ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf/97

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਸਰੋਤ</sitename>
    <dbname>pawikisource</dbname>
    <base>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਲੇਖਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ਲਿਖਤ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="114" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ</namespace>
      <namespace key="115" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">ਪੰਨਾ</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf/97</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3300</id>
    <revision>
      <id>218311</id>
      <parentid>60277</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T11:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218311</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1776" sha1="0f2l59n3qz7airrmr2xmu6k5b79kvc0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{rh||﻿﻿(੯੬)}}&lt;/noinclude&gt;ਵਾਰੀ ਜ਼ਰ ਬਿਸੀਯਾਰ ਅਮੀਰਾਂ ਸ਼ਲਕਾਂ ਬਾਪ ਕਰਾਈਆਂ ਮਿਲਨ ਵਧਾਈਆਂ॥&lt;br/&gt;
ਕਹਿ ਲਖ ਹੋਏ ਤਮਾਸੇ ਤਾਨਾਂ ਬੇਸ਼ ਮਰਤਬਾਂ ਲਾਈਆਂ ਕਹਿਨ ਚਤਰਾਈਆਂ॥੨੬੯॥&lt;br/&gt;

ਬਜੇ ਨੌਬਤਾਂ ਹਰ ਹਰ ਬਾਜੇ ਧੁਰ ਧਜ ਰਹੀ ਨ ਕਾਈ ਜੜੀ ਲੁਕਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਸ਼ਮਾਂਸਾਖ ਮਹਿਤਾਬ ਚੰਗੀ ਆਤਸ਼ਬਾਜੀ ਆਈ ਖ਼ੂਬ ਚਲਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਫੁਲਝੜੀਆਂ ਗੁਲਜ਼ਾਰਾਂ ਘਨੀਆਂ ਬੀਚ ਬਰੂਦ ਸਫਾਈ ਚਮਕ ਸਵਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਹਾਥੀ ਘੋੜੇ ਛੁਟੇ ਰੈਹਕਲੇ ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਛਬ ਛਾਈ ਬਾਨ ਹਵਾਈ॥੨੭੦॥&lt;br/&gt;

ਮਨ ਭਾਵਨ ਛਬ ਛਾਵਨ ਸਾਵਨ ਭਾਦਰੋਂ ਮਜਨੂੰ ਭਾਰਾਂ ਪੈਹਨ ਫ਼ਵਾਰਾਂ॥&lt;br/&gt;
ਕੜਕਾਂ ਭੜਕਾਂ ਜ੍ਯੋਂ ਘਨ ਗਰਜੇਂ ਦਾਮਨ ਜਿਉਂ ਗੁਲਤਾਰਾਂ ਲਿਸ਼ਕ ਹਜ਼ਾਰਾਂ॥&lt;br/&gt;
ਗੋਲੇ ਤੋਪਾਂ ਪਉਨਦਾਰਬਹੁਰਛਾਂ ਉਸਤਾਕਾਰਾਂ ਕਰਨ ਉਲਾਰਾਂ॥&lt;br/&gt;
ਤਮਾੜ ਬ੍ਰਿਛ ਅਰ ਸਰੂ ਬੋਹੜਾਂ ਬਾਗ ਕੰਦੀਲ ਅਨਾਰਾਂ ਲਖ ਗੁਲਜ਼ਾਰਾਂ॥੨੭੧॥&lt;br/&gt;

ਮਛਲੀਦਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਦਰਾਂ ਸ਼ਾਨ ਚਾਦਰਾਂ ਭਰੀ ਗਿਰਦ ਕਿਨਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਗੁਲ ਸੋਸਨ ਗੁਲ ਹਰ ਹਰ ਕਿਸਮਾਂ ਉਮਦਾ ਮੂਰਤ ਕਾਰੀ ਸਚਿਯੋਂ ਢਾਰੀ&lt;br/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0f2l59n3qz7airrmr2xmu6k5b79kvc0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf/98</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3301</id>
    <revision>
      <id>218312</id>
      <parentid>60279</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T12:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218312</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1763" sha1="lfk8wkxb8g8ldf4xdykgwxnhj850log" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{rh||﻿﻿(੯੭)}}&lt;/noinclude&gt;ਗੁਲਦਾਰ ਬਿਸੀਯਾਰ ਲੈਹਰੀਏ ਬੂਟੇ ਬੇਸੁਮਾਰੀ ਲਿਖੇ ਲਿਖਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਬਾਂਦਰ ਰਿਛ ਲੰਗੂਰ ਕੁਦਾਵੇ ਆਤਿਸ਼ਬਾਜ਼ ਲਿਖਾਰੀ ਜੇਬ ਉਲਾਰੀ॥੨੭੨॥&lt;br/&gt;

ਛੁਟੇ ਘਣੇ ਤੁਰੰਜ ਪਾਂਚ ਘਰ ਛਤਰ ਬੁਰਜ ਛਿਕਾਰੇ ਲੈਨ ਉਡਾਰੇ॥&lt;br/&gt;
ਚਰਖ ਚਰਖੀਆਂ ਔਰ ਪਰਿੰਦਾਂ ਦੇਵ ਦੇਵਤੇ ਕਾਰੇ ਐਤ ਭਬਕਾਰੇ॥&lt;br/&gt;
ਮੁਗਲ ਮਲੰਗ ਪਲੰਗ ਹਰਨ ਬਹੁ ਪਿੰਜਰੇ ਮੋਰ ਸਿੰਗਾਰੇ ਪਰੀਆਂ ਖਾਰੇ॥&lt;br/&gt;
ਆਤਿਸਬਾਜ਼ੀ ਚਲੇ ਲਖਸ਼ਾਹ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਏ ਸਰਕਾਰੇ ਰਾਜਦੁਆਰੇ॥੨੭੩॥&lt;br/&gt;

ਰਖਿਯੋਨੇ ਇਕ ਮਸਤ ਪੁੰਨੂੰ ਨੂੰ ਨਿਤ ਨੌਰੋਜ ਦਿਖਾਵਨ ਕੈਫ ਪਿਲਾਵਨ॥&lt;br/&gt;
ਸੌ ਸੌ ਖ਼ਾਤਰ ਕਰਦੇ ਘਰਦੇ ਡਰਦੇ ਫੇਰੇ ਪਾਵਨ ਦਿਲਪਤਿਯਾਵਨ॥&lt;br/&gt;
ਉਮਦਾ ਕਿਸਮ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਚੁਗਚੁਗ ਖਿਦਮਤਗਾਰ ਪੈਹਨਾਵਨ ਅਤਰ ਲਗਾਵਨ॥&lt;br/&gt;
ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਨਾ ਧੀਰ ਸੱਸੀ ਬਿਨ ਚੀਰ ਪੀਰ ਉਪਜਾਵਨ ਤਨ ਕੋ ਤਾਵਨ॥੨੭੪॥&lt;br/&gt;

ਛੇ ਸਤ ਰੋਜ ਵਿਸਾਹ ਨਾ ਕੀਤਾ ਰਖਿਯੋਨੇ ਤਕੜਾਈ ਨਜਰ ਮਿਲਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਹੋ ਗਏ ਤਮਾਂਮ ਵਸੀਲੇ ਸੱਜਨ ਸਾਕ ਸੁਖਦਾਈ ਮਾਂਪਿਉ ਭਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਘਰ ਕੇ ਬੀਚ ਵਜ਼ੀਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lfk8wkxb8g8ldf4xdykgwxnhj850log</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf/99</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3302</id>
    <revision>
      <id>218313</id>
      <parentid>60281</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T12:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218313</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1735" sha1="hquqs0upasts961hbkvtn71r54xipx4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{rh||﻿﻿(੯੮)}}&lt;/noinclude&gt;ਸਿਆਣੇ ਆਹੀ ਨਾਰ ਗੁੰਦਾਈ ਲੇਖ ਭੁਲਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਸਮਾਂ ਆ ਪੁੰਨਾ ਪੇਸ਼ ਨਾ ਗਈ ਦਾਨਾਈ ਉਨਕੀ ਕਾਈ॥੨੭੫॥&lt;br/&gt;

ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਸਾਣ ਚੜਾਈਆਂ ਛੁਰੀਆਂ ਖੁਰੀਆਂ ਕਰ ਕਰ ਆਵੇ ਬੁਰੀਆਂ ਆਵੇ॥&lt;br/&gt;
ਹਿਲਦੇ ਜਖਮ ਨਾ ਮਿਲਦੇ ਦਿਲ ਦੇ ਪੀੜ ਸਰੀਰ ਸਤਾਵੇ ਧੀਰ ਵੰਜਾਵੇ॥&lt;br/&gt;
ਇਸ ਦੁਖ ਸਮ ਨਹੀਂ ਭਾਰ ਜਮਾਂ ਦਾ ਸੇਸਨਾਗ ਗ਼ਮ ਖਾਵੇ ਫੱਨਾ ਚੁਕਾਵੇ॥&lt;br/&gt;
ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਨ ਵਾਹ ਆਹ ਸੁਨ ਮਤ ਸਿਰ ਧੌਲ ਹਿਲਾਵੇ ਧਰ ਉਲਟਾਵੇ॥੨੭੬॥&lt;br/&gt;

ਖ਼੍ਵਾਬ ਧੁਨਖ ਆ ਹੋਈ ਪੁਨੂੰ ਨੂੰ ਗਰਕ ਹੋਈ ਥਲ ਪਿਆਰੀ ਬਨੀ ਲਾਚਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਉਟਕੀ ਨੀਂਦ ਗਈਆਂ ਖੁਲ ਚਸ਼ਮਾਂ ਉਤਰੀ ਕੈਫ਼ ਖ਼ੁਮਾਰੀ ਰੋਂਦਾ ਜ਼ਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਨਾਂ ਉਹ ਯਾਰ ਨਾ ਸੇਜ ਫੁਲਾਂ ਦੀ ਨਾ ਉਹ ਮਹਿਲ ਅਟਾਰੀ ਚਿੱਤਰਾ ਕਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਕੈਹ ਲਖਸ਼ਾਹ ਕਈ ਦੁਖ ਧਾਣੇ ਪਏ ਕਲੇਜੇ ਝਾਰੀ ਵਗੀ ਕਟਾਰੀ॥੨੭੭॥&lt;br/&gt;

ਯਾ ਰਣ ਅੰਦਰ ਤੇਗ ਬੀਰ ਥੀਂ ਟੁਟ ਗਈ ਉਲਮਾਣੀ ਆਫ਼ਤ ਧਾਣੀ॥&lt;br/&gt;
ਯਾ ਮਨਤਾਰੂ ਤੁਲਾ ਵੰਜਾਇਆ ਸ਼ੌਹ ਦਰੀਆਇ ਤੁਫ਼ਾਨੀ ਘੁਮਣਵਾਣੀ॥&lt;br/&gt;
ਬਾਸਕ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hquqs0upasts961hbkvtn71r54xipx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf/100</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3303</id>
    <revision>
      <id>218314</id>
      <parentid>60261</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T12:02:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218314</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1649" sha1="fbilovcm5eo0yo1r1q3i151r53ucbil" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{rh||﻿﻿﻿(੯੯)}}&lt;/noinclude&gt;ਨਾਗ ਵਿਸਾਰੇ ਯਾ ਮਨ ਯਾ ਮੱਛ ਵਿਛੜੇ ਪਾਨੀ ਮੌਤ ਨਸ਼ਾਨੀ॥&lt;br/&gt;
ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਇਉ ਬਨੀ ਹੋਤ ਨੂੰ ਛੀਨ ਗਿਆ ਦਿਲ ਜਾਨੀ ਅਹਿਲ ਜਵਾਨੀ॥੨੭੮॥&lt;br/&gt;

ਉਡਣ ਖਟੋਲਾ ਉਠ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਮੰਗਵਾਯਾ ਹਿਤਕਾਰੀ ਦੇ ਨਿਹਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਕਸਿਆ ਉਸ ਕਚਾਵਾ ਉਸ ਪਰ ਕੀਤੀ ਆਪ ਸਵਾਰੀ ਪਕੜ ਮੁਹਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਚੋਰੀ ਰਾਤ ਸਿਧਾਇਆ ਘਰ ਥੀਂ ਬਨੀ ਮੁਸੀਬਤ ਭਾਰੀ ਆਨ ਲਚਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਏਹੋ ਚਾਹ ਲਖਸ਼ਾਹ ਹੋਤ ਦਿਲ ਰਹਿ ਆਵੇ ਜਗਜਾਰੀ ਮਿਲੇ ਪਿਆਰੀ॥੨੭੯॥&lt;br/&gt;

ਸ਼ੋਰ ਪਿਆ ਵਿਚ ਮਹਿਲਾਂ ਪਾਛੇ ਖੋਜ ਸਿਧਾਏ ਭਾਈ ਅਰਸੁਖੁਦਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਕੌਨ ਮਿਲੇ ਉਸ ਸ਼ੁਤਰ ਤੇਜ ਨੂੰ ਕਰੇ ਪਵਨ ਜਿਉਂ ਧਾਈ ਗਤ ਉਮਦਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਵਾਹਰ ਹਾਰ ਲਾਚਾਰ ਹੋਏ ਥਲ ਸਾਹਿਬ ਬਿਪਤਾ ਪਾਈ ਵਾਹ ਨਾ ਕਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਸਵਾਰ ਯਾਰ ਵਲ ਗਇਆ ਮੁਹਾਰ ਉਠਾਈ ਕਰਹਾਂ ਵਗਾਈ॥੨੮੦॥&lt;br/&gt;

ਮਗਰੇ ਥਲ ਵਿਚ ਗੋਰ ਸੱਸੀ ਦੀ ਦੇਖ ਉਸੀ ਵਲ ਧਾਇਆ ਦਰਦ ਸਤਾਯਾ॥&lt;br/&gt;
ਉਸ ਫਕੀਰ ਥੀਂ ਪੁਛਦਾ ਏਥੇ ਕੌਨ ਬਜੁਰਗ ਸਮਾਯਾ ਓਸ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fbilovcm5eo0yo1r1q3i151r53ucbil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf/101</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3304</id>
    <revision>
      <id>218315</id>
      <parentid>60263</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T12:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218315</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1762" sha1="r7ufedn5gn2f8ozt3n7olnx07tno7yg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{rh||﻿﻿﻿(੧੦੦)}}&lt;/noinclude&gt;ਸੁਨਾਯਾ॥&lt;br/&gt;
ਆਹੀ ਨਾਰੀ ਸਸ ਦੀ ਸੂਰਤ ਹੂਰਹੁ ਹੁਸਨ ਸਵਾਯਾ ਰੱਬ ਬਨਾਯਾ॥&lt;br/&gt;
ਲਏ ਨਾਮ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਪੰਨੂੰ ਦਾ ਹਰਦਮ ਰਿਦੇ ਵਸਾਯਾ ਇਸ਼ਕ ਕਮਾਯਾ॥੨੮੧॥&lt;br/&gt;

ਰੇਤ ਬਲਾਂ ਵਿਚ ਤਪਦੀ ਜੈਸੇ ਤਾਯਾ ਭਠ ਭਠਿਆਰੀ ਧੁਪ ਕਹਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਪਾਉਂ ਹੋਇ ਜਲ ਬਲਕੇ ਭੜਥਾ ਕੀਤੀ ਦਰਦਾਂ ਆਰੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਸਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਭੂਲਚੂਕ ਜੋ ਆਹੀ ਅਪਨੀ ਸਾਰੀ ਗੋਸ਼ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਰਜ਼ ਪੁਕਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਵਿਚ ਇਸ ਮਕਾਨ ਦੇ ਹੋਈ ਗ਼ਰਕ ਵਿਚਾਰੀ ਬਨੀ ਲਾਚਾਰੀ॥੨੮੨॥&lt;br/&gt;

ਦਿਤੀ ਛੋੜ ਮੁਹਾਰ ਸ਼ਤਾਬੀ ਉਤਰ ਖਲਾ ਵਿਚ ਥਲ ਦੇ ਦੁਖ ਤਨ ਸਲਦੇ॥&lt;br/&gt;
ਦੇਕਰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਸ਼ੁਤਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਗਾਯਾ ਤਨ ਦੇ ਆਂਸੂ ਢੱਲਦੇ॥&lt;br/&gt;
ਕੈਹਿੰਦਾ ਪਨਾਹ ਖੁਦਾਦੀ ਤੈਕੂੰ ਯਾਰ ਅਸੀ ਹੁਨ ਚਲਦੇ ਮਿਲ ਸੰਗ ਰਲਦੇ॥&lt;br/&gt;
ਦੇਖ ਸ਼ਾਹਲਖ ਜਗਤ ਮੁਸਾਫਿਰ ਲੇਖ ਲਿਖੇ ਨਹੀ ਟਲਦੇ ਚੋਟ ਅਜਲਦੇ॥੨੮੩॥&lt;br/&gt;

ਲੈ ਕਰ ਕਬਰ ਕਲਾਵੇ ਅੰਦਰ ਕਹਿੰਦਾ ਕਰ ਕਰ ਜ਼ਾਰੀ ਮਿਟੇ ਖ਼ੁਵਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਹੋਏ ਰਾਹ ਆਹ ਮੁਖ ਦੇਖੂੰ ਜੀ ਤੁਮ ਸਾਥ ਹਮਾਰੀ ਸਚਦੀ ਯਾਰੀ॥&lt;br/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r7ufedn5gn2f8ozt3n7olnx07tno7yg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf/102</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3305</id>
    <revision>
      <id>218316</id>
      <parentid>60265</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T12:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218316</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1739" sha1="q29i0mg38xlf7unl35003cx6qe9q1tr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{rh||﻿﻿﻿(੧੦੧)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|ਫੱਟ ਗਈ ਗੋਰ ਹੁਕਮ ਰੱਬ ਕੀਤਾ ਹੋਤ ਗਿਆ ਲੰਘ ਬਾਰੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਲੱਖ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਲਖਸ਼ਾਹ ਦੁਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੁਕਰਗੁਜਾਰੀ ਮਿਲ ਹਿਤਕਾਰੀ॥੨੮੪॥&lt;br/&gt;

ਉਮਰ ਤੁਮਰ ਸਮਰਾ ਆ ਪਹੁਤੇ ਉਸ ਮਕਾਨ ਸੁਖਦਾਈ ਤੀਨੋ ਭਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਪੁਛੀ ਹਕੀਕਤ ਆ ਫਕੀਰ ਥੀਂ ਉਸ ਤਮਾਮ ਬਤਾਈ ਬਾਤ ਸਮਝਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਆਇ ਉਥਾਹੀ ਰੋਏ ਸਾਰੇ ਅੰਤ ਗਏ ਕਰ ਧਾਈ ਸ਼ੁਤਰ ਵਗਈ॥&lt;br/&gt;
ਹੋਤ ਅਲੀ ਸੁਨ ਗਿਰਯੋ ਤਖਤ ਥੀਂ ਜੂਦੀਬਾਨੋ ਮਾਈ ਔਰ ਗੁੰਦਾਈ॥੨੮੫॥&lt;br/&gt;

ਰੋਵਨ ਮਾਸੀਆਂ ਫੁਫੀਆਂ ਸਕੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਅਰ ਭਰਜਾਈਆਂ ਚਾਚੀਆਂ ਤਾਈਆਂ॥&lt;br/&gt;
ਰੋਇ ਅਮੀਰ ਵਜੀਰ ਆਖਦੇ ਹੈ ਕੇਚਮ ਦਿਆ ਸਾਈਆਂ ਰੋਵਨ ਦਾਈਆਂ॥&lt;br/&gt;
ਰੋਈਂ ਗੋਲੀਆਂ ਗੋਲੇ ਚਾਕਰ ਹੋਸ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੰਜਾਈਆਂ ਮਿਸਲ ਸੁਦਾਈਆਂ॥&lt;br/&gt;
ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਸਿਪਾਹ ਰਈਯਤ ਹਰ ਇਕ ਬਾਹਾਂ ਚਾਹੀਆਂ ਦੇ ਦੁਹਾਈਆਂ॥੨੮੬॥&lt;br/&gt;

ਕੇਚਮ ਸ਼ੈਹਰ ਕੈਹਰ ਏਹ ਹੋਯਾ ਆਵੇ ਖਲਕਤ ਸਾਰੀ ਜੋ ਨਰ ਨਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤਆਮ ਆਮ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਰੋਜ ਭੰਡਾਰੀ ਲੰਗਰ ਜਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q29i0mg38xlf7unl35003cx6qe9q1tr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਕਿੱਸਾ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ.pdf/103</title>
    <ns>250</ns>
    <id>3306</id>
    <revision>
      <id>218317</id>
      <parentid>60267</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T12:07:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1466" sha1="hiypvikxr8u7i7f6s63df1l0ml1tn3r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{rh||﻿﻿﻿(੧੦੨)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|ਪੜ ਪੜ ਖਤਮ ਭਰਾਂਨ ਰਾਤ ਦਿਨ ਬਖਸ਼ਨ ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ ਹਾਫ਼ਿਜ਼ ਕਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਜੂਦ ਦਰੂਦ ਦਵਾਇ ਦਰਮ ਦੇ ਭਾਈਆਂ ਮਜਲਸ ਵਾਰੀ ਕਬਰ ਉਸਾਰੀ॥੨੮੭॥&lt;br/&gt;

ਉਤਵਲ ਨਾਰ ਅਤੇ ਦੀ ਜਾ ਸਰਕਾਰੇ ਦਾਸਤਾਨ ਬਹਿ ਸਾਰੀ ਗੋਸ਼ ਗੁਜਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਹੁਕਮ ਹੋਯਾ ਰਹੁ ਮਸਤ ਧੋਬਨੇ ਜੇਹਈ ਲਾਜ ਪਿਆਰੀ ਰੋਇ ਨਾ ਜਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਉਸ ਨਾ ਸੀ ਘਰ ਤੈਂਡੇ ਰਹਿਨਾ ਲੈਹਨਾ ਲਿਯੋ ਗਵਾਰੀ ਗੈਹਨਾ ਭਾਰੀ॥&lt;br/&gt;
ਲਖ ਕਰੇ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਲਿਪਟ ਛਲ ਲਖ ਗਈ ਪਰਜਾ ਸਾਰੀ ਜੋ ਨਰ ਨਾਰੀ॥੨੯੦॥&lt;br/&gt;

ਕਰ ਤਸਨੀਫ਼ ਸੁਨਾਈ ਸਾਰੀ ਅਕਲ ਫਿਕਰ ਜੋ ਆਈ ਬਾਤ ਵਿਹਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਭੂਲ ਚੂਕ ਜੋ ਆਈ ਮੈਂ ਥੇ ਦੇਹੋ ਸਲਾਹ ਦਾਨਾਈ ਕਰ ਚਤਰਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਪੜਕੇ ਖਤਮ ਦੇਹੁ ਫਿਰ ਮਗਰ ਹੋਗ ਕੰਮ ਭਲਯਾਈ ਜਸ ਵਡਿਯਾਈ॥&lt;br/&gt;
ਬਾਰਾਂ ਸੈ ਸੰਤਾਲੀ ਸ਼ਾਹ ਲਖ ਹਿਜਰੀ ਸੰਨ ਬਨਾਈ ਸਿਫ਼ਤ ਸੁਨਾਈ॥੨੯੧॥&lt;br/&gt;}}

{{center|ਸੰਪੂਰਣ
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hiypvikxr8u7i7f6s63df1l0ml1tn3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/736</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22153</id>
    <revision>
      <id>218401</id>
      <parentid>53258</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T10:58:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218401</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3820" sha1="0nmgxora28tjsep8rsnjkeuzaxmo32k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੩੬}}&lt;/noinclude&gt;ਤਿਨ ਕਉ ਜਨਮ ਮਰਣ ਦੁਖੁ ਭਾਰੀ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕੋ ਵਿਰਲਾ ਛੂਟੈ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕਉ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ॥੩॥ ਜਿਨਿ ਸਿਸਟਿ ਸਾਜੀ ਸੋਈ ਹਰਿ ਜਾਣੈ ਤਾ ਕਾ ਰੂਪੁ ਅਪਾਰੋ॥ ਨਾਨਕ ਆਪੇ ਵੇਖਿ ਹਰਿ ਬਿਗਸੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬ੍ਰਹਮ ਬੀਚਾਰੋ॥੪॥੩॥੧੪॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੪॥ ਕੀਤਾ ਕਰਣਾ ਸਰਬ ਰਜਾਈ ਕਿਛੁ ਕੀਚੈ ਜੇ ਕਰਿ ਸਕੀਐ॥ ਆਪਣਾ ਕੀਤਾ ਕਿਛੂ ਨ ਹੋਵੈ ਜਿਉ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਰਖੀਐ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਹਰਿ ਜੀਉ ਸਭੁ ਕੋ ਤੇਰੈ ਵਸਿ॥ਅਸਾ ਜੋਰੁ ਨਾਹੀ ਜੇ ਕਿਛੁ ਕਰਿ ਹਮ ਸਾਕਹ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਵੈ ਬਖਸਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਭੁ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਦੀਆ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਕਾਰੈ ਲਾਇਆ॥ਜੇਹਾ ਤੂੰ ਹੁਕਮੁ ਕਰਹਿ ਤੇਹੇ ਕੋ ਕਰਮ ਕਮਾਵੈ ਜੇਹਾ ਤੁਧੁ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿ ਪਾਇਆ॥੨॥ਪੰਚ ਤਤੁ ਕਰਿ ਤੁਧੁ
ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਭ ਸਾਜੀ ਕੋਈ ਛੇਵਾ ਕਰਿਉ ਜੇ ਕਿਛੁ ਕੀਤਾ ਹੋਵੈ॥ ਇਕਨਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮੇਲਿ ਤੂੰ ਬੁਝਾਵਹਿ ਇਕਿ ਮਨਮੁਖਿ ਕਰਹਿ ਸਿ ਰੋਵੈ॥੩॥ ਹਰਿ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਹਉ ਆਖਿ ਨ ਸਾਕਾ ਹਉ ਮੂਰਖੁ ਮੁਗਧੁ ਨੀਚਾਣੁ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕਉ ਹਰਿ ਬਖਸਿ ਲੈ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ ਸਰਣਾਗਤਿ ਪਇਆ ਅਜਾਣੁ॥੪॥੪॥੧੫॥੨੪॥

{{center|ਰਾਗੁ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੧ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} 
ਬਾਜੀਗਰ ਜੈਸੇ ਬਾਜੀ ਪਾਈ॥ ਨਾਨਾ ਰੂਪ ਭੇਖ ਦਿਖਲਾਈ॥ ਸਾਂਗੁ ਉਤਾਰਿ ਥੰਮ੍ਹਿਓ ਪਾਸਾਰਾ॥ ਤਬ ਏਕੋ ਏਕੰਕਾਰਾ॥੧॥ ਕਵਨ ਰੂਪ ਦ੍ਰਿਸਟਿਓ ਬਿਨਸਾਇਓ॥ ਕਤਹਿ ਗਇਓ ਉਹੁ ਕਤ ਤੇ ਆਇਓ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥
ਜਲ ਤੇ ਊਠਹਿ ਅਨਿਕ ਤਰੰਗਾ॥ ਕਨਿਕ ਭੂਖਨ ਕੀਨੇ ਬਹੁ ਰੰਗਾ॥ ਬੀਜੁ ਬੀਜਿ ਦੇਖਿਓ ਬਹੁ ਪਰਕਾਰਾ॥ ਫਲ ਪਾਕੇ ਤੇ ਏਕੰਕਾਰਾ॥੨॥ ਸਹਸ ਘਟਾ ਮਹਿ ਏਕੁ ਆਕਾਸੁ॥ ਘਟ ਫੂਟੇ ਤੇ ਓਹੀ ਪ੍ਰਗਾਸੁ॥ ਭਰਮ ਲੋਭ ਮੋਹ 
ਮਾਇਆ ਵਿਕਾਰ॥ ਭ੍ਰਮ ਛੂਟੇ ਤੇ ਏਕੰਕਾਰ॥੩॥ ਓਹੁ ਅਬਿਨਾਸੀ ਬਿਨਸਤ ਨਾਹੀ॥ ਨਾ ਕੋ ਆਵੈ ਨਾ ਕੋ ਜਾਹੀ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਹਉਮੈ ਮਲੁ ਧੋਈ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਗਤਿ ਹੋਈ॥੪॥੧॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕੀਤਾ ਲੋੜਹਿ ਸੋ ਪ੍ਰਭ ਹੋਇ॥ ਤੁਝ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਕੋਇ॥ ਜੋ ਜਨੁ ਸੇਵੇ ਤਿਸੁ ਪੂਰਨ ਕਾਜ॥ ਦਾਸ ਅਪੁਨੇ ਕੀ ਰਾਖਹੁ ਲਾਜ॥੧॥ ਤੇਰੀ ਸਰਣਿ ਪੂਰਨ ਦਇਆਲਾ॥ ਤੁਝ ਬਿਨੁ ਕਵਨੁ ਕਰੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ॥ ਨਿਕਟਿ ਵਸੈ ਨਾਹੀ ਪ੍ਰਭੁ ਦੂਰਿ॥ ਲੋਕ ਪਤੀਆਰੈ ਕਛੂ ਨ ਪਾਈਐ॥ ਸਾਚਿ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0nmgxora28tjsep8rsnjkeuzaxmo32k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/737</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22158</id>
    <revision>
      <id>218402</id>
      <parentid>53264</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218402</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3843" sha1="pv1m5agyaad1ieibd4audrvd4por53d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੩੭}}&lt;/noinclude&gt;ਲਗੈ ਤਾ ਹਉਮੈ ਜਾਈਐ॥੨॥ ਜਿਸ ਨੋ ਲਾਇ ਲਏ ਸੋ ਲਾਗੈ॥ ਗਿਆਨ ਰਤਨੁ ਅੰਤਰਿ ਤਿਸੁ ਜਾਗੈ॥ ਦੁਰਮਤਿ ਜਾਇ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਏ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ॥੩॥ ਦੁਇ ਕਰ ਜੋੜਿ ਕਰਉ ਅਰਦਾਸਿ॥ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਤਾ ਆਣਹਿ ਰਾਸਿ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਅਪਨੀ ਭਗਤੀ ਲਾਇ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭੁ ਸਦਾ ਧਿਆਇ॥੪॥੨॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਧਨੁ ਸੋਹਾਗਨਿ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਪਛਾਨੈ॥ ਮਾਨੈ ਹੁਕਮੁ ਤਜੈ ਅਭਿਮਾਨੈ॥ ਪ੍ਰਿਅ ਸਿਉ ਰਾਤੀ ਰਲੀਆ 
ਮਾਨੈ॥੧॥ ਸੁਨਿ ਸਖੀਏ ਪ੍ਰਭ ਮਿਲਣ ਨੀਸਾਨੀ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਅਰਪਿ ਤਜਿ ਲਾਜ ਲੋਕਾਨੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀ ਕਉ ਸਮਝਾਵੈ॥ ਸੋਈ ਕਮਾਵੈ ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵੈ॥ ਸਾ ਸੋਹਾਗਣਿ ਅੰਕਿ ਸਮਾਵੈ॥੨॥ ਗਰਬਿ
ਗਹੇਲੀ ਮਹਲੁ ਨ ਪਾਵੈ॥ ਫਿਰਿ ਪਛੁਤਾਵੈ ਜਬ ਰੈਣਿ ਬਿਹਾਵੈ॥ ਕਰਮਹੀਣਿ ਮਨਮੁਖਿ ਦੁਖੁ ਪਾਵੈ॥੩॥ ਬਿਨਉ ਕਰੀ ਜੇ ਜਾਣਾ ਦੂਰਿ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਅਬਿਨਾਸੀ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਗਾਵੈ ਦੇਖਿ ਹਦੂਰਿ॥੪॥੩॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗ੍ਰਿਹੁ ਵਸਿ ਗੁਰਿ ਕੀਨਾ ਹਉ ਘਰ ਕੀ ਨਾਰਿ॥ ਦਸ ਦਾਸੀ ਕਰਿ ਦੀਨੀ ਭਤਾਰਿ॥ ਸਗਲ ਸਮਗ੍ਰੀ ਮੈ ਘਰ ਕੀ ਜੋੜੀ॥ ਆਸ ਪਿਆਸੀ ਪਿਰ ਕਉ ਲੋੜੀ॥੧॥ ਕਵਨ ਕਹਾ ਗੁਨ ਕੰਤ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੁਘੜ ਸਰੂਪ ਦਇਆਲ ਮੁਰਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਤੁ ਸੀਗਾਰੁ ਭਉ ਅੰਜਨੁ ਪਾਇਆ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਤੰਬੋਲੁ ਮੁਖਿ 
ਖਾਇਆ॥ ਕੰਗਨ ਬਸਤ੍ਰ ਗਹਨੇ ਬਨੇ ਸੁਹਾਵੇ॥ ਧਨ ਸਭ ਸੁਖ ਪਾਵੈ ਜਾਂ ਪਿਰੁ ਘਰਿ ਆਵੈ॥੨॥ ਗੁਣ ਕਾਮਣ ਕਰਿ ਕੰਤੁ ਰੀਝਾਇਆ॥ ਵਸਿ ਕਰਿ ਲੀਨਾ ਗੁਰਿ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਇਆ॥ ਸਭ ਤੇ ਊਚਾ ਮੰਦਰੁ ਮੇਰਾ॥ ਸਭ ਕਾਮਣਿ
ਤਿਆਗੀ ਪ੍ਰਿਉ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮੇਰਾ॥੩॥ ਪ੍ਰਗਟਿਆ ਸੂਰੁ ਜੋਤਿ ਉਜੀਆਰਾ॥ ਸੇਜ ਵਿਛਾਈ ਸਰਧ ਅਪਾਰਾ॥ ਨਵ ਰੰਗ ਲਾਲੁ ਸੇਜ ਰਾਵਣ ਆਇਆ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਪਿਰ ਧਨ ਮਿਲਿ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ॥੪॥੪॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥
ਉਮਕਿਓ ਹੀਉ ਮਿਲਨ ਪ੍ਰਭ ਤਾਈ॥ ਖੋਜਤ ਚਰਿਓ ਦੇਖਉ ਪ੍ਰਿਅ ਜਾਈ॥ ਸੁਨਤ ਸਦੇਸਰੋ ਪ੍ਰਿਅ ਗ੍ਰਿਹਿ ਸੇਜ ਵਿਛਾਈ॥ ਭ੍ਰਮਿ ਭ੍ਰਮਿ ਆਇਓ ਤਉ ਨਦਰਿ ਨ ਪਾਈ॥੧॥ ਕਿਨ ਬਿਧਿ ਹੀਅਰੋ ਧੀਰੈ ਨਿਮਾਨੋ॥ ਮਿਲੁ ਸਾਜਨ ਹਉ ਤੁਝ ਕੁਰਬਾਨੋ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਏਕਾ ਸੇਜ ਵਿਛੀ ਧਨ ਕੰਤਾ॥ ਧਨ ਸੂਤੀ ਪਿਰੁ ਸਦ ਜਾਗੰਤਾ॥ ਪੀਓ ਮਦਰੋ ਧਨ ਮਤਵੰਤਾ॥ ਧਨ ਜਾਗੈ ਜੇ ਪਿਰੁ ਬੋਲੰਤਾ॥੨॥ ਭਈ ਨਿਰਾਸੀ ਬਹੁਤੁ ਦਿਨ ਲਾਗੇ॥ ਦੇਸ ਦਿਸੰਤਰ ਮੈ ਸਗਲੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pv1m5agyaad1ieibd4audrvd4por53d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/738</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22163</id>
    <revision>
      <id>218404</id>
      <parentid>53269</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218404</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3832" sha1="th8ajulshni01h4ppzu99wv06d7fb3a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੩੮}}&lt;/noinclude&gt;ਝਾਗੇ॥ ਖਿਨੁ ਰਹਨੁ ਨ ਪਾਵਉ ਬਿਨੁ ਪਗ ਪਾਗੇ॥ ਹੋਇ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਪ੍ਰਭ ਮਿਲਹ ਸਭਾਗੇ॥੩॥ ਭਇਓ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਸਤਸੰਗਿ ਮਿਲਾਇਆ॥ ਬੂਝੀ ਤਪਤਿ ਘਰਹਿ ਪਿਰੁ ਪਾਇਆ॥ ਸਗਲ ਸੀਗਾਰ ਹੁਣਿ ਮੁਝਹਿ ਸੁਹਾਇਆ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰਿ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਇਆ॥੪॥ ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਪਿਰੁ ਹੈ ਭਾਈ॥ ਖੋਲ੍ਹਿਓ ਕਪਾਟੁ ਤਾ ਮਨੁ ਠਹਰਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ ਦੂਜਾ॥੫॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਿਆ ਗੁਣ ਤੇਰੇ ਸਾਰਿ ਸਮ੍ਹਾਲੀ ਮੋਹਿ ਨਿਰਗੁਨ ਕੇ ਦਾਤਾਰੇ॥ ਬੈ ਖਰੀਦੁ ਕਿਆ ਕਰੇ ਚਤੁਰਾਈ ਇਹੁ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਸਭੁ ਥਾਰੇ॥੧॥ ਲਾਲ ਰੰਗੀਲੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਨਮੋਹਨ ਤੇਰੇ ਦਰਸਨ ਕਉ ਹਮ ਬਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਦਾਤਾ ਮੋਹਿ ਦੀਨੁ ਭੇਖਾਰੀ ਤੁਮ੍ਹ ਸਦਾ ਸਦਾ ਉਪਕਾਰੇ॥ ਸੋ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ਜਿ ਮੈ ਤੇ ਹੋਵੈ ਮੇਰੇ ਠਾਕੁਰ ਅਗਮ ਅਪਾਰੇ॥੨॥ ਕਿਆ ਸੇਵ ਕਮਾਵਉ ਕਿਆ ਕਹਿ ਰੀਝਾਵਉ ਬਿਧਿ ਕਿਤੁ ਪਾਵਉ ਦਰਸਾਰੇ॥ ਮਿਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈਐ ਅੰਤੁ ਨ ਲਹੀਐ ਮਨੁ ਤਰਸੈ ਚਰਨਾਰੇ॥੩॥ ਪਾਵਉ ਦਾਨੁ ਢੀਠੁ ਹੋਇ ਮਾਗਉ ਮੁਖਿ ਲਾਗੈ ਸੰਤ ਰੇਨਾਰੇ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕਉ ਗੁਰਿ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭਿ ਹਾਥ ਦੇਇ ਨਿਸਤਾਰੇ॥੪॥੬॥

{{center|ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੩ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} 
ਸੇਵਾ ਥੋਰੀ ਮਾਗਨੁ ਬਹੁਤਾ॥ ਮਹਲੁ ਨ ਪਾਵੈ ਕਹਤੋ ਪਹੁਤਾ॥੧॥ ਜੋ ਪ੍ਰਿਅ ਮਾਨੇ ਤਿਨ ਕੀ ਰੀਸਾ॥ ਕੂੜੇ ਮੂਰਖ ਕੀ 
ਹਾਠੀਸਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਭੇਖ ਦਿਖਾਵੈ ਸਚੁ ਨ ਕਮਾਵੈ॥ ਕਹਤੋ ਮਹਲੀ ਨਿਕਟਿ ਨ ਆਵੈ॥੨॥ ਅਤੀਤੁ ਸਦਾਏ
ਮਾਇਆ ਕਾ ਮਾਤਾ॥ ਮਨਿ ਨਹੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਹੈ ਮੁਖਿ ਰਾਤਾ॥੩॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਬਿਨਉ ਸੁਨੀਜੈ॥ ਕੁਚਲ ਕਠੋਰੁ ਕਾਮੀ ਮੁਕਤੁ ਕੀਜੈ॥੪॥ ਦਰਸਨ ਦੇਖੇ ਕੀ ਵਡਿਆਈ॥ ਤੁਮ੍ਹ ਸੁਖਦਾਤੇ ਪੁਰਖ ਸੁਭਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ ਦੂਜਾ॥੧॥੭॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬੁਰੇ ਕਾਮ ਕਉ ਊਠਿ ਖਲੋਇਆ॥ ਨਾਮ ਕੀ ਬੇਲਾ ਪੈ ਪੈ ਸੋਇਆ॥੧॥
ਅਉਸਰੁ ਅਪਨਾ ਬੂਝੈ ਨ ਇਆਨਾ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਰੰਗਿ ਲਪਟਾਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਲੋਭ ਲਹਰਿ ਕਉ ਬਿਗਸਿ ਫੂਲਿ ਬੈਠਾ॥ ਸਾਧ ਜਨਾ ਕਾ ਦਰਸੁ ਨ ਡੀਠਾ॥੨॥ ਕਬਹੂ ਨ ਸਮਝੈ ਅਗਿਆਨੁ ਗਵਾਰਾ॥ ਬਹੁਰਿ ਬਹੁਰਿ ਲਪਟਿਓ ਜੰਜਾਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਿਖੈ ਨਾਦ ਕਰਨ ਸੁਣਿ ਭੀਨਾ॥ ਹਰਿ ਜਸੁ ਸੁਨਤ ਆਲਸੁ ਮਨਿ ਕੀਨਾ॥੩॥ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਨਾਹੀ ਰੇ ਪੇਖਤ ਅੰਧੇ॥ ਛੋਡਿ ਜਾਹਿ ਝੂਠੇ ਸਭਿ ਧੰਧੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਬਖਸ ਕਰੀਜੈ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>th8ajulshni01h4ppzu99wv06d7fb3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/739</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22168</id>
    <revision>
      <id>218408</id>
      <parentid>53274</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218408</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3951" sha1="fouguwlpv6galpb413vcztdvhi7wkfy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੩੯}}&lt;/noinclude&gt;ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਮੋਹਿ ਸਾਧਸੰਗੁ ਦੀਜੈ॥੪॥ ਤਉ ਕਿਛੁ ਪਾਈਐ ਜਉ ਹੋਈਐ ਰੇਨਾ॥ ਜਿਸਹਿ ਬੁਝਾਏ ਤਿਸੁ ਨਾਮੁ ਲੈਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥੨॥੮॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਘਰ ਮਹਿ ਠਾਕੁਰੁ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵੈ॥ ਗਲ ਮਹਿ ਪਾਹਣੁ ਲੈ ਲਟਕਾਵੈ॥੧॥ ਭਰਮੇ ਭੂਲਾ ਸਾਕਤੁ ਫਿਰਤਾ॥ ਨੀਰੁ ਬਿਰੋਲੈ ਖਪਿ ਖਪਿ ਮਰਤਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਸੁ ਪਾਹਣ ਕਉ ਠਾਕੁਰੁ ਕਹਤਾ॥ ਓਹੁ ਪਾਹਣੁ ਲੈ ਉਸ ਕਉ ਡੁਬਤਾ॥੨॥ ਗੁਨਹਗਾਰ ਲੂਣ ਹਰਾਮੀ॥ ਪਾਹਣ ਨਾਵ ਨ
ਪਾਰਗਿਰਾਮੀ॥੩॥ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਨਾਨਕ ਠਾਕੁਰੁ ਜਾਤਾ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਪੂਰਨ ਬਿਧਾਤਾ॥੪॥੩॥੯॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਲਾਲਨੁ ਰਾਵਿਆ ਕਵਨ ਗਤੀ ਰੀ॥ ਸਖੀ ਬਤਾਵਹੁ ਮੁਝਹਿ ਮਤੀ ਰੀ॥੧॥ ਸੂਹਬ ਸੂਹਬ ਸੂਹਵੀ॥ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੈ ਰੰਗਿ ਰਤੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪਾਵ ਮਲੋਵਉ ਸੰਗਿ ਨੈਨ ਭਤੀਰੀ॥ ਜਹਾ ਪਠਾਵਹੁ ਜਾਂਉ 
ਤਤੀ ਰੀ॥੨॥ ਜਪ ਤਪ ਸੰਜਮ ਦੇਉ ਜਤੀ ਰੀ॥ ਇਕ ਨਿਮਖ ਮਿਲਾਵਹੁ ਮੋਹਿ ਪ੍ਰਾਨਪਤੀ ਰੀ॥੩॥ ਮਾਣੁ ਤਾਣੁ ਅਹੰਬੁਧਿ ਹਤੀ ਰੀ॥ ਸਾ ਨਾਨਕ ਸੋਹਾਗਵਤੀ ਰੀ॥੪॥੪॥੧੦॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤੂੰ ਜੀਵਨੁ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰਾ॥ 
ਤੁਝ ਹੀ ਪੇਖਿ ਪੇਖਿ ਮਨੁ ਸਾਧਾਰਾ॥੧॥ ਤੂੰ ਸਾਜਨੁ ਤੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮੇਰਾ॥ ਚਿਤਹਿ ਨ ਬਿਸਰਹਿ ਕਾਹੂ ਬੇਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬੈ ਖਰੀਦੁ ਹਉ ਦਾਸਰੋ ਤੇਰਾ॥ ਤੂੰ ਭਾਰੋ ਠਾਕੁਰੁ ਗੁਣੀ ਗਹੇਰਾ॥੨॥ ਕੋਟਿ ਦਾਸ ਜਾ ਕੈ ਦਰਬਾਰੇ॥ ਨਿਮਖ ਨਿਮਖ ਵਸੈ ਤਿਨ੍ਹ ਨਾਲੇ॥੩॥ ਹਉ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤੇਰਾ॥ ਓਤਿ ਪੋਤਿ ਨਾਨਕ ਸੰਗਿ ਬਸੇਰਾ॥੪॥੫॥੧੧॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸੂਖ ਮਹਲ ਜਾ ਕੇ ਊਚ ਦੁਆਰੇ॥ ਤਾ ਮਹਿ ਵਾਸਹਿ ਭਗਤ ਪਿਆਰੇ॥੧॥ ਸਹਜ ਕਥਾ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਅਤਿ ਮੀਠੀ॥ ਵਿਰਲੈ ਕਾਹੂ ਨੇਤ੍ਰਹੁ ਡੀਠੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤਹ ਗੀਤ ਨਾਦ ਅਖਾਰੇ ਸੰਗਾ॥ ਊਹਾ ਸੰਤ ਕਰਹਿ ਹਰਿ ਰੰਗਾ॥੨॥ ਤਹ ਮਰਣੁ ਨ ਜੀਵਣੁ ਸੋਗੁ ਨ ਹਰਖਾ॥ ਸਾਚ ਨਾਮ ਕੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਖਾ॥੩॥ ਗੁਹਜ ਕਥਾ ਇਹ ਗੁਰ ਤੇ ਜਾਣੀ॥ ਨਾਨਕੁ ਬੋਲੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਬਾਣੀ॥੪॥੬॥੧੨॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਾ ਕੈ ਦਰਸਿ ਪਾਪ ਕੋਟਿ ਉਤਾਰੇ॥ ਭੇਟਤ ਸੰਗਿ ਇਹੁ ਭਵਜਲੁ ਤਾਰੇ॥੧॥ ਓਇ ਸਾਜਨ ਓਇ ਮੀਤ ਪਿਆਰੇ॥ ਜੋ ਹਮ ਕਉ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਚਿਤਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਾ ਕਾ ਸਬਦੁ ਸੁਨਤ ਸੁਖ ਸਾਰੇ॥ ਜਾ ਕੀ ਟਹਲ ਜਮਦੂਤ ਬਿਦਾਰੇ॥੨॥ ਜਾ ਕੀ ਧੀਰਕ ਇਸੁ ਮਨਹਿ ਸਧਾਰੇ॥ ਜਾ ਕੈ ਸਿਮਰਣਿ ਮੁਖ ਉਜਲਾਰੇ॥੩॥ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਸੇਵਕ ਪ੍ਰਭਿ ਆਪਿ ਸਵਾਰੇ॥ ਸਰਣਿ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fouguwlpv6galpb413vcztdvhi7wkfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/740</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22173</id>
    <revision>
      <id>218415</id>
      <parentid>53279</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218415</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3830" sha1="eeth11qny5isgt41dk6f1dhzawtekth" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੪੦}}&lt;/noinclude&gt;ਨਾਨਕ ਤਿਨ੍ਹ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੇ॥੪॥੭॥੧੩॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰਹਣੁ ਨ ਪਾਵਹਿ ਸੁਰਿ ਨਰ ਦੇਵਾ॥ ਊਠਿ ਸਿਧਾਰੇ ਕਰਿ ਮੁਨਿ ਜਨ ਸੇਵਾ॥੧॥ ਜੀਵਤ ਪੇਖੇ ਜਿਨ੍ਹੀ ਹਰਿ ਹਰਿ ਧਿਆਇਆ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਤਿਨ੍ਹੀ ਦਰਸਨੁ ਪਾਇਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਾਦਿਸਾਹ ਸਾਹ ਵਾਪਾਰੀ ਮਰਨਾ॥ ਜੋ ਦੀਸੈ ਸੋ ਕਾਲਹਿ ਖਰਨਾ॥੨॥ ਕੂੜੈ ਮੋਹਿ ਲਪਟਿ ਲਪਟਾਨਾ॥ ਛੋਡਿ ਚਲਿਆ ਤਾ ਫਿਰਿ ਪਛੁਤਾਨਾ॥੩॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ ਨਾਨਕ ਕਉ ਕਰਹੁ ਦਾਤਿ॥
ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਜਪੀ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ॥੪॥੮॥੧੪॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਘਟ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਤੁਮਹਿ ਬਸਾਰੇ॥ ਸਗਲ ਸਮਗ੍ਰੀ ਸੂਤਿ ਤੁਮਾਰੇ॥੧॥ ਤੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੂੰ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰੇ॥ ਤੁਮ ਹੀ ਪੇਖਿ ਪੇਖਿ ਮਨੁ ਬਿਗਸਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥
ਅਨਿਕ ਜੋਨਿ ਭ੍ਰਮਿ ਭ੍ਰਮਿ ਭ੍ਰਮਿ ਹਾਰੇ॥ ਓਟ ਗਹੀ ਅਬ ਸਾਧ ਸੰਗਾਰੇ॥੨॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਅਲਖ ਅਪਾਰੇ॥
ਨਾਨਕੁ ਸਿਮਰੈ ਦਿਨੁ ਰੈਨਾਰੇ॥੩॥੯॥੧੫॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਵਨ ਕਾਜ ਮਾਇਆ ਵਡਿਆਈ॥ ਜਾ ਕਉ ਬਿਨਸਤ ਬਾਰ ਨ ਕਾਈ॥੧॥ ਇਹੁ ਸੁਪਨਾ ਸੋਵਤ ਨਹੀ ਜਾਨੈ॥ ਅਚੇਤ ਬਿਵਸਥਾ ਮਹਿ ਲਪਟਾਨੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਹਾ ਮੋਹਿ ਮੋਹਿਓ ਗਾਵਾਰਾ॥ ਪੇਖਤ ਪੇਖਤ ਊਠਿ ਸਿਧਾਰਾ॥੨॥ ਊਚ ਤੇ ਊਚ ਤਾ ਕਾ ਦਰਬਾਰਾ॥ ਕਈ ਜੰਤ ਬਿਨਾਹਿ ਉਪਾਰਾ॥੩॥ ਦੂਸਰ ਹੋਆ ਨਾ ਕੋ ਹੋਈ॥ ਜਪਿ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਏਕੋ ਸੋਈ॥੪॥੧੦॥੧੬॥ ਸੂਹੀ
ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਤਾ ਕਉ ਹਉ ਜੀਵਾ॥ ਚਰਣ ਕਮਲ ਤੇਰੇ ਧੋਇ ਧੋਇ ਪੀਵਾ॥੧॥ ਸੋ ਹਰਿ ਮੇਰਾ ਅੰਤਰਜਾਮੀ॥ ਭਗਤ ਜਨਾ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸੁਆਮੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਧਿਆਵਾ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾ॥੨॥ ਪੇਖਿ ਪੇਖਿ ਲੀਲਾ ਮਨਿ ਆਨੰਦਾ॥ ਗੁਣ ਅਪਾਰ ਪ੍ਰਭ ਪਰਮਾਨੰਦਾ॥੩॥ ਜਾ ਕੈ ਸਿਮਰਨਿ ਕਛੁ ਭਉ ਨ ਬਿਆਪੈ॥ ਸਦਾ ਸਦਾ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਜਾਪੈ॥੪॥੧੧॥੧੭॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗੁਰ ਕੈ ਬਚਨਿ ਰਿਦੈ ਧਿਆਨੁ ਧਾਰੀ॥ ਰਸਨਾ ਜਾਪੁ ਜਪਉ ਬਨਵਾਰੀ॥੧॥ ਸਫਲ ਮੂਰਤਿ ਦਰਸਨ ਬਲਿਹਾਰੀ॥ ਚਰਣ ਕਮਲ ਮਨ ਪ੍ਰਾਣ ਅਧਾਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਜਨਮ ਮਰਣ ਨਿਵਾਰੀ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਥਾ ਸੁਣਿ ਕਰਨ ਅਧਾਰੀ॥੨॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਭ ਮੋਹ ਤਜਾਰੀ॥ ਦ੍ਰਿੜੁ ਨਾਮ ਦਾਨੁ ਇਸਨਾਨੁ ਸੁਚਾਰੀ॥੩॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਇਹੁ ਤਤੁ ਬੀਚਾਰੀ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਜਪਿ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੀ॥੪॥੧੨॥੧੮॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਲੋਭਿ ਮੋਹਿ ਮਗਨ ਅਪਰਾਧੀ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eeth11qny5isgt41dk6f1dhzawtekth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/741</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22178</id>
    <revision>
      <id>218418</id>
      <parentid>53284</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:54:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218418</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3842" sha1="1y4bca55sqfkwav7g4gjw7gunzjwqpy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੭੪੧}}&lt;/noinclude&gt;ਕਰਣਹਾਰ ਕੀ ਸੇਵ ਨ ਸਾਧੀ॥੧॥ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਪ੍ਰਭ ਨਾਮ ਤੁਮਾਰੇ॥ ਰਾਖਿ ਲੇਹੁ ਮੋਹਿ ਨਿਰਗੁਨੀਆਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੂੰ ਦਾਤਾ ਪ੍ਰਭ ਅੰਤਰਜਾਮੀ॥ ਕਾਚੀ ਦੇਹ ਮਾਨੁਖ ਅਭਿਮਾਨੀ॥੨॥ ਸੁਆਦ ਬਾਦ ਈਰਖ ਮਦ ਮਾਇਆ॥ ਇਨ ਸੰਗਿ ਲਾਗਿ ਰਤਨ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ॥੩॥ ਦੁਖ ਭੰਜਨ ਜਗਜੀਵਨ ਹਰਿ ਰਾਇਆ॥ ਸਗਲ ਤਿਆਗਿ 
ਨਾਨਕੁ ਸਰਣਾਇਆ॥੪॥੧੩॥੧੯॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪੇਖਤ ਚਾਖਤ ਕਹੀਅਤ ਅੰਧਾ ਸੁਨੀਅਤ ਸੁਨੀਐ
ਨਾਹੀ॥ ਨਿਕਟਿ ਵਸਤੁ ਕਉ ਜਾਣੈ ਦੂਰੇ ਪਾਪੀ ਪਾਪ ਕਮਾਹੀ॥੧॥ ਸੋ ਕਿਛੁ ਕਰਿ ਜਿਤੁ ਛੁਟਹਿ ਪਰਾਨੀ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਘੋਰ ਮਹਲ ਸਦਾ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ॥ ਸੰਗਿ ਤੁਮ੍ਹਾਰੈ ਕਛੂ ਨ ਜਾਤਾ
॥੨॥ ਰਖਹਿ ਪੋਚਾਰਿ ਮਾਟੀ ਕਾ ਭਾਂਡਾ॥ ਅਤਿ ਕੁਚੀਲ ਮਿਲੈ ਜਮ ਡਾਂਡਾ॥੩॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧਿ ਲੋਭਿ ਮੋਹਿ ਬਾਧਾ॥ ਮਹਾ ਗਰਤ ਮਹਿ ਨਿਘਰਤ ਜਾਤਾ॥੪॥ ਨਾਨਕ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ ਸੁਣੀਜੈ॥ ਡੂਬਤ ਪਾਹਨ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਲੀਜੈ॥
੫॥੧੪॥੨੦॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜੀਵਤ ਮਰੈ ਬੁਝੈ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਇ॥ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕਰਮਿ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ॥੧॥ ਸੁਣਿ ਸਾਜਨ ਇਉ ਦੁਤਰੁ ਤਰੀਐ॥ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਉਚਰੀਐ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਏਕ ਬਿਨਾ ਦੂਜਾ ਨਹੀ ਜਾਨੈ॥ ਘਟ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਪਛਾਨੈ॥੨॥ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰੈ ਸੋਈ ਭਲ ਮਾਨੈ॥ ਆਦਿ ਅੰਤ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਜਾਨੈ॥੩॥ 
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਸੁ ਜਨ ਬਲਿਹਾਰੀ॥ ਜਾ ਕੈ ਹਿਰਦੈ ਵਸਹਿ ਮੁਰਾਰੀ॥੪॥੧੫॥੨੧॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗੁਰੁ 
ਪਰਮੇਸਰੁ ਕਰਣੈਹਾਰੁ॥ ਸਗਲ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਕਉ ਦੇ ਆਧਾਰੁ॥੧॥ ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਣ ਕਮਲ ਮਨ ਧਿਆਇ॥ ਦੂਖੁ ਦਰਦੁ ਇਸੁ ਤਨ ਤੇ ਜਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਭਵਜਲਿ ਡੂਬਤ ਸਤਿਗੁਰੁ ਕਾਢੈ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕਾ ਟੂਟਾ ਗਾਢੈ॥੨॥
ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰਹੁ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ॥ ਸੂਖ ਸਹਜ ਮਨਿ ਆਵੈ ਸਾਂਤਿ॥੩॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਰੇਣੁ ਵਡਭਾਗੀ ਪਾਵੈ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਕਉ ਸਦ ਬਲਿ ਜਾਵੈ॥੪॥੧੬॥੨੨॥ ਸੂਹੀ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗੁਰ ਅਪੁਨੇ ਊਪਰਿ ਬਲਿ ਜਾਈਐ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਸੁ ਗਾਈਐ॥੧॥ ਸਿਮਰਉ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਅਪਨਾ ਸੁਆਮੀ॥ ਸਗਲ ਘਟਾ ਕਾ ਅੰਤਰਜਾਮੀ 
॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚਰਣ ਕਮਲ ਸਿਉ ਲਾਗੀ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਸਾਚੀ ਪੂਰਨ ਨਿਰਮਲ ਰੀਤਿ॥੨॥ ਸੰਤ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਵਸੈ ਮਨ ਮਾਹੀ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਕਿਲਵਿਖ ਜਾਹੀ॥੩॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭ ਦੀਨ ਦਇਆਲਾ॥ ਨਾਨਕੁ ਮਾਗੈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1y4bca55sqfkwav7g4gjw7gunzjwqpy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਲਨਾਰ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/59</title>
    <ns>250</ns>
    <id>46981</id>
    <revision>
      <id>218322</id>
      <parentid>121656</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T04:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>218322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1826" sha1="iq3v4a90u0lywg04lkxg775tweoilf2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Dugal harpreet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|3em}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{xx-larger|﻿□}}
ਰਾਜ ਘਰਾਂ ਦੇ ਲੇਖੇ ਅੰਦਰ ਹਰ ਬਾਗੀ ਮਸ਼ਕੂਕ ਕਿਉਂ ਹੈ? 
ਬੰਦ ਬੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਜ ਕੇ ਮੁੜਦੀ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਕੂਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਇਹ ਵੀ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਤੂੰ ਕਰਦੈ ਜੋ ਸੀਨਾਜ਼ੋਰੀ, 
ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਤੇਰਾ ਕੈਦੀ, ਸਾਡਾ ਹੱਕ ਹਕੂਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਅਜ਼ਮਾਏ ਵਕਤਾਂ, ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਿੱਖੇ, 
ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜੀਭ ਜਿਉਂਦੀ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਬੰਦੂਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਜਣਿਆ, ਬਾਬਲ ਸਾਨੂੰ ਲਾਡ ਲਡਾਏ, 
ਆਪੇ ਦੱਸ ਤੂੰ ਮਹਿਲ ਵਾਲਿਆਂ, ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਸਲੂਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਨਰਮਾ ਖਿੜਿਆ, ਚੁਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਕੱਤ ਬਣਾਇਆ ਮਹਿੰਗਾ ਵਸਤਰ, 
ਬੀਜਣਹਾਰੇ ਤੇ ਚੋਗੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਭੂਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਐਂ, ਹਿੱਕੜੀ ਅੰਦਰ ਸੁਪਨੇ ਉੱਗਦੇ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ, 
ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਦਿੱਲੜੀ ਅੰਦਰ, ਹਰ ਦਮ ਉੱਠਦੀ ਹੂਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?

ਜਨਕ-ਦੁਲਾਰੀ ਦੇ ਲਈ ਕੁੱਜੀ, ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀ ਮਾਂ ਲਈ ਮਹੁਰਾ, 
ਹਰ ਯੁਗ ਅੰਦਰ, ਹਰ ਧੀ ਖਾਤਰ, ਸੱਸੀ ਵਾਂਗ ਸੰਦੂਕ ਕਿਉਂ ਹੈ?
&lt;/poem&gt;}}
{{c|●}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 59}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iq3v4a90u0lywg04lkxg775tweoilf2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਲਨਾਰ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/60</title>
    <ns>250</ns>
    <id>46982</id>
    <revision>
      <id>218323</id>
      <parentid>121657</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T04:03:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>218323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1865" sha1="41zsbaoszosy53qq6jmc2zfjbr059yz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Dugal harpreet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|3em}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{xx-larger|□}}
﻿ਅਗਨ ਲਗਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਧੜਕਣ ਜਦ ਹਿੱਕੜੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ। 
ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਨਿੱਸਲ ਹੋਇਆ ਸੁੱਤਾ ਸ਼ੇਰ ਜਗਾ ਜਾਂਦੀ ਏ।

ਅਕਲ ਕਦੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਬਹਿੰਦੀ, ਰੋਜ਼ ਬਦਲਦੀ ਅਪਣਾ ਡੇਰਾ, 
ਨਾ ਵਰਤੋ ਤਾਂ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਏ, ਜੇ ਵਰਤੋ ਤਾਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ।

ਮਾਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ 'ਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝੇਂ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਕ, 
ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਤਾਂ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ, ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਏ।

ਅਣਖ਼ ਬਿਨਾ ਜੀਣਾ, ਕੀਹ ਜੀਣਾ ਬਿਨ ਹੱਡੀ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਗੰਡੋਆ, 
ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੋਵੇ, ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ।

ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੇ ਤੀਰ ਕਮਾਨਾਂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਜਿਹੜੇ, 
ਡਰਦੇ ਸ਼ਬਦ ਕਟਾਰੀ ਤੋਂ ਜੋ, ਰੂਹ ਨੂੰ ਚੋਂਭੜ ਲਾ ਜਾਂਦੀ ਏ।

ਗਰਦ ਗੁਬਾਰ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਜੇਕਰ, ਰੂਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਥਾਣੀਂ ਵੜ ਜੇ, 
ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੋਟ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਏ।

ਪੁੱਛਿਆ ਕਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰਾ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਕੋਲੋਂ, 
ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਰੋਜ਼ੀ ਏਥੇ ਸਾਬਤ ਬੰਦੇ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਏ।&lt;/poem&gt;}}
{{c|●}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 60}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>41zsbaoszosy53qq6jmc2zfjbr059yz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਲਨਾਰ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/61</title>
    <ns>250</ns>
    <id>46983</id>
    <revision>
      <id>218324</id>
      <parentid>121658</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T04:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>218324</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1897" sha1="1wcnk4q6ka6h8hzpyacigz1b6shspw3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Dugal harpreet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{xx-larger|□}}
﻿ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੁਸਤ ਵਪਾਰੀ ਵਾਂਗੂੰ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਦਾਅ ਲਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 
ਤਲਖ਼ ਤਜਰਬਿਆਂ ਬਦਲੇ, ਸਾਡੀ ਸਰਲ ਸਾਦਗੀ ਖਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭਰ ਭਰ ਵਗਦੀਆਂ ਖੂਹ ਦੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਹੇਠੋਂ ਉੱਤੇ, ਉੱਤੋਂ ਹੇਠਾਂ, 
ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀਆਂ ਬਿਨ ਪਾਣੀ ਤੋਂ, ਐਸੀ ਰੁੱਤ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੱਛੋਂ ਕਦੇ ਪੁਰਾ ਹੈ ਵਗਦਾ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇਰਾ ਭੇਤ ਨਾ ਲੱਗਦਾ, 
ਮਨ ਦੇ ਅੰਬਰ ਤੇ ਤੁਧ ਬਾਝੋਂ, ਗਮ ਦੀ ਬੱਦਲੀ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਕਤ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਝਾਕਣ ਵਾਲੀ, ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੀ ਨਸਲ ਅਲੱਗ ਹੈ, 
ਸੂਲੀ ਤੇ ਮੁਸਕਾਉਂਦੀ, ਗਾਉਂਦੀ, ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਵਜਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਹੀਉਂ ਕੈਦੀ ਬਣਦੇ, ਖੂਨ, ਖ਼ਮੀਰ ਸੀਮਾਵਾਂ ਅੰਦਰ, 
ਅਹਿਸਾਸਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਅੰਦਰ, ਕੁੱਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਬੰਦਾ, ਗਲਤੀ ਦਰ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, 
ਸਿਖ਼ਰੋਂ ਟੁੱਟੀ ਪੀਂਘ ਹਮੇਸ਼ਾਂ, ਏਹੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਖ਼੍ਵਾਬ ਦੇ ਘੋੜੇ ਉੱਡਿਆ ਫਿਰਦੈਂ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਾ ਪੈਰ ਟਿਕਾਵੇਂ, 
ਅੱਖ ਪਲਕਾਰੇ ਅੰਦਰ ਨੇਰ੍ਹੀ, ਰੇਤੇ ਦੀ ਕੰਧ ਢਾਹ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
&lt;/poem&gt;}}
{{c|●}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 61}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1wcnk4q6ka6h8hzpyacigz1b6shspw3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਲਨਾਰ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/62</title>
    <ns>250</ns>
    <id>46984</id>
    <revision>
      <id>218325</id>
      <parentid>121659</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T04:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>218325</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1529" sha1="7e1og8vaj41edds9xo5j5x9xvfzc59g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Dugal harpreet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|3em}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{xx-larger|□}}
﻿ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ 'ਚ ਖ਼ੌਰੂ ਪਾ ਗਿਆ ਹੈ। 
ਜ਼ਮਾਨਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੈਂ ਮਿੱਸੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਸਾਂ, 
ਮੇਰੀ ਥਾਲੀ 'ਚ ਬਰਗਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਬਿਹਬਲ ਮਛਲੀਆਂ ਕਿਉਂ ਤੜਫ਼ੀਆਂ ਨੇ, 
ਕੋਈ ਸਰਵਰ ਨੂੰ ਤੀਲੀ ਲਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੇਰੇ ਚਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲੀਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, 
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸੁੱਕਣੇ ਪਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਜ਼ੁਲਮ ਸਹਿਣਾ ਗੁਲੋਂ ਗੁਲਕੰਦ ਬਣਨਾ, 
ਤੇਰਾ ਅੰਦਾਜ਼ ਸਾਨੂੰ ਭਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਪਰਬਤ ਕੱਲ੍ਹ ਤੱਕ ਤਾਂ ਸੀ ਹਿਮਾਲਾ, 
ਮੇਰੇ ਕਦਮਾਂ 'ਚ ਕਿੱਦਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੈਂ ਪੈਦਲ ਆਦਮੀ, ਸ਼ਹਿਰੀਂ ਗੁਆਚਾ, 
ਮੇਰੇ ਰਾਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਖਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੁਸੀਬਤ ਵਕਤ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ ਇਕੱਲਾ, 
ਇਹ ਪਿੱਛੇ ਕਾਫ਼ਲਾ ਕਿਉਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਸੀ ਪਰ, 
ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ 'ਨੇਰ੍ਹ ਇਹ ਕਿਉਂ ਛਾ ਗਿਆ ਹੈ।
&lt;/poem&gt;}}
{{c|●}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 62}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7e1og8vaj41edds9xo5j5x9xvfzc59g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਲਨਾਰ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/63</title>
    <ns>250</ns>
    <id>46985</id>
    <revision>
      <id>218326</id>
      <parentid>121660</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T04:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>218326</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1253" sha1="gr9rxrtciaqpx4thu7mq1kgr8jlqbrb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Dugal harpreet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|10em}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{xx-larger|□}}
﻿ਦਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲੇਂਗਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗਾ। 
ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਸਨਮੁਖ ਬੋਲੇਂਗਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗਾ।

ਏਸ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਹੈ ਗੂੜ੍ਹ ਹਨ੍ਹੇਰਾ, 
ਆਪੇ ਪਰਦੇ ਫ਼ੋਲੇਂਂਗਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗਾ।

ਬਾਜ਼ ਬਣੀਂ, ਪਰਵਾਜ਼ ਭਰੀਂ ਹੈ ਨੂੰ ਸੁੰਨਾ ਅੰਬਰ, 
ਜਦ ਕਿਧਰੇਂ ਪਰ ਤੋਲੇਂਗਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗਾ।

ਬੇਗਾਨੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਵੀ ਇੱਕ ਛੁਪਿਆ ਹੁੰਦਾ, 
ਸਾਹੀਂ ਸੰਦਲ ਘੋਲੇਂਗਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗਾ।

ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਹਾਂ, 
ਜੇ ਕਿਧਰੇ ਤੂੰ ਟੋਲੇਂਗਾ ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇਗਾ।

ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਰੁਲੇ, ਤਬਾਹੀ ਹੋਵੇ, 
ਜੇ ਏਦਾਂ ਹੀ ਰੋਲੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗਾ।
&lt;/poem&gt;}}
{{center|●}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 63}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gr9rxrtciaqpx4thu7mq1kgr8jlqbrb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60221</id>
    <revision>
      <id>218342</id>
      <parentid>166428</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218342</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1853" sha1="qqbg58wxfjj9k8jbtddfvc4724lm5ff" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭੀ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਣ ਨਾ'''}}}}
{{center|{{x-larger|'''ਛੱਡਿਆ'''}}}}

