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|34.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|17.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||  3.0% ||  4.0% ||  2.0% ||  1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Italy}}
| 62,402,659 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|39.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.5% || 2.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || 1.5% || 0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Ivory Coast}}&lt;ref&gt;{{Cite thesis | title = Distribution Géographique des Groupes Sanguins ABO et Rhésus en Côte d'Ivoire | website = Bibliotheque uvci edu | access-date = 2021-04-17 | url = http://inveniov1.uvci.edu.ci/record/10155?ln=fr | archive-date = 2021-04-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210416235929/http://inveniov1.uvci.edu.ci/record/10155?ln=fr | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt;
|  28,088,455 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|47.24% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.19% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.7% || 3.82% || 3.73% || 1.54% || 1.48% || 0.3%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Jamaica}}&lt;ref name=&quot;Jamaica&quot;&gt;{{Cite web | title = Blood Types in Jamaica | website = National Blood Transfusion Service | date = 2 June 2015 | access-date = 2017-11-23 | url = http://nbts.gov.jm/blood-donation/blood-types-in-jamaica/ | archive-date = 2018-08-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180831034803/http://nbts.gov.jm/blood-donation/blood-types-in-jamaica/ | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|  2,808,570 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|47.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|23.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.0% ||  3.0% ||  3.5% ||  2.0% || 1.0% ||   0.5%
|-
! style=&quot;text-align: left&quot; | {{flag|Japan}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jrc.or.jp/blood/knowledge/tipe/index.html |title=血液の知識 |publisher=Japanese Red Cross Society |access-date=2012-08-07 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120729074723/http://www.jrc.or.jp/blood/knowledge/tipe/index.html |archive-date=2012-07-29 }}&lt;/ref&gt;
| 125,507,472 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|39.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|19.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.9% || 0.15% || 0.2% || 0.1% || 0.05%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Jordan}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Al Hroob |first1=AM |last2=Saghir |first2=SAM |last3=Almaiman |first3=AA |last4=Alsalahi |first4=OSA |last5=Al-Wajeeh |first5=AS |last6=Al-Shargi |first6=OYA |last7=Al-Balagi |first7=N |last8=Mahmoud |first8=AM |title=Prevalence and Association of Transfusion Transmitted Infections with ABO and Rh Blood Groups among Blood Donors at the National Blood Bank, Amman, Jordan |journal=Medicina |date=2020 |volume=56 |issue=12 |page=701 |doi=10.3390/medicina56120701 |pmid=33339085 |pmc=7765551 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;
| 10,909,567 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.03% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.86% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|16.56% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.28% || 4.4% || 3.97% || 2.06% || 0.84%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Kazakhstan}}
| 19,091,949 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.7% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|24.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.3% ||  2.3% ||  2.2% ||  1.8% ||  0.7%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Kenya}}
|  53,527,936 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|45.6% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.28% ||  4.2% ||  1.8% ||  1.0% ||   0.9% ||   0.02%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Laos}}&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Immunohematology/Blood group antigen distribution in Lao blood donors | website = American Red Cross | access-date = 2021-04-22 | url = https://www.redcrossblood.org/content/dam/redcrossblood/rcoassets/Immuno_28_4_04.pdf }}&lt;/ref&gt;
|  7,574,356  || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.52% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|19.73% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.36% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.85% || 0.2% || 0.1% || 0.2% || 0.05%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Latvia}}
| 1,881,232 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.6% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|17.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.4% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || 3.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Lebanon}}
|  5,469,612 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.4% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.5% || 3.2% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.7% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.5% || 1.7% || 0.7%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; |  {{flag|Libya}}
| 6,890,535 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|42.64% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.86% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|11.19% || 4.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.26% ||  4.24% ||  1.64% ||  0.67%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Liechtenstein}}
|  39,137 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|34.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|10.0% || 4.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.5% || 1.8% || 0.7%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Lithuania}}
| 2,731,464 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|11.0% || 4.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || 2.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Luxemburg}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.croix-rouge.lu/en/faq-2/#que_savoir |title=Croix Rouge |access-date=2017-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170101094029/http://www.croix-rouge.lu/en/faq-2/#que_savoir |archive-date=1 January 2017 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 628,381 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.0% ||   4.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   2.0% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Macao}}
| 614,458 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|41.5% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.1% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.4% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.3% ||   0.33% ||   0.17% ||   0.15% ||  0.05%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Malaysia}}
| 32,652,083 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|34.32% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.35% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.37% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.46% ||  0.17% ||  0.15% ||  0.14% ||  0.04%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Malta}}
|  457,267 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|41.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || |3.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% || 4.5% || 1.0% || 0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Mauritania}}&lt;ref&gt;{{cite journal|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22128837/ |publisher=PubMed|pmid=22128837|access-date=31 May 2021|year=2012|last1=Hamed|first1=C. T.|last2=Bollahi|first2=M. A.|last3=Abdelhamid|first3=I.|last4=Med Mahmoud|first4=M. A.|last5=Ba|first5=B.|last6=Ghaber|first6=S.|last7=Habti|first7=N.|last8=Houmeida|first8=A.|title=Frequencies and ethnic distribution of ABO and Rh(D) blood groups in Mauritania: Results of first nationwide study|journal=International Journal of Immunogenetics|volume=39|issue=2|pages=151–154|doi=10.1111/j.1744-313X.2011.01064.x|s2cid=45276495}}&lt;/ref&gt;
| 4,005,475 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|46.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.68% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|17.47% || 3.85% ||  2.8% ||  1.6% ||  1.1% ||  0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Mauritius}}
|  1,379,365 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.3% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.7% ||  1.7% ||  1.0% ||   1.0% ||   0.3%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Mexico}}&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Canizalez-Román |first1=A |last2=Campos-Romero |first2=A |last3=Castro-Sánchez |first3=JA |last4=López-Martínez |first4=MA |last5=Andrade-Muñoz |first5=FJ |last6=Cruz-Zamudio |first6=CK |last7=Ortíz-Espinoza |first7=TG |last8=León-Sicairos |first8=N |last9=Gaudrón Llanos |first9=AM |last10=Velázquez-Román |first10=J |last11=Flores-Villaseñor |first11=H |last12=Muro-Amador |first12=S |last13=Martínez-García |first13=JJ |last14=Alcántar-Fernández |first14=J |title=Blood Groups Distribution and Gene Diversity of the ABO and Rh (D) ''Loci'' in the Mexican Population |journal=BioMed Research International |date=2018 |volume=2018 |pages=1925619 |doi=10.1155/2018/1925619 |pmid=29850485 |pmc=5937518 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;
| 128,649,565 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|59.09% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.23% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.53% || 1.73% ||  2.73% ||  1.21% ||  0.40% ||  0.08%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Moldova}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://usmf.md/uploads/Downloads/Stomatologie/Curs%20Chirurgie/%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%8F%20grupe%20sanvine%20ind%20met.doc%201.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180328041918/http://usmf.md/uploads/Downloads/Stomatologie/Curs%20Chirurgie/%D0%9A%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%8F%20grupe%20sanvine%20ind%20met.doc%201.pdf|archive-date=2018-03-28|title=Istoricul dezvoltării cunoştinţelor despre grupele de sânge şi Rh factor. Determinarea grupei de sânge şi a Rh factorului. Transfuzia de sânge.|language=ro-MD|publisher=[[Nicolae Testemițanu State University of Medicine and Pharmacy]]}}&lt;/ref&gt;
| 3,364,496 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.5% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|17.6% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   3.0% ||   1.1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; |  {{flag|Mongolia}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=С.Хаян: Нэгдүгээр бүлгийн цус бүх бүлэгт таардаг гэдэг буруу ташаа ойлголт |url=http://donor.mohs.mn/web/?p=3155 |publisher=Donor Mohs Mongolia |access-date=2021-05-07 |archive-date=2021-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507145952/http://donor.mohs.mn/web/?p=3155 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| 3,198,913 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.45% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|22.89% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.93% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.83% ||  0.35% ||  0.21% ||  0.27% ||  0.07%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Morocco}}
| 35,561,654 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|42.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|40.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|14.0% || 4.0% ||  4.5% ||  3.1% ||  1.5% ||  0.4%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Myanmar}}
|  56,590,071 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.7% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|23.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.7% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.95% || 0.3%|| 0.2%|| 0.3%|| 0.05%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Namibia}}&lt;ref&gt;{{cite journal |author1=Helvi Tulela Pokolo |author2=Festus Mushabati |author3=Victor Daka |author4=Chester Kalinda |title=Distribution of the ABO and Rhesus Blood Groups in a Population of Namibian Blood Donors-Implications of Blood Transfusion |url=https://www.ajol.info/index.php/mjz/article/view/193878 |journal=Medical Journal of Zambia |volume=46 |issue=4 |date=2019 |access-date=2021-04-22}}&lt;/ref&gt;
| 2,678,191 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|50.58% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.49% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.21% || 1.02% || 4.22% || 1.71% ||  1.69% ||  0.08%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Nepal}}
| 30,327,877 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.2% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.1% || 2.6% || 0.3% ||   0.2% ||   0.2% ||  0.1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Netherlands}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bloedgroepen |url=https://www.sanquin.nl/over-bloed/bloedgroepen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606081928/https://www.sanquin.nl/over-bloed/bloedgroepen |archive-date=6 June 2022 |access-date=2022-07-22 |website=sanquin.nl |language=nl}}&lt;/ref&gt;
| 17,280,397 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot; |36.6% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot; |7.7% ||   2.5% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot; |6.4% ||   1.3% ||   0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|New Zealand}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nzblood.co.nz/give-blood/about-blood/inheritance-of-blood-groups/|title=What are Blood Groups? |publisher=NZ Blood |access-date=2010-11-19}}&lt;/ref&gt;
| 4,925,477 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.0% || 3.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||  2.0% ||  1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Nicaragua}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://core.ac.uk/download/pdf/155236525.pdf |title=FRECUENCIA DE GRUPOS SANGUINEOS DEL SISTEMA ABO Y Cruz Roja Nicaragüense SISTEMA RHESUS (RhD).|website=core.ac.uk/ |access-date=2021-03-20}}&lt;/ref&gt;
| 6,243,931 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|62.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;| 11.0%  || 4.0%  || 1.0% ||  1.0% ||  0.7% ||  0.3%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Nigeria}}&lt;ref&gt;{{cite journal |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S111086301630074X#b0115 |title=Gene frequencies of ABO and Rh blood groups in Nigeria: A review |year=2017 |doi=10.1016/j.ejmhg.2016.10.004 |language=en |access-date=2021-06-02|last1=Anifowoshe |first1=Abass Toba |last2=Owolodun |first2=Olubukola Abibat |last3=Akinseye |first3=Kehinde Monica |last4=Iyiola |first4=Oluyinka Ajibola |last5=Oyeyemi |first5=Bolaji Fatai |journal=Egyptian Journal of Medical Human Genetics |volume=18 |issue=3 |pages=205–210 }}&lt;/ref&gt;
|  219,463,862  || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|50.23% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.61% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|19.59% ||  3.47% ||  2.7% ||  1.16% ||   1.05% ||   0.19%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; |  {{flag|North Korea}}
| 25,643,466 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.15% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.08% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.15% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|11.32% ||  0.08% ||  0.1% ||  0.1% ||  0.03%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|North Macedonia}}
| 2,125,971 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|34.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || 3.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Norway}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.rodekors.no/gi-blod/informasjon/blodtyper/ |title=Blodtyper |language=no |trans-title=Blood type |access-date=2018-09-23 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੁਲਾਈ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| 5,467,439 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|41.6% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.8% || 3.4% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.8% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.4% ||  1.2% ||  0.6%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Pakistan}}{{Cn|date=August 2022}}
| 238,181,034 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.04% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.53% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.24% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.83% ||3.1% ||2.22% ||3.13% ||0.91%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Papua New Guinea}}
|  7,259,456 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|48.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.6% ||  2.8% || 1.0%|| 0.8%|| 0.4%|| 0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Paraguay}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://repositorio.fcmunca.edu.py/jspui/bitstream/123456789/95/1/ALEXANDRE%20ARCHANGELO.pdf |title=Club Rh-/Distribución Grupo Sanguíneo en Paraguay |website=www.fcmunca.edu.py |access-date=2021-03-20 |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801210603/https://repositorio.fcmunca.edu.py/jspui/bitstream/123456789/95/1/ALEXANDRE%20ARCHANGELO.pdf |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
| 7,272,639 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|56.07% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.32% || 4.72% || 1.38% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.89% ||  2.97% ||  0.49% ||  0.15%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Peru}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rhnegativoperu.com/donaciones-de-sangre/porcentajes-grupo-sanguineo/ |title=Club Rh-/Porcentajes Grupo Sanguíneo en el Perú|publisher=Donarsangre.org |access-date=2019-07-15}}&lt;/ref&gt;
| 31,914,989 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|70.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|18.4% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.8% || 1.6% ||  1.4% ||  0.5% ||  0.28% ||  0.02%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Philippines}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.redcross.org.ph/get-involved/give-blood/frequently-asked-questions-give-blood |title=Philippine Red Cross |access-date=2014-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716071447/http://www.redcross.org.ph/get-involved/give-blood/frequently-asked-questions-give-blood |archive-date=16 July 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;
| 109,180,815 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|45.9% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|22.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|24.9% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.97% ||   0.1% ||   0.1% ||   0.1% ||  0.03%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Poland}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rckik.wroclaw.pl/?id=5&amp;go=0 |title=Regionalne Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa we Wroclawiu |publisher=Rckik.wroclaw.pl |date=2010-09-02 |access-date=2010-11-19|language=pl}}&lt;/ref&gt;
| 38,282,325 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   2.0% ||  1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Portugal}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ipsangue.org/maxcontent-documento-107.html|title=Portuguese Blood Institute|language=pt}} (assuming Rh and AB antigens are independent)&lt;/ref&gt;
| 10,302,674 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|39.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.6% || 2.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.1% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.8% || 1.1% || 0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Romania}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://donor-ro.blogspot.com/2010/01/wwwdonorro-lansarea-primului-site-de.html?m=1/ |title=Lansarea primului site de cautare donatori de sange din Romania |trans-title=Launch of the first blood donor search site in Romania|publisher=Donor.ro |date=2010-01-11 |access-date=2020-09-02 |language=ro}}&lt;/ref&gt;
|  21,230,362 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot; |28.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot; |37.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|14.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot; |5.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot; |6.0% ||   2.0% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Russia}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kkck.ru/informaciya_dlya_donorov/poleznaya_informaciya/gryppi_krovi/ |title=Психология по группе крови |trans-title=Blood type psychology |publisher=Krasnoyarsk Regional Blood Center No. 1 |date=n.d. |access-date=2021-04-06 |language=ru |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801210603/http://www.kkck.ru/informaciya_dlya_donorov/poleznaya_informaciya/gryppi_krovi/ |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
|  145,478,097 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.92% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|31.19% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|17.17% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.72% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.28% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.51% || 3.03% || 1.18%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Saudi Arabia}}&lt;ref name=&quot;SMJ2001&quot;&gt;{{Cite journal | title = Frequency of ABO blood groups in the eastern region of Saudi Arabia | last1 = Bashwari | first1 = Layla A. | last2 = Al-Mulhim | first2 = Abdul Az | last3 = Ahmad | first3 = Malik S. | last4 = Ahmed | first4 = Mohammed A.  | journal = [[Saudi Medical Journal]] | date =  2001 | volume= 22|issue= 11| pages =  1008–12| pmid= 11744976 |issn= 0379-5284  }}&lt;/ref&gt;
| 34,173,498 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|47.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|23.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|17.0% || 4.0% ||  4.0% ||  2.0% ||  1.0% ||  0.3%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Serbia}}
| 7,012,165 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.92% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.28% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.6% || 4.2% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.08% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.72% || 2.4% || 0.8%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Singapore}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://redcross.sg/news-stories/stories/823-understanding-blood-types.html?dicbo=v1-5d816f6380ec31ca7b9545d452e0d0aa-005b328827bbb43bedce40ab240181f788-ha4danldgfrtcljqme4tsljuhe2wkljymzsdqllbmzstoy3ghe2wiodfmi|publisher=Singapore Red Cross|access-date=2020-01-13|language=en|title=Understanding Blood Types}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| 6,209,660 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|44.7% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|23.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|24.5% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.6% ||   0.6% ||   0.3% ||   0.3% ||  0.1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Slovakia}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ntssr.sk/najcastejsie-otazky/20,10 |publisher=Národná transfúzna služba SR |access-date=2017-09-22|language=sk|trans-title=Frequently Asked Questions|title=Najčastejšie otázky}}&lt;/ref&gt;
|  5,440,602 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.2% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.7% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.8% || 4.8% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.3% || 2.7% || 1.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Slovenia}}
| 2,102,678 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|31.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||   3.0% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Somalia}}&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Genome-wide analyses disclose the distinctive HLA architecture and the pharmacogenetic landscape of the Somali population/Genotype data verification/The distribution of ABO and Rh blood groups in our Somali population |journal=Scientific Reports |date=2020-03-27 |volume=10 |issue=1 |page=5652 |doi=10.1038/s41598-020-62645-0 |last1=Ali |first1=Abshir A. |last2=Aalto |first2=Mikko |last3=Jonasson |first3=Jon |last4=Osman |first4=Abdimajid |pmid=32221414 |pmc=7101338 }}&lt;/ref&gt;
| 12,094,640 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|52.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|19.36% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.32% || 3.52% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.2% || 2.64% || 1.68% || 0.48%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|South Africa}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sanbs.org.za/donors_whattype.htm |title=What's Your Type? |publisher=South African National Blood Service |access-date=2010-11-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206110005/http://www.sanbs.org.za/donors_whattype.htm |archive-date=2010-02-06 }}&lt;/ref&gt;
| 56,463,617 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|39.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|12.0% || 3.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% || 2.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|South Korea}}
| 51,835,110 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|33.87% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|26.92% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|10.98% ||  0.1% ||  0.13% ||  0.08% ||  0.02%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Sri Lanka}}&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Blood group distribution in Sri Lanka |date=2003-09-03 |doi=10.4038/cmj.v48i3.3358 |pmid=14735811 |last1=Bulugahapitiya |first1=D. U. |last2=Satarasinghe |first2=R. L. |journal=The Ceylon Medical Journal |volume=48 |issue=3 |pages=95–96 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;
| 23,044,123 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|43.42% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.78% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.13% ||  2.12% ||  1.04% ||  1.25% ||  0.26%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Spain}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.donarsangre.org/grupos-sanguineos/ |title=Cruz Roja Espanola/Grupos Sanguineos|publisher=Donarsangre.org |access-date=2019-07-15}}&lt;/ref&gt;
| 50,015,792 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.0% || 2.5% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||  2.0% ||  0.5%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Sudan}}
| 45,561,556 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|48.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.7% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.2% || 2.8% ||  3.5% ||  1.8% ||  0.8% ||  0.2%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Sweden}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://geblod.nu/blodochblodgrupper/ |title=Blodgrupper |publisher=Geblod.nu |date=2007-10-02 |access-date=2010-11-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124064308/http://www.geblod.nu/general.aspx?PageId=10 |archive-date=24 November 2010 }}&lt;/ref&gt;
| 10,202,491 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|10.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% ||   2.0% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Switzerland}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.blutspende.ch/de/wissen-ueber-blut/blutgruppen|title= BLUTSPENDE SRK SCHWEIZ |access-date=2019-07-10 | language = de, it, fr}}&lt;/ref&gt;
|  8,403,994 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|38.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.0% || |4.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.0% || 1.0% || 1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Syria}}
|  19,398,448 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|43.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|14.0% ||   3.7% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0%|| 3.0%|| 1.0%|| 0.3%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Taiwan}}
| 23,603,049 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|43.9% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|25.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|23.9% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% || 0.17% ||   0.1% ||   0.01% ||  0.02%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Thailand}}
|  68,977,400 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|40.8% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|16.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|36.8% || 4.97% || 0.2%|| 0.1%|| 0.2%|| 0.03%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Tunisia}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bacweb.tn/bac/2012/principale/sciences_ex/math.pdf|title=Le centre National de la Transfusion sanguine a diffusé le tableau ci-contre donnant la répartition des groupes sanguins en Tunisie.|date=June 2012|website=bacweb.tn/|language=fr|access-date=2022-09-28|archive-date=2022-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220928125319/http://www.bacweb.tn/bac/2012/principale/sciences_ex/math.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|  11,811,335 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|41.86% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.21% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|16.38% ||  4.55% || 4.14% || 2.79% ||1.62% || 0.45%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Turkey}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kangrubu.com/default.asp?sayfa=kan_gruplari |title=Turkey Blood Group Site |publisher=Kangrubu.com |access-date=2010-11-19 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100529080457/http://www.kangrubu.com/default.asp?sayfa=kan_gruplari |archive-date=29 May 2010 }}&lt;/ref&gt;
| 82,017,514 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.8% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.8% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|14.2% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|7.2% ||   3.9% ||   4.7% ||   1.6% ||   0.8%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Uganda}}&lt;ref&gt;{{cite journal|title=ABO and Rhesus (D) blood group distribution among blood donors in rural south western Uganda: a retrospective study |year=2016 |doi=10.1186/s13104-016-2299-5 | language = en|last1=Apecu |first1=Richard Onyuthi |last2=Mulogo |first2=Edgar M. |last3=Bagenda |first3=Fred |last4=Byamungu |first4=Andrew |journal=BMC Research Notes |volume=9 |issue=1 |page=513 |pmid=28003029 |s2cid=14888287 |pmc=5178068 }}&lt;/ref&gt;
| 44,712,143  || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|49.29% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|24.11% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.29% || 4.41% ||  1.01% ||  0.49% ||  0.41% ||  0.09%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Ukraine}}
| 43,922,939 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|32.0% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|34.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|5.0% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.0% ||   2.0% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|United Arab Emirates}}
|  9,992,083 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|44.1% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|20.9% ||  4.3% ||  4.3% ||  2.1% ||   2.0% ||   0.4%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|United Kingdom}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Blood types  |url=https://www.blood.co.uk/why-give-blood/blood-types/ |publisher=NHS}}&lt;/ref&gt;
| 65,761,117 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.0%|| style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot; |30.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot; |9.0% ||  2.0% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot; |13.0%|| style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot; |8.0% ||   2.0% ||   1.0%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|United States}}&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://stanfordbloodcenter.org/donate-blood/blood-donation-facts/blood-types/ |title=Blood Types in the U.S |access-date=2011-07-19 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719200400/http://bloodcenter.stanford.edu/about_blood/blood_types.html |archive-date=2011-07-19 }}&lt;/ref&gt;
| 334,998,398 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.4% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|35.7% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|8.5% ||   3.4% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.6% ||   style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|6.3% ||   1.5% ||   0.6%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Uzbekistan}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.elibrary.ru/item.asp?id=17037317 |title=O'ZBEKLARDA QON GURUHLARINING TUZILISHI/ЧАСТОТА ГРУПП КРОВИ У УЗБЕКОВ/FREQUENCY OF BLOOD GROUPS IN UZBEKS |language=russian |access-date=2021-04-07 |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801210603/https://elibrary.ru/item.asp?id=17037317 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;
| 30,842,796 || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|29.42% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.93% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|24.98% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;|9.27% ||  1.68% ||  1.77% ||  1.42% ||  0.53%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Venezuela}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.svh-web.org.ve/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=56&amp;Itemid=144/ |title=preguntas-frecuentes |language=es |access-date=2014-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823093747/http://www.svh-web.org.ve/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=56&amp;Itemid=144%2F |archive-date=23 August 2019 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|  28,644,603 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|58.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|28.2% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot; |5.6% || 1.9% || 3.7%|| 1.8%|| 0.4%|| 0.1%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Vietnam}}
| 98,721,275|| style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|41.7% ||  style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|21.9% || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|30.8% || |4.98% || 0.3% ||   0.1% ||   0.2% ||  0.02%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; |  {{flag|Yemen}}
| 29,884,405 || style=&quot;color:#000000;background:#ffcccc&quot;|47.84% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|15.32% || 2.14% || 3.66% ||  2.1% ||  1.17% ||  0.16%
|-
! style=&quot;text-align:left&quot; | {{flag|Zimbabwe}}
| 14,546,314 || style=&quot;color:#000000;background:#ffccff&quot;|63.3% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|18.5% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffff&quot;|14.6% || 0.99% ||  1.7% ||  0.5% ||  0.4% ||  0.01%
|-
|-class=&quot;sortbottom&quot;
! [[World]] &lt;!-- DO NOT JUST ADD UP THE COLUMNS AND DIVIDE! THAT'S MEANINGLESS! COMPUTE THE POPULATION-WEIGHTED MEAN INSTEAD --&gt;
| 7,772,850,805 || style=&quot;color:#000000;background:#ffffcc&quot;|37.37% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|27.24% || style=&quot;color:#000000;background:#ccffcc&quot;|22.83% || style=&quot;color:#000000;background:#ddddff&quot;| 6.22% || 2.69% || 2.09% || 1.16% || 0.4%
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ]]</text>
      <sha1>05ffe88bxek7xw6v7h71bcbhw2mw73g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਜੀਤ ਆਗਰਕਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146065</id>
    <revision>
      <id>849707</id>
      <parentid>847816</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30687" sha1="lq24aojugsv9bcdnb33mqdxzrenthxc" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer|name=Ajit Agarkar|fullname=Ajit Bhalchandra Agarkar|image=AjitAgarkar.jpg|caption=Agarkar in 2014|birth_date={{Birth date and age|1977|12|04|df=yes}}|birth_place=[[Mumbai]], [[Maharashtra]], India|batting=Right-handed|bowling=Right-arm [[fast bowling|fast-medium]]|role=Bowler|international=true|country=India|testcap=216|testdebutagainst=Zimbabwe|testdebutdate=7 October|testdebutyear=1998|lasttestagainst=Pakistan|lasttestdate=13 January|lasttestyear=2006|odicap=111|odidebutagainst=Australia|odidebutdate=1 April|odidebutyear=1998|lastodiagainst=England|lastodidate=5 September|lastodiyear=2007|odishirt=9|T20Icap=1|T20Idebutagainst=South Africa|T20Idebutdate=1 December|T20Idebutyear=2006|lastT20Iagainst=New Zealand|lastT20Idate=16 September|lastT20Iyear=2007|club1=[[Mumbai cricket team|Mumbai]]|year1=1996–2013|club2=[[Kolkata Knight Riders]]|year2=2008–2010|club3=[[Delhi Daredevils]]|year3=2011–2013|club4=[[Cricket Club of India]]|year4=2014|columns=4|column1=[[Test cricket|Test]]|column2=[[One Day International|ODI]]|column3=[[First-class cricket|FC]]|column4=[[List A cricket|LA]]|matches1=26|matches2=191|matches3=110|matches4=270|runs1=571|runs2=1,269|runs3=3,336|runs4=2,275|bat avg1=16.79|bat avg2=14.58|bat avg3=28.75|bat avg4=17.50|100s/50s1=1/0|100s/50s2=0/3|100s/50s3=4/16|100s/50s4=0/8|top score1=109[[not out|*]]|top score2=95|top score3=145|top score4=95|deliveries1=4,857|deliveries2=9,484|deliveries3=18,132|deliveries4=13,322|wickets1=58|wickets2=288|wickets3=299|wickets4=420|bowl avg1=47.32|bowl avg2=27.85|bowl avg3=30.69|bowl avg4=26.16|fivefor1=1|fivefor2=2|fivefor3=12|fivefor4=3|tenfor1=0|tenfor2=0|tenfor3=0|tenfor4=0|best bowling1=6/41|best bowling2=6/42|best bowling3=6/41|best bowling4=6/18|catches/stumpings1=68/–|catches/stumpings2=52/–|catches/stumpings3=37/–|catches/stumpings4=69/–|source=https://www.espncricinfo.com/player/ajit-agarkar-26184 Cricinfo|date=13 September|year=2022}}

'''ਅਜੀਤ ਭਲਚੰਦਰ ਅਗਰਕਰ''' {{ਅਵਾਜ਼|Ajit Agarkar.ogg|pronunciation}}&lt;/img&gt; {{ਅਵਾਜ਼|Ajit Agarkar.ogg|pronunciation}}(ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ 1977) ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਭਾਰਤੀ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਿੱਪਣੀਕਾਰ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਖੇਡ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sportstarlive.com/tss2649/stories/20031206002601900.htm|title=Indian player profiles|date=December 2003|website=sportstarlive.com|access-date=27 July 2018}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] (ਓਡੀਆਈ) ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 1999 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, 2003 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ, 2007 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ 2007 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਜੇਤੂ ਟੀਮ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।                                                       ਉਹ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੈਵਿਲਜ਼|ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼]] (ਹੁਣ ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਜ਼) ਅਤੇ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਜ਼|ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼]] ਲਈ ਖੇਡਿਆ, ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|ਮੁੰਬਈ]] ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰਕੇ 40ਵਾਂ ਰਣਜੀ [[ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ|ਟਰਾਫੀ]] ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਅਤੇ ਵਨਡੇ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ [[ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਟੀ-20]] ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। 2013 ਵਿੱਚ, ਅਗਰਕਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਸਿਰਫ 21 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ 50 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਹੈ।                                                                              '''&lt;big&gt;ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ&lt;/big&gt;'''                                                                                                                    ਅਗਰਕਰ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ 1976 ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, &lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.sportstarlive.com/tss2649/stories/20031206002601900.htm|title=Indian player profiles|date=December 2003|website=sportstarlive.com|access-date=27 July 2018}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਮੀਨਾ ਅਤੇ ਬਾਲਚੰਦਰ ਅਗਰਕਰ ਦੇ ਘਰ। ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਭੈਣ ਮਾਨਿਕ ਅਗਰਕਰ ਹੈ। &lt;ref name=&quot;rediff1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.rediff.com/sports/1998/jul/10g.htm|title=Strike force!|last=Panicker|first=Prem|date=10 July 1998|work=[[Rediff.com]]|access-date=27 July 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Hari Menon (8 November 2004), [https://www.outlookindia.com/magazine/story/bones-of-a-riddle/225620 &quot;Bones Of A Riddle&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113150343/https://www.outlookindia.com/magazine/story/bones-of-a-riddle/225620 |date=2022-11-13 }}, ''[[Outlook India]]''. Retrieved 20 March 2019.&lt;/ref&gt; ਅਗਰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੋਚ [[ਰਮਾਕਾਂਤ ਅਚਰੇਕਰ|ਰਮਾਕਾਂਤ ਆਚਰੇਕਰ]] ਨੂੰ ਸੌਂਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਚਰੇਕਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ 'ਤੇ, ਅਗਰਕਰ ਨੇ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਕੂਲ IES ਤੋਂ ਸ਼ਾਰਦਾਸ਼ਰਮ ਵਿਦਿਆਮੰਦਿਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਥੋੜੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਤੀਹਰਾ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾ ਕੇ ਅੰਡਰ-16 ਲਈ ਅੰਤਰ-ਸਕੂਲ ਗਾਇਲਸ ਸ਼ੀਲਡ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਸਕੋਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਹੈਰਿਸ ਸ਼ੀਲਡ ਅੰਡਰ -19 ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ &quot;ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ [[ਸਚਿਨ ਤੇਂਦੁਲਕਰ|ਤੇਂਦੁਲਕਰ]] ਬਣਨ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ&quot; ਸਕੋਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ &quot;[ਉਸ ਨੂੰ] ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਧ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਸੀ। -ਰਾਊਂਡਰ&quot; ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਅਗਰਕਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ [[ਕਪਿਲ ਦੇਵ]], ਮਾਈਕਲ ਹੋਲਡਿੰਗ ਅਤੇ ਇਆਨ ਬੋਥਮ ਨੂੰ ਮੂਰਤੀਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਐਲਨ ਡੋਨਾਲਡ ਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ। &lt;ref name=&quot;rediff1&quot; /&gt;                                                            ਅਗਰਕਰ ਮਾਟੁੰਗਾ ਦੇ ਰੂਪਰੇਲ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਫਾਤਿਮਾ ਘੜਿਆਲੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਵਰਲੀ ਸੀਫੇਸ ਉੱਤੇ ਨਰਾਇਣ ਪੁਜਾਰੀ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.lookuppage.com/users/ajitagarkar/|title=Ajit Agarkar - Bio Page|website=lookuppage.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304075120/http://www.lookuppage.com/users/ajitagarkar/|archive-date=4 March 2016|access-date=19 April 2013}}&lt;/ref&gt;                                                                                                                                  '''&lt;big&gt;ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੈਲੀ&lt;/big&gt;'''                                                                                                                     ਉਹ ਦੂਜੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ 90 ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਸਪੀਡ ਨਾਲ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ&amp;nbsp;mph (~142–150&amp;nbsp;km/hr)।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2022}}                                                                                                                          ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ (ਉਸ ਸਮੇਂ) 50 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਦਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਈ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਦਰ ਨਿਰਪੱਖ ਸੀ (5.07).

'''&lt;big&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/india/content/player/26184.html|title=Ajit Agarkar|website=Cricinfo}}&lt;/ref&gt;&lt;/big&gt;'''                                                                                                                                            

'''&lt;big&gt;ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ&lt;/big&gt;'''                                                                                 &lt;big&gt;ਅਗਰਕਰ ਨੇ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 ਨੂੰ [[ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਸਟੇਡੀਅਮ, ਕੋਚੀ|ਕੋਚੀ]] ਵਿਖੇ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਵਨਡੇ]] ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ [[ਐਡਮ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ]] ਦਾ ਵਿਕਟ ਲਿਆ ਸੀ।&lt;/big&gt;

&lt;big&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://espnpressroom.com/caribbean/bios/jonathan-trott/#:~:text=Agarkar%20made%20his%20ODI%20debut,prized%20wicket%20of%20Adam%20Gilchrist.|title=Agarkar Profile|work=|access-date=|archive-date=2022-11-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113150343/https://espnpressroom.com/caribbean/bios/jonathan-trott/#:~:text=Agarkar%20made%20his%20ODI%20debut,prized%20wicket%20of%20Adam%20Gilchrist.|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;/big&gt;                                                                                                                                                            ਆਪਣੇ ਡੈਬਿਊ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, 20 ਸਾਲਾ ਅਗਰਕਰ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੋਕਾ-ਕੋਲਾ ਚੈਂਪੀਅਨਸ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਸਟੀਫਨ ਫਲੇਮਿੰਗ ਅਤੇ ਕ੍ਰੇਗ ਮੈਕਮਿਲਨ ਦੀਆਂ ਅਹਿਮ ਵਿਕਟਾਂ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ, ਜਦਕਿ ਭਾਰਤ ਸਿਰਫ਼ 220 ਦੌੜਾਂ ਦਾ ਬਚਾਅ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1998 ਨੂੰ।                                                                                                           ਆਪਣੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਵਾਗਲ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਬਣਾਉਣਗੇ। ਸ੍ਰੀਨਾਥ ਅਗਰਕਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਸੱਟ ਕਾਰਨ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਸਫਲ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ। 1999 ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਨਹਿਰਾ ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ ਜ਼ਹੀਰ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ, ਨੇਹਰਾ ਅਤੇ ਅਗਰਕਰ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੱਟਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2022}}                                 ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਗਰਕਰ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਅਕਸਰ ਸੱਟਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਇਰਫਾਨ ਪਠਾਨ ਦੇ ਉਭਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ 2002 ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਫਲ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਗਰਕਰ ਨੇ ਬੱਲੇ ਅਤੇ ਗੇਂਦ ਨਾਲ ਕੁਝ ਯਾਦਗਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜੋ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ 2003 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਸੀ।

&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-v-new-zealand-1997-1998-151463|title=Match Report|work=|access-date=}}&lt;/ref&gt; ਅਗਰਕਰ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚ 1999 ਦੀ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸੀ। 2003 ਵਿੱਚ ਐਡੀਲੇਡ ਓਵਲ ਵਿੱਚ, ਅਗਰਕਰ ਨੇ 6/41 ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ 20 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਅਗਰਕਰ ਨੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਰ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਵਧੀਆ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ 2006 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਾਰਤੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ।                                                                                                               ਇੱਕ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਅਗਰਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਨਾਬਾਦ 109 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ ਟੈਸਟ ਹਾਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਹੁਨਰ ਕਾਫੀ ਦੇਖਣਯੋਗ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ 2000 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਾਜਕੋਟ ਵਿੱਚ 25 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਬਾਦ 67 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਸਨ। &lt;ref&gt;[http://stats.espncricinfo.com/ci/content/records/284095.html Fastest fifties] at [[Cricinfo]]&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਕੋਰ ਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.alloutcricket.com/blogs/sundries/you-can-quote-me-on-that-ajit-agarkar|title=You Can Quote Me on That: Ajit Agarkar – All Out Cricket|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215121632/http://www.alloutcricket.com/blogs/sundries/you-can-quote-me-on-that-ajit-agarkar|archive-date=15 December 2013|access-date=2013-12-11}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਆਊਟ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਗੇਂਦ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਸਨ।                     ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ [[ਜਵਾਗਲ ਸ਼੍ਰੀਨਾਥ]] (315) ਅਤੇ [[ਅਨਿਲ ਕੁੰਬਲੇ]] (337) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਲਈ ਤੀਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟਾਂ (288) ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹਨ। ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2009-10 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 5 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਲਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿੱਤ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ।        16 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ, ਅਗਰਕਰ ਨੇ 2013-14 ਰਣਜੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/india/content/current/story/679933.html|title=Agarkar retires from all cricket|work=[[ESPNcricinfo]]|access-date=16 October 2013}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;IE2013&quot;&gt;{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/adelaide-hero-lords-centurion-bombay-duck-ajit-agarkar-calls-it-quits/1183631/|title=Adelaide hero, Lord's centurion, Bombay duck Ajit Agarkar calls it quits|date=17 October 2013|work=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;                                            '''&lt;big&gt;ਇੱਕ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ&lt;/big&gt;'''                                                                                                                                                                [[ਜੌਹਨ ਰਾਈਟ (ਕ੍ਰਿਕਟਰ, ਜਨਮ 1954)|ਜੌਹਨ ਰਾਈਟ]] ਸਕੋਰਿੰਗ ਦਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਅਗਰਕਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੂੰਢੀ ਹਿੱਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੇਜਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਾਧੂ ਸਲੋਗਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਪਾਰੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 2000 ਵਿੱਚ 21 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ 50 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 3 ਵਿਕਟਾਂ ਵੀ ਲਈਆਂ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/current/match/64684.html|title=fastest 50}}&lt;/ref&gt; 2002 ਵਿੱਚ [[ਜਮਸ਼ੇਦਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 95 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਨੰਬਰ 3 'ਤੇ ਆਰਡਰ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/current/match/64785.html|title=Ajit 95}}&lt;/ref&gt; 2002 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਨੰਬਰ 10 'ਤੇ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। 8. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/current/match/63997.html|title=109* agarkar}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 2003 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵਿੱਚ ਉਪ ਜੇਤੂ ਮੈਡਲ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।                                                                                     

'''&lt;big&gt;ਰਿਕਾਰਡਸ&lt;/big&gt;'''                                                                                                                                                                                        ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਅਗਰਕਰ ਨੇ [[ਡੈਨਿਸ ਲਿਲੀ|ਡੇਨਿਸ ਲਿਲੀ]] ਦੇ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ]] ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ 50 ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਸਿਰਫ 23 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1998 ਤੋਂ 2009 ਤੱਕ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ ਜਦੋਂ [[ਅਜੰਥਾ ਮੈਂਡਿਸ|ਅਜੰਤਾ ਮੈਂਡਿਸ]] ਨੇ ਸਿਰਫ 19 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਵਨਡੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ 50 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਭਾਰਤੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਗਰਕਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹੈ: ਉਸਨੇ 21 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 50 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਅਗਰਕਰ ਦੇ ਨਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਨਡੇ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ 200 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਅਤੇ 1000 ਦੌੜਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਮੈਚ ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਅਗਰਕਰ ਨੇ 133 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ [[ਸ਼ੌਨ ਪੋਲੌਕ|ਸ਼ਾਨ ਪੋਲਕ]] ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ 138ਵੇਂ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਪਲਬਧੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। .

&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cricketcountry.com/news/happy-birthday-ajit-agarkar-top-5-glorious-moments-of-his-career-959963|title=Agarkar Records|date=4 December 2020|access-date=13 ਨਵੰਬਰ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221113151846/https://www.cricketcountry.com/news/happy-birthday-ajit-agarkar-top-5-glorious-moments-of-his-career-959963|archive-date=13 ਨਵੰਬਰ 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;ਭਾਰਤ ਦੇ 1999-2000 ਦੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਅਗਰਕਰ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ ਪੰਜ ਪਾਰੀਆਂ (ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਗਾਤਾਰ ਸੱਤ ਪਾਰੀਆਂ) ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਡੱਕ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਪਹਿਲੀ ਗੇਂਦਾਂ) ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ &quot;ਬੰਬੇ ਡਕ&quot; ਦਾ ਉਪਨਾਮ ਮਿਲਿਆ। &lt;ref name=&quot;IE20132&quot;&gt;{{Cite news|url=http://archive.indianexpress.com/news/adelaide-hero-lords-centurion-bombay-duck-ajit-agarkar-calls-it-quits/1183631/|title=Adelaide hero, Lord's centurion, Bombay duck Ajit Agarkar calls it quits|date=17 October 2013|work=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Beard&quot;&gt;{{Cite book|title=Ask Bearders|url=https://archive.org/details/askbearders0000frin|last=Frindall|first=Bill|publisher=[[BBC Books]]|year=2009|isbn=978-1-84607-880-4|pages=[https://archive.org/details/askbearders0000frin/page/80 80]–81|author-link=Bill Frindall}}&lt;/ref&gt; ਡੈਮੀਅਨ ਫਲੇਮਿੰਗ, [[ਬ੍ਰੇਟ ਲੀ|ਬ੍ਰੈਟ ਲੀ]] (ਦੋ ਵਾਰ), ਮਾਰਕ ਵਾ ਅਤੇ ਗਲੇਨ ਮੈਕਗ੍ਰਾ ਨੇ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ।

'''&lt;big&gt;ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ&lt;/big&gt;'''                                                                                                                                                                                    ਅਗਰਕਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੀਜ਼ਨਾਂ ਲਈ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਇਟ ਰਾਈਡਰਜ਼|ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਾਈਟ ਰਾਈਡਰਜ਼]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਚੌਥੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੈਵਿਲਜ਼|ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੇਵਿਲਜ਼]] ਨੇ US$210,000 ਵਿੱਚ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2022}}                                                                                                                                                                                                                         ਫਰਵਰੀ 2012 ਵਿੱਚ ਇਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਅਗਰਕਰ 2012 [[ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ]] ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰੇਗਾ।

&lt;ref name=&quot;toi12&quot;&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/domestic-cricket/vijay-hazare-trophy/Ajit-Agarkar-to-lead-Mumbai-in-one-dayers/articleshow/11893244.cms|title=Ajit Agarkar to lead Mumbai in one-dayer|date=15 February 2012|work=[[The Times of India]]|access-date=15 February 2012}}&lt;/ref&gt;ਉਹ 2013 ਦੀ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਮੁੰਬਈ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2022}}ਹਾਲਾਂਕਿ 2013 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ  ਉਸਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਲਾਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਬੜੌਦਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 52* (53 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ) ਸਕੋਰ ਬਣਾ ਕੇ 645/9 ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਕੋਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਸਰਵਿਸਿਜ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 145 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵਿਕਟਕੀਪਰ ਆਦਿਤਿਆ ਤਾਰੇ (120) ਨਾਲ 7ਵੀਂ ਵਿਕਟ ਲਈ 246 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਕਰਕੇ ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ 169/6 ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਕੁੱਲ 454/8 ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2022}}                                                                                                                                                                                                
==ਹਵਾਲੇ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>lq24aojugsv9bcdnb33mqdxzrenthxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇਸ਼ਾਨ ਕਿਸ਼ਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146146</id>
    <revision>
      <id>849742</id>
      <parentid>763774</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T01:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23795" sha1="f8wrgz1kiu2qcdibnnol8ialfby6z4z" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer|name=ਇਸ਼ਾਨ ਕਿਸ਼ਨ|fullname=ਈਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਣਵ ਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਕਿਸ਼ਨ|image=Ishan Kishan.jpg|caption=ਕਿਸ਼ਨ in 2022|country=ਭਾਰਤ|birth_date={{birth date and age|1998|7|18|df=yes}}|birth_place=[[ਪਟਨਾ]] , [[ਬਿਹਾਰ]], ਭਾਰਤ|death_date=|death_place=|batting=ਖੱਬੇ ਹੱਥ|role=[[ਵਿਕਟ-ਕੀਪਰ-ਬੈਟਰ]]|club1=[[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ| ਝਾਰਖੰਡ]]|year1=2014–ਮੌਜੂਦ|club2=[[ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਇਨਜ਼]]|year2=2016–2017|club3=[[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]]|year3=2018–ਮੌਜੂਦ|international=ਸਹੀ|odidebutdate=18 ਜੁਲਾਈ|odidebutyear=2021|odidebutagainst=ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ|odicap=235|lastodidate=11 ਅਕਤੂਬਰ|lastodiyear=2022|lastodiagainst=ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ|odishirt=32|T20Idebutdate=14 ਮਾਰਚ|T20Idebutyear=2021|T20Idebutagainst=ਇੰਗਲੈਂਡ|T20Icap=84|lastT20Idate=7 ਅਗਸਤ|lastT20Iyear=2022|lastT20Iagainst=ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼|T20Ishirt=32|columns=4|hidedeliveries=ਸਹੀ|column1=[[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ| ODI]]|matches1=7|runs1=237|bat avg1=33.28|100s/50s1=0/3|top score1=93|catches/stumpings1=3/1|column2=[[T20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ| T20I]]|matches2=14|runs2=480|bat avg2=36.92|100s/50s2=0/4|top score2=89|catches/stumpings2=6/2|column3=[[ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ| FC]]|matches3=46|runs3=2,805|bat avg3=38.42|100s/50s3=5/16|top score3=273|catches/stumpings3=96/11|column4=[[ਟਵੰਟੀ20| T20]]|matches4=133|runs4=3,511|bat avg4=29.75|100s/50s4=2/21|top score4=113[[ਆਊਟ ਨਹੀਂ|*]]|catches/stumpings4=68/9|date=11 ਅਕਤੂਬਰ 2022|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/720471.html Cricinfo}}

'''ਈਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਣਵ ਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਕਿਸ਼ਨ''' (ਜਨਮ 18 ਜੁਲਾਈ 1998) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਵਿਕਟ-ਕੀਪਰ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ [[ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ [[ਝਾਰਖੰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਝਾਰਖੰਡ]] ਅਤੇ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] (IPL) ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ [[ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕ੍ਰਮ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਸਲਾਮੀ ਬੱਲੇਬਾਜ਼]] ਹੈ। ਉਹ [[2016 ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;India&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/icc-under-19-world-cup-2016/content/story/954021.html|title=Ishan Kishan to lead India at U19 World Cup|website=ESPNCricinfo|access-date=22 December 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Debut&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243389.html|title=2nd T20I (N), Ahmedabad, Mar 14 2021, England tour of India|website=ESPN Cricinfo|access-date=14 March 2021}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ==
ਈਸ਼ਾਨ ਦਾ ਜਨਮ [[ਪਟਨਾ]], [[ਬਿਹਾਰ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਣਵ ਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਪੇਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਿਲਡਰ ਹਨ। ਈਸ਼ਾਨ ਦੇ ਭਰਾ ਰਾਜ ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਨੂੰ ਕਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/profile-of-ishan-kishan-making-of-cricketer-ishan-kishan-7230202/|title=Making of Ishan Kishan|website=Indian Express|access-date=16 March 2021}}&lt;/ref&gt; [[ਬਿਹਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ|ਬਿਹਾਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸੰਘ]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੰਟਰੋਲ ਬੋਰਡ|ਬੀਸੀਸੀਆਈ]] ਵਿਚਕਾਰ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਈਸ਼ਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਖਿਡਾਰੀ ਅਤੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜ [[ਝਾਰਖੰਡ]] ਲਈ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਸ਼ਾਨ ਦੇ ਕੋਚ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਕਪਤਾਨ [[ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਧੋਨੀ|ਐਮਐਸ ਧੋਨੀ]] ਅਤੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਕਟਕੀਪਰ-ਬੱਲੇਬਾਜ਼ [[ਐਡਮ ਗਿਲਕ੍ਰਿਸਟ]] ਹਨ। &lt;ref name=&quot;IBN Live&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.ibnlive.com/cricketnext/news/ishan-kishan-is-a-mixture-of-ms-dhoni-and-adam-gilchrist-1180721.html|title=Ishan Kishan is a mixture of MS Dhoni and Adam Gilchrist|last=Kumar|first=Amrendra|work=IBN Live cricket next|access-date=24 December 2015|archive-date=13 ਜਨਵਰੀ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160113185641/http://www.ibnlive.com/cricketnext/news/ishan-kishan-is-a-mixture-of-ms-dhoni-and-adam-gilchrist-1180721.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Wisden India&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.wisdenindia.com/cricket-article/ishan-kishan-cool-head-shades-dhoni-sehwag-kohli/192215|title=Ishan Kishan: Cool head with shades of Dhoni, Sehwag and Kohli|last=Thygarajan|first=Roshan|work=Wisden India|access-date=24 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151224104429/http://www.wisdenindia.com/cricket-article/ishan-kishan-cool-head-shades-dhoni-sehwag-kohli/192215|archive-date=24 December 2015}}&lt;/ref&gt;

ਈਸ਼ਾਨ ਦਾ [[ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਬਿਹਾਰ|ਔਰੰਗਾਬਾਦ (ਬਿਹਾਰ)]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਡੂੰਘਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਈਸ਼ਾਨ ਦਾ ਜੱਦੀ ਘਰ [[ਔਰੰਗਾਬਾਦ, ਬਿਹਾਰ|ਔਰੰਗਾਬਾਦ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਦਾਊਦਨਗਰ ਸਬ-ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਅਧੀਨ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਗੋਰਡੀਹਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਦਾਦੀ ਸਾਵਿਤਰੀ ਸਿਨਹਾ ਨਵਾਦਾ ਵਿੱਚ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨ ਸੀ। ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਨਵਾਦਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਟਨਾ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://aurangabadnow.live/hi/post/most-expensive-player-of-ipl-auction-history-ishan-kishan-bid-worth-15cr|title=IPL के सबसे महंगे विकेटकीपर बने बिहार के लाल ईशान किशन, औरंगाबाद से है इनका गहरा नाता|website=aurangabadnow.live|language=en|access-date=17 February 2022|archive-date=17 ਫ਼ਰਵਰੀ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217003211/https://aurangabadnow.live/hi/post/most-expensive-player-of-ipl-auction-history-ishan-kishan-bid-worth-15cr|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ ==
6 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਈਸ਼ਾਨ ਨੇ [[2016-17 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ]] ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਦਿੱਲੀ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ 273 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਇਹ ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਲਈ ਕਿਸੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੋਰ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ranji-trophy-2016-17/content/story/1065212.html|title=Ishan Kishan's 273 for Jharkhand|work=ESPN Cricinfo|access-date=9 November 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/ranji-trophy-2016-17/engine/match/1053573.html|title=Ranji Trophy: Delhi v Jharkhand at Thumba, Nov 5-8, 2016|work=ESPN Cricinfo|access-date=9 November 2016}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[2017-18 ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ]] ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਲਈ ਛੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 484 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;Ranji1718&quot;&gt;{{Cite news|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12014;team=1636;type=tournament|title=Ranji Trophy, 2017/18: Jharkhand batting and bowling averages|access-date=3 April 2018|publisher=ESPN Cricinfo}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ [[2018-19 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ]] ਵਿੱਚ ਝਾਰਖੰਡ ਲਈ ਨੌਂ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 405 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12591;team=6558;type=tournament|title=Vijay Hazare Trophy, 2018/19 - Jharkhand: Batting and bowling averages|website=ESPN Cricinfo|access-date=18 October 2018}}&lt;/ref&gt; ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[2018-19 ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਸੀ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1162570.html|title=Rahane, Ashwin and Karthik to play Deodhar Trophy|website=ESPN Cricinfo|access-date=19 October 2018}}&lt;/ref&gt; ਜਿਸਨੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25097931/deodhar-trophy-final-showcases-india-batting-riches|title=Deodhar Trophy final showcases India's batting riches|access-date=3 January 2019}}&lt;/ref&gt; ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ, [[2018-19 ਸਈਅਦ ਮੁਸ਼ਤਾਕ ਅਲੀ ਟਰਾਫੀ]] ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ [[ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਅਜੇਤੂ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/26051859/rahul-shukla-five-ishan-kishan-ton-headline-big-jharkhand-win|title=Rahul Shukla five-for, Ishan Kishan ton headline big Jharkhand win|website=ESPN Cricinfo|access-date=22 February 2019}}&lt;/ref&gt; ਅਗਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, [[ਮਨੀਪੁਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮਨੀਪੁਰ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ, ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਬੈਕ-ਟੂ-ਬੈਕ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਨਾਬਾਦ 113 [[ਨਾਟ ਆਊਟ|ਦੌੜਾਂ]] ਬਣਾਈਆਂ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/syed-mushtaq-ali-trophy-t20-ishan-kishan-cracks-second-straight-ton-as-jharkhand-scores-3rd-win/articleshow/68137620.cms|title=Syed Mushtaq Ali Trophy T20: Ishan Kishan cracks second straight ton as Jharkhand scores 3rd win|website=The Times of India|access-date=24 February 2019}}&lt;/ref&gt;

ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[2019–20 ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ ਟੀਮ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27331972/shubman-gill-priyank-panchal-faiz-fazal-lead-duleep-trophy-sides|title=Shubman Gill, Priyank Panchal and Faiz Fazal to lead Duleep Trophy sides|work=ESPN Cricinfo|access-date=6 August 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560|title=Duleep Trophy 2019: Shubman Gill, Faiz Fazal and Priyank Panchal to lead as Indian domestic cricket season opens|work=Cricket Country|access-date=6 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190806083650/https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560|archive-date=6 ਅਗਸਤ 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[2019-20 ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ [[ਭਾਰਤ ਏ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤ ਏ]] ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/deodhar-trophy-2019-squads-india-a-india-b-india-c-parthiv-patel-shubman-gill-anuma-vihari-ranchi/article29788595.ece|title=Deodhar Trophy 2019: Hanuma Vihari, Parthiv, Shubman to lead; Yashasvi earns call-up|website=SportStar|access-date=25 October 2019}}&lt;/ref&gt;

20 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ, [[2020-21 ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ]] ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ 173 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ishan-kishan-173-runs-94-balls-vijay-hazare-trophy-jharkhand-422-for-9-highest-total-domestic-cricket-50-over-1771252-2021-02-20|title=Ishan Kishan hits 173 vs MP as Jharkhand post highest total by an Indian domestic side in 50-over cricket|website=India Today|access-date=20 February 2021}}&lt;/ref&gt; ਝਾਰਖੰਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਾਰੀ 422/9 'ਤੇ ਸਮਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਵਿਜੇ ਹਜ਼ਾਰੇ ਟਰਾਫੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੀਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ishan-kishan-hits-173-jharkhand-smash-highest-ever-total-of-vijay-hazare-trophy-against-madhya-pradesh-101613807883434.html|title=Ishan Kishan hits 173, Jharkhand smash highest-ever total of Vijay Hazare Trophy against Madhya Pradesh|website=Hindustan Times|access-date=20 February 2021}}&lt;/ref&gt;

== ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ==
2016 ਵਿੱਚ, ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ 2016 ਦੀ ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ [[ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਇਨਜ਼]] ਨੇ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/indian-premier-league-2016/content/story/969473.html|title=List of players sold and unsold at IPL auction 2016|work=ESPNcricinfo|access-date=19 April 2016}}&lt;/ref&gt; 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[2018 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ|2018 ਆਈਪੀਐਲ ਨਿਲਾਮੀ]] ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;IPL2018&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22218394/ipl-2018-player-auction-list-sold-unsold-players|title=List of sold and unsold players|website=ESPN Cricinfo|access-date=27 January 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[2020 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|2020 ਆਈਪੀਐਲ]] ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 14 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 516 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=13533;team=4346;type=tournament|title=MI Most Runs in IPL 2020|publisher=Cricinfo|access-date=2022-11-15|archive-date=2022-11-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115152058/https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=13533;team=4346;type=tournament|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛੱਕੇ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/sports/ipl/ipl-2020-award-winners-orange-cap-purple-cap-fairplay-and-other-award-winners-7046732/|title=IPL 2020 Award Winners: Orange Cap, Purple Cap, Fairplay and other award winners|date=11 November 2020|website=The Indian Express|language=en|access-date=11 November 2020}}&lt;/ref&gt;

2022 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਲਈ, ਇਸ਼ਾਨ ਨੂੰ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਨੇ 15.25 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ [[ਯੁਵਰਾਜ ਸਿੰਘ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ਼ਾਨ ਹਾਲਾਂਕਿ 2022 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕੀਮਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਠਹਿਰਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼ ਲਈ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/ipl/ipl-auction/ipl-auction-2022-live-updates-day-1/article38413730.ece|title=IPL Auction 2022 highlights: Kishan, Chahar, Iyer top deals of day 1; Avesh becomes most expensive Indian uncapped player|website=Sportstar|publisher=The Hindu|access-date=12 February 2022}}&lt;/ref&gt;

== ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ, ਈਸ਼ਾਨ ਕਿਸ਼ਨ ਨੂੰ [[2020-21 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ]] ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ [[ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|T20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] (T20I) ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2021/news/150315/india-s-squad-for-paytm-t20i-series-announced|title=India's squad for Paytm T20I series announced|website=Board of Control for Cricket in India|access-date=19 February 2021}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਲ-ਅੱਪ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://sixsports.in/india-squad-against-england-for-the-upcoming-t20/|title=Ishan Kishan In the Indian Squad for the T20 series against England|date=22 February 2021|work=sixsports.in|access-date=15 ਨਵੰਬਰ 2022|archive-date=15 ਨਵੰਬਰ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221115152057/https://sixsports.in/india-squad-against-england-for-the-upcoming-t20/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 14 ਮਾਰਚ 2021 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੀ-20I ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, [[ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ, [[ਆਦਿਲ ਰਸ਼ੀਦ|ਆਦਿਲ ਰਾਸ਼ਿਦ]] ਨੂੰ ਆਊਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 32 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 56 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। &lt;ref name=&quot;Debut2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243389.html|title=2nd T20I (N), Ahmedabad, Mar 14 2021, England tour of India|website=ESPN Cricinfo|access-date=14 March 2021}}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਹ ਮੈਚ ਸੱਤ ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ ਦਾ ਮੈਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/56394537|title=India v England: Virat Kohli &amp; Ishan Kishan shine in second T20|website=BBC Sport|access-date=14 March 2021}}&lt;/ref&gt;

ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[2021 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ]] ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] (ਓਡੀਆਈ) ਅਤੇ [[ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] (ਟੀ20ਆਈ) ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-vs-india-2021-shikhar-dhawan-to-captain-india-on-limited-overs-tour-of-sri-lanka-1265911|title=Shikhar Dhawan to captain India on limited-overs tour of Sri Lanka|website=ESPN Cricinfo|access-date=10 June 2021}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 18 ਜੁਲਾਈ 2021 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲਈ [[ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ, 42 ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ 59 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਆਪਣਾ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1262755.html|title=1st ODI (D/N), Colombo (RPS), Jul 18 2021, India tour of Sri Lanka|website=ESPN Cricinfo|access-date=18 July 2021}}&lt;/ref&gt; ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਕਿਸ਼ਨ ਨੂੰ [[2021 ICC ਪੁਰਸ਼ T20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|2021 ICC ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ T20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-s-2021-t20-world-cup-squad-r-ashwin-picked-ms-dhoni-mentor-1276821|title=India's T20 World Cup squad: R Ashwin picked, MS Dhoni mentor|website=ESPN Cricinfo|access-date=8 September 2021}}&lt;/ref&gt;

ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਕਿਸ਼ਨ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ 3 ਵਿੱਚੋਂ 2 ਵਨਡੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 93 ਵਨਡੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-in-india-2022-23-1327499/india-vs-south-africa-2nd-odi-1327510/match-report|title=Shreyas 113*, Kishan 93 give India dominating win in Ranchi and level series 1-1|website=ESPNcricinfo|access-date=2022-10-09}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* {{cricinfo|id=720471}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>f8wrgz1kiu2qcdibnnol8ialfby6z4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਕਸ਼ਰ ਪਟੇਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146246</id>
    <revision>
      <id>849703</id>
      <parentid>831414</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28322" sha1="47vro1j8zq3wr112gr2iqwkbgi35w66" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer|name=ਅਕਸ਼ਰ ਪਟੇਲ|image=Axar Patel 2.jpg|caption=Axar Patel during [[2019–20 Vijay Hazare Trophy]]|full_name=ਅਕਸ਼ਰ ਰਾਜੇਸ਼ਭਾਈ ਪਟੇਲ|birth_date={{Birth date and age|1994|01|20|df=yes}}|birth_place=[[Nadiad]], [[ਗੁਜਰਾਤ]], ਭਾਰਤ|heightm=1.84|batting=ਖੱਬੇ ਹੱਥ|bowling=[[ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਆਰਥੋਡਾਕਸ]]|role=ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ [[ਆਲ-ਰਾਊਂਡਰ]]|nickname=ਬਾਪੂ|international=ਸਹੀ|internationalspan=2014–ਮੌਜੂਦ|country=ਭਾਰਤ|testcap=302|testdebutagainst=ਇੰਗਲੈਂਡ|testdebutdate=13 ਫ਼ਰਵਰੀ|testdebutyear=2021|lasttestagainst=ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ|lasttestdate=12 ਮਾਰਚ|lasttestyear=2022|odicap=202|odidebutagainst=ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼|odidebutdate=15 ਜੂਨ|odidebutyear=2014|lastodiagainst=ਜਿੰਮਬਾਬਵੇ|lastodidate=22 ਅਗਸਤ|lastodiyear=2022|odishirt=20|T20Icap=53|T20Ishirt=20|T20Idebutagainst=ਜਿੰਮਬਾਬਵੇ|T20Idebutdate=17 ਜੁਲਾਈ|T20Idebutyear=2015|lastT20Idate=10 ਨਵੰਬਰ|lastT20Iyear=2022|lastT20Iagainst=ਇੰਗਲੈਂਡ|club1=[[ਗੁਜਰਾਤ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ| ਗੁਜਰਾਤ]]|year1=2012–ਮੌਜੂਦ|clubnumber1=66|year2=2013|club2=[[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]]|year3=2014–2019|club3=[[ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ]]|clubnumber3=20|club4=[[ਡਰਹੈਮ ਕਾਊਂਟੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕਲੱਬ| ਡਰਹੈਮ]]|year4=2018|clubnumber4=20|club5=[[ਦਿੱਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ]]|year5=2019–ਮੌਜੂਦ|clubnumber5=20|columns=4|column1=[[Test Cricket|Test]]|column2=[[One Day International|ODI]]|column3=[[Twenty20 International|T20I]]|column4=[[First-class cricket|FC]]|matches1=5|matches2=38|matches3=28|matches4=43|runs1=106|runs2=181|runs3=153|runs4=1720|bat avg1=29.83|bat avg2=12.92|bat avg3=17.00|bat avg4=33.07|100s/50s1=0/1|100s/50s2=0/1|100s/50s3=0/0|100s/50s4=1/13|top score1=52|top score2=64*|top score3=20[[not out|*]]|top score4=110[[not out|*]]|deliveries1=766|deliveries2=1,908|deliveries3=527|deliveries4=9537|wickets1=36|wickets2=45|wickets3=26|wickets4=162|bowl avg1=11.86|bowl avg2=31.31|bowl avg3=24.03|bowl avg4=24.66|fivefor1=5|fivefor2=0|fivefor3=0|fivefor4=9|tenfor1=1|tenfor2=0|tenfor3=0|tenfor4=2|best bowling1=6/38|best bowling2=3/34|best bowling3=3/9|best bowling4=7/54|catches/stumpings1=1/–|catches/stumpings2=15/–|catches/stumpings3=8/–|catches/stumpings4=21/–|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/554691.html ESPNcricinfo|date=10 November|year=2022}}

'''ਅਕਸ਼ਰ ਰਾਜੇਸ਼ਭਾਈ ਪਟੇਲ''', &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/554691.html|title=Axar Patel|publisher=ESPNcricinfo|access-date=1 February 2015}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sports.ndtv.com/cricket/players/63024-akshar-rajesh-bhai-patel-player-profile|title=Axar Patel: Axar Patel News, Cricket Records, Stats, India Player Profilee|publisher=NDTV|access-date=1 February 2015}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਨੂੰ '''ਅਕਸ਼ਰ ਪਟੇਲ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/923/923472/923472.html|title=Akshar Patel|publisher=Cricket Archive|access-date=1 February 2015}} {{Subscription required}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wisdenindia.com/player/India/Akshar-Patel/51776.html|title=Akshar Patel|publisher=Wisden India|archive-url=https://web.archive.org/web/20141025040529/http://www.wisdenindia.com/player/India/Akshar-Patel/51776.html|archive-date=25 October 2014|access-date=1 February 2015}}&lt;/ref&gt; (ਜਨਮ 20 ਜਨਵਰੀ 1994) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ [[ਹਰਫਨਮੌਲਾ|ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] ਲਈ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। [[ਹਰਫਨਮੌਲਾ|- ਰਾਊਂਡਰ]] ਉਹ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ [[ਗੁਜਰਾਤ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੁਜਰਾਤ]] ਲਈ ਅਤੇ [[ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੈਵਿਲਜ਼|ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਜ਼]] ਲਈ ਵੀ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦਾ ਆਰਥੋਡਾਕਸ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ। ਉਸਨੇ 15 ਜੂਨ 2014 ਨੂੰ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਵਨਡੇ]] ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਅਤੇ [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ]] ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ [[2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ 13 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ [[ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤ]] ਲਈ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 7 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/england-tour-of-india-2020-21-1243364/india-vs-england-2nd-test-1243385/live-cricket-score|title=2nd Test, Chennai, Feb 13 - Feb 17 2021, England tour of India 2021|website=ESPNcricinfo|language=en|access-date=2021-02-13}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਵਿੱਚ [[ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ 'ਤੇ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਡੈਬਿਊ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ]] ਲੈਣ ਵਾਲਾ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤ]] ਦਾ ਨੌਵਾਂ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-vs-england-axar-patel-joins-elite-list-after-taking-5-wicket-haul-on-test-debut-1769727-2021-02-16|title=India vs England: Axar Patel joins elite list after taking 5-wicket haul on Test debut|website=India Today|access-date=16 February 2021}}&lt;/ref&gt; 21 ਨਵੰਬਰ, 2021 ਨੂੰ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ T20I ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅੰਕੜੇ-3/9 (3) ਲਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮੈਨ ਆਫ਼ ਦ ਮੈਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

== ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ ==
ਆਪਣੇ ਦੂਜੇ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਨਵੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਦਿੱਲੀ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ, ਪਟੇਲ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 55 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਕੇ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ। ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ [[ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ|ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਸੀ]] । &lt;ref&gt;[http://timesofindia.indiatimes.com/domestic-cricket/ranji-trophy/Delhi-concede-slender-1st-innings-lead-as-Akshar-grabs-six/articleshow/25511944.cms? Delhi concede slender 1st innings lead as Akshar grabs six wickets]. ''[[Times Of India]]''. Retrieved 9 November 2013.&lt;/ref&gt;

ਪਟੇਲ ਨੇ [[ਗੁਜਰਾਤ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੁਜਰਾਤ]] ਲਈ ਆਪਣੇ ਡੈਬਿਊ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਖੇਡ ਖੇਡੀ ਸੀ, ਪਰ 2013 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਆਲਰਾਉਂਡਰ ਵਜੋਂ ਸਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਪਿਨਰ ਨੇ ਆਈਪੀਐਲ 2013 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਆਈਪੀਐਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਪੂਰੇ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਬੈਂਚ 'ਤੇ ਸੀ।

ਉਹ [[2013 ਏਸੀਸੀ ਉਭਰਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਕੱਪ|2013 ਦੇ ਏਸੀਸੀ ਐਮਰਜਿੰਗ ਟੀਮਾਂ ਕੱਪ]] ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅੰਡਰ-23 ਦੀ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਯੂਏਈ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਕਟਾਂ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਵਿਕਟਾਂ ਸਨ। 

ਉਹ 2013/14 [[ਰਣਜੀ ਟਰਾਫੀ]] ਵਿੱਚ [[ਗੁਜਰਾਤ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਗੁਜਰਾਤ]] ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ 46.12 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 369 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ 23.58 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 29 ਵਿਕਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ। 2014 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 2012/13 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ BCCI ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;U19&quot;&gt;[http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=13&amp;sectid=edid=&amp;edlabel=TOIA&amp;mydateHid=27-12-2013&amp;pubname=Times+of+India+-+Ahmedabad&amp;edname=&amp;articleid=Ar01302&amp;publabel=TOI Akshar named best U-19 cricketer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714191852/http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=13&amp;sectid=edid=&amp;edlabel=TOIA&amp;mydateHid=27-12-2013&amp;pubname=Times+of+India+-+Ahmedabad&amp;edname=&amp;articleid=Ar01302&amp;publabel=TOI|date=14 July 2014}}. ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|Times Of India]]''&lt;sup&gt;(mobile site)&lt;/sup&gt;. Retrieved 18 June 2014.&lt;/ref&gt;

ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[2019–20 ਦਲੀਪ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ ਇੰਡੀਆ ਰੈੱਡ ਟੀਮ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27331972/shubman-gill-priyank-panchal-faiz-fazal-lead-duleep-trophy-sides|title=Shubman Gill, Priyank Panchal and Faiz Fazal to lead Duleep Trophy sides|work=ESPN Cricinfo|access-date=6 August 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560|title=Duleep Trophy 2019: Shubman Gill, Faiz Fazal and Priyank Panchal to lead as Indian domestic cricket season opens|work=Cricket Country|access-date=6 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190806083650/https://www.cricketcountry.com/news/duleep-trophy-2019-shubman-gill-faiz-fazal-and-priyank-panchal-to-lead-duleep-trophy-2019-squad-fixtures-schedule-876560|archive-date=6 ਅਗਸਤ 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[2019-20 ਦੇਵਧਰ ਟਰਾਫੀ]] ਲਈ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਭਾਰਤ ਸੀ]] ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/deodhar-trophy-2019-squads-india-a-india-b-india-c-parthiv-patel-shubman-gill-anuma-vihari-ranchi/article29788595.ece|title=Deodhar Trophy 2019: Hanuma Vihari, Parthiv, Shubman to lead; Yashasvi earns call-up|work=SportStar|access-date=25 October 2019}}&lt;/ref&gt;

== ਆਈਪੀਐਲ ਕਰੀਅਰ ==
ਪਟੇਲ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਆਈਪੀਐਲ ਫ੍ਰੈਂਚਾਇਜ਼ੀ [[ਮੁੰਬਈ ਇੰਡੀਅਨਜ਼]] ਦੁਆਰਾ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਹੋਣ ਤੱਕ ਖੇਡਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ 2014 ਵਿੱਚ [[ਪੰਜਾਬ ਕਿੰਗਜ਼|ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ]] ਨੇ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ 17 ਵਿਕਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀਜ਼ਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2015 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਹੇਠਲੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ 13 ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2015 ਵਿੱਚ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਲਈ 206 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.iplt20.com/teams/kings-xi-punjab/squad/1113/Axar-Patel/|title=Axar Patel - Kings XI Punjab player - IPLT20.com|website=IPLT20|access-date=1 May 2016}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਨਵੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1 ਮਈ 2016 ਨੂੰ, [[ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਇਨਜ਼]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ ਮੈਚ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਪੰਜ ਗੇਂਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 2016 ਦੇ ਆਈਪੀਐਲ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ (ਅਤੇ ਇਕਮਾਤਰ) ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੀ 23 ਦੌੜਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਹੋਇਆ। [[ਰਾਜਕੋਟ]] ਵਿੱਚ ਟੇਬਲ-ਟੌਪਰ ਗੁਜਰਾਤ ਲਾਇਨਜ਼। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cricbuzz.com/cricket-news/79683/axar-patel-hat-trick-as-kxip-make-winning-ipl-2016-start-under-murali-vijay-against-gujarat-lions|title=Axar Patel 'tricks as KXIP make winning start under Murali Vijay|website=Cricbuzz|access-date=1 May 2016}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ 2018 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ।

ਅਕਸ਼ਰ ਪਟੇਲ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ 'ਤੇ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲਾ 9ਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦਿਲੀਪ ਦੋਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ 'ਚ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੂਜੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸਪਿਨਰ ਹਨ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-vs-england-axar-patel-joins-elite-list-after-taking-5-wicket-haul-on-test-debut-1769727-2021-02-16|title=India vs England: Axar Patel joins elite list after taking 5-wicket haul on Test debut|date=February 16, 2021|website=India Today|language=en|access-date=2021-08-27}}&lt;/ref&gt;

ਦਸੰਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ [[2019 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ]] ਲਈ [[2019 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ|ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਲਾਮੀ]] ਵਿੱਚ [[ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੈਵਿਲਜ਼|ਦਿੱਲੀ ਕੈਪੀਟਲਸ]] ਦੁਆਰਾ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25390461/ipl-2019-auction-was-sold-whom|title=IPL 2019 auction: The list of sold and unsold players|website=ESPN Cricinfo|access-date=18 December 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/ipl/top-stories/ipl-auction-2019-who-got-whom/articleshow/67144375.cms|title=IPL 2019 Auction: Who got whom|work=[[The Times of India]]|access-date=18 December 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ [[2021 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|2021 ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ]] ਲਈ [[ਦਿੱਲੀ ਡੇਅਰਡੈਵਿਲਜ਼|ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਰਾਜਧਾਨੀਆਂ]] ਦੁਆਰਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.delhicapitals.in/news|title=Delhi Capitals reveal list of retained players ahead of IPL 2021 Auction|date=2021-01-20|website=Delhi Capitals|language=en|access-date=2021-02-28|archive-date=2022-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221119060305/https://www.delhicapitals.in/news|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ ==
2014 ਆਈਪੀਐਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਪਟੇਲ ਨੂੰ [[2014 ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੌਰੇ]] ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.emirates247.com/sports/cricket/india-vs-bangladesh-1st-odi-india-romp-to-7-wicket-win-2014-06-15-1.552931|title=India vs Bangladesh 1st ODI: India romp to 7-wicket win|date=15 June 2014|website=Emirates247.com|access-date=28 April 2019}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਉਸਨੇ [[ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਬੰਗਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅਮ|ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਬੰਗਲਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੇਡੀਅਮ]] ਵਿੱਚ ਲੜੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵਨਡੇ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1/ 59 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ। ਉਹ [[2015 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ 15 ਮੈਂਬਰੀ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।

ਉਸਨੇ 17 ਜੁਲਾਈ 2015 [[2015 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ]] ਭਾਰਤ ਲਈ ਆਪਣਾ [[ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। &lt;ref name=&quot;T20I&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/885969.html|title=India tour of Zimbabwe, 1st T20I: Zimbabwe v India at Harare, Jul 17, 2015|website=ESPNCricinfo|access-date=17 July 2015}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੂੰ [[2019 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਲਈ ਸਟੈਂਡ-ਬਾਏ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/icc-cricket-world-cup-2019-bcci-likely-to-take-last-minute-call-on-kedar-jadhavs-fitness-ambati-rayudu-axar-patel-on-standby-6637281.html|title=ICC Cricket World Cup 2019: BCCI likely to take last-minute call on Kedar Jadhav's fitness; Ambati Rayudu, Axar Patel on standby- Firstcricket News, Firstpost|date=15 May 2019|website=FirstCricket|access-date=2019-05-20}}&lt;/ref&gt;

ਜਨਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ, ਪਟੇਲ ਨੂੰ [[2020-21 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਰੁੱਧ]] ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਟੈਸਟ]] ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/ci/content/story/1248503.html|title=Kohli, Hardik, Ishant return to India's 18-member squad for England Tests|date=19 January 2021|website=ESPN Cricinfo|access-date=19 January 2021}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 13 ਫਰਵਰੀ 2021 ਨੂੰ [[ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/axar-patel-makes-test-debut-kuldeep-yadav-replaces-washington-sundar-india-vs-england-2nd-test-1768822-2021-02-13|title=India vs England: Axar Patel makes Test debut, Kuldeep Yadav finally gets a game after over 2 years|date=13 February 2021|work=[[India Today]]|access-date=13 February 2021}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੈਸਟ ਵਿਕਟ [[ਜੋ ਰੂਟ]] ਦਾ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/cricket/report-debutant-axar-patel-gets-england-skipper-joe-root-as-his-maiden-test-wicket-2875159/amp|title=India vs England: Debutant Axar Patel gets Joe Root as his maiden Test wicket|website=www.dnaindia.com|access-date=2021-02-14}}&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਮੈਚ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਡੈਬਿਊ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨੌਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਬਣ ਗਿਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cricket/india-vs-england-axar-patel-grabs-maiden-five-for-on-debut-joins-ashwin-and-shami-in-elite-list-101613462290542.html|title=Axar Patel grabs maiden five-for on debut, joins Ashwin and Shami in elite list|date=2021-02-16|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2021-02-16}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਡੇ 3 ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ਼ 10.59 ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲ 27 ਵਿਕਟਾਂ ਲਈਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸੀਰੀਜ਼ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਟ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=13202;type=tournament|date=2022-01-23|website=ESPNCRICINFO|language=en|access-date=2022-01-23}}&lt;/ref&gt; ਸਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/new-zealand-in-india-2021-22-1278658/india-vs-new-zealand-2nd-test-1278675/full-scorecard|date=2022-01-23|website=ESPNCRICINFO|language=en}}&lt;/ref&gt;

ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਪਟੇਲ ਨੂੰ [[2021 ICC ਪੁਰਸ਼ T20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|2021 ICC ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ T20 ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/india-s-2021-t20-world-cup-squad-r-ashwin-picked-ms-dhoni-mentor-1276821|title=India's T20 World Cup squad: R Ashwin picked, MS Dhoni mentor|website=ESPN Cricinfo|access-date=8 September 2021}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, 13 ਅਕਤੂਬਰ 2021 ਨੂੰ, ਉਸਦੀ ਜਗ੍ਹਾ [[ਸ਼ਾਰਦੁਲ ਠਾਕੁਰ]] ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2021/news/155142/shardul-thakur-replaces-axar-patel-in-team-india-s-world-cup-squad|title=Shardul Thakur replaces Axar Patel in Team India's World Cup squad|website=Board of Control for Cricket in India|access-date=13 October 2021}}&lt;/ref&gt;

ਨਵੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਪਟੇਲ ਨੂੰ 2021 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਭਾਰਤ ਦੌਰੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਜੂਨ 2022 ਵਿੱਚ, ਪਟੇਲ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ 2022 ਵਿੱਚ ਆਇਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ|ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ ਖਿਲਾਫ]] ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ T20I ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/ire-vs-india-hardik-pandya-to-captain-india-in-ireland-t20is-rahul-tripathi-gets-maiden-call-up-1320109|title=Hardik Pandya to captain India in Ireland T20Is; Rahul Tripathi gets maiden call-up|website=ESPN Cricinfo|access-date=15 June 2022}}&lt;/ref&gt;

24 ਜੁਲਾਈ 2022 ਨੂੰ, ਪਟੇਲ ਨੇ [[ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਵਨਡੇ ਅਰਧ ਸੈਂਕੜਾ ਲਗਾਇਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/india-in-west-indies/live-cricket-score-updates-india-vs-west-indies-2nd-odi/liveblog/93091072.cms|title=India vs West Indies 2nd ODI Live Score Updates: Axar Patel slams maiden fifty to keep India in the hunt - The Times of India : 49.3 : India : 306/8|website=The Times of India|language=en|access-date=2022-07-24}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 35 ਗੇਂਦਾਂ 'ਤੇ 64 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੈਚ ਜੇਤੂ ਛੱਕਾ ਲਗਾ ਕੇ ਅਜੇਤੂ ਰਿਹਾ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/india-in-west-indies-2022-1317885/west-indies-vs-india-2nd-odi-1317901/full-scorecard|title=Full Scorecard of West Indies vs India 2nd ODI 2022 - Score Report {{!}} ESPNcricinfo.com|website=ESPNcricinfo|access-date=2022-07-24}}&lt;/ref&gt;

== ਅਵਾਰਡ ==

* ਬੀਸੀਸੀਆਈ ਅੰਡਰ-19 ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ 2014। &lt;ref name=&quot;U192&quot;&gt;[http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=13&amp;sectid=edid=&amp;edlabel=TOIA&amp;mydateHid=27-12-2013&amp;pubname=Times+of+India+-+Ahmedabad&amp;edname=&amp;articleid=Ar01302&amp;publabel=TOI Akshar named best U-19 cricketer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714191852/http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=13&amp;sectid=edid=&amp;edlabel=TOIA&amp;mydateHid=27-12-2013&amp;pubname=Times+of+India+-+Ahmedabad&amp;edname=&amp;articleid=Ar01302&amp;publabel=TOI|date=14 July 2014}}. ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|Times Of India]]''&lt;sup&gt;(mobile site)&lt;/sup&gt;. Retrieved 18 June 2014.&lt;/ref&gt;
* [[2014 ਇੰਡੀਅਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਲੀਗ|2014 ਆਈਪੀਐਲ]] ਵਿੱਚ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦਾ ਉੱਭਰਦਾ ਖਿਡਾਰੀ &lt;ref name=&quot;EPT&quot;&gt;[https://cricket.yahoo.com/photos/kings-xi-punjab-player-akshar-patel-winner-emerging-photo-203154968.html Akshar Patel : Emerging Player of the Tournament in IPL 7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140715002618/https://cricket.yahoo.com/photos/kings-xi-punjab-player-akshar-patel-winner-emerging-photo-203154968.html |date=2014-07-15 }}. Yahoo Cricket. Retrieved 18 June 2014.&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
{{cricinfo|id=554691}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੰਗਜ਼ ਇਲੈਵਨ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>47vro1j8zq3wr112gr2iqwkbgi35w66</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਰਿਆਨਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147356</id>
    <revision>
      <id>849735</id>
      <parentid>846798</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122607" sha1="eotfhzh4rjxu2b9c84qhnfudfc4xzd7" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਅਰਿਆਨਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ
| image              = Ariana Grande promoting Wicked (2024).jpg
| caption            = 2024 ਵਿਚ ਅਰਿਆਨਾ
| alt                = 
| birth_name         = &lt;!--ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ &quot;ਬੁਟੇਰਾ&quot; ਰੱਖੋ। ਇਹ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਮ ਲਈ ਹੈ, ਸਟੇਜ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ। --&gt; ਏਰੀਆਨਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ-ਬੁਟੇਰਾ
| birth_date         = {{Birth date and age|1993|6|26}}
| birth_place        = [[ਬੋਕਾ ਰੈਟਨ, ਫਲੋਰੀਡਾ]], ਯੂ.ਐਸ.
| occupation         = ਹਲਿਸਟ ਗਾਇਕ ਗੀਤਕਾਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ
| years_active       = 2008–ਮੌਜੂਦ
| agent              = [[ਸਕੂਟਰ ਬਰਾਊਨ]]
| net_worth          = 
| spouse             = {{ਵਿਆਹ|ਡਾਲਟਨ ਗੋਮੇਜ਼|15 may, 2021| july, 2023}}
| works              = {{hlist|[[Ariana Grande discography|Discography]]|[[Ariana Grande ਦੁਆਰਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਗੀਤ]] }}
| partner            = &lt;!--ਸਾਥੀ ਅਣਵਿਆਹੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬੁਆਏਫ੍ਰੈਂਡ ਜਾਂ ਮੰਗੇਤਰ--&gt;
| relatives          = [[ਫ੍ਰੈਂਕੀ ਗ੍ਰਾਂਡੇ]] (ਸੌਤੇ-ਭਰਾ)
| awards             = [[ਏਰੀਆਨਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਪੂਰੀ ਸੂਚੀ]]
| signature          = Ariana Grande autograph.svg
| module             = {{Infobox musical artist|embed=yes
 | instruments = Vocals
 | genre       = {{hlist|[[Pop music|Pop]]|[[Contemporary R&amp;B|R&amp;B]]}}&lt;!--Reliable sources must classify artist/their overall music as listed genre(s)--&gt;
 | label       = [[Republic Records|Republic]]
}}
| module2            = {{Listen|embed=yes
 | filename    =
 | title       = Grande's singing voice
 | type        = speech
 | description = Grande performing &quot;[[God is a Woman]]&quot; at the [[2018 MTV Video Music Awards]]
}}
| website            = {{URL|https://arianagrande.com/}}
}}

'''ਏਰੀਆਨਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ-ਬੁਟੇਰਾ''' ( /ˌ ɑːr i ˈ ɑː n ə ˈ ɡ r ɑː n d eɪ /  ; [note 1] ਜਨਮ 26 ਜੂਨ, 1993) ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਚਾਰ-ਅਸ਼ਟਵ ਵੋਕਲ ਰੇਂਜ ਨੇ ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਧਿਆਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ [[ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ]], ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟ ਅਵਾਰਡ, ਇੱਕ ਬਾਂਬੀ ਅਵਾਰਡ, ਦੋ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ, ਤਿੰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ, ਨੌਂ ਐਮਟੀਵੀ ਵੀਡੀਓ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਅਵਾਰਡ, ਅਤੇ 30 [[ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼|ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ]] ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ 2008 ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਸੰਗੀਤਕ ''13'' ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਕਲੋਡੀਓਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ''ਵਿਕਟੋਰੀਅਸ'' (2010–2013) ਅਤੇ ''ਸੈਮ ਐਂਡ ਕੈਟ'' (2013–2014) ਵਿੱਚ ਕੈਟ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ ਖੇਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਰਿਪਬਲਿਕ ਰਿਕਾਰਡਜ਼ ਨਾਲ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜਦੋਂ ਲੇਬਲ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵਜ਼ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕਵਰਿੰਗ ਗੀਤਾਂ ਦੇ [[ਯੂਟਿਊਬ]] ਵੀਡੀਓ ਦੇਖੇ। ਉਸਦੀ 1950 ਦੇ ਡੂ-ਵੋਪ- ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ [[ਪੌਪ ਸੰਗੀਤ|ਪੌਪ]] ਅਤੇ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ,&lt;ref name=&quot;Pitchfork&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Ryce|first=Andre|title=Ariana Grande Yours Truly|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/18591-ariana-grande-yours-truly/|magazine=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|access-date=June 7, 2020}}&lt;/ref&gt; ''ਯੂਅਰਸ'' ਟਰੂਲੀ (2013), ਯੂਐਸ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' 200 ਵਿੱਚ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੰਗਲ, &quot; ਦਿ ਵੇ &quot;, ਯੂਐਸ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਹਾਟ 100 ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਦਸ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਐਲਬਮ 'ਤੇ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਸੀਟੀ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਨੇ [[ਮਾਰਿਆ ਕੇੈਰੀ|ਮਾਰੀਆ ਕੈਰੀ]] ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ, ''ਮਾਈ ਏਵਰੀਥਿੰਗ'' (2014) ਅਤੇ ''ਡੈਂਜਰਸ ਵੂਮੈਨ'' (2016) ਵਿੱਚ ਪੌਪ ਅਤੇ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ''ਮਾਈ'' ਏਵਰੀਥਿੰਗ ਨੇ EDM ਨਾਲ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ &quot; ਪ੍ਰੋਬਲਮ &quot;, &quot; ਬ੍ਰੇਕ ਫ੍ਰੀ &quot; ਅਤੇ &quot; ਬੈਂਗ ਬੈਂਗ &quot; ਨਾਲ ਗਲੋਬਲ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ''ਡੈਂਜਰਸ ਵੂਮੈਨ'' ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਚਾਰ ਨੰਬਰ-ਵਨ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਣ ਗਈ। ਨਿੱਜੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ - ਚੌਥੀ ਅਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ, ''ਸਵੀਟਨਰ'' (2018) ਅਤੇ ''ਥੈਂਕ ਯੂ, ਨੈਕਸਟ'' (2019), ਜੋ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਸਨ। ''ਸਵੀਟਨਰ'' ਨੇ ਸਰਬੋਤਮ ਪੌਪ ਵੋਕਲ ਐਲਬਮ ਲਈ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ ''ਥੈਂਕ ਯੂ, ਨੈਕਸਟ'' ਨੇ ਪੌਪ ਐਲਬਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਹਫ਼ਤੇ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਐਲਬਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਿੰਗਲਜ਼ &quot; ਥੈਂਕ ਯੂ, ਨੈਕਸਟ &quot;, &quot; 7 ਰਿੰਗਸ &quot;, ਅਤੇ &quot; ਬ੍ਰੇਕ ਅੱਪ ਵਿਦ ਯੂਅਰ ਗਰਲਫ੍ਰੈਂਡ, ਆਈ ਐਮ ਬੋਰਡ &quot; ਨੇ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਹਾਟ 100 'ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਇਕੱਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਫਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ। ਖੁਦ ਯੂਕੇ ਸਿੰਗਲ ਚਾਰਟ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੈ। [[ਜਸਟਿਨ ਬੀਬਰ]] ਦੇ ਨਾਲ &quot; ਸਟੱਕ ਵਿਦ ਯੂ &quot; ਅਤੇ [[ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ]] ਨਾਲ &quot; ਰੇਨ ਆਨ ਮੀ &quot; ਦੇ 2020 ਦੇ ਸਹਿਯੋਗਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੌਟ 100 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੰਬਰ-1 ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਪੌਪ ਡੂਓ/ਗਰੁੱਪ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ । ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੀ R&amp;B- ਕੇਂਦਰਿਤ ਛੇਵੀਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ, ''ਪੋਜ਼ੀਸ਼ਨਜ਼'' (2020), ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਯੂਕੇ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ। 2021 ਵਿੱਚ, [[ਦ ਵੀਕੇਂਡ|ਦ ਵੀਕੈਂਡ]] ਦੇ &quot; ਸੇਵ ਯੂਅਰ ਟੀਅਰਜ਼ &quot; ਦੇ ਰੀਮਿਕਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਛੇਵਾਂ ਯੂਐਸ ਨੰਬਰ-ਵਨ ਸਿੰਗਲ ਸੀ।

ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪੌਪ ਆਈਕਨ ਅਤੇ [[wiktionary:triple threat|ਤੀਹਰੀ ਧਮਕੀ ਮਨੋਰੰਜਨ]] ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ; ਉਸਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ 85 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਵੇਚੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮਾਂ ਨੂੰ ਪਲੈਟੀਨਮ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਚਾਰਟ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕਲੌਤੀ ਔਰਤ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪੰਜ ਨੰਬਰ-ਵਨ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨੰਬਰ ਇੱਕ-ਡੈਬਿਊ ਚਾਰਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਰੇਕ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜ ਨੰਬਰ ਇਕ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਲਈ। ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕੀਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ [[ਸਪੋਟੀਫਾਈ|Spotify]] (2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ) 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕੀਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ Apple Music, Spotify 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਲੋ ਕੀਤੀ ਗਈ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ, ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਹਕੀ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ''[[ਟਾਈਮ (ਪਤ੍ਰਿਕਾ)|ਟਾਈਮ]]'' {{'}} ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਸੂਚੀ (2016 ਅਤੇ 2019) ਅਤੇ ''ਫੋਰਬਸ'' ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ 100 (2019–2020) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ਸਾਲ 2018 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪੌਪ ਸਟਾਰ, ਅਤੇ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਦੁਆਰਾ 2010 ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਗੀਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸਨੇ [[ਪਸ਼ੂ ਅਧਿਕਾਰ|ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ]], [[ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ]], ਅਤੇ [[ਲਿੰਗ ਸਮਾਨਤਾ|ਲਿੰਗ]], ਨਸਲੀ, ਅਤੇ LGBT ਸਮਾਨਤਾ ਲਈ ਕਈ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਕੀਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ; ਉਹ 2019 ਵਿੱਚ [[ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ|ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ]] 'ਤੇ [[ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੌਲੋ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਖਾਤਿਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਲੋ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ]] ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ 2022 ਤੱਕ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਾਸਮੈਟਿਕਸ ਅਤੇ ਫੈਸ਼ਨ ਉਦਯੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲਾਈਨ, ਜੋ 2015 ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, 2022 ਤੱਕ ਵਿਕਰੀ ਵਿੱਚ $1 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਈ।

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਏਰੀਆਨਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ-ਬੁਟੇਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜੂਨ, 1993 ਨੂੰ ਬੋਕਾ ਰੈਟਨ, ਫਲੋਰੀਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ।&lt;ref name=&quot;allmusicbio&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/ariana-grande-mn0002264745/biography|title=Ariana Grande Biography|last=Collar|first=Matt|publisher=[[AllMusic]]|access-date=May 22, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.ibtimes.com/who-ariana-all-about-ariana-grande-leader-arianators-1415616|title=Who Is Ariana? All About Ariana Grande, Leader of the Arianators|last=Sheets|first=Connor Adams|date=October 6, 2013|work=[[International Business Times]]|access-date=February 7, 2015}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 1964 ਤੋਂ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਹੋਜ਼-ਮੈਕਕਨ ਕਮਿਊਨੀਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਦੇ ਬਰੁਕਲਿਨ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸੀਈਓ ਜੋਨ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੀ ਧੀ ਹੈ,&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Connor|first=Katie|date=July 11, 2018|title=Ariana Grande Is Here to Save Us|url=https://www.elle.com/culture/music/a22094769/ariana-grande-sweetener-album-manchester-cover-story|magazine=[[Elle (magazine)|Elle]]}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਬੋਕਾ ਰੈਟਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਫਿਕ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਫਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕ ਐਡਵਰਡ ਬੁਟੇਰਾ।&lt;ref name=&quot;DailyNews1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/ariana-grande-owes-stardom-singing-not-sex-appeal-article-1.1902829|title=Ariana Grande owes her stardom to singing, not sex appeal|last=Farber|first=Jim|date=August 14, 2014|work=[[New York Daily News|Daily News]]|access-date=February 7, 2015|location=New York City}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BillboardFreaky2&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Goodman|first=Lizzy|date=August 15, 2014|title=Billboard Cover: Ariana Grande on Fame, Freddy Krueger and Her Freaky Past|url=https://www.billboard.com/articles/news/6221482/billboard-cover-ariana-grande-on-fame-freddy-krueger-and-her-freaky-past|magazine=Billboard|access-date=September 1, 2014}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਇਤਾਲਵੀ&lt;ref name=&quot;Savage4&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-40005064|title=Ariana Grande: The diva with a heart|last=Savage|first=Mark|date=May 23, 2017|access-date=October 25, 2017|publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt; ਮੂਲ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿਸੀਲੀਅਨ ਅਤੇ ਅਬਰੂਜ਼ੀ ਮੂਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite tweet|user=ArianaGrande}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੌਤੇਲਾ ਭਰਾ, ਫ੍ਰੈਂਕੀ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹੈ,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2014/11/13/style/frankie-grande-ariana-grandes-half-brother-stars-in-rock-of-ages.htm|title=Frankie Grande, Ariana Grande's Half Brother, Stars in ''Rock of Ages''|last=Musto|first=Michael|date=November 12, 2014|work=[[The New York Times]]|author-link=Michael Musto}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.harpersbazaar.com/celebrity/latest/news/a19403/ariana-grande-reaction-frankie-grade-gay|title=Ariana Grande Had the Perfect Response When Her Brother Came Out|last=Gonzales|first=Erica|date=December 14, 2016|work=[[Harpers Bazaar]]}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਆਪਣੀ ਨਾਨੀ ਮਾਰਜੋਰੀ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨਾਲ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Maldonado|first=Jennifer|date=April 25, 2016|title=Ariana Grande Holds Hands With Her Favorite Person on Snapchat|url=http://www.m-magazine.com/posts/ariana-grande-snapchat-singer-holds-hands-with-her-nonna-100011/photos/ariana-grande-140091|magazine=M Magazine}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਤੋਂ ਫਲੋਰੀਡਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਠ ਜਾਂ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;BillboardFreaky2&quot;/&gt;

ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਫਲੋਰਿਡਾ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਸੀਜ਼ਨ ਟਿਕਟ ਧਾਰਕ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਹਰ ਇੱਕ ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਹਾਕੀ ਪੱਕ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਮਾਮੂਲੀ [[ਨੀਲ (ਸੱਟ)|ਸੱਟਾਂ]] ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਘਟਨਾ 9 ਅਕਤੂਬਰ, 1998 ਨੂੰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਰ ਰੈਂਟਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿਖੇ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਨਿਯਮਤ-ਸੀਜ਼ਨ ਗੇਮ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਇੰਟਰਮਿਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਬਿਲਕੁਲ-ਨਵੇਂ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ੈਂਬੋਨੀ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਬੱਚੀ ਵੀ ਸੀ, ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਨਿਲਾਮੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ $200 ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ।&lt;ref&gt;[https://www.sun-sentinel.com/news/fl-xpm-1998-10-10-9810100067-story.html Lambiet, Jose. ]&lt;/ref&gt; ਜ਼ੈਂਬੋਨੀ 'ਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਕ ਫੋਟੋ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ''ਦੱਖਣੀ ਫਲੋਰੀਡਾ ਸਨਸੈਂਟੀਨਲ'' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;[https://www.sun-sentinel.com/local/fl-ne-ariana-grande-zamboni-sun-sentinel-archives-20190209-story.html Alanez, Tonya. ]&lt;/ref&gt; 8 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 16 ਜਨਵਰੀ, 2002 ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਬਲੈਕਹਾਕਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪੈਂਥਰਜ਼ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਖੇਡ ਵਿੱਚ &quot; ਦਿ ਸਟਾਰ-ਸਪੈਂਗਲਡ ਬੈਨਰ &quot; ਗਾਇਆ।&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=QEwwhklDbVo Ariana Grande at 8 years old singing National Anthem &amp;#x2013; YouTube (via Ariana Grande Official Artist Channel).]&lt;/ref&gt;

ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਫੋਰਟ ਲਾਡਰਡੇਲ ਚਿਲਡਰਨ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://articles.sun-sentinel.com/2012-08-31/news/fl-boca-ariana-grande-20120830_1_twitter-nickelodeon-social-media|title=America's Tweetheart: Boca-born singer/actress big on Twitter|last=Geggis|first=Anne|date=August 31, 2012|work=[[Sun-Sentinel]]|access-date=September 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20180806182101/http://articles.sun-sentinel.com/2012-08-31/news/fl-boca-ariana-grande-20120830_1_twitter-nickelodeon-social-media|archive-date=August 6, 2018|location=Florida}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤਕ ''ਐਨੀ'' ਵਿੱਚ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸਨੇ ''ਦ ਵਿਜ਼ਾਰਡ ਆਫ ਓਜ਼'' ਅਤੇ ''ਬਿਊਟੀ ਐਂਡ ਦ ਬੀਸਟ'' ਦੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਡਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Savage4&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Complex&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Nostro|first=Lauren|title=Who Is Ariana Grande? – Growing Up and Starting to Sing|url=http://www.complex.com/music/2013/08/who-is-ariana-grande/growing-up-and-starting-to-sing|magazine=Complex|access-date=2022-12-20|archive-date=2019-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719140117/https://www.complex.com/music/2013/08/who-is-ariana-grande/growing-up-and-starting-to-sing|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਕਰੂਜ਼ ਸ਼ਿਪ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਰਾਓਕੇ ਲਾਉਂਜ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕਈ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਫਲੋਰੀਡਾ ਦੇ ਫਿਲਹਾਰਮੋਨਿਕ, ਫਲੋਰਿਡਾ ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਪੌਪਸ ਅਤੇ ਸਿੰਫੋਨਿਕ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;AboutGrande&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.mtv.com/artists/ariana-grande/biography/|title=About Ariana Grande|publisher=MTV|access-date=August 28, 2014|archive-date=ਫ਼ਰਵਰੀ 16, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170216080254/http://www.mtv.com/artists/ariana-grande/biography/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ ਪਾਈਨ ਕ੍ਰੈਸਟ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਬ੍ਰੋਵਾਰਡ ਪ੍ਰੈਪਰੇਟਰੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Wilson|first=Olivia|date=December 9, 2014|title=16 Celebrities You Didn't Know Went to Boarding or Prep School|url=http://www.teen.com/2014/12/09/celebrities/celebrities-who-went-to-boarding-prep-school/#1|magazine=[[Teen (magazine)|Teen]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170815024411/http://www.teen.com/2014/12/09/celebrities/celebrities-who-went-to-boarding-prep-school/#1|archive-date=August 15, 2017|access-date=May 31, 2016}}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==

=== 2008-2012: ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਨਿੱਕੇਲੋਡੀਅਨ ===
13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਥੀਏਟਰ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wallstcheatsheet.com/entertainment/8-things-you-might-not-know-about-ariana-grande.html/?a=viewall|title=8 Things You Might Not Know About Ariana Grande|last=Sahagian|first=Jacqueline|date=September 9, 2014|publisher=Entertainment Cheat Sheet|archive-url=https://web.archive.org/web/20150101102544/http://wallstcheatsheet.com/entertainment/8-things-you-might-not-know-about-ariana-grande.html/?a=viewall|archive-date=January 1, 2015|access-date=September 15, 2014}}&lt;/ref&gt; ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ [[ਲਾਸ ਐਂਜਲਸ|ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]] ਪਹੁੰਚੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਐਲਬਮ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ: &quot;ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ, 'ਮੈਂ ਇੱਕ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਐਲਬਮ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ,' ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨ 'ਉਮ, ਇਹ ਇੱਕ ਹੈਲੁਵਾ ਟੀਚਾ ਹੈ। ! 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਆਰ ਐਂਡ ਬੀ ਐਲਬਮ ਕੌਣ ਖਰੀਦਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? !'&quot;&lt;ref name=&quot;BillboardFreaky2&quot;/&gt; 2008 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰੌਡਵੇ ਸੰਗੀਤਕ ''[[13 (ਸੰਗੀਤ)|13]]'' ਵਿੱਚ ਚੀਅਰਲੀਡਰ ਸ਼ਾਰਲੋਟ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/10/06/theater/reviews/06bran.html|title=Stranger in Strange Land: The Acne Years|last=Brantley|first=Ben|date=October 6, 2008|work=[[The New York Times]]|access-date=September 11, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=December 5, 2013|title=Ariana Grande|url=http://www.timeforkids.com/news/ariana-grande/133541|magazine=[[Time for Kids]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131218235254/https://www.timeforkids.com/news/ariana-grande/133541/|archive-date=December 18, 2013|access-date=September 7, 2014}}&lt;/ref&gt; ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੰਗੀਤਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਉੱਤਰੀ ਬ੍ਰੋਵਾਰਡ ਪ੍ਰੈਪਰੇਟਰੀ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ; ਸਕੂਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਊਟਰਾਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਭੇਜੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.girl2watch.com/ariana-grande-from-boca-to-broadway|title=Ariana Grande: From Boca to Broadway|date=May 4, 2010|publisher=Girl2watch.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100718135009/http://www.girl2watch.com/ariana-grande-from-boca-to-broadway/|archive-date=July 18, 2010|access-date=June 23, 2010}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਜੈਜ਼ ਕਲੱਬ ਬਰਡਲੈਂਡ ਵਿਖੇ ਕਈ ਵਾਰ ਗਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{Cite web|url=http://arianagrande.info/site/?page_id=2|title=About|publisher=Ariana Grande official website|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721184425/http://arianagrande.info/site/?page_id=2|archive-date=July 21, 2011|access-date=March 6, 2012}}&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Ariana_Grande_by_David_Shankbone_(cropped).jpg|thumb|2010 ਟ੍ਰਿਬੇਕਾ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਡੇ]]
ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ 2009 ਵਿੱਚ ''13'' ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਐਲਿਜ਼ਾਬੈਥ ਗਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਲੋਡੀਓਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ''ਵਿਕਟੋਰੀਅਸ'' ਵਿੱਚ ਕਾਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Liz2009&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Brown|first=Lauren|date=April 21, 2010|title=Elizabeth Gillies from Victorious Interview|url=http://www.seventeen.com/cosmogirl/five-questions-elizabeth-gillies|magazine=[[Seventeen (American magazine)|Seventeen]]|access-date=August 30, 2014}}&lt;/ref&gt; ਸਿਟਕਾਮ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ [[ਮੰਚੀ ਕਲਾਵਾਂ (ਪ੍ਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ)|ਪਰਫਾਰਮਿੰਗ ਆਰਟਸ]] ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ &quot;ਅਦਬ ਨਾਲ ਮੱਧਮ&quot; ਕੈਟ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ ਖੇਡਿਆ।&lt;ref name=&quot;Savage4&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Liz2009&quot; /&gt; ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਲ ਲਈ ਹਰ ਦੂਜੇ ਹਫ਼ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Mueller|first=Marissa G.|date=June 7, 2019|title=Ariana Grande Wore Her Hair Down Again, and Fans Still Can't Handle It|url=https://www.allure.com/story/ariana-grande-hair-down-no-ponytail-photos|magazine=[[Allure (magazine)|Allure]]|quote=Since people give me such a hard time about my hair I thought I'd take the time to explain the whole situation to everybody,&quot; she wrote on Facebook. &quot;I had to bleach my hair and dye it red every other week for the first 4 years of playing Cat... as one would assume, that completely destroyed my hair.}}&lt;/ref&gt; ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ 5.7 ਮਿਲੀਅਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿੱਕੇਲੋਡੀਓਨ ਵਿੱਚ ਲਾਈਵ-ਐਕਸ਼ਨ ਲੜੀ ਲਈ ਦੂਜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਹੋਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/03/26/arts/television/26victor.html|title=First the Tween Heart, Now the Soul|last=Wyatt|first=Edward|date=March 25, 2010|work=The New York Times|access-date=August 30, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;rat2&quot;&gt;{{Cite web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2010/03/29/nickelodeon-scores-2nd-biggest-kids-choice-awards-victorious-bows-to-5-7-million/46493/|title=Nickelodeon Scores 2nd Biggest &quot;Kids' Choice Awards&quot;; &quot;Victorious&quot; Bows to 5.7 Million|last=Seidman|first=Robert|date=March 29, 2010|publisher=TV by the Numbers|archive-url=https://web.archive.org/web/20150711234226/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2010/03/29/nickelodeon-scores-2nd-biggest-kids-choice-awards-victorious-bows-to-5-7-million/46493/|archive-date=July 11, 2015|access-date=September 3, 2014}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਨੇ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਰੁਤਬੇ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਕੈਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਅਦਾਕਾਰੀ &quot;ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਗੀਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।&quot;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Greene|first=Andy|date=May 22, 2014|title=How Ariana Grande and Max Martin Made 'Problem' the Song of the Summer|url=https://www.rollingstone.com/music/news/how-ariana-grande-and-max-martin-made-problem-the-song-of-the-summer-20140522|magazine=[[Rolling Stone]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180407224107/https://www.rollingstone.com/music/news/how-ariana-grande-and-max-martin-made-problem-the-song-of-the-summer-20140522|archive-date=April 7, 2018|access-date=September 2, 2014}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਤੁਲਨਾ &quot;ਕਲਿਊਲੈਸ ਵਿੱਚ ''ਹੈਪਲੈਸ'' ਤਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ [[ਬ੍ਰਿਟਨੀ ਮਰਫੀ]] ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ&quot; ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ &quot;ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ&quot; ਪਰ &quot;ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਿੱਠਾ&quot; ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;BillActing&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Unterberger|first=Andrew|date=August 22, 2014|title=A Critical Evaluation of Ariana Grande's Acting|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6228967/ariana-grande-acting-victorious-sam-cat|magazine=Billboard|access-date=September 3, 2014}}&lt;/ref&gt;

=== 2013-2015: ''ਤੁਹਾਡਾ ਸੱਚਾ'' ਅਤੇ ''ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ'' ===
[[ਤਸਵੀਰ:ArianaGrandeDecember2013_ohne_Hintergrund.jpg|left|thumb|ਗ੍ਰੈਂਡ 2013 ਵਿੱਚ]]
ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ''ਯੋਰਸ ਟਰੂਲੀ'', ਅਸਲ ਵਿੱਚ ''ਡੇਡ੍ਰੀਮਿਨ''' ਸਿਰਲੇਖ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fanlala.com/news/ariana-grande-finishes-recording-first-album|title=Ariana Grande Finishes Recording First Album|publisher=Fanlala|archive-url=https://web.archive.org/web/20130702071145/http://www.fanlala.com/news/ariana-grande-finishes-recording-first-album|archive-date=July 2, 2013|access-date=June 24, 2013}}&lt;/ref&gt; ਇਹ 30 ਅਗਸਤ, 2013 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੂਐਸ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' 200 ਐਲਬਮਾਂ ਦੇ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 138,000 ਕਾਪੀਆਂ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Caulfield|first=Keith|date=September 11, 2013|title=Ariana Grande Debuts At No. 1 On ''Billboard'' 200|url=https://www.billboard.com/articles/news/5687364/ariana-grande-debuts-at-no-1-on-billboard-200|magazine=Billboard|access-date=September 11, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rap-up.com/2013/09/11/ariana-grande-tamar-braxton-score-top-debuts/|title=Ariana Grande, Tamar Braxton Score Top Debuts|date=September 11, 2014|website=Rap-Up|access-date=August 29, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20190624155737/https://www.rap-up.com/2013/09/11/ariana-grande-tamar-braxton-score-top-debuts/|archive-date=ਜੂਨ 24, 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ਯੂਅਰਸ ਟਰੂਲੀ'' ਨੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ariacharts.com.au/chart/download/1478/albums|title=WEEK COMMENCING 9 SEPTEMBER, 2013|publisher=ARIA|archive-url=https://web.archive.org/web/20130921055715/http://www.ariacharts.com.au/chart/download/1478/albums|archive-date=September 21, 2013}}&lt;/ref&gt; ਯੂਕੇ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-1975-score-debut-number-1-album-2474/|title=The 1975 score debut Number 1 album|last=Lane|first=Daniel|publisher=[[Official Charts Company]]|access-date=September 8, 2013}}&lt;/ref&gt; ਆਇਰਲੈਂਡ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%252Fmusicvideo%252Fmusic%252Farchive%252Findex_test.jsp&amp;ct=240002&amp;arch=t&amp;lyr=2013&amp;year=2013&amp;week=36|title=GFK Chart-Track – Irish Album Chart 5 September 2013|website=www.chart-track.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20181214135218/http://www.chart-track.co.uk/index.jsp?c=p%2Fmusicvideo%2Fmusic%2Farchive%2Findex_test.jsp&amp;ct=240002&amp;arch=t&amp;lyr=2013&amp;year=2013&amp;week=36|archive-date=December 14, 2018|access-date=March 31, 2016}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਿਖਰਲੇ ਦਸਾਂ ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Ariana+Grande&amp;titel=Yours+Truly&amp;cat=a|title=Yours Truly|publisher=Dutch Charts}}&lt;/ref&gt; [[ਪਿਟਸਬਰਗ]] ਰੈਪਰ ਮੈਕ ਮਿਲਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲਾ ਇਸਦਾ ਮੁੱਖ ਸਿੰਗਲ, &quot; ਦਿ ਵੇ &quot; ਯੂਐਸ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਹੌਟ 100 'ਤੇ ਦਸਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ,&lt;ref name=&quot;billboard1&quot;&gt;{{Cite magazine|date=February 16, 2008|title=Macklemore &amp; Ryan Lewis Top Hot 100; Imagine Dragons, Ariana Grande Hit Top 10|url=https://www.billboard.com/articles/news/1555888/macklemore-ryan-lewis-top-hot-100-imagine-dragons-ariana-grande-hit-top-10|magazine=Billboard|access-date=May 5, 2013}}&lt;/ref&gt; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਨੌਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=June 12, 2013|title=The song, featuring T.I. and Pharrell, zips 6–1 to become Thicke's first Hot 100 No. 1. Plus, Ariana Grande returns to the top 10 at a new peak and Miley Cyrus debuts at No. 11|url=https://www.billboard.com/articles/news/1566519/robin-thickes-blurred-lines-hits-no-1-on-hot-100|magazine=Billboard|access-date=August 29, 2014}}&lt;/ref&gt; 1972 ਦੇ ਦ ਜਿਮੀ ਕੈਸਟਰ ਬੰਚ ਦੇ ਗਾਣੇ &quot; ਟ੍ਰੋਗਲੋਡਾਈਟ (ਕੇਵ ਮੈਨ) &quot; ਦੇ &quot;ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ&quot; ਦੀ ਲਾਈਨ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲਈ ਗ੍ਰਾਂਡੇ 'ਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.digitalspy.com/music/news/a538118/ariana-grande-faces-lawsuit-over-allegedly-copying-song-lyrics.html|title=Ariana Grande faces lawsuit over allegedly copying song lyrics|last=Corner|first=Lewis|date=December 13, 2013|website=Digital Spy|access-date=August 31, 2014}}&lt;/ref&gt; ਐਲਬਮ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿੰਗਲ, &quot; ਬੇਬੀ ਆਈ &quot;, ਜੁਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hollywoodlife.com/2013/07/15/ariana-grande-baby-i-new-single|title=Ariana Grande: 'Baby I' – Singer Reveals Name of New Single|last=Thompson|first=Avery|date=July 15, 2013|website=[[Hollywood Life]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190629033616/https://hollywoodlife.com/2013/07/15/ariana-grande-baby-i-new-single/|archive-date=June 29, 2019|access-date=August 11, 2013}}&lt;/ref&gt; ਇਸਦਾ ਤੀਜਾ ਸਿੰਗਲ, &quot; ਰਾਈਟ ਦੇਅਰ &quot;, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਡਿਟਰੋਇਟ|ਡੇਟ੍ਰੋਇਟ]] ਰੈਪਰ ਬਿਗ ਸੀਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਅਗਸਤ 2013 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Lipshutz|first=Jason|date=October 30, 2013|title=Ariana Grande, Big Sean Masquerade in 'Right There' Video: Watch|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/5770708/ariana-grande-big-sean-masquerade-in-right-there-video-watch|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=January 14, 2014}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਹਾਟ 100 ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 21ਵੇਂ ਅਤੇ 84ਵੇਂ ਨੰਬਰ ਉੱਤੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Lipshutz|first=Jason|date=July 31, 2013|title=Ariana Grande Unveils 'Yours Truly' Artwork, Confirms Release Date|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/5380950/ariana-grande-unveils-yours-truly-artwork-confirms-release-date|magazine=Billboard|access-date=July 31, 2013}}&lt;/ref&gt;

