ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 252 6988 219310 133925 2026-05-26T03:41:29Z Taranpreet Goswami 2106 missing page: 6,30,31 219310 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q110803333 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} mplbynrz90z3gko20sqa9y6j8mqwuz5 252 7773 219307 25969 2026-05-26T03:37:12Z Taranpreet Goswami 2106 Missing page : 31,32 219307 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=_empty_ |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} kw5tqwzcgmn409mome3z9fdxuqefbii 219308 219307 2026-05-26T03:37:31Z Taranpreet Goswami 2106 219308 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} fr261y8tcuwgk3rdw9oo6sk0lu4lgvs 250 10020 219372 193353 2026-05-26T04:15:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh||(੩੬)}} ਝੱਟ ਪਟ ਹੀ ਰਾਏ ਬਦਲ ਗਈ:- :੧-ਇਹ ਵੈਸ਼ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਰਈਸ ਦਾ ਪੁਤ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। :੨-ਸ਼ਾਇਦ, ਪਰ ਅੜੀਏ! ਰੰਗ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਜੇਹਾ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ। :੩-ਮੋਏ ਦਾ ਨਕ ਤਾਂ ਵੇਖੋ, ਕਿਹਾ ਬੇਡੌਲ ਤੇ ਚੌੜਾ ਹੈ। :੪-ਅਤੇ ਵਾਲ ਵੇਖੋ ਸਣ ਵਰਗੇ ਮੋਟੇ। :੫-ਤੇ ਬੁਲ੍ਹ ਕਿਹੜੇ ਪਤਲੇ ਸਨ? ਡਊ ਤਊ ਅਤੇ ਭੇੜੈ ਭੇੜੈ। :੬-ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ! ਉਚਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਜਿਹਾ। ਗੱਲ ਕੀ ਐਸੀ ਨੁਕਤਾ ਚੀਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਸੁੰਦਰ ਵੈਸ਼ਨੂੰ ਬਦਸੂਰਤੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਬਣ ਗਿਆ,ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਰਾਗ ਉਤੇ ਜਿਰ੍ਹਾ ਅਰੰਭ ਹੋਈ। :੧-ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਭਾਵੇਂ ਕਿਹੋ ਜੇਹੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਗਾਉਂਦਾ ਖੂਬ ਸੀ। :੨-ਹਾਂ, ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ! ਅਵਾਜ਼ ਤਾਂ ਭਾਰੀ ਪੱਥਰ ਸੀ। :੩-ਗੀਤ ਤਾਂ ਮੋਏ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੇਹੜਾ ਗੀਤ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਨਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ? :੪-ਉਹਨੂੰ ਵੇਲਾ ਪਛਾਨਣਾ ਤਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੁਵੇਲੇ ਹੀ ਗਾਵੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾ ਕੇਵਲ ਹਰੀਦਾਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਰਾਗ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭੈੜਾ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। {{rule|5em}}<noinclude></noinclude> lmrazfusks5pmnhf5trgni58bl9jmvp 219373 219372 2026-05-26T04:19:15Z Harchand Bhinder 2624 219373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਝੱਟ ਪਟ ਹੀ ਰਾਏ ਬਦਲ ਗਈ:- :੧-ਇਹ ਵੈਸ਼ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਰਈਸ ਦਾ ਪੁਤ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। :੨-ਸ਼ਾਇਦ, ਪਰ ਅੜੀਏ! ਰੰਗ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਜੇਹਾ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ। :੩-ਮੋਏ ਦਾ ਨਕ ਤਾਂ ਵੇਖੋ, ਕਿਹਾ ਬੇਡੌਲ ਤੇ ਚੌੜਾ ਹੈ। :੪-ਅਤੇ ਵਾਲ ਵੇਖੋ ਸਣ ਵਰਗੇ ਮੋਟੇ। :੫-ਤੇ ਬੁਲ੍ਹ ਕਿਹੜੇ ਪਤਲੇ ਸਨ? ਡਊ ਤਊ ਅਤੇ ਭੇੜੈ ਭੇੜੈ। :੬-ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਸੀ! ਉਚਾ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਜਿਹਾ। ਗੱਲ ਕੀ ਐਸੀ ਨੁਕਤਾ ਚੀਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਸੁੰਦਰ ਵੈਸ਼ਨੂੰ ਬਦਸੂਰਤੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਬਣ ਗਿਆ,ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਰਾਗ ਉਤੇ ਜਿਰ੍ਹਾ ਅਰੰਭ ਹੋਈ। :੧-ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਭਾਵੇਂ ਕਿਹੋ ਜੇਹੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਗਾਉਂਦਾ ਖੂਬ ਸੀ। :੨-ਹਾਂ, ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ! ਅਵਾਜ਼ ਤਾਂ ਭਾਰੀ ਪੱਥਰ ਸੀ। :੩-ਗੀਤ ਤਾਂ ਮੋਏ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੇਹੜਾ ਗੀਤ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਨਾ ਸੁਣਾਉਂਦਾ? :੪-ਉਹਨੂੰ ਵੇਲਾ ਪਛਾਨਣਾ ਤਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੁਵੇਲੇ ਹੀ ਗਾਵੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾ ਕੇਵਲ ਹਰੀਦਾਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸਗੋਂ ਉਸ ਦੇ ਰਾਗ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭੈੜਾ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। {{rule|5em}}</poem>}}<noinclude></noinclude> cuu3fo0m3jkfw2i1ot96jfsw2e05fi0 252 13154 219341 43075 2026-05-26T03:54:23Z Taranpreet Goswami 2106 219341 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਗੁਰਮੁਖੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਪਸ਼ਤੋ ਆਦਿ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੂਚੀ ਪੱਤ੍ਰ |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=1924 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="-" 3="ਕੋਲੋਫੋਨ" 4="-" 5="ਕਵਰ" 6to12="ਕੋਲੋਫੋਨ" 13to15="ਤਤਕਰਾ" 16="2" 101="-" 102="ਕੋਲੋਫੋਨ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 694hlq0uzp1vkozlz5fwkzgxczmz012 252 13460 219425 43478 2026-05-26T09:43:57Z Taranpreet Goswami 2106 219425 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਤਵਾਰੀਖ ਗੁਰੂ ਖ਼ਾਲਸਾ |Language=en |Volume= |Author=ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to10="-" 11="1" 372="ਪ੍ਰਗਟ " 373to374="-" 375="ਭਾਗ-2" 376="-" 377="363" 438to439="-" 440="424" 442to443="-" 444="427" 558="ਭਾਗ-3" 559="-" 560="541" 1081to1087="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} jfyfyd3b8tari7h61sftekgjljrkqof 250 29838 219374 158058 2026-05-26T04:26:49Z Harchand Bhinder 2624 219374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Parmjit kaur rao" /></noinclude>{{left|<poem>ਦੁਪੱਟਾ ਭਰਜਾਈ ਦਾ ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ ਜਵਾਈ ਦਾ ਗਈ ਸਾਂ ਮੈਂ ਗੰਗਾ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆਈ ਵੰਗਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਮੇਰਾ ਘੱਗਰਾ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਕਿੱਲੀ ਟੰਗਾਂ ਨੀ ਮੈਂ ਐਸ ਕਿੱਲੀ ਟੰਗਾਂ ਨੀ ਮੈਂ ਓਸ ਕਿੱਲੀ ਟੰਗਾਂ</poem>|6em}} {{left|<poem>{{gap}}ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਂ ਬਾਪ, ਭੈਣ ਭਰਾ ਤੇ ਮਾਮੇ ਮਾਸੀਆਂ ਤੀਕਰ ਹੀ ਸੀਮਤ ਹੈ। ਭੈਣ ਭਰਾ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਾਣ ਦੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਪਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਿੱਕਲੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਭੈਣ ਦਾ ਵੀਰ ਪਿਆਰ ਹੀ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਰੂਪਮਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਭੈਣ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਲਈ ਸੈਆਂ ਚਾਅ ਹਨ, ਉਮੰਗਾਂ ਹਨ, ਰੀਝਾਂ ਹਨ। ਵੀਰ ਦੀ ਨਵੀਂ ਭਾਬੋ ਘਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਨਿੱਕੀ ਭੈਣ ਦਾ ਚਾਅ ਝੱਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ:</poem>}} {{left|<poem>ਕਿੱਕਲੀ ਕਲੀਰ ਦੀ ਪੱਗ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਦੀ ਦੁਪੱਟਾ ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਦਾ ਸੂਰਜ ਲੜਾਈ ਦਾ ਵੀਰ ਮੇਰਾ ਆਵੇਗਾ ਭਾਬੋ ਨੂੰ ਲਿਆਵੇਗਾ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਦਾਵਾਂਗੀ ਨੱਚਾਂਗੀ ਤੇ ਗਾਵਾਂਗੀ ਜੰਜ ਚੜ੍ਹੇ ਵੀਰ ਦੀ ਕਿੱਕਲੀ ਕਲੀਰ ਦੀ</poem>|6em}} {{gap}}ਹੋਰ: {{left|<poem>ਕੋਠੇ ਉੱਤੇ ਰੇਠੜਾ ਭੈਣ ਮੇਰੀ ਖੇਡਦੀ ਭਣੋਈਆ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਵੇਖ ਲੈ ਵੇ ਵੇਖ ਲੈ ਬਾਗ ਵਿਚ ਬਹਿਨੀ ਆਂ ਛੰਮ ਛੰਮ ਰੋਨੀ ਆਂ ਲਾਲ ਜੀ ਦੇ ਕੱਪੜੇ</poem>|6em}}<noinclude>{{center|23/ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ}}</noinclude> khd9ovp83dh3n1nv229blg1t2gtdzmw 252 29994 219360 74210 2026-05-26T04:04:36Z Taranpreet Goswami 2106 missing page 21, 22 219360 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਗੁਰੁਮਤ ਮਾਰਤੰਡ |Language=pa |Volume=ਦੂਜਾ ਭਾਗ |Author=ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ (30 ਅਗਸਤ 1861 – 24 ਨਵੰਬਰ 1938) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=_empty_ |Image=1 |Progress=X |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} nrwbyobqhrzrtmkqoj48ie69da0y2vx 219363 219360 2026-05-26T04:05:21Z Taranpreet Goswami 2106 missing page 21, 22 219363 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਗੁਰੁਮਤ ਮਾਰਤੰਡ |Language=pa |Volume=ਦੂਜਾ ਭਾਗ |Author=ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ (30 ਅਗਸਤ 1861 – 24 ਨਵੰਬਰ 1938) |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} ju030iz0tvotjmh79pgunvlk6gpe11l 252 29995 219420 113064 2026-05-26T08:21:29Z Taranpreet Goswami 2106 219420 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਗੁਰੁਮਤ ਸੁਧਾਕਰ |Language=pa |Volume= |Author=ਭਾਈ ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਟਾਈਟਲ" 3="-" 4="ਕਵਰ" 5="ਕੋਲੋਫੋਨ" 6="ਸਮਰਪਣ" 7="-" 8="4" 35="-" 36="ਓ" 37to38="ਅ" 39="ਸ" 40="ਹ" 41="ਕ" 42="ਖ" 43="ਗ" 44="ਘ" 45="ਙ" 46="ਚ " 47="ਛ " 48="ਜ " 49="ਝ " 50="ਞ" 51="-" 52="ਕਵਰ" 53="2" 671="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} r55nnceanoh5hzllew2wcticro96ul1 252 31239 219426 165372 2026-05-26T09:44:43Z Taranpreet Goswami 2106 219426 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=[[ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ]] |Language=pa |Volume= |Author=[[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=1895 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to4="-" 5="ਤਸਵੀਰ" 6to22="-" 33="1" 23to32="ਤਤਕਰਾ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} e98eb7973zo5zqjqb73ea6t1ssb8y1t 252 31350 219422 80631 2026-05-26T08:35:01Z Taranpreet Goswami 2106 missing page number: 50,51,58,59 219422 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} fr261y8tcuwgk3rdw9oo6sk0lu4lgvs 252 31447 219423 80061 2026-05-26T08:42:16Z Taranpreet Goswami 2106 219423 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਚੰਦ੍ਰ ਗੁਪਤ ਮੌਰਯਾ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਆਤਮਾ ਰਾਜ ਐਂਡ ਸਨਜ਼ |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਟਾਈਟਲ" 3to4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਓ" 6="ਅ" 7="ੲ" 8="ਸ" 9="ਹ" 10="ਕ" 11="ਖ" 12="ਗ" 13="ਘ" 14="ਸ਼ੁਕਰਿਆ" 15="ਪਾਤਰ" 16="1" 69to70="-" 71="54" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} ei31qv0xg1iz0z89rbhqf2znxhh4w74 250 31672 219297 103472 2026-05-26T02:44:48Z Harchand Bhinder 2624 219297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{center|'''{{xx-larger|ਮੁਖ-ਬੰਧ}}'''}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਨਾਟਕ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਸ ਅੰਗ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਨ। ਮਸੀਹ ਤੋਂ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦ ਸਿਵਾਏ ਯੂਨਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਜਹਾਲਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਟਟੋਲੇ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੱਖਾਂ ਹਿਦੁਸਤਾਨੀ ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੇ ਨਾਟਕਾਂ ਨੂੰ ਖੇਡਦੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਕਾਲੀਦਾਸ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਇਸ ਕਲਾ ਉਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਨਾਟਕ ਕਾਰਾਂ ਦਾ ਆਰਟ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਵਧਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਵੇਹਲ ਖੋਹ ਲਈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਨਾਟਕ ਯਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਲਾ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਾ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਜਾਪਦੀ ਹੈ। </br>{{gap}}ਮੁਸਲਮਾਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਆਏ ਲਗ ਪਗ ਸਾਰੇ ਹਮਲਾ ਆਵਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੇ ਅਪਣੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਧਰਮ ਤੇ ਸਭਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਹਿੰਦੂਆਂ ਤੋਂ ਏਨੀ ਅਡਰੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਸਮਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਲਈ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਤਾਂ ਫਾਰਸੀ ਸਾਹਿਤ ਹੀ ਪੜ੍ਹਨ ਲਿਖਣ ਲਗ ਪਏ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਕੁਝ ਕਣੀ ਬਾਕੀ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ-ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਰੁਝਣਾ ਪਿਆ, ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਖੂੰਹਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਕਲਾਕਾਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> d6byqdr63j50ydl6lzkk0ew7lax89dp 250 31675 219298 103474 2026-05-26T02:48:21Z Harchand Bhinder 2624 219298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harkawal Benipal" />{{center|( ਅ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸਿਵਾਏ ਬੀਰ ਰਸ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਭੱਟਾਂ ਦੇ, ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਸ ਦੀ ਘੋਰ ਜਿਲ੍ਹਣ ਵਿਚ ਖੁਭ ਗਏ ਜਿਸ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰ ਡਿਗ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਸੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵਤਨੀ ਨਾਟਕ ਕਲਾਂ ਨੂੰ ਲਗ ਪਗ ਭੁਲਾ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਪਰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਛਮੀ ਤਹਿਜ਼ੀਬ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਜਿਲਾ ਫਿਰਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀਆਂ ਜ਼ੰਗਾਰੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਫਿਰ ਚਮਕ ਉਠੀਆਂ ਹਨ। ਨਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਵੀ ਅਜ ਕਲ ਬਹੁਤਾ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਕੁਝ ਵੇਹਲ ਜਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਪ੍ਰਾਂਤਕ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਪਰਕਾਰ ਦਾ ਸਾਹਿਤ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਕੱਢਣ ਲਗ ਪਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਵੀ ਨਵਾਂ ਸਾਹਿਤ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਨਾਟਕ ਵਲ ਅਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਘਟ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ ਦੋ ਚਾਰ ਕੰਮ ਦੇ ਡਰਾਮੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਲਿਖੇ ਜਾ ਚੁਕੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰੰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਰਾਜਾ ਪੋਰਸ, ਕਈ ਸਮਾਜਕ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸੁਭਦਰਾ ਤੇ ਸ਼ਾਮੂ ਸ਼ਾਹ। ਪਰ ਸੰਤਰੇਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਹਥ ਵਿਚਲਾ ਡਰਾਮਾ ਇਕ ਵਖਰੀ ਹੀ ਵਿਉਂਤ ਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਹੀ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੂਦ ਖੋਰੀ ਯਾ ਵਿਧਵਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> alxz8oksfsp8a8a6udszmui4l2cpg0b 250 31678 219299 103475 2026-05-26T02:52:25Z Harchand Bhinder 2624 219299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harkawal Benipal" />{{rh||( ੲ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਵਿਆਹ ਵਰਗੀ ਕਿਸੇ ਸਮਾਜਕ ਗੁੰਝਲ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਤੁਟ ਚਲ ਰਹੀ ਰੌ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨਿਕੀ ਜਹੀ ਲਹਿਰ ਹੈ। ਸੰਤਰੇਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਾਝੇ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੇਂਡੂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਕ ਝਲਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਵਿਖਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਡਰਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਬੜੇ ਨਿਸੰਗ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਡੁਲ੍ਹੇ ਜਹੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਸਾਫ਼-ਦਿਲ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁੰਝਲਾਂ (Complexes) ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ, ਉਹ ਭਰ ਕੇ ਹੱਸਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਇਕ ਲਹੂ ਨਾਲ ਡਕ ਡਕ ਭਰੇ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਤੇ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਮਹਜ਼ੱਬ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਅਪਣੇ ਕਾਰਿਆਂ ਉਤੇ ਪਰਦੇ ਪਾਉਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ ਖੁਲ੍ਹਮ ਖੁਲ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸਾਊਆਂ ਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਰਤਾ ਉਚਿਆਂ ਰਹਿਣ ਕਰ ਕੇ, ਇਹ ਨਾਵਲ ਜ਼ਰਾ ਅਧਨੰਗਾ ਜਿਹਾ ਜਾਪੇ। {{gap}}ਨਾਟਕ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਉਂ ਹੈ ਕਿ ਮੱਦੂਛਾਂਗੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁੰਡੇ ਚੰਨਣ, ਅਰਜਣ, ਨਾਜਰ, ਮਹਿੰਗਾ, ਹਰੀਆ ਆਦਿ ਬੰਤੋਂ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਕਢ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਹੀ ਸੁਰਜੂ ਤੇ ਕੇਸਰ ਲਾਗਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਯਤ ਇਹ </poem>}}<noinclude></noinclude> 41s26iw2oomexlbxcb90ks4nehsy8fs 250 31682 219300 103481 2026-05-26T02:56:20Z Harchand Bhinder 2624 219300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harkawal Benipal" />{{rh||( ਸ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਵੇਚ ਕੇ ਪੈਸੇ ਵੰਡ ਲੈਣ ਗੇ। ਪਰ ਬੰਤੋ ਦਾ ਚੰਨਣ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਹਨੂੰ ਚੰਨਣ ਦੇ ਘਰ ਬਹਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਦਸਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਮਾਹੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਜੋਟੀਦਾਰਾਂ ਦੀ ਨੀਯਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਬੰਤੋਂ ਨੂੰ ਚੰਨਣ ਦੇ ਘਰੋਂ ਕਢ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਨਣ ਬੜਾ ਉਦਾਸ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਚੰਨਣ ਦਾ ਜੋਟੀਦਾਰ ਨੱਥੂ ਜੋ ਮਾਹੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਇਕ ਜਨੇਤ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਹੀ ਉਣੀ ਏਸ ਮਸਿਆਂ ਉਤੇ ਬੰਤੋ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਲਈ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੰਨਣ ਦੀ ਟੋਲੀ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਜਾ ਅਪਣਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੋਹਾਂ ਜੋਟੀਆਂ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੜਦਿਆਂ ਲੜਦਿਆਂ ਚੰਨਣ ਬੰਤੋ ਨੂੰ ਘੋੜੀ ਤੇ ਸੁਟ ਕੇ ਪਿੰਡ ਆ ਸਿਰਾ ਕਢਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਭਾਵੇਂ ਨਾਟਕ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮੰਤਵ ਪੇਡੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਤੇ ਦਸਿਆ ਪਹਿਲੂ ਵਿਖਾਉਣਾ ਹੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਾਟਕਕਾਰ ਲਗਦੇ ਹਥ ਭਾਈਆਂ ਦੀ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਧਾਰਮਕ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਥੁੜ-ਅਕਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਦੀ ਕੁਚੱਜਤਾ ਨੂੰ ਹਾਸੇ ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਹੀ ਦਸ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਹਾਸਰਸ (humour) ਇਕ ਬੜਾ ਕੀਮਤੀ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਥੋਹੜੀ ਜਹੀ ਸੁਚੱਜੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉਹ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸੰਜੀਦਾ ਸਾਹਿਤ ਦੇ </poem>}}<noinclude></noinclude> mjhnwkwsw7lvtn5kmnnq2zz6g2knzyu 250 31685 219301 103483 2026-05-26T02:59:27Z Harchand Bhinder 2624 219301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harkawal Benipal" />{{rh||( ਹ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਦਫਤਰਾਂ ਦੇ ਦਫਤਰ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਸੰਤਰੇਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾ ਵਿਚ ਹਾਸਾ ਖੇਡਾ ਬਹੁਤ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਹਿਤ ਅਜੇ ਤੀਕ ਸੰਜੀਦਾ ਤੇ ਪਕੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਹਲਕੀ ਜਹੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਲਮੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਅਪਣੇ ਸੰਜੀਦਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਮਕਾ ਕੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਤ ਨੇੜੇ ਵਸਣ ਵਾਲੇ ਪੇਂਡੂਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਜੀਊ ਕੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਲ ਪੇਂਡੂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਉਂਦੂ ਵੀ ਸਰਲ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਖਿਰਨ-ਜਾਲ ਵਿਚ ਦੋ ਘੜੀਆਂ ਲਈ ਗਵਾਚ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਅਤ ਕੋਝੀ ਤੇ ਬਨਾਉਟੀ ਜਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ। {{rh|||ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ{{gap}}}}{{gap}}ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ,</br>{{gap|5em}}ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> e1b73x9j1h38iqmswvopfovhopnh0gy 250 31687 219304 107207 2026-05-26T03:33:03Z Harchand Bhinder 2624 219304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Armaan kakrala" />{{Block center|<poem>{{dhr|2em}} {{center|'''{{xx-larger|ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਾਤਰ}}'''}}</noinclude>{{center|'''{{x-larger|ਮਰਦ}}'''}} {{Block center|<poem>ਚੰਨਣ-- ਬੰਤੋ ਨੂੰ ਘਰ ਵਸਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ {{gap}}ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਮਾਹੀ-- ਚੰਨਣ ਦਾ ਜੋਟੀਦਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰੋਂ ਬੰਤੋ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਾ। ਅਰਜਨ-ਚੰਨਣ ਦਾ ਗੂਹੜਾ ਮਿੱਤਰ। ਨੱਥਾ--ਚੰਨਣ ਦਾ ਦੋਸਤ ਤੇ ਮਾਹੀ ਦੇ ਪਿੰਡੋਂ {{gap}}ਬੰਤੋ ਦੀ ਸੂਹ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ। ਮਈਆ ਸਿੰਘ--ਚੰਨਣ ਦਾ ਪਿਉ। ਗੇਂਦੂ-- ਮਈਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗਵਾਂਢੀ। ਜੈਲਾ--ਮਈਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਛੋਟਾ ਲੜਕਾ। ਮੱਖਣ--ਗੇਂਦੂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਲੜਕਾ। ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ--ਨਾਜਰ ਦਾ ਪਿਉ। ਨਾਜਰ--ਚੰਨਣ ਦਾ ਜੋਟੀਦਾਰ। ਮਹਿੰਗਾ ਈਸ਼ਰ {{gap}}ਚਨਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੋਟੀਦਾਰ। ਵੱਸਣ ਹਰੀਆ </poem>}}<noinclude></noinclude> gt2pebl1kykb16t03iuo4a1drf06h7d 219306 219304 2026-05-26T03:35:32Z Harchand Bhinder 2624 219306 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Armaan kakrala" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{center|'''{{xx-larger|ਨਾਟਕ ਦੇ ਪਾਤਰ}}'''}} {{center|'''{{x-larger|ਮਰਦ}}'''}} {{Block center|<poem>ਚੰਨਣ-- ਬੰਤੋ ਨੂੰ ਘਰ ਵਸਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ {{gap}}ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਮਾਹੀ-- ਚੰਨਣ ਦਾ ਜੋਟੀਦਾਰ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਘਰੋਂ ਬੰਤੋ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲਾ। ਅਰਜਨ-- ਚੰਨਣ ਦਾ ਗੂਹੜਾ ਮਿੱਤਰ। ਨੱਥਾ-- ਚੰਨਣ ਦਾ ਦੋਸਤ ਤੇ ਮਾਹੀ ਦੇ ਪਿੰਡੋਂ {{gap}}ਬੰਤੋ ਦੀ ਸੂਹ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ। ਮਈਆ ਸਿੰਘ-- ਚੰਨਣ ਦਾ ਪਿਉ। ਗੇਂਦੂ-- ਮਈਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਗਵਾਂਢੀ। ਜੈਲਾ-- ਮਈਆ ਸਿੰਘ ਦਾ ਛੋਟਾ ਲੜਕਾ। ਮੱਖਣ-- ਗੇਂਦੂ ਦਾ ਛੋਟਾ ਲੜਕਾ। ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ-- ਨਾਜਰ ਦਾ ਪਿਉ। ਨਾਜਰ-- ਚੰਨਣ ਦਾ ਜੋਟੀਦਾਰ। ਮਹਿੰਗਾ ਈਸ਼ਰ {{gap}}ਚਨਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਜੋਟੀਦਾਰ। ਵੱਸਣ ਹਰੀਆ </poem>}}<noinclude></noinclude> 7wuvrj990nra0xppf2cx0i5k3qpi6vg 250 32780 219371 115716 2026-05-26T04:14:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਵਿਹਲੇ ਬੈਠੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਤੇ, ਦਿਲ ਅਰਸ਼ ਪੁਚਾਵੋ। ਸਾਹਿਤ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਉਂਦਾ, ਰਾਜੇ ਪਰਚਾਵੋ। ਪਰਜਾ ਜਨਤਾ ਰੂਪ ਜੀ, ਨਿਤ ਮਨੋਂ ਭੁਲਾਵੋ।</poem>}} {{Css image crop |Image = ਮਨੁਖ_ਦੀ_ਵਾਰ.pdf |Page = 62 |bSize = 315 |cWidth = 200 |cHeight = 348 |oTop = 159 |oLeft = 80 |Location = center |Description = }} {{Block center|<poem>ਸਾਹਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਿਖਾਉਂਦਾ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੋਣਾ।</poem>}}<noinclude>{{center|੬੪.}}</noinclude> 39833o0yy2piw9jy73fbataalr2r4of 250 32874 219311 109788 2026-05-26T03:42:03Z Harchand Bhinder 2624 219311 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gill jassu" />{{center|(੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਦਾ, ਹਵਾ ਰਹੀ ਤੇ ਰਿਹਾ, ਜੇ ਗਈ ਤੇ ਬੱਸ ਗਿਆ। ਜੇ ਹੋਰ ਘੜੀਕੜੇ ਤਾਈਂ ਮੈਂ ਨਾ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਇਹੋ ਹੀ ਆਖਣਾ ਸੀ ਪਈ ਅਜੇ ਹੁਣ ਸੀ ਚੰਨਣ, ਆਹ ਅਜੇ ਹੁਣ ਸੀ। ਉਏ, ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਵੀ ਐਨਾਂ ਮੋਹ ਕੀ ਆਖ, (ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ) ਹੱਛਾ ਚੰਨਣਾਂ, ਰੱਬ ਨਾ ਪਿੱਛਾ ਦੇ ਜਾਏ, ਤੇਰੀ ਰੂਹ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਫੇਰ ਤਰ ਕਰ ਕੇ ਹਟਾਂਗੇ। {{overfloat left|ਚੰਣਨ--|depth=2em}}ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਸੁਲੱਖਣਾਂ ਹੋਵੇ।</poem>}} {{center|ਪਰਦਾ}}<noinclude></noinclude> 7kaad0lpyxtwsmxy1bbt9xfeiwoiy1s 250 32877 219312 97414 2026-05-26T03:44:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219312 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਵੀ ਵਗ ਗਈ ਏ। ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਤੀ ਚੁੜੇਲ ਜੇਹੀ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਆ, ਸਾਡਾ ਘਰ ਭਾਂ ਭਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਦੁੱਧ ਆ ਤੇ ਲੈ ਜਾਹ, ਘਿਓ ਆ ਤੇ ਲੈ ਜਾਹ, ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਕੱਪੜਾ ਏ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਪੈਸਾ ਟਕਾ ਏ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਅਰਜਣ ਨੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦਿਨੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ---ਅੰਞਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਗੇਂਦਾ ਸਿਆਂ ਪਨੀਰੀ, ਜਿਦਾਂ}} ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੇ ਓਦਾਂ ਦਾ ਈ ਫਲ ਦੇਂਦੇ ਆ। {{overfloat left|ਗੇਂਦੂ---- ਮੇਰਾ ਤੇ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਤੇ ਬਾਂਕੇ ਦਿਹਾੜੇ ਈ, ਕਦੀ}} ਕਦੀ ਸਤ ਕੇ ਏਦਾਂ ਜੀ ਕਰਦਾ ਪਈ ਸਭੋ ਕੁਝ ਵਿੱਚੇ ਈ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਸਿਰ ਕਾਲਾ ਕਰਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਵਾਂ। {{gap}}[ਜੀਉ, ਮਈਆ ਸਿੰਘ ਦੀ ਧੀ, ਚੀਕਾਂ {{gap}}{{gap}}ਮਾਰਦੀ ਆਉਂਦੀ ਏ] {{overfloat left|ਜੀਉ----ਚਾਚਾ ਏ ਚਾਚਾ, ਮੈਂ ਮਰੀ, ਊਈ ਉਈ, ਈ...ਈ...}} ਹਾਏ ਨੀ ਈਸੋ, ਭੱਜੀਂ ਨੀ (ਰੋਂਦੀ ਏ) ਲਿਆਈਂ ਨੀ ਪਾਣੀ। {{overfloat left|ਜੈ਼ਲਾ----(ਅੱਡੇ ਤੇ ਗੁੱਲੀਆਂ ਚੂਪਦਾ ਹੋਇਆ) ਚਾਚਾ ਉਏ}} ਚਾਚਾ! ਔਹ ਵੇਖੀਂ, ਜੀਉ ਨੂੰ ਕੀ ਸੱਪ ਲੜਿਆ ਈ, ਉਹ ਦੇ ਤੇ ਆਨੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ ਨੇ। ਕਿਉਂ ਨੀ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਈ?</poem>}}<noinclude></noinclude> c27mggu2quguiyhll54rcnq7232tisr 250 32894 219313 97415 2026-05-26T03:44:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219313 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੯)}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਜੀਉ-----(ਹਉਕੇ ਲੈਂਦੀ ਹੋਈ) ਮੈਂ ਤਾਈ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਸਾਂ}} ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧਾਂ ਭੱਜ ਕੇ ਉਤੇ ਆ ਚੜ੍ਹੀ, (ਪੈਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ) ਓਥੇ ਵੀ ਲਹੂ ਦਾ ਛੱਪੜ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ---(ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ) ਪਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖੀਂ ਉਏ ਗੇਂਦੂ, ਏਸ ਕੁੜੀ}} ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਜੇ ਆਉਂਦੀ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਐਡਾ ਸੁੱਕਣੇ ਪਾਇਆ ਜੇ ਜਿਹੜਾ ਰਹੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ। (ਕੁੜੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ) ਜੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮੱਤ ਮਾਰੀ ਗਈ ਏ ਤੇ ਕੁੜੀਏ ਤੂੰ ਈ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸੰਭਾਲ। (ਗੇਂਦੂ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ) ਤੂੜੀ ਲੈਣ ਚੱਲਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਚੰਨਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਵੀ, ਪਈ ਵੱਛੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਜਾਈਂਂ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮਹੀਨੇ ਕੁ ਤੋਂ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਡਮਾਕ 'ਚ ਕੀ ਕੀੜਾ ਭਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਵੀ ਸੋਝੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਗੇਂਦਿਆ! ਸਗੋਂ ਜੇ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇਂ ਤੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਖਡਾ ਈ ਨਾ ਲਈਏ, ਅਜੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਲੋੜ ਆ। ਲੈ ਫੜ ਟੋਕਾ। [ਗੇਂਦੂ ਟੋਕਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਚੰਨਣ ਤੂੜੀ ਦੀ ਪੰਡ ਚੁੱਕੀ ਵਾੜੇ ਵੜਨ ਲਗਦਾ ਏ ਤੇ ਪੰਡ ਠੇਡਾ ਲੱਗ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੀ ਏ] {{overfloat left|ਚੰਨਣ----ਚਾਚਾ, ਉਏ ਚਾਚਾ, ਉਰਾਂ ਭੱਜੀ (ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਏ)}}</poem>}}<noinclude></noinclude> qlx44ao92xu2isvwzbe4j211ptikqpt 252 33691 219305 86490 2026-05-26T03:34:32Z Taranpreet Goswami 2106 missing page number: 69,70 219305 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਪੋਥੀ ਹੀਰ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਕੀ |Language=pa |Volume= |Author=ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=1850 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="-" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਟਾਈਟਲ" 6="2" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} o7gywsc8hxd1pnzv68p5fgluqkniihb 252 33716 219432 86545 2026-05-26T10:07:33Z Taranpreet Goswami 2106 219432 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਮੰਗਲ " 4="ਤਤਕਰਾ" 5="5" 30to31="-" 32="30" 48to49="-" 50="46" 111to112="ਕੋਲੋਫੋਨ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} pgo9555ff08j04rrzex0fuxyox9ws57 219434 219432 2026-05-26T10:07:48Z Taranpreet Goswami 2106 219434 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਮੰਗਲ " 4="ਤਤਕਰਾ" 5="5" 30to31="-" 32="30" 48to49="-" 50="46" 111to112="ਕੋਲੋਫੋਨ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 4lo69c893sbvag87nel6xanpl7f8ebt 219435 219434 2026-05-26T10:12:09Z Harry sidhuz 1666 219435 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਨਿਰਾਲੇ ਦਰਸ਼ਨ |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਭਾਈ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ |Address=ਬਜ਼ਾਰ ਮਾਈ ਸੇਵਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |Year=1949 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਮੰਗਲ " 4="ਤਤਕਰਾ" 5="5" 30to31="-" 32="30" 48to49="-" 50="46" 111to112="ਕੋਲੋਫੋਨ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} cxlohqwfzcyaagmh6gvs89iwog562dd 252 33790 219427 86722 2026-05-26T09:49:25Z Taranpreet Goswami 2106 219427 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ |Language=pa |Volume= |Author=ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ, ਐਮ.ਏ. |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਪੰਜ ਦਰਿਆ |Address=ਲਾਹੌਰ |Year=1941 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਤਤਕਰਾ" 4="1" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 1wsivrq0rpnphyg1duqz1sz1yn66htk 219428 219427 2026-05-26T09:51:55Z Taranpreet Goswami 2106 219428 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਨਵੀਆਂ ਸੋਚਾਂ |Language=pa |Volume= |Author=ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ, ਐਮ.