{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜਾਨ ਉੱਤੇ ਅੱਤ ਭਿਆਣਕ ਕਸ਼ਟ ਦੇਨ
ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਥੀਂ ਵਧਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਉਹ ਮਹਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂਦੇ ਸੂਰਮੇ ਨੂੰ ਕਾਇਰ ਬਨਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ
ਅਤੇ ਕਦੀ ਅਤਯੰਤ ਨਿਡਰ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ
ਸਮਰੱਥ ਨਹੀਂ ਛਡਦੀ। ਜਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਇਜੇਹੀ ਭੈ-
ਦਾਇਕ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪਰਮ ਘਾਤੀ ਤੇ ਕਲੇਜਾ
ਪਾੜਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉੱਥੇ ਤਾਂ ਨੱਠਨ ਦਾ ਕੋਈ
ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਮਰਨਹਾਰੇ ਵਿਚਾਰੇ ਭੈ ਭੀਤ ਹੋਏ
ਹੋਏ ਕੇਵਲ ਏਸ ਗੱਲ ਜੋਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ  ੋ ਭਾਵੇਂ ਤਾਂ ਭੁੱਖ
ਲੇਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਮਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਗੱਜਦ
ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਮਰਨ। ਪਰ ਜੇ ਏਹੋ ਜੇਹੇ ਵੇਲੇ ਕੋਈ
ਵੱਡੇ ਜਿਗਰੇ ਵਾਲਾ ਪਰਗਟ ਹੋ ਪਏ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਭਾਰੇ
ਹੌਂਸਲੇ ਵਾਲਾ ਨਮਾਨੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਆਏ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ
ਮੌਤੋਂ ਬਚਾਉਨ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇ ਵੱਲੋਂ ਸਾਡੇ
ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਜੇਹੀ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਉਪਜਦੀ ਹੈ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qqbg58wxfjj9k8jbtddfvc4724lm5ff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60222</id>
    <revision>
      <id>218354</id>
      <parentid>166437</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:02:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218354</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2015" sha1="dot6h02xusdo94113eram73kk767aaq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|2}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਜੋ ਵਰਨਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਇਜੈਰੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ
ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰਿ ਸਕਨੇ ਹਾਂ॥