ਗ੍ਰੈਂਡ 27 ਸਤੰਬਰ, 2014 ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ ਪ੍ਰੈਟ ਦੇ ਨਾਲ, ''ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ'' ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Reed|first=Ryan|date=September 10, 2014|title=Ariana Grande, Chris Pratt Set for 'Saturday Night Live' Premiere|url=https://www.rollingstone.com/tv/news/ariana-grande-chris-pratt-set-for-saturday-night-live-premiere-20140910|magazine=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912222951/http://www.rollingstone.com/tv/news/ariana-grande-chris-pratt-set-for-saturday-night-live-premiere-20140910|archive-date=September 12, 2014|access-date=September 17, 2014}}&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ, ''ਮਾਈ ਏਵਰੀਥਿੰਗ'' ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਿੰਗਲ, &quot; ਲਵ ਮੀ ਹਾਰਡਰ &quot;, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਕਲਾਕਾਰ [[ਦ ਵੀਕੇਂਡ|ਦਿ ਵੀਕੈਂਡ ਦੀ]] ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ, ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Trust|first=Gary|date=October 17, 2014|title=Hot 100 Chart Moves: Ed Sheeran, Ariana Grande, Fergie Debut|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6289067/hot-100-ed-sheeran-ariana-grande-fergie|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਗੀਤ 2014 ਦਾ ਉਸਦਾ ਚੌਥਾ ਸਿਖਰਲੇ ਦਸ ਸਿੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਸ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਲਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Williams|first=Brillion|date=January 22, 2015|title=Ariana Grande to Be Headlining NBA All-Star Show|url=http://fdrmx.com/ariana-grande-headlining-nba-star-show|magazine=Billboard|archive-url=https://web.archive.org/web/20150210062416/http://fdrmx.com/ariana-grande-headlining-nba-star-show|archive-date=February 10, 2015|access-date=February 7, 2015}}&lt;/ref&gt; ਨਵੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ''ਦ ਹੰਗਰ ਗੇਮਜ਼: ਮੋਕਿੰਗਜੇ - ਭਾਗ 1'' (2014) ਲਈ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਤੋਂ ਮੇਜਰ ਲੇਜ਼ਰ ਦੇ ਗੀਤ &quot; ਆਲ ਮਾਈ ਲਵ &quot; ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.josepvinaixa.com/blog/majo-lazer-all-my-love-premiere/|title=Major Lazer &quot;All My Love&quot; (featuring Ariana Grande) [Single Premiere]|date=November 13, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141116023939/http://www.josepvinaixa.com/blog/majo-lazer-all-my-love-premiere/|archive-date=November 16, 2014|access-date=November 13, 2014}}&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਈਪੀ, ''ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਕਿੱਸਸ'' (2014) ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਵਜੋਂ &quot; ਸੈਂਟਾ ਟੇਲ ਮੀ &quot; ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸਮਸ ਗੀਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/2007283/ariana-grande-santa-tell-me/|title=Ariana Grande's 'Santa Tell Me' Is Officially Here, and It Sounds Like Christmas Came Early!|last=White|first=Caitlin|date=November 24, 2014|website=MTV|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਜੂਨ 21, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621221327/http://www.mtv.com/news/2007283/ariana-grande-santa-tell-me/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਨੇ ਸਿੰਗਲ ਨੂੰ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.billboard.com/charts/greatest-of-all-time-holiday-100-songs/|title=Greatest of All Time Holiday 100 Songs|work=Billboard|access-date=August 31, 2022}}&lt;/ref&gt; ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਉਹ ਨਿੱਕੀ ਮਿਨਾਜ ਦੀ ਤੀਜੀ ਐਲਬਮ ''ਦਿ ਪਿੰਕਪ੍ਰਿੰਟ'' 'ਤੇ, ਗੀਤ ''ਗੈਟ ਆਨ ਯੂਅਰ ਕਿਨੀਜ਼'' ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਮਾਈ ਏਵਰੀਥਿੰਗ'', &quot; ਵਨ ਲਾਸਟ ਟਾਈਮ &quot; ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਸਿੰਗਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ 13ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite magazine|title=Ariana Grande – Chart History: The Hot 100|url={{BillboardURLbyName|artist=ariana grande|chart=Hot 100}}|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=January 29, 2019}}&lt;/ref&gt;

=== 2015–2017: ''ਖਤਰਨਾਕ ਔਰਤ'' ===
ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਤੀਜੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ, ''ਡੈਂਜਰਸ ਵੂਮੈਨ'', ਜਿਸਦਾ ਮੂਲ ਸਿਰਲੇਖ ''ਮੂਨਲਾਈਟ'' ਸੀ, ਲਈ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.eonline.com/news/742494/ariana-grande-just-changed-the-title-of-her-upcoming-album-and-revealed-a-partial-track-list|title=Ariana Grande Just Changed the Title of Her Upcoming Album and Revealed a Partial Track List|last=Fishe|first=Kendall|date=February 23, 2016|website=E! Online}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/2173375/ariana-grande-third-album-title/|title=Ariana Grande Revealed Her New Album Title – And It's Literally Out of This World|last=Roth|first=Madeline|date=May 30, 2015|website=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530221938/http://www.mtv.com/news/2173375/ariana-grande-third-album-title/|archive-date=May 30, 2015|access-date=May 30, 2015}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸਿੰਗਲ &quot; ਫੋਕਸ &quot; ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਐਲਬਮ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਸਿੰਗਲ ਵਜੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਗੀਤ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਹਾਟ 100 ਉੱਤੇ ਸੱਤਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Trust|first=Gary|date=November 9, 2015|title=Adele's 'Hello' Tops Hot 100 for Second Week; Ariana Grande, Meghan Trainor Hit Top 10|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6754159/adele-hello-hot-100-second-week|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ ਹੂ ਇਜ਼ ਫੈਂਸੀ ਨੇ ਸਿੰਗਲ &quot; ਬੁਆਏਜ਼ ਲਾਈਕ ਯੂ &quot; ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਤੇ ਮੇਘਨ ਟ੍ਰੇਨਰ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.m-magazine.com/posts/ariana-grande-teams-with-who-is-fancy-for-boys-like-you-song-77005|title=Ariana Grande Teams With Who is Fancy For 'Boys Like You' Song|last=Thompson|first=Heather|date=November 23, 2015|website=[[M Magazine]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20151116015553/http://www.m-magazine.com/posts/ariana-grande-teams-with-who-is-fancy-for-boys-like-you-song-77005|archive-date=November 16, 2015|access-date=November 23, 2015}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੂੰ &quot; ਓਵਰ ਐਂਡ ਓਵਰ ਅਗੇਨ &quot; ਦੇ ਰੀਮਿਕਸ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਗਾਇਕ ਨਾਥਨ ਸਾਈਕਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ''ਅਨਫਿਨੀਸ਼ਡ ਬਿਜ਼ਨਸ'' ਦਾ ਇੱਕ ਗੀਤ, ਜੋ ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Mallenbaum|first=Carly|date=January 16, 2016|title=Hear Ariana Grande Join Ex-Boyfriend Nathan Sykes on 'Over and Over Again'|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/hear-ariana-grande-join-ex-boyfriend-nathan-sykes-on-over-and-over-again-178484/|magazine=[[Rolling Stone]]}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਕਾਮੇਡੀ ਫਿਲਮ ''ਜ਼ੂਲੈਂਡਰ 2'' ਵਿੱਚ ਬੇਨ ਸਟਿਲਰ ਅਤੇ ਓਵੇਨ ਵਿਲਸਨ ਅਭਿਨੇਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੈਮਿਓ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref name=&quot;Zoolander2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.vulture.com/2015/07/susan-sarandon-on-death-row-stories.html|title=Susan Sarandon on Death Row Stories, Ariana Grande, and Doing TV for the First Time|website=Vulture}}&lt;/ref&gt; ਮਾਰਚ 2016 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਉਸੇ ਨਾਮ ਦੀ ਰੀਟਾਈਟਲ ਐਲਬਮ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਸਿੰਗਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ &quot; ਖਤਰਨਾਕ ਵੂਮੈਨ &quot; ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Nolfi|first=Joey|date=March 10, 2016|title=Hear Ariana Grande's sultry new single 'Dangerous Woman'|url=https://www.ew.com/article/2016/03/10/ariana-grande-dangerous-woman|magazine=Entertainment Weekly|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਮਾਰਚ 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220316225641/https://ew.com/article/2016/03/10/ariana-grande-dangerous-woman/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://itunes.apple.com/us/album/dangerous-woman/id1091145606|title=iTunes – Music – Dangerous Woman by Ariana Grande|publisher=[[iTunes Store]] (US)|access-date=March 10, 2016}}&lt;/ref&gt; ਸਿੰਗਲ ਨੇ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਹੌਟ 100 'ਤੇ ਦਸਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਐਲਬਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਤੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਵਿੱਚ ਲੀਡ ਸਿੰਗਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। &lt;ref name=&quot;FirstThree&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Trust|first=Gary|date=March 21, 2016|title=Rihanna Rules Hot 100 for Fifth Week, Ariana Grande Debuts at No. 10|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7263992/rihanna-hot-100-no-1-fifth-week-ariana-grande-debuts|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ''ਸੈਟਰਡੇ ਨਾਈਟ ਲਾਈਵ'' ਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ &quot;ਡੇਂਜਰਸ ਵੂਮੈਨ&quot; ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਿੰਗਲ &quot; ਬੀ ਓਲਰਾਟ &quot; ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hollywoodlife.com/2016/03/13/ariana-grande-snl-performance-dangerous-woman-be-alright|title=Ariana Grande Crushes 'Dangerous Woman' &amp; 'Be Alright' Performances On ''SNL''|last=Hilliday|first=B. S|date=March 13, 2016|website=Hollywood Life|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319213257/https://hollywoodlife.com/2016/03/13/ariana-grande-snl-performance-dangerous-woman-be-alright/|archive-date=March 19, 2019|access-date=March 13, 2016}}&lt;/ref&gt; ਜੋ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਹੌਟ 100 ਉੱਤੇ 43ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Trust|first=Gary|date=March 31, 2016|title=Hot 100 Chart Moves: Iggy Azalea &amp; Ariana Grande Debut|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7318682/hot-100-chart-moves-iggy-azalea-ariana-grande-debut|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿੱਖ ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://shows.huffingtonpost.com/video/ariana-grande-incredibly-imitates-whitney-celine-britney-and-more-519579275|title=Ariana Grande Incredibly Imitates Whitney, Celine, Britney and More|date=March 14, 2016|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 26, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026185030/https://www.huffpost.com/section/video|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://time.com/4257737/ariana-grande-saturday-night-live-review/|title=Ariana Grande's Saturday Night Live Performance Was a Triumph|last=D'Addario|first=Daniel|access-date=2022-12-20|archive-date=2019-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319213248/http://time.com/4257737/ariana-grande-saturday-night-live-review/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਉਸਨੇ ''ਦ ਟੂਨਾਈਟ ਸ਼ੋਅ'' ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਸਨ। &lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Iasimone|first=Ashley|date=March 13, 2016|title=Watch All of Ariana Grande's Celebrity Impressions|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/7256256/ariana-grande-celebrity-impressions-watch|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ &quot;ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੇਜ਼ਬਾਨ&quot; ਵਜੋਂ ''ਐਂਟਰਟੇਨਮੈਂਟ ਵੀਕਲੀ'' 'ਤੇ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਵੋਟਿੰਗ ਪੋਲ ਜਿੱਤੀ। &lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Labrecque|first=Jeff|date=May 27, 2016|title=''Saturday Night Live'' 2016: And the best host of the season is...?&quot;|url=https://www.ew.com/article/2016/05/27/saturday-night-live-best-host-winner-2016|magazine=Entertainment Weekly|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਜੁਲਾਈ 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728101218/https://ew.com/article/2016/05/27/saturday-night-live-best-host-winner-2016/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਮਈ 2016 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ''ਦ ਵੌਇਸ'' ਸੀਜ਼ਨ 10 ਦੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਐਲਬਮ &quot; ਇਨਟੂ ਯੂ &quot; ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿੰਗਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ 13ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{Cite magazine|title=Ariana Grande chart history|url=https://www.billboard.com/artist/1484343/ariana-grande/chart|magazine=Billboard|access-date=July 21, 2016|archive-date=ਜੁਲਾਈ 22, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160722224955/http://www.billboard.com/artist/1484343/ariana-grande/chart|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ &quot;ਖਤਰਨਾਕ ਔਰਤ&quot; 'ਤੇ [[ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ ਅਗੁਲੇਰਾ|ਕ੍ਰਿਸਟੀਨਾ]] ਐਗੁਏਲੇਰਾ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਾਈ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.self.com/trending/2016/05/watch-christina-aguilera-and-ariana-grande-stun-in-this-dangerous-woman-duet|title=Watch Christina Aguilera and Ariana Grande Stun in This 'Dangerous Woman' Duet|last=Lanquist|first=Lindsey|date=May 25, 2016|website=Self|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਅਗਸਤ 12, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812034742/http://www.self.com/trending/2016/05/watch-christina-aguilera-and-ariana-grande-stun-in-this-dangerous-woman-duet/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਮਾਰਚ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਹ ''ਦਿ ਵਾਇਸ'' ਦੇ 21ਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਕੋਚ ਵਜੋਂ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆਈ। ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਨਖਾਹ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੋਚ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੀਜ਼ਨ $25 ਮਿਲੀਅਨ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/now/ariana-grande-highest-paid-coach-230007598.html|title=Ariana Grande Is the Highest-Paid Coach in 'Voice' History—Here's Her Salary &amp; Net Worth|last=Swaroop|first=Ananya|date=April 1, 2021|website=[[Yahoo!]]|language=en-US|access-date=January 19, 2022}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰੈਂਡ ਸ਼ੋਅ ਦੇ 22ਵੇਂ ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://deadline.com/2022/05/blake-shelton-john-legend-gwen-stefani-to-coach-the-voice-season-22-1235024017/|title=Blake Shelton, John Legend, Gwen Stefani Back As Coaches For 'The Voice' Season 22; Kelly Clarkson's Return Up In The Air|last=Grobar|first=Matt|date=May 14, 2022|website=[[Deadline Hollywood|Deadline]]|language=en-US|access-date=May 15, 2022}}&lt;/ref&gt;

ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ 20 ਮਈ, 2016 ਨੂੰ ''ਡੇਂਜਰਸ ਵੂਮੈਨ'' ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' 200 ਉੱਤੇ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Caulfield|first=Keith|date=May 29, 2016|title=Drake's ''Views'' Still No. 1 on ''Billboard'' 200, Ariana Grande and Blake Shelton Debut at Nos. 2 &amp; 3|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7386082/drake-views-no-1-on-billboard-200-album-chart-ariana-grande-blake-shelton|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ਇਸਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2016-05-30/|title=週間 CDアルバムランキング: 2016年05月16日～2016年05月22|publisher=[[Oricon]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525023530/http://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2016-05-30/|archive-date=May 25, 2016}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ, ਨੀਦਰਲੈਂਡ, ਆਇਰਲੈਂਡ, ਇਟਲੀ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਸਮੇਤ ਕਈ ਹੋਰ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਰਹੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Ariana+Grande&amp;titel=Dangerous+Woman&amp;cat=a|title=Ariana Grande – ''Dangerous Woman''|website=australian-charts.com|access-date=May 29, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/ariana-grande-scores-first-number-1-album-with-dangerous-woman__15171|title=Ariana Grande scores first Number 1 album with Dangerous Woman|last=White|first=Jack|date=May 27, 2016|publisher=[[Official Charts Company]]}}&lt;/ref&gt; ''ਬੀਬੀਸੀ ਨਿਊਜ਼'' ਲਈ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਕ ਸੇਵੇਜ ਨੇ ਐਲਬਮ ਨੂੰ &quot;ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ, ਆਤਮਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਰਿਕਾਰਡ&quot; ਕਿਹਾ।&lt;ref name=&quot;Savage4&quot;/&gt; ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਦੇ [[ਵੈਂਬਲੀ ਸਟੇਡੀਅਮ|ਵੈਂਬਲੇ ਸਟੇਡੀਅਮ]] ਵਿੱਚ ਸਮਰਟਾਈਮ ਬਾਲ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈੱਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਐਲਬਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.capitalfm.com/artists/ariana-grande/performances/greedy-summertime-ball-2016|title=Ariana Grande – 'Greedy' (Live at the Summertime Ball 2016)|date=June 2, 2016|publisher=Capital FM}}&lt;/ref&gt; ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਐਲਬਮ &quot; ਸਾਈਡ ਟੂ ਸਾਈਡ &quot; ਤੋਂ ਇੱਕ ਤੀਜਾ ਸਿੰਗਲ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰੈਪਰ [[ਨਿਕੀ ਮਿਨਾਜ|ਨਿੱਕੀ ਮਿਨਾਜ]], ਹਾਟ 100 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਅੱਠਵੀਂ ਸਿਖਰਲੀ ਦਸ ਐਂਟਰੀ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਚਾਰਟ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=November 23, 2016|title=The Hot 100: The Week of December 3, 2016|url=https://www.billboard.com/charts/hot-100/2016-12-03|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ''ਡੈਂਜਰਸ ਵੂਮੈਨ'' ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਪੌਪ ਵੋਕਲ ਐਲਬਮ ਲਈ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਰਬੋਤਮ ਪੌਪ ਸੋਲੋ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਟਾਈਟਲ ਟਰੈਕ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;GrammyNoms2017&quot;&gt;{{Cite magazine|date=December 6, 2016|title=Here Is the Complete List of Nominees for the 2017 Grammys|url=https://www.billboard.com/articles/news/7597556/grammys-nominees-complete-list-2017|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Dangerous_Woman_Tour2.jpg|thumb|ਗ੍ਰਾਂਡੇ 2017 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਖਤਰਨਾਕ ਔਰਤ ਟੂਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ]]
22 ਮਈ, 2017 ਨੂੰ, [[ਮੈਨਚੇਸਟਰ ਏਰੇਨਾ|ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਅਰੇਨਾ]] ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਇੱਕ [[ਸਵੈਘਾਤੀ ਹਮਲਾ|ਆਤਮਘਾਤੀ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ]] ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੀ - ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਧਮਾਕਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਅਰੀਨਾ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਿੱਚ 22 ਮੌਤਾਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ। ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੌਰੇ ਨੂੰ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 4 ਜੂਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਬੈਨੀਫਿਟ ਕੰਸਰਟ, ਵਨ ਲਵ ਮਾਨਚੈਸਟਰ, ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/ariana-grandes-manchester-benefit-concert-draws-biggest-uk-tv-audience-2017-1010106|title=Ariana Grande's Manchester Benefit Concert Draws Biggest U.K. TV Audience of 2017|date=June 5, 2017|website=The Hollywood Reporter|access-date=June 5, 2017}}&lt;/ref&gt; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਦੇ ਪੀੜਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ $23 ਮਿਲੀਅਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.eonline.com/news/856276/ariana-grande-suspends-remainder-of-dangerous-woman-tour-after-deadly-manchester-arena-explosion|title=Ariana Grande Suspends Remainder of Dangerous Woman Tour After Deadly Manchester Arena Explosion|last=Harrison|first=Lily|date=May 24, 2017|website=Eonline.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FundsRaised&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Blistein|first=Jon|date=August 15, 2017|title=Families of Ariana Grande Concert Attack Victims to Receive $324,000|url=https://www.rollingstone.com/music/news/families-of-ariana-grande-concert-attack-victims-to-receive-324000-w498012|magazine=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616230556/https://www.rollingstone.com/music/news/families-of-ariana-grande-concert-attack-victims-to-receive-324000-w498012|archive-date=June 16, 2018|access-date=August 24, 2017}}&lt;/ref&gt; ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲਿਆਮ ਗਾਲਾਘਰ, ਰੋਬੀ ਵਿਲੀਅਮਜ਼, [[ਜਸਟਿਨ ਬੀਬਰ]], [[ਕੇਟੀ ਪੈਰੀ|ਕੈਟੀ ਪੇਰੀ]], [[ਮਾਇਲੀ ਸਾਇਰਸ|ਮਾਈਲੀ ਸਾਇਰਸ]] ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। &lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Smirke|first=Richard|date=June 4, 2017|title=Bravery, Resilience Shine as Ariana Grande Leads All-Star Benefit Concert for Victims of Manchester Bombing|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/7817617/one-love-manchester-concert-ariana-grande-bravery-resilience|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦੇ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਲਈ, ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਸਿਟੀ ਕਾਉਂਸਿਲ ਨੇ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਆਨਰੇਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;FundsRaised&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/storyline/manchester-concert-explosion/manchester-names-ariana-grande-honorary-citizen-n781711|title=Manchester Names Ariana Grande Honorary Citizen|last=Macguire|first=Eoghan|date=July 12, 2017|website=NBC News}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਦੌਰਾ 7 ਜੂਨ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.cosmopolitan.com.au/celebrity/ariana-grande-resumes-dangerous-woman-world-tour-22609|title=Ariana Grande proves she's an unstoppable force as she resumes her world tour|last=Lynch|first=Jess|date=June 7, 2017|website=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608060705/http://www.cosmopolitan.com.au/celebrity/ariana-grande-resumes-dangerous-woman-world-tour-22609|archive-date=June 8, 2017|access-date=June 8, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/3037300/ariana-grande-goodbye-dangerous-woman-tour|title=Ariana Grande Wrote A Beautiful Goodbye Note To Her Dangerous Woman Tour|last=Lakshmin|first=Deepa|date=September 21, 2017|website=MTV|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਜੂਨ 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190626184557/http://www.mtv.com/news/3037300/ariana-grande-goodbye-dangerous-woman-tour/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅਗਸਤ 2017 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਇੱਕ ਐਪਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ''ਕਾਰਪੂਲ ਕਰਾਓਕੇ'' ਐਪੀਸੋਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਰੰਜਨ ਸੇਠ ਮੈਕਫਾਰਲੇਨ ਨਾਲ ਸੰਗੀਤਕ ਥੀਏਟਰ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।&lt;ref name=&quot;Carpool&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.playbill.com/article/ariana-grande-and-seth-macfarlane-sing-little-shops-suddenly-seymour-on-carpool-karaoke|title=Ariana Grande and Seth MacFarlane Sing ''Little Shop's'' 'Suddenly Seymour' on ''Carpool Karaoke''|last=Fierberg|first=Ruthie|date=August 22, 2017|website=People}}&lt;/ref&gt; ਦਸੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ &quot;ਸਾਲ ਦੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ&quot; ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mtv.co.uk/ariana-grande/news/ariana-grande-is-billboards-female-artist-of-the-year|title=Ariana Grande Is Billboard's Female Artist of the Year|last=McNeilage|first=Ross|date=December 2, 2017|website=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319213256/http://www.mtv.co.uk/ariana-grande/news/ariana-grande-is-billboards-female-artist-of-the-year|archive-date=March 19, 2019|access-date=December 13, 2017}}&lt;/ref&gt;

=== 2018–2019: ''ਸਵੀਟਨਰ'' ਅਤੇ ''ਧੰਨਵਾਦ ਯੂ, ਅੱਗੇ'' ===
ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਫੈਰੇਲ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਚੌਥੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ, ''ਸਵੀਟਨਰ'' ਲਈ ਗੀਤਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪਰ &quot;ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਰੀਸੈਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ&quot;।&lt;ref name=&quot;Fader20182&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.thefader.com/2018/05/30/ariana-grande-cover-story|title=Ariana Grande|last=Tanzer|first=Myles|date=May 30, 2018|website=[[The Fader]]}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਅਪ੍ਰੈਲ 2018 ਵਿੱਚ ''ਸਵੀਟਨਰ'' ਤੋਂ ਲੀਡ ਸਿੰਗਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ &quot; ਨੋ ਟੀਅਰਜ਼ ਲੈਫਟ ਟੂ ਕਰਾਈ &quot; ਨੂੰ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ,&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Reed|first=Ryan|date=April 20, 2018|title=Hear Ariana Grande's Uplifting New Song 'No Tears Left to Cry'|url=https://www.rollingstone.com/music/news/hear-ariana-grandes-uplifting-new-song-no-tears-left-to-cry-w519323|magazine=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140413/https://www.rollingstone.com/music/news/hear-ariana-grandes-uplifting-new-song-no-tears-left-to-cry-w519323|archive-date=June 12, 2018|access-date=April 20, 2018}}&lt;/ref&gt; ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਹੌਟ 100 'ਤੇ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਇੱਕਲੌਤੀ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਿੰਗਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਹੌਟ 100 ਦੇ ਸਿਖਰਲੇ ਦਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀਆਂ ਚਾਰ ਐਲਬਮਾਂ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Trust|first=Gary|date=April 30, 2018|title=Drake Leads ''Billboard'' Hot 100, Ariana Grande Arrives at No. 3 &amp; J. Cole Collects Record Three Debuts in Top 10|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8412480/drake-nice-for-what-hot-100-number-one-ariana-grande-j-cole|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://people.com/music/ariana-grande-the-light-is-coming-music-video-nicki-minaj|title=Ariana Grande Drops 'The Light Is Coming' Video, Frolics in the Woods with Nicki Minaj|last=Nelson|first=Jeff|date=June 20, 2018|website=People}}&lt;/ref&gt; ਜੂਨ 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ &quot; ਬੈੱਡ &quot; ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, [[ਨਿਕੀ ਮਿਨਾਜ|ਨਿੱਕੀ ਮਿਨਾਜ]] ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ''ਕਵੀਨ'' ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿੰਗਲ। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.teenvogue.com/story/ariana-grande-nicki-minaj-just-released-their-new-single-bed|title=Ariana Grande and Nicki Minaj Just Released Their New Single, &quot;Bed&quot;|last=Kiefer|first=Halle|date=June 14, 2018|website=teenVogue|access-date=October 18, 2020}}&lt;/ref&gt; ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ, ਉਸਨੂੰ ਟਰੋਏ ਸਿਵਨ ਦੇ ਸਿੰਗਲ &quot; ਡਾਂਸ ਟੂ ਦਿਸ&quot; ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸੋਫੋਮੋਰ ਐਲਬਮ ਬਲੂਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਸਿੰਗਲ, &quot; ਗੌਡ ਇਜ਼ ਏ ਵੂਮੈਨ &quot;,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vulture.com/2018/07/listen-to-ariana-grandes-new-song-god-is-a-woman.html|title=Listen to Ariana Grande's New Song 'God is a woman'|last=Kiefer|first=Halle|date=July 13, 2018|website=Vulture|access-date=July 13, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Whittum|first=Connor|date=July 13, 2018|title=Ariana Grande's Epic 'God Is a Woman' Video, Decoded|url=https://www.billboard.com/articles/news/8465375/ariana-grande-epic-god-is-a-woman-video-decoded|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ਹਾਟ 100 'ਤੇ 8ਵੇਂ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਟਾਪ ਟੇਨ ਸਿੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Zellner|first=Xander|date=August 27, 2018|title=Ariana Grande Earns 10th Top 10 Hit, Lands 10 Songs on ''Billboard'' Hot 100|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8472538/ariana-grande-10th-top-10-hit-10-songs-billboard-hot-100-chart|magazine=Billboard|access-date=August 27, 2018}}&lt;/ref&gt; ਅਗਸਤ 2018 ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ,&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Blistein|first=Jon|date=June 20, 2018|title=Hear Ariana Grande Tap Nicki Minaj for Snappy 'The Light Is Coming'|url=https://www.rollingstone.com/music/news/hear-ariana-grande-tap-nicki-minaj-for-snappy-the-light-is-coming-w521757|magazine=Rolling Stone|archive-url=https://web.archive.org/web/20180620074213/https://www.rollingstone.com/music/news/hear-ariana-grande-tap-nicki-minaj-for-snappy-the-light-is-coming-w521757|archive-date=June 20, 2018|access-date=June 20, 2018}}&lt;/ref&gt; ''ਸਵੀਟਨਰ'' ਨੇ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' 200&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Kreps|first=Daniel|date=August 26, 2018|title=On the Charts: Ariana Grande's ''Sweetener'' Opens at Number One|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/on-the-charts-ariana-grandes-sweetener-opens-at-number-one-715957|magazine=Rolling Stone|access-date=August 26, 2018}}&lt;/ref&gt; ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/music/sweetener/ariana-grande|title=Reviews for Sweetener by Ariana Grande|website=[[Metacritic]]|access-date=August 28, 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੌਟ 100 'ਤੇ ਐਲਬਮ ਦੇ ਨੌਂ ਗਾਣੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਦਸ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਅੰਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਚੌਥੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਬਣ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Zellner|first=Xander|date=August 27, 2018|title=Ariana Grande Earns 10th Top 10 Hit, Lands 10 Songs on Billboard Hot 100|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8472538/ariana-grande-10th-top-10-hit-10-songs-billboard-hot-100-chart|magazine=Billboard|access-date=August 29, 2018}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ 20 ਅਗਸਤ ਅਤੇ 4 ਸਤੰਬਰ, 2018 ਦਰਮਿਆਨ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ, ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ, ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮੋਟ ਕਰਨ ਲਈ ਚਾਰ ਸੰਗੀਤ ਸਮਾਰੋਹ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਬਿਲ ਦਿ ਸਵੀਟਨਰ ਸੈਸ਼ਨਜ਼ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Legaspi|first=Althea|date=August 8, 2018|title=Ariana Grande Details Intimate ''Sweetener Sessions'' Concerts|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/ariana-grande-details-intimate-sweetener-sessions-concerts-708392|magazine=[[Rolling Stone]]|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਜੂਨ 29, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190629161609/https://www.rollingstone.com/music/music-news/ariana-grande-details-intimate-sweetener-sessions-concerts-708392/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਐਨਬੀਸੀ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ''ਏ ਵੇਰੀ ਵਿਕਡ ਹੈਲੋਵੀਨ'', ਸੰਗੀਤਕ ''ਵਿਕਡ'' ਤੋਂ &quot; ਦਿ ਵਿਜ਼ਾਰਡ ਐਂਡ ਆਈ &quot; ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Lenker|first=Maureen Lee|date=October 29, 2018|title=The 5 best moments in ''A Very Wicked Halloween''|url=https://ew.com/tv/2018/10/29/the-5-best-moments-in-a-very-wicked-halloween|magazine=Entertainment Weekly}}&lt;/ref&gt; ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇੰਟਰਵਿਊਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਾਲੇ, ''ਬੀਬੀਸੀ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਅਰਿਆਨਾ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦਾ'' ਪ੍ਰਸਾਰਣ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cosmopolitan.com/uk/entertainment/a24255798/ariana-grande-bbc-special|title=Ariana Grande has a one hour special airing on the BBC this week and it's a dream|last=Blair|first=Olivia|date=October 29, 2018|website=Cosmopolitan.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AtTheBBC&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.standard.co.uk/stayingin/tvfilm/ariana-grande-at-the-bbc-why-davina-mccall-s-chat-with-star-is-a-must-watch-a3978191.html|title=Ariana Grande at the BBC: Why Davina McCall's chat with star is a must watch|last=Sporn|first=Natasha|date=November 1, 2018|website=Evening Standard}}&lt;/ref&gt;

=== 2020: ''ਅਹੁਦੇ'' ਅਤੇ ''ਦੁਸ਼ਟ'' ===
ਜਨਵਰੀ 2020 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ 2020 iHeartRadio ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Blistering|first=Jon|date=January 8, 2020|title=Billie Eilish, Ariana Grande, Shawn Mendes Lead iHeartRadio Music Awards Nominees|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/billie-eilish-ariana-grande-shawn-mendes-2020-iheartradio-music-awards-nominees-935011/|magazine=Rolling Stone|access-date=January 8, 2020}}&lt;/ref&gt; ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਲੜੀ ''ਕਿਡਿੰਗ'' ਦੇ ਦੂਜੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਜਿਮ ਕੈਰੀ]] ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meaww.com/kidding-season-2-episode-5-promo-watch-preview-ariana-grande-green-fairy-hope-jim-carrey-showtime|title='Kidding' Season 2 Episode 5 will see Ariana Grande's green fairy arrive on Jeff's show as old set collapses|last=Sanyal|first=Pathikrit|date=February 19, 2020|publisher=MEA WorldWide|access-date=February 19, 2020}}&lt;/ref&gt; 27 ਮਾਰਚ, 2020 ਨੂੰ, ਉਹ ਚਾਈਲਡਿਸ਼ ਗੈਂਬਿਨੋ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ 3.15.20 'ਤੇ &quot; ਟਾਈਮ &quot; ਟਰੈਕ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਗ੍ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਜਸਟਿਨ ਬੀਬਰ ਨੇ 8 ਮਈ, 2020 ਨੂੰ &quot; ਸਟੱਕ ਵਿਦ ਯੂ &quot; ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਗੀਤ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ; ਗੀਤ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕੁੱਲ ਕਮਾਈ [[2019–20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ|ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਂਮਾਰੀ]] ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਫਸਟ ਰਿਸਪਾਂਡਰ ਚਿਲਡਰਨਜ਼ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Kaufman&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Kaufman|first=Gil|date=May 7, 2020|title=Justin Bieber &amp; Ariana Grande Are Collaborating For a Good Cause|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9369900/justin-bieber-ariana-grande-collaboration-details|magazine=Billboard|access-date=May 1, 2020}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਗੀਤ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਹੌਟ 100 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਆਇਆ '','' ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦਾ ਤੀਜਾ ਚਾਰਟ-ਟੌਪਿੰਗ ਸਿੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਬੀਬਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੋਵਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਹਾਟ 100 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗੀਤਾਂ ਲਈ ਮਾਰੀਆ ਕੈਰੀ ਅਤੇ [[ਡਰੇਕ (ਰੈਪਰ)|ਡਰੇਕ]] ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ; ਗ੍ਰਾਂਡੇ &quot;ਥੈਂਕ ਯੂ, ਨੈਕਸਟ&quot; ਅਤੇ &quot;7 ਰਿੰਗਸ&quot; ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਨੰਬਰ ਵਾਲੇ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=May 18, 2020|title=Ariana Grande &amp; Justin Bieber's &quot;Stuck With U&quot; Debuts at No. 1 on Hot 100|url=http://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9379745/ariana-grande-justin-bieber-stuck-with-u-number-one|magazine=Billboard|access-date=May 18, 2020}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਗਾਗਾ ਦੀ ਛੇਵੀਂ ਸਟੂਡੀਓ ਐਲਬਮ ''ਕ੍ਰੋਮੈਟਿਕਾ'' ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿੰਗਲ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਲੇਡੀ ਗਾਗਾ]], &quot; ਰੇਨ ਆਨ ਮੀ &quot; ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9379055/lady-gaga-ariana-grande-rain-on-me-release-date|title=Lady Gaga &amp; Ariana Grande's 'Rain on Me' Collaboration Is Coming Really Soon|last=Aniftos|first=Rania|date=May 15, 2020|access-date=May 16, 2020}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਗੀਤ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਹੌਟ 100 'ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਵੀ ਆਇਆ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦਾ ਚੌਥਾ ਨੰਬਰ-ਵਨ ਸਿੰਗਲ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੰਬਰ-1 ਡੈਬਿਊ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;Billboard&quot;&gt;{{Cite magazine|date=June 2020|title=Lady Gaga &amp; Ariana Grande's 'Rain on Me' Debuts at No. 1 on Billboard Hot 100|url=https://www.billboard.com/articles/business/chart-beat/9394719/rain-on-me-debuts-atop-hot-100-lady-gaga-ariana-grande|magazine=Billboard|access-date=June 1, 2020}}&lt;/ref&gt; ਗੀਤ ਨੇ 63ਵੇਂ ਸਲਾਨਾ ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਪੌਪ ਡੂਓ/ਗਰੁੱਪ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜਿੱਤੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://variety.com/2021/music/news/2021-grammys-winners-list-1234926947/|title=Grammys 2021 Winners List|last=Shafer|first=Ellise|date=March 14, 2021|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=March 14, 2021}}&lt;/ref&gt; 2020 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ''[[ਫੋਰਬਜ਼|ਫੋਰਬਸ]]'' {{'}} 2020 ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ 100 ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ, $72 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ 17ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/celebrities|title=The World's Highest Paid Celebrities|last=Greenburg|first=Zack O'Malley|date=June 4, 2020|website=Forbes|access-date=June 4, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/ariana-grande/?list=celebrities#7ab5e0751deb|title=#17 Ariana Grande|access-date=June 4, 2020}}&lt;/ref&gt; 2020 ਐਮਟੀਵੀ ਵੀਡੀਓ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ &quot;ਸਟੱਕ ਵਿਦ ਯੂ&quot; (ਬੀਬਰ ਦੇ ਨਾਲ) ਅਤੇ &quot;ਰੇਨ ਆਨ ਮੀ&quot; (ਗਾਗਾ ਦੇ ਨਾਲ) ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਨੌਂ ਪੁਰਸਕਾਰਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਦੇ ਲਈ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਮਿਲੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.eonline.com/news/1175082/2020-mtv-video-music-awards-see-the-complete-list-of-nominees|title=2020 MTV Video Music Awards: See the Complete List of Nominees|date=July 30, 2020|work=E!|access-date=July 30, 2020}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ &quot;ਰੇਨ ਆਨ ਮੀ&quot; ਲਈ ਸਾਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਗੀਤ ਸਮੇਤ ਚਾਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.mtv.com/news/3169506/vmas-winners-list-2020/|title=2020 MTV VMA Winners: see the full list|last=Hosken|first=Patrick|date=August 30, 2020|access-date=August 30, 2020|publisher=[[MTV News]]|archive-date=ਅਗਸਤ 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200831025120/http://www.mtv.com/news/3169506/vmas-winners-list-2020/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਜਨਤਕ ਚਿੱਤਰ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Ariana Grande interview 2016.png|thumb|ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੇ ਹਸਤਾਖਰ ਵਾਲੇ ਉੱਚ- ਪੋਨੀਟੇਲ ਵਾਲ ਸਟਾਈਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ]]
ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਔਡਰੀ ਹੈਪਬਰਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਜੋਂ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਹੈਪਬਰਨ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨਾ &quot;ਥੋੜਾ ਬੋਰਿੰਗ&quot; ਲੱਭਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦਾ ਕਰੀਅਰ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hellomagazine.com/fashion/news/2016030355268/ariana-grande-for-lipsy-interview-style-fashion/|title=Ariana Grande reveals her celebrity style icon|date=March 3, 2016|website=[[Hello! (magazine)|Hello]]|access-date=March 3, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Grazia&quot;&gt;{{Cite news|url=https://graziadaily.co.uk/fashion/news/ariana-grande-look-back-things-wore-yesterday-cringe/|title=Ariana Grande: 'I Look Back At Things I Wore Yesterday And Cringe'|last=McLoughlin|first=Louby|date=August 20, 2014|work=[[Grazia]]|access-date=August 20, 2014}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 1950 ਅਤੇ 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਨ-ਮਾਰਗ੍ਰੇਟ, ਨੈਨਸੀ ਸਿਨਾਟਰਾ ਅਤੇ [[ਮਰਲਿਨ ਮੁਨਰੋ|ਮਾਰਲਿਨ ਮੋਨਰੋ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਵੀ ਲਈ।&lt;ref name=&quot;Grazia&quot; /&gt; ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੀ ਮਾਮੂਲੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਸਮਕਾਲੀ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ &quot;ਉਮਰ ਢੁਕਵਾਂ&quot; ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;Shepherd&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Shepherd|first=Julianne Escobedo|date=August 26, 2014|title=Ariana Grande's Fashion Focus: Breaking Down Her Many Confident Looks|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6229387/ariana-grande-fashion-style-my-everything|magazine=Billboard|access-date=September 2, 2014}}&lt;/ref&gt; ''ਨਿਊਯਾਰਕ ਡੇਲੀ ਨਿਊਜ਼'' ਦੇ ਜਿਮ ਫਾਰਬਰ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ &quot;ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਘੱਟ ਪਹਿਨਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਗ੍ਰਾਫਿਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਦੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।&quot;&lt;ref name=&quot;NYDNsingSex&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/ariana-grande-owes-stardom-singing-sex-appeal-article-1.1902829|title=Ariana Grande owes her stardom to singing, not sex appeal|last=Farber|first=Jim|date=August 14, 2014|website=New York Daily News|access-date=September 11, 2014}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਸਾਲ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੈਲੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰੈੱਡ ਕਾਰਪੇਟ ਇਵੈਂਟਸ ਵਿੱਚ ਗੋਡੇ-ਉੱਚੇ ਬੂਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਛੋਟੀਆਂ ਸਕਰਟਾਂ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਪ ਟਾਪ ਪਹਿਨਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://hollywoodlife.com/2014/07/02/ariana-grande-outfits-total-ariana-live-looks-trl/|title='Total Ariana Live': See Ariana Grande's Hottest Looks Before Show|last=McAfee, Tierney|date=July 2, 2014|website=Hollywood Life|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319213255/https://hollywoodlife.com/2014/07/02/ariana-grande-outfits-total-ariana-live-looks-trl/|archive-date=March 19, 2019|access-date=September 2, 2014}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿੱਲੀ ਅਤੇ ਬਨੀ ਕੰਨ ਪਹਿਨਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bustle.com/articles/41944-whats-up-with-ariana-grandes-cat-ears-an-exploration-of-her-history-as-a-fan-of|title=What's Up With The Cat Ears?|last=Piwowarski|first=Allison|date=February 3, 2021|website=Bustle}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bustle.com/articles/148764-what-does-ariana-grandes-bunny-mask-mean-the-dangerous-woman-cover-art-is-mysterious|title=What Does Ariana Grande's Bunny Mask Mean|last=Jackson|first=Vannessa|date=February 3, 2021|website=Bustle}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵੱਡੇ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਹੂਡੀਜ਼ ਪਹਿਨਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://footwearnews.com/fashion/celebrity-style/ariana-grande-no-pants-thigh-highs-best-looks-1202720976/|title=11 Times Ariana Grande Went Pantless With an Oversized Hoodie &amp; Thigh-High Boots|last=Chochreck|first=Ella|date=December 20, 2020|website=Footwear News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.popsugar.com/fashion/Ariana-Grande-Outfits-Style-Pictures-46499267/amp|title=18 Ariana Grande Outfits I Still Think About When I Get Dressed|last=Wasilak|first=Sarah|date=August 12, 2020|website=[[PopSugar]]}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਅਕਸਰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਕਾਂ ਅਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਸਤੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਕਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cosmopolitan.com/entertainment/amp24510420/kourtney-kardashian-ariana-grande-halloween-costume/|title=Kourtney Kardashian Posts New Pics of Her Ariana Grande Celebrity Halloween Costume|last=Barbour|first=Shannon|date=October 16, 2019|website=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਜੁਲਾਈ 30, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210730152349/https://www.cosmopolitan.com/entertainment/amp24510420/kourtney-kardashian-ariana-grande-halloween-costume/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Anfitos|first=Rania|date=February 2, 2020|title=These 8 Celebrity Doppelgangers on TikTok Will Have You Seeing Double|url=https://www.billboard.com/music/music-news/celebrity-doppelgangers-tiktok-8550677|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.refinery29.com/en-us/2017/10/174771/ariana-grande-look-alikes|title=Julia Finkelstein, The Woman Behind That Amazing Ariana Grande Impression, Tells Us How She Did It|last=Lindsay|first=Kathryn|date=November 16, 2018|publisher=[[Refinery29]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.insider.com/khloe-kardashian-face-ariana-grande-instagram-story-2021-1%3famp|title=Khloe Kardashian has debuted yet another new look, and fans think she's giving off 'Ariana Grande vibes|last=Ahlgrim|first=Callie|date=January 23, 2021|website=[[Insider Inc.|Insider]]}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਦਸੰਬਰ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.refinery29.com/en-us/2017/10/174771/ariana-grande-look-alikes|title=You Have To See Ariana Grande's Doppelgänger|last=Sasso|first=Samantha|date=October 2, 2017|publisher=Refinery29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.teenvogue.com/gallery/ariana-grande-style-evolution/amp|title=Ariana Grande's Best Outfits|last=Navarro|first=Andrea|date=December 30, 2019|website=[[Teen Vogue]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.capitalfm.com/news/madison-beer-ariana-grande-copying-claims/|title=Madison Beer Asks People To Stop The 'Hurtful' Ariana Grande 'Copying' Claims|date=November 19, 2020|website=[[Capital (radio network)|Capital FM]]}}&lt;/ref&gt; ਕੈਟ ਵੈਲੇਨਟਾਈਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਰੰਗਣ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ ਪਹਿਨੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;Fader20182&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;RatchetHair&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.usmagazine.com/celebrity-beauty/news/ariana-grande-explains-hair-extensions-natural-hair-looks-absolutely-ratchet--2014221|title=Ariana Grande Explains Hair Extensions: Natural Hair Looks &quot;Absolutely Ratchet&quot;|last=Eggenberger|first=Nicole|date=January 22, 2014|website=[[Us Weekly]]|access-date=September 3, 2014}}&lt;/ref&gt; ਐਮਟੀਵੀ ਨਿਊਜ਼ ਦੀ ਐਨੀ ਟੀ. ਡੋਨਾਹੁਏ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਦੀ &quot;ਪ੍ਰਤੀਕ&quot; ਉੱਚ ਪੋਨੀਟੇਲ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਫੈਸ਼ਨ ਵਿਕਲਪਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.mtv.com/news/2869190/do-not-be-distracted-by-ariana-grandes-ponytail|title=Do Not Be Distracted by Ariana Grande's Ponytail|last=Donahue|first=Anne T.|date=April 18, 2016|work=MTV|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਮਾਰਚ 19, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319213326/http://www.mtv.com/news/2869190/do-not-be-distracted-by-ariana-grandes-ponytail/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਪੌਪ ਆਈਕਨ ਅਤੇ [[wiktionary:triple threat|ਤੀਹਰੀ ਧਮਕੀ ਮਨੋਰੰਜਨ]] ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/lifestyle/ariana-grande-went-nickelodeon-star-145446469.html|title=How Ariana Grande Went From Nickelodeon Star to Pop Icon|date=2021-10-27|website=[[Yahoo]]|language=en-GB|access-date=2021-10-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/2/ariana-grande-shatters-20th-guinness-world-records-title-following-success-of-hit-647433|title=Ariana Grande shatters her 20th Guinness World Records title following success of hit single &quot;Positions&quot;|date=2021-02-02|website=Guinness World Records|language=en-GB|access-date=2021-10-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://americansongwriter.com/womens-history-month-triple-threat-female-artists-who-sing-write-and-act-part-2/|title=Women's History Month: Triple Threat Female Artists Who Sing, Write, and Act (Part 2)|date=2022-03-29|website=[[American Songwriter]]|access-date=2022-06-25}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੇ ਕਈ ਮੋਮ ਦੇ ਅੰਕੜੇ [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ|ਨਿਊਯਾਰਕ]],&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.wrmf.com/at-madame-tussauds-new-york-attend-the-met-gala-with-katy-perry-lady-gaga-justin-bieber-and-more/|title=At Madame Tussauds New York, attend the “Met Gala” with “Katy Perry,” “Lady Gaga,” “Justin Bieber” and more|date=June 23, 2022|work=97.9 WRMF|access-date=December 3, 2022}}&lt;/ref&gt; ਓਰਲੈਂਡੋ,&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.billboard.com/music/pop/ariana-grande-madame-tussauds-wax-figure-orlando-1235042845/|title=Ariana Grande Gets Madame Tussauds Wax Figure in Orlando|last=Aniftos|first=Rania|date=March 10, 2022|work=Billboard|access-date=December 3, 2022}}&lt;/ref&gt; ਸਮੇਤ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ [[ਮੈਡਮ ਤੁਸਾਦ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ|ਮੈਡਮ ਤੁਸਾਦ ਵੈਕਸ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ]] ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt; [[ਅਮਸਤੱਰਦਮ|ਐਮਸਟਰਡਮ]],&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/binnenland/2017/04/ariana-grande-in-madame-tussauds-amsterdam/|title=Ariana Grande in Madame Tussauds Amsterdam|last=Westland|first=Evie|date=April 6, 2017|work=Metronieuws.nl|access-date=December 3, 2022|language=nl}}&lt;/ref&gt; [[ਬੈਂਕਾਕ]],&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nationthailand.com/life/30357430|title=Ariana melts hearts in wax|date=October 29, 2018|work=The Nation Thailand|access-date=December 3, 2022|language=en}}&lt;/ref&gt; [[ਹਾਲੀਵੁੱਡ]]&lt;ref name=&quot;Gilmore2022&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.eonline.com/news/1322719/this-ariana-grande-wax-figure-will-have-you-doing-a-double-take|title=This Ariana Grande Wax Figure Will Have You Doing a Double Take|last=Gilmore|first=Kelly|date=March 11, 2022|work=E! Online|access-date=December 3, 2022}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ [[ਲੰਡਨ]] ।&lt;ref name=&quot;Gilmore2022&quot; /&gt;

== ਪ੍ਰਭਾਵ ==
2016 ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ ''ਟਾਈਮ'' {{'}} ਦੁਨੀਆ ਦੇ 100 ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Time100&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Brown|first=Jason Robert|author-link=Jason Robert Brown|date=April 21, 2016|title=The World's Most Influential People: Ariana Grande|url=http://time.com/4299766/ariana-grande-2016-time-100|magazine=[[Time (magazine)|Time]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Time100-2019&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Sivan|first=Troye|author-link=Troye Sivan|date=April 17, 2019|title=The World's Most Influential People: Ariana Grande|url=http://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567873/ariana-grande/|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=ਦਸੰਬਰ 20, 2022|archive-date=ਮਾਰਚ 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321114131/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2019/5567873/ariana-grande/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2017 ਵਿੱਚ, ''ਮਿਆਮੀ ਨਿਊ ਟਾਈਮਜ਼'' ਦੀ ਸੇਲੀਆ ਆਲਮੇਡਾ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੌਪ ਸਿਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ &quot;ਇੰਜੇਨਿਊ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਵਿੱਚ&quot; ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯਕੀਨਨ ਤਬਦੀਲੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.miaminewtimes.com/music/ariana-grande-dangerous-woman-tour-at-american-airlines-arena-april-14-9268375|title=Ariana Grande Is Not Your Sex Kitten|last=Almeida|first=Celia|date=April 11, 2017|website=[[Miami New Times]]}}&lt;/ref&gt; 2018 ਵਿੱਚ, ਸੰਗੀਤ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ''ਹਿਟਸ'' ਨੇ ਉਸਨੂੰ &quot;ਪੌਪ ਦੀਵਾ ਸਰਵਉੱਚ&quot; ਅਤੇ &quot;ਕਾਲ ਦੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪੌਪ ਦੀਵਾ&quot; ਦਾ ਲੇਬਲ ਦਿੱਤਾ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.hitsdailydouble.com/news&amp;id=313154&amp;title=ARIANA:-POP-DIVA-SUPREME|title=ARIANA: POP DIVA SUPREME - HITS Daily Double|last=&lt;!--Not stated--&gt;|date=August 30, 2018|website=Hits Daily Double|access-date=June 5, 2022}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ''ਬਲੂਮਬਰਗ'' ਨੇ ਉਸਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ &quot;ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੌਪ ਦੀਵਾ&quot; ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bloomberg.com/graphics/pop-star-ranking/2020-december/ariana-grande-is-the-biggest-pop-star-in-the-world.html|title=Ariana Grande Is the Biggest Pop Star in the World|last=Shaw|first=Lucas|date=December 11, 2020|work=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੂੰ &quot;ਪਿਚਫੋਰਕ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 25 ਸਾਲਾਂ ਦੇ 200 ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ&quot; ''ਦੀ'' ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, &quot;ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਭਰਦੇ ਹੋਏ ਜਿਸਨੇ ਉਸਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਉਮੀਦ, ਅਨੰਦ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਾਵਰਹਾਊਸ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ ਤ੍ਰਿਫਕਤਾ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ&quot;।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pitchfork.com/features/lists-and-guides/most-important-artists/|title=The 200 Most Important Artists of Pitchfork's First 25 Years|date=October 4, 2021|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}&lt;/ref&gt; ਉਸਦਾ ਗੀਤ &quot;ਥੈਂਕ ਯੂ, ਨੈਕਸਟ&quot; ''ਰੋਲਿੰਗ ਸਟੋਨ'' ' 2021 ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 500 ਮਹਾਨ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=2021-09-15|title=The 500 Greatest Songs of All Time|url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-songs-of-all-time-1224767/|magazine=Rolling Stone|language=en-US|access-date=2021-10-05}}&lt;/ref&gt; 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ' ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 100 ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ 78ਵਾਂ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|date=2021-11-23|title=Greatest of All Time Hot 100 Artists|url=https://www.billboard.com/charts/greatest-hot-100-artists/|magazine=Billboard|language=en-US|access-date=2021-11-23}}&lt;/ref&gt;

== ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ==
ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੌਰਾਨ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 85 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਾਰਡ ਵੇਚੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਸੰਗੀਤ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://screenrant.com/wicked-movie-ariana-grande-glinda-casting-reaction/|title=Ariana Grande Reacts To Being Cast As Glinda In Wicked Movie|date=2021-11-05|website=ScreenRant|language=en-US|access-date=2022-06-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.epicquotes.com/15-inspirational-quotes-by-pop-star-ariana-grande/#google_vignette|title=15 Inspirational Quotes by Pop Star Ariana Grande|date=May 29, 2021|work=Epic Media Labs|access-date=October 6, 2021}}&lt;/ref&gt;

ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀ-ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਐਲਬਮਾਂ ਨੂੰ RIAA ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਪਲੈਟੀਨਮ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਲਬੋਰਡ 200 ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਸਾਲ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&amp;se=Ariana+Grande|title=Ariana Grande|publisher=RIAA|access-date=April 8, 2019}}&lt;/ref&gt; ਹੁਣ ਤੱਕ 98 ਬਿਲੀਅਨ ਸਟ੍ਰੀਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕੀਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ; ਉਹ [[ਸਪੋਟੀਫਾਈ]] (2010 ਦੇ ਦਹਾਕੇ) ਅਤੇ ਐਪਲ ਸੰਗੀਤ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕੀਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://variety.com/2021/digital/news/hybe-formerly-big-hit-entertainment-acquires-scooter-brauns-ithaca-holdings-bringing-together-bts-justin-bieber-big-machine-1234943092/|title=HYBE, Formerly Big Hit, Merges With Scooter Braun's Ithaca Holdings, Bringing Together BTS, Justin Bieber, Big Machine (EXCLUSIVE)|date=April 2, 2021|website=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=April 2, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.republicrecords.com/artists/ariana-grande|title=Ariana Grande About|date=March 23, 2017|website=Republic Records|access-date=June 12, 2020}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਗਸਤ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newsroom.spotify.com/2019-12-03/the-top-songs-artists-playlists-and-podcasts-of-2019-and-the-last-decade/|title=The Top Songs, Artists, Playlists, and Podcasts of 2019—and the Last Decade|date=December 3, 2019|website=Spotify}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/ariana-grande-spotify-most-streamed-artist_n_5de6cd6ae4b0d50f32aa59af|title=Ariana Grande Was The Most Streamed Female Artist Of The 2010s|date=December 3, 2019|website=Huffpost|access-date=June 19, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://deadline.com/2021/11/ariana-grande-cynthia-erivo-to-star-in-universals-musical-wicked-1234868595/|title=Ariana Grande &amp; Cynthia Erivo To Star In 'Wicked' Musical For Universal|date=November 5, 2021|access-date=November 25, 2021}}&lt;/ref&gt; 30 ਬਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟ੍ਰੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਸਾਬਕਾ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਣੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਸ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਰੈਂਕਿੰਗ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.musictimes.com/articles/84331/20220402/top-10-artists-spotify-ed-sheeran-still-1.htm|title=Top 10 Artists on Spotify: Is Ed Sheeran Still in the Lead?|date=April 2, 2022|website=Music Times|access-date=June 11, 2022}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੇ ਅੱਠ ਗੀਤ ਇੱਕ ਅਰਬ ਸਟ੍ਰੀਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://open.spotify.com/playlist/37i9dQZF1DX7iB3RCnBnN4|title=BILLIONS CLUB|publisher=Spotify|access-date=May 7, 2022}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਸਪੋਟੀਫਾਈ]] ਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਹਕੀ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਹੈ। ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਦੋ [[ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ|ਗ੍ਰੈਮੀ ਅਵਾਰਡ]],&lt;ref name=&quot;GrammyNoms20172&quot;&gt;{{Cite magazine|date=December 6, 2016|title=Here Is the Complete List of Nominees for the 2017 Grammys|url=https://www.billboard.com/articles/news/7597556/grammys-nominees-complete-list-2017|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|title=Grammys 2015: And the Nominees Are…|url=https://www.billboard.com/articles/6363565/grammys-2015-nominations-57th-annual|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟ ਅਵਾਰਡ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/music/2019/feb/20/full-list-of-brit-awards-2019-winners-as-they-happen|title=Full list of Brit awards 2019 winners – as they happen|date=February 20, 2019|website=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; ਨੌਂ ਐਮਟੀਵੀ ਵੀਡੀਓ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/blogs/entertainment/2014/08/2014-mtv-video-music-awards-winners-list|title=2014 MTV Video Music Awards – Winners List|website=ABC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto2&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.mtv.com/news/3169506/vmas-winners-list-2020/|title=2020 MTV VMA Winners: see the full list|last=Hosken|first=Patrick|date=August 30, 2020|access-date=August 30, 2020|publisher=[[MTV News]]|archive-date=ਅਗਸਤ 31, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200831025120/http://www.mtv.com/news/3169506/vmas-winners-list-2020/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਤਿੰਨ ਐਮਟੀਵੀ ਯੂਰਪ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vulture.com/2016/11/canadians-win-big-at-2016-mtv-emas.html|title=MTV's 2016 European Music Awards Honored Europe's Favorite Singing Canadians|last=Wright|first=Tolly|date=November 6, 2016|website=Vulture.com}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.eonline.com/news/484560/ariana-grande-s-2013-american-music-awards-performance-earns-praise-from-lady-gaga-and-ciara|title=Ariana Grande's 2013 American Music Awards Performance Earns Praise From Lady Gaga and Ciara|date=November 25, 2013|website=E! Online}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 34 ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 2019 ਵਿੱਚ ਦੋ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੋਟੀ ਦੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;billboard_8509655&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Lynch|first=Joe|date=May 1, 2019|title=2019 Billboard Music Awards Winners: The Complete List|url=https://www.billboard.com/articles/news/awards/8509655/billboard-music-awards-2019-winners-list|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਨੌ ਨਿੱਕੇਲੋਡੀਓਨ ਕਿਡਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ''ਸੈਮ ਐਂਡ ਕੈਟ'',&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/kids-choice-awards-2014-winners-692089|title=Nickelodeon's Kids' Choice Awards: The Winners|last=Wahlberg|first=Mark|date=March 29, 2014|work=The Hollywood Reporter|access-date=July 2, 2015}}&lt;/ref&gt; ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ 2014 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਸੰਦੀਦਾ ਟੀਵੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੀਪਲਜ਼ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.mtv.com/news/1720133/peoples-choice-awards-2014-winners-list/|title=2014 People's Choice Awards: The Complete Winners List|date=January 8, 2014|access-date=January 31, 2014|publisher=MTV|archive-date=ਜਨਵਰੀ 7, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150107230536/http://www.mtv.com/news/1720133/peoples-choice-awards-2014-winners-list/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ&lt;ref&gt;{{Cite magazine|title=Ariana Grande to be Awarded 'Breakthrough Artist of the Year' by Music Business Association|url=https://www.billboard.com/biz/articles/news/legal-and-management/6052301/ariana-grande-to-be-awarded-breakthrough-artist-of|magazine=Billboard|access-date=2022-12-20|archive-date=2015-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20150127075710/http://www.billboard.com/biz/articles/news/legal-and-management/6052301/ariana-grande-to-be-awarded-breakthrough-artist-of|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਤੋਂ ਬਰੇਕਥਰੂ ਆਰਟਿਸਟ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਬੈਂਬੀ ਅਵਾਰਡਸ ਵਿੱਚ ਬੈਸਟ ਨਿਊਕਮਰ ਅਵਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bambi-awards.com/newcomer-bambi-goes-to-ariana-grande/22249|title=Newcomer BAMBI goes to Ariana Grande|website=Bambi}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਛੇ iHeartRadio ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://news.iheart.com/articles/iheartradio-music-awards-483670/ariana-grande-performs-problem-ft-iggy-12310729/|title=Ariana Grande Performs &quot;Problem&quot; ft. Iggy Azalea at the iHeartRadio Music Awards|website=iHeartRadio|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706084430/http://news.iheart.com/articles/iheartradio-music-awards-483670/ariana-grande-performs-problem-ft-iggy-12310729/|archive-date=July 6, 2015|access-date=December 27, 2014}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਟੀਨ ਚੁਆਇਸ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/teen-choice-awards-2014-winners-724423|title=Teen Choice Awards: The Complete Winners List|last=Nordyke|first=Kimberly|date=August 10, 2014|work=The Hollywood Reporter|access-date=February 14, 2015}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੂੰ 2014 ਵਿੱਚ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਵੂਮੈਨ ਇਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੀ ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਟਾਰ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਵੂਮੈਨ ਆਫ ਦਿ ਈਅਰ,&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Lynch|first=Joe|date=December 12, 2014|title=Women in Music's Rising Star Ariana Grande Shares Her Mother's Most Important Lesson|url=https://www.billboard.com/articles/events/women-in-music-2014/6405617/ariana-grande-rising-star-women-in-music|magazine=Billboard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Aniftos&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Aniftos|first=Rania|title=Ariana Grande Is Billboard's 2018 Woman of the Year|url=https://www.billboard.com/articles/events/women-in-music/8483492/ariana-grande-billboard-2018-woman-of-the-year|magazine=Billboard|access-date=November 6, 2018}}&lt;/ref&gt; 2019 ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪੌਪ ਸਟਾਰ, ਅਤੇ ''ਬਿਲਬੋਰਡ'' ਦੁਆਰਾ 2010 ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਫਲ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;billboard.com&quot;&gt;{{Cite magazine|title=Decade-End Charts Top Artists 2010s|url=https://www.billboard.com/charts/decade-end/top-artists|magazine=Billboard|access-date=December 4, 2019}}&lt;/ref&gt; ਐਲਬਮਾਂ, ਸਿੰਗਲਜ਼ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ (ਜਦੋਂ ਭੌਤਿਕ, ਡਾਉਨਲੋਡਸ ਅਤੇ ਸਟ੍ਰੀਮਿੰਗ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਇੰਡਸਟਰੀ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ ਅਮਰੀਕਾ (RIAA) ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ 63 ਮਿਲੀਅਨ ਕੁੱਲ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੰਜਵੀਂ-ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮਹਿਲਾ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿੰਗਲ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;riaa&quot;&gt;{{cite certification|region=United States|artist=Ariana Grande|access-date=November 27, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&amp;ttt=TAS#search_section|title=RIAA Top Artists (Digital Singles)|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|access-date=November 27, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?advance_search=1&amp;tab_active=awards_by_artist&amp;format_option=album-ep&amp;type_option=ST#search_section|title=RIAA Top Artists (Albums)|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|access-date=February 18, 2021}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਲਗਭਗ 25 ਮਿਲੀਅਨ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਕੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|title=BRIT Certified|publisher=[[British Phonographic Industry]]|access-date=November 27, 2020|archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 21, 2018|archive-url=https://archive.today/20181021092428/https://www.bpi.co.uk/brit-certified/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

2022 ਤੱਕ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ [[ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡਜ਼|ਗਿਨੀਜ਼ ਵਰਲਡ ਰਿਕਾਰਡ]] ਤੋੜੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;Stephenson&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.guinnessworldrecords.com/news/2021/2/ariana-grande-shatters-20th-guinness-world-records-title-following-success-of-hit-647433|title=Ariana Grande shatters her 20th Guinness World Records title following success of hit single &quot;Positions&quot;|last=Stephenson|first=Kristen|work=GuinnessWorldRecords|access-date=February 2, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Higgins&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2021/02/07/entertainment/ariana-grande-20th-guinness-world-records-tnd/index.html|title=Ariana Grande just earned her 20th Guinness World Records title|last=Higgins|first=Cole|date=February 8, 2021|website=CNN|access-date=February 9, 2021}}&lt;/ref&gt; ਇਹਨਾਂ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਲਬੋਰਡ ਹੌਟ 100 'ਤੇ ਨੰਬਰ 1 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਣੇ, ਸਪੋਟੀਫਾਈ (ਮਹਿਲਾ) 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਨੁਯਾਈ, ਸਪੋਟੀਫਾਈ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਸਿਕ ਸਰੋਤੇ (ਮਹਿਲਾ), ਸਪੋਟੀਫਾਈ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਐਕਟ (ਮਹਿਲਾ), ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਟਰੈਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਿਲਬੋਰਡ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ, ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਯੂਕੇ ਨੰਬਰ 1 ਸਿੰਗਲਜ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈਟ੍ਰਿਕ, ਯੂਕੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਚਾਰਟ 'ਤੇ ਨੰਬਰ 1 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਲਾਕਾਰ, ਨੰਬਰ 1 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਇਕੱਲੀ ਕਲਾਕਾਰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਯੂਕੇ ਸਿੰਗਲਜ਼ ਚਾਰਟ, YouTube 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਾਹਕ (ਔਰਤ), ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ (ਯੂਕੇ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਟ੍ਰੀਮ ਕੀਤੀ ਗਈ ਐਲਬਮ, ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ। ਉਸਦੀ ਐਲਬਮ ਥੈਂਕ ਯੂ, ਨੈਕਸਟ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਗਿਆਰਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 2020 ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==

=== ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ===
ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਾਈਪੋਗਲਾਈਸੀਮੀਆ ਨਾਲ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸ ਨੇ ਮਾੜੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wetpaint.com/nickelodeon-star-ariana-grande-addresses-597630/|title=Nickelodeon Star Ariana Grande Addresses Eating Disorder Rumors|last=Carbone|first=Gina|date=June 19, 2013|website=WetPaint|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916112840/http://www.wetpaint.com/nickelodeon-star-ariana-grande-addresses-597630/|archive-date=September 16, 2019|access-date=December 11, 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 2013 ਤੋਂ [[ਵੀਗਨਿਜ਼ਮ|ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ]] ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.womenshealthmag.com/food/a33472196/ariana-grande-diet/|title=Ariana Grande Sticks To A Vegan Diet And Walks 12,000 Steps A Day|last=Nied|first=Jennifer|date=August 16, 2020|work=Women's Health|access-date=August 21, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.peta.org/blog/ariana-grande-goes-vegan/|title=Ariana Grande Goes Vegan—and That's Not All|last=Kretzer|first=Michelle|date=November 8, 2013|work=PETA|access-date=August 21, 2022}}&lt;/ref&gt; ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸਟਾਰਬਕਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਮਨਪਸੰਦ ਡ੍ਰਿੰਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਡੀਸ਼ਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅੰਡੇ ਹੋਣ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਹਾਰਲੇ ਪਾਸਟਰਨਾਕ ਨੇ ਗਲੈਮਰ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਗ੍ਰੈਂਡ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ &quot;ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮਨਾਉਣ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਬਾਰੇ ਠੀਕ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ&quot; ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.capitalfm.com/artists/ariana-grande/vegan-starbucks-7-rings-diet/|title=Ariana Grande Vegan? '7 Rings' Singer's Diet As Fans Question New Starbucks Drink|date=March 11, 2019|work=Capital|access-date=August 21, 2022}}&lt;/ref&gt;

ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਮੈਨਚੈਸਟਰ ਅਰੇਨਾ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੋਸਟ-ਟਰੌਮੈਟਿਕ ਤਣਾਅ ਵਿਕਾਰ (PTSD) ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ; ਉਸਨੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ 2018 ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰਣ ''ਏ ਵੇਰੀ ਵਿਕਡ ਹੈਲੋਵੀਨ'' ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਹਟ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/ariana-grande-reveals-shes-suffering-13429859|title=Ariana Grande reveals she's suffering from anxiety after 'split' from Pete Davidson|last=Sheridan|first=Emily|date=October 17, 2018|website=[[Daily Mirror|Mirror]]}}&lt;/ref&gt; ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਥੈਰੇਪੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਤਲਾਕ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.self.com/story/ariana-grande-therapy-anxiety|title=Ariana Grande Reveals She's Been in Therapy for Over a Decade: 'It's Work'|last=Weiner|first=Zoë|date=July 11, 2018|website=Self}}&lt;/ref&gt;

=== ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਦੌਲਤ ===
ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਕੋਲ ਲੋਅਰ ਮੈਨਹਟਨ ਵਿੱਚ $16 ਮਿਲੀਅਨ ਪੈਂਟਹਾਊਸ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nypost.com/2021/07/15/ariana-grandes-former-high-line-condo-sells-for-12m/|title=Ariana Grande’s former High Line condo sells for $12M|last=Gould|first=Jennifer|date=July 15, 2021|website=[[New York Post]]|access-date=October 18, 2022}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਹਿਲਸ ਵਿੱਚ $13.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਵੀ ਖਰੀਦੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.yahoo.com/entertainment/ariana-grande-snags-13-7-203516525.html|title=Ariana Grande Snags $13.7 Million Hollywood Hills Mansion|last=McClain|first=James|date=June 10, 2020|website=[[Yahoo!]]|access-date=October 18, 2022}}&lt;/ref&gt; ਸਤੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ, ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੋਂਟੇਸੀਟੋ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦਾ ਘਰ, ਜਿਸਦਾ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰੇਕ-ਇਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਵਿਕਰੀ ਲਈ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਮਹਿਲ 9.1 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.architecturaldigest.com/story/ariana-grande-sells-historic-tudor-style-montecito-home|title=Ariana Grande Sells Historic Tudor-Style Montecito Home for $9.1 Million|last=Duncan|first=Michelle|date=September 29, 2022|website=[[Architectural Digest]]|access-date=October 18, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/ariana-grande-aharon-brown-stalking_n_62bbdeebe4b094be76a9c404/amp|title=Alleged Stalker Reportedly Breaks Into Ariana Grande's Home Again|last=Blanchett|first=Ben|date=June 29, 2022|website=[[HuffPost]]|access-date=October 18, 2022}}&lt;/ref&gt;

ਫੋਰਬਸ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦੀ ਕਮਾਈ ਬਾਰੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.forbes.com/sites/hayleycuccinello/2019/07/11/ariana-grande-bts-aaron-rodgers-celeb100-newcomers/?sh=1e9d79f9491a|title=Ariana Grande and Aaron Rodgers Join The World’s Highest-Paid Celebrities|last=Cuccinello|first=Hayley|date=July 11, 2019|website=[[Forbes]]|access-date=October 18, 2022}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hCards]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗ੍ਰੈਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਅਮਰੀਕੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਗਾਇਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Articles with hAudio microformats]]</text>
      <sha1>eotfhzh4rjxu2b9c84qhnfudfc4xzd7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਓਕਲੈਂਡ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147631</id>
    <revision>
      <id>849748</id>
      <parentid>831098</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69120" sha1="2gkdzmvsocqsf1v9cpjrwoowexao7qx" xml:space="preserve">'''ਓਕਲੈਂਡ''' ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਲਮੇਡਾ ਕਾਉਂਟੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਕਾਉਂਟੀ ਸੀਟ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੈਸਟ ਕੋਸਟ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਓਕਲੈਂਡ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਬੇ ਏਰੀਆ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਅੱਠਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ 440,646 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਨਾਲ,  ਇਹ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਪਾਰ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਇੰਜਣ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉੱਤਰੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.portofoakland.com/port/history/|title=Port of Oakland – History|publisher=[[Port of Oakland]]|access-date=January 31, 2018}}&lt;/ref&gt; ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਐਕਟ 4 ਮਈ, 1852 ਨੂੰ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਨਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 25 ਮਾਰਚ, 1854 ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ&lt;ref name=&quot;baker_incorporation_date&quot;&gt;{{Cite book|title=Past and present of Alameda County, California|last=Joseph Eugene Baker|date=1914|publisher=S.J. Clarke|volume=1|pages=55,65,358,360–361}}&lt;/ref&gt; ਓਕਲੈਂਡ ਇੱਕ ਚਾਰਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.oaklandcityattorney.org/PDFS/city_b_day_may_2002.pdf|title=Legal Briefs|date=May 2002|publisher=City of Oakland Office of the City Attorney|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924054030/http://www.oaklandcityattorney.org/PDFS/city_b_day_may_2002.pdf|archive-date=September 24, 2015|access-date=March 19, 2015}}&lt;/ref&gt;

ਓਕਲੈਂਡ ਦਾ ਖੇਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਦੇ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਟੈਰੇਸ ਪ੍ਰੈਰੀ, [[ਬਲੂਤ|ਓਕ]] ਵੁੱਡਲੈਂਡ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਤੱਟਵਰਤੀ ਸਕ੍ਰਬ ਦਾ ਮੋਜ਼ੇਕ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;baker_oak_redwood&quot;&gt;{{Cite book|title=Past and present of Alameda County, California|last=Joseph Eugene Baker|date=1914|publisher=S.J. Clarke|volume=1|pages=49–51}}&lt;/ref&gt; 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਨਿਊ ਸਪੇਨ ਦੀ ਕਲੋਨੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ''ਰੈਂਚੋ'' ਗ੍ਰਾਂਟ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇੱਕ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਇਸਦੀ ਪਹਾੜੀ ਓਕ ਅਤੇ ਰੇਡਵੁੱਡ ਦੀ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲੌਗ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;baker_oak_redwood&quot; /&gt; ਉਪਜਾਊ ਸਮਤਲ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਖੇਤੀ ਖੇਤਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 1860 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਓਕਲੈਂਡ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਕੌਂਟੀਨੈਂਟਲ ਰੇਲਰੋਡ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਟਰਮੀਨਲ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;baker_city_growth&quot;&gt;{{Cite book|title=Past and present of Alameda County, California|last=Joseph Eugene Baker|date=1914|publisher=S.J. Clarke|volume=1|page=365}}&lt;/ref&gt; 1906 ਦੇ ਸੈਨ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕ ਓਕਲੈਂਡ ਚਲੇ ਗਏ, ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਇਸਦੇ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸਟਾਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਅਸਤ ਬੰਦਰਗਾਹ, ਸ਼ਿਪਯਾਰਡਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸੰਪੰਨ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਨਿਰਮਾਣ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਰਿਹਾ।

== ਇਤਿਹਾਸ ==

=== ਓਹਲੋਨ ਯੁੱਗ ===
ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਹੂਚਿਯੂਨ ਦੇ ਮੂਲ ਨਿਵਾਸੀ ਸਨ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਹੁਚਿਉਨ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਓਹਲੋਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ (ਇੱਕ ਮਿਵੋਕ ਸ਼ਬਦ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ &quot;ਪੱਛਮੀ ਲੋਕ&quot;)।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nativecc.com/OhloneTribalMap.html/|title=Ohlone Tribal Regions Map|last=Milliken|first=Randall|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813110544/http://www.nativecc.com/OhloneTribalMap.html/ &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt;|archive-date=August 13, 2007|access-date=April 15, 2007}}&lt;/ref&gt; ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੇਰਿਟ ਝੀਲ ਅਤੇ ਟੇਮੇਸਕਲ ਕ੍ਰੀਕ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਸਨ, ਇੱਕ ਧਾਰਾ ਜੋ ਐਮਰੀਵਿਲ ਵਿਖੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਖਾੜੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਪੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕਨ ਯੁੱਗ
[[ਤਸਵੀਰ:Peralta_Family.jpg|left|thumb|ਓਕਲੈਂਡ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਖਾੜੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਰੈਂਚੋ ਸੈਨ ਐਂਟੋਨੀਓ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜੋ 1820 ਵਿੱਚ ਲੁਈਸ ਮਾਰੀਆ ਪੇਰਾਲਟਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਪੇਰਲਟਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਓਕਲੈਂਡ, ਸੀ. 1840]]
1772 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਬਣ ਗਿਆ, ਬਾਕੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਪੇਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਸਪੇਨੀ ਵਸਨੀਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਪਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਸਪੇਨੀ ਤਾਜ ਨੇ ਲੂਈਸ ਮਾਰੀਆ ਪੇਰਾਲਟਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਰੈਂਚੋ ਸੈਨ ਐਂਟੋਨੀਓ ਲਈ ਪੂਰਬੀ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਗ੍ਰਾਂਟ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਮੈਕਸੀਕਨ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਸਪੇਨ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://oakland-california.co.tv/|title=Oakland-california.co.tv|publisher=Oakland-california.co.tv|archive-url=https://web.archive.org/web/20110411053608/http://oakland-california.co.tv/|archive-date=April 11, 2011|access-date=April 19, 2012}}&lt;/ref&gt;  1842 ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੇਰਲਟਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਓਕਲੈਂਡ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਿੱਸਾ ਐਂਟੋਨੀਓ ਮਾਰੀਆ ਅਤੇ ਵਿਸੇਂਟ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.oaklandcaliforniarealestate.biz/History.asp|title=Oaklandcaliforniarealestate.biz|publisher=Oaklandcaliforniarealestate.biz|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324183040/http://www.oaklandcaliforniarealestate.biz/History.asp|archive-date=March 24, 2012|access-date=April 19, 2012}}&lt;/ref&gt;  ਪਾਰਸਲ ਦਾ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਹੁਣ ਓਕਲੈਂਡ ਹੈ, ਨੂੰ ''ਐਨਸੀਨਾਰ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ (ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ &quot;ਐਨਸੀਨਲ&quot; ਵਜੋਂ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ) - &quot;ਓਕ ਗਰੋਵ&quot; ਲਈ ਸਪੈਨਿਸ਼ - ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਓਕ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਫਲਸਰੂਪ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਾਮ.&lt;ref name=&quot;ancestry1932&quot;&gt;{{Cite web|url=http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~npmelton/oakhist.htm|title=Oakland's Early History, Edson F. Adams, 1932|publisher=Freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com|access-date=November 26, 2013}}&lt;/ref&gt;

[[ਸਟੈਨਫੋਰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਲਬਰਟ ਕੈਮਰੀਲੋ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਕਸੀਕਨ-ਅਮਰੀਕਨ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਰਲਟਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕੀਤਾ। ਕੈਮਰੀਲੋ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਸਲੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ''ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚਿਕਨੋਸ ਵਿੱਚ'' ਲਿਖਦਾ ਹੈ, &quot;ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਜਦੋਂ ਸਕੁਐਟਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰੈਂਚੋ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਅਟਾਰਨੀ ਹੋਰੇਸ ਕਾਰਪੇਂਟਿਅਰ ਦੀਆਂ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਸਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸੇਂਟ ਪੇਰਾਲਟਾ ਨੂੰ 'ਲੀਜ਼' 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਲਈ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ 19,000 ਏਕੜ ਦੇ ਰੈਂਚੋ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਗਿਰਵੀਨਾਮਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਕਾਰਪੇਂਟੀਅਰ ਦੀ ਬਣ ਗਈਆਂ ਜਦੋਂ ਪੇਰਲਟਾ ਨੇ ਉਸ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪੇਰਲਟਾਸ ਕੋਲ ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। &quot;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/chicanosincalifo00albe|title=Chicanos in California: A History of Mexican Americans in California|last=Camarillo|first=Albert|date=1979|publisher=Boyd &amp; Fraser|isbn=978-0878351282|edition=1|page=16|access-date=July 29, 2020}}&lt;/ref&gt;

=== ਚਾਈਨਾਟਾਊਨ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ===
1850 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ — ਜਿਵੇਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ — ਓਕਲੈਂਡ ਨੇ ਵਧਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ [[ਸਾਨ ਫ਼ਰਾਂਸਿਸਕੋ|ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ]] ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Hometown Chinatown : the history of Oakland's Chinese community|last=Armentrout|first=Ma, L. Eve|date=February 27, 2015|isbn=9781138862791|location=New York|oclc=898926053}}&lt;/ref&gt;  ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ [[ਪਹਿਲਾ ਅਫ਼ੀਮ ਯੁੱਧ|ਪਹਿਲੀ ਅਫੀਮ ਯੁੱਧ]], ਦੂਜੀ ਅਫੀਮ ਯੁੱਧ, ਅਤੇ [[ਤਾਇਪਿੰਙ ਬਗ਼ਾਵਤ|ਤਾਈਪਿੰਗ ਵਿਦਰੋਹ]] ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਸਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੇਲਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਚੀਨੀ ਵਸਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗੋਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਵਿਤਕਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੁਆਰਟਰਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;Iris&quot;&gt;{{Cite book|title=The Chinese in America : A Narrative History|url=https://archive.org/details/chineseinamerica0000chan_t7w5|last=Iris|first=Chang|date=March 2004|publisher=Penguin Books|isbn=9780142004173|location=New York|oclc=55136302}}&lt;/ref&gt;

=== ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ===
[[ਤਸਵੀਰ:1857_U.S._Coast_Survey_Map_of_San_Antonio_Creek_and_Oakland,_California_(near_San_Francisco)_-_Geographicus_-_SanAntonioCreek-uscs-1857.jpg|thumb|1857 ਓਕਲੈਂਡ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ]]
1851 ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਆਦਮੀਆਂ- ਹੋਰੇਸ ਕਾਰਪੇਂਟੀਅਰ, ਐਡਸਨ ਐਡਮਜ਼, ਅਤੇ ਐਂਡਰਿਊ ਮੂਨ-ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਹੁਣ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਔਕਲੈਂਡ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.waterfrontaction.org/learn/wpa_hist_%201-6.pdf|title=History of the Port of Oakland: 1850–1934|website=waterfrontaction.org|page=1|access-date=2022-12-27|archive-date=2023-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230621035026/http://www.waterfrontaction.org/learn/wpa_hist_%201-6.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 1852 ਵਿੱਚ, ਔਕਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;[https://clerk.assembly.ca.gov/sites/clerk.assembly.ca.gov/files/archive/Statutes/1852/1852.PDF#page=13 ''Statutes of California'', 1852, p.180]&lt;/ref&gt; ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 75-100 ਵਸਨੀਕ, ਦੋ ਹੋਟਲ, ਇੱਕ ਘਾਟ, ਦੋ ਗੋਦਾਮ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਸਨ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, 25 ਮਾਰਚ, 1854 ਨੂੰ, ਓਕਲੈਂਡ ਨੂੰ ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;[https://clerk.assembly.ca.gov/sites/clerk.assembly.ca.gov/files/archive/Statutes/1854/1854.PDF#page=17 ''Statutes of California'', 1854, pp.183–187]&lt;/ref&gt; ਹੋਰੇਸ ਕਾਰਪੇਂਟੀਅਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਮੇਅਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਕ ਘੋਟਾਲੇ ਨੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੇਅਰਸ਼ਿਪ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

1860 ਅਤੇ 1870 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰੇਲ ਟਰਮੀਨਲ ਬਣ ਕੇ, ਰੇਲਮਾਰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੇ। 1868 ਵਿੱਚ, ਸੈਂਟਰਲ ਪੈਸੀਫਿਕ ਨੇ ਓਕਲੈਂਡ ਪੁਆਇੰਟ 'ਤੇ ਓਕਲੈਂਡ ਲੌਂਗ ਵਾਰਫ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kqed.org/news/11745239/how-have-a-bunch-of-19th-century-victorians-survived-in-downtown-oakland|title=How Old Oakland's Historic Buildings Survived Decay (and Demolition)|last=Levi|first=Ryan|date=May 9, 2019|website=KQED|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510034123/https://www.kqed.org/news/11745239/how-have-a-bunch-of-19th-century-victorians-survived-in-downtown-oakland|archive-date=May 10, 2019|access-date=May 10, 2019}}&lt;/ref&gt;

ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਕਈ ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਤੇ ਕੇਬਲ ਕਾਰ ਲਾਈਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਟ੍ਰੀਟਕਾਰ 1891 ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਰਕਲੇ ਤੱਕ ਰਵਾਨਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ 1890 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲਿਆ ਅਤੇ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ। ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਟ੍ਰੀਟਕਾਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਫ੍ਰਾਂਸਿਸ &quot;ਬੋਰੈਕਸ&quot; ਸਮਿਥ ਦੁਆਰਾ ਐਕਵਾਇਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਕੀ ਸਿਸਟਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਜਨਤਕ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੇ AC ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਦਾ ਪੂਰਵਗਾਮੀ ਹੈ।

== 1900-1950 ==

=== ਪਲੇਗ ਦੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ===
ਓਕਲੈਂਡ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਜੋ 1900-1904 ਦੀ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਪਲੇਗ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਓਕਲੈਂਡ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਉਪਾਅ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜਿਸ ਲਈ ਬੰਦਰਗਾਹ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਲਈ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;QuarantineNYT&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1925/01/01/archives/quarantine-ordered-against-bubonic-rats-vessels-from-three.html|title=Quarantine Ordered Against Bubonic Rats|date=1925|work=[[The New York Times]]|id={{ProQuest|103474660}}}}&lt;/ref&gt; ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ 'ਤੇ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਲੇਗ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਬੁਖਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ। 1908 ਤੱਕ, 5,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੰਟੀਨ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;howcommercespread&quot;&gt;{{Cite book|title=Contagion : How Commerce has Spread Disease|url=https://archive.org/details/contagionhowcomm0000harr|last=Harrison|first=Mark|date=2012|publisher=Yale University Press|isbn=9780300123579|location=New Haven|oclc=785865143}}&lt;/ref&gt; ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਅਤੇ ਗਿਲਹਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਕੰਮ ਇਸਦੀ ਸੀਮਾ ਵਿੱਚ ਸੀਮਤ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਟੇਟ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਅਤੇ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਸਟੇਟ ਪਬਲਿਕ ਹੈਲਥ ਸਰਵਿਸ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ $60,000 ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸੰਕਰਮਿਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/pieceofmymindnew0000unse|title=A piece of my mind : a new collection of essays from JAMA, the Journal of the American Medical Association|date=2000|publisher=AMA Press|others=Young, Roxanne K.|isbn=9781579470821|location=Chicago|oclc=48003418|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟੇਟ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਹੈਲਥ ਨੇ ਵੀ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਮਿਤ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੇਸ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Kellogg|first=W. H.|year=1935|title=The plague situation|journal=American Journal of Public Health and the Nation's Health|volume=25|issue=3|pages=319–322|doi=10.2105/ajph.25.3.319|pmc=1559064|pmid=18014177}}&lt;/ref&gt; ਫਿਰ ਵੀ, 1919 ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਨਿਮੋਨਿਕ ਪਲੇਗ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਆਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਇਹ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਕੋਨਟਰਾ ਕੋਸਟਾ ਵੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗਿਲਹਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਖੁਰਲੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਨੂੰ ਪਲੇਗ ਲੱਗ ਗਈ। ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kellogg|first=W. H.|date=1920|title=An epidemic of pneumonic plague|journal=American Journal of Public Health|volume=10|issue=7|pages=599–605|doi=10.2105/ajph.10.7.599|pmc=1362744|pmid=18010342}}&lt;/ref&gt; ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਲੇਗ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮੌਤ ਦੇ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== ਇਨਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ===
[[ਤਸਵੀਰ:Oakland_Chevrolet_factory_c.1917.jpg|left|thumb|[[ਸ਼ੈਵਰਲੇ|ਸ਼ੇਵਰਲੇਟ]] ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੈਸਟ ਕੋਸਟ ਪਲਾਂਟ, ਹੁਣ ਈਸਟਮੌਂਟ ਟਾਊਨ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ 1917 ਆਟੋਮੋਬਾਈਲਜ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਆਉਟਪੁੱਟ]]
1852 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਸੈਨ ਪਾਬਲੋ ਐਵੇਨਿਊ, ਬ੍ਰੌਡਵੇਅ ਅਤੇ ਚੌਦ੍ਹਵੀਂ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਮੁੱਖ ਚੌਰਾਹੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਬਸਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲਿਆ। ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਰਗਾਹ ਦੀ ਇਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ, 1902 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨੇੜਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਲਮੇਡਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਟਾਪੂ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1906 ਵਿੱਚ, 1906 ਦੇ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਦੇ ਭੂਚਾਲ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੇਘਰ ਹੋਏ ਸ਼ਰਨਾਰਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ।

1946 ਵਿੱਚ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਟੀ ਲਾਈਨਜ਼ (NCL), ਇੱਕ ਜਨਰਲ ਮੋਟਰਜ਼ ਹੋਲਡਿੰਗ ਕੰਪਨੀ, ਨੇ 64% ਕੀ ਸਿਸਟਮ ਸਟਾਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ; ਅਗਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ NCL ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਟ੍ਰੀਟਕਾਰ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚਣ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਸਟ੍ਰੀਟਕਾਰ ਫਲੀਟ ਨੂੰ ਸਸਤੀਆਂ ਡੀਜ਼ਲ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;7th&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.altlaw.org/v1/cases/770576 |title=UNITED STATES, v. |access-date=2022-12-27 |archive-date=2009-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091116082744/http://www.altlaw.org/v1/cases/770576 |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt; ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਅਲਾਮੇਡਾ ਅਤੇ ਕਾਂਟਰਾ ਕੋਸਟਾ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅੱਜ AC ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੀਜੀ-ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਬੱਸ-ਸਿਰਫ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ।&lt;ref name=&quot;journalism.berkeley.edu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://journalism.berkeley.edu/projects/actransit/conis_feature.html|title=From Horses to Hybrid: A Century of East Bay Transport|last=Elena Conis|date=2002|publisher=Journalism.berkeley.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309112953/http://journalism.berkeley.edu/projects/actransit/conis_feature.html|archive-date=March 9, 2012|access-date=April 19, 2012}}&lt;/ref&gt;

== 1960-1999 ==
1960 ਵਿੱਚ, ਕੈਸਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ; ਇਹ ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸਕਾਈਸਕ੍ਰੈਪਰ ਸੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ &quot; [[ਸ਼ਿਕਾਗੋ]] ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਫ਼ਤਰ ਟਾਵਰ&quot; ਸੀ&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FrMj_wenLdcC&amp;pg=PA72|title=The furniture of Sam Maloof|last=Adamson|first=Jeremy Elwell|last2=Maloof|first2=Sam|year=2001|isbn=978-0-393-73080-7|access-date=April 19, 2012}}&lt;/ref&gt;।  ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਉਪਨਗਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵਧਿਆ, ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਵਸਨੀਕ ਨਵੇਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਫਰੀਕਨ ਅਮਰੀਕਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਅਨੁਪਾਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 1966 ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ 661 ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ਼ 16 ਹੀ ਕਾਲੇ ਸਨ। ਕਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਫੈਦ ਪੁਲਿਸ ਫੋਰਸ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਵਧੀਆਂ ਸਨ। ਕਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਆਮ ਗੱਲ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;INSIDE THE PANTHER REVOLUTION p. 302&quot;&gt;''Inside the Panther Revolution'', Robyn Cean Spencer, Chapter 13, p. 302&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;monthlyreview.org&lt;/ref&gt;

ਹਿਊਈ ਨਿਊਟਨ ਅਤੇ ਬੌਬੀ ਸੀਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮੈਰਿਟ ਕਾਲਜ (ਉਦੋਂ ਗਰੋਵ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਹੁਣ ਚਿਲਡਰਨ ਹਸਪਤਾਲ ਓਕਲੈਂਡ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸਵੈ-ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਪੈਂਥਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਈਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://abc7news.com/entertainment/oakland-museum-of-ca-celebrates-50th-anniversary-of-black-panthers/1561793/|title=Oakland Museum of CA celebrates 50th anniversary of Black Panthers|last=Tyler|first=Carolyn|date=October 19, 2016|website=abc7news.com}}&lt;/ref&gt;  1970 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਓਕਲੈਂਡ ਨੂੰ ਹੈਰੋਇਨ ਅਤੇ ਕੋਕੀਨ ਦੇ ਗੈਂਗ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸੌਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੰਭੀਰ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਡਰੱਗ ਕਿੰਗਪਿਨ ਫੇਲਿਕਸ ਮਿਸ਼ੇਲ ਨੇ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;cityjournal&quot;&gt;{{Cite magazine|last=Heather Mac Donald|author-link=Heather Mac Donald|date=Autumn 1999|title=Jerry Brown's No-Nonsense New Age for Oakland.|url=http://www.city-journal.org/html/9_4_a2.html|magazine=City Journal|archive-url=https://web.archive.org/web/20080827074841/http://www.city-journal.org/html/9_4_a2.html|archive-date=August 27, 2008|access-date=August 8, 2008}}&lt;/ref&gt;  ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਹਿੰਸਕ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਅਪਰਾਧ ਦੋਵੇਂ ਵਧੇ, ਅਤੇ ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਕਤਲ ਦੀ ਦਰ ਸਾਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ ਨਾਲੋਂ ਦੁੱਗਣੀ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;cityjournal&quot; /&gt;

1980 ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਕਾਲੀ ਆਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 47% ਉੱਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bayareacensus.ca.gov/cities/Oakland70.htm|title=Bay Area Census – City of Oakland – 1970–1990 Census data|website=www.bayareacensus.ca.gov|access-date=October 22, 2019|archive-date=ਅਕਤੂਬਰ 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026211623/http://www.bayareacensus.ca.gov/cities/Oakland70.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸ਼ਹਿਰ ਨੇ ਵੱਡੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਨਵੀਨੀਕਰਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਅਤੇ ਓਕਲੈਂਡ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/e/a/1997/02/16/SPECIAL6815.dtl|title=On the road to economic success, where we work|last=Edward Iwata, of the examiner staff|date=February 16, 1997|work=[[San Francisco Examiner]]|access-date=ਦਸੰਬਰ 27, 2022|archive-date=ਸਤੰਬਰ 10, 2012|archive-url=https://archive.today/20120910025602/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/e/a/1997/02/16/SPECIAL6815.dtl|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:OaklandPanorama2.140510.jpg|alt=Panorama of Oakland, California, from the top of Mountain View Cemetery|center|frameless|690x690px|ਮਾਊਂਟੇਨ ਵਿਊ ਕਬਰਸਤਾਨ ਦੇ ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਓਕਲੈਂਡ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦਾ ਪਨੋਰਮਾ]]

=== 2000 ===
ਆਪਣੇ 1999 ਦੇ ਉਦਘਾਟਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਮੇਅਰ ਜੈਰੀ ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੇ ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ 1998 ਦੀ ਜਨਰਲ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਵਪਾਰਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਹਾਊਸਿੰਗ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਏਲੀਹੂ ਹੈਰਿਸ ਦੀ ਜਨਤਕ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.eastbayexpress.com/news/inflating_the_numbers/Content?oid=323334|title=Inflating the Numbers, The Brown administration came very close on the 10K Plan. So why the grade inflation?|last=Gammon|first=Robert|date=January 3, 2007|work=[[East Bay Express]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230101059/http://www.eastbayexpress.com/news/inflating_the_numbers/Content?oid=323334|archive-date=December 30, 2008}}&lt;/ref&gt; ਬ੍ਰਾਊਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਨਰ-ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੰਭਾਵੀ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਨਰਮੀਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਵਾਦਗ੍ਰਸਤ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਘੱਟ ਆਮਦਨ ਵਾਲੇ ਵਸਨੀਕਾਂ ਨੂੰ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਔਕਲੈਂਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਜਾੜ ਦੇਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Salazar|first=Alex|date=Spring 2006|title=Designing a Socially Just Downtown|url=http://www.nhi.org/online/issues/145/designingdowntown.html|journal=National Housing Institute|issue=145|archive-url=https://web.archive.org/web/20061212172017/http://www.nhi.org/online/issues/145/designingdowntown.html|archive-date=December 12, 2006}}&lt;/ref&gt;

ਓਕਲੈਂਡ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਦੁਆਰਾ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਿਟੀ ਆਫ ਓਕਲੈਂਡ ਨੇ ਕੁੱਲ US$ 57 ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।&amp;nbsp;ਪੁਲਿਸ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਦਈਆਂ ਨੂੰ 2001-2011 ਦੀ ਸਮਾਂ ਸੀਮਾ ਦੌਰਾਨ ਮਿਲੀਅਨ; ਇਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੁਆਰਾ ਅਦਾ ਕੀਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਕਮ ਹੈ।&lt;ref&gt;KTVU – [http://www.ktvu.com/news/news/investigation-reveals-east-bay-city-paying-out-ext/nFdWy/ Investigation reveals East Bay city paying out extraordinary police abuse settlements] November 14, 2011 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140802014527/http://www.ktvu.com/news/news/investigation-reveals-east-bay-city-paying-out-ext/nFdWy/|date=August 2, 2014}}&lt;/ref&gt; 10 ਅਕਤੂਬਰ, 2011 ਨੂੰ, ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਰਕੁਨਾਂ ਨੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਫਰੈਂਕ ਓਗਾਵਾ ਪਲਾਜ਼ਾ ਵਿਖੇ &quot; ਆਕੂਪਾਈ ਓਕਲੈਂਡ &quot; ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ।&lt;ref name=&quot;businessweek&quot;&gt;[http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9Q4CNR81.htm &quot;Wall Street protesters: We're in for the long haul&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160202190410/http://www.businessweek.com/ap/financialnews/D9Q4CNR81.htm|date=February 2, 2016}}, ''Bloomberg Businessweek''.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lessighp&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/lawrence-lessig/occupywallst-then-occupyk_b_995547.html|title=#OccupyWallSt, Then #OccupyKSt, Then #OccupyMainSt|last=Lessig|first=Lawrence|date=October 5, 2011|work=Huffington Post|access-date=October 6, 2011|author-link=Lawrence Lessig}}&lt;/ref&gt;

ਨਵੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਦੋ ਬੇਘਰ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੈਸਟ ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਾਲੀ ਤਿੰਨ ਬੈੱਡਰੂਮ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਗਰੁੱਪ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ Moms 4 ਹਾਉਸਿੰਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਟੀਚਾ ਉਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਘਰ ਪੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/01/15/us/oakland-homeless-eviction.html|title=Homeless Mothers Are Removed From an Oakland House|last=Cowan|first=Jill|date=January 15, 2019|work=The New York Times|access-date=January 15, 2020|last2=Dougherty|first2=Conor}}&lt;/ref&gt; ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਰਜਨ ਸ਼ੈਰਿਫ ਦੇ ਡਿਪਟੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੈਂਕੜੇ ਸਮਰਥਕਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ktvu.com/news/sheriffs-deputies-with-guns-drawn-evict-homeless-moms-from-oakland-home|title=Sheriff's deputies with guns drawn evict homeless moms from Oakland home|date=January 15, 2020|work=DTVU|access-date=January 15, 2020}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਕਵਰੇਜ ਮਿਲੀ।&lt;ref name=&quot;Alaa&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.cnn.com/2020/01/15/us/moms-4-housing-homeless-evicted-oakland-trnd/index.html|title=Homeless mothers with Oakland's 'Moms 4 Housing' have been forcibly evicted from a vacant home they were occupying|last=Elassar|first=Alaa|work=CNN|access-date=January 15, 2020}}&lt;/ref&gt; ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਕੰਪਨੀ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਲਾਭਕਾਰੀ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹਾਊਸਿੰਗ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦੇਵੇਗੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/Deal-reached-to-sell-homeless-mothers-West-14989721.php#?&amp;te=1&amp;nl=california-today&amp;emc=edit_ca_20200121?campaign_id=49&amp;instance_id=15340&amp;segment_id=20506&amp;user_id=e9848bda5d7546386411f6e2fbdaf95e&amp;regi_id=16153474_ca_20200121|title=Moms 4 Housing: Deal reached to negotiate sale of West Oakland house to nonprofit|last=Ravani|first=Sarah|date=January 20, 2019|work=San Francisco Chronicle|access-date=January 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200121112303/https://www.sfchronicle.com/bayarea/article/Deal-reached-to-sell-homeless-mothers-West-14989721.php#?&amp;te=1&amp;nl=california-today&amp;emc=edit_ca_20200121?campaign_id=49&amp;instance_id=15340&amp;segment_id=20506&amp;user_id=e9848bda5d7546386411f6e2fbdaf95e&amp;regi_id=16153474_ca_20200121|archive-date=January 21, 2020}}&lt;/ref&gt; 2019 ਤੱਕ, ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ ਬੇਘਰੇ ਦਰ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਅਤੇ ਬਰਕਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। 2014 ਅਤੇ 2020 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਓਕਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਪਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

== ਭੂਗੋਲ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Aerial_view_of_city_of_Oakland_1.jpg|left|thumb|ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਦਾ ਏਰੀਅਲ ਦ੍ਰਿਸ਼]]
[[ਤਸਵੀਰ:Oakland_by_Sentinel-2,_2019-03-11.jpg|right|thumb|2019 ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਤਸਵੀਰ]]
ਓਕਲੈਂਡ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਖਾੜੀ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। 1991 ਵਿੱਚ, ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਟਾਵਰ ਸੀ{{Coord|37.805302|-122.272539|display=inline}} (NAD83)। (ਇਮਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਕੀ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਪਿਛਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ 0.6 ਮੀਟਰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਓਕਲੈਂਡਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਭੂ-ਭਾਗ ਨੂੰ &quot;ਸਪਾਟ ਭੂਮੀ&quot; ਅਤੇ &quot;ਪਹਾੜੀਆਂ&quot; ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਰਮੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਤਾਜ਼ਾ ਲਹਿਰਾਂ ਤੱਕ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਆਰਥਿਕ ਪਾੜੇ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਸਨ, &quot;ਪਹਾੜੀਆਂ&quot; ਵਧੇਰੇ ਅਮੀਰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ। ਓਕਲੈਂਡ ਦਾ ਲਗਭਗ ਦੋ-ਤਿਹਾਈ ਹਿੱਸਾ ਪੂਰਬੀ ਖਾੜੀ ਦੇ ਸਮਤਲ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਪੂਰਬੀ ਖਾੜੀ ਰੇਂਜ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਨੇੜਲੇ ਸੈਨ ਐਂਡਰੀਅਸ ਫਾਲਟ ਦੇ ਨਾਲ ਫਟਣ ਕਾਰਨ 1906 ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਬੇ ਏਰੀਆ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਲਹਿਰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਸੈਨ ਐਂਡਰੀਅਸ ਭੂਚਾਲ ਹੇਵਰਡ ਫਾਲਟ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀਪ (ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਨੁਕਸਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਗਤੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਓਕਲੈਂਡ, ਬਰਕਲੇ, ਸੈਨ ਜੋਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੇ ਏਰੀਆ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://seismo.berkeley.edu/annual_report/ar98_99/node22.html|title=Modeling surface creep on the Hayward fault using rate-and-state friction|last=Schmidt|first=David|last2=Bürgmann|first2=Roland|year=1999|website=The Berkeley Seismological Laboratory|publisher=The Regents of the University of California|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927211802/http://seismo.berkeley.edu/annual_report/ar98_99/node22.html|archive-date=September 27, 2011|access-date=August 8, 2011}}&lt;/ref&gt;
[[ਤਸਵੀਰ:Panorama-downtown-oakland_by_Daniel_Ramirez.jpg|alt=Lake Merritt panorama|center|frameless|690x690px|ਝੀਲ ਮੈਰਿਟ ਪੈਨੋਰਾਮਾ]]

== ਜਨਸੰਖਿਆ ==
2020 ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ&lt;ref name=&quot;census2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.census.gov/quickfacts/oaklandcitycalifornia|title=2020 Census Quick Facts: CA – Oakland city|publisher=[[U.S. Census Bureau]]|access-date=August 12, 2021}}&lt;/ref&gt; ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 440,646 ਸੀ। ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ {{Convert|7898.30|PD/sqmi}}   ਸੀ।

== ਆਰਥਿਕਤਾ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Tribune_Tower_in_Downtown_Oakland,_Jan_2009,_by_Hitchster.jpg|thumb|ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਵਿੱਚ 13ਵੇਂ ਸੇਂਟ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਕਲਿਨ ਸੇਂਟ ਤੋਂ ਆਈਕਾਨਿਕ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਟਾਵਰ]]
ਓਕਲੈਂਡ ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਰਗੋ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਅਸਤ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://aapa.files.cms-plus.com/Statistics/NORTH%20AMERICA%20PORT%20CONTAINER%20TRAFFIC%20RANKING%202011.pdf|title=North American Container Traffic: 2011 Port Ranking by TEUs|publisher=American Association of Port Authorities|access-date=May 11, 2013}}&lt;/ref&gt; ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਉੱਤਰੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਕੰਟੇਨਰਾਈਜ਼ਡ ਮਾਲ ਦੇ 99% ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ $41 ਬਿਲੀਅਨ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.portofoakland.com/maritime/factsfigures.aspx|title=Facts &amp; Figures|website=Port of Oakland|access-date=May 9, 2014|archive-date=ਮਈ 12, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512214912/http://www.portofoakland.com/maritime/factsfigures.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.calchamber.com/GovernmentRelations/IssueReports/Documents/2014-Reports/California-Ports-2014.pdf|title=Making California Ports More Competitive|website=California Chamber of Commerce|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512223431/http://www.calchamber.com/GovernmentRelations/IssueReports/Documents/2014-Reports/California-Ports-2014.pdf|archive-date=May 12, 2014|access-date=May 9, 2014}}&lt;/ref&gt; ਓਕਲੈਂਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਕਾਰਗੋ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਲਗਭਗ 200,000 ਨੌਕਰੀਆਂ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.city-data.com/us-cities/The-West/Oakland-Economy.html|title=Oakland: Economy|year=2009|publisher=City-Data.com|access-date=May 31, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100624092652/http://www.city-data.com/us-cities/The-West/Oakland-Economy.html|archive-date=ਜੂਨ 24, 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਨੌਕਰੀਆਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਜਰਤ ਘੰਟਾਵਾਰ ਅਹੁਦਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟੇਸ਼ਨ ਸਟੋਰੇਜ ਅਤੇ ਡਿਸਟ੍ਰੀਬਿਊਸ਼ਨ ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਤੱਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ US$ 91,520 ਦੀ ਸਾਲਾਨਾ ਔਸਤ ਤਨਖਾਹ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.collegedegreereport.com/city-data/transportation-storage-and-distribution-managers/oakland-fremont-hayward|title=Transportation Storage and Distribution Managers Data for Oakland, Fremont, Hayward, California|archive-url=https://web.archive.org/web/20110708175724/http://www.collegedegreereport.com/city-data/transportation-storage-and-distribution-managers/oakland-fremont-hayward|archive-date=July 8, 2011|access-date=August 29, 2011}}&lt;/ref&gt;

ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਇੰਟਰਮੋਡਲ ਕੰਟੇਨਰਾਈਜ਼ਡ ਸ਼ਿਪਿੰਗ ਦੀਆਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਖੋਜਕਾਰ/ਪਾਇਨੀਅਰ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਸਰ ਪਰਮਾਨੇਂਟ, ਕਲੋਰੌਕਸ, ਅਤੇ ਡਰੇਅਰਜ਼ ਆਈਸ ਕਰੀਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.business2oakland.com/main/majoremployers.htm|title=Oakland CEDA—Major Employers|publisher=Business2oakland.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20100529122452/http://www.business2oakland.com/main/majoremployers.htm|archive-date=May 29, 2010|access-date=April 19, 2012}}&lt;/ref&gt; Ask.com ਅਤੇ Pandora ਰੇਡੀਓ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਹਨ,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.insidebayarea.com/ci_18292424?IADID|title=Shining Internet star Pandora could be a boost for downtown Oakland|last=Avalos, George|date=June 17, 2011|website=Oakland Tribune|access-date=June 20, 2011}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਟਾਰਟ-ਅੱਪ ਉੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਹਰੀ ਊਰਜਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਅੱਪਟਾਊਨ, ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ, ਜੈਕ ਲੰਡਨ ਸਕੁਆਇਰ ਅਤੇ ਲੇਕ ਦੇ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਘਰ ਲੱਭਿਆ ਹੈ। ਮੈਰਿਟ ਵਿੱਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.contracostatimes.com/business/ci_18538378|title=New economy companies bolster Oakland's workforce|last=Avalos, George|date=July 24, 2011|website=Contra Costa Times|access-date=August 29, 2011}}&lt;/ref&gt;

21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ-ਤੋਂ-ਮੱਧ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮੁੱਲਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। 10k ਯੋਜਨਾ, ਜੋ ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ ਅਲੀਹੂ ਹੈਰਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ ਜੈਰੀ ਬ੍ਰਾਊਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੌਰਾਨ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਵੇਂ ਬਹੁ-ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਯੂਨਿਟ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

== ਸਰਕਾਰ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Oakland_City_Hall_1917.jpg|thumb|1917 ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪਲਾਜ਼ਾ। 2 US$ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਫ੍ਰੇਮਡ ਸਟੀਲ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ&amp;nbsp;1914 ਵਿੱਚ ਮਿਲੀਅਨ. 1923 ਵਿੱਚ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਟਾਵਰ ਦੇ ਬਣਨ ਤੱਕ ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਇਮਾਰਤ ਸੀ।]]
ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮੇਅਰ-ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਹੈ। ਮੇਅਰ ਦੀ ਚੋਣ ਚਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਓਕਲੈਂਡ ਸਿਟੀ ਕਾਉਂਸਿਲ ਦੇ ਅੱਠ ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਹਨ ਜੋ ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਸੱਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਿੰਗਲ-ਮੈਂਬਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ; ਕੌਂਸਿਲ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੇਅਰ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਿਟੀ ਕੌਂਸਲ ਦੁਆਰਾ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅਫਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: ਸਿਟੀ ਅਟਾਰਨੀ (ਚੁਣੇ ਗਏ), ਸਿਟੀ ਆਡੀਟਰ (ਚੁਣੇ ਗਏ), ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਕਲਰਕ (ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ)।&lt;ref&gt;[http://bpc.iserver.net/codes/oakland/ Oakland Municipal Code] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120707043450/http://bpc.iserver.net/codes/oakland/ |date=2012-07-07 }}.&lt;/ref&gt; ਓਕਲੈਂਡ ਦਾ ਮੇਅਰ ਦੋ ਕਾਰਜਕਾਲਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਨਗਰ ਕੌਂਸਲ ਲਈ ਕੋਈ ਮਿਆਦ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਓਕਲੈਂਡ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਨੂੰ 1989 ਦੇ ਲੋਮਾ ਪ੍ਰੀਟਾ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ US$ 80M ਭੂਚਾਲ ਦੀ ਰੀਟਰੋਫਿਟ ਅਤੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ 1995 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wje.com/projects/project_details.php?ProjectID=1991.0019.0|title=Peer Review of Base-Isolation Retrofit|year=2007|website=Oakland City Hall|publisher=Wiss, Janney, Elstner Associates, Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20080204015607/http://www.wje.com/projects/project_details.php?ProjectID=1991.0019.0|archive-date=February 4, 2008|access-date=October 29, 2011}}&lt;/ref&gt; ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਲੀਜ਼ 'ਤੇ ਲਈ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਣੇ ਸਨ।

=== ਰਾਜਨੀਤੀ ===
[[ਤਸਵੀਰ:Oakland_City_Hall_near_City_Center.jpg|left|thumb|ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸਿਟੀ ਹਾਲ]]
ਓਕਲੈਂਡ 1860 ਤੋਂ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੱਕ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗੜ੍ਹ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਿਪਬਲਿਕਨ-ਮੁਖੀ ''ਓਕਲੈਂਡ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ'' ਅਖਬਾਰ ਦੁਆਰਾ ਅਹੁਦਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 1960 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਉਦਾਰਵਾਦੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QODLZe8XlDIC&amp;pg=PA95|title=Oakland Police Department|last=McArdle|first=Phil|publisher=Arcadia|year=2007|isbn=978-0-7385-4726-8|series=Images of America|page=95}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://archive.org/details/bigdaddyjesseunr00boya_0|title=Big Daddy: Jesse Unruh and the Art of Power Politics|last=Boyarsky|first=Bill|publisher=University of California Press|year=2007|isbn=978-0-520-92334-8|page=[https://archive.org/details/bigdaddyjesseunr00boya_0/page/61 61]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; ਓਕਲੈਂਡ ਕੋਲ ਅਲਮੇਡਾ ਕਾਉਂਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਜਿਸਟਰਡ ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਰਕਲੇ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਹੈ।

ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਵੋਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਆਖਰੀ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਉਮੀਦਵਾਰ 1972 ਵਿੱਚ [[ਰਿਚਰਡ ਨਿਕਸਨ]] ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਹਰੇਕ ਲਗਾਤਾਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਵੋਟ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ।

ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸੈਕਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, 10 ਫਰਵਰੀ, 2019 ਤੱਕ, ਓਕਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 245,111 ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, 159,771 (65.2%) ਰਜਿਸਟਰਡ ਡੈਮੋਕਰੇਟਸ ਹਨ, 9,544 (3.9%) ਰਜਿਸਟਰਡ ਰਿਪਬਲਿਕਨ ਹਨ, ਅਤੇ 65,416 (26.7%) ਨੇ ਇੱਕ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀ ਰਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://elections.cdn.sos.ca.gov/ror/ror-odd-year-2019/politicalsub.pdf|title=CA Secretary of State – Report of Registration – February 10, 2019|website=ca.gov|access-date=March 12, 2019}}&lt;/ref&gt; ਓਕਲੈਂਡ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਦਾਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ 13 ਦਾ ਕੁੱਕ ਪਾਰਟੀਸ਼ਨ ਵੋਟਿੰਗ ਇੰਡੈਕਸ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਅਤੇ ਬਰਕਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਡੀ+40 ਹੈ, ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਕਾਂਗਰੇਸ਼ਨਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://cookpolitical.com/file/2013-04-49.pdf|title=Partisan Voting Index Districts of the 113th Congress|publisher=[[The Cook Political Report]]|access-date=November 30, 2014}}&lt;/ref&gt;

== ਸਿੱਖਿਆ ==

=== ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਅਤੇ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ===
ਓਕਲੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਸਕੂਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ (OUSD), ਜੋ ਸ਼ੈਫੀਲਡ ਵਿਲੇਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਕਵਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਿੱਤੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਅਸਫਲਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ 2002 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਰਿਸੀਵਰਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.goleadershipcenter.org/2010/04/statement_from.php|title=Great Oakland Public Schools Leadership Center|website=goleadershipcenter.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925120052/http://www.goleadershipcenter.org/2010/04/statement_from.php|archive-date=September 25, 2015}}&lt;/ref&gt; {{As of|2015}}  , ਓਕਲੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਸਕੂਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ 86 ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਸਕੂਲ ਅਤੇ 32 ਚਾਰਟਰ ਸਕੂਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਈ ਬਾਲਗ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{As of|2015}}  ਇੱਥੇ 48,181 ਕੇ-12 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ; ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ, 4,600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ousd.org/cms/lib07/CA01001176/Centricity/Domain/1//OUSD%20District%20Docs/OUSD%20Fast%20Facts%202014-15.pdf|title=OUSD Oakland Unified School District Fast Facts 2015-2015|publisher=Oakland Unified School District|access-date=September 23, 2015|archive-date=ਦਸੰਬਰ 16, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221216011537/https://www.ousd.org/cms/lib07/CA01001176/Centricity/Domain/1/OUSD%20District%20Docs/OUSD%20Fast%20Facts%202014-15.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

OUSD ਟੈਸਟ ਦੇ ਅੰਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਾਕੀ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਨਾਲੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਉੱਚ ਅਨੁਪਾਤ ਦੇ ਕਾਰਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://oaklandnorth.net/2013/09/02/oakland-high-school-test-scores-lag-behind-state|title=Oakland high school test scores lag behind state|date=September 2, 2013|website=Oakland North|access-date=October 7, 2015}}&lt;/ref&gt; ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਕੂਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਦੀ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ। {{As of|2013}}  , ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮੌਂਟਕਲੇਅਰ ਅੱਪਰ ਹਿਲਜ਼ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਵਿੱਚ ਹਿਲਕ੍ਰੈਸਟ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਟੈਸਟ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ &quot;ਐਡਵਾਂਸਡ&quot; ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਚਾਈਨਾਟਾਊਨ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਲਿੰਕਨ ਐਲੀਮੈਂਟਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ &quot;ਐਡਵਾਂਸਡ&quot; ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਗਣਿਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://star.cde.ca.gov/star2013/SearchPanel.aspx?lstTestYear=2013&amp;lstTestType=C&amp;lstCounty=01&amp;lstDistrict=61259-000&amp;lstSchool=6002018&amp;lstGroup=1&amp;lstSubGroup=1|title=Test Results Search – 2013 STAR Test Results (CA Dept of Education)|website=ca.gov|archive-url=https://web.archive.org/web/20150925131136/http://star.cde.ca.gov/star2013/SearchPanel.aspx?lstTestYear=2013&amp;lstTestType=C&amp;lstCounty=01&amp;lstDistrict=61259-000&amp;lstSchool=6002018&amp;lstGroup=1&amp;lstSubGroup=1|archive-date=September 25, 2015|access-date=September 24, 2015}}&lt;/ref&gt;

=== ਫੰਡਿੰਗ ===
2017 ਵਿੱਚ, ਓਕਲੈਂਡ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਸਕੂਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਨੇ ਲਿਟਲ ਕਿਡਜ਼ ਰੌਕ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪਾਂਡੋਰਾ ਤੋਂ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਕਰਨ ਲਈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਨੇ 20 ਵਾਧੂ ਓਕਲੈਂਡ-ਏਰੀਆ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਘੰਟੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਵਿਕਾਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ, ਅਤੇ ਲਿਟਲ ਕਿਡਜ਼ ਰੌਕ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਯੰਤਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ 2,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://press.pandora.com/file/4247784/Index?KeyFile=390627585|title=Pandora – Press Release|website=press.pandora.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180414235419/http://press.pandora.com/file/4247784/Index?KeyFile=390627585|archive-date=April 14, 2018|access-date=April 14, 2018}}&lt;/ref&gt;

=== ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ===
ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਾਲਜਾਂ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* ਓਕਲੈਂਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫਤਰ ਦਾ ਘਰ ਵੀ ਹੈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦਫਤਰ।

2001 ਵਿੱਚ, SFSU ਓਕਲੈਂਡ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਸੈਂਟਰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੈਨ ਫਰਾਂਸਿਸਕੋ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੂੰ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਓਕਲੈਂਡ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕਲਾਸਾਂ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.bizjournals.com/eastbay/stories/2001/11/19/story7.html|title=East Bay Business Times. November 16, 2001. David Goll. 'Cal State launches centers in Oakland.'|last=The Business Journals by David Goll|date=November 18, 2001|access-date=April 19, 2012|publisher=Bizjournals.com}}&lt;/ref&gt; ਓਕਲੈਂਡ ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਕੰਸੋਰਟੀਅਮ ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਆਫ ਓਕਲੈਂਡ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਐਂਡ ਇਕਨਾਮਿਕ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਏਜੰਸੀ (ਸੀ.ਈ.ਡੀ.ਏ.) ਨੇ 2002 ਵਿੱਚ ਓਕਲੈਂਡ ਹਾਇਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਡਾਊਨਟਾਊਨ ਨੂੰ &quot;ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਈ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ&quot; ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਮੈਂਬਰ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਈਸਟ ਬੇਅ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲਿੰਕਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦਾ ਨਿਊ ਕਾਲਜ, ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦਾ ਸੇਂਟ ਮੈਰੀਜ਼ ਕਾਲਜ, ਐਸਐਫਐਸਯੂ ਮਲਟੀਮੀਡੀਆ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਯੂਸੀ ਬਰਕਲੇ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਫੀਨਿਕਸ ਅਤੇ ਪੇਰਲਟਾ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਕਾਲਜ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.oaklandnet.com/community/ohec/member_schools_new.cfm |title=Oaklandnet.com Oakland Higher Education Consortium. |access-date=2022-12-27 |archive-date=2008-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081114163946/http://www.oaklandnet.com/community/ohec/member_schools_new.cfm |dead-url=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ce.csueastbay.edu/about/locations/oakland.shtml|title=CSU East Bay. Locations|publisher=Ce.csueastbay.edu|access-date=April 19, 2012}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਦਾ ਸਭਿਆਚਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ ਦੇ ਇਲਾਕੇ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:Webarchive template wayback links]]</text>
      <sha1>2gkdzmvsocqsf1v9cpjrwoowexao7qx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151175</id>
    <revision>
      <id>849713</id>
      <parentid>830568</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9722" sha1="2ivypnqjxvu3oqhq302w4auq8fiqbl9" xml:space="preserve">'''ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ (ਨੀ ਸਵਲਾਨੀ)''' (ਜਨਮ 3 ਅਕਤੂਬਰ 1963) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੈਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ।

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਡੋਂਗਰੇ ਦਾ ਜਨਮ [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ|ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ [[ਮੁੰਬਈ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪੁਸ਼ਪਾ ਸਵਲਾਨੀ, ਅਨੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ 5 ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਕੱਪੜੇ ਸਿਲਾਈ ਕਰਦੀ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੱਚੇ ਸਨ।  ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਅਨੀਤਾ ਨੇ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ SNDT ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=SNDT Women's University |url=https://sndt.ac.in/notable-alumni/anita-dongre |access-date=25 April 2020 |website=sndt.ac.in |archive-date=13 ਮਈ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513095151/https://sndt.ac.in/notable-alumni/anita-dongre |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Anita Dongre : journey of a poor girl to a renowned fashion designer |url=https://www.newstrend.news/344717/anita-dongre-life-story/ |access-date=25 April 2020 |website=newstrend.news}}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਡੋਂਗਰੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਗਹਿਣਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਪਿੰਕ ਸਿਟੀ ਲਾਂਚ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਊਸ ਆਫ ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਵੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 March 2017 |title=Designer Anita Dongre is a runway hit |url=http://www.forbesindia.com/article/wpower-trailblazers/designer-anita-dongre-is-a-runway-hit/46243/1 |via=Forbes India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 Dec 2013 |title=Interview - I find inspiration in everything: Anita Dongre |url=http://zeenews.india.com/exclusive/interview-i-find-inspiration-in-everything-anita-dongre_6791.html |via=ZEE News India}}&lt;/ref&gt;

ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ, AND ਡਿਜ਼ਾਈਨਜ਼ ਇੰਡੀਆ ਲਿਮਿਟੇਡ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਾਊਸ ਆਫ ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਬ੍ਰਾਂਡ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 Feb 2015 |title=Anita Dongre Gives Us an Insider View of the Business of Fashion |url=http://www.idiva.com/news-style-beauty/interview-with-fashion-desinger-anita-dongre/34947 |via=IDIVA}}&lt;/ref&gt; ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਦਾ ਘਰ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ AND (ਪੱਛਮੀ ਪਹਿਰਾਵੇ), ਗਲੋਬਲ ਦੇਸੀ (ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੋਹੋ-ਚਿਕ ਬ੍ਰਾਂਡ), ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਦਸਤਖਤ ਲੇਬਲ ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਗ੍ਰਾਸਰੂਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫੈਸ਼ਨ ਹਾਊਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿੰਕ ਸਿਟੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਵੀ ਹੈ, ਇੱਕ [[ਕੁੰਦਨ|ਜਾਡਾਊ]] ਫਾਈਨ ਜਿਊਲਰੀ ਬ੍ਰਾਂਡ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 Dec 2013 |title=Grand designs |url=https://www.telegraphindia.com/1131201/jsp/graphiti/17610178.jsp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170928005419/https://www.telegraphindia.com/1131201/jsp/graphiti/17610178.jsp |archive-date=28 September 2017 |access-date=27 September 2017 |via=''Telegraph'' India}}&lt;/ref&gt;

28 ਮਾਰਚ, 2019 ਨੂੰ, ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਲਿਮਟਿਡ (HOADL) ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਪੁਨਰਗਠਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ, AND ਅਤੇ ਗਲੋਬਲ ਦੇਸੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਣੀ ਪੂਰੀ-ਮਾਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਘਟੀਆ ਵਿਕਰੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਧੀਨ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।, ਓਚਰ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਲਿਮਿਟੇਡ (OBPL) - 1 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2019 ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੈ। HOADL ਆਪਣੇ ਦੋ ਬ੍ਰਾਂਡਾਂ - ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਸਰੂਟ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।&lt;ref&gt;[https://www.icra.in/Rationale/ShowRationaleReport?Id=87212 Anita Dongre Limited (HOADL) Corporate Restructuring]&lt;/ref&gt;

ਡੋਂਗਰੇ ਦੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਭੈਣ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਫਰੰਟ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਤਮਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਅਨੀਤਾ ਡੋਂਗਰੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਪ੍ਰਵੀਨ ਡੋਂਗਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਯਸ਼ ਡੋਂਗਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਡੋਂਗਰੇ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 Aug 2014 |title=Drafting New Designs |url=http://www.businesstoday.in/magazine/cover-story/anita-dongre-fashion-indian-women-milan/story/209032.html |via=Business Today}}&lt;/ref&gt;

ਡੋਂਗਰੇ ਇੱਕ [[ਵੀਗਨਿਜ਼ਮ|ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ]] ਕਾਰਕੁਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾ ਪੀਪਲ ਫਾਰ ਦ ਐਥੀਕਲ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਆਫ ਐਨੀਮਲਜ਼ (ਪੇਟਾ) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Nov 2016 |title=Ace Fashion Designer Anita Dongre Honoured with PETA Award for Refusing to Use Leather and Cashmere in Her Designs |url=https://www.petaindia.com/media/ace-fashion-designer-anita-dongre-honoured-peta-award-refusing-use-leather-cashmere-designs/ |via=Peta India}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ==

* 2008 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ 'ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ' ਲਈ GR8 ਫਲੋ ਵੂਮੈਨ ਅਚੀਵਰਸ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=Jan 2017 |title=Excellence in Fashion Design |url=http://www.ficciflo.com/wp-content/uploads/2017/01/GR8-FLO-AChievers-Awards-2008.pdf |via=FICCIFLO |access-date=2023-02-09 |archive-date=2023-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528193005/https://www.ficciflo.com/wp-content/uploads/2017/01/GR8-FLO-AChievers-Awards-2008.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* 2013 ਵਿੱਚ, ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਚੈਂਬਰਜ਼ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਐਂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਲੇਡੀਜ਼ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ, ਬੰਬੇ ਚੈਪਟਰ ਨੇ ਡੋਂਗਰੇ ਨੂੰ 'ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ' ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 June 2014 |title=POWER DESIGNER: ANITA DONGRE |url=http://www.vervemagazine.in/people/power-designer-anita-dongre |via=VERVE Magazine}}&lt;/ref&gt;
* 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਈਵਾਈ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਦਾ ਸਾਲ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 Feb 2015 |title=Anita Dongre (AND Designs India Limited), EY EOY 2014 Award Finalist |url=https://www.youtube.com/watch?v=q51wDbO0CXE |via=EY INDIA}}&lt;/ref&gt;
* ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈਨਟੇਨ ਸ਼ਾਈਨ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 Sep 2006 |title=Pantene repositions itself as the brand that helps women 'shine' |url=http://www.afaqs.com/news/story/16013_Pantene-repositions-itself-as-the-brand-that-helps-women-shine |via=afaqs |access-date=9 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-date=18 ਅਕਤੂਬਰ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018181331/http://www.afaqs.com/news/story/16013_Pantene-repositions-itself-as-the-brand-that-helps-women-shine |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://www.anitadongre.com/about-anita ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀ ਫੈਸ਼ਨ ਡਿਜ਼ਾਇਨਰ]]</text>
      <sha1>2ivypnqjxvu3oqhq302w4auq8fiqbl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਨਵਰ ਉਲ ਬਯਾਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153475</id>
    <revision>
      <id>849711</id>
      <parentid>843145</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:12:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4922" sha1="t8e2euk38ih91duwcmyi8tnr5plkt1p" xml:space="preserve">
ਤਫਸੀਰ '''ਅਨਵਰ ਉਲ ਬਯਾਨ''' [[ਕ਼ੁਰਆਨ|ਕੁਰਾਨ]] ਦੀ ਪੰਜ ਜਿਲਦਾਂ ਦੀ ਟਿੱਪਣੀ ( ਵਿਆਖਿਆ ) ਹੈ ਜੋ ਆਸ਼ਿਕ ਇਲਾਹੀ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ [[ਉ੍ਰਦੂ|ਉਰਦੂ]] ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Darul Ishaat UK - Online Islamic Book Store :: Islamic Books :: TAFSEER :: Illuminating Discourses on the Noble Quran 5 Vol |url=http://www.darul-ishaat.co.uk/store/Illuminating-Discourses-on-the-Noble-Quran-5-Vol.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328023051/http://www.darul-ishaat.co.uk/store/Illuminating-Discourses-on-the-Noble-Quran-5-Vol.html |archive-date=2016-03-28 |access-date=2015-07-12}}&lt;/ref&gt;

== ਲੇਖਕ ਬਾਰੇ ਪਿਛੋਕੜ ==
ਆਸ਼ਿਕ ਇਲਾਹੀ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰੀ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ [[ਮਦੀਨਾ]] ਮੁਨਾਵਾਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਹੰਮਦ ਜ਼ਕਰੀਆ ਕਾਂਧਲਾਵੀ ਦਾ ਚੇਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੱਕ ਮਦੀਨਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਕੁਰਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਨਤ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਦਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Quranic Exegesis - Australian Islamic Library - Australian Islamic Library |url=http://www.australianislamiclibrary.org/tafsir-collection-numerous.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150914062426/http://www.australianislamiclibrary.org/tafsir-collection-numerous.html |archive-date=2015-09-14 |access-date=2015-07-12}}&lt;/ref&gt;

== ਅਨੁਵਾਦ ==
&quot;ਇਸ ਨੂੰ ਮੌਲਾਨਾ ਇਸਮਾਈਲ ਇਬਰਾਹਿਮ ਦੁਆਰਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਮਾਈਲ ਖੱਤਰਦਾ ਅਤੇ ਮੁਫਤੀ ਅਫਜ਼ਲ ਹੂਸਨ ਇਲਿਆਸ ਦੁਆਰਾ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Search results |url=http://www.albalagh.net/bookstore/?action=view&amp;item=0475 |access-date=2023-02-22 |archive-date=2016-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160620232228/http://albalagh.net/bookstore/?action=view&amp;item=0475 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Welcome to Al-Rashad Inc - for Fine Oriental Perfumes |url=http://www.al-rashad.com/Illuminating-Discourses-on-the-Noble-Quran-in-5-volumes_p_2564.html |access-date=2023-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150712234521/http://www.al-rashad.com/Illuminating-Discourses-on-the-Noble-Quran-in-5-volumes_p_2564.html |archive-date=2015-07-12 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ &quot;The Illuminating Discourses of the Noble Quran&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Quranic Exegesis - Australian Islamic Library - Australian Islamic Library |url=http://www.australianislamiclibrary.org/tafsir-collection-numerous.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150914062426/http://www.australianislamiclibrary.org/tafsir-collection-numerous.html |archive-date=2015-09-14 |access-date=2015-07-12}}&lt;/ref&gt; ਹੈ।

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* ਮੁਹੰਮਦ ਇਬਨ ਜਰੀਰ ਅਲ-ਤਬਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਤਫਸੀਰ ਅਲ- ਤਬਰੀ
* ਇਬਨ ਕਥੀਰ (1301-1373 ਈ./747 ਏ. ਐਚ.) ਦੁਆਰਾ ਤਫ਼ਸੀਰ ਇਬਨ ਕਥੀਰ ।
* ਹਸਨ ਬਿਨ ਮਸੂਦ ਅਲ-ਬਾਘਾਵੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਲਿਮ ਅਲ-ਤੰਜ਼ੀਲ

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://web.archive.org/web/20150914062426/http://www.australianislamiclibrary.org/tafsir-collection-numerous.html ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਖੇ ਬਹੁ-ਭਾਸ਼ਾਈ ਤਫ਼ਸੀਰ ਸੰਗ੍ਰਹਿ (ਆਨਲਾਈਨ)]
* [http://www.pdfbooksfree.org/2013/05/tafseer-anwar-ul-bayan-complete-5.html ਤਫ਼ਸੀਰ ਅਨਵਰ ਉਲ ਬਯਾਨ (ਉਰਦੂ)] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [[iarchive:IlluminatingDiscoursesOnTheNobleQurantafseerAnwarulBayan|ਤਫਸੀਰ ਅਨਵਰ ਉਲ ਬਾਯਾਨ (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ)]]</text>
      <sha1>t8e2euk38ih91duwcmyi8tnr5plkt1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗਗਨਦੀਪ ਕੰਗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153621</id>
    <revision>
      <id>849768</id>
      <parentid>846582</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T09:02:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8646" sha1="npzfwm4hznawefuhyf537q33skx5waj" xml:space="preserve">{{Infobox scientist|honorific_suffix={{post-nominals|FRS|size=100%}}|native_name=|native_name_lang=|image=|image_size=|alt=|caption=|birth_name=&lt;!-- Use only if different from full/othernames --&gt;|birth_date={{birth date and age|1962|11|03}}|birth_place=ਸ਼ਿਮਲਾ|death_date=&lt;!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --&gt;|death_place=|death_cause=|region=|nationality=ਭਾਰਤੀ|period=|fields=ਛੂਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ, ਟੀਕੇ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਲਾਗ, ਪਾਣੀ, ਸਫਾਈ|title=|education=|alma_mater=ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਵੇਲੋਰ|thesis_title=|thesis_url=|thesis_year=|school_tradition=|doctoral_advisor=|doctoral_students=|notable_students=&lt;!--Only those with WP articles--&gt;|workplaces=|notable_works=|notable_ideas=|influences=&lt;!--Must be referenced from a third party source--&gt;|influenced=&lt;!--Must be referenced from a third party source--&gt;|awards=ਇਨਫੋਸਿਸ ਇਨਾਮ (2016)|website={{URL|http://cmcwtrl.in}}|footnotes=}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''ਗਗਨਦੀਪ ਕੰਗ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Gagandeep Kang,''' ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ 1962) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜਿਸਟ ਅਤੇ ਵਾਇਰੋਲੋਜਿਸਟ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, [[ਵੇਲੂਰ|ਵੇਲੋਰ]], ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੈਸਟਰੋਇੰਟੇਸਟਾਈਨਲ ਸਾਇੰਸਜ਼ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਸਤ 2016 ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ 2020 ਤੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੀ। ਟ੍ਰਾਂਸਲੇਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਫਰੀਦਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਬਾਇਓਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਇੱਕ ਖੁਦਮੁਖਤਿਆਰੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite web |title=Infosys Prize - Laureates 2016 - Prof. Gagandeep Kang |url=http://www.infosys-science-foundation.com/prize/laureates/2016/gagandeep-kang.asp |access-date=2018-01-20 |website=Infosys-science-foundation.com |language=en |archive-date=2022-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630043918/https://www.infosys-science-foundation.com/prize/laureates/2016/gagandeep-kang.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Professor Gagandeep Kang : Hic Vac |url=https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-gagandeep-kang |access-date=25 November 2020 |website=www.hic-vac.org |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418165922/https://www.hic-vac.org/members/members-profiles/professor-gagandeep-kang |archive-date=18 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Raghavan |first=Prabha |date=7 July 2020 |title=Gagandeep Kang, vaccine scientist, quits top research institute |url=https://indianexpress.com/article/india/gagandeep-kang-vaccine-scientist-quits-top-research-institute-6493337/ |access-date=25 November 2020 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਇਰਲ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ ਅਤੇ ਰੋਟਾਵਾਇਰਲ ਵੈਕਸੀਨਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜ ਫੋਕਸ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰ ਅੰਤੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਗਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬੱਚੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਮਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ। ਰੋਟਾਵਾਇਰਸ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੱਕਾਰੀ ਇਨਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Barath |first=Harini |date=7 March 2017 |title=10 women, 10 questions: Gagandeep Kang |url=https://indiabioscience.org/columns/conversations/10-women-10-questions-gagandeep-kang |access-date=23 April 2019 |website=IndiaBioscience.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=1 July 2017|title=An E-mail Interview with Prof. Gagandeep Kang|url=http://www.tropicalparasitology.org/article.asp?issn=2229-5070;year=2017;volume=7;issue=2;spage=128;epage=130;aulast=;type=0|journal=Tropical Parasitology|volume=7|issue=2|pages=128–130|doi=10.4103/tp.TP_30_17|doi-broken-date=31 December 2022|pmc=5652053|pmid=29114495|access-date=23 April 2019|archive-date=23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190423204913/http://www.tropicalparasitology.org/article.asp%3Fissn%3D2229-5070;year%3D2017;volume%3D7;issue%3D2;spage%3D128;epage%3D130;aulast%3D;type%3D0|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ|ਰਾਇਲ ਸੋਸਾਇਟੀ]] ਦੀ ਫੈਲੋ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/sci-tech/science/gagandeep-kang-becomes-first-indian-woman-to-be-elected-royal-society-fellow/article26887069.ece|title=Gagandeep Kang becomes first Indian woman to be elected Royal Society Fellow|date=2019-04-19|work=The Hindu|access-date=2019-10-02|others=Special Correspondent|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 2020 ਵਿੱਚ ਇਨਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਜਿਊਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Infosys Prize - Jury 2020 |url=http://www.infosys-science-foundation.com/prize/jury/jury-2020.asp |access-date=2020-12-10 |website=www.infosys-science-foundation.com}}&lt;/ref&gt;

== ਪਛਾਣ ==
ਇਸ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਕੈਡਮੀ ਦੇ 359 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਕੰਗ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ [[ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ]] (ਐਫਆਰਐਸ) ਦੀ ਫੈਲੋ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;indytimes&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/gagandeep-kang-enters-royal-society-of-london-as-first-indian-woman-scientist-fellow/articleshow/68944435.cms|title=Gagandeep Kang enters Royal Society of London as first Indian woman scientist fellow - Times of India|work=[[The Times of India]]|access-date=23 April 2019}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਇਨਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਨੌਵੀਂ ਔਰਤ ਸੀ। ਉਹ ਮੈਨਸਨ ਦੀ ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਮੈਡੀਸਨ ਦੀ ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਹੈ। ਹੋਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ:

* 1998-1999 – ਡਾ. ਪੀ ਐਨ ਬੇਰੀ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Translational Health Science and Technology Institute |url=http://thsti.res.in/profile/Gagandeep-Kang |access-date=2019-07-02 |website=thsti.res.in}}&lt;/ref&gt;
* 2005 - ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮਤਾ ਲਈ ਲੋਰਡੂ ਯੇਦਾਨਪੱਲੀ ਅਵਾਰਡ
* 2006 – ਸਾਲ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ
* 2016 – ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਨਫੋਸਿਸ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.livemint.com/Companies/SvjjeJV9APCdhQzx3HvD3M/Winners-of-Infosys-Prize-2016-announced.html|title=Winners of Infosys Prize 2016 announced|date=2016-11-18|work=Livemint.com/|access-date=2017-04-03}}&lt;/ref&gt;
* 2019 – ਰਾਇਲ ਸੋਸਾਇਟੀ (FRS) ਦਾ ਇੱਕ ਫੈਲੋ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ&lt;ref name=&quot;frs&quot;&gt;{{Cite web |title=Gagandeep Kang - Royal Society |url=https://royalsociety.org/people/gagandeep-kang-14102/ |access-date=23 April 2019 |website=Royalsociety.org}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]]</text>
      <sha1>npzfwm4hznawefuhyf537q33skx5waj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੋਆ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153870</id>
    <revision>
      <id>849789</id>
      <parentid>642845</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10952" sha1="jnawo9l26lz9fxrh94u3amesa3blcfj" xml:space="preserve">'''ਗੋਆ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ''' [[ਗੋਆ]] ਰਾਜ ਵਿੱਚ [[ਔਰਤਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹਿੰਸਾ|ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਰਾਧ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਸਾਲ 1993 ਵਿੱਚ ਗਠਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗੋਆ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅਰਧ-ਨਿਆਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

== ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ==
ਗੋਆ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;scw ref1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.dnaindia.com/india/report-why-national-and-state-women-s-commissions-are-important-and-should-be-held-accountable-2217939|title=Why National and State Women’s Commissions are important and should be held accountable|last=Rajagopalan|first=Swarna|date=30 May 2016|access-date=9 January 2022|publisher=dnaindia.com}}&lt;/ref&gt; ਕਮਿਸ਼ਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਪੀੜਨ ਅਤੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ।

ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ:

* ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ।

* ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜਾਂ ਮੌਕੇ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਦਖਲ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਲਿੰਗ-ਅਧਾਰਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਾ।

* ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਿਸ਼ ਕਰਨਾ।

* ਕਮਿਸ਼ਨ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਅਧਾਰਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ।

== ਰਚਨਾ ==
ਗੋਆ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਇੱਕ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਅਤੇ 4 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜ ਦਾ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਲਈ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਵਿਦਿਆ ਗੌੜੇ ਗੋਆ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;gw ref7&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thegoan.net/goa-news/gaude-named-chief-of-women%E2%80%99s-commission-but-rti-reveals-how-purti-was-earlier-appointed/58142.html|title=Gaude named chief of Women’s Commission, but RTI reveals how Purti was earlier appointed|date=26 August 2020|access-date=11 January 2022|publisher=thegoan.net}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gw ref5&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.heraldgoa.in/Goa/Vidhya-is-new-GSWC-chief/165181|title=Vidhya is new GSWC chief|date=12 September 2020|access-date=11 January 2022|publisher=heraldgoa.in}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ 3 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣਗੇ।

== ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ==
ਗੋਆ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਗਠਨ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ:

* ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਧੀਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਗਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;gw ref3&quot;&gt;{{Cite news|url=https://goanewshub.com/committee-under-vishwajit-rane-constituted-to-amend-goa-state-commission-for-woman-act/|title=committee-under-vishwajit-rane-constituted-to-amend-goa-state-commission-for-woman-act/|date=7 June 2018|access-date=11 January 2022|publisher=goanewshub.com}}&lt;/ref&gt;

* ਜੇਕਰ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਏਜੰਸੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ।&lt;ref name=&quot;gw ref4&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/remove-sunny-leones-condom-ads-an-organisation-petitions-the-goa-state-womens-commission-915233/|title=Remove Sunny Leone's condom ads, an organisation petitions the Goa State Women's Commission|date=1 March 2017|access-date=11 January 2022|publisher=bollywoodlife.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111081323/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/remove-sunny-leones-condom-ads-an-organisation-petitions-the-goa-state-womens-commission-915233/|archive-date=11 ਜਨਵਰੀ 2022|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gw ref6&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/remove-sunny-leone-s-condom-ads-demands-goa-women-s-group/story-jxAKflZiroFgPLs78jjj8J.html|title=Remove Sunny Leone’s condom ads, demands Goa women’s group|date=28 February 2017|access-date=11 January 2022|publisher=hindustantimes.com}}&lt;/ref&gt;

* ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੋਧਾਂ ਲਈ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਕਰਨਾ।&lt;ref name=&quot;gw ref2&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/states/goa-womens-commission-to-recommend-bringing-religious-places-under-ambit-of-law-against-sexual-harassment/article24707236.ece|title=Goa women’s commission to recommend bringing religious places under ambit of law against sexual harassment|date=16 August 2018|access-date=11 January 2022|publisher=thehindu.com}}&lt;/ref&gt;

* ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁੱਦਾ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਉਠਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਨਾ।

* ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਪਟਾਰੇ ਲਈ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

* ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਤਕਰੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ।

* ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਦੇ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮੇਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਖਰਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿੱਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ।

* ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਹਾਤੇ, ਜੇਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਿਮਾਂਡ ਹੋਮ ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕਰਨਾ ਜਿੱਥੇ ਮਹਿਲਾ ਕੈਦੀਆਂ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੇਸ ਦਰਜ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ।

* ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਔਰਤ-ਆਧਾਰਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ, ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਜਾਂਚ ਕਰੋ।

* ਵਿਦਿਅਕ ਖੋਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਜਾਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਤਰੀਕਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰੋ।

* ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੱਦੇ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਾ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਰਾਹਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੁਓ-ਮੋਟੋ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਲਈ।

== ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ ==
[[ਕੌਮੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://ncw.nic.in/important-links/list-state-women-commissions#Goa ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕ]]</text>
      <sha1>jnawo9l26lz9fxrh94u3amesa3blcfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ ਗੋਇਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155537</id>
    <revision>
      <id>849794</id>
      <parentid>847060</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3157" sha1="pbi1jttkaemtfzfiwpt844fry9zvobz" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| birth_date          = {{Birth year|1932}}
| birth_place         = 
| death_date          = {{death date and given age|2020|6|6|88}}
| office              = [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ|ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ]] [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]]
| termstart           = 1990
| termend             = 2004
| constituency        = [[ਮਾਟੁੰਗਾ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਮਾਟੁੰਗਾ]]
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| spouse              = [[ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੋਇਲ]]
| children            = [[ਪੀੳੂਸ਼ ਗੋਇਲ]]
}}

'''ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ ਗੋਇਲ''' (1932 – 6 ਜੂਨ, 2020) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ]] ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਾਟੁੰਗਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ, 1990, 1995 ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਵੇਦ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਗੋਇਲ (1926-2008) ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੀਯੂਸ਼ ਗੋਇਲ ਮੋਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;mint0219&quot;&gt;{{Citation |title=Piyush Goyal: BJP's man for all seasons |date=1 February 2019 |url=https://www.livemint.com/budget/news/interim-budget-2019-piyush-goyal-bjp-s-man-for-all-seasons-1548965370544.html |work=[[Live Mint]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://resultuniversity.com/election/matunga-maharashtra-assembly-constituency |title=Matunga Assembly Constituency Election Result |access-date=2023-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241114214148/https://resultuniversity.com/election/matunga-maharashtra-assembly-constituency |archive-date=2024-11-14 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/piyush-goyal-bjps-go-to-man/articleshow/69585991.cms Piyush Goyal: BJP's go-to man]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/india/these-men-and-women-will-run-india-for-the-next-5-years/articleshow/69589866.cms These men and women will run India for the next 5 years]&lt;/ref&gt;

ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ ਗੋਇਲ ਦੀ 88 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜੂਨ 2020 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Piyush Goyal''s mother Chandrakanta Goyal passes away |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/piyush-goyals-mother-chandrakanta-goyal-passes-away/1857705 |access-date=2023-03-05 |archive-date=2020-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606072041/https://www.outlookindia.com/newsscroll/piyush-goyals-mother-chandrakanta-goyal-passes-away/1857705 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}


[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2020]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1932]]</text>
      <sha1>pbi1jttkaemtfzfiwpt844fry9zvobz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਝਰਨਾ ਦਾਸ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156746</id>
    <revision>
      <id>849574</id>
      <parentid>819953</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4678" sha1="qg86u7xevmzry41p4v51l18d5fo4geo" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| image               = 
| name                = Jharna Das Baidya&lt;br&gt;ঝর্ণা দাস বৈদ্য
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1962|10|1|df=y}}
| birth_place         = Mirza, [[Udaipur, Tripura]]
| residence           = [[Agartala]], [[Tripura]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| constituency        = [[Tripura]]
| office              = [[Member of Parliament, Rajya Sabha]]
| term_start          = 3 April 2010
| predecessor         = [[Matilal Sarkar]]
| successor           = [[Manik Saha]]
| office1             = 
| termstart1          = 
| term_end            = 2 April 2022
| predecessor1        = 
| successor1          = 
| party               = [[Communist Party of India (Marxist)|CPI(M)]]
| spouse              = Kaushik Baidya
| children            = 
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 21 November
| year                = 2010
| source              = https://india.gov.in/govt/rajyasabhampbiodata.php?mpcode=2141
}}

'''ਝਰਨਾ ਦਾਸ''' [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ|ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ [[ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਵਿਰੋਧ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;pd2&quot;&gt;{{Cite web |title=CPI(M) Wins Tripura RS Seat Unopposed |url=http://pd.cpim.org/2010/0328_pd/03282010_4.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120812031656/http://pd.cpim.org/2010/0328_pd/03282010_4.html |archive-date=12 August 2012 |access-date=19 June 2010}}&lt;/ref&gt; ਦਾਸ ਸੀਪੀਆਈ(ਐਮ) ਦੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਬੋਰਡ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPI(M) Nominee for Tripura RS Seat |url=http://pd.cpim.org/2010/0321_pd/03212010_12.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120808130438/http://pd.cpim.org/2010/0321_pd/03212010_12.html |archive-date=8 August 2012 |access-date=19 June 2010}}&lt;/ref&gt; ਦਾਸ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ [[ਦਲਿਤ]] ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੂਜੀ ਔਰਤ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;pd2&quot; /&gt;

21 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ, ਝਰਨਾ ਦਾਸ ਬੈਦਿਆ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਤੋਂ ਦੋ-ਸਾਲਾ [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਚੋਣਾਂ 49 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਜਿੱਤੀਆਂ, [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਕਾਂਗਰਸ]] ਉਮੀਦਵਾਰ [[Jyotirmoy Nath|ਜੋਤੀਰਮਯ ਨਾਥ]] ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ 10 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ।&lt;ref name=&quot;term&quot;&gt;{{Cite web |date=21 March 2016 |title=CPI-M's Jharna Das Baidya re-elected to Rajya Sabha from Tripura |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/cpi-m-s-jharna-das-baidya-re-elected-to-rajya-sabha-from-tripura-116032100845_1.html |access-date=11 January 2021}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 March 2016 |title=CPI(M) fields Jharna Das Baidya as candidate for Rajya Sabha poll |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cpim-fields-jharna-das-baidya-as-candidate-for-rajya-sabha-poll/articleshow/51289431.cms?from=mdr |access-date=26 December 2020 |website=The Economic Times}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>qg86u7xevmzry41p4v51l18d5fo4geo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਰਿਤਾ ਚੌਧਰੀ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157384</id>
    <revision>
      <id>849635</id>
      <parentid>812963</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1314" sha1="mu89x3vw0sbek97270y3q98o14dau64" xml:space="preserve">'''ਸਰਿਤਾ ਚੌਧਰੀ''' (ਜਨਮ 1975) ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਸਾਬਕਾ [[ਮੇਅਰ]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੇਤਾ ਹੈ।

ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਐੱਡ ਅਤੇ ਐਲਐਲਬੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/bjps-sarita-choudhry-wins-south-delhi-municipal-corporation-mayor-poll/articleshow/19577946.cms|title=BJP's Sarita Choudhry wins South Delhi Municipal Corporation Mayor poll|date=16 April 2013|work=The Economic Times|access-date=4 June 2018}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>mu89x3vw0sbek97270y3q98o14dau64</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਮੋਲੀ, ਅਲਮੋੜਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168253</id>
    <revision>
      <id>849731</id>
      <parentid>687927</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1649" sha1="kfxgwldjfngxpf7zhjg7nf2y5aw0qst" xml:space="preserve">'''ਅਮੋਲੀ''' [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] ਰਾਜ ਦੀ ਕੁਮਾਉਂ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਦੇ [[ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅਲਮੋੜਾ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਭੀਕੀਆ ਸੈਨ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Amoli Village BhikiaSain - Almora - Amoli BhikiaSain Uttaranchal - Uttarakhand Villages |url=http://villages.euttaranchal.com/Almora/BhikiaSain/Amoli/09010245 |access-date=2016-03-05 |website=villages.euttaranchal.com}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Amoli village in almora, uttarakhand |url=http://villagesinindia.in/uttarakhand/almora/bhikiyasain/amoli.html |access-date=2016-03-05 |website=villagesinindia.in |archive-date=2016-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308090649/http://villagesinindia.in/uttarakhand/almora/bhikiyasain/amoli.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Amoli Village Population - Devprayag - Tehri Garhwal, Uttarakhand |url=http://www.census2011.co.in/data/village/43261-amoli-uttarakhand.html |access-date=2016-03-05 |website=www.census2011.co.in}}&lt;/ref&gt; ਇਹ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] ਦਾ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਦੇਵ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ ਡਿਗਰੀ ਕਾਲਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।

==ਹਵਾਲੇ==
{{ਹਵਾਲੇ}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਲਮੋੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ]]</text>
      <sha1>kfxgwldjfngxpf7zhjg7nf2y5aw0qst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅੰਜਲੀ ਮੁਲਾਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168859</id>
    <revision>
      <id>849737</id>
      <parentid>683908</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T21:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5614" sha1="qgngjx5j7aaffdi5emhb52rtaj84pup" xml:space="preserve">'''ਅੰਜਲੀ ਦਿਆਲਜੀ ਮੁਲਾਰੀ''' (ਨੀ ਠੱਕਰ) (ਜਨਮ 20 ਅਗਸਤ 1993)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Anjali Mulari Profile |url=https://www.eurohockey.com/player/519331-anjali-mulari.html |publisher=Eurohockey |access-date=2023-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230225115459/https://www.eurohockey.com/player/519331-anjali-mulari.html |archive-date=2023-02-25 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਫਾਰਵਰਡ ਅਤੇ ਇਨਲਾਈਨ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਟੀਮ,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ice Fernz 2016 announced |url=http://www.nzicehockey.co.nz/documents/151218%202016%20NZ%20Ice%20Fernz%20Selections%20Letter.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160122182301/http://nzicehockey.co.nz/documents/151218%202016%20NZ%20Ice%20Fernz%20Selections%20Letter.pdf |archive-date=22 January 2016 |access-date=26 January 2016 |publisher=New Zealand Ice Fernz}}&lt;/ref&gt; ਆਕਲੈਂਡ ਸਟੀਲ ਆਈਸ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਅਤੇ ਹੈਮਿਲਟਨ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਇਨਲਾਈਨ ਹਾਕੀ ਟੀਮ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਪੈਨਿਸ਼ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਲੀਗਾ ਇਲੀਟ ਦੀ CHL ਅਰਾਂਡਾ ਡੀ ਡੁਏਰੋ, ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਰਿਸ-ਸੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਕੋਪਿੰਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

== ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਮੁਲਾਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੀਵੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ [[ਹੈਮਿਲਟਨ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ|ਹੈਮਿਲਟਨ]] ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=January 2016}} ਜਦੋਂ ਉਹ ਫੇਅਰਫੀਲਡ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਨਲਾਈਨ ਹਾਕੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਹਿਲਕ੍ਰੈਸਟ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਮੁਲਾਰੀ ਵਾਈਕਾਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਰ ਐਡਮੰਡ ਹਿਲੇਰੀ ਸਕਾਲਰ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ 2014 ਵਿੱਚ ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਮੇਜਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਸੰਜੇ ਠੱਕਰ ਨੇ ਵੀ ਇਨਲਾਈਨ ਹਾਕੀ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 2013 |title=Study, work and inline hockey too |url=http://www.waikato.ac.nz/law/news-events/enewsletter/issue-17-june-2013 |access-date=3 February 2016 |website=Te Piringa Faculty of Law eNewsletter |publisher=The University of Waikato}}&lt;/ref&gt;

== ਇਨਲਾਈਨ ਹਾਕੀ ਖੇਡਣ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ==

=== ਹੈਮਿਲਟਨ ਡੇਵਿਲਜ਼ ===
ਉਹ U12 ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ 2005 ਵਿੱਚ ਹੈਮਿਲਟਨ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 2006 ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਮੁਲਾਰੀ ਨੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੈਸ਼ਨਲ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 2011 ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸੀਨੀਅਰ ਟੀਮ ਦੀ ਬਦਲਵੀਂ ਕਪਤਾਨ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮੇ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਇਹੀ ਕਾਰਨਾਮਾ 2012 ਅਤੇ 2013 ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Devils Claim National Title Hat Trick |url=http://www.stuff.co.nz/waikato-times/sport/9291137/Devils-claim-national-title-hat-trick |access-date=26 January 2016 |website=Waikato Times}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਟੀਮ ਨੇ ਇੱਕ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਮੁਲਾਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਸੀ। ਮੁਲਾਰੀ ਨੇ 2016 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਡੇਵਿਲਜ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hamilton Hockey Team Devils on the Rink |url=http://www.stuff.co.nz/waikato-times/sport/85542167/Hamilton-hockey-team-devils-on-the-rink |access-date=18 August 2017 |website=Stuff (company)}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1993]]</text>
      <sha1>qgngjx5j7aaffdi5emhb52rtaj84pup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਰਵਿੰਦ ਵੇਗਡਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180657</id>
    <revision>
      <id>849733</id>
      <parentid>838559</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9473" sha1="byc1l7cp6fxjzb8mzemasjn0zm1uisq" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = ਅਰਵਿੰਦ ਵੇਗਡਾ
| image              = 
| image_size         = 
| caption            = 
| native_name        = 
| native_name_lang   = 
| birth_name         = 
| birth_date         = 
| birth_place        = [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]], [[ਭਾਰਤ]]
| nationality        = ਭਾਰਤੀ
| occupation         = ਗਾਇਕ
| years_active       = 
| known_for          = ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ ਸੰਗੀਤ
| spouse             = ਆਰਤੀ ਵੇਗਡਾ
| children           = 
| relatives          = 
}}

'''ਅਰਵਿੰਦ ਵੇਗਡਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Arvind Vegda''') [[ਗੁਜਰਾਤ]], ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ [[ਗੁਜਰਾਤੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਗੁਜਰਾਤੀ]] ਲੋਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;itvn&quot;&gt;{{Cite web |date=11 October 2015 |title=Bigg Boss Contestant No 14 Arvind Vegda - IndiaTV News |url=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/bigg-boss-contestant-no-14-arvind-vegda-24544.html |access-date=15 November 2015 |website=India TV News}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 2015 ਵਿੱਚ ਰਿਐਲਿਟੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਸੀਜ਼ਨ 9)|ਬਿੱਗ ਬੌਸ 9]]'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸੀ।

== ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ ==
ਅਰਵਿੰਦ ਵੇਗਡਾ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ, 1974 ਨੂੰ [[ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਧਾਨਨਗਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਡਰਾਮੇ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਕੀਤਾ ਪਰ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੇ ਨਵਗੁਜਰਾਤ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਵੇਗਡਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਏਅਰ ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਫਰਮ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਏਜੰਟ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਇੰਡੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਹੀਟਿੰਗ ਐਂਡ ਰੈਫ੍ਰਿਜਰੇਟਿੰਗ ਏਅਰ-ਕੰਡੀਸ਼ਨਿੰਗ ਇੰਜੀਨੀਅਰਜ਼ ਦੇ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਚੈਪਟਰ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref name=&quot;Adhyaru-Majithia 2013&quot;&gt;{{Cite web |last=Adhyaru-Majithia |first=Priya |date=3 March 2013 |title=Oppa Bhai-Bhai Style!: Funny, Flamboyant and Famous, That Is Arvind Vegda for You. Credited with Bringing Together Various Folk Tunes of Gujarat and Helping Rediscover Others, Vegda Tells Priya Adhyaru-Majithia How He Earned the Title of King of Desi Rock N' Roll |url=https://www.highbeam.com/doc/1P3-2905920651.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410071714/https://www.highbeam.com/doc/1P3-2905920651.html |archive-date=10 April 2016 |access-date=5 January 2016 |website=DNA |via=HighBeam&lt;nowiki&gt;}&lt;/nowiki&gt;}}&lt;/ref&gt;

== ਕੈਰੀਅਰ ==
ਅਰਵਿੰਦ ਵੇਗਡਾ ਕੋਲ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਨਰੇਂਦਰ ਰਾਓ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2002 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਨਰਾਤੇ|ਨਵਰਾਤਰੀ]] ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 2006 ਵਿੱਚ, ਮਨੀਰਾਜ ਬਾਰੋਟ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਵਿੱਚ [[ਨਰਾਤੇ|ਨਵਰਾਤਰੀ]] [[ਗਰਬਾ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਟਰੈਕ &quot;ਭਾਈ ਭਾਈ&quot; ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;Adhyaru-Majithia 2013&quot;&gt;{{Cite web |last=Adhyaru-Majithia |first=Priya |date=3 March 2013 |title=Oppa Bhai-Bhai Style!: Funny, Flamboyant and Famous, That Is Arvind Vegda for You. Credited with Bringing Together Various Folk Tunes of Gujarat and Helping Rediscover Others, Vegda Tells Priya Adhyaru-Majithia How He Earned the Title of King of Desi Rock N' Roll |url=https://www.highbeam.com/doc/1P3-2905920651.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160410071714/https://www.highbeam.com/doc/1P3-2905920651.html |archive-date=10 April 2016 |access-date=5 January 2016 |website=DNA |via=HighBeam&lt;nowiki&gt;}&lt;/nowiki&gt;}}&lt;/ref&gt;

ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਉਸਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਟਰੈਕ &quot;ਭਾਈ ਭਾਈ&quot; ਨਾਲ ਉਭਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ [[ਯੂਟਿਊਬ|ਯੂਟਿਊਬ ']] ਤੇ 1 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੱਟ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;vb&quot;&gt;{{Cite web |date=15 November 2014 |title=Samarjitsinh Renews BJP Membership in Baroda: Bhai Bhai Singer Arvind Vegda, Many Sadhus Also Join Saffron Party |url=https://www.highbeam.com/doc/1P3-3496007211.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160505155330/https://www.highbeam.com/doc/1P3-3496007211.html |archive-date=5 May 2016 |access-date=5 January 2016 |website=DNA |via=HighBeam}}&lt;/ref&gt; ''ਭਲਾ ਮੋਰੀ ਰਾਮਾ'' (2011) ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਧੀ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਾਪੀਆਂ ਵਿਕ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਨੇ 2012 ਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।

2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''ਬਿੱਗ ਬੌਸ 9'' ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਵਜੋਂ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 November 2015 |title=Bigg Boss 9: Arvind Vegda accuses Salman Khan and Colors of rigging votes! |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-bigg-boss-9-arvind-vegda-accuses-salman-khan-and-colors-for-rigging-votes-2141927 |access-date=15 November 2015 |website=dna}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arvind Vegda Eliminated in Big Boss 9 Double Eviction |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/television/Arvind-Vegda-Eliminated-in-Big-Boss-9-Double-Eviction/2015/10/31/article3107147.ece |access-date=15 November 2015 |website=The New Indian Express |archive-date=17 ਨਵੰਬਰ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151117031624/http://www.newindianexpress.com/entertainment/television/Arvind-Vegda-Eliminated-in-Big-Boss-9-Double-Eviction/2015/10/31/article3107147.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arvind Vegda evicted from Bigg Boss house, who'll be next? |url=http://www.hindustantimes.com/tv/arvind-vegda-evicted-from-bigg-boss-house-who-ll-be-next/story-1GHHRHEFlr7xl4NYptAmKJ.html |access-date=15 November 2015 |website=hindustantimes.com/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=13 October 2015 |title=Arvind Vegda in Bigg Boss 9 Double Trouble |url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Arvind-Vegda-in-Bigg-Boss-9-Double-Trouble/photostory/49387494.cms |access-date=15 November 2015 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ 2016 ਦੀ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮ ''[[ਫ਼ੈਨ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਫੈਨ]]'' ਦੇ ਗੀਤ &quot;ਜਬਰੋ ਫੈਨ&quot; ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਗੁਜਰਾਤੀ ਸੰਸਕਰਣ ਗਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;Fan 2016&quot;&gt;{{Cite web |date=2016-02-25 |title=Arvind Vegda: I am thrilled to be associated with Shah Rukh Khan's Fan |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/arvind-vegda-i-am-thrilled-to-be-associated-with-shah-rukh-khans-fan/ |access-date=2016-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331202424/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/arvind-vegda-i-am-thrilled-to-be-associated-with-shah-rukh-khans-fan/ |archive-date=2016-03-31 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ਸਾਲ
! ਨਾਮ
! ਭੂਮਿਕਾ
! ਚੈਨਲ
! ਨੋਟਸ
! ਰੈਫ
|-
| 2015
| ''[[ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਸੀਜ਼ਨ 9)|ਬਿੱਗ ਬੌਸ 9]]''
| ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ
| ਕਲਰ ਟੀ.ਵੀ
| ਬੇਦਖਲ ਦਿਨ 20
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
|}

== ਫਿਲਮਾਂ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:95%;&quot;
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |ਸਾਲ
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ਫਿਲਮ
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ਭੂਮਿਕਾ
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ਨੋਟਸ
! style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; | ਰੈਫ
|-
| 2022
| ਬਾਗੜਬਿਲਾ
| ਚੰਦੂ
| ਗੁਜਰਾਤੀ ਫਿਲਮ
| [[imdbtitle:15554424|10]]
|-
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਗੀਤਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974]]</text>
      <sha1>byc1l7cp6fxjzb8mzemasjn0zm1uisq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਨੀਤਾ ਖੇਮਕਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182339</id>
    <revision>
      <id>849544</id>
      <parentid>740923</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2483" sha1="cfqcp1nj6ibzmajnhkh7yfci8rrxpev" xml:space="preserve">
'''ਅਨੀਤਾ ਖੇਮਕਾ''' (ਜਨਮ 1972) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਹੈ।

ਖੇਮਕਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੀਜੇ ਲਿੰਗ ਦੇ [[ਹਿਜੜਾ]] ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਕੰਮ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,&lt;ref name=&quot;GRANTA&quot;&gt;{{Cite web |last=Dasgupta |first=Rana |date=30 April 2020 |title=Laxmi |url=https://granta.com/laxmi/ |website=Granta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MFAH&quot;&gt;{{Cite web |title=Anita Khemka X-Ray 5 |url=https://emuseum.mfah.org/objects/141773/xray-5?ctx=2a1ee51662807824428b365cced7572a82df33a8&amp;idx=1788 |website=mfah.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;STRAIGHT&quot;&gt;{{Cite web |last=Smith |first=Janet |date=14 September 2006 |title=Behind the probing lens |url=https://www.straight.com/behind-the-probing-lens |website=The Georgia Straight |language=en}}&lt;/ref&gt; ਹਿਜਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ 2006 ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ''ਬਿਟਵੀਨ ਦਿ ਲਾਈਨਜ਼: ਇੰਡੀਆਜ਼ ਥਰਡ ਜੈਂਡਰ'' ਵਿੱਚ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;STRAIGHT&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;VARIETY&quot;&gt;{{Cite web |last=Weissberg |first=Jay |date=16 May 2006 |title=Between the Lines: India's Third Gender |url=https://variety.com/2006/film/reviews/between-the-lines-india-s-third-gender-1200516240/ |website=Variety}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਫਾਈਨ ਆਰਟਸ ਹਿਊਸਟਨ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;MFAH&quot;&gt;{{Cite web |title=Anita Khemka X-Ray 5 |url=https://emuseum.mfah.org/objects/141773/xray-5?ctx=2a1ee51662807824428b365cced7572a82df33a8&amp;idx=1788 |website=mfah.org}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://emuseum.mfah.org/objects/141773/xray-5?ctx=2a1ee51662807824428b365cced7572a82df33a8&amp;idx=1788 &quot;Anita Khemka X-Ray 5&quot;]. ''mfah.org''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਕਲਾਕਾਰ]]</text>
      <sha1>cfqcp1nj6ibzmajnhkh7yfci8rrxpev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਫਿਰੋਜਾ ਬੀਬੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>186895</id>
    <revision>
      <id>849587</id>
      <parentid>757441</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2520" sha1="nmw3z81xbojjq941z2amu66392qfhrv" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਫਿਰੋਜਾ ਬੀਬੀ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = 
| birth_place         = ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ, ਮਿਦਨਾਪੁਰ (ਵਰਤਮਾਨ ਪੂਰਬਾ ਮਿਦਨਾਪੁਰ), [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]]
| residence           = 
| death_date          = 
| death_place         = 
| office1             = ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਐਮਐਲਏ
| constituency        = 
| termstart1          = 2009
| termend1            = 2016
| predecessor1        = ਇਲਿਆਸ ਮਹੁੰਮਦ ਐਸੇ
| successor1          = ਸੁਵੇਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ
| office2             = ਪਾਂਸਕੁਰਾ ਪਸਚਿਮ ਦੀ ਐਮਐਲਏ
| termstart2          = 2016
| termend2            = 
| predecessor2        = ਐਸਕੇ ਓਮਰ ਅਲੀ
| successor2          = 
| party               = [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
| spouse              = 
| children            = 
| website             = 
}}

'''ਫਿਰੋਜਾ ਬੀਬੀ''', ਜਿਸ ਨੂੰ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਏਰ ਮਾਂ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2009 ਤੋਂ 2016 ਤੱਕ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਿਧਾਇਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 May 2016 |title=Trinamool Congress confident of victory in Nandigram |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/trinamool-congress-confident-of-victory-in-nandigram/articleshow/52103488.cms |access-date=30 May 2019 |website=Economic Times}}&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੰਸਕੁਰਾ ਪੱਛਮੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>nmw3z81xbojjq941z2amu66392qfhrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰੁਚਿਕਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188062</id>
    <revision>
      <id>849620</id>
      <parentid>761895</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4471" sha1="bbf43dljm53h4qegc70mc68g2r8lvcz" xml:space="preserve">'''ਰੁਚਿਕਾ ਸ਼ੌਰਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼''' ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਹੈ ਜੋ [[ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਕੌਗਨਿਟਿਵ ਐਂਡ ਬਿਹੇਵੀਅਰਲ ਬ੍ਰੇਨ ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਲ 2016 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਨ ਸਾਈਕੋਲਾਜੀਕਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਅਰਲੀ ਕਰੀਅਰ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[2019–20 ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ|ਕੋਵਿਡ-19 ਮਹਾਮਾਰੀ]] ਦੌਰਾਨ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਅਤੇ ਮਾਇੰਡਫੁਲਨੈੱਸ 'ਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਵੈਬੀਨਾਰ ਕੀਤੇ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਜਨਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੋਵੇਂ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸਨ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਅਤੇ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Ruchika Prakash |url=https://www.psychologicalscience.org/publications/observer/rising-stars-2013/ruchika-prakash.html |access-date=2022-08-27 |website=Association for Psychological Science – APS |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਨਿਊਰੋਸਾਇੰਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਲੀਨੋਇਸ ਅਰਬਾਨਾ-ਸ਼ੈਂਪੇਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ruchika Prakash Profile {{!}} University of Illinois 150 Years |url=http://uofi150.news-gazette.com/people/ruchika-prakash |access-date=2022-08-27 |website=uofi150.news-gazette.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਡਾਕਟੋਰਲ ਖੋਜ ਨੇ ਮਲਟੀਪਲ ਸਕਲੋਰੋਸਿਸ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਲਈ ਫੰਕਸ਼ਨਲ ਮੈਗਨੈਟਿਕ ਰੈਜ਼ੋਨੈਂਸ ਇਮੇਜਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Prakash |first=Ruchika Shaurya |title=Cortical recruitment in Multiple Sclerosis : an fMRI investigation of individual differences |url=https://worldcat.org/en/title/540771561 |access-date=2022-08-27 |website=worldcat.org}}&lt;/ref&gt; ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਨੂੰ ਮੁਡ਼ ਭੇਜਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬੋਧਾਤਮਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਐਰੋਬਿਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਚਿੱਟੇ ਪਦਾਰਥ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲੇਟੀ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਫਰੈਕਸ਼ਨਲ ਅਨਿਸੋਟ੍ਰੋਪੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ਉਸ ਦੀ ਡਾਕਟਰੇਟ ਖੋਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਕਿ ਸਰੀਰਕ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Children's brain development is linked to physical fitness, research finds |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2010/09/100915171536.htm |access-date=2022-08-27 |website=ScienceDaily |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>bbf43dljm53h4qegc70mc68g2r8lvcz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਗਾਓਂਕਰ ਦੀ ਮੌਤ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189742</id>
    <revision>
      <id>849589</id>
      <parentid>803507</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6648" sha1="k8b3v3i50s3clq91n36w4drxm6pcfra" xml:space="preserve">
9 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਨੂੰ, '''ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਗਾਓਂਕਰ''', ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਭਾਰਤੀ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਅਥਲੀਟ ਅਤੇ ਤੈਰਾਕ ਸੀ ਜੋ [[ਗੋਆ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਈ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-01-21 |title=Goa News {{!}}Mystery of Pratima's suicide (By: SANDESH PRABHUDESAI, PANAJI) |url=https://goanews.com/news_disp.php?newsid=7&amp;catid=220 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220121113409/https://goanews.com/news_disp.php?newsid=7&amp;catid=220 |archive-date=2022-01-21 |access-date=2022-11-09}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਮੌਤ ਗਾਓਂਕਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਤਸਦੀਕ ਟੈਸਟ ਦੇ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਦੇ ਖੁਲਾਸੇ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਟਿੱਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/the-girl-before-dutee-chand-pratima-gaonkar-5346699/|title=The rising star who ended her life much before Dutee Chand challenged the rules|last=Koshie|first=Nihal|date=9 September 2018|work=[[The Indian Express]]|access-date=10 September 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.newslaundry.com/2012/07/21/goas-pinki-pramanik|title=Goa's Pinki Pramanik|last=Nagvenkar|first=Mayabhushan|date=21 July 2012|work=Newslaundry|access-date=10 September 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Posbergh|first=Anna|date=2019-08-12|title=Same Tricks, New Name: The IAAF's New 2018 Testosterone Regulation Policy for Female Athletes|url=https://jps.library.utoronto.ca/index.php/ijidi/article/view/32965|journal=The International Journal of Information, Diversity, &amp; Inclusion|language=en|volume=3|issue=3|doi=10.33137/ijidi.v3i3.32965|issn=2574-3430|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ਗਾਓਂਕਰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਬਲੈਕਮੇਲ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕੋਚ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/iaaf-must-let-caster-semenya-run-0rv2w0g50|title=IAAF must let Caster Semenya run|last=Broadbent|first=Rick|work=[[The Times]]|access-date=2022-11-05|language=en|issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;

ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਗਲ, ਗੋਆ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਰੂਨੇਈ ਵਿੱਚ ਜੂਨੀਅਰ ਏਸ਼ੀਅਨ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ 4 × 400 ਰਿਲੇਅ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/the-girl-before-dutee-chand-pratima-gaonkar-5346699/|title=The rising star who ended her life much before Dutee Chand challenged the rules|last=Koshie|first=Nihal|date=9 September 2018|work=[[The Indian Express]]|access-date=10 September 2018}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFKoshie2018&quot;&gt;Koshie, Nihal (9 September 2018). [https://indianexpress.com/article/sports/sport-others/the-girl-before-dutee-chand-pratima-gaonkar-5346699/ &quot;The rising star who ended her life much before Dutee Chand challenged the rules&quot;]. ''[[ਦਾ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ|The Indian Express]]''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;10 September&lt;/span&gt; 2018&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pratima GAONKAR {{!}} Profile {{!}} World Athletics |url=https://worldathletics.org/athletes/india/pratima-gaonkar-14282840 |access-date=2022-11-06 |website=worldathletics.org}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਗੋਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰੀ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋਡ਼ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.newslaundry.com/2012/07/21/goas-pinki-pramanik|title=Goa's Pinki Pramanik|last=Nagvenkar|first=Mayabhushan|date=21 July 2012|work=Newslaundry|access-date=10 September 2018}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFNagvenkar2012&quot;&gt;Nagvenkar, Mayabhushan (21 July 2012). [https://www.newslaundry.com/2012/07/21/goas-pinki-pramanik &quot;Goa's Pinki Pramanik&quot;]. ''Newslaundry''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;10 September&lt;/span&gt; 2018&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਹਮਲਾਵਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=bl_sDwAAQBAJ&amp;dq=pratima+gaonkar&amp;pg=PA115|title=&quot;They say I'm not a girl&quot;: Case Studies of Gender Verification in Elite Sports|last=Dohle|first=Max|date=2020-06-19|publisher=McFarland|isbn=978-1-4766-3701-3|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=11rRjnzhJQIC&amp;dq=pratima+gaonkar&amp;pg=PA195|title=Behind the News: Voices from Goa's Press|date=2008|publisher=Goa1556|isbn=978-81-905682-0-3|language=en}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਇੰਟਰਸੈਕਸ ਅਥਲੀਟ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਲੇ ਜਨਤਕ ਭਾਸ਼ਣ ਨੇ ਦੂਤੀ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕਾਸਟਰ ਸੇਮੇਨਯਾ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-10-16 |title=5 Female Athletes Around The World Who Have Been Subjected To Gender &amp; Sex Tests |url=https://www.scoopwhoop.com/women/5-female-athletes-who-have-been-subjected-to-gender-sex-tests/ |access-date=2022-11-06 |website=ScoopWhoop |language=en |archive-date=2023-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528090627/https://www.scoopwhoop.com/women/5-female-athletes-who-have-been-subjected-to-gender-sex-tests/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਲਜੀਬੀਟੀ ਅਧਿਕਾਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2001]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>k8b3v3i50s3clq91n36w4drxm6pcfra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੀਮਾ ਸਖਾਰੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190717</id>
    <revision>
      <id>849649</id>
      <parentid>773430</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5284" sha1="qvqukfkwlnn97cluuiybx8jbs4cwypp" xml:space="preserve">[[ਤਸਵੀਰ:Pranab_Mukherjee_presenting_the_“Devi_Ahilyabai_Holkar_Award”_to_Dr._Seema_Sakhare_(Maharashtra),_at_the_presentation_of_Stree_Shakti_Puraskar_2013_on_the_occasion_of_International_Women’s_Day,_at_Rashtrapati_Bhavan.jpg|alt=Woman is given award by man|right|thumb| ਸਖਾਰੇ ਨੂੰ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ 2013 ਮਿਲਿਆ]]
'''ਸੀਮਾ ਸਖਾਰੇ''' (ਜਨਮ {{Circa|1933}}) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।

== ਕਰੀਅਰ ==
ਸੀਮਾ ਸਖਾਰੇ (ਜਨਮ {{Circa|1933}}) ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਗਪੁਰ ਤੋਂ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;CNN-13&quot; /&gt; 1972 ਵਿੱਚ ਦੇਸਾਈਗੰਜ ਦੀ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਆਦਿਵਾਸੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਦਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਸਖਾਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ।&lt;ref name=&quot;CNN-13&quot;&gt;{{Cite news|url=https://edition.cnn.com/interactive/2013/11/world/india-rape/|title=The girl whose rape changed a country|last=Basu|first=Moni|date=2013|work=CNN|access-date=11 May 2022}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;H&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/laws-alone-cant-come-to-womens-rescue-pranab/article5764977.ece|title=Laws alone can’t come to women’s rescue: Pranab|last=Special correspondent|date=8 March 2014|work=The Hindu|access-date=11 May 2022|language=en-IN}}&lt;/ref&gt; 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]] ਨੂੰ'' ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਤੋਂ ਬਚੇ ਲਗਭਗ 200 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;ToI-2016&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/activist-opposes-rape-survivors-forced-abortion/articleshow/55550177.cms|title=Activist opposes rape survivor’s forced abortion|last=Staff writer|date=22 November 2016|work=The Times of India|access-date=11 May 2022|agency=TNN|language=en}}&lt;/ref&gt; ਜਦੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੇਤਾ ਆਸ਼ਾ ਮਿਰਜੇ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਬਲਾਤਕਾਰ ਲਈ ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਖਾਰੇ ਨੇ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਤੀਫ਼ੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;HT-14&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india/mirje-likely-to-be-sacked-for-her-remark-on-rape/story-KMT1FDMPAIQFFHcpZi1wLJ.html|title=Mirje likely to be sacked for her remark on rape|last=Maitra|first=Pradip Kumar|date=29 January 2014|work=Hindustan Times|access-date=11 May 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ 2013 ਇਸਤਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (ਹੁਣ [[ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]]) ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;ToI-14&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/noted-social-worker-and-president-of-stree-atyachar-virodhi-parishad-seema-sakhare-has-been-selected-for-the-stree-shakti-puraskar-2013-ahilya-bai-holkar-by-the-ministry-of-women-and-child-development-the-award-will-be-presented-by-president-of-india-pranab-mukherjee-in-a-ceremony-at-vigyan-bhavan-new-delhi-on-the-occasion-of-international-womens-day-on-march-8-/articleshow/31475560.cms|title=Noted social worker and president of Stree Atyachar Virodhi Parishad, Seema Sakhare has been selected for the Stree Shakti Puraskar 2013 (Ahilya Bai Holkar) by the Ministry of Women and Child Development. The award will be presented by President of India, Pranab Mukherjee in a ceremony at Vigyan Bhavan, New Delhi, on the occasion of International Women's Day, on March 8|last=Gwalani|first=Payal|date=5 March 2014|work=The Times of India|access-date=11 May 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਿਜੈਤਾ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>qvqukfkwlnn97cluuiybx8jbs4cwypp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਉਤਰਨਾਲੂਰ ਨੰਗਾਈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>191408</id>
    <revision>
      <id>849560</id>
      <parentid>842001</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5598" sha1="9ihogsjsmli888924r47axhux21c7u6" xml:space="preserve">'''ਉਤਰਨਾਲੂਰ ਨੰਗਾਈ''' ([[ਤਮਿਲ਼ ਭਾਸ਼ਾ|ਤਾਮਿਲ]]: உத்தரநல்லூர் நங்கை) ਇੱਕ ਤਾਮਿਲ ਪਰਾਈਅਰ ਕਵੀ ਸੀ ਜੋ 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national//article60430049.ece|title='Let blind custom be buried'|last=Venkatachalapathy|first=A.R.|date=2013-08-20|access-date=2022-07-08|agency=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦਰਜੇਬੰਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਦਲਿਤ]] ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਬਚੇ ਹੋਏ ਕੰਮ, ''ਪੈਚਲੂਰ ਪਡੀਗਮ'' ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।

== ਜੀਵਨ ==
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ, ਉੱਤਰਨਾਲੂਰ ਨੰਗਾਈ, ਉੱਤਰਾਆਲੂਰ (ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ) ਅਤੇ ਨੰਗਾਈ (ਮਤਲਬ ਮੈਡੇਨ) ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ [[ਵੇਦ]] ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਬ੍ਰਾਹਮਣ]] ਲਡ਼ਕੇ ਤੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਵਰਜਿਤ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਡ਼੍ਹਨ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋਡ਼ਨ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਉਲੰਘਣਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਚਲੂਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ਿੰਦਾ ਸਾਡ਼ ਕੇ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਾਈਆ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪੈਚਲੂਰ ਪਾਦਿਗਮ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national//article60430049.ece|title='Let blind custom be buried'|last=Venkatachalapathy|first=A.R.|date=2013-08-20|access-date=2022-07-08|agency=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਆਇਤ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈਃ
{{Blockquote|text=Neem and sandalwood smell distinct when they burn,

But the smell of the burning Brahmin,
you cannot tell.

Does fire smell different when the unwashed Pulaya¹ burns?

The stuff that burns and the flames that burn - how do they differ,

O elders of Paichalur?|multiline=yes|title=''[[Poem 9, Paichalur Padigam]]''&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Chattopadhyaya |first1=Brajadulal |title=A Social History of Early India |date=2009 |publisher=Pearson Education India |isbn=978-8131719589|pages=243–244}}&lt;/ref&gt;}}
1 ਪੁਲਾਇਆ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ
{{Blockquote|text=சந்தனம் அகிலும் வேம்பும் தனித்தனிக் கந்தம் நாறும்

அந்தணர் தீயில் வீழ்ந்தால் அவர்மணம் வீசக் காணோம்

செந்தலை புலையன் வீழ்ந்தால் தீமணம் வேற தாமோ?

பந்தமும் தீயும் வேறோ பாய்ச்சலூர்க் கிராமத் தாரே!|multiline=yes|title=''[[பாடல் 9, பாய்ச்சலூர் பதிகம்]]''&lt;ref&gt;{{cite book |last1=கோபால் நாயகர் |first1=டி |title=பாய்ச்சலூர் பதிகம் |date=1914 |publisher=கோள்டன் அச்சியந்திரசாலை |url=https://www.tamildigitallibrary.in/book-detail?id=jZY9lup2kZl6TuXGlZQdjZpel0xe&amp;tag=%E0%AE%AA%E0%AE%BE%E0%AE%AF%E0%AF%8D%E0%AE%9A%E0%AF%8D%E0%AE%9A%E0%AE%B2%E0%AF%82%E0%AE%B0%E0%AF%8D%20%E0%AE%AA%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D#book1/ |access-date=7 July 2022 |language=ta |archive-date=13 ਜਨਵਰੀ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230113095544/https://www.tamildigitallibrary.in/book-detail?id=jZY9lup2kZl6TuXGlZQdjZpel0xe&amp;tag=%E0%AE%AA%E0%AE%BE%E0%AE%AF%E0%AF%8D%E0%AE%9A%E0%AF%8D%E0%AE%9A%E0%AE%B2%E0%AF%82%E0%AE%B0%E0%AF%8D%20%E0%AE%AA%E0%AE%A4%E0%AE%BF%E0%AE%95%E0%AE%AE%E0%AF%8D#book1/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==
* [[ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ]]
* [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣ ਵਿਵਸਥਾ|ਜਾਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>9ihogsjsmli888924r47axhux21c7u6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਗਰਤਲਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193530</id>
    <revision>
      <id>849705</id>
      <parentid>807827</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8138" sha1="jn8rz5pls880tfztzt5irhzvp05bor4" xml:space="preserve">'''[[ਅਗਰਤਲਾ]] ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ''' , ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੂਬੇ [[ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ]] ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਗਰਤਲਾ ਤੋਂ {{Cvt|5.5|km}} ਕਿਲੋਮੀਟਰ (3.4 ਮੀਲ) ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਨਕਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਦੂਜਾ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ([[ਗੁਹਾਟੀ]], [[ਅਸਾਮ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ) ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਗਰਤਲਾ ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜ ਰਾਜਧਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਰੇਲ ਨੈਟਵਰਕ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tripura on broad-gauge railway map; link to Bangladesh laid |url=http://www.tribuneindia.com/news/nation/tripura-on-broad-gauge-railway-map-link-to-bangladesh-laid/273934.html |access-date=2017-08-01 |website=Tribune India |archive-date=2017-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801162704/http://www.tribuneindia.com/news/nation/tripura-on-broad-gauge-railway-map-link-to-bangladesh-laid/273934.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2015 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 413 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮੀਟਰ-ਗੇਜ ਟਰੈਕ ਨਾਲ ਲਾਮਡਿੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ 2016 ਵਿੱਚ ਗੇਜ ਨੂੰ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਰੈਕ ਸਿੱਧਾ ਗੁਹਾਟੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਗਰਤਲਾ ਤੋਂ ਸਬਰੂਮ ਵਿਖੇ ਰਾਜ ਦੇ ਅਤਿ ਦੱਖਣੀ ਸਿਰੇ ਦੇ ਬਿੰਦੂ ਵੱਲ ਸੰਪਰਕ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਟਰੈਕ ਹੈ, ਜੋ 3 ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 21 ਸਟੇਸ਼ਨ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸਟੇਸ਼ਨ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੂਰਾਈਬਾੜੀ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਖਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਬਰੂਮ (ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

== ਇਤਿਹਾਸ ==
ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ 1853 ਵਿੱਚ [[ਮਹਾਂਦੀਪ|ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ]] ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰੇਲ ਨਕਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਈ। {{Convert|119|km|abbr=in|adj=on}} ਕਿਲੋਮੀਟਰ (74 ਮੀਲ) ਦੇ ਕੁਮਾਰਘਾਟ-[[ਅਗਰਤਲਾ]] ਰੇਲਵੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 1996 ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਐਚ.ਡੀ ਦੇਵ ਗੌੜਾ|ਐਚ. ਡੀ. ਦੇਵਗੌਡ਼ਾ]] ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਰੇਲ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਛਾਉਣ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਗਰਤਲਾ ਨੂੰ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ 40 ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਿਆ।

== ਉਸਾਰੀ ==
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਣਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਐੱਨਐੱਫਆਰ ਨੇ &quot;ਧਲਾਈ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਂਗਥਰਾਈ ਘਾਟੀ, ਬਾਰਾਮੁਰਾ ਅਤੇ ਅਥਰਾਮੁਰਾ ਪਹਾੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਸੁਰੰਗਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਅਗਰਤਲਾ ਨੂੰ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਜੋੜਨ ਲਈ 900 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (190 ਮਿਲੀਅਨ) ਖਰਚ ਕੀਤੇ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;worldjute.com&quot;&gt;{{Cite web |last=The Economic Times |title=Agartala comes up on Indian railway map |url=http://www.worldjute.com/wj_railjanjun08.html |access-date=12 April 2013 |website=Indian Railways News January -June 2008 |publisher=Worldjute.com}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ਬ੍ਰੌਡ-ਗੇਜ ==
ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਲਾਮਡਿੰਗ ਤੋਂ ਸਿਲਚਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਮੀਟਰ-ਗੇਜ ਟਰੈਕ ਤੋਂ ਬੀਜੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਮਾਰਚ 2015 ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਗਰਤਲਾ ਲਈ ਮਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ 31 ਜੁਲਾਈ 2016 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ [[ਸੁਰੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ]] ਨੇ [[ਅਗਰਤਲਾ]]-[[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] 'ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸੁੰਦਰੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ' ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਭਾਰਤ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Suresh Prabhu Inaugurates Agartala-Delhi Broad Gauge Rail Line |url=https://thewire.in/55311/agartala-delhi-broad-gauge-rail/}}&lt;/ref&gt; 28 ਅਕਤੂਬਰ 2017 ਨੂੰ ਅਗਰਤਲਾ ਤੋਂ [[ਆਨੰਦ ਵਿਹਾਰ ਟਰਮੀਨਲ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ|ਆਨੰਦ ਵਿਹਾਰ ਟਰਮੀਨਲ]] ਤੱਕ ਰਾਜਧਾਨੀ ਐਕਸਪ੍ਰੈੱਸ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

== ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ==
{{Reflist}}
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 21 ਮਈ 2013 ਨੂੰ ਅਗਰਤਲਾ ਅਤੇ ਅਖੌਰਾ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਰੇਲਵੇ]] ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ (ਐੱਮਓਯੂ) 'ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Work-on-Agartala-Akhaura-rail-link-to-commence-soon/articleshow/36756922.cms|title=Work on Agartala-Akhaura rail link to commence soon|work=The Times of India|date=18 June 2014|access-date=2017-08-01}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਪਟੜੀ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲੰਬਾਈ 15.054 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰਫ 5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਭਾਰਤੀ ਪਾਸੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਪਟੜੀ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਟੜੀਆਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਫਾਰਮੈਟ 'ਤੇ ਮੀਟਰ ਗੇਜ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਲੋੜ ਪੈਣ' ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰੌਡ ਗੇਜ ਵਿੱੱਚ ਬਦਲਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2013 |title=Agartala-Akhaura rail link work to start soon |url=http://zeenews.india.com/news/nation/agartala-akhaura-rail-link-work-to-start-soon_850576.html |access-date=2017-08-01 |website=Zeenews India}}&lt;/ref&gt;ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੁਆਰਾ ਫੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 271 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਆਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://nfr.indianrailways.gov.in/ ਉੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਸਰਹੱਦੀ ਰੇਲਵੇ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231019162500/https://nfr.indianrailways.gov.in/ |date=2023-10-19 }}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਤੇ ਗੁਣਕ ਹਨ]]</text>
      <sha1>jn8rz5pls880tfztzt5irhzvp05bor4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੀਤਾ ਵਰਮਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193932</id>
    <revision>
      <id>849564</id>
      <parentid>787694</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1893" sha1="pxd9pbg9l9fw0sclc9xpphqw46rtpcs" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਗੀਤਾ ਵਰਮਾ
| image               = 
| birth_date          = {{birth date and age|1973|1|9|df=y}}
| birth_place         = [[ਕੋਟਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ]]
| office              = [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 2013
| term_end            = 2018
| successor           = [[ਮਮਤਾ ਭੁਪੇਸ਼]]
| party               = ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ
| spouse              = ਯਸਵੰਤ ਸਿੰਘ
| children            = 1
| occupation          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| nationality         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
}}

'''ਗੀਤਾ ਵਰਮਾ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਰਤ)|ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਿਕਰਾਏ ਸੀਟ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rajasthan Legislative Assembly |url=http://164.100.47.192/women_legislators/state/GeetaVerma.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170316205258/http://164.100.47.192/women_legislators/state/GeetaVerma.pdf |archive-date=16 March 2017 |access-date=16 March 2017 |publisher=Rajasthan Legislative Assembly}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>pxd9pbg9l9fw0sclc9xpphqw46rtpcs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੋਆ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਿਵਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194854</id>
    <revision>
      <id>849788</id>
      <parentid>792915</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:32:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13009" sha1="8q2uu4qla41ug6i1uy906sonnny1w6e" xml:space="preserve">
'''ਗੋਆ ਇਨਕਲਾਬ ਦਿਵਸ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Goa Revolution Day''') ਜੂਨ 1946 ਦਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ '''ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਿਨ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੋਆ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਹਰ ਸਾਲ 18 ਜੂਨ ਨੂੰ 18 ਜੂਨ 1946 ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਆ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-06-18 |title=History of Goa Revolution Day will be included in class 11 curriculum: CM Sawant |url=https://indianexpress.com/article/india/goa-chief-minister-pramod-sawant-goa-revolution-day-8671441/ |url-access=subscription |access-date=2024-08-22 |website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 June 2022 |title=Governor, CM extend greetings on Goa Revolution Day |url=https://www.heraldgoa.in/Goa/Governor-CM-extend-greetings-on-Goa-Revolution-Day/190692 |access-date=2024-08-22 |website=oHeraldo |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822152618/https://www.heraldgoa.in/Goa/Governor-CM-extend-greetings-on-Goa-Revolution-Day/190692 |archive-date=2024-08-22 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਨੇਤਾ [[ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ]] ਅਤੇ ਗੋਆ ਦੇ ਬਸਤੀਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਜੂਲਿਓ ਮੇਨੇਜ਼ੇਸ ਨੇ ਕੀਤੀ।

== ਇਤਿਹਾਸ ==

=== ਪਿਛੋਕੜ ===
[[ਤਸਵੀਰ:Statue_of_Ram_Manohar_Lohia_at_Lohia_Maidan,_Margao,_Goa.jpg|thumb| ਲੋਹੀਆ ਮੈਦਾਨ, ਮਾਰਗੋ, ਗੋਆ ਵਿਖੇ ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ ਦੀ ਮੂਰਤੀ]]
1940 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਗੋਆ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੁੱਧ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ|ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ।&lt;ref name=&quot;SpareToIAzavedo15&quot;&gt;{{Cite web |last=Azavedo |first=Gary |date=18 June 2015 |title=Spare a thought for Assolna's Juliao Menezes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/spare-a-thought-for-assolnas-juliao-menezes/articleshow/47712374.cms |access-date=2022-08-26 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਲੰਬੀ ਕੈਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ [[ਰਾਮ ਮਨੋਹਰ ਲੋਹੀਆ]] ਅਪ੍ਰੈਲ 1946 ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਈ ਬੰਬਈ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਜੂਲਿਓ ਮੇਨੇਜ਼ੇਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੇਨੇਜ਼ੇਸ ਨੇ ਲੋਹੀਆ ਨੂੰ ਗੋਆ ਦੇ ਅਸੋਲਨਾ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਿਹਤਯਾਬ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।

=== ਗੋਆ ਪਹੁੰਚਣਾ ===
ਲੋਹੀਆ ਅਤੇ ਮੇਨੇਜ਼ੀਸ 10 ਜੂਨ 1946 ਨੂੰ ਅਸੋਲਨਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਏਵਾਗ੍ਰੀਓ ਜੋਰਜ ਨੇ ''ਓ ਹੇਰਾਲਡੋ'' ਦੇ 12 ਜੂਨ ਦੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੋਹੀਆ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਇਸਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਕਾਕੋਡਕਰ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਸਥਾਨਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮੇਨੇਜ਼ੇਸ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

ਫਿਰ ਮੇਨੇਜ਼ੇਸ ਅਤੇ ਲੋਹੀਆ ਨੇ ਸਿਵਲ ਨਾਫ਼ਰਮਾਨੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 15 ਤੋਂ 17 ਜੂਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ [[ਪਣਜੀ|ਪੰਗਿਮ]] ਅਤੇ ਮੋਰਮੁਗਾਓ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜਨਤਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ 18 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਾਰਗਾਓ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਇਕੱਠ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ 17 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਾਰਗਾਓਂ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਦਮੋਦਰ ਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿਖੇ ਹੋਰ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਅਸੋਲਨਾ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮਾਰਗਾਓ ਦੇ ਹੋਟਲ ਰਿਪਬਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ। 

=== ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ===
18 ਜੂਨ 1946 ਨੂੰ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਸਾਲਸੇਟ ਤਾਲੁਕਾ (ਮਾਰਗਾਓ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ) ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਟੈਕਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰਗਾਓ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮਾਰਗਾਓ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਨੋਨੀਤ ਮੈਦਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਘੇਰ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਇਕੱਠ ਹੋਣਾ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਉਮੀਦ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੇਨੇਜ਼ੇਸ ਅਤੇ ਲੋਹੀਆ ਘੋੜਾ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਗਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਸਮਾਗਮ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜੋ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਾਰ ਪਹਿਨਾਏ। ਕੈਪੀਟਾਓ ਫਾਰਚੁਨਾਟੋ ਮਿਰਾਂਡਾ (ਜਾਂ ਤਾਂ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਪੁਲਿਸ ਮੁਖੀ ਜਾਂ [[ਤਹਿਸੀਲ|ਤਾਲੁਕਾ]] ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ) ਨੇ ਲੋਹੀਆ ਨੂੰ ਰਿਵਾਲਵਰ ਨਾਲ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ। ਲੋਹੀਆ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭੀੜ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਗਈ। ਅੰਦਾਜ਼ਨ 600-700 ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਮਿਰਾਂਡਾ ਨੇ ਫਿਰ ਲੋਹੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਵਾਲਵਰ ਨਾਲ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਲੋਹੀਆ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਮਿਰਾਂਡਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਬੰਦੂਕ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡਰਾਉਂਦੀ। ਫਿਰ ਮਿਰਾਂਡਾ ਨੇ ਮੌਜੂਦ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਭੀੜ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਾਰੇ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਸਥਿਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਬੂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਲੋਹੀਆ ਨੂੰ ਥਾਣੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਲੋਹੀਆ ਨੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ: 

''&quot;ਗੋਮੰਤਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਰਤਗਾਲ ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਇੱਕ ਦੁਰਘਟਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਬੁਰਾ ਸੁਪਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ. ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦਾ ਰਾਜ ਆਵੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ... ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਹਕੂਮਤ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਵੇਗਾ... ਗੋਮੰਤਕ ਲੋਕ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸੋਚੋ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲੋ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਲਿਖੋ...&quot;''

=== ਨਤੀਜੇ ===
ਲੋਹੀਆ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਫਿਰ [[ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ]] ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਗਵਰਨਰ-ਜਨਰਲ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ, &quot;ਆਜ਼ਾਦ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗੋਆ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਹਸਤੀ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।&quot;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Singhal|first=D. P.|date=1962|title=Goa—End of an Epoch|url=https://www.jstor.org/stable/20633766|journal=The Australian Quarterly|volume=34|issue=1|pages=85–86|doi=10.2307/20633766|issn=0005-0091|jstor=20633766}}&lt;/ref&gt;

ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਨੇਜ਼ੇਸ ਅਤੇ ਲੋਹੀਆ ਨੇ ਆਪਣੇ [[ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ|ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ]] ਯਤਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ।&lt;ref name=&quot;RecognisedHerald19&quot;&gt;{{Cite web |date=19 Jun 2019 |title=Shouldn't Juliao Menezes too be recognised on June 18? |url=https://www.heraldgoa.in/Edit/Editorial/Shouldn%E2%80%99t-Juliao-Menezes-too-be-recognised-on-June-18/147672 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826073842/https://www.heraldgoa.in/Edit/Editorial/Shouldn%E2%80%99t-Juliao-Menezes-too-be-recognised-on-June-18/147672 |archive-date=26 August 2022 |access-date=2022-08-26 |website=oHeraldo}}&lt;/ref&gt; ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਸਮਾਗਮ ਨੂੰ ਅਸਫਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1,500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਗੋਆ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ 1961 ਵਿੱਚ [[ਗੋਆ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ|ਗੋਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ]] ਹੋਈ।&lt;ref name=&quot;RevolutionFPJ22&quot;&gt;{{Cite web |title=Goa Revolution Day 2022: History and significance |url=https://www.freepressjournal.in/india/goa-revolution-day-2022-history-and-significance |access-date=2022-09-01 |website=Free Press Journal |language=en}}&lt;/ref&gt; ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਾਰਜ ਵਾਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, &quot;18 ਜੂਨ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਲਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵਾਂਗ ਸੀ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਸੀ,&quot; ਲੋਹੀਆ ਨੇ ਕਈ ਗੋਆ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਇਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ।
== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==

* [[ਗੋਆ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਸ]]

== ਹਵਾਲੇ ==</text>
      <sha1>8q2uu4qla41ug6i1uy906sonnny1w6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੌਡਿਊਲ:Params</title>
    <ns>828</ns>
    <id>195378</id>
    <revision>
      <id>849749</id>
      <parentid>849427</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Grufo</username>
        <id>47592</id>
      </contributor>
      <comment>Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/mediawikiwiki/Q122696746|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]]</comment>
      <origin>849749</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="91412" sha1="jnrp2hde108asrud4ch6fuc8nkppvn4" xml:space="preserve">require[[strict]]


	---                                        ---
	---     PRIVATE ENVIRONMENT                ---
	---    ________________________________    ---
	---                                        ---


	--[[ Abstract utilities ]]--
	----------------------------


-- Helper function for `string.gsub()` (for managing zero-padded numbers)
local function zero_padded (str)
	return ('%03d%s'):format(#str, str)
end


-- Helper function for `table.sort()` (for natural sorting)
local function natural_sort (var1, var2)
	return var1:gsub('%d+', zero_padded) &lt; var2:gsub('%d+', zero_padded)
end


-- Return a copy or a reference to a table
local function copy_or_ref_table (src, refonly)
	if refonly then return src end
	local newtab = {}
	for key, val in pairs(src) do newtab[key] = val end
	return newtab
end


-- Copy at most N items (of all kinds) from `src` to `dest` and return `dest`
local function copy_table_maxn (dest, src, len)
	local idx = 1
	for key, val in pairs(src) do
		dest[key], idx = val, idx + 1
		if idx &gt; len then break end
	end
	return dest
end


-- Remove some numeric elements from a table, shifting everything to the left
local function remove_numeric_keys (tbl, idx, len)
	local cache, tmp = {}, idx + len - 1
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' and key &gt;= idx then
			if key &gt; tmp then cache[key - len] = val end
			tbl[key] = nil
		end
	end
	for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end
end


-- Make a reduced copy of a table (shifting in both directions if necessary)
local function copy_table_reduced (tbl, idx, len)
	local ret, tmp = {}, idx + len - 1
	if idx &gt; 0 then
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' or key &lt; idx then
				ret[key] = val
			elseif key &gt; tmp then ret[key - len] = val end
		end
	elseif tmp &gt; 0 then
		local nshift = 1 - idx
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val
			elseif key &gt; tmp then ret[key - tmp] = val
			elseif key &lt; idx then ret[key + nshift] = val end
		end
	else
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' or key &gt; tmp then
				ret[key] = val
			elseif key &lt; idx then ret[key + len] = val end
		end
	end
	return ret
end


-- Make an expanded copy of a table (shifting in both directions if necessary)
local function copy_table_expanded (tbl, idx, len)
	local ret, tmp = {}, idx + len - 1
	if idx &gt; 0 then
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' or key &lt; idx then
				ret[key] = val
			else ret[key + len] = val end
		end
	elseif tmp &gt; 0 then
		local nshift = idx - 1
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' then ret[key] = val
			elseif key &gt; 0 then ret[key + tmp] = val
			elseif key &lt; 1 then ret[key + nshift] = val end
		end
	else
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) ~= 'number' or key &gt; tmp then
				ret[key] = val
			else ret[key - len] = val end
		end
	end
	return ret
end


-- Given a table, create two new tables containing the sorted list of keys
local function get_sorted_key_list (tbl, sort_fn)
	local nums, words, nn, nw = {}, {}, 1, 1
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then nums[nn], nn = key, nn + 1
		else words[nw], nw = key, nw + 1 end
	end
	table.sort(nums)
	table.sort(words, sort_fn)
	return nums, words, nn - 1, nw - 1
end


-- Parse a parameter name string and return it as a string or a number
local function get_param_name (par_str)
	local ret = par_str:match'^%s*(.-)%s*$'
	if ret ~= '0' and ret:find'^%-?[1-9]%d*$' == nil then return ret end
	return tonumber(ret)
end


-- Move a key from a table to another, but only if under a different name and
-- always parsing numeric strings as numbers
local function steal_if_renamed (val, src, skey, dest, dkey)
	local realkey = get_param_name(dkey)
	if skey ~= realkey then dest[realkey], src[skey] = val, nil end
end


	--[[ Public strings ]]--
	------------------------


-- Special match keywords (functions and modifiers MUST avoid these names)
local mkeywords = {
	['or'] = 0,
	pattern = 1,
	plain = 2,
	strict = 3
}


-- Sort functions (functions and modifiers MUST avoid these names)
local sortfunctions = {
	alphabetically = false,
	naturally = natural_sort
}


-- Callback styles for the `mapping_*` and `renaming_*` class of modifiers
-- (functions and modifiers MUST avoid these names)
--[[

Meanings of the columns:

  col[1] = Loop type (0-3)
  col[2] = Number of module arguments that the style requires (1-3)
  col[3] = Minimum number of sequential parameters passed to the callback
  col[4] = Name of the callback parameter where to place each parameter name
  col[5] = Name of the callback parameter where to place each parameter value
  col[6] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[4]`
  col[7] = Argument in the modifier's invocation that will override `col[5]`

A value of `-1` indicates that no meaningful value is stored (i.e. `nil`)

]]--
local mapping_styles = {
	names_and_values = { 3, 2, 2, 1, 2, -1, -1 },
	values_and_names = { 3, 2, 2, 2, 1, -1, -1 },
	values_only = { 1, 2, 1, -1, 1, -1, -1 },
	names_only = { 2, 2, 1, 1, -1, -1, -1 },
	names_and_values_as = { 3, 4, 0, -1, -1, 2, 3 },
	names_only_as = { 2, 3, 0, -1, -1, 2, -1 },
	values_only_as = { 1, 3, 0, -1, -1, -1, 2 },
	blindly = { 0, 2, 0, -1, -1, -1, -1 }
}


-- Memory slots (functions and modifiers MUST avoid these names)
local memoryslots = {
	h = 'header',
	f = 'footer',
	i = 'itersep',
	l = 'lastsep',
	n = 'ifngiven',
	p = 'pairsep',
	s = 'oxfordsep'
}


-- Possible trimming modes for the `parsing` modifier
local trim_parse_opts = {
	trim_none = { false, false },
	trim_positional = { false, true },
	trim_named = { true, false },
	trim_all = { true, true }
}


-- Possible string modes for the iteration separator in the `parsing` and
-- `reinterpreting` modifiers
local isep_parse_opts = {
	splitter_pattern = false,
	splitter_string = true
}


-- Possible string modes for the key-value separator in the `parsing` and
-- `reinterpreting` modifiers
local psep_parse_opts = {
	setter_pattern = false,
	setter_string = true
}


-- Possible position references for the `splicing` modifier
local position_references = {
	add_nothing = 0,
	add_smallest_number = 1,
	add_last_of_sequence = 2,
	add_largest_number = 3
}


-- Possible modes for the `reassigning` modifier
local a_modes = {
	transfer = 0,
	clone = 1,
	rename = 2,
	copy = 3,
	sacrifice = 4,
	provide = 5,
	spare = 7
}


-- Functions and modifiers MUST avoid these names too: `here`, `in_substack`,
-- `let`, `expose`, `use`, `with_flushed_glue`, `without_flushed_glue`
-- `without_sorting`


	--[[ Private constants ]]--
	---------------------------


-- Hard-coded name of the module (to avoid going through `frame:getTitle()`)
local modulename = 'Module:Params'


-- The functions listed here declare that they don't need the
-- `frame:getParent().args` metatable to be copied into a regular table; if 
-- they are modifiers they also guarantee that they will make their own
-- (modified) copy available
local refparams = {
	call_for_each_group = true,
	combining = true,
	combining_by_calling = true,
	combining_values = true,
	concat_and_call = true,
	concat_and_invoke = true,
	concat_and_magic = true,
	count = true,
	grouping_by_calling = true,
	mixing_names_and_values = true,
	keeping_at_most = true,
	renaming_by_mixing = true,
	renaming_to_sequence = true,
	renaming_to_uppercase = true,
	renaming_to_lowercase = true,
	shifting = true,
	splicing = true,
	value_of = true,
	with_name_matching = true
}


-- Maximum number of numeric parameters that can be filled, if missing (we
-- chose an arbitrary number for this constant; you can discuss about its
-- optimal value at Module talk:Params)
local maxfill = 1024


-- The private table of functions
local library = {}


-- Functions and modifiers that can only be invoked in first position
local static_iface = {}


	--[[ Private functions ]]--
	---------------------------


-- Create a new context
local function context_new (child_frame, first_fn_name)
	local main_frame, tpipe = child_frame:getParent(), { first_fn_name }
	for key, val in pairs(child_frame.args) do
		if type(key) == 'number' and key &gt; 0 then tpipe[key + 1] = val
		else tpipe[key] = val end
	end
	return {
		frame = main_frame,
		pipe = tpipe,
		oparams = main_frame.args,
		firstposonly = static_iface,
		iterfunc = pairs,
		fnpos = 1,
		sorttype = 0,
		n_parents = 0,
		n_children = 0,
		n_available = maxfill
	}
end


-- Move to the next action within the user-given list
local function context_iterate (ctx, next_fn_pos)
	local nextfn
	if ctx.pipe[next_fn_pos] ~= nil then
		nextfn = ctx.pipe[next_fn_pos]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if nextfn == nil then error(modulename ..
		': You must specify a function to call', 0) end
	if library[nextfn] == nil then
		if ctx.firstposonly[nextfn] == nil then error(modulename ..
			': The function ‘' .. nextfn .. '’ does not exist', 0)
		else error(modulename .. ': The ‘' .. nextfn ..
			'’ directive can only appear in first position', 0)
		end
	end
	ctx.fnpos = next_fn_pos
	return library[nextfn]
end


-- Main loop
local function main_loop (ctx, start_with)
	local fn = start_with
	repeat fn = fn(ctx) until not fn
	if ctx.n_parents &gt; 0 then error(modulename ..
		': One or more ‘merging_substack’ directives are missing', 0) end
	if ctx.n_children &gt; 0 then error(modulename ..
		', For some of the snapshots either the ‘flushing’ directive is missing or a group has not been properly closed with ‘merging_substack’', 0) end
end


-- Load a `setting`-like directive string into the `dest` table
local function set_strings_from_opts (dest, opts, offs)
	local cmd
	if opts[offs] == nil then return offs - 1 end
	cmd = opts[offs]:gsub('%s+', ''):gsub('/+', '/'):match'^/*(.*[^/])'
	if cmd == nil then return offs end
	local vname, chr
	local amap, sep, argc = {}, string.byte('/'), offs + 1
	for idx = 1, #cmd do
		chr = cmd:byte(idx)
		if chr == sep then
			for key, val in ipairs(amap) do
				dest[val], amap[key] = opts[argc], nil
			end
			argc = argc + 1
		else
			vname = memoryslots[string.char(chr)]
			if vname == nil then error(modulename ..
				', ‘setting’: Unknown slot ‘' .. string.char(chr) .. '’', 0) end
			table.insert(amap, vname)
		end
	end
	for key, val in ipairs(amap) do dest[val] = opts[argc] end
	return argc
end


-- Add a new stack of parameters to `ctx.children`
local function new_substack (ctx)
	local currsnap, newparams = ctx.n_children + 1, {}
	if ctx.children == nil then ctx.children = { newparams }
	else ctx.children[currsnap] = newparams end
	ctx.n_children = currsnap
	return newparams
end


-- Parse a raw argument containing a `sortfunctions` directive, or
-- `'without_sorting'`, or `nil`
local function load_sort_opt (raw_arg)
	if raw_arg == nil then return nil, 1, false end
	local trarg = raw_arg:match'^%s*(.-)%s*$'
	if trarg == 'without_sorting' then return nil, 2, false, trarg end
	local tmp = sortfunctions[trarg]
	if tmp == nil then return nil, 1, false, trarg end
	return tmp or nil, 2, true, trarg
end


-- Parse optional user arguments of type `...|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|
-- [number of additional parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]`
local function load_child_opts (src, start_from, append_after, params)
	local tnamed, tmp1, tmp2
	local pin, tbl, mem = start_from, {}, {}
	while src[pin] ~= nil and src[pin + 1] ~= nil do
		tmp1 = src[pin]:match'^%s*(.*%S)'
		if tmp1 == 'let' and src[pin + 2] ~= nil then
			tmp1 = get_param_name(src[pin + 1])
			mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = nil, src[pin + 2], pin + 3
--[[
		elseif tmp1 == 'expose' then
			tmp1 = get_param_name(src[pin + 1])
			tmp2 = params[tmp1]
			mem[tmp1], tbl[tmp1], pin = tmp2, tmp2, pin + 2
]]--
		elseif tmp1 == 'use' and src[pin + 2] ~= nil then
			tmp1 = get_param_name(src[pin + 2])
			tmp2 = params[tmp1]
			mem[tmp1], tbl[get_param_name(src[pin + 1])], pin =
				tmp2, tmp2, pin + 3
		else break end
	end
	local tnew = copy_or_ref_table(params, next(mem) == nil)
	for key in pairs(mem) do tnew[key] = nil end
	if pin ~= start_from then tnamed, tbl = tbl, {} end
	tmp1 = tonumber(src[pin])
	if tmp1 ~= nil and math.floor(tmp1) == tmp1 then
		if tmp1 &lt; 0 then tmp1 = -1 end
		tmp2 = append_after - pin
		for idx = pin + 1, pin + tmp1 do tbl[idx + tmp2] = src[idx] end
		pin = pin + tmp1 + 1
	end
	if tnamed ~= nil then
		for key, val in pairs(tnamed) do tbl[key] = val end
	end
	return tbl, pin, tnew, mem
end


-- Load the optional arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*`
-- class of modifiers
local function load_callback_opts (src, start_from, default_style, params)
	local style, shf
	local tmp = src[start_from + 1]
	if tmp ~= nil then style = mapping_styles[tmp:match'^%s*(.-)%s*$'] end
	if style == nil then style, shf = default_style, start_from - 1
	else shf = start_from end
	local n_exist, karg, varg = style[3], style[4], style[5]
	tmp = style[6]
	if tmp &gt; -1 then
		karg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$'
		if karg == '0' or karg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
			karg = tonumber(karg)
			n_exist = math.max(n_exist, karg)
		end
	end
	tmp = style[7]
	if tmp &gt; -1 then
		varg = src[tmp + shf]:match'^%s*(.-)%s*$'
		if varg == '0' or varg:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
			varg = tonumber(varg)
			n_exist = math.max(n_exist, varg)
		end
	end
	tmp = style[1]
	local dest, argc, tnew, mem = load_child_opts(src, style[2] + shf,
		n_exist, params)
	if (tmp == 3 or tmp == 2) and dest[karg] ~= nil then
		tmp = tmp - 2 end
	if (tmp == 3 or tmp == 1) and dest[varg] ~= nil then
		tmp = tmp - 1 end
	return dest, argc, tmp, karg, varg, tnew, mem
end


-- Parse the arguments of some of the `mapping_*` and `renaming_*` class of
-- modifiers
local function load_replace_args (opts, offs, whoami)
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: No pattern string was given', 0) end
	if opts[offs + 2] == nil then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: No replacement string was given', 0) end
	local ptn, repl, nmax, argc =
		opts[offs + 1], opts[offs + 2], tonumber(opts[offs + 3]), 3
	if nmax ~= nil or (opts[offs + 3] or ''):match'^%s*$' ~= nil then
		argc = 4
	end
	local flg = opts[offs + argc]
	if flg ~= nil then flg = mkeywords[flg:match'^%s*(.-)%s*$'] end
	if flg == 0 then flg = nil elseif flg ~= nil then argc = argc + 1 end
	return ptn, repl, nmax, flg, offs + argc, (nmax ~= nil and nmax &lt; 1) or
		(flg == 3 and ptn == repl)
end


-- Parse the arguments of the `with_*_matching` class of modifiers
local function load_pattern_args (opts, offs, whoami)
	local keyw
	local ptns, arg, state, nptns, idx = {}, opts[offs + 1], 0, 0, offs + 2
	while arg ~= nil do
		if state == 0 then
			nptns, state = nptns + 1, -1
			ptns[nptns] = { arg, false, false }
		else
			keyw = arg:match'^%s*(.*%S)'
			if keyw == nil or mkeywords[keyw] == nil or (
				state &gt; 0 and mkeywords[keyw] &gt; 0
			) then break
			else
				state = mkeywords[keyw]
				if state &gt; 1 then ptns[nptns][2] = true end
				if state == 3 then ptns[nptns][3] = true end
			end
		end
		arg, idx = opts[idx], idx + 1
	end
	if state == 0 then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: No pattern was given', 0) end
	return ptns, nptns, idx - 1
end


-- Load the optional arguments of the `parsing`, `reinterpreting` and
-- `evaluating` modifiers
local function load_parse_opts (opts, offs, isp, psp)
	local tmp
	local optslots, noptslots, argc, trimn, trimu, iplain, pplain =
		{ true, true, true }, 3, offs, true, false, true, true
	repeat
		noptslots, tmp = noptslots - 1, opts[argc]
		if tmp == nil then break end
		tmp = tmp:match'^%s*(.-)%s*$'
		if optslots[1] ~= nil and trim_parse_opts[tmp] ~= nil then
			tmp = trim_parse_opts[tmp]
			trimn, trimu, optslots[1] = tmp[1], tmp[2], nil
		elseif optslots[2] ~= nil and isep_parse_opts[tmp] ~= nil then
			argc = argc + 1
			iplain, isp, optslots[2] = isep_parse_opts[tmp],
				opts[argc], nil
		elseif optslots[3] ~= nil and psep_parse_opts[tmp] ~= nil then
			argc = argc + 1
			pplain, psp, optslots[3] = psep_parse_opts[tmp],
				opts[argc], nil
		else break end
		argc = argc + 1
	until noptslots &lt; 1
	return isp, iplain, psp, pplain, trimn, trimu, argc
end


-- Map parameters' values using a custom callback and a referenced table
local value_maps = {
	[0] = function (tbl, margs, karg, varg, fn)
		for key in pairs(tbl) do tbl[key] = fn() end
	end,
	[1] = function (tbl, margs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			margs[varg] = val
			tbl[key] = fn()
		end
	end,
	[2] = function (tbl, margs, karg, varg, fn)
		for key in pairs(tbl) do
			margs[karg] = key
			tbl[key] = fn()
		end
	end,
	[3] = function (tbl, margs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			margs[karg], margs[varg] = key, val
			tbl[key] = fn()
		end
	end
}


-- Private table for `map_names()`
local name_thieves = {
	[0] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn())
		end
	end,
	[1] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			rargs[varg] = val
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn())
		end
	end,
	[2] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			rargs[karg] = key
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn())
		end
	end,
	[3] = function (cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
		for key, val in pairs(tbl) do
			rargs[karg], rargs[varg] = key, val
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache, fn())
		end
	end
}


-- Map parameters' names using a custom callback and a referenced table
local function map_names (tbl, rargs, karg, varg, looptype, fn)
	local cache = {}
	name_thieves[looptype](cache, tbl, rargs, karg, varg, fn)
	for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end
end


-- Return a new table that contains `src` regrouped according to the numeric
-- suffixes in its keys
local function make_groups (src)
	-- NOTE: `src` might be the original metatable!
	local prefix, gid
	local groups = {}
	for key, val in pairs(src) do
		-- `key` must only be a string or a number...
		if type(key) == 'string' then
			prefix, gid = key:match'^%s*(.-)%s*(%-?%d*)%s*$'
			gid = tonumber(gid) or ''
		else prefix, gid = '', key end
		if groups[gid] == nil then groups[gid] = {} end
		if prefix == '0' or prefix:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
			prefix = tonumber(prefix)
			if prefix &lt; 1 then prefix = prefix - 1 end
		end
		groups[gid][prefix] = val
	end
	return groups
end


-- Split into parts a string containing the `$#` and `$@` placeholders and
-- return the information as a skeleton table, a canvas table and a length
local function parse_placeholder_string (target)
	local skel, canvas, idx, s_pos, e_pos =
		{}, {}, 1, 1, string.find(target, '%$[@#]', 1, false)
	while e_pos ~= nil do
		canvas[idx], skel[idx + 1] =
			target:sub(s_pos, e_pos - 1),
			target:sub(e_pos, e_pos + 1) == '$@'
		idx, s_pos = idx + 2, e_pos + 2
		e_pos = string.find(target, '%$[@#]', s_pos, false)
	end
	if (s_pos &gt; target:len()) then idx = idx - 1
	else canvas[idx] = target:sub(s_pos) end
	return skel, canvas, idx
end


-- Populate a table by parsing a parameter string (heavy lifting for `parsing`,
-- `reinterpreting` and `evaluating`)
local function parse_parameter_string (tbl, str, isp, ipl, psp, ppl, trn, tru)
	local key, val, spos1, spos2, pos1, pos2
	local pos3, idx, lenplone = 0, 1, #str + 1
	if isp == nil or isp == '' then
		if psp == nil or psp == '' then
			if tru then tbl[idx] = str:match'^%s*(.-)%s*$'
			else tbl[idx] = str end
			return
		end
		spos1, spos2 = str:find(psp, 1, ppl)
		if spos1 == nil then
			key = idx
			if tru then val = str:match'^%s*(.-)%s*$'
			else val = str end
		else
			key = get_param_name(str:sub(1, spos1 - 1))
			val = str:sub(spos2 + 1)
			if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
		end
		tbl[key] = val
		return
	end
	if psp == nil or psp == '' then
		repeat
			pos1 = pos3 + 1
			pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl)
			val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1)
			if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
			tbl[idx], idx = val, idx + 1
		until pos2 == nil
		return
	end
	repeat
		pos1 = pos3 + 1
		pos2, pos3 = str:find(isp, pos1, ipl)
		val = str:sub(pos1, (pos2 or lenplone) - 1)
		spos1, spos2 = val:find(psp, 1, ppl)
		if spos1 == nil then
			key = idx
			if tru then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
			idx = idx + 1
		else
			key = get_param_name(val:sub(1, spos1 - 1))
			val = val:sub(spos2 + 1)
			if trn then val = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
		end
		tbl[key] = val
	until pos2 == nil
	return
end


-- Heavy lifting for `snapshotting` and `remembering`
local function make_child (ctx, src, whoami)
	local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1])
	if len == nil or len == 0 then
		local stack = new_substack(ctx)
		for key, val in pairs(src) do stack[key] = val end
		return len == nil and 1 or 2
	end
	if len &lt; 0 or math.floor(len) ~= len then error(modulename .. ', ‘' ..
		whoami .. '’: The number of parameters to copy must be an integer greater than zero', 0) end
	copy_table_maxn(new_substack(ctx), src, len)
	return 2
end


-- Heavy lifting for `setting_by_flushing`, `combining` and `combining_values`
local function set_strings_from_substack (ctx, dest, whoami)
	if ctx.n_children &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: There are no substacks to flush', 0) end
	local currsnap = ctx.n_children
	local stack = ctx.children[currsnap]
	for key, val in pairs(memoryslots) do
		if stack[key] ~= nil then dest[val] = stack[key] end
	end
	ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1
end


-- Heavy lifting for `combining` and `combining_values`
local function combine_parameters (ctx, keyval_fn, whoami)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! This function
	-- MUST create a copy of it before returning
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: No parameter name was provided', 0) end
	local argc
	local tbl, vars = ctx.params, {}
	local sortfn, ivar0, do_sort, tmp = load_sort_opt(opts[offs + 2])
	if ivar0 == 2 then
		tmp = opts[offs + 3] and opts[offs + 3]:match'^%s*(.-)%s*$'
	end
	ivar0 = ivar0 + offs
	if tmp == 'with_flushed_glue' then
		ivar0 = ivar0 + 1
		argc = set_strings_from_opts(vars, opts, ivar0 + 1)
		set_strings_from_substack(ctx, vars, whoami)
	else
		if tmp == 'without_flushed_glue' then ivar0 = ivar0 + 1 end
		argc = set_strings_from_opts(vars, opts, ivar0 + 1)
	end
	if argc &lt; ivar0 then error(modulename ..
		', ‘' .. whoami .. '’: No setting directive was given', 0) end
	if next(tbl) == nil then
		if vars.ifngiven ~= nil then ctx.params =
			{ [get_param_name(opts[offs + 1])] = vars.ifngiven }
		elseif tbl == ctx.oparams then ctx.params = {} end
		return argc
	end
	local cache, len
	if do_sort then
		local words
		cache, words, len, tmp = get_sorted_key_list(tbl, sortfn)
		for idx = 1, tmp do cache[len + idx] = words[idx] end
		len = len + tmp
	else
		cache, len = {}, 1
		for key in pairs(tbl) do cache[len], len = key, len + 1 end
		len = len - 1
	end
	local pmap, nss, kvs, pps =
		{}, 0, vars.pairsep or '', vars.itersep or ''
	for idx = 1, len do
		tmp, pmap[nss + 1] = cache[idx], pps
		pmap[nss + 2] = keyval_fn(tmp, tbl[tmp], kvs)
		nss = nss + 2
	end
	tmp = vars.oxfordsep or vars.lastsep
	if tmp ~= nil and nss &gt; 4 then pmap[nss - 1] = tmp
	elseif nss &gt; 2 and vars.lastsep ~= nil then
		pmap[nss - 1] = vars.lastsep
	end
	pmap[1] = vars.header or ''
	if vars.footer ~= nil then pmap[nss + 1] = vars.footer end
	ctx.params = { [get_param_name(opts[offs + 1])] = table.concat(pmap) }
	return argc
end


