ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ pawiki https://pa.wikipedia.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਾਟਕ ਫਾਟਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Package Package talk Event Event talk Topic 0 4329 850215 677503 2026-10-16T15:51:45Z Satdeep Gill 1613 850215 wikitext text/x-wiki '''ਲੀਪ ਸਾਲ''' ਉਸ [[ਸਾਲ]] ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦ ਸਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਾਧੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨਤੀ ਫਰਵਰੀ ਆਉਂਦੇ ਹੈ। ਇਕ ਦਿਨ ਤੇਈ ਘੰਟੇ ਸਪੰਜਾ ਮਿੰਟ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਹ ਚਾਰ ਮਿੰਟ ਚਾਰ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਾਲ ਦੇ ਛੇ ਘੰਟੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। 6×4=24 ਇਕ ਦਿਨ ਚਾਰ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਾਲ। == ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ == [[ਗ੍ਰੈਗਰੀ ਕਲੰਡਰ]] ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਸਾਲ ਹਰ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਸਾਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਲ ਦੇ 366 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਸਾਲ ਦਾ ਅੰਕ ਚਾਰ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਾਲ ਦੇ [[ਫ਼ਰਵਰੀ]] [[ਮਹੀਨਾ|ਮਹੀਨੇ]] ਵਿੱਚ 29 ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਪਰ ਜੋ ਸਾਲ 100 ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ 400 ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਉਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਵਰੀ ਦੇ 29 ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ)। ਆਮ ਤੋਰ ਤੇ ਫ਼ਰਵਰੀ ਵਿੱਚ 28 ਦਿਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{ਸਮਾਂ-ਅਧਾਰ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਦਿਨ]] cflgsy9zk7f857unq76kw0n7osti10q 0 20658 850222 792472 2026-10-16T19:10:42Z Kent Wang 62359 Sintra - Palacio da Pena (20332995770).jpg 850222 wikitext text/x-wiki [[File:Welterbe.svg|thumb|150px|ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਲੋਗੋ]] '''ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਦਿਅਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ (ਯੁਨੈਸਕੋ) ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ''' ਉਹ ਥਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੰਗਲ, ਪਹਾੜ, ਝੀਲ, [[ਮਾਰੂਥਲ]], ਸਮਾਰਕ, ਇਮਾਰਤ, ਭਵਨ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ [[ਯੁਨੈਸਕੋ]] ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਂ ਭੌਤਿਕੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਰ ਕੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।<ref>{{cite web|title=World Heritage|url=http://whc.unesco.org/en/about/}}</ref> ਇਹ ਸੂਚੀ ਨੂੰ ਯੁਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮੇਟੀ ਹੇਠ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਜੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 21 ਮੁਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ<ref>ਯੁਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣੇ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਮੁਤਾਬਕ, [http://whc.unesco.org/en/statesparties/ States Parties] are countries that signed and ratified [http://whc.unesco.org/en/convention/ The World Heritage Convention]. As of November 2007, there are a total of 186 states party.</ref> ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਧਾਰਨ ਸਭਾ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/comittee/ |title=The World Heritage Committee |publisher=UNESCO World Heritage Site |accessdate=2006-10-14 }}</ref> ਚੁਣੇ ਜਾਣ ਲਈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਭੂਮੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੂਗੋਲਿਕ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਛਾਣਨਯੋਗ ਹੈ, ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਂ ਭੌਤਿਕ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਇੱਕ ਢੁਕਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਖੰਡਰ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਢਾਂਚੇ, ਇਮਾਰਤਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ, [a] ਮਾਰੂਥਲ, ਜੰਗਲ, ਟਾਪੂ, ਝੀਲਾਂ, ਸਮਾਰਕ, ਪਹਾੜ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਖੇਤਰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।[4][5] ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।[6] ਜੁਲਾਈ 2024 ਤੱਕ, ਕੁੱਲ 1,223 ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਥਾਨ (952 ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ, 231 ਕੁਦਰਤੀ ਅਤੇ 40 ਮਿਸ਼ਰਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੰਪਤੀਆਂ) 168 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। 60 ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਟਲੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੀਨ 59 ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ 54 ਦੇ ਨਾਲ।[7] ਇਹ ਥਾਵਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਵਿਹਾਰਕ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਘੁਸਪੈਠ, ਅਣ-ਨਿਗਰਾਨੀ, ਬੇਕਾਬੂ ਜਾਂ ਅਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਪਹੁੰਚ, ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਸਾਈਟਾਂ ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੁਆਰਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜ਼ੋਨਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।[1] ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਸਾਈਟਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ 21 "ਰਾਜ ਪਾਰਟੀਆਂ" ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਨਰਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਚੁਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੈਨਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।[8] ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ, ਨਾਮ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿਸ਼ਵ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸੰਬੰਧੀ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ,[9] ਜਿਸਨੂੰ 16 ਨਵੰਬਰ 1972 ਨੂੰ ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੀ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੁਆਰਾ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, 196 ਰਾਜਾਂ ਨੇ ਇਸ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ,[10] ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।[11] == ਇਤਿਹਾਸ == == ਮੂਲ == 1954 ਵਿੱਚ, ਮਿਸਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਵਾਂ ਅਸਵਾਨ ਹਾਈ ਡੈਮ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਲ ਭੰਡਾਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਨੂਬੀਆ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨੀਲ ਘਾਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਡੁੱਬਾ ਜਾਵੇਗਾ। 1959 ਵਿੱਚ, ਮਿਸਰ ਅਤੇ ਸੁਡਾਨ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿਦਿਅਕ, ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ (ਯੂਨੈਸਕੋ) ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਏ ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। 1960 ਵਿੱਚ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ-ਜਨਰਲ ਨੇ ਨੂਬੀਆ ਦੇ ਸਮਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।[13] ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸੈਂਕੜੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਅਤੇ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਰਿਕਵਰੀ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ ਸਥਾਨਾਂਤਰਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਬੂ ਸਿੰਬੈਲ ਅਤੇ ਫਿਲੇ ਦੇ ਮੰਦਰ ਕੰਪਲੈਕਸ ਹਨ। ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ 1980 ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਫਲਤਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਲਈ, ਮਿਸਰ ਨੇ ਚਾਰ ਮੰਦਰ ਦਾਨ ਕੀਤੇ; ਡੇਂਡੂਰ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸਿਟੀ ਦੇ ਮੈਟਰੋਪੋਲੀਟਨ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਆਫ਼ ਆਰਟ, ਡੇਬੋਡ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਮੈਡ੍ਰਿਡ ਦੇ ਪਾਰਕ ਡੇਲ ਓਏਸਟੇ, ਟਾਫੇਹ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਲੀਡੇਨ ਦੇ ਰਿਜਕਸਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵੈਨ ਔਧੇਡੇਨ ਅਤੇ ਐਲੇਸੀਆ ਦੇ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਟਿਊਰਿਨ ਦੇ ਮਿਊਜ਼ੀਓ ਏਜੀਜ਼ੀਓ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।[14] ਸਪੇਨ ਦੇ ਅੰਡੇਲੂਸੀਆ ਵਿੱਚ ਦੋਨਾਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਵਿਖੇ ਯੂਨੈਸਕੋ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਤਖ਼ਤੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਲਾਗਤ US$80 ਮਿਲੀਅਨ (2024 ਵਿੱਚ $305.3 ਮਿਲੀਅਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ $40 ਮਿਲੀਅਨ 50 ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ।[15] ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੇ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਵੇਨਿਸ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਝੀਲ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਮੋਹੇਨਜੋ-ਦਾਰੋ ਦੇ ਖੰਡਰ, ਅਤੇ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਬੋਰੋਬੋਦੂਰ ਮੰਦਿਰ ਕੰਪਲੈਕਸ। ਸਮਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੇ ਨਾਲ, ਯੂਨੈਸਕੋ ਨੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਡਰਾਫਟ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ == ਅੰਕੜੇ == ਹੇਠਲੀ ਸਾਰਨੀ ਵਿੱਚ ਜੋਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ:<ref>[http://whc.unesco.org/en/list/stat Stats]</ref><ref>[http://whc.unesco.org/pg.cfm?cid=31&l=en&&&&mode=table&order=region World Heritage List]</ref> {| class="wikitable sortable" style="width: 40%" ! style="width: 30%;" | ਜੋਨ !! ਕੁਦਰਤੀ !! ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ !! ਮਿਸ਼ਰਤ !! ਕੁਲ |- align=center | align=left | '''[[ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ]] ਅਤੇ [[ਯੂਰਪ]]''' || 68 || 417 || 11 || 496<ref name=basin/> |- align=center | align=left | '''[[ਏਸ਼ੀਆ]] ਅਤੇ [[ਓਸ਼ੇਨੀਆ]]''' || 55 || 148 || 10 || 213<ref name=basin>ਉਵਸ ਨੂਰ ਬੇਟ ਜੋ ਕਿ ਮੰਗੋਲੀਆ ਅਤੇ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਇਸੇ ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਜੋਨ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।</ref> |- align=center | align=left | '''[[ਅਫ਼ਰੀਕਾ]]''' || 39 || 48 || 4 || 91 |- align=center | align=left | '''[[ਅਰਬ ਮੁਲਕ]]''' || 5 || 67 || 2 || 74 |- align=center | align=left | '''[[ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ]] ਅਤੇ [[ਕੈਰੇਬੀਅਨ]]''' || 36 || 91 || 3 || 130 |- align=center ! ਉਪ-ਕੁੱਲ || 203 || 771 || 30 || 1004 |- |- align=center | ਦੂਹਰੇ ਗਿਣੇ ਹਟਾ ਕੇ* || 15 || 26 || 1 || 42 |- ! ਕੁੱਲ || 188 || 745 || 29 || 962 |}* ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਟਿਕਾਣੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਮੁਤਾਬਕ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੂਹਰੀ ਵਾਰ ਗਿਣੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। == ਰਾਜਖੇਤਰੀ ਵੰਡ == ਨੋਟ: ਇਸ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਵਿੱਚ ਦਸ ਜਾਂ ਵੱਧ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। * <span style="color:rgb(128,54,0);">ਭੂਰਾ</span>: 40 ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ * <span style="color:rgb(215,105,0);">ਹਲਕਾ ਭੂਰਾ</span>: 30 ਤੋਂ 39 ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ * <span style="color:orange;">ਸੰਗਤਰੀ</span>: 20 ਤੋਂ 29 ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ * <span style="color:blue;">ਨੀਲਾ</span>: 15 ਤੋਂ 19 ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ * <span style="color:green;">ਹਰਾ</span>: 10 ਤੋਂ 14 ਵਿਰਾਸਤੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ <div align="center"> <timeline> ImageSize = width:675 height:auto barincrement:15 PlotArea = top:10 bottom:30 right:50 left:20 AlignBars = early DateFormat = yyyy Period = from:0 till:50 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:20 start:0 Colors = id:canvas value:rgb(1,1,1) id:red value:rgb(0.54,0.21,0) id:redl value:rgb(0.84,0.41,0) id:orange value:orange id:blue value:blue id:green value:green Backgroundcolors = canvas:canvas BarData = barset:Studentenbuden PlotData = width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:Studentenbuden from: 0 till: 47 color:red text:"ਇਟਲੀ" (47) from: 0 till: 44 color:red text:"ਸਪੇਨ" (44) from: 0 till: 43 color:red text:"ਚੀਨ" (43) from: 0 till: 38 color:redl text:"ਫ਼ਰਾਂਸ" (38) from: 0 till: 37 color:redl text:"ਜਰਮਨੀ" (37) from: 0 till: 31 color:redl text:"ਮੈਕਸੀਕੋ" (31) from: 0 till: 29 color:orange text:"ਭਾਰਤ" (29) from: 0 till: 28 color:orange text:"ਸੰਯੁਕਤ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ" (28) from: 0 till: 25 color:orange text:"ਰੂਸ" (25) from: 0 till: 21 color:orange text:"ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ" (21) from: 0 till: 19 color:blue text:"ਆਸਟਰੇਲੀਆ" (19) from: 0 till: 19 color:blue text:"ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ" (19) from: 0 till: 17 color:blue text:"ਯੂਨਾਨ" (17) from: 0 till: 16 color:blue text:"ਕੈਨੇਡਾ" (16) from: 0 till: 16 color:blue text:"ਜਪਾਨ" (16) from: 0 till: 15 color:blue text:"ਇਰਾਨ" (15) from: 0 till: 15 color:blue text:"ਸਵੀਡਨ" (15) from: 0 till: 14 color:green text:"ਪੁਰਤਗਾਲ" (14) from: 0 till: 13 color:green text:"ਪੋਲੈਂਡ" (13) from: 0 till: 12 color:green text:"ਚੈੱਕ ਗਣਰਾਜ" (12) from: 0 till: 11 color:green text:"ਬੈਲਜੀਅਮ" (11) from: 0 till: 11 color:green text:"ਪੇਰੂ" (11) from: 0 till: 11 color:green text:"ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ" (11) from: 0 till: 11 color:green text:"ਤੁਰਕੀ" (11) from: 0 till: 10 color:green text:"ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ" (10) barset:skip </timeline> </div> ==ਗੈਲਰੀ== <center><gallery> File:Gizeh Cheops BW 1.jpg|ਟਿਕਾਣਾ #86: ਮੈਂਫ਼ਿਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਵੇ ਗੀਜ਼ਾ ਦੇ ਪਿਰਾਮਿਡ ਸਮੇਤ (ਮਿਸਰ) File:Persepolis 06.jpg|ਟਿਕਾਣਾ #114: ਪਰਸੀਪਾਲਿਸ, ਇਰਾਨ File:Copán Ballcourt.jpg|ਟਿਕਾਣਾ #129: ਕੋਪਾਨ (ਹਾਂਡੂਰਾਸ) File:Perito Moreno Glacier Patagonia Argentina Luca Galuzzi 2005.JPG|ਟਿਕਾਣਾ #145: ਲੋਸ ਗਲਾਸੀਆਰੇਸ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ, [[ਅਰਜਨਟੀਨਾ]] File:Roma Piazza del Popolo BW 1.JPG|ਟਿਕਾਣਾ #174: [[ਇਟਲੀ]] ਵਿੱਚ [[ਰੋਮ]] ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰ File:UluruClip3ArtC1941.jpg|ਟਿਕਾਣਾ #447: [[ਉਲੁਰੂ]] (ਆਸਟਰੇਲੀਆ) File:Chichen-Itza-Castillo-Seen-From-East.JPG|ਟਿਕਾਣਾ #483: [[ਯੂਕਾਤਾਨ]] ਵਿਖੇ [[ਚਿਚੇਨ ਇਤਜ਼ਾ]] (ਮੈਕਸੀਕੋ) File:Sankt Petersburg Auferstehungskirche 2005 a.jpg|ਟਿਕਾਣਾ #540: [[ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ]] ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਨਗਰ (ਰੂਸ) File:Registan square2014.JPG|ਟਿਕਾਣਾ #603: ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਚੌਂਕ (ਉਜ਼ਬੇਕਿਸਤਾਨ) File:武当山三清殿.JPG|ਟਿਕਾਣਾ #705: ਵੂਦਾਂਗ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਇਮਾਰਤੀ ਭਵਨ (ਚੀਨ) File:Sintra - Palacio da Pena (20332995770).jpg|ਟਿਕਾਣਾ #723: ਪੇਨਾ ਮਹੱਲ ਅਤੇ ਸਿੰਤਰਾ (ਪੁਰਤਗਾਲ) File:Colonia-Porton de Campo-murallas-TM.jpg|ਟਿਕਾਣਾ #747:ਕੋਲੋਨੀਆ ਦੇਲ ਸਾਕਰਾਮੇਂਤੋ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਲਾ (ਉਰੂਗੁਏ) File:MtKenyaMackinder.jpg|ਟਿਕਾਣਾ #800: ਮਾਊਂਟ ਕੀਨੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਕ (ਕੀਨੀਆ) File:DHR 780 on Batasia Loop 05-02-21 08.jpeg|ਟਿਕਾਣਾ #944: ਭਾਰਤੀ ਪਹਾੜੀ ਰੇਲਵੇ (ਭਾਰਤ) File:Tatev Monastery from a distance.jpg|ਨਾਮਜ਼ਦਗ ਟਿਕਾਣੇ ਦੀ ਮਿਸਾਲ: ਤਾਤੇਵ ਮੱਠ (ਅਰਮੀਨੀਆ) </gallery></center> ==ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ== {{Wikivoyage|UNESCO World Heritage List}} {{Refbegin}} * [http://whc.unesco.org UNESCO World Heritage portal] — ਅਧਿਕਾਰਕ ਵੈੱਬਸਾਈਟ {{en icon}} ਅਤੇ {{fr icon}} ** [http://whc.unesco.org/en/list The World Heritage List] — Official searchable list of all Inscribed Properties ** [http://whc.unesco.org/en/list/kml KML file of the World Heritage List] — Official [[Keyhole Markup Language|KML]] version of the list for [[Google Earth]] and [[NASA Worldwind]] ** [http://whc.unesco.org/en/forests Official overview of the World Heritage Forest Program] ** [http://whc.unesco.org/en/conventiontext Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage] — Official 1972 Convention Text in 7 languages *** [http://law-ref.org/HERITAGE/index.html The 1972 Convention at Law-Ref.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060207191942/http://law-ref.org/HERITAGE/index.html |date=2006-02-07 }} — Fully indexed and crosslinked with other documents * [http://protectedplanet.net Protected Planet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110628163515/http://www.protectedplanet.net/ |date=2011-06-28 }} — View all natural world heritage sites in the World Database on Protected Areas * [http://ocean.si.edu/blog/world-heritage-goes-marine World Heritage Site – Smithsonian Ocean Portal] * [http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1636166,00.html ''TIME magazine''. The Oscars of the Environment – UNESCO World Heritage Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824183501/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1636166,00.html |date=2013-08-24 }} {{ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਟਿਕਾਣਾ}} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} lk70c30gwpd5gnhcrn871kk1io7vgle 0 25735 850251 721586 2026-10-17T09:05:12Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850251 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ | native_name = | image = IGNOU logo.svg | caption = ਇਗਨੂ ਦਾ ਲੋਗੋ | motto = ''ਦ ਪੀਪਲਜ਼ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ'' | established = {{start date and age|1985||}} | type = [[ਪਬਲਿਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] | chancellor = [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ]] | vice_chancellor = | founder = [[ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ]] | students = ਲਗਭਗ 4.3 ਮਿਲੀਅਨ<ref name="Profile of IGNOU - Preamble">{{cite web|url=http://www.ignou.ac.in/ignou/aboutignou/profile/2 |title=Profile of IGNOU - Preamble |publisher=Indira Gandhi National Open University |access-date=10 January 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200627083334/http://www.ignou.ac.in/ignou/aboutignou/profile/2 |archive-date=27 June 2020 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite news |title=In 9 yrs, number of SC students at Ignou rose by 248%, STs by 172% |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/in-9-yrs-number-of-sc-students-at-ignou-rose-by-248-sts-by-172/articleshow/71572573.cms |first1=Manash Pratim |last1= Gohain |date=14 October 2019 |access-date=17 January 2021 |newspaper=[[The Times of India]] }}</ref><!-- Please do not change without a reliable source --> | city = ਮੈਦਾਨ ਗੜ੍ਹੀ | state = [[ਦਿੱਲੀ]] | country = [[ਭਾਰਤ]] | free_label = Regional centres | free = 67 | colours = ਗਹਿਰਾ ਅਸਮਾਨ ਨੀਲਾ {{Colour box|#00ADF2}} | academic_affiliations = {{hlist|[[ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਗਰਾਂਟਸ ਕਮਿਸ਼ਨ (ਭਾਰਤ)|ਯੂਜੀਸੀ]]|ਏਆਈਯੂ|ਏਆਈਸੀਟੀਈ|ਸੀਓਐਲ|ਡੀਈਸੀ}} | accreditation = ਐਨਏਸੀਸੀ | website = {{URL|http://ignou.ac.in}} | image size = }} '''ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਓਪਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ''' (ਹਿੰਦੀ: इंदिरा गाँधी राष्ट्रीय मुक्त विश्वविद्यालय, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇਗਨੂ -IGNOU) ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦੀ ਐਕਟ ਦੁਆਰਾ ਸਤੰਬਰ, 1985 ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਇੱਕ [[ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ|ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਹੈ।<ref name=Act>{{cite web|title=THE INDIRA GANDHI NATIONAL OPEN UNIVERSITY ACT, 198|url=http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/IGNOUACT-1985.pdf|publisher=Government of India}}</ref> ਇਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]] (ਮੈਦਾਨ ਗੜੀ) ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੱਖੋਂ ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈ। [[ਭਾਰਤ]] ਅਤੇ ਹੋਰ 33 ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੱਗਪੱਗ 40 ਲੱਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref>{{cite web|url=http://ignou.ac.in/ignou/aboutignou/profile/2|title=Profile of IGNOU – Preamble|publisher=Ignou.ac.in|access-date=2023-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20231205213419/http://www.ignou.ac.in/ignou/aboutignou/profile/2|archive-date=2023-12-05|url-status=dead }}</ref> ਇਹ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਓਪਨ ਅਤੇ ਦੂਰਵਰਤੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਾਧਨ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੂਰਵਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਿਆਰ ਉਚਿਆਉਣ ਅਤੇ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url = http://www.ignourcblr.in/aboutus.html|title = About IGNOU|access-date = 2013-08-02|archive-date = 2018-12-06|archive-url = https://web.archive.org/web/20181206080729/http://www.ignourcblr.in/aboutus.html|url-status = dead}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} == ਬਾਹਰੀ ਕਡ਼ੀਆਂ == * {{official website|http://ignou.ac.in/}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ]] ait0twkv3fglb6dfn366my73wmqq4kt 0 61818 850244 740017 2026-10-17T07:38:03Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850244 wikitext text/x-wiki '''ਆਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ''' (ਸੀਆਈਐਸ) ({{lang-rus|Содружество Независимых Государств, СНГ}} ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਸਾਬਕਾ ਸੋਵੀਅਤ ਗਣਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੂਸੀ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਇਸ ਸੰਗਠਨ ਦੀ [[ਯੂਕਰੇਨ]], [[ਬੇਲਾਰੂਸ]], [[ਰੂਸੀ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ|ਰੂਸ]] ਦੇ ਗਣਰਾਜ ਨੇ 8 ਦਸੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਗੂ ਬੇਲਾਰੂਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰੇਸਟ ਤੋਂਲਗਪਗ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (31 ਮੀਲ) ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਬੇਲੋਵੇਜ਼ਸਕਾਇਆ ਪੁਸ਼ਚਾ ਕੁਦਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰੀਏਸ਼ਨ ਸਮਝੌਤੇ ਯਾਨੀ, "ਆਜ਼ਾਦ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਮੰਡਲ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ" ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੇ ਭੰਗ ਹੋਣ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਇੱਕ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹਸਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੀਆਈਐਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਅਹਿਦ ਸੀ।<ref name=agreement>[http://www.therussiasite.org/legal/laws/CISagreement.html Agreement on the Establishment of the CIS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080314171416/http://www.therussiasite.org/legal/laws/CISagreement.html |date=2008-03-14 }}: 3 founding countries, 8 December 1991 ('''unofficial English translation'''). '''Russian''' text here [http://www.cis.minsk.by/main.aspx?uid=176] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100811044655/http://cis.minsk.by/main.aspx?uid=176 |date=2010-08-11 }}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} clclcps9byeqeplfg8mj4v86l4a2n03 0 66422 850252 766809 2026-10-17T09:16:21Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850252 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਇੱਕਾ ਸਿੰਘ | Img = | caption = | alt = | background = solo_singer | birth_name = ਇੱਕਾ ਸਿੰਘ | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1986|5|27}} | birth_place = [[ਹਿਮਾਚਲ ਪਰਦੇਸ਼]],ਭਾਰਤ | instrument = | genre = [[Punjabi music|ਪੰਜਾਬੀ]],ਹਿਪ-ਹੌਪ ਹਿੰਦੀ, [[Bollywood music|ਬੋਲੀਵੂਡ]], [[ਰੈਪ]] | occupation =ਗਾਇਕ, [[ਸੰਗੀਤਕਾਰ]] | years_active = | label = ਟੀ-ਸੀਰੀਸ, ਲੋਕਧੁਨ,ਸਪੀਡ ਰਿਕਾਰਡਸ | associated_acts = [[ਦਲਜੀਤ ਦੋਸਾਂਝ]], [[ਸ਼ਰਧਾ ਪੰਡਿਤ]] | website = <!-- Do not weasel in a signature here, a parameter for signatures does not exist for a reason --> }} '''ਇੱਕਾ ਸਿੰਘ'''([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]:Ikka Singh)(ਜਨਮ:-27 ਮਈ 1986) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਤੇ ਰੈਪਰ ਹੈ।<ref>{{cite web|title=Desi rap: From underground to forefront of Hindi films|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Desi-rap-From-underground-to-forefront-of-Hindi-films/articleshow/49136478.cms|publisher=Times of India|accessdate=3 October 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Salman Khan turns DJ at unveiling of song 'In Da Club' from Richa Chadda-Nikhil Dwivedi starrer 'Tamanchay'|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-salman-khan-turns-dj-at-unveiling-of-song-in-da-club-from-richa-chadda-nikhil-dwivedi-starrer-tamanchay-2019764|publisher=DNA India|accessdate=3 October 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Tamanchey / Far from soothing!|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/tamanchey-far-from-soothing/|publisher=Indian Express|accessdate=3 October 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=Virk|first1=Harpreet|title=Jaz Dhami’s Pasina features Sneakbo and Ikka|url=http://www.desiblitz.com/content/jaz-dhamis-pasina-features-sneakbo-and-ikka|publisher=Desi Blitz|accessdate=3 October 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=In today's world it's good to be bad|url=http://dnasyndication.com/dna/dna_english_news_and_features/In-today%E2%80%99s-world-it%E2%80%99s-good-to-be-bad_-Sherlyn-Chopra/DNJAI46832|publisher=DNA|accessdate=3 October 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Meet Kanika’s Teddy Bear|url=http://www.tribuneindia.com/news/life-style/star-track/meet-kanika-s-teddy-bear/135532.html|publisher=Tribune India|accessdate=3 October 2015|archive-date=4 ਅਕਤੂਬਰ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151004095950/http://www.tribuneindia.com/news/life-style/star-track/meet-kanika-s-teddy-bear/135532.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Sur|first1=Prateek|title=Tamanchey song In Da Club: Ikka Singh revamps his old Punjabi track for the Nikhil Dwivedi-Richa Chadda starrer!|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/tamanchey-song-in-da-club-ikka-singh-revamps-his-old-punjabi-track-for-the-nikhil-dwivedi-richa-chadda-starrer/|publisher=Bollywood Life|accessdate=3 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005020453/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/tamanchey-song-in-da-club-ikka-singh-revamps-his-old-punjabi-track-for-the-nikhil-dwivedi-richa-chadda-starrer/|archive-date=5 ਅਕਤੂਬਰ 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Harikumar|first1=Subramanian|title=Kuch Kuch Locha Hai music review: Ikka, Arko and Ali Quli Mirza fail to come up with a sizzling album for Sunny Leone!|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/kuch-kuch-locha-hai-music-review-ikka-arko-and-ali-quli-mirza-fail-to-come-up-with-a-sizzling-album-for-sunny-leone/|publisher=Bollywood Life|accessdate=3 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005024154/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/kuch-kuch-locha-hai-music-review-ikka-arko-and-ali-quli-mirza-fail-to-come-up-with-a-sizzling-album-for-sunny-leone/|archive-date=5 ਅਕਤੂਬਰ 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=‘Sunny Leone’ side up|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/sunny-leone-side-up/|publisher=Indian Express|accessdate=3 October 2015}}</ref> ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} ==ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ== * [http://www.radioandmusic.com/entertainment/editorial/news/ikka-singh-rappers-write-what-youngsters-talk-150423 Ikka Singh: Rappers write what youngsters talk] at RadioandMusic.com ito40mtudvylrcav06wpmvoc9gw0h7k 0 75696 850221 595529 2026-10-16T19:09:43Z Kent Wang 62359 ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਰਤੋ; ਪੁਰਤਗਾਲੀ ਤੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਾਲਾ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਭਾਗ ਜੋੜੋ; ਵਿਹੜੇ, ਟ੍ਰਾਈਟਨ, ਘੜੀ ਮੀਨਾਰ, ਹਾਲ, ਭੋਜਨ ਕਮਰੇ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਦਲੋ; ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਟਾਓ 850221 wikitext text/x-wiki {{Infobox building |name = ਪੈਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਲੇਸ |image = {{#property:P18}} |location = [[ਸਿੰਤਰਾ]],ਪੁਰਤਗਾਲ |owner = |construction_start_date =ਮੱਧ ਜੁੱਗ |completion_date = |style = [[Romanesque Revival]] |architect = [[ਬਾਰਨ ਵਿਲਹੈਲਮ ਲੁਡਵਿਗ ਵੋਨ ਅਸਚਵੇਗੇ]] |other_designers = [[Ferdinand II of Portugal]] |civil_engineer = }} '''ਪੈਨਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੈਲੇਸ''' ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਰਾਜਾ ਫਰਡਿਨੇਂਡ (ਦੂਜਾ) ਵੱਲੋਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਹਿਲ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 1840ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਜੋ 1847 ਤਕ ਲਗਪਗ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਲੂਈਸ ਕੋਲ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮਹਿਲ 1755 ਵਿੱਚ ਆਏ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭੂਚਾਲ ਨਾਲ ਬਰਬਾਦ ਹੋਈ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਿਲ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮਾਰਕ ਹੈ ਅਤੇ ਯੁਨੈਸਕੋ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਰਾਸਤ ਐਲਾਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == [[ਤਸਵੀਰ:Courtyard of Palácio Nacional da Pena 2429.jpg|left|thumb|The entrance]] [[ਤਸਵੀਰ:Palácio_da_Pena_1.jpg|left|thumb|A view of the Seteais Palace seen through the arch]] [[ਤਸਵੀਰ:Sintra, Palácio Nacional da Pena, relógio de sol (2).jpg|thumb|Sundial cannon clock in the Queens's Terrace]] == ਬਣਤਰ == [[ਤਸਵੀਰ:Pátio dos Arcos 2418.jpg|right|thumb|The Arches Yard, chapel and clock tower]] [[ਤਸਵੀਰ:Triton at Palácio Nacional da Pena 0456.jpg|thumb|The depiction of a newt, symbolizing the allegory of creation of the world]] == ਅੰਦਰਲੀ ਦਿੱਖ == <gallery> File:Pena Palace chapel.JPG|The Chapel File:Dining room of Palácio Nacional da Pena 0427.jpg|The Royal Dining Room File:Great Hall of Palácio Nacional da Pena 2428.jpg|The Noble Room File:Palacio Nacional da Pena, Sintra, Portugal, 2019-05-25, DD 153-155 HDR.jpg|The Kitchen </gallery> == ਪੈਨਾ ਪਾਰਕ == [[ਤਸਵੀਰ:Feteira_da_Rainha.JPG|thumb|The stream that flows through the Queen's Fern Garden]] == ਹੋਰ ਦੇਖੋ == * Monuments of Portugal * History of Portugal * Timeline of Portuguese history * List of Portuguese monarchs == ਤਸਵੀਰਾਂ == <gallery mode="packed"> File:Exterior of Palácio Nacional da Pena 0421.jpg|ਵਿਹੜਾ, ਜਿੱਤ ਦਾ ਤੋਰਣ File:Neo-Manueline window at Pena National Palace 2419.jpg|ਨਵ-ਮਾਨੁਏਲੀ ਖਿੜਕੀ File:Cloister of Palácio Nacional da Pena 0428.jpg|ਟਾਇਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਰਾਬਾਂ ਵਾਲਾ ਮੱਠ ਦਾ ਵਿਹੜਾ File:Chapel of Palácio Nacional da Pena 2436.jpg|ਚੈਪਲ File:Chalet da Condessa de Edla 0474.jpg|ਐਡਲਾ ਦੀ ਕਾਊਂਟੈਸ ਦਾ ਸ਼ਾਲੇ </gallery> == ਬਾਹਰੀ ਕੜੀਆਂ == * [http://www.parquesdesintra.pt/en/ Sintra Parks] * [http://www.cm-sintra.pt/Artigo.aspx?ID=3387 Info about the Pena Palace on the Sintra Town Hall website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080312050723/http://www.cm-sintra.pt/Artigo.aspx?ID=3387 |date=2008-03-12 }} (Portuguese) [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਮਹਿਲ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੁਰਤਗਾਲ ਦੇ ਪਾਰਕ]] jryq8m9jh4xpjo1r08fgvd7ld6cesej 0 87471 850259 815973 2026-10-17T11:52:06Z ~2026-52539-36 62306 850259 wikitext text/x-wiki {{Infobox Test team | team_name = ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ | nickname = ਦਿ ਲਾਇਨਜ਼ | image = Sri Lanka Cricket Cap Insignia.svg | caption = ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਲੋਗੋ | test_status_year = 1982 | captain = [[ਦਿਨੇਸ਼ ਚਾਂਦੀਮਲ]] (ਟੈਸਟ) | test_captain = [[ਦਿਨੇਸ਼ ਚਾਂਦੀਮਲ]] | od_captain = [[ਉਪੁਲ ਥਰੰਗਾ]] | t20i_captain = [[ਉਪੁਲ ਥਰੰਗਾ]] | coach = [[ਨਿਕ ਪੋਥਸ]] | test_rank = 6 | odi_rank = 8 | t20i_rank = 8 | test_rank_best = 2 | odi_rank_best = 1 | t20i_rank_best = 1 | first_test = ਬਨਾਮ {{cr|ENG}} [[ਪੀ. ਸਾਰਾ. ਓਵਲ]], [[ਕੋਲੰਬੋ]] ਵਿੱਚ; 17–21 ਫ਼ਰਵਰੀ 1982 | num_tests = 265 | num_tests_this_year = 11 | test_record = 84/99<br>(82 ਡਰਾਅ) | test_record_this_year = 4/6 (1 ਡਰਾਅ) | most_recent_test = ਬਨਾਮ {{cr|IND}} [[ਈਡਨ ਗਾਰਡਨ]], [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਵਿੱਚ; 16–20 ਨਵੰਬਰ 2017 | first_odi = ਬਨਾਮ {{cr|WIN}} [[ਓਲਡ ਟਰੈਫ਼ਰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] ਵਿੱਚ; 7 ਜੂਨ 1975 | num_odis = 808 | num_odis_this_year = 26 | odi_record = 372/395<br>(5 ਟਾਈ, 36 ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ) | odi_record_this_year = 4/21<br>(0 ਟਾਈ, 1 ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ) | most_recent_odi = ਬਨਾਮ {{cr|PAK}} [[ਸ਼ਾਰਜਾਹ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], [[ਸ਼ਾਰਜਾਹ]] ਵਿੱਚ; 23 ਅਕਤੂਬਰ 2017 | wc_apps = 11 | wc_first = [[1975 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|1975]] | wc_best = ਜੇਤੂ ([[1996 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|1996]]) | first_t20i = ਬਨਾਮ {{cr|ENG}} [[ਰੋਜ਼ ਬੌਲ (ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ)|ਰੋਜ਼ ਬੌਲ]], [[ਸਾਊਥਹੈਂਪਟਨ]]; 15 ਜੂਨ 2006 | num_t20is = 99 | num_t20is_this_year = 12 | t20i_record = 51/46<br>(1 tie, 1 ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ) | t20i_record_this_year = 5/7<br>(0 ties, 0 ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ) | most_recent_t20i = ਬਨਾਮ {{cr|PAK}} [[ਗੱਦਾਫ਼ੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਲਾਹੌਰ]]; 29 ਅਕਤੂਬਰ 2017 | wt20_apps = 6 | wt20_first = [[2007 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ-20|2007]] | wt20_best = ਜੇਤੂ ([[2014 ਆਈ.ਸੀ.ਸੀ. ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ-20|2014]]) | h_pattern_la = _sl_test26 | h_pattern_b = _sl_test26 | h_pattern_ra = _sl_test26 | h_pattern_pants = | h_leftarm = FFFFFF | h_body = FFFFFF | h_rightarm = FFFFFF | h_pants = FFFFFF | a_pattern_la = _goldborder | a_pattern_b = _sl_odi25 | a_pattern_ra = _goldborder | a_pattern_pants = | a_leftarm = 0E2447 | a_body = 0E2447 | a_rightarm = 0E2447 | a_pants = 0E2447 | t_pattern_la = _sl_t20i25 | t_pattern_b = _sl_t20i25 | t_pattern_ra = _sl_t20i25 | t_pattern_pants = | t_leftarm = 061156 | t_body = F6F306 | t_rightarm = 061156 | t_pants = 061156 | asofdate = 20 ਨਵੰਬਰ 2017 }} '''ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ''', ਜਿਸਨੂੰ ਕਿ '''ਦ ਲਾਇਨਜ਼''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਟੀਮ [[ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ]] ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ [[ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਟੀਮ ਹੈ। ਇਹ ਟੀਮ [[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਭਾ]] ਦੀ ਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਟੀਮ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ]], [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] ਅਤੇ [[ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ]] ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।<ref>{{cite web|title=ICC Members Countries|url=http://www.icc-cricket.com/the-icc/icc_members/overview.php|publisher=[[International Cricket Council]] (ICC)|accessdate=14 ਅਪ੍ਰੈਲ 2013|archive-date=2013-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116023632/http://www.icc-cricket.com/the-icc/icc_members/overview.php|dead-url=yes}}</ref> ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ 1926–27 ਵਿੱਚ ਖੇਡੀ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ 1982 ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਟੀਮ ਅੱਠਵੀਂ ਟੀਮ ਬਣੀ ਸੀ। ਇਸ ਟੀਮ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ 'ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ' ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਬੋਰਡ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਐਂਗਲੋ ਮੈਥਿਊਜ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਕ੍ਰਿਕਟ ਫ਼ਾਰਮੈਟ ਦਾ ਕਪਤਾਨ ਹੈ। 1990 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ 1996 ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਲਗਾਤਾਰ 2007 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਅਤੇ 2011 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਦੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ। ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਟੀਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪਾਂ ਦੇ ਫ਼ਾਈਨਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ।<ref>{{cite web | url=http://www.cricketworldcupinformation.com/2014/10/team-sri-lanka-at-cricket-world-cup.html | title=Team Sri Lanka at Cricket World Cups | access-date=2016-11-29 | archive-date=2017-08-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170828231229/http://www.cricketworldcupinformation.com/2014/10/team-sri-lanka-at-cricket-world-cup.html | dead-url=yes }}</ref> ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ [[ਸਨਥ ਜੈਸੂਰੀਆ]], [[ਅਰਵਿੰਦ ਡਿ ਸਿਲਵਾ]], [[ਮਹੇਲਾ ਜੈਵਰਧਨੇ]], [[ਕੁਮਾਰ ਸੰਗਾਕਾਰਾ]] ਅਤੇ [[ਤਿਲਕਰਾਤਨੇ ਦਿਲਸ਼ਾਨ]] ਜਿਹੇ ਬੱਲੇਬਾਜਾਂ ਨੇ ਅਤੇ ਮੁਤੀਆ ਮੁਰਲੀਧਰਨ, ਚਾਮਿੰਡਾ ਵਾਸ, ਲਸਿੱਥ ਮਲਿੰਗਾ, ਅਜੰਥਾ ਮੈਂਡਿਸ ਅਤੇ [[ਰੰਗਾਨਾ ਹੈਰਥ]] ਜਿਹੇ ਗੇਂਦਬਾਜਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਾਮ ਚਮਕਾਇਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ 1996 ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ 2002 ਆਈਸਾਸੀ ਚੈਂਪੀਅਨ ਟਰਾਫ਼ੀ ([[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ]] ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਤੌਰ ਤੇ) ਜਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ 2014 ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾ ਟੀਮ ਟੀਮ ਨੇ 2007 ਅਤੇ 2011 ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 2009 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਅਤੇ 2012 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟਵੰਟੀ20 ਕੱਪ ਦਾ ਫ਼ਾਈਨਲ (ਆਖ਼ਰੀ) ਮੈਚ ਵੀ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। ਸ੍ਰੀ ਲੰਕਾਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਮ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਵੀ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਸ ਟੀਮ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਕੋਰ ਬਣਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਆਪਣੇ ਨਾਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 30 ਅਗਸਤ 2016 ਨੂੰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਟੀਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਕੋਰ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ [[ਟਵੰਟੀ ਟਵੰਟੀ|ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟਵੰਟੀ20]] ਵਿੱਚ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਨੇ 6 ਸਤੰਬਰ 2016 ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਕੋਰ ਦਾ ਇਸ ਟੀਮ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ==ਮੈਦਾਨ== {{location map+|Sri Lanka|float=right|width=350|caption=Locations of all international grounds in Sri Lanka|places= {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Saravanamuttu</small>|position=right|mark = Blue_pog.svg|lat=6.93|long=79.85}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>SSC</small>|position=left|mark = Blue_pog.svg|lat=6.93|long=79.85}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>CCC</small>|position=top|lat=6.93|mark = Blue_pog.svg|long=79.85}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>R. Premadasa</small>|position=bottom|mark = Blue_pog.svg|lat=6.939667|long=79.872028}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Tyronne Fernando</small>|position=bottom|mark = Blue_pog.svg|lat=6.78|long=79.87}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Galle</small>|position=bottom|mark = Blue_pog.svg|lat=6.03|long=80.2}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Asgiriya</small>|position=top|mark = Blue_pog.svg|lat=7.299722|long=80.633889}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Rangiri Dambulla</small>|position=right|mark = Blue_pog.svg|lat=7.85|long=80.63}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Muttiah Muralitharan</small>|mark = Blue_pog.svg|position=right|lat=7.280278|long=80.722222}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Mahinda Rajapaksa</small>|mark = Blue_pog.svg|position=right|lat=6.124444|long=81.1225}} {{location map~|Sri Lanka|label=<small>Welagedara</small>|mark = Blue_pog.svg|position=bottom|lat=7.29|long=80.22}} }} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮਹੀਨਾ 2016]] gufl19e1hyx2x1cqegopckwbthyra2g 0 92041 850220 849955 2026-10-16T18:30:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850220 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Shweta Tiwari|image=Shweta Tiwari on 'Jhalak Dikhhla Jaa Season 6'.jpg|caption=Tiwari on the set of [[Jhalak Dikhhla Jaa]] in 2013|birth_date=<!-- Date of birth has been contested. Do not add a birth date or year without a reliable source. -->|birth_place=[[Pratapgarh, Uttar Pradesh]]|nationality=[[India]]n|occupation=[[Actress]], [[television presenter]], [[Model (people)|model]]|years active=1999–present|years_active=1999–present|spouse=[[Abhinav Kohli]] (2013–present)<br />[[Raja Chaudhary]] (1998–2007)|children=2}}'''ਸ਼ਵੇਤਾ ਤਿਵਾੜੀ''' ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਭ ਤੋ ਪਹਿਲਾ ''ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ'' 2011 ਵਿੱਚ ਨਜਰ ਆਈ। ਉਹ ਬਿੱਗ ਬਾਸ ਰਿਆਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ। <ref>[http://frontierindia.net/big-boss-4-shweta-tiwari-is-the-winner Big Boss 4: Shweta Tiwari is the winner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110110213904/http://frontierindia.net/big-boss-4-shweta-tiwari-is-the-winner |date=2011-01-10 }}.</ref> ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ''Jਝਲਕ ਦਿਖਲਾ ਜਾ''  2013 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗੀ ਬਣੀ। == ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ == [[File:Shweta Tiwari and Palak crop.jpg|thumb|150px|right|Tiwari and her daughter Palak in 2012]] ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਾ ਰਾਜਾ ਚੌਧਰੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬੇਟੀ ਪਲਕ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਅਕਤੂਬਰ 2000 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/shweta-tiwari-daughter-palak-birthday-see-photos-4880436/|title=Shweta Tiwari's daughter Palak turns 17, actor shares special birthday wish for her sweetheart|date=8 October 2017|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=12 August 2019}}</ref> She filed for a divorce in 2007 after nine years of marriage.<ref>{{cite news|title=Shweta files for divorce|url=http://www.telegraphindia.com/1070621/asp/nation/story_7952373.asp|work=The Telegraph – Calcutta|access-date=4 October 2010|location=Calcutta, India|date=21 June 2007}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 2007 ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{cite news|title=Shweta files for divorce|url=http://www.telegraphindia.com/1070621/asp/nation/story_7952373.asp|work=The Telegraph – Calcutta|access-date=4 October 2010|location=Calcutta, India|date=21 June 2007}}</ref> ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬੀਪੁਣੇ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਭਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਟਮਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ੋਅ ਦੇ ਸੈੱਟਾਂ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਦੁਰਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.bollywoodlife.com/photos/celeb-shweta-tiwari/shweta-tiwari-dimpy-ganguly-dalljiet-kaur-tv-actresses-who-were-victims-of-domestic-violence-854865/|title=Shweta Tiwari, Dimpy Ganguly, Dalljiet Kaur – TV actresses who were victims of domestic violence|website=www.bollywoodlife.com|access-date=17 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813031819/https://www.bollywoodlife.com/photos/celeb-shweta-tiwari/shweta-tiwari-dimpy-ganguly-dalljiet-kaur-tv-actresses-who-were-victims-of-domestic-violence-854865/|archive-date=13 ਅਗਸਤ 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/raja-chaudhary-gets-bail-after-beating-up-shweta-tiwari/|title=Raja Chaudhary gets bail after beating up Shweta Tiwari|date=27 January 2011|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=12 August 2019}}</ref> ਤਿਵਾੜੀ ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰ ਅਭਿਨਵ ਕੋਹਲੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਡੇਟਿੰਗ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 13 ਜੁਲਾਈ 2013 ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{cite news|title=He sacrificed our daughter for property: Shweta Tiwari|work=The Hindustan Times|author=Kavita Awaasthi|date=11 October 2012|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Tabloid/He-sacrificed-our-daughter-for-property-Shweta-Tiwari/Article1-943095.aspx|access-date=21 October 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121015084317/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Tabloid/He-sacrificed-our-daughter-for-property-Shweta-Tiwari/Article1-943095.aspx|archive-date=15 October 2012}}{{not in ref|date=May 2015}}</ref> 27 ਨਵੰਬਰ 2016 ਨੂੰ, ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਬੇਟੇ ਰਯਾਂਸ਼ ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।<ref name="IE2Dec2016">{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/tv-actor-shweta-tiwari-gives-birth-to-baby-boy-4407449/|title=Shweta Tiwari gives birth to baby boy|date=2 December 2016|website=indianexpress.com|access-date=19 June 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/shweta-tiwari-promises-something-beautiful-to-son-reyansh-on-his-birthday-see-photo-4969087/|title=Shweta Tiwari promises something beautiful to son Reyansh on his birthday, see photos|date=5 December 2017|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=12 August 2019}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 2017 ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/shweta-tiwari-abhinav-kohli-marriage-in-trouble-4891282/|title=All is not well between Shweta Tiwari and husband Abhinav Kohli?|date=16 October 2017|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=12 August 2019}}</ref> In August 2019, Tiwari filed a complaint of domestic violence against Kohli alleging harassment by Kohli towards her and her daughter Palak Chaudhary. Kohli was taken into police custody.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/shweta-tiwari-files-domestic-violence-case-against-husband-abhinav-kohli-5898208/|title=Shweta Tiwari files domestic violence case against husband Abhinav Kohli|date=12 August 2019|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=12 August 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/tv-actor-daughter-opens-up-about-allegations-against-stepfather-5900426/|title=TV actor's daughter opens up about allegations against stepfather|date=13 August 2019|website=The Indian Express|language=en-IN|access-date=13 August 2019}}</ref> ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ, ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਕੋਹਲੀ ਵਿਰੁੱਧ ਘਰੇਲੂ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰਵਾਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਹਲੀ ਦੁਆਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੀ ਪਲਕ ਚੌਧਰੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.dailypioneer.com/2019/entertainment/stepdad-never-molested-me--shweta-tiwari-s-daughter-clarifies.html|title=Stepdad never molested me: Shweta Tiwari's daughter clarifies|last=Pioneer|first=The|website=The Pioneer|language=en|access-date=19 August 2019|archive-date=19 ਅਗਸਤ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190819051120/https://www.dailypioneer.com/2019/entertainment/stepdad-never-molested-me--shweta-tiwari-s-daughter-clarifies.html|url-status=dead}}</ref> ਕੋਹਲੀ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਪੋਸਟ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਪਲਕ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੋਹਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਤਿਵਾੜੀ ਅਤੇ ਕੋਹਲੀ 2019 ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ।<ref>{{cite news |title=Shweta Tiwari on separation with 2nd husband: I will do what is right for my kids |url=https://www.indiatoday.in/television/celebrity/story/shweta-tiwari-on-separation-with-2nd-husband-i-will-do-what-is-right-for-my-kids-1618214-2019-11-12 |access-date=12 November 2019 |work=India Today |date=12 October 2019 |language=en}}</ref> == ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਅਲੋਚਨਾ == ਅਭਿਨਵ ਨੇ ਸ਼ਵੇਤਾ 'ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਰਯਾਂਸ਼ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ 'ਚ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ੋਅ 'ਡਰ ਫੈਕਟਰ: ਖਤਰੋਂ ਕੇ ਖਿਲਾੜੀ 11' ਲਈ ਕੇਪਟਾ ਟਾਉਨ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/what-went-wrong-in-shweta-tiwari-and-abhinav-kohlis-marriage/articleshow/82553951.cms|title=What went wrong in Sheets Tiwari and Abhinav Kohlis|date=10 May 2021|work=Times of India|language=en|access-date=10 May 2021}}</ref> ਸ਼ਵੇਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਫੋਨ 'ਤੇ ਸਭ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਧੀ ਪਲਕ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀਡੀਓ ਵਿੱਚ, ਅਭਿਨਵ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/what-went-wrong-in-shweta-tiwari-and-abhinav-kohlis-marriage/articleshow/82553951.cms|title=What went wrong in Sheets Tiwari and Abhinav Kohlis|date=10 May 2021|work=Times of India|language=en|access-date=10 May 2021}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Shweta_Tiwari_and_Palak_crop.jpg|right|thumb|228x228px|Tiwari and her daughter Palak in 2012]] == ਕਰੀਅਰ == === ਟੀ.ਵੀ. ਕਰੀਅਰ === ਤਿਵਾੜੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 1999 ਵਿੱਚ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ 'ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲ ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੋਪ ਓਪੇਰਾ ਕਲੀਰੀਨ ਡੀਡੀ ਨੈਸ਼ਨਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਡੀਡੀ -1 ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਜਾ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਆਨੇ ਵਾਲਾ ਪਲ' ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ 2000 ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋਏ ਨੈਟਵਰਕ ਡੀਡੀ-ਮੈਟਰੋ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ 'ਕਹੀਂ ਕਿਸੀ ਰੋਜ਼' ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ 'ਕਸੌਟੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ' ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਜੋ 2001 ਤੋਂ 2008 ਤੱਕ ਚਲੀ।<ref>{{Cite news|url=https://www.freepressjournal.in/cmcm/happy-birthday-to-shweta-tiwari-the-original-prerna-of-television-industry|title=Happy Birthday to Shweta Tiwari; the original Prerna of Television Industry!|date=4 October 2018|work=Free Press Journal|language=en|access-date=24 September 2019}}</ref> [[File:Shweta Tiwari wins Bigg Boss 4.jpg|thumb|250px|Shweta Tiwari's [[Bigg Boss (Hindi season 4)|Bigg Boss 4]] winning moment]] 2010 ਵਿੱਚ, ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ਬਿੱਗ ਬੌਸ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ 8 ਜਨਵਰੀ 2011 ਨੂੰ ਸੀਜ਼ਨ ਦੀ ਜੇਤੂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਬਣੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/Shweta-Tiwari-wins-Bigg-Boss-4/articleshow/7243422.cms|title=Shweta Tiwari wins Bigg Boss 4|date=8 January 2011|work=The Times of India|language=en|access-date=24 September 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=Shweta Tiwari first woman to win 'Bigg Boss', takes home Rs.1 crore |url=https://zeenews.india.com/news/maharashtra/shweta-tiwari-first-woman-to-win-bigg-boss-takes-home-rs1-crore_679338.html |access-date=20 December 2020 |work=Zee News |date=8 January 2011 |language=en}}</ref> 2013 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ 'ਪਰਵਰਿਸ਼ - ਕੁਛ ਖੱਟੀ ਕੁਛ ਮੀਠੀ' ਵਿੱਚ ਸਵੀਟੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<ref>{Cite web|url=https://www.in.com/entertainment/shweta-tiwari-and-rupali-ganguly-on-parvarish-28670.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924131824/https://www.in.com/entertainment/shweta-tiwari-and-rupali-ganguly-on-parvarish-28670.htm|url-status=dead|archive-date=24{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} September 2019|title=Shweta Tiwari and Rupali Ganguly on Parvarish|website=in.com|language=en|access-date=24 September 2019}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ & ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ 'ਬੇਗੂਸਰਾਏ' ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀਆ ਰਾਣੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।<<ref>{{Cite web|url=http://www.gr8mag.com/posts.php?id=3464|title=GR8! TV Magazine - Shweta Tiwari makes a comeback with Begusarai on &TV|website=www.gr8mag.com|access-date=24 September 2019}}</ref> == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ == [[ਤਸਵੀਰ:Shweta_Tiwari_From_The_NDTV_Greenathon_at_Yash_Raj_Studios_(6).jpg|thumb|Tiwari performing on the NDTV Greenathon at Yash Raj Studios.]] {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="margin-bottom: 10px;" ! scope="col" | Year ! scope="col" | Film ! scope="col" | Role ! scope="col" | Language ! class="unsortable" scope="col" | Notes |- | 2004 | ''Madhoshi'' | Tabbasum | Hindi |- | 2004 | ''Aabra Ka Daabra'' | Shivani R. Singh | Hindi |- | 2009 |''Apni Boli Apna Des '' | Satkar Kaur | [[ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ|Punjabi]] |- | 2009 |''Devru'' | [[ਕੰਨੜ ਭਾਸ਼ਾ|Kannada]] |Special appearance in an item number |- | 2010 | ''Benny And Babloo'' | Sheena | Hindi |- | 2011 | ''Bin Bulaye Baraati'' | Rajjo / Rosie | Hindi |- | 2011 | ''Miley Naa Miley Hum'' | Hindi | Special appearance in an item number<ref>Shaheen Parkar (4 October 2010) [http://www.mid-day.com/entertainment/2010/oct/041010-Shweta-Tiwari-item-number-Chirag-Paswan-One-.htm Shweta's item song] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002092418/http://www.mid-day.com/entertainment/2010/oct/041010-Shweta-Tiwari-item-number-Chirag-Paswan-One-.htm |date=2013-10-02 }}. mid-day.com.