{{gap}}ਜੇਮਸ ਮੈਕਸਵਲ ਇਕ ਭਾਪ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ
ਅਗਵਾਨੀ ਸਾ ਜੇਹੜਾ ਗਲਾਸਗੋ ਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ
ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ
ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਆਇਰਸ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚੋਂ
ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਾਂ,ਤਾਂ ਮੈਕਸਵਲ
ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਥੋੜੇ ਚਿਰੀਂ ਅੱਗ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਆਉਂਦੀ ਪਰਤੀਤ
ਹੋਈ, ਤੇ ਓਹ ਝੱਬਦੇ ਹੀ ਅੱਗ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਕਰਨ
ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਥਾਉਂ ਦੇਖਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਜਹਾਜ਼
ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਏਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵੀ
ਆਖਨ ਲੱਗਾ ਜੋ ਏਹ ਮੁਸ਼ਕ ਤਾਂ ਠੀਕ ਭੈੜੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ;
ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਕਾਰਨ ਮਲੂਮ ਨਾ
ਹੋਇਆ। ਯਾਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੀ ਇਕ ਜਨੇ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕ
ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ ਜੋ ਕਦੀ ਆਉਂਨ ਲਗ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਮੁੜ
ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਨ ਵਿੱਚ
ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਰਾਤੀਂ ਕੋਈ ਯਾਰਾਂ ਵਜੇ ਦੇ ਵੇਲੇ
ਏਹ ਭਲਾ ਪੁਰਖ ਅਪਨੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ
ਏਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dot6h02xusdo94113eram73kk767aaq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218355</id>
      <parentid>218354</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218355</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2014" sha1="69tb4aa4qflg0qjz3kbbqtts0uh4ts4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|2}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਜੋ ਵਰਨਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਇਜੈਰੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ
ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰਿ ਸਕਨੇ ਹਾਂ॥
{{gap}}ਜੇਮਸ ਮੈਕਸਵਲ ਇਕ ਭਾਪ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ
ਅਗਵਾਨੀ ਸਾ ਜੇਹੜਾ ਗਲਾਸਗੋ ਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ
ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ
ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਆਇਰਸ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚੋਂ
ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਾਂ,ਤਾਂ ਮੈਕਸਵਲ
ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਥੋੜੇ ਚਿਰੀਂ ਅੱਗ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਆਉਂਦੀ ਪਰਤੀਤ
ਹੋਈ, ਤੇ ਓਹ ਝੱਬਦੇ ਹੀ ਅੱਗ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਕਰਨ
ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਥਾਉਂ ਦੇਖਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਜਹਾਜ਼
ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਏਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵੀ
ਆਖਨ ਲੱਗਾ ਜੋ ਏਹ ਮੁਸ਼ਕ ਤਾਂ ਠੀਕ ਭੈੜੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ;
ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਕਾਰਨ ਮਲੂਮ ਨਾ
ਹੋਇਆ। ਯਾਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੀ ਇਕ ਜਨੇ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕ
ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ ਜੋ ਕਦੀ ਆਉਂਨ ਲਗ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਮੁੜ
ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਨ ਵਿੱਚ
ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਰਾਤੀਂ ਕੋਈ ਯਾਰਾਂ ਵਜੇ ਦੇ ਵੇਲੇ
ਏਹ ਭਲਾ ਪੁਰਖ ਅਪਨੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ
ਏਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>69tb4aa4qflg0qjz3kbbqtts0uh4ts4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218368</id>
      <parentid>218355</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:12:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218368</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2016" sha1="fqqxyy2ru0twliaijii8gejsjdgyj3a" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|੨}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਜੋ ਵਰਨਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਇਜੈਰੀ ਸੂਰਬੀਰਤਾ
ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰਿ ਸਕਨੇ ਹਾਂ॥
{{gap}}ਜੇਮਸ ਮੈਕਸਵਲ ਇਕ ਭਾਪ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ
ਅਗਵਾਨੀ ਸਾ ਜੇਹੜਾ ਗਲਾਸਗੋ ਤੇ ਆਇਰਲੈਂਡ ਦੇ
ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ
ਤਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਆਇਰਸ ਚੈਨਲ ਵਿੱਚੋਂ
ਪੱਛਮੀ ਕਿਨਾਰੇ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਾਂ,ਤਾਂ ਮੈਕਸਵਲ
ਨੂੰ ਥੋੜੇ ਥੋੜੇ ਚਿਰੀਂ ਅੱਗ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ ਆਉਂਦੀ ਪਰਤੀਤ
ਹੋਈ, ਤੇ ਓਹ ਝੱਬਦੇ ਹੀ ਅੱਗ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਕਰਨ
ਲਈ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਭ ਥਾਉਂ ਦੇਖਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਜਹਾਜ਼
ਦੇ ਕਪਤਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਏਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵੀ
ਆਖਨ ਲੱਗਾ ਜੋ ਏਹ ਮੁਸ਼ਕ ਤਾਂ ਠੀਕ ਭੈੜੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ;
ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦਾ ਕਾਰਨ ਮਲੂਮ ਨਾ
ਹੋਇਆ। ਯਾਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੀ ਇਕ ਜਨੇ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕ
ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ ਜੋ ਕਦੀ ਆਉਂਨ ਲਗ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਮੁੜ
ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ਹੋਨ ਵਿੱਚ
ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਰਾਤੀਂ ਕੋਈ ਯਾਰਾਂ ਵਜੇ ਦੇ ਵੇਲੇ
ਏਹ ਭਲਾ ਪੁਰਖ ਅਪਨੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ
ਏਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੋ ਕੋਈ ਜਲਦੀ ਖਤਰਾ ਨਹੀਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fqqxyy2ru0twliaijii8gejsjdgyj3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60223</id>
    <revision>
      <id>218356</id>
      <parentid>166432</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218356</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1888" sha1="4nqd6bztyjlvdp93ip2ru688z97y8ym" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{center|(੩)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਜਾਪਦਾ, ਪਰ ਮਲੂਮ ਕਰਨ ਥੀਂ ਨਾ ਉੱਕਿਆ।
ਮੈਕਸਵਲ ਆਪਨੇ ਟਿਕਾਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਖੜੋਤਾ
ਰਿਹਾ, ਵਾ ਵਿੱਚ ਸਗੋਂ ਲੱਕੜ ਕਾਠ ਬਲਨ ਦੀ ਮੁਸ਼ਕ
ਵਧੀਕ ਆਉਨ ਲੱਗ ਪਈ, ਗੱਲ ਕੀ ਕਪਤਾਨ ਨੇ
ਮਗਰੋਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ
ਬੋਲਿਆ, ਮੈਕਸਵਲ! ਇਹ ਲੈ ਚਖਿਆਂ ਦੇ ਹੇਠੋਂ
ਦੀ ਅੱਗ ਭੜਕ ਉੱਠੀ ਆ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਪਰ
ਕਪਤਾਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਜੋ ਅੱਗੇ ਚਲਨਾ ਹੀ ਭਲਾ ਹੈ।
ਮੈਕਸਵਲ ਪਤਵਾਰ ਦੇ ਪੱਈਏ ਕੋਲ ਠੋੈਹਰਿਆ ਰਿਹਾ
ਪਰ ਉੱਪਰ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਉਠਾ ਕੇ ਵਡੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸਰਧਾ
ਨਾਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਸਾ ਜੋ ਹੇ
ਭਗਵਾਨ! ਧਰਮ ਪਾਲਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ,
ਰੇ ਵੈਕੁੰਠ ਨਿਵਾਸੀ ਪਿਤਾ! ਮੇਰੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਅਤੇ
ਇਸਤ੍ਰੀ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਾਰ ਰੱਖੀਂ॥
{{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗੈਲਵੇ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਸਿੱਧੇ
ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾ, ਤੇ ਕਪਤਾਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨ ਪਿਆ
ਜੋ ਓਧਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਅਗਵਾਨੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਜੋ
ਖੁੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਕਿਨਾਰਾ
ਭਾਵੇਂ ਲੋਹੇ ਵਰਗਾ ਕਰੜਾ ਤੇ ਪਥਰੇਲਾ ਵੀ ਸਾ ਪਰ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4nqd6bztyjlvdp93ip2ru688z97y8ym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60224</id>
    <revision>
      <id>218357</id>
      <parentid>166467</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:03:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218357</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="avzfrv4uww4934yf7qler5h3krkxvsk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{center|(4)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਉੱਸੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਮਲਾਹਾਂ ਦਾ ਬਚਾ ਨਜ਼ਰ
ਆਉਂਦਾ ਸਾ, ਇਸ ਖਤਰੇ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਮੋੜ
ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੂੰਹ ਮੀਟ ਤੇ ਦੰਦ ਚੱਬਕੇ ਉਸ ਟਿਕਾਨੇ ਵੱਲ
ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਾ ਸਾ ਖੜੋ ਰਿਹਾ। ਸਾਰੇ
ਮਲਾਹਾਂ ਤੇ ਤਕੜੇ ੨ ਜਾਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਬਤੇਰੇ ਜੋਰ ਲਾਏ
ਪਰ ਅੱਗ ਨ ਘਟੀ, ਤੇ ਸਗੋਂ ਨਾ ਉੱਕਨ ਵਾਲੇ ਜੋਰ
ਨਾਲ ਭੜਕੀ। ਇੰਜਨ ਪੂਰੀ ਚਾਲ ਚਲਦਾ ਸਾ ਤੇ
ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਕਲਾਇਡ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ
ਚੱਲਨ ਵਾਲਾ ਸਾ ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਏਉਂ ਉਡਦਾ ਜਾਂਦਾ
ਸਾ ਜੋ ਕਦੀ ਕਿਧਰੇ ਦੇਖਿਆ ਨ ਸੁਨਿਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ
ਜਾਤ੍ਰੀ ਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮੱਥੇ ਪੁਰ ਜਾ ਖਲੋਤੇ
ਕਿਉਂ ਜੋ ਉੱਥੇ ਅੱਗ ਦਾ ਭਾਂਬੜ ਨਾ ਸਾ, ਪਰ ਭਾਂਬੜ ਤੇ
ਧੂੰਆ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਹਵਾ ਧਿੱਕ ਕੇ ਲੈ
ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਠੀਲਾ ਸ਼ਹੀਦ ਆਪਨੀ
ਨੌਕਰੀ  ਉੱਤੇ ਡਾਢੀ ਪਕਿਆਈ ਨਾਲ ਖਲੋਤਾ
ਹੋਇਆ ਸਾ॥
{{gap}}ਕਪਤਾਨ ਤੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ
ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖਲੋਤਾ ਹੋਇਆ ਸਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ
ਤਰ ਬਤਰ ਕਰ ਛੱਡਿਆ, ਪਰ ਏਹ ਕੰਮ ਪਲ ਪਲ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>avzfrv4uww4934yf7qler5h3krkxvsk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218369</id>
      <parentid>218357</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218369</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1889" sha1="b4pmc65naf5isoty578vy52t20dq8rh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{center|(੪)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਉੱਸੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਮਲਾਹਾਂ ਦਾ ਬਚਾ ਨਜ਼ਰ
ਆਉਂਦਾ ਸਾ, ਇਸ ਖਤਰੇ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਮੋੜ
ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੂੰਹ ਮੀਟ ਤੇ ਦੰਦ ਚੱਬਕੇ ਉਸ ਟਿਕਾਨੇ ਵੱਲ
ਨਜ਼ਰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਜਾਨਾ ਸਾ ਖੜੋ ਰਿਹਾ। ਸਾਰੇ
ਮਲਾਹਾਂ ਤੇ ਤਕੜੇ ੨ ਜਾਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਬਤੇਰੇ ਜੋਰ ਲਾਏ
ਪਰ ਅੱਗ ਨ ਘਟੀ, ਤੇ ਸਗੋਂ ਨਾ ਉੱਕਨ ਵਾਲੇ ਜੋਰ
ਨਾਲ ਭੜਕੀ। ਇੰਜਨ ਪੂਰੀ ਚਾਲ ਚਲਦਾ ਸਾ ਤੇ
ਉਹ ਜਹਾਜ਼ ਕਲਾਇਡ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ
ਚੱਲਨ ਵਾਲਾ ਸਾ ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਏਉਂ ਉਡਦਾ ਜਾਂਦਾ
ਸਾ ਜੋ ਕਦੀ ਕਿਧਰੇ ਦੇਖਿਆ ਨ ਸੁਨਿਆ ਸੀ। ਸਾਰੇ
ਜਾਤ੍ਰੀ ਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮੱਥੇ ਪੁਰ ਜਾ ਖਲੋਤੇ
ਕਿਉਂ ਜੋ ਉੱਥੇ ਅੱਗ ਦਾ ਭਾਂਬੜ ਨਾ ਸਾ, ਪਰ ਭਾਂਬੜ ਤੇ
ਧੂੰਆ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਹਵਾ ਧਿੱਕ ਕੇ ਲੈ
ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਹਠੀਲਾ ਸ਼ਹੀਦ ਆਪਨੀ
ਨੌਕਰੀ  ਉੱਤੇ ਡਾਢੀ ਪਕਿਆਈ ਨਾਲ ਖਲੋਤਾ
ਹੋਇਆ ਸਾ॥
{{gap}}ਕਪਤਾਨ ਤੇ ਮਲਾਹਾਂ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ
ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖਲੋਤਾ ਹੋਇਆ ਸਾ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ
ਤਰ ਬਤਰ ਕਰ ਛੱਡਿਆ, ਪਰ ਏਹ ਕੰਮ ਪਲ ਪਲ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b4pmc65naf5isoty578vy52t20dq8rh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60225</id>
    <revision>
      <id>218358</id>
      <parentid>166439</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218358</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1924" sha1="hexmzcyxttph4xwmykdgxndfptrzj89" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|5}}&lt;/noinclude&gt;ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਅਤੇ ਆਸ ਵਿਹੂਨਾ ਭਾਸਨ ਲੱਗਾ। ਜੋ ਕੁਝ
ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਸਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਲੀ
ਕੋਠੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਉਠੀ। ਧੂੰਏਂ ਦ ਗੁੱਮੇ ਉਸਦੇ
ਸਭਨੀ ਪਾਸੋਂ ਨਿਕਲਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਜੇਿਹੜੇ  ਟਿਕਾਨੇ ਉਹ
ਗੁੰਮ ਸ਼ੁੰਮ ਖੜਾ ਸਾ ਉਹ ਡਾਢਾ ਤੱਤਾ ਹੈ ਗਿਆ, ਪਰ
ਉਹ ਮਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫੇਰ ਵੀ ਨਾ ਡੋਲਿਆ, ਇੱਕ
ਇੰਚ ਵੀ ਨਾ ਹਿੱਲਿਆ! ਕਦੀ ੨ ਥੋੜੇ ੨ ਚਿਰੀਂ ਵਾ
ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ
ਲਈ ਹਟਾ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ
ਵੱਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕੱਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਾਲੀ ਜੇਹੀ
ਮੂਰਤ ਨਜ਼ਰੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਤਗ੍ਯਤਾ, ਵਡਿਆਈ
ਅਤੇ ਆਸ ਵਾਚੀ ਸ਼ਬਦ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਖਾਂ
ਥੀਂ ਨਿਕਲਨ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕਈ ਉਸਦੇ ਅਤੇ
ਆਪਨੇ ਬਚਾ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਚਰਨਾ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ
ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ॥
{{gap}}ਬਲ਼ਦਾ ੨ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਡਦਾ
ਅਤੇ ਠਾਠਾਂ ਉਲੰਘਦਾ ਕੰਢੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜਰੀ ਪੈ
ਗਿਆ, ਏਹ ਗੱਲ ਝੱਟ ਸਾਰੇ ਫੈਲ ਗਈ ਤ ਬੜੀ ਹੀ
ਬਤਾਬੀ ਨਾਲ ਤਕੜੇ ੨ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਲੂ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hexmzcyxttph4xwmykdgxndfptrzj89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218359</id>
      <parentid>218358</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:05:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218359</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1954" sha1="5z4zy0p11go91a02ur4lrpmob7hcoz3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|5}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਅਤੇ ਆਸ ਵਿਹੂਨਾ ਭਾਸਨ ਲੱਗਾ। ਜੋ ਕੁਝ
ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਸਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਲੀ
ਕੋਠੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਉਠੀ। ਧੂੰਏਂ ਦ ਗੁੱਮੇ ਉਸਦੇ
ਸਭਨੀ ਪਾਸੋਂ ਨਿਕਲਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਜੇਿਹੜੇ  ਟਿਕਾਨੇ ਉਹ
ਗੁੰਮ ਸ਼ੁੰਮ ਖੜਾ ਸਾ ਉਹ ਡਾਢਾ ਤੱਤਾ ਹੈ ਗਿਆ, ਪਰ
ਉਹ ਮਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫੇਰ ਵੀ ਨਾ ਡੋਲਿਆ, ਇੱਕ
ਇੰਚ ਵੀ ਨਾ ਹਿੱਲਿਆ! ਕਦੀ ੨ ਥੋੜੇ ੨ ਚਿਰੀਂ ਵਾ
ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ
ਲਈ ਹਟਾ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ
ਵੱਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕੱਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਾਲੀ ਜੇਹੀ
ਮੂਰਤ ਨਜ਼ਰੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਤਗ੍ਯਤਾ, ਵਡਿਆਈ
ਅਤੇ ਆਸ ਵਾਚੀ ਸ਼ਬਦ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਖਾਂ
ਥੀਂ ਨਿਕਲਨ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕਈ ਉਸਦੇ ਅਤੇ
ਆਪਨੇ ਬਚਾ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਚਰਨਾ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ
ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ॥
{{gap}}ਬਲ਼ਦਾ ੨ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਡਦਾ
ਅਤੇ ਠਾਠਾਂ ਉਲੰਘਦਾ ਕੰਢੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜਰੀ ਪੈ
ਗਿਆ, ਏਹ ਗੱਲ ਝੱਟ ਸਾਰੇ ਫੈਲ ਗਈ ਤ ਬੜੀ ਹੀ
ਬਤਾਬੀ ਨਾਲ ਤਕੜੇ ੨ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਲੂ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5z4zy0p11go91a02ur4lrpmob7hcoz3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218370</id>
      <parentid>218359</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218370</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1956" sha1="3lgqcibmgqalmp7nt9z826m5kuyvz5g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|੫}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਅਤੇ ਆਸ ਵਿਹੂਨਾ ਭਾਸਨ ਲੱਗਾ। ਜੋ ਕੁਝ
ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਸਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਲੀ
ਕੋਠੜੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਉਠੀ। ਧੂੰਏਂ ਦ ਗੁੱਮੇ ਉਸਦੇ
ਸਭਨੀ ਪਾਸੋਂ ਨਿਕਲਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਜੇਿਹੜੇ  ਟਿਕਾਨੇ ਉਹ
ਗੁੰਮ ਸ਼ੁੰਮ ਖੜਾ ਸਾ ਉਹ ਡਾਢਾ ਤੱਤਾ ਹੈ ਗਿਆ, ਪਰ
ਉਹ ਮਾਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਫੇਰ ਵੀ ਨਾ ਡੋਲਿਆ, ਇੱਕ
ਇੰਚ ਵੀ ਨਾ ਹਿੱਲਿਆ! ਕਦੀ ੨ ਥੋੜੇ ੨ ਚਿਰੀਂ ਵਾ
ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਲ
ਲਈ ਹਟਾ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ
ਵੱਲ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕੱਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਾਲੀ ਜੇਹੀ
ਮੂਰਤ ਨਜ਼ਰੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਤਗ੍ਯਤਾ, ਵਡਿਆਈ
ਅਤੇ ਆਸ ਵਾਚੀ ਸ਼ਬਦ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੁਖਾਂ
ਥੀਂ ਨਿਕਲਨ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਕਈ ਉਸਦੇ ਅਤੇ
ਆਪਨੇ ਬਚਾ ਲਈ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦੇ ਚਰਨਾ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ
ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ॥
{{gap}}ਬਲ਼ਦਾ ੨ ਜਹਾਜ਼ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਉਡਦਾ
ਅਤੇ ਠਾਠਾਂ ਉਲੰਘਦਾ ਕੰਢੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜਰੀ ਪੈ
ਗਿਆ, ਏਹ ਗੱਲ ਝੱਟ ਸਾਰੇ ਫੈਲ ਗਈ ਤ ਬੜੀ ਹੀ
ਬਤਾਬੀ ਨਾਲ ਤਕੜੇ ੨ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾਲੂ ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3lgqcibmgqalmp7nt9z826m5kuyvz5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60226</id>
    <revision>
      <id>218360</id>
      <parentid>166440</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218360</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2016" sha1="rnan54bzfp4w82nfpzus7g5ikuqjttc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|(੬}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਆ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਹੇਠਾਂ
ਕਰਕੇ ਇਕ ਤੰਗ ਗਲਾ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਗਜ਼ ਚੌੜਾ
ਸਾ। ਉਹ ਲੋਕ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਿਲਾ ੨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਦਿਖਾਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਦਰੇ ਦੇ ਵੱਲ
ਆਉਨ ਦਾ ਰਾਹ ਦਸਦੇ ਸਨ, ਮੈਕਸਵਲ ਨੇ ਉਹ
ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਝ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਪੈਰ
ਤਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਤਖਤੇ ਪੁਰ ਖਲੋਤਿਆਂ ਦੇ ਹੀ ਭੜਥਾ ਹੋ
ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਨੀ ਜਗਹ ਉੱਤੇ ਚੌਕਸਾਈ
ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਬੜੀ ਅੱਗ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਇੰਜਨ
ਭ੍ਯਾਨਕ ਜੋਰ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਛੱਲਾਂ ਨੂੰ
ਚੀਰਦਾ ਮਾਨੋ ਜਿੰਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਘੂਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸਾ, ਪਰ
ਹੁਨ ਤਾਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਚਹੁੰ ਪਾਸਿਆਂ
ਥੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦਾ
ਸਾ ਜੋ ਏਹ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਸੁਖੀ ਸਾਂਦੀ ਉਸ ਟਿਕਾਨੇ ਜਾਂ
ਲੱਗੂ। ਮੈਕਸਵਲ ਦੀ ਨਜਰ ਉਸ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਗੱਡੀ
ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਹੀਓ ਲੱਭਦਾ ਸਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆਂ ਕਰ ਦੇਨ ਵਾਲੀ ਭਾਂਬੜ ਦੀ ਅਵਾਜ਼
ਅਤੇ ਪਿਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਪਈਏ ਦੀ ਗੱਜ ਹੀ ਕੇਵਲ ਉਸ
ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਈ ਦੇਂਦੀ ਸੀ । ਏਹ ਜਹਾਜ਼
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rnan54bzfp4w82nfpzus7g5ikuqjttc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218361</id>
      <parentid>218360</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:07:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218361</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2017" sha1="35mnsbuskj77trs2pfjqq6nwhm7ztrd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|(੬)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਆ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਹੇਠਾਂ
ਕਰਕੇ ਇਕ ਤੰਗ ਗਲਾ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਗਜ਼ ਚੌੜਾ
ਸਾ। ਉਹ ਲੋਕ ਮਿਸਾਲਾਂ ਹਿਲਾ ੨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਦਿਖਾਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਦਰੇ ਦੇ ਵੱਲ
ਆਉਨ ਦਾ ਰਾਹ ਦਸਦੇ ਸਨ, ਮੈਕਸਵਲ ਨੇ ਉਹ
ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮਝ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਪੈਰ
ਤਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਤਖਤੇ ਪੁਰ ਖਲੋਤਿਆਂ ਦੇ ਹੀ ਭੜਥਾ ਹੋ
ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਨੀ ਜਗਹ ਉੱਤੇ ਚੌਕਸਾਈ
ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਬੜੀ ਅੱਗ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਇੰਜਨ
ਭ੍ਯਾਨਕ ਜੋਰ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਛੱਲਾਂ ਨੂੰ
ਚੀਰਦਾ ਮਾਨੋ ਜਿੰਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਘੂਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸਾ, ਪਰ
ਹੁਨ ਤਾਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਨੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਚਹੁੰ ਪਾਸਿਆਂ
ਥੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦਾ
ਸਾ ਜੋ ਏਹ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਸੁਖੀ ਸਾਂਦੀ ਉਸ ਟਿਕਾਨੇ ਜਾਂ
ਲੱਗੂ। ਮੈਕਸਵਲ ਦੀ ਨਜਰ ਉਸ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਗੱਡੀ
ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਹੀਓ ਲੱਭਦਾ ਸਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆਂ ਕਰ ਦੇਨ ਵਾਲੀ ਭਾਂਬੜ ਦੀ ਅਵਾਜ਼
ਅਤੇ ਪਿਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਪਈਏ ਦੀ ਗੱਜ ਹੀ ਕੇਵਲ ਉਸ
ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸੁਨਾਈ ਦੇਂਦੀ ਸੀ । ਏਹ ਜਹਾਜ਼
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>35mnsbuskj77trs2pfjqq6nwhm7ztrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60227</id>
    <revision>
      <id>218362</id>
      <parentid>166441</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218362</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1792" sha1="qz20ghg78l6djwni90r108cbupmid3m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|7}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਬਚ ਰਹੇਗਾ? ਅਗਵਾਨੀ ਅਪਨੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ
ਰਹੇਗਾ? ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਏਡਾ ਤਸੀਆਤੇ ਉਸ ਸਮੇ ਵਰਗੀ
ਬਿਪਦਾ ਸਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਗਰੋਂ
ਉਸਨੇ ਪਸਾੜ ਦੇ ਦਰੇ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਜਾ ਵਾੜਿਆ,
ਸੱਭੋ ਲੋਕ ਤੇ ਅਗਵਾਨੀ ਆਪ ਵੀ ਬਚ ਗਏ। ਪਰ ਉਸ
ਦਾ ਜੁੱਸਾ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਬੜਾ ਤਕੜਾ ਸਾ, ਮੁੜ ਉਸ ਭਿਆ
ਨਕ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਰ ਥੋਂ ਰਾਜੀ ਨ ਹੋਯਾ, ਉਸਦੇ ਪੈਰ
ਡਾਢੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਜਾਂ ਪੀੜ ਤੋਂ ਲਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਿੜ੍ਹਦਾ
ਖੁੜ੍ਹਦਾ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ, ਟੋਪੀ
ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੋਟਾ ਉੱਪਰਲਾ ਕੋਟ ਰਤਾ ਕੁ ਛੋਹਨ ਨਾਲ
ਹੀ ਸੁਵਾਹ ਹੋਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਸਦਾ ਤਕੜਾ ਕਮਾਇਆ
ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਲਿੱਸਾ ਤੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਜਿਹਾ, ਉਸ ਦਾ
ਚੇਹਰਾ ਕੁਮਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹੋ ਜਾਪਨ ਲੱਗ ਪਿਆ
ਮਾਨੋਂ ਦਸ ਵਰਹੇ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋਰ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ
ਸਾਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਧੌਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਸਨੇ
ਅਪਨਾ ਧਰਮ ਈਸ਼੍ਵਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ
ਤਰਹ ਤੇ ਨਿੰਮਰਤਾਈ ਨਾਲ ਨਿਬਾਹਿਆ॥
{{center|{{x-larger|— - —}}}}
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qz20ghg78l6djwni90r108cbupmid3m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218371</id>
      <parentid>218362</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:14:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218371</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1794" sha1="l2khdopcb6vvliof6fo4mu8yq23vhkc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|੭}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਬਚ ਰਹੇਗਾ? ਅਗਵਾਨੀ ਅਪਨੇ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ
ਰਹੇਗਾ? ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਏਡਾ ਤਸੀਆਤੇ ਉਸ ਸਮੇ ਵਰਗੀ
ਬਿਪਦਾ ਸਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਮਗਰੋਂ
ਉਸਨੇ ਪਸਾੜ ਦੇ ਦਰੇ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਜਾ ਵਾੜਿਆ,
ਸੱਭੋ ਲੋਕ ਤੇ ਅਗਵਾਨੀ ਆਪ ਵੀ ਬਚ ਗਏ। ਪਰ ਉਸ
ਦਾ ਜੁੱਸਾ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਬੜਾ ਤਕੜਾ ਸਾ, ਮੁੜ ਉਸ ਭਿਆ
ਨਕ ਰਾਤ ਦੇ ਅਸਰ ਥੋਂ ਰਾਜੀ ਨ ਹੋਯਾ, ਉਸਦੇ ਪੈਰ
ਡਾਢੇ ਸੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਜਾਂ ਪੀੜ ਤੋਂ ਲਚਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਿੜ੍ਹਦਾ
ਖੁੜ੍ਹਦਾ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ, ਟੋਪੀ
ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਮੋਟਾ ਉੱਪਰਲਾ ਕੋਟ ਰਤਾ ਕੁ ਛੋਹਨ ਨਾਲ
ਹੀ ਸੁਵਾਹ ਹੋਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਸਦਾ ਤਕੜਾ ਕਮਾਇਆ
ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਲਿੱਸਾ ਤੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਜਿਹਾ, ਉਸ ਦਾ
ਚੇਹਰਾ ਕੁਮਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹੋ ਜਾਪਨ ਲੱਗ ਪਿਆ
ਮਾਨੋਂ ਦਸ ਵਰਹੇ ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਹੋਰ ਬੀਤ ਚੁੱਕੇ
ਸਾਨ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਧੌਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਸਨੇ
ਅਪਨਾ ਧਰਮ ਈਸ਼੍ਵਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ
ਤਰਹ ਤੇ ਨਿੰਮਰਤਾਈ ਨਾਲ ਨਿਬਾਹਿਆ॥
{{center|{{x-larger|— - —}}}}
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l2khdopcb6vvliof6fo4mu8yq23vhkc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60228</id>
    <revision>
      <id>218363</id>
      <parentid>166442</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218363</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2055" sha1="hfvnhj7zid1n57xlv9a3j0w5uarq4xf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|8}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਇੱਕ ਬਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਹਾਲ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਇੱਕ ਰਾਤ ਅਸੀਂ ਗਾਹੜੀ ਨੀਂਦ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਾਂ
ਜੋ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਥੀਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਪੈਹਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਹਰ-
ਨਾਟੇ ਤੇ ਡੰਗਰਾਂ ਦੇ ਹੁੰਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੇਹੜੇ ਬਨ ਵਿੱਚ
ਚਰਦੇ ਸਨ,ਅਚਾਨਕ ਜਾਗ ਉੱਠੇ। ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਬੰਦੂਕ
ਫੜਕੇ ਬੂਹੇ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ ਜੋ ਜਾਕੇ ਦੇਖਾਂ ਕੇਹੜੇ ਮ੍ਰਿਗ ਨੇ
ਏਹ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ, ਜੇਹੜੇ ਬਨ
ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਚਾਨਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਿਆ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੱਕਾ ਬੱਕਾ ਰਹਿ ਗਿਆ! ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਖੌਰੂ ਪਏ ਪਾਂਦੇ
ਸਨ ਤੇ ਡੰਗਰ ਢੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੈਭੀਤ ਹੋਏ ਨੱਠੇ ਫਿਰਦੇ
ਸਨ। ਘਰਦੇ ਪਿਛਵਾੜੇ ਜੋ ਮੈਂ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਾੱਨੇ ਬਲ
ਦਿਆਂ ਦੀ ਤਿੜਤਿੜ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਦੂਰ ਤੀਕ ਇੱਕ
ਲੰਮੀ ਲ਼ੀਕ ਭਾਂਬੜ ਦੀ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਦਿੱਸੇ
ਮੈਂ ਘਰ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ ਤੇ ਅਪਨੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ
ਜੋ ਝਬਦੇ ਨਾਲ ਅਪਨੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲੈ ਤੇ ਅਪਨੇ ਬਾਲ ਨੂੰ
ਭੀ ਪਾ ਦੇ ਅਤੇ ਜੋ ਧਨ ਪਾਸ ਹੈ ਉਹ ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ। ਮੈਂ
ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ ਸਭਨਾਂ ਥੀਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੋ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਠੀ
ਕੱਸ ਲਈ! ਇਹ ਸਭ ਕੰਮ ਝਬਦੇ ਹੀ ਕਰ ਲਏ ਕਿਉਂਕਿ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hfvnhj7zid1n57xlv9a3j0w5uarq4xf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218372</id>
      <parentid>218363</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218372</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2057" sha1="7n5gycx8xvjb5whfbh2w2t1cxlogghr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|੮}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਇੱਕ ਬਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਦਾ ਹਾਲ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਇੱਕ ਰਾਤ ਅਸੀਂ ਗਾਹੜੀ ਨੀਂਦ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਾਂ
ਜੋ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਥੀਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਪੈਹਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਹਰ-
ਨਾਟੇ ਤੇ ਡੰਗਰਾਂ ਦੇ ਹੁੰਕਾਰਿਆਂ ਨਾਲ, ਜੇਹੜੇ ਬਨ ਵਿੱਚ
ਚਰਦੇ ਸਨ,ਅਚਾਨਕ ਜਾਗ ਉੱਠੇ। ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਬੰਦੂਕ
ਫੜਕੇ ਬੂਹੇ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ ਜੋ ਜਾਕੇ ਦੇਖਾਂ ਕੇਹੜੇ ਮ੍ਰਿਗ ਨੇ
ਏਹ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ, ਜੇਹੜੇ ਬਨ
ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈਂਦੇ ਸਨ, ਚਾਨਨ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪਿਆ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੱਕਾ ਬੱਕਾ ਰਹਿ ਗਿਆ! ਮੇਰੇ ਘੋੜੇ ਖੌਰੂ ਪਏ ਪਾਂਦੇ
ਸਨ ਤੇ ਡੰਗਰ ਢੋਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੈਭੀਤ ਹੋਏ ਨੱਠੇ ਫਿਰਦੇ
ਸਨ। ਘਰਦੇ ਪਿਛਵਾੜੇ ਜੋ ਮੈਂ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਾੱਨੇ ਬਲ
ਦਿਆਂ ਦੀ ਤਿੜਤਿੜ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਦੂਰ ਤੀਕ ਇੱਕ
ਲੰਮੀ ਲ਼ੀਕ ਭਾਂਬੜ ਦੀ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਦਿੱਸੇ
ਮੈਂ ਘਰ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ ਤੇ ਅਪਨੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ
ਜੋ ਝਬਦੇ ਨਾਲ ਅਪਨੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲੈ ਤੇ ਅਪਨੇ ਬਾਲ ਨੂੰ
ਭੀ ਪਾ ਦੇ ਅਤੇ ਜੋ ਧਨ ਪਾਸ ਹੈ ਉਹ ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ। ਮੈਂ
ਇੰਨੇ ਵਿੱਚ ਸਭਨਾਂ ਥੀਂ ਚੰਗਿਆਂ ਦੋ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਠੀ
ਕੱਸ ਲਈ! ਇਹ ਸਭ ਕੰਮ ਝਬਦੇ ਹੀ ਕਰ ਲਏ ਕਿਉਂਕਿ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7n5gycx8xvjb5whfbh2w2t1cxlogghr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60229</id>
    <revision>
      <id>218364</id>
      <parentid>166443</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218364</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1893" sha1="3y7kdfvlcluo1tnho90qrtumm5ol8i3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|9}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ
ਵੱਡਾ ਅਮੋਲਕ ਹੈ॥
{{gap}}ਅਸੀ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੇ ਤੇ ਅੱਗ ਕੋਲੋਂ
ਨੱਠ ਗਏ। ਮੇਰੀ ਤੀਵੀਂ ਜੇਹੜੀ ਚੰਗੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰ
ਜਾਨਦੀ ਸੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਢੁੱਕੀ ਰਹੀ ਤੇ ਆਪਨੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ
ਜੋ ਅਜੇ ਬਾਲਕ ਹੀ ਸੀ ਮੈਂ ਆਪਨੇ ਕੁੱਛੜ ਲੈ ਬੈਠਾ।
ਤੁਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਪਿਛੋਂ ਮੁੜਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਭਾਂਬੜ ਸਾਡੇ
ਨੇੜੇ ਹੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਨੂੰ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।
ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਜਾਵਨ
ਵਾਲਾ ਨਰਸਿੰਘਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਜਾ
ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਚੇਤਾ ਸੁਨਕੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਡੇ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ
ਸਾਡੇ ਮਗਰ ਆ ਜਾਵਨ। ਫੋਰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤੀਕ
ਮਗਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ ਪਰ ਇਕ ਘੰਟਾ ਮਗਰੋਂ ਸੁਦਾ ਪੁਨੇ
ਨਾਲ ਬਨ ਵਿੱਚ ਨੱਠ ਗਏ ਤੇ ਮੁੜ ਫੇਰ ਨਜਰ ਨ
ਆਏ। ਮੇਰੇ ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਜੇਹੜੇ ਸਦਾ ਆਯਾਕਾਰੀ ਸਨ
ਹਿਰਨਾਂ ਮਗਰ ਦੌੜ ਗਏ ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਕਤਾਰਾਂ ਦੀਆਂ
ਕਤਾਰਾਂ ਨਿਕਲ ਤੁਰੀਆਂ ਸਨ ਮਾਨੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਸ
ਮੌਤ ਦੀ ਪਰਤੀਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੇਹੜੀ ਪਿੱਛੇ ਲਗੀ
ਆਉਂਦੀ ਸੀ॥
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3y7kdfvlcluo1tnho90qrtumm5ol8i3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218373</id>
      <parentid>218364</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218373</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1895" sha1="dpirpn64nxggk8pwhzte81x771r7hz5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|੯}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਮੈਂ ਸਮਝਿਆ ਜੋ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਸਾਡੇ ਲਈ
ਵੱਡਾ ਅਮੋਲਕ ਹੈ॥
{{gap}}ਅਸੀ ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੇ ਤੇ ਅੱਗ ਕੋਲੋਂ
ਨੱਠ ਗਏ। ਮੇਰੀ ਤੀਵੀਂ ਜੇਹੜੀ ਚੰਗੀ ਸਵਾਰੀ ਕਰ
ਜਾਨਦੀ ਸੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਢੁੱਕੀ ਰਹੀ ਤੇ ਆਪਨੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ
ਜੋ ਅਜੇ ਬਾਲਕ ਹੀ ਸੀ ਮੈਂ ਆਪਨੇ ਕੁੱਛੜ ਲੈ ਬੈਠਾ।
ਤੁਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਪਿਛੋਂ ਮੁੜਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਭਾਂਬੜ ਸਾਡੇ
ਨੇੜੇ ਹੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਨੂੰ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ।
ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਜਾਵਨ
ਵਾਲਾ ਨਰਸਿੰਘਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਜਾ
ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਚੇਤਾ ਸੁਨਕੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਡੇ ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਕੁੱਤੇ
ਸਾਡੇ ਮਗਰ ਆ ਜਾਵਨ। ਫੋਰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤੀਕ
ਮਗਰ ਲੱਗੇ ਰਹੇ ਪਰ ਇਕ ਘੰਟਾ ਮਗਰੋਂ ਸੁਦਾ ਪੁਨੇ
ਨਾਲ ਬਨ ਵਿੱਚ ਨੱਠ ਗਏ ਤੇ ਮੁੜ ਫੇਰ ਨਜਰ ਨ
ਆਏ। ਮੇਰੇ ਕੁੱਤੇ ਵੀ ਜੇਹੜੇ ਸਦਾ ਆਯਾਕਾਰੀ ਸਨ
ਹਿਰਨਾਂ ਮਗਰ ਦੌੜ ਗਏ ਸਾਡੇ ਅੱਗੇ ਕਤਾਰਾਂ ਦੀਆਂ
ਕਤਾਰਾਂ ਨਿਕਲ ਤੁਰੀਆਂ ਸਨ ਮਾਨੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਸ
ਮੌਤ ਦੀ ਪਰਤੀਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜੇਹੜੀ ਪਿੱਛੇ ਲਗੀ
ਆਉਂਦੀ ਸੀ॥
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dpirpn64nxggk8pwhzte81x771r7hz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60230</id>
    <revision>
      <id>218365</id>
      <parentid>166444</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218365</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1926" sha1="rx3jfx1ecih79eolizrskeveq6zo561" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|10}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਅਸੀਂ ਆਪਨੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਨਰਸਿੰਘਆਂ ਦੀ
ਆਵਾਜ ਬੀ ਜਾਂਦਿਆਂ ੨ ਸੁਨੀ ਜੇਹੜੇ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਸਹਿਮੇ
ਹੋਏ ਸਨ। ਅਪਨੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਨ ਲਈ ਮੈਨੂੰ
ਇੱਕ ਛੰਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਇਆ ਜੋ ਕੁਝ ਮੀਲ ਦੂਰ
ਹਸੀ, ਜੋ ਓਹ ਇਸ ਭਾਂਬੜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਏਗਾ ਤੇ
ਅਪਨੀ ਤੀਮੀਂ ਨੂੰ ਆਖਕੇ, ਜੋ ਅਪਨਾ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾਈ
ਚੱਲ, ਅਸੀ ਸਿਰ ਤੋੜ ਵਗ ਪਏ ਤੇ ਜਿੱਕੁਰ ਹੋ ਸੱਕਿਆ
ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਰੁਖਾਂ ਤੇ ਸਰਕੜੇ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਦੀ,
ਜੇਹੜੇ ਅੱਗ ਦੇ ਭੜਮੱਚੇ ਬਾਲਣ ਲਈ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ,
ਲੰਘਦੇ ਨੱਠੀ ਗਏ॥
{{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸੇਕ ਲੱਗਨਾ ਮਲੂਮ ਹੋਣ
ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਭੈ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸਾਡੇ ਘੋੜੇ
ਪਲੋ ਪਲੀ ਨੂੰ ਢੈ ਪੈਣਗੇ। ਸਾਡੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੋਂ ਦੀ
ਇਕ ਅਚਰਜ ਦੀ ਪੌਨ ਝੁਲਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਕਾਸ
ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਚਾਨਨ ਸੀ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਬੇਸੁਰਤ ਹੋ ਗਿਆ
ਤੇ ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਾ ਕਰਕੇ
ਕੁੜੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਜੇਹਾ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਜਿਸ
ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਜਾਂ ਆਪਨੀ ਮਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਫੇਰਦੀ ਤਾਂ ਸਾਡੀ
ਚਿੰਤਾ ਵਧੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਤੁਸੀ ਜਾਨਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੇਜ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rx3jfx1ecih79eolizrskeveq6zo561</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218374</id>
      <parentid>218365</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218374</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1930" sha1="oocax6bzjfqdekqgqgghj4nrkj677it" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|੧੦}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਅਸੀਂ ਆਪਨੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਨਰਸਿੰਘਆਂ ਦੀ
ਆਵਾਜ ਬੀ ਜਾਂਦਿਆਂ ੨ ਸੁਨੀ ਜੇਹੜੇ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਸਹਿਮੇ
ਹੋਏ ਸਨ। ਅਪਨੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਨ ਲਈ ਮੈਨੂੰ
ਇੱਕ ਛੰਭ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਇਆ ਜੋ ਕੁਝ ਮੀਲ ਦੂਰ
ਹਸੀ, ਜੋ ਓਹ ਇਸ ਭਾਂਬੜ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਏਗਾ ਤੇ
ਅਪਨੀ ਤੀਮੀਂ ਨੂੰ ਆਖਕੇ, ਜੋ ਅਪਨਾ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾਈ
ਚੱਲ, ਅਸੀ ਸਿਰ ਤੋੜ ਵਗ ਪਏ ਤੇ ਜਿੱਕੁਰ ਹੋ ਸੱਕਿਆ
ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਰੁਖਾਂ ਤੇ ਸਰਕੜੇ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤੋਂ ਦੀ,
ਜੇਹੜੇ ਅੱਗ ਦੇ ਭੜਮੱਚੇ ਬਾਲਣ ਲਈ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ,
ਲੰਘਦੇ ਨੱਠੀ ਗਏ॥
{{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸੇਕ ਲੱਗਨਾ ਮਲੂਮ ਹੋਣ
ਲੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਭੈ ਹੋਇਆ ਜੋ ਸਾਡੇ ਘੋੜੇ
ਪਲੋ ਪਲੀ ਨੂੰ ਢੈ ਪੈਣਗੇ। ਸਾਡੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੋਂ ਦੀ
ਇਕ ਅਚਰਜ ਦੀ ਪੌਨ ਝੁਲਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਕਾਸ
ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਚਾਨਨ ਸੀ। ਮੈਂ ਕੁਝ ਬੇਸੁਰਤ ਹੋ ਗਿਆ
ਤੇ ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਾ ਕਰਕੇ
ਕੁੜੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਜੇਹਾ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਜਿਸ
ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਜਾਂ ਆਪਨੀ ਮਾਂ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਫੇਰਦੀ ਤਾਂ ਸਾਡੀ
ਚਿੰਤਾ ਵਧੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਤੁਸੀ ਜਾਨਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੇਜ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oocax6bzjfqdekqgqgghj4nrkj677it</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60231</id>
    <revision>
      <id>218366</id>
      <parentid>166445</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218366</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1955" sha1="sqg13yt59v3ohxrhhmp7p24ijuyh6be" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|11}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਸ ਮੀਲ ਝਬਦੇ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਈਦੇ
ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਏਹ ਗੱਲ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਅਸੀਂ ਛੰਭ ਉੱਤੇ
ਪਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਤੇ ਡਾਹਡੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਸਾਡਾ
ਜੀ ਹੁੱਸੜ ਗਿਆ॥
{{gap}}ਧੂੰਏ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸਹਾਰਨ ਜੋਗੀ ਨ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗ
ਦੇ ਲਾਂਬੇ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਉੱਤੋਂ ਵਧਕੇ ਉਡਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ,
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਕਢੇ ਪੁਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਛੰਭ ਦੇ
ਗਿਰਦੇ ਫਿਰ ਕੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਜਾ ਅਟਕੇ ਜਿੱਧਰੋਂ ਪੌਨ
ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਅਸਾਂ ਘੋੜੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਮੁੜ
ਫੇਰ ਕਦੀ ਨ ਡਿੱਠੇ। ਸਰਕੜੇ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਪਾਣੀ
ਵਿੱਚ ਉੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾ, ਅਸਾਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ
ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਪੈ ਕੇ ਉਡੀਕਣ ਲੱਗੇ ਜੋ ਦੇਖੀਏ ਅੱਗ ਨਾਲ਼
ਸੜਨ ਥੀਂ ਜਾਂ ਬਨ ਦੇ ਜਨੌਰਾਂ ਤੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਨ ਥੀਂ
ਬਚਾਂਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਾਣੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਤਾਜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ
ਅਸੀਂ ਠੰਡ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਲਗੇ॥
{{gap}}ਬਨ ਵਿੱਚ ਭੜਾਂਬੇ ਛੱਡਦੀ ਵੱਡੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗ
ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਵਧੀ ਗਈ! ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕਰੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਰਾਤ ਫੇਰ
ਅਸੀਂ ਨਾ ਵੇਖੀਏ। ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਅਕਾਸ ਵੀ ਭਰ ਗਿਆ
ਸਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰੋਂ ਦੀ ਲਾਲ ਚਾਨਨ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sqg13yt59v3ohxrhhmp7p24ijuyh6be</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218375</id>
      <parentid>218366</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218375</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1959" sha1="fd2jjp8c3tdgkyx9hhemtzw43hto3vk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|੧੧}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਘੋੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਸ ਮੀਲ ਝਬਦੇ ਹੀ ਲੰਘ ਜਾਈਦੇ
ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਏਹ ਗੱਲ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਅਸੀਂ ਛੰਭ ਉੱਤੇ
ਪਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਤੇ ਡਾਹਡੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਸਾਡਾ
ਜੀ ਹੁੱਸੜ ਗਿਆ॥
{{gap}}ਧੂੰਏ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸਹਾਰਨ ਜੋਗੀ ਨ ਸੀ ਤੇ ਅੱਗ
ਦੇ ਲਾਂਬੇ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਉੱਤੋਂ ਵਧਕੇ ਉਡਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ,
ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਕਢੇ ਪੁਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਛੰਭ ਦੇ
ਗਿਰਦੇ ਫਿਰ ਕੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਜਾ ਅਟਕੇ ਜਿੱਧਰੋਂ ਪੌਨ
ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਅਸਾਂ ਘੋੜੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਪਰ ਮੁੜ
ਫੇਰ ਕਦੀ ਨ ਡਿੱਠੇ। ਸਰਕੜੇ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਪਾਣੀ
ਵਿੱਚ ਉੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾ, ਅਸਾਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ
ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਪੈ ਕੇ ਉਡੀਕਣ ਲੱਗੇ ਜੋ ਦੇਖੀਏ ਅੱਗ ਨਾਲ਼
ਸੜਨ ਥੀਂ ਜਾਂ ਬਨ ਦੇ ਜਨੌਰਾਂ ਤੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਨ ਥੀਂ
ਬਚਾਂਗੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਪਾਣੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਤਾਜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ
ਅਸੀਂ ਠੰਡ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਣ ਲਗੇ॥
{{gap}}ਬਨ ਵਿੱਚ ਭੜਾਂਬੇ ਛੱਡਦੀ ਵੱਡੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਅੱਗ
ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਵਧੀ ਗਈ! ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਕਰੇ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਰਾਤ ਫੇਰ
ਅਸੀਂ ਨਾ ਵੇਖੀਏ। ਮੈਂ ਜਾਤਾ ਅਕਾਸ ਵੀ ਭਰ ਗਿਆ
ਸਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਿਰ ਉੱਪਰੋਂ ਦੀ ਲਾਲ ਚਾਨਨ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fd2jjp8c3tdgkyx9hhemtzw43hto3vk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60232</id>
    <revision>
      <id>218367</id>
      <parentid>166446</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:10:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218367</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1893" sha1="34rtc4qow9chtptngmsb8ylbbpk0ywu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|12}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵਗਦਾ ਜਾਂਦਾ
ਸਾ। ਪਿੰਡੇ ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਠੰਡੇ ਸਨ ਪਰ ਸਿਰ ਭੁੱਜ
ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਕੁੜੀ ਜੇਹੜੀ ਹੁਨ ਸਮਝ ਗਈ ਸੀ ਜੋ
ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਜੇਹੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗੀ
ਜੋ ਸਾਡਾ ਕਾਲਜਾ ਫੁੱਟਣ ਲੱਗਾ।
{{gap}}ਉਹ ਦਿਨ ਤਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗ
ਆਈ। ਕਈ ਬਨ ਦੇ ਜਨੌਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ
ਤੇ ਕਈ ਤੁਰਕੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਲੱਥੇ ਤੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਖੜੋ
ਰਹੇ। ਭਾਂਵੇਂ ਮੈਂ ਥੱਕ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋਇਆ ੨ ਸਾਂ ਪਰ ਜੀਕੁਰ
ਬਣ ਸਕਿਆ ਇਕ ਤੱਕਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸੇਹ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ
ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਅਸਾ ਸਭਨਾਂ ਰਲਕੇ ਉਸਦਾ ਮਾਸ
ਖਾਧਾ। ਉਹ ਰਾਤ ਤਾਂ ਗੁਜ਼ਰੀ ਪਰ ਮੈਂ ਦੱਸ ਨਹੀਂ
ਸਕਦਾ ਕੀਕੁਰ ਗੁਜ਼ਰੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਭਖਦੀ ਅੱਗ
ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਰੁੱਖ ਮਾਨੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਥੰਮ ਖਲੇ
ਸਨ, ਕਈ ਰੁੱਖ ਬਲਕੇ ਢਹਿ ਪਏ ਸਨ। ਗਲਘੋਟੂ ਤੇ
ਜੀ ਮਿਚਲਾਵਨ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਉੱਤੋਂ ਦੀ
ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੋਲੇ ਤੇ ਸੁਆਹ ਸਾਡੇ ਆਸ ਪਾਸ
ਪਈ ਵਰ੍ਹਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਜੋ ਓਸ ਰਾਤ
ਅਸੀਂ ਕੀਕੁਰ ਬਚ ਰਹੇ॥
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>34rtc4qow9chtptngmsb8ylbbpk0ywu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218376</id>
      <parentid>218367</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218376</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1897" sha1="o5wuae7phlsutlu5938szsp8btm8h6o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|੧੨}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਵਗਦਾ ਜਾਂਦਾ
ਸਾ। ਪਿੰਡੇ ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਠੰਡੇ ਸਨ ਪਰ ਸਿਰ ਭੁੱਜ
ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਕੁੜੀ ਜੇਹੜੀ ਹੁਨ ਸਮਝ ਗਈ ਸੀ ਜੋ
ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਜੇਹੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗੀ
ਜੋ ਸਾਡਾ ਕਾਲਜਾ ਫੁੱਟਣ ਲੱਗਾ।
{{gap}}ਉਹ ਦਿਨ ਤਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗ
ਆਈ। ਕਈ ਬਨ ਦੇ ਜਨੌਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ
ਤੇ ਕਈ ਤੁਰਕੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਲੱਥੇ ਤੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਖੜੋ
ਰਹੇ। ਭਾਂਵੇਂ ਮੈਂ ਥੱਕ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋਇਆ ੨ ਸਾਂ ਪਰ ਜੀਕੁਰ
ਬਣ ਸਕਿਆ ਇਕ ਤੱਕਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸੇਹ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ
ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਅਸਾ ਸਭਨਾਂ ਰਲਕੇ ਉਸਦਾ ਮਾਸ
ਖਾਧਾ। ਉਹ ਰਾਤ ਤਾਂ ਗੁਜ਼ਰੀ ਪਰ ਮੈਂ ਦੱਸ ਨਹੀਂ
ਸਕਦਾ ਕੀਕੁਰ ਗੁਜ਼ਰੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਭਖਦੀ ਅੱਗ
ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਰੁੱਖ ਮਾਨੋਂ ਅੱਗ ਦੇ ਥੰਮ ਖਲੇ
ਸਨ, ਕਈ ਰੁੱਖ ਬਲਕੇ ਢਹਿ ਪਏ ਸਨ। ਗਲਘੋਟੂ ਤੇ
ਜੀ ਮਿਚਲਾਵਨ ਵਾਲਾ ਧੂੰਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਉੱਤੋਂ ਦੀ
ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੋਲੇ ਤੇ ਸੁਆਹ ਸਾਡੇ ਆਸ ਪਾਸ
ਪਈ ਵਰ੍ਹਦੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਦੱਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਜੋ ਓਸ ਰਾਤ
ਅਸੀਂ ਕੀਕੁਰ ਬਚ ਰਹੇ॥
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o5wuae7phlsutlu5938szsp8btm8h6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60233</id>
    <revision>
      <id>218377</id>