-- Concatenate the numeric keys from the table of parameters to the numeric
-- keys from the table of options; non-numeric keys from the table of options
-- will prevail over colliding non-numeric keys from the table of parameters
local function concat_params (ctx, offs)
	local tbl, retval, cache, nmax = ctx.params, {}, {}, 0
	for key, val in pairs(ctx.pipe) do
		if type(key) == 'number' then
			if key &lt; 1 then cache[key] = val
			elseif key &gt; offs then cache[key - offs] = val end
			if key &gt; nmax then nmax = key end
		else cache[key] = val end
	end
	nmax = nmax - offs
	if ctx.subset == 1 then
		-- We need only the sequence
		for key, val in ipairs(tbl) do retval[key + nmax] = val end
	else
		if ctx.subset == -1 then
			for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end
		end
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) == 'number' and key &gt; 0 then
				retval[key + nmax] = val
			else retval[key] = val end
		end
	end
	for key, val in pairs(cache) do retval[key] = val end
	return retval
end


-- Flush the parameters by calling a custom function for each value (after this
-- function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable)
local function flush_params (ctx, fn)
	local tmp
	local tbl = ctx.params
	if ctx.subset == -1 then
		for key, val in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end
	elseif ctx.subset == 1 then
		if ctx.pins == nil then
			for key, val in ipairs(tbl) do fn(key, val) end
			return
		end
		tmp = {}
		for key, val in ipairs(tbl) do tmp[key] = val end
		tbl = tmp
	end
	if ctx.pins ~= nil then
		local marker = ctx.sorttype &lt; 1 and ctx.subset ~= -1 or nil
		for idx = 1, #ctx.pins do
			tmp = ctx.pins[idx]
			if tbl[tmp] ~= nil then
				fn(tmp, tbl[tmp])
				tbl[tmp] = marker
			end
		end
		if ctx.subset == 1 then
			for key, val in ipairs(tbl) do
				if val ~= true then fn(key, val) end
			end
			return
		end
	end
	if ctx.sorttype &gt; 0 then
		local nums, words, nn, nw =
			get_sorted_key_list(tbl, natural_sort)
		if ctx.sorttype == 2 then
			for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end
			for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end
			return
		end
		for idx = 1, nn do fn(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end
		for idx = 1, nw do fn(words[idx], tbl[words[idx]]) end
		return
	end
	if ctx.subset == -1 or ctx.pins == nil then
		for key, val in ipairs(tbl) do
			fn(key, val)
			tbl[key] = nil
		end
		for key, val in pairs(tbl) do fn(key, val) end
		return
	end
	for key, val in ipairs(tbl) do
		if val ~= true then fn(key, val) end
		tbl[key] = nil
	end
	for key, val in pairs(tbl) do
		if val ~= true then fn(key, val) end
	end
end


-- Flush the parameters by calling one of two custom functions for each value
-- (after this function has been invoked `ctx.params` will be no longer usable)
local function mixed_flush_params (ctx, fn_seq, fn_oth)
	if ctx.subset == 1 then
		flush_params(ctx, fn_seq)
		return
	end
	if ctx.subset == -1 then
		flush_params(ctx, fn_oth)
		return
	end
	local tbl = ctx.params
	if ctx.pins == nil and ctx.sorttype &lt; 1 then
		for key, val in ipairs(tbl) do
			fn_seq(key, val)
			tbl[key] = nil
		end
		for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end
		return
	end
	local tseq = {}
	for key, val in ipairs(tbl) do tseq[key] = val end
	if ctx.pins ~= nil then
		local tmp
		local marker = ctx.sorttype &lt; 1 or nil
		for idx = 1, #ctx.pins do
			tmp = ctx.pins[idx]
			if tseq[tmp] ~= nil then
				fn_seq(tmp, tbl[tmp])
				tbl[tmp], tseq[tmp] = nil, marker
			elseif tbl[tmp] ~= nil then
				fn_oth(tmp, tbl[tmp])
				tbl[tmp] = nil
			end
		end
	end
	if ctx.sorttype &gt; 0 then
		local nums, words, nn, nw =
			get_sorted_key_list(tbl, natural_sort)
		if ctx.sorttype == 2 then
			for idx = 1, nw do
				fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]])
			end
		end
		for idx = 1, nn do
			if tseq[nums[idx]] ~= nil then
				fn_seq(nums[idx], tseq[nums[idx]])
			else fn_oth(nums[idx], tbl[nums[idx]]) end
		end
		if ctx.sorttype ~= 2 then
			for idx = 1, nw do
				fn_oth(words[idx], tbl[words[idx]])
			end
		end
		return
	end
	for key, val in ipairs(tseq) do
		if val ~= true then
			fn_seq(key, val)
			tbl[key] = nil
		end
	end
	for key, val in pairs(tbl) do fn_oth(key, val) end
end


-- Finalize and return a concatenated list
local function finalize_and_return_concatenated_list (ctx, lst, len, modsize)
	if len &gt; 0 then
		local tmp = ctx.oxfordsep or ctx.lastsep
		if tmp ~= nil and len &gt; modsize * 2 then
			lst[len - modsize + 1] = tmp
		elseif len &gt; modsize and ctx.lastsep ~= nil then
			lst[len - modsize + 1] = ctx.lastsep
		end
		lst[1] = ctx.header or ''
		if ctx.footer ~= nil then lst[len + 1] = ctx.footer end
		ctx.text = table.concat(lst)
	else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end
end


	---                                        ---
	---     PUBLIC ENVIRONMENT                 ---
	---    ________________________________    ---
	---                                        ---


	--[[ Modifiers ]]--
	-------------------


-- Syntax:  #invoke:params|sequential|pipe to
library.sequential = function (ctx)
	if ctx.subset == 1 then error(modulename ..
		': The ‘sequential’ directive has been provided more than once', 0) end
	if ctx.subset == -1 then error(modulename ..
		': The two directives ‘non-sequential’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end
	if ctx.sorttype &gt; 0 then error(modulename ..
		': The ‘all_sorted’ and ‘reassorted’ directives are redundant when followed by ‘sequential’', 0) end
	ctx.iterfunc, ctx.subset = ipairs, 1
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|non-sequential|pipe to
library['non-sequential'] = function (ctx)
	if ctx.subset == -1 then error(modulename ..
		': The ‘non-sequential’ directive has been provided more than once', 0) end
	if ctx.subset == 1 then error(modulename ..
		': The two directives ‘sequential’ and ‘non-sequential’ are in contradiction with each other', 0) end
	ctx.iterfunc, ctx.subset = pairs, -1
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|all_sorted|pipe to
library.all_sorted = function (ctx)
	if ctx.sorttype == 1 then error(modulename ..
		': The ‘all_sorted’ directive has been provided more than once', 0) end
	if ctx.subset == 1 then error(modulename ..
		': The ‘all_sorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end
	if ctx.sorttype == 2 then error(modulename ..
		': The two directives ‘reassorted’ and ‘sequential’ are in contradiction with each other', 0) end
	ctx.sorttype = 1
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|reassorted|pipe to
library.reassorted = function (ctx)
	if ctx.sorttype == 2 then error(modulename ..
		': The ‘reassorted’ directive has been provided more than once', 0) end
	if ctx.subset == 1 then error(modulename ..
		': The ‘reassorted’ directive is redundant after ‘sequential’', 0) end
	if ctx.sorttype == 1 then error(modulename ..
		': The two directives ‘sequential’ and ‘reassorted’ are in contradiction with each other', 0) end
	ctx.sorttype = 2
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|pinned_until|sentinel|[parameter name 1]|[parameter
--            name 2]|...|parameter name N|sentinel|pipe to
library.pinned_until = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘pinned_until’: No sentinel was provided', 0) end
	local tmp, bucket, curr, ncurr
	local sntl, idx = opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$', 2
	if ctx.pin_bucket == nil then
		bucket, curr, ncurr = {}, {}, 0
		ctx.pin_bucket, ctx.pins = bucket, curr
	else bucket, curr, ncurr = ctx.pin_bucket, ctx.pins, ctx.npins end
	while opts[offs + idx] ~= nil do
		tmp = opts[offs + idx]:match'^%s*(.-)%s*$'
		if tmp == sntl then
			if idx == 2 then error(modulename ..
				', ‘pinned_until’: No parameters to pin were provided', 0) end
			ctx.npins = ncurr + idx - 2
			return context_iterate(ctx, offs + idx + 1)
		end
		if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
			tmp = tonumber(tmp)
		end
		if bucket[tmp] then error(modulename ..
			', ‘pinned_until’: Duplicate pinned parameter ‘' .. tostring(tmp) .. '’', 0) end
		curr[ncurr + idx - 1], bucket[tmp], idx = tmp, true, idx + 1
	end
	error(modulename .. ', ‘pinned_until’: Missing sentinel in position #' .. tostring(idx), 0)
end


-- Syntax:  #invoke:params|setting|directives|...|pipe to
library.setting = function (ctx)
	local new_offs = set_strings_from_opts(ctx, ctx.pipe, ctx.fnpos + 1)
	if new_offs - ctx.fnpos &lt; 2 then error(modulename ..
		', ‘setting’: No directive was given', 0) end
	return context_iterate(ctx, new_offs + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|scoring|new parameter name|[container]|pipe to
library.scoring = function (ctx)
	local opts, offs, retval = ctx.pipe, ctx.fnpos, 0
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘scoring’: No parameter name was provided', 0) end
	local tmp
	for _ in pairs(ctx.params) do retval = retval + 1 end
	if opts[offs + 2] ~= nil then tmp = opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)' end
	if tmp == 'in_substack' then
		new_substack(ctx)[get_param_name(opts[offs + 1])] =
			tostring(retval)
		return context_iterate(ctx, offs + 3)
	end
	ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = tostring(retval)
	return context_iterate(ctx, tmp == 'here' and offs + 3 or offs + 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|squeezing|pipe to
library.squeezing = function (ctx)
	local store, indices, tbl, newlen = {}, {}, ctx.params, 0
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			newlen = newlen + 1
			indices[newlen], store[key], tbl[key] = key, val, nil
		end
	end
	table.sort(indices)
	for idx = 1, newlen do tbl[idx] = store[indices[idx]] end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|filling_the_gaps|pipe to
library.filling_the_gaps = function (ctx)
	local newval, tbl, tmp, nmin, nmax, nnums =
		ctx.pipe[ctx.fnpos + 1], ctx.params, {}, 1, nil, -1
	if newval == nil then error(modulename ..
		', ‘filling_the_gaps’: No value was provided', 0) end
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			if nmax == nil then
				if key &lt; nmin then nmin = key end
				nmax = key
			elseif key &gt; nmax then nmax = key
			elseif key &lt; nmin then nmin = key end
			tmp[key], nnums = val, nnums + 1
		end
	end
	if nmax ~= nil and nmax - nmin &gt; nnums then
		ctx.n_available = ctx.n_available + nmin + nnums - nmax
		if ctx.n_available &lt; 0 then error(modulename ..
			', ‘filling_the_gaps’: It is possible to fill at most ' .. tostring(maxfill) .. ' parameters', 0) end
		for idx = nmin, nmax do tbl[idx] = newval end
		for key, val in pairs(tmp) do tbl[key] = val end
	end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|clearing|pipe to
library.clearing = function (ctx)
	local tbl, numerics = ctx.params, {}
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			numerics[key], tbl[key] = val, nil
		end
	end
	for key, val in ipairs(numerics) do tbl[key] = val end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|cutting|left cut|right cut|pipe to
library.cutting = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	local lcut = tonumber(opts[offs + 1])
	if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename ..
		', ‘cutting’: Left cut must be an integer number', 0) end
	local rcut = tonumber(opts[offs + 2])
	if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename ..
		', ‘cutting’: Right cut must be an integer number', 0) end
	local tbl = ctx.params
	local len = #tbl
	if lcut &lt; 0 then lcut = len + lcut end
	if rcut &lt; 0 then rcut = len + rcut end
	local tot = lcut + rcut
	if tot &gt; 0 then
		local cache = {}
		if tot &gt;= len then
			for key in ipairs(tbl) do tbl[key] = nil end
			tot = len
		else
			for idx = len - rcut + 1, len do tbl[idx] = nil end
			for idx = 1, lcut do tbl[idx] = nil end
		end
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) == 'number' and key &gt; 0 then
				if key &gt; len then cache[key - tot] = val
				else cache[key - lcut] = val end
				tbl[key] = nil
			end
		end
		for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end
	end
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|cropping|left crop|right crop|pipe to
library.cropping = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	local lcut = tonumber(opts[offs + 1])
	if lcut == nil or math.floor(lcut) ~= lcut then error(modulename ..
		', ‘cropping’: Left crop must be an integer number', 0) end
	local rcut = tonumber(opts[offs + 2])
	if rcut == nil or math.floor(rcut) ~= rcut then error(modulename ..
		', ‘cropping’: Right crop must be an integer number', 0) end
	local tbl = ctx.params
	local nmin, nmax
	for key in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			if nmin == nil then nmin, nmax = key, key
			elseif key &gt; nmax then nmax = key
			elseif key &lt; nmin then nmin = key end
		end
	end
	if nmin ~= nil then
		local len = nmax - nmin + 1
		if lcut &lt; 0 then lcut = len + lcut end
		if rcut &lt; 0 then rcut = len + rcut end
		if lcut + rcut - len &gt; -1 then
			for key in pairs(tbl) do
				if type(key) == 'number' then tbl[key] = nil end
			end
		elseif lcut + rcut &gt; 0 then
			for idx = nmax - rcut + 1, nmax do tbl[idx] = nil end
			for idx = nmin, nmin + lcut - 1 do tbl[idx] = nil end
			local lshift = nmin + lcut - 1
			if lshift &gt; 0 then
				for idx = lshift + 1, nmax do
					tbl[idx - lshift], tbl[idx] =
						tbl[idx], nil
				end
			end
		end
	end
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|purging|start offset|length|pipe to
library.purging = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	local idx = tonumber(opts[offs + 1])
	if idx == nil or math.floor(idx) ~= idx then error(modulename ..
		', ‘purging’: Start offset must be an integer number', 0) end
	local len = tonumber(opts[offs + 2])
	if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘purging’: Length must be an integer number', 0) end
	local tbl = ctx.params
	if len &lt; 1 then
		len = len + table.maxn(tbl)
		if idx &gt; len then return context_iterate(ctx, offs + 3) end
		len = len - idx + 1
	end
	ctx.params = copy_table_reduced(tbl, idx, len)
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|backpurging|start offset|length|pipe to
library.backpurging = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	local last = tonumber(opts[offs + 1])
	if last == nil or math.floor(last) ~= last then error(modulename ..
		', ‘backpurging’: Start offset must be an integer number', 0) end
	local len = tonumber(opts[offs + 2])
	if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘backpurging’: Length must be an integer number', 0) end
	local idx
	local tbl = ctx.params
	if len &gt; 0 then idx = last - len + 1
	else
		for key in pairs(tbl) do
			if type(key) == 'number' and (idx == nil or
				key &lt; idx) then idx = key end
		end
		if idx == nil then return context_iterate(ctx, offs + 3) end
		idx = idx - len
		if last &lt; idx then return context_iterate(ctx, offs + 3) end
		len = last - idx + 1
	end
	ctx.params = copy_table_reduced(ctx.params, idx, len)
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|shifting|addend|pipe to
library.shifting = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local nshift = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1])
	if nshift == nil or nshift == 0 or math.floor(nshift) ~= nshift then
		error(modulename .. ', ‘shifting’: A non-zero integer number must be provided', 0) end
	local tbl = {}
	for key, val in pairs(ctx.params) do
		if type(key) == 'number' then tbl[key + nshift] = val
		else tbl[key] = val end
	end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|reversing_numeric_names|pipe to
library.reversing_numeric_names = function (ctx)
	local tbl, numerics, nmax = ctx.params, {}, 0
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			numerics[key], tbl[key] = val, nil
			if key &gt; nmax then nmax = key end
		end
	end
	for key, val in pairs(numerics) do tbl[nmax - key + 1] = val end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|pivoting_numeric_names|pipe to
--[[
library.pivoting_numeric_names = function (ctx)
	local tbl = ctx.params
	local shift = #tbl + 1
	if shift &lt; 2 then return library.reversing_numeric_names(ctx) end
	local tmp = {}
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then tmp[key], tbl[key] = val, nil end
	end
	for key, val in pairs(tmp) do tbl[shift - key] = val end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|mirroring_numeric_names|pipe to
--[[
library.mirroring_numeric_names = function (ctx)
	local nmax, nmin
	local tbl, tmp = ctx.params, {}
	for key, val in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			tmp[key], tbl[key] = val, nil
			if nmax == nil then nmin, nmax = key, key
			elseif key &gt; nmax then nmax = key
			elseif key &lt; nmin then nmin = key end
		end
	end
	for key, val in pairs(tmp) do tbl[nmax + nmin - key] = val end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|swapping_numeric_names|pipe to
--[[
library.swapping_numeric_names = function (ctx)
	local tmp
	local tbl, cache, nsize = ctx.params, {}, 1
	for key in pairs(tbl) do
		if type(key) == 'number' then
			cache[nsize], nsize = key, nsize + 1
		end
	end
	table.sort(cache)
	for idx = math.floor((nsize - 1) / 2), 1, -1 do
		tmp = tbl[cache[idx] ]
		tbl[cache[idx] ] = tbl[cache[nsize - idx] ]
		tbl[cache[nsize - idx] ] = tmp
	end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|sorting_sequential_values|[criterion]|pipe to
library.sorting_sequential_values = function (ctx)
	local sortfn
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		sortfn = sortfunctions[opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$']
	end
	if sortfn then table.sort(ctx.params, sortfn)
	else table.sort(ctx.params) end -- i.e. either `false` or `nil`
	if sortfn == nil then return context_iterate(ctx, offs + 1) end
	return context_iterate(ctx, offs + 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|splicing|[add to position]|position|increment|
--            [number of elements to write]|...|pipe to
library.splicing = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local tmp2, argc, pos, refp
	local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos
	local tmp1 = opts[offs + 1]
	if tmp1 ~= nil then
		tmp2 = tonumber(tmp1)
		if tmp2 == nil or math.floor(tmp2) ~= tmp2 then
			pos, argc, tmp2 = tonumber(opts[offs + 2]), offs + 4,
				tmp1:match'^%s*(.*%S)'
			if tmp2 ~= nil then
				refp = position_references[tmp2]
				if refp == nil then error(modulename ..
					', ‘splicing’: ‘' .. tostring(tmp2) .. '’ is not a valid first argument', 0) end
			else refp = 0 end
		else pos, argc, refp = tmp2, offs + 3, 0 end
	else pos, argc, refp = tonumber(opts[offs + 2]), offs + 4, 0 end
	if pos == nil or math.floor(pos) ~= pos then error(modulename ..
		', ‘splicing’: The position must be an integer number', 0) end
	local len = tonumber(opts[argc - 1])
	if len == nil or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘splicing’: The increment must be an integer number', 0) end
	local insn = tonumber(opts[argc])
	if len == 0 and (insn == nil or insn &lt; 1) then error(modulename ..
		', ‘splicing’: When the increment is zero the number of elements to write cannot be zero', 0) end
	if refp == 2 then
		for _ in ipairs(tbl) do pos = pos + 1 end
		refp = 0
	end
	tmp1, tmp2 = nil, nil
	if refp ~= 0 or len ~= 0 then
		for key, val in pairs(tbl) do
			if type(key) == 'number' then
				if tmp1 == nil then tmp1, tmp2 = key, key
				elseif key &lt; tmp1 then tmp1 = key
				elseif key &gt; tmp2 then tmp2 = key end
			end
		end
	end
	if tmp2 == nil then len = 0
	elseif refp == 3 then pos = pos + tmp2
	elseif refp == 1 then pos = pos + tmp1 end
	if len &gt; 0 and pos + len &gt; tmp1 and pos &lt;= tmp2 then
		tbl = copy_table_expanded(tbl, pos, len)
	elseif len &lt; 0 and pos - len &gt; tmp1 and pos &lt;= tmp2 then
		tbl = copy_table_reduced(tbl, pos, -len)
	else tbl = copy_or_ref_table(tbl, tbl ~= ctx.oparams) end
	ctx.params = tbl
	if insn == nil or insn &lt; 0 or math.floor(insn) ~= insn then
		return context_iterate(ctx, argc)
	end
	tmp1 = argc - offs - pos + 1
	for key = pos, pos + insn - 1 do tbl[key] = opts[offs + key + tmp1] end
	return context_iterate(ctx, argc + insn + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|imposing|name|value|pipe to
library.imposing = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘imposing’: Missing parameter name to impose', 0) end
	ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = opts[offs + 2]
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|providing|name|value|pipe to
library.providing = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘providing’: Missing parameter name to provide', 0) end
	local key = get_param_name(opts[offs + 1])
	if ctx.params[key] == nil then ctx.params[key] = opts[offs + 2] end
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|reassigning|source|destination|[mode]|pipe to
library.reassigning = function (ctx)
	local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘reassigning’: Missing source parameter', 0) end
	if opts[offs + 2] == nil then error(modulename ..
		', ‘reassigning’: Missing destination parameter', 0) end
	local mode, argc
	local src = get_param_name(opts[offs + 1])
	local val = tbl[src]
	if opts[offs + 3] ~= nil then
		mode = a_modes[opts[offs + 3]:match'^%s*(.-)%s*$']
	end
	if mode == nil then mode, argc = 0, offs + 3 else argc = offs + 4 end
	if val == nil and mode &gt; 1 then return context_iterate(ctx, argc) end
	local dest = get_param_name(opts[offs + 2])
	local tmp = tbl[dest] == nil
	if mode % 2 == 0 or (mode == 7 and tmp) then tbl[src] = nil end
	if tmp or mode &lt; 4 then tbl[dest] = val end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|discarding|name|[how many]|pipe to
library.discarding = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘discarding’: Missing parameter name to discard', 0) end
	local len = tonumber(opts[offs + 2])
	if len == nil then
		ctx.params[get_param_name(opts[offs + 1])] = nil
		return context_iterate(ctx, offs + 2)
	end
	local key = tonumber(opts[offs + 1])
	if key == nil or math.floor(key) ~= key then error(modulename ..
		', ‘discarding’: A range was provided, but the initial parameter name is not an integer number', 0) end
	if len &lt; 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘discarding’: A range can only be an integer number greater than zero', 0) end
	for idx = key, key + len - 1 do ctx.params[idx] = nil end
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|excluding_non-numeric_names|pipe to
library['excluding_non-numeric_names'] = function (ctx)
	local tmp = ctx.params
	for key, val in pairs(tmp) do
		if type(key) ~= 'number' then tmp[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|excluding_numeric_names|pipe to
library.excluding_numeric_names = function (ctx)
	local tmp = ctx.params
	for key, val in pairs(tmp) do
		if type(key) == 'number' then tmp[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|with_name_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]|
--            [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag
--            N]|pipe to
library.with_name_matching = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local tmp, ptn
	local tbl, newparams, opts, offs = ctx.params, {}, ctx.pipe, ctx.fnpos
	local targets, nptns, argc = load_pattern_args(opts, offs,
		'with_name_matching')
	for idx = 1, nptns do
		ptn = targets[idx]
		if ptn[3] then
			tmp = ptn[1]
			if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
				tmp = tonumber(tmp)
			end
			newparams[tmp] = tbl[tmp]
		else
			for key, val in pairs(tbl) do
				if tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then
					newparams[key] = val
				end
			end
		end
	end
	ctx.params = newparams
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|with_name_not_matching|target 1|[plain flag 1]|
--            [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain
--            flag N]|pipe to
library.with_name_not_matching = function (ctx)
	local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos
	local targets, nptns, argc = load_pattern_args(opts, offs,
		'with_name_not_matching')
	if nptns == 1 and targets[1][3] then
		local tmp = targets[1][1]
		if tmp == '0' or tmp:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
			tbl[tonumber(tmp)] = nil
		else tbl[tmp] = nil end
		return context_iterate(ctx, argc)
	end
	local yesmatch, ptn
	for key in pairs(tbl) do
		yesmatch = true
		for idx = 1, nptns do
			ptn = targets[idx]
			if ptn[3] then
				if tostring(key) ~= ptn[1] then
					yesmatch = false
					break
				end
			elseif not tostring(key):find(ptn[1], 1, ptn[2]) then
				yesmatch = false
				break
			end
		end
		if yesmatch then tbl[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|with_value_matching|target 1|[plain flag 1]|[or]|
--            [target 2]|[plain flag 2]|[or]|[...]|[target N]|[plain flag
--            N]|pipe to
library.with_value_matching = function (ctx)
	local nomatch, ptn
	local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos
	local targets, nptns, argc = load_pattern_args(opts, offs,
		'with_value_matching')
	for key, val in pairs(tbl) do
		nomatch = true
		for idx = 1, nptns do
			ptn = targets[idx]
			if ptn[3] then
				if val == ptn[1] then
					nomatch = false
					break
				end
			elseif val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then
				nomatch = false
				break
			end
		end
		if nomatch then tbl[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|with_value_not_matching|target 1|[plain flag 1]|
--            [and]|[target 2]|[plain flag 2]|[and]|[...]|[target N]|[plain
--            flag N]|pipe to
library.with_value_not_matching = function (ctx)
	local yesmatch, ptn
	local tbl, opts, offs = ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos
	local targets, nptns, argc = load_pattern_args(opts, offs,
		'with_value_not_matching')
	for key, val in pairs(tbl) do
		yesmatch = true
		for idx = 1, nptns do
			ptn = targets[idx]
			if ptn[3] then
				if val ~= ptn[1] then
					yesmatch = false
					break
				end
			elseif not val:find(ptn[1], 1, ptn[2]) then
				yesmatch = false
				break
			end
		end
		if yesmatch then tbl[key] = nil end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|keeping_at_most|number of parameters to pick|pipe to
library.keeping_at_most = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1])
	if len == nil or len &lt; 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘keeping_at_most’: The number of parameters to keep must be an integer greater than zero', 0) end
	ctx.params = copy_table_maxn({}, ctx.params, len)
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|trimming_values|pipe to
library.trimming_values = function (ctx)
	local tbl = ctx.params
	for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:match'^%s*(.-)%s*$' end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_to_lowercase|pipe to
library.mapping_to_lowercase = function (ctx)
	local tbl = ctx.params
	for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:lower() end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_to_uppercase|pipe to
library.mapping_to_uppercase = function (ctx)
	local tbl = ctx.params
	for key, val in pairs(tbl) do tbl[key] = val:upper() end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_calling|template name|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to
library.mapping_by_calling = function (ctx)
	local tname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		tname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_calling’: No template name was provided', 0) end
	local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.values_only,
			ctx.params)
	local model = { title = tname, args = margs }
	value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function ()
		return ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_invoking|module name|function name|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to
library.mapping_by_invoking = function (ctx)
	local mname, fname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		mname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_invoking’: No module name was provided', 0) end
	if opts[offs + 2] ~= nil then
		fname = opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_invoking’: No function name was provided', 0) end
	local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, offs + 2, mapping_styles.values_only,
			ctx.params)
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = margs }
	local mfunc = require(model.title)[fname]
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end
	value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function ()
		return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model)))
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_magic|parser function|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to
library.mapping_by_magic = function (ctx)
	local magic
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then magic = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_magic’: No parser function was provided', 0) end
	local margs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.values_only,
			ctx.params)
	value_maps[looptype](tbl, margs, karg, varg, function ()
		return ctx.frame:callParserFunction(magic, margs)
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_replacing|target|replace|[count]|[plain
--            flag]|pipe to
library.mapping_by_replacing = function (ctx)
	local ptn, repl, nmax, flg, argc, die =
		load_replace_args(ctx.pipe, ctx.fnpos, 'mapping_by_replacing')
	if die then return context_iterate(ctx, argc) end
	local tbl = ctx.params
	if flg == 3 then
		for key, val in pairs(tbl) do
			if val == ptn then tbl[key] = repl end
		end
	else
		if flg == 2 then
			-- Copied from Module:String's `str._escapePattern()`
			ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0')
		end
		for key, val in pairs(tbl) do
			tbl[key] = val:gsub(ptn, repl, nmax)
		end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mapping_by_mixing|mixing string|pipe to
library.mapping_by_mixing = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end
	local tbl, mix = ctx.params, opts[offs + 1]
	if mix == '$#' then
		for key in pairs(tbl) do tbl[key] = tostring(key) end
		return context_iterate(ctx, offs + 2)
	end
	local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(mix)
	for key, val in pairs(tbl) do
		for idx = 2, n_parts, 2 do
			if skel[idx] then cnv[idx] = val
			else cnv[idx] = tostring(key) end
		end
		tbl[key] = table.concat(cnv)
	end
	return context_iterate(ctx, offs + 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_to_lowercase|pipe to
library.renaming_to_lowercase = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local cache = {}
	for key, val in pairs(ctx.params) do
		if type(key) == 'string' then cache[key:lower()] = val else
		cache[key] = val end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_to_uppercase|pipe to
library.renaming_to_uppercase = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local cache = {}
	for key, val in pairs(ctx.params) do
		if type(key) == 'string' then cache[key:upper()] = val else
		cache[key] = val end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_to_sequence|[sort order]|pipe to
library.renaming_to_sequence = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local cache, len
	local tbl = ctx.params
	local sortfn, argc, do_sort = load_sort_opt(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1])
	if do_sort then
		local words, wl
		cache, words, len, wl = get_sorted_key_list(tbl, sortfn)
		for idx = 1, len do cache[idx] = tbl[cache[idx]] end
		for idx = 1, wl do cache[len + idx] = tbl[words[idx]] end
	else
		cache, len = {}, 1
		for _, val in pairs(tbl) do cache[len], len = val, len + 1 end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_calling|template name|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            parameters]|[parameter 1]|[parameter 2]|[...]|[parameter N]|pipe to
library.renaming_by_calling = function (ctx)
	local tname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		tname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_calling’: No template name was provided', 0) end
	local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.names_only,
			ctx.params)
	local model = { title = tname, args = rargs }
	map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function ()
		return ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_invoking|module name|function
--            name|[call style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of
--            additional arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument
--            N]|pipe to
library.renaming_by_invoking = function (ctx)
	local mname, fname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		mname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_invoking’: No module name was provided', 0) end
	if opts[offs + 2] ~= nil then
		fname = opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_invoking’: No function name was provided', 0) end
	local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, offs + 2, mapping_styles.names_only,
			ctx.params)
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = rargs }
	local mfunc = require(model.title)[fname]
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end
	map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function ()
		return tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model)))
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_magic|parser function|[call
--            style]|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to
library.renaming_by_magic = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	local magic
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		magic = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_magic’: No parser function was provided', 0) end
	local rargs, argc, looptype, karg, varg, tbl, mem =
		load_callback_opts(opts, offs + 1, mapping_styles.names_only,
			ctx.params)
	map_names(tbl, rargs, karg, varg, looptype, function ()
		return ctx.frame:callParserFunction(magic, rargs)
	end)
	for key, val in pairs(mem) do tbl[key] = val end
	ctx.params = tbl
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_replacing|target|replace|[count]|[plain
--            flag]|pipe to
library.renaming_by_replacing = function (ctx)
	local ptn, repl, nmax, flg, argc, die =
		load_replace_args(ctx.pipe, ctx.fnpos, 'renaming_by_replacing')
	if die then return context_iterate(ctx, argc) end
	local tbl = ctx.params
	if flg == 3 then
		ptn = get_param_name(ptn)
		local val = tbl[ptn]
		if val ~= nil then
			tbl[ptn], tbl[get_param_name(repl)] = nil, val
		end
	else
		if flg == 2 then
			-- Copied from Module:String's `str._escapePattern()`
			ptn = ptn:gsub('[%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]]', '%%%0')
		end
		local cache = {}
		for key, val in pairs(tbl) do
			steal_if_renamed(val, tbl, key, cache,
				tostring(key):gsub(ptn, repl, nmax))
		end
		for key, val in pairs(cache) do tbl[key] = val end
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|renaming_by_mixing|mixing string|pipe to
library.renaming_by_mixing = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local mix = ctx.pipe[ctx.fnpos + 1]
	if mix == nil then error(modulename ..
		', ‘renaming_by_mixing’: No mixing string was provided', 0) end
	local cache = {}
	mix = mix:match'^%s*(.-)%s*$'
	if mix == '$@' then
		for _, val in pairs(ctx.params) do
			cache[get_param_name(val)] = val
		end
	else
		local skel, canvas, n_parts = parse_placeholder_string(mix)
		for key, val in pairs(ctx.params) do
			for idx = 2, n_parts, 2 do
				if skel[idx] then canvas[idx] = val
				else canvas[idx] = tostring(key) end
			end
			cache[get_param_name(table.concat(canvas))] = val
		end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|grouping_by_calling|template
--            name|[let/use]|[...]|[let/use]|[...]|[number of additional
--            arguments]|[argument 1]|[argument 2]|[...]|[argument N]|pipe to
library.grouping_by_calling = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	local tmp, argc, tbl, mem =
		load_child_opts(opts, offs + 2, 0, ctx.params)
	local gargs = {}
	for key, val in pairs(tmp) do
		if type(key) == 'number' and key &lt; 1 then gargs[key - 1] = val
		else gargs[key] = val end
	end
	tmp = opts[offs + 1]
	if tmp ~= nil then tmp = tmp:match'^%s*(.*%S)' end
	if tmp == nil then error(modulename ..
		', ‘grouping_by_calling’: No template name was provided', 0) end
	local model = { title = tmp }
	local groups = make_groups(tbl)
	for gid, group in pairs(groups) do
		for key, val in pairs(gargs) do group[key] = val end
		group[0], model.args = gid, group
		groups[gid] = ctx.frame:expandTemplate(model)
	end
	for key, val in pairs(mem) do groups[key] = val end
	ctx.params = groups
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|parsing|string to parse|[trim flag]|[iteration
--            delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to
library.parsing = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘parsing’: No string to parse was provided', 0) end
	local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc =
		load_parse_opts(opts, offs + 2, '|', '=')
	parse_parameter_string(ctx.params, opts[offs + 1], isep, iplain, psep,
		pplain, trimnamed, trimunnamed)
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|reinterpreting|parameter to reinterpret|[trim
--            flag]|[iteration delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter
--            setter]|[...]|pipe to
library.reinterpreting = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘reinterpreting’: No parameter to reinterpret was provided', 0) end
	local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, argc =
		load_parse_opts(opts, offs + 2, '|', '=')
	local tbl, tmp = ctx.params, get_param_name(opts[offs + 1])
	local str = tbl[tmp]
	if str ~= nil then
		tbl[tmp] = nil
		parse_parameter_string(tbl, str, isep, iplain, psep, pplain,
			trimnamed, trimunnamed)
	end
	return context_iterate(ctx, argc)
end


-- Syntax:  #invoke:params|evaluating|string to parse|[trim flag]|[iteration
--            delimiter setter]|[...]|[key-value delimiter setter]|[...]|pipe to
library.evaluating = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘evaluating’: No string to parse was provided', 0) end
	local isep, iplain, psep, pplain, trimnamed, trimunnamed, repos =
		load_parse_opts(opts, offs + 2, '!', ':')
	if opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)' == nil then
		remove_numeric_keys(opts, offs, repos - offs)
		return context_iterate(ctx, offs)
	end
	local new_opts, cache = {}, {}
	parse_parameter_string(cache, opts[offs + 1], isep, iplain, psep,
		pplain, trimnamed, trimunnamed)
	local shift = #cache + offs - repos + 1
	for key, val in pairs(opts) do
		if type(key) ~= 'number' or key &lt; offs then new_opts[key] = val
		elseif key &gt;= repos then new_opts[key + shift] = val end
	end
	for key, val in pairs(cache) do
		if type(key) ~= 'number' or key &lt; 1 then new_opts[key] = val
		else new_opts[key + offs] = val end
	end
	ctx.pipe = new_opts
	return context_iterate(ctx, offs + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|mixing_names_and_values|mixing string|pipe to
library.mixing_names_and_values = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter names', 0) end
	if opts[offs + 2] == nil then error(modulename ..
		', ‘mixing_names_and_values’: No mixing string was provided for parameter values', 0) end
	local tmp
	local cache, mix_k, mix_v =
		{}, opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$', opts[offs + 2]
	if mix_k == '$@' and mix_v == '$@' then
		for _, val in pairs(ctx.params) do
			cache[get_param_name(val)] = val
		end
	elseif mix_k == '$@' and mix_v == '$#' then
		for key, val in pairs(ctx.params) do
			cache[get_param_name(val)] = tostring(key)
		end
	elseif mix_k == '$#' and mix_v == '$#' then
		for key in pairs(ctx.params) do cache[key] = tostring(key) end
	else
		local skel_k, cnv_k, n_parts_k = parse_placeholder_string(mix_k)
		local skel_v, cnv_v, n_parts_v = parse_placeholder_string(mix_v)
		for key, val in pairs(ctx.params) do
			tmp = tostring(key)
			for idx = 2, n_parts_k, 2 do
				if skel_k[idx] then cnv_k[idx] = val
				else cnv_k[idx] = tmp end
			end
			for idx = 2, n_parts_v, 2 do
				if skel_v[idx] then cnv_v[idx] = val
				else cnv_v[idx] = tmp end
			end
			cache[get_param_name(table.concat(cnv_k))] =
				table.concat(cnv_v)
		end
	end
	ctx.params = cache
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|combining|new parameter name|[sort
--            order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to
library.combining = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	return context_iterate(ctx, combine_parameters(
		ctx,
		function (key, val, kvs) return key .. kvs .. val end,
		'combining'
	) + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|combining_values|new parameter name|[sort
--            order]|[with/without flushed glue]|setting directives|...|pipe to
library.combining_values = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	return context_iterate(ctx, combine_parameters(
		ctx,
		function (key, val, kvs) return val end,
		'combining_values'
	) + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|combining_by_calling|template name|new parameter
--            name|pipe to
library.combining_by_calling = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	local tname = opts[offs + 1]
	if tname ~= nil then tname = tname:match'^%s*(.*%S)'
	else error(modulename ..
		', ‘combining_by_calling’: No template name was provided', 0) end
	if opts[offs + 2] == nil then error(modulename ..
		', ‘combining_by_calling’: No parameter name was provided', 0) end
	ctx.params = {
		[get_param_name(opts[offs + 2])] = ctx.frame:expandTemplate{
			title = tname,
			args = ctx.params
		}
	}
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|combining_by_invoking|module name|function name|new
--            parameter name|pipe to
library.combining_by_invoking = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	local mname = opts[offs + 1]
	if mname ~= nil then mname = mname:match'^%s*(.*%S)'
	else error(modulename ..
		', ‘combining_by_invoking’: No module name was provided', 0) end
	local fname = opts[offs + 2]
	if fname ~= nil then fname = fname:match'^%s*(.*%S)'
	else error(modulename ..
		', ‘combining_by_invoking’: No function name was provided', 0) end
	if opts[offs + 3] == nil then error(modulename ..
		', ‘combining_by_invoking’: No parameter name was provided', 0) end
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = ctx.params }
	local mfunc = require(model.title)[fname]
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘mapping_by_invoking’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end
	ctx.params = {
		[get_param_name(opts[offs + 3])] =
			tostring(mfunc(ctx.frame:newChild(model)))
	}
	return context_iterate(ctx, offs + 4)
end


-- Syntax:  #invoke:params|combining_by_magic|parser function|new parameter
--            name|pipe to
library.combining_by_magic = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable! As a modifier,
	-- this function MUST create a copy of it before returning
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	local magic = opts[offs + 1]
	if magic ~= nil then magic = magic:match'^%s*(.*%S)'
	else error(modulename ..
		', ‘combining_by_magic’: No parser function was provided', 0) end
	if opts[offs + 2] == nil then error(modulename ..
		', ‘combining_by_magic’: No parameter name was provided', 0) end
	ctx.params = {
		[get_param_name(opts[offs + 2])] =
			ctx.frame:callParserFunction(magic, ctx.params)
	}
	return context_iterate(ctx, offs + 3)
end


-- Syntax:  #invoke:params|snapshotting|[maximum number]|pipe to
library.snapshotting = function (ctx)
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + make_child(ctx, ctx.params, 'snapshotting'))
end


-- Syntax:  #invoke:params|remembering|[maximum number]|pipe to
library.remembering = function (ctx)
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + make_child(ctx, ctx.oparams, 'remembering'))
end


-- Syntax:  #invoke:params|entering_substack|[new]|pipe to
library.entering_substack = function (ctx)
	local tbl, opts, offs, ncurrparent =
		ctx.params, ctx.pipe, ctx.fnpos, ctx.n_parents + 1
	if ctx.parents == nil then ctx.parents = { tbl }
	else ctx.parents[ncurrparent] = tbl end
	ctx.n_parents = ncurrparent
	if opts[offs + 1] ~= nil and opts[offs + 1]:match'^%s*new%s*$' then
		ctx.params = {}
		return context_iterate(ctx, offs + 2)
	end
	local currsnap = ctx.n_children
	if currsnap &gt; 0 then
		ctx.params, ctx.children[currsnap], ctx.n_children =
			ctx.children[currsnap], nil, currsnap - 1
	else
		local newparams = {}
		for key, val in pairs(tbl) do newparams[key] = val end
		ctx.params = newparams
	end
	return context_iterate(ctx, offs + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|pulling|parameter name|pipe to
library.pulling = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘pulling’: No parameter to pull was provided', 0) end
	local tmp = ctx.n_parents
	local parent = tmp &lt; 1 and ctx.oparams or ctx.parents[tmp]
	tmp = get_param_name(opts[offs + 1])
	if parent[tmp] ~= nil then ctx.params[tmp] = parent[tmp] end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|recalling|parameter name|pipe to
library.recalling = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘recalling’: No parameter to recall was provided', 0) end
	local arg = get_param_name(opts[offs + 1])
	if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2)
end


-- Syntax:  #invoke:params|finding|parameter name|pipe to
--[[
library.finding = function (ctx)
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘finding’: No parameter to find was provided', 0) end
	local arg = get_param_name(opts[offs + 1])
	local parent
	for idx = ctx.n_parents, 1, -1 do
		parent = ctx.parents[idx]
		if parent[arg] ~= nil then
			ctx.params[arg] = parent[arg]
			return context_iterate(ctx, offs + 2)
		end
	end
	if ctx.oparams[arg] ~= nil then ctx.params[arg] = ctx.oparams[arg] end
	return context_iterate(ctx, offs + 2)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|picking|number of parameters to pick|pipe to
--[[
library.picking = function (ctx)
	local len = tonumber(ctx.pipe[ctx.fnpos + 1])
	if len == nil or len &lt; 1 or math.floor(len) ~= len then error(modulename ..
		', ‘picking’: The number of parameters to pick must be an integer greater than zero', 0) end
	if ctx.n_parents &lt; 1 then copy_table_maxn(ctx.params, ctx.oparams, len)
	else copy_table_maxn(ctx.params, ctx.parents[ctx.n_parents], len) end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 2)
end
]]--


-- Syntax:  #invoke:params|detaching_substack|pipe to
library.detaching_substack = function (ctx)
	local ncurrparent = ctx.n_parents
	if ncurrparent &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘detaching_substack’: No substack has been created', 0) end
	local parent = ctx.parents[ncurrparent]
	for key in pairs(ctx.params) do parent[key] = nil end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|dropping_substack|pipe to
library.dropping_substack = function (ctx)
	local ncurrparent = ctx.n_parents
	if ncurrparent &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘dropping_substack’: No substack has been created', 0) end
	ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents =
		ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|leaving_substack|pipe to
library.leaving_substack = function (ctx)
	local ncurrparent = ctx.n_parents
	if ncurrparent &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘leaving_substack’: No substack has been created', 0) end
	local currsnap = ctx.n_children + 1
	if ctx.children == nil then ctx.children = { ctx.params }
	else ctx.children[currsnap] = ctx.params end
	ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents, ctx.n_children =
		ctx.parents[ncurrparent], nil, ncurrparent - 1, currsnap
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|merging_substack|pipe to
library.merging_substack = function (ctx)
	local ncurrparent = ctx.n_parents
	if ncurrparent &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘merging_substack’: No substack has been created', 0) end
	local parent, child = ctx.parents[ncurrparent], ctx.params
	ctx.params, ctx.parents[ncurrparent], ctx.n_parents = parent, nil,
		ncurrparent - 1
	for key, val in pairs(child) do parent[key] = val end
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|flushing|pipe to
library.flushing = function (ctx)
	if ctx.n_children &lt; 1 then error(modulename ..
		', ‘flushing’: There are no substacks to flush', 0) end
	local parent, currsnap = ctx.params, ctx.n_children
	for key, val in pairs(ctx.children[currsnap]) do parent[key] = val end
	ctx.children[currsnap], ctx.n_children = nil, currsnap - 1
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


-- Syntax:  #invoke:params|setting_by_flushing|pipe to
library.setting_by_flushing = function (ctx)
	set_strings_from_substack(ctx, ctx, 'setting_by_flushing')
	return context_iterate(ctx, ctx.fnpos + 1)
end


	--[[ Functions ]]--
	-----------------------------


-- Syntax:  #invoke:params|count
library.count = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable!
	local retval = 0
	for _ in ctx.iterfunc(ctx.params) do retval = retval + 1 end
	if ctx.subset == -1 then retval = retval - #ctx.params end
	ctx.text = retval
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:args|concat_and_call|template name|[prepend 1]|[prepend 2]|
--            [...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=value
--            n]|[...]
library.concat_and_call = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable!
	local tname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		tname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_call’: No template name was provided', 0) end
	ctx.text = ctx.frame:expandTemplate{
		title = tname,
		args = concat_params(ctx, offs + 1)
	}
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:args|concat_and_invoke|module name|function name|[prepend
--            1]|[prepend 2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named
--            item n=value n]|[...]
library.concat_and_invoke = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable!
	local mname, fname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		mname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_invoke’: No module name was provided', 0) end
	if opts[offs + 2] ~= nil then
		fname = opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_invoke’: No function name was provided', 0) end
	local mfunc = require('Module:' .. mname)[fname]
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_invoke’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end
	ctx.text = mfunc(ctx.frame:newChild{
		title = 'Module:' .. mname,
		args = concat_params(ctx, offs + 2)
	})
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:args|concat_and_magic|parser function|[prepend 1]|[prepend
--            2]|[...]|[item n]|[named item 1=value 1]|[...]|[named item n=
--            value n]|[...]
library.concat_and_magic = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable!
	local magic
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		magic = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘concat_and_magic’: No parser function was provided', 0) end
	ctx.text = ctx.frame:callParserFunction(magic,
		concat_params(ctx, offs + 1))
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|value_of|parameter name
library.value_of = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable!
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] == nil then error(modulename ..
		', ‘value_of’: No parameter name was provided', 0) end
	local val
	local key = opts[offs + 1]:match'^%s*(.-)%s*$'
	if key == '0' or key:find'^%-?[1-9]%d*$' ~= nil then
		key = tonumber(key)
		val = ctx.params[key]
		-- No worries: #ctx.params is unused when the modifier is in
		-- first position (and therefore `ctx.params` is a metatable)
		if val ~= nil and (
			ctx.subset ~= -1 or key &gt; #ctx.params or key &lt; 1
		) and (
			ctx.subset ~= 1 or (key &lt;= #ctx.params and key &gt; 0)
		) then
			ctx.text = (ctx.header or '') .. val ..
				(ctx.footer or '')
		else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end
	else
		val = ctx.params[key]
		if ctx.subset ~= 1 and val ~= nil then ctx.text = (ctx.header
			or '') .. val .. (ctx.footer or '')
		else ctx.text = ctx.ifngiven or '' end
	end
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|list
library.list = function (ctx)
	local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3], ret[nss + 4], nss =
			pps, key, kvs, val, nss + 4
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|list_values
library.list_values = function (ctx)
	-- NOTE: `library.coins()` and `library.unique_coins()` rely on us
	local ret, nss, pps = {}, 0, ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		ret[nss + 1], ret[nss + 2], nss = pps, val, nss + 2
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|list_maybe_with_names
library.list_maybe_with_names = function (ctx)
	local ret, nss, kvs, pps = {}, 0, ctx.pairsep or '', ctx.itersep or ''
	mixed_flush_params(
		ctx,
		function (key, val)
			ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3],
				ret[nss + 4], nss = pps, '', '', val, nss + 4
		end,
		function (key, val)
			ret[nss + 1], ret[nss + 2], ret[nss + 3],
				ret[nss + 4], nss = pps, key, kvs, val, nss + 4
		end
	)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 4)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|for_each|wikitext
library.for_each = function (ctx)
	local ret, nss, pps, txt =
		{}, 0, ctx.itersep or '', ctx.pipe[ctx.fnpos + 1] or ''
	local skel, cnv, n_parts = parse_placeholder_string(txt)
	flush_params(ctx, function (key, val)
		for idx = 2, n_parts, 2 do
			if skel[idx] then cnv[idx] = val
			else cnv[idx] = tostring(key) end
		end
		ret[nss + 1], nss = pps, nss + 2
		ret[nss] = table.concat(cnv)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|call_for_each|template name|[append 1]|[append 2]|
--            [...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.call_for_each = function (ctx)
	local tname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		tname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘call_for_each’: No template name was provided', 0) end
	local cargs = copy_table_reduced(opts, 1, offs - 1)
	local model, ret, nss, ccs =
		{ title = tname, args = cargs }, {}, 0, ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		cargs[1], cargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|invoke_for_each|module name|module function|[append
--            1]|[append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|
--            [named param n=value n]|[...]
library.invoke_for_each = function (ctx)
	local mname, fname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		mname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each’: No module name was provided', 0) end
	if opts[offs + 2] ~= nil then
		fname = opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each’: No function name was provided', 0) end
	local iargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs)
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = iargs }
	local mfunc, ret, nss, ccs =
		require(model.title)[fname], {}, 0, ctx.itersep or ''
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end
	flush_params(ctx, function (key, val)
		iargs[1], iargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model))
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|magic_for_each|parser function|[append 1]|[append
--            2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.magic_for_each = function (ctx)
	local magic
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		magic = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘magic_for_each’: No parser function was provided', 0) end
	local ret, nss, ccs, cargs = {}, 0, ctx.itersep or '',
		copy_table_reduced(opts, 1, offs - 1)
	flush_params(ctx, function (key, val)
		cargs[1], cargs[2], ret[nss + 1], nss = key, val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, cargs)

	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|call_for_each_value|template name|[append 1]|[append
--            2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.call_for_each_value = function (ctx)
	local tname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		tname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if tname == nil then error(modulename ..
		', ‘call_for_each_value’: No template name was provided', 0) end
	local cargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs)
	local model = { title = tname, args = cargs }
	local ret, nss, ccs = {}, 0, ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		cargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|invoke_for_each_value|module name|[append 1]|[append
--            2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.invoke_for_each_value = function (ctx)
	local mname, fname
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		mname = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if mname == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each_value’: No module name was provided', 0) end
	if opts[offs + 2] ~= nil then
		fname = opts[offs + 2]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if fname == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each_value’: No function name was provided', 0) end
	local iargs = copy_table_reduced(ctx.pipe, 1, offs + 1)
	local model = { title = 'Module:' .. mname, args = iargs }
	local mfunc, ret, nss, ccs =
		require(model.title)[fname], {}, 0, ctx.itersep or ''
	if mfunc == nil then error(modulename ..
		', ‘invoke_for_each_value’: The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end
	flush_params(ctx, function (key, val)
		iargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = mfunc(ctx.frame:newChild(model))
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|magic_for_each_value|parser function|[append 1]|
--            [append 2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named
--            param n=value n]|[...]
library.magic_for_each_value = function (ctx)
	local magic
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		magic = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if magic == nil then error(modulename ..
		', ‘magic_for_each_value’: No parser function was provided', 0) end
	local cargs, ret, nss, ccs =
		copy_table_reduced(opts, 1, offs), {}, 0, ctx.itersep or ''
	flush_params(ctx, function (key, val)
		cargs[1], ret[nss + 1], nss = val, ccs, nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:callParserFunction(magic, cargs)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


-- Syntax:  #invoke:params|call_for_each_group|template name|[append 1]|[append
--            2]|[...]|[append n]|[named param 1=value 1]|[...]|[named param
--            n=value n]|[...]
library.call_for_each_group = function (ctx)
	-- NOTE: `ctx.params` might be the original metatable!
	local tmp
	local opts, offs = ctx.pipe, ctx.fnpos
	if opts[offs + 1] ~= nil then
		tmp = opts[offs + 1]:match'^%s*(.*%S)'
	end
	if tmp == nil then error(modulename ..
		', ‘call_for_each_group’: No template name was provided', 0) end
	local model = { title = tmp }
	local bargs, ret, nss, ccs = {}, {}, 0, ctx.itersep or ''
	for key, val in pairs(opts) do
		if type(key) ~= 'number' then bargs[key] = val
		elseif key &gt; offs then bargs[key - offs - 1] = val
		elseif key &lt; 1 then bargs[key - 1] = val end
	end
	ctx.params = make_groups(ctx.params)
	flush_params(ctx, function (gid, group)
		for key, val in pairs(bargs) do group[key] = val end
		group[0], model.args, ret[nss + 1], nss = gid, group, ccs,
			nss + 2
		ret[nss] = ctx.frame:expandTemplate(model)
	end)
	finalize_and_return_concatenated_list(ctx, ret, nss, 2)
	return false
end


	--[[ First-position-only modifiers ]]--
	---------------------------------------


-- Syntax:  #invoke:params|new|pipe to
static_iface.new = function (child_frame)
	local ctx = context_new(child_frame, 'new')
	ctx.params = {}
	main_loop(ctx, context_iterate(ctx, 2))
	return ctx.text
end


	--[[ First-position-only functions ]]--
	---------------------------------------


-- Syntax:  #invoke:params|self
static_iface.self = function (child_frame)
	return child_frame:getParent():getTitle()
end


	--[[ Public metatable of functions ]]--
	---------------------------------------


return setmetatable({}, {
	__index = function (_, query)
		local fname = query:match'^%s*(.*%S)'
		if fname == nil then error(modulename ..
			': You must specify a function to call', 0) end
		local func = static_iface[fname]
		if func ~= nil then return func end
		func = library[fname]
		if func == nil then error(modulename ..
			': The function ‘' .. fname .. '’ does not exist', 0) end
		return function (child_frame)
			local ctx = context_new(child_frame, fname)
			ctx.params = copy_or_ref_table(ctx.oparams,
				refparams[fname])
			main_loop(ctx, func)
			return ctx.text
		end
	end
})</text>
      <sha1>jnrp2hde108asrud4ch6fuc8nkppvn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕੁੱਕੂ ਮੋਰੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>195396</id>
    <revision>
      <id>849765</id>
      <parentid>823677</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T07:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11153" sha1="njf38ms9mg54g9ankz84xpjj99jprk6" xml:space="preserve">'''ਕੁੱਕੂ  ਮੋਰੇ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Cuckoo Moray'''), ਜਿਸਨੂੰ  '''ਕੁੱਕੂ''' ਜਾਂ  ਕੁੱਕੂ (1928 - 30 ਸਤੰਬਰ 1981) ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਿਨੇਮਾ|ਭਾਰਤੀ ਸਿਨੇਮਾ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਐਂਗਲੋ-ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਐਂਗਲੋ-ਇੰਡੀਅਨ]] ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ [[ਅਦਾਕਾਰ|ਅਦਾਕਾਰਾ]] ਸੀ। ਕੁੱਕੂ 1940 ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮੀ ਨਾਚ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਨਾਮ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਉਹ ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ &quot;ਰਬੜ ਗਰਲ&quot; ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੇ 1940 ਅਤੇ 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ [[ਕੈਬਰੇ]] ਡਾਂਸ ਨੂੰ ਲਾਜ਼ਮੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਕੂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਕੁੱਕੂ ਮੋਰੇ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cuckoo's cineplot profile |url=http://cineplot.com/cuckoo |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120922152522/http://cineplot.com/cuckoo/ |archive-date=22 September 2012 |access-date=14 August 2012}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰੀਅਰ ==
[[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੇ]] ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਕੁੱਕੂ ਨੇ 1946 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ''ਅਰਬ ਕਾ ਸਿਤਾਰਾ'' ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ''ਸਤਮ ਚਾਂਡੀ'' ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਸਦੀ ਨ੍ਰਿਤ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ,  ਕੁੱਕੂ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਮੋੜ [[ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ]] ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਸਦੀ ਫਿਲਮ ''ਅਨੋਖੀ ਅਦਾ'' (1948) ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਡਾਂਸ ਨੰਬਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਯੁੱਗ ਦੀ ਮੁੱਖ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ [[ਨਰਗਿਸ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਨਰਗਿਸ]], [[ਦਲੀਪ ਕੁਮਾਰ|ਦਿਲੀਪ ਕੁਮਾਰ]] ਅਤੇ [[ਰਾਜ ਕਪੂਰ]] ਅਭਿਨੀਤ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ''ਅੰਦਾਜ਼'' (1949) ਵਿੱਚ, ਡਾਂਸਿੰਗ ਸਟਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਿਬੂਬ ਖਾਨ ਦੀ 1952 ਦੀ ਟੈਕਨੀਕਲਰ ਫਿਲਮ ''ਆਨ'', ਜੋ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੰਗੀਨ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਸੀਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੈਮਿਓ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 2 ਰੰਗੀਨ ਫਿਲਮਾਂ ''ਆਨ'' ਅਤੇ ''ਮਯੂਰਪੰਖ'' ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆਈ। ਉਹ ਇੱਕ ਡਾਂਸ ਨੰਬਰ ਲਈ 6,000 ਰੁਪਏ ਲੈਂਦੀ ਸੀ,&lt;ref name=&quot;cine&quot;&gt;{{Citation |title=The Tragic ending of Cuckoo Moore – Helen remembers Cuckoo |url=http://cineplot.com/the-tragic-ending-of-cuckoo-moore-helen-remembers-cuckoo/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208095947/http://cineplot.com/the-tragic-ending-of-cuckoo-moore-helen-remembers-cuckoo/ |publisher=CinePlot |access-date=14 January 2016 |archive-date=8 December 2015}}&lt;/ref&gt; ਜੋ ਕਿ 50 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਈਰਖਾਯੋਗ ਫੀਸ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;time_Forg&quot;&gt;{{Cite web |last=Sandip Pal |date=20 August 2015 |title=Forgotten gems of Bollywood - The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/Forgotten-gems-of-Bollywood/Forgotten-gems-of-Bollywood/photostory/48554567.cms |access-date=3 September 2016 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ਬਾਅਦ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਕੁੱਕੂ ਹਿੰਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਡਾਂਸਰ ਰਹੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ [[ਹੈਲਨ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਹੈਲਨ]] ਅਤੇ [[ਵੈਜੰਤੀਮਾਲਾ]] ਵਰਗੀਆਂ ਡਾਂਸਰ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਈਆਂ।  ਕੁੱਕੂ ਐਂਗਲੋ-ਬਰਮੀ ਡਾਂਸਰ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰਾ [[ਹੈਲਨ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਹੈਲਨ]] ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੋਸਤ ਸੀ। ਉਹ ਅਣਜਾਣ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਜ਼ਿੱਦੀ'' ਵਿੱਚ [[ਪ੍ਰਾਣ (ਐਕਟਰ)|ਪ੍ਰਾਣ]]। ਕੁੱਕੂ  ਨੇ 13 ਸਾਲ ਦੀ [[ਹੈਲਨ (ਅਦਾਕਾਰਾ)|ਹੈਲਨ ਨੂੰ]] ''[[Shabistan (film)|ਸ਼ਾਬਿਸਤਾਨ]]'' ਅਤੇ ''[[ਆਵਾਰਾ (ਫ਼ਿਲਮ)|ਆਵਾਰਾ]]'' (ਦੋਵੇਂ 1951) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੋਰਸ ਡਾਂਸਰ ਵਜੋਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ।  ਕੁੱਕੂ ਅਤੇ ਹੈਲਨ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਚਲਤੀ ਕਾ ਨਾਮ ਗੱਡੀ'' (1958) ਅਤੇ ''ਯਹੂਦੀ'' (1958) ਵਿੱਚ। ਉਸਦੀ ਆਖਰੀ ਫਿਲਮ 1963 ਵਿੱਚ ''ਮੁਝੇ ਜੀਨੇ ਦੋ'' ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।

ਕੁੱਕੂ ਨੂੰ ਲਗਜ਼ਰੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਸ਼ੌਕ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਲਗਜ਼ਰੀ ਕਾਰਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਾਰ ਉਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਉਸਦੇ ਕੁੱਤੇ ਲਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਰ ਹੈਲਨ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਕਈ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਸਨ ਪਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮਦਨ ਕਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=इस हीरोइन के कुत्ते भी अलग गाड़ी में घूमते थे, आखिरी वक्त में दवा को भी नहीं थे पैसे |url=https://www.amarujala.com/photo-gallery/entertainment/bollywood/cuckoo-moray-the-actress-who-lived-a-lavish-life-but-died-a-tragic-death |access-date=2024-07-26 |website=Amar Ujala |language=hi}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਸਦੀ ਕਿਸਮਤ ਘਟਦੀ ਗਈ, ਉਹ ਟਰਮੀਨਲ ਕੈਂਸਰ ਨਾਲ ਜੂਝਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ 52 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-08-08 |title=Cuckoo Moray To Parveen Babi, Bollywood Stars Who Faced Financial Hardships In Last Days |url=https://www.news18.com/movies/cuckoo-moray-to-parveen-babi-bollywood-stars-who-faced-financial-hardships-in-last-days-8528281.html |access-date=2024-07-26 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;  ਕੁੱਕੂ ਦੀ ਮੌਤ 30 ਸਤੰਬਰ 1981 ਨੂੰ 53 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ &lt;ref name=&quot;cine&quot;/&gt; ਕਾਰਨ ਹੋ ਗਈ। ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਹਾਲਾਤ ਅਜਿਹੇ ਬਣ ਗਏ ਕਿ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭੁੱਲ ਹੀ ਦਿੱਤਾ। ਦਵਾਈਆਂ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਵੀ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ  ਕੁੱਕੂ ਆਪਣਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਸਕੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਅਣਦੇਖਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

== ਫ਼ਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Film
!Year
!Role
|-
|''ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਬਾਨ''
|1947
|
|-
|''ਅਨੋਖੀ ਅਦਾ''
|1948
|ਸਟੇਜ ਡਾਂਸਰ
|-
|''ਵਿਦਿਆ''
|1948
|ਡਾਂਸਰ
|-
|''ਅੰਦਾਜ''
|1949
|ਸ਼ੀਲਾ
|-
|''ਸ਼ਿਅਰ''
|1949
|
|-
|''ਬਰਸਾਤ''
|1949
|ਰੂਬੀ
|-
|''ਏਕ ਥੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ॥''
|1949
|
|-
|''ਪਤੰਗਾ''
|1949
|ਡਾਂਸਰ
|-
|''ਸਿੰਗਾਰ''
|1949
|
|-
|''ਬਜ਼ਾਰ''
|1949
|
|-
|''ਪਾਰਸ''
|1949
|ਡਾਂਸਰ
|-
|''ਦਿਲਰੁਬਾ''
|1950
|ਡਾਂਸਰ
|-
|''ਆਰਜ਼ੂ''
|1950
|ਡਾਂਸਰ
|-
|''ਬੇਬਾਸ''
|1950
|
|-
|''ਪਰਦੇਸ''
|1950
|ਡਾਂਸਰ
|-
|''ਹੰਸਤੇ ਅੰਸੂ''
|1950
|
|-
|''ਹਲਚੁਲ''
|1951
|
|-
|''ਆਵਾਰਾ''
|1951
|ਬਾਰ ਡਾਂਸਰ
|-
|''ਆਣ''
|1952
|
|-
|''ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ''
|1953
|
|-
|''ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ 55''
|1955
|ਡਾਂਸਰ
|-
|''ਚਲਤਿ ਕਾ ਨਾਮ ਗਾਡੀ''
|1958
|
|-
|''ਯਹੂਦੀ''
|1958
|
|-
|''ਬੱਸ ਕੰਡਕਟਰ''
|1959
|
|-
|''ਰਾਜਾ ਮਲਾਇਆ ਸਿਮ੍ਹਾ''
|1959
|
|-
|''ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਹੋਸਟਲ''
|1962
|
|-
|''ਮੁਝ ਜੀਨੇ ਦੋ''
|1963
|
|-
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* {{IMDb name|id=0191002}}
* [https://web.archive.org/web/20160916074321/https://www.fantastikindia.fr/site/Cuckoo,5672 ਕੋਇਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ (ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਵਿੱਚ)]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਐਂਗਲੋ-ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1929]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>njf38ms9mg54g9ankz84xpjj99jprk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੇਲੱਪੱਨ ਨਿਰਮਲਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198382</id>
    <revision>
      <id>849661</id>
      <parentid>808718</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10601" sha1="t0msdmyusz0s61xiqxdtm44tin6wlv4" xml:space="preserve">
''' ਸੇਲੱਪੱਨ ਨਿਰਮਲਾ'''  (ਜਨਮ 1952 ਜਾਂ 1953) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਡਾਕਟਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 1986 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐੱਚਆਈਵੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੇਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਸੀ।  ਸੰਨ 1985 ਵਿੱਚ, 32 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹ [[ਚੇਨਈ]] (ਮਦਰਾਸ) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਈਕਰੋਬਾਇਓਲੋਜੀ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖੋਜ ਨਿਬੰਧ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਐੱਚਆਈਵੀ ਲਈ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾਉਣਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਪਾਜ਼ਿਟਿਵ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਹਿਲੇ ਨਮੂਨੇ ਸਨ।

== ਕਰੀਅਰ ==
ਨਿਰਮਲਾ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਇੱਕ ਰਵਾਇਤੀ ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1982 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਐੱਚਆਈਵੀ ਦੀ ਰਸਮੀ ਟਰੈਕਿੰਗ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ [[ਸੁਨੀਤੀ ਸੋਲੋਮੋਨ|ਸੁਨੀਤੀ ਸੋਲੋਮਨ]] ਤੋਂ ਵਾਇਰਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-37183012|title=The woman who discovered India's first HIV cases|last=Pandey|first=Geeta|date=2016-08-30|work=[[BBC News]]|access-date=2016-12-08}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਐੱਚਆਈਵੀ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਰਜਿਤ ਵਿਸ਼ਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://nytlive.nytimes.com/womenintheworld/2016/09/05/the-story-of-how-one-woman-first-detected-hiv-in-india/|title=The story of how one woman first detected HIV in India|date=2016-09-05|work=Women in the World|access-date=2016-12-08|publisher=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt; [[ਮੁੰਬਈ]] ਅਤੇ [[ਪੂਨੇ|ਪੁਣੇ]] ਤੋਂ ਖੂਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ।

ਖੋਜ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਜੋਖਮ ਵਾਲੇ ਸ਼ੱਕੀ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਖੂਨ ਦੇ ਲਗਭਗ 200 ਨਮੂਨੇ ਲਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 80 ਨਿਰਮਲਾ ਦੁਆਰਾ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਟੈਸਟਿੰਗ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਸੋਲੋਮਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ 200 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (120 ਮੀਲ) ਦੂਰ [[ਵੇਲੂਰ|ਵੇਲੋਰ]] ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://teluguglobal.in/telugu/%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E2%80%8C%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E2%80%8C%E0%B0%B2%E0%B1%8B-%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E2%80%8C%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E2%80%8C%E0%B0%9F-%E0%B0%B9%E0%B1%86/|title=భార‌త్‌లో మొట్ట‌మొద‌ట హెచ్ఐవి వైర‌స్‌ని గుర్తించిన మ‌హిళ ఈమే…సెల్ల‌ప్ప‌న్ నిర్మ‌ల‌!|date=2016-09-28|work=Telugu Global|access-date=2016-12-12|language=Telugu|trans-title=Sellappan Nirmala discovered India's first HIV cases|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318101655/http://teluguglobal.in/telugu/%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E2%80%8C%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E2%80%8C%E0%B0%B2%E0%B1%8B-%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E2%80%8C%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E2%80%8C%E0%B0%9F-%E0%B0%B9%E0%B1%86/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਨਮੂਨਿਆਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਐੱਚਆਈਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-37183012|title=The woman who discovered India's first HIV cases|last=Pandey|first=Geeta|date=2016-08-30|work=[[BBC News]]|access-date=2016-12-08}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFPandey2016&quot;&gt;Pandey, Geeta (30 August 2016). [https://www.bbc.co.uk/news/magazine-37183012 &quot;The woman who discovered India's first HIV cases&quot;]. ''[[BBC News]]''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;8 December&lt;/span&gt; 2016&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ]] ਅਤੇ [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]] ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਐਚ. ਵੀ. ਹਾਂਡੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://thelogicalindian.com/health/first-hivaids-case-in-india/|title=30 Years Ago, A Young Woman Scientist Discovered The First HIV/AIDS Case In India|date=2016-12-01|work=The Logical Indian|access-date=2016-12-08|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220074643/https://thelogicalindian.com/health/first-hivaids-case-in-india/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਐੱਚਆਈਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://nytlive.nytimes.com/womenintheworld/2016/09/05/the-story-of-how-one-woman-first-detected-hiv-in-india/|title=The story of how one woman first detected HIV in India|date=2016-09-05|work=Women in the World|access-date=2016-12-08|publisher=[[The New York Times]]}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://nytlive.nytimes.com/womenintheworld/2016/09/05/the-story-of-how-one-woman-first-detected-hiv-in-india/ &quot;The story of how one woman first detected HIV in India&quot;]. ''Women in the World''. [[ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼|The New York Times]]. 5 September 2016&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;8 December&lt;/span&gt; 2016&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ਮਾਰਚ 1987 ਵਿੱਚ, ਨਿਰਮਲਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖੋਜ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਸਰਵੇਲੈਂਸ ਫਾਰ ਏਡਜ਼ ਇਨ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ, ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਪ੍ਰੀਵੈਂਟਿਵ ਮੈਡੀਸਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 2010 ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://thelogicalindian.com/health/first-hivaids-case-in-india/|title=30 Years Ago, A Young Woman Scientist Discovered The First HIV/AIDS Case In India|date=2016-12-01|work=The Logical Indian|access-date=2016-12-08|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220074643/https://thelogicalindian.com/health/first-hivaids-case-in-india/|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://thelogicalindian.com/health/first-hivaids-case-in-india/ &quot;30 Years Ago, A Young Woman Scientist Discovered The First HIV/AIDS Case In India&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220074643/https://thelogicalindian.com/health/first-hivaids-case-in-india/ |date=2016-12-20 }}. ''The Logical Indian''. 1 December 2016&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;8 December&lt;/span&gt; 2016&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://teluguglobal.in/telugu/%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E2%80%8C%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E2%80%8C%E0%B0%B2%E0%B1%8B-%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E2%80%8C%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E2%80%8C%E0%B0%9F-%E0%B0%B9%E0%B1%86/|title=భార‌త్‌లో మొట్ట‌మొద‌ట హెచ్ఐవి వైర‌స్‌ని గుర్తించిన మ‌హిళ ఈమే…సెల్ల‌ప్ప‌న్ నిర్మ‌ల‌!|date=2016-09-28|work=Telugu Global|access-date=2016-12-12|language=Telugu|trans-title=Sellappan Nirmala discovered India's first HIV cases|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318101655/http://teluguglobal.in/telugu/%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E2%80%8C%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E2%80%8C%E0%B0%B2%E0%B1%8B-%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E2%80%8C%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E2%80%8C%E0%B0%9F-%E0%B0%B9%E0%B1%86/|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://teluguglobal.in/telugu/%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E2%80%8C%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E2%80%8C%E0%B0%B2%E0%B1%8B-%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E2%80%8C%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E2%80%8C%E0%B0%9F-%E0%B0%B9%E0%B1%86/ &quot;భార‌త్‌లో మొట్ట‌మొద‌ట హెచ్ఐవి వైర‌స్‌ని గుర్తించిన మ‌హిళ ఈమే…సెల్ల‌ప్ప‌న్ నిర్మ‌ల‌!&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170318101655/http://teluguglobal.in/telugu/%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E2%80%8C%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E2%80%8C%E0%B0%B2%E0%B1%8B-%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%9F%E2%80%8C%E0%B0%AE%E0%B1%8A%E0%B0%A6%E2%80%8C%E0%B0%9F-%E0%B0%B9%E0%B1%86/ |date=2017-03-18 }} &amp;#x5B;Sellappan Nirmala discovered India's first HIV cases&amp;#x5D;. ''Telugu Global'' (in Telugu). 28 September 2016&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;12 December&lt;/span&gt; 2016&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;
[[Category:CS1 Telugu-language sources (te)]]&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਵਿਦਵਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ]]</text>
      <sha1>t0msdmyusz0s61xiqxdtm44tin6wlv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਚੰਪਾ ਦੇਵੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198571</id>
    <revision>
      <id>849569</id>
      <parentid>809215</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="896" sha1="ihjv3cqqbe0q1xxnfemjjtt6mhdrpvv" xml:space="preserve">
'''ਚੰਪਾ ਦੇਵੀ''' [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1957 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;General Elections of MP 1957&quot;&gt;{{Cite web |year=2004 |title=General Elections of MP 1957 |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_1957/StatRep_MP_1957.pdf |publisher=Election Commission Of India}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>ihjv3cqqbe0q1xxnfemjjtt6mhdrpvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੋਨਾ ਹੈਂਸਮੈਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198588</id>
    <revision>
      <id>849615</id>
      <parentid>838865</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11305" sha1="i2vv4jcni44xt3tpt62fxowivial98w" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder||
| name                = ਮੋਨਾ ਹੈਂਸਮੈਨ
| birth_name          = ਮੋਨਾ ਮਿੱਤਰ
| caption             = 
| image               = 
| birth_date          = {{birth date |1899|8|25|df=yes}}
| birth_place         = [[ਬਿਰਹਮਪੁਰ]], [[ਗੰਜਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਮਦਰਾਸ ਪ੍ਰਾਂਤ]], [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ]] (ਹੁਣ ਓਡੀਸ਼ਾ)
| residence           = 
| death_date          = {{death date and age|1991|12|5|1899|8|25|df=yes}}
| death_place         = ਚੇਨਈ
| office              = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], [[ਰਾਜ ਸਭਾ]]
| constituency        = [[ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ]]
| term_start          = 1952
| term_end            = 1956
| predecessor         = 
| successor           = 
| office1             = Member of the [[ਮਦਰਾਸ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ]]
| constituency1       = 
| term1               = 1937-1952
| predecessor1        = 
| successor1          = 
| office2             = 
| termstart2          = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
| spouse              = ਡਾ. ਹੈਨਰੀ ਐਸ. ਹੈਂਸਮੈਨ
| children            = ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੈਂਸਮੈਨ ਅਤੇ ਬੇਨੋਦਿਨੀ ਐਸ ਬੈਨਰਜੀ, ਧੀਰੇਨ ਬੈਨਰਜੀ ਇਕਲੌਤਾ ਪੋਤਾ
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 
| year                = 
| source              = 
}}

'''ਮੋਨਾ ਹੈਂਸਮੈਨ''' ਐਮਬੀਈ (25 ਅਗਸਤ 1899 - 5 ਦਸੰਬਰ 1991), ਜਨਮ ਸਮੇਂ '''ਮੋਨਾ ਮਿੱਤਰ''', ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਅਕ, ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]] ਸੀ, ਜੋ ਕਿ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ]] ਦੇ [[ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ|ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ]], [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵ੍ਹਿਪ ਸੀ। ਉਹ 1953 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਏਥੀਰਾਜ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਮੋਨਾ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ 1899 ਵਿੱਚ ਬਿਹਰਮਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਆਰ.ਕੇ. ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬੇਨੋਦਿਨੀ ਬੋਸ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਇੱਕ ਸਰਜਨ ਅਤੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=4 March 1893|title=Naval and Military Medical Services|url=https://books.google.com/books?id=cfJAAQAAMAAJ&amp;dq=Lt.+Col.+R.+K.+Mitter&amp;pg=PA492|journal=British Medical Journal|pages=492}}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ [[ਊਟੀ|ਊਟਾਕਾਮੁੰਡ]] ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਹਿਲਡਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਬੈੱਡਫੋਰਡ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਲੰਡਨ ਦੇ ਵੈਸਟਫੀਲਡ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ludwig|first=Frieder|date=2016|title=Mona Hensman: An Indian Woman at the World Missionary Conference in Tambaram (1938)|url=http://www.jstor.org/stable/10.5325/jworlchri.6.1.0123|journal=Journal of World Christianity|volume=6|issue=1|pages=123–147|doi=10.5325/jworlchri.6.1.0123|jstor=10.5325/jworlchri.6.1.0123|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਹੈਂਸਮੈਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਵਜੋਂ [[ਲਹੌਰ|ਲਾਹੌਰ]] ਦੇ ਕਿਨੇਅਰਡ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ। 1924 ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਚੇਨਈ]] ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਚੀਅਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਫ੍ਰੈਂਚ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਗਈ। 1930 ਵਿੱਚ, ਹੈਂਸਮੈਨ ਨੇ [[ਮਦਰਾਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਫੈਕਲਟੀ ਸੈਨੇਟ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 1953 ਤੋਂ 1960 ਤੱਕ ਏਥੀਰਾਜ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸੀ, ਜੋ [[ਸੁਬਰ ਪਾਰਥਾਸਾਰਥੀ|ਸੁਬੁਰ ਪਾਰਥਸਾਰਥੀ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Former Principals |url=http://www.ethirajcollege.edu.in/about-college/former-principals |access-date=29 November 2017 |publisher=[[Ethiraj College for Women]] }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 1962 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇੰਡੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੂਮੈਨ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ, ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਅਨ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵੂਮੈਨ ਦੇ ਦੋ-ਸਾਲਾ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article105858833|title=What People are Doing|date=1962-01-11|work=Canberra Times (ACT : 1926 - 1995)|access-date=2020-10-12|pages=5|via=[[Trove]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article104919927|title=Indian Delegate Welcomed|date=1962-01-16|work=Canberra Times (ACT : 1926 - 1995)|access-date=2020-10-12|pages=5|via=[[Trove]]}}&lt;/ref&gt;

ਹੈਂਸਮੈਨ ਨੇ ਈਸਾਈ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਸੀ। 1929 ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ YWCA ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 1937 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ YWCA ਦੀ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ludwig|first=Frieder|date=2016|title=Mona Hensman: An Indian Woman at the World Missionary Conference in Tambaram (1938)|url=http://www.jstor.org/stable/10.5325/jworlchri.6.1.0123|journal=Journal of World Christianity|volume=6|issue=1|pages=123–147|doi=10.5325/jworlchri.6.1.0123|jstor=10.5325/jworlchri.6.1.0123|url-access=subscription}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFLudwig2016&quot;&gt;Ludwig, Frieder (2016). &lt;span class=&quot;id-lock-subscription&quot; title=&quot;Paid subscription required&quot;&gt;[http://www.jstor.org/stable/10.5325/jworlchri.6.1.0123 &quot;Mona Hensman: An Indian Woman at the World Missionary Conference in Tambaram (1938)&quot;]&lt;/span&gt;. ''Journal of World Christianity''. '''6''' (1): &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;123–&lt;/span&gt;147. [[Doi (identifier)|doi]]:[[doi:10.5325/jworlchri.6.1.0123|10.5325/jworlchri.6.1.0123]]. [[JSTOR (identifier)|JSTOR]]&amp;nbsp;[https://www.jstor.org/stable/10.5325/jworlchri.6.1.0123 10.5325/jworlchri.6.1.0123].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਕਲਕੱਤਾ (1936) ਅਤੇ ਐਡਿਨਬਰਗ (1938) ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਯੋਜਨਾ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1938 ਵਿੱਚ ਤੰਬਰਮ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਵ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੈਲੀਗੇਟ ਸੀ।

ਹੈਂਸਮੈਨ ਮਦਰਾਸ ਵਿੱਚ ਜਸਟਿਸ ਆਫ਼ ਦ ਪੀਸ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://nla.gov.au/nla.news-article105858833|title=What People are Doing|date=1962-01-11|work=Canberra Times (ACT : 1926 - 1995)|access-date=2020-10-12|pages=5|via=[[Trove]]}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://nla.gov.au/nla.news-article105858833 &quot;What People are Doing&quot;]. ''Canberra Times (ACT : 1926 - 1995)''. 11 January 1962. p.&amp;nbsp;5&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;12 October&lt;/span&gt; 2020&lt;/span&gt; &amp;#x2013; via [[Trove]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਅਤੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮਦਰਾਸ ਰਾਜ ਦੀ, ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ, ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RAJYA SABHA MEMBERS BIOGRAPHICAL SKETCHES 1952 - 2003 |url=http://rajyasabha.nic.in/rsnew/pre_member/1952_2003/h.pdf |access-date=29 November 2017 |publisher=[[Rajya Sabha]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Women Members of Rajya Sabha |url=http://rajyasabha.nic.in/rsnew/publication_electronic/Women_Members_Rajya%20Sabha.pdf |access-date=22 November 2017 |publisher=[[Rajya Sabha]] |pages=145}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Distinguished Alumni |url=https://wccalumnae.wordpress.com/distinguished-alumni/ |access-date=29 November 2017 |publisher=Women's Christian College |archive-date=1 ਦਸੰਬਰ 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035648/https://wccalumnae.wordpress.com/distinguished-alumni/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਵ੍ਹਿਪ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ]] ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ।

1937 ਵਿੱਚ, ਹੈਂਸਮੈਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਆਰਡਰ (MBE) ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਮੋਨਾ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਹੈਨਰੀ ਐਸ. ਹੈਂਸਮੈਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਮਿਲ ਜੱਫਨਾ ਮੂਲ ਦੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਡਾਕਟਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਬੇਨੋਦਿਨੀ, ਸੰ। ਮੋਨਾ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ 1991 ਵਿੱਚ 92 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1991]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1899]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>i2vv4jcni44xt3tpt62fxowivial98w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਾਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198607</id>
    <revision>
      <id>849583</id>
      <parentid>809879</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13472" sha1="byn23tkgu41rbfwdp6v47k32dahhsj4" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਾਮ
| office             = ਮਨਿਸਟਰ ਆਫ਼ ਟ੍ਰਾਈਬਲ ਅਫ਼ੇਅਰਸ, [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ]]
| term_start         = 2006
| term_end           = 2011
| image               =
| assembly            = ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ
| constituency1        = [[ਰਾਨੀਬੰਧ]]
| district            = 
| state_legislature   = 
| party               = ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)
| birth_date          = 
| termstart           = 2006
| termend             = 2011
|office1         = Member of the [[West Bengal Legislative Assembly]]
|term_start1     = 1996
|term_end1       = 2001
|term_start2     = 2006
|term_end2     = 2016
|constituency2   = [[Ranibandh (Vidhan Sabha constituency)|Ranibandh]]
}}
'''ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਾਮ''' ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ 2006-11 ਦੇ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕਬਾਇਲੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਾਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੁਕਲਾਲ ਹੇਮਬ੍ਰਾਮ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਬੱਦੀ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Deblina Hembram(Communist Party of India (Marxist)(CPI(M))):Constituency- RANIBANDH (ST)(BANKURA) – Affidavit Information of Candidate |url=https://myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=53 |access-date=2020-09-09 |website=myneta.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=DEBLINA HEMBRAM : Bio, Political life, Family &amp; Top stories |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/candidates/deblina-hembram |access-date=2020-09-09 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਮ ਰਾਣੀਬੰਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਖਵਾਂ ਹਲਕਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਥੋਂ 1996, 2006 ਅਤੇ 2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤੀ ਹੈ। ਰਾਣੀਬੰਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਨਿਲ ਹੰਸਦਾ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ 32,409 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 2006 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜੇਕੇਪੀ(ਐਨ) ਦੇ ਆਦਿਤਿਆ ਕਿਸਕੂ ਨੂੰ 10,890 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। 2011 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਫਾਲਗੁਨੀ ਹੇਮਬ੍ਰਾਮ ਨੂੰ 6,859 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

=== ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+1996 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ  ਰਾਣੀਬੰਧ (ST)
! ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ
! ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ
! ਪੋਲ ਹੋਈਆਂ ਵੋਟਾਂ
! ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ
! ਜਿੱਤ ਦਾ ਹਾਸ਼ੀਆ
|-
| '''ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਮ'''
| [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)|ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ)]]
| 58,474
| 55.86%
| 32,409 ਵੋਟਾਂ
|-
| ਅਨਿਲ ਹੰਸਦਾ
| [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
| 26,065
| 24.90%
|
|-
| ਜਗਨਨਾਥ ਟੁਡੂ
| ਜੇਕੇਪੀ(ਐਨ)
| 7,607
| 7.27%
|
|-
| ਟੁਡੂ ਮਿਲਾਨ
| ਜੇ.ਐਮ.ਐਮ.
| 7,263
| 6.94%
|
|-
| ਬਸੇਨ ਹੰਸਡਾ
| [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]]
| 5,098
| 4.87%
|
|-
| ਰਘੁਨਾਥ ਟੁਡੂ
| ਸੁਤੰਤਰ
| 174
| 0.17%
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+2006 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ  ਰਾਣੀਬੰਧ (ST)
! ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ
! ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ
! ਪੋਲ ਹੋਈਆਂ ਵੋਟਾਂ
! ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ
! ਜਿੱਤ ਦਾ ਹਾਸ਼ੀਆ
|-
| '''ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਮ'''
| [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)|ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ)]]
| 52,827
| 45.34%
| 10,890 ਵੋਟਾਂ
|-
| ਆਦਿਤਿਆ ਕਿਸਕੂ
| ਜੇਕੇਪੀ(ਐਨ)
| 41,937
| 35.88%
|
|-
| ਮਾਯਾਨਾ ਸਰੇਨ
| [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
| 13,291
| 11.39%
|
|-
| ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁਦੀ
| ਸੁਤੰਤਰ
| 3,608
| 3.09%
|
|-
| ਜਲੇਸ਼ਵਰ ਸਰੇਨ
| [[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ|ਬਸਪਾ]]
| 3,019
| 2.59%
|
|-
| ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਮੰਡੀ
| ਜੇਡੀਪੀ
| 1,806
| 1.55%
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+2011 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ  ਰਾਣੀਬੰਧ (ST)
! ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ
! ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ
! ਪੋਲ ਹੋਈਆਂ ਵੋਟਾਂ
! ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ
! ਜਿੱਤ ਦਾ ਹਾਸ਼ੀਆ
|-
| '''ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਮ'''
| [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)|ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ)]]
| 75,388
| 44.25%
| 6,859 ਵੋਟਾਂ
|-
| ਫਾਲਗੁਨੀ ਹੇਂਬ੍ਰਮ
| [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
| 68,529
| 40.22%
|
|-
| ਆਦਿਤਿਆ ਕਿਸਕੂ
| ਜੇਐਚਏਪੀ
| 10,950
| 6.43%
|
|-
| ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਾਂਤਾ ਸਰਦਾਰ
| [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]]
| 6,447
| 3.78%
|
|-
| ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਟੁਡੂ
| ਸੁਤੰਤਰ
| 5,407
| 3.17%
|
|-
| ਸੁਧੀਰ ਕੁਮਾਰ ਮੁਰਮੂ
| ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮਐਲ) (ਐਲ)
| 2,580
| 1.51%
|
|-
| ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਪੜਾ ਮੰਡੀ
| ਜੇਵੀਐਮ
| 1,071
| 0.63%
|
|}

* 11 ਦਸੰਬਰ 2012 ਨੂੰ, ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਾਮ 'ਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਚਿੱਟ ਫੰਡ ਰੈਕੇਟ ਘੁਟਾਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2012-12-11 |title=Three members injured in Bengal assembly scuffle |url=https://www.deccanherald.com/content/297863/three-members-injured-bengal-assembly.html |access-date=2020-09-09 |website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ABP Ananda |date=11 December 2012 |title=Debolina Hembram on assembly hackled |url=https://www.youtube.com/watch?v=fyqVwcTgEbo&amp;feature=youtu.be |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211010123555/https://www.youtube.com/watch?v=fyqVwcTgEbo&amp;feature=youtu.be |archive-date=2021-10-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-11 |title=Elections 2019: LF Blames TMC-BJP 'Nervousness' For Recent Attacks |url=https://www.newsclick.in/elections-2019-lf-blames-tmc-bjp-nervousness-recent-attacks |access-date=2020-09-09 |website=NewsClick}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਵਿਧਾਇਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TMC-Left free-for-all in Assembly sends four MLAs to hospital – Indian Express |url=http://archive.indianexpress.com/news/tmcleft-freeforall-in-assembly-sends-four-mlas-to-hospital/1043975/ |access-date=2020-09-09 |website=archive.indianexpress.com}}&lt;/ref&gt;
* ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਗੇਡ ਪਰੇਡ ਗਰਾਊਂਡ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿਖੇ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿਰੁੱਧ ਦੇਬਲੀਨਾ ਹੇਮਬ੍ਰਮ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ (ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ [[ਸੰਥਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਸੰਥਾਲੀ]] ਵਿੱਚ) ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸਨਸਨੀ ਬਣ ਗਿਆ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=CPI(M)'s Jhargram Candidate Does Not Have Email Account, But is a YouTube Star |url=https://www.news18.com/news/politics/cpims-jhargram-candidate-does-not-have-email-account-but-is-a-youtube-star-2119985.html |access-date=2020-09-09 |website=News18}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* ਉਹ 2019 ਦੀਆਂ ਸੰਸਦ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਝਾਰਗ੍ਰਾਮ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/cpi-m-candidate-from-jhargram-an-unlikely-youtube-star-fighting-to-reclaim-left-bastion-119042800177_1.html|title=Meet Deblina Hembram, an unlikely YouTube star fighting polls from Jhargram|date=2019-04-28|work=Business Standard India|access-date=2020-09-09|agency=Press Trust of India}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=দেবলীনাতেই ভরসা বামেদের |url=https://www.anandabazar.com/state/lok-sabha-election-2019-left-front-announces-deblina-hembram-as-their-candidate-from-jhargram-1.968523 |access-date=2020-09-09 |website=anandabazar.com |language=bn}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2019-04-28 |title=CPI(M) candidate from Jhargram, an unlikely YouTube star fighting to reclaim Left bastion |url=https://indianexpress.com/elections/cpim-candidate-jhargram-west-bengal-youtube-star-elections-5699123/ |access-date=2020-09-09 |website=The Indian Express}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=পান্তাভাত'ই পাওয়ার লাঞ্চ, সিপিএমেও ব্যতিক্রমী দেবলীনা হেমব্রম! |url=https://eisamay.indiatimes.com/elections/lok-sabha-elections/news/deblina-hembram-is-a-exceptional-cpim-leader/articleshow/68893861.cms |access-date=2020-09-09 |website=Ei Samay |language=bn |archive-date=2020-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129233752/https://eisamay.indiatimes.com/elections/lok-sabha-elections/news/deblina-hembram-is-a-exceptional-cpim-leader/articleshow/68893861.cms |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਕੁਨਾਰ ਹੇਂਬ੍ਰਮ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jhargram Lok Sabha Elections Result 2019: Winning Political Party, Candidate, Vote Share |url=https://zeenews.india.com/elections/lok-sabha-constituencies/jhargram-lok-sabha-election-results-2019 |access-date=2020-09-09 |website=Zee News}}&lt;/ref&gt;

=== ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ===

* ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 33ਵੇਂ ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਕਿਸਾਨ ਕੌਂਸਲ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=33rd Conference: Proceedings – All India Kisan Sabha |url=https://kisansabha.org/aiks/resources/conference-documents/thirty-third-conference-of-the-all-india-kisan-sabha/ |access-date=2020-09-09}}&lt;/ref&gt;
* ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਵੂਮੈਨ'ਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-20 |title=About Us |url=http://www.aidwaonline.org/about-us |access-date=2020-09-09 |website=Aidwa}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>byn23tkgu41rbfwdp6v47k32dahhsj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬਾੜੇ ਨਾਗਾਜਯੋਤੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198653</id>
    <revision>
      <id>849593</id>
      <parentid>834500</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9489" sha1="cn2ka5ob1n8vx6y9vlgckpufjrt4thv" xml:space="preserve">
'''ਬਾਡ਼ੇ ਨਾਗਾਜਯੋਤੀ''' (ਜਨਮ 1994) [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ|ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਜ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਮੁਲੁਗੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਜਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-07 |title=In Mulugu's Congress-BRS fight, daughter of slain Maoist takes on former Naxalite |url=https://indianexpress.com/article/political-pulse/in-mulugus-congress-brs-fight-daughter-of-slain-maoist-takes-on-former-naxalite-9017518/ |access-date=2023-11-18 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ 1994 ਵਿੱਚ ਵਾਰੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਐਸ. ਐਸ. ਤਡਵਾਈ ਮੰਡਲ ਦੇ ਕਲਵਾਪੱਲੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਡ਼ੇ ਨਾਗੇਸ਼ਵਰ ਰਾਓ ਅਤੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=telugu |first=NT News |date=2023-08-24 |title=బడే నాగజ్యోతికి ఎమ్మెల్యే సీటు ఎందికిచ్చారంటే… |url=https://www.ntnews.com/lifestyle/mulugu-brs-mla-candidate-bade-naga-jyothi-thanks-to-cm-kcr-1221390 |access-date=2023-12-12 |website=www.ntnews.com |language=te-IN}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੋਵੇਂ ਸਾਬਕਾ ਮਾਓਵਾਦੀ ਆਗੂ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਚਾਚਾ ਬਡ਼ੇ ਚੋੱਕਾ ਰਾਓ ਉਰਫ ਦਾਮੋਦਰ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਮਾਓਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Telangana Mulugu constituency - Naxalite's daughter Vs Former Naxalite |url=http://www.indiaherald.com/Politics/Read/994620510/Telangana-Mulugu-constituency-Naxalites-daughter-Vs-Former-Naxalite |access-date=2023-11-18 |website=indiaherald.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ-ਦਾਦੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕਲਵਾਪੱਲੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਨੁਮਕੋਂਡਾ ਦੇ ਚੈਤੰਨਿਆ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਚਾਚੇ ਦੀ ਸਲਾਹ ਉੱਤੇ ਚੋਣ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜੋ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-08-29 |title=బడే నాగజ్యోతికి ఎమ్మెల్యే సీటు ఎందికిచ్చారంటే…-Namasthe Telangana |url=https://www.ntnews.com/lifestyle/mulugu-brs-mla-candidate-bade-naga-jyothi-thanks-to-cm-kcr-1221390 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230829104154/https://www.ntnews.com/lifestyle/mulugu-brs-mla-candidate-bade-naga-jyothi-thanks-to-cm-kcr-1221390 |archive-date=2023-08-29 |access-date=2023-11-10}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation |title=Bade Nagajyothi about Her Family Background {{!}} Mulugu BRS {{!}} Bade Nagajyothi Biography {{!}} Mic TV News |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZFlONdBNPBU |language=en |access-date=2023-12-12}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਐੱਮ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਨਾਲ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਬਨਸਪਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੀ. ਐੱਡ. ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕਾਕਤੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਵਾਰੰਗਲ ਤੋਂ ਡਿਗਰੀ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-08-21 |title=Slain Naxalite's daughter to challenge former Naxalite in Mulugu constituency |url=https://telanganatoday.com/slain-naxalites-daughter-to-challenge-former-naxalite-in-mulugu-constituency |access-date=2023-11-18 |website=Telangana Today |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਕੋਯਾ ਕਬੀਲੇ ਤੋਂ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/red-legacy-mulugu-set-for-radical-fight-between-duo/articleshow/102960320.cms|title=Red legacy: Mulugu set for radical fight between duo|date=2023-08-23|work=The Times of India|access-date=2023-11-18|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਨਾਗਾਜਯੋਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਸਰਪੰਚ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ, 2019 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਕਲਾਵਾਪੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸਥਾਨਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜ਼ੈੱਡਪੀਟੀਸੀ ਦੀ ਉਪ-ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/hand-picked-by-kcr-nagajyothi-vows-to-emerge-triumphant-from-st-reserved-mulugu-assembly-constituency/article67220463.ece|title=Hand-picked by KCR, Nagajyothi vows to emerge triumphant from ST-reserved Mulugu Assembly constituency|last=Sridhar|first=P.|date=2023-08-21|work=The Hindu|access-date=2023-11-10|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Bade Nagajyothi about Her Family Background {{!}} Mulugu BRS {{!}} Bade Nagajyothi Biography {{!}} Mic TV News |url=https://www.youtube.com/watch?v=ZFlONdBNPBU |language=en |access-date=2023-12-12}}&lt;cite class=&quot;citation cs2&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=ZFlONdBNPBU ''Bade Nagajyothi about Her Family Background | Mulugu BRS | Bade Nagajyothi Biography | Mic TV News'']&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;, retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;12 December&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ 2023 ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਤੱਕਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁਲੁਗੂ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲਡ਼ਨ ਲਈ [[ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਮਿਤੀ]] (ਬੀ. ਆਰ. ਐਸ.) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Contributor |first=B. Q. |date=2023-08-21 |title=Telangana Assembly Elections 2023: KCR Releases First List Of BRS Candidates; Details Here |url=https://www.bqprime.com/politics/telangana-assembly-elections-2023-kcr-releases-1st-list-of-brs-candidates-check-names-here-bqc |access-date=2023-11-10 |website=BQ Prime |language=en |archive-date=2023-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110121525/https://www.bqprime.com/politics/telangana-assembly-elections-2023-kcr-releases-1st-list-of-brs-candidates-check-names-here-bqc |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharat Kumar |first=Puli |date=2023-08-25 |title=Women candidates in assembly race from Warangal, Karimnagar districts |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/250823/women-candidates-in-assembly-race-from-warangal-karimnagar-districts.html |access-date=2023-11-10 |website=[[Deccan Chronicle]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Basava |first=Bhaskar |date=2023-08-23 |title=Battle Royale: Late Naxal leader's daughter Nagajyothi takes on former Naxal Seethakka in Mulugu |url=https://newsmeter.in/top-stories/battle-royale-late-naxal-leader-daughter-nagajyothi-takes-on-former-naxal-seethakka-mulugu-716834 |access-date=2023-11-18 |website=newsmeter.in |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BRS List: టీవీలో తన పేరు విని కన్నీళ్లు పెట్టుకున్న బడే నాగజ్యోతి |url=https://telugu.samayam.com/telangana/warangal/mulugu-brs-candidate-bade-nagajyothi-emotional-after-hearing-her-name-in-television-from-kcr/articleshow/102916002.cms |access-date=2023-11-18 |website=Samayam Telugu |language=te}}&lt;/ref&gt; 10 ਨਵੰਬਰ 2023 ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਦਾਖਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੋਡ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=India |first=The Hans |date=2023-11-10 |title=BRS MLA Candidate Bade Nagajyothi Files Nomination |url=https://www.thehansindia.com/telangana/brs-mla-candidate-bade-nagajyothi-files-nomination-836813 |access-date=2023-11-18 |website=www.thehansindia.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 30 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਤੱਕਾ ਤੋਂ 33,700 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/AcResultGenDecNew2023/candidateswise-S29109.htm |access-date=2023-12-03 |website=results.eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1994]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>cn2ka5ob1n8vx6y9vlgckpufjrt4thv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੁਮਤਾਜ਼ ਬੇਗਮ (ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198664</id>
    <revision>
      <id>849606</id>
      <parentid>809652</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2101" sha1="of63z7dv7uohdtxtdpzljnee9kx1atc" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਮੁਮਤਾਜ਼ ਬੇਗਮ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| residence           = 
| death_date          = 
| death_place         = 
| office1             = [[ਮੇਤਿਆਬੁਰੁਜ਼ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਐਮਐਲਏ ਆਫ਼ਿਸ ਮੇਤਿਆਬੁਰੁਜ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]]
| constituency        = 
| termstart1          = 2011
| termend1            = 2016
| predecessor1        = ''ਹਲਕਾ ਸਥਾਪਿਤ''
| successor1          = [[ਅਬਦੁਲ ਖਾਲੇਕ ਮੋੱਲਾ]]
| office2             = 
| termstart2          = 
| termend2            = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| party               = [[ਆਲ ਇੰਡਿਆ ਤ੍ਰਿਨਾਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
| alma_mater          = 
| website             = 
}}

'''ਮੁਮਤਾਜ਼ ਬੇਗਮ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੇਤਿਆਬੁਰੂਜ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਐਮਐਲਏ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। &lt;ref&gt;[http://myneta.info/westbengal2011/index.php?action=show_winners&amp;sort=default List of Winners in West Bengal 2011]&lt;/ref&gt; ਉਹ ਇੱਕ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>of63z7dv7uohdtxtdpzljnee9kx1atc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੁਲ ਅਖ਼ਤਾਰਾ ਬੇਗਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198678</id>
    <revision>
      <id>849563</id>
      <parentid>809688</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="10f0nhkj18oznl1kvi3h4fb6ehgcaez" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਗੁਲ ਅਖ਼ਤਾਰਾ ਬੇਗਮ
| image               = 
| birth_date          = 
| death_date          = 
| birth_place         = 
| residence           = 
| alma_mater          = 
| death_place         = 
| office1             = [[Bilasipara East (Vidhan Sabha constituency)|MLA of Bilasipara East Vidhan Sabha Constituency]]
| constituency1       = 
| termstart1          = 2011
| termend1            = 2016
| predecessor1        = ਪ੍ਰੋਸ਼ਤਨਾ ਕੁਮਾਰ ਬਰੂਹਾ
| successor1          = [[ਅਸ਼ੋਕ ਕੁਮਾਰ ਸਿੰਘੀ]]
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
| children            = 
| source              = 
}}

'''ਗੁਲ ਅਖ਼ਤਾਰਾ ਬੇਗਮ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2011 ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਿਲਾਸਿਪਾਰਾ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MEMBERS OF 13th ASSAM LEGISLATIVE ASSEMBLY |url=http://assamassembly.gov.in/mla-all-list.html |access-date=6 August 2019 |website=Assam Legislative Assembly}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=List of Winners in Assam 2011 |url=http://myneta.info/assam2011/index.php?action=show_winners&amp;sort=default |access-date=6 August 2019 |website=My Neta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Assam Assembly Election Results in 2011 |url=http://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/2011-election-results.html |access-date=6 August 2019 |website=elections.in}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਡੈਮੋਕਰੇਟਿਕ ਫਰੰਟ ਦੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ 2016 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>10f0nhkj18oznl1kvi3h4fb6ehgcaez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਧੂ ਆਜ਼ਾਦ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198689</id>
    <revision>
      <id>849605</id>
      <parentid>832182</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11129" sha1="6eyvlbkt0zqng8jtyz9nfn34eqfe9qc" xml:space="preserve">
'''ਮਧੂ ਆਜ਼ਾਦ''' [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਤੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। 2017 ਦੀਆਂ ਗੁੜਗਾਓਂ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ|ਗੁੜਗਾਓਂ]] ਦੀ ਮੇਅਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-11-04 |title=BJP's Madhu Azad, a scheduled caste nominee, voted as Gurugram's first woman mayor |url=https://www.firstpost.com/india/bjps-madhu-azad-a-schedule-caste-nominee-voted-as-gurugrams-first-woman-mayor-4192529.html |access-date=2024-12-13 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/cities/gurugram-news/mayor-councillors-to-approach-haryana-cm-for-action-against-mcg-chief-engineer-101652899489684.html|title=Mayor, councillors to approach Haryana CM for action against MCG chief engineer|date=2022-05-19|work=Hindustan Times|access-date=2025-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401153138/https://www.hindustantimes.com/cities/gurugram-news/mayor-councillors-to-approach-haryana-cm-for-action-against-mcg-chief-engineer-101652899489684.html|archive-date=1 April 2023|language=en-us}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੇਅਰ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=श्रीमती मधु आज़ाद – Bhartiya Janata Party |url=https://www.bjpgurugram.org/madhu-azad/ |access-date=2024-12-13 |language=en-US |archive-date=2024-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241214230615/https://www.bjpgurugram.org/madhu-azad/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-11-03 |title=Gurgaon civic polls: BJP's Madhu Azad becomes city's first ever female mayor |url=https://indianexpress.com/article/cities/city-others/gurgaon-civic-polls-bjps-madhu-azad-becomes-citys-first-ever-female-mayor-4921153/ |access-date=2024-12-13 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-11-03 |title=Madhu Azad becomes Gurgaons first woman mayor |url=https://www.indiatoday.in/pti-feed/story/madhu-azad-becomes-gurgaons-first-woman-mayor-1075844-2017-11-03 |access-date=2025-01-05 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt; ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਜਕਾਲ 2022 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੱਦਬੰਦੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋਈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shukla |first=Prabhat |date=2024-09-12 |title=Gurgram battles civic woes as municipal polls pending for two years |url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2024/Sep/12/gurgram-battles-civic-woes-as-municipal-polls-pending-for-two-years |access-date=2025-01-05 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ, ਹਰਿਆਣਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਆਜ਼ਾਦ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਭਾਜਪਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਵਰਕਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BJP's Madhu Azad elected G'gram Mayor unopposed |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/haryana/bjp-s-madhu-azad-elected-g-gram-mayor-unopposed-491918 |access-date=2025-01-05 |website=The Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2017 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰਡ ਨੰਬਰ 7 ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਭਾਸ਼ ਬਰਾਲਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BJP's Madhu Azad elected G'gram Mayor unopposed |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/haryana/bjp-s-madhu-azad-elected-g-gram-mayor-unopposed-491918 |access-date=2025-01-05 |website=The Tribune |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.tribuneindia.com/news/archive/haryana/bjp-s-madhu-azad-elected-g-gram-mayor-unopposed-491918 &quot;BJP's Madhu Azad elected G'gram Mayor unopposed&quot;]. ''The Tribune''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;5 January&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ਨਵੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ 35 ਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 14 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ 2017 ਵਿੱਚੋਂ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਮੇਅਰ ਸੀਟ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਜ਼ਾਦ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/gurgaon/mayor-if-someone-has-seen-my-son-in-my-chair-let-them-show-evidence/articleshow/86101669.cms|title=Mayor: If someone has seen my son in my chair, let them show evidence|date=2021-09-11|work=The Times of India|access-date=2024-12-13|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मधु आजाद मेयर तो प्रमिला कबलाना बनीं सीनियर डिप्टी मेयर |url=https://www.livehindustan.com/ncr/story-madhu-azad-becomes-new-mayor-of-gurugram-1625153.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171103120406/http://www.livehindustan.com/ncr/story-madhu-azad-becomes-new-mayor-of-gurugram-1625153.html |archive-date=3 November 2017 |access-date=2025-01-05 |website=Live Hindustan |language=hi}}&lt;/ref&gt; ਸਤੰਬਰ 2017 ਵਿੱਚ ਗੁੜਗਾਓਂ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 20 ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ 12 ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮੇਅਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agencies |date=2017-11-03 |title=BJP-backed councillor Madhu Azad takes over as Ggn Mayor |url=https://www.millenniumpost.in/delhi/bjp-backed-councillor-madhu-azad-takes-over-as-ggn-mayor-269498 |access-date=2025-01-05 |website=www.millenniumpost.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਵਾਦਾਂ ==
ਦਸੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, 19 ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਨੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨਲ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਕੌਂਸਲਰਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇ ਵਿੱਚ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਨਿਗਮ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਐਕਟ 1994 ਦੀ ਧਾਰਾ 74 ਤਹਿਤ ਮੇਅਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਡਿਪਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-12-04 |title=Mayor vs councillors in MCG: 19 boycott House meet, seek her removal |url=https://indianexpress.com/article/delhi/gurgaon-mayor-councillors-mcg-boycott-house-meet-seek-her-removal-6149290/ |access-date=2025-01-15 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਸਤੰਬਰ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਐਮ. ਸੀ. ਜੀ. ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਲਾਕ ਡਰੇਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਅਨਿਲ ਵਿਜ ਨੇ ਮੁਅੱਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kumar |first=Kartik |date=19 May 2022 |title=Mayor, councillors to approach Haryana CM for action against MCG chief engineer |url=https://www.hindustantimes.com/cities/gurugram-news/mayor-councillors-to-approach-haryana-cm-for-action-against-mcg-chief-engineer-101652899489684.html |access-date=6 January 2025 |website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰੋਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜੋ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਚੱਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=Vaddiraju |first=Anil Kumar |title=Urban Governance, Local Democracy and the Future |date=2020-12-13 |url=https://doi.org/10.4324/9780429281907-5 |work=Urban Governance and Local Democracy in South India |pages=72–89 |publisher=Routledge India |doi=10.4324/9780429281907-5 |isbn=978-0-429-28190-7 |access-date=2025-01-05}}&lt;/ref&gt; ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕੌਂਸਲ ਦੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਏ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਨਿਵਾਸੀ ਨਾਗਰਿਕ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਰਡਾਂ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਉਠਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/gurgaon/mayor-if-someone-has-seen-my-son-in-my-chair-let-them-show-evidence/articleshow/86101669.cms|title=Mayor: If someone has seen my son in my chair, let them show evidence|date=2021-09-11|work=The Times of India|access-date=2024-12-13|issn=0971-8257}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/city/gurgaon/mayor-if-someone-has-seen-my-son-in-my-chair-let-them-show-evidence/articleshow/86101669.cms &quot;Mayor: If someone has seen my son in my chair, let them show evidence&quot;]. ''The Times of India''. 11 September 2021. [[ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ|ISSN]]&amp;nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0971-8257 0971-8257]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;13 December&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>6eyvlbkt0zqng8jtyz9nfn34eqfe9qc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੁਨੀਤਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198719</id>
    <revision>
      <id>849648</id>
      <parentid>810069</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5264" sha1="2l0fmk4a1rv0i5l9i8mtaygt5krr0lg" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| office              = Member of the [[ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]
| constituency        = [[ਬੇਲਸੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਬੇਲਸੰਡ]]
| term                = 2015–2020
2010–2015
| party               = [[ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸਯੁੰਕਤ)]]
}}

'''ਸੁਨੀਤਾ ਸਿੰਘ ਚੌਹਾਨ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ|ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Nov 2018 |title=Profile |url=http://www.vidhansabha.bih.nic.in/pdf/member_profile/30.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190612053723/http://www.vidhansabha.bih.nic.in/pdf/member_profile/30.pdf |archive-date=2019-06-12 |access-date=24 July 2023}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਸੀਤਾਮੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੇਲਸੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bhelari |first=Amit |date=2015-03-21 |title=Husband does talking for Dal MLA |url=https://www.telegraphindia.com/bihar/husband-does-talking-for-dal-mla/cid/1332837 |access-date=2023-05-07 |website=[[The Telegraph (India)]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਉਹ 2000 ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਚ 2005 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 Nov 2018 |title=Profile |url=http://www.vidhansabha.bih.nic.in/pdf/member_profile/30.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190612053723/http://www.vidhansabha.bih.nic.in/pdf/member_profile/30.pdf |archive-date=2019-06-12 |access-date=24 July 2023}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.vidhansabha.bih.nic.in/pdf/member_profile/30.pdf &quot;Profile&quot;] &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt;. 22 November 2018. [https://web.archive.org/web/20190612053723/http://www.vidhansabha.bih.nic.in/pdf/member_profile/30.pdf Archived] &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt; from the original on 12 June 2019&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;24 July&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਪਰ ਲਟਕਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸੇ ਸਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਚੋਣ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਨਵੰਬਰ-ਦਸੰਬਰ 2005 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ 2010 ਤੱਕ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 2015 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਬੇਲਸੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ)]] (ਜੇਡੀਯੂ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, [[ਲੋਕ ਜਨਸ਼ਕਤੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹੰਮਦ ਨਾਸਿਰ ਅਹਿਮਦ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=2015 Bihar election candidate affidavit |url=http://eblocks.bih.nic.in/ELECTION/206/अभ्यर्थियों%20हेतु%20सूचनायें/Sunita%20Singh%20janta%20Dal%20Unaited_121020151835.pdf |access-date= |website= }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]] ਵਜੋਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bhelari |first=Amit |date=2015-03-21 |title=Husband does talking for Dal MLA |url=https://www.telegraphindia.com/bihar/husband-does-talking-for-dal-mla/cid/1332837 |access-date=2023-05-07 |website=[[The Telegraph (India)]] |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFBhelari2015&quot;&gt;Bhelari, Amit (21 March 2015). [https://www.telegraphindia.com/bihar/husband-does-talking-for-dal-mla/cid/1332837 &quot;Husband does talking for Dal MLA&quot;]. ''[[ਦ ਟੈਲੀਗਰਾਫ|The Telegraph (India)]]''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;7 May&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਔਰਤਾਂ]]</text>
      <sha1>2l0fmk4a1rv0i5l9i8mtaygt5krr0lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਨਿਸਾਤ ਆਲਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198760</id>
    <revision>
      <id>849578</id>
      <parentid>809916</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2290" sha1="n0dza7lob8fzxonzcz36vuryx7ks28l" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| office              = [[ਝਾਰਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| constituency        = [[ਪਾਕੁੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਪਾਕੁੜ ]]
| term_start          = 23 ਨਵੰਬਰ 2024
| term_end            = 
| profession          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| predecessor         = [[Alamgir Alam]]
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
}}