ਏ. |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਪੰਜ ਦਰਿਆ |Address=ਲਾਹੌਰ |Year=1941 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਤਤਕਰਾ" 4="1" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} dox7ywknp3t7j7fj0gkrntpegrk8hwe 252 36055 219276 91216 2026-05-25T17:08:36Z Kuldeepburjbhalaike 1640 219276 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=X |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to7="ਕਵਰ" 8="ਤਤਕਰਾ" 9="ਸਮਰਪਣ" 10="5" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header={{rh||( {{{pagenum}}} )}} |Footer= |tmplver= }} gepkz7g2oivo9aozys1bfd8p8cg427s 219277 219276 2026-05-25T17:09:08Z Kuldeepburjbhalaike 1640 219277 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to7="ਕਵਰ" 8="ਤਤਕਰਾ" 9="ਸਮਰਪਣ" 10="5" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header={{rh||( {{{pagenum}}} )}} |Footer= |tmplver= }} oxbk8zk56398gcuvzeon2kq2e183ig6 250 36182 219315 97526 2026-05-26T03:45:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219315 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਬੱਧੇ ਈ। ਓ ਤੇ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਈ ਅਮੋੜ ਏ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਆਂਹਦਾ ਈ ਉਹ ਨੇ ਤੁਹਾਥੋਂ ਤਕੜੇ ਤੇ ਨਾਲੇ ਹੰਢੇ ਹੋਏ। ਉਏ ਦਬੁਰਜੀ ਦਿਆਂ ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਤੇ ਕਈ ਖਾ ਪੀ ਛੱਡੀਆਂ ਏਹੋ ਜੇਹੀਆਂ। ਨਾਲੇ ਸਾਥੋਂ ਮਾਹੀ ਕਿਹੜਾ ਭੁੱਲਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੇ ਬਾਪ ਦਾਦਿਆਂ ਤੋਂ ਈ ਇਹੋ ਕਿੱਤਾ ਤੁਰਿਆ ਆਇਆ, ਪਈ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਚਾੜ੍ਹਨਾ, ਦਸ ਪੈਸੇ ਵੱਟੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਗਾਹਾਂ ਪਛਾਹਾਂ ਖਸਕਾ ਦੇਣਾ। ਨਾਲੇ ਰੰਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਵਸਾਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜੇ ਭੋਜ ਤੇ ਦਹਿਸਰ ਜਹਾਂ ਦੇ ਛੱਕੇ ਛੁਡਾ ਦਿੱਤੇ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਦੇ ਪਾਣੀ ਹਾਰ ਓ। ਬੰਦੇ ਬਣ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰੋ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ----ਤੂੰ ਤੇ ਜਦੋਂ ਦੀਆਂ ਆਹ ਮੱਸਿਆ ਜੇਹੀਆਂ ਸੁੱਖ ਤੇ}} ਬੈਠਾਂ, ਵੱਢੂੰ ਟੁੱਕੂੰ ਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹੋਂ। ਏਸ ਸੜੀ ਜਬਾਨ ਨਾਲ ਇਕ ਵੇਰ ਨਾ ਆਖਿਆ ਪਈ ਜਾਹ ਮੁੰਡਿਆ ਇਕ ਅੱਧੀ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਨਹਾ ਆ, ਸੱਚੇ ਦਿਲ ਨਾਲ। ਲੋਕ ਤੇ ਵਲਿੱਖਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਸਗੋਂ ਪਾਪ ਈ ਲਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ। {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ---(ਪੱਠੇ ਰਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ) ਉਏ ਅਜੇ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਈ}} ਨਹੀਂ ਲੱਥੇ? ਪੈਸਾ ਸੀ ਤੇ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਕੋਈ ਛੱਡਿਆ, ਦਾਣੇ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੱਟੀ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਈ। ਨਾ ਜਾਣ ਨਾ ਪਛਾਣ, ਅਖੇ ਔਹ ਬੰਤੋ ਦੇ ਪਿੰਡ ਲਾਗੋਂ ਆਇਆ ਤੇ ਏਹਨੂੰ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦਾ ਸ਼ਰਬਤ</poem>}}<noinclude></noinclude> dko7gfckibcw12zqfd1lz5lux3hvdv1 250 39402 219314 97416 2026-05-26T03:45:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219314 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੦)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਡਿੱਗ ਪਈ ਆ। ਜਰਾ ਹੋਈ ਉਰਾਂ (ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ) ਮੈਂ ਕਈ ਵੇਰ ਆਖਿਆ ਪਈ ਏਸ ਕਿੱਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਸੁੱਟੀਏ, ਆਇਆਂ ਗਿਆਂ ਦੇ ਏਵੇਂ ਦੰਦ ਭੰਨਦਾ, ਪਰ ਚਾਚੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਨਿੱਘ ਦਿੰਦਾ ਇਹ। {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ--(ਤੂੜੀ ਕੱਠੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ) ਅੱਗੇ ਬਿਆਈਆਂ}} ਦਾ ਵੇਲਾ ਜੇ, ਬੰਦੇ ਦਾ ਕਿਤੇ ਬੀ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜੇ ਲੱਭਦਾ, ਜੇ ਕਿਤੇ ਤੇਰਾ ਹੁਣੇ ਧੌਣ ਦਾ ਮਣਕਾ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਤੇ? ਥੋੜੀ ਬੰਨ੍ਹਦੋਂ ਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇ ਮੇਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗੂ ਕੀਤੀ ਆ ਕਿ। {{overfloat left|ਚਨੰਨ--- ਨਹੀਂ ਓ ਚਾਚਾ, ਮੇਰਾ ਮਤਬਲ ਹੋਰ ਸੀ। ਅਸਾਂ}} ਸਾਰਿਆਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਆ ਕਿ ਚੌਥੇ ਨੂੰ ਆ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਜਾਣਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਜਰੁਰ ਕਰ ਕੇ। ਭਾਵੇਂ ਕੁਛ ਦਾ ਕਛ ਨਾ ਹੋ ਜਾਏ। ਮੱਸਿਆ ਵੀ ਚੇਤ ਦੀ ਤੇ ਨਾਲੇ ਹੈ ਵੀ ਸਵਾਰੀ। ਵਾਹੀ ਦੇ ਕੰਮ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਖਣੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਈ ਜਾਣਗੇ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁਝ ਸਿਰ ਤੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਧਰ ਖੜਨਾ। ਬਾਰਾਂ ਮੱਸਿਆ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਨਹਾਉਣੀਆਂ ਸੁੱਖੀਆਂ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਲੜ ਭਿੜ ਕੇ ਦੋ ਢਾਈ ਹੀ ਨ੍ਹਾਤਾਂ। ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਇਕ ਅੱਧੀ ਤੇ ਹੋਰ ਨਹਾ ਆਈਏ, ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਨੇ, ਐਵੇਂ ਸੁੱਖਣਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੇ ਆਂ। {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ--(ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ) ਨਾ ਉਏ ਚੰਨਣਾ! ਆਹ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ}}</poem>}}<noinclude></noinclude> 6pv74t96sve6oocbzdor5buu59k7fp4 250 39426 219316 97480 2026-05-26T03:47:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219316 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੨)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਚਾਹੀਦਾ। ਉਏ ਕਬੀਆ! ਨਾਲੇ ਸਾਨੂੰ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਕੀ,ਇਹ ਤੇ ਨੇ ਵੇਹਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੜੱਚ-ਵਾਈਆਂ ਸਾਡਿਆਂ ਘਰਾਂ ਚੋਂ ਤੇ ਰੋਜ ਸਉ ਕੁੱਤਾ ਬਿੱਲਾ ਤੇ ਆਇਆ ਗਿਆ ਖਾਂਦਾ ਏ, ਸਾਡੇ ਲਾਗੇ ਪਾਪ ਕਿੱਦਾਂ ਆ ਜਾਊ? {{overfloat left|ਚੰਨਣ-- -ਹੇਖਾਂ ਕੀ ਕਰਦਾ?}} {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ---ਤੂੰ ਆਖੇ ਲੱਗ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮੁਸ਼ਟੰਡਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ}} ਨਾ ਲੱਗ। ਉਹ ਤੇ ਅਜ ਕਲ ਹੋਏ ਹੋਏ ਆਂ ਆਪ ਹੁਦਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਤੇ ਸੁਣ ਲਏ ਆ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਲਸ਼ਕਰ, ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਫਿਕਰ ਫਾਕਾ। ਪਿੱਛਾ ਵੀ ਭਾਰਾ ਏ, ਭਾਂ ਭਾਂਡਾ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਜੇ ਦਸ ਦਿਨ ਬੱਝ ਵੀ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਨਹੀਂ, ਲੈ ਦੇ ਕੇ ਛੁੱਟ ਆਉਣਗੇ, ਪਰ ਤੇਰੀ। ਐਤਕੀ ਦੀ ਵਾਰੀ ਤੇ ਕਿਨੇ ਸ਼ਾਹਦੀ ਨਹੀਂ ਭਰਨੀ ਮੁਰਖਾ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ----ਏਦਾਂ ਤੇ ਏਦਾਂ ਈ ਸਹੀ; ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਜਾਨਣਗੇ}} ਕੀ ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ? ਨਾਲੇ ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਉਹਦੀਆਂ ਪੱਕੀਆਂ ਖਾਣਗੇ, ਰਾਤ ਬਰਾਤੇ ਤੇ ਫਿਰਨਾਂ ਛੱਡ ਦਿਤਾ, ਹੁਣ ਮੱਸਿਆ ਵੀ ਛਡਾਉਂਦੇ ਜੇ ਸਾਥੋਂ। {{gap}}(ਡੰਗਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਏ) {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ---(ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ) ਚੰਗਾ ਮੁਕਾਉਂਦੇ}} ਆਂ ਰੋਜ ਦੀ ਘੈਂਸ ਘੈਂਸ, ਆ ਲੈਣ ਦੇ ਅੱਜ ਤੇਰੀ............।</poem>}}<noinclude></noinclude> rct3zv2894j5tlyiocfba8q6ryuuh3u 250 39429 219317 97528 2026-05-26T03:48:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219317 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{gap}}[ਰਾਜੋ-- ਆਉਂਦੀ ਏ, ਇਕ ਹੱਥ ਵਿਚ {{gap}}ਟੁੱਟੀ ਜੇਹੀ ਪੀਹੜੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਚ ਵਲ {{gap}}ਟੋਹੀ ਤੇ ਰੱਸੀ ਏ] {{overfloat left|ਰਾਜੋ----ਜੈਲਿਆ ਵੇ, (ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦੀ ਏ) ਹਾ ਲਿਆਈਂ}} ਪਰ੍ਹਾਂ ਲੱਪ ਵੰਡ ਦੀ, ਢੱਗੀ ਅੱਗੇ ਸੁੱਟਾਂ ਤੇ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਧਾਰਾਂ ਕੱਢਾਂ, ਜੇ ਖਸਮਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣੀ ਖਲੋਂਦੀ ਆ ਤੇ ਝੱਖੜ ਤੇ ਝੁੱਲਿਆ ਈ ਰਹਿੰਦਾ ਏ। ਲੈ ਖਾਂ, ਅਜੇ ਪਾਥੀਆਂ ਵੀ ਪਥਕਣਾਂ ਵਿਚ ਓਦਾਂ ਈ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ। ਛੇਤੀ ਕਰੀਂ ਵੇ। {{overfloat left|ਜੈਲਾ---- ਨੀ ਮਾਂ, ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਸੀ ਨਾ ਵੰਡ ਬਾਲਟੇ ਵਾਲਾ,}} ਉਹ ਤੇ ਭਾਊ ਨੇ ਦੁਪਹਿਰੇ ਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਚਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਂਹਦਾ ਸੀ ਇਹ ਬੰਤੀ ਦਾ ਕੁਛ ਲਗਦਾ ਏ, ਏਨੇ ਈ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸੁੱਟਣਾ, ਅੱਜ ਠਾਂਹ ਓਦਾਂ ਈ ਥਾਪੀ ਮਾਰਕੇ ਚੋ ਲਾ ਕਿ। {{overfloat left|ਰਾਜੋ---- ਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਣਿਆਂ, ਪਠੋਰਿਆ, ਤੈਥੋਂ ਘੋੜੀ ਦਾ}} ਲੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੋੜੀਦਾ। (ਚੰਨਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ) ਏਨ ਨਜੰਮੇ ਨੇ ਤੇ ਸਾਡੇ ਕੱਖ ਚੁਣਾ ਦਿੱਤੇ ਨੇ। (ਜੈਲੇ ਨੂੰ) ਪਰ੍ਹਾਂ ਚਲਿਆ ਜਾਹ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੋਂ, ਹੂੰਝਾ ਆਉਣਿਆ, ਵਾਜ ਮਾਰ ਕੇ) ਵੇ ਚੰਨਣਾ, ਪਰ੍ਹਾਂ ਲਿਆਈਂ ਵੇ ਮੁੱਠ ਸੂੜ੍ਹੇ ਦੀ ਭਾਨੋ ਕੇ ਘਰੋਂ, ਅੱਗੇ ਸੁੱਟਾਂ ਜੇ ਕਿਤੇ ਖਲੋਂਦੀ ਆ ਤੇ।</poem>}}<noinclude></noinclude> dn8vzkwu24sxrhnvsf6medcs8umc2ip 250 39432 219318 97487 2026-05-26T03:48:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219318 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਜੈਲਾ-----ਤੂੰ ਨਿਆਣਾ ਤੇ ਪਾ, ਮੈਂ ਖੁਲਣੀ ਲੈ ਕੇ ਖਲੋਂਦਾਂ}} ਅੱਗੇ ਮਾਂ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਿੱਲੂਗੀ ਵੇਖੀ ਖਾਂ ਮੈਂ ਕਿੱਦਾਂ ਇਹਦੀਆਂ ਬਾਚੀਆਂ ਸੇਕਦਾਂ। {{overfloat left|ਰਾਜੋ----- (ਚੋਣ ਲਗਦੀ ਏ) ਲੈ ਖਾਂ ਇਹ ਤੇ ਮਰ ਜਾਣੀ ਹੇਠਾਂ}} ਬਹਿਣ ਈ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ, ਆਖਰ ਆਉਣੀ। ਵੇਖਾਂ ਕਿੱਦਾਂ ਛੜਾਂ ਮਾਰਦੀ ਆ, ਅਸੀਂ ਕਿਤੇ ਏਹ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ। ਲੈ ਖਾਂ ਏਨ ਤੇ ਸਾਰਾ ਦੁਧ ਚੜ੍ਹਾ ਈ ਲਿਆ। ਜੈਲੂ, ਵੇ ਜੈਲਦਾਰਾ! ਕਿਤੇ ਏਹ ਲਿਹਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਈ? {{overfloat left|ਜੈਲਾ-----(ਗਾਂ ਦੇ ਮਾਰ ਕੇ) ਤੇਰੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਮੈਂ.....}} {{overfloat left|ਰਾਜੋ--- [ਧੱਫਾ ਮਾਰ ਕੇ) ਵੇ ਹਰਾਮੀਆ! ਕਿਉਂ ਮਾਰਦਾ,}} ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੇ ਸਾਡੇ ਲੇਖਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਵੇ ਏਦਾਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਤੋਕੜਾਂ ਦੁਧ ਦੇਂਦੀਆਂ ਨੇ? (ਹੋਰ ਮਾਰਦਾ ਏ) ਵੇ, ਆਹ ਲੈ ਜਿਹੜਾ ਲੱਪ ਚੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਈ, ਵੇ, ਨਾ ਮਾਰ ਆਪਣੀ ਕੁਲਗਦੀ ਨੂੰ। {{gap}}{{gap}}[ਮਈਆ ਸਿੰਘ ਆਉਂਦਾ ਏ] {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ---ਕਿਉਂ ਏ ਜੈਲੇ ਦੀ ਮਾਂ, ਸੁਣਿਆ ਨੀਂਗਰ ਕੀ}} ਆਂਹਦਾ? ਮੱਛੀ ਪੱਥਰ ਚੱਟ ਕੇ ਈ ਮੁੜਦੀ ਆ, ਤੇ ਏਨ ਓਹਨਾਂ ਤੋਂ ਫਾਟਾਂ ਭਨਾ ਕੇ ਈ ਰਹਿਣਾ ਈ। ਮੇਲੇ ਮਸਾਹਦੇ ਵਿਚ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦਾਦ ਨਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> 4wizl2zgv66edv6ap5hnslnu8qrcsb3 250 39434 219319 97491 2026-05-26T03:48:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219319 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਫਰਿਆਦ, ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਏਹਨੂੰ ਆਖਦੀ ਵੇਖਦੀ? {{overfloat left|ਰਾਜੋ----ਮੱਸਿਆ ਕਾਹਦੀਆਂ ਆਕੇ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ ਪੁਥਾੜੇ ਦੀ}} ਜੜ੍ਹ ਆ। ਜਦੋਂ ਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਮੁੰਡਾ ਭਾਈ ਦੇ ਆਖੇ ਲੱਗ ਕੇ ਮੱਸਿਆ ਜੇਹੀਆਂ ਸੁੱਖ ਬੈਠਾ ਜੇ ਸਗੋਂ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵਿਗੜਦਾ ਈ ਜਾਂਦਾ। ਭਾਈ ਤੇ ਹੋਇਆ ਵੇਹਲਾਂ ਓਨ ਕਿਹੜੇ ਮੁੱਦੇ ਪੁੱਟਣੇ ਆਂ? {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ----ਤੇ ਤੂੰ ਦੱਸ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਭਉਂਕਦਾ?}} {{overfloat left|ਰਾਜੋ----(ਚੰਨਣ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ) ਵੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ}} ਨਹੀਂ ਵਰਜਿਆ? (ਮਈਆ ਸਿੰਘ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ) ਪੁੱਛ ਖਾਂ ਮੂੰਹ ਤੇ ਆ। ਸਰੀਕ ਕੀ ਆਖਣਗੇ? ਨਾਲੇ ਐਧਰ ਇਹਦਾ ਵਿਆਹ ਧਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜੇ, ਤੇ ਇਹ ਫਸੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਡਦੀਆਂ ਮਗਰ ਫਿਰਦਾ ਜੇ। ਕੀ ਕਰਾਂ, ਮੈਂ ਤੇ ਆਪ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਬਾਲਣ ਹੋ ਗਈ ਆਂ। ਕਲਾ ਕਲੋਤਰ ਵੱਸੇ ਤੇ ਘੜਿਉਂ ਪਾਣੀ ਨੱਸੇ। {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ----ਬਾਲਣ ਕਾਹਦੀ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ-ਪੁੱਤ ਦੀ ਤੇ ਹੋਈ}} ਇਕ ਸੁਰ ਤੇ ਮੈਂ ਹੋਇਆ ਝੁਡੂਆਂ ਦਾ ਝੁੱਡੂ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ। {{gap}}[ਕਾਕੋ ਰਾਜੋ ਦੀ ਗਵਾਂਢਣ ਆਉਂਦੀ ਏ] {{overfloat left|ਕਾਕੋ-----ਕੁੜੇ, ਜੀਉ ਦੀ ਮਾਂ, ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਨਿਕਲੀਉਂ, ਧਾਰ}} ਕੱਢਣ ਨਾ ਆਈਉਂ, ਤੂੰ ਤੇ ਗਾਂਹ ਕਿਤੇ ਨੰਨਣ ਈ ਜਾ ਵੜੀਉਂ। ਕੁੜੇ ਏਨੇ ਚਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਵਿਚੋਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> 3wl4pr0es85whwax6r82kip4il0uurc 250 39435 219320 97529 2026-05-26T03:48:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219320 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਸਉ ਡੰਗਰ ਚੋਂ ਸੁੱਟੀਦਾ। {{overfloat left|ਰਾਜੋ----ਅਣੀਏ ਕਿੱਥੋਂ, ਏਥੇ ਤੇ ਹੋਰ ਈ ਘੜਮੱਸ ਪਈ}} ਹੋਈ ਆ। ਟੁੱਟ ਪੈਣਾਂ ਮੁੰਡਾ ਵਿਚ ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਬਖਾਂਧ ਪਾ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ। ਭੈਣਾਂ ਅਸੀਂ ਤੇ ਉਦੋਂ ਈ ਆਖ ਰਹੇ ਸਾਂ ਪਈ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀਤੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਕੀ ਕਰਾਂ? {{overfloat left|ਕਾਕੋ----ਨੀ ਰੱਜੀਏ, ਕੀ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਏਂ, ਅਰਜਣ ਵੀ}} ਵਿਟਰਿਆ ਫਿਰਦਾ। ਦੱਸ ਖਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਦੇਈਏ ਪੈਸੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ? ਕਣਕ ਤੇ ਮਣ ਨੌਂ ਵੱਟੀਆਂ ਤਲਾਉਂਦੇ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪਰਾਣੇ ਵੱਟੇ ਤੇ ਗੁੜ ਸ਼ੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਤੇ ਨਹੀਂ ਜੂ ਕਬੂਲਦੇ। ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇ ਭੈਣਾਂ ਉਹਦੇ ਉਦੋਂ ਈ ਤੌਰ ਪਛਾਣ ਗਈ ਸਾਂ। ਸਾਡੀਆਂ ਉਮਰਾਂ ਕਿੱਥੇ ਲੰਘੀਆਂ ਨੇ? ਭਾ, ਜੇਹੜੀ ਚੁੱਕਣਾਂ ਹੁੰਦੀ ਆ ਉਹ ਵੀ ਤੇ ਪੱਥਰ ਪਾੜ ਦਿੰਦੀ ਆ। ਚੱਲ ਹੁਣ ਤੰਦੂਰ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਈ। {{gap}}[ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ] (ਬਾਹਰੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ) ਚੰਨਣਾ, ਉਏ ਚੰਨਣਾ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਕਉਣ ਵੇਲੇ ਦੇ ਉਡੀਕਦੇ ਆਂ। {{gap}}[ਚੰਨਣ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ]</poem>}}<noinclude></noinclude> o4rgiy0pok5vudebeptmpo1cqe75i33 250 39438 219321 97496 2026-05-26T03:49:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219321 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਮਈਆ ਸਿੰਘ----(ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ) ਹੱਛਾ ਪਈ ਜਿੱਦਾਂ ਮਰਜ਼ੀ ਏ}} ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਪਿਉ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਜਾਏ ਤੇ ਮੰਡੇ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹੋ ਕੇ ਏਦਾਂ ਈ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਨਾ ਵਾਧੂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਗੜ ਬੈਠਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰਾਂ ਪੈਣੀਆਂ। ਫੇਰ ਏਹਨਾਂ ਦੀ ਘੜੀ ਨਹੀਂ ਜੇ ਲੰਘਣੀ। ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਝਾਂਬੜ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਏਨ ਨਹੀਂ ਜੇ ਸੌਰਨਾਂ। ਏਨ ਰੰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਕੇ ਘਰ ਖਾਕਸ਼ਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅੰਗਾਂ ਸਾਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਗਏ ਪਰ ਜੇ ਕਿਤੇ ਹੁਣ ਓਸ ਬਾਂਦਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਆਂਦਾ ਤੇ ਮੈਂ ਵੇਹ ਖਾ ਕੇ ਮਰ ਜਾਣਾਂ। {{dhr|2em}} {{center|'''ਪਰਦਾ'''}}</poem>}}<noinclude></noinclude> rz3xcrr4ct1q4ro6665w5zjg3hcvlom 250 39441 219322 97530 2026-05-26T03:49:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219322 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{xx-larger|'''ਝਾਕੀ ਤੀਜੀ'''}}}} {{center|'''ਵੇਲਾ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਦਾ'''}} {{gap}}[ਉਹੀ, ਪਿੰਡ ਬੋੜੇ ਵਾਲੇ ਖੂਹ ਤੇ ਗੰਡਾ {{gap}}ਸਿੰਘ ਖੁਰਲੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਰੱਸਾ ਮੇਲਦਾ {{gap}}ਏ, ਕੁਝ ਗੱਭਰੂ ਹਟਵੇਂ ਬੈਠੇ ਗੱਲਾਂ {{gap}}ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ] {{overfloat left|ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ---(ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਏ) ਮੁੰਡਿਆ, ਉਏ ਮੁੰਡਿਆ, ਜਰਾ}} ਉਰਾਂ ਹੋਈਂ ਉਏ, ਵਿੱਚੋਂ ਰੱਸੇ ਜਹੇ ਦਾ ਫਾਹ ਵੱਢੀਏ ਤੇ ਪਿੰਣ ਨੂੰ ਚੱਲੀਏ। {{overfloat left|ਨਾਜਰ---(ਟੋਲੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ) ਬਾਪੂ, ਸਾਹ ਤੇ ਲੈ, ਕਿਤੇ}} ਭਾਜੜ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਈ ਹੋਈ, ਆਪੇ ਰੱਸਾ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਰੱਸਾ ਤੇ ਮੇਲ ਲਈਏ। {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ---ਸੁਣਿਆਂ ਪਈ ਐਰਕਾਂ ਮੱਸਿਆ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ}} ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਬੜੀਆਂ ਗੱਜ ਵੱਜ ਕੇ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੜਕੇ ਈ ਨਿਕਲ ਚੱਲੀਏ ਠੰਢੇ ਠੰਢੇ। ਪੌਹ ਫੁੱਟਦੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਂ ਦਸਾਂ ਕੋਹਾਂ ਤੇ ਜਾ ਵਖਾਲੀ ਦੇਈਏ, ਪਰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਈ ਰੱਖਿਓ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੇ ਚੁਗਲ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਚਾਚੇ ਦੇ ਕੰਨ}}</poem>}}<noinclude></noinclude> l3bagy11t61h466q9vtb8t9nqqybc7s 250 39447 219323 97512 2026-05-26T03:49:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219323 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੯)}}</noinclude>{{Block center|<poem> 'ਚ ਫੂਕ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਆ, ਚਾਚਾ ਤੇ ਕਈਆਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਵੱਟੀ ਫਿਰਦੀ! {{overfloat left|ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ---(ਫਿਰ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਏ) ਉਏ ਨਾਜਰਾ, ਉਏ ਨਾਜੂ,}} ਉਏ ਤੇਰੀ ਖਲੜੀ 'ਚ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ? ਤੂੰ ਬਾਹਲਾ ਈ ਵਿਗੜਦਾ ਜਾਂਦਾਂ, ਟੁੱਟੇ ਛਿੱਤਰ ਵਾਂਗੂੰ। ਉਏ ਆਉ, ਉਏ ਬਣ ਜਾਉ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦੇ, ਅੱਗੇ ਜਿਹੜੇ ਤੁਸਾਂ ਮਹਿਲ ਪੁਆ ਲਏ ਨੇ ਐਹੋ ਜਿਹੇ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਪੈਕੇ ਉਹ ਵੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿਸਦੇ ਨੇ। {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ---ਉਏ ਹਰੀਆ! ਕਮਲਿਆ, ਲੋਕੀਂ ਵੀ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ}}} ਵੇਹਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਆਂਹਦੇ ਆ ਏਸ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਤਿਲ ਮਾਰਿਆ ਭੁੰਜੇ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਨਾਲੇ ਸਵਾਦ ਤੇ ਐਰਕਾਂ ਹੀ ਆਉਣਾ ਆਂ। ਕਿਸੇ ਝੂਠ ਤੇ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਅਖੇ, 'ਚੱਲ ਚੱਲੀਏ ਚੇਤ ਦੀ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਮੁੰਡਾ ਤੇਰਾ ਮੈਂ ਚੁੱਕ ਲਊਂ। {{overfloat left|ਈਸ਼ਰ--- ਪਈ ਐਤਕਾਂ ਸਾਡੀ ਟੋਲੀ ਲੰਬਰ ’ਚ ਰਹੂ। ਢੋਲਕੀ}} ਵੀ ਨਵੀਂ ਮੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਆ, ਧਾਮਾਂ ਵੀ ਦਾਰੂ ਦੀਆਂ ਪੁੱਠਾਂ ਦੇ ਦੇ ਕੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਏ। ਢੋਲਕੀ ਜੇਹੜੀ ਗੂੰਜ ਦਿੰਦੀ ਆ ਕਾਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਵੱਸਣ ਤੇ, ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਢੋਲਕੀ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕੱਢ ਅੜਾਟ ਦਿੰਦਾ। {{overfloat left|ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ---(ਫਿਰ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਏ) ਉਏ ਤੈਨੂੰ ਗੜੀ ਨਿਕਲੇ}} ਬਾਂਦਰਾ, ਤੂੰ ਕੇਹੜਾ ਹੈਥ ਧਰਨੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਏ? ਜੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਏ ਤੇ ਆ ਜਾ, ਤੈਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਵੜਾ ਚਸਕਾ ਏ, ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਪਿੱਛੋਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> r7o72n3c3h2kw7snjop6btnwgyh9s3w 250 39455 219324 97520 2026-05-26T03:49:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219324 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੦)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਰੰਨ ਕੱਢ ਕੇ ਤਿੱਤਰ ਹੋਵੇ। ਅੱਗੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਹੀ ਤੇ ਸਾਡੇ ਕੱਖ ਚੁਣਾ ਦਿੱਤੇ ਨੇ। {{overfloat left|ਨਾਜਰ---(ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ) ਹਾ, ਦੋ ਹੱਥ ਰੱਸਾ ਤੈਥੋਂ ਮੇਲਿਆ ਨਹੀਂ}} ਜਾਂਦਾ? ਜੇ ਰੱਬ ਕਰਾਏ ਕੋਈ ਚਾਰ ਦਿਨ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰ ਚਲਿਆ ਜਾਏ ਤੇ ਫੇਰ ਪਿੱਛੋਂ ਕੀ ਬਣਨਾ ਹੋਇਆ, ਏਸ ਹਸਾਬ? (ਹੌਲੀ ਜੇਹੀ) ਨਾਲੇ ਚਾਚਾ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਆਂ ਪਈ ਜੇ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਤਕੜੇ ਘਰ ਦਾ ਗਾਹਕ ਮਿਲ ਜਾਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਆਉਂਦਾ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਅੱਜ ਕੱਲ ਪੈਸਾ ਵੀ ਤੇ ਬੰਦਾ ਮਾਰਿਆਂ ਨਹੀਂ ਨਾ ਲੱਭਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗਾਨੀ ਰਹੀ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਮਾਹੀ ਦੇ ਨਹੀਂ ਵੱਸਣ ਦੇਣੀ, ਓਨ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਐਹੋ ਜੇਹਾ ਧੋਖਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। {{overfloat left|ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ----(ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ) ਪੁੱਤ ਹੋਣ ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ, ਤੇਰੇ ਖੁਣੋਂ}} ਸਾਡਾ ਕੀ ਥੁੜਿਆ ਸੀ? ਤੂੰ ਤੇ ਸਾਡੀ ਹੁਣੇ ਈ ਸੁਣਨੋਂ ਗਿਣਨੋਂ ਗਿਓਂ, ਅਜੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਝੁਲਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੂੰ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰੇ ਕੁੱਤੇ ਬਿੱਲੇ ਈ ਸਮਝੇ। ਵੇਖਾਂਗੇ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਮਗਰ ਮਗਰ ਫਿਰਦਾ, ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਤਖਤ ਤੇ ਬਹਾ ਦੇਣਗੇ, ਤੇਰਾ ਤੇ ਰੋਜ ਇਹੋ ਈ ਟਿੰਡ 'ਚ ਕਾਨਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਤੂੰ ਵੀ ਚੰਨਣ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਵੇਖਾਂ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੀ ਧੌਲੀ ਦਾਹੜੀ ਚ ਘੱਟਾ ਪਵਾਉਂਦਾ ਫਿਰਦਾ ਨਾ। ਉਏ ਉਸ ਮਾਹੀ ਨੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> tmw47gt4zzk0se9ik3rmjpr5iep86ty 250 39459 219325 97524 2026-05-26T03:50:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */ 219325 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦੇਣਾ, ਉਹਦੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਈ ਲੰਘ ਗਈ ਆ ਠੱਗੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਦੀ, ਉਹ ਤੇ ਮਰਨ ਮਾਰਨੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ। {{overfloat left|ਵੱਸਣ---(ਟੋਲੀ ਲਾਗੇ ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ) ਉਏ ਸੁੱਖ ਦੇ ਵਰ੍ਹਿਉ,}} ਚੌਥਾ ਜਾਂਦਾ, ਕੱਠਿਆਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਨੂੰ, ਕੋਈ ਚੰਦ ਚੜ੍ਹ ਜ਼ਰੂਰ ਈ। ਜਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਿਰ ਪਾਟੂ ਤੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਤਾੜੀ ਹੋਈ ਹੋਣੀ ਏਂ, ਤੁਸੀਂ ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ। {{overfloat left|ਹਰੀਆ-ਮੁਰਦਾ ਬੋਲੂ ਤੇ ਖੱਫਣ ਈ ਪਾੜੂ, ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ ਕੀ}} ਸਮਝਿਆ ਕਾਲਿਆ ਕੱਟਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਨਿਰਾ ਚੰਮ ਈ ਕੁੱਟਣਾ ਆਉਂਦਾ ਏ, ਨਾਲੇ ਪਈ ਹੁਣ ਚੁੱਕ ਲਉ ਕੰਨ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਮੋਰਚਾ ਵੀ ਫਤ੍ਹੇ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਜੇ। {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ---ਪਈ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹਾਸਾ, ਮੈਂ ਐਤਕਾਂ}} ਚੋਰੀਂ ਛੱਪੀਂ ਗੁੜ ਵੇਚ ਕੇ ਛਿੱਲੜ ਜੋੜੇ ਨੇ ਦਸ ਵੀਹ, ਸਾਰੇ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਈ ਲਾ ਆਉਣੇ ਨੇ। ਉਏ ਅਰਜਣਾ! ਐਤਕਾਂ ਤਵਿਆਂ ਦਾ ਵਾਜਾ ਰੱਜ ਕੇ ਸੁਣਨਾਂ ਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਹੱਟੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਧਾਣੀ ਨਾ ਪਿਆਉਣਾ ਪਏ। ਲਉ ਖਾਂ! ਆਹ ਤੇ ਬੜੇ ਈ ਤਜਬ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਆ, ਓਸ ਕਾਲੇ ਜਹੇ ਤਵੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿੱਦਾਂ ਗਉਣ ਨਿਕਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਕਿਉਂ ਉਏ ਈਸ਼ਰਾ! ਪਈ ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਕਦੀ ਗਉਣ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੇ? {{overfloat left|ਅਰਜਣ--ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਪਈ ਇਕ ਹੋਰ ਫਿਕਰ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਏ,}}</poem>}}<noinclude></noinclude> g8bdhm3hyc2rt4b2jmtuw6xk1t2u3gl 250 39461 219326 97534 2026-05-26T03:50:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219326 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੨) }}</noinclude>{{Block center|<poem> ਹੱਛਾ ਨਬੇੜ ਲਉ ਪਈ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ। {{overfloat left|ਈਸਰ---ਪਈ ਗੱਲ ਹੈਗੀ ਜੇ ਇਹ, ਪਈ ਮੈਂ ਤੇ ਝੱਗੇ ਦਾ}} ਕੱਪੜਾ ਲਿਆਉਣਾ ਜੇ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਜੇਹੀ ਦੋ ਤਿੰਨਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਆਂਡਾ ਬੋਸਕੀ ਦਾ, ਜਿੱਦਾਂ ਦੀ ਮੁਣਸ਼ੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਨੋਂਹ ਪਰਸੋਂ ਪਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਗਈ ਸੀ। {{overfloat left|ਵੱਸਣ--- ਉਏ ਮੈਂ ਐਤਕੀਂ ਰੱਜ ਕੇ ਉਜੜਨਾ ਜੇ। ਮੈਂ ਤੇ ਤਰਨ}} ਤਾਰਨੋਂ ਇਕ ਤੇ ਲਿਆਉਣੀ ਆਂ ਅਤਰ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਜਿਹੜਾ ਇਕ ਵਾਰੀਂ ਤੇਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਪਰਲੇ ਪਾਰ ਜਾ ਪਤਾ ਲਗੇ ਪਈ ਅੱਜ ਵੱਸਣ ਕੋਲ ਵੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਆ। ਦੂਜਾ ਰੰਗੇਜੀ ਸਾਬਣ ਦੀ ਗਾਚੀ ਕਸਤੂਰੀ ਵਾਲੀ ਜੇਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਵਾਰਾਂ ਐਨ ਚੰਨਣ ਵਰਗੀ ਬਾਸ਼ਨਾਂ ਆਵੇ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਪਈ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਪੈਸੇ ਚਾਚੇ ਨਹੀਂ ਜੇ ਦੇਣੇ, ਉਹ ਤੇ}} ਅੱਗੇ ਈ ਮੈਨੂੰ ਫਾਂਟਾ ਚਾਹੜਨ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਹੱਛਾ, ਅੜੀ ਤੇ ਇਕ ਵਾਰਾਂ ਖੋਤੇ ਵਾਲੀ ਕਰੂੰ ਜੇ ਕਿਤੇ ਨੌਂਹ ਖੁਰ ਅੜ ਗਿਆ ਤੇ। {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ---ਲਉ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਸੀ ਉਹ}} ਤੇ ਤੁਸਾਂ ਭਲਾ ਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਘੁਗਰੂ, ਗਾਨੀਆਂ ਤੇ ਹਮੇਲਾਂ, ਵੜੀਆਂ ਸਹਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਮੈਂ ਤੇ ਵੇਖਿਉ ਖਾਂ ਜਦੋਂ ਵਹਿੜਕੇ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰਾਂ ਸਜਾਇਆ ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਐਨ ਮੋਰ ਬਣਾ ਦੇਣਾ ਏ | ਪਈ ਥੋਹੜੇ ਜਹੇ ਮਨ ਪਸਿੰਦ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਵੀ ਲਿਆਉਣੇ ਆਂ।</poem>}}<noinclude></noinclude> m0mb8fp49oimz8wqhnwytzhuhthnhnt 250 39463 219327 97538 2026-05-26T03:51:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219327 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੩)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਨੱਥੂ-----(ਛੁਪ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ) ਪਈ ਤੁਸਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ}} ਆਹ ਟਿਕਾਣਾ ਚੰਗਾ ਲੱਭਾ ਜੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਣੇ ਏਥੇ ਕੌਣ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਐਸ ਵੇਲੇ। ਉਏ ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਵੇਖਣੀ ਆਂ ਸੋ ਵੇਖਣੀ ਆਂ ਉਹਦਾ ਬਿਲਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜੇ? ਘੋਗਲ ਕੰਨੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਓ। {{overfloat left|ਅਰਜਣ--ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਈ ਲੰਬਰਦਾਰਾ (ਨੱਥੂ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਏ) ਲਉ}} ਪਈ ਹੁਣ ਛੱਡ ਦਿਉ ਬੋਸਕੀਆਂ ਤੇ ਅਤਰ ਵਿਚੇ ਈ। ਹੱਛਾ ਚੰਗਾ ਸੁਣਾ ਪਈ ਨੱਥੂ ਉਹ ਫੇਰ ਕੀ ਆਂਹਦੇ ਸੀ। {{overfloat left|ਨੱਥੂ----ਉਹ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜੂ ਸੀ, ਪਈ ਵਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ}} ਕਰਦੇ ਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੇ ਭਾਣੇ ਖਣੀ ਅਗਲੇ ਵੰਗਾਂ ਪਾਈ ਬੈਠੇ ਨੇ। ਅਜੇ ਡੋਲਾ ਤੁਰਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿੱਕਰਾਂ ਥੱਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਟਾਹਣੁੰ ਖੇਡਦਾ ਸਾਂ। ਮਾਹੀ ਵੀ ਕੋਲ ਹੀ ਆ ਬੈਠਾ। ਗੱਲੋਂ ਗੱਲ ਤੁਰ ਪਈ, ਉਹ ਤੇ ਸਮਾਨ ਨੂੰ ਟਾਕੀਆਂ ਲਾਵੇ, ਆਖੇ, ਜੇ ਬੰਤੋ ਵਸਾਈਆ ਤੇ ਮੈਂ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰੱਖੂਗਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜੱਮੂੰ। ਨਾਲੇ ਪਈ ਓਥੋਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਚੰਗੇ ਖਾੜਕੂ ਆ, ਉਹ ਤੇ ਦਿਨੇਂ ਛਹਵੀਆਂ ਤੇ ਗੰਡਾਸੀਆਂ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਰੱਖੀ ਫਿਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਆ, ਜੀ ਜੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸ਼ਰਾਬ ਕੱਢਦਾ। {{overfloat left|ਅਰਜਣ---(ਜੋਸ਼ ਨਾਲ) ਉਏ ਚੰਨਣਾਂ! ਤੈਥੋਂ ਡੁੱਬ ਕੇ ਨਹੀਂ}} </poem>}}<noinclude></noinclude> 3xlc9xqy88lzu6erhzy2auo67hel148 250 39465 219328 97542 2026-05-26T03:51:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219328 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮਰ ਜਾਈਦਾ, ਉਏ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਤੇ ਬਣ ਜਾਏ ਉਹ ਦੀ ਕਚੀਚੀ ਵੱਟ ਕੇ) ਜੇ ਤੇ ਆਂ ਨਾ ਮਰਦ ਤੇ ਚੰਨਣਾਂ! ਗੱਲ ਲੈ ਲਏਂਗਾ। {{overfloat left|ਈਸਰ---ਜੇ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਹੋਵੇ ਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਹੀ,ਤੇ ਮੈਂ ਪਾਣੀ}} ਨਾ ਪੀਣ ਦੇਵਾਂ (ਡੌਲੇ ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ) ਹੋ ਜਾਹ ਤਕੜਾ ਵੱਡਿਆ ਆਸ਼ਕਾ, ਤੇਰੇ ਰਹਿ ਗਏ ਈ ਦਿਨ ਥੋਹੜੇ। ਛਵ੍ਹੀ ਵੀ ਕਈਆਂ ਚਿਰਾਂ ਦੀ ਰੁੜੀ 'ਚ ਦੱਬੀ ਹੋਈ ਆ ਉਹ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾ ਲਵਾਉਣੀ ਪੈਣੀ ਆਂ ਹੋਣ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਏਥੇ ਈ ਕਿਤੇ ਟੱਕਰ ਪਏ ਤੇ ਮੈਂ ਧਰਮ}} ਨਾਲ ਬੰਤੋ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਹਵੇਲੀ ਲੈ ਜਾਵਾਂ ਤੇ ਆਖਾਂ ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਕਾਹਦਾ ਗੁੱਸਾ। ਸਹੁੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਈ ਤੁਰ ਪਏ। ਜਿੱਦਣ ਕੱਢ ਕੇ ਤੁਰੇ, ਆਖੇ ਵੇ ਚੰਨਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੱਜ ਤੂੰ ਈ ਮਾਂ ਤੇ ਤੂੰ ਈ ਪਿਉ, ਤਰਲੇ ਕਰੇ ਤੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਵੇ। ਭਾਊ ਦੀ ਸਹੁੰ ਉਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵੜਾ ਈ ਤਰਸ ਆਇਆ। {{overfloat left|ਅਰਜਣ---ਉਏ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖੇ? ਵੇਖੋ ਉਏ ਮੈਨੂੰ}} ਤੇ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਕੰਮਣੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਜੇ, ਯਾਰੋ ਅਸੀਂ ਮਰ ਗਏ ਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਲੋਕ ਆਖਣਗੇ, ਉਏ ਮੁੰਡਿਓ! ਹੁਣ ਜੇ ਨਾ ਵੇਲਾ ਕੱਢੋ ਖਾਂ ਉਹ ਲਾਠੀਆਂ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਸੰਮ ਤੇ ਕੋਕੇ ਲਵਾ ਲਵਾ ਕੇ ਤੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਤਰ ਕਰਕੇ ਰਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਓ। ਨਾਲੇ ਪਈ ਮਹਿੰਗਿਆ, ਤੇਰੀ ਵੀ ਗਾਮੇਂ ਲਵ੍ਹਾਰ ਵਾਲੀ ਛਹਵੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਉ॥ </poem>}}<noinclude></noinclude> eomu6y0ybaw3see4y6hb3eqiof5uidn 250 39501 219329 97596 2026-05-26T03:51:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219329 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਚੰਨਣ--ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਈ ਆਂ ਨਾ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਭਾਊ ਐਹੋ}} ਜੇਹਿਆਂ ਕੰਮਾਂ 'ਚ ਲਾਲੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਇਹ ਹਸਾਬ ਆ, ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਆ ਢਾਈ ਫੁੱਟ, ਜਾਂ ਆਰ ਤੇ ਜਾਂ ਪਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਓਦਨ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣੀ ਹਰਾਮ ਹੋਈ ਹੋਈ ਆ, (ਬਾਂਹ ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰ ਕੇ) ਵੇਖਾਂ ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਆ। {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ---ਤੂੰ ਦੁੱਜੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਦਿਲ 'ਚ ਤੇ ਆਹ ਛਵ੍ਹੀ}} ਵਾਂਗੂੰ ਵੱਜੀ ਆ। ਮੈਨੂੰ ਠੰਢ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਨਾ ਭੰਨ ਲਈਏ। ਭਾਊ ਮੈਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਅਸਪਾਤ ਦਾ ਸਫਾਜੰਗ ਵਖਾਇਆ ਤੇ ਵੇਖਿਓ ਖਾ ਕਿੱਦਾਂ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗੂੰ ਲਿਸ਼ਕਾਂ ਮਾਰਦਾ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ--ਮੁੱਕ ਤੇ ਗਈ ਆ ਪਰ ਸੱਚ ਵਾਧਾ ਕਿਨ ਕਰਨਾ ਜੇ?}} {{overfloat left|ਅਰਜਣ---ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੇ ਹੋ ਲੈਣ ਦੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਲਾਉਣੀ}} ਆਂ ਲੱਤ ਤੇ ਫੇਰ ਨਾਲ ਈ ਕਲਾ ਜੰਗ ਲਾ ਕੇ ਸਿਰ ਪਰਨੇ ਕਰ ਦੇਣਾ। {{overfloat left|ਹਰੀਆ---ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਨਾਗ-ਵਲ ਕੌਣ ਲਾ ਸਕਦਾ, ਮੈਂ ਤੇ}} ਭਾਊ ਉਹਦੇ ਲਹੂ ਦਾ ਤਿਹਾਇਆਂ। ਮੇਰੀ ਕਿਤੇ ਤੁਸਾਂ ਅਜੇ ਛਹਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਤੇ ਗੁੱਛਾ ਮੁੱਛਾ ਕਰ ਕੇ ਡੱਬ ਚ ਪਾ ਲਈਦੀ ਏ, ਜਦੋਂ ਜੀ ਕਰੇ ਝੱਟ ਡਾਂਗ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਈ ਦੀ ਆ, ਮੈਂ ਤੇ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਨਾਗਣੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਜੇ। ਉਹਦਾ ਵਾਰ ਖਾਲੀ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। {{overfloat left|ਨੱਥੂ----ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਪਿੱਛੇ ਰਿਹੋ, ਵੇਖਿਉ ਖਾਂ ਮੈਂ ਕਿੱਦਾਂ}}</poem>}}<noinclude></noinclude> g50dut4tavf7p1d57xd3bw33906587v 250 39502 219330 97597 2026-05-26T03:51:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219330 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਪੈਂਤੜੇ ਤੇ ਆ ਕੇ ਵਲ੍ਹੇਟਵੀਆਂ ਛੱਡਦਾਂ ਪੱਸਲੀਆਂ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਤੇ ਮੈਂ ਕੱਲਾ ਈ ਬੜਾ ਆਂ। ਮੇਰੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਓਦਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸੀ ਪਈ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਦੋ ਹੱਥ ਕਰ ਹੀ ਲਵਾਂ, ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਪਈ ਜਾਂਵੀ ਤੇ ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ ਕੀ ਆਖਣਗੇ, ਪਈ ਇਹ ਚੰਗੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਢੁੱਕੇ ਆ ਆ ਕੇ। ਪਈ ਜੇ ਕਿਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਓਸੇ ਬੰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਤੇ ਤੁਹਾਥੋਂ ਤੇ ਪਛਾਤੀ ਨਾ ਜਾਏ, ਚੰਨਣਾ! ਉਹਦਾ ਤੇ ਹੁਣ ਰੰਗ ਚੋ ਚੋ ਪੈਂਦਾ। {{overfloat left|ਨਾਜਰ---ਪਈ ਹੁਣ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਬੇੜੋ ਤੇ ਪੱਕੀ ਸਲਾਹ ਕਰੋ ਤੇ}} ਜਿੱਦਾਂ ਹੋਏ ਏਥੋਂ, ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਖਿਸਕਣ ਦੀ ਕਰੀਏ। ਇਕ ਵਾਰਾਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਾਹ ਪੂਰੀ ਲਾ ਕੇ ਹੀ ਹਟਾਂਗੇ। {{gap}}[ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਉੱਠਣ ਦੀ ਕਰਦੇ {{gap}}ਨੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਉਂਦੇ ਨੇ] {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਉਏ ਪਲ ਕੁ ਹੋਰ ਖਲੋ ਜਾਉ ਹੁਣੇ ਈ, ਪੱਕੀ ਥਿਤੀ}} ਕਰ ਕੇ ਚਲਦੇ ਆਂ, ਸਾਰੇ ਚਲੇ ਵੀ ਚੱਲੀਏ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਉਦੋਂ ਈ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਜਦੋਂ ਪਈ ਬੰਤੋ ਬੰਤੋ ਹੁੰਦੀ ਫਿਰੇ ਪਿੰਡ 'ਚ, ਨਾਲੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੇ ਭਿਉਂ ਭਿਉਂ ਕੇ ਮਾਰੀਏ। ਨਾਲੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰ ਕੇ ਵਖਾ ਛੱਡੀਏ। ਨਾਲੇ ਪਈ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸੁੱਝ ਪਈ ਜੇ, ਅਸਾਂ ਹਰੀ ਪੁਰਿਓਂ ਵੀ ਦੋ ਤਿੰਨ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਖੜਨੇਂ ਜੇ, ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਈ ਆ, ਉਹ ਤੇ ਭਾਊ ਲਹੂ ਦੇ ਤਿਹਾਏ ਆ</poem>}}<noinclude></noinclude> n3bsbkr3jj75jkqqxuiy7wgel7goe9o 250 39503 219331 97598 2026-05-26T03:51:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219331 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੭)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਆਖਿਆ ਪਈ ਜੇ ਕਿਤੇ ਇਹੋ ਜੇਹਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਦਾ ਕੰਮ ਪੈ ਜਾਏ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਝਬਦੇ ਪਤਾ ਦੇਣਾ ਜੇ। ਮਖੌਲ ਨਹੀਂ ਜੇ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਹੱਥ ਵੇਖਿਉ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੇ ਦਿਨ ਦੀਵੀਂ ਇਕ ਸਨਿਆਰੇ ਨੂੰ ਵੱਢ ਕੇ ਨਰਿਰ 'ਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। {{overfloat left|ਹਰੀਆ-ਪਈ ਚੰਗਾ ਹੁਣ ਨਜਿੱਠ ਈ ਲਉ। ਨਾਲੇ ਪਈ ਇੱਕ}} ਹੋਰ ਗੱਲ ਚੇਤੇ ਆ ਗਈ ਆਂ, ਮੈਂ ਲਾਗਿਉਂ ਭਿੱਟੇ ਵਿੰਡੋਂ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਿਉਂ ਝੱਟ ਕਰਦੀ ਘੋੜੀ ਲੈ ਆਉਂਗਾ, ਭਾਉ ਉਹ ਘੋੜੀ ਕਾਹਦੀ ਆ, ਮਿਰਜੇ ਵਾਲੀ ਬੱਕੀ ਆ। ਉਹਦੀ ਕਿਤੇ ਚਾਲ ਵੇਖਿਉ, ਪੈਰ ਕਾਹਨੂੰ ਭੋ ਤੇ ਲੱਗਣ ਦਿੰਦੀ ਆ, ਉਹਨੂੰ ਤੇ ਤਕੜੇ ਤਕੜੇ ਆਦਮੀ ਵਿਆਹਾਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਤੇ ਖੜਦੇ ਆ, ਮੇਰਾ ਸਾਲਾ ਵੀ ਏਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਵੜਾ ਸ਼ੌਕੀ ਆ। ਬੰਤੋ ਨੂੰ ਸੁੱਟਾਂਗੇ ਨਾ ਉਸ ਘੋੜੀ ਤੇ, ਤੇ ਚੰਨਣ ਲੈ ਕੇ ਤਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਊ। {{overfloat left|ਨੱਥੂ---ਪਈ ਇਹ ਠੀਕ ਜੇ, ਚੀਜ ਵੀ ਉਹ ਜਿਹੜੀ ਵੇਲੇ}} ਸਿਰ ਕੰਮ ਆਵੇ। ਮਾਹੀ ਹੁਰਾਂ ਮੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਲੌਢੇ ਕੁ ਵੇਲੇ ਅੰਬਰਸਰ ਦੇ ਅੱਡੇ ਨੂੰ ਨਿਕਲਣਾ ਜੇ। ਤੇ ਇਉਂ ਕਰੀਏ ਕਿ ਚੰਨਣ ਤੇ ਅਰਜਣ ਖਲੋ ਜਾਣ ਅੱਡੇ ਤੇ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੁੱਟ ਦਾ ਜੁੱਟ ਈ ਲਾਗੇ ਛਾਗੇ ਸੁੱਖੇ ਵਾਲੇ ਪਕੌੜੇ ਖਾਂਦੇ ਪਏ ਫਿਰਾਂਗੇ। ਜਦੋਂ ਫਿਰ ਅਰਜਣਾ ਜਾਣਿਆਂ ਪਈ</poem>}}<noinclude></noinclude> a9dbem8d7jkvfg3lnw8i4ypar3io92r 250 39505 219332 97614 2026-05-26T03:51:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219332 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਉਹ ਆ ਗਏ ਆ, ਛੱਪ ਸਾਨੂੰ ਆ ਕੇ ਦੱਸੀਂ। ਅਸੀਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਈ ਛੱਡਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਆਂਗੇ ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਦਿਆਂਗੇ ਦਾਬਾ ਧਾਸਾ, ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਜਾਣਿਆ ਪਈ ਆਪਣਾ ਜੋਰ ਪੈ ਗਿਆ ਝੱਟ ਫੇਰ ਆਪਣਾ ਉਹੀ ਕੰਮ ਤਿਆਰ। {{overfloat left|ਅਰਜਨ---(ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਬੱਕਰਾ ਬਲਾਉਂਦਾ ਏ) ਭੱਬਾ....ਭੁੱਬਾ....}} ਐਲੀ......ਐਲੀ......। {{dhr|2em}} {{center|'''ਪਰਦਾ'''}}</poem>}}<noinclude></noinclude> kvdxp62xpepnau4vs8gyp4jxv3f6pa0 250 39508 219333 97610 2026-05-26T03:52:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219333 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੨੯)}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਨਾਟ ਦੂਜਾ'''}}}} {{center|{{xx-larger|'''ਝਾਕੀ ਪਹਿਲੀ'''}}}} {{center|ਪਿੰਡ ਹਰੀ ਪੁਰਾ {{gap}}ਵੇਲਾ-ਲਹੁਡਾ ਪਹਿਰ}} {{gap}}ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਾਰ ਇਕ ਕੱਚੀ {{gap}}ਧਰਮਸਾਲਾ ਏ। ਅੰਦਰ ਵਾਰ {{gap}}ਤੱਪੜ ਵਿਛੇ ਪਏ ਨੇ। ਛੋਟੀ ਜੇਹੀ {{gap}}ਖੂਹੀ ਲਾਗੇ ਕਿਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ, {{gap}}ਧਨੀਆਂ, ਮੇਥੇ ਤੇ ਗੰਢੇ ਬੀਜੇ ਹੋਏ {{gap}}ਨੇ। ਚੰਨਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜੋਟੀ ਦਾਰ {{gap}}ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ-(ਅੰਦਰੋਂ ਕਛਹਿਰੇ ਵਿਚ ਨਾਲਾ ਪਾਉਂਦਾ, ਬਾਹਰ ਆਉਂਦਾ}} ਹੋਇਆ) ਸੁਣਾਓ, ਭੁਝੰਗੀਓ, ਅਜ਼ ਕੈਸੇ ਆਉਣੇ ਹੋਏ ਨੇ ਆਣ ਕਰ ਕੇ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਬਾਬਾ ਜੀ, ਅਸਾਂ ਆਖਿਆ ਚਲੋ ਐਰਕਾਂ ਦੀ}} ਮੱਸਿਆ ਈ ਸਹੀ। ਨਾਲੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਕੰਮ ਸੀ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 0e6icxvg1gzyhblypamjul53b23tgn6 250 39509 219334 97607 2026-05-26T03:52:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219334 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੦)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਨਾਲੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਮੱਥੇ ਵੀ ਟੇਕਦੇ ਆਂ। {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ--(ਹੱਥ ਜੋੜਦਾ ਹੋਇਆ) ਹਮਾਰੇ ਧੰਨ ਭਾਗ ਹੂਏ ਹੈਂ,}} ਚੰਨਣ ਸਿੰਘ, ਵੁਹ ਪੀਛਲੇ ਅੰਦਰ ਬਾਲਟੇ ਕੇ ਬੀਚ ਮੇਂ ਹੈ ਕਣਕ ਜੋ ਪੀਛਲੀ ਸੰਗਰਾਂਦ ਪਰ ਚੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਲੈ ਜਾਹ ਅਰਥਾਤ ਦਾਣੇਦਾਰ ਖੰਡ ਵਟਾ ਕੇ ਲੈ ਆ। ਨਹੀਂ ਤੋਂ ਸਿੰਘ ਸੰਗਤੋ, ਗੋਕੀ ਲੱਸੀ ਬੀਬੀ ਦੇ ਰਾਈ ਸੀ ਵੁਹ ਹੀ ਨਿਮਕ ਖੋਰ ਕਰ ਕੇ ਵਰਤ ਲੋ। {{overfloat left|ਨਾਜਰ---ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਏ ਸਗੋਂ ਤੁਸੀਂ ਛਕਿਆ}} ਛਕਾਇਆ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਫਲ੍ਹੇ ਵਾਹੁੰਦੇ ਆਏ ਆਂ। {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ--(ਚੰਨਣ ਨੂੰ) ਪਈ ਸਾਡਾ ਜਲ ਜੁਲ ਸਾਰਾ ਵਿਚੇ ਈ}} ਆ ਗਿਆ ਜੇ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਏ ਤੇ। ਨਾਲੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਤੁਸਾਂ ਤੇ ਵਾਹੀ ਵਾਲਿਆਂ ਜਿੱਨਾ ਮਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਆ। {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---ਨਹੀਂ ਗੁਰਮੁਖਾ ਹਮ ਨੇ ਯੇਹ ਡੰਗਰ ਕਿਆ ਕਰਨੇ}} ਹੈ, ਯੇਹ ਝੋਟੀ ਤੋ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਸੁੱਖੀ ਸੀ ਵੁਹ ਰਦਾਸਾ ਸਧਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਔਹ ਵੱਛੀ ਨਿਮਾਣੀ ਕੀ ਮਾਤਾ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਈ ਤੇ ਬਾਲਕ ਲੋਕ ਐਥੇ ਬੰਨ੍ਹ ਗਏ, ਮੁੰਡੇ ਖੁੰਡੇ ਆਣ ਕਰਕੇ ਪੱਠੇ ਦੱਥੇ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। {{overfloat left|ਹਰੀਆ--(ਮੁੰਹ ਹੱਥ ਧੋਦਾ ਹੋਇਆ) ਆਹ ਤੇ ਬਾਬੇ ਹੋਰਾਂ ਘਰ}} ’ਚ ਈ ਗੰਗਾ ਵਸਾਈ ਹੋਈ ਆ ਵੇਖਾਂ ਕਿੱਡੀ ਮਹਿਮਾਂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਆ।</poem>}}<noinclude></noinclude> hjpe6cwj3j6vhbxbslp3oulquk5ahf3 250 39515 219335 97620 2026-05-26T03:52:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */ 219335 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਵੱਸਣ----(ਹੌਲੀ ਜੇਹੀ) ਭਾਈ ਨੇ ਤੇ ਵਸਾ ਲਈ ਆ ਨਾ ਗੰਗਾ,}} ਵੇਖਾਂਗੇ ਜਦੋਂ ਮਾਹੀ ਵੀ ਵਸਾ ਲਊਗਾ ਬੰਤੋ ਨੂੰ। {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖੋ ਯੇਹ ਬੰਤੋ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਕਿਆ ਹੈ?}} {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਬਾਬਾ ਜੀ ਬੰਤੋ ਵਾਲੀ ਵੀ ਕਿਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਈ}} ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆ। ਅਜੇ ਢੱਕੀ ਰਿੱਝਣ ਦੇ। {{overfloat left|ਅਰਜਣ--ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਮੈਂ ਵੀ ਕਈ ਵੇਰਾਂ ਪੜ੍ਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹਟ}} ਗਿਆ, ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਸਿਰ ਖੁਰਕਣਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪੈਂਤੀ ਸਿੱਖੀ ਸੀ ਭਾਈ ਕੋਲੋਂ,ਜਦੋਂ ਫੇਰ ਚਾਚਾ ਭਾਈ ਨਾਲ ਠਾਂਹ ਤਾਂਹ ਹੋ ਪਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪੜ੍ਹਨੋਂ ਉਠਾਲ ਲਿਆ, ਨਾਲੇ ਓ ਵੀ ਜਿੱਦਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਸ ਕੰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਆ ਭਾਈ ਗੱਦੋਂ ਖੁਰਕੀ ਤੇ ਲਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਇਕ ਤਿੱਜੀ ਅੱਖ ਹੁੰਦੀ ਆ ਕਿ। {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---ਹਮਾਰੇ ਪਾਸ ਪੁਸਤਕ ਮੇਂ ਸਾਫ ਲਿਖਾ ਹੈ ਕਿ}} ਵਿਦਿਆ ਤੋਂ ਹੀਣ ਪੁਰਸ਼ ਯਥਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਭੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋਤੀ ਹੈ। {{overfloat left|ਹਰੀਆਂ---ਵੇਖ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਤੂੰ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਖ ਲਿਆ ਨਾ ਲਾ ਕੇ,}} ਅੰਨ੍ਹੇ ਕਾਣੇ ਤੇ ਲੂਲੇ, ਹੁਣ ਜੀ ਤੂੰ ਆਪ ਈ ਦੱਸ ਪਈ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖੀਏ? ਜੇ ਐਥੇ ਹੁੰਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਤੇ ਹੁਣ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਜੀ.....। {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---ਤੇ ਖਾਲਸਿਉ, ਪ੍ਰੇਮੀਓ, ਤੁਮ ਮੇਂ ਤਮ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਹੈ,}} ਹਮ ਨੇ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਮਾਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਈ ਕਰ ਕੇ ਦੀਆ ਥਾ।</poem>}}<noinclude></noinclude> kktde849sje2h8zajn446ci8knuufbl 250 39517 219336 97622 2026-05-26T03:53:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219336 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੨)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਈਸ਼ਰ--- ਬਾਬਾ ਜੀ, ਪਾਨ ਤੇ ਕਦੀ ਚੂਪਿਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਰ ਕੇ}} ਕੀ ਦਿੱਤਾ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਤਵੀਤ? ਸਾਡਾ ਤੇ ਤੂੰ ਫੱਕਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। {{overfloat left|ਨਾਜਰ---ਉਏ ਪਰ੍ਹਾਂ ਛਡੋ ਏਸ ਗਰੜ-ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਵੀ}} ਨਾਲੇ ਈ ਮੱਤ ਮਾਰੀ ਗਈ ਆ? {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---ਹਰੇ ਰਾਮ, ਹਰੇ ਰਾਮ, ਵਾਹਗੁਰੂ ਵਾਹਗੁਰੂ, ਤੁਮਾਰੀ}} ਗੁਰਮੁਖੋ ਐਸੀ ਮਲੀਨ ਬੁੱਧੀ ਇਸ ਕਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਆਤਮਾ ਪਰ ਕਿਆ ਪੜਤਾ ਹੋਗਾ? {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ---ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਹੋਰ ਸਾਥੋਂ ਕੀ ਲੈਣਾ ਜੇ, ਅੱਗੇ}} ਕਸਰ ਛੱਡੀ ਜ਼ੇ, ਆਹ ਹੁਣ ਫੇਰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਜੇ, ਅਖੇ ਤੁਸਾਂ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਅੰਬ ਦਿੱਤੇ ਆ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬਾਹਲੇ ਈ ਨਰਾਜ ਓ ਤੇ ਅਸੀਂ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਆਂ। {{gap}}[ ਖੈਰੂ, ਪ੍ਰੀਤੂ, ਸੰਤਾ, ਨਰੈਣਾ, ਹਰੀ ਪੁਰ {{gap}}ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ {{gap}}ਜੱਫੀਆਂ ਪਾ ਪਾ ਕੇ ਮਿਲਦੇ ਨੇ ] {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---(ਮਾਲਾ ਫੇਰਦਾ ਹੋਇਆ) ਮਗਰ ਮੁੰਡਿਓ, ਵੁਹ ਬੰਤੋ}} ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੀ,ਉਸ ਮੇਂ ਕਿਆ ਭੇਦ ਛੁਪਾ ਹੈ? {{overfloat left|ਵੱਸਣ---ਲਉ ਪਈ, ਸਾਨੂੰ ਸਗੋਂ ਭੁਲ ਗਈ ਸਾ ਜੇ, ਬਾਬੇ}} ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਤੇ ਈ ਰਹੀ ਜੇ। {{overfloat left|ਅਰਜਨ---ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ! ਥੋੜੇ ਵਿਚ ਈ ਮੁਕਾ ਦਿੰਦੇ ਆਂ।