      <parentid>166447</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218377</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2052" sha1="hx3rugbbw0owh96o0th3y3hbi4bnqnv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|੧੩}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਜਾਂ ਸਵੇਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਅਮਨ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਧੂੰਏਂ
ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਵਾਓ ਤੇ ਦੁਰਗੰਧ ਸਗੋਂ ਵਧੀਕ
ਜਾਪਨ ਲੱਗੀ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਾ ਸਾ ਜੋ ਸਾਡਾ ਕੀ ਹਾਲ
ਹੋਵੇਗਾ। ਮੇਰੀ ਤੀਮੀਂ ਤਾਂ ਆਪਨੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਗਲ ਨਾਲ
ਲਾਕੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਜਾਂ ਸਾਨੂੰ
ਅਤਿ ਭੌ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਲ੍ਯਾ ਤੇ ਭਾਂਬੜ ਦੂਰ ਲੰਘ
ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਜੋ ਹੁਣ ਨਰਾਸ ਹੋਣਾ ਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ
ਅਤੇ ਕਾਇਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਹੁਣ ਫੇਰ ਸਾਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ
ਪਰ ਇਸਦਾ ਝਬਦੇ ਈ ਇਲਾਜ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਜੋ ਕਈ
ਹਰਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਸਿਰ ਕੱਢੀ ਖੜੇ ਸਨ ਤੇ ਮੈਂ ਇੱਕ
ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਹਦਾ ਕੁਝ ਮਾਸ ਭੁੱਨ ਲਿਆ
ਤੇ ਖਾਕੇ ਅਸੀਂ ਬਾਹਲੇ ਤਕੜੇ ਹੋ ਗਏ।
{{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਤੀਕੁਰ ਅੱਗ ਦਾ ਚਾਨਨ ਸਾਡੀ
ਨਜਰੋਂ ਪਰੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਜਿਮੀਂ ਕਈ ਥਾਈਂ
ਬਲ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਬਲਦਿਆਂ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਭ੍ਯਾ-
ਨਕ ਸੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਆਰਾਮ ਲੈਕੇ ਅਸੀ ਕੂਚ ਦੀ
ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਚੱਕ ਕੇ ਮੈਂ ਤੱਤੀ ਜਿਮੀਂ
ਤੇ ਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਦੀ ਅੱਗੇ ਹੋ ਤੁਰਿਆ, ਤਦੋਂ
ਬਿਪਤਾ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਰਾਤਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜੇਹੜੇ ਅਸਾਂ ਜੀਕੁਰ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hx3rugbbw0owh96o0th3y3hbi4bnqnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/18</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60235</id>
    <revision>
      <id>218378</id>
      <parentid>166468</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:24:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218378</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2098" sha1="7gv44xdxa8nwhjtbci8j7cxhfz6wibg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|14}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਤੀਕੁਰ ਕੱਟੇ ਸੇ ਓੜਕ ਨੂੰ ਕਰੜੀ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਬਨਾਂ ਵਿੱਚ
ਜੇਹੜਾ ਅਗੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾ ਜਾ ਅੱਪੜੇ। ਮਗਰੋਂ
ਝਬਦੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਇਕਬਾਰ ਜਾ ਪੁੱਜੇ ਜਿੱਥੇ ਸਾਡੀ ਚੰਗੀ
ਖਾਤਰ ਹੋਈ,ਉਸਤੇ ਉਪਰੰਤ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸਦਾ ਆਰਾਕਸ਼ੀ
ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਅਸੀ ਰਾਜੀ
ਬਾਜੀ ਸੁਖ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।&lt;/poem&gt;}}
{{center|{{x-larger|'''ਮਨੋਹਰ ਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚੋਂ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ ਸ੍ਵਾਤ ਬੂੰਦ ਸੀਪੀ ਮੁਕਤ ਕਦਲੀ ਭਯੋ ਕਪੂਰ
{{gap}} ਕਾਰੇ ਕੇ ਮੁਖ ਬਿਖ ਭਯੇ ਸੋਭਾ ਸੰਗਤ ਸੂਰ॥
{{gap}}ਬੁਰਿਆਂ ਪਾਸ ਬਹਿਨ ਤੇ ਨਾਂ ਨਿਰਾ ਮਾਨ ਮਹਤ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬੁਰੀ ਮੱਤ ਬੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਾ ਕੁ ਸੋਨੇ
ਨੂੰ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆਂ ਉਸ ਪੁਰ ਨੀਲ ਵਰਤ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬੁਰੀ ਭਾ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਾਂ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੋਲ ਬੈਠੋ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ
ਵਿੱਦ੍ਯਾ ਦਾ ਲਾਭ ਹੋ ਸੱਕੇ, ਯਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖ੍ਯਾ ਦੇ
ਸੱਕੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤੁਸੀਂ ਭਲਾ ਕਰ ਸੱਕੋ ਯਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ
ਭਲਾ ਕਰ ਸੱਕਨ ਕਿਉਂਕਿ ਬੁਧਿਮਾਨਾਂ ਪਾਸ ਬਹਿਨ ਤੇ
ਬੁੱਧਿ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਬੁਰਿਆਂ ਕੋਲ ਬਹਿਨ ਤੇ ਬੁੱਧਿ
ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਕੁਬੁੱਧਿ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7gv44xdxa8nwhjtbci8j7cxhfz6wibg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/19</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60236</id>
    <revision>
      <id>218379</id>
      <parentid>166471</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:25:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218379</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1916" sha1="m6wgtwnzf9exwi1gq4fm4hk2b5j2eb1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|15}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਇਕ ਕਿਸੇ ਭਲੇਮਾਨਸ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਸਦਾ ਤਮਾਂਸ਼ਿਆਂ
ਅਤੇ ਨਾਚ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਰੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਇੱਕ ਰਾਤ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤਮਾਸ਼ਾ ਸਾ, ਉਹ ਬਾਲਕ ਆਲ-
ਸੀਆਂ ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹਿ ਕੇ ਦੇਖਨ ਲੱਗਾ
ਉਸ ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਰੌਲਾ ਜੋ ਪਿਆ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਸਾਈਂ ਨੇ
ਆਕੇ ਬਿਨ ਦੇਖੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਬਾਲਕ
ਸੌਚਨ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਲਸੀਆਂ ਨੌਕਰਾਂ
ਪਾਸ ਬੈਠਿਆ ਤਾਂ ਮਾਰ ਖਾਧੀ ਨਾ, ਹੁਨ ਮੈਨੂੰ ਏਹੋ
ਜਗ ਹੈ ਜੋ ਖੇਲ ਤਮਾਸ਼ੇ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਆਪਨੇ ਪੜ੍ਹਨ
ਲਿਖਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧ੍ਯਾਨ ਲਾਵਾਂ ॥੧॥&lt;/poem&gt;}}
{{center|{{x-larger|'''ਜੀਭ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ'''}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਹੋਰਸ ਦੀ ਜੋ ਤਨਕਨ ਸਹੇ। ਆਪ ਮਸਖਰੀ ਦੀ
ਨਾ ਕਹੇ। ਆਪ ਕਰੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਂ ਝੱਲੇ। ਸਤ੍ਯ ਨ ਤਿਸਦੇ
ਕੁਝ ਬੀ ਪੱਲੇ॥
{{gap}}ਜੀਭ ਹੱਡੀਓਂ ਬਾਝ ਬਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਤਿ ਹੀ ਕੂਲੀ
ਹੈ, ਉਸਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਵੱਲ ਧ੍ਯਾਨ ਕਰਨ ਤੇ ਵੱਡਾ ਹੀ
ਅਰਮਾਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਖੋ ਜੀਭ ਕਿਸੇ ਕੌੜੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ
ਆਪਨੀ ਇੱਛਿਆ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਅਤੇ
ਆਪ ਅੰਦਰੋਂ ਕੌੜੀ ਤੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m6wgtwnzf9exwi1gq4fm4hk2b5j2eb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60237</id>
    <revision>
      <id>218380</id>
      <parentid>166472</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:27:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218380</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2018" sha1="19dhxu0a28ote26jkd7y69crop35fpa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|16}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਇਹ ਆਪ ਮਿਠਾਸ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਪਿਆਰੀ ਹੋਕੇ ਹੋਰਨਾਂ
ਨੂੰ ਕੇਹੀਆਂ ੨ ਖੋਟੀਆਂ ਤੇ ਭੈੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਔਗੁਨ ਹੈ ਜੋ ਭਲਾ ਬੋਲਨ ਦਾ ਬਲ
ਰੱਖ ਕੇ ਬੀ ਬੁਰਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਜੀਭ ਦੇ ਕੇਹੜੇ ਗੁਨ ਅਤੇ
ਕੇਹੜੇ ਔਗੁਨ ਦੱਸੀਏ? ਦੇਖੋ ਜੀਭ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਨ
ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਪਰ ਜੀਭ ਬੇਵਸ ਹੋਨ
ਤੇ ਸੁਸੀਲ ਅਤੇ ਸੁਧੀਰ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿੱਕ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪਣਿਆਂ ਗੁਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਛਿਆ ਬੀ ਕਰਦੀ ਹੇ,
ਪਰ ਆਪਨਿਆਂ ਔਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਭੀ ਕਰ
ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਅਰ ਵੈਰ, ਉਸਤਤ ਅਤੇ ਨਿੰਦਿਆ
ਵਿੱਚ ਸਬਲ ਹੈ, ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਾਉਣ ਅਰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹਟਾਉਨ
ਨੂੰ ਸਾਮਰਥ ਹੈ, ਨੀਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹਨ ਅਤੇ ਨੀਹਾਂ ਪੁੱਟਣ ਲਈ
ਸੁਚੇਤ ਹੈ। ਮਨ ਦਾ ਭੇਦ ਕਹਿਕੇ ਆਪਨਾ ਬੁਰਾ ਕਰ
ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਈਸ੍ਵਰ ਦੇ ਗੁਨ ਗਾਕੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭੀ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਲਈ ਭਲਿਆਂ ਲੋਕਾਂ
ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ॥
{{gap}}ਜੋ ਕੋਈ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ
ਦੁਖਾਏ ਸੋਈ ਸਿੱਧ ਜਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਨੂੰ ਵੱਸ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>19dhxu0a28ote26jkd7y69crop35fpa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/21</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60238</id>
    <revision>
      <id>218381</id>
      <parentid>166475</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218381</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1805" sha1="2p5xhnxmdxag8rmvb10pqk2qvqphz2k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Charan Gill&quot; /&gt;{{c|17}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਲਗਾਮ ਦੇ ਕੇ
ਜਿੱਥੇ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉੱਥੇ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ੍ਵਾਮੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜਹਾਜ਼ ਕੇਡੇ ੨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਬੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜੇਹੀ
ਪਤਵਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਧਰ ਚਾਹੇ ਤਿੱਧਰ ਭੁਆ 
ਲਓ,ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਭ ਨਿੱਕੀ ਜੇਹੀ ਵਸਤੂ ਹੋਕੇ ਕੇਡੀਆਂ
ਵਸਤਾਂ ਦਾ ਗਰਬ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਚੰਗਿਆੜੀ ਵਡਿਆਂ 
੨ ਬਣਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਫੂਕ ਸਿਟਦੀ ਹੈ, ਤਿਹਾਈ
ਰੁਆਲ ਕੁ ਜੀਭ ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਰ
ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ, ਜੰਤੂ, ਪੰਖੀ, ਪਰਿੰਦੇ, ਡੰਗਰ, ਢੋਰ, ਸ਼ੇਰ,
ਬਾਘ, ਜਲਚਰ ਥਲਚਰ, ਗਗਨਚਰ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਦੇ
ਵੱਸ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਜੀਭ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੱਸ
ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਇਹ ਵਡੀ ਅਜਿੱਤ ਬਲਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਇਸਦਾ ਇਕ ੨ ਅਨੁ ਵਿਹੁ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
ਇਸੇ ਲਈ ਹਰ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੀਭ ਵੱਸ ਵਿੱਚ
ਰੱਖਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਠੱਠਾ ਮਖੌਲ ਨਾਂ ਕਰੇ,
ਨਾ ਗਾਲੀ ਗਲੋਜ ਦੇਵੇ ਤੇ ਹਟਿਆ ਰਹੇ, ਜੀਭ ਦੇ
ਰੋਕਣ ਤੇ ਮਾਨ ਬਹੁਤ ਵਧਦਾ ਹੈ॥
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2p5xhnxmdxag8rmvb10pqk2qvqphz2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60830</id>
    <revision>
      <id>218382</id>
      <parentid>168288</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:30:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218382</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1878" sha1="8m9kg61g56zpraq3itrr11vpj0xj0vd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;ManrajGill09&quot; /&gt;{{c|18}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xxx-larger|ਵਡਿਆਈ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ਧਨ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਭੁ ਤਾਸੁਬਲਇਨਸਮਬੜਾਨ ਹੋਇ।
ਧਰਮ ਹਿਦਿਯ ਜਿਨ ਧਾਰਿਆ ਵੱਡਾ ਕਹੀਏ ਸੋਇ ॥
{{gap}}ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਨਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੱਲ
ਸੁਨਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਕਿਸੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨੇ ਇੱਕ
ਕੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਗਾ੍ਲ੍ਹ ਕੱਢੀ, ਅੱਗੋਂ ਉਸਨੇ ਇਹ
ਸਮਝ ਕੇ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦੁਰਬਚਨ ਦਾ ਵੱਟਾ
ਚੁੱਪ ਹੀ ਹੈ,ਅਤੇ ਆਪਨਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਕੌਨ ਸਾ ? ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੋ ਨੇ ਮਹਾ
ਰਾਜ! ਕੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਪਾਈ ਗਈ ॥
ਦੋਹਰਾ॥ਧੰਨ੍ਯ ਪੁਰਖ ਜੋ ਦੀਨ ਹੈ ਪਿਆਰਾ ਸੋ ਜਗਦੀਸ।
ਦੀਨਾਨਾਥ ਕਹਾਇਆ ਆਪ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦਾ ਈਸ॥
{{gap}}ਧੰਨ੍ਯ ਹੈ ਵੇਖੋ! ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਸੋ ਸੱਚ ਹੈ,
ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਣ ਔਗਣ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਤੇ ਹੀ ਜਾਨੇ
ਜਾਂਦੇ ਹਨ,ਉੱਜਲ ਘਰਵਿਖੇ ਜੰਮਕੇ ਬੀ ਕਈ ਲੋਕ ਚੋਰੀ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੀਚ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਸੇ ਲਈ ਵਡਿਆਈ
ਕੁਝ ਕੁਲਯਾਧਨ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਡੀ ਹੋਈ ਹੈ,
ਵਡਿਆਈ ਤਾਂ ਸੱਤ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਲੱਜਿਆਵਾਨ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8m9kg61g56zpraq3itrr11vpj0xj0vd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218383</id>
      <parentid>218382</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218383</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1880" sha1="n1ywlarbzn737g0hvvpzrvopznyvnxh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;ManrajGill09&quot; /&gt;{{c|18}}&lt;/noinclude&gt;{{center|{{xxx-larger|ਵਡਿਆਈ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ॥ਧਨ ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਭੁ ਤਾਸੁਬਲਇਨਸਮਬੜਾਨ ਹੋਇ।
ਧਰਮ ਹਿਦਿਯ ਜਿਨ ਧਾਰਿਆ ਵੱਡਾ ਕਹੀਏ ਸੋਇ ॥
{{gap}}ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਨੇ ਆਪਨਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗੱਲ
ਸੁਨਾਈ ਜੋ ਇੱਕ ਕਿਸੇ ਵਡੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨੇ ਇੱਕ
ਕੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਗਾ੍ਲ੍ਹ ਕੱਢੀ, ਅੱਗੋਂ ਉਸਨੇ ਇਹ
ਸਮਝ ਕੇ ਉੱਤਰ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਦੁਰਬਚਨ ਦਾ ਵੱਟਾ
ਚੁੱਪ ਹੀ ਹੈ,ਅਤੇ ਆਪਨਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ ਕੌਨ ਸਾ ? ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੋ ਨੇ ਮਹਾ
ਰਾਜ! ਕੰਗਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਪਾਈ ਗਈ ॥
ਦੋਹਰਾ॥ ਧੰਨ੍ਯ ਪੁਰਖ ਜੋ ਦੀਨ ਹੈ ਪਿਆਰਾ ਸੋ ਜਗਦੀਸ।
ਦੀਨਾਨਾਥ ਕਹਾਇਆ ਆਪ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦਾ ਈਸ॥
{{gap}}ਧੰਨ੍ਯ ਹੈ ਵੇਖੋ! ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਸੋ ਸੱਚ ਹੈ,
ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਣ ਔਗਣ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਤੇ ਹੀ ਜਾਨੇ
ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਜਲ ਘਰਵਿਖੇ ਜੰਮਕੇ ਬੀ ਕਈ ਲੋਕ ਚੋਰੀ
ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੀਚ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਸੇ ਲਈ ਵਡਿਆਈ
ਕੁਝ ਕੁਲਯਾਧਨ ਦੌਲਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵਡੀ ਹੋਈ ਹੈ,
ਵਡਿਆਈ ਤਾਂ ਸੱਤ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਲੱਜਿਆਵਾਨ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n1ywlarbzn737g0hvvpzrvopznyvnxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60949</id>
    <revision>
      <id>218384</id>
      <parentid>169330</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218384</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1736" sha1="pqhjvu3mzppo5yqowj10a8p4kmyhduz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;ManrajGill09&quot; /&gt;{{c|19}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਧੀਰਜ ਵਾਨ, ਧਰਮ ਸੀਲ, ਦਾਤਾ, ਗੁਣੀ ਅਰ ਸੁਸੀਲ
ਹੋਣਾ ਵਡਿਆਈ ਦੇ ਲੱਛਨ ਹਨ ॥&lt;/poem&gt;}}
{{center|{{xx-larger|ਮਿਤ੍ਰ ਦੋ ਅਰ ਵਿਸ੍ਵਾਸਘਾਤ}}}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਦੋਹਰਾ ॥ ਮਿਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਹਿ ਵਿਸ੍ਵਾਸ ਹਤ ਹੋਇ ਬਾਲ
{{gap}}ਨਰ ਨਾਰ। ਲਏ ਨ ਸੋਭਾ ਜਗਤ ਵਿੱਚ
{{gap}}ਵਡ ਪਾਪੀ ਬੁਰਿਆਰ ॥
{{gap}}ਇੱਕ ਪੰਡਿਤ ਨੇ ਰਾਜ ਬੀਰ ਬਿੱਕ੍ਰਮਾਜੀਤ ਦੀ
ਸਭਾ ਵਿਖੇ ਇਹ ਦੋਹਾ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਰਾਜਾ
ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਉਸਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਕੇ
ਕਿਹਾ ਜੋ ਇਸਦਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਬੀ ਕਹੁ ॥
{{gap}}ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲਿਆ,ਰਾਜਾ ਸੁਨ‍! ਕੋਈ ਇੱਕ ਅਗਯਾਨੀ
ਰਾਜਾ ਸਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ
ਰੱਖਦਾ ਸਾ, ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੀ ਆਪਨੇ ਕੋਲ ਹੀ
ਬਹਾਲਦਾ,ਪਲ ਭਰ ਤਿਸਦਾ ਵਿਸਾਹ ਨ ਕਰਦਾ। ਇਕ
ਦਿਨ ਉਸਦੇ ਦਿਵਾਨ ਨੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਕਿਹਾ ਹੇ ਪਿਰਥੀ
ਨਾਥ ! ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਦਾ ਆਉਣਾ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ
ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੁਲ ਦੀ ਆਨ ਅਤੇ
ਮਰਜਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ । ਦੇਸ ੨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੱਸਦੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pqhjvu3mzppo5yqowj10a8p4kmyhduz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/24</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60950</id>
    <revision>
      <id>218385</id>
      <parentid>169329</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:35:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218385</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1745" sha1="t1zsyryfm6dw7k7a80d3f76308mbh2n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;ManrajGill09&quot; /&gt;{{c|20}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਹਨ, ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਮੂਰਤਿ
ਬਨਵਾਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ
ਹੱਸੂ । ਮੰਤ੍ਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਆਗਯਾ ਦਿੱਤੀ,ਜੋ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ
ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ। ਇਤਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਲਿਖਾਰੀ ਆ
ਪਹੁੰਚਿਆ ॥
ਦੋਹਰਾ ॥ ਗੁਨ ਸਾਗਰ ਚਾਤੁਰ ਨਿਪਟ ਬੁਧਮਾਨ
{{gap}}ਸੁ ਗ੍ਯਾਨ। ਸਾਰਦ ਸੁਤ ਜੇ ਆਖੀਏ
{{gap}}ਤਾਂ ਬੀ ਸਭ ਪਰਵਾਨੁ ॥
{{gap}}ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੇ ਸਾਰਦ ਪੁੱਤ੍ਰ ! ਰਾਣੀ ਦੀ ਮੂਰਤਿ
ਲਿਖ ਕਰਕੇ ਲੈ ਆ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਯਾ ਪਾ,ਸੱਤ ਬਚਨ
ਕਹਿ ਆਪਨ ਘਰ ਜਾਕੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਯਾ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ
ਰਾਣੀ ਦੇਖੇ ਬਾਝ ਉਸਦੀ ਮੂਰਤ ਲਿਖ ਲਿਆਇਆ।
ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੂਰਤਿ ਲੈ ਨਖ ਸਿਖ ਤੱਕ ਵਡੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ
ਦੇਖੀ ਹੂ ਬਹੂ ਠੀਕ ਪਾਈ,ਦੇਖਦੇ ੨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਨਿਗਾਹ
ਸੱਜੀ ਲੱਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਪਈ,ਤਾਂ ਉੱਥੇਇਕਤਿਲ ਦੇਖਿਆ
ਦਖਦੇ ਸਾਰ:—
{{gap}}ਕ੍ਰੋਧ ਵਡਾ ਚੰਡਾਲ ਹੈ ਪਾਪ ਬਿਖ ਦੀ ਖਾਣ।
{{gap}}ਜਿਸਨੇ ਖਾਦਾ ਭੁਲ ਬੀ ਤਿਸ ਨੂੰ ਮੁਰਦਾ ਜਾਨ॥
{{gap}}ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਰਮ ਪਿਆ ਜੋ ਇਸਨੇ ਤਿਲ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t1zsyryfm6dw7k7a80d3f76308mbh2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60951</id>
    <revision>
      <id>218386</id>
      <parentid>169328</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218386</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1877" sha1="9zcpxan7q3yr5elb1zr86gabqui4wgd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;ManrajGill09&quot; /&gt;{{c|21}}&lt;/noinclude&gt;ਕਿੱਕੁਰ ਦੇਖ ਲੀਤਾ, ਆਗਯਾ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਇਹਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ
ਇਸਦੇ ਡੇਲੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਓ। ਜਾਂ ਬੱਧਕ ਉਹ ਨੂੰ
ਬਾਹਰ ਲੈ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ੨ ਗਿਆ
ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੋ, ਅਰ
ਮਿਰਗ ਦੇ ਆੱੱਨੇ ਕੱਢ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾ ਵਿਖਾਲੋ ਸੋ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੇ ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਮਿਰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ
ਲਿਜਾ ਦਿੱਤੀਆਂ॥
ਦੋਹਰਾ॥ ਅਗਨਿ, ਚੋਰ, ਜਲ, ਪ੍ਰਾਨ ਦਾ ਅਰੁ ਰਾਜੇ 
{{gap}} ਦਾ ਜੋਇ। ਕਰੇ ਭਰੋਸਾ ਪੁਰਖ ਜੋ ਅਤਿ-
{{gap}}ਹੀ ਮੂਰਖ ਹੋਇ ॥
{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਚਿੱਤ੍ਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰੀ ਨੇ ਲੁਕਾ
ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਉੱਧਰ ਜਲਾਦ ਨੇ ਹਰਨ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰ ਕੱਢਕੇ
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਦਿੱਤੇ॥
{{gap}}ਕੁਝ ਸਮਯ ਪਾਕੇ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਭਾਵੀ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ
ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਨ ਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ੨ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਬਨ ਵਿਖੇ
ਜਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਿਸਨੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਆਉਂਦਾ
ਡਿੱਠਾ,ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਉਥਾਈਂ ਛੱਡ ਅੰਨੇਵਾਹੀ ਦੌੜ ਇੱਕ ਰੁੱਖ
ਉੱਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਜਾਂ ਉਸ ਬਿਰਛ ਦੀ ਟੀਸੀ ਪੁਰ
ਦੇਖੇ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਰਿੱਛ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9zcpxan7q3yr5elb1zr86gabqui4wgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218387</id>
      <parentid>218386</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218387</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1908" sha1="cbpnmn7l407gj5cvf1f69m9qol7rb5k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;ManrajGill09&quot; /&gt;{{c|21}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਕਿੱਕੁਰ ਦੇਖ ਲੀਤਾ, ਆਗਯਾ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਇਹਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ
ਇਸਦੇ ਡੇਲੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਓ। ਜਾਂ ਬੱਧਕ ਉਹ ਨੂੰ
ਬਾਹਰ ਲੈ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ੨ ਗਿਆ
ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰੋ, ਅਰ
ਮਿਰਗ ਦੇ ਆੱੱਨੇ ਕੱਢ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜਾ ਵਿਖਾਲੋ ਸੋ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੇ ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਮਿਰਗ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ
ਲਿਜਾ ਦਿੱਤੀਆਂ॥
ਦੋਹਰਾ॥ ਅਗਨਿ, ਚੋਰ, ਜਲ, ਪ੍ਰਾਨ ਦਾ ਅਰੁ ਰਾਜੇ 
{{gap}} ਦਾ ਜੋਇ। ਕਰੇ ਭਰੋਸਾ ਪੁਰਖ ਜੋ ਅਤਿ-
{{gap}}ਹੀ ਮੂਰਖ ਹੋਇ ॥
{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਚਿੱਤ੍ਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰੀ ਨੇ ਲੁਕਾ
ਛੱਡਿਆ ਤੇ ਉੱਧਰ ਜਲਾਦ ਨੇ ਹਰਨ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰ ਕੱਢਕੇ
ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਦਿੱਤੇ॥
{{gap}}ਕੁਝ ਸਮਯ ਪਾਕੇ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਭਾਵੀ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ
ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਨ ਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ੨ ਇੱਕ ਮਹਾਂ ਬਨ ਵਿਖੇ
ਜਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਿਸਨੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਆਉਂਦਾ
ਡਿੱਠਾ,ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਉਥਾਈਂ ਛੱਡ ਅੰਨੇਵਾਹੀ ਦੌੜ ਇੱਕ ਰੁੱਖ
ਉੱਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਜਾਂ ਉਸ ਬਿਰਛ ਦੀ ਟੀਸੀ ਪੁਰ
ਦੇਖੇ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਰਿੱਛ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cbpnmn7l407gj5cvf1f69m9qol7rb5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60953</id>
    <revision>
      <id>218388</id>
      <parentid>191898</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218388</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2090" sha1="3vnrc5cz3gunwr0r7ldg2m51qcmiqll" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tibbapawan&quot; /&gt;{{c|22}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸਾਰੀ ਉਸਦੀ ਸੁਰਤ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਪੈ ਗਏ ਅਰ ਚੇਲੇ ਵਾਕਰ ਕੰਬਨ ਲੱਗਾ, ਥਰਥਰੀ ਨਾਲ ਬਿਆਕੁਲ ਹੋਕੇ ਢਹਿਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸਾ ਜੋ ਰਿੱਛ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਕੌਰ ਤੂੰ ਨਾ ਡਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨੀ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਜੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਿੱਛ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਨ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਆਈ। ਐਂਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਤਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਰਾਤ ਆਈ ਤਾਂ ਰਿੱਛ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਪੁੱਤ੍ਰ! ਰਾਤ ਆਈ ਤੇ ਇਹ ਸ਼ੇਰ ਸਾਡਾ ਦੋਹਾਂਦਾ ਵੈਰੀ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਸੌਣਾਂ ਪ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਖੌ ਹੈ, ਇਹੋ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ੨ ਪਹਿਰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਜਾਗੀਏ, ਅੱਧੀਰਾਤ ਤਕ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ, ਅੱਧੀਓਂ ਉਪਰੰਤ ਫੇਰ ਤੂੰ ਜਾਗੀ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਵਡੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰਾ ਰਿੱਛਦਾ ਆਇਆ ਕੌਰ ਸੁੱਤਾ। ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਨਾ ਬਨ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਸਾਡਾ ਭੱਖ ਹੈ ਅਰ ਤੂੰ ਬਿਖ ਬੇਲਾਂ ਕਿਉਂ ਬੀਜਦਾ ਹੈਂ? ਇਹਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸਿੱਟਦੇਹ ਅਸੀਂਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਲਕੇ ਖਾ ਲਵਾਂਗੇ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਬਨ ਵਾਸੀ ਹਾ, ਹੱਥੋਂ ਬਾਜ ਉੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਮੁੜ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਕੁਝ ਘੱਟ ਨਹੀਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3vnrc5cz3gunwr0r7ldg2m51qcmiqll</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218389</id>
      <parentid>218388</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:42:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218389</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2104" sha1="tbo24t3us95qim5tkrpb8xo70cryy7l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tibbapawan&quot; /&gt;{{c|22}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸਾਰੀ ਉਸਦੀ ਸੁਰਤ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਪੈ
ਗਏ ਅਰ ਚੇਲੇ ਵਾਕਰ ਕੰਬਨ ਲੱਗਾ, ਥਰਥਰੀ ਨਾਲ
ਬਿਆਕੁਲ ਹੋਕੇ ਢਹਿਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸਾ ਜੋ ਰਿੱਛ ਨੇ ਕਿਹਾ,
ਹੇ ਕੌਰ ਤੂੰ ਨਾ ਡਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ
ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨੀ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਜੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। 
ਰਿੱਛ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਨ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ 
ਆਈ। ਐਂਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਤਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ ਰਾਤ ਆਈ 
ਤਾਂ ਰਿੱਛ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਪੁੱਤ੍ਰ! ਰਾਤ ਆਈ ਤੇ ਇਹ 
ਸ਼ੇਰ ਸਾਡਾ ਦੋਹਾਂਦਾ ਵੈਰੀ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਸੌਣਾਂ ਪ੍ਰਾਨਾਂ ਦੀ 
ਖੌ ਹੈ, ਇਹੋ ਗੱਲ ਚੰਗੀ ਹੈ ਜੋ ਦੋ ੨ ਪਹਿਰ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ 
ਜਾਗੀਏ, ਅੱਧੀਰਾਤ ਤਕ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਹਾਂ, ਅੱਧੀਓਂ 
ਉਪਰੰਤ ਫੇਰ ਤੂੰ ਜਾਗੀ ਕੌਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਵਡੀ ਚੰਗੀ 
ਗੱਲ ਹੈ, ਪਹਿਲਾ ਪਹਿਰਾ ਰਿੱਛਦਾ ਆਇਆ ਕੌਰ ਸੁੱਤਾ। 
ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਅਤੇ ਕਮਲਾ 
ਨਾ ਬਨ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਸਾਡਾ ਭੱਖ ਹੈ ਅਰ ਤੂੰ ਬਿਖਬੇਲਾਂ 
ਕਿਉਂ ਬੀਜਦਾ ਹੈਂ? ਇਹਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸਿੱਟਦੇਹ ਅਸੀਂਤੁਸੀਂ 
ਦੋਵੇਂ ਰਲਕੇ ਖਾ ਲਵਾਂਗੇ, ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ 
ਬਨ ਵਾਸੀ ਹਾ, ਹੱਥੋਂ ਬਾਜ ਉੱਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੁੜ ਹੱਥ 
ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਕੁਝ ਘੱਟ ਨਹੀਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tbo24t3us95qim5tkrpb8xo70cryy7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/27</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60954</id>
    <revision>
      <id>218390</id>
      <parentid>191899</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:47:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218390</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2074" sha1="gxo89vq8cityg212unvksyzz9p223bt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tibbapawan&quot; /&gt;{{c|23}}&lt;/noinclude&gt;ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਮੂਰਖ ਨਾ ਬਨ, ਇਹ ਸਮਯ 
ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਨਾ ਨਹੀਂ। ਰਿੱਛ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਸੁਨ 
ਝੱਲੇ ਬਾਘ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਾਰਨਾ, ਬੂਟੇ ਦਾ ਪੁੱਟਨਾ, ਬਨਫੂਕ-
ਨਾ, ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਝੂਠ ਬੋਲਨਾ, ਅਤੇ ਬਿਸ੍ਵਾਸਘਾਤ ਕਰਨਾ 
ਮਹਾ ਪਾਪ ਹਨ। ਸ਼ੇਰ ਵੱਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਭਲਾ 
ਸੁਖ, ਤੈਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆਂ ਮੈਂ ਬੀ ਤੈਨੂੰ 
ਜੀਉਂਦਾ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਨਾ। ਐਨੇ ਵਿੱਚ ਰਿੱਛ ਦਾ ਪਹਿਰਾ 
ਹੋ ਚੁਕਿਆ, ਇਹ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਕੌਰ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। 
ਦੋਹਰਾ॥ ਅਪਨੇ ਪਹਿਰੇ ਜਾਗੀਏ ਪਰਕੇ ਰਹੀਏ ਸੋਇ। 
ਕੀ ਜਾਨੇ ਇਕ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਦਾ ਪਹਿਰਾ ਹੋਇ॥
ਕੌਰ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਰਿੱਛ ਸੁੱਤਾ, ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਰਾਜਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 
ਭਰਾਵਾ ਤੂੰ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਬਲਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਫਸਦਾ ਹੈਂ? 
ਇਹ ਰਿੱਛ ਸੌਂ ਕੇ ਉਠੇਗਾ ਤੇ ਭੁੱਖਾ ਹੋਕੇ ਤੈਨੂੰ ਭੱਖ 
ਜਾਏਗਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਉਹਬੀ ਮੈਨੂੰ ਕਹ ਚੁੱਕਿਆ 
ਹੈਂ, ਸੋ ਉਸਦੇ ਜਾਗਨ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਟ, 
ਗਲੋ ਬਲਾ ਲਾਹ। ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਕੌਰ 
ਰੇਉੜੀ ਦੇ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਇਕ ਟਹਿਣੀ 
ਨੂੰ ਪਕੜ ਅਜਿਹਾ ਹਲੂਣਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤੇ 
ਰਿੱਛ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿੱਛ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gxo89vq8cityg212unvksyzz9p223bt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218391</id>
      <parentid>218390</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:47:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218391</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2105" sha1="rek2pfj6ol58tkz41qrvysuavp76sxp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tibbapawan&quot; /&gt;{{c|23}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਮੂਰਖ ਨਾ ਬਨ, ਇਹ ਸਮਯ 
ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਨਾ ਨਹੀਂ। ਰਿੱਛ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਸੁਨ 
ਝੱਲੇ ਬਾਘ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਾਰਨਾ, ਬੂਟੇ ਦਾ ਪੁੱਟਨਾ, ਬਨਫੂਕ-
ਨਾ, ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਝੂਠ ਬੋਲਨਾ, ਅਤੇ ਬਿਸ੍ਵਾਸਘਾਤ ਕਰਨਾ 
ਮਹਾ ਪਾਪ ਹਨ। ਸ਼ੇਰ ਵੱਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਭਲਾ 
ਸੁਖ, ਤੈਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆਂ ਮੈਂ ਬੀ ਤੈਨੂੰ 
ਜੀਉਂਦਾ ਜਾਨ ਨਹੀਂ ਦੇਨਾ। ਐਨੇ ਵਿੱਚ ਰਿੱਛ ਦਾ ਪਹਿਰਾ 
ਹੋ ਚੁਕਿਆ, ਇਹ ਕਰਕੇ ਉਸਨੇ ਕੌਰ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। 
ਦੋਹਰਾ॥ ਅਪਨੇ ਪਹਿਰੇ ਜਾਗੀਏ ਪਰਕੇ ਰਹੀਏ ਸੋਇ। 
ਕੀ ਜਾਨੇ ਇਕ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸਦਾ ਪਹਿਰਾ ਹੋਇ॥
ਕੌਰ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਰਿੱਛ ਸੁੱਤਾ, ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਰਾਜਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 
ਭਰਾਵਾ ਤੂੰ ਜਾਨ ਬੁਝਕੇ ਬਲਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਫਸਦਾ ਹੈਂ? 
ਇਹ ਰਿੱਛ ਸੌਂ ਕੇ ਉਠੇਗਾ ਤੇ ਭੁੱਖਾ ਹੋਕੇ ਤੈਨੂੰ ਭੱਖ 
ਜਾਏਗਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਉਹਬੀ ਮੈਨੂੰ ਕਹ ਚੁੱਕਿਆ 
ਹੈਂ, ਸੋ ਉਸਦੇ ਜਾਗਨ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਸਿੱਟ, 
ਗਲੋ ਬਲਾ ਲਾਹ। ਸ਼ੇਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਕੌਰ 
ਰੇਉੜੀ ਦੇ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਇਕ ਟਹਿਣੀ 
ਨੂੰ ਪਕੜ ਅਜਿਹਾ ਹਲੂਣਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤੇ 
ਰਿੱਛ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਿੱਛ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rek2pfj6ol58tkz41qrvysuavp76sxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/28</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60955</id>
    <revision>
      <id>218392</id>
      <parentid>191900</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:51:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218392</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2036" sha1="ddgwcpfznaoufhx2r60inean7m04c9u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tibbapawan&quot; /&gt;{{c|24}}&lt;/noinclude&gt;ਗਈ, ਅਤੇ ਡਾਲੀ ਨਾਲ ਚੰਬੜ ਕੇ ਬਚ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਇਸ
ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਫਿੱਟੇ ਮੂੰ ਪਾਪੀ ਚੰਡਾਲ! ਤੈਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ 
ਦਾ ਭੌ ਨਾ ਆਇਆ? ਖਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖੋਟਾ ਉਹਨੂੰ 
ਦਰਗਾਹੋਂ ਟੋਟਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ 
ਸੁੱਕ ਗਈ ਅਰ ਜਾਤਾ ਜੋ ਇਹ ਹੁਨ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, 
ਏਨੇ ਵਿਚ ਤੜਕਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੇਰ ਉੱਥੋਂ ਉਠਕੇ ਚਲਿਆ 
ਗਿਆ, ਰਿੱਛ ਨੇ ਇਹ ਕੈਹਕੇ ਉਸਦਿਆਂ ਕੰਨਾਂ 
ਵਿਚ ਮੂਤ੍ਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਭਲਿਆਈ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਤਾਂ 
ਤੋਂ ਢੱਠੇ ਖੂਹ ਪਾਈ, ਤੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੇ ਤਾਂ ਕੀ ਮਾਰਾਂ ਕਿਉਂਕਿ 
ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਹਿਮਾਇਤੀ ਨਹੀਂ। ਰਿੱਛ ਬੀ ਉੱਥੋਂ 
ਉੱਠਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਰ ਏਹ ਕਮਲਾ ਸੁਦਾਈ 
ਹੋਕੇ ਮਹਲੀਂ ਆ ਵੜਿਆ, ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਕੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਕ 
ਸੰਤਾਪ ਕੀਤਾ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖਬਰ ਹੋਈ, ਆਗ੍ਯਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 
ਚੇਲਿਆਂ ਭੋਪਿਆਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਸੱਦੋ ਅਤੇ ਕੌਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਲੋ॥
{{gap}}ਜਦ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਦਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਉੱਥੇ 
ਕੁਝ ਪੇਸ਼ ਨ ਗਈ, ਤਾਂ ਮੰਤ੍ਰੀ ਨੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ 
ਕਿਹਾ, ਜੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਆਗਯਾ ਪਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ 
ਨੂੰ ਲੈ ਆਵਾਂ, ਉਹ ਬਡੀ ਚਤੁਰ ਹੈ, ਜੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਕੌਰ 
ਚੰਗਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੋਈ ਵਾਹ ਨਹੀਂ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ddgwcpfznaoufhx2r60inean7m04c9u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218393</id>
      <parentid>218392</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:52:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218393</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2067" sha1="oympxlovnypvu7qrwptmyzv3ky9w63f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Tibbapawan&quot; /&gt;{{c|24}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਗਈ, ਅਤੇ ਡਾਲੀ ਨਾਲ ਚੰਬੜ ਕੇ ਬਚ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਇਸ
ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਫਿੱਟੇ ਮੂੰ ਪਾਪੀ ਚੰਡਾਲ! ਤੈਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ 
ਦਾ ਭੌ ਨਾ ਆਇਆ? ਖਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖੋਟਾ ਉਹਨੂੰ 
ਦਰਗਾਹੋਂ ਟੋਟਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ 
ਸੁੱਕ ਗਈ ਅਰ ਜਾਤਾ ਜੋ ਇਹ ਹੁਨ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, 
ਏਨੇ ਵਿਚ ਤੜਕਾ ਹੋਇਆ ਸ਼ੇਰ ਉੱਥੋਂ ਉਠਕੇ ਚਲਿਆ 
ਗਿਆ, ਰਿੱਛ ਨੇ ਇਹ ਕੈਹਕੇ ਉਸਦਿਆਂ ਕੰਨਾਂ 
ਵਿਚ ਮੂਤ੍ਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਭਲਿਆਈ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਤਾਂ 
ਤੋਂ ਢੱਠੇ ਖੂਹ ਪਾਈ, ਤੈਨੂੰ ਜਾਨ ਤੇ ਤਾਂ ਕੀ ਮਾਰਾਂ ਕਿਉਂਕਿ 
ਇੱਥੇ ਤੇਰਾ ਕੋਈ ਹਿਮਾਇਤੀ ਨਹੀਂ। ਰਿੱਛ ਬੀ ਉੱਥੋਂ 
ਉੱਠਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਰ ਏਹ ਕਮਲਾ ਸੁਦਾਈ 
ਹੋਕੇ ਮਹਲੀਂ ਆ ਵੜਿਆ, ਰਾਣੀਆਂ ਨੇ ਦੇਖਕੇ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਕ 
ਸੰਤਾਪ ਕੀਤਾ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖਬਰ ਹੋਈ, ਆਗ੍ਯਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ 
ਚੇਲਿਆਂ ਭੋਪਿਆਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਸੱਦੋ ਅਤੇ ਕੌਰ ਨੂੰ ਦਿਖਾਲੋ॥
{{gap}}ਜਦ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਦਿਆਂ ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਉੱਥੇ 
ਕੁਝ ਪੇਸ਼ ਨ ਗਈ, ਤਾਂ ਮੰਤ੍ਰੀ ਨੇ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ 
ਕਿਹਾ, ਜੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਆਗਯਾ ਪਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ 
ਨੂੰ ਲੈ ਆਵਾਂ, ਉਹ ਬਡੀ ਚਤੁਰ ਹੈ, ਜੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਕੌਰ 
ਚੰਗਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੋਈ ਵਾਹ ਨਹੀਂ॥
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oympxlovnypvu7qrwptmyzv3ky9w63f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60956</id>
    <revision>
      <id>218394</id>
      <parentid>215351</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218394</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2027" sha1="f0y9wchhuv62o7x7hmbfhpp76ey7e09" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;{{c| ੨੫ }}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਰਾਜੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਝੱਬਦੇ ਲੈ ਆ। ਮੰਤ੍ਰੀ 
ਨੇ ਸਾਰਦ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦਾ ਜਨਾਨਾ ਭੇਸ ਕਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹੱਲ 
ਵਿੱਚ ਵਾੜਿਆ,ਕਨਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੰਤ੍ਰੀ ਦੀ ਨੂਹ'ਨੂੰ ਅਤੇ 
ਬਾਹਰ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲਿਆ। ਕਨਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ 
ਮੰਤ੍ਰੀ ਦੀ ਬਹੂ ਬੋਲੀ ਕੌਰ ਸੁਚੇਤ ਹੋਕੇ ਬੈਠ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ 
ਨੂੰ ਕੰਨ ਲਾਕੇ ਸੁਣ-ਵਿਭੀਖਨ ਵਡਾ ਸੂਰ ਬੀਰ ਸਾ ਛਲ 
ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰਜੀ ਨਾਲ ਜਾ ਰਲਿਆ ਤੇ ਰਾਵਨ ਦਾ 
ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਅਪਣੀ ਕੁਲ ਦਾ ਨਾਉ 
ਗਵਾਇਆ ਉਸ ਲਾਜ ਦੇ ਮਾਰੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਾ 
ਉਠਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਪਾਇਆ 
ਭਸਮਾਸਰ ਨੇ ਮਹਾਂ ਦੇਵ ਦੀ ਤਪੱਸਯਾ ਕਰਕੇ ਵਰ 
ਪਾਇਆ ਵਿਸ੍ਵਾਘਾਤ ਕੀਤਾ, ਪਾਰਬਤੀ ਦੇ ਲੈਣ ਦੀ 
ਇੱਛਿਆ ਕਰਕੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਲੀਤਾ, ਉਸਦਾ ਫਲ ਝੱਬਦੇ 
ਹੀ ਪਾਇਆ, ਕਿ ਜਲ ਕੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਨਾਲ 
ਰਲਾਇਆ। ਹੇ ਕੌਰ! ਤੂੰ ਮਿੱਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਹੀ ਤੇ ਵਿਸ੍ਵਾਸ ਘਾਤੀ 
ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 
ਢੋਇਆ? ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ ਸਾ ਉਪਕਾਰ। 
ਉਸਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਖੁਆਰ? 
ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇਰਾ ਦੋਸ, ਹੇ ਕੌਰ ਬੇਹੋਸ਼! ਇਸ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f0y9wchhuv62o7x7hmbfhpp76ey7e09</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218395</id>
      <parentid>218394</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218395</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2027" sha1="45l9px6bqb6tpzn8fobu9ae29kgu05t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;{{c|(੨੫)}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;{{gap}}ਰਾਜੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਝੱਬਦੇ ਲੈ ਆ। ਮੰਤ੍ਰੀ 
ਨੇ ਸਾਰਦ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦਾ ਜਨਾਨਾ ਭੇਸ ਕਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਹੱਲ 
ਵਿੱਚ ਵਾੜਿਆ,ਕਨਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੰਤ੍ਰੀ ਦੀ ਨੂਹ'ਨੂੰ ਅਤੇ 
ਬਾਹਰ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬਹਾਲਿਆ। ਕਨਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ 
ਮੰਤ੍ਰੀ ਦੀ ਬਹੂ ਬੋਲੀ ਕੌਰ ਸੁਚੇਤ ਹੋਕੇ ਬੈਠ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ 
ਨੂੰ ਕੰਨ ਲਾਕੇ ਸੁਣ-ਵਿਭੀਖਨ ਵਡਾ ਸੂਰ ਬੀਰ ਸਾ ਛਲ 
ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰਜੀ ਨਾਲ ਜਾ ਰਲਿਆ ਤੇ ਰਾਵਨ ਦਾ 
ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਅਪਣੀ ਕੁਲ ਦਾ ਨਾਉ 
ਗਵਾਇਆ ਉਸ ਲਾਜ ਦੇ ਮਾਰੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਾ 
ਉਠਾਇਆ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਪਾਇਆ 
ਭਸਮਾਸਰ ਨੇ ਮਹਾਂ ਦੇਵ ਦੀ ਤਪੱਸਯਾ ਕਰਕੇ ਵਰ 
ਪਾਇਆ ਵਿਸ੍ਵਾਘਾਤ ਕੀਤਾ, ਪਾਰਬਤੀ ਦੇ ਲੈਣ ਦੀ 
ਇੱਛਿਆ ਕਰਕੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਲੀਤਾ, ਉਸਦਾ ਫਲ ਝੱਬਦੇ 
ਹੀ ਪਾਇਆ, ਕਿ ਜਲ ਕੇ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਨਾਲ 
ਰਲਾਇਆ। ਹੇ ਕੌਰ! ਤੂੰ ਮਿੱਤ੍ਰ ਦ੍ਰੋਹੀ ਤੇ ਵਿਸ੍ਵਾਸ ਘਾਤੀ 
ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਰਿੱਛ ਨੂੰ ਚਿਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹ 
ਢੋਇਆ? ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ ਸਾ ਉਪਕਾਰ। 
ਉਸਨਾਲ ਦ੍ਰੋਹ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ ਖੁਆਰ? 
ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇਰਾ ਦੋਸ, ਹੇ ਕੌਰ ਬੇਹੋਸ਼! ਇਸ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>45l9px6bqb6tpzn8fobu9ae29kgu05t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/30</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60957</id>
    <revision>
      <id>218396</id>
      <parentid>215352</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T08:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218396</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2021" sha1="p9r40o6gvurevtn62vgppuumsra4fi4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;{{c|( ੨੬ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਦਾ ਦੋਖ ਹੈ,ਕਿਉਂਕਿ ਜੇਹਾ ਬੀ ਬੀਜੇਗਾ 
ਤੇਹਾ ਫਲ ਉੱਗੇਗਾ ਇਹ ਦੁਖ ਤੈਂ ਆਪਨੇ ਪਿਉ ਦੇ 
ਦੋਖਾਂ ਤੇ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਨਕੇ ਕੌਰ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਬੈਠਾ ਤਾਂ 
ਰਾਜੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ ਸੱਚ ਕਹੁ ਤੈਂ ਬਨਚਰ 
ਕਿੱਕਰ ਜਾਣਿਆ? ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੋਸੁ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ 
ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ 
ਸਿਮਰਦੀ ਹਾਂ ਤਦ ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਉਤੇ ਸੁਰਸ੍ਵਤੀ ਆ ਬੈਠਦੀ 
ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿੱਕੁਰ ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਦੇ ਲੱਤ ਦਾ ਤਿਲ ਦੱਸਿਆ ਸੀ 
ਉੱਕਰ ਹੀ ਬਨਦਾ ਰਿੱਛ ਜਾਨ ਲਿਆ ਇਹ ਸੁਣਕੇ 
ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਤ੍ਰੀ 
ਬਨਾਕੇ ਤਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਧਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ:- 
ਦੋਹਰਾ॥ ਤੂੰ ਸਾਰਦ ਸੁਤ ਸੱਤਯ ਹੈਂ ਗੁਨ ਚਤੁਰਾਈਕੋਖ॥
{{Gap}}ਮੈਂ ਭੁੱਲਾ ਤੂੰ ਖਿਮਾਂ ਕਰ ਜਿਤਨੇ ਮੇਰੇ ਦੋਖ॥&lt;/poem&gt;}}
{{center|'''{{larger|ਕੁੱਖ ਦੇ ਓਹਲੇ ਲੱਖ}}'''}}
{{center|ਦੋਹਰਾ॥}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਜਿਸ ਬਿਧ ਰੱਖੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪਤਿ ਰਹੀਏ ਤਿੰਵ ਹੇ ਵੀਰ। ਕੌਤਕ 
ਦੇਖ ਜਗੱਤ ਦੇ ਹੋਵੋ ਨਾਹਿੰ ਅਧੀਰ॥੧॥ ਹੁੰਦਾ ਦੇਖੇ 
ਅਪਨਾ ਕੁਝ ਬੀ ਹੋਏ ਵਿਨਾਹਿ॥ ਧਰ ਧੀਰਜ ਇਸ 
ਜੀਵ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਵਿਸਾਹਿ॥੨॥ ਉਸ ਠਾਕਰ ਦੇ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p9r40o6gvurevtn62vgppuumsra4fi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>60958</id>
    <revision>
      <id>218397</id>
      <parentid>215353</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T08:08:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218397</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1944" sha1="n3yf8f2wkowxlgcnn6blutyadt9hkbi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;{{c|( ੨੭ )}}&lt;/noinclude&gt;{{Block center|&lt;poem&gt;ਸਰਬ ਕੁਝ ਜਿਸ ਮਨ ਭਾਵੇ ਦੇਇ। ਸ਼ਰਨ ਤਿਸੇ ਦੀ 
ਪਕੜ ਮਨ ਬ੍ਰਿਥਾ ਸ਼ੋਕ ਕਰੇਇ ॥੩॥ ਜਗਤ ਵਿਧਾਤਾ 
ਨਾਉਂ ਤਿਸ ਬਿਧ ਸਬ ਹੀ ਕਰ ਦੇਇ। ਜੋ ਜਗ ਨੂੰ 
ਜਾਪੇ ਕਠਿਨ ਕਰਦੇ ਪਲ ਨ ਪਏਇ॥੪॥
{{Gap}}ਰੂਮ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦਿਆਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ 
ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸ਼ਾਮਦਿਆਂ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਹ  ਠਹਿਰਾਈ 
ਕਿ ਜੇ ਰੂਮ ਦਾ ਕੋਈ ਬੁਪਾਰੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ 
ਮਿਲ ਪਏ ਤਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਨਾ ਜਾਏ ਅਤੇ ਜੇ ਜਾਏ 
ਤਾਂ ਇੱਕ ਹਜਾਰ ਰੁਪੱਯਾ ਚੱਟੀ ਭਰੇ॥
{{Gap}}ਮਾਮੂੰ ਨਾਮੇ ਰੂਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਬੁਪਾਰੀ ਜੋ ਕੁਝ 
ਮਾਲ ਲੱਦ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਯਾ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਨੂੰ 
ਪਕੜ ਕਾਜੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 
ਮਹਾਰਾਜ! ਇਹ ਰੂਮ ਦਾ ਬੁਪਾਰੀ ਮਾਮੂੰ ਆਪਦੇ 
ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ ਆਗਯਾ ਹੋਇ ਸੋ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਕਾਜ਼ੀ 
ਬੌਲਯਾ ਜੇ ਹਜਾਰ ਰੁਪਯਾ ਚੱਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਛੱਡ
 ਦੇਓ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਦੀ ਗਰਦਨ ਮਾਰੋ॥
{{Gap}}ਮਾਮੂੰਕੋਲ ਚੱਟੀ ਭਰਨ ਲਈ ਹਜਾਰ ਰੁਪਏ ਨਹੀਂ
 ਸਨ, ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਫਾਹੇ ਦੇਨ ਦੀ ਆਗਯਾਕੀਤੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ 
ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਜਾਣ ਬੁਝਕੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n3yf8f2wkowxlgcnn6blutyadt9hkbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਜੀਉਣਾ ਮੌੜ - ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>64092</id>
    <revision>
      <id>218319</id>
      <parentid>178081</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T15:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <origin>218319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2202" sha1="8r7scdm1k8j12bs1m9a129i3tdtvzwj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;( ੧੬ )
ਦੋਹਰਾ ॥ ਕੋਊ ਨਾ ਮੁਖ ਸੇ ਬੋਲਤਾ ਕੋਊ ਨ ਕਰਤਾ ਗੱਲ
ਹੂਆ ਜਗਤਕਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜੀਉਣਾ ਮੌੜਅਜਕੱਲ॥੧੦੧॥
ਅਬ ਕੁਛ ਸੁਨੋ ਪਿਆਰਿਓ ਕਿਸ਼ਨੇ ਕਾ ਅਹਿਵਾਲ॥ ਸਭਕੁਛ
ਕਰਾਂ ਬਿਆਨ ਅਬ ਜੋ ਗੁਜ਼ਰੀ ਉਸ ਨਾਲ ॥੧੦੨॥
੧ੴਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ਦੋਹਰਾ॥ ਭਾਈ ਜੀਉਣੇ
ਨਾ
ਮੌੜਦਾ ਕਿਸ਼ਨਸਿੰਘਨਰਸ਼ੇਰ॥ ਬਡਾਬਹਾਦਰ ਸੂਰਮਾ ਦਿ
ਸੇ ਅਧਿਕ ਦਲੇਰ॥੧੦੩॥ ਚੌਪਈ ॥ ਬੜੋ ਦਲੇਰ
ਸ਼ੇਰ ਨਰ ਕਿਸ਼ਨਾ ॥ ਭੂਖ ਪਿਆਸ ਕੀ ਅਤਸੇ
ਰਾਤ ਦਿਨੇਪੇਸ਼ਾ ਥਾ ਚੋਰੀ॥ ਬਹੁਤ ਜਗਤ ਸੰਗ ਕਰਤਾਜੌਰੀ
॥੧੦੪॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਬੜਾ ਪਿਆਰਾ ਖਾਸਕੀ ਅਹਿਮਦ
ਡੋਗਰਜਾਨ! ਰਿਹਾਊਡਸਕੇਕੇਵਿਖੇ ਰਹਿਤਾ ਸਦਾ ਮਕਾਨ ॥
੧੦੫॥ ਚੌਪਈ॥ਅਹਿਮਦ ਡੋਗਰ ਡਸਕੇ ਵਾਲਾ ॥ ਸ਼ੇਰ
ਦਲੇਰ ਰਹੇ ਮਤਵਾਲਾ। ਨਹੀਂ ਕਿਸੀ ਹਾਕਮ ਸੇ ਡਰਤਾ॥
ਚੋਰ ਯਾਰ ਕੀ ਮੱਦਤ ਕਰਤਾ ॥੧੦੬॥
ਧਾੜਾ ਮਾਰਲਿਆਵੇ। ਅਹਿਮਦ ਡੋਗਰ ਪਾਸ ਲੈ ਜਾਵੇ।ਸਭ
ਚੋਰੋਂ ਕਾ ਸਾਂਭੇ ਮਾਲ# ਰਹੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਚੋਰਾਂ ਨਾਲ ॥੧੦੭॥
ਦੋਹਰਾ॥ ਕਿਸ਼ਨੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰਸੀ ਰਾਤ ਦਿਨਾਂ ਕਾ ਮੇਲ ॥
ਪਲਕ ਵਛੋੜਾ ਨਾ ਸਹੇ ਰਹੇ ਠੇਲ ਅਰ ਪੇਲੁ ॥੧੦੮॥
ਚੌਪਈ ॥ ਜੋ ਕਿਸ਼ਨਾ ਕੁਛ ਲੂਟੇ ਮਾਲ। ਅਹਿਮਦ ਕੋ ਦੇਤਾ
ਸੰਭਾਲ ਦੌਲਤ ਬਹੁਤ ਜਮਾਂ ਜਬ ਹੋਈ। ਬਾਤਸਹੀਜਾਨਤ
ਸਭਕੋਈ॥ ੧੦੯ ॥ ਦੋਹਰਾ 11 ਅਹਿਮਦ ਕੇ ਮਨ ਉੱਖ-
। ਕੇ
ਜੋ ਕੋਈ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8r7scdm1k8j12bs1m9a129i3tdtvzwj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਕੀਸਰੋਤ:ਸੱਥ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>65444</id>
    <revision>
      <id>218318</id>
      <parentid>216372</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T13:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>489</id>
      </contributor>
      <comment>/* Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) */ ਨਵਾਂ ਭਾਗ</comment>
      <origin>218318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62985" sha1="ad62i55hsk3n72po0qzerwvrjw2tsn8" xml:space="preserve">{{ਸੱਥ/ਹੈੱਡਰ}}
__NEWSECTIONLINK__
&lt;!-- Interwiki links --&gt;
[[mul:Scriptorium]]
&lt;!-- Interwiki links --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] 00:21, 8 ਮਾਰਚ 2025 (IST)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 07:35, 4 ਅਪਰੈਲ 2025 (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==

Dear All,

The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. 

The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. 

We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. 

Thank you! [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 13:55, 14 ਅਪਰੈਲ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 06:05, 17 ਅਪਰੈਲ 2025 (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 09:11, 29 ਅਪਰੈਲ 2025 (IST)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]])&lt;/bdi&gt; 03:38, 16 ਮਈ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) 20:57, 22 ਮਈ 2025 (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 08:38, 28 ਮਈ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Update from A2K team: May 2025 ==

Hello everyone,

We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].

The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.

We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.

Thanks for your continued support! Thank you 

Pavan Santhosh,

On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 --&gt;

== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Hello Wikimedians of South Asia! 👋

We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!

We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:

* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community

If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!

👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].

Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬

This message was sent with [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at 21:12, 6 ਜੂਨ 2025 (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 04:31, 14 ਜੂਨ 2025 (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:14, 17 ਜੂਨ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, 02:27, 28 ਜੂਨ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 21:10, 31 ਜੁਲਾਈ 2025 (IST)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&amp;oldid=29066664 --&gt;

== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==

''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''

The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. 

The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: 

* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. 
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. 

Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025 
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]

If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. 

— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad 

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 23:30, 14 ਅਗਸਤ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==

Dear all,

We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
**  Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
**  Deadline to apply (extended): 26 August 2025
**  Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.

''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''

We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! 

Regards,  

Open Knowledge Initiatives Team

IIIT-Hyderabad 
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 20:12, 20 ਅਗਸਤ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== ਅਡਵਾਂਸ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ, ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਪਰੂਫ਼ਰੀਡਾਥਾਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਵਰਤੋਂਕਾਰਾਂ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ। ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਉੱਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ '''ਅਡਵਾਂਸ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ''' ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ 30 ਅਤੇ 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਪਟਿਆਲੇ ਵਿਖੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSceqx9siKzAKpYe7VIvgrQLz-M8zFgW9fQsnh24X5OIfjhZlQ/viewform?usp=header ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੇ ਗੂਗਲ ਫਾਰਮ] ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਧੰਨਵਾਦ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 11:21, 21 ਅਗਸਤ 2025 (IST)

:ਇਸਦਾ ਫਾਰਮ ਭਰਨ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਤੀ 24 ਅਗਸਤ ਹੈ ਜੀ। -- [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|Kuldeep (Punjabi Wikimedians)]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Kuldeep (Punjabi Wikimedians)|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 16:14, 22 ਅਗਸਤ 2025 (IST)

== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==

Dear all,

This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]

''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''

We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.

Regards, IIITH-OKI 
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 14:05, 26 ਅਗਸਤ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; 03:06, 27 ਅਗਸਤ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 10:19, 9 ਅਕਤੂਬਰ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:13, 20 ਅਕਤੂਬਰ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 19:43, 30 ਅਕਤੂਬਰ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 19:53, 20 ਨਵੰਬਰ 2025 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

02:32, 20 ਜਨਵਰੀ 2026 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ==

ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਜੀ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਲਈ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਾਨਫਰੰਸ 4 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 6 ਸਤੰਬਰ 2026 ਤੱਕ ਕੋਚੀ (ਭਾਰਤ) ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗੀ।

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ ਸਮੁੱਚੇ ਭਾਰਤ, ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਕੀਮੀਡੀਅਨ, ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਅਤੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ 'ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੰਚ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਾਂ, ਨਵਾਂ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਫ਼ਤ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲਹਿਰ (free knowledge movement) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਕੀਮੀਡੀਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਜਾਂ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। 🙂

ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਆਖਰੀ ਮਿਤੀ: 15 ਅਪ੍ਰੈਲ 2026, ਰਾਤ 11:59 ਵਜੇ ਤੱਕ (IST)

ਅਰਜ਼ੀ ਦਾ ਲਿੰਕ (Application link): https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform

ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ (More information): [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship metawiki]]

ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ।

ਧੰਨਵਾਦ,

ਵਿਕੀ ਕਾਨਫਰੰਸ ਇੰਡੀਆ 2026 ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ

-[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Gnoeee|Gnoeee]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:Gnoeee|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 19:41, 4 ਅਪਰੈਲ 2026 (IST)

== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==

&quot;Kindly feel free to translate this text into your own language.&quot;

Dear Community member,

We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]]. 

The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement. 

This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.

Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]. 

* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]

Note: Only those who have registered will receive the joining link. 

Look forward to seeing you on the call,

Best, [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 00:11, 6 ਅਪਰੈਲ 2026 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;


== Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026 - Call for Applications ==

The [[m:Indic MediaWiki Developers User Group|Indic MediaWiki Developers User Group]] is pleased to announce the upcoming [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]], scheduled to take place in Hyderabad from 26 - 28 June 2026 (with 25 June as Day 0), in collaboration with the [[m:IIITH-OKI|IIITH-OKI]] and [https://www.osdg.in/ OSDG] club at [[w: International Institute of Information Technology, Hyderabad|International Institute of Information Technology, Hyderabad]].

Wikimedia hackathons are spaces for developers, designers, content editors, and other community stakeholders to collaborate on building technical solutions that help improve tools, workflows, and overall user experience across Wikimedia projects.

'''The hackathon is intended for:'''
* Technical contributors active in the Wikimedia technical ecosystem, including developers, maintainers (admins/interface admins), translators, designers, researchers, documentation writers, etc.
* Content contributors having an in-depth understanding of technical issues in their home Wikimedia projects like Wikipedia, Wikisource, Wiktionary, etc.
* Contributors from other FOSS communities or those who have participated in Wikimedia events in the past and would like to begin contributing to Wikimedia technical spaces.

Participants may work on curated hackathon tasks and are also encouraged to propose their own ideas, supported by a clear problem statement and a proposed approach.

To encourage participation and support promising contributions, scholarships will be provided to support participants’ related expenses.

'''Apply here:'''

* Scholarship application form (Deadline: 2 May 2026): [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSej8JvGsvQ7mYmkXdUDriMrKNPajCqH4e3clEct_GnmA1HZ3g/viewform Google form]


'''More information:'''

We encourage interested contributors to apply and participate. Further updates, including program details and venue, will be shared on the Meta page.

* Meta page: [[m:Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026|Indic Wikimedia Hackathon Hyderabad 2026]]

If you have any questions, concerns, or need support with the application, please reach out via the Meta-Wiki talk page or email at {{nospam|contact|indicmediawikidev.org}}.

Best Regards,
On behalf of Indic Mediawiki Developers User Group

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 06:28, 26 ਅਪਰੈਲ 2026 (IST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==

''&lt;small&gt;Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.&lt;/small&gt;''

Hello everyone,

We hope you are doing well.

We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.

We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&amp;pli=1 apply].

We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.

Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[ਵਰਤੋਂਕਾਰ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ:MediaWiki message delivery|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) 18:32, 17 ਮਈ 2026 (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=30361720 --&gt;</text>
      <sha1>ad62i55hsk3n72po0qzerwvrjw2tsn8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ.pdf/348</title>
    <ns>250</ns>
    <id>68773</id>
    <revision>
      <id>218348</id>
      <parentid>205323</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:48:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <origin>218348</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1194" sha1="lij44zz8pijk5q6d86ir4lrpbkvpf3l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਦੇ ਥੱਲੇ ਜਨਤਾ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪ੍ਰਜਾਤੰਤਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਵਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗੀ।

{{gap}}ਅਤੇ ਜੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ 'ਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ।

{{gap}}ਉਮੀਦ ਹੈ ਆਪ ਉਪਰਲੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਜਨਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੋਗੇ।

{{right|ਆਪ ਦਾ&lt;/br&gt;
“ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ”}}
{{right|{{x-larger|●
}}}}&lt;noinclude&gt;{{c|''ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ/332''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lij44zz8pijk5q6d86ir4lrpbkvpf3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ.pdf/349</title>
    <ns>250</ns>
    <id>68774</id>
    <revision>
      <id>218349</id>
      <parentid>206069</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>218349</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4544" sha1="12iljvy400qrpetxnlsrxw28uw7rt6t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Dugal harpreet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|5em}}
{{center|{{larger|'''ਪਾਠ-17'''}}}}

{{center|{{x-larger|'''ਦੂਸਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ'''}}}}

{{gap}}[ਏਥੇ ਸ਼ਹੀਦ ਮਹਾਂਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਖ਼ਤ ਜੋ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੀ.ਕੇ. ਦੱਤ ਜੀ ਦਾ ਲੇਖ ‘ਇਨਕਲਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦਰਸ਼ਨ’ ਪੇਸ਼ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਖ਼ਤ ਮਹਾਂਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦ੍ਰਿੜ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਸਰਾ ਲੇਖ ਦੱਤ ਜੀ ਦੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਨਕਲਾਬੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।{{right|—'''ਸੰਪਾਦਕ''']}}

{{center|{{x-larger|☆ ☆ ☆}}}}

{{larger|'''98. ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਮਹਾਂਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਕ ਖ਼ਤ'''}}

{{gap}}[ਸ਼ਹੀਦ ਮਹਾਂਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੇਸ ਵਿਚ ਉਮਰ ਕੈਦ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੂਸਰੇ ਸਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਕੈਦ ਸੁਣਾਈ ਗਈ, ਉਹ ਸਨ-ਡਾ. ਗਿਯਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ, ਸ਼ਿਵ ਵਰਮਾ, ਜੈ ਦੇਵ ਕਪੂਰ, ਪੰਡਿਤ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਲਾਲ, ਵਿਜੈ ਕੁਮਾਰ ਸਿਨਹਾ, ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਕਮਲ ਨਾਥ ਤਿਵਾੜੀ। ਸਾਰੇ ਸਾਥੀ ਅੰਡੇਮਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਭੇਜੇ ਗਏ ਸਨ। ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅਨਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। 17 ਮਈ, 1933 ਨੂੰ ਇਕ ਲੰਬੀ ਭੁੱਖ ਹੜਤਾਲ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅੰਡੇਮਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਇਹ ਖ਼ਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉੱਚ ਤੇ ਸੁੱਚ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ 23 ਜਨਵਰੀ, 1933 ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

{{right|'''-ਸੰਪਾਦਕ''']&lt;/br&gt;
ਪੋਰਟ ਬਲੇਅਰ,&lt;/br&gt;
ਅੰਡੇਮਾਨ।}}

ਪਰਮ ਪੂਜਨੀਕ ਪਿਤਾ ਜੀ, 

{{gap}}ਆਪ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਆ ਗਿਆ। ਏਥੇ ਇਸ ਬੁਝਾਰਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਲਝਾਉਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ। 19 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਸੂਚਨਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਬਦਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦਸਿਆ ਕਿ ਕਿੱਥੋਂ ਦੀ ਹੈ। ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਬਸ ਇੰਨਾ ਦਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਨਵੇਂ ਲਾਹੌਰ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਕੇਸ ਵਿਚ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਲਈ ਮਦਰਾਸ ਤੋਂ ਭੇਜੇ ਜਾਓਗੇ। ਸੋ 19 ਤਰੀਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਦ ਸੈਂਟਰਲ ਜੇਲ੍ਹ ਮਦਰਾਸ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰਖਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਬਾਈ ਕਲਮਨਾਥ ਤਿਵਾੜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਈ ਬੀ.ਕੇ. ਦੱਤ ਅਤੇ ਭਾਈ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਜੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੀ ਝਲਕ ਨਜ਼ਰ ਆਈ ਜਦ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਤਿਵਾੜੀ, ਵੀਰ ਦੱਤ ਤੇ ਕੁੰਦਨ ਲਾਲ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਲਿਜਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ 15 ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ&lt;noinclude&gt;{{c|''ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ/333''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>12iljvy400qrpetxnlsrxw28uw7rt6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70080</id>
    <revision>
      <id>218407</id>
      <parentid>210278</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218407</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2482" sha1="8z0vfxx032p8owgfh0fcqq5izzlltns" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੨)}}
ਮੈਨੂੰ ਦਸਿਆ ਹੈ ਮੈਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਹਕੀ ਬਕੀ ਹੋਗਈ ਕਿ ਹੇ ਰਾਮ ਇਹ ਕੇਹੜੀ ਗੱਲ ਸੀ ਜੋ ਸਾਥੋਂ ਲੁਕਾਈ ਗਈ। 

{{gap}}ਚਪਲਾ-(ਭੈਰੋਂ ਵਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ)ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਪੁਛ ਲਵੋ, ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਛ ਕਿਹਾ ਸੀ? ਦੋਵੇਂ ਵਿਆਹ ਇਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਹੋਏ ਹਨ। 

{{gap}}ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ-ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਅਜ ਤਕ ਇਸ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਥੋੜਾ ਹੀ ਚਿਰ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਗਲ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਤਦ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ।

{{gap}}ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ-ਏਹੋ ਗਲ ਸੁਣਕੇ ਮੈਂ ਆਪਨੂੰ ਖੇਚਲ ਦਿਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣੇ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਸਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ।

{{gap}}ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ-ਜੋ ਕੁਛ ਤੁਸਾਂ ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ ਠੀਕ ਹੈ। 

{{gap}}ਸੁਵਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ।

{{gap}}ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ-ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿ ਓਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਮਲਨੀ ਤੇ ਲਾਡਲੀ ਨਾਲ ਹੋਯਾ ਹੈ।

{{gap}}ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ-ਇਹ ਤਾਂ ਆਪ ਹੋਰ ਭੀ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹੋ! ਭਲਾ ਇਹ ਕਿਸਤਰਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇ ਤੇ ਓਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨ ਲਗੇ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋਗਿਆ ਹੈ! ਇਹ ਗੱਲ ਕੌਣ ਮੰਨੇਗਾ ? 

{{gap}}ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ-ਗੱਲ ਹੀ ਅਜੇਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਆਹ ਜਾਣ ਬੁਝਕੇ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਾਲ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ( ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਵਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ ) ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੂਰਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8z0vfxx032p8owgfh0fcqq5izzlltns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70086</id>
    <revision>
      <id>218412</id>
      <parentid>210279</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:40:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218412</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2467" sha1="mueoy5yizpcffrg8lliin19si5atgm8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੩)}}
ਹਾਲ ਇਹ ਦੱਸਣ ਗੇ ਅਰ ਤੁਸੀ ਆਪੇ ਹੀ ਸਮਝ ਜਾਓਗੇ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਕਿਉਂ ਹੋਯਾ?

{{gap}}ਗੋਪਾਲ-ਮੈਂ ਸਭ ਹਾਲ ਸਛੇਪ ਵਿਚ ਆਪ ਨੂੰ ਦਸਦਾ ਹਾਂ ਅਰ ਆਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਮੇਰਾ ਅਪ੍ਰਾਧ ਖਿਮਾ ਕਰੋਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਕਰਤੂਤ ਅਰ ਮੈਂ ਹੀ ਇਹ ਵਿਆਹ ਕਰਾਇਆ ਸੀ।

{{gap}}ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ—ਜੇ ਤੁਸਾਂ ਇਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋਜਾਂਦੇ? ਜਾਂ ਅਸੀ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਛ ਕਰੋਗੇ ਚੰਗਾ ਹੀ ਕਰੋਗੇ? 

{{gap}}ਗੋਪਾਲ-ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਇਸਨੂੰ ਲੁਕਾਏ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ਸੀ ਏਹੋ ਤਾਂ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਵਿਆਹ ਫਲਾਣੇ ਨਾਲ ਹੋਯਾ ਹੈ।

{{gap}}ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ-ਪਰ ਛੇਕੜ ਅਜੇਹਾ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂ ਗਿਆ?

{{gap}}ਗੋਪਾਲ—ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਕਮਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਈ ਅਰ ਬੋਲੀ ਮੈਂ ਆਪਨੂੰ ਇਕ ਜਰੂਰੀ ਗੱਲ ਆਖਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਜਿਸਤੇ ਆਪਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਕਮਲਨੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਉਪਰ ਜੋ ਕੁਛ ਅਹਿਸਾਨ ਕੀਤੇਹਨ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੋਹਾਂ ਕੁਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਤੇ ਕਾਮਨੀ ਉਤੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਓਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਇਨਾ ਦਾ ਬਦਲਾ ਕਿਸੇਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਲਥ ਸਕਦਾ ਅਰ ਗੱਲ ਹੀ ਏਹੋ ਹੀ ਹੈ ਸੋ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਨੇ ਗੱਲਾਂ ੨ ਵਿਚ ਹੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mueoy5yizpcffrg8lliin19si5atgm8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/17</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70089</id>
    <revision>
      <id>218419</id>
      <parentid>210280</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218419</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2465" sha1="suwm2orp4rpwwjic300h6jndbimlxds" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੪)}}
ਆਪਣੇ ਮਨਦਾ ਹਾਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਰ ਇਸ ਵਲੋਂ ਜੋ ਕੁਛ ਓਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ 
ਓਹ ਭੀ ਦਸਿਆ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਹੀ ਨ ਕਰਾਂ ਜਾ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਰਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਇਸ ਹਸਾਨ ਤੋਂ ਕੁਛ ਬਚ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂਬਹੁਤ ਕੁਛ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਓਹ ਬੋਲੀ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਲਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੰਦ੍ਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਹੋਜਾਵੇਗਾ ਤਦ ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕਾਂਗੀ ਤੇ ਉਸਦ ਹਸਾਨ ਤੋਂ ਭੀ ਹਲਕੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ ਕਿਉਂਕਿਅਜੇਹਾ ਹੋਣ ਨਾਲਕਮਲਨੀ ਪਟਰਾਣੀ ਬਣੇਗੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਗੱਦੀਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵਗਾ ਮੈਂ ਛੋਟੀ ਰਾਣੀ ਤੇ ਕਮਲਨੀ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹੋਕੇ ਰਹਾਂਗੀ ਤਦ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਹੋਵੇਗੀ ਅਰ ਮੈਂ ਸਮਝਾਗੀ ਕਿ ਕਮਲਨੀ ਦੇ ਹਸਾਨ ਦਾ ਭਾਰ ਮੇਰੇ ਸਿਰੋਂ ਲਥਾ ਹੈ।  

{{gap}}ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ-ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ! ਸ਼ਾਬਾਸ਼ !!

{{gap}}ਬੀਰੇਂਦ੍ਰ-ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਨੇ ਬੜੇ ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੋਚੀ ਹੈ। 

{{gap}}ਚਪਲਾ-ਬੇਸ਼ਕ! ਇਹ ਕੋਈ ਸਾਧਾਰਨ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬੜੇ ਜਿਗਰੇ ਵਾਲੀ ਤੀਵੀਂ ਦਾ ਕੰਮਹੇਂ ਇਸਤੋਂ ਵਧਕੇ ਕਿਸ਼ੋਰੀਹੋਰ ਕਰ ਹੀ ਕੀ ਸਕਦੀ ਸੀ।

{{gap}}ਗੋਪਾਲ—ਜਦ ਮੈਂ ਕਮਲਾ ਪਾਸੋ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਦੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਅਰ ਮਨ ਵਿਕ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੀ ਉਪਮਾ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਸੋ ਮੈ ਕਮਲਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਭੇਜ ਦਿਤਾ ਕਿ ਹਛਾ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਆਪ ਚਿੰਤ ਵਿਚ ਪੈਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>suwm2orp4rpwwjic300h6jndbimlxds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/14</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70092</id>
    <revision>
      <id>218405</id>
      <parentid>210277</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218405</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2485" sha1="2oiqkghun9yga9m063athq7jzpos1rl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;{{center|(੧੧)}}&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਗਿਆ, ਏਤਨੇ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਦਾ ਇਕ ਬੂਹਾ ਖੁਲਾ ਜੋ ਕਿਤੇ ਭੁਲ ਵਿਚ ਹੀ ਖੁਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ) ਅਰ ਇੰਦ੍ਰਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਇੰਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਕਾਮਨੀ ਆਉਂਦੀ ਦਿਸੀ।   

{{gap}}ਲਾਡਲੀ-ਲੋਕਾਮਨੀ ਭੀ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ ਅਰਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਓਹਭੀ ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਦੱਸਣ ਆਈ ਹੋਵੇ(ਕਾਮਨੀ ਨੂੰ)ਲੈ ਭੈਣ ਅੱਜ ਅਸੀ ਤੁਸੀ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਏ।  

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਧਕੇ!

{{center|{{x-larger|ਦੂਸਰਾ ਕਾਂਡ}}}} 
{{gap}}ਰਾਤਪਹਿਰ ਭਰਤ ਵਧੀਕ ਜਾ ਚੁਕੀ ਹੈਮਹਲ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸਜੇ ਹੋਏ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰਾਣੀ ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਚਪਲਾ ਤੇ ਚੰਪਾ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਓਥੋ ਪਾਸ ਹੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰਸਿੰਘ, ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ, ਤੇ ਭੈਰੋਸਿੰਘ ਬੈਠ ਗਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। 

{{gap}}ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ(ਬੀਰੇਂਦ੍ਰਸਿੰਘ ਨੇ)ਸਚਾ ੨ ਹਾਲ ਮਲੂਮ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰਿਹਾ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੁਫਨੇ ਵਿਚ ਭੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦ ਮੈਂ ਨੂੰਹਾਂ ਦੀ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਏਥੇ ਆਈ ਥਕੀ ਹੋਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਦੋ ਘੰਟੇ ਸੌ ਰਹਾਂ ਕਿ ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਭੈਣ ਚਪਲਾ ਆ ਗਈ ਅਰ ਬੋਲੀ ਲੈ ਭੈਣ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹਾਂ ਜਿਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਕੁਛ ਥੋਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਓਹ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ ਕਿ ਕਮਲਨੀ ਤੇ ਲਾਡਲੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਲਿਸਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇੰਦ੍ਰਜੀਤ ਤ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਤਕ ਕੁਛ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਇਸ ਵੇਲੇ ਭੈਰੋਂ ਨੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2oiqkghun9yga9m063athq7jzpos1rl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218406</id>
      <parentid>218405</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:24:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <origin>218406</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2491" sha1="kqu4d6b3k5a3iuc9sy2lv8lrh3lcdpm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;{{center|(੧੧)}}&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਸੋਚੀਂ ਪੈ ਗਿਆ, ਏਤਨੇ ਨੂੰ ਕਮਰੇ ਦਾ ਇਕ ਬੂਹਾ ਖੁਲਾ ਜੋ ਕਿਤੇ ਭੁਲ ਵਿਚ ਹੀ ਖੁਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ) ਅਰ ਇੰਦ੍ਰਦੇਵ ਦੀ ਧੀ ਇੰਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਕਾਮਨੀ ਆਉਂਦੀ ਦਿਸੀ।   

{{gap}}ਲਾਡਲੀ-ਲੋਕਾਮਨੀ ਭੀ ਆ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ ਅਰਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਓਹਭੀ ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਦੱਸਣ ਆਈ ਹੋਵੇ(ਕਾਮਨੀ ਨੂੰ)ਲੈ ਭੈਣ ਅੱਜ ਅਸੀ ਤੁਸੀ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਏ।  

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵਧਕੇ!