'''ਨਿਸਤਾਤ ਆਲਮ''' ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2024 ਤੋਂ ਝਾਰਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਪਾਕੁੜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 November 2024 |title=Pakur, Jharkhand Assembly Election Results 2024 Highlights: INC's Nisat Alam with 155827 defeats AJSUP's Azhar Islam |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/story/pakur-jharkhand-assembly-election-results-2024-live-updates-jaelb-2638422-2024-11-23 |access-date=23 November 2024 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pakur Election Result 2024 LIVE: Nisat Alam of INC Wins |url=https://www.news18.com/elections/pakur-election-result-2024-live-leading-winner-mla-9130241.html |access-date=23 November 2024 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਕਾਂਗਰਸੀ]] ਨੇਤਾ ਆਲਮਗੀਰ ਆਲਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* ਝਾਰਖੰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
* ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>n0dza7lob8fzxonzcz36vuryx7ks28l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੁਸਮਿਤਾ ਬਿਸਵਾਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198812</id>
    <revision>
      <id>849655</id>
      <parentid>831692</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7898" sha1="drmxlfwqxzy6pkltmrlfvm5gyktbl97" xml:space="preserve">
'''ਸੁਸਮਿਤਾ ਬਿਸਵਾਸ''' (ਜਨਮ 1963)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011 |title=Susmita Biswas (CPM):Constituency- Barjora (Bankura) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2011/candidate.php?candidate_id=1126 |access-date=2025-05-07 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਂਕੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਰਜੋਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-29 |title=West Bengal Assembly election 2021, Barjora profile: CPM’s Sujit Chakraborty won seat in 2016 |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-barjora-profile-cpms-sujit-chakraborty-won-seat-in-2016-9370721.html |access-date=2025-05-07 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2006 ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Barjora Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/barjora-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-05-07 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਬਿਸਵਾਸ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਂਕੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਰਜੋਰਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਸਵਰਗੀ ਦਿਲੀਪ ਬਿਸਵਾਸ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2011 |title=Susmita Biswas (CPM):Constituency- Barjora (Bankura) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2011/candidate.php?candidate_id=1126 |access-date=2025-05-07 |website=www.myneta.info}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.myneta.info/westbengal2011/candidate.php?candidate_id=1126 &quot;Susmita Biswas (CPM):Constituency- Barjora (Bankura) - Affidavit Information of Candidate&quot;]. ''www.myneta.info''. 2011&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;7 May&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਦਮ ਦਮ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਕੌਂਸਲਰ ਸੀ।

== ਕਰੀਅਰ ==
ਬਿਸਵਾਸ 1996 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਰਜੋਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ 73,859 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਸ਼ੰਪਾ ਦਰੀਪਾ ਨੂੰ 20,476 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2006 |title=West Bengal Assembly Elections 2006 Constituency wise Results |url=https://in.rediff.com/election/wbdetail06.htm |access-date=2025-05-07 |website=in.rediff.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=🗳️ Susmita Biswas winner in Barjora, West Bengal Assembly Elections 1996: LIVE Results &amp; Latest News: Election Dates, Polling Schedule, Election Results &amp; Live Election Updates |url=https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/west-bengal/1996/barjora/ |access-date=2025-05-07 |website=LatestLY |language=en |archive-date=2025-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212061248/https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/west-bengal/1996/barjora/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਅਗਲੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ 2001 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਸੀਟ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 126,787 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸੁਧਾਂਘਸ਼ੂ ਸ਼ੇਖਰ ਤਿਵਾੜੀ ਨੂੰ 9,821 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IndiaVotes AC: West Bengal 2001 |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/2001/west-bengal/154/9 |access-date=2025-05-07 |website=IndiaVotes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=West Bengal Assembly Election Results in 2001 |url=https://www.elections.in/west-bengal/assembly-constituencies/2001-election-results.html |access-date=2025-05-07 |website=www.elections.in}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 2006 ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-29 |title=West Bengal Assembly election 2021, Barjora profile: CPM’s Sujit Chakraborty won seat in 2016 |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-barjora-profile-cpms-sujit-chakraborty-won-seat-in-2016-9370721.html |access-date=2025-05-07 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-barjora-profile-cpms-sujit-chakraborty-won-seat-in-2016-9370721.html &quot;West Bengal Assembly election 2021, Barjora profile: CPM's Sujit Chakraborty won seat in 2016&quot;]. ''Firstpost''. 29 March 2021&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;7 May&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 73,859 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ੰਪਾ ਦਰੀਪਾ ਨੂੰ 20,476 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=🗳️ Susmita Biswas winner in Barjora, West Bengal Assembly Elections 2006: LIVE Results &amp; Latest News: Election Dates, Polling Schedule, Election Results &amp; Live Election Updates |url=https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/west-bengal/2006/barjora/ |access-date=2025-05-07 |website=LatestLY |language=en |archive-date=2025-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212064045/https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/west-bengal/2006/barjora/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਸ਼ੂਤੋਸ਼ ਮੁਖਰਜੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>drmxlfwqxzy6pkltmrlfvm5gyktbl97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਹਰਸ਼ਿਤਾ ਸਵਾਮੀ ਬਘੇਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198828</id>
    <revision>
      <id>849657</id>
      <parentid>810351</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4659" sha1="m2xajthfhxxtq9apprcu4wofe6gfndp" xml:space="preserve">
'''ਹਰਸ਼ਿਤਾ ਸਵਾਮੀ ਬਘੇਲ''' (ਜਨਮ 1987) [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਨਾਂਦਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਡੋਂਗਰਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2023 ਦੀਆਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-03 |title=Dongargarh Assembly Election Results 2023 Highlights: INC retains Dongargarh seat, Harshita Swami Baghel wins with 89145 votes |url=https://www.indiatoday.in/elections/story/dongargarh-assembly-election-results-2023-live-2470893-2023-12-03 |access-date=2024-10-17 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Harshita Swami Baghel , Cong Election Results LIVE: Latest Updates On Harshita Swami Baghel , Assembly Election Constituency Seat |url=https://www.ndtv.com/elections/chhattisgarh/assembly-election-candidates-list-2023/harshita-swami-baghel-50074-2 |access-date=2024-10-17 |website=ndtv.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਬਘੇਲ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਰਾਜਨੰਦਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡੋਂਗਰਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਮਨੀਸ਼ ਬਘੇਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ [[ਪੰਡਿਤ ਰਵੀਸ਼ੰਕਰ ਸ਼ੁਕਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], [[ਰਾਇਪੁਰ|ਰਾਏਪੁਰ]] ਤੋਂ ਐਮ. ਏ. ਅਤੇ ਐਲ. ਐਲ. ਬੀ. ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Harshita Swami Baghel(Indian National Congress(INC)):Constituency- DONGARGARH (SC)(RAJNANDGAON) - Affidavit Information of Candidate |url=https://myneta.info/Chhattisgarh2023/candidate.php?candidate_id=71 |access-date=2024-10-17 |website=myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਬਘੇਲ ਨੇ 2023 ਦੀਆਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਡੋਂਗਰਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 89,145 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਵਿਨੋਦ ਖਾਂਡੇਕਰ ਨੂੰ 14,367 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Harshita Swami Baghel, INC Candidate from Dongargarh Assembly Election 2024 Seat: Electoral History &amp; Political Journey, Winning or Losing - News18 Assembly Election 2024 Result News |url=https://www.news18.com/elections/assembly/chhattisgarh/harshita-swami-baghel-s26aed2008a074e2023c004/ |access-date=2024-10-17 |website=www.news18.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Harshita Swami Baghel Chhattisgarh Harshita-swami-baghel-dongargarh candidate Profile,Candidates Net Worth, Education News |url=https://news.abplive.com/elections/harshita-swami-baghel-chhattisgarh-dongargarh-candidate-profile.html |access-date=2024-10-17 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Harshita Swami Baghel , Cong Election Results LIVE: Latest Updates On Harshita Swami Baghel , Assembly Election Constituency Seat |url=https://www.ndtv.com/elections/chhattisgarh/assembly-election-candidates-list-2023/harshita-swami-baghel-50074-2 |access-date=2024-10-17 |website=ndtv.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>m2xajthfhxxtq9apprcu4wofe6gfndp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ਿਮਲਾ ਬਾਵਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198847</id>
    <revision>
      <id>849641</id>
      <parentid>810435</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3949" sha1="73udgc5nfhm2m6p5u4zaq86bcg5cunv" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| image               = 
| office              = Member of the [[Rajasthan Legislative Assembly]]
| term_start          = 2013
| term_end            = 2018
| predecessor         = Pawan Kumar Duggal
| successor           = ਸੰਤੋਸ਼ ਬਾਵਰੀ
| office1             = 
| primeminister1      = 
| termstart1          = 
| termend1            = 
| predecessor1        = 
| successor1          = 
| office2             = 
| primeminister2      = 
| termstart2          = 
| termend2            = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| constituency        = [[ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ]]
| birth_place         = 
| occupation          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| children            = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| alma_mater          = 
| profession          = 
| nationality         = ਭਾਰਤੀ
| website             = 
}}

'''ਸ਼ਿਮਲਾ ਬਾਵਰੀ''' ਰਾਜਸਥਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2013 ਦੀਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਅਨੂਪਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਖਵਾਂ ਹਲਕਾ ਹੈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 July 2015 |title=Video shows Rajasthan BJP MLA Shimla Bawri saying she gave money to journalists |url=https://indianexpress.com/article/india/india-others/video-shows-rajasthan-bjp-mla-saying-she-gave-money-to-journalists/ |access-date=3 March 2019 |website=The Indian Express |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shimla Bawri Rajasthan Legislative Assembly Members of the 14th House |url=http://www.rajassembly.nic.in/MembersPage.asp?DivNo=169 |access-date=27 February 2017 |publisher=rajassembly.nic.in}}&lt;/ref&gt;


ਚਚਚਡ ਡਡਡਡ ਹਗਡਡ ਡਦਡਡਡਗਗਗਗ ਡਡਣਦਣ ਹਹਜਜਜ ਰੱਦਣ ਦ ਹਹਜਜਜਜ ਗਡਣੱਦਣ  ਵਹਹਹਬ ਹੁਗਡਚ ਹੁਹਹ

== ਕਰੀਅਰ ==
ਬਾਵਰੀ ਨੇ 2013 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇਵੀ ਨਾਇਕ ਨੂੰ 11,146 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। 2023 ਦੀਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸ਼ਿਮਲਾ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Anupgarh Constituency Election Results 2023: Anupgarh Assembly Seat Details, MLA Candidates &amp; Winner |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/rajasthan/constituency-show/anupgarh |access-date=2024-04-29 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shimla Bawri, IND Candidate from Anupgarh Seat: Electoral History &amp; Political Journey |url=https://www.news18.com/elections/rajasthan/shimla-bawri-assembly-candidate-s20aed2008a006e2023c007/ |access-date=2024-04-29 |website=www.news18.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>73udgc5nfhm2m6p5u4zaq86bcg5cunv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਾਂਤਾਨਾ ਚਕਮਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198853</id>
    <revision>
      <id>849642</id>
      <parentid>826559</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4861" sha1="gt5y1p70o7lhwdn3kiyr0vf819an8bd" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਸਾਂਤਾਨਾ ਚਕਮਾ &lt;br&gt; 𑄥𑄚𑄴𑄖𑄧𑄚 𑄌𑄋𑄴𑄟𑄳𑄦
| image               = 
| office1             = 
| termstart1          = 
| predecessor1        = 
| office2             = [[ਦੂਜੀ ਸਾਹਾ ਮਿਨੀਸਟਰੀ|ਮਾਣਿਕ ਸਾਹਾ ਮਿਨੀਸਟਰੀ]] ਇੰਡਸਟਰੀਜ਼ ਅਤੇ ਕਾਮਰਸ ਜੇਲ(ਹੋਮ) ਵੇਲਫੇਅਰ ਆਫ਼ ਓਬੀਸੀ]]
| termstart2          = 10 ਮਾਰਚ 2023
| termend2            = 
| predecessor2        = ਬੀਜਿਤਾ ਨਾਥ
| successor2          = 
| 1blankname2         = 
| 1namedata2          = 
| cabinet             = [[ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸਰਕਾਰ|ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ]]
| birth_name          = ਸਾਂਤਾਨਾ ਚਕਮਾ
| birth_date          = 
| birth_place         = [[ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ]], ਭਾਰਤ
| parents             = ਚੰਦ੍ਰਾਧਨ ਚਕਮਾ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
}}

'''ਸਾਂਤਾਨਾ ਚਕਮਾ''' (40 ਸਾਲ) [[ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਾਨਿਕ ਸਾਹਾ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਵਣਜ, ਜੇਲ੍ਹ (ਗ੍ਰਹਿ), ਓਬੀਸੀ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 March 2018 |title=Santana Chakma takes oath as Minister in first BJP-led govt in Tripura - The aPolitical |url=https://www.theapolitical.in/india/santana-chakma-takes-oath-minister-first-bjp-govt-tripura |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318182741/https://www.theapolitical.in/india/santana-chakma-takes-oath-minister-first-bjp-govt-tripura |archive-date=18 March 2018 |access-date=11 March 2018 |publisher=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dr Manik Saha takes oath as Tripura CM, for the 2nd time; 8 ministers sworn in |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/dr-manik-saha-to-take-oath-as-tripura-cm-for-the-second-time-101678247796791.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 10, 2023 |title=Manik Saha takes oath as Tripura CM for second term in PM Modi’s presence |url=https://indianexpress.com/article/north-east-india/saha-takes-oath-as-tripura-cm-for-second-term-in-pms-presence-8486160/ |website=indianexpress.com/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manik Saha Takes Oath As Tripura Chief Minister, 8-Member Team With Him |url=https://www.ndtv.com/india-news/manik-saha-takes-oath-as-tripura-chief-minister-for-second-consecutive-term-pm-modi-amit-shah-present-3843329 |publisher=}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਟਿਪਰਾ ਮੋਥਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਚਕਮਾ ਨੂੰ 8,137 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਪੇਂਚਰਥਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]] ਬਣੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Constituencywise-All Candidates |url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS2359.htm?ac=59 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303000000/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS2359.htm?ac=59 |archive-date=3 March 2023 |access-date=3 March 2023 |website=eciresults.nic.in}} [https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2023/ConstituencywiseS2359.htm?ac=59 Alt URL]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Santana Chakma |url=https://obcw.tripura.gov.in/index.php/node/12 |access-date=2024-07-20 |website=Tripura.gov.in |archive-date=2025-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220133048/https://obcw.tripura.gov.in/index.php/node/12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=8 March 2023 |title=BJP’s Manik Saha sworn in as Tripura CM for second time, 8 ministers also take oath |url=https://www.indiatoday.in/india/story/bjps-manik-saha-to-take-oath-as-tripura-cm-today-pm-modi-amit-shah-jp-nadda-to-attend-2343917-2023-03-08 |website=India Today}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=3 of 9 Tripura ministers have criminal cases against them, 6 are crorepatis |url=http://zeenews.india.com/tripura/3-of-9-tripura-ministers-have-criminal-cases-against-them-6-are-crorepatis-2090638.html/amp}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>gt5y1p70o7lhwdn3kiyr0vf819an8bd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਨੀਸ਼ਾ ਅਨੁਰਾਗੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198879</id>
    <revision>
      <id>849602</id>
      <parentid>819956</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6262" sha1="6tpspbvkvtelzs65mvlxuosltrw4ayu" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਮਨੀਸ਼ਾ ਲੇਖਰਾਮ ਅਨੁਰਾਗੀ
| office              = [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| constituency        = ਰਥ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
| image               = 
| caption             = ਮਨੀਸ਼ਾ ਲੇਖਰਾਮ ਅਨੁਰਾਗੀ
| country             = ਭਾਰਤੀ
| president           = [[ਰਾਮ ਨਾਥ ਕੋਵਿੰਦ]]
| primeminister       = [[ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ]]
| term_start          = 2017
| parents             = ਬ੍ਰਿਜਕੋਸ਼ੋਰ ਵਰਮਾ (ਪਿਤਾ)
| spouse              = 
| birth_name          = ਮਨੀਸ਼ਾ
| birth_date          = 1 ਜੁਲਾਈ 1981
| birth_place         = ਜਲੌਨ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ
| children            = 1 ਬੇਟਾ
}}

'''ਮਨੀਸ਼ਾ ਅਨੁਰਾਗੀ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ|ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਰਥ [[ਚੋਣ ਖੇਤਰ|ਹਲਕੇ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/agra/50-mlas-in-up-below-50-years-but-yet-the-house-more-aged-than-2012/articleshow/57644593.cms|title=50% MLAs in UP below 50 years but yet the house more aged than 2012|last=Jaiswal|first=Anuja|date=15 March 2017|work=The Times of India|access-date=2022-05-22|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=हमीरपुर के छिबौली कांड को लेकर सीएम से मिलीं राठ विधायक मनीषा अनुरागी |url=https://m.jagran.com/uttar-pradesh/kanpur-city-hamirpur-in-chhibauli-case-of-rath-mla-manisha-anuragi-met-to-cm-21053114.html |access-date=2021-12-11 |website=m.jagran.com |language=hi}}&lt;/ref&gt; 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਤੰਤਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਰਥ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bhaskar.com/news/UP-LUCK-upele-bjp-candidate-from-bundelkhand-rath-seat-manisha-anuragi-news-hindi-5518165-PHO.html|title=पति की एक बात मान ये महिला बनी कॉमन से VIP, 2 साल में बदली जिंदगी|last=Bhaskar|first=Dainik|date=2017|work=[[Dainik Bhaskar]]|access-date=2025-06-13|archive-date=2021-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212000810/https://www.bhaskar.com/news/UP-LUCK-upele-bjp-candidate-from-bundelkhand-rath-seat-manisha-anuragi-news-hindi-5518165-PHO.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਮਨੀਸ਼ਾ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕM.Phil। ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਐਮ. ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਮ.ਐਮ. ਐਸ. ਸੀ.ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ [[ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ|ਪੀਐਚ. ਡੀ.]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ। 2010 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਡਾ. ਲੇਖਰਾਮ ਅਨੁਰਾਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਲੇਖਰਾਮ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੇਂਜਰ ਵਜੋਂ ਤਾਇਨਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਹੈ ਮਨੀਸ਼ਾ ਨੇ ਵੀ ਉਹੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਪਰ ਲੇਖਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bhaskar.com/news/UP-LUCK-upele-bjp-candidate-from-bundelkhand-rath-seat-manisha-anuragi-news-hindi-5518165-PHO.html|title=पति की एक बात मान ये महिला बनी कॉमन से VIP, 2 साल में बदली जिंदगी|last=Bhaskar|first=Dainik|date=2017|work=[[Dainik Bhaskar]]|access-date=2025-06-13|archive-date=2021-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212000810/https://www.bhaskar.com/news/UP-LUCK-upele-bjp-candidate-from-bundelkhand-rath-seat-manisha-anuragi-news-hindi-5518165-PHO.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Manisha Anuragi jeevan parichay : मनीषा अनुरागी पति की सलाह पर पॉलिटिक्स में उतरी और बन गई माननीय |url=https://hindi.pardaphash.com/manisha-anuragijeevan-parichay-wiki-biography-jevani-age-uttar-pradesh-legislative-assembly-mla-instagram-jeevani-state-family-height-photo-family-career-award-weight-facbook-twitter-google/ |access-date=2021-12-12 |website=पर्दाफाश |language=hi |archive-date=2021-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212000834/https://hindi.pardaphash.com/manisha-anuragijeevan-parichay-wiki-biography-jevani-age-uttar-pradesh-legislative-assembly-mla-instagram-jeevani-state-family-height-photo-family-career-award-weight-facbook-twitter-google/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>6tpspbvkvtelzs65mvlxuosltrw4ayu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਾਹਿਨਾ ਮੁਮਤਾਜ ਬੇਗਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198894</id>
    <revision>
      <id>849650</id>
      <parentid>811025</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3001" sha1="shcrh2k6zrry9c6rtakbca12acnkw8s" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਸਾਹਿਨਾ ਮੁਮਤਾਜ ਬੇਗਮ&lt;br/&gt;সাহিনা মুমতাজ বেগম
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| residence           = 
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| constituency        = ਨੌਦਾ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)
| term_start          = 2019
| term_end            = 
| predecessor         = ਅਬੂ ਤਾਹਿਰ ਖ਼ਾਨ
| successor           = 
| office2             = 
| termstart2          = 
| termend2            = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| party               = ਤ੍ਰਿਨਾਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ
| alma_mater          = 
| spouse              = 
| children            = 
| website             = 
}}

'''ਸਾਹਿਨਾ ਮੁਮਤਾਜ ਬੇਗਮ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। 2019 ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਾਓਦਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਐਮਐਲਏ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 May 2019 |title=বন্ধুর পথেই মসৃণ জয় |url=https://www.anandabazar.com/district/nadia-murshidabad/general-election-results-2019-story-about-abu-taher-khan-who-once-close-to-adhir-ranjan-chowdhury-1.998422 |access-date=31 May 2019 |website=Anandabazar Patrika |language=bn}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਇੱਕ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਖਾਨ ਦੀ ਨੂੰਹ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://bartamanpatrika.com/detailNews.php?cID=17&amp;nID=166807&amp;P=1|title=নওদার ঘরের মেয়ে হয়ে উঠেছেন প্রাক্তন মন্ত্রীর বউমা শাহিনা|date=18 May 2019|work=Bartaman|access-date=14 February 2020|language=bn|archive-date=13 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200213183539/https://bartamanpatrika.com/detailNews.php%3FcID%3D17%26nID%3D166807%26P%3D1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਧਾਰਾ ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
&lt;references /&gt;{{ਆਧਾਰ}}</text>
      <sha1>shcrh2k6zrry9c6rtakbca12acnkw8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਥਰਹਾਈ ਕੁਥਬਰਟ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198905</id>
    <revision>
      <id>849576</id>
      <parentid>811203</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3523" sha1="f8mlfwcr38wlxn2jqq52phwygnmyp0d" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਥਰਹਾਈ ਕੁਥਬਰਟ
| image               = THARAHAI CUTHBERT.jpg
| caption             = 2024 ਵਿੱਚ ਥਰਹਾਈ ਕੁਥਬਰਟ
| office              = ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ
| term_start          = 07-06-2024
| term_end            = 
| 1blankname          = [[ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ|ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ]]
| 1namedata           = {{ubl|[[ਐੱਮ. ਕੇ. ਸਟਾਲਿਨ]]}}
| predecessor         = ਰਾਨੀ
| successor           = [[ਐਸ. ਵਿਜੈਧਾਰਾਨੀ]]
| constituency        = [[ਵਿਲਾਵਨਕੋਡੇ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਵਿਲਾਵਨਕੋਡੇ]]
| birth_date          = 
| birth_place         = [[ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ]], [[ਤਾਮਿਲ ਨਾਡੂ]]
| spouse              = ਜੇ. ਜੀ. ਕੁਥਬਰਟ
| residence           = [[ਕੰਨਿਆਕੁਮਾਰੀ]]
| profession          = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
| education           = 
| otherparty          = 
| children            = 
| website             = 
| death_date          = 
| death_place         = 
}}

'''ਡਾ. ਥਰਾਹਾਈ ਕੁਥਬਰਟ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ|ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਹੈ ਜੋ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=4 June 2024 |title=Vilavancode Assembly bypoll: Tharahai Cuthbert of Congress wins |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Madurai/vilavancode-assembly-bypoll-tharahai-cuthbert-of-congress-wins/article68250637.ece |website=The Hindu}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਵਿਲਾਵਨਕੋਡ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=List of MLAs from Tamil Nadu 2014 |url=http://www.assembly.tn.gov.in/member_list.pdf |publisher=Govt. of Tamil Nadu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tharahai Cuthbert of Congress wins |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/congresss-tharahai-cuthbert-wins-vilavancode-byelection/articleshow/110710114.cms |website=indiatimes}}&lt;/ref&gt;

== ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ਸਾਲ
! ਚੋਣ ਹਲਕਾ
! ਪਾਰਟੀ
! ਨਤੀਜਾ
! ਵੋਟਾਂ
! '''ਵੋਟ ਦਿਓ %'''
|-
| 2024
| ਵਿਲਾਵਾਂਕੋਡ
| [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਕਾਂਗਰਸ]]
| {{Won}}
| 91,054
| 57.71
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>f8mlfwcr38wlxn2jqq52phwygnmyp0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਨਿਮੂਬੇਨ ਬੰਭਾਨੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198918</id>
    <revision>
      <id>849582</id>
      <parentid>811193</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9102" sha1="19c8r8zju4n5rr0bf7vftwp0cleg41b" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਨਿਮੂਬੇਨ ਜਯੰਤੀਭਾਈ ਬੰਭਾਨੀਆ
| office              = [[ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ]]
| native_name         = 
| native_name_lang    = 
| country             = ਭਾਰਤ
| predecessor         = [[ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਆਲ]]
| president           = [[ਦ੍ਰੋਪਦੀ ਮੁਰਮੂ]]
| term_start          = ਜੂਨ 2024
| vicepresident       = [[ਜਗਦੀਪ ਧਨਖੜ]]
| source              = https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S0615.htm
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1966|9|8|df=y}}
| birth_place         = [[ਭਾਵਨਗਰ]], ਗੁਜਰਾਤ, ਭਾਰਤ
| citizenship         = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]]
| nationality         = ਭਾਰਤ
| spouse              = ਜਯੰਤੀਭਾਈ ਓਧਾਵਜੀਭਾਈ ਬੰਭਾਨੀਆ
| alma_mater          = ਸਰ ਪੀ.ਪੀ. ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ
| occupation          = ਖੇਤੀਬਾੜੀ
| profession          = ਅਧਿਆਪਕਾਂ
| education           = ਬੀਐੱਸਸੀ, ਬੀਐੱਡ
| office1             = [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ [[ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-10 |title=Modi 3.0 Cabinet portfolio allocation: Check the full list and details on ministerial responsibilities - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/india/politics/narendra-modi-3-0-cabinet-ministers-portfolio-allocation-full-list-nirmala-sitharaman-jaishankar-shivraj-chirag-jdu-tdp-ncp-shiv-sena-bjp-19426181.htm/ |access-date=2024-06-11 |website=CNBCTV18 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| termstart1          = 11 ਜੂਨ 2024
| image               = Nimuben Jayantibhai Bambhaniya being welcomed on her arrival for assumption of charge as the Minister of State for Ministry of Consumer Affairs, Food and Public Distribution (cropped).jpg
| caption             = 
| portfolio           = [[ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲੇ]] ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2024-06-10 |title=Modi Cabinet portfolios allocated; Sitharaman retains finance ministry, Jaishankar to serve as EAM again |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/modi-cabinet-ministry-full-list-names-portfolios-allotment-allotted-to-ministers-amit-shah-sitharaman-rajnath-shivraj-jp-nadda-nda-government/articleshow/110876249.cms?from=mdr |access-date=2024-06-11 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;
| predecessor1        = ਨਿਰੰਜਣ ਜਯੋਤੀ
}}

'''ਨਿਮੂਬੇਨ ਜਯੰਤੀਭਾਈ ਬੰਭਾਨੀਆ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ|ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]], ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਕਰ ਅਤੇ ਭਾਵਨਗਰ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਵਿੱਚ [[ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ]] ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Bhavnagar, Gujarat Lok Sabha Election Results 2024 Highlights: Nimuben Bambhaniya Triumphs by 455289 Votes |url=https://www.indiatoday.in/elections/lok-sabha/story/bhavnagar-gujarat-lok-sabha-election-results-2024-live-updates-clse-2547690-2024-06-04 |access-date=2024-06-04 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-10 |title=Ex-Bhavnagar mayor Nimuben Bambhaniya sworn in as Minister of State |url=https://www.indiatoday.in/india/story/ex-bhavnagar-mayor-nimuben-bambhaniya-sworn-minister-of-state-2551121-2024-06-10 |access-date=2024-06-10 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt; 2024 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ [[ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਉਮੇਸ਼ਭਾਈ ਮਕਵਾਨਾ ਨੂੰ 455,289 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=India |first=Election commission of |date=2024 |title=Bhavnagar Lok Sabha result 2024 |url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S0615.htm |website=[[Election Commission of India]]}}&lt;/ref&gt; ਨਿਮੂਬੇਨ ਬੰਭਾਨੀਆ [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਦੀ [[ਕੋਲੀ ਲੋਕ|ਕੋਲੀ]] ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-09 |title=भावनगर सांसद निमुबेन बाभंणिया मंत्री बनीं, जानें कौन हैं भावनगर की ये सांसद |url=https://www.aajtak.in/india/gujarat/story/gujrat-nimuben-bambhaniya-became-minister-in-central-government-modi-cabinet-lclm-1962482-2024-06-09 |access-date=2024-06-10 |website=आज तक |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Nimuben_Jayantibhai_Bambhaniya_being_welcomed_on_her_arrival_for_assumption_of_charge_as_the_Minister_of_State_for_Ministry_of_Consumer_Affairs,_Food_and_Public_Distribution.jpg|thumb|ਬੰਭਾਨੀਆ ਨੇ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਚਾਰਜ ਸੰਭਾਲਿਆ।]]

* 2007-2009: ਜੂਨੀਅਰ ਚੈਂਬਰ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ
* 2009-2010: ਭਾਵਨਗਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ [[ਮੇਅਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=DeshGujarat |date=2024-03-13 |title=Who is Nimuben Bambhaniya, BJP Lok Sabha candidate for Bhavnagar seat |url=https://deshgujarat.com/2024/03/13/who-is-nimuben-bambhaniya-bjp-lok-sabha-candidate-for-bhavnagar-seat/ |access-date=2024-06-04 |website=DeshGujarat |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* 2015-2018:2ਵੀਂ ਭਾਵਨਗਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਮੇਅਰ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-12-14 |title=Gujarat civic body polls: Bhavnagar, Jamnagar get women mayors |url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/gujarat-civic-body-polls-bhavnagar-jamnagar-get-women-mayors/ |access-date=2024-06-04 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
* 2008-2010: ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਭਾਵਨਗਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ
* 2009-2011: ਪ੍ਰਧਾਨ, ਭਾਵਨਗਰ ਸਿਟੀ ਭਾਜਪਾ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚਾ
* 2013-2021: ਗੁਜਰਾਤ ਰਾਜ ਭਾਜਪਾ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ
* 2024-ਚੱਲ ਰਿਹਾਃ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਭਾਵਨਗਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Bhavnagar, Gujarat Lok Sabha Election Results 2024 Highlights: Nimuben Bambhaniya Triumphs by 455289 Votes |url=https://www.indiatoday.in/elections/lok-sabha/story/bhavnagar-gujarat-lok-sabha-election-results-2024-live-updates-clse-2547690-2024-06-04 |access-date=2024-06-04 |website=India Today |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.indiatoday.in/elections/lok-sabha/story/bhavnagar-gujarat-lok-sabha-election-results-2024-live-updates-clse-2547690-2024-06-04 &quot;Bhavnagar, Gujarat Lok Sabha Election Results 2024 Highlights: Nimuben Bambhaniya Triumphs by 455289 Votes&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
* 2024-ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਃ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ [[ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ex-Bhavnagar mayor Nimuben Bambhaniya sworn in as minister of state |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2024/06/09/bom26-cabinet-profile-bambhaniya.html |access-date=2024-06-10 |website=The Week |language=en}}&lt;/ref&gt;
* 2024-ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਃ ਖਪਤਕਾਰ ਮਾਮਲੇ, ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਵੰਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Modi 3.0 Cabinet: Who gets what portfolio |url=https://www.deccanherald.com/india/modi-30-cabinet-who-gets-which-portfolio-3060073 |access-date=2024-06-11 |website=Deccan Herald |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2024–2029]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>19c8r8zju4n5rr0bf7vftwp0cleg41b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਨੇਹਾਂਗਿਨੀ ਛੂਰੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198926</id>
    <revision>
      <id>849630</id>
      <parentid>811055</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2054" sha1="0u5toabrmzi0nqw7nnjc7zr19uy3hzc" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਸਨੇਹਾਂਗਿਨੀ ਛੂਰੀਆ
| office              = ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| image               = Snehangini Chhuria.jpg
| party               = ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ
}}
ਸਨੇਹਾਂਗਿਨੀ ਛੂਰੀਆ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਅਟਾਬੀਰਾ ਤੋਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 May 2014 |title=From Teacher to Minister: Journey of Snehangini |url=https://www.newindianexpress.com/states/odisha/2014/may/26/from-teacher-to-minister-journey-of-snehangini-617491.html |access-date=12 October 2021 |publisher=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Subrat Mohanty |date=3 April 2019 |title=Repeat of triangular fight in Attabira assembly segment in Odisha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/odisha/repeat-of-triangular-fight-in-attabira-assembly-segment/articleshow/68694692.cms |access-date=12 October 2021 |publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=31 December 2020 |title=Odisha’s Attabira MLA Snehangini Chhuria Appointed As President Of BJD’s Women Wing |url=https://updateodisha.com/2020/12/31/snehangini-chhuria-appointed-biju-mahila-janata-dal-president-70167/ |access-date=12 October 2021 |publisher=Update Odisha}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>0u5toabrmzi0nqw7nnjc7zr19uy3hzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰਤਨਾ ਚੈਟਰਜੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198944</id>
    <revision>
      <id>849612</id>
      <parentid>811175</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6280" sha1="ipidcizma8b65nzhxp7jzmmaw36loz9" xml:space="preserve">'''ਰਤਨਾ ਚੈਟਰਜੀ''' (ਜਨਮ 1972)&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Ratna Chatterjee(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- BEHALA PURBA(SOUTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/WestBengal2021/candidate.php?candidate_id=948 |access-date=2025-03-03 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੇਹਾਲਾ ਪੁਰਬਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2021|2021 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ]] [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-02 |title=Behala Purba, West Bengal Assembly election result 2021 |url=https://www.indiatoday.in/elections/story/behala-purba-west-bengal-assembly-election-result-2021-live-updates-1797233-2021-05-01 |access-date=2025-03-03 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਚੈਟਰਜੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬੇਹਾਲਾ ਪੁਰਬਾ ਤੋਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਮੇਅਰ ਸੋਵਨ ਚੈਟਰਜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਸੈਂਟਰ, ਇੱਕ ਹੋਟਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਫਿਟਨੈਸ ਸਟੂਡੀਓ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Ratna Chatterjee(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- BEHALA PURBA(SOUTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/WestBengal2021/candidate.php?candidate_id=948 |access-date=2025-03-03 |website=www.myneta.info}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.myneta.info/WestBengal2021/candidate.php?candidate_id=948 &quot;Ratna Chatterjee(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- BEHALA PURBA(SOUTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate&quot;]. ''www.myneta.info''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;3 March&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ 2021 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੇਹਾਲਾ ਪੁਰਬਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 110,968 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ [[ਪਾਇਲ ਸਰਕਾਰ|ਪਾਇਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ]] 37,428 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |title=Behala-purba Election Results 2021 LIVE, Vote Counting, Leading, Trailing, Winners West bengal Behala-purba Constituency Election News LIVE |url=https://news.abplive.com/elections/west-bengal-election-results-2021/wb-behala-purba-constituency-153.html?noHeader=true |access-date=2025-03-03 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-03 |title=West Bengal Election Results 2021: Here's full list of winners - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/politics/west-bengal-election-results-2021-heres-full-list-of-winners-9169581.htm |access-date=2025-03-03 |website=CNBCTV18 |language=en}}&lt;/ref&gt; 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪਤੀ ਸੋਵਨ ਚੈਟਰਜੀ ਨੇ ਇਹ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Behala Purba Election Result 2021 Live Updates: Ratna Chatterjee of TMC Leading Secures Victory |url=https://www.news18.com/news/politics/behala-purba-election-result-2021-live-updates-behala-purba-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-3695585.html |access-date=2025-03-03 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-23 |title=West Bengal Assembly election 2021, Ratna Chatterjee profile: TMC's Behala Purba candidate to face BJP's Payel Sarkar |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-ratna-chatterjee-profile-tmcs-behala-purba-candidate-to-face-bjps-payel-sarkar-9439961.html |access-date=2025-03-03 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Behala Purba, 3 Women Lead Fight For Former Kolkata Mayor's Turf |url=https://www.ndtv.com/india-news/in-behala-purba-3-women-payel-sarkar-ratna-chatterjee-samita-har-chowdhury-lead-fight-for-former-kolkata-mayor-sovan-chatterjees-turf-2409104 |access-date=2025-03-03 |website=www.ndtv.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>ipidcizma8b65nzhxp7jzmmaw36loz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਰੋਜਨੀ ਅਗਰਵਾਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198960</id>
    <revision>
      <id>849636</id>
      <parentid>812176</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3752" sha1="k5kno9rfa8nui3lngm0uj6bg3ogeo15" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਸਰੋਜਨੀ ਅਗਰਵਾਲ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਬੀਜੇਪੀ]] {{small| (2017- ) }}
| otherparty          = [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]] {{small|(2017 ਤੱਕ)}}
| alma_mater          = *ਲੇਡੀ ਹਾਰਡਿੰਗ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ&lt;br /&gt;
*ਜਵਾਹਰਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ, ਅਲੀਗੜ੍ਹ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sarojiniagarwal.co.in/about-sarojiniji.html|title=Dr. Sarojini Agarwar|access-date=2025-06-19|archive-date=2020-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200613205138/http://www.sarojiniagarwal.co.in/about-sarojiniji.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}

'''ਸਰੋਜਨੀ ਅਗਰਵਾਲ''' [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਸਦਨ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। 

2017 ਵਿੱਚ, ਸਰੋਜਨੀ ਅਗਰਵਾਲ ਨੇ [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]] ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सपा MLC सरोजनी अग्रवाल ने पार्टी से द‍िया इस्तीफा, बीजेपी में हुईं शाम‍िल |url=https://www.bhaskar.com/news/UP-LUCK-sp-mlc-sarojini-agarwal-resigns-from-the-party-joins-bjp-5662416-PHO.html |website=Bhaskar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sarojini Agarwal: Latest News, Photos and Videos on Sarojini Agarwal |url=https://www.abplive.com/topic/sarojini-agarwal |website=abplive |language=hi}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ [[ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ|ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ]] ਲਈ ਐਮਐਲਸੀ ਬਣਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ (ਜੋ ਉਹ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ]] ਵਜੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2024 ਤੱਕ ਸੀ) ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dr Sarojini Agarwal |url=https://www.thequint.com/topic/dr-sarojini-agarwal |website=TheQuint |language=en |access-date=2025-06-19 |archive-date=2023-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230424232102/https://www.thequint.com/topic/dr-sarojini-agarwal |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਹੋਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਨੇ 13 ਵਿੱਚੋਂ 11 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਸੀਟਾਂ [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]] ਅਤੇ [[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]] ਨੇ ਜਿੱਤੀਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2018/apr/19/all-13-candidates-declared-elected-unopposed-to-up-legislative-council-1803704.html|title=All 13 candidates declared elected unopposed to UP legislative council|date=19 April 2018|work=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>k5kno9rfa8nui3lngm0uj6bg3ogeo15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਰੂਪਾਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>198988</id>
    <revision>
      <id>849626</id>
      <parentid>811386</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1664" sha1="5c8ubw7arb3nfp6utqc72i4jraixv17" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਰੂਪਾਲ
| image               = 
| birth_date          = 
| birth_place         = [[ਜੈਪੁਰ]], ਰਾਜਸਥਾਨ
| office              = [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਐੱਮਐੱਲਏ]]
| term_start          = 
| spouse              = 
| nationality         = 
| constituency        = [[ਦੇਸੂਰੀ]]
}}

'''ਲਕਸ਼ਮੀ ਬਾਰੂਪਾਲ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੇਤਾ ਹੈ। ਉਹ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਦੇ ਦੇਸੁਰੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਹੁਕਮ ਰਾਮ ਮੇਘਵਾਲ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।

== ਸਿੱਖਿਆ ==
ਬਾਰੂਪਾਲ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦਯਾਨੰਦ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ [[ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ]] ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>5c8ubw7arb3nfp6utqc72i4jraixv17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲਤਾ ਅਥਿਆਮਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199010</id>
    <revision>
      <id>849623</id>
      <parentid>812152</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2230" sha1="p4p6kl22dsvg9gzpxp2n7kfotivz5bo" xml:space="preserve">
'''ਲਤਾ ਅਥਿਆਮਨ''', ਜਿਸ ਦੀ ਸਪੈਲਿੰਗ '''ਲਥਾ ਅਧਿਆਮਨ''' ਵੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਮੰਗਲਮ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਲਈ ਉਪ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਸੀ। [[ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ|ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ]] ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ]] ਵਿਰੋਧੀ, ਐਮ. ਮੁਥੁਰਾਮਲਿੰਗਮ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 40,000 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tehelka.com/2009/01/an-unfriendly-alliance/|title=An Unfriendly Alliance|last=Kumar|first=PC Vinoj|date=24 January 2009|work=Tehelka|access-date=2017-05-10}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ਅਥਿਆਮਨ, ਐਮਸੀਐਸਏ ਅਥਿਆਮਨ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ]] ਸੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/Latha-Adhiyaman-is-DMK-candidate-for-by-poll/articleshow/3848216.cms|title=Latha Adhiyaman is DMK candidate for by-poll|date=17 December 2008|work=The Times of India|access-date=2017-05-10}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>p4p6kl22dsvg9gzpxp2n7kfotivz5bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਾਰਿਕਾ ਦੇਵੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਬਘੇਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199021</id>
    <revision>
      <id>849656</id>
      <parentid>812205</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3237" sha1="n939cdoeywq7t5r5becep0kph5ao4sn" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name              = ਸਾਰਿਕਾ ਸਿੰਘ
| image             = 
| birth_date        = {{Birth date and age|df=yes|1980|8|9}}
| birth_place       = [[ਇਤਾਵਾਹ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
| origin            = ਭਾਰਤੀ
| occupation        = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| website           = 
}}

'''ਸਾਰਿਕਾ ਸਿੰਘ''' (ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1980)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Fifteenth Lok Sabha: Members Bioprofile |url=http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4272 |publisher=[[Lok Sabha]]}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਦਲ]] (RLD) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ [[ਹਾਥਰਸ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਹਾਥਰਸ]] ਤੋਂ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.expressindia.com/latest-news/up-puts-some-fresh-faces-in-parliament/462653/|title=UP puts some fresh faces in Parliament|date=20 May 2009|work=Indian Express|access-date=22 ਜੂਨ 2025|archive-date=10 ਅਕਤੂਬਰ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010101313/http://www.expressindia.com/latest-news/up-puts-some-fresh-faces-in-parliament/462653/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ [[ਆਗਰਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਆਗਰਾ]] ਤੋਂ [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਮੁਖੀ [[ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ]] ਨੂੰ ਬੁੱਢਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=SP Candidate Sarika Baghel expelled from Party for calling Mulayam Old |url=http://news.biharprabha.com/2014/03/sp-candidate-sarika-baghel-expelled-from-party-for-calling-mulayam-old/ |access-date=8 March 2014 |website=IANS |publisher=news.biharprabha.com}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://164.100.47.132/LssNew/Members/homepage.aspx?mpsno=4272 ਸਾਰਿਕਾ ਸਿੰਘ ਬਘੇਲ, ਸਰਕਾਰੀ ਹੋਮਪੇਜ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1980]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2009–2014]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>n939cdoeywq7t5r5becep0kph5ao4sn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰੇਣੂਕਾ ਬਿਸ਼ਨੋਈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199049</id>
    <revision>
      <id>849625</id>
      <parentid>811720</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3543" sha1="lhyoq044ncsloh8uqihhvxlwzyipqbm" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder||
| name                = ਰੇਣੂਕਾ ਬਿਸ਼ਨੋਈ
| image               = 
| office              = [[ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ 
| term_start          = 2014
| term_end            = 2019
| constituency        = [[ਹਾਂਸੀ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਹਾਂਸੀ]]
| predecessor         = [[ਵਿਨੋਦ ਭਯਾਨਾ]]
| successor           = [[ਵਿਨੋਦ ਭਯਾਨਾ]]
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1973|9|1|df=y}}
| birth_place         = [[ਸੰਗਾਰਿਆ, ਭਾਰਤ|ਸੰਗਾਰਿਆ]], [[ਰਾਜਸਥਾਨ]], ਭਾਰਤ
| residence           = 3, Jacaranda Avenue, Westend Greens, Rajokri, New Delhi 110038
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] (earlier [[Haryana Janhit Congress|HJC (BL)]] which merged in 2016) till 2022
| spouse              = [[ਕੁਲਦੀਪ ਬਿਸ਼ਨੋਈ]]
| children            = 3, including &lt;br/&gt; [[ਭਵਿਆ ਬਿਸ਼ਨੋਈ (ਰਾਜਨੀਤਿਕ)|ਭਵਿਆ ਬਿਸ਼ਨੋਈ]] &lt;br /&gt; [[ਚੈਤਨਿਆ ਬਿਸ਼ਨੋਈ]]
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 
| year                = 
| parents             = 
| citizenship         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| profession          = {{hlist|Social work|business}}
| relations           = 
}}

'''ਰੇਣੂਕਾ ਬਿਸ਼ਨੋਈ''' (ਜਨਮ 1 ਸਤੰਬਰ 1973) [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ|ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਅਤੇ [[ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Haryana Vidhan Sabha MLA |url=http://haryanaassembly.gov.in/MLADetails.aspx?MLAID=873 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025061507/http://haryanaassembly.gov.in:80/MLADetails.aspx?MLAID=873 |archive-date=25 October 2019 |access-date=5 July 2017 |website=haryanaassembly.gov.in}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਵਿੱਚ ਹਾਂਸੀ ਤੋਂ ਹਰਿਆਣਾ ਜਨਹਿਤ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hansi Election Results 2014 |url=http://www.elections.in/haryana/assembly-constituencies/hansi.html |access-date=5 July 2017 |website=elections.in}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੁਲਦੀਪ ਬਿਸ਼ਨੋਈ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ 3 ਬੱਚੇ, ਭਵਿਆ ਬਿਸ਼ਨੋਈ, [[ਚੈਤਨਿਆ ਬਿਸ਼ਨੋਈ|ਚੈਤੰਨਿਆ ਬਿਸ਼ਨੋਈ]] ਅਤੇ ਸੀਆ ਬਿਸ਼ਨੋਈ, ਹਨ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>lhyoq044ncsloh8uqihhvxlwzyipqbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਮਤਾ ਭੂਨੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199071</id>
    <revision>
      <id>849598</id>
      <parentid>811933</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3839" sha1="ouwlb916gxxaqkv4sk3weryah5slyi0" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਮਮਤਾ ਭੂਨੀਆ
| image               = 
| caption             = 
| office              = ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 2012
| term_end            = 
| constituency        = ਦਾਸਪੁਰ
| predecessor         = ਅਜੀਤ ਭੁਨੀਆ
| successor           = 
| birth_place         = 
| birth_date          = 
| spouse              = 
| party               = ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਾਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ
| residence           = ਪਸਚਿਮ ਮੇਦਿਨੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]]
| alma_mater          = 
| profession          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| website             = 
| footnotes           = 
}}

'''ਮਮਤਾ ਭੂਨੀਆ''' [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mamata Bhunia Election Affidavit |url=https://affidavit.eci.gov.in/show-profile/MTE5Mw==/MTY=/MTA=/Mw==/QUM= |access-date=1 July 2021 |website=[[Election Commission of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mamata Bhunia is a TMC candidate from Daspur constituency in the 2021 |url=https://www.news18.com/assembly-elections-2021/west-bengal/mamata-bhunia-daspur-candidate-s25a230c003/ |access-date=1 July 2021 |website=[[News18]]}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਇੱਕ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]] ਹੈ,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=West Bengal Assembly Election Candidate Mamata Bhunia |url=https://www.ndtv.com/elections/west-bengal-assembly-election-candidates-list-2021/mamata-bhunia-25230-3 |access-date=1 July 2021 |website=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt; ਜੋ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2016|2016 ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਦਾਸਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2016 Winner Mamata Bhunia |url=https://www.hindustantimes.com/elections/west-bengal-assembly-election/daspur-2023150395 |access-date=1 July 2021 |website=[[Hindustan Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Burwan Assembly Constituency |url=https://www.business-standard.com/elections/west-bengal-assembly-election-2021/daspur-election-results-36_3420.html |access-date=1 July 2021 |website=[[Business Standard]]}}&lt;/ref&gt; 2021 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Daspur, West Bengal Assembly election result 2021 |url=https://www.indiatoday.in/elections/story/daspur-west-bengal-assembly-election-result-2021-live-updates-1797310-2021-05-02 |access-date=1 July 2021 |website=[[India Today]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mamata Bhunia - दासपुर विधानसभा चुनाव 2021 परिणाम |url=https://www.amarujala.com/election/vidhan-sabha-elections/west-bengal/candidates/mamata-bhunia-aitc-2021-daspur-249-west-bengal |access-date=1 July 2021 |website=[[Amar Ujala]]}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}{{ਆਧਾਰ}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>ouwlb916gxxaqkv4sk3weryah5slyi0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕੇ. ਵੀ. ਉਸ਼ਾਸ਼ਰੀ ਚਰਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199086</id>
    <revision>
      <id>849568</id>
      <parentid>838723</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10735" sha1="r8310qgtu2271fc873vd5j1iz9kus0u" xml:space="preserve">{{Cleanup infobox}}{{Infobox officeholder
| name                = K. V. Ushashri Charan
| image               = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1976|07|16|df=y}}
| birth_place         = [[Rayadurgam]], [[Andhra Pradesh]]
| residence           = [[Kalyandurg]], Andhra Pradesh
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[YSR Congress Party]] (since 2014)
| otherparty          = [[Telugu Desam Party]] (until 2014)
| office              = [[Ministry of Women and Child Welfare|Minister of Women and Child Welfare]]; [[Ministry of Disabled &amp; Senior Citizen Welfare (Andhra Pradesh)|Disabled and Senior Citizen Welfare]]&lt;br /&gt;[[Government of Andhra Pradesh]]
| term_start          = 11 April 2022
| term_end            = 4 June 2024
| governor            = [[Biswabhusan Harichandan]]&lt;br /&gt;[[S. Abdul Nazeer]]
| 1blankname          = Chief Minister
| 1namedata           = [[Y. S. Jagan Mohan Reddy]]
| predecessor         = [[Taneti Vanitha]]
| successor           = [[Gummadi Sandhya Rani]] (as Minister of Women and Child Welfare)&lt;br /&gt;[[Dola Sree Bala Veeranjaneya Swamy]] (as Minister of Disabled and Senior Citizen Welfare)
| office1             = [[Member of Legislative Assembly (India)|Member of Legislative Assembly]], [[Andhra Pradesh Legislative Assembly|Andhra Pradesh]]
| termstart1          = 2019
| termend1            = 2024
| constituency1       = [[Kalyandurg Assembly constituency|Kalyandurg]]
| predecessor1        = Vunnam Hanumantharaya Chowdary
| successor1          = [[Amilineni Surendra Babu]]
| alma_mater          = 
| spouse              = Sri Charan Reddy
| parents             = Kuruba Virupakshappa&lt;br /&gt;K. V. Ratnamma
| children            = 2
| occupation          = Politician
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 
| year                = 
| source              = 
}}

'''ਕੇ. ਵੀ. ਉਸ਼ਾਸ਼ਰੀ ਚਰਨ''' (16 ਜੁਲਾਈ 1976) [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-04-10 |title=Ushashri Charan: కంచుకోటను బద్దలు కొట్టి.. మంత్రి వర్గంలో.. |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/andhra-pradesh/ap-new-cabinet-minister-ushashri-charan-profile-1447826 |access-date=2023-12-11 |website=Sakshi |language=te}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 April 2022 |title=Portfolios allotted for new ministers in Jagan's cabinet |url=https://www.telugubulletin.com/portfolios-allotted-for-new-ministers-in-jagans-cabinet-157278 |access-date=20 April 2022 |website=TeluguBulletin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Network |first=Newsmeter |date=11 April 2022 |title=AP Cabinet: 25 ministers sworn in |url=https://newsmeter.in/top-stories/ap-cabinet-25-ministers-sworn-in-694137 |access-date=20 April 2022 |website=newsmeter.in |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਵਾਈਐੱਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੰਤਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਲਿਆਣਦੁਰਗ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Women in Legislature - Andhra Pradesh Legislature - Liferay DXP |url=https://aplegislature.org/web/aplegislature/women-in-legislature |access-date=2023-12-11 |website=aplegislature.org |archive-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116180249/https://aplegislature.org/web/aplegislature/women-in-legislature |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 May 2019 |title=Kalyandurg Election Results 2019 Live Updates |url=https://www.news18.com/news/politics/kalyandurg-election-results-2019-live-updates-winner-loser-leading-trailing-2154919.html |website=News18}}&lt;/ref&gt; 

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਉਸ਼ਾਸ਼ਰੀ ਚਰਨ ਦਾ ਜਨਮ 1976 ਵਿੱਚ ਰਾਇਦੁਰਗਮ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕੇ. ਵੀ. ਰਤਨਾਮਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਕੁਰੂਬਾ ਵਿਰੂਪਕਸ਼ੱਪਾ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਚਰਨ ਰੈੱਡੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ, ਜਯਾਨਾ ਸ਼੍ਰੀਚਰਣ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਿਵਿਜੀਤ ਸ਼੍ਰੀਚਰਣ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-04-10 |title=Ushashri Charan: కంచుకోటను బద్దలు కొట్టి.. మంత్రి వర్గంలో.. |url=https://www.sakshi.com/telugu-news/andhra-pradesh/ap-new-cabinet-minister-ushashri-charan-profile-1447826 |access-date=2023-12-11 |website=Sakshi |language=te}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 Telugu-language sources (te)]]&lt;/ref&gt; ਬੀ. ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਐੱਮ. ਉਸ ਨੇ ਜੀਵਨ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ. ਡੀ. ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਐਸਕੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਨ ਐਟਮੋਸਫੈਰਿਕ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਗਲੋਬਲ ਵਾਰਮਿੰਗ ਤੋਂ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ [[ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ|ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਸੂਬਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 December 2014 |title=TDP leader jumps into YSRCP - TeluguMirchi.com |url=http://www.telugumirchi.com/en/politics/shocking-tdp-leader-jumps-into-ysrcp.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605050610/http://www.telugumirchi.com/en/politics/shocking-tdp-leader-jumps-into-ysrcp.html |archive-date=5 June 2019 |access-date=5 June 2019}}&lt;/ref&gt; ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਵਾਈਐੱਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TDP General Secretary Usha sree Charan joins YSRCP - Timesofap.com |url=http://timesofap.com/politics/tdp-general-secretary-usha-sree-charan-joins-ysrcp-98589.html |website=timesofap.com }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 2019 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਕਲਿਆਣਦੁਰਗ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲਡ਼ੀ ਅਤੇ ਐਮਐਲਏ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 19896 ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਟੀਡੀਪੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਉਮਾ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨਾਇਡੂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=M |first=Sambasiva Rao |date=17 March 2019 |title=YSRCP releases the list of candidates contesting for Assembly and Parliament |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/ysrcp-releases-the-list-of-candidates-contesting-for-assembly-and-parliament-512795 |website=www.thehansindia.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/elections/andhra-pradesh-assembly-polls-2019/story/andhra-pradesh-assembly-election-2019-results-winners-list-names-of-winning-candidates-of-bjp-congress-npp-1532110-2019-05-23|title=Andhra Pradesh Assembly Election 2019 Results: Full Winners List|work=India Today|agency=Ist}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kalyandurg Constituency Winner List in AP Elections 2019 &amp;#124; Kalyandurg Constituency Election Results 2019 |url=https://m.sakshi.com/election-2019/en/results/andhra_pradesh/constituency/kalyandurg |website=m.sakshi.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Women in Legislature |url=https://aplegislature.org/web/aplegislature/women-in-legislature |website=aplegislature.org |access-date=2025-06-27 |archive-date=2021-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210116180249/https://aplegislature.org/web/aplegislature/women-in-legislature |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਵਿੱਚ, ਕੈਬਨਿਟ ਫੇਰਬਦਲ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਿਟੀਜ਼ਨ ਵੈਲਫੇਅਰ ਲਈ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=India |first=The Hans |date=12 April 2022 |title=CM YS Jagan impressed by oratory skills of Ushashri Charan |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/cm-ys-jagan-impressed-by-oratory-skills-of-ushashri-charan-737653 |access-date=20 April 2022 |website=www.thehansindia.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 April 2022 |title=CM YS Jagan Gives Key Portfolios in AP Cabinet to Women |url=https://english.sakshi.com/news/amaravati/cm-ys-jagan-gives-key-portfolios-ap-cabinet-women-153458 |access-date=20 April 2022 |website=Sakshi Post |language=en |archive-date=13 ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413092621/https://english.sakshi.com/news/amaravati/cm-ys-jagan-gives-key-portfolios-ap-cabinet-women-153458 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/buggana-retains-finance-vanithagets-home/article65311357.ece|title=Buggana retains finance, Vanitha gets Home|last=Staff Reporter|date=11 April 2022|work=The Hindu|access-date=20 April 2022|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 April 2022 |title=AP's 4 women ministers hold key portfolios in new Cabinet |url=https://newsmeter.in/top-stories/aps-4-women-ministers-hold-key-portfolios-in-new-cabinet-694145}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 April 2022 |title=AP Cabinet: 25 ministers sworn in |url=https://newsmeter.in/top-stories/ap-cabinet-25-ministers-sworn-in-694137 |access-date=20 April 2022 |website=newsmeter.in |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1976]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੀਡਰ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>r8310qgtu2271fc873vd5j1iz9kus0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰਾਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199126</id>
    <revision>
      <id>849614</id>
      <parentid>812561</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7064" sha1="8qeqh7gxlvyoujdfussyeqr9fo0qs67" xml:space="preserve">
'''ਰਾਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ''' (ਜਨਮ 2 ਸਤੰਬਰ 1959) [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rama Biswas, CPI-M MLA from Ranaghat Dakshin - Our Neta |url=https://ourneta.com/neta/rama-biswas/?utm_source=chatgpt.com |access-date=2025-05-10 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਰਾਣਾਘਾਟ ਦੱਖਣ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ranaghat Dakshin Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/ranaghatdakshin-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-05-10 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-07 |title=West Bengal Assembly election 2021, Ranaghat Dakshin (SC) profile: TMC's Barnali Dey to contest from seat this year |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-ranaghat-dakshin-sc-profile-tmcs-barnali-dey-to-contest-from-seat-this-year-9389891.html |access-date=2025-05-10 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨਗਰ, ਰਾਣਾਘਾਟ, ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਵਰਗੀ ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਨਾਥ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rama Biswas(Communist Party of India (Marxist)(CPI(M))):Constituency- RANAGHAT DAKSHIN (SC)(NADIA) - Affidavit Information of Candidate: |url=http://www.myneta.info/WestBengal2021/candidate.php?candidate_id=1076 |access-date=2025-05-10 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਣਾਘਾਟ ਦੱਖਣ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-02 |title=Ranaghat Dakshin Election Result 2021 LIVE: BJP's Mukut Mani Adhikari snatches Ranaghat Dakshin seat from CPI(M) - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/politics/ranaghat-dakshin-election-result-2021-live-how-to-check-ranaghat-dakshin-assembly-vidhan-sabha-election-winners-losers-vote-margin-news-updates-9141231.htm |access-date=2025-05-10 |website=CNBCTV18 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 104,159 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਅਬੀਰ ਰੰਜਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ 17,253 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ranaghat Dakshin Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/ranaghatdakshin-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-05-10 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IndiaVotes AC Summary: Ranaghat Dakshin (SC) 2016 |url=https://www.indiavotes.com/ac/summary/36757 |access-date=2025-05-10 |website=IndiaVotes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |title=Ranaghat-dakshin Election Results 2021 LIVE, Vote Counting, Leading, Trailing , Winners West bengal Ranaghat-dakshin Constituency Election News LIVE |url=https://news.abplive.com/elections/west-bengal-election-results-2021/wb-ranaghat-dakshin-constituency-90.html |access-date=2025-05-10 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ 2021 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹਿ ਸਕੀ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਮਣੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਬਰਨਾਲੀ ਡੇ ਰਾਏ ਨੂੰ 16,515 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ 15,124 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-02 |title=Ranaghat Uttar Purba, West Bengal Assembly election result 2021 |url=https://www.indiatoday.in/elections/story/ranaghat-uttar-purba-west-bengal-assembly-election-result-2021-live-updates-1797169-2021-05-01 |access-date=2025-05-10 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ 2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਣਾਘਾਟ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਚੋਣ ਲਡ਼ੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜੇਤੂ ਜਗਨਨਾਥ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ ਰੂਪਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ' ਤੇ ਰਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ranaghat Constituency Lok Sabha Election Result: Candidates Profiles, Map, Total Votes, Past Results {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/lok-sabha-constituencies/west-bengal/ranaghat |access-date=2025-05-10 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>8qeqh7gxlvyoujdfussyeqr9fo0qs67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਿਖਾ ਚੈਟਰਜੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199139</id>
    <revision>
      <id>849646</id>
      <parentid>847688</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3617" sha1="jk0p03azlohb0hx7i890n8hlfvqn3vi" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਸਿਖਾ ਚੈਟਰਜੀ
| image               = 
| caption             = 
| office              = [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 2 ਮਈ 2021
| term_end            = 
| constituency        = [[ਦਬਗ੍ਰਾਮ-ਫੁਲਬਾੜੀ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਦਬਗ੍ਰਾਮ-ਫੁਲਬਾੜੀ]]
| predecessor         = [[ਗੌਤਮ ਦੇਬ]]
| successor           = 
| birth_place         = 
| birth_date          = 
| spouse              = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| residence           = [[ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]]
| alma_mater          = 
| education           = 12th ਪਾਸ
| profession          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| website             = 
| footnotes           = 
}}

'''ਸਿਖਾ ਚੈਟਰਜੀ''' [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਮਈ 2021 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਲਪਾਈਗੁੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਾਬਗ੍ਰਾਮ-ਫੁਲਬਾਰੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦਿੱਗਜ ਮੰਤਰੀ ਗੌਤਮ ਦੇਬ ਨੂੰ 27,593 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਗੰਜ ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਮਤੀ ਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਨੇਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਨੇਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sikha Chatterjee (Criminal &amp; Asset Declaration) |url=https://myneta.info/WestBengal2021/candidate.php?candidate_id=1208 |access-date=2021-05-15 |website=My Neta.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Development vs identity in Gautam Deb's constituency |url=https://www.telegraphindia.com/west-bengal/west-bengal-assembly-elections-2021-development-vs-identity-in-gautam-debs-constituency/cid/1812817 |access-date=2021-05-15 |website=The Telegraph India |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dabgram-Fulbari, West Bengal Assembly election result 2021 |url=https://www.indiatoday.in/elections/story/dabgram-fulbari-west-bengal-assembly-election-result-2021-live-updates-1797102-2021-05-02 |access-date=2021-05-15 |website=The India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BJP weathers TMC storm in north Bengal By Bappaditya Chatterjee |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/bjp-weathers-tmc-storm-in-north-bengal-by-bappaditya-chatterjee/2077409 |access-date=2021-05-15 |website=The Outlook India |language=en |archive-date=2021-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210515054547/https://www.outlookindia.com/newsscroll/bjp-weathers-tmc-storm-in-north-bengal-by-bappaditya-chatterjee/2077409 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>jk0p03azlohb0hx7i890n8hlfvqn3vi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਨੁਰਾਧਾ ਚਵਾਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199153</id>
    <revision>
      <id>849545</id>
      <parentid>812334</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6469" sha1="6pazfsuf1kb1uiyl5x3ojkeubzi89jx" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਅਨੁਰਾਧਾ ਚਵਾਨ 
| image               = 
| width               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| nationality         = ਭਾਰਤੀ
| office              = [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| term_start          = ਨਵੰਬਰ2024
| constituency        = [[ਫੁਲੰਬਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਾ|ਫੁਲੰਬਰੀ]]
| predecessor         = [[ਹਰੀਭਾਊ ਬਾਗੜੇ]]
| office1             = 
| termstart1          = 
| termend1            = 
| predecessor1        = 
| successor1          = 
| birth_name          = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| residence           = 
| website             = 
| parents             = 
| spouse              = 
| children            = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| profession          = 
| alma_mater          = 
| date                = 
| year                = 
| signature           = 
| bodyclass           = 
}}

'''ਅਨੁਰਾਧਾ ਅਤੁਲ ਚਵਾਨ''' (ਜਨਮ 1972&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Anuradha Atul Chavan(Nationalist Congress Party(NCP)):Constituency- PHOLAMBARI(AURANGABAD) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=1095 |access-date=2024-11-26 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;) [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਫੁਲੰਬਰੀ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=23 November 2024 |title=BJP candidate Anuradha Chavan defeats Congress candidate Vilas Autade by 32K votes |url=https://www.lokmattimes.com/aurangabad/bjp-candidate-anuradha-chavan-defeats-congress-candidate-vilas-autade-by-32k-votes/ |access-date=23 November 2024 |website=Lokmat Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=23 November 2024 |title=Maharashtra polls: 21 women among 288 winning candidates, only 1 in Oppn |url=https://www.business-standard.com/elections/maharashtra-elections/maharashtra-polls-21-women-among-288-winning-candidates-only-1-in-oppn-124112301164_1.html |access-date=23 November 2024 |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=C |first=S |date=23 November 2024 |title=Phulambri Election Result 2024 LIVE: Anuradha Atul Chavan of BJP wins |url=https://www.news18.com/elections/phulambri-election-result-2024-live-leading-winner-mla-9130051.html |access-date=23 November 2024 |website=News18}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਅਨੁਰਾਧਾ ਫੁਲੰਬੜੀ, ਛਤਰਪਤੀ ਸੰਭਾਜੀਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਣੇ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀ, ਅਤੁਲ ਚਵਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/114438536.cms?utm_source=contentofinterest&amp;utm_medium=text&amp;utm_campaign=cppst|title=Phulambri BJP candidate Anuradha faces challenges from within party|date=2024-10-22|work=The Times of India|access-date=2024-11-26|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਡਾ. ਬਾਬਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਬੇਡਕਰ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਔਰੰਗਾਬਾਦ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Anuradha Atul Chavan(Nationalist Congress Party(NCP)):Constituency- PHOLAMBARI(AURANGABAD) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=1095 |access-date=2024-11-26 |website=www.myneta.info}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.myneta.info/maharashtra2014/candidate.php?candidate_id=1095 &quot;Anuradha Atul Chavan(Nationalist Congress Party(NCP)):Constituency- PHOLAMBARI(AURANGABAD) - Affidavit Information of Candidate&quot;]. ''www.myneta.info''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;26 November&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਹ ਇੱਕ ਬਿਊਟੀ ਪਾਰਲਰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਸੀ।

== ਕਰੀਅਰ ==
ਅਨੁਰਾਧਾ ਨੇ 2024 ਦੀਆਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਫੁਲੰਬਰੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 135,046 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਔਤਾਡੇ ਵਿਲਾਸ ਕੇਸ਼ਵਰਾਓ ਨੂੰ 32,501 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-11-23 |title=Phulambri, Maharashtra Assembly Election Results 2024 Highlights: BJP's Anuradha Atul Chavan wins Phulambri with 135046 votes |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/story/phulambri-maharashtra-assembly-election-results-2024-live-updates-maelb-2638214-2024-11-23 |access-date=2024-11-26 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Phulambri Election Result 2024 LIVE: Anuradha Atul Chavan of BJP wins |url=https://www.news18.com/elections/phulambri-election-result-2024-live-leading-winner-mla-9130051.html |access-date=2024-11-26 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>6pazfsuf1kb1uiyl5x3ojkeubzi89jx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੁੜੀਆ ਕਥੇਰੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199158</id>
    <revision>
      <id>849567</id>
      <parentid>812339</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4849" sha1="bwmop2q4245pz54sah8q9efoar6go2k" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਗੁੜੀਆ ਕਥੇਰੀਆ
| birth_date          = {{birth date and age|df=yes|1976|1|15}}
| birth_place         = [[ਕਾਨਪੁਰ]], ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
| constituency        = [[ਔਰਈਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਔਰਈਆ]]
| office              = [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਮੈਂਬਰ]] of 
| term_start          = ਮਾਰਚ 2022
| term_end            = 
| predecessor         = [[ਰਮੇਸ਼ ਦਿਵਾਕਰ]]
| successor           = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| profession          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
}}

'''ਗੁੜੀਆ ਕਥੇਰੀਆ''', ਜਿਸਨੂੰ '''ਗੁੜੀਆ ਦੇਵੀ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਔਰਈਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਔਰਈਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 18ਵੀਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Members of Uttar Pradesh Legislative Assembly |url=https://uplegisassembly.gov.in/Members/main_members_en.aspx#/Data/18204/18 |publisher=[[Uttar Pradesh Legislative Assembly]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gudiya Katheriya |url=https://prsindia.org/mlatrack/gudiya-katheriya |publisher=[[PRS Legislative Research]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gudiya Katheriya, BJP MLA from Auraiya |url=https://ourneta.com/neta/gudiya-katheriya/ |website=ourneta.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=गुडिया कठेरिया – औरैया (एससी) विधानसभा चुनाव 2022 परिणाम |url=https://www.amarujala.com/election/vidhan-sabha-elections/uttar-pradesh/candidates/gudiya-katheriya-bjp-2022-auraiya-178-uttar-pradesh |publisher=[[Amar Ujala]] |language=hi}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;UPLA&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gudiya Katheriya(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- AURAIYA (SC)(AURAIYA) |url=https://www.myneta.info/uttarpradesh2022/candidate.php?candidate_id=1603 |website=myneta.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सिकंदरा की चुनावी चर्चा:गुड़िया कठेरिया ने मायके पहुंचकर माता-पिता का लिया आशीर्वाद,बोली- मां-बाप के आशीर्वाद से मिली जीत |url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/kanpur-dehat/sikandra/news/sikandras-election-discussion-gudiya-katheria-reached-her-maternal-home-and-took-the-blessings-of-her-parents-said-victory-was-achieved-with-the-blessings-of-parents-129500127.html |publisher=[[Dainik Bhaskar]] |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ==
ਗੁੜੀਆ ਕਥੇਰੀਆ ਦਾ ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1976 ਨੂੰ [[ਕਾਨਪੁਰ]], ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਕਥੇਰੀਆ ਦੇ ਇੱਕ [[ਹਿੰਦੂ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Members of Uttar Pradesh Legislative Assembly |url=https://uplegisassembly.gov.in/Members/main_members_en.aspx#/Data/18204/18 |publisher=[[Uttar Pradesh Legislative Assembly]]}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://uplegisassembly.gov.in/Members/main_members_en.aspx#/Data/18204/18 &quot;Members of Uttar Pradesh Legislative Assembly&quot;]. [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ|Uttar Pradesh Legislative Assembly]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 1990 ਵਿੱਚ ਮੁਕੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* [[18ਵੀਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]
* [[ਔਰਈਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]]
* [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>bwmop2q4245pz54sah8q9efoar6go2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਭਾਵਨਾ ਬੋਹਰਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199174</id>
    <revision>
      <id>849594</id>
      <parentid>835481</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3364" sha1="3x2hgte3krowonq9rngelf4i3sm4d62" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਭਾਵਨਾ ਬੋਹਰਾ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1982|08|24|df=y}}
| birth_place         = ਰਣਵੀਰਪੁਰ, [[ਕਾਵਾਰਧਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਛਤੀਸਗੜ੍ਹ]], [[ਭਾਰਤ]]
| birth_name          = 
| residence           = 
| party               = {{flagicon image|BJP flag.svg}} [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| occupation          = ਬਿਜ਼ਨੈਸ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ
| nationality         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| spouse              = ਮਨੀਸ਼ ਬੋਹਰਾ
| children            = 2
| education           = 
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 
| year                = 
| source              = 
| office              = Member of [[Chhattisgarh Legislative Assembly]]
| term_start          = 3 ਦਸੰਬਰ 2023
| term_end            = 
| predecessor         = ਮਮਤਾ ਚੰਦਰਾਕਾਰ
| successor           = 
| constituency        = [[ਪੰਡਰਿਆ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਪੰਡਰਿਆ]]
}}

'''ਭਾਵਨਾ ਬੋਹਰਾ''' (ਜਨਮ 24 ਅਗਸਤ 1982) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੰਡਾਰੀਆ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-03 |title=Pandariya Assembly Election Results 2023 highlights: BJP's Bhawna Bohra wins Pandariya with 120847 votes |url=https://www.indiatoday.in/elections/chhattisgarh/pandariya-assembly-result-26071 |access-date=2024-07-03 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-04 |title=Chhattisgarh Election Result: BJP की सबसे अमीर विधायक भावना बोहरा ने जीतने पर कही बड़ी बात |url=https://mpcg.ndtv.in/videos/chhattisgarh-election-result-bjp-s-richest-mla-bhavana-bohra-said-a-big-thing-on-winning-743351 |access-date=2024-07-03 |website=NDTV MPCG |language=hi |archive-date=2025-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250225224006/https://mpcg.ndtv.in/videos/chhattisgarh-election-result-bjp-s-richest-mla-bhavana-bohra-said-a-big-thing-on-winning-743351 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-10-18 |title=BJP MLA Bhavna Bohra Biography in Hindi |url=https://npg.news/politics/bjp-mla-bhavna-bohra-biography-in-hindi-bjp-vidhayak-bhavna-bohra-ka-jivan-parichay-1251221 |access-date=2024-07-03 |website=npg |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>3x2hgte3krowonq9rngelf4i3sm4d62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਨੰਦਿਤਾ ਚੌਧਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199193</id>
    <revision>
      <id>849580</id>
      <parentid>812465</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2836" sha1="jtkqgel6eqrd3ykspejnggf03gj9572" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਨੰਦਿਤਾ ਚੌਧਰੀ 
| image               = 
| width               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| nationality         = ਭਾਰਤੀ
| office              = Member of the [[West Bengal Legislative Assembly]]
| term_start          = ਮਈ 2021
| constituency        = [[Howrah Dakshin (Vidhan Sabha constituency)|Howrah Dakshin]]
| predecessor         = [[Brojo Mohan Mazumdar]]
| office1             = 
| termstart1          = 
| termend1            = 
| predecessor1        = 
| successor1          = 
| birth_name          = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| residence           = 
| website             = 
| spouse              = 
| children            = 
| party               = [[All India Trinamool Congress|Trinamool Congress]]
| profession          = 
| alma_mater          = 
| date                = 
| year                = 
| signature           = 
| bodyclass           = 
}}

'''ਨੰਦਿਤਾ ਚੌਧਰੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਹਾਵੜਾ ਦਕਸ਼ਿਨ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 May 2021 |title=West Bengal assembly election 2021: Full list of winners |url=https://www.financialexpress.com/india-news/west-bengal-assembly-election-2021-full-list-of-winners/2243718/ |access-date=8 May 2021 |publisher=Financial Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 May 2021 |title=Howrah Dakshin Election Result 2021 Live Updates: Nandita Chowdhury of TMC wins |url=https://www.news18.com/news/politics/howrah-dakshin-election-result-2021-live-updates-howrah-dakshin-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-3694499.html |access-date=8 May 2021 |publisher=News18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10  April 2021 |title=West Bengal assembly elections: Contestants peddle ‘change’  as poor infra continues to ail Howrah |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/contestants-peddle-change-as-poor-infra-continues-to-ail-howrah/articleshow/81995377.cms |access-date=8 May 2021 |website=Jhimli Mukherjee Pandey |publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>jtkqgel6eqrd3ykspejnggf03gj9572</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰਾਮਸੀਆ ਭਾਰਤੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199200</id>
    <revision>
      <id>849616</id>
      <parentid>812513</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6734" sha1="mvq2xo1r2heamq9rz63f1ioy12zhtj5" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder|
| office              = [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ|ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ]]
| image               = Ramsiya Bharti Portrait.jpg
| constituency        = [[ਮਲਹਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮਲਹਾਰਾ]]
| birth_date          = {{birth date and age|df=yes|1986|4|1}}
| term_start          = 2023
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
| birth_place         = ਬਾਮਨੀ ਘਾਟ, [[ਬੜਾ ਮਲਹੇਰਾ]]
| caption             = 2023 ਵਿੱਚ ਰਾਮਸੀਆ ਭਾਰਤੀ
| parents             = ਸਵਾਮੀ ਪ੍ਰਸਾਦ ਰਾਜਪੂਤ
}}

'''ਰਾਮਸੀਆ [[ਭਾਰਤ]]''' (ਜਨਮ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1986) ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਛਤਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਲਹਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 2023 ਦੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abplive.com/states/madhya-pradesh/mp-election-result-after-uma-bharti-from-malehra-seat-now-another-sadhvi-ramsiya-bharti-becomes-mla-2557207|title=2003 में जिस सीट से जीत CM बनी थीं उमा भारती, वहां से MLA बनी एक और साध्वी, BJP की जगह कांग्रेस चुनने की बताई ये वजह|work=[[ABP News]]|publication-date=10 Dec 2023|language=Hindi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends &amp; Results Dec-2023 Assembly Constituency 53 - Malehra (Madhya Pradesh) |url=https://results.eci.gov.in/AcResultGenDecNew2023/candidateswise-S1253.htm |website=Election Commission of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://prsindia.org/mlatrack/bahin-ramsiya-bharti|title=MLAs, Madhya Pradesh, 16th Assembly (2023 to 2028), Bahin Ramsiya Bharti|work=PRS Legislative Research}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/the-congress-s-soft-hindutva-face-in-mp-1730555-2020-10-11|title=The Congress's soft Hindutva face in MP|work=[[India Today]]}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਭਾਰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ ਬਾਮਨੀ ਘਾਟ, ਬਡ਼ਾ ਮਾਲੇਹਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। 7 ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਵਚਨਾ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੜਾ ਮਾਲੇਹਰਾ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=July 2024}}

== ਕਰੀਅਰ ==
[[ਤਸਵੀਰ:Ramsiya_Bharti_Standing_Portrait.jpg|thumb|2023 ਵਿੱਚ ਰਾਮਸੀਆ ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਈ ਤਸਵੀਰ]]
ਭਾਰਤੀ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/the-congress-s-soft-hindutva-face-in-mp-1730555-2020-10-11|title=The Congress's soft Hindutva face in MP|work=[[India Today]]}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/the-congress-s-soft-hindutva-face-in-mp-1730555-2020-10-11 &quot;The Congress's soft Hindutva face in MP&quot;]. ''[[ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ|India Today]]''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਹ 2023 ਵਿੱਚ ਮਲਹਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=General Election to Assembly Constituencies: Trends &amp; Results Dec-2023 Assembly Constituency 53 - Malehra (Madhya Pradesh) |url=https://results.eci.gov.in/AcResultGenDecNew2023/candidateswise-S1253.htm |website=Election Commission of India}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://results.eci.gov.in/AcResultGenDecNew2023/candidateswise-S1253.htm &quot;General Election to Assembly Constituencies: Trends &amp; Results Dec-2023 Assembly Constituency 53 - Malehra (Madhya Pradesh)&quot;]. ''Election Commission of India''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਪ੍ਰਦਿਊਮਨ ਸਿੰਘ ਲੋਧੀ ਨੂੰ 21,532 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://results.eci.gov.in/AcResultGenDecNew2023/candidateswise-S1253.htm|title=Madya Pradesh Assembly Election Results 2023 - Malhara|date=3 December 2023|work=|access-date=6 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250306061752/https://results.eci.gov.in/AcResultGenDecNew2023/candidateswise-S1253.htm|archive-date=6 March 2025|publisher=Election Commission of India|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/madhya-pradesh/constituency-show/malhara|title=Malhara Constituency Election Results 2023|date=3 December 2023|access-date=6 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250306061759/https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/madhya-pradesh/constituency-show/malhara|archive-date=6 March 2025|publisher=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ 2020 ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਉਪ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਮਲਹਾਰਾ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chief Electoral Officer, MP |url=https://ceomadhyapradesh.nic.in/ByeElection_2020.aspx}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>mvq2xo1r2heamq9rz63f1ioy12zhtj5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਸਤੂਰੀ ਦਾਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199212</id>
    <revision>
      <id>849559</id>
      <parentid>812626</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7652" sha1="6tnxzzsp8p4qo713ypgatrur1q0arnt" xml:space="preserve">{{Reflist}}'''ਕਸਤੂਰੀ ਦਾਸ''' (1953 – 2018)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kasturi Das(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- MAHESHTALA(SOUTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=1532 |access-date=2025-04-22 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਤਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ 2011 ਅਤੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2016|2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Maheshtala Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/maheshtala-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-04-22 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt; 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਉਪ-ਚੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੁਲਾਲ ਦਾਸ ਨੇ ਜਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html|title=Trinamool wins Maheshtala assembly bypoll with big margin|date=2018-05-31|work=Hindustan Times|access-date=2025-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109032526/https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html|archive-date=2020-11-09|language=en-us|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-06-01 |title=TMC retains Maheshtala Assembly seat with better margin, BJP distant second |url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/tmc-retains-maheshtala-assembly-seat-with-better-margin-bjp-distant-second-5199548/ |access-date=2025-04-22 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਦਾਸ ਵੈਸ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣੀ 24 ਪਰਗਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਹੇਸ਼ਤਲਾ ਤੋਂ, ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਦੁਲਾਲ ਦਾਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਆਮ ਪ੍ਰਸਾਦ ਗਰਲਜ਼ ਸਕੂਲ ਤੋਂ 8ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਧਿਅਮਿਕ ਬੋਰਡ ਦੇ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kasturi Das(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- MAHESHTALA(SOUTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=1532 |access-date=2025-04-22 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਦਾਸ ਨੇ 2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਤਲਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੇ ਸ਼ੇਖ ਮੁਹੰਮਦ ਇਸਰਾਈਲ ਨੂੰ 24,283 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Maheshtala Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/maheshtala-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-04-22 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਸੀਟ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੀਪੀਆਈ (ਐਮ) ਦੇ ਸਮਿਕ ਲਹਿਰੀ ਨੂੰ 12,452 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-30 |title=West Bengal Assembly election 2021, Maheshtala profile: TMC's Kasturi Das won seat in 2016 |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-maheshtala-profile-tmcs-kasturi-das-won-seat-in-2016-9194491.html |access-date=2025-04-22 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |title=Maheshtala Election Results 2021 LIVE, Vote Counting, Leading, Trailing, Winners West bengal Maheshtala Constituency Election News LIVE |url=https://news.abplive.com/elections/west-bengal-election-results-2021/wb-maheshtala-constituency-155.html |access-date=2025-04-22 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ਮੌਤ ===
ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 2018 ਵਿੱਚ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html|title=Trinamool wins Maheshtala assembly bypoll with big margin|date=2018-05-31|work=Hindustan Times|access-date=2025-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20201109032526/https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html|archive-date=2020-11-09|language=en-us|url-status=live}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20201109032526/https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html &quot;Trinamool wins Maheshtala assembly bypoll with big margin&quot;]. ''Hindustan Times''. 31 May 2018. Archived from [https://www.hindustantimes.com/india-news/trinamool-wins-mahestala-assembly-bypoll-with-big-margin/story-wQ6DyHNYhavUoioVlNdAgP.html the original] on 9 November 2020&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;22 April&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/trinamool-congress-set-for-record-victory-in-maheshtala-by-poll/article24043862.ece|title=Trinamool Congress set for record victory in Maheshtala by-poll|date=2018-05-31|work=The Hindu|access-date=2025-04-22|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2018]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1953]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>6tnxzzsp8p4qo713ypgatrur1q0arnt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੁਲਤਾ ਦਿਓ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199225</id>
    <revision>
      <id>849652</id>
      <parentid>812613</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4834" sha1="rgvjeb9vvbie30z7s1uignb4942xr4t" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਸੁਲਤਾ ਦਿਓ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = 
| birth_place         = ਜਜਪੁਰ
| residence           = ਭੁਬਨੇਸਵਰ
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], [[ਰਾਜ ਸਭਾ]]
| constituency        = [[ਓਡੀਸ਼ਾ]]
| term_start          = 2022
| predecessor         = 
| successor           = 
| party               = [[ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ]]
| spouse              = 
| children            = 1 ਬੇਟੀ
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 
| year                = 
| source              = 
}}

'''ਸੁਲਤਾ ਦਿਓ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ [[ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਓਡੀਸ਼ਾ|ਉੜੀਸਾ]] ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ, [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਓਡੀਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰ ਦੇ 'ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਕਤੀ' ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਬੀਜੇਡੀ ਦੀ ਬੁਲਾਰਾ ਵੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 June 2022 |title=Odisha: BJD to win all four Rajya Sabha seats unopposed |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/bjd-to-win-all-four-rajya-sabha-seats-unopposed/articleshow/91928028.cms |access-date=3 June 2022 |publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 May 2022 |title=Odisha: BJD picks four young faces for Rajya Sabha |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/odisha-bjd-picks-four-young-faces-for-rajya-sabha/articleshow/91867684.cms |access-date=3 June 2022 |publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/162-adivasi-villages-in-odisha-will-be-submerged-by-polavaram-as-bjd-is-paying-a-price-for-past-support-to-bjp-bjd-mp/article68497131.ece|title=162 Adivasi villages in Odisha will be submerged by Polavaram, as BJD is paying a price for past support to BJP: BJD MP|last=Singh|first=Vijaita|date=2024-08-07|work=The Hindu|access-date=2024-08-15|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-07-21 |title=4 women MPs in RS vice-chairpersons’ panel |url=https://indianexpress.com/article/india/4-women-mps-in-rs-vice-chairpersons-panel-8851329/ |access-date=2024-08-15 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ANI |date=2023-02-16 |title=BJP MLA Jaynarayan Mishra should be removed from Leader of Opposition post in Odisha Assembly for &quot;assaulting&quot; lady police officer: BJD MP Sulata Deo |url=https://theprint.in/india/bjp-mla-jaynarayan-mishra-should-be-removed-from-leader-of-opposition-post-in-odisha-assembly-for-assaulting-lady-police-officer-bjd-mp-sulata-deo/1377387/ |access-date=2024-08-15 |website=ThePrint |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mohanty |first=Debabrata |date=29 May 2022 |title=Naveen Patnaik rewards 51-year-old tribal critic with Rajya Sabha ticket |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/naveen-patnaik-rewards-51-year-old-tribal-critic-with-rajya-sabha-ticket-101653828233921.html |access-date=15 August 2024 |website=[[Hindustan Times]] |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 February 2024 |title=जानिए कौन हैं उड़ीसा की वो सांसद जिसने राज्यसभा में उठाई कुत्तों के हक की मांग |trans-title=Know who is the Odisha MP who raised the demand for the rights of dogs in the Rajya Sabha |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/india/odisha-rajya-sabha-mp-sualata-deo-raised-demands-rights-for-dog-know-all-about-it/articleshow/107451135.cms |access-date=2024-08-15 |website=[[Navbharat Times]] |language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 May 2022 |title=BJD announces candidates for 4 Rajya Sabha seats from Odisha |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjd-announces-candidates-for-4-rajya-sabha-seats-from-odisha-101653821563572.html |access-date=15 August 2024 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>rgvjeb9vvbie30z7s1uignb4942xr4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਚੌਹਾਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199238</id>
    <revision>
      <id>849613</id>
      <parentid>812656</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3717" sha1="ckuvkpwkic9ymytjs8pvzdlcryankkr" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = 
| name                = ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਚੌਹਾਨ
| image               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| constituency        = [[ਅਲੀਗੜ੍ਹ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਅਲੀਗੜ੍ਹ]] ([[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]])
| office              = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], [[ਲੋਕ ਸਭਾ]]
| term_start          = 2009
| term_end            = 2014
| predecessor         = [[ਬਿਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ]]
| successor           = [[ਸਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਗੌਤਮ]]
| office2             = 
| term2               = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1969|01|15}}
| birth_place         = [[ਛੇਰਟ]], [[ਅਲੀਗੜ੍ਹ]], ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ
| death_date          = 
| death_place         = 
| resting_place       = 
| resting_place_coordinates = 
| birth_name          = 
| party               = [[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]] (ਬੀਐਸਪੀ)
| otherparty          = &lt;!--For additional political affiliations--&gt;
| spouse              = [[ਠਾਕੁਰ ਜੈਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| partner             = &lt;!--For those with a domestic partner and not married--&gt;
| relations           = 
| children            = 4 ਪੁੱਤ
| residence           = [[ਅਲੀਗੜ੍ਹ]] ਅਤੇ [[ਨੋਇਡਾ]].
| alma_mater          = 
| occupation          = [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
| profession          = 
| cabinet             = 
| committees          = 
| portfolio           = 
| signature           = 
| signature_alt       = 
| source              = https://sansad.in/ls/members/biographyM/4271?from=members
}}

'''ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਚੌਹਾਨ''' ਭਾਰਤ ਦੀ 15ਵੀਂ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ [[ਅਲੀਗੜ੍ਹ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਲੀਗੜ੍ਹ]] ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ [[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]] (BSP) ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lok Sabha |url=http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4271 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090728055539/http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4271 |archive-date=2009-07-28 |website=164.100.47.132}}&lt;/ref&gt;

== ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
! ਤੋਂ
! ਨੂੰ
! ਸਥਿਤੀ
|-
| 01
| 2009
| ਮਿਤੀ
| 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ
|-
| 02
| 2009
| ਮਿਤੀ
| ਮੈਂਬਰ, ਰੇਲਵੇ ਕਮੇਟੀ
|-
|}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* ਭਾਰਤ ਦੀ 15ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2009–2014]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>ckuvkpwkic9ymytjs8pvzdlcryankkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਹਿਮੂਦਾ ਬੇਗਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199284</id>
    <revision>
      <id>849600</id>
      <parentid>831638</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2586" sha1="c99qy91swxiydvmfrqozcwhgdzvesak" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਮਹਿਮੂਦਾ ਬੇਗਮ
| office              = [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ 
| term_start      = 2011
| term_end        = 2016
| predecessor     = [[ਮਾਫੂਜਾ ਖ਼ਾਤੂਨ]]
| successor       = [[ਤੋਰਫ਼ ਹੁਸੈਨ ਮੰਡਲ]]
| constituency     = [[ਕੁਮਾਰਗੰਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਕੁਮਾਰਗੰਜ]]
| birth_date          =
| birth_place         = [[ਪੱਛਮੀ ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]]
| death_place         = 
| death_date          = 
| party               = [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
| alma_mater          = 
| relatives           = 
| education = 
}}
'''ਮਹਿਮੂਦਾ ਬੇਗਮ''' [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰਗੰਜ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਸੀ।

== ਕਰੀਅਰ ==
ਬੇਗਮ ਨੇ 2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੋਣ ਲੜੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁਮਾਰਗੰਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਲਈ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ, ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਫੂਜਾ ਖਾਤੂਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/west-bengal/2011/kumarganj/|title=Begam Mahamuda, Kumarganj, 2011|website=Latestly|access-date=3 July 2023|archive-date=2 ਜਨਵਰੀ 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260102185957/https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/west-bengal/2011/kumarganj/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>c99qy91swxiydvmfrqozcwhgdzvesak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰਾਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199299</id>
    <revision>
      <id>849617</id>
      <parentid>812813</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7538" sha1="6hfirxsmhdu5bctvw67hkx018ypkr5s" xml:space="preserve">
'''ਰਾਮਾ ਬਿਸਵਾਸ''' (ਜਨਮ 2 ਸਤੰਬਰ 1959)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rama Biswas, CPI-M MLA from Ranaghat Dakshin - Our Neta |url=https://ourneta.com/neta/rama-biswas/?utm_source=chatgpt.com |access-date=2025-05-10 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਰਾਣਾਘਾਟ ਦੱਖਣ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2016|2016 ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ]] ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ranaghat Dakshin Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/ranaghatdakshin-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-05-10 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-07 |title=West Bengal Assembly election 2021, Ranaghat Dakshin (SC) profile: TMC's Barnali Dey to contest from seat this year |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-ranaghat-dakshin-sc-profile-tmcs-barnali-dey-to-contest-from-seat-this-year-9389891.html |access-date=2025-05-10 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਬਿਸਵਾਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਨਗਰ, ਰਾਣਾਘਾਟ, ਨਾਦੀਆ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਵਰਗੀ ਗਿਆਨੇਂਦਰ ਨਾਥ ਬਿਸਵਾਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2012 ਵਿੱਚ ਨੇਤਾਜੀ ਸੁਭਾਸ਼ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rama Biswas(Communist Party of India (Marxist)(CPI(M))):Constituency- RANAGHAT DAKSHIN (SC)(NADIA) - Affidavit Information of Candidate: |url=http://www.myneta.info/WestBengal2021/candidate.php?candidate_id=1076 |access-date=2025-05-10 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਬਿਸਵਾਸ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਰਾਣਾਘਾਟ ਦੱਖਣ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-02 |title=Ranaghat Dakshin Election Result 2021 LIVE: BJP's Mukut Mani Adhikari snatches Ranaghat Dakshin seat from CPI(M) - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/politics/ranaghat-dakshin-election-result-2021-live-how-to-check-ranaghat-dakshin-assembly-vidhan-sabha-election-winners-losers-vote-margin-news-updates-9141231.htm |access-date=2025-05-10 |website=CNBCTV18 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 104,159 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਅਬੀਰ ਰੰਜਨ ਬਿਸਵਾਸ ਨੂੰ 17,253 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Ranaghat Dakshin Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/ranaghatdakshin-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-05-10 |website=resultuniversity.com}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://resultuniversity.com/election/ranaghatdakshin-west-bengal-assembly-constituency &quot;Ranaghat Dakshin Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency&quot;]. ''resultuniversity.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;10 May&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IndiaVotes AC Summary: Ranaghat Dakshin (SC) 2016 |url=https://www.indiavotes.com/ac/summary/36757 |access-date=2025-05-10 |website=IndiaVotes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |title=Ranaghat-dakshin Election Results 2021 LIVE, Vote Counting, Leading, Trailing, Winners West bengal Ranaghat-dakshin Constituency Election News LIVE |url=https://news.abplive.com/elections/west-bengal-election-results-2021/wb-ranaghat-dakshin-constituency-90.html |access-date=2025-05-10 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ 2021 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਹੀ ਰਹਿ ਸਕੀ। ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਕੁਟ ਮਣੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਬਰਨਾਲੀ ਡੇ ਰਾਏ ਨੂੰ 16,515 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾ ਕੇ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ। ਬਿਸਵਾਸ ਸਿਰਫ਼ 15,124 ਵੋਟਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-02 |title=Ranaghat Uttar Purba, West Bengal Assembly election result 2021 |url=https://www.indiatoday.in/elections/story/ranaghat-uttar-purba-west-bengal-assembly-election-result-2021-live-updates-1797169-2021-05-01 |access-date=2025-05-10 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ 2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਣਾਘਾਟ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜੇਤੂ ਜਗਨਨਾਥ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਰੁਪਾਲੀ ਬਿਸਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ranaghat Constituency Lok Sabha Election Result: Candidates Profiles, Map, Total Votes, Past Results {{!}} Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/lok-sabha-constituencies/west-bengal/ranaghat |access-date=2025-05-10 |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>6hfirxsmhdu5bctvw67hkx018ypkr5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬਿਮਲਾ ਚੌਧਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199322</id>
    <revision>
      <id>849590</id>
      <parentid>813213</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7160" sha1="81ay9cxnoupndqqf2xcdb7s6sjo9uot" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਬਿਮਲਾ ਚੌਧਰੀ
| image               = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| office              = [[ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ 
| constituency        = [[ਪਟੌਦੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਾ|ਪਟੌਦੀ]]
| term_start          = 2024
| successor           = 
| predecessor         = [[ਸਤਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਰਾਵਾਤਾ]]
| constituency1       = [[ਪਟੌਦੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਾ|ਪਟੌਦੀ]]
| termstart1          = 2014
| termend1            = 2019
| predecessor1        = ਗੰਗਾ ਰਾਮ
| successor1          = [[ਸਤਿਆ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਜਰਾਵਾਤਾ]]
| birth_date          = {{birth date and age|df=yes|1967|07|23}}
| birth_place         = 
| spouse              = ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੰਦ
| children            = 3
}}

'''ਬਿਮਲਾ ਚੌਧਰੀ''' (ਜਨਮ 1967)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bimla Chaudhary(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- PATAUDI (SC)(GURUGRAM) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/Haryana2024/candidate.php?candidate_id=210 |access-date=2025-04-20 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਹਰਿਆਣਾ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਟੌਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ [[ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Haryana Vidhan Sabha MLA |url=http://haryanaassembly.gov.in/MLADetails.aspx?MLAID=899 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224150153/http://www.haryanaassembly.gov.in/MLADetails.aspx?MLAID=899 |archive-date=24 December 2017 |access-date=9 January 2017 |publisher=haryanaassembly.gov.in}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਚੌਧਰੀ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਗੁਰੂਗ੍ਰਾਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਪੁਰ ਤੋਂ ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਵਰਗੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਚੰਦ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਓਪਨ ਸਕੂਲਿੰਗ ਤੋਂ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 2018 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bimla Chaudhary(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- PATAUDI (SC)(GURUGRAM) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/Haryana2024/candidate.php?candidate_id=210 |access-date=2025-04-20 |website=www.myneta.info}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.myneta.info/Haryana2024/candidate.php?candidate_id=210 &quot;Bimla Chaudhary(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- PATAUDI (SC)(GURUGRAM) - Affidavit Information of Candidate:&quot;]. ''www.myneta.info''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;20 April&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਚੌਧਰੀ ਨੇ 2024 ਦੀਆਂ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪਟੌਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 98,519 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਪਰਲ ਚੌਧਰੀ ਨੂੰ 46,530 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pataudi (SC) Assembly Election Results 2024: Pataudi (SC) Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/haryana/pataudi-sc-constituency-result-7075 |access-date=2025-04-20 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pataudi FINAL Election Result 2024: Bimla Chaudhary of BJP Wins by... |url=https://www.news18.com/elections/pataudi-final-election-result-2024-9079512.html |access-date=2025-04-20 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pataudi Chunav Results 2024: गुरुग्राम के पटौदी में BJP कैंडिडेट बिमला चौधरी की बड़ी जीत, नहीं चला कांग्रेस का महिला कार्ड |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/punjab-and-haryana/haryana-pataudi-election-result-2024-live-bimla-chaudhary-pearl-chaudhary-amarnath-pataudi-vidhan-sabha-chunav-parinam-news/articleshow/113782509.cms |access-date=2025-04-20 |website=Navbharat Times |language=hi}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2014 ਦੀਆਂ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ 75,198 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕ ਦਲ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲੋਕ ਦਲ]] ਦੇ ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਨੂੰ 38,963 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pataudi FINAL Election Result 2024: Bimla Chaudhary of BJP Wins by... |url=https://www.news18.com/elections/pataudi-final-election-result-2024-9079512.html |access-date=2025-04-20 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/assembly-elections/haryana-assembly-polls-bimla-chaudhary-pataudi-mla/story-jJNLwc89C6LYKyr7TSGjuO.html|title=Haryana Assembly Polls: Bimla Chaudhary, Pataudi MLA|date=2019-09-14|work=Hindustan Times|access-date=2025-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220134228/https://www.hindustantimes.com/assembly-elections/haryana-assembly-polls-bimla-chaudhary-pataudi-mla/story-jJNLwc89C6LYKyr7TSGjuO.html|archive-date=2021-12-20|language=en-us|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1967]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>81ay9cxnoupndqqf2xcdb7s6sjo9uot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199349</id>
    <revision>
      <id>849562</id>
      <parentid>813471</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2702" sha1="iny5gq7s6eqltxa4eqryjnkd43sefuj" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ
| image               = 
| caption             = 
| office              = [[ਬਿਧਾਨਨਗਰ]] ਦੀ ਮੇਅਰ
| deputy              = 
| predecessor         = [[ਸਬਿਆਸਾਚੀ ਦੱਤਾ]]
| successor           = 
| term_start          = 10 ਅਗਸਤ 2019
| term_end            = 
| constituency        = 
| office1             = 
| termstart1          = 
| termend1            = 
| birth_date          = 
| birth_place         = [[ਬਿਧਾਨਨਗਰ]], ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ
| occupation          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| alma_mater          = 
| party               = [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
}}

'''ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਚੱਕਰਵਰਤੀ''' [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 10 ਅਗਸਤ 2019 ਤੋਂ ਬਿਧਾਨਨਗਰ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਮੇਅਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 August 2019 |title=TMC councillor Krishna Chakraborty to be new Bidhannagar mayor |url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/tmc-councillor-krishna-chakraborty-to-be-new-bidhannagar-mayor-5893542/ |access-date=21 May 2025 |publisher=[[The Indian Express]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2019 |title=Krishna Chakraborty takes the helm as mayor of Bidhannagar |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/krishna-takes-the-helm-as-mayor-of-bidhannagar/articleshow/70625127.cms |access-date=21 May 2025 |publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 August 2019 |title=Krishna Chakraborty elected new Bidhannagar mayor |url=https://www.thestatesman.com/bengal/krishna-chakraborty-elected-new-bidhannagar-mayor-1502787927.html |access-date=21 May 2025 |publisher=The Statesman}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 February 2022 |title=Krishna Chakraborty named Mayor of Bidhannagar |url=https://www.millenniumpost.in/kolkata/krishna-chakraborty-named-mayor-of-bidhannagar-468758 |access-date=21 May 2025 |publisher=Millenniumpost}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>iny5gq7s6eqltxa4eqryjnkd43sefuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਜੈ ਦੇਵੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199362</id>
    <revision>
      <id>849572</id>
      <parentid>836038</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5116" sha1="rsw25rjd3f6y0afl9bscw1k2juw629j" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = 
| name                = ਜੈ ਦੇਵੀ
| image               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| constituency        = [[ਮਲੀਹਾਬਾਦ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਮਲੀਹਾਬਾਦ]]
| office              = [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 11 ਮਾਰਚ 2017
| term_end            = 
| predecessor         = ਇੰਦਲ ਕੁਮਾਰ
| successor           = 
| birth_date          = {{birth date and age|1965|1|1|df=y}}
| birth_place         = [[ਲਖਨਊ]]
| resting_place       = 
| resting_place_coordinates = 
| birth_name          = 
| spouse              = [[ਕੌਸ਼ਲ ਕਿਸ਼ੋਰ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਕੌਸ਼ਲ ਕਿਸ਼ੋਰ]] (m. 1984)
| nationality         = ਭਾਰਤੀ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| residence           = [[ਮਲੀਹਾਬਾਦ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
| alma_mater          = 
| occupation          = [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਐਮਐਲਏ]]
| profession          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
}}

'''ਜੈ ਦੇਵੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ [[ਲਖਨਊ]] ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 'ਮਲ੍ਹੀਹਾਬਾਦ' ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Election Watch |url=http://myneta.info/uttarpradesh2017/candidate.php?candidate_id=2300 |access-date=13 June 2017 |publisher=myneta.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Malihabad – Uttar Pradesh Assembly Election Results 2017 |url=http://www.india.com/assembly-election-2017/uttar-pradesh/malihabad/ |access-date=13 June 2017 |publisher=india.com}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਜੈ ਦੇਵੀ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਰਾਜਬਾਲਾ ਨੂੰ 22,668 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ELECTION COMMISSION OF INDIA GENERAL ELECTION TO VIDHAN SABHA TRENDS &amp; RESULT 2017 |url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS24168.htm?ac=168 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170610144843/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS24168.htm?ac=168 |archive-date=10 June 2017 |access-date=13 June 2017 |publisher=eciresults.nic.in}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਸੁਰੇਂਦਰ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ 7,745 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-10 |title=Malihabad Assembly Seat Result: मलिहाबाद में बीजेपी की जया देवी को मिली जीत |url=https://hindi.news18.com/news/uttar-pradesh/lucknow-malihabad-assembly-seat-result-live-update-win-loss-jai-devi-jagdish-rawat-surendra-kumar-indal-rawat-4051696.html |access-date=2022-03-10 |website=News18 हिंदी |language=hi |archive-date=2022-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310065843/https://hindi.news18.com/news/uttar-pradesh/lucknow-malihabad-assembly-seat-result-live-update-win-loss-jai-devi-jagdish-rawat-surendra-kumar-indal-rawat-4051696.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਅਹੁਦੇ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
! ਤੋਂ
! ਨੂੰ
! ਸਥਿਤੀ
! ਟਿੱਪਣੀਆਂ
|-
| 01
| 2017
| 2022
| 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
|
|-
| 02
| 2022
| ਮੌਜੂਦਾ
| 18ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMar2022/ConstituencywiseS24168.htm?ac=168}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1965]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>rsw25rjd3f6y0afl9bscw1k2juw629j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199382</id>
    <revision>
      <id>849585</id>
      <parentid>813161</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2667" sha1="s4pn2c7a9q0e5i6t8sujv7kcp6e13hb" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| residence           = [[ਮੇਦਿਨੀਨਗਰ]], [[ਝਾਰਖੰਡ]], [[ਭਾਰਤ]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ|ਐਮਐਲਏ]], [[ਝਾਰਖੰਡ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]
| term_start          = 2019
| term_end            = 2024
| constituency        = [[ਛਤਰਪੁਰ (ਝਾਰਖੰਡ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਾ)|ਛਤਰਪੁਰ]]
| term                = 
| occupation          = ਐਮਐਲਏ
| predecessor         = [[ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿਸ਼ੋਰ]]
| successor           = Rਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਿਸ਼ੋਰ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| spouse              = [[ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ (ਝਾਰਖੰਡ ਸਿਆਸਤ)|ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ]]
| parents             = 
| children            = 3 ਬੇਟੇ ਅਤੇ 2 ਬੇਟੀਆਂ
| alma_mater          = 
| website             = 
| footnotes           = 
}}

'''ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ [[ਝਾਰਖੰਡ]] ਰਾਜ ਦੇ ਚਤਰਪੁਰ ਬਲਾਕ ਤੋਂ 2019 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]] ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pushpa Devi(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- CHHATARPUR (SC)(PALAMU ) - Affidavit Information of Candidate |url=http://myneta.info/jharkhand2019/candidate.php?candidate_id=11246 |website=myneta.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/chattarpur-election-results-2019-live-updates-chhatarpur-winner-loser-leading-trailing-mla-2430735.html|title=Chattarpur Election Results 2019 Live Updates (Chhatarpur): Pushpa Devi of BJP Wins|work=News18}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>s4pn2c7a9q0e5i6t8sujv7kcp6e13hb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਲਕਾ ਗੁਰਜਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199388</id>
    <revision>
      <id>849549</id>
      <parentid>818580</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6665" sha1="6422o0jn262ua8y9sremwplbvti9f7n" xml:space="preserve">'''ਅਲਕਾ ਗੁਰਜਰ''' (ਜਨਮ 21 ਫਰਵਰੀ 1961) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://thedailyguardian.com/others/alka-gurjar-to-lead-bjps-outreach-blitz-across-4-states/|title=Alka Gurjar to lead BJP's outreach blitz across 4 states|date=February 9, 2024|publisher=The Daily Guardian|access-date=ਜੁਲਾਈ 16, 2025|archive-date=ਮਈ 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250517063257/https://thedailyguardian.com/others/alka-gurjar-to-lead-bjps-outreach-blitz-across-4-states/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਹਿ-ਇੰਚਾਰਜ ਵੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/cities/delhi/2025/Feb/10/new-bjp-mlas-meet-top-party-leaders-visit-delhi-lt-governor|title=New BJP MLAs meet top party leaders, visit Delhi Lt Governor|last=Verma|first=Anup|date=February 10, 2025|publisher=New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

ਗੁਰਜਰ 2013 ਵਿੱਚ ਬੰਦੀਕੁਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ 2018 ਤੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mrs Alka Gurjar (Winner) |url=https://www.myneta.info/rajasthan2013/candidate.php?candidate_id=1875 |website=myneta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.oneindia.com/bandikui-assembly-elections-rj-85/|title=Bandikui MLA List|date=2013|work=Oneindia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bhaskar.com/news/raj-oth-mat-latest-bandikui-news-021504-2802140-nor.html|title=यूरोप दौरे से लौटीं विधायक डॉ. अलकासिंह|date=June 14, 2017|publisher=Dainik Bhaskar}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਗੁਰਜਰ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਫਰਵਰੀ 1961 ਨੂੰ [[ਰਾਜਸਥਾਨ|ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ]] ਮਾਲਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਮਏ, ਐਲਐਲਐਮ, ਅਤੇ [[ਡਾਕਟਰ ਆਫ਼ ਫਿਲਾਸਫੀ|ਪੀਐਚ.ਡੀ.]] ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਸੇਵਾ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਅਪਣਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://hindi.oneindia.com/news/rajasthan/the-story-of-the-struggle-of-bjp-national-secretary-alka-singh-gurjar-today-on-international-womens-895683.html|title=International Women Day: आज भाजपा की राष्ट्रीय सचिव अलका सिंह गुर्जर के संघर्ष की कहानी|last=Joshi|first=Purshottam|date=March 8, 2024|publisher=One India}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨੱਥੂ ਸਿੰਘ ਗੁਰਜਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਹਨ।

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
2013 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬਾਂਡੀਕੁਈ ਤੋਂ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]] ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]] ਦੀ ਬੁਲਾਰਾ ਅਤੇ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://hindi.oneindia.com/news/rajasthan/the-story-of-the-struggle-of-bjp-national-secretary-alka-singh-gurjar-today-on-international-womens-895683.html|title=International Women Day: आज भाजपा की राष्ट्रीय सचिव अलका सिंह गुर्जर के संघर्ष की कहानी|last=Joshi|first=Purshottam|date=March 8, 2024|publisher=One India}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFJoshi2024&quot;&gt;Joshi, Purshottam (March 8, 2024). [https://hindi.oneindia.com/news/rajasthan/the-story-of-the-struggle-of-bjp-national-secretary-alka-singh-gurjar-today-on-international-womens-895683.html &quot;International Women Day: आज भाजपा की राष्ट्रीय सचिव अलका सिंह गुर्जर के संघर्ष की कहानी&quot;]. One India.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://thedailyguardian.com/others/alka-gurjar-to-lead-bjps-outreach-blitz-across-4-states/|title=Alka Gurjar to lead BJP's outreach blitz across 4 states|date=February 9, 2024|publisher=The Daily Guardian|access-date=ਜੁਲਾਈ 16, 2025|archive-date=ਮਈ 17, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250517063257/https://thedailyguardian.com/others/alka-gurjar-to-lead-bjps-outreach-blitz-across-4-states/|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://thedailyguardian.com/others/alka-gurjar-to-lead-bjps-outreach-blitz-across-4-states/ &quot;Alka Gurjar to lead BJP's outreach blitz across 4 states&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250517063257/https://thedailyguardian.com/others/alka-gurjar-to-lead-bjps-outreach-blitz-across-4-states/ |date=2025-05-17 }}. The Daily Guardian. February 9, 2024.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1961]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>6422o0jn262ua8y9sremwplbvti9f7n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਧਰਮਸ਼ਿਲਾ ਗੁਪਤਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199396</id>
    <revision>
      <id>849577</id>
      <parentid>813198</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3940" sha1="75l5gxb8gmlx06tdmxc4seox0k4dpig" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| office              = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ]]
| term_start          = 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2024
| term_end            = 
| predecessor         = [[ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੁਮਾਰ ਮੋਦੀ]]
| constituency        = [[ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਬਿਹਾਰ]]
| birth_date          = {{birth date and age|df=yes|1969|11|27}}
| birth_place         = [[Ghoghardiha]], [[Madhubani district]], [[Bihar]], India
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| spouse              = {{marriage|ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਗੁਪਤਾ|1983}}
| children            = 2 ਬੇਟੇ, 2 ਬੇਟੀਆਂ
| residence           = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] (ਵਰਤਮਾਨ)&lt;br/&gt;[[ਦਰਬੰਗਾ]] (Permanent)
| education           = [[B.Ed.]], [[M.Sc.]](Botany), [[Ph.D.]]
| alma_mater          = [[Lalit Narayan Mithila University]]
| profession          = Educationist, Politician
}}

'''ਧਰਮਸ਼ੀਲਾ ਗੁਪਤਾ''' (ਜਨਮ 1969) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 2024 ਤੋਂ [[ਬਿਹਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ|ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]] ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ।

== ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ==
ਧਰਮਸ਼ੀਲਾ ਗੁਪਤਾ ਦਾ ਜਨਮ 1969 ਵਿੱਚ [[ਦਰਭੰਗਾ]], ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dharmshila Gupta(Bharatiya Janata Party(BJP)):(BIHAR) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/rajsab09aff/candidate.php?candidate_id=1044 |access-date=2024-08-19 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਫਰਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ, ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ [[ਬਿਹਾਰ]] ਤੋਂ ਸੁਸ਼ੀਲ ਮੋਦੀ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਰਾਜ ਸਭਾ|ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]] ਵਜੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=Sheenu |date=2024-02-20 |title=Bihar: Six candidates elected unopposed to Rajya Sabha |url=https://www.indiatvnews.com/bihar/news-bihar-six-candidates-elected-unopposed-to-rajya-sabha-latest-updates-rs-polls-2024-bjp-jdu-rjd-nitish-kumar-sanjay-jha-manoj-jha-lalu-prasad-tejashwi-2024-02-20-917780 |access-date=2024-02-26 |website=www.indiatvnews.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=कौन हैं बिहार से BJP के राज्यसभा उम्मीदवार डॉ. धर्मशीला गुप्ता और डॉ. भीम सिंह, सुशील मोदी ने दिया ये रिएक्शन - BJP Rajya Sabha candidates from Bihar Dr Dharamsheela Gupta and Dr Bhim Singh Sushil Modi gave this reaction |url=https://www.jagran.com/bihar/patna-city-bjp-rajya-sabha-candidates-from-bihar-dr-dharamsheela-gupta-and-dr-bhim-singh-sushil-modi-gave-this-reaction-23650959.html |access-date=2024-02-26 |website=Jagran |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>75l5gxb8gmlx06tdmxc4seox0k4dpig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰੇਖਾ ਗੋਸਵਾਮੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199425</id>
    <revision>
      <id>849622</id>
      <parentid>813466</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5708" sha1="eb4um0vye22z3mnh6fxhdkw2eifq119" xml:space="preserve">'''ਰੇਖਾ ਗੋਸਵਾਮੀ''' [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2006 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਦਮ ਦਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵੀਂ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਸਵੈ ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਸਵੈ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸੀ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ 9 ਅਪ੍ਰੈਲ 2012 ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Communist Party of India (Marxist) |url=https://cpim.org/new-central-committee-0/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Central Committee Elected at the 21st Congress &amp;#124; Peoples Democracy |url=https://peoplesdemocracy.in/2015/0426_pd/central-committee-elected-21st-congress}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 April 2018 |title=Full list: CPI(M) newly elected central committee and politburo members |url=https://indianexpress.com/article/india/full-list-cpim-newly-elected-central-committee-and-politburo-members-sitaram-yechury-5147330/lite/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Communist Party of India (Marxist) |url=https://cpim.org/pressbriefs-new-central-committee-central-control-commission-elected-23rd-congress/}}&lt;/ref&gt;