</ref> |- | 2012 | ''Married 2 America'' | Pratap Singh's Wife | Hindi |- | 2012 | ''Yedyanchi Jatra'' | [[ਮਰਾਠੀ ਭਾਸ਼ਾ|Marathi]] | Special appearance in an item number |- | 2012 | ''Saltanat'' | Urdu | Pakistani Film |- | 2016 | ''TRINETRA'' | [[ਨੇਪਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ|Nepali]] | Leading Actress |} === ਸਟਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਅਵਾਰਡ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Category !Character !Show !Result |- | rowspan="8" |2003 | Favourite Maa | rowspan="8" |Prerna Basu | rowspan="8" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="2" {{won}}<ref name=SPA>{{cite web|url=http://awardsbyindianshows.weebly.com/star-parivaar-awards.html|title=Star Parivaar Awards|publisher=weebly.com|accessdate=8 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417053751/http://awardsbyindianshows.weebly.com/star-parivaar-awards.html|archive-date=17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|url-status=dead}}</ref> |- | Favourite Jodi (along with Cezanne Khan |- | Favourite Beti | rowspan="6" {{nom}} |- | Favourite Behen |- | Favourite Bahu |- | Favourite Bhabhi |- | Favourite Jethani |- | Favourite Patni |- | rowspan="4" |2004 | Favourite Maa | rowspan="4" |Prerna Sharma | rowspan="4" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="2" {{won}}<ref name="SPA"/> |- | Favourite Bahu |- | Favourite Bhabhi | rowspan="2" {{nom}} |- | Favourite Jodi (along with Cezanne Khan) |- | rowspan="4" |2005 | Favourite Maa | rowspan="4" |Prerna Bajaj | rowspan="4" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="1" {{won}}<ref name="SPA"/> |- | Favourite Bahu | rowspan="3" {{nom}} |- | Favourite Patni |- | Favourite Jodi (along with Ronit Roy) |- | rowspan="3" |2006 | Favourite Maa | rowspan="3" |Prerna Bajaj | rowspan="3" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="1" {{won}}<ref name="SPA"/> |- | Favourite Saas | rowspan="2" {{nom}} |- | Favourite Patni |- | rowspan="5" |2007 | Favourite Maa | rowspan="5" |Prerna Bajaj | rowspan="5" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="2" {{won}}<ref name="SPA"/> |- | Favourite Jodi (along with Cezanne Khan) |- | Favourite Bahu | rowspan="3" {{nom}} |- | Favourite Patni |- | Favourite Saas |- | 2008 | SPL Mention for immense work for the channel and the show | Prerna Sharma/Basu/Bajaj | Kasautii Zindagii Kay | {{won}}<ref name="SPA"/> |- | 2008 | SPL Recognision at Completion of SPA's 15 Years | Prerna Sharma/Basu/Bajaj | Kasautii Zindagii Kay | {{won}}<ref name="SPA"/> |} === ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਵਾਰਡ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Category !Character !Show !Result |- | rowspan="2" |2003 | Best Actress - Drama (Jury) | rowspan="2" |Prerna Basu | rowspan="2" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="1" {{won}}<ref name=ITAA>{{cite web|url=http://awardsbyindianshows.weebly.com/indian-television-academy-awards.html|title=Indian Television Academy Awards|publisher=weebly.com|accessdate=8 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225092017/https://awardsbyindianshows.weebly.com/indian-television-academy-awards.html|archive-date=25 ਦਸੰਬਰ 2018|url-status=dead}}</ref> |- | Best Actress - Drama (Popular) | {{nom}} |- | rowspan="2" |2004 | Best Actress - Drama (Jury) | rowspan="2" |Prerna Sharma | rowspan="2" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="2" {{nom}} |- | Best Actress - Drama (Popular) |- | rowspan="2" |2005 | Best Actress - Drama (Jury) | rowspan="2" |Prerna Bajaj | rowspan="2" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="2" {{nom}} |- | Best Actress - Drama (Popular) |- | rowspan="1" |2006 | Best Actress - Drama (Jury) | rowspan="1" |Prerna Bajaj | rowspan="1" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="1" {{nom}} |- | rowspan="1" |2007 | Best Actress - Drama (Popular) | rowspan="1" |Prerna Bajaj | rowspan="1" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="1" {{nom}} |- | rowspan="2" |2012 | Best Actress - Drama (Jury) | rowspan="2" |Sweety Ahluwalia | rowspan="2" |Parvarrish – Kuchh Khattee Kuchh Meethi | rowspan="1" {{won}}<ref name="ITAA"/> |- | Best Actress - Drama (Popular) | {{nom}} |} === ਇੰਡੀਅਨ ਟੈਲੀ ਅਵਾਰਡ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Category !Character !Show !Result |- | 2002 | Best Actress in a Lead Role | Prerna Sharma | Kasautii Zindagii Kay | {{nom}} |- | 2003 | Best Actress in a Lead Role (shared with Smriti Irani) | Prerna Bajaj | Kasautii Zindagii Kay | {{won}}<ref name=ITA>{{cite web|url=http://awardsbyindianshows.weebly.com/indian-telly-awards.html|title=Indian Telly Awards|publisher=weebly.com|accessdate=8 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150417052735/http://awardsbyindianshows.weebly.com/indian-telly-awards.html|archive-date=17 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015|url-status=dead}}</ref> |- | 2004 | Best On Screen Couple (along with Cezanne Khan) | Prerna Sharma | Kasautii Zindagii Kay | {{nom}} |- | 2005 | Best On Screen Couple (along with Cezanne Khan) | Prerna Bajaj | Kasautii Zindagii Kay | {{nom}} |- | 2006 | Best Actress in a Lead Role | Prerna Bajaj | Kasautii Zindagii Kay | {{nom}} |- | rowspan="2" |2007 | Best TV Personality | rowspan="2" |Prerna Bajaj | rowspan="2" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="2" {{nom}} |- | Best Actress in a Lead Role |- | rowspan="3" |2012 | Best TV Personality | rowspan="3" |Sweety Ahluwalia | rowspan="3" |Parvarrish – Kuchh Khattee Kuchh Meethi | rowspan="3" {{nom}} |- | Best Actress in a Lead Role (Jury) |- | Best Actress in a Lead Role (Popular) |- | rowspan="3" |2013 | Best TV Personality | rowspan="3" |Sweety Ahluwalia | rowspan="3" |Parvarrish – Kuchh Khattee Kuchh Meethi | rowspan="3" {{nom}} |- | Best Actress in a Lead Role (Jury) |- | Best Actress in a Lead Role (Popular) |} === ਸਟਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਵਾਰਡ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Category !Character !Show !Result |- | 2003 | Internationally Best Actress in a Lead Role - Fictional Series Drama | Prerna Basu | Kasautii Zindagii Kay | {{nom}} |} === ਅਪਸਰਾ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਵਾਰਡ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Category !Character !Show !Result |- | 2004 | Best TV Actress - Drama | Prerna Sharma | Kasautii Zindagii Kay | {{nom}} |- | 2013 | Best TV Actress - Drama | Sweety Ahluwalia | Parvarrish – Kuchh Khattee Kuchh Meethi | {{nom}} |} === ਕਲਾਕਾਰ ਅਵਾਰਡ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Category !Character !Show !Result |- | 2004 | Best TV Actress - Drama | Prerna Sharma | Kasautii Zindagii Kay | {{nom}} |- | 2013 | Best TV Actress - Drama | Sweety Ahluwalia | Parvarrish – Kuchh Khattee Kuchh Meethi | {{nom}} |} === ਸਿਨਸੁਈ ਅਵਾਰਡ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Category !Character !Show !Result |- | 2006 | Best Actress | Prerna Bajaj | Kasautii Zindagii Kay | {{nom}} |- | rowspan="8" |2015 | Best Comeback (Female) | Bindiya Rani | Begusarai | rowspan="3" {{won}}<ref name=STA>{{cite web|url=http://awardsbyindianshows.weebly.com/sinsui-television-awards.html|title=Sinsui Television Awards|publisher=weebly.com|accessdate=8 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518101817/http://awardsbyindianshows.weebly.com/sinsui-television-awards.html|archive-date=18 ਮਈ 2015|url-status=dead}}</ref> |- | Most Popular Actress (Decade) | rowspan="4" |Prerna Sharma/Basu/Bajaj | rowspan="4" |Kasautii Zindagii Kay |- | Most Popular Jodi of Decade (with Cezanne Khan) |- | Best Jodi of Decade (with Cezanne Khan) | rowspan="5" {{nom}} |- | Best Actress of Decade |- | Healthy and Fresh Skin | rowspan="2" |Bindiya Rani | rowspan="3" |Begusarai |- | Best Actress (Critics) |- | Best Personality |} === ਗਲੋਬਲ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੀ. ਵੀ. ਆਨਰਜ਼ === '''ਸ਼ੋਅ'''<br> {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !ਸਾਲ !ਸ਼੍ਰੇਣੀ !ਭੂਮਿਕਾ !<br> !Result |- | rowspan="2" |2008 | Global TV Honour for Best TV Actress - Fiction | rowspan="2" |Prerna Bajaj | rowspan="2" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="2" {{nom}} |- | Global TV Honour for Best TV Celebrity Jodi (along with Cezanne Khan) |- | 2012 | Global TV Honour for Best TV Actress - Fiction | Sweety Ahluwalia | Parvarrish – Kuchh Khattee Kuchh Meethi | {{nom}} |} === ਜੀ ਗੋਲਡ ਅਵਾਰਡ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !ਸਾਲ !ਸ਼੍ਰੇਣੀ !ਭੂਮਿਕਾ !ਸ਼ੋਅ !ਨਤੀਜਾ |- | 2007 | Best Actress in a Lead Role | Prerna Bajaj | Kasautii Zindagii Kay | {{nom}} |- | 2011 | Most Fit Actress | Herself | - | {{won}} |- | 2012 | Best Actress in a Lead Role | Sweety Ahluwalia | Parvarrish – Kuchh Khattee Kuchh Meethi | {{nom}} |} === ਗ੍ਰੇਵ ਇੰਡੀਅਨ ਟੀ.ਵੀ. ਅਵਾਰਡ === {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Year !Category !Character !Show !Result |- | rowspan="7" |2014 | Favourite Actress of Decade (Votice Choice) | Prerna Sharma/Basu/Bajaj | Kasautii Zindagii Kay | rowspan="2" {{won}}<ref name=GITA>{{cite web|url=http://awardsbyindianshows.weebly.com/garv-indian-tv-awards.html|title=Garv Indian TV Awards|publisher=weebly.com|accessdate=8 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528122528/https://awardsbyindianshows.weebly.com/garv-indian-tv-awards.html|archive-date=28 ਮਈ 2023|url-status=dead}}</ref> |- | Best Actress in a Lead Role (Critics) | Sweety Ahluwalia | Parvarrish – Kuchh Khattee Kuchh Meethi |- | Best TV Couple of Decade (along with Cezanne Khan) | rowspan="2" |Prerna Sharma/Basu/Bajaj | rowspan="2" |Kasautii Zindagii Kay | rowspan="5" {{nom}} |- | Best Actress of Decade (Critics) |- | Popular Actress | rowspan="3" |Sweety Ahluwalia | rowspan="3" |Parvarrish – Kuchh Khattee Kuchh Meethi |- | Favourite Actress (Votice Choice) |- | GR8! Performer of the Year |- | rowspan="3" |2015 | Fit Star | rowspan="2" |Herself | - | {{won}}<ref name="GITA"/> |- | Beauty of the Year | - | {{nom}} |- | Best Actress in Negative Role (Critics) | Maha Bhasm Pari | Baal Veer | {{won}}<ref name="GITA"/> |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੀ ਟੈਲੀਵਿਜਨ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਿੱਗ ਬੌਸ (ਹਿੰਦੀ ਟੀਵੀ ਲੜੀ) ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 39y8wz82r8v4hd8bqa5v1pmj8mx6hnb 0 104575 850253 483489 2026-10-17T09:30:40Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850253 wikitext text/x-wiki {{ਜਾਣਕਾਰੀਡੱਬਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ|title=[[ਜੈਸਲ ਮੇਰ]] ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ|image=|succession=[[ਮਾਰਵਾੜ]] ਦੀ ਰਾਣੀ|reign={{circa}} 1537 &ndash; 1562|consort=yes|spouse=[[ਮਾਲਦਿਓ ਰਾਠੋੜ]]|father=ਰਾਵਲ ਲੂਨਕਰਨ ਭੱਟੀ|death_date=10 ਨਵੰਬਰ 1562|death_place=ਕੇਲਵਾ, [[ਮੇਵਾੜ]], [[ਭਾਰਤ]]|religion=[[ਹਿੰਦੂ]]}} '''ਉਮਦ ਭੱਟੀਯਾਨੀ '''(d. 1562; ਹੋਰ ਨਾਂ ''ਉਮਾਦਿਓ, ਉਮਾ ਦੇਵੀ '') ਮਾਲਦਿਓ ਰਾਠੋੜ, ਮੇਵਾੜ ਦੇ ਰਾਠੋੜ ਸ਼ਾਸਕ (r. 1532 – 1562)ਵਜੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ।ਉਸਨੇ ਰੁਥੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤਾ — ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਤਣਾਅ-ਭਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਜਾਂ ਪੀੜਤ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref name="Hooja06">{{Cite book|title=A history of Rajasthan|last=Hooja|first=Rima|date=2006|publisher=Rupa & Co.|page=520|language=en}}</ref> == ਪਰਿਵਾਰ == ਉਮਦ, [[ਜੈਸਲ ਮੇਰ]] ਦੇ ਭੱਟੀ ਰਾਜਪੂਤ ਕਬੀਲੇ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਰਵਾਲ ਲੂਨਕਰਨ ਭੱਟੀ, ਜੈਸਲ ਮੇਰ ਦਾ ਰਾਜਾ (r. 1530 - 1551), ਦੀ ਧੀ ਸੀ।<ref name="Kothiyal">{{Cite book|title=Nomadic Narratives: A History of Mobility and Identity in the Great Indian Desert|last=Kothiyal|first=Tanuja|date=2016|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107080317|page=85, 87|language=en}}</ref> == ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ == * [[ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿੱਖਿਆ ਨਾਵਲ "ਰੁਠੀ ਰਾਣੀ" ਦੀ ਪਾਤਰ ਉਮਦ ਹੈ। * ਮ੍ਰੀਨਲ ਦੇਸ਼ਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਸੋਨੀ ਟੀਵੀ ਦੇ "ਭਾਰਤ ਕਾ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ- ਮਹਾਰਾਣਾ ਪ੍ਰਤਾਪ" ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/mreenal-deshraj-to-be-a-part-of-maharana-pratap/|title=Mreenal Deshraj to be a part of Maharana Pratap?|last=Chopra|first=Rukmini|date=June 22, 2014|access-date=9 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809130645/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/mreenal-deshraj-to-be-a-part-of-maharana-pratap/|archive-date=9 ਅਗਸਤ 2017|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:16ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਰਾਇਲਟੀ]] hpiq1elvf4be0gfsbwv8m5idt0cim35 0 104867 850237 760802 2026-10-17T03:34:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850237 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ|image=Arjun Rampal 12.jpg|caption=2012 ਵਿੱਚ ਰਾਮਪਾਲ|birth_date=26 ਨਵੰਬਰ 1972 (45 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ)|birth_place=ਜਬਲਪੁਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਭਾਰਤ|residence=ਮੁੰਬਈ, ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ, ਭਾਰਤ|education= ਕੋਡਾਈਕਨਾਲ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ |occupation=ਫੈਸ਼ਨ ਮਾਡਲ, ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿਅਕਤੀਗਤ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ|years active=1997-ਮੌਜੂਦ|years_active=1997-present|spouse= ਮਹਿਰ ਜੈਸਿਆ (ਮੀ 1998) |children=2 |awards=* * '''ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ<br /> 2009 ਰੌਕ ਆਨ !!''' * '''ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ<br /> 2010 ਰੌਕ ਆਨ !!''' }} '''ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ''' (ਜਨਮ 26 ਨਵੰਬਰ 1972) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਾ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ, ਮਾਡਲ, ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਰਾਇ ਨਾਲ "ਪ੍ਰੇਮ ਇਸ਼ਕ ਔਰ ਮੋਹੱਬਤ" (2001) ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਫਲਾਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਖੱਟੀ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤੇ।  ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਦੀਵਾਨਾਪਨ (2001), ਦਿਲ ਹੈ ਤੁਮਹਾਰਾ (2002), ਦਿਲ ਕਾ ਰਿਸ਼ਤਾ (2003), ਵਾਧਾ (2005) ਅਤੇ ਆਈ ਸੀ ਯੂ (2006) ਸਮੇਤ ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਕਾਰਨ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅਦਾਕਾਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ ਡੌਨ (2006) ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖੇਂ (2002), ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਓਮ (2007), ਰਾਕ ਆਨ !! (2008), ਹਾਊਸਫੁਅਲ (2010) ਅਤੇ ਰਾਏ ਓਨ (2011)। ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਐਕਸ਼ਨ ਫਿਲਮਾਂ ਅਸੰਭਵ (2004) ਅਤੇ ਡੀ-ਡੇ, ਥ੍ਰਿਲਰ ਯਕੇਨ (2005) ਅਤੇ ਰਾਏ (2015), ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਚਕ੍ਰਵਯੂਹ (2012), ਅਪਰਾਧ ਡਰਾਮਾ ਇੰਕਾਰ (2013) ਅਤੇ ਬਾਇਓਪਿਕ ਡੈਡੀ (ਸ਼ੂਟਿੰਗ) ਸਮੇਤ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਡ ਰੋਲ ਬਣਾਏ ਹਨ।2017), ਆਪਣੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਫਲੌਕ ਕੀਤਾ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਲੋਚਕਾਂ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਡਰਾਫਟ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਦਿੱੜਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰਾਮਪਾਲ ਇੱਕ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਬਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ (2006) ਉਸ ਦੇ ਚੈਸਿੰਗ ਗਨੇਸ਼ਾ ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਾਇਪਿਕ ਡੈਡੀ (2017) ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਵੀ ਲਿਖਿਆ। ਰਾਮਪਾਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਰੋਕ ਆਨ 'ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਸਰਬੋਤਮ ਸਹਾਇਕ ਅਦਾਕਾਰ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਅਵਾਰਡ ਸਮੇਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲੇ ਹਨ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਰਾਮਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਨਵੰਬਰ 1972 ਨੂੰ [[ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]], ਭਾਰਤ ਦੇ ਜਬਲਪੁਰ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਫੌਜੀ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਨੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਗੁਰਦੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਤੋਪਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਗਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.mid-day.com/articles/arjun-rampals-keen-to-make-film-on-his-maternal-grandpas-life/47156|title=Arjun Rampal's keen to make film on his maternal grandpa's life|date=2 June 2009|work=Mid Day}}</ref> ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਬਲੀ ਹਿੰਦੂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਸਿੱਖ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਵਾਂ ਡੱਚ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.bollynewz.com/gossip/grandson-of-guns-arjun-rampal/|title=Grandson of Guns – Arjun Rampal|date=31 May 2010|work=BollyNews|access-date=28 ਮਾਰਚ 2018|archive-date=25 ਮਾਰਚ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325010401/http://www.bollynewz.com/gossip/grandson-of-guns-arjun-rampal/|dead-url=yes}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਪੈਟ੍ਰਿਕ ਸਕੂਲ (ਦੇਵਲਾਲੀ, ਨਾਸਿਕ) ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕਾਡੇਕਾਨਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਹਿੰਦੂ ਕਾਲਜ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਆਨਰਜ਼ ਨਾਲ ਅਰਥ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੁਪਰਮੋਡਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ 1998 ਵਿੱਚ ਮਹਿਰ ਜੀਸੀਆ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋ ਲੜਕੀਆਂ ਹਨ, ਮਹਾਂਕਾ (2002 ਵਿੱਚ ਜਨਮ) ਅਤੇ ਮਾਇਰਾ (ਜਨਮ 2005)। == ਅਭਿਆਸ ਕੈਰੀਅਰ == ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਰਾਜੀਵ ਰਾਏ ਦੇ ਪਿਆਰ ਇਸ਼ਕ ਔਰ ਮੋਹੱਬਤ (2001) ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਲ ਸ਼ੈੱਟੀ, ਆਫਤਾਬ ਸ਼ਿਵਦਾਸਾਨੀ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀ ਰੈਡੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਭਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਬੇਹਤਰੀਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਧਿਆਨ ਖਿਚਿਆ। ਉਸਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਈਐੱਮ ਐੱਮ ਦੇ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਪ੍ਰੇਮ ਇਸ਼ਕ ਔਰ ਮੋਹੱਬਤ" ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼ੋਅਕੇਜ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਸ਼ੁਰੂਆਤ! " ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪਾਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਅਭਿਨੈ ਲਈ ਫਿਲਮਫੇਅਰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਟਾਰ ਸਕ੍ਰੀਨ ਅਤੇ ਆਈਫਾ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮਰਦ ਦੁਆਬ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਬਦਲੇ। <ref>{{Cite web|url=http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/447/2/pyaar-ishq-aur-mohabbat-movie-review|title=Pyaar Ishq Aur Mohabbat Review|last=Ajay Bhashyam|publisher=Full Hyderabad.com|access-date=2012-03-04|archive-date=2012-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20120212135146/http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/447/2/pyaar-ishq-aur-mohabbat-movie-review|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ww.smashits.com/film-review-of-pyaar-ishq-aur-mohabbat/movie-review-1278.html|title=Three Boys, One Girl, And Some Heart Surgery|last=Pankaj Shukla|publisher=SmasHits.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121027231434/http://ww.smashits.com/film-review-of-pyaar-ishq-aur-mohabbat/movie-review-1278.html|archive-date=27 October 2012|dead-url=yes|access-date=2012-07-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/201611|title=Pyaar Ishq Aur Mohabbat Review|last=Taran Adarsh|date=2 August 2001|publisher=Bollywood Hungama|access-date=2012-07-11}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਆਸ਼ੂ ਤ੍ਰਿਖਾ ਦੀ ਦੀਵਾਨਪਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪਾਲ ਦੀਆ ਮਿਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਪੇਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਫਲਾਪ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.planetbollywood.com/Film/Deewaanapan/index.html|title=Deewaanapan Review|last=Narbir Gosal|publisher=Planet Bollywood|archive-url=https://web.archive.org/web/20120427060124/http://www.planetbollywood.com/Film/Deewaanapan/index.html|archive-date=27 April 2012|dead-url=yes|access-date=2012-07-04}}</ref> ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਫਿਲਮ ਆਪਣੇ ਵਿਆਪਕ ਕੱਦਰਾਂ 'ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ ਉਭਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਰਿਆ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਚੱਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ।"<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/201698|title=Deewaanapan Review|last=Taran Adarsh|date=16 November 2001|publisher=Bollywood Hungama|access-date=2012-07-11}}</ref> ਰੇਡੀਫ ਦੇ ਆਸ਼ੀਸ਼ ਗੁਗੋਤਰਾ ਨੇ ਰਾਮਪਾਲ 'ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ: "ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਜੋ ਕਿ ਨਾਇਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਡਲ। ਸਾਲ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਸੀ ਅਸ਼ੋਕ ਮਹਿਤਾ ਦੇ ਮੋਕਸ਼ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਲਾਸ ਇਸ਼ਕ ਔਰ ਮੋਹਭੱਠ ਮੋਮਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪਾਲ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਮਨੀਸ਼ਾ ਕੋਇਰਾਲਾ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਰਾਮਪਾਲ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਤੀਜੀ ਫਲਾਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, "ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੇਂਜ ਨਾਲ ਅਭਿਨੇਤਾ ਹੈ।" ਰੇਡਿਫ ਦੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਭੱਟਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਫਿਲਮ ਨੂੰ "ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਲਈ 70 ਐਮਐਮ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ" ਸਮਝਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2001/nov/30mok.htm|title=Arjun's 70 mm portfolio!|last=Priyanka Bhattacharya|date=30 November 2001|publisher=[[Rediff]]|access-date=2012-11-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/508080|title=Moksha: Salvation Review|last=Taran Adarsh|date=28 November 2001|publisher=Bollywood Hungama|access-date=2012-07-11}}</ref> ਰਾਮਪਾਲ ਦੀ 2002 ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿਪੂਰ ਅੱਲੁਲਲਾਲ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਆਇਨਖ਼ਾਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ, ਸੁਸ਼ਮਿਤਾ ਸੇਨ, ਪਰੇਸ਼ ਰਾਵਲ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਪੰਚੋਲੀ ਜਿਹੇ ਸਟਾਰ ਦੇ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸਨ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਔਸਤ ਤੋਂ ਉਪਰ ਹੈ ਅਤੇ 2002 ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਵਾਲੀ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਰਿਲੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁੰਦਨ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਦਿਲ ਹੈ ਤਮਾਂਹ, ਰੇਖਾ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਜ਼ਿੰਟਾ, ਮਹਿਮਾ ਚੌਧਰੀ ਅਤੇ ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਈ ਸੀ. ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਫਲਾਪ ਸੀ। 2003 ਵਿਚ, ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਨਰੇਸ਼ ਮਲਹੋਤਰਾ ਦੇ ਦਿਲ ਕ ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਰਾਏ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ. ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਰੇਡਿਫ ਦੇ ਰੰਜੇਤਾ ਕੁਲਕਰਨੀ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਆਪਣੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਮੂਰਤ ਨੂੰ ਤੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ। ਉਹ ਯਕੀਨਨ ਪ੍ਰੇਮ ਇਸ਼ਕ ਔਰ ਮੋਹਬੱਠੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।" ਇਹ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਸਾਲ ਦੀ ਤੀਹਵੀਂ ਫਿਲਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਮਪਾਲ ਦੀ ਅਗਲੀ ਭੂਮਿਕਾ ਖਾਲਿਦ ਮੁਹੰਮਦ ਦੀ ਤਹਿਸੇਬੇ ਵਿੱਚ ਉਰਮਿਲਾ ਮਾਤੋਂਦਕਰ ਦੇ ਉਲਟ ਸੀ। ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਡਰਾਫਟ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਤਰਨ ਆਦਰਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ: "ਉਸ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਐਂਟਰਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚਮਕ ਪਾਈ ਹੈ।"<ref>{{Cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/54593|title=Tehzeeb Review|last=Taran Adarsh|date=5 December 2003|publisher=Bollywood Hungama|access-date=2012-07-11}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://ww.smashits.com/rajiv-s-first-non-multi-starrer-is-a-non-starter/movie-review-3731.html|title=Rajiv's First Non-Multi Starrer Is A Non-Starrer|last=Pankaj Shukla|publisher=SmasHits.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121027231428/http://ww.smashits.com/rajiv-s-first-non-multi-starrer-is-a-non-starter/movie-review-3731.html|archive-date=27 October 2012|dead-url=yes|access-date=2012-03-04}}</ref> 2004 ਵਿਚ, ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਕਸ਼ਨ ਥ੍ਰਿਲਰ ਅਸੰਭਵ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਰਾਜੀਵ ਰਾਏ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਪ੍ਰਿਅੰਕਾ ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਕਮਾਂਡੋ ਕੈਪਟਨ ਆਦਿਤ ਆਰੀਆ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਫ਼ਿਲਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 23 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ, ਅਸਮਭਾ ਦਾ ਸਾਲ ਦਾ ਰਾਮਪਾਲ ਦੀ ਇਕੋ ਰਿਹਾਈ ਸੀ। ਬੈਨਰਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਹਿਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਵਧੀਆ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਐਕਸ਼ਨ ਨਾਇਕ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਕੂਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।"<ref>{{Cite web|url=http://www.planetbollywood.com/Film/Asambhav/|title=Asambhav Review|last=Shahid Khan|publisher=Planet Bollywood|archive-url=https://web.archive.org/web/20120428200201/http://planetbollywood.com/Film/Asambhav/|archive-date=28 April 2012|dead-url=yes|access-date=2012-07-04}}</ref> === 2011-ਮੌਜੂਦਾ: ਰਾ ਵਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ === [[ਤਸਵੀਰ:Arjun_Rampal,_Madhur_Bhandarkar,_Kareena_Kapoor_at_the_First_look_launch_of_'Heroine'_03.jpg|left|thumb|250x250px|2012 ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਮਪਾਲ (ਸੱਜੇ)<br /> ]] 2011 ਵਿਚ, ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਅਨੁਭਵ ਸਿਨਹਾ ਦੀ ਸਾਇੰਸ ਫ਼ਿਕਸ ਫਿਲਮ 'ਰਾ.ਓਨ' ਵਿੱਚ ਨਾਮਵਰ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫ਼ਿਲਮ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਫਲ ਫਿਲਮ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਤ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਰਾਮਪਾਲ ਦੀ ਨਵੀਂ ਗੰਜਾ ਦਿੱਖ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ "ਰਾ ਵਨ" ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਜੋ ਕਿ "ਜੀ. ਓਨ" ਦੇ ਨਾਵਲ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਾਬਤ ਹੋਏ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਖਲਨਾਇਕ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਮਾਰਟਿਨ ਡ'ਸੂਜ਼ਾ ਨੇ ਰਾਮਪਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦੇ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਜੋ ਕਿ ਦੂਜੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਇਹ ਕੇਵਲ ਅੰਤਰਾਲ ਦੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਪਲਾਟ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਟਿੰਗ ਹਾਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਪਿਕਸਲਿਡ ਚਿੱਤਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਡ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਅਰਜੁਨ ਸਕਰੀਨ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।" Rediff.com ਦੇ ਆਰਥਰ ਜੈਸ ਪਾਈਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਅਨੁਭਵ ਸਿਨਹਾ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੋਰਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਜਿਨਸੀ ਚੁਟਕਲੇ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸਿਤ ਫਿਲਮ ਵਿਚੋਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਿਅਕਤੀ ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਹੈ। ਖਲਨਾਇਕ " ਰਾਜਾ ਸੇਨ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: "ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਹਰ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬਜਟ ਭਾਰਤੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੱਲ ਹੈ।" ਅਸੀਮ ਛਾਬੜਾ ਨੇ ਰਾਮਪਾਲ ਨੂੰ ਫਿਲਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਤ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/why-ra/20111026.htm|title=Why ''Ra.One'' disappoints|last=Aseem Chhabra|date=26 October 2011|publisher=[[Rediff]]|access-date=2012-11-25}}</ref> 2012 ਵਿੱਚ ਰਾਮਪਾਲ ਦੀ ਤਿੰਨ ਫਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ: ਮਧੁਰ ਭੰਡਾਰਕਰ ਦੀ ਹੀਰੋਇਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਝਾਚ ਦੇ ਚੱਕਰਵਿਊ ਅਤੇ ਕਾਮੇਡੀ ਫ਼ਿਲਮ ਅਜਬ ਗਜ਼ਾਬ ਪ੍ਰੇਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨੇ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਅਸਫਲ ਰਹਿਣ ਦੇ ਨਾਲ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਹੀਰੋਇਨ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰੀ ਅਰੀਆ ਖੰਨਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਇਹ ਫਿਲਮ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ 'ਤੇ ਸਫ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ 225 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (US $ 3.4 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਆਮਦਨ ਹੋਈ। ਇਹ ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="Rohit Vats">{{Cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/chakravyuh-review-not-everything-is-decided-by-the-stock-exchange/302481-47-77.html|title='Chakravyuh' Review: Not everything is decided by the stock exchange|last=Rohit Vats|date=27 October 2012|website=[[Mid Day]]|publisher=[[CNN-IBN]]|access-date=2012-11-25|archive-date=2012-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20121029215600/http://ibnlive.in.com/news/chakravyuh-review-not-everything-is-decided-by-the-stock-exchange/302481-47-77.html|dead-url=yes}}</ref> ਚਕਰਵਿਯੂ ਵਿੱਚ ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਅਭੈ ਦਿਓਲ, ਏਸ਼ਾ ਗੁਪਤਾ, ਮਨੋਜ ਬਾਜਪੇਈ, ਓਮ ਪੁਰੀ ਅਤੇ ਅੰਜਲੀ ਪਾਟਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਦਾਕਾਰ ਐਸਪੀ ਆਦਿਲ ਖ਼ਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਪਹਿਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਨੇ 158.8 ਮਿਲੀਅਨ (US $ 2.4 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਪੁਲਿਸ ਅਫਸਰ ਵਜੋਂ ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਲਈ ਕਮਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਸੀਐਨਐਨ-ਆਈਬੀਐਨ ਦੇ ਰੋਹਿਤ ਵੈਟਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਅਰਜੁਨ ਰਾਮਪਾਲ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਡਾਇਲਾਗ ਡਿਲਿਵਰੀ ਆਪਣੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ਅਭੈ ਦਿਓਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦੋਹਰੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੌੜ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।"<ref name="Rohit Vats"/> <ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Ajab-Gazabb-Love/movie-review/16967333.cms|title=Ajab Gazabb Love movie review|last=Madhureeta Mukherjee|date=26 October 2012|website=[[Times of India]]|publisher=Bollywood Hungama|access-date=2012-11-25}}</ref> ਸਾਲ ਦੀ ਆਖਰੀ ਰੀਲਿਜ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਝਾ ਦੀ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ (2013) ਸੀ. ਰਾਮਪਾਲ ਨੂੰ ਅਮਿਤਾਭ ਬੱਚਨ, ਅਜੈ ਦੇਵਗਨ, ਕਰੀਨਾ ਕਪੂਰ, ਮਨੋਜ ਬਾਜਪੇਈ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਰਾਓ ਜਿਹੇ ਗਾਇਕ ਦੇ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸਮਾਜਿਕ ਕਾਰਕੁਨ ਅਰਜੁਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਬਕਾ ਕਾਲਜ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Big-B-Ajay-Arjun-Kareena-Manoj-in-Satyagraha/Article1-927544.aspx|title=Big B Ajay Arjun Kareena Manoj in Satyagraha|date=September 10, 2012|website=[[Hindustan Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130303103645/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Big-B-Ajay-Arjun-Kareena-Manoj-in-Satyagraha/Article1-927544.aspx|archive-date=2013-03-03|dead-url=yes|access-date=2013-09-11}}</ref> == ਗੈਰ ਫਿਲਮੀ ਕੰਮ == === ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ === 2008 'ਚ, ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਡਾਂਸ ਰਿਲੀਜ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ਨੱਚ ਬਲੀਏ' ਤੇ ਸਟਾਰ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਚੌਥੀ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜੱਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਦੂਜਾ ਦੋ ਜੱਜ ਕੋਰੀਓਗ੍ਰਾਫਰ ਫਰਾਹ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਫਿਲਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਕਰਿਸਮਾ ਕਪੂਰ ਸਨ। 2010 ਵਿਚ, ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਪ੍ਰਿਟੀ ਜਿੰਟਾ ਨਾਲ 5 ਵੇਂ ਅਪਸਾਰਾ ਐਵਾਰਡ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਨਵੰਬਰ 2011 ਵਿਚ, ਰਾਮਪਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂਅ 'ਸਟਾਰ ਵਰਲਡ ਇੰਡੀਆ' 'ਤੇ ਲਵ 2 ਹਟ ਯੂ' ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ੋਅ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਰਾਮਪਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ ਜੋ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਐਪੀਸੋਡ 20 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਐਪੀਸੋਡ 15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=http://www.indya.com/news/newsDetails.aspx?xfile=2011%2FNovember%2FNews_20111110_16|title=Arjun's Love 2 Hate U|publisher=Indya.com|access-date=2012-11-26|archive-date=2013-01-26|archive-url=https://archive.today/20130126073450/http://www.indya.com/news/newsDetails.aspx?xfile=2011/November/News_20111110_16|dead-url=yes}}</ref><ref name="LOVE 2 HATE U">{{Cite web|url=http://www.starworld.in/Love2hateu|title=Love 2 Hate U|publisher=[[STAR World]]|access-date=2012-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120904094116/http://www.starworld.in/Love2hateu/|archive-date=2012-09-04|url-status=dead}}</ref> == ਫਿਲਮੋਗ੍ਰਾਫੀ, ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist|30em}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1972]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ]] ok5caqrayn9ug70loznfb70dnn1k7k1 0 107971 850227 814148 2026-10-17T00:22:22Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850227 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Halo_in_the_Himalayas.jpg|thumb|ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਬੇਸ ਕੈੰਪ, [[ਅੰਨਪੂਰਨਾ]], [[ਨੇਪਾਲ]] ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਇੱਕ 22° ਹਾਲੋ]] [[ਤਸਵੀਰ:Solar_halos,_Salem,_MA,_Oct_27,_2012.JPG|right|thumb|ਸਿਖਰ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਤੱਕ:<br />ਇੱਕ ਸਰ੍ਕ੍ਮਜ਼ੈਨੀਥਲ ਆਰਕ, ਸੂਪ੍ਰਾਲੇਟ੍ਰਲ ਆਰਕ, ਪੈਰੀ ਚਾਪ, ਅਪਰ ਟੇੰਜੈਸ਼ਿਲ ਆਰਕ ਅਤੇ 22° ਹਾਲੋ]] '''ਹਾਲੋ''' ([[ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਯੂਨਾਨੀ]] ἅλως{{lang|grc|ἅλως}}, ''halōs''<ref>{{OEtymD|halo}} {{LSJ|a(/lws|ἅλως|ref}}.</ref>) [[ਪ੍ਰਕਾਸ਼|ਰੌਸ਼ਨੀ]] ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਆਪਟੀਕਲ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਮੂਹ ਲਈ ਨਾਮ ਹੈ। ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਬਰਫ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਜਦੋਂ ਧੁੱਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਆਪਟੀਕਲ ਚਮਤਕਾਰ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲੋ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀਨ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਛੱਲੇ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਧੱਬੇ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ [[ਸੂਰਜ]] ਜਾਂ [[ਚੰਦਰਮਾ|ਚੰਨ]] ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਹਾਲੋ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ '''ਗੋਲਾਕਾਰ ਹਾਲੋ''' (ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ 22 ° ਹਾਲੋ), ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਥੰਮ੍ਹ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੁੱਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਹੋਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਕਾਫ਼ੀ ਆਮ ਹਨ ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ (ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ) ਬਹੁਤ ਦੁਰਲਭ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਅਰਿਸਟੋਟਲ ਨੇ ਹਾਲੋ ਅਤੇ ਪੇਰੈਲਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਯੂਰੋਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵਰਣਨ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ ਸ਼ਾਈਨਰ (ਲਗਭਗ 1630), ਡੇਨੀਜਗ ਵਿੱਚ ਹੈਵੇਲੀਅਸ (1661) ਅਤੇ ਸੇੰਟ ਪੀਟਰਸਬਰਗ (ਸੀ। 1794) ਵਿੱਚ ਟੋਬਿਆਸ ਲੋਵਟਿਜ਼ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਚੀਨੀ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਹਿਲਾ ਸੰਦਰਭ 637 ਵਿੱਚ "ਚੀਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਕ ਇਤਿਹਾਸ" (ਚਿਨ ਸ਼ੂ) ਦਾ ਇੱਕ ਭਾਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "ਟੇਨ ਹਾਲੋਜ਼" ਤੇ, 26 ਸੋਲਰ ਹਾਲੋ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਸ਼ਬਦ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ <ref>Ho Ping-Yu, [//en.wikipedia.org/wiki/Joseph_Needham Joseph Needham] ''Ancient Chinese Observations of Solar Haloes and Parhelia'' [//en.wikipedia.org/wiki/Weather_(journal) Weather] April 1959 (vol14, issue 4) p124-134</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Artificial_CZA.png|thumb|ਐਨਾਲੋਗਸ ਰਿਫਰੈਕਸ਼ਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ]] === ਮਕੈਨੀਕਲ ਤਰੀਕੇ === ==== ਸਿੰਗਲ ਐਕਸਿਸ ==== ਹਾਲੋ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ 'ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਨੂੰ 1847 ਵਿੱਚ ਆਗਸਤੀ ਬ੍ਰਾਵੇਸ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। <ref>M. Élie de Beaumont, Memoir of Auguste Bravais (Smithsonian Institution, Washington, 1869)</ref><ref name="Bravais">"Mémoire sur les halos et les phénomènes optiques qui les accompagnent", 1847, J. de l'École Royale Polytechnique 31(18), p.1-270, §XXIV – Reproduction artificielle des phénomènes optiques dus à des prismes à axe vertical, Figures: PL I: Fig. 48, PL II: Fig: 49-54.</ref> ਬ੍ਰਾਵੇਸ ਨੇ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਨਾਪ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਵਰਤਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਵਰਟੀਕਲ ਧੁਰੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁਮਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਚਿੱਟੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਸਨੇ ਇੱਕ ਨਕਲੀ ਪਰੈਲਿਕ ਚੱਕਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪੇਰੈਲਿਆ ਬਣਾਏ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਏ। ਵੇਗੇਨਰ ਨੇ ਨਕਲੀ ਸਬ-ਪੈਰੇਲੀਆ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਹੈਕਸਾਗੋਨਲ ਘੁੰਮਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ।<ref>“Die Nebensonnen unter dem Horizont,” Meteorol. Z. 34–52(8/ 9), 295–298, A. Wegner, 1917.</ref> ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਏ ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਪੈਰੇਲੀਆ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹੈਕ੍ਸਾਗੋਨਲ ਬੀਕੇ7 ਗਲਾਸ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>Homogenizing Light rods / Light pipes [http://www.edmundoptics.com/optics/prisms/light-pipes-homogenizing-rods/ link] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180627144356/https://www.edmundoptics.com/optics/prisms/light-pipes-homogenizing-rods/ |date=2018-06-27 }}</ref><ref>"Intensity distribution of the parhelic circle and embedded parhelia at zero solar elevation: theory and experiments", Applied Optics (Appl. Opt.), Vol. 54, Issue 22, 6608-6615, S. Borchardt and M. Selmke, 2015. [https://www.osapublishing.org/ao/abstract.cfm?uri=ao-54-22-6608 link]</ref> ਅਜਿਹੇ ਸਧਾਰਨ ਪ੍ਰਯੋਗ ਵਿਦਿਅਕ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।<ref name="Selmke2015">"Artificial Halos", American Journal of Physics (Am. J. Phys.), Vol. 83(9), 751-760, M. Selmke, 2015. [http://scitation.aip.org/content/aapt/journal/ajp/83/9/10.1119/1.4923458 link]</ref>  ਬ੍ਰਾਵੇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਤਾਲਵੀ ਵਿਗਿਆਨੀ ਐਫ। ਵੈਨਤੁਰੀ ਨੇ ਉਲਟੀ ਆਰਕ ਵਰਗਾ ਹਾਲੋ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤਿੱਖੇ ਪ੍ਰਿਜਮ ਨਾਲ ਤਜਰਬਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਪਾਣੀ ਦੀ-ਭਰੇ ਪ੍ਰਿਜ਼ਮ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ।<ref>F. Venturi, "Commentarii sopra ottica", p. 219, Tav VIII, Fig 17, arc: PGQ, Fig 27, p. 213.</ref><ref>"Physikalisches Wörterbuch", neu bearbeitet von Brandes. Gmelin. Horner. Muncke. Pfaff, p. 494, [https://books.google.de/books?id=euIPAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=bibliogroup:%22Physikalisches+Wörterbuch,+neu+bearbeitet+von+Brandes.+Gmelin.+Horner.+Muncke.+Pfaff%22&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwjE4uf_rIDOAhVClxoKHTHSAjwQ6AEIMDAD#v=onepage&q&f=false]</ref> ਪਰ, ਇਸ ਵਿਆਖਿਆ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਵੇਸ ਦੁਆਰਾ ਸੀਜ਼ੀਏ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। [[ਤਸਵੀਰ:Artificial_Halo_projected_on_a_spherical_screen.jpg|thumb|ਗੋਲਾਕਾਰ ਸਕਰੀਨ ਤੇ ਦਰਸ਼ਾਇਆ ਨਕਲੀ ਹਾਲੋ। ਦਿਖਦੇ ਹਨ: ਪਰੈਲਿਕ ਚੱਕਰ, ਹਿਲੀਏਕ ਆਰਕ, ਪੈਰੀ ਆਰਕ, ਸਬ- ਪੈਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਟੇਂਜੇਂਸ਼ਿਅਲ ਆਰਕ]] ਮਕੈਨੀਕਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਿਹੜੇ ਹਾਲੋ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਕਲੀ ਬਰਫ਼ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਤਰੰਗੀ ਪੀਂਘ ਤੋਂ ਉਲਟੇ ਆਰਕ।<ref>Homepage: Arbeitskreis Meteore e.V. [http://www.meteoros.de/akm/halotreffen/2015/ link]</ref> ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਨਰੇਟ ਕੀਤੇ ਹਲਸ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਕੋਣੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਜਿਵੇਂ ਕਿ NaF ਦਾ ਵੀ ਰਿਫ਼ਰੈਕਟਿਵ ਇੰਡੈਕ੍ਸ ਬਰਫ਼ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।<ref>"An Analog Light Scattering Experiment of Hexagonal Icelike Particles. Part II: Experimental and Theoretical Results", JOURNAL OF THE ATMOSPHERIC SCIENCES, Vol. 56, B. Barkey, K.N. Liou, Y. Takano, W. Gellerman, P. Sokolkly, 1999.</ref> ==== ਦੋ ਐਕਸਿਸ ==== ਨਕਲੀ ਹਾਲੋ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਟੇੰਜੇਂਸ਼ਿਲ ਆਰਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਹੈਕ੍ਸਾਗੋਨਲ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨੂੰ ਦੋ ਏਕਸਿਸ ਤੇ ਘੁਮਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਵਿਟਜ਼ ਆਰਕ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿੰਗਲ ਪ੍ਲੇਟ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੋ ਏਕਸਿਸ ਘੁਮਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹਾਲੋ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਅਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ 2003 ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ;<ref>“Halo and mirage demonstrations in atmospheric optics,” Appl. Opt. 42(3), 394-398, M. Vollmer and R. Greenler, 2003. [https://www.osapublishing.org/ao/abstract.cfm?uri=ao-42-3-394 link]</ref> ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref name="SelmkeSelmke2016">"Complex artificial halos for the classroom", American Journal of Physics (Am. J. Phys.), Vol. 84(7), 561-564, M. Selmke and S. Selmke, 2016. [http://scitation.aip.org/content/aapt/journal/ajp/84/7/10.1119/1.4953342 link]</ref><ref name="Großmann2015">“Artificially generated halos: rotating sample crystals around various axes”, Applied Optics Vol. 54, Issue 4, pp. B97-B106, Michael Großmann, Klaus-Peter Möllmann, and Michael Vollmer, 2015. [https://www.osapublishing.org/ao/abstract.cfm?uri=ao-54-4-B97 link]</ref> ਅਜਿਹੀ ਮਸ਼ੀਨ ਬਣਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਗੋਲਾਕਾਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਸ਼ਨ ਸਕਰੀਨ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਅਸਮਾਨ ਬਦਲ ਅਸੂਲ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰੱਖਣਾ,<ref>"Sky Transform" on atoptics.co.uk: [http://www.atoptics.co.uk/fz983.htm link] {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਹ ਕਰੀਬ ਸੰਪੂਰਣ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ। <span class="cx-segment" data-segmentid="116">ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣੇ ਕਈ ਚਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਏ ਦੇ ਉੱਪਰ ਰੱਖ ਕੇ ਇੱਕ ਹਾਲੋ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਹਾਲੋ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਲੋਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਅਸਲੀ ਹਾਲੋ ਨਾਲ ਰਲਦਾ ਮਿਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ</span><span class="cx-segment" data-segmentid="117">।</span><ref name="BoredPanda">Article with images on BoredPanda: [http://www.boredpanda.com/we-recreate-beautiful-atmospheric-ice-halos-using-spinning-glass-crystals/ Spherical projection screen for artificial halos]</ref> ==== ਤਿੰਨ ਐਕਸਿਸ ==== ਤਜਰਬੇ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਚੱਕਰ ਹਾਲੋ ਬਣਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਮੀਕਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ੍ਟਲ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਭਵ 3 ਡੀ ਅਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਪਹਿਲਾ ਨਯੁਮੈਟਿਕਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਧੱਕੇ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਅਰਡੂਨੋ-ਅਧਾਰਤ ਬੇਤਰਤੀਬ ਵਾਕ ਮਸ਼ੀਨ ਜੋ ਇੱਕ ਤਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਤਲੇ-ਘੜੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। [[ਤਸਵੀਰ:Halo_Abuja.jpg|thumb|ਆਬੁਜਾ ਨਾਈਜੀਰੀਆ ਵਿੱਚ 24 ਫਰਵਰੀ, 2018' ਨੂੰ 11:36 AM ਤੇ ਦਿਸਿਆ ਹਾਲੋ]] == ਗੈਲਰੀ == <gallery mode="packed"> ਤਸਵੀਰ:HaloSolar.jpg|360 ਡਿਗਰੀ ਸੋਲਰ ਹਾਲੋ, ਮੈਡਰਿਡ 25-3-2017 ਤਸਵੀਰ:Halo Solar 25-3-2017.jpg|ਸੋਲਰ ਹਾਲੋ, ਮੈਡਰਿਡ 25-3-2017, ਵੇਰਵੇ ਤਸਵੀਰ:Halo en Punta Alta.jpg|ਪੂੰਟਾ ਅਲਟਾ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਵਿਖੇ ਜਨਵਰੀ 28, 2013 ਨੂੰ 11:58 am ਤੇ ਦਿਸਿਆ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਰਕਮਸਕ੍ਰਾਇਬਡ ਹਾਲੋ ਤਸਵੀਰ:Halointhesky.jpg|ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਸਰਕਮਸਕ੍ਰਾਇਬਡ ਹਾਲੋ (ਬਾਹਰੀ ਛੱਲਾ, ਹੇਠਲੇ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਉਤਲੇ ਖੱਬੇ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਅਧੂਰਾ ਦਿਸਦਾ) ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ 22° ਹਾਲੋ (ਅੰਦਰੂਨੀ ਛੱਲਾ) ਤਸਵੀਰ:Doppelsonne Halo Echzell Hessen 12-08-2012.jpg|ਸੂਰਜ ਡੌਗ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਥੰਮ, ਹੇੱਸੇ, ਅਗਸਤ 12, 2012. ਤਸਵੀਰ:22° halo (Solar).jpg|ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ 22° ਹਾਲੋ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਪਛਮੀ ਬੰਗਾਲ, ਭਾਰਤ, ਅਪ੍ਰੈਲ 30, 2016, 12:00 pm </gallery> == ਹਵਾਲੇ == {{reflist|30em}} j6d957qgztnqmix9w5m3mhzzklxuofj 0 119288 850230 738560 2026-10-17T01:23:46Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850230 wikitext text/x-wiki {{Infobox tournament cricket|name=2019–21 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ|image=|fromdate=1 ਅਗਸਤ 2019|todate=14 ਜੂਨ 2021|administrator=[[ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੌਂਸਲ]]|cricket format=[[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ]]|tournament format=ਲੀਗ ਅਤੇ ਫਾਈਨਲ|champions=|count=|participants=9|matches=72|player of the series=|most runs=|most wickets=|website=|next_year=2021–23|next_tournament=}} '''2019–21 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ''' [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ]] ਦੀ ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਗ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/21006055/test-odi-leagues-approved-icc-board|title=Test, ODI leagues approved by ICC Board|work=ESPNcricinfo|access-date=13 October 2017}}</ref> ਇਹ 1 ਅਗਸਤ 2019 ਤੋਂ [[2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ]] ਦੇ [[2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ|ਪਹਿਲੇ ਟੈਸਟ]] ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ,<ref>{{Cite web|url=https://www.cricketcountry.com/articles/all-you-need-to-know-about-world-test-championship-adding-context-to-test-cricket-869595|title=World Test Championship: Adding context to Test cricket|last=Staff|first=CricketCountry|date=2019-07-16|website=Cricket Country|language=en-US|access-date=2019-07-17}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅਤੇ ਇਹ ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ [[ਲੌਰਡਸ|ਲਾਰਡਸ]], [[ਇੰਗਲੈਂਡ]] ਖੇਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਫਾਈਨਲ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ। <ref>{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/23526027/how-test-championship-played|title=How will the Test championship be played?|website=ESPN Cricinfo|access-date=17 May 2018}}</ref> ਫਾਈਨਲ ਮੈਚ ਡਰਾਅ ਜਾਂ ਟਾਈ ਹੋਣ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਟੀਮਾਂ ਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਵਰਲਡ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਸੰਯੁਕਤ ਜੇਤੂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ 12 ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 9 ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ,<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/742337|title=Schedule for inaugural World Test Championship announced}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/icc-future-tour-program-schedule-fixture-international-cricket-ftp-australia-afghanistan-india/2018-06-20|title=Australia's new schedule features Afghanistan Test}}</ref> ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਟੀਮ ਨੇ ਹੋਰ ਅੱਠ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਖੇਡੇਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਅਤੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜ ਮੈਚ ਹੁੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸਲਈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਛੇ ਲੜੀਆਂ (ਤਿੰਨ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਾਹਰ) ਖੇਡਣਗੀਆਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੇਡੇ ਗਏ ਟੈਸਟ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਇੱਕ ਲੜੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 120 ਅੰਕ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਟੀਮਾਂ ਦਾ ਫਾਈਨਲ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।<ref name="CIFAQ">{{Cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27279509/faqs-happens-world-test-championship-final-ends-draw-tie|title=FAQs - What happens if World Test Championship final ends in a draw or tie?|website=ESPN Cricinfo|access-date=29 July 2019}}</ref> ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟੈਸਟ ਲੰਮੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਲੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ|2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਸੀਰੀਜ਼]]।<ref name="CIFAQ"/> ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਟੀਮਾਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਕੁਝ ਵਾਧੂ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣਗੀਆਂ ਜੋ ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਮੈਚ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ।<ref name="CIFAQ" /> 29 ਜੁਲਾਈ 2019 ਨੂੰ, ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1296025|title=ICC launches World Test Championship|website=International Cricket Council|access-date=29 July 2019}}</ref> ਇਸ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦਾ ਵਨਡੇ ਅਤੇ ਟੀ-20 ਵਾਲੀ ਵਰਦੀ ਦਾ ਨੰਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ੈਦ ਟੈਸਟ ਕਿਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਿਰਫ਼ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਹੀ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਅਲੱਗ ਨੰਬਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।<ref>{{Citation|title=Neil Wagner - ICC World Test Championship Launch|url=https://www.youtube.com/watch?v=NLh4U8S0EXE|language=en|access-date=2019-08-01}}</ref> == ਫਾਰਮੈਟ == ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਹਰ ਟੀਮ ਛੇ ਹੋਰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡੇਗੀ, ਤਿੰਨ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਾਹਰ। ਹਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤੋਂ ਪੰਜ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਹੋਣਗੇ। ਇਸਲਈ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਟੈਸਟ ਨਹੀਂ ਖੇਡਣਗੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਲੀਗ ਪੜਾਅ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਜੂਨ 2021 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲ ਖੇਡਣਗੀਆਂ।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2017/oct/13/icc-test-world-championship-four-day-trial|title=ICC approves Test world championship and trial of four-day and matches|last=Association|first=Press|date=13 October 2017|work=The Guardian|access-date=14 October 2017|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ਹਰ ਮੈਚ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮਿਆਦ ਲਈ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। === ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ === ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਲੜੀ ਵਿਚਲੇ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਅੰਕ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਘੱਟ ਟੈਸਟ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਕ ਕਿਸੇ ਲੜੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਨਤੀਜੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਇਹ ਇੱਕ ਮੈਚ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਲੜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਮੈਚ ਲੜੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ 3 ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਕ ਟੀਮ 2 ਮੈਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਲੜੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਈਸੀਸੀ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਇੱਕ ਮੈਚ ਲਈ ਦੂਜੇ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅੰਕ ਹੋਣਗੇ।<ref name="points">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/23973729/world-test-championship-points-system-values-match-wins-series-triumphs|title=World Test Championship points system values match wins over series triumphs}}</ref> ਇਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ, ਹਰੇਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 20% ਪੁਆਇੰਟ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿਚ, ਹਰੇਕ ਮੈਚ ਵਿੱਚ 50% ਪੁਆਇੰਟ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੇ। {| class="wikitable" |+ ਆਈਸੀਸੀ ਵਰਲਡ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਵੰਡ<ref name="ICCFAQ">{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/1296032|title=ICC World Test Championship – FAQs|website=International Cricket Council|access-date=29 July 2019}}</ref> ! ਸੀਰੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਮੈਚ ! ਇੱਕ ਜਿੱਤ ਲਈ ਅੰਕ ! ਟਾਈ ਲਈ ਅੰਕ ! ਡਰਾਅ ਲਈ ਅੰਕ ! ਇੱਕ ਹਾਰ ਲਈ ਅੰਕ |- | 2 | 60 | 30 | 20 | 0 |- | 3 | 40 | 20 | 13 | 0 |- | 4 | 30 | 15 | 10 | 0 |- | 5 | 24 | 12 | 8 | 0 |} ਇਕ ਟੀਮ ਜੋ ਮੈਚ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੇ ਓਵਰ-ਰੇਟ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹਰੇਕ ਓਵਰ ਲਈ ਦੋ ਅੰਕ ਗਵਾਉਣੇ ਪੈਣਗੇ। == ਹਿੱਸੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ == '''ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ 9 ਪੂਰੇ ਮੈਂਬਰ ਜੋ ਭਾਗ ਲੈਣਗੇ ਉਹ ਹਨ:''' {{ਕਾਲਮ ਸ਼ੁਰੂ}} * {{Cr|AUS}} * {{Cr|BAN}} * {{Cr|ENG}} * {{Cr|IND}} * {{Cr|NZ}} * {{Cr|PAK}} * {{Cr|SA}} * {{Cr|SL}} * {{Cr|WIN}} {{Div col end}} ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਟੀਮ ਅੱਠ ਸੰਭਾਵੀ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿਰਫ ਛੇ ਨਾਲ ਟੈਸਟ ਲੜੀ ਖੇਡੇਗੀ, ਇਸਲਈ ਆਈਸੀਸੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਐਡੀਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਖੇਡਣਗੇ। '''ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੂਰੇ ਮੈਂਬਰ ਜੋ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਗੇ ਉਹ ਹਨ:''' {{ਕਾਲਮ ਸ਼ੁਰੂ}} * {{Cr|AFG}} * {{Cr|IRE}} * {{Cr|ZIM}} {{Div col end}} ਇਹ ਤਿੰਨ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਰੈਂਕ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨ ਮੈਂਬਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਈਸੀਸੀ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਦੌਰੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ (ਆਇਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਲਈ 12, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ 21) ਨਾਲ ਖੇਡਣਗੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੈਚਾਂ ਦਾ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।