{{center|{{x-larger|'''ਦੂਸਰਾ ਕਾਂਡ'''}}}} 
{{gap}}ਰਾਤਪਹਿਰ ਭਰਤ ਵਧੀਕ ਜਾ ਚੁਕੀ ਹੈਮਹਲ ਅੰਦਰ ਇਕ ਸਜੇ ਹੋਏ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰਾਣੀ ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਚਪਲਾ ਤੇ ਚੰਪਾ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਓਥੋ ਪਾਸ ਹੀ ਗੱਦੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬੀਰੇਂਦ੍ਰਸਿੰਘ, ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ, ਤੇ ਭੈਰੋਸਿੰਘ ਬੈਠ ਗਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। 

{{gap}}ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ(ਬੀਰੇਂਦ੍ਰਸਿੰਘ ਨੇ)ਸਚਾ ੨ ਹਾਲ ਮਲੂਮ ਹੋਣਾ ਤਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰਿਹਾ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੁਫਨੇ ਵਿਚ ਭੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦ ਮੈਂ ਨੂੰਹਾਂ ਦੀ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਏਥੇ ਆਈ ਥਕੀ ਹੋਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਦੋ ਘੰਟੇ ਸੌ ਰਹਾਂ ਕਿ ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਭੈਣ ਚਪਲਾ ਆ ਗਈ ਅਰ ਬੋਲੀ ਲੈ ਭੈਣ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹਾਂ ਜਿਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਕੁਛ ਥੋਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਓਹ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ ਕਿ ਕਮਲਨੀ ਤੇ ਲਾਡਲੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਲਿਸਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇੰਦ੍ਰਜੀਤ ਤ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਹੁਣ ਤਕ ਕੁਛ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ,ਇਸ ਵੇਲੇ ਭੈਰੋਂ ਨੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kqu4d6b3k5a3iuc9sy2lv8lrh3lcdpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70097</id>
    <revision>
      <id>218403</id>
      <parentid>210276</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218403</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2718" sha1="kqsnu1ccycv3lut54164digfezlgf7z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੧੦)}}
ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਚੌੜ ਹੋਣ ਤੇ ਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਨ ਆਇਆ ਤੇ ਕਾਮਨੀ ਦਾ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹਾਲ ਸੁਣਕੇ ਆਪ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉੱਛਲ ਪਏ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਈ! ਸੱਚ ਹੈ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੇ ਮਹਾਤਮਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਂਝੀ ਪੀੜ ਅਤੇ ਨ੍ਯਾਇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੂਸਰੇ ਤੇ ਜੋ ਕੁਛ ਬੀਤਦੀ ਹੈ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ ਤਦਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦ ਆਪਣੇ ਤੇ ਓਹੋ ਜੇਹੀ ਬੀਤੇ। ਜਿਸਨੇ ਕਦੇ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਰਖਿਆ ਓਹ ਭੁਖ ਦਾ ਦੁਖ ਕੀ ਸਮਝ ਸਕਦਾਹੈ।ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਡੇ ਏਸੇ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਬਣਾ ਗਏ ਹੋਣ।ਅਤੇ ਇਸਤੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੋਵੇ ਕਿ ਆਪ ਭੁਖੇ ਰਹਿਕੇ ਵੇਖ ਲਵੋ ਤਦ ਭੁਖਿਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਪਵੇਗੀ। ਦੂਸਰੇ ਦੀ
ਗਿਢੀ ਤੇ ਛੁਰੀ ਚਲਾ ਦੇਣੀ ਸੁਖਾਲੀ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸੂਈ ਭੀ ਨਹੀਂ ਖੋਭੀ ਜਾਂਦੀ, ਜੋ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਧੀਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ ਓਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਧੀਆਂ ਵੱਲ ਤਕਾਉਂਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਬਸ ਏਸੇ ਤੋਂ ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੇ ਆਪਨੂੰ ਕੇਵਲ ਇਹੋ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਦੁਖ ਹੋਯਾ ਤੇ ਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਅਰ ਮਨ ਵਿਚ ਚਾਹਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਇਸਦੇ ਮਨੋਂ ਰੰਜ ਹਟ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਕਾਮਨੀ ਦਾ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹਾਲ ਸੁਣਕੇ ਜਾਮਿਓਂ ਬਾਹਰ ਹੋਗਏ। ਬਸ ਏਹੋ
ਨ੍ਯਾਇ ਤੇ ਧਰਮ ਹੈ, ਏਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਬਣਕੇ ਰਾਜ ਕਰੋਗੇ!!!

{{gap}}ਕਾਮਨੀ ਦੀਆਂ ਜੋਸ਼ ਭਰੀਆਂ ਗਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਆਨੰਦਸਿੰਘ ਸਹਮ ਗਿਆ ਅਰ ਓਸਨੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾ ਲਿਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kqsnu1ccycv3lut54164digfezlgf7z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70119</id>
    <revision>
      <id>218334</id>
      <parentid>217809</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T05:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <origin>218334</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2351" sha1="rauo0pgbcevy01tc78vhxllsebgixro" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Gurjit Chauhan&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੩)}}
ਨਹੀਂ ਆਈ ਬੜੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਜਾਗ ਰਹੀ ਹਾਂ।

{{gap}}ਆਨੰਦ-(ਉਠਕੇ) ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੇਹੜੀ ਸੋਚ ਨੇ ਆ
ਘੇਰਿਆ ਹੈ?

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਕੁਛ ਦੱਸ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਸ਼ਰਮ ਕਾਹਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਕਾਮਨੀ—ਹਛਾ ਮੈਂ ਦਸਦੀ ਹਾਂ ਪਰ ਗੁੱਸਾ ਤਾਂ ਨਾ ਕਰੋਗੇ?

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਮੈਂ ਕੁਛ ਗੁਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾਂ ਤੂੰ ਜੋ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇ ਸੋ ਕਹੁ।

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਗੱਲ ਕੇਵਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਛੋਟੇ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਕੁਛ ਠਠਾ ਕਰ ਬੈਠੀ ਹਾਂ ਪਰ ਅਜ ਉਸ ਠਠੇ ਦਾ ਭੇਤ ਜਰੂਰ ਖੁਲ ਜਾਵੇਗਾ ਇਸੇ ਲਈ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਇਸ ਵੇਲੇ ਭੈਣ ਕਾਮਨੀ ਭੀ ਮਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਓਸੇ ਨੂੰ ਕੁਛ ਸਮਝਾ ਦੇਵਾਂ।

{{gap}}ਆਨੰਦ-(ਹੈਰਾਨ ਹੋਕੇ) ਤੂੰ ਕੋਈ ਭਯਾਨਕ ਸੁਪਨਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਅਜੇ ਤਕ ਤੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਹੈ? ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੇ ਤੂੰ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ?

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਜੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਹਾਸੇ ੨ ਵਿਚ ਛੋਟੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਅਰ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ। ਪਰ ਅਜ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਭੈਣ ਕਾਮਨੀ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਭੇਤ ਖੋਹਲ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ ਅਰ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਲਾਡਲੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤਾਂ ਕਮਲਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇਕ ਦਿਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rauo0pgbcevy01tc78vhxllsebgixro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70125</id>
    <revision>
      <id>218335</id>
      <parentid>217877</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T05:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <origin>218335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2559" sha1="h7henklub4arvrohydqgqixj2y9dxx6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Notshan2010&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੪)}}
ਹੋਯਾ ਸੀ ਅੱਜ ਉਸਦੀ ਭੀ ਸੁਹਾਗ ਰਾਤ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਮ............  

{{gap}}ਆਨੰਦ-(ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਘਬਰਾ ਨਾਲ)ਤੂੰ ਕੇਹੀਆਂ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝਦੀ ਹੀ ਕੀ ਹੈਂ? ਜਰਾ ਘੁੰਡ ਚੁਕ ਕੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਤਾਂ ਦਿਸਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।  

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਬੈਠੀ ਰਹਿਣ ਦੇਵੋ ਆਪਣੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਮੈਂ ਕੁਛ ਸਮਝੀ ਨਹੀਂ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕੇਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ? 

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਤੂੰ ਜਰੂਰ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਸਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਾਡਲੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈਂ। ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਲਾਡਲੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਖੀ ਹੋਵੇ ਜੋ ਓਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਕਹੀ ਸੀ। 

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਮੈਨੂੰ ਆਪਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਅਚੰਭਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਨੇ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਅਰ ਇਹ ਭੀ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਮਨੀ ਆਪਦੇ ਪਾਸ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਜੇ ਤਕ ਧਿਆਨ ਹੈ ਅਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਕਾਮਨੀ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹੋ, ਭਲਾ ਸੋਚੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਛੋਟੇ ਕੁਮਾਰ (ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ) ਨੂੰ ਛਡਕੇ ਕਾਮਨੀ ਆਪਦੇ ਪਾਸ ਕਿਉਂ ਆ ਸਕਦੀ ਸੀ? ਕਿਤੇ ਆਪ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਠੱਠਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ?

{{gap}}ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਕਾਮਨੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਓਸਨੇ ਘਬਰਾਕੇ ਕਾਮਨੀ ਦਾ ਘੁੰਡ ਚੁਕ ਸੁਟਿਆ ਅਰ ਸਮਾਦਨ ਦੇ ਚਾਨਣੇ ਵਿਚ ਓਸਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖੜਾ ਵੇਖਕੇ ਹੈਰਾਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h7henklub4arvrohydqgqixj2y9dxx6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70129</id>
    <revision>
      <id>218336</id>
      <parentid>217893</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T05:38:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <origin>218336</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2362" sha1="qk6xd2gadsm51yehw65kmawh64cfl3d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੫)}}
ਹੋਗਿਆ? ਅਰਬੋਲਿਆ ਹੈਂ ਇਹਕੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਲਾਡਲੀਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਉਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ ਬੇਸ਼ਕ ਤੂੰ ਲਾਡਲੀ ਹੀ ਮਲੂੰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਰੰਗਿਆ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਯਾ?

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-(ਘਬਰਾਕੇ ਪਲੰਗ ਤੋਂ ਉਤਰਕੇ) ਆਪ ਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੌਲ ਪਾ ਦਿਤਾ ਹੈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਆਪ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਅਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ ਕਿ ਕਾਮਨੀ ਨੂੰ ਆਪਦੇ ਪਾਸ ਆਉਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ?

{{gap}}ਅਨੰਦ-(ਵਆਕੁਲ ਹੋਕੇ) ਪਹਿਲੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਧੋ ਫੇਰ ਮੈਂ ਗਲਾਂ ਕਰਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਜਰੂਰ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈਂ! ਆਪਣੀ ਸੂਰਤ ਲਾਡਲੀ ਵਰਗੀ ਬਣਾਕੇ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਸੁਕਾ ਰਹੀ ਹੈ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤਕ ਤੈਨੂੰ ਕਾਮਨੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।

{{gap}}ਕਾਮਨੀ—(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਅਨੰਦ ਸਿੰਘ ਵਲ ਦੇਖਕੇ) ਆਪ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਬੜੇ ਅਨੋਖੇ ਢੰਗ ਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦ ਆਪ ਮੈਨੂੰ ਕਾਮਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਛੋਟਾ ਕੁਮਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਵੋਗੇ।

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਸੰਦੇਹ ਹੈ? ਕੀ ਮੈਂ ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨਹੀਂ ਹਾਂ!

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-(ਤਲੀਆਂ ਮਲਕੇ) ਹੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਅਜ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ ਹੈ?

{{gap}}ਅਨੰਦ-ਬਸ ਹੁਣ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਧੋ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰ, ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਕੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਠਹਿਰੋ ਠਹਿਰੇ ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਜਾਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qk6xd2gadsm51yehw65kmawh64cfl3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/9</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70132</id>
    <revision>
      <id>218337</id>
      <parentid>210271</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T05:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <origin>218337</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2539" sha1="1sqlzdve2m8mb753n934syqn8vl3cqy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Notshan2010&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੬)}}
ਦਸਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਛ ਹੋਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਦੇ ਪਾਸ ਬੈਠਿਆਂ ਡਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ! ਹੋ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ!

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਤੂੰ ਐਵੇਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਪਾਸ ਹੀ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਧੋ ਸੁਟਦੀ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਠੱਠਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੀਂ ਲਗਦਾ ਚਲ ਹੁਣ ਉਠ!

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਕੀ ਲਗਾ ਹੋਯਾ ਹੈ ਜੋ ਧੋਵਾਂ? ਆਪ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਧੋ ਸੁਟਦੇ। ਕੀ ਮੂੰਹ ਧੋਕੇ ਮੈਂ ਲਾਡਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ? ਜਾਂ ਆਪ ਮੂੰਹ ਧੋਕੇ ਛੋਟੇ ਕੁਮਾਰ ਬਣ ਜਾਓਗੇ?

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਬਸ ੨ ਹੁਣ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗਲਾਂ ਨ ਬਣਾ। ਮੈਂ ਆਗਿਆ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਧੋ ਸੁਟ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਧੀਕੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਪਿਛੋਂ ਉਲਾਂਭਾ ਨਾ ਦੇਵੀਂ।

{{gap}}ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਕਾਮਨੀ ਘਬਰਾ ਕੇ ਉਠੀ ਅਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਕਿ “ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਸਵੇਰੇ ਕੇਹੀ ਵਿਪਤਾ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਬੀਤੇਗਾ&quot; ਅਰ ਚੌਕੀ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਗੜਵੇ ਵਿਚੋਂ ਪਾਂਣੀ ਲੈਕੇ ਮੂੰਹ ਧੋਤਾ ਚੁਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਫੇਰ ਸਾਫੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਕੇ ਬੋਲੀ ਦਸੋ ਮੇਂ ਓਹੋ ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋਗਈ ਹਾਂ?

{{gap}}ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਭੀ ਕਾਮਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉਠਕੇ ਓਥੇ ਆਗਿਆ ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਰਖਿਆ ਹੋਯਾ ਸੀ ਜਦ ਕਾਮਨੀ ਨੇ ਮੂੰਹ ਧੋਕੇ ਕੁਮਾਰ ਵਲ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਅਰ ਓਹ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸੂਰਤ ਬਣਕੇ ਇਕ ਟੱਕ ਉਸ ਦੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1sqlzdve2m8mb753n934syqn8vl3cqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70133</id>
    <revision>
      <id>218338</id>
      <parentid>210272</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:10:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <origin>218338</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2452" sha1="bs232fw4ccfy9dmtp9o46ptom1m75im" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Notshan2010&quot; /&gt;{{center|(੭)}}&lt;/noinclude&gt;{{center|(੭)}}
ਵਲ ਦੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਚੁਕਾ ਸੀ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕਮਰ ਵਿਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। 

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-(ਕੁਛ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ) ਹੁਣ ਦਸੋ ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ ਮੈਂ ਕੁਛ ਹੋਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ ਆਪ ਬੋਲਦੇ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ?

{{gap}}ਆਨੰਦ—(ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ) ਸ਼ੌਕ! ਤੇਰੇ ਘੁੰਡ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਧਰਮ ਕਿਓਂ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ।

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-(ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਸੀ ਲਾਡਲੀ ਲਿਖਾਂਗੇ ਕਿਓਂ ਕਿ ਓਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਲਾਡਲੀ ਹੀ ਹੈ) ਫੇਰ ਭੀ ਆਪ ਓਹੋ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਅਰ ਅਜੇ ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕੁਮਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋ। ਇਤਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਅਰ ਤੁਰਨ ਫਿਰਨ ਤੇ ਭੀ ਆਪ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚੋਂ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ (ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਵਡੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਲ ਹੱਥ ਕਰਕੇ) ਆਪ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਤਾਂ ਵੇਖੋ।

{{gap}}ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਭੀ ਏਹੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਸੋ ਓਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ ਅਰ ਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ ਅਰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖਣ ਲਗਾ, ਲਾਡਲੀ ਭੀ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਬੋਲੀ ਕਿਓਂ ਹੁਣ ਭੀ ਆਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕੁਮਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋ?

{{gap}}ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਫੇਰ ਓਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਲ ਨਜਰ ਮਾਰੀ ਅਰਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨ ਭੇਤ ਨ ਵੇਖਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੈਂ! ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਮੇਰੀ ਸੂਰਤ ਕਿਸ ਨੇ ਬਦਲੀ ਹੈ?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bs232fw4ccfy9dmtp9o46ptom1m75im</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218339</id>
      <parentid>218338</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <origin>218339</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2436" sha1="f852vwil49qirhkxsl6w46cpjkrmgi4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Notshan2010&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੭)}}
ਵਲ ਦੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹ ਚੁਕਾ ਸੀ ਤੇ ਚਾਨਣਾ ਖਿੜਕੀਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਕਮਰ ਵਿਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। 

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-(ਕੁਛ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ) ਹੁਣ ਦਸੋ ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ ਮੈਂ ਕੁਛ ਹੋਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ ਆਪ ਬੋਲਦੇ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ?

{{gap}}ਆਨੰਦ—(ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ) ਸ਼ੌਕ! ਤੇਰੇ ਘੁੰਡ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਜੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਧਰਮ ਕਿਓਂ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ।

{{gap}}ਕਾਮਨੀ-(ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਅਸੀ ਲਾਡਲੀ ਲਿਖਾਂਗੇ ਕਿਓਂ ਕਿ ਓਹ ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਲਾਡਲੀ ਹੀ ਹੈ) ਫੇਰ ਭੀ ਆਪ ਓਹੋ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਅਰ ਅਜੇ ਤਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕੁਮਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋ। ਇਤਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਅਰ ਤੁਰਨ ਫਿਰਨ ਤੇ ਭੀ ਆਪ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚੋਂ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਗਿਆ (ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਵਡੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਲ ਹੱਥ ਕਰਕੇ) ਆਪ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਤਾਂ ਵੇਖੋ।

{{gap}}ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਭੀ ਏਹੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਸੋ ਓਹ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ ਅਰ ਮਣੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ ਅਰ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖਣ ਲਗਾ, ਲਾਡਲੀ ਭੀ ਨਾਲ ਹੀ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਬੋਲੀ ਕਿਓਂ ਹੁਣ ਭੀ ਆਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕੁਮਾਰ ਸਮਝਦੇ ਹੋ?

{{gap}}ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਫੇਰ ਓਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵਲ ਨਜਰ ਮਾਰੀ ਅਰਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਭਿੰਨ ਭੇਤ ਨ ਵੇਖਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੈਂ! ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਮੇਰੀ ਸੂਰਤ ਕਿਸ ਨੇ ਬਦਲੀ ਹੈ?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f852vwil49qirhkxsl6w46cpjkrmgi4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70134</id>
    <revision>
      <id>218340</id>
      <parentid>210274</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218340</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2181" sha1="r6n2q8h3vwpis0es0a4wb0q39yxoz67" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;{{center|(੮)}}&lt;/noinclude&gt;{{center|(੮)}}
{{gap}}ਲਾਡਲੀ—(ਹੈਰਾਨੀ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ) ਕੀ ਆਪ ਆਪਣੀ ਸੂਰਤ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਸਮਝਦੇ ਹੋ?

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਬੇਸ਼ਕ!

{{gap}}ਲਾਡਲੀ-(ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮੱਲਕੇ) ਹਾਇ! ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਹਨੇਰ ਹੋਗਿਆ!

{{gap}}ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੌਂਕੀ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਧੋਤਾ, ਪਾਂਣੀ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਹਥ ਨਾਲ ਰੰਗ ਲਗ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਲਾਡਲੀ ਤ੍ਰਬੁਕੀ ਅਰ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਬੋਲੀ:- ਸਚ ਮੁਚ ਮੂੰਹ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ! ਹਾਇ ਤਦ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹਨੇਰ ਹੋਇਆ! ਮੈਂ ਬੇ ਮੌਤ ਮਾਰੀ ਗਈ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋਗਿਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੇਹੜੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਵਾਂਗੀ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਸਗੋਂ ਘੋਰ ਪਾਤਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪਰਾਏ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸੰਗ ਕਰਨ, ਹਾਇ ਮੈਂ ਕਿਤੋਂ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਰਹੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ!!!

{{gap}}ਆਨੰਦ-(ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਕੇ) ਕੀ ਮੈਂ ਜਾਂਣ ਬੁਝ ਕੇ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ?

{{gap}}ਲਾਡਲੀ-ਬੇਸ਼ਕ ਏਹੋ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਦੋਹਾਈ ਦੇਵਾਂਗੀ ਅਰ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਇਸ ਦਾ ਨਯਾਇ ਕਰਾਵਾਂਗੀ। 

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਕੀ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r6n2q8h3vwpis0es0a4wb0q39yxoz67</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218341</id>
      <parentid>218340</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <origin>218341</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2165" sha1="ogmimzoxymhf3ggjwckwi8b5ngyh52k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੮)}}
{{gap}}ਲਾਡਲੀ—(ਹੈਰਾਨੀ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ) ਕੀ ਆਪ ਆਪਣੀ ਸੂਰਤ ਬਦਲੀ ਹੋਈ ਸਮਝਦੇ ਹੋ?

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਬੇਸ਼ਕ!

{{gap}}ਲਾਡਲੀ-(ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮੱਲਕੇ) ਹਾਇ! ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਹਨੇਰ ਹੋਗਿਆ!

{{gap}}ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚੌਂਕੀ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਧੋਤਾ, ਪਾਂਣੀ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਹਥ ਨਾਲ ਰੰਗ ਲਗ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਲਾਡਲੀ ਤ੍ਰਬੁਕੀ ਅਰ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਬੋਲੀ:- ਸਚ ਮੁਚ ਮੂੰਹ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ! ਹਾਇ ਤਦ ਤਾਂ ਬੜਾ ਹਨੇਰ ਹੋਇਆ! ਮੈਂ ਬੇ ਮੌਤ ਮਾਰੀ ਗਈ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋਗਿਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੇਹੜੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਉੱਤਰ ਦਵਾਂਗੀ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਬੜੇ ਹੀ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਸਗੋਂ ਘੋਰ ਪਾਤਕ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਪਰਾਏ ਪੁਰਸ਼ ਦਾ ਸੰਗ ਕਰਨ, ਹਾਇ ਮੈਂ ਕਿਤੋਂ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਰਹੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ!!!

{{gap}}ਆਨੰਦ-(ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝ ਕੇ) ਕੀ ਮੈਂ ਜਾਂਣ ਬੁਝ ਕੇ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ?

{{gap}}ਲਾਡਲੀ-ਬੇਸ਼ਕ ਏਹੋ ਗੱਲ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਦੋਹਾਈ ਦੇਵਾਂਗੀ ਅਰ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਇਸ ਦਾ ਨਯਾਇ ਕਰਾਵਾਂਗੀ। 

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਕੀ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ogmimzoxymhf3ggjwckwi8b5ngyh52k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/12</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70135</id>
    <revision>
      <id>218400</id>
      <parentid>210275</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T10:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218400</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2676" sha1="as46rxo31ou5izqr50vb5ctyllhznq5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|(੯)}}
{{gap}}ਲਾਡਲੀ-ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਓਨਾਂ ਦਾ ਵਿਗੜਦਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਦਸ ੨ ਪੰਦਰਾਂ ੨ ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਬਰਬਾਦੀ ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪ ਨੇ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਦ ਆਪ ਛੋਟੇ ਕੁਮਾਰ ਸੀ ਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਉਠ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਬੈਠਣਾ ਹੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਆਨੰਦ-ਮੈਂ ਸੌਂਹ ਖਾਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਘੁੰਡ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਸੂਰਤ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਥੋੜਾ ਜੇਹਾ ਝਉਲਾ ਪਿਆ ਸੀ ਪਰ ਮੈਂ ਕਾਮਨੀ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਭੀ ਸੌਂਹ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸੂਰਤ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀ, ਸਗੋਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸੂਰਤ ਕਿਸਨੇ ਬਦਲੀ ਹੈ।

{{gap}}ਲਾਡਲੀ-ਜੇ ਆਪ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਕਿ ਹੋਰ ਭੀ ਹਨੇਰ ਹੋਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕਾਮਨੀ ਭੀ ਚੌੜ ਹੋ ਗਈ ਜਿਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਧੋਖਾ ਦੇਕੇ
ਮੇਰਾ ਸੰਗ ਆਪ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਓਸਨੇ ਕਾਮਨੀ ਨੂੰ ਭੀ ਜੋ ਆਪ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਹੈ ਧੋਖਾ ਦੇਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਜ ਤੇ ਸੁਵਾ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇਗਾ।  

{{gap}}ਏਹ ਇਕ ਅਜੇਹੀ ਗੱਲ ਸੀ ਜਿਸ ਨ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਆਨੰਦ ਸਿੰਘਨੂੰ ਖੂਨਚੜ ਗਿਆ, ਸ੍ਰੀਰਕੰਬਣ ਲਗਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਲਾਲ ਅਖਾਂ ਕਰਕੇ ਲਾਡਲੀ ਵਲ ਦੇਖਕੇ ਕਿਹਾ ਹੈਂ! ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਕਾਮਨੀ!! ਇਹ ਕਿਸਦੀ ਮਜਾਲ ਹੈ ਕਿ............ 

{{gap}}ਲਾਡਲੀ-ਠਹਿਰੋ੨, ਆਪ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਨ ਆਓ ਜਿਸਤਰਾਂ ਆਪਣੀ ਤੇ ਕ ਮਨੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਓਸੇ ਤਰਾਂ ਮੇਰੀ ਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>as46rxo31ou5izqr50vb5ctyllhznq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71769</id>
    <revision>
      <id>218320</id>
      <parentid>217887</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T03:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <origin>218320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4068" sha1="mguxfwf8pcc7ft5nxfe32q5y5qtipib" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਭੌਂਦ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਮੱਝਾਂ ਹੀ ਚਰਵਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਬਾਕੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪਰੀਆਂ (ਕਾਮ ਦੇਵੀਆਂ) ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਕਾਮ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੀ ਇਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਕਰਵਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਇਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖਬਰਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਖਬਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ “ਵਿਆਹ ਦਾ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਬਲਾਤਕਾਰ”, “ਨੌਜਵਾਨ ਕਈ ਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹਵਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ&quot;, “ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਫਰਾਰ” ਆਦਿ। ਜਦੋਂ ਖਬਰ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਆਪ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ/ਕਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਗਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖਬਰ ਵਿਚ ਪਕੜੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕਾ ਉਸਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅਜਿਹੀਆਂ 70% ਖਬਰਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਘਟਨਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤ ਦਾ ਇਕ ਚਲਿੱਤਰ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬੇਦ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਯਿਹ ਨੂੰ ਬਣਾ ਦਿਉਂ ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਅਦਾਲਤਾਂ/ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤਾਂ ਸਹੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸਤੀ ਸਵਿੱਤਰੀ, ਪਤੀਵਤਾ, ਸਰਮ ਹਜੂਰ, ਛਲ-ਕਪਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਫੈਲੇ ਅਜਿਹੇ ਇਕ-ਪਾਸੜ ਵਰਤਾਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤਾਂ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਫੈਸਲੇ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ
ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਥਾਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਵਾਂਗ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mguxfwf8pcc7ft5nxfe32q5y5qtipib</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218321</id>
      <parentid>218320</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T03:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tamanpreet Kaur</username>
        <id>606</id>
      </contributor>
      <origin>218321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4068" sha1="qu7sht9pasmllby47tnampy76zofyfa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਭੌਂਦ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਮੱਝਾਂ ਹੀ ਚਰਵਾਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਬਾਕੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਥਾਵਾਂ ਵੀ ਔਰਤ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਚਲਿੱਤਰਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਇਸ ਖੇਡ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ-ਜੁਲਦੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਦੀਆਂ ਪਰੀਆਂ (ਕਾਮ ਦੇਵੀਆਂ) ਨੂੰ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਕਾਮ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਦ ਦੀ ਇਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੀ ਆੜ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਕੈਸ਼ ਕਰਵਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਇਸੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਾਰਨ ਔਰਤਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖਬਰਾਂ ਲਗਦੀਆਂ ਦੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਵਾਰ ਖਬਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ “ਵਿਆਹ ਦਾ ਝਾਂਸਾ ਦੇ ਕੇ ਬਲਾਤਕਾਰ”, “ਨੌਜਵਾਨ ਕਈ ਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹਵਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ&quot;, “ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਫਰਾਰ” ਆਦਿ। ਜਦੋਂ ਖਬਰ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਆਪ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ/ਕਾਰ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਗਈ ਜਾਂ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜਾ ਫਰਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਖਬਰ ਵਿਚ ਪਕੜੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਕੁੜੀ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੜਕਾ ਉਸਨੂੰ ਭਜਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਅਜਿਹੀਆਂ 70% ਖਬਰਾਂ ਧੁਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਘਟਨਾ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤ ਦਾ ਇਕ ਚਲਿੱਤਰ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਸੇ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਾਲਚ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬੇਦ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਯਿਹ ਨੂੰ ਬਣਾ ਦਿਉਂ ਬਲੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ।

{{gap}}ਭਾਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਅਦਾਲਤਾਂ/ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨ ਤਾਂ ਸਹੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਔਰਤ ਜਾਤੀ ਅਜੇ ਵੀ ਸਤੀ ਸਵਿੱਤਰੀ, ਪਤੀਵਤਾ, ਸਰਮ ਹਜੂਰ, ਛਲ-ਕਪਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀ ਅਤੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਫੈਲੇ ਅਜਿਹੇ ਇਕ-ਪਾਸੜ ਵਰਤਾਰੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤਾਂ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਪੁਨਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਫੈਸਲੇ ਸੁਣਾਉਣ ਦੀ ਨੌਬਤ ਆ ਗਈ ਹੈ ਅਦਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਪਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਇਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਅਥਾਹ ਆਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ ਵਾਂਗ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{rh||9}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qu7sht9pasmllby47tnampy76zofyfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72387</id>
    <revision>
      <id>218398</id>
      <parentid>218188</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T10:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <origin>218398</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2856" sha1="36fl4n5z3si5mnlqadg6v79k2izc15z" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕੀਤੀ। ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਤੀਜਾ
ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ
ਐਲ.ਐਲ.ਐਮ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।

{{gap}}ਓਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਦਸੰਬਰ 1962 ਨੂੰ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ
ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਐਫ.ਸੀ.ਆਈ. ਮਾਡਲ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨਯਾ ਨੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਰੋਪੜ ਤੋਂ 1978 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਡਾ. ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ
ਹੋਇਆ। ਡਾ. ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਲਾਂਬਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ
ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੜਕਾ ਜਸਕਰਨ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਵਿੰਡਸਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ
ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ
ਬਾਅਦ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵਿੰਡਸਰ
ਰੋਜ਼ੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਰਖੰਡ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧਾ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ
ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਸਮੀਨ ਕੌਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ
ਬੇਟੀਆਂ- ਅਵੀਰਾ ਕੌਰ ਤੇ ਅਰਾਵੀ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਸਮੀਨ ਕੌਰ ਰਾਇਲ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿਖੇ ਵਿੱਤੀ
ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। ਓਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ 31 ਦਸੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ
ਹਾਈਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।&lt;noinclude&gt;{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ /20}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>36fl4n5z3si5mnlqadg6v79k2izc15z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218399</id>
      <parentid>218398</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T10:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Charan Gill</username>
        <id>36</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>218399</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2856" sha1="n50o5xcfwazfqhflqq95dx0diju7jtw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕੀਤੀ। ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਤੀਜਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। 2020 ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੇ ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਐਲ.ਐਲ.ਐਮ. ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ।