== ਚੋਣ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ==

=== 2006 ===
{{Election box begin | title=2006 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ: ਦਮ ਦਮ ਹਲਕਾ&lt;ref name=vidhansabha2006&gt;{{cite web| url =http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_WB_2006.pdf |title = General Elections, India, 2006, to the Legislative Assembly of West Bengal | work= Constituency-wise Data|publisher= Election Commission | access-date = 13 August 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&amp;cid=114| archive-url = https://web.archive.org/web/20120507064826/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&amp;cid=114| url-status = usurped| archive-date = 7 May 2012|title = West Bengal Assembly Election 2006 |work =Dum Dum| publisher =Empowering India |access-date = 24 April 2006}}&lt;/ref&gt;}}

{{Election box candidate with party link|party=Communist Party of India (Marxist)|candidate=Rekha Goswami|votes=99,054|percentage=57.50|change=+14.72#}}
{{Election box candidate with party link|party=All India Trinamool Congress|candidate=Udayan Namboodiry|votes=68,816|percentage=37.95|change=-16.01}}
{{Election box candidate with party link|party=Indian National Congress|candidate=Ahindra Majumder (Ahin)|votes=11,541|percentage=2.63|change=}}
{{Election box candidate with party link|party=Bahujan Samaj Party|candidate=Sudhir Deb Barma|votes=2,380|percentage=1.02|change=}}
{{Election box candidate with party link|party=Jharkhand Mukti Morcha|candidate=Partha Sarathi Dasgupta|votes=1,770|percentage=0.90|change=}}
{{Election box turnout}}
{{End}}

=== 2011 ===
{{Election box begin | title=2011 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ:  ਦਮ ਦਮ ਉੱਤਰ:&lt;ref name=vidhansabha2011&gt;{{cite web| url =http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2011/stat_WB_May2011.pdf|title = General Elections, India, 2011, to the Legislative Assembly of West Bengal | work= Constituency-wise Data|publisher= Election Commission | access-date = 13 August 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&amp;cid=110| archive-url = https://web.archive.org/web/20120327192207/http://www.empoweringindia.org/new/constituency.aspx?eid=736&amp;cid=110| url-status = usurped| archive-date = 27 March 2012|title = West Bengal Assembly Election 2011 |work =Dum Dum Uttar| publisher =Empowering India |access-date = 24 April 2011}}&lt;/ref&gt;}}
{{Election box winning candidate with party link
  |party      = All India Trinamool Congress
  |candidate  = [[Chandrima Bhattacharya]]
  |votes      = 94,678
  |percentage = 53.43
  |change     = 
}}
{{Election box candidate with party link
  |party      = Communist Party of India (Marxist)
  |candidate  = Rekha Goswami
  |votes      = 75,650
  |percentage = 42.69
  |change     = 
}}
{{Election box candidate with party link
  |party      = Bharatiya Janata Party
  |candidate  = Chandan Roy
  |votes      = 4,741
  |percentage = 2.68
  |change     = 
}}
{{Election box candidate with party link
  |party      = Bahujan Samaj Party
  |candidate  = Naresh Chandra Barui
  |votes      = 2,144
  |percentage = 1.20
  |change     = 
}}
{{Election box majority
  |votes      = 19,026
  |percentage = 10.74
  |change     = 
}}
{{Election box turnout
  |votes      = 1,77,320
  |percentage = 86.82
  |change     = 
 }}
{{Election box end}}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>eb4um0vye22z3mnh6fxhdkw2eifq119</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਵਾਤੀ ਖੰਡੋਕਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199444</id>
    <revision>
      <id>849639</id>
      <parentid>845907</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3031" sha1="c3oc5s3x7qchzwdh0w24j1h129k1895" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਸਵਾਤੀ ਖੰਡੋਕਰ
| image               = 
| width               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| nationality         = ਭਾਰਤੀ
| office              = [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ
| term_start          = ਮਈ 2011
| constituency        = [[ਚੰਡੀਤਾਲਾ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਚੰਡੀਤਾਲਾ]]
| predecessor         = ਭਕਤਾਰਾਮ ਪਾਨ
| office1             = 
| termstart1          = 
| termend1            = 
| predecessor1        = 
| successor1          = 
| birth_name          = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| residence           = 
| website             = 
| spouse              = 
| children            = 
| party               = [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
| profession          = 
| alma_mater          = 
| date                = 
| year                = 
| signature           = 
| bodyclass           = 
}}

'''ਸਵਾਤੀ ਖੰਡੋਕਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਡੀਤਾਲਾ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 May 2021 |title=West Bengal assembly election 2021: Full list of winners |url=https://www.financialexpress.com/india-news/west-bengal-assembly-election-2021-full-list-of-winners/2243718/ |access-date=8 May 2021 |publisher=Financial Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chanditala Election Result 2021 |url=https://www.timesnownews.com/elections/chanditala-west-bengal-election-result-2021 |access-date=8 May 2021 |publisher=Times Now |archive-date=6 ਮਈ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506211037/https://www.timesnownews.com/elections/chanditala-west-bengal-election-result-2021 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 April 2021 |title=West Bengal Assembly election 2021, Chanditala profile: TMC's Swati Khandoker brushed off 2016 challenge from CPM |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-chanditala-profile-tmcs-swati-khandoker-brushed-off-2016-challenge-from-cpm-9373001.html |access-date=9 May 2021 |publisher=FirstPost}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>c3oc5s3x7qchzwdh0w24j1h129k1895</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199464</id>
    <revision>
      <id>849553</id>
      <parentid>813509</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3031" sha1="814pa7l049qid6hcjsatvp8q8iemqev" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ
| image               = 
| office              = 15ਵੀਂ [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 2018
| term_end            = 2023
| predecessor         = [[ਸੁਖਰਾਮ ਨੇਤਦਿਆ]]
| successor           = [[ਲਕਸ਼ਮਨਰਾਮ ਮੇਘਵਾਲ]]
| office2             = 
| primeminister2      = 
| term2               = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| primeminister1      = 
| termstart1          = 
| termend1            = 
| predecessor1        = 
| successor1          = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| constituency        = [[ਮੇਰਤਾ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਮੇਰਤਾ]]
| occupation          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| children            = 
| party               = [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਪਾਰਟੀ]]
| otherparty          = 
| alma_mater          = 
| profession          = 
| nationality         = 
| website             = 
}}

'''ਇੰਦਰਾ ਦੇਵੀ''' '''ਬਾਵਰੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2018 ਤੋਂ 2023 ਤੱਕ ਮੇਰਟਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 15ਵੀਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-08-27 |title=Two Rajasthan MLAs, 28 others booked for murder |url=https://www.deccanherald.com/national/north-and-central/two-rajasthan-mlas-28-others-booked-for-murder-757420.html |access-date=2021-10-02 |website=Deccan Herald |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-08-26 |title=One killed during Rajasthan anti-encroachment drive |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/one-killed-during-rajasthan-anti-encroachment-drive/story-HXdUEwcCdHsSUliKawBN2I.html |access-date=2021-10-02 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-10-30 |title=Independent MLA Hanuman Beniwal floats new party, calls for third front government in Rajasthan |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hanuman-beniwal-floats-new-party-calls-for-third-front-government/story-AO9NtY7uznO6jPbuorg2aI.html |access-date=2021-10-02 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>814pa7l049qid6hcjsatvp8q8iemqev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਐੱਚ. ਹੇਮਲਤਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199488</id>
    <revision>
      <id>849555</id>
      <parentid>813599</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5958" sha1="r1obg4govqvacwkulouj529701k383l" xml:space="preserve">
'''ਐੱਚ. ਹੇਮਲਤਾ''' (ਜਨਮ 1951)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=H. Himalatha(TDP):Constituency- SATYAVEEDU (SC)(CHITOOR) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/ap09/candidate.php?candidate_id=2224 |access-date=2025-04-11 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਤਿਆਵੇਦੂ ਤੋਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਿਤੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਸੀ। ਸਤਿਆਵੇਦੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿਰੂਪਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ [[ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ|ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 2009 ਦੀਆਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/amaravati/tdp-likely-to-sack-jd-rajasekhar-from-party-fold-on-disciplinary-grounds-in-satyavedu-assembly-segment/articleshow/97987730.cms|title=TDP likely to sack JD Rajasekhar from party fold on disciplinary grounds in Satyavedu assembly segment|date=2023-02-16|work=The Times of India|access-date=2025-04-11|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਹੇਮਲਤਾ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਚਿਤੂਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸਤਿਆਵੇਦੂ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹੁਬਰਟ ਐਡਵਰਡ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈਲਨ ਹੈ, ਜੋ 2024 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਟੀਡੀਪੀ ਦੀ ਹਲਕਾ ਇੰਚਾਰਜ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kumar |first=V. Pradeep |date=2024-01-31 |title=Satyavedu elects new candidate in every election |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/satyavedu-elects-new-candidate-in-every-election-855377 |access-date=2025-04-11 |website=www.thehansindia.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ [[ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਐਮਏ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=H. Himalatha(TDP):Constituency- SATYAVEEDU (SC)(CHITOOR) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/ap09/candidate.php?candidate_id=2224 |access-date=2025-04-11 |website=www.myneta.info}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.myneta.info/ap09/candidate.php?candidate_id=2224 &quot;H. Himalatha(TDP):Constituency- SATYAVEEDU (SC)(CHITOOR) - Affidavit Information of Candidate&quot;]. ''www.myneta.info''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;11 April&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਹੇਮਲਤਾ ਨੇ 2009 ਦੀਆਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਤਿਆਵੇਦੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Satyavedu, Election Result 2024 Live: Winning And Losing Candidates &amp; Parties, 2019 vs 2024 Results, Voting Percentage, Exit Polls-News18 Assembly Election 2024 Result News |url=https://www.news18.com/elections/assembly/andhra-pradesh/satyavedu-constituency-s01aed2008a169/ |access-date=2025-04-11 |website=www.news18.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 65,471 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਕੇ. ਨਾਰਾਇਣ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ 9,691 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Satyavedu Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/satyavedu-andhra-pradesh-assembly-constituency |access-date=2025-04-11 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 May 2009 |title=2009 Vidhan Sabha Election Summary of Satyavedu |url=https://www.indiavotes.com/ac/summary/30699 |access-date=2025-04-11 |website=IndiaVotes}}&lt;/ref&gt; ਦੋ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਟਿਕਟ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਵੰਬਰ 2022 ਵਿੱਚ ਸਤਿਆਵੇਦੂ ਹਲਕੇ ਲਈ ਟੀਡੀਪੀ ਇੰਚਾਰਜ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kumar |first=V. Pradeep |date=2022-11-25 |title=TDP appoints ex-MLA Hemalatha as in-charge of Satyavedu constituency |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/tdp-appoints-ex-mla-hemalatha-as-in-charge-of-satyavedu-constituency-770603 |access-date=2025-04-11 |website=www.thehansindia.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1951]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>r1obg4govqvacwkulouj529701k383l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਵਿਤਾ ਗੁਪਤਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199503</id>
    <revision>
      <id>849638</id>
      <parentid>813705</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1439" sha1="0l0la3tstvmypjixjcqt5ty7jc19iwt" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਸਵਿਤਾ ਗੁਪਤਾ
| office              = [[ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ|ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੇਅਰ]]
| termend             = 2013
| termstart           = 2012
}}

'''ਸਵਿਤਾ ਗੁਪਤਾ''' ਦੱਖਣੀ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੇਅਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਮਰ ਕਲੋਨੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਕੌਂਸਲਰ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 May 2012 |title=BJP installs its mayor in south Delhi |url=https://www.deccanherald.com/content/246588/bjp-installs-its-mayor-south.html |website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ [[ਜੰਮੂ (ਸ਼ਹਿਰ)|ਜੰਮੂ]] ਤੋਂ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|}}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>0l0la3tstvmypjixjcqt5ty7jc19iwt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੁਸਪਤੀ ਅਦਿਤੀ ਵਿਜੈਲਕਸ਼ਮੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199518</id>
    <revision>
      <id>849584</id>
      <parentid>813764</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7527" sha1="cj48yzbx8f1x3stt1ga7i5c2fsmcr6d" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = Pusapati Aditi Vijayalakshmi
| office              = [[Member of Legislative Assembly (India)|Member]] of the [[Andhra Pradesh Legislative Assembly]]
| term_start          = 2024
| term_end            = 
| predecessor         = [[Kolagatla Veerabhadra Swamy]]
| constituency        = [[Vizianagaram Assembly constituency|Vizianagaram]]
| party               = [[Telugu Desam Party]]
| birth_date          = {{birth year and age|1983}}
}}

'''ਪੁਸਪਤੀ ਅਦਿਤੀ ਵਿਜੈਲਕਸ਼ਮੀ ਗਜਪਤੀ ਰਾਜੂ''' (ਜਨਮ 1983) [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਜਿਆਨਗਰਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਵਿਜਿਆਨਗਰਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ|ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2024 ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aditi Vijayalakshmi Gajapathi Raju Pusapati, TDP Candidate from Vizianagaram Assembly Election 2024 Seat: Electoral History &amp; Political Journey, Winning or Losing - News18 Assembly Election 2024 Result News |url=https://www.news18.com/elections/andhra-pradesh/aditi-vijayalakshmi-gajapathi-raju-pusapati-assembly-candidate-s01aed2008a018e2024c006/ |access-date=2024-06-04 |website=www.news18.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vizianagaram Assembly Election Results 2024: Vizianagaram Election Candidates List, Election Date, Vote Share - IndiaToday |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/andhra-pradesh/vizianagaram-constituency-result-1018 |access-date=2024-06-04 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Vizianagaram Assembly Election Results 2024: Vizianagaram Andhra Pradesh Election Schedule, Vote share and Results |url=https://www.financialexpress.com/elections/andhra-pradesh-assembly-election/vizianagaram-constituency/ |access-date=2024-06-04 |website=Financialexpress |language=en}}&lt;/ref&gt; 

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਅਦਿਤੀ ਵਿਜਿਆਨਗਰਮ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/visakhapatnam/royal-challengers-enter-the-election-fray/articleshow/109279715.cms|title='Royal' challengers enter the election fray|date=2024-04-14|work=The Times of India|access-date=2024-06-04|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ੋਕ ਗਜਪਤੀ ਰਾਜੂ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਜਿਆਨਗਰਮ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pativada |first=Sreenu Babu |date=2024-04-13 |title=2 women in fray to take forward family legacy in North Andhra politics |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Apr/13/2-women-in-fray-to-take-forward-family-legacy-in-north-andhra-politics |access-date=2024-06-04 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ [[ਆਂਧਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]], ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ ਤੋਂ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਏ. ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aditi Vijayalakshmi Gajapathi Raju Pusapati(TDP):Constituency- VIZIANAGARAM(VIZIANAGARAM) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/AndhraPradesh2024/candidate.php?candidate_id=470 |access-date=2024-06-04 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਅਦਿਤੀ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਚੋਣ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2024 ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 121,241 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ ਅਤੇ ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਡਿਪਟੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਸਪੀਕਰ ਕੋਲਾਗਤਲਾ ਵੀਰਭੱਦਰ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ 60,609 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Pativada |first=Sreenu Babu |date=2024-04-13 |title=2 women in fray to take forward family legacy in North Andhra politics |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Apr/13/2-women-in-fray-to-take-forward-family-legacy-in-north-andhra-politics |access-date=2024-06-04 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFPativada2024&quot;&gt;Pativada, Sreenu Babu (13 April 2024). [https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2024/Apr/13/2-women-in-fray-to-take-forward-family-legacy-in-north-andhra-politics &quot;2 women in fray to take forward family legacy in North Andhra politics&quot;]. ''The New Indian Express''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;4 June&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 2019 ਵਿੱਚ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਵਿਜ਼ੀਆਨਗਰਮ ਸੀਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ 72,432 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਵੀਰਭੱਦਰ ਸਵਾਮੀ ਤੋਂ 6,417 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=marathi |title=Vizianagaram Election Result 2023 Live, Vizianagaram Elections Vote Counting, Andhra-pradesh Results 2023 {{!}} ABP Marathi News |url=https://marathi.abplive.com/elections/andhra-pradesh-assembly-election-2024/andhra-pradesh-vizianagaram-constituency-18.html |access-date=2024-06-04 |website=marathi.abplive.com |language=mr}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਚੋਣ ਖੇਤਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਗੜ ਹੈ, ਪਰ 2019 ਵਿੱਚ ਵਾਈਐੱਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਹਿਰ ਵੇਖੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/ysr-congress-wave-swamps-tdp-leaders-kin/articleshow/69497715.cms|title=YSR Congress wave swamps TDP leaders' kin|date=2019-05-25|work=The Times of India|access-date=2025-05-16|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>cj48yzbx8f1x3stt1ga7i5c2fsmcr6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਭੂਮਾ ਅਖਿਲਾ ਪ੍ਰਿਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199531</id>
    <revision>
      <id>849596</id>
      <parentid>839697</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9076" sha1="5ia9002lu2jvvak06cbxtlv6tyhgq8t" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = Bhuma Akhila Priya
| image               = File:The Minister for Tourism and Culture, Andhra Pradesh, Ms. Bhuma Akhila Priya meeting the Minister of State for Culture (IC) and Environment, Forest &amp; Climate Change, Dr. Mahesh Sharma, in New Delhi on October 30, 2017 (cropped).jpg
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1987|04|02}}
| birth_place         = 
| residence           = 
| spouse              = 
| children            = 
| party               = [[Telugu Desam Party]]&lt;br /&gt;(since 2016)
| otherparty          = [[YSR Congress Party]]&lt;br /&gt;(until 2016)
| office              = [[Andhra Pradesh Legislative Assembly|Member of Legislative Assembly&lt;br&gt;Andhra Pradesh]]
| 1blankname          = Chief Minister
| assembly            = Andhra Pradesh Legislative
| 1namedata           = [[N. Chandrababu Naidu]]
| term_start          = 2024
| term_end            = 
| predecessor         = [[Gangula Brijendra Reddy|Gangula Brijendra Reddy (Gangula Nani)]]
| constituency        = [[Allagadda Assembly constituency|Allagadda]]
| 1blankname1         = Chief Minister
| assembly1           = Andhra Pradesh Legislative
| 1namedata1          = [[N. Chandrababu Naidu]]
| termstart1          = 2014
| termend1            = 2019
| predecessor1        = [[Bhuma Shobha Nagi Reddy]]
| successor1          = [[Gangula Brijendra Reddy|Gangula Brijendra Reddy (Gangula Nani)]]
| constituency1       = [[Allagadda Assembly constituency|Allagadda]]
}}
[[ਤਸਵੀਰ:Bhuma_akhilapriya.jpg|thumb|ਭੂਮਾ ਅਖਿਲਾ ਪ੍ਰਿਆ]]
'''ਭੂਮਾ ਅਖਿਲਾ ਪ੍ਰਿਆ''' (ਜਨਮ 2 ਅਪ੍ਰੈਲ 1987) [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।'''&lt;ref&gt;{{Cite web |last=India |first=The Hans |date=2017-04-03 |title=Akhila Priya gets lucky on her birthday |url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2017-04-03/Akhila-Priya-gets-lucky-on-her-birthday/290695 |access-date=2022-10-27 |website=www.thehansindia.com |language=en}}&lt;/ref&gt;''' ਉਹ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਲਾਗੱਡਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ([[ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ|ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ]]) ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਅਖਿਲਾ ਪ੍ਰਿਆ ਦਾ ਜਨਮ ਭੂਮਾ ਨਾਗੀ ਰੈਡੀ ਅਤੇ [[ਸ਼ੋਭਾ ਨਾਗੀ ਰੈਡੀ]] ਦੇ ਘਰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ [[ਕੁਰਨੂਲ ਜ਼ਿਲਾ|ਕੁਰਨੂਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੇ ਅੱਲਾਗੱਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arikatla |first=Venkat |date=2022-10-12 |title=Bhuma family in tatters over assets |url=https://www.greatandhra.com/politics/andhra-news/bhuma-family-in-tatters-over-assets-124435 |access-date=2022-10-27 |website=greatandhra.com |language=en |archive-date=2022-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027082045/https://www.greatandhra.com/politics/andhra-news/bhuma-family-in-tatters-over-assets-124435 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਅੱਲਾਗੱਡਾ ਉਪ-ਚੋਣ ਲੜਨੀ ਪਈ ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/ysrc-mla-sobha-nagireddy-dies-in-road-accident/article5942956.ece|title=YSRC MLA Sobha Nagireddy dies in road accident|last=Sreenivasulu|first=D.|date=2014-04-24|work=The Hindu|access-date=2022-10-27|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/two-families-vie-for-power-in-allagadda/article26729951.ece|title=Two families vie for power in Allagadda|date=2019-04-04|work=The Hindu|access-date=2022-10-27|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੂੰ ਸਰਬਸੰਮਤੀ ਨਾਲ ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਭਾਰਘਵ ਰਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=30 August 2018 |title=Bhuma Akhila Priya ties the knot with industrialist |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2018/aug/30/bhuma-akhila-priya-ties-the-knot-with-industrialist-1864927.html |access-date=2022-10-27 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;

== ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ==
ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਈਐੱਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਅਲਾਗੱਡਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਭੂਮਾ ਨਾਗੀ ਰੈਡੀ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Another YSR Congress Legislator Joins TDP In Andhra Pradesh |url=https://www.ndtv.com/andhra-pradesh-news/another-ysr-congress-legislator-joins-tdp-in-andhra-pradesh-1280828 |access-date=2022-10-27 |website=NDTV.com}}&lt;/ref&gt; ਦੇ ਨਾਲ [[ਤੇਲਗੂ ਦੇਸਮ ਪਾਰਟੀ|ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਧੀਨ ''ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ, ਤੇਲਗੂ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ'' ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Telugu360 |date=2017-03-13 |title=Bhuma's daughter may be inducted into cabinet |url=https://www.telugu360.com/bhumas-daughter-may-inducted-cabinet/ |access-date=2022-10-27 |website=Telugu360.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 September 2019 |title=Former Andhra Pradesh Tourism Minister Bhuma Akhila Priya joins Nallamala stir |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2019/sep/29/former-andhra-pradesh-tourism-minister-bhuma-akhila-priya-joins-nallamala-stir--2040745.html |access-date=2022-10-27 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=CM Naidu tells Akhila Priya, Subba Reddy not to give him headache |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2018/apr/27/cm-naidu-tells-akhila-priya-subba-reddy-not-to-give-him-headache-1807012.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180430102001/http://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2018/apr/27/cm-naidu-tells-akhila-priya-subba-reddy-not-to-give-him-headache-1807012.html |archive-date=30 April 2018 |access-date=2022-10-27 |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-06-14 |title=Irked by TDP leaders, Silpa Mohan Reddy quits |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/irked-by-tdp-leaders-silpa-mohan-reddy-quits/article9727084.ece |access-date=2022-10-27 |website=www.thehindubusinessline.com |language=en}}&lt;/ref&gt; 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਅੱਲਾਗੱਡਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਗੰਗੁਲਾ ਬਿਜੇਂਦਰ ਰੈਡੀ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/bhuma-familys-march-in-its-bastions-comes-to-an-end/article27249818.ece|title=Bhuma family's march in its bastions comes to an end|date=2019-05-25|work=The Hindu|access-date=2022-10-27|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; 2024 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ। &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (July 2024)&quot;&gt;ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>5ia9002lu2jvvak06cbxtlv6tyhgq8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਲੀਮਾ ਖਾਤੂਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199546</id>
    <revision>
      <id>849637</id>
      <parentid>814558</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4237" sha1="5p929z7n215j7v7fle0jopc8k8tmf17" xml:space="preserve">{{Cleanup infobox|2=ਇਨਫੋ ਡੱਬਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੈ}}{{Infobox officeholder
| name                = Selima Khatun
| office              = Member of the [[West Bengal Legislative Assembly]]
| term_end            = 2021
| term_start          = 2016
| party               = [[All India Trinamool Congress]]
| constituency        = [[Debra Assembly constituency|Debra]]
| successor           = [[Humayun Kabir (Debra politician)|Humayun Kabir]]
| predecessor         = Radhakanta Maiti
| education           = Masters of Arts in Bengali (Vidyasagar University)
| occupation          = Teacher, Politician
}}

'''ਸੇਲੀਮਾ ਖਾਤੂਨ''' (ਜਨਮ 1982), ਜਿਸ ਨੂੰ '''ਬੀਬੀ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2016 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਡੇਬਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-29 |title=West Bengal Assembly election 2021, Debra profile: TMC won seat in last two elections |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-debra-profile-tmc-won-seat-in-last-two-elections-9382561.html |access-date=2025-03-15 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ [[ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ 2016 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ 11908 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |title=Debra Election Results 2021 LIVE, Vote Counting, Leading, Trailing , Winners West bengal Debra Constituency Election News LIVE |url=https://news.abplive.com/elections/west-bengal-election-results-2021/wb-debra-constituency-229.html |access-date=2025-03-15 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨ ==
ਸੇਲੀਮਾ ਖਾਤੂਨ ਨੇ 2005 ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਸਾਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Selima Khatun (bibi)(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- DEBRA(PASCHIM MEDINIPUR) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=133 |access-date=2025-03-15 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ ਇੱਕ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਇੱਕ ਬੀ. ਐਡ. ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Selima Khatun (bibi)(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- DEBRA(PASCHIM MEDINIPUR) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=133 |access-date=2025-03-15 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>5p929z7n215j7v7fle0jopc8k8tmf17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਮਤਾ ਦੇਵੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199556</id>
    <revision>
      <id>849632</id>
      <parentid>849300</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7681" sha1="17z31ehye73aa7p9bp5tuh2j05x0rfh" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਸਮਤਾ ਦੇਵੀ
| image               = &lt;!-- No image available --&gt;
| caption             = 
| office              = ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| constituency        = ਬਾਰਾਚੱਟੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
| term_start          = 2015
| term_end            = 2020
| predecessor         = ਜੋਤੀ ਦੇਵੀ
| successor           = ਜੋਤੀ ਦੇਵੀ
| party               = [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ]]
| birth_date          = 1972
| birth_place         = ਬਿਹਾਰ, ਭਾਰਤ
| occupation          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
}}

'''ਸਮਤਾ ਦੇਵੀ''' (ਜਨਮ 1972) [[ਬਿਹਾਰ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Samta Devi(RJD):Constituency- BARACHATTI (SC)(GAYA) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/bihar2015/candidate.php?candidate_id=805 |access-date=2025-04-10 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਗਯਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵੇਂ ਬਾਰਾਚੱਟੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2015 ਵਿੱਚ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Barachatti Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/barachatti-bihar-assembly-constituency |access-date=2025-04-10 |website=resultuniversity.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505193320/https://resultuniversity.com/election/barachatti-bihar-assembly-constituency |archive-date=2025-05-05 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Barachatti Election Result 2020 Live Updates: Jyoti Devi of HAMS Wins |url=https://www.news18.com/news/india/barachatti-election-result-2020-live-updates-barachatti-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-3061775.html |access-date=2025-04-10 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਦੇਵੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਗਯਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਰਾਚੱਟੀ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਲਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ ਸਿੰਘ ਕਾਲਜ, ਸੋਭ ਬਾਰਾਚੱਟੀ ਵਿਖੇ ਆਪਣੀ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Samta Devi(RJD):Constituency- BARACHATTI (SC)(GAYA) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/bihar2015/candidate.php?candidate_id=805 |access-date=2025-04-10 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਦੇਵੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਬਾਰਚੱਟੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣੀ ਅਤੇ 2003 ਵਿੱਚ ਉਪ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਧਾਇਕ [[ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ]] ਦੀ ਮੌਤ ਕਾਰਨ ਹੋਈ ਸੀ। 2010 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ) ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜਯੋਤੀ ਦੇਵੀ ਤੋਂ 23,746 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Niyati |date=27 October 2020 |title=Bihar Assembly Election 2020: Will RJD emerge as a winner in Barachatti constituency again? |url=https://www.hindustantimes.com/bihar-election/bihar-assembly-election-2020-will-rjd-emerge-as-a-winner-in-barachatti-constituency-again/story-hvpIfyM5P6DZPMvR0JPaIO.html |access-date=10 April 2025 |website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 2015 ਦੀ ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤ ਕੇ ਸੀਟ ਮੁਡ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Barachatti Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/barachatti-bihar-assembly-constituency |access-date=2025-04-10 |website=resultuniversity.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250505193320/https://resultuniversity.com/election/barachatti-bihar-assembly-constituency |archive-date=2025-05-05 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 70,909 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਲੋਕ ਜਨਸ਼ਕਤੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਸੁਧਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ 19,126 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 October 2020 |title=Barachatti Assembly constituency: Political contest between two... |url=https://www.livehindustan.com/assembly-elections/bihar-election-2020/story-gaya-district-barachatti-vidhansabha-seat-2015-vote-share-poll-percent-2020-candidates-hum-jyoti-devi-rjd-samta-devi-ljp-renuka-devi-3581314.html |access-date=10 April 2025 |website=LiveHindustan.com}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 2020 ਬਿਹਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਅਵਾਮ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਜਯੋਤੀ ਦੇਵੀ ਤੋਂ 6,318 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/news/vijay-manjhi-is-campaigning-against-samta-devi-127819105.html|title=बिहार चुनाव: राजनीतिक मजबूरी, भाई को करना पड़ेगा बहन के खिलाफ चुनाव प्रचार|date=2020-10-16|work=Dainik Bhaskar|access-date=2025-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210805193729/https://www.bhaskar.com/local/bihar/news/vijay-manjhi-is-campaigning-against-samta-devi-127819105.html|archive-date=2021-08-05|language=hi|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bihar Assembly Election Result 2020: Barachatti Assembly Constituency |url=https://www.deccanherald.com/election-2020/news/bihar-assembly-election-2020-constituency-wise-results/Barachatti-constituency-election-result-2020/acno228 |access-date=2025-04-10 |website=Deccan Herald |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Barachatti-sc Assembly Election Results 2020 Live Updates, Barachatti-sc Assembly Election Latest News &amp; Updates |url=https://news.abplive.com/bihar-election/live-election-result-bihar-barachatti-sc-assembly-election-result-2020-228.html |access-date=2025-04-10 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 66,173 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਜਦਕਿ ਜਯੋਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ 72,491 ਵੋਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>17z31ehye73aa7p9bp5tuh2j05x0rfh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਲਿਨਾ ਦੇਬਨਾਥ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199573</id>
    <revision>
      <id>849597</id>
      <parentid>814135</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5499" sha1="gca8lvwz4npszhm81j1s50xabkhq53z" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| constituency        = [[ਜੁਬਾਰਾਜਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜੁਬਾਰਾਜਨਗਰ]]
| office              = Member of the &lt;br /&gt;
[[Tripura Legislative Assembly]]
| term_start          = {{Start date|df=yes|2022|06|28}}
| term_end            = 2023
| predecessor         = [[ਰਾਮੇਂਦਰ ਚੰਦਰ ਦੇਬਨਾਥ]]
| successor           = [[ਸਲੇਂਦਰ ਚੰਦਰ ਨਾਥ]]
| alma_mater          = [[ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] {{Small|([[ਐਮਏ]])}}
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਹਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਬੀਜੇਪੀ]]
| birth_date          = {{Birth based on age as of date|47|2023|01}}
}}

'''ਮਲਿਨਾ ਦੇਬਨਾਥ''' (ਜਨਮ 1976) ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/politics/malina-debnath/articleshow/97950598.cms?from=mdr|title=Malina Debnath|date=2023-02-15|work=[[The Times of India]]|access-date=2023-02-18|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Malina Debnath in Tripura Assembly Elections 2023 |url=https://www.news18.com/assembly-elections-2023/tripura/malina-debnath-jubarajnagar-candidate-s23a057c002/ |access-date=2024-06-02 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਜੁਬਾਰਾਜਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bansal |first=Kritika |title=Jubarajnagar Bypoll Result Declared, Malina Debnath of BJP Wins |url=https://www.india.com/news/india/jubarajnagar-bypoll-result-2022-live-updates-tripura-bjp-malina-debnath-cpim-sailendra-chandra-nath-winner-5475479/ |access-date=2023-02-18 |website=[[Zee Media]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਦੇਬਨਾਥ ਨੇ 2001 ਵਿੱਚ [[ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/politics/malina-debnath/articleshow/97950598.cms?from=mdr|title=Malina Debnath|date=2023-02-15|work=[[The Times of India]]|access-date=2023-02-18|issn=0971-8257}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://timesofindia.indiatimes.com/politics/malina-debnath/articleshow/97950598.cms?from=mdr &quot;Malina Debnath&quot;]. ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|The Times of India]]''. 15 February 2023. [[ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਟੈਂਡਰਡ ਸੀਰੀਅਲ ਨੰਬਰ|ISSN]]&amp;nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/0971-8257 0971-8257]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;18 February&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਦੇਬਨਾਥ ਨੇ 2022 ਦੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੁਬਾਰਾਜਨਗਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 4,572 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-06-27 |title=BJP candidate Malina Debnath wins from Jubarajnagar with margin of 4,572 votes |url=https://tripuranewslive.com/bjp-candidate-malina-debnath-wins-from-jubarajnagar-with-margin-of-4572-votes/ |access-date=2023-02-18 |website=Tripura News Live |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 28 ਜੂਨ 2022 ਨੂੰ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-06-28 |title=Malina Debnath Takes Oath As The Member Of Tripura Legislative Assembly |url=https://www.tripurastarnews.com/malina-debnath-takes-oath-as-the-member-of-tripura-legislative-assembly/ |access-date=2023-02-18 |website=Tripura Star News |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਹ 2023 ਦੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਸੀ ਪੀ ਆਈ (ਐਮ) ਦੇ ਸੈਲੇਂਦਰ ਚੰਦਰ ਨਾਥ ਤੋਂ 296 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਮਾਮੂਲੀ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Malina Debnath in Tripura Assembly Elections 2023 |url=https://www.news18.com/assembly-elections-2023/tripura/malina-debnath-jubarajnagar-candidate-s23a057c002/ |access-date=2024-06-02 |website=News18 |language=en}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.news18.com/assembly-elections-2023/tripura/malina-debnath-jubarajnagar-candidate-s23a057c002/ &quot;Malina Debnath in Tripura Assembly Elections 2023&quot;]. ''News18''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2 June&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
&lt;references /&gt;
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>gca8lvwz4npszhm81j1s50xabkhq53z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਮੇਘਵਾਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199589</id>
    <revision>
      <id>849552</id>
      <parentid>814220</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3899" sha1="gnxthadmnz3igtl90ed8khcvd5ssief" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਮੇਘਵਾਲ
| image               = 
| alt                 = ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਮੇਘਵਾਲ
| caption             = Amrita Meghwal in 2014.
| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1986|11|19}}
| birth_place         = ਚਾਨੋਦ, [[ਪਾਲੀ, ਰਾਜਸਥਾਨ|ਪਾਲੀ]]
| residence           = ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਦਰ ਨੇੜੇ, ਰਾਮਦੇਵ ਕਲੋਨੀ, [[ਜਾਲੋਰ]], [[ਰਾਜਸਥਾਨ]]
| education           = [[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ [[ਬੀਏ]] 
| death_date          = 
| death_place         = 
| alma_mater          = {{plainlist|[[ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]}}
| constituency1       = [[ਜਾਲੋਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਜਾਲੋਰ]]
| office1             = [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| termstart1          = {{start date|df=y|2013||}}
| termend1            = {{end date|df=y|2018|12|12||}}
| predecessor1        = ਰਾਮਲਾਲ ਮੇਘਵਾਲ
| successor1          = [[ਜੋਗੇਸ਼ਵਰ ਗਰਗ]]
| office2             = 
| termstart2          = 
| termend2            = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.rajassembly.nic.in/MembersPage.asp?DivNo=10 | title=Info: Amrita Meghwal | work=rajassembly.nic.in }}&lt;/ref&gt;
| website             = 
| footnotes           = 
| parents             = ਮਿਸ਼ਰੀ ਲਾਲ ਮੇਘਵਾਲ &lt;br/&gt; ਮੀਰਾ ਮੇਘਵਾਲ
| date                = 
| source              = 
}}

'''ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਮੇਘਵਾਲ''' (ਜਨਮ 19 ਨਵੰਬਰ 1986) [[ਜਾਲੌਰ|ਜਲੋਰ]] ਦੀ ਸਾਬਕਾ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]] ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meghwal's biodata on Rajasthan BJP official website |url=http://rajbjp.com/home/mantri/amrita |website=rajbjp.com/}}&lt;/ref&gt; ਜੋ [[ਜਾਲੌਰ|ਜਲੋਰ]] [[ਚੋਣ ਖੇਤਰ|ਹਲਕੇ]] ਤੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]] ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤੀ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਰਾਮਲਾਲ ਨੂੰ 46,800 [[ਮਤਦਾਨ|ਵੋਟਾਂ]] ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=click &amp; see 142nd line |url=http://www.elections.in/rajasthan/assembly-constituencies/2013-election-results.html |website=elections.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jalore(sc) constituency election results 2013 : Amrita Meghwal of BJP WINS - Rajasthan |url=http://www.newsreporter.in/jalore-sc-constituency-election-results-2013-amrita-meghwal-of-bjp-wins-rajasthan-469501 |website=newsreporter.in}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਹਿੰਦੂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1986]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>gnxthadmnz3igtl90ed8khcvd5ssief</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰੂਪਾਲੀ ਨਾਇਕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199602</id>
    <revision>
      <id>849621</id>
      <parentid>849264</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6849" sha1="m2q9hw4yt3chrmvicg49apvns5zfd5q" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                =  ਰੂਪਾਲੀ ਨਾਇਕ
| birth_date          = {{birth date and age|1972|05|15|df=y}}
| birth_place         = [[ਮੈਸੂਰ ਰਾਜ]], ਭਾਰਤ
| office              = [[ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ 
| constituency        = [[ਕਰਵਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਕਰਵਾਰ]]
| term_start          = 2018
| term_end            = 2023
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| nationality         = ਭਾਰਤੀ
}}

'''ਰੂਪਾਲੀ ਨਾਇਕ''' (ਜਨਮ 1972)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Roopali Santosh Naik(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- KARWAR(UTTARA KANNADA) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Karnataka2023/candidate.php?candidate_id=7440 |access-date=2025-04-10 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਕੰਨੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਰਵਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2018 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਰਵਾਰ ਤੋਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karnataka Election: Karwar Assembly constituency result 2023 |url=https://www.deccanherald.com/elections/karnataka/acno77-acno77.html |access-date=2025-04-10 |website=Deccan Herald |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karwar Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/karwar-karnataka-assembly-constituency |access-date=2025-04-10 |website=resultuniversity.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810031041/https://resultuniversity.com/election/karwar-karnataka-assembly-constituency |archive-date=2025-08-10 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BJP Sweeps Coastal Karnataka; Wins 18 Out Of 21 Seats, 4 More From Last Time |url=https://www.ndtv.com/india-news/karnataka-election-results-bjp-sweeps-coastal-karnataka-wins-18-out-of-21-seats-1852635 |access-date=2025-04-10 |website=www.ndtv.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਨਾਇਕ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਉੱਤਰਾ ਕੰਨੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਰਵਾਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਨਾਇਕ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਾਪੂਲਰ ਨਿਊ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਸਕੂਲ, ਚੇਂਡੀਆ, ਕਰਵਾਰ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆਵਾਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਇੱਕ ਠੇਕੇਦਾਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Roopali Santosh Naik(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- KARWAR(UTTARA KANNADA) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Karnataka2023/candidate.php?candidate_id=7440 |access-date=2025-04-10 |website=www.myneta.info}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://www.myneta.info/Karnataka2023/candidate.php?candidate_id=7440 &quot;Roopali Santosh Naik(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- KARWAR(UTTARA KANNADA) - Affidavit Information of Candidate&quot;]. ''www.myneta.info''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;10 April&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਨਾਇਕ ਨੇ 2018 ਦੀ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਰਵਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ 60,339 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੈਕੂਲਰ) ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ ਆਨੰਦ ਅਸਨੋਟੀਕਰ ਨੂੰ 14,064 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karwar Election Results 2018 Live Updates: BJP's Roopali Santosh Naik Wins |url=https://www.news18.com/news/politics/karwar-election-results-2018-live-updates-1748345.html |access-date=2025-04-10 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karnataka Election Constituencies List 2018 |url=https://indianexpress.com/elections/karnataka-election-constituencies-list-2018/karwar-elections-2018-results/ |access-date=2025-04-10 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/karnataka/constituency/karwar-assembly-constituency-election-results-assembly-seat-details-mlas-candidates/articleshow/99016539.cms|title=Karwar Constituency Election Results: Assembly seat details, MLAs, candidates &amp; more|date=2023-05-13|work=The Times of India|access-date=2025-04-10|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਪਰ [[2023 ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ|2023 ਦੀ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ]] ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਸਤੀਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸੈਲ ਤੋਂ 2,138 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਸੀਟ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karwar Election Results 2023 {{!}} Karnataka Election Results {{!}} Elections 2023 |url=https://www.ndtv.com/elections/karnataka-assembly-election-results-2023/karwar |access-date=2025-04-10 |website=ndtv.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Roopali Santosh Naik in Karnataka Assembly Elections 2023 |url=https://www.news18.com/assembly-elections-2023/karnataka/roopali-santosh-naik-karwar-candidate-s10a077c003/ |access-date=2025-04-10 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>m2q9hw4yt3chrmvicg49apvns5zfd5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਜਸ਼ੂਬੇਨ ਕੋਰਾਤ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199608</id>
    <revision>
      <id>849570</id>
      <parentid>814276</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5921" sha1="bn2jgk7qx8go1vt2ue4waocoffo6zeo" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਜਸ਼ੂਬੇਨ ਕੋਰਾਤ
| office              = [[ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| constituency        = [[ਜੇਤਪੁਰ, ਰਾਜਕੋਟ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਾ|ਜੇਤਪੁਰ]]
| term_start          = 1999
| predecessor         = [[ਸਾਵਜੀਭਾਈ ਕੋਰਾਤ]]
| term_end            = 2012
| successor           = [[ਜਾਯੇਸ਼ ਰਾਦਾੜਿਆ]]
| nationality         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| birth_date          = {{birth date|df=yes|1959|07|27}}
| birth_place         = [[ਵਡਾਲ, ਗੁਜਰਾਤ|ਵਡਾਲ]], [[ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]], [[ਭਾਰਤ]]
| spouse              = [[ਸਾਵਜੀਭਾਈ ਕੋਰਾਤ]]
| children            = ਡਾ. ਬਿੰਦੇਸ਼ਵਰੀ ਕੋਰਾਤ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਕੋਰਾਤ, &lt;br /&gt;Dr. 
Hiren Korat
}}

'''ਜਸ਼ੁਮਬੇਨ ਸਾਵਜੀਭਾਈ ਕੋਰਤ''' ਉਰਫ਼ '''ਜਸ਼ੁਮਤੀਬੇਨ''' (ਜਨਮ 27 ਜੁਲਾਈ, 1959) ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/2676109.cms|title=Modi drops 7 ministers, inducts 9|date=5 January 2008|work=[[The Economic Times]]|access-date=30 January 2011}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 1999 ਤੋਂ 2012 ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

== ਜੀਵਨ ==
ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਜੂਨਾਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1999 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਸਾਵਜੀਭਾਈ ਕੋਰਾਤ,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/behind-every-successful-woman/590626/6|title=Behind every successful woman|date=15 March 2010|work=[[The Indian Express]]|access-date=30 January 2011}}&lt;/ref&gt; ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਉਪ-ਚੋਣ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/res/web/pIe/ie/daily/19990209/ipo09110.html|title=Assembly by-polls -- BJP, Cong to battle it out in 5 states|date=9 February 1999|work=[[The Indian Express]]|access-date=30 January 2011}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਜੇਤਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 2001 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2002 ਵਿੱਚ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਤਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=State Elections 2002: Jetpur Constituency of GUJARAT |url=http://eci.gov.in/archive/Decse2002/pollupd/ac/states/s06/aconst21.htm |access-date=30 January 2011 |publisher=[[Election Commission of India]]}}&lt;/ref&gt; 2005 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2007 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਤਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TWELFTH GUJARAT LEGISLATIVE ASSEMBLY |url=http://www.gujaratassembly.gov.in/emembers12.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226045131/http://www.gujaratassembly.gov.in/emembers12.htm |archive-date=26 December 2018 |access-date=19 May 2012 |publisher=Gujarat assembly}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report_bjp-fielded-women-as-safe-bet_1141441|title=BJP fielded women as safe bet|date=26 December 2007|work=[[Daily News &amp; Analysis]]|access-date=30 January 2011}}&lt;/ref&gt; ਉਹ 2008 ਤੱਕ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/2676109.cms|title=Modi drops 7 ministers, inducts 9|date=5 January 2008|work=[[The Economic Times]]|access-date=30 January 2011}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/2676109.cms &quot;Modi drops 7 ministers, inducts 9&quot;]. ''[[ਦਿ ਇਕਨੋਮਿਕਸ ਟਾਈਮਜ਼|The Economic Times]]''. 5 January 2008&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;30 January&lt;/span&gt; 2011&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1959]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>bn2jgk7qx8go1vt2ue4waocoffo6zeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਦਰਾ ਮੀਨਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199627</id>
    <revision>
      <id>849550</id>
      <parentid>835945</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6925" sha1="43xg61whld8esb8sdwh51x0q0ygm34m" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਇੰਦਰਾ ਮੀਨਾ
| image               =
| office              = [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]
| term_start          = 2018
| term_end            = 
| constituency        = [[ਬਮਨਵਾਸ (ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਾ)|ਬਮਨਵਾਸ]]
| predecessor1        = [[ਕੁੰਜੀ ਲਾਲ ਮੀਨਾ]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1987|10|31|df=y}}
| birth_place         = [[ਨੇਵਾਈ]], [[ਟੋਂਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]], [[ਰਾਜਸਥਾਨ]], ਭਾਰਤ
| party               = {{flagicon image|Indian_National_Congress_Flag.svg}} [[Indian National Congress]]
| otherparty          = 
| spouse              = ਰਤਨ ਲਾਲ ਮੀਨਾ
| children            = ਰਕਸ਼ਿਤ ਮੀਨਾ,
Dr.Yogita Meena
| education           = ਐਮਏ
| committees          = Scheduled Castes Welfare Committee (2019–2023)
| nationality         = {{flag|ਭਾਰਤ}}
}}

'''ਇੰਦਰਾ ਮੀਨਾ''' (ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1987) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਬਾਮਨਵਾਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਮੀਨਾ ਦਾ ਜਨਮ 31 ਅਕਤੂਬਰ 1987 ਨੂੰ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਦੇ ਟੋਂਕ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨਿਵਾਈ ਵਿੱਚ ਜਗਦੀਸ਼ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮੀਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਵੀ ਮੀਨਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਰਤਨ ਲਾਲ ਮੀਨਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹਨ।

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਮੀਨਾ ਨੇ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਹੁਦਿਆਂ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਵਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਹ 2018 ਦੀਆਂ ਰਾਜ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਮਨਵਾਸ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕੁੰਜੀ ਲਾਲ ਮੀਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bhaskar.com/local/rajasthan/sawai-madhopur/news/indira-meena-will-be-congress-candidate-from-bamanwas-132078817.html|title=Indira Meena will be Congress candidate from Bamanwas|date=14 November 2018|work=Dainik Bhaskar|access-date=29 May 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/rajasthan-congress-mla-reaches-state-assembly-on-tractor-to-support-protesting-farmers20210210153939|title=Rajasthan Congress MLA reaches state assembly on tractor to support protesting farmers|date=10 February 2021|access-date=29 May 2022|agency=ANI|archive-date=25 ਦਸੰਬਰ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211225130404/https://www.aninews.in/news/national/general-news/rajasthan-congress-mla-reaches-state-assembly-on-tractor-to-support-protesting-farmers20210210153939/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ 2023 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://rajasthan.ndtv.in/rajasthan-news/rajasthan-election-fourth-list-of-congress-released-indira-meena-got-ticket-again-manvendra-singh-jasol-and-gaurav-vallabh-got-ticket-from-here-for-th-4532564|title=Rajasthan Election: Indira Meena gets ticket again|date=12 March 2023|work=NDTV|access-date=29 May 2022|archive-date=31 ਅਕਤੂਬਰ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231031161208/https://rajasthan.ndtv.in/rajasthan-news/rajasthan-election-fourth-list-of-congress-released-indira-meena-got-ticket-again-manvendra-singh-jasol-and-gaurav-vallabh-got-ticket-from-here-for-th-4532564|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ਮੀਨਾ ਨੇ 2019 ਤੋਂ 2023 ਤੱਕ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਲਾਈ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।

== ਚੋਣ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:90%; text-align: center;&quot;
|+ਚੋਣ ਨਤੀਜੇ
! ਸਾਲ
! ਚੋਣ ਹਲਕਾ
! ਉਮੀਦਵਾਰ (ਪਾਰਟੀ)
! ਵੋਟਾਂ
! %
! ਵਿਰੋਧੀ (ਪਾਰਟੀ)
! ਵਿਰੋਧੀ ਵੋਟਾਂ
! ਵਿਰੋਧੀ %
! ਨਤੀਜਾ
! ਹਵਾਲਾ
|-
| 2023
| ਬਾਮਨਵਾਸ
| ਇੰਦਰਾ ਮੀਣਾ ( [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਕ]] )[[ਤਸਵੀਰ:Indian_National_Congress_Flag.svg|21x21px]]
| 80,378
| 50.64
| ਰਾਜੇਂਦਰ ( [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]] )[[ਤਸਵੀਰ:Bharatiya_Janata_Party_(icon).svg|21x21px]]
| 72,513
| 45.69|| {{Won}} 
| [https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/rajasthan/constituency-show/Bamanwas ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]
|-
| 2018
| ਬਾਮਨਵਾਸ
| ਇੰਦਰਾ ਮੀਣਾ ( [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਕ]] )[[ਤਸਵੀਰ:Indian_National_Congress_Flag.svg|21x21px]]
| 73,656
| 52.12
| ਨਵਲ ਕਿਸ਼ੋਰ ਮੀਣਾ (ਭਾਰਤ)
| 35,143
| 24.87|| {{Won}} 
| [https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/rajasthan/constituency-show/Bamanwas ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]
|}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://www.instagram.com/indirameena/ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ: @indirameena]
* [https://x.com/indirameena_/ X (ਪਹਿਲਾਂ ਟਵਿੱਟਰ): @IndiraMeena_]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>43xg61whld8esb8sdwh51x0q0ygm34m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਜੈਅੰਤੀ ਰਾਜਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199664</id>
    <revision>
      <id>849571</id>
      <parentid>829218</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6337" sha1="1pppzc7ibk396x8jcuknbtatizw8y6y" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਜੈਅੰਤੀ ਰਾਜਨ
| image               = 
| birth_date          = 1973
| birth_place         = [[Sulthan Batheri]], Wayanad [[Kerala]], India
| nationality         = [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]]
| party               = [[Indian Union Muslim League]]
| office              = National Secretary of the [[Indian Union Muslim League]]
| term_start          = 2025
| office1             = National Generala Secretary of [[Muslim Women's League]]
| termstart1          = 2019
| termend1            = 2025
| residence           = [[Sulthan Batheri]], Kerala
| occupation          = {{hlist|Politician|Social worker}}
| alma_mater          = [[University of Calicut]]
| spouse              = 
| children            = 
}}

ਜਯੰਤੀ ਰਾਜਨ (ਜਨਮ 1973) [[ਕੇਰਲ]] ਰਾਜ ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ (ਆਈ. ਯੂ. ਐੱਮ. ਐੱਲ.) ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਹ ਦਲਿਤ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਯੰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਅਹੁਦਾ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਕੇਰਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 May 2025 |title=How IUML broke the glass ceiling with key national appointments |url=https://www.indiatoday.in/india-today-insight/story/how-iuml-broke-the-glass-ceiling-with-key-national-appointments-2728091-2025-05-22 |website=India Today}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਮੇਟੀ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਗੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/in-a-first-2-women-named-to-iuml-national-panel/articleshow/121195212.cms|title=In a first, women from Tamil Nadu, Kerala join Indian Union Muslim League (IUML) national panel|date=16 May 2025|work=The Times of India|access-date=28 May 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=17 May 2025 |title=IUML creates history, inducts two women in national leadership |url=https://www.siasat.com/iuml-creates-history-inducts-two-women-in-national-leadership-3221766/ |website=The Siasat Daily}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਜਯੰਤੀ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕੇਰਲ]] ਦੇ ਵਾਇਨਾਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਬੱਥੇਰੀ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ ਇਰੁਲਮ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਦਲਿਤ ਲੀਗ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਪਨਾਮਾਰਮ ਬਲਾਕ ਪੰਚਾਇਤ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸਥਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਲਪੱਲੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਲਡ਼ੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 2015 |title=JAYANTHI RAJAN |url=https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberpersondet/2015/1253/2015125300101 |website=lsgkerala.gov.in |access-date=2025-08-03 |archive-date=2025-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250528060630/https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberpersondet/2015/1253/2015125300101 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ==
ਜੈਅੰਤੀ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਯਾਤਰਾ 2008 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਲੀਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2010 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਮਹਿਲਾ ਲੀਗ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ ਅਤੇ ਦਲਿਤ ਲੀਗ ਦੀ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IUML Appoints Dalit Woman Leader to National Committee, Challenges Communal Image |url=https://www.deccanherald.com/india/kerala/appointment-of-dalit-women-leaders-sheds-iumls-communal-discriminatory-image-3544471 |website=Deccan Herald}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=16 May 2025 |title=In a first for party, IUML appoints two women as national office-bearers |url=https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2025/May/16/in-a-first-for-party-iuml-appoints-two-women-as-national-office-bearers |website=The New Indian Express}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 May 2025 |title=IUML Inducts Two Women, Including Dalit Leader, into National Leadership After 75 Years |url=https://www.deccanchronicle.com/southern-states/kerala/iuml-inducts-two-women-including-dalit-leader-into-national-leadership-after-75-years-1879445 |website=www.deccanchronicle.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/iuml-inducts-2-women-in-national-leadership-a-first-in-its-over-75-year-history/articleshow/121230066.cms?UTM_Source=Google_Newsstand&amp;UTM_Campaign=RSS_Feed&amp;UTM_Medium=Referral&amp;from=mdr|title=IUML inducts 2 women in national leadership, a first in its over 75-year history|date=17 May 2025|work=The Economic Times|access-date=28 May 2025|agency=PTI}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>1pppzc7ibk396x8jcuknbtatizw8y6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਲਕਾ ਰਾਏ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199670</id>
    <revision>
      <id>849547</id>
      <parentid>814780</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5782" sha1="qssk8vhwwajykuwjebm8tuzdhnnvvcl" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = 
| name                = ਅਲਕਾ ਰਾਏ
| image               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| constituency1       = [[ਮਹੁੰਮਦਾਬਾਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮਹੁੰਮਦਾਬਾਦ]]
| office              = [[Member of the Legislative Assembly (India)|Member]] (MLA) in [[Uttar Pradesh Legislative Assembly]]
| term_start          = 2017
| term_end            = 2022
| termstart1          = 2006
| termend1            = 2007
| predecessor         = [[Sibakatullah Ansari]]
| successor           = [[Suhaib Ansari]]
| predecessor1        = [[Krishnanand Rai]]
| successor1          = [[Sibakatullah Ansari]]
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| resting_place       = 
| resting_place_coordinates = 
| birth_name          = 
| parents             = 
| nationality         = Indian
| spouse              = [[Krishnanand Rai]]
| party               = [[Bharatiya Janata Party]]
| residence           = [[Mohammadabad, Ghazipur]], [[Uttar Pradesh]]
| alma_mater          = 
| occupation          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| profession          = 
}}

'''ਅਲਕਾ ਰਾਏ''' [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਅਲਕਾ ਰਾਏ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਡ਼ੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਮੁਹੰਮਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=My Neta National Election Watch |url=http://myneta.info/uttarpradesh2017/candidate.php?candidate_id=5789}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Up election 2017 |url=http://indianexpress.com/elections/uttar-pradesh-assembly-elections-2017/mukhtar-ansari-krishnanand-rai-bjp-mla-murder-mohammadabad-ghazipur-4556095/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mohammadabad – Uttar Pradesh Assembly Election Results 2017 |url=http://www.india.com/assembly-election-2017/uttar-pradesh/mohammadabad/}}&lt;/ref&gt; 

ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨੰਦ ਰਾਏ ਦਾ ਕਥਿਤ ਤੌਰ ਉੱਤੇ [[ਮੁਖਤਾਰ ਅੰਸਾਰੀ]] ਨੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜਣ ਕਾਰਨ ਅੰਸਾਰੀ ਉੱਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਨਹੀਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਫੈਸਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ &quot;ਇਹ ਕੇਸ ਵਿਰੋਧੀ ਗਵਾਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਦੌਰਾਨ ਗਵਾਹ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯੋਜਨਾ, 2018 ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਨਤੀਜਾ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ।&quot;

== ਚੋਣ ਇਤਿਹਾਸ ==
ਉਸ ਨੇ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੌਣਾਂ 2017|2017 ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਅੰਸਾਰੀ ਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/uttar-pradesh-election-alka-rai-jail-minister-mukhtar-ansari/1/905115.html|title=UP: Alka Rai, widow of murdered MLA, could become states jail minister|access-date=19 May 2017}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਕਾ ਰਾਏ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਲ 2005 ਦੀ ਉਪ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2005 ਦੀ ਉਪ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਅੰਸਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਰਫ਼ ਗਾਮਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਅਲਕਾ ਰਾਏ ਨੇ 33,744 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sitting and previous MLAs from Mohammadabad Assembly Constituency |url=http://www.elections.in/uttar-pradesh/assembly-constituencies/mohammadabad.html}}&lt;/ref&gt;

== ਪੋਸਟਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
!ਤੋਂ
!ਨੂੰ
!ਸਥਿਤੀ
!ਟਿੱਪਣੀਆਂ
|-
|01
|2006
|2007
|ਮੈਂਬਰ, 14ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
|
|-
|01
|2017
|2022
|ਮੈਂਬਰ, 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
|
|-
|}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>qssk8vhwwajykuwjebm8tuzdhnnvvcl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੋਲਮਾ ਦੇਵੀ ਮੀਨਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199680</id>
    <revision>
      <id>849565</id>
      <parentid>814858</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="lgduge01abb628h47w4et6wqwtwe256" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਗੋਲਮਾ ਦੇਵੀ ਮੀਨਾ
| image               = Golma Devi.jpg
| birth_date          = {{birth date and age|1949|11|3|df=y}}
| birth_place         = ਖੋਹਰਾ, [[ਮਾਹਵਾ, ਰਾਜਸਥਾਨ|ਮਾਹਵਾ]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = Minister of State for Khadi and Village Industries in [[Government of Rajasthan]]
| term                = 19 ਦਸੰਬਰ 2008 - 2 ਅਪ੍ਰੈਲ2009
| office2             = [[ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| term2               = 2013 - 2018
| spouse              = [[ਕੀਰੋਦੀ ਲਾਲ ਮੀਨਾ]]
| citizenship         = 
| nationality         = 
| awards              = 
| footnotes           = 
| width               = 250px
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| predecessor2        = ਸੂਰਜ ਭਾਨ ਧਾਂਕਾ
| successor2          = [[ਜੋਹਰੀ ਲਾਲ ਮੀਨਾ]]
| term_end            = 
| termend2            = 
| otherparty          = [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲ'ਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਰਤ)]]
}}

'''ਗੋਲਮਾ ਦੇਵੀ ਮੀਣਾ''' (ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ 1949) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਖਾਦੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਮ ਉਦਯੋਗ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ਮਹੂਵਾ ਅਤੇ ਰਾਜਗੜ੍ਹ ਲਕਸ਼ਮਣਗੜ੍ਹ ਤੋਂ 13ਵੀਂ ਅਤੇ 14ਵੀਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2008 ਦੀਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਸਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ 2013 ਦੀਆਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ [[ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ (ਭਾਰਤ)|ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੀਪਲਜ਼ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Golma-Devi-quits-Meena-votes-to-split/articleshow/4352309.cms|title=Golma Devi quits, Meena votes to split|date=2009-04-03|work=The Times of India|access-date=2024-07-04|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2009-04-02 |title=Golma Devi resigns |url=https://www.indiatoday.in/cover-story/story/golma-devi-resigns-43389-2009-04-01 |access-date=2024-07-04 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-04 |title=किरोड़ी लाल मीणा को मंत्री पद से मोह नहीं! पहले भी छोड़ चुके हैं, पत्नी ने भी दिया था इस्तीफा |url=https://zeenews.india.com/hindi/zee-hindustan/national/rajasthan-kirodi-lal-meena-and-his-wife-golma-devi-resigned-from-minister-post-earlier-also/2321283 |access-date=2024-07-04 |website=Zee News Hindi |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1949]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>lgduge01abb628h47w4et6wqwtwe256</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਸੁਧਤਾਈ ਪੁੰਡਲੀਕਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199700</id>
    <revision>
      <id>849624</id>
      <parentid>814935</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="5sqfsd7jn0uk3doi2ab2wyoxysn0eb5" xml:space="preserve">
ਵਸੁਧਤਾਈ ਪੁੰਡਾਲਿਕਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਤੋਂ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ|ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਉਹ 1999 ਵਿੱਚ ਅਚਲਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਵਿਲਾਸਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਦੀ ਕੈਬਨਿਟ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਬਣੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Yashomati-Thakur-only-woman-MLA-from-Vidarbha/articleshow/44905322.cms|title=Yashomati Thakur only woman MLA from Vidarbha|date=21 October 2014|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt; ਹੁਣ ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਹੈ।
 

== ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਮੰਤਰੀ ==
ਉਸ ਨੇ ਵਿਲਾਸਰਾਓ ਦੇਸ਼ਮੁਖ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ 1999 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਅਮਰਾਵਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਲਈ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>5sqfsd7jn0uk3doi2ab2wyoxysn0eb5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਨੀਤਾ ਪਟੇਰੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199725</id>
    <revision>
      <id>849579</id>
      <parentid>815012</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2202" sha1="icklkynddygc01v77oxza66pxqtcxrc" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder||
| name                = ਨੀਤਾ ਪਟੇਰੀਆ
| image               = Neeta Pathare, MP, India (12).jpg
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1962|11|3|df=y}}
| birth_place         = [[ਛਤਰਪੁਰ]], [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
| residence           = [[ਸੇਓਨੀ]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = [[Member of parliament|MP]]
| constituency        = [[Seoni (Lok Sabha constituency)|Seoni]]
| term                = 
| predecessor         = 
| successor           = 
| party               = [[Bharatiya Janata Party|BJP]]
| spouse              = ਹਰੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪਟੇਰੀਆ
| children            = 1 ਬੇਟਾ ਅਤੇ 2 ਬੇਟੀਆਂ
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 22 ਸਤੰਬਰ
| year                = 2006
| source              = http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=3988
}}

'''ਨੀਤਾ ਪਟੇਰੀਆ''' (ਜਨਮ 3 ਨਵੰਬਰ 1962) ਭਾਰਤ ਦੀ 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਸਿਓਨੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। 

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=3988 ਚੌਦਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ - ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1962]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>icklkynddygc01v77oxza66pxqtcxrc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਆਸ਼ਾ ਮੌਰੀਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199741</id>
    <revision>
      <id>849551</id>
      <parentid>815060</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4514" sha1="j3ja0krbumfp8cx8v54iggy5hwpa974" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਆਸ਼ਾ ਮੌਰੀਆ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| residence           = 
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = '''[[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ'''
| term_start          = 2022
| term_end            = 
| predecessor         = [[ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਵਰਮਾ]]
| successor           = 
| office1             = 
| termstart1          = 
| termend1            = 
| successor1          = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| spouse              = 
| children            = 
| parents             = 
| constituency        = [[ਮਹਿਮੂਦਾਬਾਦ (ਸਭਾ ਹਲਕਾ)| ਮਹਿਮੂਦਾਬਾਦ]]
}}

'''ਆਸ਼ਾ ਮੌਰੀਆ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2022 ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਮਹਿਮੂਦਾਬਾਦ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Uttar Pradesh Election Results 2022 |url=https://www.ndtv.com/elections/uttar-pradesh/results |access-date=12 March 2022 |publisher=NDTV}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ALL WINNERS LIST UTTAR PRADESH ASSEMBLY ELECTIONS 2022 |url=https://www.news18.com/assembly-elections-2022/uttar-pradesh/all-winners/ |access-date=12 March 2022 |publisher=News18}}&lt;/ref&gt;

== ਸਿਆਸੀ ਕਰੀਅਰ ==
ਮੌਰੀਆ ਛੇ ਵਾਰ ਦੇ ਵਿਧਾਇਕ ਨਾਗੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਵਰਮਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਿਮੂਦਾਬਾਦ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 2022 ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੌਰੀਆ ਨੇ ਵਰਮਾ ਨੂੰ 5689 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=छह बार के विधायक को 5689 मतों से मिली मात:महमूदाबाद की पहली महिला विधायक बनीं आशा मौर्या |url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/sitapur/mahmoodabad/news/asha-maurya-became-the-first-woman-mla-of-mahmudabad-129493121.html |access-date=20 May 2023 |website=bhaskar.com}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 2017 ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਮਾ ਨੇ 1906 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 2022 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਮਹਿਮੂਦਾਬਾਦ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=महमूदाबाद में भाजपा से आशा मौर्या लड़ेंगी चुनाव:पार्टी ने दूसरी बार बनाया प्रत्याशी, पिछले चुनाव में मामूली अंतर से मिली थी हार |url=https://www.bhaskar.com/local/uttar-pradesh/sitapur/mahmoodabad/news/the-party-made-a-candidate-for-the-second-time-it-was-defeated-by-a-small-margin-in-the-last-election-129326756.html |access-date=20 May 2023 |website=Bhaskar.com}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>j3ja0krbumfp8cx8v54iggy5hwpa974</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਦੀਪਿਕਾ ਸੰਜੇ ਚਵਾਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199782</id>
    <revision>
      <id>849575</id>
      <parentid>815278</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4141" sha1="jkq9aa0rr8vvapunvqdljon4q053iq5" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = 
| name                = Dipika Sanjay Chavan
| image               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| office              = [[Maharashtra Legislative Assembly|Member of Legislative Assembly Maharashtra]]
| constituency        = [[Baglan (Vidhan Sabha constituency)|Baglan]]
| term_start          = 2014
| term_end            = 2019
| predecessor         = Umaji Manglu Borse
| successor           = [[Dilip Manglu Borse]]
| nationality         = Indian
| party               = [[Nationalist Congress Party – Sharadchandra Pawar|Nationalist Congress Party - SP]]
| otherparty          = [[Nationalist Congress Party|NCP Ajit Pawar]]
| residence           = [[Maharashtra]]
| spouse              = 
| profession          = Politician
}}

'''ਦੀਪਿਕਾ ਸੰਜੇ ਚਵਾਨ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ 13ਵੀਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ ਬਗਲਾਨ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ &lt;ref name=&quot;Results of Maharashtra Assembly polls 2014&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/assembly-elections-2015/story/maharashtra-assembly-poll-results-bjp-shiv-sena-ncp-congress-223847-2014-10-19|title=Results of Maharashtra Assembly polls 2014|last=India Today|date=19 October 2014|access-date=20 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221120080656/https://www.indiatoday.in/assembly-elections-2015/story/maharashtra-assembly-poll-results-bjp-shiv-sena-ncp-congress-223847-2014-10-19|archive-date=20 November 2022|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fierce Battle Between NCP (SCP) And BJP In Baglan&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timelinedaily.com/elections/fierce-battle-between-ncp-scp-and-bjp-in-baglan|title=Fierce Battle Between NCP (SCP) And BJP In Baglan|last=TimelineDaily|date=13 November 2024|access-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215162444/https://timelinedaily.com/elections/fierce-battle-between-ncp-scp-and-bjp-in-baglan|archive-date=15 December 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾ ਕਮਿਸ਼ਨ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;शक्ती कायद्याला केंद्र सरकारचा खोडा, दीपिका चव्हाण यांची तक्रार&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.loksatta.com/nashik/complaint-of-former-mla-deepika-chavan-what-she-said-about-shakti-law-ssb-93-4124321/|title=शक्ती कायद्याला केंद्र सरकारचा खोडा, दीपिका चव्हाण यांची तक्रार|last=Loksatta|date=27 December 2023|access-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215162931/https://www.loksatta.com/nashik/complaint-of-former-mla-deepika-chavan-what-she-said-about-shakti-law-ssb-93-4124321/|archive-date=15 December 2024|language=mr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Maharashtra State Commission for Women&quot;&gt;{{Cite news|url=https://mscw.org.in/members2.php|title=Maharashtra State Commission for Women|date=2023|work=|access-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223152732/http://mscw.org.in/members2.php|archive-date=23 February 2024|publisher=Maharashtra State Commission For Women}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਰਾਠੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>jkq9aa0rr8vvapunvqdljon4q053iq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਵਿਤਾ ਮਲੋਥ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199789</id>
    <revision>
      <id>849557</id>
      <parentid>848250</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4613" sha1="ongbrbk9fmd8axrd24qiz7fxjn5z9nf" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਕਵਿਤਾ ਮਲੋਥ
| image               = Kavitha Maloth.jpg
| birth_date          = {{birth date and age|1980|11|20|df=y}}
| birth_place         = [[ਵਾਰੰਗਲ]]
| residence           = [[ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਭਾਰਤ|ਹੈਦਰਾਬਾਦ]]
| constituency        = [[ਮਹਿਬੂਬਾਬਾਦ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਮਹਿਬੂਬਾਬਾਦ]]
| party               = [[ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸਮਿਥੀ]]
| spouse              = ਭਾਦਰੂ ਮਲੋਥ,ਆਈ.ਟੀ.ਐਸ,.
| children            = ਨਯਨ ਮਲੋਥ,ਮਹਾਥੀ ਮਲੋਥ
| predecessor         = [[ਸੀਤਾਰਾਮ ਨਾਇਕ|ਅਜ਼ਮੀਰਾ ਸੀਤਾਰਾਮ ਨਾਇਕ]]
| successor           = [[ਬਲਰਾਮ ਨਾਇਕ]]
}}

'''ਕਵਿਤਾ ਮਲੋਥ''' (ਜਨਮ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਮਹਿਬੂਬਾਬਾਦ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]] ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article627322.ece?service=mobile|title=Five Ministers call on Jaipal Reddy|date=12 September 2010|work=The Hindu|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026125445/http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article627322.ece?service=mobile|archive-date=26 ਅਕਤੂਬਰ 2012|access-date=12 ਅਗਸਤ 2025|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jagan camp upbeat after Sonia meet &amp;#124; Hyderabad News |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/Jagan-camp-upbeat-after-Sonia-meet/articleshow/6112685.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918111212/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-07-01/hyderabad/28292513_1_odarpu-yatra-jagan-camp-kadapa-mp |archive-date=2012-09-18 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਰੈਡੀਆ ਨਾਇਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2009 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਹ 2009 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਬੂਬਾਬਾਦ ਦੀ ਐਮਐਲਏ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KAVITHA MALOTH(Indian National Congress(INC)):Constituency- MAHABUBABAD (ST)(WARANGAL) - Affidavit Information of Candidate |url=http://myneta.info/ap09/candidate.php?candidate_id=618 |access-date=2020-03-09 |website=myneta.info}}&lt;/ref&gt; 

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਕਵਿਤਾ ਮਲੋਥ ਦਾ ਜਨਮ [[ਬਣਜਾਰਾ|ਬੰਜਾਰਾ]] ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਨੇਤਾ ਰੈਡੀਆ ਨਾਇਕ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kavitha Malothu {{!}} National Portal of India |url=https://www.india.gov.in/my-government/indian-parliament/kavitha-malothu |access-date=2020-08-31 |website=www.india.gov.in}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਮਲੋਥ 2019 ਵਿੱਚ ਮਹਿਬੂਬਾਬਾਦ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ 2024 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kavitha Maloth: Up for any challenge |url=https://www.theweek.in/theweek/cover/2019/06/15/kavitha-maloth-up-for-any-challenge.html |access-date=2020-08-31 |website=The Week |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;2024 Loksabha Elections Results - Mahabubabad&quot;&gt;{{Cite news|url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S2916.htm|title=2024 Loksabha Elections Results - Mahabubabad|date=4 June 2024|access-date=7 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250507063532/https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S2916.htm|archive-date=7 May 2025|publisher=Election Commission of India}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭਦਰੂ ਨਾਇਕ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2019–2024]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>ongbrbk9fmd8axrd24qiz7fxjn5z9nf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬਿਜੂਲੀ ਕਲੀਤਾ ਮੇਧੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199810</id>
    <revision>
      <id>849618</id>
      <parentid>815522</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5113" sha1="r3rnlskz1xomee18p5ndzupfgrrnwsv" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਬਿਜੂਲੀ ਕਲੀਤਾ ਮੇਧੀ
| image               = Mpimage photo 5603.jpg
| office1             = [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| constituency1       = [[ਗੁਹਾਟੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗੁਹਾਟੀ]]
| termstart1          = 2024
| termend1            = 
| predecessor1        = [[ਕੁਈਨ ਓਜਾ]]
| birth_date          = {{birth date and age|1978|10|5|df=y}}
| nationality         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| occupation          = [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
}}
'''ਬਿਜੂਲੀ ਕਲਿਤਾ ਮੇਧੀ''' (ਜਨਮ 5 ਅਕਤੂਬਰ 1978) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ [[ਗੁਹਾਟੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਗੁਹਾਟੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ]] ਤੋਂ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ [[2024 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2024 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਮੀਰਾ ਬੋਰਠਾਕੁਰ ਗੋਸਵਾਮੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ 251,090 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bijuli Kalita Medhi(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- GUWAHATI(ASSAM) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/LokSabha2024/candidate.php?candidate_id=4548 |access-date=19 January 2025 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS035.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20240712152217/https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/ConstituencywiseS035.htm |archive-date=12 ਜੁਲਾਈ 2024 |access-date=19 January 2025 |website=results.eci.gov.in |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Election commission of India |first=Guwahati LS results 2024 |date=5 June 2024 |title=Guwahati LS results 2024 |url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S035.htm |access-date=20 January 2025 |website=Election commission of India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wildcards {{!}} Surprise elements&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/18th-lok-sabha-the-debutants/story/20240722-wildcards-surprise-elements-2565861-2024-07-13|title=Wildcards {{!}} Surprise elements|date=13 July 2024|access-date=12 July 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250712170947/https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/18th-lok-sabha-the-debutants/story/20240722-wildcards-surprise-elements-2565861-2024-07-13|archive-date=12 July 2025|publisher=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਬਿਜੂਲੀ ਕਲਿਤਾ ਮੇਧੀ 2013 ਵਿੱਚ ਗੁਹਾਟੀ, ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਬਣੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੋੜ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਵਾਰਡ ਨੰਬਰ 23 ਤੋਂ ਜੀਐਮਸੀ ਕੌਂਸਲ ਚੋਣਾਂ ਲੜਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।

ਉਹ ਅਸਾਮ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਜਪਾ ਅਸਾਮ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Desk |first=Sentinel Digital |date=2024-05-02 |title=Guwahati Lok Sabha Elections 2024: Know Your Candidate Bijuli Kalita Medhi, BJP's Contender |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/guwahati-lok-sabha-elections-2024-know-your-candidate-bijuli-kalita-medhi-bjps-contender |access-date=2025-06-12 |website=The Sentinel - of this Land, for its People |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ ==
* [[18ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]]
* [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
* [[ਗੁਹਾਟੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==
* {{Facebook}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2024–2029]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>r3rnlskz1xomee18p5ndzupfgrrnwsv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਿਨਾਤੀ ਘੋਸ਼</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199827</id>
    <revision>
      <id>849604</id>
      <parentid>849244</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7200" sha1="0k1gr0yam22uj9drxge5zen3rded3f6" xml:space="preserve">
'''ਮਿਨਾਤੀ ਘੋਸ਼''' (ਜਨਮ 1947)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2004 |title=Minati Ghosh (CPM): Constituency- Raiganj (West Bengal) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/loksabha2004/candidate.php?candidate_id=5397 |access-date=2025-05-08 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਖਣ ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੰਗਾਰਾਮਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gangarampur Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/gangarampur-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-05-08 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 1996 ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਘੋਸ਼ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਦੱਖਣ ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੰਗਾਰਾਮਪੁਰ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਿਸ਼ਾਲੇ ਰਾਏ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1970 ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਐਮਏ ਕੀਤੀ।

== ਕਰੀਅਰ ==
ਘੋਸ਼ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1987 ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਰਾਮਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 1991 ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਸੀਟ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=🗳️ Minati Ghosh winner in Gangarampur, West Bengal Assembly Elections 1991: LIVE Results &amp; Latest News: Election Dates, Polling Schedule, Election Results &amp; Live Election Updates |url=https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/west-bengal/1991/gangarampur/ |access-date=2025-05-08 |website=LatestLY |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਅਗਲੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 1996 ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 84,218 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਮਜੂਮਦਾਰ ਨੂੰ 22,337 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IndiaVotes AC: West Bengal 1996 |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/1996/west-bengal/132/9 |access-date=2025-05-08 |website=IndiaVotes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=West Bengal Assembly Election Results in 1996 |url=https://www.elections.in/west-bengal/assembly-constituencies/1996-election-results.html |access-date=2025-05-08 |website=www.elections.in}}&lt;/ref&gt;

2004 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ 2004 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਏਗੰਜ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਟਿਕਟ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਉਸ ਨੇ 382,757 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਪ੍ਰਿਆ ਰੰਜਨ ਦਾਸਮੁਨਸ਼ੀ ਤੋਂ 39,147 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Raiganj Lok Sabha Election Result - Parliamentary Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/raiganj-lok-sabha#2004 |access-date=2025-05-08 |website=resultuniversity.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20250706052634/https://resultuniversity.com/election/raiganj-lok-sabha#2004 |archive-date=2025-07-06 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=🗳️ Minati Ghosh, Raiganj Lok Sabha Elections 2004 in India LIVE Results {{!}} Latest News, Articles &amp; Statistics |url=https://www.latestly.com/elections/loksabha-elections/2004/west-bengal/raiganj/minati-ghosh/ |access-date=2025-05-08 |website=LatestLY |language=en |archive-date=2025-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508094928/https://www.latestly.com/elections/loksabha-elections/2004/west-bengal/raiganj/minati-ghosh/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IndiaVotes PC: Runner-up Candidates of CPM for 2004 |url=https://www.indiavotes.com/pc/runnerupcandidates/0/14/73 |access-date=2025-05-08 |website=IndiaVotes}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਨੇ ਸੀਪੀਐਮ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ 14 ਮੈਂਬਰੀ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਮੈਂਬਰ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.anandabazar.com/west-bengal/minati-ghosh-new-chairperson-of-cpms-control-commission/cid/1334349|title=কন্ট্রোল কমিশনে মিনতি ঘোষ|last=সংবাদদাতা|first=নিজস্ব|access-date=2025-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220408212559/https://www.anandabazar.com/west-bengal/minati-ghosh-new-chairperson-of-cpms-control-commission/cid/1334349|archive-date=2022-04-08|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1947]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>0k1gr0yam22uj9drxge5zen3rded3f6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਦਿਤੀ ਮੁਨਸ਼ੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199842</id>
    <revision>
      <id>849548</id>
      <parentid>845533</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10925" sha1="2xv3rxstrunogc48oxlm5eyq14edn9a" xml:space="preserve">
{{Infobox musical artist
| name              = ਅਦਿਤੀ ਮੁਨਸ਼ੀ
| image             = Chikan_kala.jpg
| birth_date        = {{Birth date and age|1988|08|26|df=y}}
| occupation        = ਗਾਇਕਾ, ਸੰਗੀਤਕਾਰ,  ਵੋਕਲ ਆਰਟਿਸਟ, ਅਦਾਕਾਰਾ
| label             = Baro Gaane Borsho Japon
| website           = https://www.aditimunshi.com/
https://www.youtube.com/@AditiMunshipage
}}
{| class=&quot;infobox vcard&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; style=&quot;font-size: 100%;&quot; |&lt;div class=&quot;fn&quot; style=&quot;font-size:125%;&quot;&gt;ਅਦਿਤੀ ਮੁਨਸ਼ੀ&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-image&quot; |[[File:Aditi_Munshi_-_Kolkata_2023-12-05_8508.jpg|frameless]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |
|}
'''ਅਦਿਤੀ ਮੁਨਸ਼ੀ''' (ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1988) [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਗਾਇਕਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ [[ਹਿੰਦੂ]] ਭਗਤੀ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ ਦੇ ਸਾ ਰੇ ਗਾ ਮਾ ਪਾ 2015 ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰ ਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2021 ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਰਾਜਰਹਾਟ ਗੋਪਾਲਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਦੀ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/star-candidates-steal-the-show-for-tmc-but-fail-to-shine-for-bjp-in-poll-battle/articleshow/82361276.cms|title=Star candidates steal the show for TMC, but fail to shine for BJP in poll battle - Times of India|date=3 May 2021|work=The Times of India|access-date=3 May 2021|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=BanglaNews24 |title=প্রথমবার নির্বাচনে দাঁড়িয়েই জিতলেন অদিতি মুন্সি |url=http://www.banginews.com/web-news?id=a01e760889a0dde3b5f73d7f1bbffd3fb01dcf6b |access-date=3 May 2021 |website=BanglaNews24 |language=en |archive-date=3 ਮਈ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210503080948/http://www.banginews.com/web-news?id=a01e760889a0dde3b5f73d7f1bbffd3fb01dcf6b |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aditi Munshi Election Results 2021: News, Votes, Results of West-bengal Assembly |url=https://www.ndtv.com/elections/west-bengal-assembly-election-candidates-list-2021/aditi-munshi-25117-2 |access-date=3 May 2021 |website=NDTV.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/Result2021/ConstituencywiseS25117.htm?ac=117 |access-date=3 May 2021 |website=results.eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=West Bengal Assembly election results: TMC turncoats fail to make a dent, only 3 manage to win |url=https://www.freepressjournal.in/india/west-bengal-assembly-election-results-tmc-turncoats-fail-to-make-a-dent-only-3-manage-to-win |access-date=3 May 2021 |website=www.freepressjournal.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 May 2021 |title=Rajarhat Gopalpur, West Bengal Assembly election result 2021 |url=https://www.indiatoday.in/elections/story/rajarhat-gopalpur-west-bengal-assembly-election-result-2021-live-updates-1797197-2021-05-01 |access-date=3 May 2021 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 May 2021 |title=West Bengal Election Results 2021 Winning Candidates Full List: Mamata loses Nandigram by 1956 votes; check constituency-wise performance |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-election-results-2021-winning-candidates-full-list-mamata-loses-nandigram-by-1956-votes-check-constituency-wise-performance-9587851.html |access-date=4 May 2021 |website=Firstpost}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Aditi Munshi(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- RAJARHAT GOPALPUR(NORTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate |url=https://myneta.info/WestBengal2021/candidate.php?candidate_id=1152 |access-date=27 May 2021 |website=myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਬੁਨਿਆਦ ==
ਅਦਿਤੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਅਗਸਤ 1988 ਨੂੰ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਬਾਗੁਈਹਾਟੀ ਦੇ ਦੱਖਣਪਾਰਾ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਮਨਿੰਦਰਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਅਤੇ ਮਿਤਾਲੀ ਮੁਨਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ [[ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਤੋਨੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਲੀ, ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਪਰਿਵਾਰਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪੂਜਾ ਰਸਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਭਗਤੀ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਡੂੰਘਾ ਸੰਬੰਧ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੇਠ ਭਗਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪਾਠ ਨੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਕਲਾਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰਪਣ ਉਸ ਦੀ ਸੰਗੀਤ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਰਲ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੀਰਤਨਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।

== ਕਰੀਅਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ==
ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 2010 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੈਰਿਟ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਰਾਜਪਾਲ, ਸ਼੍ਰੀ ਐਮਕੇ ਨਾਰਾਇਣਨ ਦੁਆਰਾ ਉਸ ਦੀ ਭਾਵੁਕ ਸ਼ੈਲੀ ਲਈ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। 2012 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ਿਲਪੀ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਫਲਤਾ 2015 ਵਿੱਚ ਜ਼ੀ ਬੰਗਲਾ ਸਾ-ਰੇ-ਗਾ-ਮਾ-ਪਾ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 September 2016 |title=বাঙালি টিনেজ এখন কীর্তনেও আকাশের দিকে হাত তুলে হরি বল হরি বল করে |url=https://zeenews.india.com/bengali/puja/2016/durga-puja-2016-munsiyana_149831.html |access-date=3 July 2024 |website=Zee24Ghanta.com}}&lt;/ref&gt; ਦੁਆਰਾ ਆਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ &quot;ਕੀਰਤਨਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ&quot; ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਨਮਾਨ ਪੁਰਸਕਾਰ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Home Page |url=http://wbcmo.gov.in/news.aspx?mon=71 |access-date=3 July 2024 |website=wbcmo.gov.in}}&lt;/ref&gt; ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਵਧਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਤਗ੍ਰਾਮ ਬਾਗੀਸ਼ਿਕ ਗੀਤ ਸੰਸਦ ਲਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅੰਬੈਸਡਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ। 2018 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਚੈਤੰਨਿਆ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਵੈਸ਼ਨਵ ਕਲਚਰ ਦੁਆਰਾ ਕੀਰਤਨ ਸਮਰਾਗੀ ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਉਭਰਦੀ ਔਰਤ ਗਾਇਕਾ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਿਰਚੀ ਸੰਗੀਤ ਅਵਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

== ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਯੋਗਦਾਨ ==
ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਮਕਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਲਈ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕੀ ਤੱਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸ਼ਾਂਗਨੀ, ਗੋਤਰਾ, ਕਥਾਮ੍ਰਿਤਾ, ਅਤੇ ਬਿਸਮਿੱਲਾ ਵਰਗੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਬੈਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇੰਦਰਦੀਪ ਦਾਸਗੁਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਬਿਸਮਿੱਲਾ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਐਲਬਮ ਨੂੰ 2022 ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ 'ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਅਕਸਰ ਹਰੀਬੋਲ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਕਰਕੇ ਝੂਮਦੇ ਹਨ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://aditimunshi.com/ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ]{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://m.imdb.com/name/nm11572912/ ਅਦਿਤੀ ਮੁਨਸ਼ੀ] IMDb
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>2xv3rxstrunogc48oxlm5eyq14edn9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੂਜਾ ਪਾਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199857</id>
    <revision>
      <id>849586</id>
      <parentid>815797</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7379" sha1="2hi446r0yk4csh8fl216q30llvmola9" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਪੂਜਾ ਪਾਲ
| alma_mater          = [[ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਸੁਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]{{citation needed|date=April 2023}}
| spouse              = ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ ਵਰਮਾ&lt;br&gt;{{marriage|[[ਰਾਜੂ ਪਾਲ]]||2005|end=died}}
| birth_date          = {{birth date and age|df=yes|1979|07|25}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Members Profile |url=https://uplegisassembly.gov.in/Members/main_members_en.aspx#/Data/12161/16 |access-date=30 April 2023 |website=uplegisassembly.gov.in}}&lt;/ref&gt;
| birth_place         = [[ਅਲਾਹਬਾਦ]], ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ
| profession          = ਖੇਤੀਬਾੜੀ
| party               = [[Independent politician|Independent]]
| constituency1       = [[Chail (Assembly constituency)|Chail]]
| termstart1          = 2022
| termend1            = 
| preceded1           = ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ
| succeeded1          = 
| office1             = [[Uttar Pradesh Legislative Assembly|Member of Uttar Pradesh Legislative Assembly]]
| termstart2          = 2007
| termend2            = 2017
| preceded2           = ਖਾਲਿਦ ਆਜ਼ਿਮ
| succeeded2          = [[ਸਿਧਾਰਥ ਨਾਥ ਸਿੰਘ]]
| otherparty          = [[Samajwadi Party]] (expelled) &lt;br/&gt; [[Bahujan Samaj Party]]
}}

'''ਪੂਜਾ ਪਾਲ''' [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਅਲਾਹਾਬਾਦ ਪੱਛਮੀ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਵਿਧਾਇਕ [[ਰਾਜੂ ਪਾਲ]] ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 2004 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਰਫ ਅਹਿਮਦ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਸ਼ਰਫ ਅਹਿਮਦ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਤਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦੋਸ਼ੀ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 2005 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;
{{Cite news|url=http://sify.com/news/fullstory.php?id=14413910|title=Uttar Pradesh Assembly Polls : Gangsters join race for UP Assembly|date=April 2007|work=[[Sify]]|access-date=2007-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927224752/http://sify.com/news/fullstory.php?id=14413910|archive-date=2007-09-27}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ,  2007 ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਰਫ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਪਾਲ ਨੇ ਹਰਾਇਆ ਸੀ।

ਪੂਜਾ ਪਾਲ ਨੇ [[ਰਾਜੂ ਪਾਲ]] ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਸੀ. ਬੀ. ਆਈ. ਜਾਂਚ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2007/05/16/stories/2007051601961500.htm|title=Let CBI probe Raju Pal murder: new government|date=2007-05-16|work=[[The Hindu]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20071116151152/http://www.hindu.com/2007/05/16/stories/2007051601961500.htm|archive-date=2007-11-16|location=Chennai, India}}&lt;/ref&gt; ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈਲ ਤੋਂ [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬ੍ਰਿਜੇਸ਼ ਵਰਮਾ ਦੱਸਿਆ, ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਜਾਤੀ ਵਿਆਹ ਜਨਤਕ ਹੋ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=विधानसभा चुनाव : करोड़पति हैं पूर्व विधायक पूजा पाल, चार आपराधिक केस हैं दर्ज, बृजेश वर्मा को बताया पति |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/allahabad/assembly-elections-former-mla-pooja-pal-is-a-millionaire-four-criminal-cases-are-registered |access-date=2024-11-16 |website=Amar Ujala |language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UP Election 2022: सपा उम्मीदवार पूजा पाल की दूसरी शादी के रहस्य से हटा परदा, पति का नाम किया उजागर - UP Election 2022 Know about Chail SP candidate Pooja Pal second marriage and who is husband |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/allahabad-city-up-election-2022-know-about-chail-sp-candidate-pooja-pal-second-marriage-and-who-is-husband-22444927.html |access-date=2024-11-16 |website=Jagran |language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pooja Pal(Samajwadi Party(SP)):Constituency- CHAIL(KAUSHAMBI) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/uttarpradesh2022/candidate.php?candidate_id=3201 |access-date=2024-11-16 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=NagmaniSharma |date=2022-02-09 |title=पूजा पाल के अंर्तजातीय पुर्नविवाह पर विवाद क्यों? |url=https://www.gaurikiran.com/why-the-controversy-over-pooja-pals-inter-caste-remarriage/ |access-date=2024-11-16 |website=गौरी किरण |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

ਉਹ 2022 ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈਲ ਤੋਂ [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 14 ਅਗਸਤ 2025 ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਯੋਗੀ ਆਦਿਤਿਆਨਾਥ|ਯੋਗੀ ਆਦਿੱਤਿਆਨਾਥ]] ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ 2005 ਦੇ ਕਤਲ ਕੇਸ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ੀ [[ਅਤੀਕ ਅਹਿਮਦ]] ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;News18&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.news18.com/politics/sp-expels-mla-pooja-pal-for-anti-party-activities-after-she-praised-yogi-adityanath-9505338.html|title=Akhilesh Yadav Expels MLA Pooja Pal From Samajwadi Party After Her Praise For Yogi Adityanath|last=|first=|date=14 August 2025|work=News18|access-date=13 August 2025}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤੋਂ ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>2hi446r0yk4csh8fl216q30llvmola9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰਣਜੀਤ ਰੰਜਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199867</id>
    <revision>
      <id>849609</id>
      <parentid>815856</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9057" sha1="kgi6qz5fz7o70msohp67umur353tgq0" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder|
| name                = ਰਣਜੀਤ ਰੰਜਨ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date and age|1974|1|7|df=y}}
| birth_place         = [[ਰੇਵਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਰੇਵਲ]], [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ
| residence           = 
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = [[Member of Parliament (India)|Member  of Parliament]], [[Rajya Sabha]]
| constituency        = [[List of Rajya Sabha members from Chhattisgarh|Chhattisgarh]]
| term_start          = 29 ਜੂਨ 2022
| term_end            = 
| predecessor         = [[ਰਾਮਵਿਚਾਰ ਨੇਤਮ]]
| office1             = [[Member of Parliament (India)|Member  of Parliament]], [[Lok Sabha]]
| constituency1       = [[Supaul (Lok Sabha constituency)|Supaul]]
| termstart1          = 16 May 2014
| termend1            = 23 May 2019
| predecessor1        = [[Dinesh Chandra Yadav (Indian politician)|Dinesh Chandra Yadav]]
| successor1          = [[ਦਿਲੇਸ਼ਵਰ ਕਮੈਤ]]
| termstart2          = 2004
| termend2            = 2009
| predecessor2        = [[Dinesh Chandra Yadav (Indian politician)|Dinesh Chandra Yadav]]
| party               = [[Indian National Congress]]
| spouse              = [[ਪੱਪੂ ਯਾਦਵ]] (ਰਾਜੇਸ਼ ਰੰਜਨ)
| children            = 
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 
| year                = 
| source              = http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=4093
}}

'''ਰਣਜੀਤ ਰੰਜਨ''' (ਜਨਮ 7 ਜਨਵਰੀ 1974), ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੰਜੀਤਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]] ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਪਾਰਟੀ ਤੋਂ [[ਬਿਹਾਰ]] ਦੇ ਸੁਪਾਲ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। 

ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਰਾਜੇਸ਼ ਰੰਜਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ [[ਪੱਪੂ ਯਾਦਵ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 October 2013 |title=Bihar's biwi brigade |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/sunday-times/deep-focus/Bihars-biwi-brigade/articleshow/23601794.cms |access-date=22 November 2017 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਵਾਰ ਜੇਤੂ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ]] ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਮਧੇਪੁਰਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵੀ ਜਿੱਤੀ ਹੈ।

14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ [[ਬਿਹਾਰ]] ਵਿੱਚ ਸਹਾਰਸਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਬਣ ਗਈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ, [[ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ]] ਅਤੇ [[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]] ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਾਲ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ 332927 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੁਰੰਤ ਵਿਰੋਧੀ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂ) ਦੇ ਦਿਲੇਸ਼ਵਰ ਕਾਮੈਤ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ|ਭਾਜਪਾ]] ਦੇ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰ ਚੌਪਾਲ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=From Pappu's wife to Ranjeet Ranjan, a Congress winner - Indian Express |url=http://archive.indianexpress.com/news/from...s...to-ranjeet-ranjan.../451891}}&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨ ==
ਰੰਜਨ ਦਾ ਜਨਮ ਰੀਵਾ, [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, [[ਜੰਮੂ (ਸ਼ਹਿਰ)|ਜੰਮੂ]] ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, [[ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ ਅਤੇ [[ਦਿੱਲੀ]] ਵਿੱਚ ਸੈਟਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਵਜ [[ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਤ|ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪੰਡਿਤ]] ਸਨ ਜੋ [[ਸਿੱਖ]] ਬਣ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Portal of India |url=http://india.gov.in/my-government/indian-parliament/ranjeet-ranjan}}&lt;/ref&gt;

ਰਾਜੇਸ਼ ਰੰਜਨ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ।

ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲੜੀਆਂ, ਪਰ ਹਾਰ ਗਈ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Loud and clear, a Sikh vote of confidence - Express India |url=http://www.expressindia.com/latest-news/loud-and-clear-a-sikh-vote-of-confidence/340023/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930182242/http://www.expressindia.com/latest-news/loud-and-clear-a-sikh-vote-of-confidence/340023/ |archive-date=30 September 2012 |access-date=2009-10-30}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ 1999 ਵਿੱਚ ਪੱਪੂ ਯਾਦਵ ਦੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ । 2004 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਲੜਾਈ, ਸਹਾਰਸਾ ਅੰਦਰ ਉੱਤਰੀ ਬਿਹਾਰ, ਪੱਪੂ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੂਰਨੀਆ, ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ।&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (August 2022)&quot;&gt;ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

ਹਾਲਾਂਕਿ, 2009 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨੇੜਲੇ ਸੁਪੌਲ ਚੋਣ ਖੇਤਰ, ਅੰਸ਼ਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੋਵਾਂ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਹ 1.5 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵ ਮੋਹਨ ਕੁਮਾਰ ਦੇ [[ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ)|ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੰਯੁਕਤ)]] ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 May 2009 |title=Twilight hour for the don |url=http://www.indianexpress.com/news/twilight-hour-for-the-don/463873/0}}&lt;/ref&gt;

2014 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਰੰਜੀਤਾ ਰੰਜਨ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਸੁਪੌਲ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ [[ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ)|ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂ)]] ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਲੇਸ਼ਵਰ ਕਾਮਾਇਤ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 60,000 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਜਗ੍ਹਾ ਬਣਾਈ। &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (August 2022)&quot;&gt;ਹਵਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

ਮਹਿਲਾ ਦਿਵਸ 2016 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਹਾਰਲੇ ਡੇਵਿਡਸਨ ਬਾਈਕ ‘ਤੇ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ|ਸੰਸਦ]] ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Riding the crest |url=https://www.theweek.in/theweek/specials/ranjeet-ranjan-mp.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215122742/https://www.theweek.in/theweek/specials/ranjeet-ranjan-mp.html |archive-date=2018-02-15 |access-date=2022-04-23 |website=theweek.in}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>kgi6qz5fz7o70msohp67umur353tgq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੰਦਿਰਾ ਰਾਏ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199879</id>
    <revision>
      <id>849608</id>
      <parentid>815952</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7944" sha1="0v8b9vjr5lcc371y75ig9fnf2sh8td5" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| office              = [[ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ 
| constituency        = [[ਅਲਗਾਪੁਰ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਅਲਗਾਪੁਰ]]
| term                = 3 ਮਾਰਚ 2013 - 2016
| predecessor         = [[ਸਾਹੀਦੁਲ ਆਲਮ ਚੌਧਰੀ]]
| successor           = [[ਨਿਜ਼ਾਮ ਉੱਦੀਨ ਚੌਧਰੀ]]
| children            = {{flatlist|
* [[ਰਾਹੁਲ ਰਾਏ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)|ਰਾਹੁਲ]]
* ਸੁਤਾਨੁਕਾ
}}
| spouse              = [[ਗੌਤਮ ਰਾਏ]]
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
}}

'''ਮੰਦਿਰਾ ਰਾਏ''' ਅਸਾਮ ਰਾਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਅਲਗਾਪੁਰ ਲਈ ਇੱਕ ਉਪ-ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mandira Roy(Indian National Congress(INC)):Constituency- ALGAPUR : BYE ELECTION 24-2-2013(HAILAKANDI) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://myneta.info/assambye13/candidate.php?candidate_id=6 |access-date=2022-03-02 |website=myneta.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mandira wrests Algapur from AGP in byelection |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/mandira-wrests-algapur-from-agp-in-byelection/cid/325628 |access-date=2022-03-02 |website=www.telegraphindia.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Kaushik Deka|date=July 14, 2012|title=Meet the motor-mouth Congress minister Gautam Roy|url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20120723-meet-the-motor-mouth-congress-minister-gautam-roy-759106-2012-07-14|magazine=India Today|language=en|access-date=2022-03-02}}&lt;/ref&gt;

== ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਰਾਏ ਨੇ ਇੰਦਰੇ ਕੁਮਾਰੀ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਐੱਚਐੱਸਐੱਲਸੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।

ਰਾਏ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੰਤੋਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਰਾਏ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਗੌਤਮ ਰਾਏ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੋਵੇਂ ਕਟਲੀਚੇਰਾ ਤੋਂ ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਵੀ ਮੰਤਰੀ ਬਣਿਆ। ਮੰਦਿਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ 2 ਬੱਚੇ, ਰਾਹੁਲ ਅਤੇ ਸੁਤਾਨੁਕਾ, ਹਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੁਲ 2006 ਵਿੱਚ ਅਲਗਾਪੁਰ ਤੋਂ ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 2011 ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ [[ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2021|2021]] ਵਿੱਚ ਉਧਰਬੋਂਡ ਸੀਟ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਰਾਹੁਲ ਦਾ ਵਿਆਹ ਡੇਜ਼ੀ ਰਾਏ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ [[ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2021|2021]] ਵਿੱਚ ਅਲਗਾਪੁਰ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ ਪਰ ਅਸਫਲ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Assam Assembly Elections 2021: Three Members Of Billionaire Family In Polls |url=https://www.ndtv.com/india-news/assam-assembly-elections-2021-three-members-of-billionaire-family-in-assam-polls-2402165 |access-date=2022-03-02 |website=NDTV.com}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਰਾਏ ਅਲਗਾਪੁਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੁਲ ਨੇ 2006 ਤੋਂ 2011 ਤੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Algapur Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/algapur-assam-assembly-constituency |access-date=2022-03-02 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt; ਇਹ ਸੀਟ 20 ਨਵੰਬਰ 2012 ਨੂੰ ਮੌਜੂਦਾ ਏਜੀਪੀ ਵਿਧਾਇਕ, ਸਾਹਿਦੁਲ ਆਲਮ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਰਾਏ ਨੇ 52,791 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ 991 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-02-28 |title=Assam by-polls: Cong wrests Algapur constituency |url=https://www.news18.com/news/politics/assam-by-polls-cong-wrests-algapur-constituency-593652.html |access-date=2022-03-02 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 3 ਮਾਰਚ, 2013 ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਗੁਪਤਤਾ ਦੀ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਪੀਕਰ ਪ੍ਰਣਬ ਗੋਗੋਈ ਨੇ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਬੰਗਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਵਿੱਚ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਗਠਜੋੜ|ਯੂਪੀਏ]] ਚੇਅਰਪਰਸਨ [[ਸੋਨੀਆ ਗਾਂਧੀ]], ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਤਰੁਣ ਗੋਗੋਈ ਅਤੇ ਅਸਾਮ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਖਲੀਤਾ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/newly-elected-mla-takes-oath-113030300138_1.html|title=Newly elected MLA takes oath|date=2013-03-03|work=Business Standard India|access-date=2022-03-02|agency=Press Trust of India}}&lt;/ref&gt;

ਉਸ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਨਹੀਂ ਲੜੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ [[ਅਸਾਮ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2016|2016]] ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ ਪਰ ਹਾਰ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Algapur Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/algapur-assam-assembly-constituency |access-date=2022-03-02 |website=resultuniversity.com}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://resultuniversity.com/election/algapur-assam-assembly-constituency &quot;Algapur Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency&quot;]. ''resultuniversity.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2 March&lt;/span&gt; 2022&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>0v8b9vjr5lcc371y75ig9fnf2sh8td5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਫੂਲੋ ਦੇਵੀ ਨੇਤਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199895</id>
    <revision>
      <id>849588</id>
      <parentid>815992</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4238" sha1="366arvuaynmb9kaoe1799hfgrulkgie" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder||
| honorific_prefix    = 
| name                = ਫੂਲੋ ਦੇਵੀ ਨੇਤਮ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = 
| birth_place         = ਨਯਾ ਆਲੋਰ, ਕੋਂਡਾਗਾਓਂ
| residence           = ਫਾਰਸਗਾਓਂ, [[ਕੋਂਡਾਗਾਓਂ]] &lt;br /&gt;[[ਰਾਏਪੁਰ]] &lt;br /&gt; [[ਦਿੱਲੀ]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], [[ਰਾਜ ਸਭਾ]]
| term_start          = 14 ਸਤੰਬਰ, 2020
| constituency        = [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]]
| office1             = 
| constituency1       = 
| termstart1          = 
| termend1            = ਸਤੰਬਰ 2026
| predecessor1        = 
| successor1          = 
| nationality         = ਭਾਰਤੀ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
| spouse              = ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੇਤਮ
| children            = 2
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 
| year                = 2020
| source              = 
| predecessor         = [[ਮੋਤੀਲਾਲ ਵੋਰਾ]]
}}

'''ਫੂਲੋ ਦੇਵੀ ਨੇਤਮ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 14 ਸਤੰਬਰ 2020 ਨੂੰ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਤੋਂ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ|ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ]] ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਸਦਨ, [[ਰਾਜ ਸਭਾ]] ਲਈ ਬਿਨਾ ਵਿਰੋਧ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 March 2020 |title=Congress's K T S Tulsi, Phulo Devi Netam elected unopposed to Rajya Sabha from Chhattisgarh |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/congresss-k-t-s-tulsi-phulo-devi-netam-elected-unopposed-to-rajya-sabha-from-chhattisgarh/articleshow/74695681.cms |access-date=19 March 2020 |publisher=[[The Economic Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 March 2020 |title=Rajya Sabha elections: 37 candidates from 10 states elected unopposed |url=https://scroll.in/latest/956582/rajya-sabha-elections-37-candidates-from-10-states-elected-unopposed |access-date=19 March 2020 |publisher=Scroll}}&lt;/ref&gt;

25 ਮਈ 2013 ਨੂੰ, ਉਹ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਦਰਭਾ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਨਕਸਲੀ ਹਮਲੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁਕਮਾ ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੁਆਰਾ ਆਯੋਜਿਤ ਇੱਕ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂਆਂ ਸਮੇਤ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਫੂਲੋ ਦੇਵੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬਚ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://english.samaylive.com/regional-news/chhattisgarh-news/676530406/chhattisgarh-maoist-attack-maoist-attack-in-chhattisgarh-congres.html|title=Chhattisgarh Maoist attack: Senior Congress leaders among 27 killed|date=26 May 2013|access-date=9 August 2025|archive-url=https://archive.today/20130615212742/http://english.samaylive.com/regional-news/chhattisgarh-news/676530406/chhattisgarh-maoist-attack-maoist-attack-in-chhattisgarh-congres.html|archive-date=15 June 2013|publisher=Samay Live}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>366arvuaynmb9kaoe1799hfgrulkgie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਜ਼ਕੀਆ ਖਾਨਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199913</id>
    <revision>
      <id>849573</id>
      <parentid>816068</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8728" sha1="aehn9032jwwei8top3yqrf3k4acbbzi" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder||
| name                = ਜ਼ਕੀਆ ਖਾਨਮ
| birth_name          = 
| caption             = 
| image               = 
| office1             = [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੌਂਸਲ|ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ]]
| termstart1          = 26 ਨਵੰਬਰ 2021
| termend1            = 13 ਮਈ 2025
| predecessor1        = ਰੇੱਡੀ ਸੁਬ੍ਰਹਮਨੀਅਮ
| successor1          = 
| office2             = [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੌਂਸਲ|ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਕੌਸਲ ਮੈਂਬਰ&lt;br/&gt;ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
| termstart2          = 28 ਜੁਲਾਈ 2020
| termend2            = 13 ਮਈ 2025
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| birth_date          = {{birth date and age|1971|01|01|df=yes}}
| birth_place         = [[ਰਾਯਾਚੋਟੀ]], ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ
| death_date          = 
| death_place         = 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| residence           = 
| otherparty          = [[ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ]]
| spouse              = ਮਾਇਆਨਾ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਲੀ ਖਾਨ
| children            = 
| website             = 
| alma_mater          = 
| profession          = 
| date                = 
| year                = 
| source              = 
}}

'''ਮਾਇਆਨਾ ਜ਼ਕੀਆ ਖਾਨਮ''' (ਜਨਮ 1 ਜਨਵਰੀ 1971) [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2020 ਵਿੱਚ ਅੰਨਮੱਈਆ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਏਪੀਐਲਸੀ) ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਈਐਸਆਰ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹੈ।

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਜੁਲਾਈ 2020 ਵਿੱਚ, ਖਾਨਮ ਨੂੰ ਰਾਜਪਾਲ ਵਿਸ਼ਵਭੂਸ਼ਣ ਹਰੀਚੰਦਨ ਦੁਆਰਾ ਅੰਨਮੱਈਆ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਏਪੀਐਲਸੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 July 2020 |title=AP Governor Appoints Ravindrababu, Zakia Khanam As MLCs |url=https://www.sakshipost.com/news/andhrapradesh/ap-governor-appoints-zakia-ravindrababu-mlcs-governor-quota-122048 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824182645/https://www.sakshipost.com/news/andhrapradesh/ap-governor-appoints-zakia-ravindrababu-mlcs-governor-quota-122048 |archive-date=24 August 2023 |publisher=Sakshi}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ 26 ਨਵੰਬਰ 2021 ਨੂੰ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 November 2021 |title=YSRCP MLC Zakia Khanam takes charge as Legislative Council chairperson, thanks YS Jagan |url=https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/ysrcp-mlc-zakia-khanam-takes-charge-as-legislative-council-chairperson-thanks-ys-jagan-717049 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824182657/https://www.thehansindia.com/andhra-pradesh/ysrcp-mlc-zakia-khanam-takes-charge-as-legislative-council-chairperson-thanks-ys-jagan-717049 |archive-date=24 August 2023 |access-date=24 August 2023 |website=The Hans India |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 November 2021 |title=Zakia Khanam Elected Deputy Chairman, Another Milestone In AP |url=https://www.sakshipost.com/news/andhrapradesh/zakia-khanam-elected-deputy-chairman-another-milestone-ap-147277 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824182649/https://www.sakshipost.com/news/andhrapradesh/zakia-khanam-elected-deputy-chairman-another-milestone-ap-147277 |archive-date=24 August 2023 |publisher=Sakshi}}&lt;/ref&gt;

ਜ਼ਕੀਆ ਖਾਨਮ ਨੇ 14 ਮਈ 2025 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਮਐਲਸੀ ਅਹੁਦੇ ਅਤੇ ਵਾਈਐਸਆਰਸੀਪੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ [[ਵਿਜੈਵਾੜਾ|ਵਿਜੇਵਾੜਾ]] ਵਿੱਚ ਭਾਜਪਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਤੇ ਰਾਜਮੁੰਦਰੀ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ [[ਡੱਗੂਬਤੀ ਪੁਰੰਦਰੇਸ਼ਵਰੀ|ਡੱਗੂਬਤੀ ਪੁਰੰਦੇਸ਼ਵਰੀ]] ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਸੱਤਿਆ ਕੁਮਾਰ ਯਾਦਵ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/deputy-chairperson-of-andhra-pradesh-legislative-council-mayana-zakia-khanam-quits-ysrcp-joins-bjp/article69574221.ece|title=Deputy Chairperson of Andhra Pradesh Legislative Council Mayana Zakia Khanam quits YSRCP, joins BJP|last=|first=|date=14 May 2025|access-date=14 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250514141756/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/deputy-chairperson-of-andhra-pradesh-legislative-council-mayana-zakia-khanam-quits-ysrcp-joins-bjp/article69574221.ece|archive-date=14 May 2025|publisher=The Hindu|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;YSRC Zakia Khanam MLC Quits Party, Joins BJP&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.deccanchronicle.com/southern-states/andhra-pradesh/ysrc-zakia-khanam-mlc-quits-party-joins-bjp-1878831|title=YSRC Zakia Khanam MLC Quits Party, Joins BJP|last=|first=|date=14 May 2025|work=|access-date=14 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250514141827/https://www.deccanchronicle.com/southern-states/andhra-pradesh/ysrc-zakia-khanam-mlc-quits-party-joins-bjp-1878831|archive-date=14 May 2025|publisher=Deccan Chronicle|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/ysrcp-mlc-legislative-council-deputy-chairperson-zakia-khanam-joins-bjp-in-andhra/articleshow/121160037.cms?from=mdr|title=YSRCP MLC, legislative council deputy chairperson Zakia Khanam joins BJP in Andhra|date=14 May 2025|work=|access-date=14 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250514141744/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/ysrcp-mlc-legislative-council-deputy-chairperson-zakia-khanam-joins-bjp-in-andhra/articleshow/121160037.cms?from=mdr|archive-date=14 May 2025|publisher=The Economic Times}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਖਾਨਮ ਦਾ ਵਿਆਹ ਮਾਇਆਨਾ ਅਫ਼ਜ਼ਲ ਅਲੀ ਖਾਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਬੱਚੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 July 2020 |title=AP Governor Appoints Ravindrababu, Zakia Khanam As MLCs |url=https://www.sakshipost.com/news/andhrapradesh/ap-governor-appoints-zakia-ravindrababu-mlcs-governor-quota-122048 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824182645/https://www.sakshipost.com/news/andhrapradesh/ap-governor-appoints-zakia-ravindrababu-mlcs-governor-quota-122048 |archive-date=24 August 2023 |publisher=Sakshi}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20230824182645/https://www.sakshipost.com/news/andhrapradesh/ap-governor-appoints-zakia-ravindrababu-mlcs-governor-quota-122048 &quot;AP Governor Appoints Ravindrababu, Zakia Khanam As MLCs&quot;]. Sakshi. 29 July 2020. Archived from [https://www.sakshipost.com/news/andhrapradesh/ap-governor-appoints-zakia-ravindrababu-mlcs-governor-quota-122048 the original] on 24 August 2023.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>aehn9032jwwei8top3yqrf3k4acbbzi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਨਟਰਾਜਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199924</id>
    <revision>
      <id>849610</id>
      <parentid>816136</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10643" sha1="2tr73opswx1ny8bvcb1ez8fr6tbmp8p" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder||
| name                =ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਨਟਰਾਜਨ
| image               = Meenakshi Natarajan.jpg
| width               = 
| caption             = ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਨਟਰਾਜਨ, ਮੰਦਸੌਰ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ
| birth_date          = {{birth date and age|1973|7|23|df=y}}
| birth_place         = [[ਨਾਗਦਾ]], [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], [[ਭਾਰਤ]]
| residence           = [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]]
| office              = [[All India Congress Committee|AICC]] Incharge for [[Telangana Pradesh Congress Committee]]
| term_start          = 14 ਫਰਵਰੀ 2025
| term_end            = 
| predecessor         = [[ਦੀਪਾ ਦਾਸਮੁਨਸੀ]]
| constituency1       = [[Mandsaur (Lok Sabha constituency)|Mandsaur]]
| office1             = Member of Parliament, [[15th Lok Sabha]]
| education           = [[MSc]] &lt;br /&gt; [[LLB]]
| alma_mater          = [[Holkar Science College|Govt. Holkar Science College, Indore]] &lt;br /&gt; [[Devi Ahilya Vishwavidyalaya|Devi Ahilya Vishwavidyalaya, Indore]]
| termstart1          = [[2009 Indian general election|2009]]
| termend1            = [[2014 Indian general election|2014]]
| predecessor1        = [[Laxminarayan Pandey]]
| successor1          = [[ਸੁਧੀਰ ਗੁਪਤਾ]]
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]]
| footnotes           = 
| date                = 9 December
| year                = 2012
| source              = &lt;ref&gt;{{cite web |title=Detailed Profile: Km Meenakshi Natrajan |url=https://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=4518 |website=IndiaGov Archive |publisher=Lok Sabha |archiveurl=https://archive.today/20180803144615/https://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=4518 |archivedate=3 August 2018 |access-date=3 August 2018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
}}