<ref>Ireland, Afghanistan and Zimbabwe, like the nine Championship participants will be able to add further fixtures outside the FTP including Test matches.</ref><ref>Netherlands have also been included on the FTP as a one-day and T20 playing nation only.</ref> == ਸਮਾਂਸੂਚੀ == ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਆਈਸੀਸੀ ਦੁਆਰਾ 20 ਜੂਨ 2018 ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ 2018–2023 ਫਿਊਚਰ ਟੂਰਜ਼ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਹਨ।<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/742353|title=Men's Future Tour Programme 2018-2023 released|last=|first=|date=20 June 2018|website=International Cricket Council|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=20 June 2018}}</ref> <div class="reflist"> ਪਹਿਲਾ ਮੈਚ ਅਗਸਤ 2019 ਵਿੱਚ ਖੇਡਿਆ ਜਾਵੇਗਾ <ref name="ICCFAQ"/> {| class="wikitable sortable" style=" margin: 1em 1em 1em 1em; text-align: center" |- ! ਟੀਮ ! ਕੁੱਲ ਮੈਚ ! class=unsortable| ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਖੇਡਣਗੇ |- | style="text-align: left;" | {{cr|AUS}} || 19 || {{cr|SL}} ਅਤੇ {{cr|WIN}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|BAN}} || 14 || {{cr|ENG}} ਅਤੇ {{cr|RSA}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|ENG}} || 22 || {{cr|BAN}} ਅਤੇ {{cr|NZL}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|IND}} || 18 || {{cr|PAK}} ਅਤੇ {{cr|SL}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|NZL}} || 14 || {{cr|ENG}} ਅਤੇ {{cr|RSA}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|PAK}} || 13 || {{cr|IND}} ਅਤੇ {{cr|WIN}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|RSA}} || 16|| {{cr|BAN}} ਅਤੇ {{cr|NZL}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|SRI}} || 13 || {{cr|AUS}} ਅਤੇ {{cr|IND}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|WIN}} || 15 || {{cr|AUS}} ਅਤੇ {{cr|PAK}} |} ===ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਿਚਲਾ ਫ਼ਰਕ=== ਇਹ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ [[ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ|ਰਾਊਂਡ-ਰੌਬਿਨ]] ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦੂਜੀ ਟੀਮ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਟੀਮ ਦੂਜੀਆਂ 8 ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 6 ਵਿਰੁੱਧ ਲੜੀਆਂ ਖੇਡਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਝ ਟੀਮਾਂ ਵਧੇਰੇ ਤਾਕਤਵਰ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਣਗੀਆਂ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਨਾਲ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਚੋਟੀ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੇ ਮੈਚ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਅਤੇ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਿ ਘੱਟ ਤਾਕਤਵਰ ਟੀਮਾਂ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਨੂੰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਨਾਲੋਂ ਫਾਇਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਬਾਹਰ ਲੜੀਆਂ ਖੇਡਣੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਅਲੱਗ ਮੈਚਾਂ ਲਈ ਸੰਤੁਲਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨੇ 10 ਘਰੇਲੂ ਟੈਸਟ ਅਤੇ 8 ਬਾਹਰ ਟੈਸਟ ਖੇਡਣੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਵੈਸਟ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ 6 ਟੈਸਟ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਾਕੀ 9 ਟੈਸਟ ਬਾਹਰ ਖੇਡਣੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਕ-ਤਾਲਿਕਾ ਵਿੱਚ ਉੱਪਰ ਵਾਲੀਆਂ ਟੀਮਾਂ (ਭਾਰਤ, ਇੰਗਲੈਂਡ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ) ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੇਡਣਗੀਆਂ। ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਟੀਮਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਦੇ ਮੈਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਉਹ ਘੱਟ ਤਾਕਤਵਰ ਟੀਮਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ,<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/742353|title=ICC Press Release|quote=The sides will play six series in the two-year cycle on a home and away basis against opponents they have mutually selected}}</ref> ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਆਲੋਚਨਾ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੈਚ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਿੱਥੇ ਗਏ ਹਨ,<ref>{{cite web|url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/world-test-championship-is-confusing-albeit-well-meaning-attempt-to-add-context-to-bilateral-cricket-4577351.html|title=World Test Championship is confusing, albeit well-meaning attempt to add context to bilateral cricket}}</ref> ਨਾ ਕਿ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕੋ-ਜਿਹੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪ੍ਰਤਿਯੋਗਤਾ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। == ਲੀਗ ਪੜਾਅ == ===ਅੰਕ ਸੂਚੀ=== {| class="wikitable" style=" margin: 1em 1em 1em 1em; text-align: center" |- ! rowspan="2" | {{abbr|ਜਗ੍ਹਾ|ਜਗ੍ਹਾ}} ! width="130" align="left" rowspan="2" | ਟੀਮ<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/table/series/19430/season/2019/icc-world-test-championship |title=ICC World Test Championship 2019–21 |work=ESPN Cricinfo |accessdate=3 August 2019}}</ref> ! colspan="4" | ਲੜੀ ! colspan="5" | ਮੈਚ ! width="60" rowspan="2" | {{Abbr|ਪ.ਵਿ.|ਦੌੜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਕਟ ਅਨੁਪਾਤ}} ! rowspan="2" |ਜੁਰਮਾਨਾ ! width="60" rowspan="2" | ਅੰਕ ! width="130" rowspan="2" |ਯੋਗਤਾ |- | width="20" | '''{{abbr|ਖੇ|ਖੇਡੇ}}''' || width="20" | '''{{abbr|ਜਿ.|ਜਿੱਤੇ}}''' || width="20" | '''{{abbr|ਡ|ਡਰਾਅ}}''' || width="20" | '''{{abbr|ਹਾ|ਹਾਰੇ}}''' || width="20" | '''{{abbr|ਖੇ|ਖੇਡੇ}}''' || width="20" | '''{{abbr|ਜਿ.|ਜਿੱਤੇ}}''' || width="20" | '''{{abbr|ਟ|ਟਾਈ}}''' || width="20" | '''{{abbr|ਡ|ਡਰਾਅ}}''' || width="20" | '''{{abbr|ਹਾ|ਹਾਰੇ}}''' |- | 1 || style="text-align:left;" |{{Cr|IND}} || 1|| 1 || 0 || 0 || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 120 || 1.000 || 2.434 | '''120''' || rowspan="9" | |- | 2 || style="text-align:left;" | {{Cr|NZ}} || 1 || 0 || 0 || 1 || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 120 || 0.500 || 1.401 | '''60''' |- | 3 || style="text-align:left;" | {{Cr|SL}} || 1 || 0 || 0 || 1 || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 120 || 0.500 || 0.714 | '''60''' |- | 4 || style="text-align:left;" | {{Cr|AUS}} || 1 || 0 || 0 || 1 || 5 || 2 || 2 || 1 || 0 || 120 || 0.467 || 1.158 | '''56''' |- | 5 || style="text-align:left;" | {{Cr|ENG}} || 1 || 0 || 0 || 1 || 5 || 2 || 2 || 1 || 0 || 120 || 0.467 || 0.864 | '''56''' |- | 6 || style="text-align:left;" | {{Cr|WIN}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 120 || 0.000 || 0.411 | '''0''' |- | 7 || style="text-align:left;" | {{Cr|BAN}} || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || — || — | '''0''' |- | 8 || style="text-align:left;" | {{Cr|PAK}} || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || — || — | '''0''' |- | 9 || style="text-align:left;" | {{Cr|SA}} || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || — || — | '''0''' |} ਜੇਕਰ ਦੋ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਅੰਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵਧੇਰੇ ਲੜੀਆਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਟੀਮਾਂ ਫਿਰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਜਿਹੜੀ ਟੀਮ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਕਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਕਟ ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਪਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਕਟ ਗਵਾ ਕੇ ਬਣਾਈਆਂ ਦੌੜਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਵਿਕਟ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਭਾਗ ਕਰਕੇ ਅੰਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।<ref>{{Cite web|url=https://icc-static-files.s3.amazonaws.com/ICC/document/2019/07/31/6b4241d8-1b33-44b5-8a83-579380989fb9/Changes-to-Test-PCs-for-WTC.pdf|title=World Test Championship Playing Conditions: What’s different?|last=|first=|date=|website=International Cricket Council|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801194126/https://icc-static-files.s3.amazonaws.com/ICC/document/2019/07/31/6b4241d8-1b33-44b5-8a83-579380989fb9/Changes-to-Test-PCs-for-WTC.pdf|archive-date=1 ਅਗਸਤ 2019|dead-url=|access-date=2 August 2019|url-status=dead}}</ref> === 2019 === {{see|2019 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ}} ==== ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ==== {{main|2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 1-5 ਅਗਸਤ 2019 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = 284 (80.4 ਓਵਰ) | score1_2nd = 487/7[[ਪਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਘੋ.]] (112 ਓਵਰ) | score2 = 374 (135.5 ਓਵਰ) | score2_2nd = 146 (52.3 ਓਵਰ)'' | result = [[2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ#ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ|ਆਸਟਰੇਲੀਆ 251 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ]] | scorecard = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152846.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਐਜਬੈਸਟਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਐਜਬੈਸਟਨ]], [[ਬਰਮਿੰਘਮ]] | points = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 24, ਇੰਗਲੈਂਡ 0 }} {{Cricket match summary | date = 14-18 ਅਗਸਤ 2019 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = 258 (77.1 ਓਵਰ) | score1_2nd = 258/5[[ਪਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਘੋ.]] (71 ਓਵਰ) | score2 = 250 (94.3 ਓਵਰ) | score2_2nd = 154/6 (47.3 ਓਵਰ) | result = [[2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ#ਦੂਜਾ ਟੈਸਟ|ਮੈਚ ਡਰਾਅ ਹੋਇਆ]] | scorecard = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152848.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਹੈਡਿੰਗਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਹੈਡਿੰਗਲੀ]], [[ਲੀਡਸ]] | points = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 8, ਇੰਗਲੈਂਡ 8. }} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 22-26 ਅਗਸਤ 2019 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = 179 (52.1 ਓਵਰ) | score1_2nd = 246 (75.2 ਓਵਰ) | score2 = 67 (27.5 ਓਵਰ) | score2_2nd = 362/9 (125.4 ਓਵਰ) | result = [[2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ#ਤੀਜਾ ਟੈਸਟ|ਇੰਗਲੈਂਡ 1 ਵਿਕਟ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ]] | scorecard = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152848.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਹੈਡਿੰਗਲੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਹੈਡਿੰਗਲੀ]], [[ਲੀਡਸ]] | points = ਇੰਗਲੈਂਡ 24, ਆਸਟਰੇਲੀਆ 0 }} {{Cricket match summary | date = 4-8 ਸਤੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = 497/8[[ਪਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਘੋ.]] (126 ਓਵਰ) | score1_2nd = 186/6[[ਪਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਘੋ.]] (42.5 ਓਵਰ) | score2 = 301 (107 ਓਵਰ) | score2_2nd = 197 (91.3 ਓਵਰ) | result = [[2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ#ਚੌਥਾ ਟੈਸਟ|ਆਸਟਰੇਲੀਆ 185 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ]] | scorecard = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152849.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ]], [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] | points = ਆਸਟਰੇਲੀਆ 24, ਇੰਗਲੈਂਡ 0 }} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 12-16 ਸਤੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = 294 (87.1 ਓਵਰ) | score1_2nd = 329 (95.3 ਓਵਰ) | score2 = 225 (68.5 ਓਵਰ) | score2_2nd = 263 (76.6 ਓਵਰ) | result = [[2019 ਐਸ਼ੇਜ਼ ਲੜੀ#ਪੰਜਵਾ ਟੈਸਟ|ਇੰਗਲੈਂਡ 135 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ]] | scorecard = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152850.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਦ ਓਵਲ]], [[ਲੰਡਨ]] | points = ਇੰਗਲੈਂਡ 24, ਆਸਟਰੇਲੀਆ 0 }} ==== ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਬਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ==== {{main|ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੌਰਾ 2019}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 14–18 ਅਗਸਤ2019 | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = 249 (83.2 ਓਵਰ) | score1_2nd = 285 (106 ਓਵਰ) | score2 = 267 (93.2 ਓਵਰ) | score2_2nd = 268/4 (86.1 ਓਵਰ) | result = [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੌਰਾ 2019#ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ 6 ਵਿਕਟਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ]] | scorecard = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192873.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਗਾਲੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਗਾਲੇ]] | points = ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ 60, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ 0 }} {{Cricket match summary | date = 22–26 ਅਗਸਤ 2019 | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = 244 (90.2 ਓਵਰ) | score1_2nd = 122 (70.2 ਓਵਰ) | score2 = 431/6[[ਪਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਘੋ.]] (115 ਓਵਰ) | score2_2nd = | result = [[ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੌਰਾ 2019#ਦੂਜਾ ਟੈਸਟ|ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਪਾਰੀ ਅਤੇ 65 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ]] | scorecard = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1192874.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਪੀ. ਸਾਰਾ ਓਵਲ]], [[ਕੋਲੰਬੋ]] }} ==== ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ==== {{main|ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੌਰਾ 2019}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 22–26 ਅਗਸਤ 2019 | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = 297 (96.4 ਓਵਰ) | score1_2nd = 343/7[[ਪਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਘੋ.]] (112.3 ਓਵਰ) | score2 = 222 (74.2 ਓਵਰ) | score2_2nd = 100 (26.5 ਓਵਰ) | result = [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੌਰਾ 2019#ਪਹਿਲਾ ਟੈਸਟ|ਭਾਰਤ 318 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ]] | scorecard = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188628.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਸਰ ਵਿਵੀਅਨ ਰਿਚਰਡਜ਼ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਐਂਟੀਗੁਆ]] }} {{Cricket match summary | date = 30 ਅਗਸਤ–3 ਸਤੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = 416 (140.1 ਓਵਰ) | score1_2nd = 168/4[[ਪਾਰੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਘੋਂ]] (54.4 ਓਵਰ) | score2 = 117 (47.1 ਓਵਰ) | score2_2nd = 210 (59.5 ਓਵਰ) | result = [[ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੌਰਾ 2019#ਦੂਜਾ ਟੈਸਟ|ਭਾਰਤ 257 ਦੌੜਾਂ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ]] | scorecard = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1188629.html ਸਕੋਰਕਾਰਡ] | venue = [[ਸਬਾਇਨਾ ਪਾਰਕ]], [[ਜਮਾਇਕਾ]] | points = ਭਾਰਤ 60, ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ 0 }} === 2019–20 === {{see|2019–20 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ}} ==== ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ==== {{main|ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੌਰਾ 2019–20}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 2–6 ਅਕਤੂਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਡਾ. ਰਾਜਸੇਖਰਾ ਰੈਡੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਸਟੇਡੀਅ]], [[ਵਿਸ਼ਾਖਾਪਟਨਮ]] }} {{Cricket match summary | date = 10–14 ਅਕਤੂਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਪੂਨੇ]] }} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 19–23 ਅਕਤੂਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਜੇਐਸਸੀਏ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਟੇਡੀਅਮ ਕੰਪਲੈਕਸ]], [[ਰਾਂਚੀ]] }} ==== ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ==== {{main|ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੂ.ਏ.ਈ. 2019–20}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = ਅਕਤੂਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} {{Cricket match summary | date = ਅਕਤੂਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} ==== ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ==== {{main|ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੌਰਾ 2019–20}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 21&ndash;25 ਨਵੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਦ ਗਾਬਾ]], [[ਬ੍ਰਿਸਬੇਨ]] }} {{Cricket match summary | date = 29 ਨਵੰਬਰ &ndash; 3 ਦਸੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਐਡਲੇਡ ਓਵਲ]], [[ਐਡਲੇਡ]] }} ==== ਭਾਰਤ ਬਨਾਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ==== {{main|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਭਾਰਤ ਦੌਰਾ 2019–20}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 14–18 ਨਵੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਹੋਲਕਰ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਇੰਦੌਰ]] }} {{Cricket match summary | date = 22–26 ਨਵੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਈਡਨ ਗਾਰਡਨਜ਼]], [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] }} ==== ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਬਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ==== {{main|ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਦੌਰਾ 2019–20}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 12&ndash;16 ਦਸੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਔਪਟਸ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਪਰਥ]] }} {{Cricket match summary | date = 26&ndash;30 ਦਸੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਮੈਲਬਰਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ]], [[ਮੈਲਬਰਨ]] }} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 3&ndash;7 ਜਨਵਰੀ 2020 | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਸਿਡਨੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ]], [[ਸਿਡਨੀ]] }} ==== ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਬਨਾਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ==== {{main|ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੌਰਾ 2019–20}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 26-30 ਦਸੰਬਰ 2019 | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਸੂਪਰਸਪੋਰਟ ਪਾਰਕ]], [[ਸੈਂਚੁਰੀਅਨ, ਗੌਂਟੈਂਗ|ਸੈਂਚੁਰੀਅਨ]] }} {{Cricket match summary | date = 3-7 ਜਨਵਰੀ 2020 | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਨਿਊਲੈਂਡਸ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ|ਪੀਪੀਸੀ ਨਿਊਲੈਂਡਸ]], [[ਕੇਪਟਾਊਨ]] }} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 16-20 ਜਨਵਰੀ 2020 | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਸੇਂਟ ਜੌਨ ਪਾਰਕ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਦਾਨ]], [[ਪੋਰਟ ਐਲੀਜ਼ਾਬੈਥ]] }} {{Cricket match summary | date = 24-28 ਜਨਵਰੀ 2020 | team1 = {{cr-rt|SA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਵਾਂਡਰਰਜ਼ ਸਟੇਡੀਅਮ]], [[ਜੋਹਾਨਸਬਰਗ]] }} ==== ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼==== {{main|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਯੂ.ਏ.ਈ. 2019–20}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = ਜਨਵਰੀ 2020 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} {{Cricket match summary | date = ਜਨਵਰੀ 2020 | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} ==== ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਭਾਰਤ ==== {{main|ਭਾਰਤੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਦੌਰਾ 2019–20}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 21–25 ਫ਼ਰਵਰੀ 2020 | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਬੇਸਿਨ ਰਿਜ਼ਰਵ]], [[ਵੈਲਿੰਗਟਨ]] }} {{Cricket match summary | date = 29 ਫ਼ਰਵਰੀ–4 ਮਾਰਚ 2020 | team1 = {{cr-rt|NZ}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਹੈਗਲੇ ਓਵਲ]], [[ਕ੍ਰਾਈਸਟਚਰਚ]] }} ==== ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਬਨਾਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ==== {{main|ਇੰਗਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੌਰਾ 2019–20}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = ਮਾਰਚ 2020 | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} {{Cricket match summary | date = ਮਾਰਚ 2020 | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} === 2020 === {{see|2020 ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ}} ==== ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ==== {{main|ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੌਰਾ 2020}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = ਜੂਨ 2020 | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} {{Cricket match summary | date = ਜੂਨ 2020 | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} ==== ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ==== {{main|ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੌਰਾ 2020}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 4-8 ਜੂਨ 2020 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਦ ਓਵਲ]], [[ਲੰਡਨ]] }} {{Cricket match summary | date = 12-16 ਜੂਨ 2020 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਐਜਬੈਸਟਨ]], [[ਬਰਮਿੰਘਮ]] }} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 25-29 ਜੂਨ 2020 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਲੌਰਡਸ]], [[ਲੰਡਨ]] }} ==== ਇੰਗਲੈਂਡ ਬਨਾਮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ==== {{main|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ 2020}} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 30 ਜੁਲਾਈ-3ਅਗਸਤ 2020 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਲੌਰਡਸ]], [[ਲੰਡਨ]] }} {{Cricket match summary | date = 7-11 ਅਗਸਤ 2020 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗਰਾਊਂਡ|ਓਲਡ ਟ੍ਰੈਫ਼ਰਡ]], [[ਮਾਨਚੈਸਟਰ]] }} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = 20-24 ਅਗਸਤ 2020 | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[ਟਰੈਂਟ ਬਰਿੱਜ]], [[ਨੌਟਿੰਘਮ]] }} ==== ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ ਬਨਾਮ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ==== <!--{{main|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਸ੍ਰੀਲੰਕਾ ਦੌਰਾ 2020}}--> {{Cricket match summary | bg=#eee | date = ਜੁਲਾਈ 2020 | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} {{Cricket match summary | date = ਜੁਲਾਈ 2020 | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} {{Cricket match summary | bg=#eee | date = ਜੁਲਾਈ 2020 | team1 = {{cr-rt|SL}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} ==== ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਬਨਾਮ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ==== <!--{{main|ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਦੌਰਾ 2020}}--> {{Cricket match summary | bg=#eee | date = ਜੁਲਾਈ 2020 | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} {{Cricket match summary | date = ਜੁਲਾਈ 2020 | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|SA}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} ==== ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬਨਾਮ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ==== <!--{{main|ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ ਦਾ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੌਰਾ 2020}}--> {{Cricket match summary | bg=#eee | date = ਅਗਸਤ 2020 | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} {{Cricket match summary | date = ਅਗਸਤ 2020 | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|NZ}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = }} ==ਹਵਾਲੇ== {{ਹਵਾਲੇ}} {{2019-21 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2019 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੈਸਟ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:2020 ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਕਟ]] oqnh2db1xucqrol2bbgrr3s5wbxmc3q 0 120929 850211 817535 2026-10-16T12:42:43Z Sl0rpx 62523 Logo update 850211 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ਗੂਗਲ ਸ਼ੀਟਸ | title = ਗੂਗਲ ਸ਼ੀਟਸ | logo = Google Sheets icon (August 2026).svg | logo size = 100px | screenshot = | caption = ਗੂਗਲ ਸ਼ੀਟ ਸਪ੍ਰੈਡਸ਼ੀਟ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ | author = | developer = [[ਗੂਗਲ]] | released = {{start date and age|2006|3|9}} | ver layout = ਸਟੈਕਡ | latest release version = | latest release date = {{start date and age|2018|3|20}} | latest preview version = | latest preview date = {{start date and age|2018|8|20}} | programming language = ਜਾਵਾ ਸਕ੍ਰਿਪਟ | platform = | operating system = [[ਐਂਡਰੌਇਡ (ਔਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ)|ਐਂਡਰੌਇਡ]], ਆਈਓਐਸ, [[ਮੈਕਓਐਸ]], ਵਿੰਡੋਜ਼, ਬਲੈਕਬੇਰੀ, ਕਰੋਮ ਓ.ਐੱਸ | language count = 83 | language footnote = <ref>{{cite web |first=Ian |last=Hill |title=18 New Languages for Drive, Docs, Sheets, and Slides |url=https://drive.googleblog.com/2013/06/18-new-languages-for-drive-docs-sheets.html |website=Google Drive Blog |publisher=[[Google]] |date=June 18, 2013 |accessdate=October 29, 2016}}</ref> | genre = {{Plainlist | *ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਾੱਫਟਵੇਅਰ **ਸਪ੍ਰੈਡਸ਼ੀਟ }} | website = {{URL|https://www.google.com/sheets/about/|Google Sheets}} }} '''ਗੂਗਲ ਸ਼ੀਟਸ''' ਇੱਕ ਸਪ੍ਰੈਡਸ਼ੀਟ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ [[ਗੂਗਲ]] ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦੀ ਗੂਗਲ ਡ੍ਰਾਇਵ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇੱਕ ਮੁਫਤ, ਵੈੱਬ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਾਫ਼ਟਵੇਅਰ ਦਫ਼ਤਰ ਸੂਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਮਵਾਰ [[ਗੂਗਲ ਡੌਕਸ]], [[ਗੂਗਲ ਸਲਾਈਡਸ]], [[ਵਰਡ ਪ੍ਰੋਸੈਸਰ]] ਅਤੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਗੂਗਲ ਸ਼ੀਟ ਇੱਕ ਵੈਬ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ, [[ਐਂਡਰੌਇਡ (ਔਪਰੇਟਿੰਗ ਸਿਸਟਮ)|ਐਂਡਰਾਇਡ]], ਆਈਓਐਸ, ਵਿੰਡੋਜ਼, ਬਲੈਕਬੇਰੀ ਲਈ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪ ਅਤੇ ਗੂਗਲ ਕਰੋਮਓਐਸ 'ਤੇ ਡੈਸਕਟਾਪ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਐਪ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾੱਫਟ ਐਕਸਲ ਫਾਈਲ ਫੌਰਮੈਟ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://gsuiteupdates.googleblog.com/2019/04/office-editing.html|title=Office editing makes it easier to work with Office files in Docs, Sheets, and Slides|website=G Suite Updates Blog|publisher=[[Google]]|access-date=August 12, 2019}}</ref> ਐਪ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹੋਏ ਫਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਆਨਲਾਈਨ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਪਾਦਨਾਂ ਨੂੰ ਉਪਭੋਗਤਾ ਦੁਆਰਾ ਸੰਸ਼ੋਧਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਪਾਦਕ-ਖਾਸ ਰੰਗ ਅਤੇ ਕਰਸਰ ਨਾਲ ਉਭਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਨੁਮਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਪਭੋਗਤਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਪਡੇਟਾਂ ਨੇ [[ਮਸ਼ੀਨ ਲਰਨਿੰਗ]] ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ "[[ਐਕਸਪਲੋਰ]]" ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਪ੍ਰੈਡਸ਼ੀਟ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਜਵਾਬ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਡ੍ਰਾਇਵ ਸੂਟ ਗੂਗਲ ਦੇ ਹੋਰ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਉੱਭਰ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਅਤੇ "ਗੂਗਲ ਸ਼ੀਟਸ" ਚ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਐਕਸਐਲ 2 ਵੈਬ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ। ਐਕਸਐਲ 2 ਵੈਬ ਇੱਕ ਵੈਬ-ਬੇਸਡ ਸਪ੍ਰੈਡਸ਼ੀਟ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਸੀ। ਜੋ 2 ਵੇਬ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੁਆਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੂਗਲ ਦੁਆਰਾ 2006 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ<ref>{{Cite web|url=http://www.zdnet.com/article/googles-40-acquisitions-in-2010-what-about-integration/|title=Google's 40 acquisitions in 2010: What about integration?|last=Dawson|first=Christopher|date=October 30, 2010|website=[[ZDNet]]|publisher=[[CBS Interactive]]|access-date=June 1, 2017}}</ref> ਅਤੇ ਗੂਗਲ ਲੈਬਜ਼ ਸਪ੍ਰੈਡਸ਼ੀਟ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੀਮਿਤ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਉਪਭੋਗਤਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ 6 ਜੂਨ, 2006 ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਾਓ, ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਓ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://googleblog.blogspot.no/2006/06/its-nice-to-share.html|title=It's nice to share|last=Rochelle|first=Jonathan|date=June 6, 2006|website=Official Google Blog|publisher=[[Google]]|access-date=October 29, 2016}}</ref><ref name="Spreadsheets testing 2006">{{Cite web|url=http://googlepress.blogspot.no/2006/06/google-announces-limited-test-on-google_06.html|title=Google Announces limited test on Google Labs: Google Spreadsheets|date=June 6, 2006|publisher=[[Google]]|access-date=October 29, 2016}}</ref> ਸੀਮਿਤ ਟੈਸਟ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਗੂਗਲ ਖਾਤਾ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਬੀਟਾ ਵਰਜ਼ਨ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਐਲਾਨਨਾਮਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=http://googlepress.blogspot.no/2006/10/google-announces-google-docs_11.html|title=Google Announces Google Docs & Spreadsheets|date=October 11, 2006|publisher=[[Google]]|access-date=October 29, 2016}}</ref> ਮਾਰਚ 2010 ਵਿੱਚ, ਗੂਗਲ ਨੇ ਆਨਲਾਈਨ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਸਹਿਯੋਗੀ ਕੰਪਨੀ ਡੌਕਵਰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਡੌਕਸਵਰਸ ਨੇ ਐਕਸਲ- ਅਨੁਕੂਲ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਾਈਕਰੋਸੋਫ਼ਟ ਆਫਿਸ ਫਾਰਮੈਟ ਜਿਵੇਂ ਕਿ [[ਮਾਈਕਰੋਸਾਫਟ ਵਰਡ|ਵਰਡ]] ਅਤੇ ਪਾਵਰਪੁਆਇੰਟ ਤੇ ਮਲਟੀਪਲ-ਯੂਜ਼ਰ ਆਨਲਾਈਨ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ।<ref>{{Cite web|url=http://phandroid.com/2010/03/05/google-buys-docverse-for-office-collaboration-chrome-android-wave-implications/|title=Google Buys DocVerse For Office Collaboration: Chrome, Android & Wave Implications?|last=Jackson|first=Rob|date=March 5, 2010|website=Phandroid|access-date=October 20, 2016}}</ref> ਡਾਕਵਰਸ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਸੁਧਾਰਾਂ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਅਪ੍ਰੈਲ 2010 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://drive.googleblog.com/2010/04/a-rebuilt-more-real-time-google.html|title=A rebuilt, more real time Google documents|last=Belomestnykh|first=Olga|date=April 15, 2010|website=Google Drive Blog|publisher=Google|access-date=October 30, 2016}}</ref> ਜੂਨ 2012 ਵਿਚ, ਗੂਗਲ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਉਪਕਰਣਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਫਤਵੇਅਰ ਮਲਕੀਅਤ ਉਤਪਾਦਨ ਸੂਟ, ਕੁਇੱਕਆਫਿਸ ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web|url=https://googleblog.blogspot.no/2012/06/google-quickoffice-get-more-done.html|title=Google + Quickoffice = get more done anytime, anywhere|last=Warren|first=Alan|date=June 5, 2012|website=Official Google Blog|publisher=Google|access-date=October 30, 2016}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2012 ਵਿਚ, ਗੂਗਲ ਸਪ੍ਰੈਡਸ਼ੀਟ ਦਾ ਨਾਮ ਗੂਗਲ ਸ਼ੀਟ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕ੍ਰੋਮ ਐਪ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਮ ਦੇ ਨਵੇਂ ਟੈਬ ਪੇਜ 'ਤੇ ਸ਼ੀਟ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਸਨ।<ref>{{Cite web|url=https://thenextweb.com/google/2012/10/23/google-drive-apps-renamed-docs-sheets-and-slides-now-available-in-the-chrome-web-store/|title=Google Drive apps renamed "Docs, Sheets and Slides", now available in the Chrome Web Store|last=Sawers|first=Paul|date=October 23, 2012|website=The Next Web|access-date=October 30, 2016}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਵੈੱਬ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਗੂਗਲ ਸਾਫਟਵੇਅਰ]] ot2fsqtc4auah0p1myb5tfudtyirver 0 122264 850258 528224 2026-10-17T11:45:11Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850258 wikitext text/x-wiki '''ਓਲਾਦੇਵੀ''' [[ਹੈਜ਼ਾ]] ਦੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਅਸੁਰ [[ਮਾਯਾਸੁਰ]] ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ ਅਤੇ [[ਬੰਗਾਲ]] ਦੇ ਖੇਤਰ (ਦੇਸ਼ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤੀ]] [[ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ]] ਰਾਜ) ਅਤੇ [[ਮਾਰਵਾੜ]] ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਨੂੰ '''ਓਲਾਈਚੰਡੀ,''' '''ਓਲਾਬੀਬੀ''' ਅਤੇ '''ਬੀਬੀਮਾ''' ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਨੀਕ ਹੈ। ਮਾਂ [[ਸ਼ੀਤਲਾ]] ਦੇ ਨਾਲ [[ਰਾਜਸਥਾਨ]] ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੂੰ [[ਹੈਜ਼ਾ]], ਪੀਲੀਆ, ਦਸਤ ਅਤੇ ਪੇਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਓਰੀ ਮਾਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[ਮਾਰਵਾੜੀ ਲੋਕ|ਮਾਰਵਾੜੀ]] ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਚ, ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ [[ਸ਼ੀਤਲਾ]] ਵਾਂਗ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਲਾਦੇਵੀ ਬੰਗਾਲ ਵਿੱਚ [[ਲੋਕ ਮੱਤ|ਲੋਕ ਪਰੰਪਰਾ]] ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="VI">{{Cite web |url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Oladevi |title=Oladevi - Banglapedia |access-date=2019-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250709161752/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Oladevi |archive-date=2025-07-09 |url-status=dead}}</ref><ref name="BI">[http://countrystudies.us/bangladesh/39.htm Islam in Bangladesh]</ref><ref name="FW">Ralph W. Nicholas. ''Fruits of Worship: Practical Religion in Bengal''. Page 205. [[Orient Longman]], 2003.</ref> == ਦੇਵਤਾ == ਓਲਾਦੇਵੀ ਦੇ [[ਮਾਯਾਸੁਰ]], [[ਹਿੰਦੂ ਮਿਥਿਹਾਸ]] ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ [[ਆਰਕੀਟੈਕਟ]] ਅਸੁਰ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਦੈਂਤ, ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="VI"/> ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਸ ਨੂੰ [[ਹੈਜ਼ਾ]] ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਸਮੂਹ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤਾ। == ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ == ਓਲਾਦੇਵੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ [[ਲੋਕ ਮੱਤ|ਲੋਕ-ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ]] ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਹੈ ਅਤੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਖਤ ਇਕੋਵਾਦੀ ਇਸਲਾਮਿਕ ਦੇਵਤਾ, [[ਅੱਲਾਹ|ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ]] ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੱਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="BI"/> ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਲੈਰਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਓਲਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਸੀ.ਯੂ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ|ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਦੀਪ]] ਵਿੱਚ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ।<ref name="CA">[http://www.telegraphindia.com/1060703/asp/calcutta/story_6427987.asp The Cool Goddess]</ref> ਓਲਾਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਫਿਰਕੂ ਲੀਹਾਂ ਅਤੇ [[ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣ ਵਿਵਸਥਾ|ਜਾਤੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਿੱਚ]] ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।<ref name="VI"/> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਘੱਟ ਗਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਨਾਲ ਹੈਜ਼ਾ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * [[ਚੰਡੀ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਹਿੰਦੂ ਦੇਵੀਆਂ]] jac6tkqppk339tsa546sz8o8op7qmok 0 131107 850242 550877 2026-10-17T04:35:39Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850242 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ਅਹਿਸਾਨ ਹਬੀਬ|image=File:Ahsan Habib (poet).jpg|birth_date={{Birth date|1917|2|2|df=y}}|birth_place=ਸ਼ੰਕਰਪਾਸ਼ਾ, ਪੀਰੋਜਪੁਰ, ਪੂਰਬੀ ਬੰਗਾਲ (ਹੁਣ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]])|death_date={{death date and age|1985|7|10|1917|2|2|df=y}}|death_place=[[ਢਾਕਾ]], [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]]|yearsactive=1934–1985|occupation=ਲੇਖਕ, ਕਵੀ|nationality=ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ|known_for=''ਅਸ਼ਯ ਬਸਤੀ'',''ਮੇਘ ਬਲੇ ਚਿਤਰੇ ਜੈਬੋ'', ''ਅਰਨਯ ਨੀਲਿਮਾ'', ''ਰਾਨੀ ਖੇਲਰ ਸਕੋਂ''|awards={{unbulleted list|ਯੂਨੈਸਕੋ ਸਾਹਿਤਕ ਅਵਾਰਡ (1960-61)|ਬੰਗਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਇਨਾਮ (1961)|ਏਕੁਸ਼ੀ ਪਦਕ (1978)}}}}'''ਅਹਿਸਾਨ ਹਬੀਬ''' (2 ਫ਼ਰਵਰੀ 1917 - 10 ਜੁਲਾਈ 1985) [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਦਾ ਇੱਕ [[ਕਵੀ]] ਅਤੇ ਬੰਗਾਲੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ। <ref name="Bengali">{{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Huq|first=Mohammad Daniul|last2=Rahman|first2=Aminur|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Bangla Literature|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Bangla_Literature}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪੀਰੋਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰਪਾਸ਼ਾ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਵੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੇ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ: ''ਤਕਬੀਰ'', ''ਬੁਲਬੁਲ'' (1937–38) ਅਤੇ ''ਦ ਸਾਓਗਤ'' (1939-43) ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਸਟਾਫ਼ ਦਾ ਵੀ ਕਲਾਕਾਰ ਸੀ। ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ [[ਢਾਕਾ]] ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ''ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਆਜ਼ਾਦ,'' ''ਮਾਸਿਕ ਮੁਹੰਮਦੀ ,'' ''ਡੇਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਕ,'' ''ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਤੇਹਾਦ ,'' ''ਵੀਕਲੀ ਪ੍ਰਭਾ'' ਆਦਿ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।<ref name="Banglapedia-1">{{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Guha|first=Bimal|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Habib, Ahsan|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Habib,_Ahsan}}</ref> == ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪੀਰੋਜਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਹਮੀਜੂਦੀਨ ਹੌਲਦਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜੋਮਿਲਾ ਖ਼ਾਤੂਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ। ਬ੍ਰਜੋਮੋਹੂਨ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ [[ਕੋਲਕਾਤਾ]] ਚਲਾ ਗਿਆ। <ref>{{Cite book|title=Early life of Ahsan Habib|last=Sahittyo Path|publisher=NCTB}}</ref> == ਸਾਹਿਤਕ ਰਚਨਾ == === ਕਵਿਤਾਵਾਂ === ਉਸ ਦੀ ਕਾਵਿ-ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ''ਰਾਤਰੀ ਸ਼ੇਸ਼'' ਸੀ । ਹੋਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਇਹ ਹਨ: <ref name="Banglapedia-1"/> * ''ਛਾਇਆ ਹੋਰੀਨ'' (1962) * ''ਸ਼ਾਰਾ ਦੂਪੁਰ'' (1964) * ''ਅਸ਼ਯ ਬੋਸ਼ੋਟੀ'' (1974) * ''ਮੇਘ ਬੋਲੇ ਚੋਇਟਰੇ ਜੈਬੋ'' (1976) * ''ਦੁਹਾਤੇ ਦੂਈ ਆਦਮ ਪਥਰ'' (1980) === ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ === * ''ਜੋਸਨਾ ਰੈਤਰ ਗੋਲਪੋ'' * ''ਬਰਸਤੀ ਪਰੇ ਤਪੁਰ ਤੂਪੁਰ'' (1977) * ''ਚੁਤੀਰ ਦਿਨ ਦੁਪੂਰੇ'' (1978) === ਨਾਵਲ === * ''ਰਾਣੀ ਖਲੇਰ ਸ਼ਕੋ'' (ਕਿਸ਼ੋਰਾਂ ਲਈ) * ''ਅਰੋਨੋ ਨੀਲਿਮਾ'' * ''ਜ਼ਫ਼ਰਾਨੀ ਰੋਂਗ ਪਆਰਾ'' == ਅਵਾਰਡ == ਅਹਿਸਾਨ ਹਬੀਬ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਾਸਿਲ ਹੋਏ, <ref name="Bengali"/> ਜਿਵੇਂ ਕਿ: * ਯੂਨੈਸਕੋ ਸਾਹਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ (1960–61) * ਬੰਗਲਾ ਅਕਾਦਮੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਵਾਰਡ (1961) * ਆਦਮਜੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਵਾਰਡ (1964) * ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ (1977) * ਇਕੁਸ਼ੀ ਪਦਕ (1978) * ਜਤੀਆ (ਰਾਸ਼ਟਰੀ) ਪਦਕ * ਅਬੁਲ ਮਨਸੂਰ ਅਹਿਮਦ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1980) * ਅਬੁਲ ਕਲਾਮ ਯਾਦਗਾਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ (1984) == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1985]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1917]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ]] p95qu6m26ufypk39sleup9ap9hz8ilh 0 142664 850217 759242 2026-10-16T16:22:29Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850217 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Moon_and_red_blue_haze.jpg|thumb| ਵੀਨਸ ਦੀ ਪੱਟੀ ਦੁਆਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ [[ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ|ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ]]। ਨੋਟ ਕਰੋ ਕਿ ਪੂਰਾ ਚੰਦਰਮਾ [[ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਾ ਖੇਤਰ|ਦ੍ਰਿਸ਼ ਖੇਤਰ ਦੇ]] ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਕੈਮਰੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।]] [[ਤਸਵੀਰ:Belt_of_venus_from_plane.jpg|thumb| ਵੀਨਸ ਦੀ ਪੱਟੀ 42,000 ਫੁੱਟ (13,000 ਮੀਟਰ) ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਇੱਕ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।]] ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ '''ਪੱਟੀ''' (ਜਿਸ ਨੂੰ '''ਵੀਨਸ ਦੀ ਕਮਰ''' ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, '''ਐਂਟੀ-ਟਵਾਈ-ਲਾਈਟ ਆਰਕ''', ਜਾਂ '''ਐਂਟੀ-ਟਵਾਈ-ਲਾਈਟ'''<ref>{{Cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/antitwilight|title=Definition of ANTITWILIGHT|website=www.merriam-webster.com}}</ref>) ਇੱਕ [[ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਘਟਨਾ|ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਰਤਾਰਾ]] ਹੈ ਜੋ [[ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨਾ|ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ]] ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ [[ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ]] ਤੋਂ ਬਾਅਦ, [[ਸਿਵਲ ਸੰਧਿਆ]] ਦੌਰਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਗੁਲਾਬੀ ਚਮਕ ਹੈ ਜੋ ਦਰਸ਼ਕ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਲਗਭਗ [[ਹਰੀਜ਼ੱਟਲ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟ ਸਿਸਟਮ|10-20°]] ਤੱਕ [[ਦੁਮੇਲ|ਫੈਲੀ]] ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ੁੱਕਰ ਦੀ ਪੱਟੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ [[ਅਲਪੇਂਗਲੋ|ਅਲਪੈਂਗਲੋ]] ਹੈ ਜੋ ਸੂਰਜੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, [[ਐਂਟੀਸੋਲਰ ਪੁਆਇੰਟ|ਐਂਟੀਸੋਲਰ ਬਿੰਦੂ]] ਦੇ ਉੱਪਰ, ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਦੂਰੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਨੇੜੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। [[ਬੈਕਸਕੈਟਰ|ਅਲਪੈਂਗਲੋ]] ਵਾਂਗ, ਲਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ [[ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ|ਰੌਸ਼ਨੀ]] ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਵੀਨਸ ਦੀ ਪੱਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਲਪੈਂਗਲੋ ਦੇ ਉਲਟ, ਬਾਰੀਕ [[ਪਾਰਟੀਕੁਲੇਟ|ਕਣਾਂ]] ਦੁਆਰਾ [[ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਖਿੰਡਾਉਣਾ|ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ]] ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਬੈਲਟ ਦੀ ਗੁਲਾਬੀ ਕਮਾਨ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਸੰਧਿਆ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪੁਰਾਲੇਖ ਨੂੰ [[ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ|ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ]] ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਬੈਂਡ ਜਾਂ "ਸਹਿਜ ਪਾੜੇ" ਦੁਆਰਾ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਲਾਬੀ ਚਮਕ ਚੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਡੁੱਬਦੇ [[ਸੂਰਜ]] ਤੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ [[Rayleigh ਸਕੈਟਰਿੰਗ|ਰੇਲੇ ਖਿੰਡਣ]] ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਿਰ ਕਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛੇ ਖਿੰਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ [[ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ|ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ]] ਦੌਰਾਨ "ਬਲੱਡ ਮੂਨ" 'ਤੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। [[ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ|ਸੂਰਜੀ ਸਿਸਟਮ]] ਵਿੱਚ [[ਅੰਤਰਗ੍ਰਹਿ ਧੂੜ|ਅੰਤਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਧੂੜ]] ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ [[ਫੈਲਾਅ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ|ਫੈਲਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ]] ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜ਼ੋਡੀਆਕਲ [[ਜ਼ੋਡੀਕਲ ਰੋਸ਼ਨੀ|ਰੋਸ਼ਨੀ]] ਅਤੇ [[Gegenschein|ਗੇਗੇਨਸ਼ੇਨ]] ਵੀ ਸਮਾਨ ਵਰਤਾਰੇ ਹਨ। ਵੀਨਸ ਦੀ ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ [[ਰੰਗਪੁਣਾ|ਚਮਕਦਾਰ]] ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦੂਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪੀਲੇ-ਸੰਤਰੀ ਬੈਂਡ ਦੇ ਉੱਪਰ ਫਿੱਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2020}} ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨੀ ਦੇਵੀ [[ਐਫਰੋਡਾਇਟੀ|ਐਫ੍ਰੋਡਾਈਟ]] ਦੇ ''ਸੇਸਟਸ'', ਇੱਕ ਕਮਰ ਜਾਂ ਛਾਤੀ-ਬੈਂਡ, ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਮਨ ਦੇਵੀ [[ਵੀਨਸ (ਮਿਥਿਹਾਸ)|ਵੀਨਸ]] ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ [[ਸ਼ੁੱਕਰ (ਗ੍ਰਹਿ)|ਸ਼ੁੱਕਰ]] ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ [[ਲੰਬਾਈ (ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ)|ਲੰਬਾਈ]] ( ਸੂਰਜ ਅਤੇ [[ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ|ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ]] ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚਕਾਰ [[ਕੋਣੀ ਦੂਰੀ|ਕੋਣੀ ਵਿਛੋੜਾ]]) ਸਿਰਫ 45–48° ਹੈ, ਇਸ ਲਈ [[ਘਟੀਆ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਗ੍ਰਹਿ|ਘਟੀਆ ਗ੍ਰਹਿ]] ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ([[ਗ੍ਰਹਿਣ ਤਾਲਮੇਲ ਸਿਸਟਮ|ਗ੍ਰਹਿਣ ਲੰਬਕਾਰ]] ਵਿੱਚ [[ਵਿਰੋਧੀ (ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨ)|180° ਅੰਤਰ]]) ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵੀਨਸ ਦੀ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। == ਇਹ ਵੀ ਵੇਖੋ == * [[ਐਂਟੀਕ੍ਰੇਪਸਕੂਲਰ ਕਿਰਨਾਂ]] * [[ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ]] * [[ਨੀਲਾ ਘੰਟਾ]] * [[ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ]] * [[ਗੋਲਡਨ ਆਵਰ (ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫੀ)|ਗੋਲਡਨ ਘੰਟਾ]] ਜਾਂ ਮੈਜਿਕ ਘੰਟਾ == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} * {{Cite web|url=https://www.atoptics.co.uk/fz584.htm|title=Belt of Venus|last=Cowley|first=Les|date=|website=Atmospheric Optics|publisher=Les Cowley|access-date=2018-08-01|quote=}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Cite book|title=Out of the blue : a 24-hour skywatcher's guide|url=https://archive.org/details/outofblue24hours0000nayl|last=Naylor|first=John|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=2002|isbn=0-521-80925-8|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/outofblue24hours0000nayl/page/72 72]}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * NASA Astronomy Picture of the Day: The Belt of Venus over the Valley of the Moon (23 July 2006) * NASA Astronomy Picture of the Day: The Belt of Venus Over Mercedes, Argentina (scroll to right of image for best view) (7 February 2012) * [http://lunaproductions.com/clouds-rest-panoramas/ Shadow of Earth, Belt of Venus as seen over Half Dome, Yosemite National Park, displayed in an interactive panorama. Scroll to the very bottom of the post to view, after all other Yosemite panoramas.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170327142849/http://lunaproductions.com/clouds-rest-panoramas/ |date=2017-03-27 }} 2kxi523vqttjinst4x7yomwm4olreat 0 145913 850223 821582 2026-10-16T19:16:02Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850223 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼ੁਖਲਤਾ ਰਾਓ''' (1886–1969) ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਿਕਾ, ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੰਗਾਲ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕਲਕੱਤਾ]] ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਉਪੇਂਦਰਕਿਸ਼ੋਰ ਰੇ ਚੌਧਰੀ ਦੀ ਧੀ ਅਤੇ [[ਸ਼ੁਕੁਮਾਰ ਰਾਏ|ਸੁਕੁਮਾਰ ਰੇ]] ਦੀ ਭੈਣ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬੇਥੂਨ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। {{Infobox person|name=ਸ਼ੁਖਲਤਾ ਰਾਓ|image= Sukhalata Rao, Indian social worker, artist and children's book author.png |birth_date={{Birth date|1886|10|23|df=y}}|birth_place=[[ਕਲਕੱਤਾ]], [[ਬੰਗਾਲ ਪ੍ਰੈਜ਼ੀਡੈਂਸੀ]], [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਇੰਡੀਆ]]|death_date={{Death date and age|1969|07|09|1886|10|23|df=y}}|nationality=ਭਾਰਤੀ|education=[[ਬੇਥੂਨ ਕਾਲਜ]]<br/>[[ਵਿਸ਼ਵ-ਭਾਰਤੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]]|occupation=ਲੇਖਕ, ਚਿੱਤਰਕਾਰ|notable_works=''ਬੇਹੁਲਾ'', ''ਨਿਜੇ ਪੋਰਾ''|movement=[[ਬੰਗਾਲ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਆਰਟ]]|father=[[ਉਪੇਂਦਰ ਕਿਸ਼ੋਰ ਰੇ]]|relatives={{ubl|[[ਸੁਕੁਮਾਰ ਰੇ]] (ਭਰਾ)|[[ਸਤਿਆਜੀਤ ਰੇ]] (ਭਤੀਜਾ)}}|awards=[[ਕੈਸਰ-ਏ-ਹਿੰਦ]] ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ''ਨਿਜੇ ਪੋਰਾ'' ਲਈ 1956 ਵਿਚ}} [[Category:Articles with hCards]] ਉਸਨੇ [[ਕਟਕ]] ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਜੈਅੰਤਾ ਰਾਓ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਕਟਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਖਲਤਾ ਨੇ ਸ਼ਿਸ਼ੂ-ਓ-ਮਾਤਰੀ ਮੰਗਲ ਕੇਂਦਰ ('ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੇਂਦਰ') ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਉੜੀਸਾ ਨਾਰੀ ਸੇਵਾ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ।<ref name="bpedia">{{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Sarker|first=Sushanta|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Rao, Shukhalata|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rao,_Shukhalata|access-date=2022-11-11|archive-date=2016-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512215303/http://en.banglapedia.org/index.php?title=Rao,_Shukhalata|url-status=dead}}</ref> == ਲਿਖਤਾਂ == ਸ਼ੁਕਲਤਾ ਅਲੋਕ ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।<ref name="bpedia" /> ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ: * ''ਗਾਲਪਾ-ਅਰ-ਗਲਪਾ'' * ''ਗਲਪਰ ਬੋਈ'' (1912) * ''ਅਰੋ ਗਾਲਪਾ'' (1916) * ''ਖੋਕਾ ਏਲੋ ਬੇਰੀਏ'' (1916) * ''ਨਟੂਨ ਪਾਰਾ'' (1922) * ''ਸ਼ੋਨਰ ਮਯੂਰ'' * ''ਨਟੂਨ ਛੋਰਾ'' (1952) * ''ਬਿਦੇਸ਼ੀ ਚੋਰਾ'' (1962) * ''ਨਾਨਕ ਦੇਸਿਰ ਰੂਪਕਥਾ ॥'' * ''ਪਾਦਰ ਆਲੋ'' * ''ਐਸਪਰ ਗੋਲਪੋ'' * ''ਲਿਵਿੰਗ ਲਾਈਟਾਂ'' * ''ਨਿਜ ਪੋਰਾ'' * ''ਬੇਹੁਲਾ'' == ਅਵਾਰਡ == ਸ਼ੁਖਲਤਾ ਰਾਓ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ ''ਨਿੱਜੇ ਪੋਰਾ'' ਲਈ 1956 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਕੈਸਰ-ਏ-ਹਿੰਦ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name="bpedia" /> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 1969]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1886]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ]] 8r346tcdp91erijjxiy9uvjwm0qrca0 0 146244 850233 763755 2026-10-17T02:43:38Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850233 wikitext text/x-wiki     '''ਅਨੁਸ਼੍ਰੀ ਰਾਏ''' ਨਾਟਕਾਂ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਲਿਬਰੇਟੋ ਦੀ ਇੱਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵੀ ਹੈ।<ref name="cte">[http://www.canadiantheatre.com/dict.pl?term=Roy%2C%20Anusree Roy, Anusree]. Canadian Theatre Encyclopedia, 10 November 2011.</ref><ref>{{Cite web|url=https://tapa.ca/personnel/anusree-roy/|title=Anusree Roy|website=TAPA|access-date=1 June 2022}}</ref> == ਸਿੱਖਿਆ == ਰਾਏ ਦਾ ਜਨਮ [[ਕੋਲਕਾਤਾ|ਕੋਲਕਾਤਾ, ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਯਾਰਕ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਬੀਏ ਅਤੇ [[ਟੋਰਾਂਟੋ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਤੋਂ ਐਮਏ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref name="cte"/> ਰਾਏ 17 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡਾ ਆ ਗਏ ਸਨ। == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦਾ ਕੰਮ == ਉਸਨੇ 2014 ਅਤੇ 2015 ਵਿੱਚ ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ ''ਰੇਮੇਡੀ'' ਵਿੱਚ ਨਰਸ ਪਟੇਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਹ ''ਰੇਮੇਡੀ'' ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਹਾਣੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt3182934/fullcredits?ref_=tt_cl_sm|title=Remedy (2014-): Full Cast & Crew|website=Internet Movie Database|access-date=April 20, 2020}}</ref> ਉਹ CTV/SyFy ਦੇ ''Killjoys'' ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ 5 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਪਾਦਕ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://thetvjunkies.com/women-behind-canadian-tv-anusree-roy/|title=Women Behind Canadian TV: Anusree Roy|date=15 February 2019|access-date=19 ਨਵੰਬਰ 2022|archive-date=19 ਨਵੰਬਰ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221119051829/https://www.thetvjunkies.com/women-behind-canadian-tv-anusree-roy/|url-status=dead}}</ref> ਉਹ NBC/GlobalTV 'ਤੇ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਇੱਕ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਪਾਦਕ ਅਤੇ <nowiki><i id="mwJg">ਨਰਸਾਂ</i></nowiki>, ਸੀਜ਼ਨ ਇੱਕ ਅਤੇ ਦੋ ਲਈ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ NBC/CTV 'ਤੇ ''ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ'' ਦੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਨਿਰਮਾਤਾ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=https://www.bellmedia.ca/the-lede/press/production-begins-on-season-2-of-acclaimed-ctv-original-series-transplant/|title=Production Begins on Season 2 of Acclaimed CTV Original Series TRANSPLANT}}</ref> == ਥੀਏਟਰ == ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ, ''ਸਾਹ'' ਦੀ ਕਮੀ, ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ।<ref name="cte"/> ਉਸ ਦਾ ਨਾਟਕ ਪਿਆਸਾ 2007 ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਪਾਸੇ ਮੁਰੈਲੇ ''ਵਿੱਚ'' ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ 2008 ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਥੀਏਟਰ ਡਿਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਦੋ ਡੋਰਾ ਮਾਵਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਿਊ ਪਲੇਅ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ (ਮਹਿਲਾ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="cte" /> ਉਸਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਵਿੱਚ ''ਲੈਟਰਸ ਟੂ ਮਾਈ ਗ੍ਰੈਂਡਮਾ'', ''ਰੋਸ਼ਨੀ'' ਅਤੇ ''ਬਰੋਥਲ #9'' ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name="cte" /> ''ਬਰੋਥਲ #9'' ਨੇ 2011 ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਵੇਂ ਪਲੇ ਲਈ ਕੈਰੋਲ ਬੋਲਟ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਡੋਰਾ ਮਾਵਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ਜਿੱਤਿਆ, ਅਤੇ 2012 ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਅਵਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਲਈ ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਅਵਾਰਡ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਸੀ।<ref name="cte" /> ਉਸਨੇ ਆਰਬੀਸੀ ਐਮਰਜਿੰਗ ਆਰਟਿਸਟ ਅਵਾਰਡ, ਕੇਐਮ ਹੰਟਰ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਸਿਮਿਨੋਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੇਜ ਇਨਾਮ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ। ''ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਮੂਨ'', ਲੰਡਨ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਫਿਨਬਰੋ ਥੀਏਟਰ<ref>{{Cite web|url=https://finboroughtheatre.co.uk/production/trident-moon/|title=Trident Moon – Finborough Theatre|access-date=2022-11-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250222052640/https://finboroughtheatre.co.uk/production/trident-moon/|archive-date=2025-02-22|url-status=dead}}</ref> ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ ਅਤੇ 2017-2018 ਦੀ ਸੂਜ਼ਨ ਸਮਿਥ ਬਲੈਕਬਰਨ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://www.blackburnprize.org/home/finalists-2017-2018/anusree-roy|title=Anusree Roy &#124; The Susan Smith Blackburn Prize|website=www.blackburnprize.org|access-date=2022-11-19|archive-date=2023-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20231206172819/https://www.blackburnprize.org/home/finalists-2017-2018/anusree-roy/|url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਨਾਟਕ ''ਲਿਟਲ ਪ੍ਰਿਟੀ ਐਂਡ ਦ ਐਕਸਪੈਂਸ਼ਨਲ'' ਦਾ 2017 ਵਿੱਚ ਫੈਕਟਰੀ ਥੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਹੋਇਆ<ref>{{Cite web|url=https://www.myentertainmentworld.ca/2017/04/anusree-roys-little-pretty-exceptional/|title=Anusree Roy's Little Pretty and The Exceptional|date=20 April 2017|website=My Entertainment World}}</ref> ਅਤੇ ਅਦਾਕਾਰੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੋ ਡੋਰਾ ਮਾਵਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡਾਂ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web|url=https://tapa.ca/dora-awards/201617-awards/nominees/|title=Nominees & Recipients|website=TAPA|access-date=2022-11-19|archive-date=2021-06-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210620064329/https://tapa.ca/dora-awards/201617-awards/nominees/|dead-url=yes}}</ref> ਉਸਦਾ ਆਡੀਓ ਪਲੇ ''ਸਿਸਟਰਜ਼'' 20 ਮਾਰਚ, 2021 ਨੂੰ ਐਪਲ ਪੋਡਕਾਸਟ ਅਤੇ ਸਪੋਟੀਫਾਈ ਵਿਖੇ ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।