{{gap}}ਓਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਦਸੰਬਰ 1962 ਨੂੰ ਰੋਪੜ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਵਰਨ ਕੌਰ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਐਫ.ਸੀ.ਆਈ. ਮਾਡਲ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ ਨਯਾ ਨੰਗਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਰੋਪੜ ਤੋਂ 1978 ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਡਾ. ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਡਾ. ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਲਾਂਬਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੜਕਾ ਜਸਕਰਨ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਵਿੰਡਸਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦੀ ਮਾਸਟਰ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵਿੰਡਸਰ ਰੋਜ਼ੀਮੈਂਟ ਵਿੱਚ ਆਰਖੰਡ ਅਫ਼ਸਰ ਵਜੋਂ ਸਿੱਧਾ ਸੈਕਿੰਡ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਸਿੱਖ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਸਮੀਨ ਕੌਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਵਾਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ- ਅਵੀਰਾ ਕੌਰ ਤੇ ਅਰਾਵੀ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਸਮੀਨ ਕੌਰ ਰਾਇਲ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿਖੇ ਵਿੱਤੀ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੈ। ਓਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ 31 ਦਸੰਬਰ 2022 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।&lt;noinclude&gt;{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ /20}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n50o5xcfwazfqhflqq95dx0diju7jtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/62</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72392</id>
    <revision>
      <id>218327</id>
      <timestamp>2026-05-18T05:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਕਿ ( 4 ) ਓਸੇ ਨੌਕਰ ਹਰਦੀਨ ਨੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਆਪ ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਬੁਝਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦੇਵੋ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਓਨਾਂ ਦੇ ਖੋਟੇ ਦਿਨ ਆਗਏ ਹਨ ਉਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218327</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="6htq6zxvm4ko9e8ydjqpxr5dk5hmmjx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਕਿ
( 4 )
ਓਸੇ ਨੌਕਰ ਹਰਦੀਨ ਨੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਆਪ ਹੁਣ ਰਾਜਾ
ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਬੁਝਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦੇਵੋ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ
ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਓਨਾਂ ਦੇ ਖੋਟੇ ਦਿਨ ਆਗਏ ਹਨ
ਉਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਾਯਾਹਾਣੀ
ਅਰਦਰੋਗੇ ਨੂੰ ਦਸ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ
ਦੀ ਥਾਂ ਅਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ। ਅਤੇ ਅਪਣੇ
ਆਪਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਫਤ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਯਾ ਸਮਝੋ ਇਹ ਭੀ
ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਗਲ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਆਪਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ
ਨਹੀਂ ਦੱਸੀਆ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਨੇਰ ਹੋਗਿਆ ਸੀ ॥
ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਂਵੇਂ ਕੁਛ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਹੋਵੇ ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ
ਨੌਕਰ ਹਰਦੀਨ ਤੇ ਬੜਾ ਵਿਸਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਰ ਉਸਨੂੰ
ਆਪਣਾ ਸਭਾ ਹਿਤੂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਮੈਨੂੰ
ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ ਤੇ ਬੜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ ਅਰ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੈਂ
ਇਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਬੁਝਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮਨੇ
ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਨ ਛਡਿਆ॥
ਕਿ ਮੈ ਹਰਦੀਨ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸਤਰਾਂ
ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕੁਛ ਦਿਨ ਹੋਰ ਧੀਰਜ
ਕਰੋ ਸਭ ਆਪ ਤੋਂ ਆਪ ਮਲੂਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਦੋਕੁ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂਜਦ ਮੈਂ
ਇਕੱਲਾ ਆਪਣੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਟਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਰਘੁਬਰ ਸਿੰਘ
ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਤੇ ਰਾਮਰੱਵਯਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਬੋਲਿਆਂ
ਕਿ ਮੈਂ ਅਜ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਮੂਲ ਲਿਆ ਹੈ ਪਰ
ਅਜੇ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਆਪ ਉਸਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਕੇ ਦੇਖੋ ਜੋ ਪਸੰਦ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6htq6zxvm4ko9e8ydjqpxr5dk5hmmjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/65</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72393</id>
    <revision>
      <id>218328</id>
      <timestamp>2026-05-18T05:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ੬੩ ( ੩ ) ਹਰਦੀਨ-ਇਸ ਮਿਤ੍ਤਾ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨ ਰਖਣਾ ਆਪ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਮਾਂ ਟਾਲ ਦੇਵੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੇਢੀਆਂ ਗਲਾਂ ਤੇ ਨਿਸਚਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਤਮਾਚਾ ਨਾਲ ਲਈ ਜਾਣਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218328</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2435" sha1="39tupafe773jlkdmmckxbxs9k1aofum" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ।
੬੩
( ੩ )
ਹਰਦੀਨ-ਇਸ ਮਿਤ੍ਤਾ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨ ਰਖਣਾ ਆਪ ਇਸ
ਵੇਲੇ ਸਮਾਂ ਟਾਲ ਦੇਵੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾ ਦੇਵਾਂਗਾ
ਜੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੇਢੀਆਂ ਗਲਾਂ ਤੇ ਨਿਸਚਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਤਮਾਚਾ
ਨਾਲ ਲਈ ਜਾਣਾ ਅਰ ਪੱਛਮ ਵਲ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪੂਰਬ ਵਲ ਥਾਣਾ
ਤੇ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਰਹਿਣਾ। ਏਤਨੀ ਹੋਯਾਰੀ ਕਰਨ ਤੇ ਭੀ ਆਪ
ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਛ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਸਚ
ਹੈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ।
ਹਰਦੀਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਗਿਆ ਅਰ
ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹਰਦੀਨ ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਬੇਸ਼ੱਕ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਹੈ ਹੱਛਾ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਨਿਸਚਾ ਰੱਖਕ ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਸ਼ਟ ਦੇ ਕਾਬੂ
ਨਹੀਂ ਆਵਾਂ ਗਾ ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਕਰਾਂਗਾ।
.
ਫੇਰ ਮੈਂ ਚੁਪ ਚਾਪ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ-ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ
ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਦੋ ਨਾਲਾ ਤਮਾਚਾ ਭਰਕੇ ਆਪਣੇ ਖੀਸੇ
ਵਿਚ ਲੁਕਾਲਿਆ ਅਰ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਤਦ ਰਘਬਰ
ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਸੁਣਾਓ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ ?ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹਾਂ ਹੁਣ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ
ਆਗਈ ਹੈ ਵੈਦ ਨੂੰ ਸਦਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਏਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਚ
ਅਸੀਂ ਵੀ ਹੋ ਆਉਂਦੇਂ ਹਾਂ ।
ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਗਿਆ ਅਰ
ਰਘਬਰ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਛੜ ਬੈਠਾ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ
ਤੇ
ਕੇ ਮੈਂ ਪੂਰਬ ਵਲ ਘੋੜੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਭਵਾਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਘੁਬਰ
ਤਾਂ
ਸਿੰਘ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਛਮ ਵਲ ਚਲੋ ਏਧਰ ਮੈਦਾਨ
ਖੁਲਾ ਤੇ ਸੌਹਣਾ ਹੈ।&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>39tupafe773jlkdmmckxbxs9k1aofum</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/69</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72394</id>
    <revision>
      <id>218329</id>
      <timestamp>2026-05-18T05:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਬਣ ਜਾਣ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰਦੀਨ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਯਾਦ ਹਨ,ਮੈਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋਕਛਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀਇਕਇਕ ਅਖਰ ਠੀਕ ਸੀ।ਉਨਾਂ ਚਿਠੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਨੇ ਆਪ ਭੂਤ ਨਾਥ ਦੀ ਦੀ ਘੁਟ ਦਿਤੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਦ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2485" sha1="8k2l9kcec3vapdjaq1u376t4epu4o1o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਬਣ ਜਾਣ
ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰਦੀਨ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਯਾਦ
ਹਨ,ਮੈਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੋਕਛਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀਇਕਇਕ ਅਖਰ
ਠੀਕ ਸੀ।ਉਨਾਂ ਚਿਠੀਆਂ ਦੀ ਨਕਲ ਨੇ ਆਪ ਭੂਤ ਨਾਥ ਦੀ
ਦੀ ਘੁਟ ਦਿਤੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਦਾਧਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਉਂ
ਦ
ਹੈ ਅਰ ਜੋ ਕੁਛ ਪਿਛੇ ਬੀਤਿਆ ਹੈ 6 ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮਲੀਆਂ
। ਭੀ
ਇਤਨਾ ਜਰੂਰੀ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਭੂਤ ਨਾਥ ਦੇ ਮੁਕਦਮੇ ਵਿਚ ਜਸਿੰਘ
ਨੇ ਬਹੁਤ ਭੁੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ) ਭੁੱਲ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ
ਹੈ )
ਤੇਜ ਸਿੰਘਨੇ ਏਯਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿਰਤਾਜ ਸਮਝਕੇ ਮੈਂ ਸਭ ਹੈ।ਪਹਿਲਾਂ
ਉਂਨ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਓਨਾਂ ਨੇ ਜਦ ਲਛਮੀ ਦੋਵੀਕਮਲ
ਲ ਡਲੀ ਆਦਿਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਓਹ ਕਾਗਤਾਂ ਦਾ ਮਨਾ ਖੋਲਿਆ
ਸੀ ਅਰ ਚਿਠੀਆਂ ਪੜਕੇ ਭੂਤ ਨਾਥ ਤੇ ਇਹ ਦੋਸ ਲਾਇਆ ਸੀ
ਕਿ ਬੇਸ਼ਕ ਇਹ ਚਿਠੀਆਂ ਭੁਤ ਨਾਥ ਦੇ  ਂ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ
ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਭੂਤ ਨਾਲ
ਦੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਜੋ ਚਿਠੀਆਂ ਹੋਲਾ ਸਿੰਘ
ਦੇ
ਨੇ ਭੇਜੀਆਂ ਹਨ ਓਹ ਭੀ ਭੂਤ ਨਾਥ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ
ਹੋਈਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿਠੀਆਂ
ਦਾ ਉੱਤਰ ਭੀ ਭੂਤ ਲਾਬ ਆਪਹੀ ਦੇਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ
ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਦੇਖਣ
ਲਗ ਪਿਆ।ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਪਦਾ ਕਥਨ ਸਤ ਹੈ
੯੯੧ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਥੋਂ ਬੜ ਭੁੱਲ ਹੋਗਈ ਹੈ ਓਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ
5 ਪੜ ਕੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਲੋਕ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋਗਏ ਸੀ ਕਿ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8k2l9kcec3vapdjaq1u376t4epu4o1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/73</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72395</id>
    <revision>
      <id>218330</id>
      <timestamp>2026-05-18T05:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਭਰਤ-ਜੀ ਹਾਂ। (ਓਹੋ ਹਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਭੂਤਨਾਬ-( ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ) ਬਿਮਾ ਕ ਨਾ ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਜਦ ਆਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਿੰਨ ਬਣੇ ਸੀ ਇਹ ਝੂਠ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੁਟਣ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2583" sha1="08j31nu9gg05luot2spqrt71lz9r622" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਭਰਤ-ਜੀ ਹਾਂ। (ਓਹੋ ਹਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ
ਭੂਤਨਾਬ-( ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ) ਬਿਮਾ ਕ ਨਾ ਮੈਂ ਆਪ
ਨੂੰ ਜਦ ਆਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਿੰਨ ਬਣੇ ਸੀ ਇਹ ਝੂਠ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ
ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੁਟਣ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਾਗਤਾਂ ਦਾ
ਪਤਾ ਲਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੈਟ ਕਰ ਰਹੇ
ਹਨ । ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਇਹ ਕਾਗਤ ਓਸੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਸਨ
ਜਦ ਜਮਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਅਤੇ ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਤ
ਹੋਈ ਸੀ ਇਹ ਹਾਲ ਆਪ ਇਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣ ਚੁਕੇ ਹੋਵੋਗੇ
ਭਰਤ-ਹਾਂ ਭੂਤਨਾਥ | ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਏਹੋ ਗੱਲ ਕਹਿਣ
ਵਾਲਾ ਸੀ ਪਰ ਅਜੇ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ।
ਭੂਤ-ਹਵਾ ਹੁਣ ਆਰੰਭ ਹੀ ਹੋਯਾ ਹੈ ਚੰਗਾ ਹੁਣ ਕਹੋ ।
ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫਿਰ ਕਹਿਣਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤਾ :---
ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦ ਮੈਂ ਘੂਕ ਸੁਭਾ ਹੋਇਆ
ਸੀ ਤਾਂ ਹਰਦੀਨ ਨੇ ਮੈਂਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਅਰ ਕਿਹਾ:--ਲੋ ਮੈਂ
ਨੇ ਮੈਂ
ਗਦਾਧਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ ਉਠੋ ਮਿਲੋ ਇਹ ਬੜੇ ਹੀ
ਸਜਨ ਤੇ ਗੱਲ ਦੇ ਧਨੀ ਹਨ । ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ੨ ਉਠ ਬੈਠਾ ਤੇ ਬੜੀ
ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਭੂਤ ਨਾਥ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਂ ਮੈਂ ਭੂਤਨਾਥ
(ਗੁਦਾਧਰ ਸਿੰਘ) ਨਾਲ ਏਹ ਗਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ:-
ਭੂਤ-ਮਹਾਰਾਜ ਆਪਦਾ ਹਰ ਦੀਨ ਬੜਾ ਹੀ ਨੋਕ ਤੇ
ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਜੇਹਾ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ ਆਦਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ
ਘਟ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਮਿਤ੍ਰ
ਤੇ ਹਿਤੂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਏਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ
ਕੁਛ ਨੇਕੀਆਂ
ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਓਨਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>08j31nu9gg05luot2spqrt71lz9r622</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/74</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72396</id>
    <revision>
      <id>218331</id>
      <timestamp>2026-05-18T05:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;(99) ਆਪਦੀ ਮੇਰੀ ਅਗੇ ਕੋਈ ਜਾਨ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਅਜੇਹੀ ਦਸ਼ਾ ' ਵਿਚ ਮੇਲ ਜੋਲ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਦੇ ਘਰ ਕਦੇ ਸਾਰਥ ਰਹਿਤ ਚੌਕੇ ਨ ਆਉਂਦਾ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਮ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218331</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2758" sha1="58sjsaw53b0j8f07vkzsa7w04lmtxwf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;(99)
ਆਪਦੀ ਮੇਰੀ ਅਗੇ ਕੋਈ ਜਾਨ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਅਜੇਹੀ ਦਸ਼ਾ '
ਵਿਚ ਮੇਲ ਜੋਲ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਦੇ ਘਰ ਕਦੇ ਸਾਰਥ ਰਹਿਤ
ਚੌਕੇ ਨ ਆਉਂਦਾ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ
ਕੁਛ ਨਹੀਂ
ਕਰ ਸਕਦਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏਥੇ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਪਰ ਮੈਂ
ਬੇਧੜਕ ਹੋਕੇ ਚਲਾ ਆਇਆ । ਇਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ ਮੈਂ ਸੁਣ
ਚੁਕਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਕਿਸੇ ਚਕਰ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਸੋ ਹਰਦੀਨ
ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਓਹ ਕਾਗਤਾਂ ਦਾ ਮੁਠਾ ਨਾਲ ਲੈ
ਆਇਆਂ ਹਾਂ ਆਪਨੂੰ ਇਸਤੋਂ ਦਰੋਗੇ ਤੇ ਰਘੁਬਰ ਸਿੰਘ ਦੀ
ਚੰਡਾ-ਜ਼ਾਦਗੀ ਦਾ ਪੂਰਾ੨ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇਗਾ ਅਦ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਹਾਲ ਭੀ ਮਲੂਮ ਹੋਜਾਵੇਗਾ ਪਰ ਯਾਦ ਰਖੋ ਇਸ
ਕਾਗਜ਼ਨੂੰ ਪੜਕੇਆਪਵਿਆਕੁਲ ਜਾਓਗੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਵੇਗਾ
ਅਰ ਆਪਦਾ ਮਨ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਕੇ ਸਾਰਾ ਭਾਂਡਾ ਭੰਨ ਦੇਣਨੂੰਚਾ ਹੋ ਗਾ
ਪਰ ਨਹੀਂ ਆਪਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਮਨ
ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਨਾ ਪਵੇਗਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਭੇਤ ਲੁਕਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ,
'
ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਦੀਨ ਨੇ ਆਪਦਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਾਇਆ ਹੈ ਤਦ
ਮੈਂ ਏਥੋਂ ਤਕ ਆਇਆ ਹਾਂ ਅਰ ਇਹ ਅਨੋਖੀ ਚੀਜ਼ ਵਿਖਾਉਣ
ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਯਾਂ ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨ ਆਉਂਦਾ ।
ਮੈਂ-ਆਪਦੀ ਬੜੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ
ਅਦ ਏਥੋਂ ਤਕ ਆਗਏ ਹੋ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੋਈ ਰਤੀ ਭਰ ਗਲ
ਆਪ ਦੇ ਭੇਤ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ, ਇਹ ਆਪ ਨਿਸਚਾ
ਦੇਖੋ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿਸਚਾ ਕਰ ਚੁਕਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ
ਕਿ
ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਕੁਛ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਨਹੀਂ ਰਖਾਂਗਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ
ਦੁਖ ਜਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਮੇਰਾ ਮਿਤ੍ਰ ਹੈ ਅਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>58sjsaw53b0j8f07vkzsa7w04lmtxwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/63</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72397</id>
    <revision>
      <id>218332</id>
      <timestamp>2026-05-18T05:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;( ੬੦) ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੁਲ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਮੈਂ ਓਹ ਘੋੜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਆਯਾ ਆਪ ਉਸਤੇ ਚੜੇ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੂਸਰੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਕੋਹ ਦੋ ਕੋਹ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਘੋੜੇਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ,ਰਘੁਬਰ ਦੀਆਂ ਗਲ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2657" sha1="2r7ft31qiv5tsaeypbc933sjb3c3lqc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;( ੬੦)
ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੁਲ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਮੈਂ ਓਹ ਘੋੜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਆਯਾ
ਆਪ ਉਸਤੇ ਚੜੇ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੂਸਰੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜਦਾ ਹਾਂ ਤੇ
ਕੋਹ ਦੋ ਕੋਹ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ।
ਮੈਨੂੰ ਘੋੜੇਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ,ਰਘੁਬਰ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਸੁਣਕੇ
ਮੈਂ ਬੜਾ ਨ ਹੋਯਾ ਘਰ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਘੋੜਾ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ
ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ ਹਛਾ ਚਲੋ
ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੇਹੋ ਜੇਹਾ ਘੋੜਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਇਕ ਘੋੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ
ਰਘੁਬਰਨੇ ਕਿਹਾ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੇ ਆਪਣੇ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪਨੇ
ਹੀ ਲੈ ਲੈਣਾ ॥
ਉਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਰਘੁਬਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨੇਕਡਲਮਾਨ ਸੀ,
ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਿਤ੍ਰ ਸਮਝਦਾਂ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੁਛ ਪਤਾ
ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਓਹ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਦੁਟਹੈ|ਇਸੇਤਰਾਂ ਮੈ ਦਰੋਗੇ ਨੂੰ
ਇਤਨਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਅਰ ਰਾਜਾ ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ ਵਾਂਗ
ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਨਿਸਚਾ ਸੀ ਕਿ ਜਮਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗੁਪਤ ਕਮੇਟੀ ਨਾਲ
ਇਨਾਂ ਦਾ ਕੁਛ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਹਰਦੀਨ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ
ਖੋਲ ਦਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੱਸ ਦਿਤਾ ਕਿ ਜੋ ਕੁਛ ਅਸੀ ਸੋਚੀ ਬੈਠੇ ਹਾਂ
ਓਹ ਸਾਡੀ ਭੁਲ ਹੋ ॥
ਮੈਂ ਰਘੁਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ
ਦੇ ਹੀ ਤੋਂ
ਅਦ ਬੂਹੇ ਤੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਦੋ ਘੋੜੇ ਵੇਖੇ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਤਾਂ
ਰੁਬਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਇਕ ਬੜਾ ਸ਼ਾਨ ਦਾਰ
ਘੋੜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਰਘੂਬਰ ਨੇ ਉਪਮਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਨੇ
੨
ਮੈਂ ਉਸ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜਨ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰਦੀਨ
ਦੌੜਿਆ ਹੋਯਾ ਆਸਾ ਤੇ ਬੋਲਿਆ ਘਰ ਵਿਚਬਹੂ ਜੀ(ਮੇਰੀਵਹੁਟੀ)&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2r7ft31qiv5tsaeypbc933sjb3c3lqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/64</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72398</id>
    <revision>
      <id>218333</id>
      <timestamp>2026-05-18T05:14:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;( ੬੧ ) ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਡਿਗ ਪਈ ਹੋ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੂੰ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣ ਦਿਆਂ ਹੀ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਤੇ ਹਰਦੀਨ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਅੰਦਰ ਜਨਾਨੇ ਵਿਚ ਗਿਆ ਹਰ ਦੀਨ ਅੰਦਰ ਜਨਾਨੇ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218333</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2240" sha1="fmkft6r685cbgesvax2f6mg6dmzwnqg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;( ੬੧ )
ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਡਿਗ ਪਈ ਹੋ ਤੇ ਮੂੰਹ
ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਨੂੰ
ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣ ਦਿਆਂ ਹੀ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਤੇ ਹਰਦੀਨ
ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਅੰਦਰ ਜਨਾਨੇ ਵਿਚ ਗਿਆ ਹਰ ਦੀਨ ਅੰਦਰ ਜਨਾਨੇ
ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪਰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ
ਘਰ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਡਿਓੜੀ ਲੰਘ ਗਿਆਤਾਂ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਹਰਦੀਨ
ਨੇ ਜੋ ਮੈਂ
ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਓਹ ਝੂਠ ਹੈ ਬਹੂ ਜੀ
ਰਾਸ਼ੀ ਹਨ।
ਮੈਂ-ਤਾਂ ਤੂੰ ਝੂਠ ਕਿਉਂ ਬੋਲਿਆ
ਹਰਦੀਨ-ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਆਪਨੂੰ ਰਘੂਬਰ ਦੇ ਨਾਲ
ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਾਂ।
ਮੈਂ-ਓਹ ਕਿਉਂ ?
ਹਰਦੀਨ-ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਓਹ ਆਪਣੇ ਧੋਖਾ ਦੇਕੇ ਲੈ ਜਾ
ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਰ ਆਪਦੀ ਜਾਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸਦੇ
ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਸੀ ਜੋ ਰੋਕਦਾ ਤਾਂ ਓਸ ਨੂੰ
ਮੇਰਾ ਪੱਖ ਕਰਨਾ ਮਲੂਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਮੈਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਫੇਰ
ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਚਾਲਬਾਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚਾਂਉਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਾ
ਦੀਂਹਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਆਪ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਪਿਆਰੀ
ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਆਪਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਮੋਗਾ
ਧਰਮ ਹੈ ਔਰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਮੇਰਾ ਗੋਤ
ਖੋਹਲ ਦੇਵੋਗੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਔਖਾ ਹੋ
ਜਾਵੇਗਾ।
ਮੈਂ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕੀ ਕੈਹ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਰਘੁਬਰ ਤਾਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fmkft6r685cbgesvax2f6mg6dmzwnqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72399</id>
    <revision>
      <id>218343</id>
      <timestamp>2026-05-18T06:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;{{Css image crop |Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਮਿਡਲ_ਕੋਰਸ_ਤੀਜਾ_ਹਿੱਸਾ.pdf |Page = 1 |bSize = 401 |cWidth = 392 |cHeight = 576 |oTop = 3 |oLeft = 0 |Location = center |Description =  }}&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218343</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="3y7wtaej8387gnxim8peke8yynnx4u7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਮਿਡਲ_ਕੋਰਸ_ਤੀਜਾ_ਹਿੱਸਾ.pdf
|Page = 1
|bSize = 401
|cWidth = 392
|cHeight = 576
|oTop = 3
|oLeft = 0
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3y7wtaej8387gnxim8peke8yynnx4u7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218344</id>
      <parentid>218343</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:39:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218344</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="85ghbhrx5xmrrfqldcyea53cn98gg56" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਮਿਡਲ_ਕੋਰਸ_ਤੀਜਾ_ਹਿੱਸਾ.pdf
|Page = 1
|bSize = 401
|cWidth = 392
|cHeight = 620
|oTop = 3
|oLeft = 0
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>85ghbhrx5xmrrfqldcyea53cn98gg56</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218345</id>
      <parentid>218344</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218345</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="4h2a1a5lrqxz5638fzafuuqmk9qemlh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਮਿਡਲ_ਕੋਰਸ_ਤੀਜਾ_ਹਿੱਸਾ.pdf
|Page = 1
|bSize = 401
|cWidth = 392
|cHeight = 640
|oTop = 3
|oLeft = 0
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4h2a1a5lrqxz5638fzafuuqmk9qemlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218346</id>
      <parentid>218345</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:40:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218346</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="n0xp0sauzkge8w5rfbbl6q9n37s0bw8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਮਿਡਲ_ਕੋਰਸ_ਤੀਜਾ_ਹਿੱਸਾ.pdf
|Page = 1
|bSize = 401
|cWidth = 402
|cHeight = 660
|oTop = 3
|oLeft = 0
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n0xp0sauzkge8w5rfbbl6q9n37s0bw8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218347</id>
      <parentid>218346</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T06:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218347</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="214" sha1="kbz73tcqomo0rmm9vox5g91jbbne13t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਪੰਜਾਬੀ_ਮਿਡਲ_ਕੋਰਸ_ਤੀਜਾ_ਹਿੱਸਾ.pdf
|Page = 1
|bSize = 401
|cWidth = 402
|cHeight = 680
|oTop = 3
|oLeft = 0
|Location = center
|Description = 
}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kbz73tcqomo0rmm9vox5g91jbbne13t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72400</id>
    <revision>
      <id>218350</id>
      <timestamp>2026-05-18T06:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;{{center|{{x-larger|ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ}}}} ਨੰਬ੍ਰ                                    {{gap}}ਪ੍ਰਕਰਨ                              {{gap}}ਪੰਨੇ   । ੧-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭੀ ਆਪਣਾ ਣ ਨ ਛੱਡਿਆ ੨—ਇੱਕ ਬਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗਨ ਦਾ ਹਾਲ ੩ — ਮਨੋਹਰ ਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚੋਂ - ੪—ਜੀਭ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਪ-ਵਡਿਆਈ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218350</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1043" sha1="0fu6jnkkdp0ksxypljywmbqorw2krgh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ}}}}
ਨੰਬ੍ਰ                                    {{gap}}ਪ੍ਰਕਰਨ                              {{gap}}ਪੰਨੇ


। ੧-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭੀ ਆਪਣਾ ਣ ਨ ਛੱਡਿਆ
੨—ਇੱਕ ਬਨ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗਨ ਦਾ ਹਾਲ
੩ — ਮਨੋਹਰ ਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚੋਂ
-
੪—ਜੀਭ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ
ਪ-ਵਡਿਆਈ
****
੬—ਮਿੱਤ੍ਰ ਦੋਹ ਅਰ ਬਿਸ੍ਵਾਸ ਘਾਤ
2-ਕੱਖ ਦੇ ਓਲ੍ਹੇ ਲੱਖ
੮-ਇੱਕ ਮੁੰਡੇਦਾ ਤਿੰਨਜਿੰਦਾਂ ਬਚਾਉਣਾ....
੬-ਅਭੈ ਸਿੰਘ
ਪੰਨੇ
18
੧੫
१९
੧੬.
੧੬
੬
Le
2€
. ੧੦-ਪੰਜ ਤੰਤ੍ਰ
199-
੧-ਕਥਾ
੨-ਕਥਾ
੧੩-
੩-ਕਥਾ
੧੪– ੪-ਕਥਾ
੧੫—ਕਿਸੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਖਾਨ ਵਿੱਚ
ਹੜ ਆਉਨ ਦਾ ਵਰਨਣ...
१०२
੧੦੬
.... ੧੧੫
९२१
१३०&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0fu6jnkkdp0ksxypljywmbqorw2krgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72401</id>
    <revision>
      <id>218351</id>
      <timestamp>2026-05-18T06:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;(2) ੧੬-ਸਾਦੀ ਦੇ ਉਪਦੇਂ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਉਲਟਾਏ-ਕੈਸਰ ਦੇ ਸਿੱਖ.... ੧੬੮ ੧੭— ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦਾ ਫਲ ੧੮—ਅਸਾਰ ਸੰਸਾਰ ੧੯—ਪਰਉਪਕਾਰ ੨੦—ਅਨਾਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦਯਾ • ੧੭੦ ੧੭੧ ੧੭੨ ੧੭੪ ੧੭੫ ੨੨—ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਦਯਾ ਭਾਵ ....&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218351</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1204" sha1="1bz6zl3fvwqtrdq8dvu48mkrnbrrp5i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|੨}}&lt;/noinclude&gt;(2)
੧੬-ਸਾਦੀ ਦੇ ਉਪਦੇਂ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ
ਵਿਚ ਉਲਟਾਏ-ਕੈਸਰ ਦੇ ਸਿੱਖ.... ੧੬੮
੧੭— ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦਾ ਫਲ
੧੮—ਅਸਾਰ ਸੰਸਾਰ
੧੯—ਪਰਉਪਕਾਰ
੨੦—ਅਨਾਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦਯਾ
• ੧੭੦
੧੭੧
੧੭੨
੧੭੪
੧੭੫
੨੨—ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਦਯਾ ਭਾਵ
... ੧੭੬
੨੩– ਭਾਣਾ ਮੰਨਣਾ
੨੪—ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਵਡਿਆਈ
੨੧—ਨੇਕੀ ਦਾ ਫਲ
੨੫—ਅਭਿਮਾਨ ਦਾ ਫਲ
੨੬-ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਦੇ ਔਗਣ
੧੭.
੧੭੯
to
੨੭—ਕਿਸੇ ਦੇ ਔਗਣ ਨਹੀਂ ਦੇਖਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ੧੮੨
੨੯–ਲੋਕਾਂਦੀਆਂਗੱਲਾਂਵੱਲਨਹੀਂ ਜਾਨਾਚਾਹੀਦਾ੧੯੩
੨੯–ਅੱਜਦਾਕੰਮਫੱਲ ਰੱਖਨਦੀਆਂਖਰਾਬੀਆਂ ੧੯੭
—ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ
੩੧–ਵਾਂ ਉੱਪਰ ਦਇਆ ਕਰਨੀ
੩੨-ਕੀਮੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਪਹਿਲਾ ਅਧ੍ਯਾਯ
- ੨੨੫
२३९&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1bz6zl3fvwqtrdq8dvu48mkrnbrrp5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218352</id>
      <parentid>218351</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T07:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218352</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1200" sha1="2y1c0he76rg0vymgplybtva0a9pul3d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|੨}}&lt;/noinclude&gt;੧੬-ਸਾਦੀ ਦੇ ਉਪਦੇਂ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬੀ
ਵਿਚ ਉਲਟਾਏ-ਕੈਸਰ ਦੇ ਸਿੱਖ.... ੧੬੮
੧੭— ਭਲੇ ਬੁਰੇ ਦਾ ਫਲ
੧੮—ਅਸਾਰ ਸੰਸਾਰ
੧੯—ਪਰਉਪਕਾਰ
੨੦—ਅਨਾਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦਯਾ
• ੧੭੦
੧੭੧
੧੭੨
੧੭੪
੧੭੫
੨੨—ਸੰਤਾਂ ਦਾ ਦਯਾ ਭਾਵ
... ੧੭੬
੨੩– ਭਾਣਾ ਮੰਨਣਾ
੨੪—ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਵਡਿਆਈ
੨੧—ਨੇਕੀ ਦਾ ਫਲ
੨੫—ਅਭਿਮਾਨ ਦਾ ਫਲ
੨੬-ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਦੇ ਔਗਣ
੧੭.
੧੭੯
to
੨੭—ਕਿਸੇ ਦੇ ਔਗਣ ਨਹੀਂ ਦੇਖਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ੧੮੨
੨੯–ਲੋਕਾਂਦੀਆਂਗੱਲਾਂਵੱਲਨਹੀਂ ਜਾਨਾਚਾਹੀਦਾ੧੯੩
੨੯–ਅੱਜਦਾਕੰਮਫੱਲ ਰੱਖਨਦੀਆਂਖਰਾਬੀਆਂ ੧੯੭
—ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ
੩੧–ਵਾਂ ਉੱਪਰ ਦਇਆ ਕਰਨੀ
੩੨-ਕੀਮੀਆਂ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਪਹਿਲਾ ਅਧ੍ਯਾਯ
- ੨੨੫
२३९&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2y1c0he76rg0vymgplybtva0a9pul3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੰਜਾਬੀ ਮਿਡਲ ਕੋਰਸ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72402</id>
    <revision>
      <id>218353</id>
      <timestamp>2026-05-18T07:01:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot; ਦੂਸਰਾ ਅਧ੍ਯਾਯ ਬਾਲਾ ਕਲਾਵਾ ਇੰਕਰ ਮਾਨ ੩੩– ਥਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ੩੪—ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕੀਤੇ ਨੂੰ ਜਾਨਣਾ ੩ ਪ—ਹੁਦਾਰ ਨ ਲਉ ਵੇਰ ਕਾਹਦਾ ਭਉ ਪਹਿਲਾ ਅਧ੍ਯਾਯ ਦੂਸਰਾ ਅਧ੍ਯਾਯ ਤੀਜਾ ਅਧ੍ਯਾਯ ੩੬—ਫਯੂਜੀ ਸਾਨ ਦੀ ਚੜਾਈ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218353</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="iw45brlmbjhhkoc46smawi7y6qo93j8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;{{c|੩}}&lt;/noinclude&gt;
ਦੂਸਰਾ ਅਧ੍ਯਾਯ
ਬਾਲਾ ਕਲਾਵਾ
ਇੰਕਰ ਮਾਨ
੩੩– ਥਲਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ
੩੪—ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਕੀਤੇ ਨੂੰ ਜਾਨਣਾ
੩ ਪ—ਹੁਦਾਰ ਨ ਲਉ ਵੇਰ ਕਾਹਦਾ ਭਉ
ਪਹਿਲਾ ਅਧ੍ਯਾਯ
ਦੂਸਰਾ ਅਧ੍ਯਾਯ
ਤੀਜਾ ਅਧ੍ਯਾਯ
੩੬—ਫਯੂਜੀ ਸਾਨ ਦੀ ਚੜਾਈ
-
੨੫੯
੨੬੪
.... ੨੭੦
****
****
- ੨੭੪
२८३
.... ੩੩੯
.... ੩੭੦
.... ੩੮੮
.... ੪੦੧
101&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iw45brlmbjhhkoc46smawi7y6qo93j8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ.pdf/1</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72403</id>
    <revision>
      <id>218409</id>
      <timestamp>2026-05-18T11:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;    {{Block center|{{xx-larger|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ}}}} {{Block center|{{bar|8}}}}&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218409</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="q5vn5r8sfx84i2adfodx1t5rbxdhz9w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


{{Block center|{{xx-larger|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ}}}}
{{Block center|{{bar|8}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q5vn5r8sfx84i2adfodx1t5rbxdhz9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218410</id>
      <parentid>218409</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:38:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>218410</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="j0vai6diu2njj3j4p9qmrna81sdr6vs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


{{Block center|{{xx-larger|{{dhr|4em}}ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ}}}}
{{Block center|{{bar|8}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0vai6diu2njj3j4p9qmrna81sdr6vs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218411</id>
      <parentid>218410</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:38:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218411</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="9lr83pp4kf5uzvx4mca2vc14dnjvywg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;


{{Block center|{{xx-larger|{{dhr|6em}}ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ}}}}
{{Block center|{{bar|8}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9lr83pp4kf5uzvx4mca2vc14dnjvywg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ.pdf/3</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72404</id>
    <revision>
      <id>218413</id>
      <timestamp>2026-05-18T11:40:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;{{Css image crop |Image = ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf |Page = 3 |bSize = 450 |cWidth = 63 |cHeight = 39 |oTop = 278 |oLeft = 185 |Location = center |Description =  }} ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ  ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>218413</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="378" sha1="1x9o4sjta99jkdbvbgxe0qfg5zygi8h" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 3
|bSize = 450
|cWidth = 63
|cHeight = 39
|oTop = 278
|oLeft = 185
|Location = center
|Description = 
}}
ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ
ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ

ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1x9o4sjta99jkdbvbgxe0qfg5zygi8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218414</id>
      <parentid>218413</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:42:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218414</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="380" sha1="mmwrwuc6e4uuabuhj7eibw8hy7h6njw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 3
|bSize = 450
|cWidth = 163
|cHeight = 139
|oTop = 278
|oLeft = 185
|Location = center
|Description = 
}}
ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ
ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ

ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mmwrwuc6e4uuabuhj7eibw8hy7h6njw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218416</id>
      <parentid>218414</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218416</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230" sha1="eyinp6qik1ro2zy9mvst1z2a2nwyqsi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{dhr|3em}}{{x-larger|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ}}}}

{{center|{{dhr|8em}}ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ}}


{{gap}}
{{center|ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eyinp6qik1ro2zy9mvst1z2a2nwyqsi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218417</id>
      <parentid>218416</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:50:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218417</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="237" sha1="3ob775zahbx09i2t3o6ej8i472au6ye" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|{{dhr|3em}}{{xx-larger|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ}}}}

{{center|{{dhr|8em}}'''ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ'''}}


{{gap}}
{{center|ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ob775zahbx09i2t3o6ej8i472au6ye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218420</id>
      <parentid>218417</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218420</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492" sha1="sh3bq1aajk7zptjhe8t0vanerovepel" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 3
|bSize = 450
|cWidth = 204
|cHeight = 191
|oTop = 225
|oLeft = 105
|Location = center
|Description = 
}}

{{center|{{dhr|3em}}{{xx-larger|'''ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ'''}}}}

{{center|{{dhr|8em}}'''{{x-larger|ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ}}'''}}


{{gap}}
{{center|ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sh3bq1aajk7zptjhe8t0vanerovepel</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>218421</id>
      <parentid>218420</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T11:56:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>218421</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="492" sha1="na7rt49ki73hn7dcd5drbvudzamc5i1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;

{{center|{{dhr|3em}}{{xx-larger|'''ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ'''}}}}

{{center|{{dhr|8em}}'''{{x-larger|ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ}}'''}}


{{Css image crop
|Image = ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf
|Page = 3
|bSize = 450
|cWidth = 204
|cHeight = 191
|oTop = 225
|oLeft = 105
|Location = center
|Description = 
}}


{{gap}}
{{center|ਸਪਤਰਿਸ਼ੀ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>na7rt49ki73hn7dcd5drbvudzamc5i1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>