'''ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਨਟਰਾਜਨ''' (ਜਨਮ 23 ਜੁਲਾਈ 1973) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ 2009 ਤੋਂ 2014, ਸੰਸਦ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਲ, ਤੱਕ ਮੰਦਸੌਰ ਤੋਂ [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]] ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਸ ਨੂੰ 14 ਫਰਵਰੀ 2025 ਨੂੰ ਏਆਈਸੀਸੀ ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਇੰਚਾਰਜ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-mp-meenakshi-natarajan-named-new-aicc-in-charge-of-telangana/article69220818.ece|title=Former MP Meenakshi Natarajan named new AICC in-charge of Telangana|last=|first=|date=14 February 2025|work=The Hindu|access-date=14 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250214165548/https://www.thehindu.com/news/national/telangana/former-mp-meenakshi-natarajan-named-new-aicc-in-charge-of-telangana/article69220818.ece|archive-date=14 February 2025|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

== ਪਿਛੋਕੜ ==
ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਨਟਰਾਜਨ ਦਾ ਜਨਮ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ [[ਉੱਜੈਨ|ਉਜੈਨ]] ਦੇ ਬਿਰਲਾਗ੍ਰਾਮ ਨਾਗਦਾ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ [[ਜੀਵ ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ|ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ]] ਵਿੱਚ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਇੰਦੌਰ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਅਹਿਲਿਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਰਤਲਾਮ ਉਹ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਐਨਐਸਯੂਆਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Meenakshi&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://meenakshinatarajan.com/?page_id=2 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212031627/http://meenakshinatarajan.com/?page_id=2 |archive-date=12 December 2017 |access-date=8 July 2012}}&lt;/ref&gt; ਉਹ &quot;1857-ਭਾਰਤੀ ਪਰਿਪੇਖ&quot; ਦੀ ਲੇਖਕ ਹੈ &quot;ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ&quot; ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਹੈ।

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==

=== ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ===
ਉਸ ਨੇ 1999-2002 ਤੱਕ NSUI ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 2002-2005 ਤੱਕ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਦੁਆਰਾ AICC ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;[http://www.openthemagazine.com/article/nation/a-really-stupid-idea A Really Stupid Idea | OPEN Magazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615002349/http://www.openthemagazine.com/article/nation/a-really-stupid-idea|date=15 June 2012}}&lt;/ref&gt;

=== 2009 ਚੋਣਾਂ ===
ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ [[2009 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2009 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਮੰਦਸੌਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ 30,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਜਪਾ ਵਿਰੋਧੀ ਲਕਸ਼ਮੀਨਾਰਾਇਣ ਪਾਂਡੇ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ 1971 ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਰਹੇ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=100% success rate for Sonia in MP |url=http://www.business-standard.com/india/news/100-success-rate-for-sonia-in-mp/62285/on |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607152840/http://www.business-standard.com/india/news/100-success-rate-for-sonia-in-mp/62285/on |archive-date=7 June 2011 |access-date=22 May 2009}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ &quot;ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਚੋਣਾਂ&quot; ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਉਸ ਨੇ ਅਮਲਾ, ਜਨਤਕ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਕਮੇਟੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archived copy |url=http://meenakshinatarajan.com/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012194457/http://meenakshinatarajan.com/ |archive-date=12 October 2017 |access-date=8 November 2010}}&lt;/ref&gt;

=== 2014 ਚੋਣਾਂ ===
ਉਸ ਨੂੰ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਮੰਦਸੌਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਦੇ ਸੁਧੀਰ ਗੁਪਤਾ ਨੇ 300,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=General Election to Lok Sabha Result 2014 |url=http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS1223.htm?ac=23 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140519234402/http://eciresults.nic.in/ConstituencywiseS1223.htm?ac=23 |archive-date=19 May 2014 |access-date=6 June 2014 |website=Election Commission of India}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ [[ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ]] ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਏ ਗਏ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਰਾਹੀਂ 'ਸਹਿਮਤੀ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰ' ਵਜੋਂ ਉਭਰੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੁਰੇਂਦਰ ਸੇਠੀ ਨੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਵਿੱਚ ਧਾਂਦਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।

=== 2019 ਚੋਣਾਂ ===
ਉਸ ਨੇ [[2019 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਮੰਦਸੌਰ ਸੀਟ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਪਰ 2014 ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧੀਰ ਗੁਪਤਾ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ।

== ਵਿਵਾਦ ==
ਇੱਕ ਚੋਣ ਰੈਲੀ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਬੁਲਾਰੇ [[ਦਿਗਵਿਜੈ ਸਿੰਘ|ਦਿਗਵਿਜੇ ਸਿੰਘ]] ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ &quot;ਸੌ ਤੱਕਾ ਤੁੰਚ ਮਾਲ&quot; (100% ਸ਼ੁੱਧ ਸਮੱਗਰੀ ਜਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਦਾਗ) ਕਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meenakshi Natarajan: Digvijaya calls Meenakshi Natarajan 'sau tunch maal', rapped for sexist remark &amp;#124; India News - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Digvijaya-calls-Meenakshi-Natarajan-sau-tunch-maal-rapped-for-sexist-remark/articleshow/21380305.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424060910/https://timesofindia.indiatimes.com/india/Digvijaya-calls-Meenakshi-Natarajan-sau-tunch-maal-rapped-for-sexist-remark/articleshow/21380305.cms |archive-date=24 April 2024 |access-date=21 April 2024 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/other-states/meenakshi-natarajan-wins-mandsaur-primary/article5746829.ece|title=Meenakshi Natarajan wins Mandsaur primary|date=3 March 2014|work=The Hindu|access-date=19 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140615034341/http://www.thehindu.com/news/national/other-states/meenakshi-natarajan-wins-mandsaur-primary/article5746829.ece|archive-date=15 June 2014}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1973]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2009–2014]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>2tr73opswx1ny8bvcb1ez8fr6tbmp8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਕਰੁਣਾ ਸ਼ੁਕਲਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199946</id>
    <revision>
      <id>849558</id>
      <parentid>816216</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4940" sha1="i3heonn90zp5h93y3tb6v03dmwbvep1" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder||
| name                = Smt. Karuna Shukla
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date|1950|8|1|df=y}}
| birth_place         = [[Gwalior]], [[Madhya Bharat]], [[India]]
| residence           = 
| death_date          = {{death date and age|2021|4|27|1950|8|1|df=y}}
| death_place         = [[Raipur]], [[Chhattisgarh]], [[India]]
| office              = [[Member of Parliament]]
| constituency        = [[Janjgir (Lok Sabha constituency)|Janjgir]]
| term                = 2004–2009
| predecessor         = [[Charan Das Mahant]]
| successor           = [[Kamla Patle]]
| party               = [[Indian National Congress]] (since 2014)
| otherparty          = [[Bharatiya Janata Party]] (1982-2013)
| spouse              = Madhav Shukla
| children            = 1 son and 1 daughter
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 25 September
| year                = 2006
| source              = http://164.100.24.208/ls/lsmember/biodata.asp?mpsno=4012
| native_name_lang    = 
| relations           = [[Atal Bihari Vajpayee]] (uncle)
}}

'''ਕਰੁਣਾ ਸ਼ੁਕਲਾ''' (1 ਅਗਸਤ 1950 - 27 ਅਪ੍ਰੈਲ 2021) [[ਭਾਰਤ]] ਦੀ 14ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ।

== ਜੀਵਨ ==
ਉਹ [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]] ਦੇ ਜਾਂਜਗੀਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ 2013 ਤੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ 2009 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਕੋਰਬਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਚਰਨ ਦਾਸ ਮਹੰਤ ਤੋਂ ਹਾਰ ਗਈ ਸੀ ਜੋ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।

ਉਸ ਨੇ 25 ਅਕਤੂਬਰ 2013 ਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਟੀ &quot;ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ&quot; ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Atal Bihari Vajpayee's niece Karuna Shukla joins Congress, slams Narendra Modi |url=http://www.ndtv.com/article/election-2014/atal-bihari-vajpayee-s-niece-karuna-shukla-joins-congress-slams-narendra-modi-489116}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/AB-Vajpayees-niece-Karuna-Shukla-quits-BJP/articleshow/24741480.cms|title=AB Vajpayee's niece Karuna Shukla quits BJP - Times of India|date=26 October 2013|work=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

ਕਰੁਣਾ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ [[ਅਟਲ ਬਿਹਾਰੀ ਵਾਜਪਾਈ]] ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ।

ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ 32 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 27 ਫਰਵਰੀ 2014 ਨੂੰ, ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ [[ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ]] ਦੇ [[ਬਿਲਾਸਪੁਰ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ|ਬਿਲਾਸਪੁਰ]] ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[2014 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਲੜੀਆਂ। ਉਸਨੂੰ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਲਖਨ ਲਾਲ ਸਾਹੂ ਨੇ 176,436 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

ਉਸ ਨੇ 2018 ਦੀਆਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਰਾਜਨੰਦਗਾਓਂ ਤੋਂ ਲੜੀਆਂ, ਪਰ ਹਾਰ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਬਕਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਮਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਰਾਇਆ।

27 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2021 ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ [[ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2019|ਕੋਵਿਡ-19]] ਕਾਰਨ ਹੋਈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://web.archive.org/web/20060501035906/http://164.100.24.208/ls/lsmember/homepage.asp?mpsno=4012 ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਪੰਨਾ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2021]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1950]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>i3heonn90zp5h93y3tb6v03dmwbvep1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਕੁੰਤਲਾ ਲਗੂਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199960</id>
    <revision>
      <id>849629</id>
      <parentid>816327</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2477" sha1="02v3ai9dp1x1ckfm56kj3yltfv5b3cx" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਲਗੂਰੀ
| image               = 
| caption             = 
| office              = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ]]
| constituency        = [[Keonjhar (Lok Sabha constituency)|Keonjhar]]
| term_start          = 2014
| term_end            = 2019
| predecessor         = [[Yashbant Narayan Singh Laguri]]
| successor           = [[ਚਾਂਦਰਾਨੀ ਮੁਰਮੂ]]
| birth_date          = &lt;!-- {{Birth date and age|df=y|1967|9|29}}--&gt;
| birth_place         = 
| residence           = 
| party               = [[ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ]]
| otherparty          = 
| profession          = [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
| spouse              = ਯਸ਼ਬੰਤ ਨਰਾਇਣ ਸਿੰਘ ਲਗੂਰੀ
| children            = 
| alma_mater          = 
| website             = 
}}

'''ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਲਾਗੂਰੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[2014 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2014]] ਵਿੱਚ [[ਓਡੀਸ਼ਾ]] ਦੇ ਕਿਓਂਝਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[16ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Constituencywise Trends |url=http://eciresults.nic.in/statewiseS18.htm?st=S18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140528011759/http://eciresults.nic.in/statewiseS18.htm?st=S18 |archive-date=28 May 2014 |access-date=19 May 2014 |publisher=Election Commission of India}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ]] (ਬੀਜੇਡੀ) ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।
 

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* Indian general election, 2014 (Odisha)

== ਹਵਾਲੇ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>02v3ai9dp1x1ckfm56kj3yltfv5b3cx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰੰਜੀਤਾ ਕੋਲੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199965</id>
    <revision>
      <id>849627</id>
      <parentid>816356</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5044" sha1="am1pezc5kn2a2300y7gve5l4beosq9c" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = 
| name                = ਰੰਜੀਤਾ ਕੋਲੀ
| image               = Ranjeeta Koli Lok Sabha MP (cropped).jpg
| office              = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], [[ਲੋਕ ਸਭਾ]]
| term_start          = 23 ਮਈ 2019
| term_end            = 4 ਜੂਨ 2024
| predecessor         = [[ਬਹਾਦੁਰ ਸਿੰਘ ਕੋਲੀ]]
| successor           = [[ਸੰਜਨਾ ਜਾਟਵ]]
| constituency        = [[ਭਰਤਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਭਰਤਪੁਰ]]
| native_name         = रंजीता कोली
| birth_name          = रंजीता
| birth_date          = {{Birth date and age|1979|9|25|df=y}}
| birth_place         = [[ਜੈਪੁਰ]], ਰਾਜਸਥਾਨ
| nationality         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| education           = ਰਾਜਕੀਆ ਬਾਲਿਕਾ ਵਿਧਲਿਆ, [[ਵੀਰ]], ਭਰਤਪੁਰ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਈ।
| occupation          = ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| relations           = [[ਗੰਗਾ ਰਾਮ ਕੋਲੀ]] (ਸਹੁਰਾ)
| spouse              = ਹੋਮਚੰਦ ਕੋਲੀ
| children            = 3
| source              = http://164.100.47.194/loksabha/members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=5208
}}

'''ਰੰਜੀਤਾ ਕੋਲੀ''' (ਜਨਮ 9 ਮਈ 1979) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[2019 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਦੇ ਭਰਤਪੁਰ ਤੋਂ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ|ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ]] ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 May 2019 |title=Bharatpur Lok Sabha Election Result 2019: BJP's Ranjeeta Koli victorious against Congress' Abhijeet Jatav |url=https://www.dnaindia.com/india/report-bharatpur-lok-sabha-election-result-2019-bjp-s-ranjeeta-koli-victorious-against-congress-abhijeet-jatav-2751664 |access-date=24 May 2019 |website=Daily News and Analysis}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 707992 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ ਜੋ ਕਿ ਲਗਭਗ 61.74% ਵੋਟਾਂ ਸਨ। ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰੇ ਗੰਗਾਰਾਮ ਕੋਲੀ 1991 ਤੋਂ 1998 ਤੱਕ ਬਯਾਨਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/india/a-battle-of-dalits-in-the-jat-belt-of-rajasthan/articleshow/69123605.cms|title=Bharatpur: A battle of Dalits in the Jat belt of Rajasthan|last=Tiwari|first=Rituraj|date=1 May 2019|work=Rituraj Tiwari|access-date=18 March 2020|publisher=[[The Economic Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2019 |title=पहले तीन बार ससुर, अब बहू बनी सांसद |url=https://www.patrika.com/bharatpur-news/first-three-time-father-in-law-now-a-daughter-in-law-mp-4613101/ |access-date=18 March 2020 |publisher=Patrika}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-11-14 |title=जानलेवा हमले की निंदा: सांसद रंजीता कोली पर किए जानलेवा हमला की कोली समाज ने निंदा की |url=https://www.bhaskar.com/local/rajasthan/jaipur/karauli/news/koli-society-condemned-the-deadly-attack-on-mp-ranjita-koli-129114272.html |access-date=2022-02-06 |website=Dainik Bhaskar |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://164.100.47.194/loksabha/members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=5208 ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਕੈੱਚ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2019–2024]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>am1pezc5kn2a2300y7gve5l4beosq9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਗੌਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>199981</id>
    <revision>
      <id>849634</id>
      <parentid>816443</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15899" sha1="7gm2698qwl9uhzm54vu5zj3jjxg9h6c" xml:space="preserve">
'''ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਚੰਦਰ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਗੌਰੀ''' ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੀ ਜੱਜ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਸੁਤੰਤਰ ਵਕੀਲ ਸੀ। ਵਕੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਚੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦੇਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/advocate-l-victoria-gowri-assumes-office-as-judge-of-madras-high-court/article66480309.ece|title=Advocate Victoria Gowri assumes office as judge of Madras High Court|last=S|first=Mohamed Imranullah|date=2023-02-07|work=The Hindu|access-date=2023-02-07|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Nath |first=Akshaya |date=2023-02-07 |title=From BJP leader &amp; Hindutva activist to Madras HC judge — who is L Victoria Gowri |url=https://theprint.in/judiciary/from-bjp-leader-hindutva-activist-to-madras-hc-judge-who-is-l-victoria-gowri/1360049/ |access-date=2023-02-07 |website=ThePrint |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਸਿੱਖਿਆ ==
ਗੌਰੀ ਨੇ ਮਦੁਰਾਈ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਲਾਅ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਦਰ ਟੈਰੇਸਾ ਮਹਿਲਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nath |first=Akshaya |date=2023-02-07 |title=From BJP leader &amp; Hindutva activist to Madras HC judge — who is L Victoria Gowri |url=https://theprint.in/judiciary/from-bjp-leader-hindutva-activist-to-madras-hc-judge-who-is-l-victoria-gowri/1360049/ |access-date=2023-02-07 |website=ThePrint |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==

=== ਰਾਜਨੀਤੀ ===
ਗੌਰੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nath |first=Akshaya |date=2023-02-07 |title=From BJP leader &amp; Hindutva activist to Madras HC judge — who is L Victoria Gowri |url=https://theprint.in/judiciary/from-bjp-leader-hindutva-activist-to-madras-hc-judge-who-is-l-victoria-gowri/1360049/ |access-date=2023-02-07 |website=ThePrint |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੇਵਾ ਭਾਰਤੀ - ਸੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੰਸਥਾ - ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਕਤੂਬਰ 2010 ਵਿੱਚ, ਗੌਰੀ ਨੂੰ [[ਤਮਿਲ਼ ਨਾਡੂ|ਕੇਰਲਾ]] ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਮੁਖੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Das |first=Saurav |date=30 January 2023 |title='Problem of Christian, Love Jihad': A Future Judge's Bias Reveals Supreme Court Collegium's Enduring Opacity — Article 14 |url=https://article-14.com/post/-problem-of-christian-love-jihad-a-future-judge-s-bias-reveals-supreme-court-collegium-s-enduring-opacity-63d73360b1296 |website=article-14.com |language=en}}&lt;/ref&gt; 2016 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਕੱਤਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। [[ਦ ਪ੍ਰਿੰਟ]] ਦਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੈ ਕਿ ਗੌਰੀ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਿੱਚ [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]] ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਭਾਜਪਾ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwNA&quot;&gt;ਰੱਖੜੀ&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ; [[2019 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਮੈਂ ਭੀ ਚੌਕੀਦਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ।

=== ਕਾਨੂੰਨ ===
ਗੌਰੀ ਨੇ 1995 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਫਰਮ ਖੋਲ੍ਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nath |first=Akshaya |date=2023-02-07 |title=From BJP leader &amp; Hindutva activist to Madras HC judge — who is L Victoria Gowri |url=https://theprint.in/judiciary/from-bjp-leader-hindutva-activist-to-madras-hc-judge-who-is-l-victoria-gowri/1360049/ |access-date=2023-02-07 |website=ThePrint |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 2015 ਵਿੱਚ, ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸੀਨੀਅਰ ਸਟੈਂਡਿੰਗ ਵਕੀਲ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਪੰਜ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਸਹਾਇਕ [[ਸਾਲਿਸਟਰ ਜਨਰਲ]] ਵਜੋਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Das |first=Saurav |date=30 January 2023 |title='Problem of Christian, Love Jihad': A Future Judge's Bias Reveals Supreme Court Collegium's Enduring Opacity — Article 14 |url=https://article-14.com/post/-problem-of-christian-love-jihad-a-future-judge-s-bias-reveals-supreme-court-collegium-s-enduring-opacity-63d73360b1296 |website=article-14.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ====
17 ਜਨਵਰੀ 2023 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਦੇ ਕਾਲਜੀਅਮ ਨੇ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਜੱਜ ਵਜੋਂ ਉਸਦੀ ਤਰੱਕੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/advocate-l-victoria-gowri-assumes-office-as-judge-of-madras-high-court/article66480309.ece|title=Advocate Victoria Gowri assumes office as judge of Madras High Court|last=S|first=Mohamed Imranullah|date=2023-02-07|work=The Hindu|access-date=2023-02-07|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ - ਈਸਾਈਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਫ਼ਰਤ ਭਰੇ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤੇ ਸਨ; ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਲਵ ਜੇਹਾਦ ਦੇ ਇਸਲਾਮੋਫੋਬਿਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਨੂੰ &quot;ਗੋਰੇ ਅੱਤਵਾਦੀ&quot; ਵਜੋਂ ਲੇਬਲ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Why SC Dismissing Challenge to Victoria Gowri's Appointment Was the Chronicle of a Failure Foretold |url=https://thewire.in/law/why-sc-dismissing-challenge-to-victoria-gowris-appointment-was-the-chronicle-of-a-failure-foretold |access-date=2023-02-07 |website=The Wire}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Nath |first=Akshaya |date=2023-02-07 |title=From BJP leader &amp; Hindutva activist to Madras HC judge — who is L Victoria Gowri |url=https://theprint.in/judiciary/from-bjp-leader-hindutva-activist-to-madras-hc-judge-who-is-l-victoria-gowri/1360049/ |access-date=2023-02-07 |website=ThePrint |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 1 ਫਰਵਰੀ ਨੂੰ, ਕੁਝ ਵਕੀਲਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਾਹਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੇਸ ਦਾਇਰ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/advocates-urge-acj-not-to-administer-oath-of-office-to-victoria-gowri-until-sc-hears-case-against-her-elevation-as-judge-of-madras-hc/article66478317.ece|title=Advocates urge ACJ not to administer oath of office to Victoria Gowri until SC hears case against her elevation as judge of Madras HC|last=S|first=Mohamed Imranullah|date=2023-02-06|work=The Hindu|access-date=2023-02-07|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

6 ਫਰਵਰੀ 2023 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ - ਜੋ ਕਿ ਕੋਲੇਜੀਅਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਹਨ - ਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ ਇਸ ਮੁੱਦੇ 'ਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਦੋ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਬੈਂਚ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/advocates-urge-acj-not-to-administer-oath-of-office-to-victoria-gowri-until-sc-hears-case-against-her-elevation-as-judge-of-madras-hc/article66478317.ece|title=Advocates urge ACJ not to administer oath of office to Victoria Gowri until SC hears case against her elevation as judge of Madras HC|last=S|first=Mohamed Imranullah|date=2023-02-06|work=The Hindu|access-date=2023-02-07|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ਮੌਖਿਕ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗੌਰੀ ਦੇ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Why SC Dismissing Challenge to Victoria Gowri's Appointment Was the Chronicle of a Failure Foretold |url=https://thewire.in/law/why-sc-dismissing-challenge-to-victoria-gowris-appointment-was-the-chronicle-of-a-failure-foretold |access-date=2023-02-07 |website=The Wire}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/victoria-gowri-appointment-two-views-emerge-from-supreme-court-on-what-collegium-considered/article66481159.ece|title=Victoria Gowri appointment {{!}} Two views emerge from Supreme Court on what Collegium considered|last=Rajagopal|first=Krishnadas|date=2023-02-07|work=The Hindu|access-date=2023-02-07|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕੋਲੇਜੀਅਮ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਮਦਰਾਸ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 February 2023 |title=Drama over appointment of LC Victoria Gowri in Madras HC: A fifth judges case in making? |url=https://www.indiatoday.in/law/story/drama-over-appointment-of-lc-victoria-gowri-in-madras-hc-a-fifth-judges-case-in-making-2331321-2023-02-07 |access-date=2023-02-07 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt; ਸੁਣਵਾਈ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤਹਿ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ 7 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ [[ਭੂਸ਼ਨ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਵਈ|ਭੂਸ਼ਣ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗਵਈ]] ਅਤੇ ਸੰਜੇ ਕਿਸ਼ਨ ਕੌਲ ਦੇ ਬੈਂਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ੁਬਾਨੀ ਸੁਣਵਾਈ 'ਤੇ ਕੇਸ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੱਜ ਦੀ &quot;ਉਚਿਤਤਾ&quot; ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਕਾਲਜੀਅਮ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-02-07 |title=Supreme Court Dismisses Plea Against Appointment Of Adv Victoria Gowri As Madras High Court Additional Judge |url=https://www.livelaw.in/top-stories/supreme-court-dismisses-plea-against-appointment-of-adv-victoria-gowri-as-madras-high-court-additional-judge-220908 |website=[[Live Law]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਸੁਣਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਹੁੰ ਚੁਕਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਲੀਲਾਂ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ; ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਫੈਸਲੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬੇਕਾਰ ਹੁੰਦੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Why SC Dismissing Challenge to Victoria Gowri's Appointment Was the Chronicle of a Failure Foretold |url=https://thewire.in/law/why-sc-dismissing-challenge-to-victoria-gowris-appointment-was-the-chronicle-of-a-failure-foretold |access-date=2023-02-07 |website=The Wire}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/supreme-court-dismisses-petition-challenging-victoria-gowris-appointment-as-madras-hc-judge/article66480409.ece|title=SC declines to intervene in adv. Victoria Gowri's appointment as Madras HC Additional Judge even as she took oath of office|last=Rajagopal|first=Krishnadas|date=2023-02-07|work=The Hindu|access-date=2023-02-07|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; [[ਦ ਹਿੰਦੂ|ਦ ਹਿੰਦੂ ਨੇ]] ਆਪਣੇ ਸੰਪਾਦਕੀ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਗੌਰੀ ਦੀ ਤਰੱਕੀ - &quot;ਘੱਟ ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਵਾਲੇ ਪੱਖਪਾਤ&quot; ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ - ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੱਜਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲਈ ਬੰਦ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੀ ਕਾਲਜੀਅਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਅਢੁਕਵੀਂਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/opinion/editorial/bench-and-bigotry-the-hindu-editorial-on-advocate-victoria-gowris-appointment-as-madras-high-court-judge/article66486035.ece|title=Bench and bigotry: The Hindu Editorial on advocate Victoria Gowri's appointment as Madras High Court judge|date=2023-02-08|work=The Hindu|access-date=2023-02-09|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਗੌਰੀ 26 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਡਾਕਟਰ ਬਣਨ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਕੀਲ ਬਣਨ ਦੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Arvind |first=Ayesha |date=7 February 2023 |title=Will strive to liberate marginalised, nurture fraternity in this diverse, beautiful country: Justice L Victoria Gowri |url=https://www.barandbench.com/news/will-strive-to-liberate-marginalised-nurture-fraternity-in-this-diverse-beautiful-country-justice-l-victoria-gowri |access-date=2023-02-07 |website=Bar and Bench - Indian Legal news |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>7gm2698qwl9uhzm54vu5zj3jjxg9h6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਮਲਾ ਗੌੜਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200012</id>
    <revision>
      <id>849628</id>
      <parentid>816652</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3764" sha1="6bsvufuq354b1f2z12l9awp3rqpb8j5" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| nationality         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| name                = ਵਿਮਲਾ ਗੌੜਾ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| office             = [[ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ|ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ]] [[ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ]]]
| successor =[[ਪੁੱਟੰਨਾ]]
| predecessor =[[ਪੁੱਟੰਨਾ]]
| term_start         =17 ਜਨਵਰੀ 2011&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.kla.kar.nic.in/council/Kan_ViceChairmanprofile.htm|title = Untitled Page}}&lt;/ref&gt;
| term_end         =17 ਅਕਤੂਬਰ 2014
| predecessor1        =
| successor1         = 
| office1             = [[ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| term_start1         =
| term_end1         =
| term_start2 = 18 ਜੂਨ 2006                 
|term_end2 = 17 June 2018                
| birth_date          = {{birth date|1952|11|20|df=yes}}
| death_cause =
| death_place         =
| death_date = {{death date and age|2017|04|18|1952|11|20|df=y}}
|birth_place = [[ਬੰਗਲੋਰ]]}}
'''ਵਿਮਲਾ ਵੈਂਕਟੱਪਾ ਗੌੜਾ''' (1952 – 2017) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੀ ਜੋ 17 ਜਨਵਰੀ 2011 ਤੋਂ 17 ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਤੱਕ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਚੇਅਰਮੈਨ ਸੀ। ਉਹ [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਸੀਨੀਅਰ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਅਤੇ 18 ਜੂਨ 2006 ਤੋਂ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ 2 ਵਾਰ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Rao |first=Prahlad |date=2011-01-18 |title=Vimala Gowda elected deputy chairperson of Karnataka Legislative Council |url=https://www.dnaindia.com/bangalore/report-vimala-gowda-elected-deputy-chairperson-of-karnataka-legislative-council-1495937 |access-date=2020-03-25 |website=DNA India |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Karnataka-JDS-BJP-join-hands-in-the-legislative-council/articleshow/38091492.cms|title=Karnataka: JD(S)-BJP join hands in the legislative council|last=Kumar M.|first=Anil|date=9 July 2014|work=The Times of India|access-date=2020-03-25|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Untitled Document&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.kar.nic.in/kla/mlc'list/Smt%20Vimala%20Gowda.html}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ 17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2017 ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਹੋਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/vimala-gowda-passes-away/article18084094.ece|title=Vimala Gowda passes away|date=2017-04-17|work=The Hindu|access-date=2020-03-25|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2017]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1952]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>6bsvufuq354b1f2z12l9awp3rqpb8j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈਬੱਲਕਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200029</id>
    <revision>
      <id>849631</id>
      <parentid>827025</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11671" sha1="7zjyxp9wsz30wckhcod7s8rkbcsfmcn" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                =  ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈਬੱਲਕਰ
| image               = Lakshmi Hebbalkar.jpg
| caption             = 2020 ਵਿੱਚ  ਲਕਸ਼ਮੀ
| birth_date          = {{birth date and age|1975|5|28|df=y}}
| birth_place         = [[Chikkahattiholi|Chikka Hattiholi]], Khanapur Taluka, [[Belagavi district]], [[Karnataka]], India
| office              = Cabinet Minister, [[Government of Karnataka]]
| predecessor         = [[Halappa Achar]]
| successor           = 
| governor            = [[Thawarchand Gehlot]]
| 1blankname          = ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
| 1namedata           = [[Siddaramaiah]]
| 2blankname          = Cabinet
| 2namedata           = [[Second Siddaramaiah ministry]]
| 3blankname          = Ministry and Departments
| 3namedata           = *'''Women &amp; Child Development'''
*'''Disabled &amp; Senior Citizens Empowerment'''
| term_start          = 27 ਮਈ 2022
| office1             = Member of the [[Karnataka Legislative Assembly]]
| termstart1          = ਮਈ 2018
| termend1            = 
| constituency1       = [[Belagavi Rural (Vidhana Sabha constituency)|Belagavi Rural]]
| predecessor1        = [[ਸੰਜੇ ਪਾਟਿਲ]]
| party               = [[Indian National Congress]]
| spouse              = Ravindra Hebbalkar
| children            = 1
| alma_mater          = [[ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]])
}}

'''ਲਕਸ਼ਮੀ ਰਵਿੰਦਰ ਹੇਬੱਲਕਰ''' (ਜਨਮ 28 ਮਈ 1975)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=B. |first=Praveen Chandra |title=Laxmi Hebbalkar Profile: ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಹೆಬ್ಬಾಳ್ಕರ್‌ ಪರಿಚಯ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ದಿಟ್ಟ ಹೆಣ್ಣು, ದೊಡ್ಡ ಹುದ್ದೆ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣು |url=https://kannada.hindustantimes.com/karnataka/profile-of-karnataka-congress-laxmi-hebbalkar-belgaum-rural-assembly-constituency-powerful-lingayat-women-pcp-181683336484238.html |access-date=31 May 2023 |website=Kannada Hindustan Times |language=kn |archive-date=31 ਮਈ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531143130/https://kannada.hindustantimes.com/karnataka/profile-of-karnataka-congress-laxmi-hebbalkar-belgaum-rural-assembly-constituency-powerful-lingayat-women-pcp-181683336484238.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ ਅਪਾਹਜ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਨਾਗਰਿਕ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ। [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹ ਬੇਲਾਗਾਵੀ ਦਿਹਾਤੀ ਤੋਂ [[ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਚੁਣੀ ਹੋਈ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/state/karnataka-politics/double-delight-for-laxmi-hebbalkar-1222573.html|title=Double delight for Laxmi Hebbalkar|date=28 May 2023|work=Deccan Herald|access-date=31 May 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੇਬੱਲਕਰ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੇ ਬੇਲਾਗਾਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਾਨਪੁਰ ਤਾਲੁਕ ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਚਿੱਕਾ ਹਟੀਹੋਲੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Lakshmi Hebbalkar Biography: Networth, Age, Family, Career - Namma Belagavi News |url=https://nammabelagavinews.com/lakshmi-hebbalkar-biography-networth-age-family-career/ |access-date=2024-06-07 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਲਿੰਗਾਇਤ ਧਰਮ|ਲਿੰਗਾਇਤ]] ਸੰਪਰਦਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਸਾਨ-ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਰਵਿੰਦਰ ਹੇਬੱਲਕਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ 2004 ਵਿੱਚ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;tnie1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2023/may/28/laxmi-hebbalkar-reaps-benefits-of-remaining-loyal-to-grand-old-party-2579244.html|title=Laxmi Hebbalkar reaps benefits of remaining loyal to Grand Old Party|work=The New Indian Express|access-date=31 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528113444/https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2023/may/28/laxmi-hebbalkar-reaps-benefits-of-remaining-loyal-to-grand-old-party-2579244.html|archive-date=28 May 2023}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ [[ਮੈਸੂਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ [[ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ|ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰ]] ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 March 2014 |title=Lakshmi Hebbalkar (38), congress candidate from Belgaum Lok Sabha constituency filed her nominations at the deputy commissioner's office |url=https://timesofindia.indiatimes.com/lakshmi-hebbalkar-38-congress-candidate-from-belgaum-lok-sabha-constituency-filed-her-nominations-at-the-deputy-commissioners-office-few-minutes-ago-she-has-masters-degree-in-political-science-from-mysore-university-and-had-lost-the-2013-assembly-election-from-belgaum-rural-/articleshow/32597637.cms |access-date=1 June 2023 |website=The Times of India}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਹੇਬੱਲਕਰ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਮਹਿਲਾ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਫਿਰ 2010 ਵਿੱਚ ਬੇਲਾਗਾਵੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਜੋਂ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/laxmi-hebbalkar-named-state-mahila-congress-president/article7199761.ece|title=Laxmi Hebbalkar named State Mahila Congress president|last=Patil|first=Vijaykumar|date=12 May 2015|work=The Hindu|access-date=31 May 2023|language=en-IN}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 2013 ਵਿੱਚ ਬੇਲਾਗਾਵੀ (ਗ੍ਰਾਮੀਣ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਅਤੇ ਫਿਰ 2014 ਵਿੱਚ ਬੇਲਾਗਾਵੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਸੀਟ ਤੋਂ ਅਸਫਲ ਚੋਣ ਲੜੀ। 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਨਾਟਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕਾਂਗਰਸ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਵਿੰਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 May 2015 |title=Laxmi Hebbalkar is State women Congress chief |url=https://www.deccanherald.com/content/477008/laxmi-hebbalkar-state-women-congress.html}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਸੰਜੇ ਪਾਟਿਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2019/jul/15/congress-mla-laxmi-hebbalkar-shuts-down-quitting-rumours-2003970.html|title=Congress MLA Laxmi Hebbalkar shuts down quitting rumours|date=15 July 2019|work=The New Indian Express|access-date=11 November 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;myneta1&quot;&gt;{{Cite web |date= |title=Lakshmi R Hebbalkar(Bharatiya Janata party):Constituency- BELGAUM RURAL(BELGAUM) - Affidavit Information of Candidate |url=http://myneta.info/karnataka2013/candidate.php?candidate_id=235 |access-date=2014-03-23 |publisher=Myneta.info}}&lt;/ref&gt; ਹੇਬੱਲਕਰ ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ [[ਮਨੀ ਲਾਂਡਰਿੰਗ]] ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇਨਫੋਰਸਮੈਂਟ ਡਾਇਰੈਕਟੋਰੇਟ ਦੁਆਰਾ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 September 2019 |title=Laxmi Hebbalkar quizzed for 2 days, maybe called again |url=https://www.deccanherald.com/national/north-and-central/laxmi-hebbalkar-quizzed-for-2-days-may-be-called-again-762869.html}}&lt;/ref&gt;

ਹੇਬੱਲਕਰ ਨੂੰ [[2023 ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ|2023]] ਵਿੱਚ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧਰਮਈਆ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;dh1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.deccanherald.com/state/karnataka-politics/double-delight-for-laxmi-hebbalkar-1222573.html|title=Double delight for Laxmi Hebbalkar|date=28 May 2023|work=Deccan Herald|access-date=31 May 2023|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.deccanherald.com/state/karnataka-politics/double-delight-for-laxmi-hebbalkar-1222573.html &quot;Double delight for Laxmi Hebbalkar&quot;]. ''Deccan Herald''. 28 May 2023&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;31 May&lt;/span&gt; 2023&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Karnataka elections: Congress wins majority of seats in Belagavi district&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/karnataka-assembly/karnataka-elections-congress-wins-majority-of-seats-in-belagavi-district/article66847503.ece|title=Karnataka elections: Congress wins majority of seats in Belagavi district|last=The Hindu|first=|date=13 May 2023|access-date=19 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230524144310/https://www.thehindu.com/elections/karnataka-assembly/karnataka-elections-congress-wins-majority-of-seats-in-belagavi-district/article66847503.ece|archive-date=24 May 2023|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;

== ਮੌਜੂਦਾ ਭੂਮਿਕਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ==

* ਕਰਨਾਟਕ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤੀ।
* ਮੌਜੂਦਾ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://myneta.info/karnataka2013/candidate.php?candidate_id=235%7CNational ਚੋਣ ਵਾਚ ਉਮੀਦਵਾਰ ਪੰਨਾ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>7zjyxp9wsz30wckhcod7s8rkbcsfmcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਰਿੰਕੀ ਕੋਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200041</id>
    <revision>
      <id>849619</id>
      <parentid>816833</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3834" sha1="qeskxq3jwmd0ahdkn1bt77nga7y7ig7" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਰਿੰਕੀ ਕੋਲ
| office              = [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 13 ਮਈ 2023
| party               = [[ਆਪਨਾ ਦਲ (ਸੋਨੇਲਾਲ)]]
| otherparty          = [[ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਾਂਤਰਿਕ ਗਠਜੋੜ]] (2023–ਮੌਜੂਦਾ)
| spouse              = [[ਰਾਹੁਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼]]
| predecessor         = [[ਰਾਹੁਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼]]
| relations           = [[ਪਕੌੜੀ ਲਾਲ ਕੋਲ]] (ਸੁਹਰਾ) 
| constituency        = [[ਛਨਬੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਛਨਬੇ]]
}}

'''ਰਿੰਕੀ ਕੋਲ''' (ਜਨਮ 1989) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 13 ਮਈ 2023 ਤੋਂ ਛਾਂਬੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦਲ (ਸੋਨੇਲਾਲ) ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/varanasi/bjp-alliance-partner-ads-defeats-sp-to-retain-chhanbey-assembly-seat-in-by-poll/articleshow/100210577.cms?from=mdr|title=BJP alliance partner AD(S) defeats SP to retain Chhanbey assembly seat in by-poll|date=2023-05-13|work=The Times of India|access-date=2023-05-13|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 May 2023 |title=UP Bypoll Results: स्वार और छानबे विधानसभा सीट पर सपा को मिली करारी हार, अपना दल ने दोनों सीट पर की जीत दर्ज |url=https://www.prabhatkhabar.com/live/up-bypoll-results-live-updates-rampur-swar-mirzapur-chanbe-assembly-seats-result-counting-swt |access-date=2023-05-13 |website=Prabhat Khabar |language=hi}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਰਾਹੁਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੋਲ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UP By Election Result: छानबे उपचुनाव में अपना दल की जीत, दिवंगत विधायक की पत्नी ने सपा की 'कीर्ति' को किया ध्वस्त |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/mirzapur/up-by-election-result-apna-dal-victory-in-chanbe-seat-2023-05-13 |access-date=2023-05-13 |website=Amar Ujala |language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mirzapur Chhanbey, UP By Election Chunav Result 2023: छानबे सीट पर राहुल कोल की पत्नी रिंकी की जीतीं, सपा की कीर्ति कोल को हराया |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/uttar-pradesh/mirzapur/up-by-election-2023-result-mirzapur-chhanbey-seat-upchunav-vote-counting-win-loss-bjp-sp-bsp-live-updates/articleshow/100198848.cms |access-date=2023-05-13 |website=Navbharat Times |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>qeskxq3jwmd0ahdkn1bt77nga7y7ig7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਰਮਿਸਥਾ ਸੇਠੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200054</id>
    <revision>
      <id>849633</id>
      <parentid>821912</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3658" sha1="93mz7sj0p6dz7adw1o6l53wgi4p5qv9" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਸਰਮਿਸਥਾ ਸੇਠੀ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = {{birth date and age|1974|2|4|df=y}}
| birth_place         = &lt;nowiki&gt;Ranihat [Cuttack]], Odisha&lt;/nowiki&gt;
| residence           = [[ਕੱਟਕ]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ]]
| constituency        = [[ਜੈਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਜੈਪੁਰ]]
| term_start          = 23 ਮਈ 2019
| predecessor         = [[ਰੀਟਾ ਤਰਾਈ]]
| successor           = [[ਰਬਿੰਦਰ ਨਰਾਇਣ ਬੇਹਿਰਾ]]
| party               = [[ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ]]
| alma_mater          = 
| profession          = [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
| spouse              = ਰਬਿੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਸੇਠੀ
| children            = 1 ਬੇਟਾ
| parents             = ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਸੇਠੀ, ਉਰਮਿਲਾ ਸੇਠੀ
| footnotes           = 
| date                = 
| year                = 
| source              = https://sansad.in/ls/members/biography/4991?from=members
| nationality         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| term_end            = 4 ਜੂਨ 2024
}}

'''ਸਰਮਿਸ਼ਥਾ ਸੇਠੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[2019 ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ|2019 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ [[ਬੀਜੂ ਜਨਤਾ ਦਲ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਜਾਜਪੁਰ, [[ਓਡੀਸ਼ਾ]] ਤੋਂ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ|ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ]] ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=23 May 2019 |title=Jajpur Election result 2019 |url=https://www.timesnownews.com/elections/article/jajpur-odisha-election-2019-jajpur-election-results-candidates-voter-population-polling-percentage/405564 |access-date=24 May 2019 |publisher=Times Now}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2019 |title=Odisha election results 2019: BJD's women card pays off, five in lead |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/bjds-women-card-pays-off-five-in-lead/articleshow/69471866.cms |access-date=18 March 2020 |website=Debabrata Mohapatra |publisher=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 April 2019 |title=Formers bureaucrats, media barons in fray in Odisha polls |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/india/formers-bureaucrats-media-barons-in-fray-in-odisha-polls/articleshow/68865272.cms |access-date=18 March 2020 |publisher=[[The Economic Times]]}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://loksabhaph.nic.in/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=4991 Official biographical sketch in Parliament of India website]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1974]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2019–2024]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>93mz7sj0p6dz7adw1o6l53wgi4p5qv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਿਤਾਲੀ ਬੈਗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200072</id>
    <revision>
      <id>849611</id>
      <parentid>846461</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4274" sha1="298qbtoua2wj62b3fbkx82d5511qcax" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਮਿਤਾਲੀ ਬੈਗ
| office1             = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ]]
| constituency1       = [[ਅਰਾਮਬਾਗ਼ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਅਰਾਮਬਾਗ਼]]
| termstart1          = 4 ਜੂਨ 2024
| termend1            = 
| predecessor1        = [[ਅਪਾਰੂਪਾ ਪੋੱਡਰ (ਸਿਆਸਤਦਾਨ)| ਅਪਾਰੂਪਾ ਪੋੱਡਰ]]
| successor1          = 
| nationality         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| party               = [[ਆਲ ਇੰਡੀਅਨ ਤ੍ਰਿਣਾਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
| occupation          = [[ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
}}

'''ਮਿਤਾਲੀ ਬੈਗ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਆਰਾਮਬਾਗ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S2529.htm |access-date=5 June 2024 |website=results.eci.gov.in |publisher=[[Election Commission of India]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bag Mitali, All India Trinamool Congress Representative for Arambagh (SC), West Bengal |url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/lok-sabha-elections/west-bengal/arambagh/candidateshow/bag-mitali-502 |access-date=6 June 2024 |publisher=[[Times of India]]}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bag Mitali, TMC Election Results LIVE: Latest Updates On Bag Mitali |url=https://www.ndtv.com/elections/lok-sabha-election-candidates-2024/bag-mitali-25029-3 |access-date=6 June 2024 |publisher=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

ਸਾਲ 2024 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਿਤਾਲੀ ਬੈਗ ਨੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਅਰੂਪ ਕਾਂਤੀ ਦਿਗਰ ਨੂੰ 712587 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arambagh constituency Lok Sabha Election Results 2024 |url=https://www.brutimes.com/news/politics/arambagh-constituency-lok-sabha-election-results-2024 |website=Bru Times News |language=en |access-date=2025-08-31 |archive-date=2025-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250307020643/https://www.brutimes.com/news/politics/arambagh-constituency-lok-sabha-election-results-2024 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=General Election to Parliamentary Constituencies: Trends &amp; Results June-2024 |url=https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S2529.htm |website=results.eci.gov.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ex-local body heads {{!}} High jumpers&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/18th-lok-sabha-the-debutants/story/20240722-ex-local-body-heads-high-jumpers-2565844-2024-07-13|title=Ex-local body heads {{!}} High jumpers|last=India Today|date=13 July 2024|access-date=31 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240731162655/https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/18th-lok-sabha-the-debutants/story/20240722-ex-local-body-heads-high-jumpers-2565844-2024-07-13|archive-date=31 July 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* 18ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ
* [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
* ਆਰਾਮਬਾਗ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2024–2029]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>298qbtoua2wj62b3fbkx82d5511qcax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਆਬਾਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200076</id>
    <revision>
      <id>849740</id>
      <parentid>825851</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T00:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21984" sha1="iwnzxkye9jmm2o14vonc0te6h2o9i54" xml:space="preserve">ਇਹ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਅਤੇ [[ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ|ਪੰਜਾਬ]] ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਅਨੁਸਾਰ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ [[ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ|ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ]] ਦੀ ਸੂਚੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Urban Agglomerations/Cities having population 1 lakh and above |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf |access-date=2012-07-07 |website=Provisional Population Totals, Census of India 2011}}&lt;/ref&gt;

'''ਪੰਜਾਬ'''
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size: 9pt;font-color:red&quot;
! rowspan=&quot;1&quot; |ਰੈਂਕ
! rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;150&quot; |ਨਾਮ
! rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;150&quot; |ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
! rowspan=&quot;1&quot; |ਚਿੱਤਰ
! rowspan=&quot;1&quot; |ਟਾਈਪ ਕਰੋ *
! rowspan=&quot;1&quot; |ਜਨਸੰਖਿਆ 2022
! rowspan=&quot;1&quot; |2011 ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ
! rowspan=&quot;1&quot; |ਮਰਦ
! rowspan=&quot;1&quot; |ਔਰਤ
! rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;90&quot; |5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ&lt;br /&gt;
! rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;90&quot; |ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
|-
| align=&quot;right&quot; |1
| align=&quot;left&quot; |[[ਲੁਧਿਆਣਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Dukhniwaran_Sahib.jpg|125x125px]]
|ਯੂ. ਏ.
| align=&quot;right&quot; |1,917,000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ludhiana, India Metro Area Population 1950-2022 |url=https://www.macrotrends.net/cities/21319/ludhiana/population |access-date=2025-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404194513/https://www.macrotrends.net/cities/21319/ludhiana/population |archive-date=2023-04-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |1,618,879
| align=&quot;right&quot; |950,123
| align=&quot;right&quot; |743,530
| align=&quot;right&quot; |173,021
| align=&quot;right&quot; |85.36
|-
| align=&quot;right&quot; |2
| align=&quot;left&quot; |[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Golden_Temple_India.jpg|125x125px]]
|ਯੂ. ਏ.
| align=&quot;right&quot; |1,425,000&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Amritsar, India Metro Area Population 1950-2022 |url=https://www.macrotrends.net/cities/21164/amritsar/population |access-date=2025-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404194513/https://www.macrotrends.net/cities/21164/amritsar/population |archive-date=2023-04-04 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |1,183,705
| align=&quot;right&quot; |874,773
| align=&quot;right&quot; |739,105
| align=&quot;right&quot; |63,238
| align=&quot;right&quot; |84.64
|-
| align=&quot;right&quot; |3
| align=&quot;left&quot; |[[ਜਲੰਧਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਜਲੰਧਰ]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 October 2014 |title=List of Largest Cities in Punjab |url=https://www.worldlistmania.com/list-of-largest-cities-in-punjab/}}&lt;/ref&gt;
|[[ਤਸਵੀਰ:JangeAzadi.jpg|125x125px]]
|ਯੂ. ਏ.
| align=&quot;right&quot; |1,053,895
| align=&quot;right&quot; |873,725
| align=&quot;right&quot; |463,975
| align=&quot;right&quot; |409,970
| align=&quot;right&quot; |84,886
| align=&quot;right&quot; |85.46
|-
| align=&quot;right&quot; |4
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਟਿਆਲਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਪਟਿਆਲਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:MotiBaghPalace.jpg|125x125px]]
|ਯੂ. ਏ.
| align=&quot;right&quot; |736,305
| align=&quot;right&quot; |446,246
| align=&quot;right&quot; |236,198
| align=&quot;right&quot; |210,048
| align=&quot;right&quot; |42,458
| align=&quot;right&quot; |89.95
|-
| align=&quot;right&quot; |5
| align=&quot;left&quot; |[[ਬਠਿੰਡਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਬਠਿੰਡਾ]]
| 
|ਯੂ. ਏ.
| align=&quot;right&quot; |368,000
| align=&quot;right&quot; |285,813
| align=&quot;right&quot; |151,782
| align=&quot;right&quot; |134,031
| align=&quot;right&quot; |30,713
| align=&quot;right&quot; |82.84
|-
| align=&quot;right&quot; |6
| align=&quot;left&quot; |[[ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ|ਮੋਹਾਲੀ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਾ ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੋਹਾਲੀ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:YPS_Junior_Wing.JPG|125x125px]]
|ਯੂ. ਏ.
| align=&quot;right&quot; |334,205&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Population of Mohali 2019 &amp;#124; India Population 2019 |url=https://indiapopulation2019.com/population-of-mohali-2019.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203185818/http://indiapopulation2019.com/population-of-mohali-2019.html |archive-date=3 December 2018}}&lt;/ref&gt;
| align=&quot;right&quot; |166,864
| align=&quot;right&quot; |87,380
| align=&quot;right&quot; |79,484
| align=&quot;right&quot; |13,820
| align=&quot;right&quot; |91.96
|-
| align=&quot;right&quot; |7
| align=&quot;left&quot; |[[ਮੋਗਾ, ਪੰਜਾਬ|ਮੋਗਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੋਗਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:College6.jpg|125x125px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |226,973
| align=&quot;right&quot; |168,443
| align=&quot;right&quot; |88,290
| align=&quot;right&quot; |80,153
| align=&quot;right&quot; |16,836
| align=&quot;right&quot; |89.11
|-
| align=&quot;right&quot; |8
| align=&quot;left&quot; |[[ਬਟਾਲਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Batala_railway_station_Entry.jpg|125x125px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |198,481
| align=&quot;right&quot; |158,404
| align=&quot;right&quot; |83,536
| align=&quot;right&quot; |74,868
| align=&quot;right&quot; |14,943
| align=&quot;right&quot; |89.28
|-
| align=&quot;right&quot; |9
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਠਾਨਕੋਟ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਪਠਾਨਕੋਟ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Basas1.jpg|125x125px]]
|ਯੂ. ਏ.
| align=&quot;right&quot; |195,365
| align=&quot;right&quot; |147,875
| align=&quot;right&quot; |79,145
| align=&quot;right&quot; |68,730
| align=&quot;right&quot; |14,734
| align=&quot;right&quot; |88.71
|-
| align=&quot;right&quot; |10
| align=&quot;left&quot; |[[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Saragarhi_Memorial_Ferozepur.jpg|125x125px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |194456
| align=&quot;right&quot; |146,897
| align=&quot;right&quot; |79,808
| align=&quot;right&quot; |67,089
| align=&quot;right&quot; |16,447
| align=&quot;right&quot; |81.42
|-
| align=&quot;right&quot; |11
| align=&quot;left&quot; |[[ਅਬੋਹਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |175,988
| align=&quot;right&quot; |145,238
| align=&quot;right&quot; |76,840
| align=&quot;right&quot; |68,398
| align=&quot;right&quot; |15,870
| align=&quot;right&quot; |79.86
|-
| align=&quot;right&quot; |12
| align=&quot;left&quot; |[[ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮਾਲੇਰਕੋਟਲਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Kuka_Martyrs_Memorial,_Malerkotla_1.jpg|187x187px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |169,578
| align=&quot;right&quot; |135,238
| align=&quot;right&quot; |71,401
| align=&quot;right&quot; |63,929
| align=&quot;right&quot; |16,315
| align=&quot;right&quot; |70.25
|-
| align=&quot;right&quot; |13
| align=&quot;left&quot; |[[ਖੰਨਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ|ਖੰਨਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲੁਧਿਆਣਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Jain_mandir_khanna.jpg|125x125px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |168,876
| align=&quot;right&quot; |128,130
| align=&quot;right&quot; |67,811
| align=&quot;right&quot; |60,319
| align=&quot;right&quot; |13,218
| align=&quot;right&quot; |84.43
|-
| align=&quot;right&quot; |14
| align=&quot;left&quot; |[[ਫਗਵਾੜਾ|ਫਗਵਾਡ਼ਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਕਪੂਰਥਲਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Gurdwara_sukhchain_sahib.jpg|125x125px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |167,785
| align=&quot;right&quot; |117,954
| align=&quot;right&quot; |62,171
| align=&quot;right&quot; |55,783
| align=&quot;right&quot; |11,622
| align=&quot;right&quot; |87.43
|-
| align=&quot;right&quot; |15
| align=&quot;left&quot; |[[ਕਪੂਰਥਲਾ ਸ਼ਹਿਰ|ਕਪੂਰਥਲਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਕਪੂਰਥਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਕਪੂਰਥਲਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Jagatjit_Club.JPG|125x125px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |164,745
| align=&quot;right&quot; |101,654
| align=&quot;right&quot; |55,485
| align=&quot;right&quot; |46,169
| align=&quot;right&quot; |9,706
| align=&quot;right&quot; |85.82
|-
| align=&quot;right&quot; |16
| align=&quot;left&quot; |[[ਰਾਜਪੁਰਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਪਟਿਆਲਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:LordShivaStatue-Nalas,Rajpura.jpg|167x167px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |162,644
| align=&quot;right&quot; |112,193
| align=&quot;right&quot; |57,803
| align=&quot;right&quot; |54,390
| align=&quot;right&quot; |12,841
| align=&quot;right&quot; |82.00
|-
| align=&quot;right&quot; |18
| align=&quot;left&quot; |[[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ|ਮੁਕਤਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੁਕਤਰ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Gurudwara_Muktsar_Sahib.jpg|125x125px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |147,679
| align=&quot;right&quot; |117,085
| align=&quot;right&quot; |62,005
| align=&quot;right&quot; |55,080
| align=&quot;right&quot; |13,639
| align=&quot;right&quot; |77.31
|-
| align=&quot;right&quot; |17
| align=&quot;left&quot; |[[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ]]
| 
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |156,987
| align=&quot;right&quot; |110,091
| align=&quot;right&quot; |58,401
| align=&quot;right&quot; |51,690
| align=&quot;right&quot; |11,516
| align=&quot;right&quot; |90.75
|-
| align=&quot;right&quot; |19
| align=&quot;left&quot; |[[ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ, ਭਾਰਤ|ਫਰੀਦਕੋਟ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫਰੀਦਕੋਟ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Its_pic_of_Govt.Brijindra_College_Faridkot.jpg|125x125px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |137,605
| align=&quot;right&quot; |110,694
| align=&quot;right&quot; |58,485
| align=&quot;right&quot; |52,169
| align=&quot;right&quot; |9,706
| align=&quot;right&quot; |85.82
|-
| align=&quot;right&quot; |20
| align=&quot;left&quot; |[[ਬਰਨਾਲਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਬਰਨਾਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬਰਨਾਲਾ]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |136,874
| align=&quot;right&quot; |116,454
| align=&quot;right&quot; |62,302
| align=&quot;right&quot; |54,152
| align=&quot;right&quot; |12,984
| align=&quot;right&quot; |79.80
|-
| align=&quot;right&quot; |21
| align=&quot;left&quot; |[[ਮੁਕੇਰੀਆਂ|ਮੁਕੇਰੀਅਨ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Mukerian_railway_station.jpg|125x125px]]
|ਸ਼ਹਿਰ
| align=&quot;right&quot; |129,876
| align=&quot;right&quot; |89,043
| align=&quot;right&quot; |46,931
| align=&quot;right&quot; |41,112
| align=&quot;right&quot; |9,027
| align=&quot;right&quot; |83.54
|-
| colspan=&quot;29&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 8pt&quot; |UA = ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ
|}

== ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ==
ਭਾਰਤ ਦੀ 2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈਃ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Urban Agglomerations and Cities |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/1.%20Data%20Highlight.pdf |access-date=2012-07-23 |website=Provisional Population Totals, Census of India 2011}}&lt;/ref&gt;

&quot;ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਫੈਲਾਅ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਆਊਟਗ੍ਰੋਥ (OGs), ਜਾਂ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭੌਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਕਸਬੇ ਇਕੱਠੇ ਅਜਿਹੇ ਕਸਬਿਆਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ (ਭਾਵ ਸਾਰੇ ਹਲਕੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ) 2001 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 20,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਥਾਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਸੰਜੋਗ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।&quot;

=== ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ===
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1 ਲੱਖ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨਃ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Constituents of urban Agglomerations Having Population 1 Lakh &amp; above |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_4_PR_UAs_1Lakh_and_Above_Appendix.pdf |access-date=2012-07-07 |website=Provisional Population Totals, Census of India 2011}}&lt;/ref&gt;

* ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ), ਨੰਗਲੀ (ਸੀਟੀ), ਮੁਦਾਲ (ਸੀਟੀ), ਬਾੜਾ ਖਾਨਕੋਟ ਦੋਬੁਰਜੀ (ਓਜੀ), ਪਿੰਡ ਮੂਲੇ ਚੱਕ (ਓਜੀ), ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਰੋਡ (ਓਜੀ) ਉੱਤੇ ਅਬਾਦੀ ਬਾਬਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਰੋਡ (ਓਜੀ), ਅਬਾਦੀ ਬਾਬਾ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਰੋਡ (ਓਜੀ), ਖੈਰਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਰੋਡ (ਓਜੀ), ਪਿੰਡ ਰੋੜੀ ਰੋਡ (ਓਜੀ), ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਰੋਡ (ਓਜੀ) ਅਜਨਾਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਗਰ (OG), ਅਜਨਾਲਾ ਰੋਡ (OG) 'ਤੇ ਆਬਾਦੀ ਮੀਰਾਂਕੋਟ, ਜਗਦੇਵ ਕਲਾਂ ਰੋਡ 'ਤੇ ਗੁਮਟਾਲਾ ਕਲੋਨੀ (OG), ਰਣਜੀਤ ਵਿਹਾਰ (OG), ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ ਖੁਰਦ (OG), ਪਾਰਟੀ ਵਿਹਾਰ (OG), ਆਬਾਦੀ ਨੌਸ਼ਹਿਰਾ (OG), ਸਿਲਵਰ ਅਸਟੇਟ (OG), ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲੇਨ (OG), ਭਾਗਪੁਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਫਾਟਕ ਰੋਡ (ਓਜੀ), ਫਾਟਕ ਸਾਈਡ (ਓ.ਜੀ.) (ਓ.ਜੀ.), ਅਬਾਦੀ ਖਾਲਸਾ ਨਗਰ ਨੇੜੇ ਕੋਟ ਮਿੱਤ ਸਿੰਘ (ਓ.ਜੀ.), ਪਿੰਡ ਕੁਰੜੀਵਾਲ (ਓ.ਜੀ.), ਥਾਂਦੇਵਾਲਾ (ਓ.ਜੀ.), ਬਾਸਰਕਾ ਭੈਣੀ (ਅਟਾਰੀ ਰੋਡ) (ਓ.ਜੀ.), ਪਿੰਡ ਘੁਮਾਣਪੁਰਾ (ਓ.ਜੀ), ਜੋਸ਼ੀ ਕਲੋਨੀ, ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਰੋਡ (ਓਜੀ), ਰੱਗੜ ਕਲੋਨੀ, ਗਲੀ ਨੰਬਰ 1,2 ਅਤੇ 3, ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਰੋਡ (ਓ.ਜੀ.)।
* ਜਲੰਧਰ UA ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ (M Corp.), ਖਾਂਬਰਾ (CT), ਪਿੰਡ ਮਿੱਠਾਪੁਰ (OG) ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਅਲੀਪੁਰ, ਮਾਸਟਰ ਮਹਿੰਗਾ ਸਿੰਘ ਕਲੋਨੀ (OG) ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਨੰਗਲ ਕਾਰਖਾਨ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੋਡ (OG) 'ਤੇ ਬਿਧੀਪੁਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
* ਪਟਿਆਲਾ UA ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ (ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ), ਰਣਜੀਤ ਨਗਰ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ-1 (OG), ਭਾਦਸੋਂ ਰੋਡ (OG), ਖੇੜੀ ਗੁਜਰਾਂ (OG), ਅਰਬਨ ਅਸਟੇਟ-I (OG), ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ (OG), ਅਰਬਨ ਅਸਟੇਟ-2 (OG) ਅਤੇ ਰਣਜੀਤ ਨਗਰ ਐਕਸਟੈਨਸ਼ਨ-2 (OG) 'ਤੇ ਗਰਿੱਡ ਕਲੋਨੀ PSEB ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
* ਮੋਹਾਲੀ ਯੂਏ ਵਿੱਚ ਮੋਹਾਲੀ (ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ), ਸੈਕਟਰ - 66 (ਓਜੀ), ਸੈਕਟਰ - 67 (ਓਜੀ), ਸੈਕਟਰ - 68 (ਓਜੀ), ਸੈਕਟਰ - 69 (ਓਜੀ) ਅਤੇ ਸੋਹਾਣਾ (ਸੀਟੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
* ਬਟਾਲਾ UA ਵਿੱਚ ਬਟਾਲਾ (M Cl), ਭੋਡੇ-ਦੀ-ਖੁਈ (OG) ਅਤੇ ਖਰਲ (OG) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
* ਪਠਾਨਕੋਟ ਯੂਏ ਵਿੱਚ ਪਠਾਨਕੋਟ (ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ), ਖਾਨਪੁਰ (ਓਜੀ), ਲਮੀਨ (ਓਜੀ) ਅਤੇ ਢਾਕੀ (ਸੀਟੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
* ਮੋਗਾ ਯੂਏ ਵਿੱਚ ਮੋਗਾ (ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ), ਲੰਡੇਕੇ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਰੋਡ) (ਓਜੀ) ਅਤੇ ਦੁੱਨੇਕੇ (ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਰੋਡ) (ਓਜੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
* ਫਗਵਾੜਾ ਯੂਏ ਵਿੱਚ ਫਗਵਾੜਾ (ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ) ਅਤੇ ਫਗਵਾੜਾ ਸ਼ਰਕੀ (ਸੀਟੀ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

:: ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚਃ M Corp. = ਨਗਰ ਨਿਗਮ, M = ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ, CT = ਜਨਗਣਨਾ ਸ਼ਹਿਰ, OG = ਬਾਹਰ ਵਿਕਾਸ, NA = ਨੋਟੀਫਾਈਡ ਏਰੀਆ, CB = ਛਾਉਣੀ ਬੋਰਡ

== ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਭਾਗ ==
2011 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ 100,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cities having population 1 lakh and above |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |access-date=2012-03-27 |website=Provisional Population Totals, Census of India 2011}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;sortable wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size: 9pt&quot;
! rowspan=&quot;1&quot; |ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮੂਹ
! rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;150&quot; |ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਨਾਮ
! rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;150&quot; |ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
! rowspan=&quot;1&quot; |ਚਿੱਤਰ
! rowspan=&quot;1&quot; |ਟਾਈਪ ਕਰੋ *
! rowspan=&quot;1&quot; |2011 ਦੀ ਜਨਸੰਖਿਆ
! rowspan=&quot;1&quot; |ਮਰਦ
! rowspan=&quot;1&quot; |ਔਰਤ
! rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;90&quot; |5 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ&lt;br /&gt;
! rowspan=&quot;1&quot; width=&quot;90&quot; |ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ
|-
| align=&quot;left&quot; |[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Golden_Temple_India.jpg|125x125px]]
| align=&quot;left&quot; |ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ
| align=&quot;right&quot; |1,132,761
| align=&quot;right&quot; |602,754
| align=&quot;right&quot; |530,007
| align=&quot;right&quot; |109,540
| align=&quot;right&quot; |85.27
|-
| align=&quot;left&quot; |[[ਜਲੰਧਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਜਲੰਧਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਜਲੰਧਰ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Pushpa_Gujral_Science_City_-_Outside_View_of_IMAX_Theater.jpg|125x125px]]
| align=&quot;left&quot; |ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ
| align=&quot;right&quot; |862,196
| align=&quot;right&quot; |458,015
| align=&quot;right&quot; |404,181
| align=&quot;right&quot; |83,669
| align=&quot;right&quot; |85.50
|-
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਟਿਆਲਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਟਿਆਲਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਟਿਆਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਪਟਿਆਲਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:MotiBaghPalace.jpg|125x125px]]
| align=&quot;left&quot; |ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ.
| align=&quot;right&quot; |445,196
| align=&quot;right&quot; |236,238
| align=&quot;right&quot; |208,958
| align=&quot;right&quot; |42,458
| align=&quot;right&quot; |89.95
|-
| align=&quot;left&quot; |[[ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ|ਮੋਹਾਲੀ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ|ਮੋਹਾਲੀ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਅਜੀਤਗੜ੍ਹ|ਮੋਹਾਲੀ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:YPS_Junior_Wing.JPG|125x125px]]
| align=&quot;left&quot; |ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ.
| align=&quot;right&quot; |146,104
| align=&quot;right&quot; |76,441
| align=&quot;right&quot; |69,663
| align=&quot;right&quot; |13,155
| align=&quot;right&quot; |93.22
|-
| align=&quot;left&quot; |[[ਬਟਾਲਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਬਟਾਲਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Batala_railway_station_Entry.jpg|125x125px]]
| align=&quot;left&quot; |ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ.
| align=&quot;right&quot; |151,400
| align=&quot;right&quot; |79,459
| align=&quot;right&quot; |71,941
| align=&quot;right&quot; |14,698
| align=&quot;right&quot; |85.49
|-
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਠਾਨਕੋਟ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਠਾਨਕੋਟ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਪਠਾਨਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਪਠਾਨਕੋਟ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Pathankot_City.jpg|125x125px]]
| align=&quot;left&quot; |ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ.
| align=&quot;right&quot; |143,357
| align=&quot;right&quot; |74,833
| align=&quot;right&quot; |68,524
| align=&quot;right&quot; |13,496
| align=&quot;right&quot; |88.60
|-
| align=&quot;left&quot; |[[ਮੋਗਾ, ਪੰਜਾਬ|ਮੋਗਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਮੋਗਾ, ਪੰਜਾਬ|ਮੋਗਾ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮੋਗਾ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:College6.jpg|125x125px]]
| align=&quot;left&quot; |ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ.
| align=&quot;right&quot; |141,432
| align=&quot;right&quot; |73,760
| align=&quot;right&quot; |67,672
| align=&quot;right&quot; |15,502
| align=&quot;right&quot; |82.09
|-
| align=&quot;left&quot; |[[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]]
| align=&quot;left&quot; |[[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ]]
|[[ਤਸਵੀਰ:Saragarhi_Memorial_Ferozepur.jpg|125x125px]]
| align=&quot;left&quot; |ਐਮ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ.
| align=&quot;right&quot; |110,091
| align=&quot;right&quot; |58,401
| align=&quot;right&quot; |51,690
| align=&quot;right&quot; |11,516
| align=&quot;right&quot; |79.75
|-
|}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* [[ਆਬਾਦੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ-ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੂਚੀਆਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਸਬੇ]]</text>
      <sha1>iwnzxkye9jmm2o14vonc0te6h2o9i54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਾਫੂਜਾ ਖ਼ਾਤੂਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200085</id>
    <revision>
      <id>849599</id>
      <parentid>821908</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7581" sha1="dm4h2gcnrret02rnt8wxjyqqdmvkt6y" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਮਾਫੂਜਾ ਖ਼ਾਤੂਨ
| image               = Mafuja Khatun - Kolkata 2022-08-04 0250.jpg
| caption             = ਮਾਫੂਜਾ ਖ਼ਾਤੂਨ
| office              = [[[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ]]
| constituency        = [[ਕੁਮਾਰਗੰਜ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਕੁਮਾਰਗੰਜ ]]
| term_start          = 2001
| term_end            = 2011
| predecessor         = ਦਵਿਜੇਂਦਰ ਨਾਥ ਰਾਏ
| successor           = [[ਮਹਿਮੂਦਾ ਬੇਗਮ]]
| birth_date          = {{Birth date and age|1970|6|16}}
| birth_place         = [[ਦੱਖਣ ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਫੁਲਬਾੜੀ]], ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ
| residence           = [[ਬਿਰਹਮਪੁਰ]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| office1             = ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਮੋਰਚਾ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ
| termstart1          = 2017
| termend1            = 2019
| office2             =  [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ|ਭਾਜਪਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੇ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ
| president2          = [[ਸਮਿਕ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ]]&lt;br/&gt;[[ਸੁਕਾਂਤ ਮਜੂਮਦਾਰ]]&lt;br/&gt;[[ਦਿਲੀਪ ਘੋਸ਼ (ਰਾਜਨੇਤਾ)|ਦਿਲੀਪ ਘੋਸ਼]]
| termstart2          = 2019
| termend2            = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| predecessor1        = [[[ਦਿਲੀਪ ਘੋਸ਼ (ਰਾਜਨੇਤਾ)|ਦਿਲੀਪ ਘੋਸ਼]]
| nationality         = [[ਭਾਰਤੀ ਕੌਮੀਅਤ|ਭਾਰਤੀ]]]
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| otherparty          = [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]]
| spouse              = 
| children            = 
| alma_mater          = [[ਬਾਲੁਰਘਾਟ ਕਾਲਜ]]
| website             = 
| source              = 
}}

'''ਮਾਫੂਜਾ ਖ਼ਾਤੂਨ''' (ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 1970) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ 2019 ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਉਪ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।

ਖਾਤੂਨ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਲਈ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਮੁਸਲਿਮ ਔਰਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/nation/bjp-s-first-ever-muslim-woman-candidate-says-muslims-want-modi-761702|title=BJP's first-ever Muslim woman candidate says Muslims want Modi|last=Choudhury|first=Shubhadeep|date=21 April 2019|work=[[The Tribune (India)]]|access-date=4 August 2020}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਖਾਤੂਨ ਦਾ ਜਨਮ 16 ਜੂਨ 1970 ਨੂੰ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ|ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ]] ਪੱਛਮੀ ਦਿਨਾਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੰਗਾਰਾਮਪੁਰ ਦੇ ਖਾਸਪਾਰਾ ਵਿੱਚ [[ਮੁਸਲਮਾਨ|ਮੁਸਲਿਮ]] ਸਈਦ ਦੇ ਇੱਕ [[ਬੰਗਾਲੀ ਲੋਕ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ [[ਸੂਫ਼ੀਵਾਦ|ਸੂਫ਼ੀ]] ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸਈਦ ਅਸਗਰ ਅਲੀ ਸ਼ਾਹ ਫਕੀਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਖਾਤੂਨ ਨੇ 1987 ਵਿੱਚ ਰਾਮਪੁਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਾਧਿਅਮਿਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1989 ਵਿੱਚ ਗੰਗਾਰਾਮਪੁਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1992 ਵਿੱਚ ਬਲੁਰਘਾਟ ਕਾਲਜ (ਉਸ ਸਮੇਂ ਉੱਤਰੀ ਬੰਗਾਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ) ਤੋਂ [[ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਆਰਟਸ]] ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।

== ਕਰੀਅਰ ==
2006&lt;ref&gt;{{Cite web |title=General Elections, India, 2006, to the Legislative Assembly of West Bengal |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2006/StatReport_WB_2006.pdf |access-date=9 July 2014 |website=Constituency-wise Data |publisher=Election Commission}}&lt;/ref&gt; ਅਤੇ 2001&lt;ref&gt;{{Cite web |title=General Elections, India, 2001, to the Legislative Assembly of West Bengal |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/SE_2001/StatRept_WB_2001.pdf |access-date=9 July 2014 |website=Constituency-wise Data |publisher=Election Commission}}&lt;/ref&gt; ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਾਂਫੂਜ਼ਾ ਖਾਤੂਨ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)|ਸੀਪੀਆਈ(ਐਮ)]] ਤੋਂ ਕੁਮਾਰਗੰਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ, [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਅਹਿਮਦ ਅਲੀ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਨਾਨੀ ਗੋਪਾਲ ਰਾਏ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

2019 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/bjp-names-first-muslim-candidate-in-bengal-she-will-take-on-pranab-s-son/story-2dgYh88pxsLOCgHdROF9DO.html|title=BJP names first Muslim candidate in Bengal; she will take on Pranab's son|last=Bhattacharya|first=Snigdhendu|date=23 March 2019|work=[[Hindustan Times]]|access-date=4 August 2020}}&lt;/ref&gt; ਜੰਗੀਪੁਰ ਤੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://indianexpress.com/elections/mafuja-khatun-bjps-muslim-pick-gears-up-to-take-on-pranab-mukherjees-son-outsider-tag-west-bangal-lok-sabha-elections-5683326/|title=Mafuja Khatun: BJP's Muslim pick gears up to take on Pranab Mukherjee's son, outsider tag|last=Ghosh|first=Abantika|date=April 19, 2019|work=[[The Indian Express]]|access-date=4 August 2020}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://www.bjpbengal.org ਭਾਜਪਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]
* [https://www.facebook.com/MafujaKhatunBJP ਫੇਸਬੁੱਕ]
* [https://www.twitter.com/MafujaKhatunBJP ਟਵਿੱਟਰ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1970]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>dm4h2gcnrret02rnt8wxjyqqdmvkt6y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੀਤਾ ਪਟੇਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200101</id>
    <revision>
      <id>849561</id>
      <parentid>821906</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1738" sha1="k4e8m0y83aislhu6k3cxt2y2kq49e8y" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਗੀਤਾ ਪਟੇਲ
| office              = [[ਗੁਜਰਾਤ]] [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 2007
| predecessor         = ਜਿਤੇਂਦਰਭਾਈ ਪਟੇਲ
| term_end            = 2012
| successor           = ਅਰਵਿੰਦ ਪਟੇਲ ਦਲਾਲ
| nationality         = [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]]
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| constituency        = ਸਾਬਰਮਤੀ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)
}}

'''ਗੀਤਾ ਪਟੇਲ''' [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਦੇ ਸਾਬਰਮਤੀ ਹਲਕੇ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ]] ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TWELFTH GUJARAT LEGISLATIVE ASSEMBLY |url=http://www.gujaratassembly.gov.in/emembers12.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924024200/http://www.gujaratassembly.gov.in/emembers12.htm |archive-date=24 September 2015 |access-date=19 May 2012 |publisher=Gujarat Vidhan Sabha}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}{{ਅਧਾਰ|}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>k4e8m0y83aislhu6k3cxt2y2kq49e8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ੰਪਾ ਦਰੀਪਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200113</id>
    <revision>
      <id>849644</id>
      <parentid>821904</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9824" sha1="6iweya4z0xt32ntyc4obul6qtv8xiyj" xml:space="preserve">'''ਸ਼ੰਪਾ ਦਰੀਪਾ''' (ਜਨਮ 1963)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shampa Daripa(Indian National Congress(INC)):Constituency- BANKURA(BANKURA) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=244 |access-date=2025-04-22 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਬਾਂਕੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਂਕੁਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2016|2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-29 |title=West Bengal Assembly election 2021, Bankura profile: Congress MLA Daripa Shampa won seat in 2016 |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-bankura-profile-congress-mla-daripa-shampa-won-seat-in-2016-9359591.html |access-date=2025-04-22 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-31 |title=Top battles, close contests and tainted candidates: Decoding Phase 2 elections in West Bengal |url=https://www.indiatoday.in/diu/story/top-battles-close-contests-tainted-candidates-decoding-phase-2-elections-in-west-bengal-1785396-2021-03-31 |access-date=2025-04-22 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਦਰੀਪਾ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਬਾਂਕੁਰਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਂਕੁਰਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਬਰਤ ਦਰੀਪਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਬੀਰ ਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ ਸੀ.ਸੀ. ਪਾਂਡੇ ਦੀ ਪੋਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=আনন্দ |first=ওয়েব ডেস্ক, এবিপি |date=2021-03-08 |title=WB Election 2021: 'আমি থাকলে লুঠপাট হবে না,তাই টিকিট দেয়নি', বিস্ফোরক বিদায়ী তৃণমূল বিধায়ক শম্পা |url=https://bengali.abplive.com/news/states/west-bengal-election-news-2021-bankura-tmc-mla-shampa-daripa-slams-party-after-being-denied-ticket-804753 |access-date=2025-04-22 |website=bengali.abplive.com |language=bn}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 1993 ਵਿੱਚ ਬਰਦਵਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀ.ਏ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shampa Daripa(Indian National Congress(INC)):Constituency- BANKURA(BANKURA) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=244 |access-date=2025-04-22 |website=www.myneta.info}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=244 &quot;Shampa Daripa(Indian National Congress(INC)):Constituency- BANKURA(BANKURA) - Affidavit Information of Candidate&quot;]. ''www.myneta.info''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;22 April&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਦਰੀਪਾ ਨੇ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਂਕੁਰਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 83,486 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਮਿਨਾਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੂੰ 1,029 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-02 |title=Bankura Election Result 2021 LIVE: How to check Bankura assembly (Vidhan Sabha) election winners, losers, vote margin, news updates - CNBC TV18 |url=https://www.cnbctv18.com/politics/bankura-election-result-2021-live-how-to-check-bankura-assembly-vidhan-sabha-election-winners-losers-vote-margin-news-updates-9133301.htm |access-date=2025-04-22 |website=CNBCTV18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bankura Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/bankura-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-04-22 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Live |first=A. B. P. |title=Bankura Election Results 2021 LIVE, Vote Counting, Leading, Trailing, Winners West bengal Bankura Constituency Election News LIVE |url=https://news.abplive.com/elections/west-bengal-election-results-2021/wb-bankura-constituency-252.html |access-date=2025-04-22 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਬਾਂਕੁਰਾ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ। 2016 ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੁਆਰਾ ਟਿਕਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=আনন্দ |first=ওয়েব ডেস্ক, এবিপি |date=2021-03-08 |title=WB Election 2021: 'আমি থাকলে লুঠপাট হবে না,তাই টিকিট দেয়নি', বিস্ফোরক বিদায়ী তৃণমূল বিধায়ক শম্পা |url=https://bengali.abplive.com/news/states/west-bengal-election-news-2021-bankura-tmc-mla-shampa-daripa-slams-party-after-being-denied-ticket-804753 |access-date=2025-04-22 |website=bengali.abplive.com |language=bn}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFআনন্দ2021&quot;&gt;আনন্দ, ওয়েব ডেস্ক, এবিপি (8 March 2021). [https://bengali.abplive.com/news/states/west-bengal-election-news-2021-bankura-tmc-mla-shampa-daripa-slams-party-after-being-denied-ticket-804753 &quot;WB Election 2021: 'আমি থাকলে লুঠপাট হবে না,তাই টিকিট দেয়নি', বিস্ফোরক বিদায়ী তৃণমূল বিধায়ক শম্পা&quot;]. ''bengali.abplive.com'' (in Bengali)&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;22 April&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;span class=&quot;cs1-maint citation-comment&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[ਫਰਮਾ:Cite web|cite web]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;: CS1 maint: multiple names: authors list ([[:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|link]])&lt;/span&gt;
[[Category:CS1 maint: multiple names: authors list]]
[[Category:CS1 Bengali-language sources (bn)]]&lt;/ref&gt; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਰਟੀ, ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਪਰ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2021|2021 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਲਈ ਦੁਬਾਰਾ ਟਿਕਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/west-bengal-assembly/trinamool-mlas-denied-ticket-keen-on-joining-bjp/article61929570.ece|title=West Bengal Assembly Elections 2021 {{!}} Trinamool MLAs denied ticket keen on joining BJP|last=Singh|first=Shiv Sahay|date=2021-03-06|work=The Hindu|access-date=2025-04-22|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-03-23 |title=West Bengal Assembly election 2021, Sayantika Banerjee profile: TMC fields Tollywood actor from Bankura seat |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-sayantika-banerjee-profile-tmc-fields-tollywood-actor-from-bankura-seat-9449361.html |access-date=2025-04-22 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bengal: As BJP Aggressively Engineers Defections, TMC Struggles to Retain Leaders |url=https://thewire.in/politics/bengal-as-bjp-aggressively-engineers-defections-tmc-struggles-to-retain-leaders |access-date=2025-04-22 |website=The Wire |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>6iweya4z0xt32ntyc4obul6qtv8xiyj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੁਸ਼ਮਾ ਪਟੇਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200177</id>
    <revision>
      <id>849651</id>
      <parentid>821902</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4825" sha1="tp5uzzs4o2vxtsqhd5pzd4lrebwu3w1" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = 
| name                = ਸੁਸ਼ਮਾ ਪਟੇਲ
| image               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| constituency        = [[ਮੁੰਗਰਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹਪੁਰ]], [[ਜੌਨਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ)|ਜੌਨਪੁਰ]], ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
| office              = [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]], ​​[[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਤਾਰ੍ਹਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ|17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]
| term_start          = 2017
| term_end            = 2022
| predecessor         = 
| successor           = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| resting_place       = 
| resting_place_coordinates = 
| birth_name          = 
| parents             = 
| nationality         = ਭਾਰਤੀ 
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| otherparty          = [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]]
| residence           = [[ਮੁੰਗਰਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹਪੁਰ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
| alma_mater          = 
| occupation          = [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]]
| profession          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
}}

'''ਸੁਸ਼ਮਾ ਐਸ. ਪਟੇਲ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼|ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ]] 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਜੌਨਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮੁੰਗਰਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹਪੁਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mungra Badshahpur MCD Election 2017 Candidate List &amp; Winner |url=http://www.india.com/assembly-election-2017/uttar-pradesh/mungra-badshahpur/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sushma Patel of BSP WINS the Mungra badshahpur constituency |url=https://www.newsreporter.in/sushma-patel-of-bsp-wins-the-mungra-badshahpur-constituency-uttar-pradesh-assembly-election-2017-682116 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702143649/https://www.newsreporter.in/sushma-patel-of-bsp-wins-the-mungra-badshahpur-constituency-uttar-pradesh-assembly-election-2017-682116 |archive-date=2 July 2019 |access-date=2 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mungra Badshah Election Result 2017 |url=https://hindi.firstpost.com/uttar-pradesh-election-result-2017/mungra-badshah-constituency-election-result-2017/ |access-date=20 May 2019 |publisher=Firstpost |archive-date=2 ਜੁਲਾਈ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702143640/https://hindi.firstpost.com/uttar-pradesh-election-result-2017/mungra-badshah-constituency-election-result-2017/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BSP UP Elections MLA |url=https://india2017.co.in/bsp-up-elections-mla-candidates-list-2017.html |access-date=2025-09-04 |archive-date=2017-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006014422/https://india2017.co.in/bsp-up-elections-mla-candidates-list-2017.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਸੁਸ਼ਮਾ ਪਟੇਲ ਨੇ [[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਲੜੀ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਸੀਮਾ ਦਿਵੇਦੀ ਨੂੰ 5,920 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।

== ਅਹੁਦੇ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
! ਤੋਂ
! ਨੂੰ
! ਸਥਿਤੀ
! ਟਿੱਪਣੀਆਂ
|-
| 01
| 2017
| 2022
| 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
|
|-
|}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>tp5uzzs4o2vxtsqhd5pzd4lrebwu3w1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200199</id>
    <revision>
      <id>849792</id>
      <parentid>820681</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T10:58:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41760" sha1="s58ej1htnt8gj5s1gdrx2wulu1lzhh1" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ 
| native_name      = 
| image            = Maharaja Hemu Bhargava - Victor of Twenty Two Pitched Battles, 1910s.jpg
| image_caption    = ਹੇਮਚੰਦਰ ਵਿਕਰਮਾਦਿੱਤ, ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਆਖਰੀ ਹਿੰਦੂ ਰਾਜਾ, 1910
| popplace         = ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ • ਪੰਜਾਬ • ਹਰਿਆਣਾ • ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ •  ਰਾਜਸਥਾਨ • ਉੱਤਰਾਖੰਡ • ਦਿੱਲੀ • ਪੱਛਮੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ • ਪੱਛਮੀ ਮਧਯ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ • ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ
| languages        = ਪੰਜਾਬੀ • ਹਰਿਆਣਵੀ • ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜੀ • ਡੋਗਰੀ • ਰਾਜਸਥਾਨੀ • ਪੱਛਮੀ ਹਿੰਦੀ
| religions        = ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ • ਸਿੱਖ ਧਰਮ • ਇਸਲਾਮ
| related_groups   = 

}}
'''ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ''' (ਜਿਸਨੂੰ ''''ਆਦਿ ਗੌੜ'''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੇਸ਼ੇ ਵਾਲਾ ਵਰਗ ਹੈ। ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੰਜ ਉੱਤਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ ਜੋ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;JGL_2002&quot;&gt;{{cite book |url=https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch |url-access=registration |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism: N-Z |author=James G. Lochtefeld |publisher=Rosen |year=2002 |isbn=9780823931804 |pages=[https://archive.org/details/illustratedencyc0000loch/page/490 490]–491 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=lXyWE6KbG8oC&amp;pg=PA168 |title=Caste in Life: Experiencing Inequalities |editor=D. Shyam Babu and Ravindra S. Khare |publisher=Pearson Education India |year=2011 |isbn=9788131754399 |page=168 }}&lt;/ref&gt;
[[File:Indiahills.png|thumb|196x196px| ਗੌੜ ਵਿੰਧਿਆ ਰੇਂਜ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਨਕਸ਼ੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੇਖਾ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।]]

== ਮੂਲ ==
ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸਨ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਅਤੇ ਸਤਲੁਜ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਲੀ, ਹਰਿਆਣਾ, ਪੰਜਾਬ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;NJC_2017&quot;&gt;{{cite book |author=James G. Lochtefeld |url=https://archive.org/details/TheIllustratedEncyclopediaOfHinduism.../page/n273/mode/2up |title=The Illustrated Encyclopedia of Hinduism |publisher=Rosen |year=2002 |isbn=9780823931804 |pages= |url-access=registration |archive-url= |archive-date=}}&lt;/ref&gt;

ਸਰ ਜਾਰਜ ਕੈਂਪਬੈਲ ਦੀ &quot;ਭਾਰਤ ਦੀ ਨਸਲ ਵਿਗਿਆਨ ਕਿਤਾਬ&quot; ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੌੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਘੱਗਰ ਨਦੀ] ਤੋਂ ਲਏ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਨਦੀ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=xlpLAAAAMAAJ |title= Hindu Castes and Sects: An Exposition of the Origin of the Hindu Caste System and the Bearing of the Sects Towards Each Other and Towards Other Religious Systems |editor=Jogendra Nath Bhattacharya |publisher=Spink Thacker |year=1896 |isbn=9781298966339 |page=52 }}&lt;/ref&gt;

'''ਯੋਗ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਮਨੁਸਮ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ [[ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ]] ਖੇਤਰ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ''':{{blockquote|text=ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਅਤੇ ਮਤਸਯ, ਪੰਚਾਲਾ ਅਤੇ ਸੁਰਸੇਨਕਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾਵਰਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ [[ਬ੍ਰਾਹਮਣ]] ਤੋਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਭਿਆਸ ਸਿੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Manu (Lawgiver) |url=https://books.google.com/books?id=VmfXnfB-474C&amp;pg=PA24 |title=The Law Code of Manu |date=2004 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-280271-2 |language=en}}&lt;/ref&gt;}}

== ਕੁਛ ਵਰਗ==
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਵਾਹੀ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ ਪੇਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਨ। ਗੌੜਾਂ ਦੇ ਕੁੱਝ ਉਪ ਭਾਗ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਦਿ ਗੌੜ, ਗੁੱਜਰ ਗੌੜ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੌੜ, ਤਗਾ ਗੌੜ ਅਤੇ ਸਨਾਦਿਆ ਗੌੜ ਅਤਿਆਦੀ, ਇਹ ਸਾਰੇ ''''ਆਦਿ ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ''' (ਆਦਿ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ''ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਉੱਚਾ'' ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bhattacharya |first=Jogendra Nath |url=https://books.google.com/books?id=xlpLAAAAMAAJ&amp;q=gaur |title=Hindu Castes and Sects: An Exposition of the Origin of the Hindu Caste System and the Bearing of the Sects Towards Each Other and Towards Other Religious Systems |date=1896 |publisher=Thacker, Spink |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[File:Ghaggar-Hakra ancient river bed.svg|thumb| ਘੱਗਰ-ਹਕੜਾ ਨਦੀ ਦਾ ਤਲ ਜਿੱਥੋਂ ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਭਾਵ ਕਰਨਾਲ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।&lt;ref name=&quot;Pioneer&quot;&gt;{{Cite web |last=Pioneer |first=The |title=Karnal: Brahmin belt of Haryana to see straight BJP-Cong contest |url=https://www.dailypioneer.com/2019/state-editions/karnal--brahmin-belt-of-haryana-to-see-straight-bjp-cong-contest.html |access-date=2023-04-27 |website=The Pioneer |language=en}}&lt;/ref&gt;]]

== ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬਾ ==
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਗੌੜ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=XyCBDwAAQBAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=PT80&amp;dq=anomalies+have+always+have+been+there+regarding+rank&amp;hl=en&lt;/ref&gt;

ਪੰਜਾਬ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਸਵਤ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆਕੁਬਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਰਗੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;https://books.google.co.in/books?id=gf1m6isJ8JgC&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Dichhat+are+known+as+Gaur+Brahmins++Chhajwan+,+Ror+and+Sitya+have+a+lower+social+status&amp;q=Dichhat+are+known+as+Gaur+Brahmins++Chhajwan+,+Ror+and+Sitya+have+a+lower+social+status&amp;hl=en&amp;redir_esc=y&lt;/ref&gt;

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤਪਤੀ ਮਾਰਤੰਡ (ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਕਿਤਾਬ ਹੈ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਪਰਸ਼ ਦੋਸ਼ (ਛੁਆ ਛੁੱਤ) ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ।

== ਫੌਜ ==
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਮਾਰਸ਼ਲ ਨਸਲ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਓਹੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਪ-ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਦੁਆਰਾ ''''ਮਾਰਸ਼ਲ ਟਰਾਇਬ'''' ਦਾ ਦਰਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

'''ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ''':&lt;blockquote&gt;
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਰੀਰਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਲੜਾਕੂਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ, ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ, ਸ਼ਸ੍ਰਿਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ, ਕੁਸ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ, ਅਤੇ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਲਈ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਲੜੀ, ਅਵਧ ਦੇ ਨਵਾਬ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮਰਾਠਾ, ਨੇਪਾਲ, ਅਫਗਾਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਸਮੇਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦਾ ਇੱਕ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣੇ ਅਤੇ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਸਾਬਤ ਕੀਤੀ। ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਮਾਤੀ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਜਪੂਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਮਾਣ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Candler |first=Edmund |author-link=Edmund Candler |date=1919 |title=The Sepoy|chapter=The Rajput and the Brahman |url=https://www.gutenberg.org/files/48666/48666-h/48666-h.htm |location=London |publisher=John Murray |page=125}}&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;

'''ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਰੈਜੀਮੈਂਟਾਂ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਸਨ''':

* ਫਸਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣਸ&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Gaylor |first=Johan |title=Sons of John Company. The Indian &amp; Pakistan Armies 1903-1991 |url=https://archive.org/details/sonsofjohncompan0000gayl |publisher=Spellmount Publishers Ltd |year=1992 |isbn=0-946771-98-7 |pages=[https://archive.org/details/sonsofjohncompan0000gayl/page/130 130] |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Yadav |first=Atul |url=https://books.google.co.in/books?id=pH9aEAAAQBAJ&amp;pg=PA22&amp;lpg=PA22&amp;dq=pandit+lal+chand&amp;source=bl&amp;ots=EloQzJEJF8&amp;sig=ACfU3U3PF6tZBHey0QGITPBM9YzNEiHBgA&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiYraT01rv_AhW7i1YBHQItBMg4FBDoAXoECAUQAg#v=onepage&amp;q&amp;f=false |title=Valour Unlimited: Haryana and the Indian Armed Forces (1914-2000) |publisher=K.K. Publications |year=2022 |page=25}}&lt;/ref&gt;
* ਥਰਡ ਬ੍ਰਾਹਮਣਸ&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;{{sfn|Yadav|2022|p=25}}
* ਨਾਨਿਥ ਭੋਪਾਲ ਇਨਫੈਂਟਰੀ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=9th Bhopal Infantry - Researching WW1 |url=http://www.researchingww1.co.uk/9th-bhopal-infantry-1st-battalion |access-date=2023-04-27 |website=Researching the Lives and Service Records of First World War Soldiers |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
* ਸਿੱਖ ਰੈਜੀਮੈਂਟ

==== ਫੌਜੀ ਭਾਵਨਾ: ====
&quot;ਸਿੱਖ ਲੇਖਕ ਅਜੈਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: &lt;blockquote&gt;ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੀ ਇੱਕ ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਲਾ (ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਲਾਲ ਦੇਵੀ ਸੀ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਕੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ (ਪਹਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ) ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ।&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2018-04-17 |title=‘Participation of Punjab in WWI due to martial roots of populace’ |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/participation-of-punjab-in-wwi-due-to-martial-roots-of-populace/articleshow/63791285.cms |access-date=2023-06-16 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

ਹਰਿਆਣਾ ਸਟੇਟ ਗਜ਼ਟੀਅਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ:&lt;blockquote&gt;
&quot;ਨਵੇਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਫੌਜੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਵਕੀਲਾਂ, ਨੌਕਰਸ਼ਾਹਾਂ, ਸਫਲ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੁਨਰਮੰਦ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਜੋਂ ਕਿੱਤਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।&quot;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=kYsMAQAAMAAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;dq=many+Brahmin+youth+have+shown+a+great+inclination+towards+army+.&amp;q=many+Brahmin+youth+have+shown+a+great+inclination+towards+army+.&amp;hl=en |title=Haryana State Gazetteer |date=2001 |publisher=Haryana Gazetteers Organisation, Revenue Department |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

== ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ==
ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ  ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਆਬਾਦੀ ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਦਵੈਤ ਤੇ ਭੇਦ-ਅਭੇਦ ਵੇਦਾਂਤ ਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰਗੁਣ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨੂੰਮਾਨ, ਸ਼ਿਵ, ਦੁਰਗਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ੀਤਲਾ ਵਰਗੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਧੋਬੀ, ਨਾਈ, ਚਮਾਰ, ਗੁੱਜਰ ਅਤੇ ਬਾਣੀਆ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਤਹਿਸੀਲ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਹਨ।

=== ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਐਨ.ਸੀ.ਆਰ ===
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਖੇਤਰ/ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੌਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 506 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ ਇੰਟਰਵਿਊ ਸ਼ਡਿਊਲ (25 ਤੋਂ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਹ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 95% ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਖਰਤਾ ਦਰ 97.03% ਹੈ। ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਿੱਤਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੈ।

'''ਫਾਦਰ ਮੋਨਸੇਰੇਟ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 988/1581 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ (ਪਰ ਇੱਕ ਦਹਾਕੇ ਬਾਅਦ 999/1591 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ), ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ:'''
&lt;blockquote&gt;ਦੇਲੀਨਮ [ਦਿੱਲੀ] ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅਮੀਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਈ [ਬ੍ਰਾਹਮਣ] ਵਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬੇਸ਼ੱਕ ਇੱਕ ਮੰਗੋਲ [ਮੁਗ਼ਲ] ਗੜ੍ਹੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਹਵੇਲੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਆਂਢ-ਗੁਆਂਢ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਚੂਨੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇ, ਉੱਚੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਨਿਵਾਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।...ਸਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜੋਮਾਨਿਸ [ਯਮੁਨਾ] ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ ਪਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਪਾਰਕ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।&lt;/blockquote&gt;

'''ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਹਾਈਡ੍ਰੋਲੋਜੀਕਲ ਸਾਇੰਸਜ਼। ਸਾਇੰਟਿਫਿਕ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:''' &lt;blockquote&gt;ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਆਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਜਾਟ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ।&lt;/blockquote&gt;

== ਰਾਜਨੀਤੀ ==
ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਈ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਾਈਚਾਰਾ ਹਨ।

==== ਹਰਿਆਣਾ ====
ਜੀ.ਟੀ.-ਕਰਨਾਲ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੱਟੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਐਮ.ਪੀ. ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਾਈਚਾਰੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

==== ਦਿੱਲੀ ====
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੌੜਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਜਾਟਾਂ ਅਤੇ ਗੁੱਜਰਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Yadav |first=Sanjay |url=https://books.google.co.in/books?id=CTBBL1q5C_EC&amp;pg=PA10&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false |title=The Invasion of Delhi |date=2008 |publisher=Worldwide Books |isbn=978-81-88054-00-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਕੁੱਝ ਹਸਤੀਆਂ ==
===ਧਾਰਮਿਕ ਹਸਤੀਆਂ===
* ਭਗਤ ਰਾਮਾਨੰਦ – 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਧਾਰਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪੰਥ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Macauliffe |first=Max Arthur |url=https://books.google.com/books?id=5B0JEN2ct94C&amp;dq=gaur+brahman&amp;pg=PA100 |title=The Sikh Religion: Its Gurus, Sacred Writings and Authors |date=2013-03-28 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-108-05548-2 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਸੰਤ ਦਾਦੂ ਦਯਾਲ – 16ਵੀਂ ਸਦੀ (1544-1603 ਈ.) ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਸਮਾਜਿਕ ਸਦਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nindi Punj |url=http://archive.org/details/DaduPanthReligiousChangeIdentityFormationInJaipurStateJamesHastingsM.Thesis |title=Dadu Panth Religious Change &amp; Identity Formation In Jaipur State James Hastings M. ( Thesis) |language=English}}&lt;/ref&gt;

* ਸ਼੍ਰੀ ਭੱਟ ਦੇਵਾਚਾਰਿਆ – 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਕਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਨਿਮਾਨੰਦੀ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਹੋਏ ਹਨ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਬ੍ਰਜ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੰਤ-ਬਾਣੀ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿੱਖੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ 'ਜੁਗਲ ਸ਼ਤਕ' ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤਿ ਯੋਗ ਤੇ ਵੇਦਾਂਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Nimbarka Sampradaya aur unka Krishna bhakta hindi kavi |last=Sharma |first=Narayanadutt |url=https://archive.org/details/nimbarkparishad_gmail_201902 |date=1990}}&lt;/ref&gt;

* ਹਿਥ ਹਰਿਵੰਸ਼ ਮਹਾਪ੍ਰਭੁ – 15ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਇੱਕ ਭਗਤੀ ਲਹਿਰ ਵਾਲੇ ਸੰਤ-ਕਵੀ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਵੱਲਭ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦਾ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਿਥ ਚੌਰਾਸੀ ਨਾਮਕ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿਖਿਆ ਤੇ ਭਗਤਿ ਯੋਗ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਸੰਤ ਪ੍ਰੇਮਾਨੰਦ ਜੀ ਇਸ ਸੰਪ੍ਰਦਾਯ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਸੰਤ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Packert |first=Cynthia |url=https://books.google.com/books?id=SyTgMt4AQl4C&amp;dq=gaur+brahmin+saharanpur&amp;pg=PA80 |title=The Art of Loving Krishna: Ornamentation and Devotion |date=2010-07-07 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-22198-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਬਾਬਾ ਬਾਲਕਨਾਥ – ਹਿੰਦੂ ਸ਼ੈਵ ਸੰਤ ਹਨ, ਜੋ ਉੱਤਰ-ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਜੰਮੂ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gulati |first=S. P. |url=https://books.google.com/books?id=51J9AAAAMAAJ&amp;q=%22Baba+Balak+Nath%22 |title=Hindu Gods &amp; Goddesses |date=1986 |publisher=Amar Prakashan |isbn=978-81-85061-42-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਮਹਾਤਮਾ ਅਲਮਸਤ – 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਦਿ ਉਦਾਸੀ ਸੰਤ ਸਨ, ਜੋ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ 4 ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦੀ ਉਦਾਸੀ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਪੰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Bhupender |url=https://books.google.com/books?id=GZOjEAAAQBAJ&amp;dq=Balu+Hasna&amp;pg=PA119 |title=BABA NANAK SHAH FAKIR |date=2022-12-23 |publisher=Blue Rose Publishers |isbn=978-93-5704-660-2 |language=en |page=119}}&lt;/ref&gt;

* ਮਹਾਤਮਾ ਬਲੂ ਹੱਸਣਾ – 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਆਦਿ ਉਦਾਸੀ ਸੰਤ ਸਨ, ਜੋ ਉਦਾਸੀ ਸੰਪਰਦਾ ਦੇ 4 ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੀ ਚੰਦੀ ਉਦਾਸੀ ਧੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਸਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ [[ਪੰਜਾਬ]] ਦੇ [[ਪੋਠੋਹਾਰ]] ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਪੰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Bhupender |url=https://books.google.com/books?id=GZOjEAAAQBAJ&amp;dq=Balu+Hasna&amp;pg=PA119 |title=BABA NANAK SHAH FAKIR |date=2022-12-23 |publisher=Blue Rose Publishers |isbn=978-93-5704-660-2 |language=en |page=119}}&lt;/ref&gt;

* ਮਹਾਤਮਾ ਬਾਲਚੰਦਰ ਬਨਖੰਡੀ – 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਉਦਾਸੀ ਸੰਤ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧ ਦੇ ਸਾਧੂ ਬੇਲਾ ਤਿਰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=eGangotri |url=https://archive.org/details/rTnV_gurusakhi-suryodaya-charitamrit-i-e-guru-bankhadi-yogsidhi-by-harinam-das-ji-mah/page/n53/mode/1up?q=%22Gaur+Brahman%22 |title=Gurusakhi Suryodaya Charitamrit I E Guru Bankhadi Yogsidhi By Harinam Das Ji Maharaj Gadidhar Mahant Sadguru Bankhandi Ashram, Sukkur Sind}}&lt;/ref&gt;

* ਮਹਾਤਮਾ ਸੰਤ ਰੇਣ – 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਉਦਾਸੀ ਸੰਤ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ &quot;ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਵਿਜੇ, ਮਨ ਪ੍ਰਬੋਧ, ਅਨਭੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਬੋਧ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀ ਬੋਧ&quot; ਵਰਗੇ ਅਨਮੋਲ ਗ੍ਰੰਥ ਲਿੱਖੇ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Vaid |first=Ram Das |title=Sri Sant Rain Granthavali |url=http://www.panjabdigilib.org/webuser/searches/displayPageContent.jsp?ID=3325&amp;CategoryID=1&amp;Searched=W3GX |publisher=Shri Sant Renashrem |quote=ਸੰਤ ਰੇਣ ਦਾ ਜਨਮ 1741 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਨਗਰ (ਕਸ਼ਮੀਰ) ਦੇ ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਹਰੀ ਵੱਲਭ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। |page=1 |date=1953}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

* ਸੰਤ ਰਾਮ ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ – 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੰਤ ਸਨ, ਜੋ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਰਾਜਗੁਰੂ ਰਹੇ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first= Harbans |url=https://archive.org/details/TheEncyclopediaOfSikhism-VolumeIiiM-r/page/472/mode/1up?view=theater&amp;q=%22Ram+tirath%22 |title=The Encyclopedia Of Sikhism - Volume III M-R |date=2011 |publisher=Punjabi University Patiala|isbn=81-7380-349-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਆਦਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਭੱਟ ਕਵੀ – ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਦਰਜ਼ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Dilagīra |first=Harajindara Siṅgha |url=https://books.google.co.in/books?newbks=0&amp;redir_esc=y&amp;id=mRpuAAAAMAAJ&amp;dq=kirat+bhatt&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Gaur |title=The Sikh Reference Book |date=1997 |publisher=Sikh Educational Trust for Sikh University Centre, Denmark |isbn=978-0-9695964-2-4 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਹਸਤੀਆਂ ===
* ਹੇਮਚੰਦਰ ਵਿਕਰਮਾਦਿਤਿਆ – 16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਹੁਮਾਯੂੰ ਅਤੇ ਅਕਬਰ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਲੜਾਈਆਂ ਜਿੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bhargava |first=Moti Lal |url=https://books.google.com/books?id=yFBuAAAAMAAJ&amp;q=hemu+bhargava+gaur+brahmin |title=Hemu and His Times: Afghans Vs. Mughals |date=1991 |publisher=Reliance Publishing House |isbn=978-81-85047-93-5 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Srivastava |first=Ashirbadi Lal |url=https://books.google.com/books?id=gn4bAAAAIAAJ&amp;q=hemu+bhargava+gaur+brahmin |title=Political history, 1542-1605 A.D |date=1962 |publisher=Shiva Lal Agarwala |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sarker |first=Sunil Kumar |url=https://books.google.com/books?id=H8GH0MBWfcoC&amp;dq=hemu+bhargava+gaur+brahmin&amp;pg=RA1-PA36 |title=Himu, the Hindu &quot;Hero&quot; of Medieval India: Against the Background of Afghan-Mughal Conflicts |date=1994 |publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |isbn=978-81-7156-483-5 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Roy |first=Kaushik |url=https://books.google.com/books?id=jpXijlqeRpIC&amp;dq=hemu+gaur+brahmin&amp;pg=PA68 |title=India's Historic Battles: From Alexander the Great to Kargil |date=2004 |publisher=Orient Blackswan |isbn=978-81-7824-109-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਰਾਏ ਨੰਦਲਾਲ ਚੌਧਰੀ – ਜੋ ਇੰਦੌਰ ਦਾ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਕੰਪਲ ਦਾ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮਰਾਠਿਆਂ ਦਾ ਸਾਥ ਤੇ ਓਹਨਾਂ ਲਈ ਬਲਿਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Farooqui |first=Amar |url=https://books.google.com/books?id=BfPBAAAAIAAJ&amp;q=rao+nandlal+chaudhary+gaur+brahmin |title=Smuggling as Subversion: Colonialism, Indian Merchants, and the Politics of Opium |date=1998 |publisher=New Age International |isbn=978-81-224-1152-2 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਤਾਨਸੇਨ – ਜਿਸਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗਿਤੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਰੱਤਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ [[ਅਕਬਰ]] ਦੇ ਨੋ ਰੱਤਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=USnuRSLccZAC&amp;q=Tansen+gaur+brahmin |title=Journal of Indian History |date=2008 |publisher=Department of Modern Indian History |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਰਾਜਾ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਸਿੰਘ – ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਜਰਨੈਲ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੋਂ 42 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਜਾਗੀਰ ਅਤੇ [[ਰਾਜਾ]] ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?|title=Haryana District Gazetteers: Rohtak district gazetteer, 1883-84|date=1999|publisher=Gazetteers Organisation, Revenue Department, Haryana|language=en}},&lt;/ref&gt;

* ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ਾਲ ਸਿੰਘ ਜਮਾਦਾਰ – ਬਹਾਦਰ ਜਰਨੈਲ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜਾ [[ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ]] ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਚੈਂਬਰਲੇਨ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਡੇਰਾ ਗਾਜ਼ੀ ਖਾਨ ਆਦਿ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਤੋਂ [[ਰਾਜਾ]] ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Latif |first= Syed Muhammad |date=1891 |title=History Of The Panjab |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.34649/page/n414/mode/1up |publisher=Calcutta Central Press Company Limited |page=391 |access-date=2009-11-29 }}&lt;/ref&gt;

* ਮਿਸਰ ਤਰਲੋਕ ਚੰਦ – ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਜਰਨੈਲ ਸੀ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Role of Select Courtiers and Officials at Lahore Darbar (1799–1849) |url=https://apnaorg.com/research-papers/english/paper-14/page-267.shtml |access-date=2023-04-28 |website=apnaorg.com}}&lt;/ref&gt;

* ਜਰਨੈਲ ਰਾਮ ਸਿੰਘ – ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਜਰਨੈਲ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਸਿਰਫ 14 ਸਾਲ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Williams |first=Donovan |title=Life And Times Of Ranjit Singh |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.111048/page/n280/mode/1up |publisher=V.V.R.I. Press |page=268 |year=1970 |access-date=2017-01-17}}&lt;/ref&gt;

* ਰਾਏ ਧੰਨ ਸਿੰਘ – ਦਾਦਰੀ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜੋ 1857 ਦੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ੇਖਾਵਤੀ ਦਾ ਫੌਜੀ ਗਵਰਨਰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਰਾਏ ਸ਼ਿਵਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਨਸਿਬਪੁਰ ਦੀ ਜੰਗ ਲੜ੍ਹੀ।&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?
|title=Haryana Review|volume=12|date=1978|publisher=Gazetteers Organisation, Revenue Department, Haryana|language=en}}&lt;/ref&gt; 
* ਰਾਜਾ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ – ਸ਼ੇਖੂਪੁਰਾ ਰਿਆਸਤ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਸੀ, ਜੋ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਇਕਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਵੰਡ ਦੌਰਾਨ 8000 ਲੋਕ ਸੁਰਖਯਤ ਭਾਰਤ ਭੇਜੇ।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Y40MAAAAYAAJ&amp;newbks=0&amp;printsec=frontcover&amp;pg=RA3-PA11&amp;dq=gaur+brahmin+army&amp;hl=en |title=Personalities: A Comprehensive and Authentic Biographical Dictionary of Men who Matter in India [Northern India and Parliament]. |date=1950 |publisher=Arunam &amp; Sheel |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ਸਵਤੰਤਰਤਾ ਸੈਨਾਨੀ ===
* ਮਹਾਮਾਨਾ ਮਦਨ ਮੋਹਨ ਮਾਲਵੀਆ– ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਨਾਰਸ ਹਿੰਦੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹਿੰਦ ਏਕਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਸਨਮਾਨ, ਭਾਰਤ ਰਤਨ, ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਏ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Excelsior |first=Daily |date=2014-12-24 |title=A Staunch Nationalist |url=https://www.dailyexcelsior.com/staunch-nationalist/ |access-date=2023-04-23 |website=Jammu Kashmir Latest News {{!}} Tourism {{!}} Breaking News J&amp;K |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ਨੇਕੀ ਰਾਮ ਸ਼ਰਮਾ – ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਦੇ ਵਕੀਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਕੇਸਰੀ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1952 ਤੋਂ 1956 ਤੱਕ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹਰਿਆਣਾ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Juneja |first=M. M. |url=https://books.google.com/books?id=rdu1AAAAIAAJ&amp;q=pandit+neki+ram |title=Neki Ram Sharma and the Freedom Movement |date=1979 |publisher=Modern Book Company |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ਰਾਜਨੀਤੀ ===
* ਸ਼ੰਕਰ ਦਿਆਲ ਸ਼ਰਮਾ – ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਿਸਨੇ 1992 ਤੋਂ 1997 ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=4lFQAQAAMAAJ&amp;dq=biography+shankar+dayal+sharma&amp;pg=RA5-PA38 |title=Assam Information |date=1989 |publisher=Directorate of Information &amp; Public Relations. |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-30 |title=How successive Indian presidents patronised sports and became champions too |url=https://indianexpress.com/article/express-sunday-eye/how-successive-indian-presidents-patronised-sports-and-became-champions-too-7335717/ |access-date=2023-04-24 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਗੋਪੀ ਚੰਦ ਭਾਰਗਵ - ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ, ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Juneja |first=M. M. |url=https://books.google.com/books?id=cL61AAAAIAAJ&amp;q=gopi+chand+bhargav+brahmin |title=History of Hisar: From Inception to Independence, 1354-1947 |date=1989 |publisher=Modern Book Company |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਭਗਵਤ ਦਯਾਲ ਸ਼ਰਮਾ – ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਘੁਲਾਟੀਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Miglani |first=D. C. |url=https://books.google.com/books?id=5kNN4i2dLF4C&amp;dq=Bd+sharma+haryana+brahmin&amp;pg=PA49 |title=Politics and Rural Power Struggle: Emerging Trends |date=1993 |publisher=Deep &amp; Deep |isbn=978-81-7100-578-9 |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ਟੀਕਾ ਰਾਮ ਪਾਲੀਵਾਲ – ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਰਾਜ ਦੇ ਚੌਥੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2017-08-07 |title=For Paliwal Brahmins, it's a day to shun all celebrations |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/for-paliwal-brahmins-its-a-day-to-shun-all-celebrations/articleshow/59951386.cms |access-date=2023-04-27 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;