<ref>{{Cite web|url=https://www.factorytheatre.ca/shows/sisters/|title=Sisters — Factory TheatreFactory Theatre|website=Factory Theatre}}</ref> ਉਸਨੇ ਦੋ ਓਪੇਰਾ, ''ਨੂਰ ਓਵਰ ਅਫਗਾਨ'' ਅਤੇ ''ਦ ਗੋਲਡਨ ਬੁਆਏ'' ਦਾ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref name="cte" /> ਉਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਟੇਜ, ਥੀਏਟਰ ਪਾਸ ਮੁਰੇਲ, ਨਾਈਟਵੁੱਡ ਥੀਏਟਰ, ਫੈਕਟਰੀ ਥੀਏਟਰ ਅਤੇ ਬਲਿਥ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਨਾਟਕਕਾਰ-ਇਨ-ਨਿਵਾਸ ਰਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਥੀਏਟਰ ਜੋਨਸ ਰਾਏ ਦੇ ਡੇਵਿਡ ਡੀਗ੍ਰੋ ਅਤੇ ਥਾਮਸ ਮੋਰਗਨ ਜੋਨਸ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਕਲਾਕਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ।<ref>[http://www.nowtoronto.com/stage/story.cfm?content=184585 "Anusree Roy gets to roar in The Golden Dragon"]. ''[[Now (newspaper)|NOW]]'', 5 January 2012.</ref> == ਸਾਰਾਂਸ਼ ਚਲਾਓ == * ''ਵੇਸ਼ਵਾਘਰ #9'' - ਰੇਖਾ, ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਪਿੰਡ ਦੀ ਔਰਤ, ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਲਕੱਤੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਵਾਘਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਜਮੁਨਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਘਬਰਾਹਟ ਵਾਲੀ ਮੈਡਮ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮਜ਼ਬੂਤ-ਇੱਛਾਵਾਨ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦਾ, ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਇਆ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਸਮਝਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.playwrightsguild.ca/play/brothel-9|title=Brothel # 9|publisher=Playwrights Guild of Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402135106/http://www.playwrightsguild.ca/play/brothel-9|archive-date=2 April 2015}}</ref> * ''ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ'' - ਮੈਲੋਬੀ ਨੇ 1947 ਦੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਦਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਵਾਲੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਅਜੋਕੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਾਲੋਬੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.playwrightsguild.ca/play/letters-my-grandma|title=Letters to My Grandma|publisher=Playwrights Guild of Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402112617/http://www.playwrightsguild.ca/play/letters-my-grandma|archive-date=2 April 2015}}</ref> * ''ਪਿਆਸਾ'' - ਕਲਕੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸੈੱਟ, ਪਿਆਸਾ ਇੱਕ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਛੂਤ ਛਾਇਆ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਟਾਈਮ ਟੇਬਲ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚਾਯਾ ਦੀ ਮਾਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚਾਯਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਚਾਹ ਦੇ ਸਟਾਲ 'ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਾਯਾ ਦਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬਾਲਗ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web|url=http://www.playwrightsguild.ca/play/pyassa|title=Pyassa|publisher=Playwrights Guild of Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402105141/http://www.playwrightsguild.ca/play/pyassa|archive-date=2 April 2015}}</ref> * ''ਲਿਟਲ ਪ੍ਰਿਟੀ ਅਤੇ ਦਿ ਐਕਸਪਸ਼ਨਲ'' - ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਡਰਾਮਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਲਿਟਲ ਇੰਡੀਆ ਨੇਬਰਹੁੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਸਾੜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=https://www.theglobeandmail.com/arts/theatre-and-performance/what-playwright-anusree-roy-is-watching-looking-forward-to-and-tuning-into/article34479368/|title=What playwright Anusree Roy is watching, looking forward to and tuning into|last=Wheeler|first=Brad|date=29 March 2017|work=theglobeandmail.com|access-date=30 March 2017}}</ref> * ''ਟ੍ਰਾਈਡੈਂਟ ਮੂਨ'' - ਭਾਰਤ, 1947। ਛੇ ਔਰਤਾਂ, ਤਿੰਨ ਮੁਸਲਿਮ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਹਿੰਦੂ, ਇੱਕ ਕੋਲੇ ਦੇ ਟਰੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰ ਛੁਪੀਆਂ ਜਦੋਂ ਇਹ ਨਵੇਂ ਵੰਡੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ। ਆਲੀਆ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮਾਲਕ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਬੰਧਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਵੇਗੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਪਵੇ ਜਿਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਈ ਹੈ। ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਟਰੱਕ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਟਰੱਕ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਣ ਦਾ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲੱਭਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕਜੁੱਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। * ''ਭੈਣਾਂ'' - ਮਿੱਲੀ ਅਤੇ ਰਾਏ, ਜੋ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਟੋਰਾਂਟੋ ਆਵਾਸ ਕਰ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਨਿਊ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਟੈਟੋਸ ਲਾਂਡਰੋਮੈਟ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਭੈਣਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ: ਉਹ ਟਿਮ ਹਾਰਟਨਸ ਵਿਖੇ ਕੀ ਆਰਡਰ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਇੱਕ ਸੈਲ ਫ਼ੋਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਿੰਨੀ ਰੋਮਾਂਚਕ ਹੋਵੇਗੀ - ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ . ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਸੁਪਨੇ ਘੱਟ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਲਾਂਡਰੋਮੈਟ 'ਤੇ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਰਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। == ਅਵਾਰਡ == * ''ਪਿਆਸਾ'' (2008) ਲਈ ਡੋਰਾ ਮਾਵਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਵਾਂ ਪਲੇਅ * ''ਪਿਆਸਾ'' (2008) ਲਈ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੁਆਰਾ ਡੋਰਾ ਮਾਵਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ * ਆਰਬੀਸੀ ਐਮਰਜਿੰਗ ਆਰਟਿਸਟ ਅਵਾਰਡ ਥੀਏਟਰ (2009) * ਡੋਰਾ ਮਾਵੋਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ''ਬ੍ਰੋਥਲ #9'' (2011) ਲਈ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਵਾਂ ਪਲੇਅ * ਕੇ.ਐਮ ਹੰਟਰ ਆਰਟਿਸਟ ਅਵਾਰਡ ਥੀਏਟਰ (2011) * ਡੋਰਾ ਮਾਵਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਵਾਂ ਪਲੇ ( ''ਬਰੋਥਲ # 9'' ) (2011) * ਪਲੇਅ ''ਰਾਈਟਿੰਗ ਬਰੋਥਲ #9'' (2011) ਲਈ ਕੈਰਲ ਬੋਲਟ ਅਵਾਰਡ * ਗਵਰਨਰ ਜਨਰਲ ਦਾ ਅਵਾਰਡ। ਥੀਏਟਰ ( ''ਵੇਸ਼ਵਾ # 9'' ) (ਨਾਮਜ਼ਦ) (2013) * ਸਿਮਿਨੋਵਿਚ ਪ੍ਰੋਟੇਜ ਪ੍ਰਾਈਜ਼ ਥੀਏਟਰ ( ਬਰੋਥਲ ''# 9'' ) (2012) * ਡੋਰਾ ਮਾਵੋਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਵਾਂ ਪਲੇ ( ''ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ'' ) (2014) * ਡੋਰਾ ਮਾਵੋਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ਆਊਟਸਟੈਂਡਿੰਗ ਐਨਸੈਂਬਲ ( ''ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ'' ) (2014) * ਡੋਰਾ ਮਾਵਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ( ''ਗਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ'' ) (2014) * ਡੋਰਾ ਮਾਵੋਰ ਮੂਰ ਅਵਾਰਡ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਤਪਾਦਨ ( ''ਗਲੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ'' ) (2014) * ਸੂਜ਼ਨ ਸਮਿਥ ਬਲੈਕਬਰਨ ਅਵਾਰਡ (ਫਾਈਨਲਿਸਟ) ਪਲੇ ( ''ਟਰਾਈਡੈਂਟ ਮੂਨ'' ) (2017-2018) == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1982]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਟਰਾਂਟੋ ਦੀਆਂ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] 1t2yzrw8c690654w9onj44cynnqbg87 0 152945 850241 838658 2026-10-17T04:12:50Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850241 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਵੰਤਿਕਾ ਖੱਤਰੀ | image = Avantika Khattri1.jpg | caption = | other_names = | birth_name = Avantika Khattri | birth_date = {{birth date and age|df=y|1989|11|20}} | birth_place = [[ਝਾਂਸੀ]], [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ([[ਭਾਰਤ]]) | occupation = [[ਫਿਲਮ]] [[ਅਭਿਨੇਤਰੀ]] [[ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ]] [[ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ|ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ]] | years_active = 2011- ਮੌਜੂਦ | notable_works = | height = | website = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਵੰਤਿਕਾ ਖੱਤਰੀ''' ([[ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ]]: '''Avantika Khattri;''' ਜਨਮ 20 ਨਵੰਬਰ 1989)<ref name=":2">{{Cite web |last=The States Man |date=13 October 2017 |title=Avantika Khatri talks about working with Anurag Kashyap |url=http://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/avantika-khattri-talks-working-anurag-kashyap-1502510492.html |website=www.thestatesman.com}}</ref> ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਅਭਿਨੇਤਰੀ, ਨਿਰਮਾਤਾ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹੈ<ref name=":3">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/short-film-wins-accolades-at-international-fes/articleshow/64492472.cms|title=Short film wins accolades at international fests - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-06-15}}</ref> ਜਿਸਨੇ ਫਿਲਮ "ਵਾਰ ਛੋੜੋ ਨਾ ਯਾਰ" ਨਾਲ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਸੋਹਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ|ਸੋਹਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ]] ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿ-ਸਟਾਰ ਸ਼ਰਮਾਂ ਜੋਸ਼ੀ ਅਤੇ [[ਜਾਵੇਦ ਜਾਫਰੀ]] ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਨੰਤਰ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Financial Express |date=18 October 2013 |title=Avantika Khatri from MBA degree to playing newsreader in War Chhod Naa Yaar |url=http://www.financialexpress.com/archive/avantika-khattri-from-mba-degree-to-playing-newsreader-in-war-chhod-na-yaar/1184206/ |website=www.financialexpress.com}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਅਵੰਤਿਕਾ ਨੇ [[ਹਿੰਦੀ ਭਾਸ਼ਾ|ਹਿੰਦੀ]] ਫਿਲਮ 'ਵਾਰ ਛੱਡੋ ਨਾ ਯਾਰ' ਨਾਲ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] ਵਿੱਚ ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite web |last=Jagran |title=Bollywood new biker girl Avantika Khatri |url=http://www.jagran.com/entertainment/bollywood-bollywoods-new-biker-girl-avantika-khatri-12356041.html |website=www.jagran.com}}</ref> ਉਸਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ''ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ ਵਰਲਡ''<ref>{{Cite web |last=Beautiful World |date=13 October 2017 |title=Avantika Khattri talks about working with Anurag Kashyap |url=https://www.thestatesman.com/entertainment/bollywood/avantika-khattri-talks-working-anurag-kashyap-1502510492.html |website=www.thestatesman.com}}</ref> ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ 2016 ਵਿੱਚ ਬੁਲੰਦਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਸੁਭਾਸ਼,<ref>{{Cite web |last=thedigitalhash |date=13 October 2017 |title=Beautiful World |url=https://www.thedigitalhash.com/anurag-kashyap-short-film-gang-rape/ |website=www.thedigitalhash.com |access-date=19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-date=26 ਮਈ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526104919/https://www.thedigitalhash.com/anurag-kashyap-short-film-gang-rape/ |url-status=dead }}</ref> ਸਵਾਨੰਦ ਕਿਰਕਿਰੇ ਅਤੇ [[ਸ਼ਵੇਤਾ ਤ੍ਰਿਪਾਠੀ]] ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ [[ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਿਅਪ|ਅਨੁਰਾਗ ਕਸ਼ਯਪ]] ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref name=":1">{{Cite web |last=Times Of India |title=Anurag Kashyap supports short on Bulandshahr gang rape case |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/anurag-kashyap-supports-short-on-bulandshahr-gang-rape-case/articleshow/61059181.cms |website=www.timesofindia.indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bollywood Life |date=12 October 2017 |title=Anurag Kashyap backs short film based on the gruesome Bulandshahr rape incident |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/anurag-kashyap-backs-short-film-based-on-the-gruesome-bulandshahr-rape-incident/ |website=www.bollywoodlife.com |access-date=19 ਫ਼ਰਵਰੀ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423052839/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/anurag-kashyap-backs-short-film-based-on-the-gruesome-bulandshahr-rape-incident/ |archive-date=23 ਅਪ੍ਰੈਲ 2019 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Aaj Tak |title=Anurag Kashyap to act in short film Chhuri and presentiing short film Beautiful World based on Bulandshahr gang rape case |url=https://aajtak.intoday.in/story/anurag-kashyap-to-act-in-short-film-chhuri-and-presenting-short-film-beautiful-world-based-on-bulandshehar-gang-rape-tmov-1-958032.html |website=www.aajtak.in}}</ref> ਅਵੰਤਿਕਾ ਖੱਤਰੀ ਨੇ [[ਮੀਕਾ ਸਿੰਘ]] ਨਾਲ ਲੀਡ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ''ਬੌਟਮਜ਼ ਅੱਪ'' ਨਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Telangana Today |title=Avantika Khatri to launch fitness app |url=https://telanganatoday.com/avantika-khattri-to-launch-fitness-app |website=www.telanganatoday.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Glamour Mantra |title=After producing and being the whole and soul of her short films Avantika Khatri now launches a fitness app |url=http://glamourmantra.com/after-producing-and-being-the-whole-and-soul-of-her-short-films-avantika-khattri-now-launches-a-fitness-app/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171111205308/http://glamourmantra.com/after-producing-and-being-the-whole-and-soul-of-her-short-films-avantika-khattri-now-launches-a-fitness-app/ |archive-date=11 November 2017 |access-date=11 November 2017 |website=www.glamourmantra.com}}</ref> ਅਵੰਤਿਕਾ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਲਘੂ ਫਿਲਮ "''ਫਾਰ ਆਲ ਦੈਟ ਯੂ ਆਰ"'' ਇੱਕ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ - ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਸ਼ਾਰਟਸ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ LGBTQ ਫਿਲਮ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜਿੱਤਿਆ। ਫਿਲਮ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਵੰਤਿਕਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਡਰਾਮਾ ਫਿਲਮ ਹੈ, ਜੋ ਦੋ ਸਾਬਕਾ ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਲਾਸ ਏਂਜਲਸ ਵਿਖੇ ਐਕਟਰਸ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇੰਡੀ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; The IndieFEST ਫਿਲਮ ਅਵਾਰਡ (US) ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮਹਿਲਾ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ Accolade Global Film Competition (US) ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਅਭਿਨੇਤਰੀ-ਲੀਡਿੰਗ। ਫਿਲਮ ਨੇ ਮੈਡੀਟੇਰੀਅਨ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਾਰਟ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਸ਼ਾਰਟ ਫਿਲਮ ਫੈਸਟੀਵਲ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਾਰਟ ਦਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ।<ref>{{Cite news|url=http://www.hellomumbainews.com/entertainment/actress-avantika-khattris-first-appearance-at-cannes-film-festival-2018/|title=Actress Avantika khattri's First appearance, At Cannes Film Festival 2018 ~ Hello Mumbai News|last=Mumbai News|first=Hello|work=Hello Mumbai News|access-date=2018-06-15|language=en-US|archive-date=2022-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927231534/https://www.hellomumbainews.com/entertainment/actress-avantika-khattris-first-appearance-at-cannes-film-festival-2018/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=Short film wins accolades at international fests |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/short-film-wins-accolades-at-international-fes/articleshow/64492472.cms |website=[[The Times of India]]}}</ref> ਅਵੰਤਿਕਾ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਮਾਨਯੋਗ ਰਾਜਪਾਲ ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਕੋਸ਼ਿਆਰੀ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜ ਭਵਨ, ਮੁੰਬਈ ਵਿਖੇ ਮਿਡ-ਡੇ ਪਾਵਰਫੁੱਲ ਵੂਮੈਨ ਅਵਾਰਡ 2022 ਵਿੱਚ ਆਈਕੋਨਿਕ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਫਿਲਮ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Mid-Day Powerful Women Award 2022 |url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/avantika-khattri-bags-iconic-film-producers-director-and-actor-by-mid-day-powerful-women-awards-2022-23217840 }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Governor Felicitates Powerful Women of the Year at Raj Bhawan, Mumbai |url=https://rajbhavan-maharashtra.gov.in/en/07-03-2022governor-felicitates-powerful-women-of-the-year/ |url-status=live}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਵੰਤਿਕਾ ਝਾਂਸੀ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਜੋ [[ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼]] ਦੇ ਇੱਕ ਕਸਬੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਜਨਮ ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਲਾਕਾਰ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਹਿਊਮਨ ਰਿਸੋਰਸ ਵਿੱਚ [[ਮਾਸਟਰ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਮਿਨਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ|ਐਮ.ਬੀ.ਏ.]]<ref>{{Cite web |date=18 October 2013 |title=Avantika Khattri: From MBA degree to playing newsreader in 'War Chhod Na Yaar' |url=https://www.financialexpress.com/archive/avantika-khattri-from-mba-degree-to-playing-newsreader-in-war-chhod-na-yaar/1184206/}}</ref> ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਲਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਾਡਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ FHM ਮੈਗਜ਼ੀਨ<ref>{{Cite web |title=I would love to play a grey character: Avantika Khattri {{!}} FHM India |url=https://www.fhmindia.com/entertainment/i-would-love-play-grey-character-avantika-khattri |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200125182513/https://www.fhmindia.com/entertainment/i-would-love-play-grey-character-avantika-khattri |archive-date=2020-01-25 |website=www.fhmindia.com}}</ref> ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਟੀਵੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Mohnish |date=2019-07-19 |title=Exclusive: "Thankful, humbled and honoured for the response that For All That You Are has garnered, says Avantika Khattri |url=https://www.easterneye.biz/exclusive-thankful-humbled-and-honoured-for-the-response-that-for-all-that-you-are-has-garnered-says-avantika-khattri/ |access-date=2020-01-26 |website=EasternEye |language=en-GB}}</ref> ਉਹ ਟਾਈਮਜ਼ ਫੂਡ ਚੈਨਲ - ਕੁਕਿੰਗ ਵਿਦ ਸੇਲੇਬਸ<ref>{{Cite web |first= |title=Cooking with Celebs |url=https://m.recipes.timesofindia.com/boardroom-kitchen/videos/cooking-with-celebs-avantika-khattri-actor/videoshow/70767663.cms |website=Times Of India}}</ref> ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੇਲਿਬ੍ਰਿਟੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1987]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੁੰਬਈ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 81s0wg1i2g8vre4fcq6am388lydhygq 0 154066 850225 765444 2026-10-16T20:09:56Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850225 wikitext text/x-wiki '''ਸਾਤ ਭਾਈ ਚੰਪਾ''' ਜਾਂ '''ਸਤ ਭਾਈ ਚੰਪਾ''' [[ਭਾਰਤੀ ਉਪਮਹਾਂਦੀਪ|ਭਾਰਤੀ ਉਪ ਮਹਾਂਦੀਪ]] ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ [[ਬੰਗਾਲ]] ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ [[ਲੋਕਧਾਰਾ|ਲੋਕ ਕਥਾ]] ਹੈ।<ref>Mitra, Bansari. ''The Renovation of Folktales by Five Modern Bengali Writers''. Anthropological Survey of India, 2002. p. 69.</ref> ਇਹ ਲੋਕ ਲੋਕ ਕਥਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਕਸ਼ਨਰੰਜਨ ਮਿੱਤਰ ਮਜੂਮਦਾਰ ਦੁਆਰਾ 1907 ਵਿੱਚ ''[[ਠਾਕੁਰਮਾਰ ਝੂਲੀ]]'' ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਠਾਕੁਰਮਾਰ ਝੂਲੀ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ, [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਰੂਪ [[ਬਿਸ਼ਨੂ ਦੇ|ਬਿਸ਼ਨੂ ਡੇ]] ਦੁਆਰਾ 1944 ਵਿੱਚ "ਸਤ ਭਾਈ ਚੰਪਾ" ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ<ref>{{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Guha|first=Bimal|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=De, Bishnu|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=De,_Bishnu|access-date=2023-02-26|archive-date=2023-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230226154306/https://en.banglapedia.org/index.php?title=De,_Bishnu|url-status=dead}}</ref> == ਪਲਾਟ == ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਉਸਨੇ ਇਕੱਲੇ ਨੇ ਬਿਤਾਇਆ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਬ ਦਿੱਤੇ। ਪੁਜਾਰੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਫਲ ਖੁਆਵੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਜਾਰੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਦਿੱਤੇ। ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਛੋਟੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਸੱਤ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ ਮਿਮ ਜਮਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਈਰਖਾਲੂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੱਚੇ ਜਾਦੂਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੱਤ ਚੰਪਕ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਰੰਪ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦੇ ਹਨ। ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਚੀ, ਲੜਕੀ, ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਣੀ ਸੱਤ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨੌਕਰਾਣੀ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਰਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਪਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ ਪਾਰੁਲ ਰੱਖਿਆ। ਬਜ਼ੁਰਗ ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ, ਫਿਰ, ਸੱਤ ਕਤੂਰੇ ਛੋਟੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਰਾਣੀ ਨੇ ਸੱਤ ਕਤੂਰੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਾਰੁਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ। ਆਪਣੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਸਿੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ]] 6xd7wdeabbnxdnh2qgruv5tal6eobtz 0 154390 850224 765452 2026-10-16T19:46:59Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850224 wikitext text/x-wiki '''ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ ਕਾਬਿਆ''' ( {{Lang-bn|শ্রীকৃষ্ণকীর্তন কাব্য}} ) ਜਾਂ '''ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ ਕਾਬਿਆ''' [[ਚੰਡੀਦਾਸ|ਬੋਰੂ ਚੰਡੀਦਾਸ]] ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਸਟੋਰਲ [[ਵੈਸ਼ਨਵਵਾਦ|ਵੈਸ਼ਨਵ]] ਡਰਾਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ [[Mixed Assamese literature|ਮਿਸ਼ਰਤ ਅਸਾਮੀ ਸਾਹਿਤ]] ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰਿਆਪਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਇਤਾਂ 14ਵੀਂ ਸਦੀ ਈਸਵੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅੱਧ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਚੈਤਨਯ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। == ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ == 1909 ਵਿੱਚ, ਬਸੰਤ ਰੰਜਨ ਰਾਏ ਬਿਦਵਤਬੱਲਵ ਨੇ ਬਾਂਕੁਰਾ ਦੇ ਕਾਂਕਿਲਿਆ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਦੇਬੇਂਦਰਨਾਥ ਮੁਖੋਪਾਧਿਆਏ ਦੇ ਗੋਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ੈਲਫ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ''ਪੁੰਥੀ'' (ਖਰੜੇ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ''ਪੁੰਥੀ ਦੇ'' ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਾਲੇ ਪੰਨਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇਸ ਦੇ ਪੰਨੇ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਿਆ। ''ਪੁੰਥੀ'' ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਪਰਚੀ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬਿਸ਼ਨੂਪੁਰ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੰਦਰਵਾ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਿਦਵਤਬੱਲਵ ਦੁਆਰਾ ''ਪੁੰਥੀ'', ਸੰਪਾਦਿਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਨਾਮਕਰਨ, 1916 ਵਿੱਚ ਵੰਗੀਆ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਮੂਲ == ਬੋਰੂ ਚੰਡੀਦਾਸ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ [[ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪੁਰਾਣ]], ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ<ref name="s1">Sen, Sukumar (1991, reprint 2007). ''Bangala Sahityer Itihas'', Vol.I, {{In lang|bn}}, Kolkata: Ananda Publishers, {{ISBN|81-7066-966-9}}, pp.120-154</ref> ਅਤੇ [[ਜੈਦੇਵ|ਜੈਦੇਵਾ]] ਦੁਆਰਾ [[ਗੀਤ ਗੋਵਿੰਦ|ਗੀਤਗੋਵਿੰਦਮ]] ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋਰ [[ਪੁਰਾਣ|ਪੁਰਾਣਾਂ]] ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਛੰਦ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੋਕ-ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਸਾਂਝ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਅਸਾਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ। ਅਸਲ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਅਸਾਮੀ ਸ਼ਬਦ ਜਿਵੇਂ বাটে বাটে, দেখতেলা, আই, পেলাইয়া ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਅੱਖਰ 'ঝ' ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। == ਸਮੱਗਰੀ == ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ 418 ਬੰਗਾਲੀ ''ਪਦੇ'' (ਛੰਦ) ਅਤੇ 133 (ਕੁੱਲ 161, 28 ਸਲੋਕ ਦੋ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਏ ਗਏ ਹਨ) ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ''ਸਲੋਕ'' ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ 418 ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 409 ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦਰਜ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰਜ ਨੂੰ 13 ''ਖੰਡਾਂ'' (ਭਾਗਾਂ) ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ, ''ਜਨਮ'' (ਜਨਮ), ''ਤਮਵੁੱਲਾ'' (ਪਾਈਪਰ ਦੀ ਸੁਪਾਰੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿਆਰ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ), ''ਦਾਨਾ'' (ਕਰ-ਉਗਰਾਹੀ), ''ਨੌਕਾ'' (ਕਿਸ਼ਤੀ), ''ਭਾਰਾ।'' (ਬੋਝ), ''ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ'', ''ਯਮੁਨਾ'', ''ਬਾਣਾ'' (ਤੀਰ), ''ਵਾਮਸ਼ੀ'' (ਬਾਂਸਰੀ) ਅਤੇ ''ਰਾਧਾ ਵਿਰਹਾ'' (ਰਾਧਾ ਦਾ ਵਿਛੋੜਾ) (ਆਖਰੀ ਖੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਕਵੀ ਦੁਆਰਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ)।<ref name="s1" /> ''ਯਮੁਨਾ ਖੰਡ'' ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤਿੰਨ ਉਪ-ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਉਪ-ਭਾਗ ''ਕਾਲੀਆ ਦਮਨਾ ਖੰਡਾ'' (ਕਾਲੀਆ ਦਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਸੱਪ-ਭੂਤ ਭਾਗ) ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਉਪ-ਭਾਗ ''ਹਰਾ ਖੰਡਾ'' (ਗਲੇ ਦਾ ਖੰਡ) ਹੈ। ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਉਪ-ਭਾਗ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਰਾਧਾ ਦਾ ''ਵਸਤਰਹਰਣ'' (ਰਾਧਾ ਦੇ ਵਸਤਰ ਚੋਰੀ ਕਰਨਾ) ਹੈ। ''ਭਾਰਾ ਖੰਡਾ'' ''ਚਤਰਾ ਖੰਡਾ'' (ਛਤਰੀ ਭਾਗ) ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਉਪ-ਭਾਗ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਪਾਤਰ, [[ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ]], [[ਰਾਧਾ]] ਅਤੇ ਬਦਾਏ, ਦੂਤ ਨਾਟਕ ਦੇ ਕਥਾਨਕ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਦੇ ਹਨ। ''ਪੇਅਰ'' ਅਤੇ ''ਤ੍ਰਿਪਦੀ'' ਮੀਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਜਵਾਬੀ ਸੰਵਾਦਾਂ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੀਰਤਨ ਦੇ ਨਾਟਕੀ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।   == ਕਹਾਣੀ == ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਕੀਰਤਨ ਇੱਕ ਗੀਤਕਾਰੀ ਰਚਨਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਧਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ; ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ [[ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ|ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ']] ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਮੁਕ ਲੋਕ-ਗੀਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ''ਧਮਾਲੀ'' ਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref name="s1" /> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਰੂ ਚੰਡੀਦਾਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੌਲਿਕਤਾ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਮੱਧਕਾਲੀ ਬੰਗਾਲੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਧਾ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ [[ਬੰਗਾਲ|ਬੰਗਾਲੀ]] ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੈਪਚਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਨੋਟਸ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Bhowmik|first=Dulal|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Islam|editor-first=Sirajul|editor-link=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Srikrishnakirtan|editor-last2=Jamal|editor-first2=Ahmed A.|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Srikrishnakirtan|access-date=2023-02-28|archive-date=2025-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20250413015749/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Srikrishnakirtan|url-status=dead}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬੰਗਾਲੀ-ਭਾਸ਼ਾ ਸਾਹਿਤ]] g2bd1hd2w4drqfp6i4sm1c0ztl8skat 0 156172 850216 804523 2026-10-16T15:52:28Z Satdeep Gill 1613 850216 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Solar_system_orrery_inner_planets.gif|alt=see caption|thumb|ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੂਰਜੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਐਨੀਮੇਸ਼ਨ। ਸਾਲ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਘੁੰਮਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ।]] ਇੱਕ '''ਵਰ੍ਹਾ''' ਜਾਂ '''ਸਾਲ''' ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਇੱਕ ਚੱਕਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, [[ਧਰਤੀ]], [[ਸੂਰਜ]] ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਆਪਣੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੀ ਝੁਕਾਅ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ, ਦਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਘੰਟੇ, ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਉਪ-ਧਰੁਵੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਬਸੰਤ, ਗਰਮੀ, ਪਤਝੜ ਅਤੇ ਸਰਦੀ। ਗਰਮ ਖੰਡੀ ਅਤੇ ਉਪ-ਉਪਖੰਡੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਪਰ ਮੌਸਮੀ ਗਰਮ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਲਾਨਾ ਗਿੱਲੇ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਮੌਸਮਾਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ [[ਕੈਲੰਡਰ ਸਾਲ|ਜੰਤਰੀ ਵਰ੍ਹਾ]] ਧਰਤੀ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿੱਤੇ ਜੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। [[ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕਲੰਡਰ|ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ]], ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਜੰਤਰੀ, ਜੂਲੀ ਜੰਤਰੀ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਜੰਤਰੀ ਵਰ੍ਹਾ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ 365 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਆਮ ਸਾਲ ਜਾਂ 366 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਲੀਪ ਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੈਗੋਰੀਅਨ ਕੈਲੰਡਰ ਲਈ, 400 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਲੀਪ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜੰਤਰੀ ਵਰ੍ਹਾ (ਔਸਤ ਵਰ੍ਹਾ) ਦੀ ਔਸਤ ਲੰਬਾਈ 365.2425 ਦਿਨ ਹੈ (400 ਵਿੱਚੋਂ 97 ਸਾਲ ਲੀਪ ਸਾਲ ਹਨ)। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ, ਵਰ੍ਹਾ ਲਈ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਕਾਈ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਵ" ਜਾਂ "ਸ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੰਨ੍ਹ "a" ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸਦੀ ਸਹੀ ਮਿਆਦ ਅਸੰਗਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਜੂਲੀਅਨ ਸਾਲ 86,400 ਸਕਿੰਟਾਂ (SI ਆਧਾਰ ਯੂਨਿਟ) ਦੇ 365.25 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਜੂਲੀਅਨ ਖਗੋਲੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 31,557,600 ਸਕਿੰਟ ਹੈ।<ref>{{cite web |title=SI units |url=http://www.iau.org/science/publications/proceedings_rules/units/ |access-date=February 18, 2010 |publisher=[[International Astronomical Union|IAU]] |archive-date=ਜੁਲਾਈ 16, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130716232020/http://www.iau.org/science/publications/proceedings_rules/units/ |url-status=dead }} (See Table 5 and Section 5.15.) Reprinted from: {{cite journal|last=Wilkins|first=George A.|year=1989|title=The IAU Style Manual|url=http://www.iau.org/static/publications/stylemanual1989.pdf|journal=IAU Transactions|volume=XXB|access-date=2023-03-08|archive-date=2011-07-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20110726170213/http://www.iau.org/static/publications/stylemanual1989.pdf|url-status=dead}}</ref> ਸਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜੰਤਰੀ ਜਾਂ ਖਗੋਲ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੌਸਮੀ ਸਾਲ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਸਾਲ, ਆਦਿ ਨਾਲ ਢਿੱਲੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ। ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਮੰਗਲ ਸਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁੱਕਰ ਦਾ ਸਾਲ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇੱਕ ਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਲੰਘਣ ਲਈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਚੱਕਰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਹਾਨ ਸਾਲ।<ref>[[OED]], s.v. "year", entry 2.b.: "''transf.'' Applied to a very long period or cycle (in chronology or mythology, or vaguely in poetic use)."</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} sebz26fbmso5v3sguvf718ktomcbuwn 0 157682 850235 838645 2026-10-17T02:50:19Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850235 wikitext text/x-wiki '''ਅਨੰਨਿਆ ਸ੍ਰੀਤਮ ਨੰਦਾ,''' ਜੋ ਕਿ '''ਅਨੰਨਿਆ ਨੰਦਾ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, [[ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ|ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ]], [[ਓਡੀਸ਼ਾ|ਉੜੀਸਾ]], [[ਭਾਰਤ]] ਤੋਂ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਹੈ। ਉਹ ''ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਜੂਨੀਅਰ ਸੀਜ਼ਨ 2'' ਦੀ ਜੇਤੂ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2015-09-07 |title=Indian Idol Junior 2: Odisha girl Ananya Nanda is the winner |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/ananya-nanda-wins-indian-idol-junior/ |access-date=2019-03-01 |website=The Indian Express |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=7 September 2015 |title=Odisha's 14-year-old Ananya Sritam Nanda crowned 'Indian Idol Junior |url=http://www.firstpost.com/bollywood/odishas-14-year-old-ananya-sritam-nanda-crowned-indian-idol-junior-2423538.html |access-date=7 September 2015 |publisher=}}</ref> == ਅਰੰਭ ਦਾ ਜੀਵਨ == ਅਨੰਨਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਸੰਨਾ ਕੁਮਾਰ ਨੰਦਾ, ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮਾਂ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਸ਼ਰਾ, ਇੱਕ ਘਰੇਲੂ ਔਰਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2015-09-07 |title=Ananya Nanda to focus on music & studies |url=http://www.orissapost.com/ananya-nanda-to-focus-on-music-studies/ |access-date=2019-03-01 |website=Orissa POST |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Buzz |first=Bhubaneswar |date=2015-09-06 |title=Ananya Sritam Nanda of Bhubaneswar wins Indian Idol Junior 2015 |url=https://www.bhubaneswarbuzz.com/updates/odisha-news/ananya-sritam-nanda-of-bhubaneswar-wins-indian-idol-junior-2015 |access-date=2019-03-01 |website=Bhubaneswar Buzz |archive-date=2019-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190301140054/https://www.bhubaneswarbuzz.com/updates/odisha-news/ananya-sritam-nanda-of-bhubaneswar-wins-indian-idol-junior-2015 |url-status=dead }}</ref> ਅਨੰਨਿਆ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਅਨੰਨਿਆ ਜੋ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਵਿਆਖਿਆਕਾਰ ਗੁਰੂ ਪੰਡਿਤ ਡਾ. ਚਿੱਟਾ ਰੰਜਨ ਪਾਨੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੀਲਾਮਣੀ ਓਝਾ ਤੋਂ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਡੀਏਵੀ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ, ਪੋਖਰੀਪੁਟ, [[ਭੁਬਨੇਸ਼ਵਰ|ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ]] ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ 12ਵਾਂ ਗ੍ਰੇਡ ਕੀਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕੂਲ, ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਟਾਪਰ ਬਣ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=And the winner is...Ananya Sritam Nanda |url=https://www.telegraphindia.com/odisha/and-the-winner-is-ananya-sritam-nanda/cid/1471201 |access-date=2019-03-01 |website=www.telegraphindia.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |title=7 things you didn't know about Indian Idol Junior 2 winner Ananya Nanda |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-7-things-you-didn-t-know-about-indian-idol-junior-2-winner-ananya-nanda-2122767 |access-date=24 June 2017 |publisher=}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/television/what-s-hot/story/indian-idol-junior-season-2-winner-ananya-nanda-meets-pm-narendra-modi-263178-2015-09-16|title=Indian Idol Junior winner Ananya Nanda meets PM Modi|last=Indo-Asian News Service|date=16 September 2015|access-date=1 March 2019|publisher=India Today|language=en}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == ਅਨੰਨਿਆ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ''ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਜੂਨੀਅਰ'' ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ 2 ਜਿੱਤਿਆ<ref>{{Cite web |date=2015-09-10 |title=Indian Idol winner Ananya Nanda, Universal India ink deal |url=https://www.hindustantimes.com/music/indian-idol-winner-ananya-nanda-universal-india-ink-deal/story-y07tEM22ZB9CI8lblFY12I.html |access-date=2019-03-01 |language=en}}</ref> ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਜੂਨੀਅਰ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਸੌਦਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |last=Prakashan |first=Priya |date=2015-09-09 |title=Indian Idol Junior 2 winner Ananya Nanda signs two-year record deal with Universal |url=https://www.india.com/showbiz/indian-idol-junior-2-winner-ananya-nanda-signs-two-year-record-deal-with-universal-542260/ |access-date=2019-03-01 |website=India.com |language=en}}</ref> ਇੰਡੀਅਨ ਆਈਡਲ ਜੂਨੀਅਰ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸੰਗੀਤ ਲੇਬਲ ਹੇਠ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਐਲਬਮ 'ਮੌਸਮ ਮਸਤਾਨਾ' ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਗਾਣਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1982 ਦੀ ਫਿਲਮ ਸੱਤੇ ਪੇ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਅਨੁਭਵੀ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] [[ਆਸ਼ਾ ਭੋਸਲੇ|ਆਸ਼ਾ ਭੌਂਸਲੇ]] ਦੁਆਰਾ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਾਧੂ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਬੋਲ ਡੀਜੇ ਏਕੇਐਸ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਅਤੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |date=2016-06-15 |title=Indian Idol Junior season 2 winner Ananya Nanda releases debut single |url=https://www.mid-day.com/articles/indian-idol-junior-season-2-winner-ananya-nanda-releases-debut-single/17337165 |access-date=2019-03-01 |website=mid-day |language=en }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਈ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਉਸਨੇ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ [[ਅਮਾਲ ਮਲਿਕ|ਅਮਲ ਮਲਿਕ]] ਲਈ ਫਿਲਮ ' [[ਐਮ.ਐਸ.ਧੋਨੀ: ਇੱਕ ਅਣਕਹੀ ਕਹਾਣੀ|ਐਮਐਸ ਧੋਨੀ: ਦ ਅਨਟੋਲਡ ਸਟੋਰੀ]] ' ਵਿੱਚ ਇੱਕ [[ਬਾਲੀਵੁੱਡ]] [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਓਲੀਵੁੱਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕਾ ਵੀ ਹੈ, ਉਸਨੇ ' [[ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ|ਅਗਸਤਿਆ]] ', ਬੇਬੀ (2016 ਫਿਲਮ), [[Kathadeli Matha Chuin|ਕਥਾਡੇਲੀ ਮਾਥਾ ਚੁਈਨ]] ਵਰਗੀਆਂ ਕਈ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |title=Indian idol winner Ananya sings for Odia movie 'Agastya' |url=https://odishasuntimes.com/indian-idol-winner-ananya-sings-odia-movie-agastya/ |access-date=2019-01-07 |language=en-US}}</ref> ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਜਿੱਤਿਆ ਤਾਂ [[ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ]], [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ|ਭਾਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ]] ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ [[ਨਵੀਨ ਪਟਨਾਇਕ]] ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਫ਼ੋਨ ਆਏ।<ref>{{Cite web |date=2015-09-15 |title=Indian Idol Junior winner Ananya Nanda meets PM Modi {{!}} IndiaTV News |url=https://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/indian-idol-winner-ananya-nanda-meets-pm-modi-24036.html |access-date=2019-03-01 |website=www.indiatvnews.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bureau |first=Odisha Sun Times |title=CM felicitates Odisha's singing sensation Ananya Nanda {{!}} OdishaSunTimes.com |url=https://odishasuntimes.com/cm-felicitates-odishas-singing-sensation-ananya-nanda/ |access-date=2019-03-01 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-09-16 |title=Indian Idol Junior winner Ananya Nanda meets PM Narendra Modi - Bollywoodlife.com |url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/indian-idol-junior-winner-ananya-nanda-meets-pm-narendra-modi/ |access-date=2019-03-01 |website=www.bollywoodlife.com |language=en-EN}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2019 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਕਲਰਸ ਟੀਵੀ ਰਿਐਲਿਟੀ ਸ਼ੋਅ ''ਰਾਈਜ਼ਿੰਗ ਸਟਾਰ'' ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਟੌਪ 5 ਵਿੱਚ ਸੀ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] qnq7zywryxybw6e0g06ew4tt8moauib 0 162408 850226 833948 2026-10-16T22:57:20Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850226 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਸ੍ਰੀਦੇਵੀ ਉਨੀ | image = | image_size = | caption = | birth_date = | birth_place = | death_date = | death_place = | occupation = {{hlist|[[ਅਦਾਕਾਰਾ]]|ਡਾਂਸਰ}} | years_active = 1986 {{endash}} ਮੌਜੂਦ | spouse = ਨਾਰਾਇਣਨ ਊਨੀ | children = | parents = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਉਨੀ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Sreedevi Unni''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ|ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਡਾਂਸਰ]] ਅਤੇ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਹੈ ਜੋ ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਅਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ [[ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਉਨੀ]] ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Sreedevi Unni &#124; Women Economic Forum |url=https://www.wef.org.in/sreedevi-unni/ |access-date=7 July 2019 |publisher=WEF |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329082049/https://www.wef.org.in/sreedevi-unni/ |archive-date=29 ਮਾਰਚ 2020 |url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=27 September 2018 |title=Sreedevi Unni recalls accident which killed actress Monisha |url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2018/09/27/sreedevi-unni-recalls-accident-which-killed-actress-monisha.html |access-date=7 July 2019 |publisher=English.manoramaonline.com}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Monisha's mother remembers her daughter on death anniversary - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/monishas-mother-remembers-her-daughter-on-death-anniversary/articleshow/61932136.cms}}</ref> ਉਹ ਆਪਣੀ ਇਕਲੌਤੀ ਬੇਟੀ ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੰਡਸਟਰੀ 'ਚ ਆਈ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਮਲਿਆਲਮ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਹਨ ਓਰੂ ਚੇਰੁਪੰਚਿਰੀ, ਸਫਾਲਮ, ਨੀਲਾਥਮਾਰਾ, ਨਿਰਨਾਇਕਮ ਆਦਿ।<ref>{{Cite web |title=malayalamcinema.com, Official website of AMMA, Malayalam Film news, Malayalam Movie Actors & Actress, Upcoming Malayalam movies |url=http://www.malayalamcinema.com/meet-star/profile/sreedevi-unni |access-date=2023-03-27 |website=www.malayalamcinema.com |archive-date=2023-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327130944/http://www.malayalamcinema.com/meet-star/profile/sreedevi-unni |url-status=dead }}</ref> == ਡਾਂਸ == [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ]] ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਕੇਰਲਾ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਨਾਚ ਰੂਪ, ਬੈਂਗਲੁਰੂ ਵਿੱਚ ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਆਰਟਸ ਅਕੈਡਮੀ ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਊਨੀ, ਕਿਸੇ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਉਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੈਲੀਬਰ ਦੇ ਹੋਰ ਡਾਂਸਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਆਸਾਨ ਕਿਰਪਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਡਾਂਸ ਨੂੰ ਸੋਧ ਕੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਨੌਜਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਚ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਕੇਰਲਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਡਾਂਸ ਸ਼ੈਲੀ, ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ, ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੌਰਾਨ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕੇਰਲ ਦੇ ਕਾਲੀਕਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਇਰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ। ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੰਕੇਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਇਦ [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ|ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਨੂੰ]] ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਸਨ। ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਕਲਾ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਨ੍ਰਿਤਿਆਵੇਦੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1979 'ਚ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਉਨੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ। 1979 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰਾਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਕੂਲ ਨੇ ਲੰਬਾ ਸਫ਼ਰ ਤੈਅ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਇਹ ਮੋਨੀਸ਼ਾ ਆਰਟਸ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਰਜਿਸਟਰਡ ਹੈ। 500 ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਕੂਲ ਨੇ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀ [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ|ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦਾ]] ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਸਕੂਲ [[ਭਰਤਨਾਟਿਅਮ]] ਅਤੇ [[ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ]] ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਸਰਾ, ਹੰਪੀ ਅਤੇ ਕਦੰਬਾ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀ ਨੂੰ 2001 ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਨੀਅੱਟਮ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਭਰਪੂਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਰਨਾਟਕ ਕਲਾਸਰੀ ਅਵਾਰਡ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2018-06-13 |title=Sreedevi Unni {{!}} WEF |url=https://www.wef.org.in/sreedevi-unni/,%20https://www.wef.org.in/sreedevi-unni/ |access-date=2023-03-27 |language=en-US }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਮਾਰਚ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਟੀਵੀ ਸ਼ੋਅ == * ਆਰਗੇਟਮ * ਚਾਰੁਥਾ * ਥਰਪਾਕਿੱਟੂ * ਪੁਲਰਵੇਲਾ * ਵਨੀਤਾ * ਵਰ੍ਤਪ੍ਰਭਾਤਮ੍ * ਕਾਮੇਡੀ ਸਿਤਾਰੇ * ਮਲਿਆਲੀ ਦਰਬਾਰ * ਅਮਾਮਾਰੁਦੇ ਸਮਸ੍ਥਾਨਂ ਸਮ੍ਮੇਲਨਮ੍ * ਸਟ੍ਰੇਟ ਲਾਈਨ * ਰੈੱਡ ਕਾਰ੍ਪੇਟ == ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ == * ਏਅਰਸੈਲ ਆਸਾਨ ਡੀਲ - ਡਾਕਟਰ * ਕੁਮੁਦਮ ਮੈਗਜ਼ੀਨ == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [[imdbname:2566997|ਆਈ.ਐਮ.ਡੀ.ਬੀ]] * [https://m3db.com/sreedevi-unni m3db] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਕੰਨੜ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀਆਂ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮਲਿਆਲਮ ਸਿਨੇਮਾ ਵਿੱਚ ਅਦਾਕਾਰਾਵਾਂ]] gjhvgi468iipgglhtrpguxn49oimx18 0 162639 850236 665503 2026-10-17T03:32:28Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850236 wikitext text/x-wiki '''ਅਰਚਨਾ ਸਰਦਾਨਾ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Archana Sardana''') ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬੇਸ ਜੰਪਰ ਹੈ।<ref name="auto">{{Cite news|url=http://beijing20.unwomen.org/en/news-and-events/stories/2015/1/woa-india-archana-sardana|title=WOA India Archana Sardana|work=UN Women: The Beijing Platform for Action Turns 20|access-date=2016-12-08}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thebetterindia.com/27704/woman-adventurer-archana-sardana/|title=Meet India’s First Woman Civilian BASE Jumper as well as First Woman Master Scuba Diver Trainer|date=20 July 2015|work=The Better India|access-date=8 December 2016}}</ref> ਉਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਸਕਾਈਡਾਈਵਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ ਦਾ ਝੰਡਾ|ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ]] ਨਾਲ ਸਕਾਈਡਾਈਵ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ।<ref name="This person is no longer a PADI member">{{Cite web |title=PADI Pro Chek |url=https://apps.padi.com/scuba-diving/pro-chek |access-date=2019-10-08 |website=PADI.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191008062718/https://apps.padi.com/scuba-diving/pro-chek |archive-date=2019-10-08 |url-status=dead}}</ref><ref name="auto1">{{Cite web |title=Watch "Pushing the Limits {{!}} Archana Sardana {{!}} TEDxIIMKozhikode" Video at TEDxTalks |url=http://tedxtalks.ted.com/video/Pushing-the-Limits-Archana-Sard |access-date=2016-12-08 |website=TEDxTalks}}</ref> ਸਰਦਾਨਾ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 335 ਸਕਾਈਡਾਈਵ ਅਤੇ 45 ਬੇਸ ਜੰਪ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਰਤੀ ਝੰਡੇ ਨਾਲ ਮਲੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਕੇਐਲ ਟਾਵਰ ਤੋਂ ਬੇਸ ਜੰਪ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਭਾਰਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਸਰਦਾਨਾ ਦਾ ਜਨਮ [[ਜੰਮੂ (ਸ਼ਹਿਰ)|ਜੰਮੂ]] ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੂਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ [[ਸ੍ਰੀਨਗਰ]] ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਸੀ।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/life-style/people/Archana-Sardana-the-adrenaline-junkie/articleshow/12652393.cms|title=Archana Sardana, the adrenaline junkie|date=14 April 2012|work=The Times of India|access-date=2016-12-08}}</ref> ਉਸਨੇ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਵਿੱਚ ਡਿਪਲੋਮਾ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ। ਸਾਹਸੀ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਉਦੋਂ ਆਈ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਕਮਾਂਡਰ ਰਾਜੀਵ ਸਰਦਾਨਾ ( [[ਭਾਰਤੀ ਜਲ ਸੈਨਾ]] ਦਾ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੀਕਲ ਅਫਸਰ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਸਾਹਸੀ ਖੇਡਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਦਾਨਾ ਨੇ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਮਾਉਂਟੇਨੀਅਰਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਦਾਰਜੀਲਿੰਗ ਅਤੇ ਨਹਿਰੂ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮਾਊਂਟੇਨੀਅਰਿੰਗ ਤੋਂ 'ਐਡਵੈਂਚਰ ਐਂਡ ਐਡਵਾਂਸਡ ਮਾਊਂਟੇਨੀਅਰਿੰਗ' ਕੋਰਸ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸਕਾਈਡਾਈਵਿੰਗ ਵਿੱਚ 335 ਸਕਾਈਡਾਈਵਿੰਗਾਂ ਦਾ 'ਸੀ' ਲਾਇਸੈਂਸ ਹੈ। ਉਹ 'ਅਰਚਨਾ ਸਰਦਾਨਾ ਸਕੂਬਾ ਡਾਈਵਿੰਗ ਅਕੈਡਮੀ' ਦੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਹੈ। ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ ਐਵਾਰਡੀ [[ਰੇਚਲ ਥੌਮਸ (ਸਕਾਈਡਾਈਵਰ)|ਰਾਚੇਲ ਥਾਮਸ]], [[ਸ਼ੀਤਲ ਮਹਾਜਨ]], ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬੇਸ ਜੰਪਰ ਅਰਚਨਾ ਸਰਦਾਨਾ,<ref>{{Cite web |title=Archana Sardana is a sky diver and BASE jumper |url=https://www.redbull.com/in-en/archana-sardana-adventure-sport |access-date=2022-01-31 |website=Red Bull |language=en}}</ref> ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸਕਾਈਡਾਈਵਰ ਸ਼ਵੇਤਾ ਪਰਮਾਰ<ref>{{Cite web |title=28-year-old Shweta Parmar is now India's fourth licensed civilian woman skydiver |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/28-year-old-shweta-parmar-is-now-indias-fourth-licensed-civilian-woman-skydiver/gujarats-first/slideshow/84823428.cms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210729030628/https://economictimes.indiatimes.com/news/india/28-year-old-shweta-parmar-is-now-indias-fourth-licensed-civilian-woman-skydiver/gujarats-first/slideshow/84823428.cms |archive-date=29 July 2021 |access-date=2022-01-31 |website=The Economic Times}}</ref> ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਲਾਇਸੰਸਸ਼ੁਦਾ ਮਹਿਲਾ ਸਕਾਈਡਾਈਵਰ ਹਨ। ਸਰਦਾਨਾ ਦੇ 2 ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਅਤੇ ਆਯੂਸ਼ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਸ ਦੇ ਜਨੂੰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਹਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਉਚਾਈਆਂ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] qsmlsbnlx6ohcgnn87ybce50doq3p4k 0 163844 850243 826380 2026-10-17T04:37:10Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850243 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅੰਜਨਾ ਰੰਗਨ | image = VJ Anjana2.jpg | caption = ਅੰਜਨਾ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਦੌਰਾਨ | other_names = ਵੀ.ਜੇ. ਅੰਜਨਾ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1989|08|25}} | birth_place = ਚੇਨਈ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ, [[ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ]], ਭਾਰਤ | alma_mater = ਐਮ.ਓ.ਪੀ. ਵੈਸ਼ਨਵ ਕਾਲਜ ਫਾਰ ਵੂਮੈਨ | occupation = ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਐਂਕਰ | years_active = 2008–2018<br> 2019–ਮੌਜੂਦ | spouse = | children = 1 }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅੰਜਨਾ ਰੰਗਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Anjana Rangan'''; ਜਨਮ 25 ਅਗਸਤ 1989)<ref>{{Cite web |date=30 September 2018 |title=VJ Anjana |url=https://behindtalkies.com/vj-anjana/ |url-status=live |access-date=12 July 2021 |website=behindtalkies.com}}</ref> '''ਵੀਜੇ ਅੰਜਨਾ''' ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ [[ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ|ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤੀ]] ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ ਅਤੇ ਐਂਕਰ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=7 May 2021 |title=From Anjana Rangan to Aananya Mani: Meet the gorgeous VJs of the Tamil industry |url=https://www.bollywoodlife.com/photos/from-anjana-rangan-to-aananya-mani-meet-the-gorgeous-vjs-of-the-tamil-industry-1823291/1823299/ |url-status=dead |access-date=11 July 2021 |website=www.bollywoodlife.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20210711030959/https://www.bollywoodlife.com/photos/from-anjana-rangan-to-aananya-mani-meet-the-gorgeous-vjs-of-the-tamil-industry-1823291/1823299/ |archive-date=11 ਜੁਲਾਈ 2021}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 May 2021 |title=From Aananya Mani to Dhivyadharshini: Hottest female VJs of Tamil TV industry |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/photo-gallery-from-aananya-mani-to-dhivyadharshini-hottest-female-vjs-of-tamil-tv-industry-2889366/anjana-rangan-2889368 |url-status=live |access-date=12 July 2021 |website=www.dnaindia.com}}</ref> ਉਹ ਤਮਿਲ ਚੈਨਲ ਸਨ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਵਿੱਚ ਐਂਕਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=9 March 2019 |title=Anjana Rangan is back to television after a hiatus |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/anjana-rangan-is-back-to-television-after-a-hiatus/articleshow/68332452.cms |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=[[Times Of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 June 2021 |title=Anjana Rangan gets fully vaccinated |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/anjana-rangan-gets-fully-vaccinated/articleshow/83790061.cms |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=[[Times Of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=24 June 2021 |title=Kollywood Actress Anjana Rangan Stands For Adorable Beauty |url=https://telugustop.com/kollywood-actress-anjana-rangan-stands-for-adorable-beauty-%E0%B0%85%E0%B0%82%E0%B0%9C%E0%B0%A8%E0%B0%BE-%E0%B0%B0%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%A8%E0%B1%8D-%E0%B0%AC%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B1%82%E0%B0%9F |url-status=dead |access-date=1 November 2021 |website=telugustop.com |archive-date=1 ਨਵੰਬਰ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211101031559/https://telugustop.com/kollywood-actress-anjana-rangan-stands-for-adorable-beauty-%E0%B0%85%E0%B0%82%E0%B0%9C%E0%B0%A8%E0%B0%BE-%E0%B0%B0%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%A8%E0%B1%8D-%E0%B0%AC%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B1%82%E0%B0%9F }}</ref> [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]] ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੂੰ ''ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਔਰਤਾਂ'' ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=20 January 2020 |title=Chennai Times 20 Most Desirable Women on TV 2019 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/chennai-times-20-most-desirable-women-on-tv-2019/articleshow/73733350.cms |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=[[Times Of India]]}}</ref> ਉਸਨੇ 2008 ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ''ਮਿਸ ਚਿੰਨਥਿਰਾਈ 2008'' ਵਿੱਚ ਸਕ੍ਰੀਨ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਜੇਤੂ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ''ਪੱਟੂ'' ''ਕਾਮ'' (2010), ''ਪੱਟੂ ਪੁਡਸੂ'' (2011), ''ਨਮਾ ਸਟਾਰ'' (2012), ''ਨਟਚਥਿਰਾ ਜਨਾਲ'' (2013-2017), ''ਬਾਕਸ ਆਫਿਸ'' (2013), ''ਕੋਨਜਮ ਉੱਪੂ ਕੋਨਜਮ ਕਰਮ'' (2014), ''ਡਾਂਸ ਜੋਡੀ ਡਾਂਸ 3.0'' (2014), ''ਨੀਂਗਲੁਮ ਨੰਗਲਮ'' (2014) 2015), ''ਕੈਫੇ ਟੀ ਏਰੀਆ'' (2016), ''ਜੂਨੀਅਰ ਸੁਪਰ ਸਟਾਰਸ'' (2017), ''ਸੰਡੇ ਕੋਂਡਟਮ'' (2017), ''ਫ੍ਰੀਯਾ ਵਿਦੂ'' (2017) ਅਤੇ ''ਵਜ਼ਥੂਕਲ'' (2018) ਵਰਗੇ ਸਫਲ ਸ਼ੋਅ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨੀ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=‘Our relationship is perfect’: VJ Anjana to actor hubby Chandramouli |url=https://www.mangalorean.com/our-relationship-is-perfect-vj-anjana-to-actor-hubby-chandramouli/ |url-status=dead |access-date=17 March 2022 |website=www.mangalorean.com |archive-date=15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415152946/https://www.mangalorean.com/our-relationship-is-perfect-vj-anjana-to-actor-hubby-chandramouli/ }}</ref><ref>{{Cite web |date=11 March 2022 |title=VJ Anjana Rangan Pens a Beautiful Note for Her Actor-Husband Chandramouli PS on Their Wedding Anniversary (View Post) |url=https://www.latestly.com/entertainment/south/vj-anjana-rangan-pens-a-beautiful-note-for-her-actor-husband-chandramouli-ps-on-their-wedding-anniversary-view-post-3458300.html |url-status=live |access-date=17 March 2022 |website=www.latestly.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 March 2022 |title=Lockdown Diaries: I feel I am a lot calmer and mature after the lockdown, says Anjana |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/lockdown-diaries-i-feel-i-am-a-lot-calmer-and-mature-after-the-lockdown-says-anjana/articleshow/90462660.cms |url-status=live |access-date=2 April 2022 |website=[[Times Of India]]}}</ref> == ਕੈਰੀਅਰ == ਅੰਜਨਾ ਰੰਗਨ ਦਾ ਜਨਮ 25 ਅਗਸਤ 1989 ਨੂੰ ਚੇਨਈ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਹੋਸਟ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=27 May 2017 |title="WENT THROUGH TOUGH TIME... ITS SCARY!" ANJANA RANGAN SPEAKS ABOUT RECEIVING VULGAR MESSAGES! - WHAT HAPPENED? |url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-16/anjana-rangan-receiving-vulgar-messages-on-social-media.html |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=www.behindwoods.com}}</ref> ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਐਂਕਰ ਜਾਂ ਵੀਡੀਓ ਜੌਕੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ''2008 'ਚ ਮਿਸ ਚਿੰਨਥਿਰਾਈ ਦਾ ਖਿਤਾਬ'' ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=27 April 2009 |title=Small screen scorchers |url=https://www.newindianexpress.com/cities/chennai/2009/apr/27/small-screen-scorchers-44565.html |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=[[The New Indian Express]]}}</ref> ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ੋਅ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ''ਨੀਂਗਲਮ ਨੰਗਲਮ'', ''ਨਮਾ ਸਟਾਰ'', ਕੋਨਜਮ ਉੱਪੂ ਕੋਨਜਮ ਕਰਮ ਅਤੇ ''ਪੱਟੂ ਪੁਡਸੂ'' ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਂਕਰ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=9 April 2020 |title=மழையால் மகிழ்ச்சியில் திளைத்துள்ள விஜே அஞ்சனா! |url=https://tamil.samayam.com/tv/news/vj-anjana-happy-about-todays-rain/articleshow/75067835.cms |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=tamil.samayam.com}}</ref> 2018 ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਚਨਬੱਧਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲਈ ਮਨੋਰੰਜਨ ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਨ ਟੀਵੀ ਵਿੱਚ 10 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰੇਕ 'ਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=18 January 2018 |title=VJ Anjana bids adieu to Sun TV |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/vj-anjana-bids-adieu-to-sun-tv/articleshow/62553630.cms |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=[[Times Of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 January 2018 |title=சன் மியூசிக்கில் இருந்து விடைபெற்றார் அஞ்சனா! |url=https://tamil.samayam.com/tamil-cinema/movie-news/thank-you-sunmusic-for-letting-me-serve-you-for-a-decade-says-anjana-rangan-vj/articleshow/62600132.cms |url-status=live |access-date=12 July 2021 |website=tamil.samayam.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 December 2020 |title=VJ Anjana warns fans of fake profile on dating site |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/vj-anjana-warns-fans-of-fake-profile-on-dating-site/articleshow/79798357.cms |url-status=live |access-date=19 July 2021 |website=[[Times Of India]]}}</ref> ਆਪਣੇ ਬ੍ਰੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਜਨਾ 2019 ਵਿੱਚ ਐਂਕਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ, ਉਸਨੇ ''ਜੂਨੀਅਰ ਸੁਪਰ ਸਟਾਰਸ'', ਪੁਥੁਯੁਗਮ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ''ਨਟਚਥਿਰਾ ਜਨਾਲ'' ਅਤੇ ਸਨ ਟੀਵੀ ਉੱਤੇ ''ਸੰਡੇ ਕੋਂਡੱਟਮ'' ਵਰਗੇ ਸ਼ੋਅ ਵਿੱਚ ਐਂਕਰ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite web |date=31 March 2021 |title=Sunday Kondattam host Anjana Rangan trains in kickboxing; watch |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/sunday-kondattam-host-anjana-rangan-trains-in-kickboxing-watch/articleshow/81780878.cms |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=[[Times Of India]]}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ ਟੀਵੀ 2019 'ਤੇ [[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਚੇਨਈ ਟਾਈਮਜ਼ ਦੀਆਂ]] ''20 ਸਭ ਤੋਂ ਮਨਭਾਉਂਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ'' ਵਿੱਚ 15ਵਾਂ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ 2020 ਵਿੱਚ 11ਵੇਂ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=26 May 2021 |title=Chennai Times 20 Most Desirable Women On Television 2020 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/chennai-times-20-most-desirable-women-on-television-2020/articleshow/82912504.cms |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=[[Times Of India]]}}</ref> ਅੰਜਨਾ ਨੂੰ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਸਾਈਬਰ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ [[ਟਵਿਟਰ|ਟਵਿੱਟਰ]] ਅਤੇ [[ਇੰਸਟਾਗਰਾਮ|ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ]] 'ਤੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਤੋਂ ਅਸ਼ਲੀਲ ਅਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ,<ref>{{Cite web |date=28 April 2020 |title=விஜே அஞ்சனாவுக்கு இன்ஸ்டா- போனில் வக்கிர தொல்லை: சென்னை போலீசில் புகார் |url=https://tamil.indianexpress.com/entertainment/tamil-cinema-tamil-news-vj-anjana-husband-chandran-tweets-about-his-wife-receiving-vulgar-messages-in-social-pages-307943/ |url-status=live |access-date=12 July 2021 |website=tamil.indianexpress.com}}</ref> ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅੰਜਨਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ [[ਸਾਈਬਰ ਅਪਰਾਧ]] ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ।<ref>{{Cite web |date=28 May 2021 |title=Celeb couple Chandramouli and wife Anjana Rangan complain about online harassment to Tamil Nadu police |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/celeb-couple-chandramouli-and-wife-anjana-rangan-complain-about-online-harassment-to-tamil-nadu-police/articleshow/83031846.cms |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=[[Times Of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=27 January 2021 |title=VJ Anjana Had The Most Apt Response To A Fan Who Asked Her An Inappropriate Question! |url=https://jfwonline.com/article/vj-anjana-had-the-most-apt-response-to-a-fan-who-asked-her-an-inappropriate-question/ |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=jfwonline.com}}</ref> ਫਿਲਮ ''ਪੁਸ਼ਪਾ: ਦ ਰਾਈਜ਼'' ਦੇ ਲਾਂਚ ਈਵੈਂਟ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾ ਦੁਆਰਾ ਹੋਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਕਾਂ ਨੇ ਅੰਜਨਾ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫਿਲਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅਭਿਨੇਤਾ [[ਅੱਲੂ ਅਰਜੁਨ]] ਇਸ ਕਾਰਨ ਸਟੇਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਜਨਾ ਨੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਫਵਾਹਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਸਨ।<ref>{{Cite web |date=25 December 2021 |title="Am I the reason for Allu Arjun to angrily leave the stage?" VJ Anjana explains! |url=https://www.indiaglitz.com/anjana-rangan-explains-about-pushpa-press-meet-event-allu-arjun-angry-issue-tamil-news-304741 |url-status=live |access-date=10 January 2022 |website=www.indiaglitz.com}}</ref> == ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ == ਅੰਜਨਾ ਨੇ 10 ਮਾਰਚ 2016 ਨੂੰ ਅਭਿਨੇਤਾ ਚੰਦਰਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=20 November 2015 |title=Chandran and Anjana to get engaged |url=https://www.deccanchronicle.com/151120/entertainment-kollywood/article/chandran-and-anjana-get-engaged |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=www.deccanchronicle.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 March 2016 |title=VJ Anjana marries actor Chandran (Chandramouli) [PHOTOS] |url=https://www.ibtimes.co.in/vj-anjana-marries-actor-chandran-chandramouli-photos-670181 |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=www.ibtimes.co.in}}</ref> 2018 ਵਿੱਚ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।<ref>{{Cite web |date=3 July 2018 |title=VJ Anjana-Chandran blessed with a baby boy |url=https://www.ibtimes.co.in/vj-anjana-chandran-blessed-baby-boy-773766 |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=www.ibtimes.co.in}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 October 2018 |title=VJ Anjana Rangan’s son Rudraksh looks adorable; See pics |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/tamil/vj-anjana-rangans-son-rudraksh-looks-adorable-see-pics/articleshow/66088543.cms |url-status=live |access-date=11 July 2021 |website=[[Times Of India]]}}</ref> == ਸਿਹਤ == ਅੰਜਨਾ ਰੰਗਨ ਦਾ 19 ਜਨਵਰੀ 2022 ਨੂੰ [[ਕੋਰੋਨਾਵਾਇਰਸ ਮਹਾਮਾਰੀ 2019|ਕੋਵਿਡ-19]] ਲਈ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਟੈਸਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਇਰਸ ਤੋਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈ।<ref>{{Cite web |date=19 January 2022 |title=Anjana Rangan tests positive for COVID |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/anjana-rangan-tests-positive-for-covid/articleshow/88996276.cms |url-status=live |access-date=23 January 2022 |website=[[Times Of India]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 January 2022 |title='Great Impact on Mental, Physical Health': Tamil TV Host Anjana Rangan Covid Positive |url=https://www.news18.com/news/movies/great-impact-on-mental-physical-health-tamil-tv-host-anjana-rangan-covid-positive-4683386.html |url-status=live |access-date=23 January 2022 |website=www.news18.com}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1989]] 2gym3407ah12b33m8u72k3t83reim3x 0 164200 850234 670451 2026-10-17T02:44:06Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850234 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਅਨੂ ਮੇਨਨ | image = | caption = | birth_name = | birth_place = | alma_mater = ਬਿਟਸ, ਪਿਲਾਨੀ, ਲੰਡਨ ਫਿਲਮ ਸਕੂਲ | occupation = ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ, ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ | years_active = 2012–ਮੌਜੂਦ | parents = | relatives = }} [[Category:Articles with hCards]] '''ਅਨੂ ਮੈਨਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Anu Menon''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਫਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਟਕਥਾ ਲੇਖਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ''ਲੰਡਨ, ਪੈਰਿਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ'' (2012), ''ਵੇਟਿੰਗ'' (2016) ਵਰਗੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ [[ਨਸੀਰੁੱਦੀਨ ਸ਼ਾਹ|ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ]], [[ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਮਨੀਰਤਨਮ|ਸੁਹਾਸਿਨੀ ਮਣੀਰਤਨਮ]] ਅਤੇ [[ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ]] ਵਰਗੇ ਗੈਰ-ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੈਨਨ ਲੰਡਨ ਫਿਲਮ ਸਕੂਲ ਦਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹੈ। == ਜੀਵਨੀ == ਅਨੂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਹੋਈ, ਕੇਵੀ ਐਂਡਰਿਊਜ਼ ਗੰਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੀ। ਉਸਨੇ [[ਬਿਰਲਾ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਸੰਸਥਾ|BITS ਪਿਲਾਨੀ]] ਤੋਂ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ NYFA ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਫਿਲਮ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਣ ਕੋਰਸ ਲਈ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.jamuura.com/blog/waiting-is-a-universal-film-anyone-would-relate-to-anu-menon-on-waiting/|title="'Waiting' Is A Universal Story That Anyone Would Relate To"- Anu Menon On Her Upcoming Film! - Jamuura Blog|date=2016-05-19|work=Jamuura Blog|access-date=2017-11-25|language=en-US|archive-date=2017-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20171127154041/http://www.jamuura.com/blog/waiting-is-a-universal-film-anyone-would-relate-to-anu-menon-on-waiting/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.vervemagazine.in/people/when-women-call-the-shots-anu-menon|title=When Women Call The Shots: Anu Menon|date=2017-05-30|work=Verve Magazine|access-date=2017-11-25|language=en-US}}</ref> ਆਪਣੇ ਕਰੀਅਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਰਵੀ ਗੋਜ਼ ਟੂ ਸਕੂਲ, ਅਤੇ ਬੇਬੀ, ਇੱਕ ਬੰਗਾਲੀ ਘਰੇਲੂ ਨੌਕਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਬੈਸਟ ਸੇਲਰ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/anu-menon-bollywood-london-paris-new-york/1/177076.html|title=Director Anu Menon busy making films before Bwood debut London, Paris, New York|access-date=2017-11-25}}</ref> ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਫਿਲਮ ਇੱਕ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਕਾਮੇਡੀ ਲੰਡਨ, ਪੈਰਿਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ (2012) ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲੀ ਜ਼ਫਰ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਰਾਓ ਹੈਦਰੀ ਸਨ, ਦੂਜੀ ਫਿਲਮ ਵੇਟਿੰਗ (2016) ਵਿੱਚ ਕਲਕੀ ਕੋਚਲਿਨ ਅਤੇ ਨਸੀਰੂਦੀਨ ਸ਼ਾਹ ਸਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਇਸ਼ਕਾ ਫਿਲਮਜ਼ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯਮ ਫਿਲਮਜ਼ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਮਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Anu-Menon-bags-Best-Director-award-for-Waiting-at-LAFF/articleshow/51427402.cms|title=Anu Menon bags Best Director award for 'Waiting' at LAFF - Times of India|work=The Times of India|access-date=2017-11-25}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/entertainment/mainstream-cinema-needs-a-female-voice-anu-menon-director-of-waiting-2808916.html|title='Mainstream cinema needs a female voice': Anu Menon, director of 'Waiting'|work=Firstpost|access-date=2017-11-25|language=en-US}}</ref> ਮੈਨਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਟੀਮ ਦਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ''X: Past Is Present'' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ ''Oysters'' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/11-filmmakers-one-story/article7826671.ece|title=11 filmmakers, one story|last=Dundoo|first=Sangeetha Devi|date=2015-10-31|work=The Hindu|access-date=2017-11-25|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://pandolin.com/bringing-together-diverse-talent-x-past-is-present/|title=Bringing together diverse talent: X - Past is Present {{!}} Pandolin|last=Pandolin|date=2015-11-20|work=Pandolin|access-date=2017-11-25|language=en-US|archive-date=2015-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20151125173340/http://pandolin.com/bringing-together-diverse-talent-x-past-is-present/|url-status=dead}}</ref> ਅਨੁਪਮਾ ਮੇਨਨ ( ''ਨੀ'' ਬਾਲਾਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ) ਸ਼ਾਦੀਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਕੇਰਲਾ ਤੋਂ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਧੀ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਰੀਆ ਮੇਨਨ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/london-paris-new-york-director-anu-menon-ali-zafar-is-a-spontaneous-actor/|title=LONDON PARIS NEW YORK director Anu Menon: Ali Zafar is a spontaneous actor!|last=BollywoodLife|access-date=2017-11-25|language=en-US}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਫਿਲਮਾਂ == {| class="wikitable" ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" | ਫਿਲਮ ! style="background:#B0C4DE;" | ਨੋਟਸ |- | 2012 | ''ਲੰਡਨ, ਪੈਰਿਸ, ਨਿਊਯਾਰਕ'' | |- | 2015 | ''X: ਪਾਸਟ ਇਜ਼ ਪ੍ਰੈਸੰਟ'' | 10 ਹੋਰ ਫਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ |- | 2016 |''ਵੇਟਿੰਗ'' | |} == ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ == {| class="wikitable" ! style="background:#B0C4DE;" |ਸਾਲ ! style="background:#B0C4DE;" | ਸਿਰਲੇਖ ! style="background:#B0C4DE;" | ਪਲੇਟਫਾਰਮ ! style="background:#B0C4DE;" | ਨੋਟਸ |- | 2019 | ''ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਸ਼ਾਟ!'' | ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਵੀਡੀਓ | 10 ਐਪੀਸੋਡ |- | 2022 | ''ਹੱਵਾਹ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ'' | ਬੀਬੀਸੀ ਅਮਰੀਕਾ<br />ਬੀਬੀਸੀ ਥ੍ਰੀ | 2 ਐਪੀਸੋਡ |- |} == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਔਰਤ ਫ਼ਿਲਮੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:21ਵੀ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਲੇਖਿਕਾਵਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] 6huwuhy84n73sl9yg2ufbk4ckoa0bnb 0 164209 850249 846845 2026-10-17T07:56:54Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850249 wikitext text/x-wiki '''ਆਯੁਸ਼ੀ ਢੋਲਕੀਆ''' ਇੱਕ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਸੁੰਦਰਤਾ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿੱਚ 19 ਦਸੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਮਿਸ ਟੀਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2019 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਿਸ ਟੀਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਹੈ। <ref>{{Cite web |title=India wins the first Miss Teen International crown in 27 years |url=https://www.outlookindia.com/newsscroll/india-wins-the-first-miss-teen-international-crown-in-27-years/1691767 |website=outlookindia.com |access-date=2023-04-15 |archive-date=2019-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222141029/https://www.outlookindia.com/newsscroll/india-wins-the-first-miss-teen-international-crown-in-27-years/1691767 |url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Aayushi Dholakia crowned as Miss Teen India International 2019 |url=https://thegreatpageantcommunity.com/2019/10/13/aayushi-dholakia-crowned-as-miss-teen-india-international-2019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020194210/https://thegreatpageantcommunity.com/2019/10/13/aayushi-dholakia-crowned-as-miss-teen-india-international-2019/ |archive-date=2019-10-20 |website=thegreatpageantcommunity.com |language=en}}</ref> == ਪੇਜੈਂਟਰੀ == === ਮਿਸ ਟੀਨ ਇੰਡੀਆ 2019 === ਆਯੁਸ਼ੀ ਨੇ 30 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ ਜੈਬਾਗ ਪੈਲੇਸ, [[ਜੈਪੁਰ]] ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਗਲਮਾਨੰਦ ਦੀ ਮਲਕੀਅਤ ਵਾਲੀ ਮਿਸ ਟੀਨ ਇੰਡੀਆ 2019 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ, ਰਿਤਿਕਾ ਖਟਨਾਨੀ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸ ਟੀਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2019 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਸਨੇ ਮਿਸ ਕਨਜੇਨਿਏਲਿਟੀ, ਮਿਸ ਐਨਵਾਇਰਮੈਂਟ ਅਤੇ ਮਿਸ ਬਿਊਟੀ ਵਿਦ ਕਾਜ਼ ਸਮੇਤ ਕਈ ਉਪ-ਅਵਾਰਡ ਵੀ ਜਿੱਤੇ। <ref>{{Cite web |title=Aayushi Dholakia from Vadodara won Glamanand Miss Teen India International 2019 title |url=https://www.newfrenzy.org/aayushi-dholakia-from-vadodara-won-glamanand-miss-teen-india-international-2019-title/ |website=newfrenzy.org |access-date=2023-04-15 |archive-date=2019-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020225822/https://www.newfrenzy.org/aayushi-dholakia-from-vadodara-won-glamanand-miss-teen-india-international-2019-title/ |url-status=dead }}</ref> === ਮਿਸ ਟੀਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2019 === ਆਯੁਸ਼ੀ ਨੇ [[ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ]], [[ਭਾਰਤ]] ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਮਿਸ ਟੀਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2019 ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ [[ਭਾਰਤ|ਭਾਰਤ ਦੀ]] ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੂੰ [[ਮੈਕਸੀਕੋ]] ਦੀ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਓਡੈਲਿਸ ਡੁਆਰਤੇ ਦੁਆਰਾ ਮਿਸ ਟੀਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ 2019 ਦਾ ਤਾਜ ਪਹਿਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ 20 ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਯੁਸ਼ੀ 27 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮਿਸ ਟੀਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਦਾ ਤਾਜ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ [[ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ|ਭਾਰਤੀ]] ਬਣ ਗਈ। <ref>{{Cite web |title=Aayushi Dholakia Crowned Miss Teen International 2019, First Indian in 27 Years to Win the Prestigious Title |url=https://www.latestly.com/lifestyle/aayushi-dholakia-crowned-miss-teen-international-2019-first-indian-in-27-years-to-win-the-prestigious-title-view-pics-1420119.html |website=latestly.com}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਅੰਤਮ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਭਾਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਗਏ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਘੀ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਦ ਗਲੋਬ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ? " , == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 2003]] onui851g974qpjf9tqep9d95512kvsb 0 173016 850254 742975 2026-10-17T10:11:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850254 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ਐਂਡੀ ਬਲਿਗਨਾਟ|image=|country=Zimbabwe|full_name=ਅਰਨੋਲਡਸ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਬਲਿਗਨੌਟ |birth_date={{Birth date and age|1978|08|01|df=yes}}|birth_place=[[Harare|Salisbury]], [[Rhodesia]]|batting=Left-handed|bowling=Right-arm medium-fast|role=[[All-rounder]]|international=true|internationalspan=1999–2010|testdebutdate=19 April|testdebutyear=2001|testdebutagainst=Bangladesh|testcap=48|lasttestdate=20 September|lasttestyear=2005|lasttestagainst=India|odidebutdate=2 September|odidebutyear=1999|odidebutagainst=West Indies|odicap=56|lastodidate=3 June|lastodiyear=2010|lastodiagainst=India|odishirt=99|oneT20I=true|T20Idebutdate=4 May|T20Idebutyear=2010|T20Idebutagainst=New Zealand|T20Icap=25|columns=4|column1=[[Test cricket|Test]]|matches1=19|runs1=886|bat avg1=26.84|100s/50s1=0/6|top score1=92|deliveries1=3,173|wickets1=53|bowl avg1=37.05|fivefor1=3|tenfor1=0|best bowling1=5/73|catches/stumpings1=13/–|column2=[[One Day International|ODI]]|matches2=54|runs2=626|bat avg2=18.96|100s/50s2=0/5|top score2=63[[Not out|*]]|deliveries2=2,348|wickets2=50|bowl avg2=41.26|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=4/43|catches/stumpings2=11/–|column3=[[First-class cricket|FC]]|matches3=57|runs3=2,375|bat avg3=27.61|100s/50s3=2/15|top score3=194|deliveries3=8,112|wickets3=133|bowl avg3=36.55|fivefor3=3|tenfor3=0|best bowling3=5/73|catches/stumpings3=40/–|column4=[[List A cricket|LA]]|matches4=80|runs4=915|bat avg4=17.59|100s/50s4=0/6|top score4=63[[not out|*]]|deliveries4=3,341|wickets4=70|bowl avg4=42.47|fivefor4=0|tenfor4=0|best bowling4=4/43|catches/stumpings4=17/–|date=2 September|year=2017|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/55259.html ESPNcricinfo}} '''ਐਂਡੀ ਬਲਿਗਨਾਟ''' ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਅਰਨੋਲਡਸ ਮਾਰੀਸ਼ਸ ਬਲਿਗਨੌਟ ਹੈ ਜਿਸਦਾ (ਜਨਮ 1 ਅਗਸਤ 1978) ਨੂੰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਓਹ ਇੱਕ ਸਾਬਕਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਖੇਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੈਟ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤੇਜ਼-ਮਾਧਿਅਮ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਵਨਡੇ]] ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਰਡ-ਹਿਟਿੰਗ ਬੱਲੇਬਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਕਸਰ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਫਾਰਮ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਓਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ [[ਵਿਕਟ]] ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੀ ਸਮਰੱਥ ਸੀ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਵਨਡੇ ਖੇਡਦਾ ਸੀ, == ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ == ਬਲਿਗਨਾਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ 'ਤੇ,ਸਾਲ 2001 ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਵਾਯੋ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਿਕਟਾਂ ਝਟਕਾਈਆਂ<ref name="espncricinfo">{{Cite web |title=1st Test: Zimbabwe v Bangladesh at Bulawayo, Apr 19–22, 2001 |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63930.html |access-date=2011-12-13 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ਬਲਿਗਨਾਟ ਨੇ 22 ਫਰਵਰੀ 2004 ਨੂੰ ਹਰਾਰੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ ਟੈਸਟ ਮੈਚ ਵਿਚ ਹੈਟ੍ਰਿਕ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ ਹੈ। ਬਲਿਗਨਾਟ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟ੍ਰੈਵਿਸ ਫ੍ਰੈਂਡ ਅਤੇ ਹੈਨਰੀ ਓਲੋਂਗਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੱਧਮ-ਤੇਜ਼ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ, ਬਲਿਗਨੌਟ (ਉਸ ਦੇ ਦਿਨ) ਨੇ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਹੀਥ ਸਟ੍ਰੀਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਘਾਤਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸੁਮੇਲ ਬਣਾਇਆ, ਸਾਲ 2005 ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲੜੀ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=24 March 2006 |title=Blignaut: Can't pay, won't play |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/242009.html |access-date=14 April 2018 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ਬਲਿਗਨਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚਾਂ ਦਾ ਸਟ੍ਰਾਈਕ ਰੇਟ 100 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਨਾਬਾਦ 63 ਦੇ ਉੱਚ ਸਕੋਰ, ਅਤੇ ਔਸਤ ਸਿਰਫ਼ 19 ਹੈ। ਉਸਦੀ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਔਸਤ ਸਿਰਫ਼ 41 ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 4/43 ਦੀ ਸਾਰੇ ਕੈਰੀਅਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ ਅੰਕੜੇ ਹਨ,। ਉਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਫੀਲਡਰ ਵੀ ਸੀ। == ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ == ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆਈ ਸੀਜ਼ਨ 2004-05 ਵਿੱਚ, ਬਲਿਗਨੌਟ ਨੂੰ ਤਸਮਾਨੀਆਲਈ ਖੇਡਣ ਲਈ ਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੱਟ ਅਤੇ ਖਰਾਬ ਫਾਰਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਮੈਚਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਲੱਬ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਅਖੀਰ ਉਹ ਟੈਸਟ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਾਪਿਸ ਆਇਆ। ਪਰ ਤਸਮਾਨੀਆ ਵਲ੍ਹੋ ਉਸਦੇ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਲਿਗਨਾਟ ਨੇ ਸਾਲ 2006 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਦੱਖਣੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਘਰੇਲੂ ਟੀਮ ਹਾਈਵੇਲਡ ਲਾਇਨਜ਼ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ। 2006 ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ ਕੁਝ ਮੈਚਾਂ ਲਈ 2010 ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। == ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ == ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਵਿੱਚ ਘਰੇਲੂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == <references group="" responsive="1"></references> == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{Cricinfo|id=55259}} * [https://web.archive.org/web/20230802121053/https://www.cricketcountry.com/articles/andy-blignaut-11-interesting-facts-to-know-about-the-zimbabwean-all-rounder-506539 "Andy Blignaut: 11 Interesting Facts to Know about the Zimbabwean All-Rounder"] {{Navboxes|list1={{Zimbabwe Squad 2003 Cricket World Cup}}}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1978]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਤਸਮਾਨੀਆ ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿਮਬਾਬਵੇ ਇਕ ਦਿਨਾਂ ਇੰਟਰਨੈਸਨਲ ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] 7m1chxef0hpf7r7a1j8meo0v03p517d 0 173066 850228 700201 2026-10-17T00:44:42Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850228 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ਹੈਮਿਲਟਨ ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ | image = | country = ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ | fullname = | nickname = | birth_date = {{Birth date and age|1983|8|9|df=yes}} | birth_place = [[ਹਰਾਰੇ]], ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ | heightft = 6 | heightinch = 3 | heightm = | batting = ਸੱਜਾ-ਹੱਥ | bowling = ਸੱਜੀ-ਬਾਂਹ | role = ਉੱਪਰੀ ਕ੍ਰਮ ਬੱੱਲੇਬਾਜ਼ | family = | international = true | internationalspan = 2001–2019 | testdebutdate = 27 ਜੁਲਾਈ | testdebutyear = 2001 | testdebutagainst = ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼ | testcap = 53 | lasttestdate = 11 ਨਵੰਬਰ | lasttestyear = 2018 | lasttestagainst = ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ | odidebutdate = 23 ਸਤੰਬਰ | odidebutyear = 2001 | odidebutagainst = ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ | odicap = 65 | lastodidate = 7 ਜੁਲਾਈ | lastodiyear = 2019 | lastodiagainst = ਆਇਰਲੈਂਡ | odishirt = 3 | T20Idebutagainst = ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ | T20Idebutdate = 28 ਨਵੰਬਰ | T20Idebutyear = 2006 | T20Icap = 6 | lastT20Idate = 20 ਸਤੰਬਰ | lastT20Iyear = 2019 | lastT20Iagainst = ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ | T20Ishirt = 3 | club1 = ਮਨੀਕਾਲੈਂਡ | year1 = {{nowrap|1999/00–2004/05}} | clubnumber1 = | club2 = ਮਸ਼ੋਨਾਲੈਂਡ | year2 = 200/01 | clubnumber2 = | club3 = ਮਟਬੇਲੇਲੈਂਡ | year3 = 2003/04 | clubnumber3 = | club4 = ਈਸਟਰਨਜ | year4 = 2006/07–2008/09 | clubnumber4 = | club5 = ਮਾਊਂਟੇਨਰਸ | year5 = 2009/10–2017/18 | clubnumber5 = | club6 = ਸਿਲਹਟ ਰਾਇਲਜ਼ | year6 = 2013 | clubnumber6 = | club7 = ਐਮੋ ਸ਼ਾਰਕਸ | year7 = 2017 | clubnumber7 = | columns = 4 | column1 = [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਟੈਸਟ]] | matches1 = 38 | runs1 = 2,223 | bat avg1 = 30.04 | 100s/50s1 = 5/8 | top score1 = 158 | deliveries1 = 1,152 | wickets1 = 16 | bowl avg1 = 30.56 | fivefor1 = 0 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 3/24 | catches/stumpings1 = 29/0 | column2 = [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਓਡੀਆਈ]] | matches2 = 209 | runs2 = 5,658 | bat avg2 = 27.73 | 100s/50s2 = 5/34 | top score2 = 178[[ਨਾਟ ਆਊਟ|*]] | deliveries2 = 1,844 | wickets2 = 39 | bowl avg2 = 41.94 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = 3/39 | catches/stumpings2 = 71/– | column3 = [[ਟਵੰਟੀ20 ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ|ਟੀ20ਆਈ]] | matches3 = 66 | runs3 = 1,662 | bat avg3 = 25.96 | 100s/50s3 = 0/11 | top score3 = 93[[ਨਾਟ ਆਊਟ|*]] | deliveries3 = 72 | wickets3 = 2 | bowl avg3 = 56.50 | fivefor3 = 0 | tenfor3 = 0 | best bowling3 = 1/4 | catches/stumpings3 = 25/– | column4 = [[ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਕ੍ਰਿਕਟ|FC]] | matches4 = 140 | runs4 = 9,564 | bat avg4 = 39.85 | 100s/50s4 = 23/44 | top score4 = 208[[ਨਾਟ ਆਊਟ|*]] | deliveries4 = 4,130 | wickets4 = 62 | bowl avg4 = 29.53 | fivefor4 = 0 | tenfor4 = 0 | best bowling4 = 4/11 | catches/stumpings4 = 124/– | date = 20 ਸਤੰਬਰ 2019 | source = http://www.espncricinfo.com/zimbabwe/content/player/55608.html ESPNcricinfo }} '''ਹੈਮਿਲਟਨ ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ''' (ਜਨਮ 9 ਅਗਸਤ 1983) ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦਾ ਸਾਬਕਾ [[ਕ੍ਰਿਕਟ|ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ ਖੇਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਫਾਰਮੈਟ ਖੇਡੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ [[2016 ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ20|2016 ਦੇ ਆਈਸੀਸੀ ਵਿਸ਼ਵ ਟੀ-20]] ਦੌਰਾਨ [[ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਦੀ]] ਕਪਤਾਨੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਦੌਰਾਨ ਟੀਮ ਦੁਆਰਾ ਖ਼ਰਾਬ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਸਨੂੰ ਕਪਤਾਨੀ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕੁਆਲੀਫਾਇੰਗ ਰਾਊਂਡ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। <ref>[http://www.espncricinfo.com/zimbabwe/content/story/1022209.html?CMP=chrome Zimbabwe sack Masakadza, Whatmore]. ESPNcricinfo</ref>ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ 2019 ਨੂੰ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕ੍ਰਿਕੇਟ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ 2019-20 ਸੀਜ਼ਨ ਲਈ ਤਿੰਨੋਂ ਫਾਰਮੈਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਟੀਮ ਦੀ ਕਪਤਾਨੀ ਕਰੇਗਾ। <ref>{{Cite web |title=Hamilton Masakadza to lead Zimbabwe in all three formats through 2019-20 |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/26029410/hamilton-masakadza-lead-zimbabwe-all-three-formats-2019-20 |access-date=19 February 2019 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ [[ਬੱਲੇਬਾਜ਼ੀ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਬੱਲੇਬਾਜ਼]] ਸੀ ਅਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦਾ ਮੱਧਮ-ਗਤੀ [[ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ (ਕ੍ਰਿਕਟ)|ਗੇਂਦਬਾਜ਼ੀ]] ਵੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਭਰਾ, ਸ਼ਿੰਗਿਰਾਈ ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ ਅਤੇ ਵੈਲਿੰਗਟਨ ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ, ਵੀ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ ਖੇਡੇ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਤਿੰਨੋਂ ਮਾਊਂਟੇਨੀਅਰਜ਼ ਲਈ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੀਰੀਜ ਜਾਂ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਵਿੱਚ 150 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਸਨੇ 2009 ਵਿੱਚ ਕੀਨੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਇਹ ਪਾਰੀ ਖੇਡੀ <ref>{{Cite web |title=Rohit Sharma's seventh 150-plus score in ODIs |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/25117509/stats-rohit-sharma-seventh-150-plus-score-odis |access-date=29 October 2018 |website=Cricinfo}}</ref> ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਵਿੱਚ, ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ 200 [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ]] (ODI) ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਚੌਥਾ ਕ੍ਰਿਕਟ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। <ref>{{Cite web |title=LATEST: Masakadza guns for victory over Proteas in his 200th ODI |url=http://www.sundaynews.co.zw/latest-masakadza-guns-for-victory-over-proteas-in-his-200th-odi/ |access-date=3 October 2018 |website=The Sunday News}}</ref> <ref>{{Cite web |title=South Africa vs Zimbabwe: Hamilton Masakadza’s road to 200 ODIs |url=https://www.cricketcountry.com/articles/south-africa-vs-zimbabwe-hamilton-masakadzas-road-to-200-odis-751425 |access-date=3 October 2018 |website=Cricket Country |archive-url=https://web.archive.org/web/20181002180716/https://www.cricketcountry.com/articles/south-africa-vs-zimbabwe-hamilton-masakadzas-road-to-200-odis-751425 |archive-date=2 ਅਕਤੂਬਰ 2018 |url-status=dead}}</ref> ਸਤੰਬਰ 2019 ਵਿੱਚ, ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ ਨੇ [[2019–20 ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਤਿਕੋਣੀ ਲੜੀ|2019-20 ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਟ੍ਰਾਈ-ਨੈਸ਼ਨ ਸੀਰੀਜ਼]] ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਤੋਂ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। <ref>{{Cite web |title=Hamilton Masakadza to retire after T20I tri-series in Bangladesh |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/27526775/hamilton-masakadza-retire-all-forms-international-cricket-t20i-tri-series |access-date=3 September 2019 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Zimbabwe aim to make it a memorable farewell for Hamilton Masakadza |url=https://www.espncricinfo.com/series/19452/preview/1197144/afghanistan-vs-zimbabwe-5th-match-bangladesh-twenty20-tri-series |access-date=19 September 2019 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> 20 ਸਤੰਬਰ 2019 ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣਾ ਅੰਤਮ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਮੈਚ ਖੇਡਿਆ। == ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਕੈਰੀਅਰ == ਫਰਵਰੀ 2000 ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ 16 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਚਰਚਿਲ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ [[ਪਹਿਲਾ ਦਰਜਾ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਪਹਿਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ]] ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾਨੇ ਜੁਲਾਈ 2001 ਵਿੱਚ ਹਰਾਰੇ ਵਿੱਚ [[ਵੈਸਟਇੰਡੀਜ਼ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਵੈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼]] ਦੇ ਵਿਰੁਧ, ਇਸਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ [[ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ|ਟੈਸਟ]] ਡੈਬਿਊ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ 119 ਰਨ ਬਣਾਏ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ - 17 ਸਾਲ ਅਤੇ 354 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ - ਆਪਣੇ ਟੈਸਟ ਡੈਬਿਊ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਸਿਰਫ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ [[ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼]] ਦੇ ਮੁਹੰਮਦ ਅਸ਼ਰਫੁਲ ਨੇ ਇਹ ਰਿਕਾਰਡ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਸੀ। ਫ੍ਰੀ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਕ੍ਰਿਕਟ ਕੈਰੀਅਰ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ ਨੂੰ ਬਾਗੀ ਸੰਕਟ ਦੇ ਬਾਅਦ 2004 ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਓਹ ਲਗਾਤਾਰ ਟੀਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਹ 2017-18 ਪ੍ਰੋ50 ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟੇਨੀਅਰਜ਼ ਲਈ ਛੇ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ 317 ਦੌੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਸੀ। <ref>{{Cite web |title=Pro50 Championship, 2017/18 - Mountaineers: Batting and bowling averages |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/averages/batting_bowling_by_team.html?id=12094;team=4594;type=tournament |access-date=2 June 2018 |website=ESPN Cricinfo}}</ref> == ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੈਰੀਅਰ == ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ (2005-2011) ਤੋਂ ਟੀਮ ਦੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਜਲਾਵਤਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਨੇ [[ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਇੱਕ ਦਿਨਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੈਚਾਂ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੈਂਕੜਾ 14 ਅਗਸਤ 2009 ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਬੁਲਾਵਾਯੋ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ 2009 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਕੀਨੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਟੀਮ|ਕੀਨੀਆ]] ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਘਰੇਲੂ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਲੜੀ ਵਿੱਚ 156 ਅਤੇ 178 [[ਨਾਬਾਦ]] ਰਨ ਬਣਾਏ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ 150 ਜਾਂ ਦੋ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦਾ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ।<ref>{{Cite book|title=The Wisden Guide to International Cricket 2014: The Definitive Player-by-Player Guide|last=Lynch|first=Steven|date=2013|publisher=John Wisden & Co|isbn=978-1-4081-9473-7|page=99}}</ref> ਉਸ ਕੋਲ 5 ਮੈਚਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ (467) ਰਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਨੇ ਅਗਸਤ 2011 ਵਿੱਚ ਟੈਸਟ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਕੀਤੀ, ਹਰਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਮੈਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਪਾਰੀ ਵਿੱਚ 104 ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਈਆਂ - ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ 10 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਟੈਸਟ ਸੈਂਕੜਾ ਬਣਾਇਆ। <ref>{{Cite news|url=http://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2011/08/07/2003510143|title=Masakadza’s ton boosts Zimbabwe|date=7 August 2011|work=[[Taipei Times]]|access-date=14 January 2012}}</ref> 2015 ਵਿੱਚ, ਉਸਨੇ ਸੀਨੀਅਰ [[ਆਈਸੀਸੀ ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ|ਕ੍ਰਿਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਕੱਪ]] ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਡਰ-19 ਸੰਸਕਰਣ ( 2000 ਅਤੇ 2002 ਵਿੱਚ) ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰ ਖੇਡਿਆ ਸੀ। 2014 ਵਿੱਚ ਉਸਨੇ [[ਸਿਕੰਦਰ ਰਜ਼ਾ]] ਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਲਈ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ। (ਪਹਿਲੇ ਵਿਕਟ ਲਈ 224) <ref>{{Cite news|url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/fow/highest_partnerships_by_wicket.html?class=2;id=9;type=team|title=Cricket Records {{!}} Records {{!}} / {{!}} Zimbabwe {{!}} One-Day Internationals {{!}} Highest partnerships by wicket {{!}} ESPN Cricinfo|work=Cricinfo|access-date=12 August 2017}}</ref> ਨਵੰਬਰ 2015 ਤੱਕ, ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਸਟ ਰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦਿਨਾਂ ਮੈਚ ਵਿੱਚ ਪੰਜਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੋਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ 29 ਸਤੰਬਰ 2015 ਨੂੰ ਇਸ ਫਾਰਮੈਟ ਵਿੱਚ 1,000 ਰਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇਈ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ [[ਟਵੰਟੀ-20 ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ|ਟੀ-20 ਕੌਮਾਂਤਰੀ]] ਰਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਿਡਾਰੀ ਵੀ ਹੈ। ਜਨਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੌਰੇ ਵਿੱਚ, ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ ਨੇ ਚਾਰ ਮੈਚਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 222 ਦੇ ਨਾਲ, ਇੱਕ T20I ਦੁਵੱਲੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣਾਇਆ। <ref name="record">{{Cite web |title=Masakadza, Madziva help Zimbabwe level series |url=http://www.espncricinfo.com/bangladesh-v-zimbabwe-jan-2015-16/content/story/964353.html |access-date=22 January 2016 |website=ESPNCricinfo}}</ref> ਜੂਨ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੌਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਸਾਕਾਦਜ਼ਾ 50 ਟੀ-20 ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮੈਚ ਖੇਡਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ ਬਣ ਗਿਆ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{ESPNcricinfo|id=55608}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਬਾਬਵੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਕਟਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1983]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] mic079nc650mkpetrm3dzl2zi09ml26 0 174165 850229 817295 2026-10-17T00:56:33Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850229 wikitext text/x-wiki '''ਹੋਸਨਾ ਜਲੀਲ''' ( {{Lang-fa|حسنا جلیل}}, [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨਿਸਤਾਨ|ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ]] ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਉੱਚ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਪਹਿਲੀ [[ਅਫ਼ਗ਼ਾਨ|ਅਫ਼ਗਾਨ]] ਔਰਤ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=First Afghan woman appointed to high Interior Ministry post |url=https://www.charlotteobserver.com/news/nation-world/world/article222655805.html |access-date=2018-12-05 |website=charlotteobserver |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181206053241/https://www.charlotteobserver.com/news/nation-world/world/article222655805.html |archive-date=2018-12-06 |url-status=dead}}</ref> ਉਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ 5 ਦਸੰਬਰ 2018 ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ। 26 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=August 2021}} ਉਸ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲਾ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿੱਚ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਉਪ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=How a Rising Female Minister Is Fighting to Dismantle Afghanistan's Patriarchy |url=https://time.com/5944804/afghanistan-hosna-jalil-women/ |access-date=2022-07-06 |website=Time |language=en |archive-date=2022-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706055059/https://time.com/5944804/afghanistan-hosna-jalil-women/ |url-status=dead }}</ref> ਜਲੀਲ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਅਮਰੀਕੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਡਿਫੈਂਸ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਯੂ.ਐਨ.ਓ.ਡੀ.ਸੀ. ਵਿਖੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ GLO.ACT ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਤਸਕਰੀ ਅਤੇ ਤਸਕਰੀ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Advisory Board |url=https://www.unodc.org/unodc/en/human-trafficking/glo-act5/advisory-board.html |access-date=2022-07-06 |website=United Nations : Office on Drugs and Crime |language=en}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਫ਼ਗਾਨ ਔਰਤ ਸਿਆਸਤਦਾਨ]] qc8u4ynqdjsc604qj518oh26qlbdqgc 0 183537 850232 744939 2026-10-17T02:14:26Z Muralikrishna m 41938 850232 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ਸ਼ਿਲਪਾ ਰਾਜੂ | image = | image_size = | caption = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1992|6|27}} | genre = ਪਲੇਬੈਕ ਗਾਇਨ | years_active = 2013–ਮੌਜੂਦ }} '''ਸ਼ਿਲਪਾ ਰਾਜੂ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]]: '''Shilpa Raju''') ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ [[ਪਿਠਵਰਤੀ ਗਾਇਕ|ਪਲੇਅਬੈਕ ਗਾਇਕਾ]] ਹੈ, ਜੋ [[ਮਲਿਆਲਮ]] ਫਿਲਮ ਉਦਯੋਗ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। == ਮੁਢਲਾ ਜੀਵਨ == ਸ਼ਿਲਪਾ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਜੂਨ 1992 ਨੂੰ ਸੀ. ਆਰ. ਰਾਜੂ ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਰਾਜੂ ਦੇ ਘਰ ਕਦਾਮੱਟਮ ([[ਏਰਨਾਕੁਲਮ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ]]) ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 7 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੇਂਟ ਪੀਟਰਜ਼ ਕਾਲਜ, ਕੋਲਨਚੇਰੀ ਤੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬੈਚਲਰ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ। ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਸੰਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਯੁਵਾ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਈ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤੇ। == ਮੁਕਾਬਲੇ == ਉਹ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਹਲਕੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ [[Kavithaparayanam|ਕਵਿਤਾਪਰਾਯਣਮ]] ਲਈ 2011 ਅਤੇ 2012 ਵਿੱਚ ਐਮ. ਜੀ. ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਰਟਸ ਫੈਸਟੀਵਲ ਜੇਤੂ ਸੀ। ਸੰਨ 2002 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਟਵਿੰਕਲ ਸਟਾਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਮੁਕਾਬਲਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ। ਸੰਨ 2007 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਿਆ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤ ਮੁਕਾਬਲੇ, ਰਾਗਾਲਯਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਰਨਰ-ਅੱਪ ਰਹੀ। 2010 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਆਈਡੀਆ ਸਟਾਰ ਸਿੰਗਰ ਸੀਜ਼ਨ 5 ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਸ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਅਸਲੀਅਤ ਸ਼ੋਅ 2007-ਏਸ਼ੀਆਨੇਟ ਪਲੱਸ 'ਤੇ ਲਿਟਲ ਮਾਸਟਰਜ਼-ਪਹਿਲਾ ਰਨਰ ਅਪ। 2008-ਕੈਰਾਲੀ ਟੀ. ਵੀ. 'ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਸੰਗੀਥਮ-ਤੀਜਾ ਰਨਰ ਅੱਪ। 2010-ਏਸ਼ੀਆਨੇਟ ਉੱਤੇ ਆਈਡੀਆ ਸਟਾਰ ਸਿੰਗਰ। ਉਹ ਏਸ਼ੀਆਨੇਟ ਆਈਡੀਆ ਸਟਾਰ ਸਿੰਗਰ 2011-12 ਸੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਫਿਲਮ, ਜਸਟ ਮੈਰਿਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੁਏਟ ਨਾਲ ਮਾਲੀਵੁੱਡ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਡਮ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ।<ref>{{Cite web |last= |date=2014-04-28 |title=Shilpa Raju gets to sing a duet with Najim Arshad |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/shilpa-raju-gets-to-sing-a-duet-with-najim-arshad-114042800263_1.html |access-date=2014-04-28 |publisher=Press Trust of India}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1992]] 10x3ggetbmo4opk53yfqb9lxaw6kb7d 0 184801 850218 748135 2026-10-16T18:00:48Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850218 wikitext text/x-wiki '''ਸਲਮਾ ਸੋਭਨ''' (11 ਅਗਸਤ 1937-30 ਦਸੰਬਰ 2003) ਇੱਕ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਕੀਲ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਕਾਰਕੁਨ ਸੀ। ਉਹ 1959 ਵਿੱਚ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬੈਰਿਸਟਰ ਬਣੀ।<ref name="bpedia">{{Cite book|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|last=Hameeda Hossain|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]|year=2012|editor-last=Sirajul Islam|edition=Second|chapter=Sobhan, Salma|access-date=July 22, 2017|editor-last2=Ahmed A. Jamal|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Sobhan,_Salma|archive-date=ਜਨਵਰੀ 2, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260102010443/https://en.banglapedia.org/index.php?title=Sobhan%2C_Salma|url-status=dead}}</ref> ਉਹ [[ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਸੰਸਥਾ ਆਇਨ-ਓ-ਸਾਲਿਸ਼ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਹਿ-ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। == ਪਿਛੋਕਡ਼ == ਸੋਭਨ ਦਾ ਜਨਮ 1937 ਵਿੱਚ ਲੰਡਨ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਇਕਰਾਮੁੱਲਾ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ]] ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਬੇਗਮ ਸ਼ਾਇਸਤਾ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਇਕਰਾਮੁੱਲਾ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ [[ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ|ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ]] ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਦੋ ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਡੈਲੀਗੇਟ ਅਤੇ ਮੋਰੱਕੋ ਵਿੱਚ ਰਾਜਦੂਤ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="bpedia" /> ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਕਲਕੱਤਾ ਦੇ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਸੋਭਨ [[ਬੰਗਾਲ]] ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੱਤਰੀ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਹੀਦ ਸੁਹਰਾਵਰਦੀ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪੱਥ ਤੋਂ ਉਹ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਅਤੇ ਚੀਫ਼ ਜਸਟਿਸ ਮੁਹੰਮਦ ਹਿਦਾਇਤਉੱਲਾ ਦੀ ਭਤੀਜੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ 1962 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰਹਿਮਾਨ ਸੋਭਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ।<ref name="bpedia" /> ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ-ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਤੈਮੂਰ ਦੀ 1981 ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬਾਬਰ ਯੂ. ਐੱਨ. ਡੀ. ਪੀ. ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਫਰ ਸੋਭਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ''ਢਾਕਾ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ'' ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਪਾਦਕ ਹੈ। ਸੋਭਨ ਦੀ ਭੈਣ ਜਾਰਡਨ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸਰਵਥ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਭਰਾ ਏਨਾਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਭੈਣ ਨਾਜ਼ ਸੀ। == ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਕੈਰੀਅਰ == ਸੋਭਨ ਨੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵੈਸਟਨਬਰਟ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1958 ਵਿੱਚ ਗਿਰਟਨ ਕਾਲਜ, ਕੈਂਬਰਿਜ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ 1959 ਵਿੱਚ ਲਿੰਕਨਜ਼ ਇਨ ਤੋਂ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਬੈਰਿਸਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਰਾਚੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਅ ਫਰਮ, ਐਮ/ਐਸ ਸੁਰੀਜ ਅਤੇ ਬੀਚਨੋ ਨਾਲ ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।<ref name="bpedia" /> 1962 ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਢਾਕਾ ਚਲੀ ਗਈ ਅਤੇ [[ਢਾਕਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ]] ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਫੈਕਲਟੀ ਵਿੱਚ ਪਡ਼੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ 1981 ਤੱਕ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਸੰਨ 1974 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਲਾਅ ਐਂਡ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਅਫੇਅਰਜ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਸਰਚ ਫੈਲੋ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਪਰੀਮ ਕੋਰਟ ਲਾਅ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਸੰਪਾਦਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ।<ref name="bpedia" /> == ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਕੈਰੀਅਰ == ਸੋਭਨ ਨੇ ਅੱਠ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ 1986 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਗਠਨ, ਆਇਨ ਓ ਸ਼ਾਲੀਸ਼ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ 2001 ਤੱਕ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਈ।<ref name="bpedia" /> ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੂੰ 2000 ਵਿੱਚ ਅਨੰਨਿਆ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਿਊਯਾਰਕ-ਅਧਾਰਤ ਵਕੀਲਾਂ ਦੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਕਮੇਟੀ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 2001 ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰ ਫਸਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ। ਸੋਭਨ ਨੂੰ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਲੀਗਲ ਏਡ ਐਂਡ ਸਰਵਿਸ ਟਰੱਸਟ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਰੂਰਲ ਐਡਵਾਂਸਮੈਂਟ ਕਮੇਟੀ (ਬੀ. ਆਰ. ਏ. ਸੀ.) ਅਤੇ ਨਿਜੇਰਾ ਕੋਰੀ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੰਨ 2001 ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਸੋਸ਼ਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ਯੂ. ਐਨ. ਆਰ. ਆਈ. ਐਸ. ਡੀ.) ਦੇ ਬੋਰਡ ਲਈ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ।<ref name="bpedia" /> == ਵਿਰਾਸਤ == [[ਅਮਰਤਿਆ ਸੇਨ]] ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪ੍ਰੋਟੀਚੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://archive.thedailystar.net/2004/12/31/d412311501103.htm|title=Salma's journey into activism|last=Hameeda Hossain|date=December 31, 2004|work=The Daily Star|access-date=January 26, 2016|archive-date=ਨਵੰਬਰ 7, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107003437/http://archive.thedailystar.net/2004/12/31/d412311501103.htm|url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2003]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1937]] dcisre4mvbe34otz1x7vsijhhohmp8m 0 186389 850256 763782 2026-10-17T10:33:38Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850256 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | embed = | honorific_prefix = | name = ਮਹਾਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ | honorific_suffix = | image = M.K.BinodiniDeviPic.jpg | native_name = | native_name_lang = | pseudonym = ਬਿਨੋਦਿਨੀ | birth_name = ਸਨਾ ਵੰਗੋਲ | birth_date = {{birth date|1922|02|06|df=y}} | birth_place = ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ, [[ਇੰਫਾਲ]], [[ਮਣੀਪੁਰ]] | death_date = {{Death date and age|df=y|2011|01|17|1922|02|06}} | death_place = ਯਾਸਕੁਲ, [[ਇੰਫਾਲ]], [[ਮਣੀਪੁਰ]] | resting_place = | occupation = ਨਾਵਲਕਾਰ, ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ ਲੇਖਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ ਲੇਖਕ, ਨਿਬੰਧਕਾਰ, lyricist, ਅਨੁਵਾਦ | language = ਮਣੀਪੁਰੀ (ਮੈਥਿਲੀ) | nationality = | citizenship = [[ਭਾਰਤ]]ੀ | education = | alma_mater = | home_town = | period = | genre = <!-- or: | genres = --> | subject = <!-- or: | subjects = --> | movement = | notable_works = | spouse = <!-- or: | spouses= --> | partner = <!-- or: | partners = --> | children = | relatives = | awards = ਜਾਮਿਨੀ ਸੁੰਦਰ ਗੁਹਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ (1966)<br/>[[ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ]] (1976)<br/>[[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਅਵਾਰਡ]] (1979) | signature = M.K. Binodini Devi.png | signature_alt = | years_active = | module = | website = <!-- {{URL|example.org}} --> | portaldisp = <!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit --> | caption = }} '''ਮਹਾਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ''' (6 ਫਰਵਰੀ 1922-17 ਜਨਵਰੀ 2011) ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜ [[ਮਣੀਪੁਰ]] ਦੀ ਇੱਕ ਲੇਖਿਕਾ ਸੀ।<ref>{{Cite book|title=Makers of Indian Literature: M.K. Binodini Devi|last=Roy|first=L. Somi|publisher=Sahitya Akademi|year=2022|isbn=978-93-5548-290-7|edition=1st|location=Kolkata}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 March 2018 |title=Binodini's Women: The three strong characters of My Son, My Precious |url=https://indianexpress.com/article/gender/binodinis-women-the-three-strong-characters-of-my-son-my-precious-5091936/ |access-date=12 February 2019 |website=The Indian Express}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਮੈਤੀਲੋਨ (ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮਣੀਪੁਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚ ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੇਠ ਲਿਖਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ 1976 ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਬੋਰੋ ਸਾਹਿਬ ਓਂਗਬੀ ਸਨਾਤੋਂਬੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ 1979 ਵਿੱਚ [[ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਇਨਾਮ|ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ]] ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=..:: SAHITYA : Akademi Awards ::.. |url=https://sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp |access-date=2024-04-05 |website=sahitya-akademi.gov.in}}</ref> ਇਸ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ, ਦ ਪ੍ਰਿੰਸੇਸ ਐਂਡ ਦ ਪੋਲੀਟੀਕਲ ਏਜੰਟ, ਪੇਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ 2020 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੇਂਗੁਇਨ ਮਾਡਰਨ ਕਲਾਸਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=The Wire: The Wire News India, Latest News,News from India, Politics, External Affairs, Science, Economics, Gender and Culture |url=https://thewire.in/books/binodini-manipuri-princess-story-translation |access-date=2024-04-04 |website=thewire.in}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/books/features/41-years-on-manipuri-classic-relives-forgotten-chapter-of-british-raj/articleshow/75885145.cms#_ga=2.153753531.2051262709.1712292241-1759822458.1712292241|title=41 years on, Manipuri classic relives forgotten chapter of British Raj|date=2020-05-22|work=The Times of India|access-date=2024-04-05|issn=0971-8257}}</ref> ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਨੇ ਸਾਹਿਤਕ ਰੂਪਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਨਾਟਕ, ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ, ਲੇਖ, ਯਾਤਰਾ ਬਿਰਤਾਂਤ, ਬੋਲ ਲਿਖੇ ਅਤੇ [[ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]], [[ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ]] ਅਤੇ ''ਸ਼ੰਕਰ'' ਦਾ ਬੰਗਾਲੀ ਤੋਂ ਮਣੀਪੁਰੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ। == ਜੀਵਨ == ਐੱਮ. ਕੇ. ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਸਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਚੂਡ਼ਚੰਦ ਸਿੰਘ, ਕੇ. ਸੀ. ਐੱਸ. ਆਈ., ਸੀ. ਬੀ. ਈ., ਮਣੀਪੁਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ (ਲੀਮਰੇਨੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਧਨਮੰਜੁਰੀ ਦੇਵੀ) ਤੋਂ 6 ਫਰਵਰੀ 1922 ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਬੱਚੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾ ਵੰਗੋਲ ਜਾਂ ਵੰਗੋਲਸਾਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=4 Feb 2015 |title=A Slice of Royalty |url=https://indianexpress.com/article/lifestyle/books/a-slice-of-royalty/ |access-date=12 Feb 2019 |website=The Indian Express}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=9 March 2018 |title=Binodini's Women: The three strong characters of My Son, My Precious |url=https://indianexpress.com/article/gender/binodinis-women-the-three-strong-characters-of-my-son-my-precious-5091936/ |access-date=12 February 2019 |website=The Indian Express}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://indianexpress.com/article/gender/binodinis-women-the-three-strong-characters-of-my-son-my-precious-5091936/ "Binodini's Women: The three strong characters of My Son, My Precious"]. ''The Indian Express''. 9 March 2018<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 February</span> 2019</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web |date=4 May 2020 |title=Iconic Manipuri novelist M.K. Binodini's 'The Princess and the Political Agent' to release on May 11 |url=https://www.indulgexpress.com/culture/books/2020/may/04/iconic-manipuri-novelist-mk-binodinis-the-princess-and-the-political-agent-to-release-on-may-11-24655.html |website=www.indulgexpress.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-04-27 |title=Maharaja Churachand Singh, KCSI, CBE |url=https://www.geni.com/people/Maharaja-Churachand-Singh-KCSI-CBE/6000000063005979870 |access-date=2024-04-04 |website=geni_family_tree |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Churachand Higher Secondary School,Imphal-about-us |url=https://preprimaryschools.com/school/churachand-higher-secondary-school-7149/about-us |access-date=2024-04-04 |website=preprimaryschools.com}}</ref> ਐੱਮ. ਕੇ. ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਮਣੀਪੁਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਿਲਾ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ 26 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਡਾ. ਲਾਇਫੁੰਗਬਾਮ ਨੰਦਾ ਬਾਬੂ ਰਾਏ, ਐਫਆਰਸੀਐਸ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਐਲ. ਦੇਬਬ੍ਰਤ ਰਾਏ ਅਤੇ ਐਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਸਨ।<ref>{{Cite web |title=Dr Laifangbam Nanda Babu Roy |url=https://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=news_section.Top_Stories.Dr_Laifangbam_Nanda_Babu_Roy |access-date=2024-04-04 |website=e-pao.net}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharma |first=Shamurailatpam Gautam |date=2014-02-05 |title=Somi Roy's Journey towards Setting a Pony Agenda {{!}} Manipur Times |url=https://manipurtimes.com/somi-roy-s-journey-towards-setting-a-pony-agenda/ |access-date=2024-04-04 |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=MK Binodini Literature |url=https://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=features.Profile_of_Manipuri_Personalities.Donny_Luwang.MK_Binodini_Literature |access-date=2024-04-04 |website=e-pao.net}}</ref> ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ ਐਮ. ਕੇ. ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮੋਨੋਗ੍ਰਾਫ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਐਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ 2022 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਮੇਕਰਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ ਸੀਰੀਜ਼ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=Makers of Indian Literature |url=https://sahitya-akademi.gov.in/publications/english-catalogue.jsp#MakersofIndianLiterature |access-date=3 April 2024 |website=Sahitya Akademi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Birth centenary seminar on life and works of Maharaj Kumari Binodini Devi conducted |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2022/5/19/By-Our-Staff-ReporterIMPHAL-May-18-A-one-day-Birth-Centenary-Seminar-on-life-and-works-of-Mahar.html |access-date=2024-04-05 |website=www.thesangaiexpress.com |language=en}}</ref> ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਨੇ 2003 ਵਿੱਚ ਅਰਿਬਾਮ ਸ਼ਿਆਮ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਜੀਵਨੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ 'ਬਿਨੋਦਿਨੀਃ ਏ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਲਾਈਫ' ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=21 February 2018 |title=M.K. Binodini Devi anniversary memorial |url=https://nenow.in/north-east-news/mk-binodini-devi-anniversary-memorial.html |access-date=21 February 2018 |website=nenow.in}}</ref> ਐੱਮ. ਕੇ. ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਵੀ ਇੱਕ ਮੂਰਤੀਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮਕਿੰਕਰ ਬੈਜ ਨਾਲ [[ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ]] ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਦੀ ਪਡ਼੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਜੋ ਹੁਣ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗੈਲਰੀ ਆਫ਼ ਮਾਡਰਨ ਆਰਟਸ ਵਿੱਚ ਹਨ।<ref>{{Cite web |last=Ningthoujam |first=Diana |date=9 September 2012 |title=A Portrait of the Muse |url=https://www.financialexpress.com/india-news/a-portrait-of-the-muse/999854/ |access-date=3 April 2024 |website=Financial Express}}</ref><ref>{{Cite web |title=Binodini by Ramkinkar Baij |url=https://artsandculture.google.com/asset/binodini-ramkinkar-baij/7QFfklVZSFvnAA?hl=en |access-date=4 April 2024 |website=Google Arts and Culture}}</ref><ref name=":9">{{Cite web |last=donyluwang |date=2013-03-02 |title=Biography of Late M.K. Binodini |url=https://donyluwang.wordpress.com/2013/03/02/biography-of-late-m-k-binodini/ |access-date=2024-04-05 |website=DONY |language=en}}</ref> ਇਮਾਸੀਃ ਮਹਾਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਇੰਫਾਲ, ਮਣੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਐਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਐਮ. ਕੇ. ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=L. Somi Roy |url=https://www.penguin.co.in/book_author/somi-roy/ |access-date=4 April 2024 |website=Penguin Random House India}}</ref> == ਕਰੀਅਰ == === ਸਾਹਿਤ === ਐਮ. ਕੇ. ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਛੋਟੀ ਕਹਾਣੀ 'ਈਮੈਟਨ' ਲਿਖੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੰਫਾਸਨਾ ਗਰਲਜ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਕੂਲ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ 1965 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ 19 ਛੋਟੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨੰਗਗਿਰਕਤਾ ਚੰਦਰਮੁਖੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜੈਮਿਨੀ ਸੁੰਦਰ ਗੁਹਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=30 June 2009 |title=Cultural Root Is The Strength To My Literature Interview with Maharajah Kumari Binodini Devi |url=https://e-pao.org/erang/Classic/write/MK_Binodini_cultural_roots.php |access-date=5 April 2024 |website=E-Pao}}</ref><ref>{{Cite web |title=Governor lauds MK Binodini |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2022/2/6/IMPHAL-Feb-5-Governor-La-Ganesan-has-extended-heartiest-greetings-to-the-people-on-the-100th-birt.html |access-date=2024-04-05 |website=www.thesangaiexpress.com |language=en}}</ref> ਉਸ ਨੂੰ 1979 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਚਨਾ ''ਬੋਰੋ ਸਾਹਿਬ ਓਂਗਬੀ ਸਨਤੋੰਬੀ'' ਲਈ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲ ਉਸ ਦੀ ਚਾਚੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਸਨਤੋੰਵੀ ਅਤੇ ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਟ ਕਰਨਲ ਹੈਨਰੀ ਮੈਕਸਵੈੱਲ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਹ 1891 ਦੇ ਐਂਗਲੋ-ਮਨੀਪੁਰੀ ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਨੇ ਨਾਟਕ ''ਅਸੰਗ ਨੋਂਗਜਾਬੀ'' (ਕ੍ਰਿਮਸਨ ਰੇਨ ਕਲਾਉਡਸ, ਥੀਮਾ ਬੁੱਕਸ, 2012) ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ ਤੋਂ ਸਟੇਜ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 15 ਰੇਡੀਓ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਜੋ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਖੋਂਜੇਲ ਲੀਲਾ ਬਿਨੋਦਿਨਿਗੀ (ਇਮਾਸੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 2016) ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ [[ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ]] ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਟਕ ਏਬੋਂਗ ਇੰਦਰਜੀਤ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ ਅਮਾਸੁੰਗ ਇੰਦਰਜਿਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਇੰਫਾਲ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਰਾਗ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਸੰਗਬਾ ਨੋਂਗਜਾਬੀ ਅਤੇ ''ਅਮਾਸੁੰਗ ਇੰਦਰਜੀਤ'' ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਟਕ ਅਸੰਗਬਾ ਨੋਂਗਜਾਬੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ 2003 ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਖਰੀ ਕਿਤਾਬ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਜਿਲਦ ਸੀ। (ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਘਰਃ ਇੱਕ ਧੀ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜ਼ੁਬਾਨ 2015),2008 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Chowdhury|first=Payel Dutta|date=2021-06-30|title=Women in Patriarchy: Critiquing the Position of Manipuri Women in M.k. Binodini Devi's the Princess and the Political Agent|journal=Towards Excellence|pages=721–727|doi=10.37867/te130258|issn=0974-035X|doi-access=free}}</ref> === ਫ਼ਿਲਮ === ਐੱਮ. ਕੇ. ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਣੀਪੁਰੀ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਲੰਗਥਾਗੀ ਵਾਂਗਮਾਦਾਸੂ (ਇਮਾਗੀ ਨਿੰਗਥਮ) ਲਈ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇ ਲਿਖੇ। ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਨਗੈਹਕ ਲੰਬੀਦਾ (கியாக லாம்பிடா) ਨੂੰ ਹਾਓਬਾਮ ਪਬਨ ਕੁਮਾਰ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਲਘੂ ਫ਼ਿਲਮ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਗੈਰ-ਗਲਪੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਰਕਿਡਸ ਆਫ਼ ਮਣੀਪੁਰ, ਸੰਗਾਈਃ ਦ ਡਾਂਸਿੰਗ ਡੀਅਰ ਆਫ਼ ਮਣੀਪੁਰ ਅਤੇ ਲਾ ਲਈ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ ਵੀ ਲਿਖੀਆਂ।<ref>{{Cite web |title=E-CineIndia (January-March 2024) – FIPRESCI-India |url=https://fipresci-india.org/e-cineindia-january-march-2024/ |access-date=2024-04-09 |language=en-GB}}</ref> ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸ ਨੇ ਸਕ੍ਰਿਪਟ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵੀ ਜਿੱਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਓਲੰਗਥਾਗੀ ਵਾਂਗਮਾਦਾਸੂ ਲਈ ਕਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਅਤੇ 9ਵੇਂ ਮਣੀਪੁਰ ਰਾਜ ਫ਼ਿਲਮ ਅਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਰਬੋਤਮ ਕਹਾਣੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। == ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ == === ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ (ਮਣੀਪੁਰੀ ਵਿੱਚ) === * ਨੁੰਗਗੈਰਕਤਾ ਚੰਦਰਮੁਖੀ (ਕ੍ਰਾਇਸੈਂਥੇਮਮ ਇਨ ਗ੍ਰੇਵਲ'','' 1965'') '' * ''ਅਸੰਗਬਾ ਨੋਂਗਜਾਬੀ'' (ਕ੍ਰਿਮਸਨ ਰੇਨ ਕਲਾਊਡਸ, 1966) * ਬੋਰੋ ਸਾਹਿਬ ਓਂਗਬੀ ਸਨਾਤੋਂਬੀ (ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਏਜੰਟ, 1976) * ''ਅਮਾਸੁੰਗ ਇੰਦਰਜੀਤ'' (ਅਤੇ ਇੰਦਰਜਿਤ, 1990) -ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਨਾਟਕ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ * ਹੇ ਮੈਕਸੀਕੋ! ਲਮਕੋਈ ਵਾਰੀ (2004) ਮੈਕਸੀਕੋ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਬਾਰੇ ਯਾਤਰਾ ਲੇਖ * ਚੁਰਾਚੰਦ ਮਹਾਰਾਜਗੀ ਇਮੰਗ (ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ, ਯਾਦਾਂ ਲੇਖ, 2008) * Isei Binodinigi (Songs of Binodini, ਐਡੀਃ ਅਰੀਬਾਮ ਸਿਆਮ ਸ਼ਰਮਾ, ਚੋਂਗਥਮ ਕਮਲਾ, ਇਮਾਸੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 2014) * ''ਖੋਂਜੇਲ ਲੀਲਾ ਬਿਨੋਦਿਨਿਗੀ'' (ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇ ਰੇਡੀਓ ਪਲੇਜ਼, ਐਡੀਃ ਚੋਂਗਥਮ ਕਮਲਾ, ਡਾ. ਤਰੁੰਕੁਮਾਰੀ ਬਿਸ਼ਨੁਲਤਪਮ ਇਮਾਸੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 2016) * ਵਾਰੀ ਮਚਾ ਬਿਨੋਦਿਨਿਗੀ (ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਲਘੂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਬਿਨੋਦਿਨਿ ਦੀ ਐਡੀ. ਐੱਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਇਮਾਸੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨਜ਼, 2022 === ਫ਼ਿਲਮ ਸਕ੍ਰਿਪਟਾਂ (ਮਣੀਪੁਰੀ ਵਿੱਚ) === * ''ਓਲੰਗਥਾਗੀ ਵੈਂਗਮਾਡਾਸੂ'' (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਮੂਲ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ, 1980) * ''ਇਮਾਗੀ ਨਿੰਗਥਮ'' (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, 1981) * ਪਾਓਖੁ''ਪੌਖਮ ਅਮਾ'' (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਮੂਲ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ, 1983) * ''ਸੰਗਾਈ, ਮਣੀਪੁਰ ਦਾ ਨੱਚਣ ਵਾਲਾ ਹਿਰਨ'' (ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, 1988) * ਈਸ਼ਾਨੌ (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, ਮੂਲ ਸਕ੍ਰੀਨਪਲੇਅ, ''1990)'' * ਮੇਯੋਫੀਗੀ ਮਚਾ (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, 1994) * ''ਮਣੀਪੁਰ ਦੇ ਆਰਕਿਡ'' (ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, 1994) * ''ਸਨਾਬੀ'' (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, 1995) * ਲਾ (ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ, 1997) * ਤੇਂਗਮੱਲਬਾਰਾ ਰਾਧਾ-ਮਾਨਬੀ (ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, 1999) * ''ਅਸੰਗਬਾ ਨੋਂਗਜਾਬੀ'' (ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੀਚਰ ਫ਼ਿਲਮ, 2003) * ''ਨਗਹਾਕ ਲੈਂਬੀਡਾ'' (ਛੋਟੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਕਹਾਣੀ, 2006) * ''ਨੰਗਨਾ ਕੱਪਾ ਪੱਖਡ਼ੇ'' (ਫੀਚਰ, 2013) === ਰੇਡੀਓ ਪਲੇਅ === * ''ਬਸੀ ਮਾਰੋਲ ਚੁਮਦਾਬਾ'' * ''ਚਰੰਗਨਾਰਬਾ ਨੁੰਗ'' * ''ਚੀਸਰਾ'' * ''ਚਿੱਟੀ'' * ''ਇਮਾਗੀ ਨਿੰਗਥਮ'' * ''ਇੰਫਾਲ ਕਾਬਾ'' * ''ਜਹਾਂਆਰਾ'' ਜਾਂ ਕੇਤੱਬਗੀ ਸੇਗੈਖਰਬਾ ਲਮਾਈ''ਕੇਟਾਬਗੀ ਸੇਗੈਖਰਬਾ ਲਾਮਈ'' * ''ਕਨਾਨਾ ਕੀਥਲ ਕਬਿਨੀ?'' * ''ਕਾਓਰਾਬਾਰਾ ਰਾਸ ਸੰਨਾਬਾਗੀ ਅਹਿੰਗਡੋ'' * ''ਨੰਦਿਨੀ'' * ''ਨੰਗਨਾ ਕੱਪਾ ਪੱਖਡ਼ੇ'' * ''ਨਗਾਈਖੋ, ਹਿੰਗਮਿਨਾਖੀਸੀ'' * ''ਨੋਂਗਫਡੋਕ ਲਕਪਾਡ਼ਾ'' * ''ਸ਼ਿਲਪੀ,'' ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ''ਅਸੰਗਬਾ ਨੋਂਗਜਾਬੀ'' * ''ਸ਼੍ਰੀਬੋਨ ਚਿੰਗੀ ਤਮਨਾਲਾਈ'' * ''ਥੇਂਗਮੱਲਬਾਰਾ ਰਾਧਾਮਨਬੀ'' === ਅਨੁਕੂਲਤਾ === * ''ਅਹਿੰਗ ਅਮਾਗੀ ਵਾਰੀ'' (ਹਾਓਬਾਮ ਸੱਤਿਆਬਤੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ) * ''ਚਰੰਗਨਾਰਬਾ ਨੁੰਗ'' (ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ ਦਾ ''ਭੁੱਖੇ ਪੱਥਰ'') * ''ਨੋਂਗਫਡੋਕ ਲਕਪਾਡ਼ਾ'' (ਲਾਮਬਾਮ ਬਿਰਾਮਣੀ ਦੀ ਅਤਿਥੀ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ) === ਅਨੁਵਾਦ === * ''ਇਮਾ (ਮਾਂ,'' ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ'') '' * ''ਅਮਾਸੁੰਗ ਇੰਦਰਜੀਤ'' (ਈਵਮ ਇੰਦਰਜਿਤ, ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ) * ''ਹੱਲ X'' (ਬਾਦਲ ਸਰਕਾਰ) * ''ਸਖਾਂਗਦਾਬਾ ਕਯਾਨੀ'' (''ਕੋਟੋ ਅਜਨਾਰੇ'', ਸ਼ੰਕਰ) * ''ਚਰੰਗਨਾਰਬਾ ਨੁੰਗ'' (''ਖੁਦੀਤੋ ਪਾਸਾਨ'', ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ) * ਕਰਨਾ ਕੁੰਤੀ ਸੰਗਦ (ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ) * ''28 ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ'' (ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ) === ਚੁਨਿੰਦਾ ਅਨੁਵਾਦ === * ''ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਕੀਮਤੀ'' (ਇਮਾਗੀ ਨਿੰਗਥੇਮਾ) । ਅਨੁਵਾਦ ਐੱਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ। ਸਿਨਵੇਵ, ਕਲਕੱਤਾ 1981 * ਇੱਕ ਉੱਤਰ (ਪਾਓਖੁ''ਪੌਖਮ ਅਮਾ'') । ਸਿਨੇਵੇਵ, ਕਲਕੱਤਾ 1982 * ''ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਦੋਸਤ'' (''ਇੰਫਾਲ ਤੁਰੇਲਗੀ'' ''ਇਤਾਮਾਚਾ'') । ਅਨੁਵਾਦ ਐੱਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ। ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 2005 * ਏ ਸਟਰਿੰਗ ਆਫ਼ ਬੀਡਜ਼ (''ਚਰਿਕ ਪੇਰੇਂਗ'', ਇਨ ਦ ਗ੍ਰਾਸਸ਼ੌਪਰ ਐਂਡ ਅਦਰ ਸਟੋਰੀਜ਼) ਕੈਂਬਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪ੍ਰੈੱਸ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ 2011 * ਕ੍ਰਿਮਸਨ ਰੇਨ ਕਲਾਊਡਸ (''ਅਸੰਗਬਾ ਨੋਂਗਜਾਬੀ'') । ਅਨੁਵਾਦ ਐੱਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ। ਥੀਮਾ ਬੁੱਕਸ, ਕਲਕੱਤਾ 2012 * ''ਸਨਾਤੋਂਬੀ'' (ਬੋਰੋ ਸਾਹਿਬ ਓਂਗਬੀ ਸਨਾਤੋਂਬਿ) । ਇੰਦਰਮਣੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, 2012 ਦੁਆਰਾ ਅਸਾਮੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। * ''ਮਹਾਰਾਜਾ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਃ ਇੱਕ ਧੀ ਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ'' (ਚੁਰਾਚੰਦਗੀ ਮਹਾਰਾਜਗੀ ਇਮੰਗ) ।ਅਨੁਵਾਦ ਐੱਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ। ਜ਼ੁਬਾਨ ਬੁੱਕਸ, 2015 * ''ਲਡ਼ਕੀਆਂ ਦਾ ਹੋਸਟਲ'' (ਸ਼੍ਰੀ''ਸ੍ਰੀ ਭਵਨਾ'') ਅਨੁਵਾਦ ਐੱਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਰਤੀ ਤਿਮਾਹੀ, 2018 ਕ੍ਰਾਫਟਿੰਗ ਦ ਵਰਲਡ, ਜ਼ੁਬਾਨ ਬੁੱਕਸ, 2019 * ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਏਜੰਟ (ਬੋਰੋ ਸਾਹਿਬ ਓਂਗਬੀ ਸਨਾਤੋਂਬੀ) ਅਨੁਵਾਦ ਐੱਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ। ਪੇਂਗੁਇਨ ਮਾਡਰਨ ਕਲਾਸਿਕਸ, ਪੇਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਇੰਡੀਆ, 2020 * ''ਨੀਲ ਸੰਧਿਆਡ਼ ਆਗੂਨ ਮੇਘ'' (ਅਸੰਗਬਾ ਨੋਂਗਜ''ਅ''ਸ੍ਰੀ ਭਵਨਾ'''') ਬੰਗਲਾ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਮੀਨਾਤੀ ਘੋਸ਼ ਅਤੇ ਐਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ ਦੁਆਰਾ, ਭਾਸ਼ਾ ਸੰਸਦ, 2022 === ਜੀਵਨੀ === * ਬਿਨੋਦਿਨੀਃ ਏ ਰਾਈਟਰਜ਼ ਲਾਈਫ, ਅਰਿਬਾਮ ਸ਼ਿਆਮ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, 2003,26 ਮਿੰਟ। * ਐੱਮਕੇ ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ, ਐੱਲ. ਸੋਮੀ ਰਾਏ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, ਮੇਕਰਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਅਨ ਲਿਟਰੇਚਰ ਸੀਰੀਜ਼, 2022 == ਪੁਰਸਕਾਰ == * ਨੰਗਗਿਰਕਤਾ ਚੰਦਰਮੁਖੀ, ਜਾਮਿਨੀ ਸੁੰਦਰ ਗੁਹਾ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ, 1966 <ref name=":3">{{Cite web |title=Governor lauds MK Binodini |url=https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2022/2/6/IMPHAL-Feb-5-Governor-La-Ganesan-has-extended-heartiest-greetings-to-the-people-on-the-100th-birt.html |access-date=2024-04-05 |website=www.thesangaiexpress.com |language=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2022/2/6/IMPHAL-Feb-5-Governor-La-Ganesan-has-extended-heartiest-greetings-to-the-people-on-the-100th-birt.html "Governor lauds MK Binodini"]. ''www.thesangaiexpress.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 April</span> 2024</span>.</cite></ref> * ਪਦਮ ਸ਼੍ਰੀ, 1976,2001 ਵਾਪਸ ਆਇਆ <ref name=":5">{{Cite web |title=BINODINI, RATAN THIYAM TO DISOWN PADMASHREE TITLES : 04th jul01 ~ E-Pao! Headlines |url=https://e-pao.net/GP.asp?src=3..040701.jul01 |access-date=2024-04-05 |website=e-pao.net}}</ref> * ਬੋਰੋ ਸਾਹਿਬ ਓਂਗਬੀ ਸਨਾਤੋਂਬੀ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ, 1979 <ref name=":1">{{Cite web |title=..:: SAHITYA : Akademi Awards ::.. |url=https://sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp |access-date=2024-04-05 |website=sahitya-akademi.gov.in}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp "..:: SAHITYA : Akademi Awards ::."] ''sahitya-akademi.gov.in''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">5 April</span> 2024</span>.</cite></ref> * ਕਮਲ ਕੁਮਾਰੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਅਵਾਰਡ ਫਾਰ ਕਲਚਰ, 2002 * ਉੱਘੇ ਸੀਨੀਅਰ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ, 2007 * ਲਾਈਫਟਾਈਮ ਅਚੀਵਮੈਂਟ ਅਵਾਰਡ'','' ਮਣੀਪੁਰ ਰਾਜ ਕਲਾ ਅਕਾਦਮੀ, 2011 (ਪੋਸਟਹੂਮਸ) <ref>{{Cite web |title=Manipur State Kala Akademi(MSKA) |url=https://artnculturemanipur.gov.in/en/manipur-state-kala-akademimska/#:~:text=The%20MSKA%20Lifetime%20Achievement%20Award,Honour,%20Memento%20and%20a%20Shawl. |access-date=2024-04-05 |website=artnculturemanipur.gov.in }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਜੂਨ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=2012-08-08 |title=Award presentation ceremony of Manipur State Kala Academy held – Manipur News |url=https://www.manipur.org/news/2012/08/08/award-presentation-ceremony-of-manipur-state-kala-academy-held/ |access-date=2024-04-05 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405125910/https://www.manipur.org/news/2012/08/08/award-presentation-ceremony-of-manipur-state-kala-academy-held/ |archive-date=2024-04-05 |url-status=dead}}</ref> == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * {{IMDb name|0222458}} * [https://leikolmanipur.com/ ਲੀਕੋਲ ਮਨੀਪੁਰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240403164806/https://leikolmanipur.com/ |date=2024-04-03 }} * [http://imasi.org/ ਇਮਾਸੀਃ ਮਹਾਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ] * ਯੂਟਿਊਬ ਉੱਤੇ ਐਰੀਬਾਮ ਸ਼ਿਆਮ ਸ਼ਰਮਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਐੱਮ. ਕੇ. ਬਿਨੋਦਿਨੀ ਦੇਵੀ। * ਸੋਮੀ ਰਾਏ। (2016,29 ਫਰਵਰੀ) ਲੋਕਤਕ ਇਸੇਈ (ਲੋਕਤਕ ਦਾ ਬੱਲਾਡ [ਵੀਡੀਓ]) । ਯੂਟਿਊਬ. * ਜੌਨੀ ਹੇਅਮ। (2019,12 ਫਰਵਰੀ) ਕੈਨੇਡਾ ਸ਼ੀਨਾਨੀ ਫਿਰਾਲ ਅਸੈ/ਇਮਾਲੀਬਕ ਨਿੰਗਬਾ ਈਸ਼ੈ [ਵੀਡੀਓ]। ਯੂਟਿਊਬ. * ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ ਰੂਪ ਰਾਗ ਆਰਕਾਈਵ. (2021,7 ਅਗਸਤ) ਰਬਿੰਦਰ ਸੰਗੀਤ। ਰੂਪ ਰਾਗ ਮਣੀਪੁਰ। ਮੀਟੀਲੋਨ। [ਵੀਡੀਓ] ਯੂਟਿਊਬ. [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਔਰਤਾਂ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਭਾਰਤੀ ਮਹਿਲਾ ਨਾਵਲਕਾਰ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਮੌਤ 2011]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1922]] 38dw8oora1irbbqo2kp753zm0fzsexa 0 191198 850255 776207 2026-10-17T10:27:09Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850255 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ਐਨਜਿਨ ਅਲਟਾਨ ਡੁਜ਼ਿਆਟਨ | image = | image_size = | caption = 2019 ਵਿੱਚ ਐਨਜਿਨ ਅਲਟਨ ਡੁਜ਼ਿਆਟਨ | other_names = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1979|7|26|df=y}} | birth_place = ਕਰਸ਼ੀਯਾਕਾ, ਇਜ਼ਮੀਰ, ਤੁਰਕੀ | death_date = | death_place = | death_cause = | education = ਡੋਕੁਜ਼ ਈਲੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ | occupation = {{hlist|ਅਭਿਨੇਤਾ|ਨਿਰਮਾਤਾ|ਟੀਵੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰ}} | years_active = 1997–ਮੌਜੂਦ | known_for = ''Diriliş: Ertuğrul'' (ਅਰਤੁਗ੍ਰੁਲ) | height = | spouse = {{marriage|ਨੇਸਲੀਸ਼ਾਹ ਅਲਕੋਕਲਰ|2014}} | children = 2 | website = {{URL|enginaltanduzyatan.com.tr}} }} '''ਐਨਜਿਨ ਅਲਟਾਨ''' ਜਾਂ '''ਇੰਜਨ ਅਲਟਨ ਡੂਜ਼ਿਆਟਨ''' ([[ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ]] ਉਚਾਰਣ: '''Engin Altan Düzyatan;''' [[ਤੁਰਕੀ]] ਉਚਾਰਣ: '''æɲˈɟin aɫˈtan dyzjaˈtan'''; ਜਨਮ 26 ਜੁਲਾਈ 1979) ਇੱਕ ਤੁਰਕੀ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ [[ਅਦਾਕਾਰ]] ਹੈ। ਕਰਸਿਯਾਕਾ, ਇਜ਼ਮੀਰ ਪ੍ਰਾਂਤ, ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਡੁਜ਼ਯਾਤਨ ਨੇ ''ਰੁਹਸਾਰ'' (2001) ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਡੋਕੁਜ਼ ਆਇਲੁਲ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਥੀਏਟਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਡੂਜ਼ਿਆਟਨ ਨੂੰ "''ਦਿਰਿਲੀਸ: ਅਰਤੁਗਰੁਲ"'' ਵਿੱਚ [[ਅਰਤੁਗ਼ਰੂਲ|ਅਰਤੁਗਰੁਲ ਬੇ]] ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=Engin Altan Düzyatan'dan Diriliş Ertuğrul paylaşımı |url=https://m.yeniakit.com.tr/foto-galeri/engin-altan-duzyatandan-dirilis-ertugrul-paylasimi-20266 |website=Yeni Akit |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |title='Ertuğrul' stars Esra Bilgiç, Engin Altan fall prey to Pakistan's 'moral brigade' |url=https://www.thenews.com.pk/latest/657767-ertuğrul-stars-esra-bilgic-engin-altan-fall-prey-to-pakistans-moral-brigade |website=The News}}</ref> ਉਸਨੂੰ 2021 ਤੋਂ ''ਦ ਮੁਸਲਿਮ 500'' ਦੁਆਰਾ ਸੂਚੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name="The Muslim 500">{{Cite web |title=Engin Altan Duzyatan |url=https://themuslim500.com/?s=D%C3%BCzyatan |access-date=6 October 2023 |publisher=[[The Muslim 500]]}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Engin_Altan_Düzyatan_İzmir_01_(cropped)_01.jpg|thumb| 2013 ਵਿੱਚ ਡੁਜ਼ਿਆਟਨ]] == ਫਿਲਮਗ੍ਰਾਫੀ == === ਟੀਵੀ ਲੜੀਵਾਰ === {| class="sortable wikitable" style="font-size: 95%;" !Year !Series !Role !Notes |- | rowspan="3" |2001 |''Ruhsar'' |Barış | rowspan="3" |ਮਹਿਮਾਨ ਦਿੱਖ |- |''Bizim Otel'' |Altan |- |''Yeditepe İstanbul'' | |- |2002–2004 |''Koçum Benim'' |Orçun |ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ |- | rowspan="5" |2003 |''En Son Babalar Duyar'' | | rowspan="4" |ਮਹਿਮਾਨ ਦਿੱਖ |- |''Hürrem Sultan'' |Şehzade Bayezid |- |''Alacakaranlık'' |Doctor |- |''Kampüsistan'' |Levent |- |''Mühürlü Güller'' |Engin |ਮਹਿਮਾਨ ਦਿੱਖ |- | rowspan="2" |2004 |''Azize'' |Efe |ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ |- |''Sil Baştan'' |Cihan | rowspan="2" |ਮਹਿਮਾਨ ਦਿੱਖ |- | rowspan="2" |2005 |''Belalı Baldız'' |Vedat |- |''Kadın Her Zaman Haklıdır'' |Pekcan | rowspan="2" |ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ |- | rowspan="2" |2006 |''Kızlar Yurdu'' |Özgür |- |<nowiki><i id="mwASw">Sıla</i></nowiki> |Journalist | rowspan="2" |ਮਹਿਮਾਨ ਦਿੱਖ |- | rowspan="2" |2007 |''Affedilmeyen'' |Orhan |- |''Sevgili Dünürüm'' |Murat Muhtar | rowspan="4" |ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ |- | rowspan="2" |2008 |''Dantel'' |Emre |- |''Cesaretin Var Mı Aşka?'' |Tamer |- |2009 |''Bir Bulut Olsam'' |Doctor Serdar Batur |- | rowspan="2" |2010 |''Kapalıçarşı'' |Fırat |ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ |- |''Şen Yuva'' |Himself |ਮਹਿਮਾਨ ਦਿੱਖ |- |2012 |<nowiki><i id="mwAVc">Son</i></nowiki> |Halil | rowspan="3" |ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ |- |2012–2013 |''Yol Ayrımı'' |Journalist, Murat |- | rowspan="2" |2014 |''Cinayet'' |Yılmaz Seyhan |- |''Çırağan Baskını'' |Poldi/Mustafa |ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ/ ਮਿੰਨੀ ਸੀਰੀਜ਼ |- |2014–2019 |''Diriliş: Ertuğrul'' |Ertuğrul Bey | rowspan="4" |ਮੋਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ |- |2019 |''Kurşun'' |Prosecutor Orhan Atmaca |- |2021–2022 |''Barbaroslar: Akdeniz'in Kılıcı'' |Oruç Reis |- |2022–2023 |''Çöp Adam'' |Tamer Yılmaz |- |} === ਫਿਲਮਾਂ === {| class="wikitable" |+ਕੁੰਜੀ | style="background:#FFFFCC;" | {{Dagger}} | ਉਹਨਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇ ਤੱਕ ਰਿਲੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ |} {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !Year !Film !Role !Notes !Ref. |- | rowspan="2" |2005 |''Kalbin Zamanı'' |Genç Demir / Young Demir | | |- |''Beyza'nın Kadınları'' |Koray | | |- |2007 |''Cennet'' |Can |ਸ਼ੁਰੁਆਤ | |- | rowspan="3" |2010 |''New York'ta Beş Minare'' |Timur | | |- |''Bir Avuç Deniz'' |Mert Akbay | | |- |''Romantik Komedi'' |Cem Sezgin | | |- |2011 |''Anadolu Kartalları'' |Major Kemal Tanaçan | | |- |2012 |''Bu Son Olsun'' |Sinan | | |- | rowspan="2" |2013 |''Romantik Komedi 2: Bekarlığa Veda'' |Cem Sezgin | | |- |''Bu İşte Bir Yalnızlık Var'' |Mehmet | | |- |2016 |''Ve Panayır Köyden Gider'' |Ali | | |- |2022 |''Babamın Kemanı'' |Mehmet Mahir | |<ref>{{Cite web |title=Engin Altan's new film 'Babamın Kemanı' wins hearts |url=https://www.thenews.com.pk/latest/927486-engin-altans-new-film-babamın-kemanı-wins-hearts |access-date=2022-08-16 |website=www.thenews.com.pk |language=en}}</ref> |- | style="background:#FFFFCC;" | -- |''The Code'' {{Dagger}} |ਅਨਾਊਸ ਕੀਤੀ |ਅਨਾਊਸ ਕੀਤੀ |<ref>{{Cite web |title=THE CODE Movie {{!}} Engin Altan {{!}} New Film » Historic Series |url=http://historic-series.seraikigeet.com/aiovg_videos/the-code-movie-engin-altan-new-film/ |access-date=2022-08-16 |website=Historic Series |language=en-US |archive-date=2022-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816140004/http://historic-series.seraikigeet.com/aiovg_videos/the-code-movie-engin-altan-new-film/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Citation |title=The Code |url=https://www.imdb.com/title/tt20117900/?ref_=filmo_li_i |type=Action, Adventure, Crime |access-date=2022-08-16}}</ref> |} == ਅਵਾਰਡ ਅਤੇ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀਆਂ == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" !Year !Award Ceremony !Category !Project !Conclusion |- |2010 |Elle Style Awards (Turkey) |Best Actor |ਆਪ |ਨਾਮਜ਼ਦ |- | rowspan="3" |2012 |Elle Style Awards (Turkey) |Best Actor |<nowiki><i id="mwAog">Son</i></nowiki> |ਨਾਮਜ਼ਦ |- |Karsiyaka of the Year awards |Best Actor of Turkey<ref>{{Cite web |title=Deniz Sipahi was awarded the Karşıyakalı of the Year award |url=https://www.hurriyet.com.tr/ege/deniz-sipahiye-yilin-karsiyakalisi-odulu-20598008 |website=Hurriyet}}</ref> |ਆਪ |ਜੇਤੂ |- |Los Angeles Movie Awards |Best Actor<ref>{{Cite web |title=Engin Altan Düzyatan Wins Los Angeles Movie Awards for A Handful of Seas |url=https://www.reytingler.biz/Engin-Altan-Duzyatan,-Bir-Avuc-Deniz-Filmiyle-Los-Angeles-Movie-Awards-Odulu-Kazandi-872-h.html |website=Reytingler biz |access-date=2024-11-30 |archive-date=2023-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402062839/https://www.reytingler.biz/Engin-Altan-Duzyatan,-Bir-Avuc-Deniz-Filmiyle-Los-Angeles-Movie-Awards-Odulu-Kazandi-872-h.html |url-status=dead }}</ref> |[[A Handful of Sea]] |ਜੇਤੂ |- | rowspan="4" |2015 |6th Quality Of Magazine Awards |Best Quality Actor<ref>{{Cite web |title=Quality of magazine 6. yıl ödül töreni; En Quality Erkek Oyuncu: Engin Altan Düzyatan |url=https://youtube.com/ude4Ax_oywY |website=YouTube }}{{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਦਸੰਬਰ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | rowspan="29" |Resurrection: Ertugrul |ਜੇਤੂ |- |Gazi University Awards |Best Actor<ref>{{Cite web |title=Diriliş Ertuğrul" dizisi oyuncuları Gazi Üniversitesi'nde |url=https://anadoluimages.com/p/dirilis-ertugrul-dizisi-oyunculari-gazi-universitesinde/8265314 |website=Anadolu Agency}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |Turquoise Butterfly Awards |Actor of the Year<ref>{{Cite web |title=Turkuaz Kelebek Ödülleri Sahiplerini Buldu |url=https://www.gtu.edu.tr/icerik/8/3381/display.aspx |website=Gebze teknik üniversitesi}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |Cinema Here Festival |Young Actor Award<ref>{{Cite web |title=Sinema Burada Festivali başladı |url=https://www.ntv.com.tr/sanat/sinema-burada-festivali-basladi,PxEIsi5hqUyKX9KMaEhYEA |website=NTV}}</ref> |ਜੇਤੂ |- | rowspan="15" |2016 |23rd ITU EMOS Success Awards |The Most Successful Male Series Actor of the Year |ਨਾਮਜ਼ਦ |- |INTERNETHABER (The Best) |Best Actor<ref>{{Cite web |date=25 November 2016 |title=Another award for Diriliş Ertuğrul, here is the best actor |url=https://www.internethaber.com/dirilis-ertugrula-bir-odul-daha-iste-en-iyi-erkek-oyuncu-foto-galerisi-1733950.htm |website=Internet Haber}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |Golden Sebilj Awards |Actor of the Year |ਜੇਤੂ |- |Internet Media Awards |Best Turkish Drama Actor of the Year |ਜੇਤੂ |- |16th Magazinci.com Internet Media |Male Series Actor of the Year<ref>{{Cite web |title=MAGAZİNCİ.COM ÖDÜLLERİ SAHİPLERİNİ BULDU |url=http://www.magazinci.com/icerikler/magazin/magazinci-com-odulleri-sahiplerini-buldu_53217.html |website=Magazinci}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |Footed Newspaper TV Stars Awards |Best Actor in a Period Series |ਜੇਤੂ |- |2nd Turkey Youth Awards |Best Actor in a TV Series |ਜੇਤੂ |- |7th KTU Media Awards |Most Admired Actor<ref>{{Cite web |title=KTU Awards |url=https://m.facebook.com/Dirilisdizisi/photos/a.475853219225032/798455103631507/?type=3&sfnsn=scwspmo&mibextid=6aamW6 |website=Facebook}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |11th Makinistanbul Media, Art and Sports Awards |Best Actor in a TV Series<ref>{{Cite web |title=11. Makinistanbul Medya, Sanat ve Spor Ödülleri, önceki akşam sahiplerini buldu |url=https://m.haberturk.com/magazin/fiskos/haber/1218825-bogazici-acapella-sahne-performansiyla-renk-katti |website=Haber Turk}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |Aegean University 5th Media Awards |Best Actor in a TV Series |ਜੇਤੂ |- |4th Mimar Sinan Fine Arts High School Awards |Most Successful Actor of the Year<ref>{{Cite web |title=MIMAR SINAN FINE ARTS HIGH SCHOOL AWARD CEREMONY TURNED INTO STARS |url=https://www.magazinci.com/icerikler/magazin/mimar-sinan-guzel-sanatlar-lisesi-odul-toreni-yildizlar-gecidine-donustu_52587.html |website=Magazinci.com}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |3rd Mersin Golden Palm Awards |Male Series Actor of the Year |ਜੇਤੂ |- |12th Snow Film Festival Awards |Best Actor<ref>{{Cite web |title=Erzurum'da Diriliş Ertuğrul izdihamı |url=https://www.magazinmax.com/haber/erzurumda-dirilis-ertugrul-izdihami |website=Magazin Max}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |43rd Pantene Golden Butterfly Awards |The best actor |ਜੇਤੂ |- |Turkey Golden Palm Award |Best Actor of The Year |ਜੇਤੂ |- | rowspan="7" |2017 |5th Bilkent TV Awards |Best Drama Actor |ਜੇਤੂ |- |Green Look Short Awards |Honorable Mention Award<ref>{{Cite web |title=AWARD CEREMONY OF "GREEN LOOK SHORT FILM COMPETITION |url=https://www.kayserihaber.com.tr/haber/yesil-bakis-kisa-film-yarismasinin-odul-toreni-26098.html?m=1 |website=Kayseri haber}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |ਜੇਤੂ |- |Media Oscar Awards |Best Actor<ref>{{Cite web |title=Engin Altan Düzyatan Won Media Oscars |url=https://anadoluimages.com/p/medya-oscarlari-odul-toreni/11983623 |website=Anadolu Agency}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |Radio Academy Awards |Special Award<ref>{{Cite web |title=Engin Altan Düzyatan Best actor of turkey |url=https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/istanbul/radyo-dunyasinin-en-iyileri-odullendirildi-40362358 |website=Hurriyet}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |1st Muzikonair Awards |Best Actor in a TV Series |ਨਾਮਜ਼ਦ |- |13th Communication Awards |Best Actor of The Year<ref>{{Cite web |title=13th Communication Awards Find Their Owners! |url=https://www.aydin.edu.tr/haberler/Pages/13-iletisim-odulleri.aspx |website=İstanbul Aydın üniversitesi}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |3rd Golden Baklava Film Festival Awards |Special Award<ref>{{Cite web |title=Altın Baklava Film Festivali ödülleri verildi |url=https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/gaziantep/altin-baklava-film-festivali-odulleri-verildi-40447849 |website=Hurriyet}}</ref> |ਜੇਤੂ |- | rowspan="3" |2018 |Turkey Golden Palm Awards |Best TV Series Actor |ਨਾਮਜ਼ਦ |- |Istanbul Kültür University (İKÜ) Career Honorary Awards |Most Favorite Male TV Series Actor of the Year<ref>{{Cite web |title=Engin Altan Düzyatan Best actor of turkey |url=https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/istanbul/iku-kariyer-onursal-odulleri-39-dalda-sahipleri-40818807 |website=Hurriyet}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |16th Stars of the Year Award |Special Award<ref>{{Cite web |title=2017'nin en beğenilen iş adamı Aydın Doğan, en beğenilen iş kadını Arzuhan Doğan Yalçındağ oldu |url=https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/istanbul/2017nin-en-begenilen-is-adami-aydin-dogan-en-40708063 |website=Hurriyet}}</ref> |ਜੇਤੂ |- | rowspan="3" |2019 |Pantene Golden Butterfly Awards |Best Male Presenter |3'te 3 Tarih |ਨਾਮਜ਼ਦ |- |Distinctive International Arab Festivals Awards (DIAFA) |Best International Actor<ref>{{Cite web |title=The Most Prestigious Award in the Middle East goes to Engin Altan Düzyatan |url=https://www.klassmagazin.com/ortadogunun-en-prestijli-odulu-engin-altan-duzyatana#:~:text=Engin%20Altan%20D%C3%BCzyatan%2C%20Dubai%20Atlantis,International%20Actor%20)%E2%80%9D%20%C3%B6d%C3%BCl%C3%BCn%C3%BC%20kazand%C4%B1. |website=Klass}}</ref> | rowspan="4" |Resurrection: Ertugrul |ਜੇਤੂ |- |Tax Inspectors Association Achievement Awards |The Most Successful Actor<ref>{{Cite web |title=Vergi Müfettişleri ödül dağıttı |url=https://www.hukukihaber.net/vergi-mufettisleri-odul-dagitti/amp |website=Hukuki Haber}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |2020 |Indian Television Academy Awards (ITA) |Best International Actor<ref>{{Cite web |title='Ertugrul' star Engin Altan receives Indian Television Academy award as Best International Actor |url=https://www.geo.tv/latest/338326-ertugrul-star-engin-altan-receives-indian-television-academy-award |website=Geo News}}</ref> |ਜੇਤੂ |- |2022 |SleekAsian British Awards |Best Actor<ref>{{Cite web |title=Turkish actor Engin Altan Duzyatan wins 'best actor' award in UK |url=https://www.aa.com.tr/en/culture/turkish-actor-engin-altan-duzyatan-wins-best-actor-award-in-uk/2541470 |website=Anadolu Agency}}</ref> |ਜੇਤੂ |} == ਹਵਾਲੇ == [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਿੰਦਾ ਲੋਕ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜਨਮ 1979]] 74p7dijeq6crr4ke5qy90x60h9m4vp6 0 192975 850257 848237 2026-10-17T11:35:04Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850257 wikitext text/x-wiki '''''ਓ ਕਧਾਲ ਕਨਮਾਨੀ''''' ਇੱਕ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਹੈ, ਜੋ [[ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ]] ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ [[ਮਨੀਰਤਨਮ|ਮਣੀ ਰਤਨਮ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਿਤ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੀ 2015 ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਤਮਿਲ ਫਿਲਮ ਹੈ। ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਨੌ ਟਰੈਕ ਹਨ-ਹਰੇਕ ਮੂਲ ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਐਲਬਮਾਂ ਦੇ ਡਬ ਕੀਤੇ ਤੇਲਗੂ ਸੰਸਕਰਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਰੈਕ "ਮੌਲਾ ਵਾ ਸਲਿਮ" ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਆਮ ਹੈ। ਮੂਲ ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗੀਤ [[ਵੈਰਾਮੁਤੋ|ਵੈਰਾਮੁਥੂ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਤੇਲਗੂ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਬੋਲ ਸਿਰੀਵੇਨੇਲਾ ਸੀਤਾਰਾਮਾਸਤਰੀ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ।ਇਸ ਦੇ ਹਿੰਦੀ ਸੰਸਕਰਣ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਇਸ ਦੇ ਹਿੱਦੀ ਰੀਮੇਕ 'ਓਕੇ ਜਾਨੂ' ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਕਿ [[ਗੁਲਜ਼ਾਰ|ਗੁਲਜ਼ਾਰ]] ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ ਇਹ ਗੀਤ ਸਮਕਾਲੀ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਵਾਂ-ਕਰਨਾਟਕੀ ਅਤੇ [[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ]] ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਸੁਮੇਲ ਹਨ। ਮੂਲ ਸੰਗੀਤ ਕੁਤੁਬ-ਏ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੇ ਏ.ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ [[ਤਿਆਗਰਾਜ]] ਅਤੇ ਅੰਨਾਮਾਚਾਰੀਆ ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਐਲਬਮ ਦਾ "ਮੈਂਟਲ ਮਨਧਿਲ" ਦਾ ਪੁਰਸ਼ ਸੰਸਕਰਣ(ਪਰੁਸ਼ ਦੀ ਆਵਾਜ਼) ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੰਗਲ ਵਜੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਸੋਨੀ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਇੰਡੀਆ ਦੁਆਰਾ 3 ਅਪ੍ਰੈਲ 2015 ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=O Kadhal Kanmani audio release on April 4 |url=http://www.sify.com/movies/o-kadhal-kanmani-audio-release-on-april-4-news-tamil-pebrsofbbbfie.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402053728/http://www.sify.com/movies/o-kadhal-kanmani-audio-release-on-april-4-news-tamil-pebrsofbbbfie.html |archive-date=2 April 2015 |access-date=1 April 2015 |website=[[Sify]]}}</ref> ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਆਲੋਚਕ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸਮੀਖਿਆਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਲਾਸੀਕਲ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸ਼ੈਲੀਆਂ ਦੇ ਸੁਮੇਲ, ਫਿਲਮਾਂ ਦੇ ਬਿਰਤਾਂਤ ਅਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਤਾਲਮੇਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਨੂੰ ਐਪਲ ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਦੁਆਰਾ 2015 ਵਿੱਚ "ਸਾਲ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਤਮਿਲ ਐਲਬਮ" ਵਜੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=2015-12-14 |title=Apple Music's 'Best of 2015' list includes Dilwale and O Kadhal Kanmani |url=http://tech.firstpost.com/news-analysis/apple-musics-best-of-2015-list-includes-dilwale-and-o-kadhal-kanmani-291130.html |access-date=2015-12-28 |website=Tech2 |publisher=[[Firstpost]] |language=en-US |archive-date=2016-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160115172053/http://tech.firstpost.com/news-analysis/apple-musics-best-of-2015-list-includes-dilwale-and-o-kadhal-kanmani-291130.html |url-status=dead }}</ref> == ਵਿਕਾਸ == ਇਹ ਪਿਆਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ। ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾ (1992 ਫਿਲਮ) ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਵਚਨਬੱਧ ਹਾਂ...ਓਕੇ ਕੰਨਮਨੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਐਲਬਮ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗੀਤ ਹਨ। ਏ. R. ਰਹਿਮਾਨ, ਰੋਜ਼ਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਣੀ ਰਤਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਫਿਲਮ ਓ ਕਢਲ ਕੰਮਨੀ। ਅਕਤੂਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਗੀਤਕਾਰ [[ਵੈਰਾਮੁਤੋ|ਵੈਰਾਮੁਥੂ]] ਤਮਿਲ ਵਿੱਚ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨਗੇ।<ref>{{Cite web |date=13 October 2014 |title=Mani Ratnam is calling the shots!! |url=http://www.behindwoods.com/tamil-movies-cinema-news-14/mani-ratnam-is-calling-the-shots-for-dulquer-and-nithya-menen.html# |website=Behindwoods.com}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਸਿਰੀਵੇਨੇਲਾ ਸੀਤਾਰਾਮਾਸਤਰੀ ਨੂੰ [[ਤੇਲੁਗੂ ਭਾਸ਼ਾ|ਤੇਲਗੂ]] ਸੰਸਕਰਣ ਲਈ ਬੋਲ ਲਿਖਣ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |date=24 February 2015 |title=Seetharamasastry to write lyrics for Mani Ratnam's film |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/music/Seetharamasastry-to-write-lyrics-for-Mani-Ratnams-film/articleshow/46357808.cms |access-date=24 February 2015 |website=The Times of India}}</ref> ਦਸੰਬਰ 2014 ਵਿੱਚ, ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਏ. ਆਰ. ਅਮੀਨ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਲਈ ਇੱਕ ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰੇਗਾ।<ref>{{Cite web |title=Rahman's son likely to sing in Mani Ratnam's next |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Entertainment/Telugu/Movies/News/Rahmans-son-likely-to-sing-in-Mani-Ratnams-next/articleshow/43615720.cms |access-date=8 February 2015 |website=The Times of India}}</ref> ਮਣੀ ਰਤਨਮ ਰਹਿਮਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅਸਲੀ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਵੀ ਸੀ।<ref name=":12" /> ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਇਨਪੁਟ ਲਏ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਗੀਤਕ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ।<ref name=":12" /> ਦ ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ|ਹਿੰਦੂ]]'' ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਗੀਤਕਾਰ ਵੈਰਾਮੁਥੂ ਨੇ ਕੁਝ ਟਰੈਕ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ।<ref name=":1">{{Cite web |last=Ramanujam |first=Srinivasa |date=16 March 2015 |title=I fear the use-and-throw culture will seep into romance |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/vairamuthu-on-the-changing-shades-of-love/article6999568.ece |access-date=16 March 2015 |website=The Hindu}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਟਰੈਕ ਨੂੰ "ਪਾਰਾਂਤੁ ਸੇਲਾ ਵਾ" ਐਂਥਮਿਕ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਨੂੱ "ਨਾਨੇ ਵਰੁਗਿਰੇਨ" ਨੂੰ ਜਵਾਨ ਕਿਹਾ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/vairamuthu-on-the-changing-shades-of-love/article6999568.ece|title=I fear the use-and-throw culture will seep into romance|last=Ramanujam|first=Srinivasa|date=16 March 2015|work=The Hindu|access-date=2015-04-05|language=en|issn=0971-751X}}</ref> ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਫਿਲਮ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ "ਜਵਾਨ" ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਟਰੈਕਾਂ ਨੂੰ 'ਸਾਹਸੀ' ਦੱਸਿਆ। <ref name="youtube">{{Cite web |title=A.R.Rahman on OK Kanmani |url=https://www.youtube.com/watch?v=lmDPlNxpTl4 |website=[[YouTube]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=9 April 2015 |title=Rahman Rocks Music Charts with 'OK Kanmani' |url=http://www.thequint.com/2015/apr/09/rahman-rocks-music-charts-with-ok-kanmani |access-date=2015-04-15}}</ref> ਕਿਉਂਕਿ [[ਲੀਲਾ ਸੈਮਸਨ]] ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਿਟਾਇਰਡ ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਨਾਟਕੀ ਗਾਇਕਾ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚੋਂ ਕਰਨਾਟਕੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।<ref name=":12">{{Cite web |title=Mani Ratnam's 'O Kadhal Kanmani' out on Friday |url=http://gulfnews.com/life-style/celebrity/desi-news/south-india/mani-ratnam-s-o-kadhal-kanmani-out-on-friday-1.1492175 |access-date=2015-04-16 |website=gulfnews.com}}</ref> ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਸਕੋਰ ਲਈ ਅਤਿਰਿਕਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਕੁਤੁਬ-ਏ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੰਗੀਤ ਸੰਸਥਾ ਕੇ. ਐਮ. ਮਿਊਜ਼ਿਕ ਕੰਜ਼ਰਵੇਟਰੀ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਸੀ।<ref>{{Cite web |title=A review of O Kadhal Kanmani (2015) |url=http://letterboxd.com/reviewpuram/film/o-kadhal-kanmani/ |access-date=2015-08-31 |website=letterboxd.com |archive-date=2016-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160107070100/http://letterboxd.com/reviewpuram/film/o-kadhal-kanmani/ |url-status=dead }}</ref> ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਲਈ ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ [[ਤਿਆਗਰਾਜ]] ਅਤੇ ਅੰਨਾਮਾਚਾਰੀਆ ਦੀਆਂ ਕਰਨਾਟਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਗਾਈਆਂ ਹਨ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/a-lightweight-but-enjoyable-romance/article7113868.ece|title=O Kadhal Kanmani: A lightweight but enjoyable romance|date=2015-04-17|work=The Hindu|access-date=2015-08-31|language=en|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20160730060035/http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/a-lightweight-but-enjoyable-romance/article7113868.ece|archive-date=2016-07-30|url-status=dead}}</ref> ਡੈੱਕਨ ਕ੍ਰੋਨਿਕਲ ਨਾਲ ਇੱਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿੱਚ, ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮਣੀ ਰਤਨਮ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ, ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਗੀਤ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite web |last=Sunder |first=Gautam |date=2016-05-12 |title=A R Rahman unplugged: Clean lyrics please |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/music/120516/a-r-rahman-unplugged-clean-lyrics-please.html |access-date=2016-05-12 |website=Deccan Chronicle}}</ref> == ਰਚਨਾ == ਫਿਲਮ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ "ਮੈਂਟਲ ਮਨਧਿਲ" ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ "ਹਲਕਾ-ਫੁਲਕਾ" ਗੀਤ ਕਿਹਾ।<ref name="youtube"/> ਤੁਰੰਤ ਫਿਲਮਾਂਕਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ, ਉਸਨੇ ਵੈਰਾਮੁਥੂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਦੌਰਾਨ ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਟਰੈਕ ਲਿਖਿਆ ਸੀ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/if-you-want-to-do-something-do-it-now/article7041412.ece|title=If you want to do something, do it now|date=2015-03-28|work=The Hindu|access-date=2015-08-31|language=en|issn=0971-751X}}</ref> ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੈਂਟਲ ਮਨਧਿਲ ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਅਤੇ ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਦੋਵੇਂ ਗੀਤ ਲਈ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਾਂ ਵਾਕਾਂਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਕਾਢ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਾਮਿੰਗ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ-ਰਹਿਮਾਨ 'ਮਨ ਮਨ... ਮਨਧਿਲ...' ਨਾਲ ਤੁਕਬੰਦੀ ਕਰਨ ਲਈ 'ਲਾਕਾ ਲਾਕਾ' ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ 'ਮਾਨਸਿਕ' ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ' ਮਨਧਿਲ 'ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੱਕ ਸ਼ਬਦ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/music/No-one-can-be-the-next-anybody-AR-Rahman/articleshow/46805432.cms|title=No one can be the next anybody: AR Rahman - The Times of India|last=Ravi|first=Nandita|work=The Times of India|access-date=2015-04-05|location=Chennai}}</ref> ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਤਮਿਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।<ref name="youtube" /> ਇਹ ਗੀਤ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=17 March 2015 |title=Watch: Maestro A R Rahman at his best in Mani Ratnam's 'O Kadhal Kanmani's 'Mental Manadhil' |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/watch-a-r-rahman-at-his-best-in-mani-ratnams-o-kadhal-kanmanis-mental-manadhil/ |access-date=2015-04-15}}</ref> ਇਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਸਟੈਕਾਟੋ ਸੰਗੀਤਕ ਉਚਾਰਨ ਹੈ।<ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/o-kadhal-kanmani-something-old-something-new/article7073756.ece|title=Something old, something new|last=Rangan|first=Baradwaj|date=6 April 2015|work=The Hindu|access-date=2015-04-06|language=en|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830203653/https://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/o-kadhal-kanmani-something-old-something-new/article7073756.ece|archive-date=2020-08-30|url-status=dead}}</ref> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਮਲਾਰਗਲ ਕੈਟੇਨ" ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਬੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ।<ref name="youtube" /> ਇਹ ਇੱਕ ਕਰਨਾਟਕੀ [[ਕੀਰਤਨ|ਕੀਰਥਨਾਈ]] ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਨਪੁਰਾ [[ਕੰਜੀਰਾ|ਕਾਂਜੀਰਾ]] ਅਤੇ ਬੰਸਰੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।<ref name=":1"/><ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/vairamuthu-on-the-changing-shades-of-love/article6999568.ece|title=I fear the use-and-throw culture will seep into romance|date=2015-03-16|work=The Hindu|access-date=2015-08-31|language=en|issn=0971-751X}}</ref><ref name=":2" /> ਇਹ ਗੀਤ ਰਾਗ [[ਬਿਹਾਗ]] ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।<ref name=":3">{{Cite web |date=5 April 2015 |title=O Kadhal Kanmani – Music Review (Tamil Movie Soundtrack) |url=http://www.musicaloud.com/2015/04/03/o-kadhal-kanmani-music-review-tamil-movie-soundtrack/ |access-date=5 April 2015 |publisher=MusicAloud}}</ref> "ਨਾਨੇ ਵਰੁਗਿਰੇਨ" ਗੀਤ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਈ ਵਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਲਈ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ-ਆਵਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੰਨੀ ਬੈਂਡਵਿਡਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ-ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।" ਵੈਰਾਮੁਥੂ ਨੇ ਟਰੈਕ ਲਈ ਇੱਕ ਅੰਤਰਾ ਲਿਖਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸ਼ਬਦ" ਸਨ।<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/i-live-in-the-now/article7040418.ece|title=I made a mistake by doing too many films last year|last=Ramanujam|first=Srinivasa|date=27 March 2015|work=The Hindu|access-date=2015-04-05|language=en|issn=0971-751X}}</ref> ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਲੈ ਕੇ ਆਏ।<ref name="devlp1">{{Cite web |last=Ramanujam |first=Srinivasa |date=27 March 2015 |title=I live in the now |url=http://www.thehindu.com/features/metroplus/i-live-in-the-now/article7040418.ece |access-date=27 March 2015 |website=[[The Hindu]] |place=Chennai}}</ref> ਇਹ ਗੀਤ ਰਾਗ [[ਦਰਬਾਰੀ ਕਾਨ੍ਹੜਾ]] ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ।<ref name=":3" /> ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਗਾਣੇ ਦੀ ਧੁਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਮਜਬੂਰ ਹੈ।<ref name=":4">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/article7066324.ece|title=Oh Kadhal Kanmani: Classical yet cool|last=Ramanujam|first=Srinivasa|date=4 April 2015|work=The Hindu|access-date=2015-04-05|language=en|issn=0971-751X}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਸਤੰਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ਇਹ ਗੀਤ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਝਲਕ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |title=OK Kanmani Music Review: AR Rahman creates magic yet again with soulful Naane Varugiraen |url=http://www.india.com/stream/ok-kanmani-music-review-ar-rahman-creates-magic-yet-again-with-soulful-naane-varugiraen-340199/ |access-date=2015-04-15}}</ref> ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੀਤ "ਆਏ ਸਿਨਾਮਿਕਾ" ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਇੱਕ "ਨਰਮ ਗੀਤ" ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਤਨਮ "ਐਂਡਰੈਂਡਰਮ ਪੁੰਨਗਾਈ" (ਅਲਾਇਪਯੁਥੇਈ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਇੰਡੀਪੌਪ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ) ਦੀ ਤਰਜ਼ ਉੱਤੇ ਵਧੇਰੇ ਊਰਜਾਵਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਵੈਰਾਮੁਥੂ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਸਨ, ਮਨੀ ਰਤਨਮ ਅਤੇ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸਵੈ-ਸਿਰਜੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆਃ "ਸਿਨਾਮਿਕਾ" ਅਤੇ "ਅਨਾਧਿਕਾ"।<ref name="youtube"/> ਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਲਗਭਗ ਇਤਫਾਕਨ ਸਨ-ਸ਼ਬਦ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਨ। ਟਰੈਕ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਮਿੰਟ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਸ਼ਬਦਾਂ-'ਨੀ' 'ਐਨਾਈ' 'ਨੀਂਗਥੇ' ਦੇ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।<ref name=":2"/> ਟਰੈਕ ਵਿੱਚ ਗਿਟਾਰ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਧੇਰੇ ਹਨ। "ਕਾਰਾ ਅਟੱਕਰਾ", ਜੋ ਕਿ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ, ਬਾਰੇ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੈਰ ਰਵਾਇਤੀ ਰਚਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੂਲ ਟਰੈਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ 15 ਮਿੰਟ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 6 ਮਿੰਟ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ।<ref name="youtube" /> ਗਾਇਕਾ [[ਦਰਸ਼ਨਾ ਕੇ.ਟੀ.|ਦਰਸ਼ਨਾ]] ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2015 ਵਿੱਚ ਇਸ ਗੀਤ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ ਸਨ।<ref name=":0">{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/a-trip-to-remember/article7092658.ece|title=A trip to remember|last=Srinivasan|first=Sudhir|date=11 April 2015|work=The Hindu|access-date=2015-04-14|language=en|issn=0971-751X|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125183528/https://www.thehindu.com/features/cinema/a-trip-to-remember/article7092658.ece|archive-date=2021-01-25|url-status=dead}}</ref> ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਅਭਿਆਸ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਟ੍ਰੇਲਰ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।<ref name=":0" /> ਉਸ ਨੇ ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਰਿਕਾਰਡ ਕੀਤੇ। ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਰੈਪ ਨੂੰ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨ ਲਈ ਸਟੂਡੀਓ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਰੀਅਨ ਦਿਨੇਸ਼ ਕਨਗਰਤਨਮ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ।<ref name=":0" /> "ਪਾਰਾਂਧੂ ਸੇਲੂ ਵਾ" ਨੂੰ ਆਈਪੈਡ ਐਪ "ਲੂਪੀ" ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਲੂਪਸ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਰਤਨਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਆਰਕੇਸਟ੍ਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਹੋਵੇ।<ref name="youtube" /> ਇਹ ਇੱਕ ਹੌਲੀ, ਸੰਵੇਦਨਾਤਮਕ ਟਰੈਕ ਹੈ।<ref name=":4"/> ਜਦੋਂ ਗੀਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਕੰਸ਼ "ਨਾਨਇੰਧੂ ਕੋਲਾਵਾ" ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਵਾਇਲਿਨ ਅਧਾਰਤ ਆਰਕੈਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਟਰੈਕ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਸੱਠ ਅਜੀਬ ਗੈਰ-ਦੁਹਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ।<ref name=":4" /> ਰਹਿਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰੀ ਫਿਲਮ ਦੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 'ਤੇਰਾ ਉਲਾ "ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਗਾਇਕਾ ਦਰਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਭਾਰਤੀ ਸੰਗੀਤ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਸਨ।<ref name=":0" /> ਰਹਿਮਾਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ 'ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ' ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗਾਏ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 'ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤੈਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ'।<ref name=":0" /> ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਟਰੈਕ ਨੂੰ ਕਲਾਸੀਕਲ ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref name=":4" /> ਟਰੈਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤਿੰਨਾਂ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਗੀਤ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਟੋ-ਟਿਊਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਲਾਸੀਕਲ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈਃ <ref name=":4" /> == ਆਲੋਚਨਾਤਮਕ ਸਵਾਗਤ == ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਰਾਮਾਨੁਜਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਦਿ ''[[ਦ ਹਿੰਦੂ|ਹਿੰਦੂ]]'' ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਐਲਬਮ ਨੂੰ "ਕਲਾਸੀਕਲ ਪਰ ਕੂਲ" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਐਲਬਮ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕਾਫ਼ੀ ਸਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਮਨੀ Ratnam-ਏ.ਆਰ.ਰਹਮਾਨ -ਵੈਰਮੁਥੁ ਸੰਯੋਜਨ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਸੰਗੀਤਕ ਭੰਡਾਰ ਜੋ ਕਿ ''ਓਹ ਕਦਲ ਕਨਮਾਨੀ'' ਹੈ, ਸੁਣਨ'ਚ ਬਹੁਤ ਵਧਿਆ ਹੈ!" ''[[ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਸ|ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਟਾਈਮਜ਼]]'' ਲਈ ਨਿਵੇਦਿਤਾ ਮਿਸ਼ਰਾ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ, "ਕਿਵੇਂ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਅਤੇ ਮਣੀ ਰਤਨਮ ਜਾਦੂਈ ਸੰਗੀਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ", ਜਦੋਂ ਕਿ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਲੋਚਕ ਹਰੀਚਰਣ ਪੁਦੀਪੇਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸੰਗੀਤ, ਕਹਿਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ, ਰੂਹ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਇਕੱਲੇ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਇਹ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚੋਂ ਇੰਨਾ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਬਿਹਾਈਂਡਵੁੱਡਜ਼ ਨੇ ਐਲਬਮਾਂ ਨੂੰ "ਕਲਾਸਿਕ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਾਰੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ" ਕਿਹਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਐਲਬਾਮ ਨੂੰ 5 ਵਿੱਚੋਂ 3.75 ਸਟਾਰ ਦਿੱਤੇ।<ref name=":4"/><ref>{{Cite web |title=OK Kanmani audio: How AR Rahman, Mani Ratnam make magical music |url=http://www.hindustantimes.com/regional/ok-kanmani-audio-this-is-how-ar-rahman-mani-ratnam-make-magical-music/article1-1333850.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150405085203/http://www.hindustantimes.com/regional/ok-kanmani-audio-this-is-how-ar-rahman-mani-ratnam-make-magical-music/article1-1333850.aspx |archive-date=5 April 2015 |access-date=2015-04-05 |website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web |title=O Kadhal Kanmani review: Mani Ratman's back with vintage romance |url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/o-kadhal-kanmani-review-a-refreshing-take-on-romance-and-relationship/article1-1338585.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419093537/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/o-kadhal-kanmani-review-a-refreshing-take-on-romance-and-relationship/article1-1338585.aspx |archive-date=19 April 2015 |access-date=2015-08-31 |website=Hindustan Times}}</ref><ref>{{Cite web |title=O Kadhal Kanmani (aka) OK Kanmani songs review |url=http://behindwoods.com/tamil-movies/o-kadhal-kanmani/o-kadhal-kanmani-songs-review.html |access-date=2015-04-05 |website=behindwoods.com}}</ref> ਦ ''ਨਿਊ ਇੰਡੀਅਨ ਐਕਸਪ੍ਰੈਸ'' ਲਈ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਪਿਨ ਨਾਇਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, "ਮਣੀ ਰਤਨਮ ਅਜੇ ਵੀ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੋਜਸ਼ੀਲ ਸਰਬੋਤਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਹੈ! ਇੱਥੇ ਖੋਜਕਾਰੀ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਫਿਰ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਰਹੇਗੀ।" ਉਸਨੇ 10 ਦੇ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ ਐਲਬਮ ਨੂੰ 9 ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ।<ref name=":3"/> ''ਇੰਡੋ-ਏਸ਼ੀਅਨ ਨਿਊਜ਼ ਸਰਵਿਸ'' ਨੇ "ਨਾਨੇ ਵਰੁਗੀਰੇਨ" ਗੀਤ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ "ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗੀਤ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਹਿਮਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁੱਧ ਛੋਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਉਸਦੀ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ" ਅਤੇ ਰਹਿਮਾਨ ਉਸ ਗੀਤ ਨਾਲ "ਜਾਦੂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ", ਇਸ ਨੂੰ "ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ"ਪਾਰਾਂਧੁ ਸੇਲਾ ਵਾ "ਅਤੇ" ਆਏ ਸਿਨਾਮਿਕਾ "ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਨੇੜੇਓਂ ਫਾਲੋ ਕੀਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |last=Iyer |first=Krishna |date=5 April 2015 |title=OK Kanmani Music Review: AR Rahman creates magic yet again with soulful Naane Varugiraen |url=http://www.india.com/stream/ok-kanmani-music-review-ar-rahman-creates-magic-yet-again-with-soulful-naane-varugiraen-340199/ |access-date=5 April 2015 |website=India.com |publisher=IANS}}</ref> ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਲਾਈਫ ਦੇ ਆਲੋਚਕਾਂ ਨੇ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹਿੱਟ ਅਤੇ ਪਿਛੋਕਡ਼ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਕੰਮ ਕਿਹਾ।<ref>{{Cite web |date=17 April 2015 |title=O Kadhal Kanmani movie review: Mani Ratnam's magic makes Dulquer Salmaan and Nithya Menon's modern day love story memorable! |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/o-kadhal-kanmani-movie-review-mani-ratnams-magic-makes-dulquer-salmaan-and-nithya-menons-modern-day-love-story-memorable/ |access-date=2015-08-31 |publisher=Bollywood Life}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''[[ਦ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ|ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ]]'' ਲਈ ਐਮ. ਸੁਗੰਤ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਹਿੱਪ ਗੀਤ ਅਤੇ ਬੈਕਗਰਾਊਂਡ ਸਕੋਰ, ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧਡ਼ਕਦੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ". ਆਲੋਚਕ ਐਸ. ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ ਰੈਡਿਫ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਮੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, "ਏ ਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/O-Kadhal-Kanmani/movie-review/46961915.cms|title=O Kadhal Kanmani Movie Review, Trailer, & Show timings at Times of India|work=The Times of India|access-date=2015-08-31}}</ref><ref>{{Cite web |title=Review: O Kadhal Kanmani is a celebration of love |url=http://www.rediff.com/movies/report/review-o-kadhal-kanmani-is-a-celebration-of-love-south/20150417.htm |access-date=2015-08-31}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਏ. ਆਰ. ਆਰ. ਦੇ ਗੀਤ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚਾਰਟਬਸਟਰ ਹਨ, ਪੂਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ।" ਇੰਡੀਆ ਟੂਡੇ ਲਈ ਕਵਿਤਾ ਮੁਰਲੀਧਰਨ ਨੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਰੈਕਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਏ. ਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਲਈ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਤੱਕ, ਰਹਿਮਾਨ ਨੇ ਅਜਿਹੇ ਨੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱ. ਿਆ ਹੈ ਜੋ ਓਕੇਕੇ ਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਰੋਮਾਂਸ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੰਪੂਰਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਗਲਫ ਨਿਊਜ਼ ਲਈ ਲਿਖਣ ਲਈ, ਆਲੋਚਕ ਮੈਥਲੀ ਰਾਮਚੰਦਰਨ ਨੇ ਗੀਤ "ਪਰੰਧੂ ਸੇਲਾ ਵਾ" ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ-ਇਸ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗਾਣੇ ਨੂੰ ਲੂਪੀ ਐਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=17 April 2015 |title=Movie review 'O Kadhal Kanmani': Mani Ratnam is back with a bang |url=https://www.deccanchronicle.com/150417/entertainment-kollywood/article/movie-review-o-kadhal-kanmani-mani-ratnam-back-bang |access-date=2015-08-31}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mani Ratnam's O Kaadhal Kanmani opens to positive reviews : Regional cinema, News - India Today |url=http://indiatoday.intoday.in/story/mani-ratnam-o-kaadhal-kanmani-opens-to-positive-reviews/1/430764.html |access-date=2015-08-31 |website=indiatoday.intoday.in}}</ref> ਉਸ ਨੇ ਰਹਿਮਾਨ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਜਾਦੂਈ ਕਿਹਾ।<ref>{{Cite web |title=Review: 'O Kadhal Kanmani' |url=http://gulfnews.com/leisure/movies/reviews/review-o-kadhal-kanmani-1.1494591 |access-date=2015-08-31 |website=gulfnews.com}}</ref> ਬੰਗਲੌਰ ਮਿਰਰ ਦੇ ਆਰ. ਐਸ. ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਪਿਛੋਕਡ਼ ਸੰਗੀਤ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਰੋਮਾਂਟਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ।<ref>{{Cite web |title=Movie Review: Oh Kadhal Kanmani - Bangalore Mirror |url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews/Movie-Review-Oh-Kadhal-Kanmani/articleshow/46961621.cms |access-date=2015-08-31}}</ref> ਵਨਇੰਡੀਆ ਤਮਿਲ ਦੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਐਲਬਮ ਨੂੰ 5 ਵਿੱਚੋਂ 3.5 ਸਟਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਵਾਜ਼ਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਿਫੀ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਸਿਧਾਰਥ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਓਕੇ ਕੰਨਮਣੀ ਇੱਕ ਐਲਬਮ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਟਰੈਕ ਹਨ ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਮਣੀ ਰਤਨਮ ਲਈ ਰੂਟਸ ਰੋਮਾਂਸ ਫਿਲਮ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਸਧਾਰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਏਆਰਆਰ ਨੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਟਰੈਕ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਅੱਧਾ ਧਮਾਕੇਦਾਰ ਏ.ਆਰ.ਆਰ ਵੀ ਮੀਲ ਅੱਗੇ ਹੈ ਬਾਕੀ ਦੇ।"[2] ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਿਫੀ ਦੇ ਆਲੋਚਕ ਨੇ ਫਿਲਮ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਏ ਆਰ ਰਹਿਮਾਨ ਦਾ ਮਨਮੋਹਕ ਸੰਗੀਤ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਉੱਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਡੀਐਨਏ ਇੰਡੀਆ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨੇ ਲਿਖਿਆ, "ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੋੜੀ ਰਹਿਮਾਨ-ਰਤਨਮ...ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਜਾਦੂਈ ਨੰਬਰ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ।"[4] ਬਰਦਵਾਜ ਰੰਗਨ ਨੇ ਰਾਏ ਦਿੱਤੀ, "ਅੱਛਾ-ਇਸ਼। ਇਹ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੁਣੇ ਓ ਕਧਾਲ ਕੰਨਮਨੀ ਲਈ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲਿੰਗਾ ਅਤੇ ਕੋਚਦਾਈਯਾਨ ਦੇ ਸਾਉਂਡਟਰੈਕ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਮੇਰੇ ਹਰ ਇੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਸਾਊਂਡਟ੍ਰੈਕ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰਗਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਨੇ ਸਾਉਂਡਟ੍ਰੈਕ ਐਲਬਮ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ। == ਟਰੈਕ ਸੂਚੀ == === ਤੇਲਗੂ === * ਨਿਰਮਾਤਾਃ ਏ. ਆਰ. ਰਹਿਮਾਨ * ਮਾਸਟਰਃ ਆਰ. ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ * ਆਈਟਿunesਨ ਲਈ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾਃ ਐਸ. ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ * ਵੋਕਲ ਸੁਪਰਵਿਜ਼ਨਃ ਡਾ. ਨਾਰਾਇਣ, [[ਸ਼ਿਰਾਜ਼ ਉੱਪਲ]] * ਚੇਨਈ ਸਟਰਿੰਗਜ਼ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਅਤੇ ਦ ਸਨਸ਼ਾਈਨ ਆਰਕੈਸਟਰਾਃ ਵੀ. ਜੇ. ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸਮੂਰਤੀ (ਏ. ਐੱਮ. ਸਟੂਡੀਓਜ਼, ਚੇਨਈ) {{Small|(AM Studios, Chennai)}} * ਇੰਜੀਨੀਅਰਃ <div class="plainlist"> * ਸੁਰੇਸ਼ ਪਰਮਲ, ਵਿਨੈ ਸ਼੍ਰੀਧਰ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਧੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼, ਟੀ. ਆਰ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੇਤਨ, ਜੈਰੀ ਵਿਨਸੈਂਟ, ਹੈਂਟਰੀ ਕੁਰੂਵਿਲਾ, ਵਿਨੈ ਐਸ. ਹਰੀਹਰਨ (ਪੰਚਥਨ ਰਿਕਾਰਡ ਇਨ, ਚੇਨਈ) <span style="font-size:85%;"> (ਪੰਚਾਥਨ ਰਿਕਾਰਡ ਇਨ, ਚੇਨਈ) </span> * ਐੱਸ. ਸ਼ਿਵਕੁਮਾਰ, ਪ੍ਰਦੀਪ, ਕੰਨਨ ਗਣਪਤ, ਕਾਰਤਿਕ ਸੇਕਰਨ, ਅਨੰਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਨ <span style="font-size:85%;"> (ਏ. ਐੱਮ. ਸਟੂਡੀਓਜ਼, ਚੇਨਈ) </span> </div> * ਮਿਕਸਿੰਗਃ ਪੀ. ਏ. ਦੀਪਕ, ਟੀ. ਆਰ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੇਤਨ * ਵਧੀਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਿੰਗਃ ਟੀ. ਆਰ. ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੇਤਨ, ਈਸ਼ਾਨ ਛਾਬਡ਼ਾ, ਜੈਰੀ ਵਿਨਸੈਂਟ * ਸੰਗੀਤ ਕੋਆਰਡੀਨੇਟਰਃ ਨੋਏਲ ਜੇਮਜ਼, ਵਿਜੈ ਅਈਅਰ * ਸੰਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦਾ ਫਿਕਸਰਃ ਆਰ. ਸਾਮੀਦੁਰਾਈ === ਅਸਲੀ ਸਕੋਰ === ==== ਕਰਮਚਾਰੀ ==== * ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਆਵਾਜ਼ਃ ਡਾ. ਸ਼ਰੁਤੀ ਜੌਹਰੀ, ਮਧੂਮਿਤਾ ਰਵੀਕੁਮਾਰ, ਨਕੁਲ ਅਭਿਆਨਕਰ * ਕਰਨਾਟਕ ਵੋਕਲਃ [[ਅਨੁਰਾਧਾ ਸ੍ਰੀਰਾਮ|ਅਨੁਰਾਧਾ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ]], ਬੰਬੇ ਸਿਸਟਰਜ਼ਬੰਬੇ ਭੈਣਾਂ * ਵਧੀਕ ਆਵਾਜ਼ਃ [[ਸ਼ਾਸ਼ਾ ਤਿਰੂਪਤੀ]], ਅਰਪਿਤਾ ਗਾਂਧੀ, ਮਾਲਵਿਕਾ * ਤਬਲਾਃ ਰਾਜੇਸ਼ ਧਾਵਲੇ * ਬੰਸਰੀਃ ਕਮਲਾਕਰ * ਤਨਪੁਰਾ-ਮਧੂਮਿਤਾ ਰਵੀਕੁਮਾਰ * ਬੈਂਡਃ ਨਵਾਂ ਗੁਲਾਬ ਪੰਜਾਬ ਬੈਂਡ * ਚੇਨਈ ਸਟਰਿੰਗਜ਼ ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਵੀ. ਜੇ. ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰਣ (ਪੰਚਾਥਨ ਰਿਕਾਰਡ ਇਨ, ਚੇਨਈ) ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ==== ਉਤਪਾਦਨ ==== * ਸੰਗੀਤ ਨਿਰਮਾਤਾਃ ਕੁਤੁਬ-ਏ-ਕ੍ਰਿਪਾ * ਪਿਛੋਕਡ਼ ਸਕੋਰ ਪ੍ਰੀ-ਮਿਕਸਿੰਗਃ ਹੈਂਟ੍ਰੀ ਕੁਰੂਵਿਲਾ (ਕੁਤੁਬ-ਏ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਵਿਖੇ) * ਸੰਗੀਤ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰਃ ਸ਼੍ਰੀਨਿਧੀ ਵੈਂਕਟੇਸ਼ * ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੈਨੇਜਰਃ ਸੁਰੇਸ਼ ਪਰਮਾਲ == ਹਵਾਲੇ == aejv3ryt1zdled0vm37t7rnbo40n0hq 3 203284 850219 830951 2026-10-16T18:06:13Z İmmortalance 58066 İmmortalance ਨੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Alwaysjahangir]] ਵਰਕੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮੋੜ ਛੱਡੇ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Renamed user a4e9cae7ca5362affc75d01cf737c0b8]] 'ਤੇ ਥਾਂ-ਬਦਲੀ ਕੀਤੀ ਏ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Alwaysjahangir|Alwaysjahangir]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user a4e9cae7ca5362affc75d01cf737c0b8|Renamed user a4e9cae7ca5362affc75d01cf737c0b8]]" 830951 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Alwaysjahangir}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:57, 4 ਫ਼ਰਵਰੀ 2026 (UTC) erk3b69wpnf216hu6p839n02u1ke021 0 203783 850238 842269 2026-10-17T03:45:55Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850238 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Annotated_Uranian_rings.png|thumb|300x300px|ਅਰੁਣ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਛੱਲਿਆ (ਐਪਸਿਲੋਨ/ε, ਜ਼ੀਟਾ/ζ, ਮਿਊ/μ ਅਤੇ ਨਿਊ/ν ਛੱਲਿਆਂ) ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਸਵੀਰ ਜੇਮਜ਼ ਵੈੱਬ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਦੇ ਨੇਡ਼ੇ-ਇਨਫਰਾਰੈੱਡ ਕੈਮਰੇ ਦੁਆਰਾ 4 ਸਤੰਬਰ, 2023 ਨੂੰ ਖਿੱਚੀ ਗਈ ਹੈ।]] '''[[ਯੁਰੇਨਸ (ਗ੍ਰਹਿ)|ਅਰੁਣ]] ਦੇ ਛੱਲਿਆਂ''' ਵਿੱਚ 13 ਗ੍ਰਹਿ ਛੱਲੇ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਨੀ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਆਪਕ ਸਮੂਹ ਅਤੇ [[ਬ੍ਰਹਿਸਪਤ (ਗ੍ਰਹਿ)|ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ]] ਅਤੇ [[ਵਰੁਣ (ਗ੍ਰਹਿ)|ਵਰੁਣ ਗ੍ਰਹਿ]] ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਸਰਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਨ। ਅਰੁਣ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਛੱਲਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ 10 ਮਾਰਚ 1977 ਨੂੰ ਜੇਮਜ਼ ਐਲ. ਇਲੀਅਟ, ਐਡਵਰਡ ਡਬਲਯੂ. ਡਨਹਮ ਅਤੇ ਜੈਸਿਕਾ ਮਿੰਕ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਵਿਲੀਅਮ ਹਰਸ਼ਲ ਨੇ 1789 ਵਿੱਚ ਨਿਰੀਖਣ ਛੱਲਿਆਂ ਦੀ ਵੀ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਸੀ ਆਧੁਨਿਕ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਧੁੰਦਲੇ ਅਤੇ ਮਧਮ ਹਨ।<ref name="BBCN-Rincon">{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/sci/tech/6569849.stm|title=Uranus rings 'were seen in 1700s'|last=Rincon|first=Paul|date=Apr 18, 2007|access-date=23 January 2012|publisher=BBC News}}(re study by Stuart Eves)</ref> 1977 ਤੱਕ, ਨੌਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛੱਲਿਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1986 ਵਿੱਚ ''ਵੋਏਜਰ 2'' ਪੁਲਾੜ ਯਾਨ ਦੁਆਰਾ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਧੂ ਛੱਲਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਬਲ ਸਪੇਸ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਫੋਟੋਆਂ ਵਿੱਚ 2003-2005 ਵਿੱਚ 2 ਬਾਹਰੀ ਰਿੰਗ ਪਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਗ੍ਰਹਿ ਤੋਂ ਵਧਦੀ ਦੂਰੀ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ 13 ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਰਿੰਗਾਂ ਨੂੰ 1986U2R/ζ, 6,5,4, α, β, η, γ, δ, λ, ε, ν ਅਤੇ μ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੇਡੀ 1986 U2R/ζ ਛੱਲੇ ਲਈ ਲਗਭਗ 38,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ μ ਛੱਲੇ ਦੇ ਲਈ ਲਗਭਗ 98,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਰਿੰਗਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਧੂ ਧੁੰਦ ਦੇ ਬੈਂਡ ਅਤੇ ਅਧੂਰੇ ਚਾਪ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਰਿੰਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਨੇਰੇ ਹਨ-ਰਿੰਗ ਦੇ ਕਣ ਦੇ ਬਾਂਡ ਐਲਬੀਡੋ 2% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ. ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਹਨੇਰੇ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ-ਪ੍ਰੋਸੈਸਡ ਜੈਵਿਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। [https://punjabipedia.org/topic.aspx?txt=%u0a05%u0a30%u0a41%u0a23 ਅਰੁਣ] ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਛੱਲੇ ਅਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਚੌੜੇ ਹਨ। ਰਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧੂੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ-ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ 20 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੋਂ 20 ਮੀਟਰ ਵਿਆਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਰਿੰਗ ਆਪਟੀਕਲ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨਃ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ 1986U2R/ζ, μ ਅਤੇ ν ਰਿੰਗ ਛੋਟੇ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਤੰਗ ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ λ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹੈ। ਰਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਧੂੜ ਦੀ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਘਾਟ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਅਰੁਣ ਐਕਸੋਸਫੀਅਰ ਤੋਂ ਐਰੋਡਾਇਨਾਮਿਕ ਡਰੈਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰੁਣ ਦੇ ਛੱਲੇ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਛੋਟੇ ਹਨ, ਅਤੇ 600 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਯੂਰੇਨੀ ਛੱਲਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕਈ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਵਾਲੇ ਟੁਕੜੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ ਜੋ ਕਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਟਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੰਦਰਮਾ ਸ਼ਾਇਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਣਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਜੋ ਕਿ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਸੀਮਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤੰਗ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਘਣੇ ਰਿੰਗਾਂ ਵਜੋਂ ਬਚੇ ਰਹੇ। ਤੰਗ ਛੱਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰੇਕ ਤੰਗ ਰਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। 1986 ਵਿੱਚ ''ਵੋਏਜਰ 2'' ਨੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਚਰਵਾਹੇ ਦੀ ਜੋੜੀ (ਕੋਰਡੇਲੀਆ ਅਤੇ ਓਫੇਲੀਆ) ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਰਿੰਗ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਹੈ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਬੇਹੋਸ਼ ν ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੋਰਟੀਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਲਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਰਵਾਹੇ ਵਜੋਂ ਲੱਭਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।<ref>{{Cite encyclopedia|year=2021|title=Uranus and Neptune - Rings|encyclopedia=Encyclopedia of Geology|publisher=Academic Press|url=https://openaccess.inaf.it/bitstream/20.500.12386/30481/2/Filacchione_Ciarniello_Reference_Module_Uranus_Neptune_2019.pdf#page=7|last1=Filacchione|first1=G.|editor-last=Alderton|editor-first=D.|edition=2nd|doi=10.1016/B978-0-12-409548-9.11942-6|isbn=978-0-08-102909-1|last2=Ciarniello|first2=M.}} {{ਮੁਰਦਾ ਕੜੀ|date=ਅਕਤੂਬਰ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ਖੋਜ == ਯੂਰੇਨੀ ਰਿੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿਕਰ ਵਿਲੀਅਮ ਹਰਸ਼ਲ ਦੇ 18 ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਯੂਰੇਨਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੋਟਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈਃ "22 ਫਰਵਰੀ, 1789: ਇੱਕ ਰਿੰਗ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਸੀ"।<ref name="BBCN-Rincon"/> ਹਰਸ਼ਲ ਨੇ ਰਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ "ਲਾਲ ਵੱਲ ਥੋਡ਼ਾ ਝੁਕਾਅ" ਸੀ। ਹਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੇਕ ਟੈਲੀਸਕੋਪ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ν (ν) ਰਿੰਗ ਲਈ.<ref name="dePater2006">{{Cite journal|last=de Pater|first=Imke|last2=Gibbard, Seran G.|last3=Hammel, H.B.|date=2006|title=Evolution of the dusty rings of Uranus|journal=Icarus|volume=180|issue=1|pages=186–200|bibcode=2006Icar..180..186D|doi=10.1016/j.icarus.2005.08.011}}</ref> ਹਰਸ਼ਲ ਦੇ ਨੋਟਸ 1797 ਵਿੱਚ [[ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ]] ਦੇ ਇੱਕ ਰਸਾਲੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਏ ਸਨ। 1797 ਅਤੇ 1977 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਸਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਿੰਗਾਂ ਦਾ ਘੱਟ ਹੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਹਰਸ਼ਲ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੈਂਕਡ਼ੇ ਹੋਰ ਖਗੋਲ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਰਸ਼ਲ ਨੇ ਯੂਰੇਨਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ε ਰਿੰਗ ਦੇ ਆਕਾਰ, ਯੂਰੇਨਸ ਦੁਆਰਾ [[ਸੂਰਜ]] ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸਹੀ ਵੇਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।<ref>{{Cite web |date=2007 |title=Did William Herschel Discover The Rings Of Uranus In The 18th Century? |url=http://www.physorg.com/news95949762.html |access-date=2007-06-20 |website=Physorg.com}}</ref> [[ਤਸਵੀਰ:Uranian_rings_scheme.png|thumb|473x473px|ਅਰੁਣ ਦੇ ਛੱਲਾ-ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ। ਠੋਸ ਰੇਖਾਵਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦਰਮਾ S/2025 U1 ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਚਿੱਤਰ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ]] == ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਸੂਚੀ == ਇਹ ਸਾਰਣੀ [[ਯੁਰੇਨਸ (ਗ੍ਰਹਿ)|ਅਰੁਣ]] ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਛੱਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। {| class="wikitable sortable" !'''ਛੱਲੇ ਦਾ ਨਾਮ''' ! data-sort-type="number" |'''ਰੇਡੀਅਸ (km) '''{{Refn|The radii of the 6, 5, 4, α, β, η, γ, δ, λ and ε rings were taken from Esposito et al., 2002.<ref name=Esposito2002/> The widths of the 6, 5, 4, α, β, η, γ, δ and ε rings are from Karkoshka et al., 2001.<ref name=Karkoshka2001b/> The radii and widths of the ζ, ζ_c, ζ_cc and 1986U2R rings were taken from de Pater et al., 2006.<ref name=dePater2006/> The width of the λ ring is from Holberg et al., 1987.<ref name=Holberg1987/> The radii and widths of the μ and ν rings were extracted from Showalter et al., 2006.<ref name=Showalter2006/>|name=footnoteF|group=lower-alpha}} ! data-sort-type="number" |'''ਚੌੜਾਈ (km) ''' ! data-sort-type="number" |'''ਈ. ਕਿ. ਡੂੰਘਾਈ (km) '''{{Refn|The equivalent depth of the 1986U2R, ζ_c, ζ_cc rings are a product of their widths and normal optical depths. The equivalent depths of the 6, 5, 4, α, β, η, γ, δ and ε rings were taken from de Pater et al., 2013.<ref name="de Pater 2013"/> The equivalent depths of the λ and ζ, μ and ν rings are derived using μEW values from de Pater et al., 2006<ref name=dePater2006/> and de Pater et al., 2006b,<ref name=dePater2006b/> respectively. The μEW values for these rings were multiplied by the factor 20, which corresponds to the assumed albedo of the ring's particles of 5%.|group=lower-alpha}} ! data-sort-type="number" |'''ਐੱਨ. ਆਪਟ. ਡੂੰਘਾਈ'''{{Refn|The normal optical depths of all rings except ζ, 1986U2R, μ and ν were calculated as ratios of the equivalent depths to the widths. The normal optical depths of the ζ, ζ_c and ζ_cc rings were taken from de Pater et al., 2013.<ref name="de Pater 2013"/> The normal optical depth of the 1986U2R ring was taken from de Smith et al., 1986.<ref name="Smith Soderblom et al. 1986" /> The normal optical depths of the μ and ν rings are peak values from Showalter et al., 2006.<ref name=Showalter2006/>|group=lower-alpha}} ! data-sort-type="number" |'''ਮੋਟਾਈ (ਐਮ.'''{{Refn|The thickness estimates are from Lane et al., 1986.<ref name=Lane1986/>|group=lower-alpha}} ! data-sort-type="number" |'''ਐੱਸ.'''{{Refn|The rings' eccentricities and inclinations were taken from Stone et al., 1986 and French et al., 1988.<ref name=Stone1986/><ref name=French1988>{{cite journal|last=French|first=Richard D.|author2=Elliot, J.L.|author3=French, Linda M.|display-authors=etal|title=Uranian Ring Orbits from Earth-based and Voyager Occultation Observations|url=https://archive.org/details/icarus_1988-02_73_2/page/349|journal=Icarus |date=1988|volume=73|issue=2|pages=349–478 |bibcode=1988Icar...73..349F |doi=10.1016/0019-1035(88)90104-2}}</ref>|name=footnoteE|group=lower-alpha}} ! data-sort-type="number" |'''ਇੰਕਲ. (ਸੰਜਮ) ''' !'''ਨੋਟਸ''' |- |ζcc_ਸੀਸੀ |{{Sort|30865|26&nbsp;840–34&nbsp;890}} |{{Sort|8000|8&nbsp;000}} |0.8 |{{Sort|0.0001|~&nbsp;0.0001}} |? |? |? |ζc ਰਿੰਗ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ |- |ζc_ਸੀ |{{Sort|36370|34&nbsp;890–37&nbsp;850}} |{{Sort|3000|3&nbsp;000}} |1.5 |{{Sort|0.0005|~&nbsp;0.0005}} |? |? |? |ζ ਰਿੰਗ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਐਕਸਟੈਂਸ਼ਨ |- |1986ਯੂ2ਆਰ |{{Sort|38250|37&nbsp;000–39&nbsp;500}} |{{Sort|2500|2&nbsp;500}} |{{Sort|2.49|<2.5}} |{{Sort|0.009|<&nbsp;0.01}} |? |? |? |ਧੁੰਦਲਾ ਧੁੰਦ ਵਾਲਾ ਰਿੰਗ |- |ζ |{{Sort|39600|37&nbsp;850–41&nbsp;350}} |{{Sort|3500|3&nbsp;500}} |1 |{{Sort|0.01|0.0045}} |? |? |? | |- |6 |{{Sort|41837|41&nbsp;837}} |{{Sort|1.9|1.6–2.2}} |0.41 |{{Sort|0.215|0.18–0.25}} |? |0.0010 |0.062 | |- |5 |{{Sort|42234|42&nbsp;234}} |{{Sort|3.4|1.9–4.9}} |0.91 |{{Sort|0.33|0.18–0.48}} |? |0.0019 |0.054 | |- |4 |{{Sort|42570|42&nbsp;570}} |{{Sort|3.4|2.4–4.4}} |0.71 |{{Sort|0.23|0.16–0.30}} |? |0.0011 |0.032 | |- |α |{{Sort|44718|44&nbsp;718}} |{{Sort|7.4|4.8–10.0}} |3.39 |{{Sort|0.5|0.3–0.7}} |? |0.0008 |0.015 | |- |β |{{Sort|45661|45&nbsp;661}} |{{Sort|8.75|6.1–11.4}} |2.14 |{{Sort|0.275|0.20–0.35}} |? |0.0040 |0.005 | |- |η |{{Sort|47175|47&nbsp;175}} |{{Sort|2.3|1.9–2.7}} |0.42 |{{Sort|0.205|0.16–0.25}} |? |0 |0.001 | |- |ηc_ਸੀ |{{Sort|47176|47&nbsp;176}} |40 |0.85 |0.02 |? |0 |0.001 |η ਰਿੰਗ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਵਿਆਪਕ ਹਿੱਸਾ |- |γ |{{Sort|47627|47&nbsp;627}} |{{Sort|4.15|3.6–4.7}} |3.3 |{{Sort|0.8|0.7–0.9}} |{{Sort|150|150?}} |0.001 |0.002 | |- |δc_ਸੀ |{{Sort|48300|48&nbsp;300}} |{{Sort|11|10–12}} |0.3 |0.03 |? |0 |0.001 |δ ਰਿੰਗ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਆਪਕ ਹਿੱਸਾ |- |δ |{{Sort|48300|48&nbsp;300}} |{{Sort|5.1|4.1–6.1}} |2.2 |{{Sort|0.45|0.3–0.6}} |? |0 |0.001 | |- |λ |{{Sort|50023|50&nbsp;023}} |{{Sort|1.5|1–2}} |0.2 |{{Sort|0.15|0.1–0.2}} |? |{{Sort|0|0?}} |{{Sort|0|0?}} |ਧੁੰਦਲਾ ਧੁੰਦ ਵਾਲਾ ਰਿੰਗ |- |Â |{{Sort|51149|51&nbsp;149}} |{{Sort|58.05|19.7–96.4}} |47 |{{Sort|1.5|0.5–2.5}} |{{Sort|150|150?}} |0.0079 |0 |ਕੋਰਡੇਲੀਆ ਅਤੇ ਓਫਲੀਆ ਦੁਆਰਾ ਚਰਵਾਹੀ |- |ν |{{Sort|68000|66&nbsp;100–69&nbsp;900}} |{{Sort|3800|3&nbsp;800}} |0.012 |0.0000054 |? |? |? |ਪੋਰਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਲਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, 67,300 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੀ ਚਮਕ&nbsp;&nbsp; |- |μ |{{Sort|94500|86&nbsp;000–103&nbsp;000}} |{{Sort|17000|17&nbsp;000}} |0.14 |0.0000085 |? |? |? |ਮੈਬ 'ਤੇ, 97700 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਉੱਚ ਚਮਕ&nbsp;&nbsp; |} == ਨੋਟਸ == {{Reflist|group=lower-alpha}} qidowgrfkcxzo61ubtogw6dmaf5dkiy 3 203984 850213 835120 2026-10-16T14:36:10Z Manchiu 57158 Manchiu ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:ChomponU Pongsawet]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:VocalCat2207]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/ChomponU Pongsawet|ChomponU Pongsawet]]" to "[[Special:CentralAuth/VocalCat2207|VocalCat2207]]" 835120 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=ChomponU Pongsawet}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 09:58, 25 ਮਾਰਚ 2026 (UTC) akzcrrzkhomg9410odt3bqw169izg4h 0 205417 850231 850072 2026-10-17T01:47:07Z InternetArchiveBot 37445 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 850231 wikitext text/x-wiki [[ਪੱਛਮੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ]] ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਰਦਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ [[ਅਕਾਨ ਲੋਕ|ਅਕਾਨ ਲੋਕਾਂ]] ਨੇ ਆਪਣੀ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਦਰਜਾਬੰਦੀ ਵਿਕਸਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ [[ਲੋਕਰਾਜ|ਲੋਕਤੰਤਰੀ]] ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਕ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਲਈ [[ਅਕਾਨ ਭਾਸ਼ਾ|ਅਕਾਨ]] ਸ਼ਬਦ "'''ਨਾਨਾ'''" (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ {{IPAc-en|ˈ|n|æ|n|ə}}) ਹੈ। ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਯੂਰਪੀ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ "ਮੁਖੀ" ਵਜੋਂ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੋਰ ਸਰੋਤ "ਰਾਜਿਆਂ" ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਕਤ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ। "ਮੁਖੀ" ਸ਼ਬਦ ਆਧੁਨਿਕ ਘਾਨਾ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਅਨੁਵਾਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ "ਨਾਨਾ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਸਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। == ਇਤਿਹਾਸ == ਅਕਾਨ ਮੁਖੀਆ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਿਖਤੀ ਸਰੋਤ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਕਾਨ 1300 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬੋਨੋਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਬੋਨੋਸ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸਰਬਉੱਚ ਮੁਖੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਹੁਦਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਇੱਕ [[ਨਿਰੋਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ|ਨਿਰੰਕੁਸ਼]] ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=ExJPAQAAMAAJ|title=The Akan of Ghana: Their Ancient Beliefs|date=1958|publisher=Faber & Faber|language=en}}</ref> ਜਦੋਂ 1957 ਵਿੱਚ [[ਘਾਨਾ|ਘਾਨਾ ਗਣਰਾਜ]] ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ ਸੀ ਕਿ ਸਰਦਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। == ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਂ == ਸਰਦਾਰੀ (ਮੁਖੀ ਦੀ ਤਾਕਤ) ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਮੁਖੀਆਂ ਤੋਂ ਸਲਾਹ ਮੰਗਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਮੇਟੀ [[ਕੁਮਾਸੀ]] ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਚੀਫ਼ਸ ਹੈ। ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਘਰ ਵੀ ਹਨ। ਮੁਖੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਹਾਊਸ ਆਫ਼ ਚੀਫ਼ਸ ਕੋਲ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। == ਪਦ-ਲੜੀ == ਅਕਾਨ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਸਮੂਹ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਸ਼ਾਂਤੀ, ਬੋਨੋ, ਅਕਯੇਮ, ਕਵਾਹੂ, ਅਕਵਾਪਿਮ, ਅਸੀਨ, ਜਾਂ ਫੈਂਟੇ, [ਡੇਂਕਯੀਰਾ], ਹਨ। ਪੂਰੇ ਅਕਾਨ ਮੁਖੀਆ/ਸਰਦਾਰੀ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੁਖੀ ਸਰਬਉੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਰਾਮਾਉਂਟ ਮੁਖੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਉਪ-ਮੁਖੀ ਹਨ। ਇੱਕ ਉਪ-ਮੁਖੀ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਿਸੇ ਕਸਬੇ ਦੇ [[ਮੇਅਰ]] ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਚੋਣਵੇਂ ਦੇ ਉਲਟ ਖ਼ਾਨਦਾਨੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੁਖੀਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਫੰਕਸ਼ਨ ਰਵਾਇਤੀ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ: ਇੱਕ ਮੁਖੀ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਟੂਲ ਨਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਮੁਖੀਆਂ ਜੋ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ, ਦਾ ਇੱਕੋ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਨ ਲਈਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। === ''ਅਹੇਨਫੋ'' === ਅਕਾਨ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ''ਅਹੇਮਫੋ'' ਮੂਲ ਸ਼ਹਿਰੀ-ਰਾਜ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਲਈ ਆਮ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ''ਓਹੇਨ,'' ਰਾਜਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਸਿਰਲੇਖ ''ਅਹੇਮਫੋ'' ਦਾ ਇਕਵਚਨ ਰੂਪ ਹੈ। === ''ਓਹੇਮਾ'' === ''ਓਹੇਮਾ'' ਓਹੇਨ ਦਾ ਮਾਦਾ ਸੰਸਕਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰਾਣੀ ਜਾਂ ਮਾਦਾ ਸ਼ਾਸਕ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹੇਨੇਵਾ ਜਾਂ ਹੇਨੇਬਾ (ਇਸਤਰੀ ਲਿੰਗ ਪਿਛੇਤਰ ਵਾ ਜਾਂ ਬਾ ਦੇ ਨਾਲ) ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਖੀ (ਐਮ ਜਾਂ ਐਫਐਮ) ਦੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। === ''ਓਮਾਨਹੇਨ/ਓਹੇਨਪੋਂਗ'' === ਓਮਾਨਹੇਨ /ਓਹੇਨਪੋਂਗ (pl. ''Amanhene'' ) ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਨੁਵਾਦ ਪੈਰਾਮਾਉਂਟ ਚੀਫ਼ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰਾਣੀਆਂ ਖ਼ੁਦ ਸਰਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਰਖਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮਰਦ ਨੂੰ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਅਤੇ ਓਬਾਪਾਨਿਨ ਜਾਂ ਰਾਣੀ ਦਾ ਅਹੁਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਹਨ ਜੋ ਹਾਕਮ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। === ''ਕ੍ਰੋਨਟੀਹੇਨ'' === ਕ੍ਰੋਨਟੀਹੇਨ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ ਅਤੇ ਓਮਾਨਹੇਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹੈ। ਕ੍ਰੋਨਟੀਹੇਨ ਸੇਵਾਵਾਂ ਮੈਮਪੋਂਗਹੇਨ ਵਾਂਗ ਰੀਜੈਂਟ ਹਨ ਜੋ ਅਸਾਂਤੇ ਦਾ ਕ੍ਰੋਨਟੀਹੇਨ ਹੈ। === ''ਅੰਕੋਬੀਹੇਨ'' === ''ਅੰਕੋਬੀਆ'' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਹ ਜੋ ਘਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਅੰਕੋਬੀਆਹੀਨ ਮਹਿਲ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। == ਦਲ == === ''ਓਕੋਮਫੋ'' === ਮੁਖੀ ਦੇ ਦਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਪੁਜਾਰੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਪੁਜਾਰੀ (''ਓਕੋਮਫੋ'' ) ਹੁੰਦਾ/ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪੁਜਾਰੀ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। === ਸਟੂਲ ਪਤਨੀ === ਇੱਕ ਸਟੂਲ ਪਤਨੀ ਵੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਮੁਖੀ ਵਿਆਹਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੱਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਟੂਲ ਪਤਨੀ ਦਾ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਘਾਨਾ ਵਿੱਚ [[ਬਹੁ-ਵਿਆਹ]] ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅੱਜ, ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਕਾਰਜ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਪਰੇਡਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਸਟੂਲ ਪਤਨੀ ਮੁਖੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਦੀ ਹੈ। === ''ਓਕੇਯੇਮ'' === ਇੱਕ ਮੁਖੀ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵੱਧ [[ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨ|ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ]] (''ਓਕੀਆਮੇ'' ) ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਮੁਖੀ ਕਦੇ ਵੀ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਰਾਹੀਂ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। == ਰਾਣੀ ਮਾਂ == [[File:The_Childrens_Museum_of_Indianapolis_-_Queen_Mothers_stool.jpg|right|thumb| ਇੰਡੀਆਨਾਪੋਲਿਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਕਾਨ ਸਟੂਲ, ਜਿਸਨੂੰ 1940–1965 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।]] ਰਾਣੀ ਮਾਂ ''ਓਹੇਮਾ'' ਦਾ ਖਿਤਾਬ ਇੱਕ ਸਰਵਉੱਚ ਰਾਣੀ, ਰਾਣੀ ਜਾਂ ਉਪ-ਰਾਣੀ ਦੇ ਦਰਜੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਨ ਸਨਮਾਨ ਸ਼ਬਦ ਮਰਦਾਂ ਲਈ "ਨਾਨਾ" ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਘਾਨਾ ਦੇ ਲੋਕ ਅਕਸਰ "ਕੁਈਨ ਮਦਰ" ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਔਰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁਖੀ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋਵੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀਆਂ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰੱਥ ਰਾਣੀ ਮਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵੱਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਮੁਖੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਉਦਾਹਰਨ ਰਾਣੀ [[ਯਾ ਆਸਾਂਤੇਵਾ|ਯਾ ਅਸਾਂਤੇਵਾ]] ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਮਾਂ (ਜਾਂ ''ਓਹੇਮਾ'' ) ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੁਖੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰੇਗੀ। ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕਾਰਜ ''ਅਬੂਸੁਆਪਨਯਿਨ'' (ਜਾਂ ਕਬੀਲੇ ਦਾ ਮੁਖੀ) ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ-ਮਸ਼ਵਰਾ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} == ਸਾਹਿਤ == * Antubam, Kofi, ''Ghana's Heritage of Culture'', Leipzig, 1963 * Kyerematen, A. A. Y., ''Panoply of Ghana'', London, 1964 * Meyerowitz, Eva L. R., ''Akan Traditions of Origin'', London, 1952 * Meyerowitz, Eva L. R., ''At the Court of an African King'', London, 1962 * Obeng, Ernest E., ''Ancient Ashanti Chieftaincy'', Tema, Ghana, 1986 == ਬਾਹਰੀ ਲਿੰਕ == * [https://web.archive.org/web/20071221150604/http://www.bmpix.org/ ਬਾਜ਼ਲ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ] * [https://web.archive.org/web/20220512085821/http://www.scn.org/rdi/kw-cor.htm ਫਿਲ ਬਾਰਟਲ] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] orcig6e47zgtu4dh25989s1sn2jvk8v 3 205428 850212 2026-10-16T12:42:45Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 850212 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Sl0rpx}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 12:42, 16 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) 09my8ycubwumviugq9vtbd98tf2exv6 3 205429 850214 2026-10-16T14:36:10Z Manchiu 57158 Manchiu ਨੇ ਸਫ਼ਾ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:ChomponU Pongsawet]] ਨੂੰ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:VocalCat2207]] ’ਤੇ ਭੇਜਿਆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/ChomponU Pongsawet|ChomponU Pongsawet]]" to "[[Special:CentralAuth/VocalCat2207|VocalCat2207]]" 850214 wikitext text/x-wiki #ਰੀਡਾਇਰੈਕਟ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:VocalCat2207]] c010y1uuyz32ulou2plztbirpsnw66m 3 205430 850239 2026-10-17T04:00:32Z New user message 10694 Adding [[Template:Welcome|welcome message]] to new user's talk page 850239 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|name=Caursharan}} -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:New user message|New user message]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:New user message|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 04:00, 17 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) hxd5sf4sxgoacit6eeltcwc35jll0sa 1 205431 850240 2026-10-17T04:02:23Z Caursharan 62532 /* ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ 850240 wikitext text/x-wiki == ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ == ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪਛਾਣ ਚਿੰਨ੍ਹ [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Caursharan|Caursharan]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Caursharan|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 04:02, 17 ਅਕਤੂਬਰ 2026 (UTC) ds9zpe18g1vmsmftshoqvk2sg6orb8z 0 205432 850245 2026-10-17T07:54:48Z Nitesh Gill 8973 "[[:en:Special:Redirect/revision/1359791490|Karayuki-san]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 850245 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Karayukisan_in_Saigon.JPG|right|thumb| [[ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ|ਸੈਗੋਨ]], ਫ੍ਰੈਂਚ ਇੰਡੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ]] '''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ''' ({{Langx|ja|唐行きさん}} ) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਤੋਂ [[ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ]], [[ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ]], [[ਸਾਈਬੇਰੀਆ]] ( ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ), ਮੰਚੂਰੀਆ, [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਅਤੇ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। == ਇਤਿਹਾਸ == {{ਨਿਹੋਂਗੋ|'''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'''|唐行きさん||{{lit.}} "Ms. Going to China"}} , [[ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ]] ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ|ਵੇਸਵਾਵਾਂ]], [[ਤਵਾਇਫ਼]] ਅਤੇ [[ਗੇਇਸ਼ਾ|ਗੀਸ਼ਾ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਈਡੋ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ [[ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ|ਮਿਜੀ]] ਯੁੱਗ (19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅੱਧ ਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ) ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਬੱਝੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–49}}{{Sfn|Sissons|1977|p=323}} ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੀ ਜੋ ਪੂਰੇ [[ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ|ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ]] ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ' [[ਯੇਲੋ ਸਲੇਵ ਟ੍ਰੈਫਿਕ]]' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{Sfn|Fischer-Tiné|2003|pp=163–90}} ਟੋਕੁਗਾਵਾ [[ਇਕੱਲਤਾਵਾਦੀ]] ਨੀਤੀਆਂ (1639–1853) ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਸੀ, ''ਕਰਾਯੁਕੀ'' ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ, ਵੇਸਵਾਵਾਂ, [[ਨਾਗਾਸਾਕੀ]] ਦੇ ਡੇਜੀਮਾ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਚੀਨੀ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ [[ਕਾਲ ਗਰਲ]] ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਡੱਚ (ਇਕੱਲੇ ਵਪਾਰਕ ਦੇਸ਼) ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਡੇਜੀਮਾ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ। ਡੱਚਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ''ਓਰੰਡਾ-ਯੁਕੀ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 5 ਦਿਨ) ਲਈ ਬਣਾਉਟੀ ਟਾਪੂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਔਰਤਾਂ {{Interlanguage link|ਮਾਰੁਯਾਮਾ (ਨਾਗਾਸਾਕੀ)|lt=ਮਾਰੁਯਾਮਾ|ja|丸山 (長崎市)}} ਤੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਾਹਰਨ ਟਾਕੀ ਸੀ ਜੋ ਫਿਲਿਪ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਵਾਨ ਸੀਬੋਲਡ ਦੀ ਕਾਮਨ ਲਾਅ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, [[ਕੁਸੁਮੋਟੋ ਇਨੇ]] ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੀਆਂ ''ਕਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਸ਼ੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ{{Sfn|Frances|2007|p=49}} ਜਾਂ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ]] ਜਾਂ [[ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼]], ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] (ਲਗਭਗ 1896–1916) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।{{Sfn|Frances|2007|p=49}}{{Sfn|Sissons|1977|p=323}} ''ਕਾਰਾਕੀ-ਸਾਨ'' ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਜਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ {{Citation needed span|ਜਾਂ ''[[ਬੁਰਾਕੂਮੀਨ]]'' ਸਨ|date=ਮਾਰਚ 2012}}। ਵਿਚੋਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''{{Interlanguage link|ਜ਼ੇਗਿਨ (ਸੈਕਸ ਤਸਕਰੀ)|lt=ਜ਼ੇਗਿਨ|ja|女衒}}'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੀਂ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–48}} ''ਜ਼ੇਗਿਨ'' ਨੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ, {{Sfn|Frances|2007|p=47}} ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਕਿੱਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵਿਚੋਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜ ਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਸਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–48}} ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ''ਜੋਸ਼ੀਗੁਨ'' (娘子軍), ਜਾਂ "ਔਰਤ ਫੌਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Murashima|first=Eiji|title=Karayuki-san(Japanese Prostitutes)in Thailand: 1885‒1920|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/wiapstokyu/46/0/46_55/_pdf/-char/ja|journal=アジア太平洋討究|via=jstage}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਜਿਨਸੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਣਗਹਿਲੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਕਾਰਨ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਇੱਕ [[ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ]] ਬਣਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਦਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ''ਕਾਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਹੋਣਾ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1910 ਅਤੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਘਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵੱਕਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ,{{Sfnm|1a1=Yamamoto|1y=2004|1pp=124–127|2a1=Mayo|2a2=Rimer|2a3=Kerkham|2y=2001|2p=315}} ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਜਪਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਰ''ਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤੱਥ ਸੀ। ਪਰ 1972 ਵਿੱਚ, ਟੋਮੋਕੋ ਯਾਮਾਜ਼ਾਕੀ ਨੇ ''ਸੰਦਾਕਨ ਵੇਸਵਾ ਨੰਬਰ 8'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2012}} ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮੀ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਆਦਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਸੀ।{{Sfn|Warren|2003|p=87}} ਜਾਪਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ [[ਸਾਈਬੇਰੀਆ]], ਮੰਚੂਰੀਆ, [[ਹਵਾਈ]], [[ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ]] ( [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]] ), ਅਤੇ [[ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਅਫਰੀਕਾ]] ( [[ਜੰਜੀਬਾਰ|ਜ਼ਾਂਜ਼ੀਬਾਰ]] ) ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ [[ਕਰਾਚੀ]] ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬਈ]] ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ [[ਪਸਾਰਵਾਦ]] ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=James Boyd|date=August 2005|title=A Forgotten 'Hero': Kawahara Misako and Japan's Informal Imperialism in Mongolia during the Meiji Period|url=http://intersections.anu.edu.au/issue11/boyd.html|journal=Intersections: Gender, History and Culture in the Asian Context|issue=11|access-date=21 July 2015}}</ref> ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, [[ਬਾਈਕਾਲ ਝੀਲ|ਬਾਈਕਲ ਝੀਲ]] ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ।{{Sfn|Narangoa|Cribb|2003|p=45}} ਬਲੈਕ ਓਸ਼ੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (''ਗੇਨਯੋਸ਼ਾ'' ) ਅਤੇ [[ਅਮੂਰ ਦਰਿਆ|ਅਮੂਰ ਰਿਵਰ]] ਸੋਸਾਇਟੀ- (''ਕੋਕੁਰੀਯੂਕਾਈ'' ) ਵਰਗੇ ਜਾਪਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੰਚੂਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ "ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਫੌਜ" ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।{{Sfn|Narangoa|Cribb|2003|p=46}} ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨੇ [[ਵਲਾਦੀਵੋਸਤੋਕ]] ਅਤੇ ਇਰਕੁਤਸਕ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਚੀਨ-ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਯੁੱਧ ਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ''ਕਾਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ,'' ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1908 ਤੱਕ ਵੇਸਵਾਵਾਂ [[ਮੇਨਲੈਂਡ ਸਾਊਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ|ਇੰਡੋਚਾਈਨਾ]] ਦੀ ਜਾਪਾਨੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ।<ref>{{Cite web |last=Saigoneer |date=15 July 2015 |title=[Photos] The Japanese Prostitutes Of Colonial Vietnam |url=http://saigoneer.com/saigon-people/4827-photos-the-japanese-prostitutes-of-colonial-vietnam |website=Saigoneer}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ * {{Interlanguage link|ਜਗਾਤਾਰਾ ਓਹਾਰੂ|ja|じゃがたらお春}} - ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ-ਜਾਪਾਨੀ ਕੁੜੀ ਜਿਸਨੂੰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਟਾਵੀਆ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। * {{Interlanguage link|ਟੋਜਿਨ ਓਕਿਚੀ (ਜਪਾਨੀ ਔਰਤ)|lt=ਟੋਜਿਨ ਓਕਿਚੀ|ja|斎藤きち|de|Tōjin Okichi}} - ਸ਼ਿਮੋਡਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਮਰੀਕੀ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ [[Townsend Harris|ਟਾਊਨਸੇਂਡ ਹੈਰਿਸ]] == ਹਵਾਲੇ == === ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ === *   *   * {{Cite journal|last=Fischer-Tiné|first=Harald|date=June 2003|title='White women degrading themselves to the lowest depths' : European networks of prostitution and colonial anxieties in British India and Ceylon ca. 1880–1914|journal=The Indian Economic & Social History Review|language=en|volume=40|issue=2|pages=163–190|doi=10.1177/001946460304000202|issn=0019-4646}} * {{Cite journal|last=Frances|first=Raelene|date=July 2004|title='White Slaves' and White Australia: Prostitution and Australian Society|url=http://www.hawaii.edu/hivandaids/White_Slaves_and_White_Australia__Prostitution_and_Australian_Society.pdf|journal=Australian Feminist Studies|volume=19|issue=44|pages=185–200|doi=10.1080/0816464042000226483|issn=0816-4649|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907191115/http://www.hawaii.edu/hivandaids/White_Slaves_and_White_Australia__Prostitution_and_Australian_Society.pdf|archive-date=2008-09-07}} *   *   *   *   *   *   *   * {{Cite book|deadurl=<!--D. C. S. Sissons-->}} * {{Citation |last=Tsu |first=Yun-hui Timothy |title=The culture of association and associations in contemporary Japanese society |volume=62 |df=dmy-all |year=2002 |editor-last=Nakamaki |editor-first=Hirochika |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722073336/http://ir.minpaku.ac.jp/dspace/bitstream/10502/1002/1/SES62_009.pdf |series=Senri Ethnological Studies |chapter=Post-mortem identity and burial obligation: on blood relations, place relations, and associational relations in the Japanese community of Singapore |chapter-url=http://ir.minpaku.ac.jp/dspace/bitstream/10502/1002/1/SES62_009.pdf |publication-place=Osaka, Japan |publisher=National Museum of Ethnology |oclc=128864303 |archive-date=22 July 2011}} *   * {{Cite journal|last=Yamamoto|first=Mayumi|date=April 2004|title=Spell of the Rebel, Monumental Apprehensions: Japanese Discourses on Pieter Erberveld|url=https://cip.cornell.edu/DPubS?service=Repository&version=1.0&verb=Disseminate&view=body&content-type=pdf_1&handle=seap.indo/1106927766|journal=Indonesia|issue=77|archive-url=https://web.archive.org/web/20150725015818/http://cip.cornell.edu/DPubS?service=Repository&version=1.0&verb=Disseminate&view=body&content-type=pdf_1&handle=seap.indo%2F1106927766|archive-date=25 July 2015|access-date=13 February 2020}} *   *   *   [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਬਰਨ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਚੀਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] docs7oxcyymgh5i0dixvufctsel0cqc 850246 850245 2026-10-17T07:55:48Z Nitesh Gill 8973 /* ਹਵਾਲੇ */ 850246 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Karayukisan_in_Saigon.JPG|right|thumb| [[ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ|ਸੈਗੋਨ]], ਫ੍ਰੈਂਚ ਇੰਡੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ]] '''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ''' ({{Langx|ja|唐行きさん}} ) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਤੋਂ [[ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ]], [[ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ]], [[ਸਾਈਬੇਰੀਆ]] ( ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ), ਮੰਚੂਰੀਆ, [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਅਤੇ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। == ਇਤਿਹਾਸ == {{ਨਿਹੋਂਗੋ|'''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'''|唐行きさん||{{lit.}} "Ms. Going to China"}} , [[ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ]] ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ|ਵੇਸਵਾਵਾਂ]], [[ਤਵਾਇਫ਼]] ਅਤੇ [[ਗੇਇਸ਼ਾ|ਗੀਸ਼ਾ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਈਡੋ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ [[ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ|ਮਿਜੀ]] ਯੁੱਗ (19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅੱਧ ਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ) ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਬੱਝੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–49}}{{Sfn|Sissons|1977|p=323}} ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੀ ਜੋ ਪੂਰੇ [[ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ|ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ]] ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ' [[ਯੇਲੋ ਸਲੇਵ ਟ੍ਰੈਫਿਕ]]' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{Sfn|Fischer-Tiné|2003|pp=163–90}} ਟੋਕੁਗਾਵਾ [[ਇਕੱਲਤਾਵਾਦੀ]] ਨੀਤੀਆਂ (1639–1853) ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਸੀ, ''ਕਰਾਯੁਕੀ'' ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ, ਵੇਸਵਾਵਾਂ, [[ਨਾਗਾਸਾਕੀ]] ਦੇ ਡੇਜੀਮਾ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਚੀਨੀ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ [[ਕਾਲ ਗਰਲ]] ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਡੱਚ (ਇਕੱਲੇ ਵਪਾਰਕ ਦੇਸ਼) ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਡੇਜੀਮਾ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ। ਡੱਚਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ''ਓਰੰਡਾ-ਯੁਕੀ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 5 ਦਿਨ) ਲਈ ਬਣਾਉਟੀ ਟਾਪੂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਔਰਤਾਂ {{Interlanguage link|ਮਾਰੁਯਾਮਾ (ਨਾਗਾਸਾਕੀ)|lt=ਮਾਰੁਯਾਮਾ|ja|丸山 (長崎市)}} ਤੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਾਹਰਨ ਟਾਕੀ ਸੀ ਜੋ ਫਿਲਿਪ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਵਾਨ ਸੀਬੋਲਡ ਦੀ ਕਾਮਨ ਲਾਅ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, [[ਕੁਸੁਮੋਟੋ ਇਨੇ]] ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੀਆਂ ''ਕਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਸ਼ੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ{{Sfn|Frances|2007|p=49}} ਜਾਂ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ]] ਜਾਂ [[ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼]], ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] (ਲਗਭਗ 1896–1916) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।{{Sfn|Frances|2007|p=49}}{{Sfn|Sissons|1977|p=323}} ''ਕਾਰਾਕੀ-ਸਾਨ'' ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਜਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ {{Citation needed span|ਜਾਂ ''[[ਬੁਰਾਕੂਮੀਨ]]'' ਸਨ|date=ਮਾਰਚ 2012}}। ਵਿਚੋਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''{{Interlanguage link|ਜ਼ੇਗਿਨ (ਸੈਕਸ ਤਸਕਰੀ)|lt=ਜ਼ੇਗਿਨ|ja|女衒}}'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੀਂ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–48}} ''ਜ਼ੇਗਿਨ'' ਨੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ, {{Sfn|Frances|2007|p=47}} ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਕਿੱਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵਿਚੋਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜ ਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਸਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–48}} ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ''ਜੋਸ਼ੀਗੁਨ'' (娘子軍), ਜਾਂ "ਔਰਤ ਫੌਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Murashima|first=Eiji|title=Karayuki-san(Japanese Prostitutes)in Thailand: 1885‒1920|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/wiapstokyu/46/0/46_55/_pdf/-char/ja|journal=アジア太平洋討究|via=jstage}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਜਿਨਸੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਣਗਹਿਲੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਕਾਰਨ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਇੱਕ [[ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ]] ਬਣਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਦਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ''ਕਾਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਹੋਣਾ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1910 ਅਤੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਘਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵੱਕਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ,{{Sfnm|1a1=Yamamoto|1y=2004|1pp=124–127|2a1=Mayo|2a2=Rimer|2a3=Kerkham|2y=2001|2p=315}} ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਜਪਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਰ''ਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤੱਥ ਸੀ। ਪਰ 1972 ਵਿੱਚ, ਟੋਮੋਕੋ ਯਾਮਾਜ਼ਾਕੀ ਨੇ ''ਸੰਦਾਕਨ ਵੇਸਵਾ ਨੰਬਰ 8'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2012}} ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮੀ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਆਦਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਸੀ।{{Sfn|Warren|2003|p=87}} ਜਾਪਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ [[ਸਾਈਬੇਰੀਆ]], ਮੰਚੂਰੀਆ, [[ਹਵਾਈ]], [[ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ]] ( [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]] ), ਅਤੇ [[ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਅਫਰੀਕਾ]] ( [[ਜੰਜੀਬਾਰ|ਜ਼ਾਂਜ਼ੀਬਾਰ]] ) ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ [[ਕਰਾਚੀ]] ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬਈ]] ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ [[ਪਸਾਰਵਾਦ]] ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=James Boyd|date=August 2005|title=A Forgotten 'Hero': Kawahara Misako and Japan's Informal Imperialism in Mongolia during the Meiji Period|url=http://intersections.anu.edu.au/issue11/boyd.html|journal=Intersections: Gender, History and Culture in the Asian Context|issue=11|access-date=21 July 2015}}</ref> ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, [[ਬਾਈਕਾਲ ਝੀਲ|ਬਾਈਕਲ ਝੀਲ]] ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ।{{Sfn|Narangoa|Cribb|2003|p=45}} ਬਲੈਕ ਓਸ਼ੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (''ਗੇਨਯੋਸ਼ਾ'' ) ਅਤੇ [[ਅਮੂਰ ਦਰਿਆ|ਅਮੂਰ ਰਿਵਰ]] ਸੋਸਾਇਟੀ- (''ਕੋਕੁਰੀਯੂਕਾਈ'' ) ਵਰਗੇ ਜਾਪਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੰਚੂਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ "ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਫੌਜ" ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।{{Sfn|Narangoa|Cribb|2003|p=46}} ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨੇ [[ਵਲਾਦੀਵੋਸਤੋਕ]] ਅਤੇ ਇਰਕੁਤਸਕ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਚੀਨ-ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਯੁੱਧ ਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ''ਕਾਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ,'' ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1908 ਤੱਕ ਵੇਸਵਾਵਾਂ [[ਮੇਨਲੈਂਡ ਸਾਊਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ|ਇੰਡੋਚਾਈਨਾ]] ਦੀ ਜਾਪਾਨੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ।<ref>{{Cite web |last=Saigoneer |date=15 July 2015 |title=[Photos] The Japanese Prostitutes Of Colonial Vietnam |url=http://saigoneer.com/saigon-people/4827-photos-the-japanese-prostitutes-of-colonial-vietnam |website=Saigoneer}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ * {{Interlanguage link|ਜਗਾਤਾਰਾ ਓਹਾਰੂ|ja|じゃがたらお春}} - ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ-ਜਾਪਾਨੀ ਕੁੜੀ ਜਿਸਨੂੰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਟਾਵੀਆ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। * {{Interlanguage link|ਟੋਜਿਨ ਓਕਿਚੀ (ਜਪਾਨੀ ਔਰਤ)|lt=ਟੋਜਿਨ ਓਕਿਚੀ|ja|斎藤きち|de|Tōjin Okichi}} - ਸ਼ਿਮੋਡਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਮਰੀਕੀ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ [[Townsend Harris|ਟਾਊਨਸੇਂਡ ਹੈਰਿਸ]] == ਹਵਾਲੇ == === ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ ===  * {{Cite journal|last=Fischer-Tiné|first=Harald|date=June 2003|title='White women degrading themselves to the lowest depths' : European networks of prostitution and colonial anxieties in British India and Ceylon ca. 1880–1914|journal=The Indian Economic & Social History Review|language=en|volume=40|issue=2|pages=163–190|doi=10.1177/001946460304000202|issn=0019-4646}} * {{Cite journal|last=Frances|first=Raelene|date=July 2004|title='White Slaves' and White Australia: Prostitution and Australian Society|url=http://www.hawaii.edu/hivandaids/White_Slaves_and_White_Australia__Prostitution_and_Australian_Society.pdf|journal=Australian Feminist Studies|volume=19|issue=44|pages=185–200|doi=10.1080/0816464042000226483|issn=0816-4649|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907191115/http://www.hawaii.edu/hivandaids/White_Slaves_and_White_Australia__Prostitution_and_Australian_Society.pdf|archive-date=2008-09-07}} * {{Cite book|deadurl=<!--D. C. S. Sissons-->}} * {{Citation |last=Tsu |first=Yun-hui Timothy |title=The culture of association and associations in contemporary Japanese society |volume=62 |df=dmy-all |year=2002 |editor-last=Nakamaki |editor-first=Hirochika |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722073336/http://ir.minpaku.ac.jp/dspace/bitstream/10502/1002/1/SES62_009.pdf |series=Senri Ethnological Studies |chapter=Post-mortem identity and burial obligation: on blood relations, place relations, and associational relations in the Japanese community of Singapore |chapter-url=http://ir.minpaku.ac.jp/dspace/bitstream/10502/1002/1/SES62_009.pdf |publication-place=Osaka, Japan |publisher=National Museum of Ethnology |oclc=128864303 |archive-date=22 July 2011}} * {{Cite journal|last=Yamamoto|first=Mayumi|date=April 2004|title=Spell of the Rebel, Monumental Apprehensions: Japanese Discourses on Pieter Erberveld|url=https://cip.cornell.edu/DPubS?service=Repository&version=1.0&verb=Disseminate&view=body&content-type=pdf_1&handle=seap.indo/1106927766|journal=Indonesia|issue=77|archive-url=https://web.archive.org/web/20150725015818/http://cip.cornell.edu/DPubS?service=Repository&version=1.0&verb=Disseminate&view=body&content-type=pdf_1&handle=seap.indo%2F1106927766|archive-date=25 July 2015|access-date=13 February 2020}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਬਰਨ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਚੀਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] l8v47iqmob9xzulzzj7ykmw18isma1o 850247 850246 2026-10-17T07:56:29Z Nitesh Gill 8973 850247 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Karayukisan_in_Saigon.JPG|right|thumb| [[ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ|ਸੈਗੋਨ]], ਫ੍ਰੈਂਚ ਇੰਡੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ]] '''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ''' ({{Langx|ja|唐行きさん}} ) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਤੋਂ [[ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ]], [[ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ]], [[ਸਾਈਬੇਰੀਆ]] ( ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ), ਮੰਚੂਰੀਆ, [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਅਤੇ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। == ਇਤਿਹਾਸ == {{ਨਿਹੋਂਗੋ|'''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'''|唐行きさん||{{lit.}} "Ms. Going to China"}} , [[ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ]] ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ|ਵੇਸਵਾਵਾਂ]], [[ਤਵਾਇਫ਼]] ਅਤੇ [[ਗੇਇਸ਼ਾ|ਗੀਸ਼ਾ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਈਡੋ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ [[ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ|ਮਿਜੀ]] ਯੁੱਗ (19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅੱਧ ਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ) ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਬੱਝੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–49}}{{Sfn|Sissons|1977|p=323}} ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੀ ਜੋ ਪੂਰੇ [[ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ|ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ]] ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ' [[ਯੇਲੋ ਸਲੇਵ ਟ੍ਰੈਫਿਕ]]' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{Sfn|Fischer-Tiné|2003|pp=163–90}} ਟੋਕੁਗਾਵਾ [[ਇਕੱਲਤਾਵਾਦੀ]] ਨੀਤੀਆਂ (1639–1853) ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਸੀ, ''ਕਰਾਯੁਕੀ'' ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ, ਵੇਸਵਾਵਾਂ, [[ਨਾਗਾਸਾਕੀ]] ਦੇ ਡੇਜੀਮਾ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਚੀਨੀ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ [[ਕਾਲ ਗਰਲ]] ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਡੱਚ (ਇਕੱਲੇ ਵਪਾਰਕ ਦੇਸ਼) ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਡੇਜੀਮਾ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ। ਡੱਚਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ''ਓਰੰਡਾ-ਯੁਕੀ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 5 ਦਿਨ) ਲਈ ਬਣਾਉਟੀ ਟਾਪੂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਔਰਤਾਂ {{Interlanguage link|ਮਾਰੁਯਾਮਾ (ਨਾਗਾਸਾਕੀ)|lt=ਮਾਰੁਯਾਮਾ|ja|丸山 (長崎市)}} ਤੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਾਹਰਨ ਟਾਕੀ ਸੀ ਜੋ ਫਿਲਿਪ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਵਾਨ ਸੀਬੋਲਡ ਦੀ ਕਾਮਨ ਲਾਅ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, [[ਕੁਸੁਮੋਟੋ ਇਨੇ]] ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੀਆਂ ''ਕਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਸ਼ੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ{{Sfn|Frances|2007|p=49}} ਜਾਂ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ]] ਜਾਂ [[ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼]], ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] (ਲਗਭਗ 1896–1916) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।{{Sfn|Frances|2007|p=49}}{{Sfn|Sissons|1977|p=323}} ''ਕਾਰਾਕੀ-ਸਾਨ'' ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਜਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ {{Citation needed span|ਜਾਂ ''[[ਬੁਰਾਕੂਮੀਨ]]'' ਸਨ|date=ਮਾਰਚ 2012}}। ਵਿਚੋਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''{{Interlanguage link|ਜ਼ੇਗਿਨ (ਸੈਕਸ ਤਸਕਰੀ)|lt=ਜ਼ੇਗਿਨ|ja|女衒}}'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੀਂ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–48}} ''ਜ਼ੇਗਿਨ'' ਨੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ, {{Sfn|Frances|2007|p=47}} ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਕਿੱਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵਿਚੋਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜ ਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਸਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–48}} ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ''ਜੋਸ਼ੀਗੁਨ'' (娘子軍), ਜਾਂ "ਔਰਤ ਫੌਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Murashima|first=Eiji|title=Karayuki-san(Japanese Prostitutes)in Thailand: 1885‒1920|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/wiapstokyu/46/0/46_55/_pdf/-char/ja|journal=アジア太平洋討究|via=jstage}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਜਿਨਸੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਣਗਹਿਲੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਕਾਰਨ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਇੱਕ [[ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ]] ਬਣਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਦਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ''ਕਾਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਹੋਣਾ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1910 ਅਤੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਘਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵੱਕਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ,{{Sfnm|1a1=Yamamoto|1y=2004|1pp=124–127|2a1=Mayo|2a2=Rimer|2a3=Kerkham|2y=2001|2p=315}} ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਜਪਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਰ''ਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤੱਥ ਸੀ। ਪਰ 1972 ਵਿੱਚ, ਟੋਮੋਕੋ ਯਾਮਾਜ਼ਾਕੀ ਨੇ ''ਸੰਦਾਕਨ ਵੇਸਵਾ ਨੰਬਰ 8'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2012}} ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮੀ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਆਦਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਸੀ।{{Sfn|Warren|2003|p=87}} ਜਾਪਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ [[ਸਾਈਬੇਰੀਆ]], ਮੰਚੂਰੀਆ, [[ਹਵਾਈ]], [[ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ]] ( [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]] ), ਅਤੇ [[ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਅਫਰੀਕਾ]] ( [[ਜੰਜੀਬਾਰ|ਜ਼ਾਂਜ਼ੀਬਾਰ]] ) ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ [[ਕਰਾਚੀ]] ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬਈ]] ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ [[ਪਸਾਰਵਾਦ]] ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=James Boyd|date=August 2005|title=A Forgotten 'Hero': Kawahara Misako and Japan's Informal Imperialism in Mongolia during the Meiji Period|url=http://intersections.anu.edu.au/issue11/boyd.html|journal=Intersections: Gender, History and Culture in the Asian Context|issue=11|access-date=21 July 2015}}</ref> ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, [[ਬਾਈਕਾਲ ਝੀਲ|ਬਾਈਕਲ ਝੀਲ]] ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ।{{Sfn|Narangoa|Cribb|2003|p=45}} ਬਲੈਕ ਓਸ਼ੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (''ਗੇਨਯੋਸ਼ਾ'' ) ਅਤੇ [[ਅਮੂਰ ਦਰਿਆ|ਅਮੂਰ ਰਿਵਰ]] ਸੋਸਾਇਟੀ- (''ਕੋਕੁਰੀਯੂਕਾਈ'' ) ਵਰਗੇ ਜਾਪਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੰਚੂਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ "ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਫੌਜ" ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।{{Sfn|Narangoa|Cribb|2003|p=46}} ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨੇ [[ਵਲਾਦੀਵੋਸਤੋਕ]] ਅਤੇ ਇਰਕੁਤਸਕ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਚੀਨ-ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਯੁੱਧ ਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ''ਕਾਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ,'' ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1908 ਤੱਕ ਵੇਸਵਾਵਾਂ [[ਮੇਨਲੈਂਡ ਸਾਊਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ|ਇੰਡੋਚਾਈਨਾ]] ਦੀ ਜਾਪਾਨੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ।<ref>{{Cite web |last=Saigoneer |date=15 July 2015 |title=[Photos] The Japanese Prostitutes Of Colonial Vietnam |url=http://saigoneer.com/saigon-people/4827-photos-the-japanese-prostitutes-of-colonial-vietnam |website=Saigoneer}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ * {{Interlanguage link|ਜਗਾਤਾਰਾ ਓਹਾਰੂ|ja|じゃがたらお春}} - ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ-ਜਾਪਾਨੀ ਕੁੜੀ ਜਿਸਨੂੰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਟਾਵੀਆ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। * {{Interlanguage link|ਟੋਜਿਨ ਓਕਿਚੀ (ਜਪਾਨੀ ਔਰਤ)|lt=ਟੋਜਿਨ ਓਕਿਚੀ|ja|斎藤きち|de|Tōjin Okichi}} - ਸ਼ਿਮੋਡਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਮਰੀਕੀ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ [[Townsend Harris|ਟਾਊਨਸੇਂਡ ਹੈਰਿਸ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} === ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ ===  * {{Cite journal|last=Fischer-Tiné|first=Harald|date=June 2003|title='White women degrading themselves to the lowest depths' : European networks of prostitution and colonial anxieties in British India and Ceylon ca. 1880–1914|journal=The Indian Economic & Social History Review|language=en|volume=40|issue=2|pages=163–190|doi=10.1177/001946460304000202|issn=0019-4646}} * {{Cite journal|last=Frances|first=Raelene|date=July 2004|title='White Slaves' and White Australia: Prostitution and Australian Society|url=http://www.hawaii.edu/hivandaids/White_Slaves_and_White_Australia__Prostitution_and_Australian_Society.pdf|journal=Australian Feminist Studies|volume=19|issue=44|pages=185–200|doi=10.1080/0816464042000226483|issn=0816-4649|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907191115/http://www.hawaii.edu/hivandaids/White_Slaves_and_White_Australia__Prostitution_and_Australian_Society.pdf|archive-date=2008-09-07}} * {{Cite book|deadurl=<!--D. C. S. Sissons-->}} * {{Citation |last=Tsu |first=Yun-hui Timothy |title=The culture of association and associations in contemporary Japanese society |volume=62 |df=dmy-all |year=2002 |editor-last=Nakamaki |editor-first=Hirochika |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722073336/http://ir.minpaku.ac.jp/dspace/bitstream/10502/1002/1/SES62_009.pdf |series=Senri Ethnological Studies |chapter=Post-mortem identity and burial obligation: on blood relations, place relations, and associational relations in the Japanese community of Singapore |chapter-url=http://ir.minpaku.ac.jp/dspace/bitstream/10502/1002/1/SES62_009.pdf |publication-place=Osaka, Japan |publisher=National Museum of Ethnology |oclc=128864303 |archive-date=22 July 2011}} * {{Cite journal|last=Yamamoto|first=Mayumi|date=April 2004|title=Spell of the Rebel, Monumental Apprehensions: Japanese Discourses on Pieter Erberveld|url=https://cip.cornell.edu/DPubS?service=Repository&version=1.0&verb=Disseminate&view=body&content-type=pdf_1&handle=seap.indo/1106927766|journal=Indonesia|issue=77|archive-url=https://web.archive.org/web/20150725015818/http://cip.cornell.edu/DPubS?service=Repository&version=1.0&verb=Disseminate&view=body&content-type=pdf_1&handle=seap.indo%2F1106927766|archive-date=25 July 2015|access-date=13 February 2020}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਬਰਨ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਚੀਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] hbwzbbnxdcdllljfoylshs9efhhiso5 850248 850247 2026-10-17T07:56:53Z Nitesh Gill 8973 /* ਹਵਾਲੇ */ 850248 wikitext text/x-wiki [[ਤਸਵੀਰ:Karayukisan_in_Saigon.JPG|right|thumb| [[ਹੋ ਚੀ ਮਿਨ ਸ਼ਹਿਰ|ਸੈਗੋਨ]], ਫ੍ਰੈਂਚ ਇੰਡੋਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ]] '''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ''' ({{Langx|ja|唐行きさん}} ) 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰ ਅਤੇ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਕੁੜੀਆਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਾਮ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰੀਫੈਕਚਰ ਤੋਂ [[ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ]], [[ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ]], [[ਸਾਈਬੇਰੀਆ]] ( ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ), ਮੰਚੂਰੀਆ, [[ਬਰਤਾਨਵੀ ਭਾਰਤ|ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਭਾਰਤ]] ਅਤੇ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਸਕਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। == ਇਤਿਹਾਸ == {{ਨਿਹੋਂਗੋ|'''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'''|唐行きさん||{{lit.}} "Ms. Going to China"}} , [[ਏਸ਼ੀਆ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ]] ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ [[ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ|ਵੇਸਵਾਵਾਂ]], [[ਤਵਾਇਫ਼]] ਅਤੇ [[ਗੇਇਸ਼ਾ|ਗੀਸ਼ਾ]] ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਕਸਰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਜਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਯੂਰਪੀਅਨ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਈਡੋ ਪੀਰੀਅਡ ਦੇ ਅਖੀਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ [[ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ|ਮਿਜੀ]] ਯੁੱਗ (19ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਅੱਧ ਤੋਂ 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ) ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਬੱਝੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–49}}{{Sfn|Sissons|1977|p=323}} ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਸੀ ਜੋ ਪੂਰੇ [[ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ|ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਤਸਕਰੀ]] ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ' [[ਯੇਲੋ ਸਲੇਵ ਟ੍ਰੈਫਿਕ]]' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{Sfn|Fischer-Tiné|2003|pp=163–90}} ਟੋਕੁਗਾਵਾ [[ਇਕੱਲਤਾਵਾਦੀ]] ਨੀਤੀਆਂ (1639–1853) ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਨਾਹੀ ਸੀ, ''ਕਰਾਯੁਕੀ'' ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ, ਅਰਥਾਤ, ਵੇਸਵਾਵਾਂ, [[ਨਾਗਾਸਾਕੀ]] ਦੇ ਡੇਜੀਮਾ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਚੀਨੀ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ [[ਕਾਲ ਗਰਲ]] ਸੇਵਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਿਰਫ਼ ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਡੱਚ (ਇਕੱਲੇ ਵਪਾਰਕ ਦੇਸ਼) ਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਡੇਜੀਮਾ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ। ਡੱਚਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ''ਓਰੰਡਾ-ਯੁਕੀ'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਇੱਕ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 5 ਦਿਨ) ਲਈ ਬਣਾਉਟੀ ਟਾਪੂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਔਰਤਾਂ {{Interlanguage link|ਮਾਰੁਯਾਮਾ (ਨਾਗਾਸਾਕੀ)|lt=ਮਾਰੁਯਾਮਾ|ja|丸山 (長崎市)}} ਤੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਉਦਾਹਰਨ ਟਾਕੀ ਸੀ ਜੋ ਫਿਲਿਪ ਫ੍ਰਾਂਜ਼ ਵਾਨ ਸੀਬੋਲਡ ਦੀ ਕਾਮਨ ਲਾਅ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ, [[ਕੁਸੁਮੋਟੋ ਇਨੇ]] ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਾਲੀਆਂ ''ਕਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਹਾਂਗ ਕਾਂਗ, ਸ਼ੰਘਾਈ ਅਤੇ ਸਿੰਗਾਪੁਰ{{Sfn|Frances|2007|p=49}} ਜਾਂ [[ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਮਲਾਇਆ]] ਜਾਂ [[ਡੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਜ਼]], ਅਤੇ ਫਿਰ [[ਆਸਟਰੇਲੀਆ|ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ]] (ਲਗਭਗ 1896–1916) ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।{{Sfn|Frances|2007|p=49}}{{Sfn|Sissons|1977|p=323}} ''ਕਾਰਾਕੀ-ਸਾਨ'' ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨਾਂ ਜਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ {{Citation needed span|ਜਾਂ ''[[ਬੁਰਾਕੂਮੀਨ]]'' ਸਨ|date=ਮਾਰਚ 2012}}। ਵਿਚੋਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''{{Interlanguage link|ਜ਼ੇਗਿਨ (ਸੈਕਸ ਤਸਕਰੀ)|lt=ਜ਼ੇਗਿਨ|ja|女衒}}'' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਨੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵੀਂ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–48}} ''ਜ਼ੇਗਿਨ'' ਨੇ ਅਗਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਸਹਾਰਾ ਲਿਆ, {{Sfn|Frances|2007|p=47}} ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਕਿੱਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਮਾੜੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਵਿਚੋਲੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜ ਕੇ ਪੈਸਾ ਕਮਾਉਂਦੇ ਸਨ।{{Sfn|Frances|2007|pp=47–48}} ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ''ਜੋਸ਼ੀਗੁਨ'' (娘子軍), ਜਾਂ "ਔਰਤ ਫੌਜ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।<ref>{{Cite journal|last=Murashima|first=Eiji|title=Karayuki-san(Japanese Prostitutes)in Thailand: 1885‒1920|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/wiapstokyu/46/0/46_55/_pdf/-char/ja|journal=アジア太平洋討究|via=jstage}}</ref> ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਸਲੀਅਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਜਲਾਵਤਨੀ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸ ਅਤੇ ਇਕੱਲੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਤੀਤ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਜਿਨਸੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਅਣਗਹਿਲੀ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਕਾਰਨ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਇੱਕ [[ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ]] ਬਣਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਦਲਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ''ਕਾਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਹੋਣਾ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। 1910 ਅਤੇ 1920 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਘਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਵੱਕਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ,{{Sfnm|1a1=Yamamoto|1y=2004|1pp=124–127|2a1=Mayo|2a2=Rimer|2a3=Kerkham|2y=2001|2p=315}} ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਜਪਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਕੁਝ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਾਰ''ਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤੱਥ ਸੀ। ਪਰ 1972 ਵਿੱਚ, ਟੋਮੋਕੋ ਯਾਮਾਜ਼ਾਕੀ ਨੇ ''ਸੰਦਾਕਨ ਵੇਸਵਾ ਨੰਬਰ 8'' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨੇ''ਕਾਰਾਯੁਕੀ-ਸਾਨ'' ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।{{ਹਵਾਲਾ ਲੋੜੀਂਦਾ|date=March 2012}} ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮੀ ਕਲੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਪੱਛਮੀ ਫੌਜੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਆਦਮੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਮੰਗ ਸੀ।{{Sfn|Warren|2003|p=87}} ਜਾਪਾਨੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ [[ਸਾਈਬੇਰੀਆ]], ਮੰਚੂਰੀਆ, [[ਹਵਾਈ]], [[ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ]] ( [[ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆ|ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ]] ), ਅਤੇ [[ਅਫ਼ਰੀਕਾ|ਅਫਰੀਕਾ]] ( [[ਜੰਜੀਬਾਰ|ਜ਼ਾਂਜ਼ੀਬਾਰ]] ) ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ [[ਕਰਾਚੀ]] ਅਤੇ [[ਮੁੰਬਈ|ਬੰਬਈ]] ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਮਿਜੀ ਯੁੱਗ ਦੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ [[ਪਸਾਰਵਾਦ]] ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਧਿਐਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<ref>{{Cite journal|last=James Boyd|date=August 2005|title=A Forgotten 'Hero': Kawahara Misako and Japan's Informal Imperialism in Mongolia during the Meiji Period|url=http://intersections.anu.edu.au/issue11/boyd.html|journal=Intersections: Gender, History and Culture in the Asian Context|issue=11|access-date=21 July 2015}}</ref> ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, [[ਬਾਈਕਾਲ ਝੀਲ|ਬਾਈਕਲ ਝੀਲ]] ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ, 1860 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਇਆ।{{Sfn|Narangoa|Cribb|2003|p=45}} ਬਲੈਕ ਓਸ਼ੀਅਨ ਸੋਸਾਇਟੀ (''ਗੇਨਯੋਸ਼ਾ'' ) ਅਤੇ [[ਅਮੂਰ ਦਰਿਆ|ਅਮੂਰ ਰਿਵਰ]] ਸੋਸਾਇਟੀ- (''ਕੋਕੁਰੀਯੂਕਾਈ'' ) ਵਰਗੇ ਜਾਪਾਨੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਰੂਸੀ ਦੂਰ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਮੰਚੂਰੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦੀ "ਐਮਾਜ਼ਾਨ ਫੌਜ" ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਜੋਂ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ।{{Sfn|Narangoa|Cribb|2003|p=46}} ਜਾਪਾਨੀ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨੇ [[ਵਲਾਦੀਵੋਸਤੋਕ]] ਅਤੇ ਇਰਕੁਤਸਕ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ। ਚੀਨ-ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਯੁੱਧ ਨੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ''ਕਾਰਯੁਕੀ-ਸਾਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਾਜ਼ਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ,'' ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 1908 ਤੱਕ ਵੇਸਵਾਵਾਂ [[ਮੇਨਲੈਂਡ ਸਾਊਥ ਈਸਟ ਏਸ਼ੀਆ|ਇੰਡੋਚਾਈਨਾ]] ਦੀ ਜਾਪਾਨੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈਆਂ।<ref>{{Cite web |last=Saigoneer |date=15 July 2015 |title=[Photos] The Japanese Prostitutes Of Colonial Vietnam |url=http://saigoneer.com/saigon-people/4827-photos-the-japanese-prostitutes-of-colonial-vietnam |website=Saigoneer}}</ref> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == * ਜਪਾਨ ਵਿੱਚ ਗ਼ੁਲਾਮੀ * {{Interlanguage link|ਜਗਾਤਾਰਾ ਓਹਾਰੂ|ja|じゃがたらお春}} - ਇੱਕ ਇਤਾਲਵੀ-ਜਾਪਾਨੀ ਕੁੜੀ ਜਿਸਨੂੰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬਟਾਵੀਆ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। * {{Interlanguage link|ਟੋਜਿਨ ਓਕਿਚੀ (ਜਪਾਨੀ ਔਰਤ)|lt=ਟੋਜਿਨ ਓਕਿਚੀ|ja|斎藤きち|de|Tōjin Okichi}} - ਸ਼ਿਮੋਡਾ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾਮੁਕਤ ਅਮਰੀਕੀ ਕੌਂਸਲ ਜਨਰਲ [[Townsend Harris|ਟਾਊਨਸੇਂਡ ਹੈਰਿਸ]] == ਹਵਾਲੇ == {{ਹਵਾਲੇ}} == ਪੁਸਤਕ-ਸੂਚੀ == * {{Cite journal|last=Fischer-Tiné|first=Harald|date=June 2003|title='White women degrading themselves to the lowest depths' : European networks of prostitution and colonial anxieties in British India and Ceylon ca. 1880–1914|journal=The Indian Economic & Social History Review|language=en|volume=40|issue=2|pages=163–190|doi=10.1177/001946460304000202|issn=0019-4646}} * {{Cite journal|last=Frances|first=Raelene|date=July 2004|title='White Slaves' and White Australia: Prostitution and Australian Society|url=http://www.hawaii.edu/hivandaids/White_Slaves_and_White_Australia__Prostitution_and_Australian_Society.pdf|journal=Australian Feminist Studies|volume=19|issue=44|pages=185–200|doi=10.1080/0816464042000226483|issn=0816-4649|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907191115/http://www.hawaii.edu/hivandaids/White_Slaves_and_White_Australia__Prostitution_and_Australian_Society.pdf|archive-date=2008-09-07}} * {{Cite book|deadurl=<!--D. C. S. Sissons-->}} * {{Citation |last=Tsu |first=Yun-hui Timothy |title=The culture of association and associations in contemporary Japanese society |volume=62 |df=dmy-all |year=2002 |editor-last=Nakamaki |editor-first=Hirochika |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722073336/http://ir.minpaku.ac.jp/dspace/bitstream/10502/1002/1/SES62_009.pdf |series=Senri Ethnological Studies |chapter=Post-mortem identity and burial obligation: on blood relations, place relations, and associational relations in the Japanese community of Singapore |chapter-url=http://ir.minpaku.ac.jp/dspace/bitstream/10502/1002/1/SES62_009.pdf |publication-place=Osaka, Japan |publisher=National Museum of Ethnology |oclc=128864303 |archive-date=22 July 2011}} * {{Cite journal|last=Yamamoto|first=Mayumi|date=April 2004|title=Spell of the Rebel, Monumental Apprehensions: Japanese Discourses on Pieter Erberveld|url=https://cip.cornell.edu/DPubS?service=Repository&version=1.0&verb=Disseminate&view=body&content-type=pdf_1&handle=seap.indo/1106927766|journal=Indonesia|issue=77|archive-url=https://web.archive.org/web/20150725015818/http://cip.cornell.edu/DPubS?service=Repository&version=1.0&verb=Disseminate&view=body&content-type=pdf_1&handle=seap.indo%2F1106927766|archive-date=25 July 2015|access-date=13 February 2020}} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਜ਼ਬਰਨ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਸਫ਼ੇ ਉਤੇ ਚੀਨੀ ਹਵਾਲੇ ਵਰਤੇ ਹਨ]] [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਅਣ-ਸਮੀਖਿਆ ਅਨੁਵਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਸਫ਼ੇ]] noxjnhphd9vaam5qm5qv4gwahj3waed 0 205433 850250 2026-10-17T08:14:40Z Gurdeep Alike 47457 "[[:en:Special:Redirect/revision/1336067742|Inner cell mass]]" ਸਫ਼ੇ ਦਾ ਤਰਜਮਾ ਕਰਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ 850250 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>  '''ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲ ਪੁੰਜ''' ('''ਆਈ. ਸੀ. ਐੱਮ.''') ਜਾਂ '''ਭਰੂਣ''' (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਸਪਿਅਲਸ ਵਿੱਚ ਪਲੂਰੀਬਲਾਸਟ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਇੱਕ ਥਣਧਾਰੀ [[ਭਰੂਣ]] ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਣਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਬਲਾਸਟੋਸਿਸਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਪੁੰਜ ਹੈ ਜੋ ਆਖਿਰਕਾਰ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗਾ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲ ਪੁੰਜ ਗਰੱਭਸਥ ਸ਼ੀਸ਼ੂ ਦੇ ਐਂਡੋਮੈਟਰੀਅਮ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਰੂਣ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ।<ref name="Gilbert3">{{Cite web |last=Gilbert |first=Scott F. |date=2000 |title=Early Mammalian Development |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10052/ |access-date=13 May 2022 |website=Developmental Biology. 6th edition |language=en}}</ref> ਆਈ ਸੀ ਐੱਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟ੍ਰੋਫੈਕਟਡਰਮ ਦੇ ਟ੍ਰੋਫੋਬਲਾਸਟ ਸੈੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪਰਤ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। == ਹੋਰ ਵਿਕਾਸ == ਟ੍ਰੋਫੈਕਟੋਡਰਮ ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲ ਪੁੰਜ ਦਾ ਸਰੀਰਕ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਅਲੱਗ ਹੋਣਾ (ਟੀਈ) ਥਣਧਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਭਰੂਣ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਸੈੱਲ ਵੰਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਨ ਹੈ। ਅੰਡਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਰਭਧਾਰਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਥਣਧਾਰੀ ਭਰੂਣ ਇੱਕ ਅੱਠ-ਸੈੱਲ ਮੋਰੂਲਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਹੌਲੀ ਗੇੜ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਮੋਰੂਲਾ ਦਾ ਹਰੇਕ ਸੈੱਲ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਲਾਸਟੋਮੀਅਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਤਿਹ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੰਪੈਕਸ਼ਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਮੋਰੂਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਲੀਵੇਜ ਲਗਭਗ 32 ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਬਲਾਸਟੋਸਿਸਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="Wolpert">{{Cite book|location=New York}}</ref> ਚੂਹੇ ਵਿੱਚ, ਲਗਭਗ 12 ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈਲ ਪੁੰਜ ਅਤੇ 20-24 ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਟ੍ਰੋਫੈਕਟਡਰਮ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੋਵਾਈਨ ਭਰੂਣ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਕੁਚਨ ਤੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ ਜੋ 9-15 ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੰਕੁਚਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅੰਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 32 ਸੈੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਹੀਂ।<ref>Koyama ''et al'' [http://www.biolreprod.org/content/50/1/163.full.pdf Analysis of Polarity of Bovine and Rabbit Embryos by Scanning Electron Microscopy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923190219/http://www.biolreprod.org/content/50/1/163.full.pdf|date=23 September 2015}} Biol of Reproduction, 50, 163-170 1994</ref> ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਰੂਣ ਵਿੱਚ ਜੀਨ ਸਮੀਕਰਨ ਪੈਟਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਟਰਸਪੀਸੀਜ਼ ਭਿੰਨਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਆਈਸੀਐੱਮ ਅਤੇ ਟੀਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨਗੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਮਪਲਾਂਟੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਬ੍ਰੋਜੀਨੇਸਿਸ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਟ੍ਰੋਫੈਕਟੋਰਮ ਸੈੱਲ ਐਕਸਟ੍ਰਾਐਂਬ੍ਰਾਈਓਨਿਕ ਟਿਸ਼ੂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭ੍ਰੂਣ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਾਇਕ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਸੈੱਲ ਬਲਾਸਟੋਸਿਸਟ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਪੰਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਟ੍ਰੋਫੈਕਟੋਡਰਮ ਨਾਲ ਜੁਡ਼ੇ ਆਈਸੀਐਮ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਧਰੁਵੀਕ੍ਰਿਤ ਬਲਾਸਟੋਸਿਸਟ ਦਾ ਗਠਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਚਿੱਤਰ ਦੇਖੋ) । ਸੈਲੂਲਰ ਸਥਾਨੀਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਤਰ ਆਈਸੀਐੱਮ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਤਰਲ ਗੁਹਾ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਆਰੰਭਿਕ ਐਂਡੋਡਰਮ (ਜਾਂ ਹਾਈਪੋਬਲਾਸਟ) ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਸੈੱਲ ਇੱਕ ਅਰੰਭਿਕ ਐਕਟੋਡਰਮ (ਜ ਏਪੀਬਲਾਸਟ ਭਾਗ੍ਯ) ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਈਪੋਬਲਾਸਟ ਐਕਸਟਰੇਮਬ੍ਰਾਈਓਨਿਕ ਝਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਐਪੀਬਲਾਸਟ ਅੰਤਮ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਐਕਸਟਰੇਮੈਬ੍ਰਾਈਓਨਕ ਟਿਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗਾ।<ref name="Wolpert" /> == ਸੈਲੂਲਰ ਨਿਰਧਾਰਨ ਦਾ ਨਿਯਮ == ਕਿਉਂਕਿ ਬਲਾਸਟੋਸਿਸਟ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲ ਪੁੰਜ ਦੇ ਪਲੂਰੀਪੋਟੈਂਟ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨਾ ਥਣਧਾਰੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸੈਲੂਲਰ ਅਤੇ ਅਣੂ ਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਦਿਲਚਸਪੀ ਹੈ ਕਿ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਕਾਰਕ ਅਤੇ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਣੂ ਬਲਾਸਟੋਮੀਅਰ ਅਸਮਰੂਪ ਵੰਡ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੈੱਲ ਵੰਸ਼ ਨਿਰਧਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਥਣਧਾਰੀ ਭਰੂਣ ਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਿਕ ਸਬੂਤ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਪੱਧਰ 'ਤੇ, ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਕਾਰਕ ਅਕਤੂਬਰ 4, ਨੈਨੋਗ, ਸੀਡੀਏਕਸ 2, ਅਤੇ ਟੀਡ 4 ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਮਾਊਸ ਭਰੂਣ ਵਿੱਚ ਆਈਸੀਐਮ ਅਤੇ ਟੀਈ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ. [[File:ICM_signaling.jpg|thumb|ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਭਰੂਣ ਅਪੀਕਲ ਅਤੇ ਬੇਸੋਲੇਟਰਲ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਸੰਕੁਚਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 8-16 ਸੈੱਲ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਅੰਤਰ ਇੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜਾਂ ਬਾਹਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਲ ਫੀਡਬੈਕ ਲੂਪ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ''ਅਕਤੂਬਰ 4'' ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਲੂਰੀਪੋਟੈਂਸੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ''Cdx2'' ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਹਰੀ ਸੈੱਲ ''Cdx2'' ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ TE ਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ''ਅਕਤੂਬਰ 4'' ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ।]] * ''ਅਕਤੂਬਰ 4'' ਨੂੰ ਆਈ ਸੀ ਐਮ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪਲੂਰੀਪੋਟੈਂਸੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭੂਮਿਕਾ ਜੋ ਆਈਸੀਐਮ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਸ ਭਰੂਣ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ''ਅਕਤੂਬਰ 4'' ਵਿਵੋ ਅਤੇ ਕਲਚਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੈਨੇਟਿਕ ਨਾਕਆਊਟ ਸੈੱਲ ਟੀ ਈ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਕਤੂਬਰ 4 ਦਾ ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਲ ਟੀਚਾ ਐੱਫ ਜੀ ਐੱਫ 4 ਜੀਨ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਨ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਈ ਸੀ ਐੱਮ ਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰਾਵਿਤ ਇੱਕ ਲਿਗੈਂਡ ਨੂੰ ਏਨਕੋਡ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਧਰੁਵੀ ਟੀ ਈ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।<ref name="Nichols" /> * ''ਨੈਨੋਗ'' ਨਾਨੋਗ ਨੂੰ ਆਈ ਸੀ ਐੱਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਆਪਣੀ ਬਹੁ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ''ਅਕਤੂਬਰ 4'' ਦੇ ਉਲਟ, ''ਨੈਨੋਗ''-ਨਲ ਚੂਹੇ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਆਈ ਸੀ ਐਮ ਦੇ ਟੀ ਈ-ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ''ਨੈਨੋਗ'' ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਆਈ ਸੀ ਐਮ ਨੂੰ ਆਰੰਭਿਕ ਐਂਡੋਡਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। * ''Cdx2'': Cdx 2 ਨੂੰ TE ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਲੋੜੀਦਾ ਹੈ. ਸੀ. ਡੀ. ਐਕਸ. 2 ਜੀਨ ਲਈ ਨਾਕਆਊਟ ਚੂਹੇ ਸੰਕੁਚਨ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਖੀਰਲੇ ਬਲਾਸਟੋਸਿਸਟ ਪੜਾਅ ਦੌਰਾਨ ਟੀ. ਈ. ਉਪਕਲਾ ਦੀ ਅਖੰਡਤਾ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੀਈ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ''ਅਕਤੂਬਰ 4'' ਸਮੀਕਰਨ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਡੀਏਕਸ 2 ਇਸ ਸੈੱਲ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਕ੍ਟੂਬਰ 4 ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਰੂਣ ਦੇ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ ''Cdx2''-null ਚੂਹੇ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ Cdx 2 ICM ਨਿਰਧਾਰਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। * ਟੀਡ4:''Cdx2'' ਵਾਂਗ, ਟੀਡ4 ਟੀਈ ਫੰਕਸ਼ਨ ਲਈ ਲੋੜੀਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਫੈਕਟਰ ਨੂੰ ਸਰਵ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ''ਟੀਡ 4''-ਨਲ ਚੂਹੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਕੁਚਨ ਤੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਬਲਾਸਟੋਕੋਲ ਗੁਹਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ''Cdx2''-null ਭਰੂਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਟੀਡ 4-ਨਲ ਭਰੂਣ ਭਰੂਣ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟੀਡ 4 ਆਈ ਸੀ ਐਮ ਨਿਰਧਾਰਨ ਲਈ ਡਿਸਪੈਂਸੇਬਲ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ''ਟੀਡ 4'' ਟੀਈ ਵਿੱਚ ਸੀਡੀਐਕਸ 2 ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਕੋਐਕਟੀਵੇਟਰ ਯਾਪ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬਾਹਰੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਸਥਾਨੀਕਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਟੀਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲ ਇੱਕ ਫਾਸਫੋਰਾਈਲੇਸ਼ਨ ਘਟਨਾ ਦੁਆਰਾ ਸਾਈਟੋਪਲਾਜ਼ਮ ਵਿੱਚ ਐਪ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਕਾਰਕ ਇਕੱਠੇ ਇੱਕ ਸਕਾਰਾਤਮਿਕ ਫੀਡਬੈਕ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ICM ਨੂੰ TE ਸੈਲੂਲਰ ਅਲਾਟਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਲਾਸਟੋਮਰਸ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਧਰੁਵੀਕਰਨ 8-16 ਸੈੱਲ ਪੋੋੋੜਾਅ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਪੀਕਲ-ਬੇਸੋਲਟਰਲ ਪੋਲਰਿਟੀ ਅਪੀਕਲ ਮਾਰਕਰਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਾਰ 3, ਪਾਰ 6, ਅਤੇ ਏਪੀਕੇਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੇਸਲ ਮਾਰਕਰ ਈ-ਕੈਡਰੀਨ ਦੀ ਵਿਜ਼ੂਅਲਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੰਕੁਚਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਅਜਿਹੀ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨੂੰ ਭਰੂਣ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸੈੱਲਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪਛਾਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਉਪਰੋਕਤ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਕਾਰਕਾਂ ਦੇ ਸਟੋਕੈਸਟਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਫੀਡਬੈਕ ਲੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਸੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨ-ਟੂ-ਇਨ-ਟੀਈ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਆਈ ਸੀ ਐੱਮ ਕਿਸਮਤ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਅਪੀਕਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ''Cdx2'' ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਡਾਊਨਸਟ੍ਰੀਮ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਫੈਕਟਰ, Elf5 ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਖੁਦ ਦੇ ਸਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਤੀਜੇ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਕਾਰਕ, ਈਓਮਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਜੀਨ ਬਾਹਰੀ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ''ਅਕਤੂਬਰ 4'' ਅਤੇ ''ਨੈਨੋਗ'' ਵਰਗੇ ਪਲੂਰੀਪੋਟੈਂਸੀ ਜੀਨਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।<ref name="Marikawa" /> ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, TE ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲ, ਹਾਲਾਂਕਿ, ''Cdx2'' ਜੀਨ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ''ਅਕਤੂਬਰ 4'', ''ਨੈਨੋਗ'' ਅਤੇ ਸੋ''ਸੌਕਸ 2'' ਦੇ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।<ref name="Marikawa" /> ਇਹ ਜੀਨ ਸੀ. ਡੀ. ਐਕਸ. 2 ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲ ਪਲੂਰੀਪੋਟੈਂਸੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਈ. ਸੀ. ਐੱਮ. ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਬਾਕੀ ਭਰੂਣ ਸਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਜੈਨੇਟਿਕ ਪਰਸਪਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵਖਰੇਵੇਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਊਸ ਭਰੂਣ ਦੇ ਬਲਾਸਟੋਮਰਸ ਨੂੰ ਆਈਸੀਐਮ ਅਤੇ ਟੀਈ ਦੋਵਾਂ ਪਛਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੀਡਬੈਕ ਲੂਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਬਹਿਸ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਸੰਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਅਸਮਰੂਪਤਾ ਦੁਆਰਾ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਖੋਜ ਅਸਮਰੂਪਤਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਰਕਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਦੇ ਲਈ, ਕੁੱਝ ਖੋਜਾਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਖੰਭਿਆਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰੂਣ ਉਤਪਤੀ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਫੁੱਟਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਮ ਨਿਰਧਾਰਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਐਪੀਜੀਨੇਟਿਕ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਅਸਮਰੂਪ ਵੰਡ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਮੋਰੂਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। == ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ == ਥਣਧਾਰੀ ਭਰੂਣ ਦੇ ਆਈ ਸੀ ਐੱਮ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਉਗਾਏ ਗਏ ਬਲਾਸਟੋਮਰਸ ਨੂੰ ਭਰੂਣ ਸਟੈਮ ਸੈੱਲ (ਈਐੱਸਸੀਐੱਸ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਲੂਰੀਪੋਟੈਂਟ ਸੈੱਲ, ਜਦੋਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਮੀਡੀਆ ਵਿੱਚ ਉਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬਾਲਗ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੋਂ ਕੀਟਾਣੂ ਪਰਤਾਂ (ਐਕਟੋਡਰਮ, ਐਂਡੋਡਰਮ ਅਤੇ ਮੈਸੋਡਰਮ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮਾਊਸ ESCs ਨੂੰ ਵਿਟਰੋ ਵਿੱਚ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਫੈਕਟਰ LIF4 ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਲਾਸਟੋਮਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਲਾਸਟੋਸਿਸਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਆਈਸੀਐੱਮ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਟ੍ਰਾਂਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਲ ਕੋਡ ''ਅਕਤੂਬਰ 4'', ਸੋ''ਸੌਕਸ 2'' ਅਤੇ ''ਨੈਨੋਗ'' ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਨਿਰਵਿਘਨ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਿਯੰਤ੍ਰਕ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਲਾਭ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਥਣਧਾਰੀ ਭਰੂਣ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੈ ਆਈ. ਸੀ. ਐੱਮ. ਦੇ ਬਲਾਸਟੋਮਰਸ ਦੀ ਹੇਰਾਫੇਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਾਕਆਊਟ ਚੂਹੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹੈ। ਮਾਊਸ ਵਿੱਚ, ਦਿਲਚਸਪੀ ਦੇ ਇੱਕ ਜੀਨ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਈ. ਐੱਸ. ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੈਟ੍ਰੋਵਾਇਰਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਰਕਰਾਰ ਭਰੂਣ ਦੇ ਆਈ. ਸੀ. ਐੱਮ. ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਚਿਮੇਰਿਕ ਮਾਊਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਈ. ਐੱਸ. ਸੈੱਲ ਜੀਨੋਮ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਜੀਨ ਨੂੰ ਮਾਊਸ ਦੀ ਰੋਗਾਣੂ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਵਾਲੇ ਜੀਨ ਦੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਅਲੀਲਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜੈਨੇਟਿਕਸਿਸਟ ਥਣਧਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਜੀਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਆਈਸੀਐਮ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ਤੇ ਲਾਭ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।<ref name="Wolpert" /> == ਵਾਧੂ ਚਿੱਤਰ == <gallery> File:Gray10.png|Blastodermic vesicle of Vespertilio murinus. File:Gray11.png|Section through embryonic disk of Vespertilio murinus. </gallery> == ਇਹ ਵੀ ਦੇਖੋ == == ਹਵਾਲੇ == {{Reflist}} rqorvwtwxw18e8yhkna78df3eflwh6d