=== ਫੌਜ ===
* ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਰਾਕੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ – ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਨਮੋਲ  ਰੱਤਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਬਣਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਅਤੇ &quot;ਹੀਰੋ ਆਫ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ&quot; ਰੁੱਸ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਨਿਵਾਜਿਆ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rakesh Sharma |url=https://prezi.com/kvsjdx9par6y/rakesh-sharma/ |access-date=2023-06-15 |website=prezi.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ਮੇਜਰ ਮੋਹਿਤ ਸ਼ਰਮਾ – ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਜਿਸਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਚੱਕਰ ਸਨਮਾਨ ਨਿਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿੱਚ ਬਗਾਵਤ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਾਰਵਾਈ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ghosh |first=Uttara |date=July 2022 |title=Major Mike |url=https://indiancc.mygov.in/wp-content/uploads/2022/07/mygov-999999999711364041.pdf |website=[[indiancc.mygov.in]]}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==

{{DEFAULTSORT: ਗੌੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ}}</text>
      <sha1>s58ej1htnt8gj5s1gdrx2wulu1lzhh1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਆਸ਼ੀਮਾ ਪਾਤਰਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200210</id>
    <revision>
      <id>849554</id>
      <parentid>821900</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8665" sha1="rmee3pzyvx5wt8dx9nth0tgv52196px" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = Ashima Patra
| image               = 
| alt                 = 
| caption             = Ashima Patra
| office              = Member of the [[West Bengal Legislative Assembly]]
| term_start          = 2011
| term_end            = 
| predecessor         = Ajit Patra
| successor           = 
| constituency        = [[Dhanekhali (Vidhan Sabha constituency)|Dhaniakhali]]
| birth_date          = {{birth year and age|1969}}
| birth_place         = India
| birth_name          = 
| nationality         = Indian
| party               = [[All India Trinamool Congress]]
| residence           = Muidipur, [[Dhaniakhali]], West Bengal, India
| alma_mater          = 
| occupation          = Politician
| profession          = 
| website             = 
| office1             = Minister of State (Independent Charge)&lt;br&gt;[[Government of West Bengal]]
| termstart1          = 2016
| termend1            = 2021
| governor1           = [[Keshari Nath Tripathi]]&lt;br&gt;[[Jagdeep Dhankhar]]
| 1blankname1         = [[List of chief ministers of West Bengal|Chief Minister]]
| 1namedata1          = [[Mamta Banerjee]]
}}

'''ਆਸ਼ੀਮਾ ਪਾਤਰਾ''' [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asima Patra |url=https://prsindia.org/mlatrack/asima-patra |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206151555/https://prsindia.org/mlatrack/asima-patra |archive-date=6 February 2024 |access-date=2024-02-06 |website=PRS Legislative Research |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 2016 ਤੋਂ 2021 ਤੱਕ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ 2016 ਤੋਂ ਧਨੀਆਖਲੀ ਲਈ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asima Patra, AITC MLA from Dhaniakhali - Our Neta |url=https://ourneta.com/neta/asima-patra/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206151633/https://ourneta.com/neta/asima-patra/ |archive-date=6 February 2024 |access-date=2024-02-06 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==

=== ਵਿਧਾਇਕ ===
ਉਹ ਸਾਲ 2016 ਤੋਂ ਧਨੇਖਾਲੀ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ]] ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 May 2016 |title=List of Ministers in Mamata's cabinet |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/list-of-ministers-in-mamatas-cabinet/article8654872.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321013602/https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/list-of-ministers-in-mamatas-cabinet/article8654872.ece |archive-date=21 March 2019 |access-date=13 May 2019 |website=The Hindu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asima Patra(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- DHANEKHALI (SC)(HOOGHLY) – Affidavit Information of Candidate: |url=https://myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=1614 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201019210900/https://myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=1614 |archive-date=19 October 2020 |access-date=13 May 2019 |website=myneta.info}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asima Patra, AITC MLA from Dhaniakhali - Our Neta |url=https://ourneta.com/neta/asima-patra/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240206151633/https://ourneta.com/neta/asima-patra/ |archive-date=6 February 2024 |access-date=2024-02-06 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰੀ ===
ਉਸ ਨੇ 2016-2017 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ (2016-2021) ਵਿੱਚ [[Department of Technical Education, Training and Skill Development (West Bengal)|ਤਕਨੀਕੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਿਖਲਾਈ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ]] (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਦੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref name=&quot;Millenium&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778|title=Asish Banerjee replaces Purnendu Basu as state Agriculture minister|date=6 September 2017|work=millenniumpost.in|access-date=16 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020034133/http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778|archive-date=20 October 2020|language=en}}&lt;/ref&gt;

2017 ਅਤੇ 2018 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੇ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ, ਅੰਕੜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਿਗਰਾਨੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ) ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਵੀ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref name=&quot;Millenium&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778|title=Asish Banerjee replaces Purnendu Basu as state Agriculture minister|date=6 September 2017|work=millenniumpost.in|access-date=16 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020034133/http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778|archive-date=20 October 2020|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778 &quot;Asish Banerjee replaces Purnendu Basu as state Agriculture minister&quot;]. ''millenniumpost.in''. 6 September 2017. [https://web.archive.org/web/20201020034133/http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778 Archived] from the original on 20 October 2020&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;16 December&lt;/span&gt; 2020&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

2017 ਤੋਂ, ਉਹ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ (2016–2021) ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਪਛੜੇ ਵਰਗ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;ref name=&quot;Millenium&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778|title=Asish Banerjee replaces Purnendu Basu as state Agriculture minister|date=6 September 2017|work=millenniumpost.in|access-date=16 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020034133/http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778|archive-date=20 October 2020|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778 &quot;Asish Banerjee replaces Purnendu Basu as state Agriculture minister&quot;]. ''millenniumpost.in''. 6 September 2017. [https://web.archive.org/web/20201020034133/http://www.millenniumpost.in/kolkata/asish-banerjee-replaces-purnendu-basu-as-state-agriculture-minister-260778 Archived] from the original on 20 October 2020&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;16 December&lt;/span&gt; 2020&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

2016 ਤੋਂ, ਉਹ ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ ਮੰਤਰਾਲੇ (2016–2021) ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਰਹੀ ਹੈ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ==

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1969]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>rmee3pzyvx5wt8dx9nth0tgv52196px</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ਸ਼ੀ ਪੰਜਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200297</id>
    <revision>
      <id>849643</id>
      <parentid>821897</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8674" sha1="704xz2owu4ratpe4afqss2bwqksp608" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                =  ਸ਼ਸ਼ੀ ਪੰਜਾ
| image               = Shashi Panja, Trinamul Congress leader and Minister 01.jpg
| caption             = [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਪੁਸਤਕ ਮੇਲੇ]] ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪੰਜਾ {{circa|2025}}.
| office              = [[ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰਾਲਾ (ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ)|ਵਣਜ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਮੰਤਰੀ]]{{br}}[[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ]]
| term_start          = 28 ਜੁਲਾਈ 2022
| term_end            = 
| 1blankname          = ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
| 1namedata           = [[ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ]]
| predecessor         = [[ਪਾਰਥ ਚੈਟਰਜੀ (ਰਾਜਨੇਤਾ)|ਪਾਰਥ ਚੈਟਰਜੀ]]
| office1             = [[Department of Women and Child Development and Social Welfare|Minister of Women, Child Development and Social Welfare]]{{br}}[[Government of West Bengal]]{{br}}{{nobold|[[Minister of State|as Minister of State (Independent Charge)]]{{br}}(2013{{nbnd}}2021)}}
| termstart1          = 26 December 2013
| predecessor1        = [[ਸਬਿਤਰੀ ਮਿਤਰਾ]]
| 1blankname1         = ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ
| 1namedata1          = ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ
| birth_date          = {{Birth date and age|1962|10|04|df=y}}
| birth_place         = [[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]]
| residence           = 250 [[ਚਿੱਤਰੰਜਨ ਅਵੈਨਿਉ]], [[ਕਲਕੱਤਾ]]-700006
| party               = [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]]
| spouse              = ਪ੍ਰਸੂਨ ਕੁਮਾਰ ਪੰਜਾ
| children            = ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ
| alma_mater          = [[ਆਰ. ਜੀ. ਕਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ]]
| website             = 
| source              = 
}}

'''ਸ਼ਸ਼ੀ ਪੰਜਾ''' ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਦਯੋਗ, ਵਣਜ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਅਤੇ [[ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ|ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦੇ]] ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।

== ਆਰੰਭਕ ਜੀਵਨ ==
ਪੰਜਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਤੇਨਾਲੀ ਤੋਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਤੇਲਗੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਪਿੱਲਾਮਾਰੀ ਟੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਈਆ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਮੋਟਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਉਦਯੋਗਿਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਸਨ ਅਤੇ ਹਿੰਦਮੋਟਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਦੇ ਆਰਜੀ ਕਾਰ ਮੈਡੀਕਲ ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਐਮਬੀਬੀਐਸ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਅਤੇ ਬਾਂਝਪਨ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸੂਨ ਕੁਮਾਰ ਪੰਜਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਜੀਤ ਕੁਮਾਰ ਪੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;hm&quot;&gt;{{Cite web |date=16 May 2011 |title=Sashi Panja:HM's own girl |url=http://drishtikona.com/2011/05/17/sashi-panja-hms-own-girl/ |access-date=17 July 2014 |publisher=Drishtikon, 17 May 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Election Watch Reporter |url=http://myneta.info/westbengal2011/candidate.php?candidate_id=778 |access-date=17 July 2014 |publisher=My neta}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=লোকসভার নিরিখে এগিয়ে BJP, খেলা ঘোরাতে পারবেন অজিত পাঁজার পুত্রবধূ? |url=https://bangla.aajtak.in/elections/west-bengal-assembly-elections/story/ajit-panjas-daughter-law-and-bengal-minister-shyampukurs-tmc-candidate-shashi-panjas-political-career-274355-2021-04-20}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਪੰਜਾ 2010 ਵਿੱਚ ਕੋਲਕਾਤਾ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਕੌਂਸਲਰ ਚੁਣੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਵਜੋਂ ਮੇਅਰ ਕੌਂਸਲ ਮੈਂਬਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1110517/jsp/calcutta/story_13992161.jsp|title=Know Your MLA|date=17 May 2011|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=17 July 2014|archive-url=https://archive.today/20140725225242/http://www.telegraphindia.com/1110517/jsp/calcutta/story_13992161.jsp|archive-date=25 July 2014}}&lt;/ref&gt;

ਉਹ 2011&lt;ref name=&quot;vidhansabha2011&quot;&gt;{{Cite web |title=General Elections, India, 2011, to the Legislative Assembly of West Bengal |url=http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/AE2011/stat_WB_May2011.pdf |access-date=17 July 2014 |website=Constituency-wise Data |publisher=Election Commission}}&lt;/ref&gt; ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਆਮਪੁਕੁਰ (ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2016|2016]] ਅਤੇ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2021|2021]] ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

ਉਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ [[ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 2013 ਵਿੱਚ [[ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ|ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ]] ਦਾ ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Three new ministers take oath at Raj Bhavan, state cabinet reshuffled |url=https://www.aitmc.org/news_details.php?nid=2117 |access-date=17 July 2014 |publisher=All India Trinamool Congress, 26 December 2013 |archive-date=26 ਜੁਲਾਈ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140726065836/https://www.aitmc.org/news_details.php?nid=2117 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਮਈ 2014 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਵਾਧੂ ਚਾਰਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 May 2014 |title=Bratya shifted to tourism, Partha new education minister, Mitra to see IT also |url=http://thestatesman.net/news/56940-bratya-shifted-to-tourism-partha-new-education-minister-mitra-to-see-it-also.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140727093237/http://thestatesman.net/news/56940-bratya-shifted-to-tourism-partha-new-education-minister-mitra-to-see-it-also.html |archive-date=27 July 2014 |publisher=The Statesman}}&lt;/ref&gt;

2021 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ [[ਮਮਤਾ ਬੈਨਰਜੀ]] ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਲਈ 21ਵੀਂ ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ [[ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ]] ਦੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਸਨ।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* {{Commons-inline}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1963]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>704xz2owu4ratpe4afqss2bwqksp608</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200320</id>
    <revision>
      <id>849645</id>
      <parentid>821895</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9443" sha1="9n30jcrwxcl6ueacwk7wx6cxfen927n" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| office1             = [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ|ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ]]
| constituency1       = ਨਾਨੂਰ ਹਲਕਾ
| termstart1          = 2016
| termend1            = 2021
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]]
| birth_date          = {{birth date and age|df=yes|1972|8|2}}
| alma_mater          = ਬਰਧਵਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
| preceded1           = ਗਧਾਧਰ ਹਾਜ਼ਰਾ
| successor1          = ਬਿਧਾਨ ਚੰਦਰ ਮਾਝੀ
}}

'''ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ''' (ਜਨਮ 2 ਅਗਸਤ 1972)&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=Elected Members |url=http://www.wbassembly.gov.in/MLA_All.aspx |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=[[West Bengal Legislative Assembly]]}}&lt;/ref&gt; ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਸਾਬਕਾ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 2016|2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਨਾਨੂਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=West Bangal General Legislative Election 2016 |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3469-west-bangal-general-legislative-election-2016/ |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=[[Election Commission of India]]}}&lt;/ref&gt; ਪ੍ਰਧਾਨ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੇ ਬੀਰਭੂਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chakraborty |first=Sandip |date=2019-10-19 |title=The Fight Now is Between Indian Nationalism and Hindutva Nationalism: Yechury |url=https://www.newsclick.in/the-fight-indian-nationalism-hindutva-nationalism-yechury |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-11-15 |website=NewsClick |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ [[ਬੀਰਭੂਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਬੀਰਭੂਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੇ ਨਾਨੂਰ ਕਸਬੇ ਦੀ ਵਸਨੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ [[ਦਲਿਤ|ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ]] ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਬਰਦਵਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਚੰਡੀਦਾਸ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਤੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=Shyamali Pradhan |url=https://myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=416 |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=myneta.info |publisher=[[Association for Democratic Reforms]]}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਆਮਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਨਾਨੂਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਚੋਣ ਲੜਨ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਖੱਬੇ ਮੋਰਚੇ ਦੇ ਗੱਠਜੋੜ ਦੀਆਂ ਸੰਘਟਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/elections/westbengal2016/Bardhaman%E2%80%99s-sanguinary-tales/article14244101.ece|title=Bardhaman's sanguinary tales|last=Gupta|first=Smita|date=2016-04-18|work=[[The Hindu]]|access-date=2020-11-15|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ਉਹ [[ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗਦਾਧਰ ਹਾਜ਼ਰਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾਜ਼ਰਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ 49.21% ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 46.07% ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=West Bengal 2011 |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3195-west-bengal-2011/ |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=[[Election Commission of India]]}}&lt;/ref&gt;

2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/aggressive-tmc-versus-a-timid-opposition-116042600055_1.html|title=Aggressive TMC versus a timid Opposition|last=Mishra|first=Mayank|date=2016-04-26|work=[[Business Standard]]|access-date=2020-11-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=West Bangal General Legislative Election 2016 |url=https://old.eci.gov.in/files/file/3469-west-bangal-general-legislative-election-2016/ |archive-url= |archive-date= |access-date= |website=[[Election Commission of India]]}}&lt;/ref&gt; [[ਕਮਿਊਨਿਜ਼ਮ-ਵਿਰੋਧ|ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਰੋਧੀ]] ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=14 April 2011 |title=The Anti-Communist of West Bengal |url=https://www.forbes.com/2011/04/14/forbes-india-trinamool-congress-didi-banerjee-at-gates.html |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-11-15 |website=[[Forbes]] |language=en}}&lt;/ref&gt; ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਡਰਾਉਣ-ਧਮਕਾਉਣ ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਮਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਨੂਰ ਹਲਕੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਥਾਨਕ ਧੜਿਆਂ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨਾਲ ਧੜੇਬੰਦੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ 50.07% ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਜ਼ਰਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ 37.73% ਵੋਟਾਂ ਪਈਆਂ। ਚੋਣ ਨਤੀਜਿਆਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ, ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦੋ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰਾ ਦੇ ਧੜੇ ਨੇ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਇਸ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਕਮਿਊ ਨਿਸਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ghoshal |first=Aniruddha |date=2016-05-25 |title=Nanoor clash in West Bengal: 'TMC worker's life could have been saved' |url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/west-bengal-post-poll-violence-nanoor-clash-in-tmc-workers-life-could-have-been-saved-2817622/ |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-11-15 |website=[[The Indian Express]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

2019 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਕਮੇਟੀ ਵਿੱਚ ਬੀਰਭੂਮ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Chakraborty |first=Sandip |date=2019-10-19 |title=The Fight Now is Between Indian Nationalism and Hindutva Nationalism: Yechury |url=https://www.newsclick.in/the-fight-indian-nationalism-hindutva-nationalism-yechury |archive-url= |archive-date= |access-date=2020-11-15 |website=NewsClick |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>9n30jcrwxcl6ueacwk7wx6cxfen927n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ਾਰਦਾ ਪੁਰਾਨਾਇਕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200343</id>
    <revision>
      <id>849640</id>
      <parentid>821893</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6940" sha1="cif24h83gaf4trtzwc04h5rb72czqep" xml:space="preserve">
'''ਸ਼ਾਰਦਾ ਪੁਰਾਨਾਇਕ''' (ਜਨਮ 22 ਨਵੰਬਰ 1971) [[ਕਰਨਾਟਕ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਦਿਹਾਤੀ ਤੋਂ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਧਰਮ ਨਿਰਪੱਖ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ [[ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਿਵਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ। ਉਹ [[2023 ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ|2023 ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ]] ਵਿੱਚ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-05-13 |title=Shimoga Rural Election Result 2023 Live: Jd(s) Candidate Sharada Puryanaik Wins From Shimoga Rural |url=https://news.abplive.com/elections/bhadravati-election-result-2023-live-updates-constituency-vote-counting-result-winner-loser-name-bjp-congress-jds-karnataka-assembly-election-result-1601830 |access-date=2024-08-19 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sharada Puryanaik in Karnataka Assembly Elections 2023 |url=https://www.news18.com/assembly-elections-2023/karnataka/sharada-puryanaik-shimoga-rural-candidate-s10a111c001/ |access-date=2024-03-08 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਕਰੀਅਰ ==
ਪੁਰਾਨਾਇਕ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਸ਼ਿਵਮੋਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਪੁਰਾ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਸਵਰਗੀ ਪੂਰਿਆ ਨਾਇਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 10ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1987-88 ਦੌਰਾਨ ਡੀਵੀਐਸ ਸੀਨੀਅਰ ਕਾਲਜ, ਸ਼ਿਵਮੋਗਾ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਸਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਰਸ ਕੀਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਾਰੋਬਾਰ, ਇੱਕ ਪੈਟਰੋਲ ਬੰਕ, ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023 |title=Sharada Puryanaik (JD(S)): Constituency - Shimoga Rural (SC) (Shimoga) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Karnataka2023/candidate.php?candidate_id=7706 |access-date=2025-05-06 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਪੁਰਾਨਾਇਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2013 ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਸੈਕੂਲਰ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਮੋਗਾ ਪੇਂਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 48,639 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, ਕਰਨਾਟਕ ਜਨਤਾ ਪਕਸ਼ ਦੇ ਜੀ. ਬਸਵੰਨੱਪਾ ਨੂੰ 10,109 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IndiaVotes AC: Shimoga District 2013 |url=https://www.indiavotes.com/district/ac/229/242 |access-date=2024-08-19 |website=IndiaVotes}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਅਗਲੀ ਚੋਣ 2018 ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਕੇ.ਬੀ. ਅਸ਼ੋਕ ਨਾਇਕ ਤੋਂ 3,777 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਾਰ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਨੇ 2023 ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ੋਕ ਨਾਇਕ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਐਸ) ਲਈ ਸੀਟ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=List of Winners:Karnataka 2013 Election |url=https://www.myneta.info/karnataka2013/index.php?action=show_winners&amp;sort=default |access-date=2024-08-19 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 86,340 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਇਕ ਨੂੰ 15,142 ਵੋਟਾਂ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Karnataka shimoga rural sc Election Result 2023 Live, Karnataka Assembly Election Vote Counting, Karnataka shimoga rural sc Winner |url=https://news.abplive.com/elections/karnataka-assembly-elections/karnataka-shimoga-rural--sc-constituency-111.html |access-date=2024-03-08 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/pms-two-visits-this-year-did-not-help-bjp-retain-its-seats-in-shivamogga/article66846922.ece|title=PM's two visits this year did not help BJP retain its seats in Shivamogga|date=2023-05-13|work=The Hindu|access-date=2024-03-08|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-05-13 |title=Shimoga Rural Election Result 2023 LIVE Updates and Highlights: Sharada Puryanaik Of JDS Wins |url=https://www.news18.com/elections/shimoga-rural-election-result-2023-live-updates-and-highlights-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-7796335.html |access-date=2024-08-19 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਜੁਲਾਈ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਐਸ) ਦੇ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਐਚਡੀ ਕੁਮਾਰਸਵਾਮੀ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨੇਤਾ ਸਨ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜੇਡੀ(ਐਸ) ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Belur, DHNS |first=Rashmi |title=Karnataka: Sharada Puryanaik named JD(S) deputy leader |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/karnataka-sharada-puryanaik-named-jds-deputy-leader-1233437.html |access-date=2024-03-08 |website=Deccan Herald |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1971]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>cif24h83gaf4trtzwc04h5rb72czqep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਆਲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200364</id>
    <revision>
      <id>849595</id>
      <parentid>821891</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4896" sha1="gtaoib9z2cwvh4r1zbzxpdexxoe0r6z" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਆਲ
| image               = Bharti Shiyal (cropped).jpg
| caption             = 2019 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਿਆਲ
| birth_date          = {{Birth date and age|1964|3|23|df=y}}
| birth_place         = [[ਭਾਵਨਗਰ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]], ਭਾਰਤ
| residence           = [[ਭਾਵਨਗਰ]], [[ਗੁਜਰਾਤ]]
| death_date          = 
| office              = ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ
| term                = 2020 - 2023
| 1blankname          = ਪ੍ਰਧਾਨ
| 1namedata           = [[ਜਗਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੱਡਾ]]
| death_place         = 
| office2             = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], [[ਲੋਕ ਸਭਾ]]
| termstart2          = 16 ਮਈ 2014
| termend2            = ਜੂਨ2024
| predecessor2        = [[ਰਾਜੇਂਦਰਸਿੰਘ ਰਾਣਾ]]
| successor2          = [[ਨਿਮੁਬੇਨ ਬੰਬਾਨੀਆ]]
| occupation          = ਮੈਡੀਕਲ ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| spouse              = ਡਾ. ਧੀਰੂਭਾਈ ਬੀ. ਸ਼ਿਆਲ
| parents             = 
| children            = 2
| alma_mater          = 
| website             = https://drbhartishyal.com
| footnotes           = 
| date                = 14 ਦਸੰਬਰ
| year                = 2016
| source              = http://164.100.47.194/Loksabha/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=4693
}}

'''ਭਾਰਤੀ ਧੀਰੂਭਾਈ ਸ਼ਿਆਲ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਾਵਨਗਰ, [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਤੋਂ [[ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਸਦ|ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ]] ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਸਦਨ, [[ਲੋਕ ਸਭਾ]] ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ 2012 ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਤਲਾਜਾ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Talaja (Gujarat) Assembly Constituency Elections |url=https://www.elections.in/gujarat/assembly-constituencies/talaja.html |access-date=10 July 2021 |publisher=Elections.in}}&lt;/ref&gt; ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ [[ਆਯੁਰਵੇਦ|ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ]] ਪ੍ਰੈਕਟੀਸ਼ਨਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 November 2012 |title=Winning cure: BJP, Congress turn to doctors |url=http://timesofindia.indiatimes.com/home/specials/gujarat-assembly-elections/Winning-cure-BJP-Congress-turn-to-doctors/articleshow/17355919.cms |access-date=10 July 2021 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ [[ਕੋਲੀ ਲੋਕ|ਕੋਲੀ]] ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=April 28, 2014 |title=BJP-Congress eye Koli votes to combat AAP in Bhavnagar Lok Sabha seat |url=https://www.indiatoday.in/elections/gujarat/story/bhavnagar-lok-sabha-constituency-koli-community-aap-rajendrasinh-rana-190720-2014-04-28 |access-date=2021-01-20 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 September 2000 |title=Bhavnagar MP now nat'l VP of BJP |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/bhavnagar-mp-now-natl-vp-of-bjp/articleshow/78341667.cms |access-date=10 July 2021 |website=[[The Times of India]]}}&lt;/ref&gt;

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* [[ਕੋਲੀ ਲੋਕ|ਸ਼ਿਆਲ]]
* ਕੋਲੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://164.100.47.194/Loksabha/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=4693 ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਜੀਵਨੀ ਸੰਬੰਧੀ ਸਕੈੱਚ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2019–2024]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1964]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2014–2019]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]]</text>
      <sha1>gtaoib9z2cwvh4r1zbzxpdexxoe0r6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਐੱਸ. ਮੁਥੁਸੇਲਵੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200393</id>
    <revision>
      <id>849556</id>
      <parentid>821889</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1860" sha1="0iox6b7tzcho975ll6mphkbye59dw4g" xml:space="preserve">
'''ਐੱਸ. ਮੁਥੁਸੇਲਵੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰਾਂਕੋਇਲ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਉਹ [[ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕੜਗਮ|ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕਜ਼ਾਗਮ]] ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=List of MLAs from Tamil Nadu 2011 |url=http://www.assembly.tn.gov.in/member_list.pdf |publisher=Government of Tamil Nadu}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾਸ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ - ਵਡੱਕਨਕੁਲਮ ਤੋਂ ਬੀ ਈ (ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਇੰਸਟਰੂਮੈਂਟੇਸ਼ਨ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ) ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੰਕਰਕੋਇਲ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ ਐਸ. ਸ਼ੰਕਰਲਿੰਗਮ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 January 2012 |title=Civic Chief gets AIADMK ticket |url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2012/jan/19/civic-chief-gets-aiadmk-ticket-331499.html |access-date=16 May 2012 |website=newindianexpres}}&lt;/ref&gt;

{{Stub}}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>0iox6b7tzcho975ll6mphkbye59dw4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅੰਬਿਕਾ ਮਰਕਾਮ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200425</id>
    <revision>
      <id>849543</id>
      <parentid>821913</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1738" sha1="d4eh4pl1prwq8xgwjrzsc7cpxdj5zwg" xml:space="preserve">
'''ਅੰਬਿਕਾ ਮਰਕਾਮ''' [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 December 2023 |title=Sihawa Assembly Election Results 2023 Highlights: INC's Ambika Markam wins Sihawa with 84891 votes |url=https://www.indiatoday.in/elections/story/sihawa-assembly-election-results-2023-live-2470874-2023-12-03 |access-date=2024-01-29 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt; 2023 ਦੀਆਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਿਹਾਵਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-03 |title=Sihawa Election Result 2023 LIVE Updates and Highlights: Winner, Loser, Leading, Trailing, MLA, Margin |url=https://www.news18.com/elections/sihawa-election-result-2023-live-updates-and-highlights-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-8687399.html |access-date=2024-01-29 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ ==

* ਛੇਵੀਂ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ
{{DEFAULTSORT:Markam, Ambika}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>d4eh4pl1prwq8xgwjrzsc7cpxdj5zwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮੰਜੂ ਸ਼ਿਵਾਚ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200447</id>
    <revision>
      <id>849607</id>
      <parentid>821886</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3570" sha1="cfe7hthrgagq9bz13i80iiznaflzpsz" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = ਡਾ.
| name                = ਮੰਜੂ ਸ਼ਿਵਾਚ
| honorific_suffix    = 
| image               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| constituency        = [[ਮੋਦੀਨਗਰ (ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਾ)|ਮੋਦੀਨਗਰ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
| office              = [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 2017
| term_end            = 
| predecessor         = [[ਸੁਦੇਸ਼ ਸ਼ਰਮਾ]]
| successor           = 
| office2             = 
| termstart2          = 
| termend2            = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| death_date          = 
| death_place         = 
| resting_place       = 
| resting_place_coordinates = 
| birth_name          = 
| parents             = 
| citizenship         = 
| nationality         = ਭਾਰਤੀ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| otherparty          = 
| spouse              = 
| partner             = 
| relations           = 
| children            = 
| residence           = 
| alma_mater          = 
| occupation          = 
| profession          = 
| cabinet             = 
| committees          = 
| portfolio           = 
| signature           = 
| signature_alt       = 
| website             = 
| footnotes           = 
| blank1              = 
| data1               = 
}}

'''ਡਾ. ਮੰਜੂ ਸ਼ਿਵਾਚ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਮੋਦੀਨਗਰ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਗਾਇਨੀਕੋਲੋਜਿਸਟ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 March 2017 |title=Manju Shivach: This doctor is first woman MLA from Ghaziabad in 32 years |url=https://www.hindustantimes.com/noida/this-doctor-is-first-woman-mla-from-ghaziabad-in-32-years/story-9spu0hbhswotmTZe9WLHZN.html |access-date=15 November 2018 |website=Peeyush Khandelwal |publisher=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Seventeenth Legislative Assembly Women Members |url=http://uplegisassembly.gov.in/ENGLISH/memberListFemale.htm |access-date=15 November 2018 |publisher=[[Uttar Pradesh Legislative Assembly|U.P. Legislative Assembly]] website}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 November 2017 |title=Ghaziabad Municipal Polls: BJP MLA’s names struck off from voters’ list; action ordered against block level staff |url=https://www.financialexpress.com/india-news/ghaziabad-municipal-polls-bjp-mlas-names-struck-off-from-voters-list-action-ordered-against-block-level-staff/932265/ |access-date=15 November 2018 |publisher=Financial Express}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>cfe7hthrgagq9bz13i80iiznaflzpsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਮਾਲਾ ਸਾਹਾ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200464</id>
    <revision>
      <id>849603</id>
      <parentid>821884</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6911" sha1="jmtyp764it9xg4uiywbt4p63ij9ur8c" xml:space="preserve">
'''ਮਾਲਾ ਸਾਹਾ''' (ਜਨਮ 1956)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mala Saha(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- KASHIPUR-BELGACHIA(KOLKATA NORTH) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=849 |access-date=2025-04-22 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਲਕਾਤਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਬੇਲਗਾਚੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2011 ਅਤੇ 2016 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸੀਟ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016 |title=ElectWise -West Bengal - 2016 Assembly Elections |url=https://www.electwise.in/election/assembly/west-bengal/2016/constituency/kashipur-belgachia/ |access-date=2025-04-22 |website=Electwise.in |language=en |archive-date=2022-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221127084810/https://www.electwise.in/election/assembly/west-bengal/2016/constituency/kashipur-belgachia/ |url-status=dead }}{{Dead link|date=August 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kashipur-Belgachia Election Result 2021 Live Updates: Atin Ghosh of TMC Secures Victory |url=https://www.news18.com/news/politics/kashipur-belgachia-election-result-2021-live-updates-kashipur-belgachia-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-3696485.html |access-date=2025-04-22 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਸਾਹਾ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ, ਬੇਲਗਚੀਆ, ਕੋਲਕਾਤਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਤਰੁਣ ਸਾਹਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 1981 ਵਿੱਚ [[ਰਬਿੰਦਰ ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਐਮ. ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 1983 ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ|ਕਲਕੱਤਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਬੀ. ਐੱਡ. ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਪੁਨਰਵਾਸ ਕੌਂਸਲ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ (ਮਾਨਸਿਕ ਰਿਟਾਰਡੇਸ਼ਨ) ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਸਕੂਲ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mala Saha(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- KASHIPUR-BELGACHIA(KOLKATA NORTH) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=849 |access-date=2025-04-22 |website=www.myneta.info}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.myneta.info/westbengal2016/candidate.php?candidate_id=849 &quot;Mala Saha(All India Trinamool Congress(AITC)):Constituency- KASHIPUR-BELGACHIA(KOLKATA NORTH) - Affidavit Information of Candidate&quot;]. ''www.myneta.info''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;22 April&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਸਾਹਾ ਨੇ 2011 ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ ਬੇਲਗਾਛੀਆ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 87,408 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]]  ਦੀ ਕਨੀਨਿਕਾ ਘੋਸ਼ ਬੋਸ ਨੂੰ 40,284 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kashipur-belgachia Assembly Constituency Election Result - Legislative Assembly Constituency |url=https://resultuniversity.com/election/kashipur-belgachia-west-bengal-assembly-constituency |access-date=2025-04-22 |website=resultuniversity.com}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 2016 ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਲਈ ਸੀਟ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਕਨੀਨਿਕਾ ਬੋਸ ਨੂੰ 25,810 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-04-07 |title=West Bengal Assembly election 2021, Kashipur-Belgachia profile: TMC's Mala Saha currently represents seat |url=https://www.firstpost.com/politics/west-bengal-assembly-election-2021-kashipur-belgachia-profile-tmcs-mala-saha-currently-represents-seat-9282681.html |access-date=2025-04-22 |website=Firstpost |language=en-us}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kashipur-belgachia Election Results 2021 LIVE, Vote Counting, Leading, Trailing , Winners West bengal Kashipur-belgachia Constituency Election News LIVE |url=https://news.abplive.com/elections/west-bengal-election-results-2021/wb-kashipur-belgachia-constituency-168.html |access-date=2025-04-22 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੂੰ 2021 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਣਮੂਲ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਟਿਕਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bose |first=Joydeep |date=18 March 2021 |title=West Bengal election: Setback for BJP as 2 leaders refuse offer to contest |url=https://www.hindustantimes.com/elections/west-bengal-assembly-election/west-bengal-election-setback-for-bjp-as-2-leaders-refuse-offer-to-contest-101616075570784.html |access-date=22 April 2025 |website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1956]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>jmtyp764it9xg4uiywbt4p63ij9ur8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੁਨੀਤਾ ਗਜਮੇਰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200486</id>
    <revision>
      <id>849653</id>
      <parentid>821882</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2571" sha1="8wtvjk91rzmu4cqmtn616sr4vq6s32s" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder||
| name                = ਸੁਨੀਤਾ ਗਜਮੇਰ
| birth_name          = 
| caption             = 
| image               = 
| birth_date          = 
| birth_place         = 
| residence           = [[ਜੋਰੇਥੰਗ]], [[ਦੱਖਣੀ ਸਿੱਕਮ]]
| death_date          = 
| death_place         = 
| office              = [[10th ਸਿੱਕਮ ਅਸੈਂਬਲੀ|ਸਿੱਕਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ]]
| constituency        = [[Salghari-Zoom (Vidhan Sabha constituency)|Salghari-Zoom]]
| term_start          = ਮਈ 2019
| term_end            = ਮਈ 2024
| predecessor         = [[ਅਰਜੁਨ ਕੁਮਾਰ ਘਾਤਨੀ]]
| successor           = [[ਮਦਨ ਸਿੰਚਰੀ]]
| office1             = 
| constituency1       =  
| term1               = 
| termend1            = 
| predecessor1        = 
| successor1          = 
| office2             = 
| termstart2          = 
| predecessor2        = 
| successor2          = 
| party               = [[ਸਿੱਕਮ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਮੋਰਚਾ]]
| otherparty          = 
| spouse              = 
| children            = 
| website             = 
| alma_mater          = 
| profession          = 
| date                = 
| year                = 
| source              = 
}}

'''ਸੁਨੀਤਾ ਗਜਮੇਰ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ 2019 ਦੀਆਂ ਸਿੱਕਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਕਮ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਮੋਰਚਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਜ਼ੂਮ ਸਲਘਾਰੀ ਤੋਂ ਸਿੱਕਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://zeenews.india.com/assembly-elections/sikkim-assembly-election-results-2019-full-list-of-winners-2205926.html|title=Sikkim Assembly election results 2019: Full list of winners|date=24 May 2019|access-date=30 August 2019|publisher=Zee News}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>8wtvjk91rzmu4cqmtn616sr4vq6s32s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬੰਦਨਾ ਸਿੰਘ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200506</id>
    <revision>
      <id>849592</id>
      <parentid>821880</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7255" sha1="p4teixrsw29w0hxbzjy98mha89ul6qz" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = 
| name                = ਬੰਦਨਾ ਸਿੰਘ
| honorific_suffix    = 
| image               = 
| alt                 = 
| caption             = 
| constituency        = [[ਸਾਗਰੀ (ਅਸੈਂਬਲੀ ਹਲਕਾ)|ਸਾਗਰੀ]], [[ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ]]
| office              = [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ|17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]]
| term_start          = ਮਾਰਚ 2017
| term_end            = ਮਾਰਚ 2022
| predecessor         = [[ਅਭੈ ਨਰਾਇਣ]]
| successor           = 
| birth_date          = {{Birth date and  age|df=yes|1981|10|07}}
| birth_place         = ਤੇਗਨਾ,  [[ਮਾਉ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਮਾਉ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]]
| resting_place       = 
| resting_place_coordinates = 
| birth_name          = 
| parents             = ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਸਿੰਘ (ਪਿਤਾ)
| nationality         = ਭਾਰਤੀ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (2021-ਵਰਤਮਾਨ)
| spouse              = {{married|ਸਰਵੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਸਿਪੂ|2003|2013|end=d.}}
| partner             = 
| relations           = ਯਸ਼ ਠਾਕੁਰ (ਭਤੀਜਾ)
| children            = ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ, ਸਮਰਥ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ, ਧੈਰੀਆ ਸਿੰਘ ਰਾਠੌਰ
| residence           = ਵਿਧਾਇਕ ਨਿਵਾਸ, [[ਲਖਨਊ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਲਖਨਊ]] ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
| alma_mater          = [[ਵੀਰ ਬਹਾਦੁਰ ਸਿੰਘ ਪੁਰਵਾਨਚਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://myneta.info/uttarpradesh2017/candidate.php?candidate_id=4558|title = Bandana Singh(Bahujan Samaj Party(BSP)):Constituency- SAGRI(AZAMGARH) - Affidavit Information of Candidate}}&lt;/ref&gt;
| occupation          = [[ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਵਿਧਾਇਕ]]
| profession          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ
| otherparty          = [[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]] (2021 ਤੱਕ)
}}

'''ਬੰਦਨਾ ਸਿੰਘ''' (ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1981) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ]] ਦੇ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਰਾਜ ਦੇ [[ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਾਗਰੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.myneta.info/uttarpradesh2017/candidate.php?candidate_id=4558|title=Candidate affidavit|access-date=9 December 2018|publisher=my neta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਕਤੂਬਰ 1981 ਨੂੰ ਤੇਗਨਾ, ਮਊ, [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੀ ਰਵਿੰਦਰ ਨਾਥ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਸਰਵੇਸ਼ ਸਿੰਘ ਸਿਪੂ (ਸਾਗਰੀ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਧਾਇਕ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸਿਪੂ ਨੂੰ 2013 ਵਿੱਚ ਅਣਪਛਾਤੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/former-mla-sarvesh-singh-shot-dead-by-gunmen-on-bikes-at-his-home-violence-in-azamgarh-528844|title=Former MLA Sarvesh Singh shot dead by gunmen on bikes at his home, violence in Azamgarh|last=Zanane|first=Anant|date=19 July 2013|work=NDTV|access-date=3 April 2019}}&lt;/ref&gt; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ। ਉਹ ਖੱਤਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਅਤੇ 2009 ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਪੂਰਵਾਂਚਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਬੀ.ਐੱਡ. ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Member Profile |url=http://www.upvidhansabhaproceedings.gov.in/member?memberId=20601 |access-date=9 December 2018 |website=official website of Legislative Assembly of Uttar Pradesh |archive-date=9 ਦਸੰਬਰ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209212613/http://www.upvidhansabhaproceedings.gov.in/member?memberId=20601 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਸਿੰਘ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਰਹੀ ਹੈ। 2017 ਤੋਂ, ਉਹ ਸਾਗਰੀ ਹਲਕੇ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.myneta.info/uttarpradesh2017/candidate.php?candidate_id=4558|title=Candidate affidavit|access-date=9 December 2018|publisher=my neta.info}}&lt;cite class=&quot;citation news cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://www.myneta.info/uttarpradesh2017/candidate.php?candidate_id=4558 &quot;Candidate affidavit&quot;]. my neta.info&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;9 December&lt;/span&gt; 2018&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ [[ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ]] ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਜੈਰਾਮ ਪਟੇਲ ਨੂੰ 5,475 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=Assembly result 2017 |url=http://www.elections.in/uttar-pradesh/assembly-constituencies/sagri.html |archive-url= |archive-date= |access-date=9 December 2018 |website=Elections.in}}&lt;/ref&gt;

== ਅਹੁਦੇ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!#
! ਤੋਂ
! ਨੂੰ
! ਸਥਿਤੀ
! ਟਿੱਪਣੀਆਂ
|-
| 01
| ਮਾਰਚ 2017
| ਮਾਰਚ 2022
| ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ 17ਵੀਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Uttar Pradesh 2017 Result |url=https://eci.nic.in/eci_main/archiveofge2017/UP/10.Detailed%20Results.pdf |access-date=9 December 2018 |website=Election Commission of India}}&lt;/ref&gt;
|}

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1981]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>p4teixrsw29w0hxbzjy98mha89ul6qz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੇਜਲਬੇਨ ਪਾਂਡਿਆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200513</id>
    <revision>
      <id>849660</id>
      <parentid>821878</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5762" sha1="eog56hwfonsyb3prtf50gvlwjfuquk6" xml:space="preserve">'''ਸੇਜਲਬੇਨ ਰਾਜੀਵਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡਿਆ''' (ਜਨਮ 1975)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sejalben Rajivkumar Pandya(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- BHAVNAGAR EAST(BHAVNAGAR) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/Gujarat2022/candidate.php?candidate_id=5868 |access-date=2025-01-04 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਗੁਜਰਾਤ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਵਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭਾਵਨਗਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/bhavnagar/news/sejalben-pandya-completes-a-year-132264561.html|title=સેજલબેન પંડયાને એક વર્ષ પૂર્ણ થયું: અશાંતધારાથી ધોલેરા માર્ગના પ્રશ્ને ધારાસભ્ય સક્રિય રહ્યા|date=2023-12-10|work=Divya Bhaskar|access-date=2025-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20231210181415/https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/bhavnagar/news/sejalben-pandya-completes-a-year-132264561.html|archive-date=2023-12-10|language=gu|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 2022 ਦੀ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/gujarat-election-results-2022-full-list-of-winners-constituencies/articleshow/96105904.cms|title=Gujarat Election Results 2022: Full list of winners &amp; constituencies|date=2022-12-09|work=The Times of India|access-date=2025-01-04|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-12-08 |title=Bhavnagar East Election 2022 Final Results LIVE: BJP Candidate SEJALBEN RAJIVKUMAR PANDYA wins from Bhavnagar East, Details Inside |url=https://news.abplive.com/elections/bhavnagar-east-election-result-2022-live-updates-constituency-vote-counting-result-winner-loser-tally-bjp-congress-aap-gujarat-assembly-election-result-news-1568236 |access-date=2025-01-04 |website=news.abplive.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਪਾਂਡਿਆ [[ਭਾਵਨਗਰ]], ਗੁਜਰਾਤ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਵੀਕੁਮਾਰ ਪਾਂਡਿਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ 1996 ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਗਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਬੀਏ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sejalben Rajivkumar Pandya(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- BHAVNAGAR EAST(BHAVNAGAR) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/Gujarat2022/candidate.php?candidate_id=5868 |access-date=2025-01-04 |website=www.myneta.info}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.myneta.info/Gujarat2022/candidate.php?candidate_id=5868 &quot;Sejalben Rajivkumar Pandya(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- BHAVNAGAR EAST(BHAVNAGAR) - Affidavit Information of Candidate:&quot;]. ''www.myneta.info''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;4 January&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਪਾਂਡਿਆ ਨੇ 2022 ਦੀਆਂ ਗੁਜਰਾਤ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਭਾਵਨਗਰ ਪੂਰਬੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ 98,707 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਬਲਦੇਵ ਸੋਲੰਕੀ ਨੂੰ 62,554 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-12-08 |title=Bhavnagar Gujarat Assembly Election results 2022 Highlights: BJP emerges victorious from Bhavnagar East, West and Rural |url=https://www.financialexpress.com/india-news/bhavnagar-gujarat-2022-assembly-election-result-live-updates-bjp-vs-aap-vs-congress/2903544/ |access-date=2025-01-04 |website=Financialexpress |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Election Commission of India |url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenDec2022/statewiseS062.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205165415/https://results.eci.gov.in/ResultAcGenDec2022/statewiseS062.htm |archive-date=2023-02-05 |access-date=2025-01-04 |website=results.eci.gov.in |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhavnagar East Election Result 2022 LIVE Updates: Sejalben Rajivkumar Pandya of BJP Wins |url=https://www.news18.com/news/elections/bhavnagar-east-election-result-2022-live-updates-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-6562279.html |access-date=2025-01-04 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1975]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>eog56hwfonsyb3prtf50gvlwjfuquk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼ੰਭਵੀ ਚੌਧਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200538</id>
    <revision>
      <id>849647</id>
      <parentid>821954</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12387" sha1="okj4k1h0teghiituwycvv8iunvkq479" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਸ਼ੰਭਵੀ ਚੌਧਰੀ
| image               =
| caption             = 
| birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1998|06|15}}
| alma_mater          = • [[ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਅਕੈਡਮੀ, ਪਟਨਾ]]&lt;br /&gt;• [[ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ | ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ (ਐਲਐਸਆਰ)]] &lt;br /&gt;• [[ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ|ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ (DSE)]]
| birth_place         = 
| residence           = 
| office              = [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ (ਭਾਰਤ)|ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]], [[ਲੋਕ ਸਭਾ]]
| constituency        = [[Samastipur Lok Sabha constituency|Samastipur]]
| term_start          = 4 ਜੂਨ 2024
| predecessor         = [[ਪ੍ਰਿੰਸ ਰਾਜ]]
| successor           = 
| party               = [[ਲੋਕ ਜਨਸ਼ਕਤੀ ਪਾਰਟੀ (ਰਾਮ ਵਿਲਾਸ)]]
| spouse              = ਸਾਯਨ ਕੁਨਾਲ
| children            = 
| website             = 
| footnotes           = 
| date                = 
| year                = 
| source              = 
| relations           = [[ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਨਾਲ]] (ਸੁਹਰਾ)
| education           = [[ਬੀ.ਏ.]] ਅਤੇ [[ਐਮ.ਏ.]]&lt;br&gt;([[ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨ]])
}}

'''ਸ਼ੰਭਵੀ ਚੌਧਰੀ''' (ਜਨਮ 15 ਜੂਨ 1998) [[ਬਿਹਾਰ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਮਸਤੀਪੁਰ (ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ) ਤੋਂ [[ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਲੋਕ ਸਭਾ|ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ]] ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਰਾਖਵਾਂ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕ ਜਨਸ਼ਕਤੀ ਪਾਰਟੀ (ਰਾਮ ਵਿਲਾਸ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ 18ਵੀਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.prabhatkhabar.com/topic/shambhavi-choudhary|title=Breaking News of Shambhavi Choudhary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ramashankar |date=2024-06-04 |title=NDA's Shambhavi Choudhary set to make history by becoming country's youngest MP from Bihar |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2024/Jun/04/ndas-shambhavi-choudhary-set-to-make-history-by-becoming-countrys-youngest-mp-from-bihar |access-date=2024-06-05 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਸ਼ੰਭਵੀ ਸਮਸਤੀਪੁਰ, [[ਬਿਹਾਰ]] ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਅਸ਼ੋਕ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਹਾਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਇਮਾਰਤ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦਲ (ਯੂਨਾਈਟਿਡ) ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=अमित शाह से मिलीं समस्तीपुर की सांसद शांभवी चौधरी, पति सायन कुणाल भी रहे साथ |url=https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur-mp-shambhavi-chaudhary-met-amit-shah-husband-sayan-kunal-also-accompanied-him-201738666912868.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213223941/https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur-mp-shambhavi-chaudhary-met-amit-shah-husband-sayan-kunal-also-accompanied-him-201738666912868.html |archive-date=2025-02-13 |access-date=2025-07-15 |website=www.livehindustan.com |language=hi-IN |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ਸ਼ੰਭਵੀ ਨੇ ਨੋਟਰੇ ਡੈਮ ਅਕੈਡਮੀ, ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਲੇਡੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ, [[ਦਿੱਲੀ]] ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2022 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Results 2024: Who is Shambhavi Choudhary, India's youngest MP? |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/results-2024-who-is-shambhavi-choudhary-indias-youngest-mp-101717560072900.html |access-date=5 June 2024 |publisher=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt;

ਸ਼ੰਭਵੀ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਅਚਾਰੀਆ ਕਿਸ਼ੋਰ ਕੁਨਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਯਾਨ ਕੁਨਾਲ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shambhavi-Sayan Love Story : दलित की बेटी और सवर्ण का बेटा, सगाई में पहुंचे सीएम नीतीश, अशोक चौधरी और किशोर कुणाल बने समधी |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/bihar/patna/bihar-breaking-caste-distinction-ashok-choudhary-and-kishore-kunal-became-relatives-shambhavi-sayan-love-story-will-change-in-relationship/articleshow/89665262.cms |access-date=2024-06-08 |website=Navbharat Times |language=hi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Shambhavi Choudhary: One Of The Youngest Candidates Who One Lok Sabha Polls |url=https://www.ndtv.com/india-news/shambhavi-choudhary-one-of-the-youngest-candidates-who-one-lok-sabha-polls-5822631 |access-date=2024-06-08 |website=NDTV.com}}&lt;/ref&gt;

== ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ==
ਸ਼ੰਭਵੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ''&quot;ਬਿਹਾਰ ਕੇ ਗਾਂਧੀ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ&quot;,'' ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ  ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਭਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਬੈਸਟਸੈਲਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਾ ਮੈਥਿਲੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਵਾਦ ਲਈ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 2024 |title=Samastipur MP Shambhavi Chaudhary met PM Modi: congratulated him for the release of the Constitution in Maithili |url=https://www.bhaskar.com/local/bihar/samastipur/news/samastipur-mp-shambhavi-choudhary-met-the-prime-minister-134037186.html |access-date=14 July 2025 |website=Dainik Bhaskar}}&lt;/ref&gt;

== ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਰੀਅਰ ==
ਸ਼ੰਭਵੀ 2024 ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਸਮਸਤੀਪੁਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Samastipur Election Result 2024 LIVE Updates Highlights: Lok Sabha Winner, Loser, Leading, Trailing, MP, Margin |url=https://www.news18.com/elections/samastipur-election-result-2024-live-updates-highlights-lok-sabha-winner-loser-leading-trailing-mp-margin-8918435.html |access-date=2024-06-05 |website=News18 |language=en}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮਸਤੀਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਅਤੇ ਦਰਭੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ 579,786 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਸੰਨੀ ਹਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ 187,251 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Samastipur, Bihar Lok Sabha Election Results 2024 Highlights: Shambhavi Secures the Seat by 187251 Votes |url=https://www.indiatoday.in/elections/lok-sabha/story/samastipur-bihar-lok-sabha-election-results-2024-live-updates-clse-2547654-2024-06-04 |access-date=2024-06-05 |website=India Today |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Samastipur Election Result 2024 Live Updates: LJPRV's Shambhavi Has Won This Lok Sabha Seat |url=https://www.thequint.com/news/samastipur-election-result-2024-live-updates-counting-of-votes-bihar-lok-sabha-seat-latest-news |access-date=2024-06-05 |website=TheQuint |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਫਰਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਅਮਿਤ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਸੀ, ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=अमित शाह से मिलीं समस्तीपुर की सांसद शांभवी चौधरी, पति सायन कुणाल भी रहे साथ |url=https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur-mp-shambhavi-chaudhary-met-amit-shah-husband-sayan-kunal-also-accompanied-him-201738666912868.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213223941/https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur-mp-shambhavi-chaudhary-met-amit-shah-husband-sayan-kunal-also-accompanied-him-201738666912868.html |archive-date=2025-02-13 |access-date=2025-07-15 |website=www.livehindustan.com |language=hi-IN |url-status=live }}&lt;cite class=&quot;citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20250213223941/https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur-mp-shambhavi-chaudhary-met-amit-shah-husband-sayan-kunal-also-accompanied-him-201738666912868.html &quot;अमित शाह से मिलीं समस्तीपुर की सांसद शांभवी चौधरी, पति सायन कुणाल भी रहे साथ&quot;]. ''www.livehindustan.com'' (in Hindi). Archived from [https://www.livehindustan.com/bihar/samastipur-mp-shambhavi-chaudhary-met-amit-shah-husband-sayan-kunal-also-accompanied-him-201738666912868.html the original] on 13 February 2025&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;15 July&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;
[[Category:CS1 Hindi-language sources (hi)]]&lt;/ref&gt;

== ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮ ==
ਚੌਧਰੀ ਗਿਆਨ ਨਿਕੇਤਨ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ [[ਪਟਨਾ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਹੈ ਜੋ ਔਰਤ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-06-15 |title=Shambhavi Choudhary: One Of The Youngest Candidates Who One Lok Sabha Polls |url=https://www.ndtv.com/india-news/shambhavi-choudhary-one-of-the-youngest-candidates-who-one-lok-sabha-polls-5822631 |access-date=2024-06-15 |website=NDTV |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ 2024–2029]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1998]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]</text>
      <sha1>okj4k1h0teghiituwycvv8iunvkq479</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸੁਭਾਸ਼੍ਰੀ ਸਿੰਘ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200568</id>
    <revision>
      <id>849654</id>
      <parentid>835849</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8609" sha1="sq7l9ud9rstlm3obudupzsdq01vlim2" xml:space="preserve">'''ਸੁਭਾਸ਼੍ਰੀ ਸਿੰਘ''' (ਜਨਮ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ 2006)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Orisports.com |url=https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=NDEzNg== |access-date=2025-03-13 |website=www.orisports.com}}&lt;/ref&gt; [[ਓਡੀਸ਼ਾ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਖੋ-ਖੋ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋ-ਖੋ ਟੀਮ ਲਈ ਇੱਕ ਆਲਰਾਊਂਡਰ ਵਜੋਂ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kho Kho Federation of India (KKFI) - KKFI Official Website |url=https://khokhofederation.in/world-cup-team-matches/?id=2 |access-date=2025-03-10 |website=Kho Kho Federation |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਪਹਿਲੇ ਖੋ-ਖੋ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Historic Victory of Indian Kho Kho Teams in inaugural Kho Kho World Cup |url=https://www.odisharay.com/pages/single_page.php?id=46995 |access-date=2025-03-13 |website=www.odisharay.com |archive-date=2025-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209115245/https://www.odisharay.com/pages/single_page.php?id=46995 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਸਿੰਘ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਬਾਲਾਸੋਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੀਲਾਗਿਰੀ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Odia star Shubhashree Singh helps India emerge champions in Kho Kho World Cup |url=https://odishatv.in/news/sports/odia-star-shubhashree-helps-india-emerge-champions-in-kho-kho-world-cup-254075 |access-date=2025-03-13 |website=Odia star Shubhashree Singh helps India emerge champions in Kho Kho World Cup |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਰਬਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਹ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਕਲਿੰਗਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸੋਸ਼ਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=India |first=The Hans |date=2025-01-22 |title=3 KISS varsity players make history in Kho Kho WC |url=https://www.thehansindia.com/news/national/3-kiss-varsity-players-make-history-in-kho-kho-wc-938937 |access-date=2025-03-13 |website=www.thehansindia.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਖੋ-ਖੋ ਹਾਈ ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੋਚਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾਸ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Orisports.com |url=https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=NDEzNg== |access-date=2025-03-13 |website=www.orisports.com}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=NDEzNg== &quot;Orisports.com&quot;]. ''www.orisports.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;13 March&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.livemint.com/sports/indian-women-win-first-ever-kho-kho-world-cup-2025-pm-modi-hails-historic-victory-11737302241435.html|title=Indian women win first-ever Kho Kho World Cup 2025; PM Modi hails 'historic' victory {{!}} Mint|last=Livemint|date=2025-01-19|work=mint|access-date=2025-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20250201155957/https://www.livemint.com/sports/indian-women-win-first-ever-kho-kho-world-cup-2025-pm-modi-hails-historic-victory-11737302241435.html|archive-date=2025-02-01|language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਸਿੰਘ ਜਨਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] ਵਿਖੇ ਪਹਿਲਾ ਖੋ-ਖੋ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=IANS |date=2025-01-15 |title=Kho Kho World Cup: Indian women make history with 157-point rout of South Korea |url=https://www.thestatesman.com/sports/kho-kho-world-cup-indian-women-make-history-with-157-point-rout-of-south-korea-1503386655.html |access-date=2025-03-08 |website=The Statesman |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/sport/waikar-to-lead-indian-mens-team-in-kho-kho-wc/article69081262.ece|title=Waikar to lead Indian men's team in Kho Kho WC|last=Krishnan|first=Vivek|date=2025-01-09|work=The Hindu|access-date=2025-03-11|language=en-IN|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; ਭਾਰਤੀ ਟੀਮ ਨੇ ਗਰੁੱਪ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ [[ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ]], [[ਈਰਾਨ|ਆਈਆਰ ਈਰਾਨ]] ਅਤੇ [[ਮਲੇਸ਼ੀਆ]] ਨੂੰ, ਕੁਆਰਟਰ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਨੂੰ ਅਤੇ ਸੈਮੀਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ [[ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਨੂੰ]] ਹਰਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਨੇਪਾਲ ਨੂੰ 78-40 ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indian Women create history at Kho Kho World Cup 2025 with commanding victory over rivals Nepal to secure coveted trophy |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/indian-women-create-history-at-kho-kho-world-cup-2025-with-commanding-victory-over-rivals-nepal-to-secure-coveted-trophy/ |access-date=2025-03-09 |website=The Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

ਜਨਵਰੀ/ਫਰਵਰੀ 2025 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ [[ਹਲਦਵਾਨੀ]], ਉੱਤਰਾਖੰਡ ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ [[ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ|38ਵੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੇਡਾਂ]] ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ [[ਕੋਇੰਬਟੂਰ]], ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿਖੇ ਖੇਲੋ ਇੰਡੀਆ ਸੀਨੀਅਰ ਮਹਿਲਾ ਖੋ-ਖੋ ਲੀਗ, ਪੜਾਅ 3 ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ 5ਵੀਂ [[ਖੇਲੋ ਇੰਡੀਆ ਯੂਥ ਖੇਡਾਂ]] ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਜਨਵਰੀ 2023 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਜੂਨੀਅਰਾਂ ਲਈ ਖੇਲੋ ਇੰਡੀਆ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋ-ਖੋ ਲੀਗ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਨੇ [[ਰਾਂਚੀ]], ਝਾਰਖੰਡ ਵਿਖੇ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Orisports.com |url=https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=NDEzNg== |access-date=2025-03-13 |website=www.orisports.com}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=NDEzNg== &quot;Orisports.com&quot;]. ''www.orisports.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;13 March&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਓਡੀਸ਼ਾ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਰਾਂਚੀ ਦੇ ਅਲਬਰਟ ਏਕਾ ਸਟੇਡੀਅਮ ਵਿੱਚ 30ਵੀਂ ਸਬ ਜੂਨੀਅਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਖੋ-ਖੋ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਜਿੱਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Orisports.com |url=https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=NDEzNg== |access-date=2025-03-13 |website=www.orisports.com}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.orisports.com/PersonDetails.aspx?pId=NDEzNg== &quot;Orisports.com&quot;]. ''www.orisports.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;13 March&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2006]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>sq7l9ud9rstlm3obudupzsdq01vlim2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਸੀਮਾ ਚੌਧਰੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200577</id>
    <revision>
      <id>849546</id>
      <parentid>833754</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5669" sha1="qptqmdf6hv2hgj15zdd7mlrxq3tthdk" xml:space="preserve">
{{Infobox officeholder
| name                = ਅਸੀਮਾ ਚੌਧਰੀ
| image               = 
| caption             = 
| birth_date          = 1944
| birth_place         = ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰ, [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]], [[ਭਾਰਤ]]
| residence           = ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ
| office1             = ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| constituency1       = ਮਾਲਤੀਪੁਰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ
| termstart1          = 13 ਮਈ 2001
| termend1            = 13 ਮਈ 2011
| predecessor1        = ਰਾਮ ਪ੍ਰੋਬੇਸ਼ ਮੋਂਡਲ
| successor1          = ਸਬਿਤਰੀ ਮਿਤਰਾ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]]
| occupation          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
}}

'''ਅਸੀਮਾ ਚੌਧਰੀ''' (ਜਨਮ 1944)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2006 |title=Asima Chaudhuri ( CPM):Constituency- Manikchak (Malda) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/wb2006/candidate.php?candidate_id=281 |access-date=2025-05-10 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt; [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਾਨਿਕਚਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਰੀ ਵਾਰ 2006 ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ)]] ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ==
ਚੌਧਰੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮਾਲਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਾਨਿਕਚਕ ਤੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਸਵਰਗੀ ਸੁਬੋਧ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਲਾ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2006 |title=Asima Chaudhuri ( CPM):Constituency- Manikchak (Malda) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/wb2006/candidate.php?candidate_id=281 |access-date=2025-05-10 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਕਰੀਅਰ ==
ਚੌਧਰੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2001 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਮਾਨਿਕਚਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਧਾਇਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 48,239 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਉਮੀਦਵਾਰ, ਰਾਮ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਮੰਡਲ ਨੂੰ 8,383 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2001 |title=IndiaVotes AC: 2001 Vidhan Sabha / Assembly election results West Bengal |url=https://www.indiavotes.com/vidhan-sabha/2001/west-bengal/154/9 |access-date=2025-05-10 |website=IndiaVotes, serial No.47}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=🗳️ Asima Chowdhuri winner in Manikchak, West Bengal Assembly Elections 2001: LIVE Results &amp; Latest News: Election Dates, Polling Schedule, Election Results &amp; Live Election Updates |url=https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/west-bengal/2001/manikchak/ |access-date=2025-05-10 |website=LatestLY |language=en |archive-date=2025-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250811041633/https://www.latestly.com/elections/assembly-elections/west-bengal/2001/manikchak/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 2006 ਦੀ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਸੀਟ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖੀ। 2006 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 45,660 ਵੋਟਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਵਿਰੋਧੀ, [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ]] ਦੇ ਰਾਮ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ 40,196 ਮਿਲੇ। ਜਿੱਤ ਦਾ ਅੰਤਰ 5,464 ਵੋਟਾਂ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=West Bengal Assembly Elections 2006 Constituency wise Results |url=https://in.rediff.com/election/wbdetail06.htm |access-date=2025-05-10 |website=in.rediff.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 May 2020 |title=West Bengal Assembly Election Results in 2006 |url=https://www.elections.in/west-bengal/assembly-constituencies/2006-election-results.html |access-date=2025-05-10 |website=www.elections.in Serial No.47}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1944]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]]</text>
      <sha1>qptqmdf6hv2hgj15zdd7mlrxq3tthdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਾਰਿਕਾ ਕਾਲੇ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200608</id>
    <revision>
      <id>849659</id>
      <parentid>838441</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14343" sha1="iovwvq6ppb8undtofvklluilcvntw03" xml:space="preserve">
{{Infobox person
| name               = ਸਾਰਿਕਾ ਕਾਲੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਟਾਰੀਆ
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = 
| other_names        = 
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year with {{Birth year and age|YYYY}} unless the exact date is already widely published, as per [[WP:DOB]]. For people who have died, use {{Birth date|YYYY|MM|DD}}. --&gt;
| birth_place        = ਉਮਬਰੇ ਕੋਟਾ ਪਿੰਡ, ਉਸਮਾਨਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]], ਭਾਰਤ
| death_date         = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) --&gt;
| death_place        = 
| nationality        = ਭਾਰਤੀ
| occupation         = ਖੋ-ਖੋ ਖਿਡਾਰੀ
| years_active       = 2006–ਵਰਤਮਾਨ
| known_for          = ਭਾਰਤ ਔਰਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋ-ਖੋ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ
| notable_works      = 
| awards             = ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਇਨਾਮ (2016)&lt;br /&gt;[[ਅਰਜੁਨ ਇਨਾਮ]] (2020)
}}

'''ਸਾਰਿਕਾ ਕਾਲੇ''' [[ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਖੋ-ਖੋ]] ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ। ਉਹ 2010 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਿਲਾ ਰਾਜ ਖੋ-ਖੋ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਟੀਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਮਹਿਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਖੋ-ਖੋ ਟੀਮ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ, ਉਸ ਨੂੰ [[2016 ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ]] ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੋ-ਖੋ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਟੀਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ਜੇਤੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ।

[[ਉਸਮਾਨਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਉਸਮਾਨਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੇ ਇੱਕ ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਕਾਲੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਕਾਰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਖੋ-ਖੋ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ 2016 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 2020 ਵਿੱਚ [[ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ|ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/av/world-asia-india-56094393|title=The sports star who could afford just one meal a day|work=BBC News|access-date=2021-02-23|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ==
ਕਾਲੇ ਦਾ ਜਨਮ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ [[ਉਸਮਾਨਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ|ਉਸਮਾਨਾਬਾਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ]] ਦੇ ਅੰਬਰੇ ਕੋਟਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.esakal.com/marathwada/osmanabad-news-sarika-kale-announce-arjuna-award-335413|title=मराठवाड्यासाठी गौरवास्पद : उस्मानाबादच्या सारिका काळेला अर्जुन पुरस्कार जाहीर|last=Jadhvar|first=Tanaji|date=19 August 2020|work=[[Sakal]]|access-date=19 August 2020|language=Marathi}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਂ ਅਤੇ ਦਾਦੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਖੇਡ ਕਰੀਅਰ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.esakal.com/marathwada/osmanabad-news-sarika-kale-announce-arjuna-award-335413|title=मराठवाड्यासाठी गौरवास्पद : उस्मानाबादच्या सारिका काळेला अर्जुन पुरस्कार जाहीर|last=Jadhvar|first=Tanaji|date=19 August 2020|work=[[Sakal]]|access-date=19 August 2020|language=Marathi}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ [[ਉਸਮਾਨਾਬਾਦ]] ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਪਤਰਾਓ ਭੋਸਲੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਡਰਗ੍ਰੈਜੁਏਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਤੇਰਨਾ ਮਹਾਵਿਦਿਆਲਿਆ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਰਟਸ ਸਾਇੰਸ ਐਂਡ ਕਾਮਰਸ ਕਾਲਜ, ਨਲਦੁਰਗ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।

2016 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਥਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/indias-kho-kho-team-captain-sarika-is-jobless/17003157|title=India's Kho-Kho Team Captain Sarika Is Jobless|last=Mayure|first=Subodh|date=4 March 2016|work=[[Mid-Day]]|access-date=19 August 2020}}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ 2014 ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ]] ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਸਫਲਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।

== ਕਰੀਅਰ ==
ਕਾਲੇ ਨੇ ਖੋ-ਖੋ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 10 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਖੇਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=Nandini |date=15 April 2019 |title=India's Top 5 Famous Kho Kho Players in 2019 |url=https://www.kreedon.com/top-5-famous-kho-kho-players-2019/ |access-date=19 August 2020 |publisher=Kreedon.com |archive-date=10 ਅਗਸਤ 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200810180951/https://www.kreedon.com/top-5-famous-kho-kho-players-2019/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ਖੋ-ਖੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਵਾਇਤੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲੇ ਨੂੰ 2006 ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਮਹਿਲਾ ਰਾਜ ਖੋ-ਖੋ ਟੀਮ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਟੀਮ ਨਾਲ 25 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਅਤੇ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.esakal.com/marathwada/osmanabad-news-sarika-kale-announce-arjuna-award-335413|title=मराठवाड्यासाठी गौरवास्पद : उस्मानाबादच्या सारिका काळेला अर्जुन पुरस्कार जाहीर|last=Jadhvar|first=Tanaji|date=19 August 2020|work=[[Sakal]]|access-date=19 August 2020|language=Marathi}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 Marathi-language sources (mr)]]&lt;/ref&gt; ਉਹ 2010 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.loksatta.com/maharashtra-news/maharashtra-girl-sarika-kale-wins-arjuna-award-for-kho-kho-vjb-91-2250281/|title=मराठमोळ्या सारिका काळेला अर्जुन पुरस्कार जाहीर|date=19 August 2020|work=[[Loksatta]]|access-date=20 August 2020|language=Marathi}}&lt;/ref&gt;

2015 ਵਿੱਚ, ਕਾਲੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਅਤੇ 2016 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਟੀਮ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ [[ਗੁਹਾਟੀ]] ਵਿਖੇ ਹੋਈਆਂ 2016 ਦੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਗਮਾ ਜਿੱਤਿਆ।&lt;ref name=&quot;Sakal2020&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.esakal.com/marathwada/osmanabad-news-sarika-kale-announce-arjuna-award-335413|title=मराठवाड्यासाठी गौरवास्पद : उस्मानाबादच्या सारिका काळेला अर्जुन पुरस्कार जाहीर|last=Jadhvar|first=Tanaji|date=19 August 2020|work=[[Sakal]]|access-date=19 August 2020|language=Marathi}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 Marathi-language sources (mr)]]&lt;/ref&gt; ਅਪ੍ਰੈਲ 2016 ਵਿੱਚ [[ਇੰਦੌਰ]] ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਤੀਜੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੋ-ਖੋ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ 26-16 ਦੇ ਸਕੋਰ ਨਾਲ ਹਰਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਨੇ ਮੈਚ ਜੇਤੂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ {{Indian Rupee}} 51,000 ਦਾ ਨਕਦ ਇਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/indore/indore-indian-teams-clinch-asian-kho-kho-championship-title/story-mWqoWV3Hq4kFzgeQ6YZOlO.html|title=Indore: Indian teams clinch Asian Kho Kho championship title|date=10 April 2016|work=[[Hindustan Times]]|access-date=20 August 2020|location=Indore}}&lt;/ref&gt;

== ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ==
ਕਾਲੇ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਛਤਰਪਤੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਮੇਤ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.esakal.com/marathwada/osmanabad-news-sarika-kale-announce-arjuna-award-335413|title=मराठवाड्यासाठी गौरवास्पद : उस्मानाबादच्या सारिका काळेला अर्जुन पुरस्कार जाहीर|last=Jadhvar|first=Tanaji|date=19 August 2020|work=[[Sakal]]|access-date=19 August 2020|language=Marathi}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 Marathi-language sources (mr)]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.loksatta.com/maharashtra-news/maharashtra-girl-sarika-kale-wins-arjuna-award-for-kho-kho-vjb-91-2250281/|title=मराठमोळ्या सारिका काळेला अर्जुन पुरस्कार जाहीर|date=19 August 2020|work=[[Loksatta]]|access-date=20 August 2020|language=Marathi}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:CS1 Marathi-language sources (mr)]]&lt;/ref&gt; 2016 ਵਿੱਚ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਲਜਾਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਦਾ ਖੇਡ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 2020 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਯੁਵਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੰਤਰਾਲੇ ਤੋਂ [[ਅਰਜਨ ਅਵਾਰਡ|ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਰਾਠਵਾੜਾ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਅਰਜੁਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਐਥਲੀਟ ਹੈ, ਅਤੇ 22 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋ-ਖੋ ਖਿਡਾਰਨ ਹੈ; ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਆਖਰੀ ਖੋ-ਖੋ ਖਿਡਾਰਨ 1998 ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਬਾ ਨਾਰਾਇਣ ਸੀ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Arjun Award Winners for &quot;Kho Kho&quot; |url=https://yas.nic.in/arjun-award-winners-kho-kho |access-date=20 August 2020 |website=Yas.nic.in |publisher=[[Ministry of Youth Affairs and Sports]]}}&lt;/ref&gt; ਖੋ-ਖੋ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਧਾਂਸ਼ੂ ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਟਵੀਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ &quot;[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ] ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਤਸ਼ਾਹ&quot; ਕਿਹਾ।&lt;ref&gt;{{Cite tweet|user=SudhanshuBJP|dead-url=Sudhanshu Mittal}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਔਰਤਾਂ]]</text>
      <sha1>iovwvq6ppb8undtofvklluilcvntw03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਬਿਸ਼ਨੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਾਹ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200666</id>
    <revision>
      <id>849591</id>
      <parentid>837324</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7155" sha1="hx2m67waox0sprr58mdj1u8aqo8dj73" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ਬਿਸ਼ਨੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਾਹ 
| birth_date         = 12 ਅਕਤੂਬਰ 1902
| birth_place        = ਬਗੇਸ਼ਵਰ, ਭਾਰਤ
| death_date         = {{death date and age|1972|||1902|10|12}}
| known_for          = [[ਭਾਰਤੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਹਿਰ]]
}}

'''ਬਿਸ਼ਨੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ਾਹ''' (12 ਅਕਤੂਬਰ 1902 – 1972) [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ|ਉਤਰਾਖੰਡ]] ਦੀ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ|ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ]] ਦੌਰਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=स्वतंत्रता आंदोलन के दौरान जेल जाने वाली उत्तराखंड की पहली महिला के बारे में जानिए - Bishni Devi Sah Know about Bishni Devi Sah the first woman from Uttarakhand to be jailed during freedom movement Jagran Special |url=https://www.jagran.com/uttarakhand/nainital-bishni-devi-sah-know-about-bishni-devi-sah-the-first-woman-from-uttarakhand-to-be-jailed-during-freedom-movement-jagran-special-22377342.html |access-date=2024-12-02 |website=Jagran |language=hi}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Unsung hero Bishni Devi Shah display held at Chennai airport |url=https://amritmahotsav.nic.in/event-detail.htm?36362}}&lt;/ref&gt; 

== ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ ==
ਬਿਸ਼ਨੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਜਨਮ 12 ਅਕਤੂਬਰ 1902 ਨੂੰ [[ਬਾਗੇਸਵਰ|ਬਾਗੇਸ਼ਵਰ]], ਹੁਣ [[ਉੱਤਰਾਖੰਡ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਆਈਆਂ ਸਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-10-24 |title=उत्तराखंड की पहली महिला स्वतंत्रता सेनानी थीं बिशनी देवी साह, डाक विभाग की पहल से मिलेगी पहचान |url=https://hindi.news18.com/news/uttarakhand/almora-bishni-devi-sah-uttarakhand-first-woman-freedom-fighter-3812981.html |access-date=2024-12-02 |website=News18 हिंदी |language=hi }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਪ੍ਰੈਲ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਨੇ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=उत्तराखंड की पहली महिला आंदोलनकारी, जो आजादी की लड़ाई के दौरान गईं जेल; द्रौपदी मुर्मू ने किया ज़िक्र |url=https://www.india.com/hindi-news/india-hindi/uttarakhands-first-woman-agitator-bishni-devi-shah-who-went-to-jail-during-freedom-struggle-5806591/ |access-date=2024-12-02 |website=www.india.com |language=hi}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=बिशनी देवी: स्वतंत्रता आंदोलन में जेल जाने वाली उत्तराखंड की पहली वीरांगना हैं बिशनी देवी, जानिए इनकी कहानी |url=https://www.amarujala.com/uttarakhand/nainital/bishni-devi-is-the-first-brave-woman-of-uttarakhand-to-go-to-jail-in-the-freedom-movement-2023-10-15 |access-date=2024-12-02 |website=Amar Ujala |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਜੀਵਨ ==
ਬਿਸ਼ਨੀ ਦੇਵੀ ਨੇ [[ਅਲਮੋੜਾ|ਅਲਮੋਡ਼ਾ]] ਦੇ [[ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ]] ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਜੇਲ੍ਹ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਭੇਟ ਕਰਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ [[ਆਰਤੀ]] ਕਰਦੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਰਸਮ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਸ ਨੇ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਫੰਡ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਕਵੀ ਕੁਮਾਓਨੀ ਗੋਰਡਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਛੂਆਛੂਤ ਅਤੇ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਗੀਤ ਵੀ ਗਾਏ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-08-11 |title=Bishni Devi is first woman freedom fighter of Uttarakhand |url=https://www.prabhatkhabar.com/national/meri-mati-mera-desh-bishni-devi-is-first-woman-freedom-fighter-of-uttarakhand-zzz |access-date=2024-12-02 |website=Prabhat Khabar |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਵਿਰਾਸਤ ==
ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ ਡਾਕ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਦਲੇਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਪਹਿਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋ ਅਤੇ ਜੀਵਨੀ ਡਾਕ ਲਿਫਾਫਿਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-08-11 |title=Bishni Devi is first woman freedom fighter of Uttarakhand |url=https://www.prabhatkhabar.com/national/meri-mati-mera-desh-bishni-devi-is-first-woman-freedom-fighter-of-uttarakhand-zzz |access-date=2024-12-02 |website=Prabhat Khabar |language=hi}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [http://indianculture.gov.in/node/2806976 Bishni Devi Shah on Indianculture. ਲਵ gov.in]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1972]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1902]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>hx2m67waox0sprr58mdj1u8aqo8dj73</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਭੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਫੁਕਾਨਾਨੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>200715</id>
    <revision>
      <id>849601</id>
      <parentid>820391</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ]] ਤੋਂ [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]] ਵਿੱਚ ਖਿਸਕਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ [[c:Help:Cat-a-lot|ਕੈਟ-ਆ-ਲੋਟ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ</comment>
      <origin>849601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11156" sha1="8xh8zqzyuoftj7ko3w57bwuysj0addu" xml:space="preserve">{{Infobox person
| honorific_prefix   = ਸ਼ਹੀਦ
| image              = Bhogeswari Phuknani.jpg
| birth_date         = c. 1885
| birth_place        = ਨਾਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, ਅਸਾਮ, ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤੀ 
| death_date         = 20 ਜਾਂ 21 ਸਤੰਬਰ 1942
| death_place        = ਬੇਰਹਮਪੁਰ, [[ਨਾਗਾਓਂ, ਅਸਾਮ]], ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ
| death_cause        = ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਜਖ਼ਮੀ 
| children           = 8
}}

'''ਸ਼ਹੀਦ (ਸ਼ਹੀਦ) ਭੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਫੁਕਨਾਨੀ''' (1885 - 20 ਜਾਂ 21 ਸਤੰਬਰ 1942)&lt;ref name=&quot;Times&quot;&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Daya Nath |date=2 October 2008 |title=Assamese women in India's freedom movement |url=https://www.assamtimes.org/node/2052 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107020818/https://www.assamtimes.org/node/2052 |archive-date=7 November 2017 |access-date=3 November 2017 |publisher=Assam Times}}&lt;/ref&gt; [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਰਾਜ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ]] ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ|ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅੰਦੋਲਨ]] ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।

== ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ==
ਫੁਕਨਾਨੀ ਦਾ ਜਨਮ 1885 ਵਿੱਚ ਅਸਾਮ ਦੇ ਨਾਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਭੋਗੇਸ਼ਵਰ ਫੁਕਨਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੱਠ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਸੀ,&lt;ref name=&quot;Times&quot;&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Daya Nath |date=2 October 2008 |title=Assamese women in India's freedom movement |url=https://www.assamtimes.org/node/2052 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107020818/https://www.assamtimes.org/node/2052 |archive-date=7 November 2017 |access-date=3 November 2017 |publisher=Assam Times}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFSingh2008&quot;&gt;Singh, Daya Nath (2 October 2008). [https://www.assamtimes.org/node/2052 &quot;Assamese women in India's freedom movement&quot;]. Assam Times. [https://web.archive.org/web/20171107020818/https://www.assamtimes.org/node/2052 Archived] from the original on 7 November 2017&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;3 November&lt;/span&gt; 2017&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਫੁਕਨਾਨੀ ਨੇ [[ਭਾਰਤ ਛੱਡੋ ਅੰਦੋਲਨ]] ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫੁਕਨਾਨੀ ਅਸਾਮ ਦੇ ਨਾਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਰਹਮਪੁਰ, ਬਾਬਾਜੀਆ ਅਤੇ ਬਾਰਪੂਜੀਆ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਸੀ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ|ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ]] ਲਈ ਦਫ਼ਤਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 1930 ਵਿੱਚ ਫੁਕਨਾਨੀ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਿਵਲ ਨਾਫ਼ਰਮਾਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ ਇੱਕ [[ਅਹਿੰਸਾ|ਅਹਿੰਸਕ]] ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਕਟਿੰਗ ਲਈ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

== ਮੌਤ ==
ਭਾਰਤੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੌਰਾਨ, ਫੁਕਨਾਨੀ ਅਕਸਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿਰੁੱਧ ਅਹਿੰਸਕ ਵਿਰੋਧ ਮਾਰਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। 1942 ਵਿੱਚ ਬਰਹਮਪੁਰ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਬਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref name=&quot;Times&quot;&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Daya Nath |date=2 October 2008 |title=Assamese women in India's freedom movement |url=https://www.assamtimes.org/node/2052 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107020818/https://www.assamtimes.org/node/2052 |archive-date=7 November 2017 |access-date=3 November 2017 |publisher=Assam Times}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFSingh2008&quot;&gt;Singh, Daya Nath (2 October 2008). [https://www.assamtimes.org/node/2052 &quot;Assamese women in India's freedom movement&quot;]. Assam Times. [https://web.archive.org/web/20171107020818/https://www.assamtimes.org/node/2052 Archived] from the original on 7 November 2017&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;3 November&lt;/span&gt; 2017&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; ਫੁਕਨਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਿਰੋਧ ਮਾਰਚ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ।&lt;ref name=&quot;Times&quot; /&gt; ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਦਾ ਜਸ਼ਨ 18 ਸਤੰਬਰ 1942 ਨੂੰ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਭੇਜੀ, ਅਤੇ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।&lt;ref name=&quot;Times&quot; /&gt;

ਫੁਕਾਨਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਾਪਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਬਿਰਤਾਂਤ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫੁਕਾਨਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਰਤਨਾਮਾਲਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ [[ਵੰਦੇ ਮਾਤਰਮ]] ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸਮੂਹ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈ ਝੜਪ ਵਿੱਚ &quot;ਫਿਨਿਸ਼&quot; ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਦੇ ਕੈਪਟਨ ਨੇ ਰਤਨਾਮਾਲਾ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਖੋਹ ਲਿਆ, ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਫੁਕਾਨਾਨੀ ਨੇ ਕੈਪਟਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਝੰਡੇ ਦੇ ਖੰਭੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਉਹ ਖੁਦ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਫੁਕਾਨਾਨੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਭੀੜ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦਫ਼ਤਰ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ &quot;ਫਿੰਚ&quot; ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲ ਬੰਦੂਕ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਿਆ। ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਝੰਡੇ ਦੇ ਖੰਭੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਬਿਰਤਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ - &quot;ਫਿੰਚ&quot; ਜਾਂ &quot;ਫਿਨਿਸ਼&quot; - ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ। ਫੁਕਨਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਗੋਲੀ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਸੇ ਦਿਨ (20 ਸਤੰਬਰ 1942), ਜਾਂ 18 ਸਤੰਬਰ 1942 ਨੂੰ ਲੱਗੀ ਸੱਟ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੋਈ।&lt;ref name=&quot;Times&quot; /&gt;

1947 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਹਸਪਤਾਲ 1854 ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਓਂ, ਅਸਾਮ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਪਟਿਸਟ ਮਿਸ਼ਨਰੀ ਮਾਈਲਸ ਬ੍ਰੋਂਸੋਨਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਫੁਕਾਨਾਨੀ ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/1081203/jsp/northeast/story_10192967.jsp|title=154-year-old hospital to get a dose of renovation|date=3 December 2008|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|access-date=3 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107021658/https://www.telegraphindia.com/1081203/jsp/northeast/story_10192967.jsp|archive-date=7 November 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhogeswari Phukanani Civil Hospital |url=http://nagaon.gov.in/health.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170716203813/http://nagaon.gov.in/health.html |archive-date=16 July 2017 |access-date=6 February 2018}}&lt;/ref&gt; ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਇਨਡੋਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਅਸਾਮ ਦੇ [[ਗੁਹਾਟੀ]] ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=14 October 2017 |title=Bhogeswari Phukanani Indoor Stadium |url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=oct1517/sports056 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020085201/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=oct1517%2Fsports056 |archive-date=20 October 2017 |access-date=3 November 2017 |publisher=[[The Assam Tribune]]}}&lt;/ref&gt;

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1942]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1885]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਔਰਤਾਂ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ]]</text>
      <sha1>8xh8zqzyuoftj7ko3w57bwuysj0addu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਅਨੁਪਮ ਬਾਸੂ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>201852</id>
    <revision>
      <id>849715</id>
      <parentid>827371</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:33:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>37445</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>849715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12061" sha1="ektng44103sbn0n67ak4ksml0m5a28q" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox biography vcard&quot;
|- class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;honorific-prefix&quot; style=&quot;font-size: 77%; font-weight: normal;&quot;&gt;ਪ੍ਰੋ.&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;fn&quot;&gt; ਅਨੁਪਮ ਬਾਸੂ&lt;/div&gt;
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | ਨਾਗਰਿਕਤਾ
| class=&quot;infobox-data category&quot; | ਭਾਰਤੀ
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | ਸਿੱਖਿਆ
| class=&quot;infobox-data&quot; | ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (IIT) ਖੜਗਪੁਰ, ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ.
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | ਪੇਸ਼ੇ
| class=&quot;infobox-data role&quot; | ਅਕਾਦਮਿਕ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
|}
'''ਅਨੁਪਮ ਬਾਸੂ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲੀ|ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Anupam Basu''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਖੋਜਕਰਤਾ ਹੈ ਜੋ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਹੈ।

== ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕਰੀਅਰ ==
ਬਾਸੂ ਨੇ 1980 ਵਿੱਚ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਅਤੇ ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ 1982 ਵਿੱਚ ਕੰਪਿਊਟਰ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਡਿਗਰੀ [[ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ 1988 ਵਿੱਚ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (IIT) ਖੜਗਪੁਰ ਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪੀਐਚ.ਡੀ. ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Faculty at School of Engineering - Biography |url=https://snu.edu.in/faculty/anupam-basu |access-date=August 18, 2025 |website=SNU}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਹੁਦੇ ==
ਬਾਸੂ ਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ [[ਆਈਆਈਟੀ ਖੜਗਪੁਰ]] ਵਿਖੇ ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨਲ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Faculty Profile. |url=https://iitkgp.irins.org/profile/2200 |access-date=August 18, 2025 |website=IIT Kharagpur}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prof. Anupam Basu |url=https://www.indiascienceandtechnology.gov.in/expertsdatabase/prof-anupam-basu-0 |access-date=August 18, 2025 |website=India Science and Technology Government of India}}&lt;/ref&gt; ਉਸਨੇ [[ਐਨ.ਆਈ.ਟੀ. ਦੁਰਗਾਪੁਰ|ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਦੁਰਗਾਪੁਰ]] ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Government appoints directors to 11 NITs |url=https://indianexpress.com/article/education/government-appoints-directors-to-11-nits-national-institutes-of-technology-4895556 |access-date=August 18, 2025 |website=Indian Express Newspaper}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Faculty Profile |url=https://nitdgp.irins.org/profile/103007 |access-date=August 18, 2025 |website=National Institute of Technolgy Durgapur}}&lt;/ref&gt; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਹ ਜੂਨ 2021 ਤੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨਾਦਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਆਨਰੇਰੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਰਹੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Faculty at School of Engineering - Biography |url=https://snu.edu.in/faculty/anupam-basu |access-date=August 18, 2025 |website=SNU |archive-url=https://web.archive.org/web/20250709071529/https://snu.edu.in/faculty/anupam-basu/ |archive-date=ਜੁਲਾਈ 9, 2025 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਜਾਦਵਪੁਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਰਮੰਨਾ ਚੇਅਰ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਵੀ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=INAE Webinar Series |url=https://www.inae.in/publications/inae-webinar-series/ |access-date=August 19, 2025 |website=INAE}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਇਰਵਿਨ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਓਨਟਾਰੀਓ ਵਿੱਚ ਗੁਏਲਫ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਜ਼ਿਟਿੰਗ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਲਈ ਏਆਈਸੀਟੀਈ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਸੋਧ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Professor Anupam Basu |url=https://ncert.nic.in/pdf/assistech-speaker/anupam-basu.pdf |access-date=August 18, 2025 |website=NCERT}}&lt;/ref&gt;

== ਖੋਜ ==
ਬਾਸੂ ਦੀਆਂ ਖੋਜ ਰੁਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੋਧਾਤਮਕ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਨਕਲੀ ਬੁੱਧੀ, ਸਹਾਇਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਏਮਬੈਡਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਯੋਗ ਸਿੱਖਿਆ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਅਪਾਹਜਤਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Author's Profile |url=https://ieeexplore.ieee.org/author/37288274000 |access-date=August 18, 2025 |website=IEEE}}&lt;/ref&gt; ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਸ਼ਕਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਏਮਬੈਡਡ ਪ੍ਰਣਾਲੀ-ਅਧਾਰਤ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=IIT-Kgp software to convert Indian languages into Braille |url=https://www.indiatoday.in/technology/news/story/iit-kgp-software-to-convert-indian-languages-into-braille-260911-2015-09-02 |access-date=August 18, 2025 |website=India Today}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A technology designed to touch many lives |url=https://www.rediff.com/money/report/a-technology-designed-to-touch-many-lives/20150922.htm |access-date=August 18, 2025 |website=Rediff}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jadavpur University Installs 'Sparsh' for Visually Challenged Students |url=https://apacnewsnetwork.com/2025/04/jadavpur-university-installs-sparsh-for-visually-challenged-students |access-date=August 18, 2025 |website=Apac News}}&lt;/ref&gt;

== ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ==
ਬਾਸੂ ਨੂੰ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਯੰਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ:

* ਨੇਤਰਹੀਣਾਂ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਯੰਗ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਅਵਾਰਡ (1992)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=National Institute of Technology Durgapur. |url=https://nitdgp.ac.in/uploads/91e5f477dac034d64eb5e237140d3ff1.pdf |access-date=August 18, 2025 |website=Nitdgp}}&lt;/ref&gt;
* ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਪਾਹਜਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਕ ਯੰਤਰਾਂ 'ਤੇ ਖੋਜ ਲਈ, ਕਲਕੱਤਾ ਚੈਂਬਰ ਆਫ਼ ਕਾਮਰਸ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ ਜੈਸੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1996)।
* ਏਮਬੈਡਡ ਸਿਸਟਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਵੌਨ ਹੰਬੋਲਟ ਸਟਿਫਟੰਗ ਤੋਂ ਹੰਬੋਲਟ ਫੈਲੋਸ਼ਿਪ (1997)।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Prof. Dr. Anupam Basuu Profile |url=https://www.humboldt-foundation.de/en/connect/explore-the-humboldt-network/singleview/1037146/prof-dr-anupam-basu |access-date=August 18, 2025 |website=.humboldt-foundation}}&lt;/ref&gt;
* ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ (FNAE) ਦੇ ਫੈਲੋ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Indian National Academy of Engineering |url=https://www.inae.in/about-us/inae-kolkata-chapter/ |access-date=August 18, 2025 |website=INAE}}&lt;/ref&gt;
* ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਕੈਡਮੀ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸਜ਼, ਇੰਡੀਆ (FNASc) ਦੇ ਫੈਲੋ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=- National Academy of Science of India |url=https://nasi.org.in/fellowship/fellows/fellowData |access-date=August 18, 2025 |website=NASI |archive-date=ਫ਼ਰਵਰੀ 29, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229130750/https://nasi.org.in/fellowship/fellows/fellowData |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ਡੈਟਰਾਇਟ ਦੀ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਦੀ ਮਲਟੀਪਲ ਸਕਲੇਰੋਸਿਸ ਸੋਸਾਇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਦਾ ਵਿੰਚੀ ਅਵਾਰਡ (2004), ਬੋਲਣ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਸੇਰੇਬ੍ਰਲ ਪਾਲਸੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਰ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਈ।
* ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਯੁਵਾ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਅਪਾਹਜ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (2007)
* ਅਪਾਹਜਾਂ ਲਈ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੌਂਸਲ ਫਾਰ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਇੰਪਲਾਇਮੈਂਟ ਆਫ਼ ਡਿਸਏਬਲਡ ਪਰਸਨਜ਼, ਇੰਡੀਆ ਵੱਲੋਂ ਐਮਫੇਸਿਸ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਅਵਾਰਡ (2011)।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Professor Anupam Basu |url=https://ncert.nic.in/pdf/assistech-speaker/anupam-basu.pdf |access-date=August 18, 2025 |website=NCERT}}&lt;/ref&gt;
* ਅਪਾਹਜਾਂ ਦੇ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਰਾਜ ਪੁਰਸਕਾਰ (2014)।

== ਹਵਾਲੇ ==
{{Reflist}}

== ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ ==

* [https://scholar.google.com/citations?user=AMidPUMAAAAJ ਗੂਗਲ ਸਕਾਲਰ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ]
* [https://www.youtube.com/watch?v=DKpLxod8u2M ਅਨੁਪਮ ਬਾਸੂ (IIT KGP) ਇੰਟਰਵਿਊ, NDL ਇੰਡੀਆ]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਧਿਆਪਨ]]</text>
      <sha1>ektng44103sbn0n67ak4ksml0m5a28q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਰਦ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>204906</id>
    <revision>
      <id>849533</id>
      <parentid>844321</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="q12nnx2t7cjrh5h5fom2e0zkfen914p" xml:space="preserve">[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਕਬੱਡੀ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ]]</text>
      <sha1>q12nnx2t7cjrh5h5fom2e0zkfen914p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਹਸੀ ਰਾਣੀ ਰਥ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205350</id>
    <revision>
      <id>849677</id>
      <parentid>849493</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3698" sha1="0xbrbos6981m8t1xspvvsdfo0pvbufs" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਹਸੀ ਰਾਣੀ ਰਥ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| office              = [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 9 ਅਕਤੂਬਰ 2026
| term_end            = 
| predecessor         = [[ਸੁਵੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ]]
| constituency        = [[ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ]]
| profession          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| children            = ਚੰਦਰਨਾਥ ਰਥ
| birth_date          = 1966
| birth_place         = 
}}

'''ਹਸੀ ਰਾਣੀ ਰਥ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਹਲਕੇ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maiti |first=Subhendu |date=2026-10-02 |title=BJP heads for landslide victory in West Bengal’s Nandigram, Rejinagar bypolls |url=https://www.newindianexpress.com/states/west-bengal/2026/Oct/09/bjp-heads-for-landslide-victory-in-west-bengals-nandigram-rejinagar-bypolls |access-date=2026-10-09 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-09-23 |title=Hasirani Rath |url=https://www.newindianexpress.com/topic/hasirani-rath |access-date=2026-10-09 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/hasirani-rath-mother-of-suvendu-adhikaris-ex-aide-is-face-of-bjps-nandigram-gamble-west-bengal-politics-12048823|title=Mother Of Suvendu Adhikari's Ex-Aide Is Face Of BJP's Nandigram Gamble|work=NDTV|access-date=2026-10-09|archive-url=http://web.archive.org/web/20260924114216/https://www.ndtv.com/india-news/hasirani-rath-mother-of-suvendu-adhikaris-ex-aide-is-face-of-bjps-nandigram-gamble-west-bengal-politics-12048823|archive-date=2026-09-24|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hasirani Rath(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- NANDIGRAM : BYE ELECTION ON 06-10-2026(PURBO MEDINIPUR) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/WestBengal2026/candidate.php?candidate_id=2985 |access-date=2026-10-09 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਉਹ ਸਵਰਗੀ [[ਚੰਦਰਨਾਥ ਰਥ]] ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਸੁਵੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ]] ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BJP set to sweep West Bengal bypolls; Hasirani Rath's lead crosses 1 lakh in Nandigram |url=https://www.theweek.in/news/india/2026/10/09/bjp-set-to-sweep-west-bengal-bypolls-hasirani-raths-lead-crosses-1-lakh-in-nandigram.html |access-date=2026-10-09 |website=@theweek}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Chatterjee |first=Shrabana |date=2026-09-23 |title=Academic qualifications of Nandigram BJP candidate predate her birth; Congress moves court |url=https://www.thehindu.com/news/national/west-bengal/academic-qualifications-of-nandigram-bjp-candidate-predate-her-birth-congress-moves-court/article71500268.ece |access-date=2026-10-09 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{reflist|}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>0xbrbos6981m8t1xspvvsdfo0pvbufs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849678</id>
      <parentid>849677</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:33:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ਜਨਮ 1966]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3739" sha1="kfsnz32k1oddvvkgwz2hzcqcskx45ef" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ਹਸੀ ਰਾਣੀ ਰਥ
| party               = [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]]
| office              = [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੇ ਮੈਂਬਰ
| term_start          = 9 ਅਕਤੂਬਰ 2026
| term_end            = 
| predecessor         = [[ਸੁਵੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ]]
| constituency        = [[ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕਾ|ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ]]
| profession          = ਸਿਆਸਤਦਾਨ
| children            = ਚੰਦਰਨਾਥ ਰਥ
| birth_date          = 1966
| birth_place         = 
}}

'''ਹਸੀ ਰਾਣੀ ਰਥ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਹੈ ਜੋ [[ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ]] (ਭਾਜਪਾ) ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਵਿੱਚ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਹਲਕੇ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maiti |first=Subhendu |date=2026-10-02 |title=BJP heads for landslide victory in West Bengal’s Nandigram, Rejinagar bypolls |url=https://www.newindianexpress.com/states/west-bengal/2026/Oct/09/bjp-heads-for-landslide-victory-in-west-bengals-nandigram-rejinagar-bypolls |access-date=2026-10-09 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-09-23 |title=Hasirani Rath |url=https://www.newindianexpress.com/topic/hasirani-rath |access-date=2026-10-09 |website=The New Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/hasirani-rath-mother-of-suvendu-adhikaris-ex-aide-is-face-of-bjps-nandigram-gamble-west-bengal-politics-12048823|title=Mother Of Suvendu Adhikari's Ex-Aide Is Face Of BJP's Nandigram Gamble|work=NDTV|access-date=2026-10-09|archive-url=http://web.archive.org/web/20260924114216/https://www.ndtv.com/india-news/hasirani-rath-mother-of-suvendu-adhikaris-ex-aide-is-face-of-bjps-nandigram-gamble-west-bengal-politics-12048823|archive-date=2026-09-24|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hasirani Rath(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- NANDIGRAM : BYE ELECTION ON 06-10-2026(PURBO MEDINIPUR) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/WestBengal2026/candidate.php?candidate_id=2985 |access-date=2026-10-09 |website=www.myneta.info}}&lt;/ref&gt;

== ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ==
ਉਹ ਸਵਰਗੀ [[ਚੰਦਰਨਾਥ ਰਥ]] ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਸੁਵੇਂਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀ]] ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=BJP set to sweep West Bengal bypolls; Hasirani Rath's lead crosses 1 lakh in Nandigram |url=https://www.theweek.in/news/india/2026/10/09/bjp-set-to-sweep-west-bengal-bypolls-hasirani-raths-lead-crosses-1-lakh-in-nandigram.html |access-date=2026-10-09 |website=@theweek}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Chatterjee |first=Shrabana |date=2026-09-23 |title=Academic qualifications of Nandigram BJP candidate predate her birth; Congress moves court |url=https://www.thehindu.com/news/national/west-bengal/academic-qualifications-of-nandigram-bjp-candidate-predate-her-birth-congress-moves-court/article71500268.ece |access-date=2026-10-09 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{reflist|}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1966]]</text>
      <sha1>kfsnz32k1oddvvkgwz2hzcqcskx45ef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਕੀਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205359</id>
    <revision>
      <id>849528</id>
      <timestamp>2026-10-10T12:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{CatAutoTOC}}  [[Category:ਕਿਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼]] [[Category:Shotgun shooting sports]]&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141" sha1="0pxozyjrwbpn77y95tus60h8ko9jgt9" xml:space="preserve">{{CatAutoTOC}}

[[Category:ਕਿਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼]]
[[Category:Shotgun shooting sports]]</text>
      <sha1>0pxozyjrwbpn77y95tus60h8ko9jgt9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205360</id>
    <revision>
      <id>849529</id>
      <timestamp>2026-10-10T12:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{CatAutoTOC}}  [[Category:ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼|+ਪੁਰਸ਼]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ|ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼]] [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼]]&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="336" sha1="78p49lkuci2hsqmtoi1xgzy24jiysn9" xml:space="preserve">{{CatAutoTOC}}

[[Category:ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼|+ਪੁਰਸ਼]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ|ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼]]
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼]]</text>
      <sha1>78p49lkuci2hsqmtoi1xgzy24jiysn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205361</id>
    <revision>
      <id>849536</id>
      <timestamp>2026-10-10T12:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{CatAutoTOC}} [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ|ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ|+ਮਹਿਲਾ]]&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="337" sha1="fzz377dyu7skbejumnknzrl3wsppeer" xml:space="preserve">{{CatAutoTOC}}
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ|ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਮੈਦਾਨੀ ਹਾਕੀ ਖਿਡਾਰੀ|+ਮਹਿਲਾ]]</text>
      <sha1>fzz377dyu7skbejumnknzrl3wsppeer</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205362</id>
    <revision>
      <id>849537</id>
      <timestamp>2026-10-10T12:48:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons category||ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ}} [[Category:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ|+ਮਹਿਲਾ]] [[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ|ਖੇਡਾਂ]] [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ]] [[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਖੇਡਾਂ]]&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="411" sha1="rdntc7p1mn6i7bpnw8zqnra45vy0edr" xml:space="preserve">{{Commons category||ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ}}
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ|+ਮਹਿਲਾ]]
[[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ|ਖੇਡਾਂ]]
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ]]
[[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਿਲਾ ਖੇਡਾਂ]]</text>
      <sha1>rdntc7p1mn6i7bpnw8zqnra45vy0edr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205363</id>
    <revision>
      <id>849664</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:00:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Fooian sportsmen | Country=ਭਾਰਤ | Nationality=ਭਾਰਤੀ }}{{Commons category||ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ}} [[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼|ਖਿਡਾਰੀ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ|+ਪੁਰਸ਼]] [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ|ਭਾਰਤੀ]] Category:ਭਾਰਤ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="497" sha1="szpyyon5zkg46nzbuzg8zixuv6jw5ha" xml:space="preserve">{{Fooian sportsmen | Country=ਭਾਰਤ | Nationality=ਭਾਰਤੀ }}{{Commons category||ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ}}
[[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼|ਖਿਡਾਰੀ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ|+ਪੁਰਸ਼]]
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸ਼ ਖਿਡਾਰੀ|ਭਾਰਤੀ]]
[[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਖੇਡਾਂ| ]]</text>
      <sha1>szpyyon5zkg46nzbuzg8zixuv6jw5ha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205364</id>
    <revision>
      <id>849665</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:02:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Fooian men by occupation |Country=ਭਾਰਤ |Nationality=ਭਾਰਤੀ }}  [[Category:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼| ਕਿੱਤਾ]] [[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|+ਪੁਰਸ਼]] [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸ਼]]&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="339" sha1="m3fcekk5wetsq3660180u3h31gpv2j1" xml:space="preserve">{{Fooian men by occupation |Country=ਭਾਰਤ |Nationality=ਭਾਰਤੀ }}

[[Category:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼| ਕਿੱਤਾ]]
[[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|+ਪੁਰਸ਼]]
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸ਼]]</text>
      <sha1>m3fcekk5wetsq3660180u3h31gpv2j1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਪੁਰਸ਼</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205365</id>
    <revision>
      <id>849666</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:04:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Fooian men | Country = ਭਾਰਤ | Nationality = ਭਾਰਤੀ }}  [[Category:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|+ਪੁਰਸ਼]] [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸ਼]] [[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼| ]] [[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੁਰਸ਼]]&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="313" sha1="6n35lhof5d4cpeovrnjs5kns231epel" xml:space="preserve">{{Fooian men | Country = ਭਾਰਤ | Nationality = ਭਾਰਤੀ }}

[[Category:ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|+ਪੁਰਸ਼]]
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁਰਸ਼]]
[[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼| ]]
[[Category:ਏਸ਼ੀਆਈ ਪੁਰਸ਼]]</text>
      <sha1>6n35lhof5d4cpeovrnjs5kns231epel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205366</id>
    <revision>
      <id>849671</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:14:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons category|Shooters from India|ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼}} [[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼|ਭਾਰਤ]] [[Category:ਖੇਡ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼]] [[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਖੇਡਾਂ]] {{CatAutoTOC}}&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="419" sha1="eznw9mh1cpl9wdl3sc2focj3r238cx9" xml:space="preserve">{{Commons category|Shooters from India|ਭਾਰਤੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼}}
[[Category:ਰਾਸ਼ਟਰੀਅਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖੇਡ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼|ਭਾਰਤ]]
[[Category:ਖੇਡ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼]]
[[Category:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ ਖੇਡਾਂ]]
{{CatAutoTOC}}</text>
      <sha1>eznw9mh1cpl9wdl3sc2focj3r238cx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205367</id>
    <revision>
      <id>849672</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons category|Sportspeople from Punjab, India|ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ}} {{Cat see also|ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ}}  {{CatAutoTOC}} [[Category:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ|*]] [[Category:Indian sportspeople by state or union territory|ਪੰਜਾਬ]] Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="455" sha1="cku3svy1uz2wg0tzvj5t1hs5htapsb7" xml:space="preserve">{{Commons category|Sportspeople from Punjab, India|ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ}}
{{Cat see also|ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ}}

{{CatAutoTOC}}
[[Category:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ|*]]
[[Category:Indian sportspeople by state or union territory|ਪੰਜਾਬ]]
[[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>cku3svy1uz2wg0tzvj5t1hs5htapsb7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849673</id>
      <parentid>849672</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:Indian sportspeople by state or union territory]]; added [[Category:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="551" sha1="32i63zh15q1valvbf0pmdzlnviwzs3p" xml:space="preserve">{{Commons category|Sportspeople from Punjab, India|ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ}}
{{Cat see also|ਪੰਜਾਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ}}

{{CatAutoTOC}}
[[Category:ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ|*]]
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ|ਪੰਜਾਬ]]
[[Category:ਕਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕ]]</text>
      <sha1>32i63zh15q1valvbf0pmdzlnviwzs3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205368</id>
    <revision>
      <id>849674</id>
      <timestamp>2026-10-10T13:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commonscat|Sportspeople from India by state or territory|ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ}} {{Container}}  [[Category:Sport in India by state or union territory| ਖਿਡਾਰੀ]] [[Category:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ| ਰਾਜ]] [[Category:Indian people by occupation and state or union territory|ਖਿਡਾਰੀ]] {{CatAutoTOC}}&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="445" sha1="1yen8r4croat9j71zkvd09yh7otz7xc" xml:space="preserve">{{Commonscat|Sportspeople from India by state or territory|ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ}}
{{Container}}

[[Category:Sport in India by state or union territory| ਖਿਡਾਰੀ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ| ਰਾਜ]]
[[Category:Indian people by occupation and state or union territory|ਖਿਡਾਰੀ]]
{{CatAutoTOC}}</text>
      <sha1>1yen8r4croat9j71zkvd09yh7otz7xc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849675</id>
      <parentid>849674</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:Sport in India by state or union territory]]; added [[Category:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>849675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="553" sha1="34jdh9en1qbl722tbspm4wtbxk10cfl" xml:space="preserve">{{Commonscat|Sportspeople from India by state or territory|ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ}}
{{Container}}

[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਰਾਜ ਜਾਂ ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ| ਖਿਡਾਰੀ]]
[[Category:ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ| ਰਾਜ]]
[[Category:Indian people by occupation and state or union territory|ਖਿਡਾਰੀ]]
{{CatAutoTOC}}</text>
      <sha1>34jdh9en1qbl722tbspm4wtbxk10cfl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਕੀਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205369</id>
    <revision>
      <id>849691</id>
      <timestamp>2026-10-10T16:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''ਸਕੀਟ''' '''ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ''' ਜਾਂ '''ਸਕੀਟ ਸ਼ੂਟਿੰਗ''' ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਕ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ [[ਸ਼ਾਟਗਨ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ (clay targets) ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1343" sha1="ackehwk5misf0vn7xnzhcnws8xbllxi" xml:space="preserve">'''ਸਕੀਟ''' '''ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ''' ਜਾਂ '''ਸਕੀਟ ਸ਼ੂਟਿੰਗ''' ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਕ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ [[ਸ਼ਾਟਗਨ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ (clay targets) ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੋ ਸਥਿਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.issf-sports.org/getfile.aspx?mod=docf&amp;pane=1&amp;inst=455&amp;file=1.%20ISSF%20General%20Regulations.pdf|title= ISSF General Regulations|publisher= issf-sports.org|access-date=15 June 2020|archive-date=15 June 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200615023428/https://www.issf-sports.org/getfile.aspx?mod=docf&amp;pane=1&amp;inst=455&amp;file=1.%20ISSF%20General%20Regulations.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{Reflist}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
{{Commons category|Skeet shooting}}
* [https://www.issf-sports.org/ Official International Skeet Shooting Website]</text>
      <sha1>ackehwk5misf0vn7xnzhcnws8xbllxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>849692</id>
      <parentid>849691</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T16:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <origin>849692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="f0psp4knyzdd1du3bh62zmo6uzij173" xml:space="preserve">'''ਸਕੀਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ''' ਜਾਂ '''ਸਕੀਟ ਸ਼ੂਟਿੰਗ''' ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਕ ਅਤੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ [[ਸ਼ਾਟਗਨ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ (clay targets) ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੋ ਸਥਿਰ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੋਣਾਂ 'ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਛਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.issf-sports.org/getfile.aspx?mod=docf&amp;pane=1&amp;inst=455&amp;file=1.%20ISSF%20General%20Regulations.pdf|title= ISSF General Regulations|publisher= issf-sports.org|access-date=15 June 2020|archive-date=15 June 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200615023428/https://www.issf-sports.org/getfile.aspx?mod=docf&amp;pane=1&amp;inst=455&amp;file=1.%20ISSF%20General%20Regulations.pdf|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

==ਹਵਾਲੇ==
{{Reflist}}

==ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ==
{{Commons category|Skeet shooting|ਸਕੀਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ}}
* [https://www.issf-sports.org/ Official International Skeet Shooting Website]</text>
      <sha1>f0psp4knyzdd1du3bh62zmo6uzij173</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸਕੀਟ ਸ਼ੂਟਿੰਗ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205370</id>
    <redirect title="ਸਕੀਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ" />
    <revision>
      <id>849693</id>
      <timestamp>2026-10-10T16:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>Redirected page to [[ਸਕੀਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ]]</comment>
      <origin>849693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="fbe56vj2lm1agfaz3i1paox792xohfv" xml:space="preserve">#ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਸਕੀਟ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ]]</text>
      <sha1>fbe56vj2lm1agfaz3i1paox792xohfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205371</id>
    <redirect title="ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ" />
    <revision>
      <id>849756</id>
      <timestamp>2026-10-11T06:26:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>Kuldeepburjbhalaike moved page [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] to [[ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] over redirect</comment>
      <origin>849756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="jzjri4vjh6yhhuzoxepizovphr3fkhl" xml:space="preserve">#ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]]</text>
      <sha1>jzjri4vjh6yhhuzoxepizovphr3fkhl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>205372</id>
    <redirect title="ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ" />
    <revision>
      <id>849758</id>
      <timestamp>2026-10-11T06:26:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>Kuldeepburjbhalaike moved page [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] to [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]] over redirect</comment>
      <origin>849758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="2mx3kr0mqisb1t0mb311vlebez7vq97" xml:space="preserve">#ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ]]</text>
      <sha1>2mx3kr0mqisb1t0mb311vlebez7vq97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼</title>
    <ns>0</ns>
    <id>205373</id>
    <redirect title="ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼" />
    <revision>
      <id>849760</id>
      <timestamp>2026-10-11T06:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] ਨੂੰ [[ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ</comment>
      <origin>849760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="jwzt1pzh0fo1q0drdkmz1zc9ztf0cum" xml:space="preserve">#ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]</text>
      <sha1>jwzt1pzh0fo1q0drdkmz1zc9ztf0cum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼</title>
    <ns>1</ns>
    <id>205374</id>
    <redirect title="ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼" />
    <revision>
      <id>849762</id>
      <timestamp>2026-10-11T06:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>Kuldeepburjbhalaike ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] ਨੂੰ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ</comment>
      <origin>849762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="gp71my3sm6ol6vdetkg01pre0tmkyg1" xml:space="preserve">#ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਗੱਲ-ਬਾਤ:ਫ਼ੀਰੋਜ਼ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]</text>
      <sha1>gp71my3sm6ol6vdetkg01pre0tmkyg1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>205375</id>
    <revision>
      <id>849787</id>
      <timestamp>2026-10-11T10:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldeepburjbhalaike</username>
        <id>18176</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Cat main}}  {{Commons category|Sangeet Natak Akademi|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ}}&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>849787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="a2lkr62uot9e2n6i8maku8ctduaibcz" xml:space="preserve">{{Cat main}}

{{Commons category|Sangeet Natak Akademi|ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕਾਦਮੀ}}</text>
      <sha1>a2lkr62uot9e2n6i8maku8ctduaibcz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>