}} ਕੁੜੀ ਸੀ ਅਸਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਆਂਦੀ, ਆਹ ਪਰਿਓ ਢਾਹੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> jnidwn3f88s3uu4v6gg7eodvudrenq1 250 39518 219337 97623 2026-05-26T03:53:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219337 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੩)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੋਂ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੇ ਰੂਪ ਸੀ ਛਡ ਦਿਓ ਗੱਲਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਵਾਰਾਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਬਸ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਉਹਦਾ ਈ ਨਾਂ ਜਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਤੇ ਫੇਰ ਗੱਲ ਕਿਥੋਂ ਤੁਰਦੀ ਆ, ਨਾਲ ਸੀ ਸਾਡਾ ਇਕ ਭਿਆਲ ਮਾਹੀ, ਦੁਆਨੀ ਪੱਤੀ ਉਹਦੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਪਈ ਇਹਦੇ ਪੈਸੇ ਈ ਪਰਾਂ ਵੱਟ ਲਈਏ, ਪਰ ਜੀ ਚੰਨਣ (ਚੰਨਣ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ) ਆਹ ਆਪਣਾ ਚੰਨਣ ਉਹਦੇ ਤੇ ਐਡਾ ਵਿਕਿਆ ਕਿ ਲੱਖੀਂ ਵੀ ਨਾ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਵੱਜਿਆਂ, ਪਈ ਇਹਦੇ ਘਰ ਈ ਕਿਉਂ ਨਾ ਬਹਾ ਦੇਈਏ, ਸਾਨੂੰ ਚਾਰ ਛਿਲੜ ਆਏ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਹੀ, ਬਹਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਰੱਬ ਦਾ ਭਾਣਾ ਇਕ ਦਿਨ ਮਾਹੀ ਵੀ ਆ ਗਿਆ ਖੌਪੀਏ। ਹੱਛਾ ਆ ਗਿਆ, ਬੈਠਾ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਣਣ ਦੇ ਘਰ ਈ ਸੁੱਤਾ। ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ, ਖਣੀ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਕੀ ਲਫਾਫਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਕੀ ਗਿੱਦੜ ਸਿੰਗੀ ਸੁੰਘਾਈ ਓਨ ਤੇ ਐਡੀ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਿ ਉਦੋਂ ਈ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਜਦੋਂ ਨਾ ਓਥੇ ਮਾਹੀ ਤੇ ਨਾ ਈ ਸਾਡੀ ਬੰਤੋ। ਭੁੰਗਾ ਵੀ ਦੇ ਰਹੇ ਈ, ਆਪ ਵੀ ਜਾ ਹਟੇ ਆਂ, ਉਹ ਤੇ ਮੋੜਨ ਲਈ ਨੰਨਾਂ ਨਹੀਂ ਧਰਦਾ, ਹੁਣ ਇਉਂ ਆਂ.......। {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---(ਮਾਲਾ ਫੇਰਦਾ ਹੋਇਆ) ਹਰੇ ਹਰੇ ਉਸ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ}} ਪੁਰਸ਼ ਕੀ ਆਤਮਾ ਕੋ ਆਗੇ ਜਾ ਕਰ ਕੇ ਕੈਸੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਗੀ।</poem>}}<noinclude></noinclude> nvfzcp4iqe53q2n6gon5d9vpy0uovjf 250 39520 219338 97625 2026-05-26T03:53:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219338 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਸੰਤ ਜੀ, ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਕਈ ਕਰ ਲਈ ਦੀਆਂ ਨੇ, ਜਾਂ}} ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਰੇਖ 'ਚ ਮੇਖ ਮਾਰੋ ਤੇ ਆਖੋ ਵੇਖੋ, ਨਹੀਂ ਤੇ ਜੋ ਹੋਵੇ ਸੋ ਹੋਵੇ। ਮੱਸਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਉਣਾ ਏ ਜਾਂ ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਲੈ ਮੁੜੇ ਜਾਂ ਆਪ ਵੀ ਗਏ। ਪਰ ਸੁੱਖ ਰਹੀ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਏਥੋਂ ਦੀ ਮੱਥਾ ਟਕਾ ਕੇ ਈ ਖੜਾਂਗੇ। {{overfloat left|ਨਰੈਣਾ---(ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ) ਉਏ ਚੰਨਣਾ ਐਹੋ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਸੀ ਤੇ}} ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ, ਤੂੰ ਤੇ ਬੜਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਆ। ਹੁਣ ਫਿਰ ਕਿੱਦਾਂ ਕਰਨੀ ਜੇ, ਅਸੀ ਤੇ ਆਹ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਾਜ਼ਰ ਆਂ, ਸਾਨੂੰ ਤੇ ਇਕ ਵਾਰਾਂ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਹੱਥ ਵੇਖਿਉ। {{overfloat left|ਪ੍ਰੀਤੂ----ਕਿਉਂ ਪਈ ਸੰਤਿਆ, ਉਹੋ ਈ ਮਾਹੀ ਆ ਨਾ, ਜਿਨ}} ਬਲ੍ਹੜ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ, ਕੁੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਦਾਜ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਘਰ ਭਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਓਨ ਨੰਬਰਵਾਰ ਨੇ ਸਾਰਾ ਗਹਿਣਾ ਗੱਟਾ ਲਾਹ ਕੇ ਵਹੁਟੀ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੁੱਟ ਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਆਖੇ ਅਖੇ ਉਹਨੂੰ ਤੇ ਮਿਰਗੀ ਪੈਂਦੀ ਆ, ਭਾਈਆ ਉਹ ਤੇ ਬੜਾ ਆਪ ਹੁਦਰਾ ਆ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੁਣਦਾ ਗਿਣਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹਨੂੰ ਪਈ ਅਜੇ ਤਾਈਂ ਕੋਈ ਅਸਤਾਦ ਨਹੀਂ ਟਕਰਿਆ। {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---ਭਾਈ ਸਿੱਖੋ, ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀ ਮਤ ਕਰਨੀ, ਉਸ}} ਗੁਰਮੁਖ ਕੋ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੇ ਸਾਥ ਸਮਝਾਨਾ ਤੇ ਰਾਜੀ ਨਾਮਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> 925oj8x8ypea6mbb8qhbon699bf6qbl 250 39521 219339 97706 2026-05-26T03:54:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219339 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਕਰਨੇ ਕੀ ਕੇਸ਼ਟ ਕਰਨ, ਉਸ ਬੀਬੀ ਕੋ ਭੀ ਪੜਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਨਾ ਕਿ ਪਤੀਬ੍ਰਤ ਧਰਮ ਕੋ ਮੁਖ ਰੱਖੇ। {{overfloat left|ਅਰਜਣ---ਬਾਬਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਦਿਉ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ}} ਨੂੰ। ਉਹ ਤੇ ਡਾਂਗਾ ਨਾਲ ਈ ਸਿੱਧਾ ਹੋਊ। ਵੇਖੋ ਯਾਰੋ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਘਰ ਵਸਦੀ ਰਸਦੀ ਨੂੰ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਾ ਆਈ, ਨਾਲੇ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਿਤੇ ਸੌਖੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਈਏ ਤੇ ਕਈ ਕਈ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਅਗਲੇ ਕੁੜੀ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਮੰਗ ਘਲਦੇ ਆ, ਫੇਰ ਵੀ ਭਗਤਣੀ ਵੱਸੇ ਕਿ ਨਾ ਹੀ ਵੱਸੇ। ਅਸਾਂ ਆਖਿਆ ਪਈ ਚੱਲੋ ਭਰਾ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੁਲ੍ਹ ਪਏ, ਪਰ ਓਨ ਕੀ ਲੁਹੜਾ ਮਾਰਿਆ ਜੇ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਪਈ ਹੁਣ ਤੁਸਾਂ ਸੁਣ ਤੇ ਲਿਆ ਈ ਆ, ਅਸੀਂ ਆਏ।}} ਈ ਏਸੇ ਲਈ ਆਂ ਕਿ ਹਰੀ ਪੁਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਆ, ਕੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ ਦਾ। {{overfloat left|ਸੰਤਾ---ਪਈ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਚਿਰ ਹੋਇਆ ਡਾਂਗਾਂ ਵਾਹੀਆਂ ਨੂੰ,}} ਅਜੇ ਪਰਸੋਂ ਮੈਨੂੰ ਸੁਫਨਾ ਆਇਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਮਗਰ ਇਕ ਵਾਹਰ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਆ, ਅਸੀਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਤੇ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਸਾਰੇ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵੀ ਚੰਗੀਆਂ ਨਿੱਗਰ ਡਾਂਗਾਂ ਸਨ, ਅਸਾਂ ਤੇ ਚਾਦਰਾਂ ਦੇ ਮੜਾਸੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਏ ਸਿਰਾਂ ਤੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਕਿੰਨੀਆਂ ਅਸਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਖਾਧੀਆਂ। {{overfloat left|ਈਸ਼ਰ---ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇ ਭਾਊ ਪਿੰਡੋ ਈ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ}} ਆਏ ਆਂ, ਜਿੱਦਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> 1oi21ol7455720aos2yy2qe3m4bj0le 250 39585 219340 97710 2026-05-26T03:54:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219340 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਆਂ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਬਹਵਾਂ ਖਲੋਵਾਂਗੇ, ਸਾਰੀ ਗਲ ਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਊ, ਅਜੇ ਕੀ ਕਰਨੀ ਆਂ! {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---ਵੋਹ ਬੰਤੋ ਨਾਮੀ ਸਾਖੀ ਬਹੁਤ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ}} ਹੈ ਮਗਰ....। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਤੇ ਹੋਈ}} ਨਾ ਨਗੂਣੀ ਗੱਲ। ਉਹ ਜਾਣੇ ਤੁਹਾਡੀ ਚਰਨ-ਧੂੜ ਲੈਣ ਲਈ ਈ ਆ ਜਾਏ, ਕਿਉਂ ਉਏ ਨਰੈਣਿਆ? {{overfloat left|ਮੰਗਲ ਦਾਸ---ਯੇਹ ਭੀ ਕੋਈ ਬੜੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ, ਮਗਰ ਯਾਦ}} ਰੱਖੋ ਚੌਥੇ ਪਦ ਮੇਂ ਏਕ ਦਮ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਜਾਨਾ ਚਾਹੀਏ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਯਾਨੀ ਸਤੋ ਮੈਂ ਸੇ ਗੁਜਰਤਾ ਹੂਆ ਪੁਰਸ਼ ਸੁਤੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਸ਼ਾਨੇ ਪਰ ਪਹੁੰਚ ਸਕਤਾ ਹੈ। {{overfloat left|ਹਰੀਆ---(ਹੌਲੀ ਨਾਲ) ਚਲੋ ਉਏ ਚੱਲ ਕੇ ਸਵੀਏ, ਬਾਬੇ ਨੂੰ}} ਫੇਰ ਪਿਆ ਜੇ ਦੌਰਾ ਆ ਕੇ। (ਉੱਚੀ ਨਾਲ) ਹੱਛਾ ਮਹਾਰਾਜ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਤੇ ਸਾਥੋਂ ਅੱਡ ਓ। {{overfloat left|ਪ੍ਰੀਤੂ-----ਨਹੀਂ ਪਈ ਸੰਤ ਹੁਰੀਂ ਵੀ ਸਾਰੇ ਇਲਮ ਜਾਣਦੇ ਆ।}} ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਚੋਂ ਸਵਾਹ ਦੀ ਚੁਟਕੀ ਦੇ ਦੇਣ, ਪੇਟ ਪਿੱਛੋਂ ਹਰਿਆ ਹੋਉ ਪਹਿਲਾਂ ਜਰਮ ਮਰਨ ਦੇ ਗੇੜ ਚੋਂ ਔਹ ਕੱਢ ਕੇ ਮਾਰੁ। {{center|'''ਪਰਦਾ'''}}</poem>}}<noinclude></noinclude> 83itp1eq8a9bnjxoj4yricteonn884y 250 39587 219342 97712 2026-05-26T03:54:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੭)}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|2em}} {{center|{{xx-larger|'''ਝਾਕੀ ਦੂਜੀ'''}}}} {{center|'''ਵੇਲਾ ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਬਾਂਗ ਦਾ'''}} {{gap}}ਉਹੀ ਪਿੰਡ, ਚੰਨਣ ਦੀ ਟੋਲੀ ਧਰਮਸਾਲਾ {{gap}}ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਏ। ਕੁਝ ਮੁੱਡੇ ਜਾਗੋ-ਮੀਟੇ ਨੇ। {{gap}}ਚੰਨਣ ਕਦੀ ਕਦੀ ਬੜਾਉਂਦਾ ਏ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ--( ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਨਾ ਮਾਰ, ਉਏ ਨਾ ਮਾਰ, ਮੈਨੂੰ ਫੜ}} ਲਉ, ਏ, ਬੰ...ਤੀ....ਏ। {{overfloat left|ਈਸ਼ਰ---(ਮਹਿੰਗੇ ਨੂੰ ਅਰਕ ਮਾਰ ਕੇ) ਆਹ ਸੁਣਦਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ।}} {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ---(ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ) ਉਏ! ਚੁੱਪ, ਚੁੱਪ!}} {{overfloat left|ਚੰਨਣ---(ਫਿਰ ਬੜਾਉਂਦਾ ਏ) ਤੂੰ ਮੇ...ਰੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇ... ਰਾ,}} ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਜਰਾ ਕੁ ਵੀ ਖਰਵਾ ਕੂਏਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਖਲੋਂਦਾ। (ਫਿਰ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹਟ ਕੇ) ਇਹ ਚੁੰਨੀਂ ਪਰਾਂ ਸੁੱਟ ਖਾਂ, ਸੰਦੁਖ ਕੇਹਦੇ ਲਈ ਭਰੇ ਹੋਏ ਆ। (ਹੱਸ ਕੇ) ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਫੇਰ, ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਈ ਸਹੀ। {{overfloat left|ਵੱਸਣ---(ਹੌਲੀ ਜੇਹੀ) ਅਜੇ ਤੇ ਭਾਊ ਚੇਤੇ ਕਰਿਆ ਕਰੂਗਾ,}} ਪਈ ਓਦਨ ਜੇਹੜੇ ਏਨ ਖੇਖਨ ਕੀਤੇ, (ਹੱਸ ਕੇ) ਹੱਦ}} ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਆਖੇ....। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---(ਫਿਰ ਬੜਾਉਂਦਾ ਏ) ਇਕੋ ਘੁੱਟ, ਇਕੋ ਘੱਟ, ਸਹੁੰ ਈ}}</poem>}}<noinclude></noinclude> kwdllra7oiilw1qwx5vgzyw4dooh3ss 250 39589 219343 97715 2026-05-26T03:54:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੈਨੂੰ, ਫੇਰ ਭਾਵੇਂ ਡੋਲ੍ਹ ਈ ਦੇਈਂ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤਾ ਤੇ ਨਹੀਂ, ਫੜ ਤੇ ਲਾ, ਫੇਰ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਣਾ ਈ, ਹਾਏ ਰੱਬਾ, ....ਊਂ.....ਊਂ... (ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਰੋਣ ਲੱਗਦਾ ਏ) {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ---(ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਚੰਨਣ ਨੂੰ ਅਰਕ ਮਾਰ ਕੇ) ਹੋਸ਼ ਕਰ ਉਏ ਹੋਸ਼}} ਕਰ। ਉਏ ਚੰਨੂੰ, ਉਏ ਚੰਨਿਆ। {{gap}}[ ਰੌਲਾ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਅੱਬੜਵਾਏ {{gap}}{{gap}}ਉੱਠ ਖਲੋਂਦੇ ਨੇ ] {{overfloat left|ਚੰਨਣ---(ਛੇਤੀ ਨਾਲ) ਕਿੱਥੇ ਆ? ਕਉਣ ਸੀ?}} {{overfloat left|ਈਸ਼ਰ---(ਹੱਸ ਕੇ) ਉਏ ਰੋ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਸਾਂ? ਸਗੋਂ ਗੁਰਜਾਂ}} ਵਾਲੇ ਦਿੱਸੇ ਸੀਉ? {{overfloat left|ਚੰਨਣ---(ਅੱਖਾਂ ਮਲਦਾ ਹੋਇਆ) ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਯਾਰ ਐਵੇਂ ਭਖਾਲ}} ਜਿਹਾ ਆਇਆ ਸੀ, ਦਬਾ ਜਿਹਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਦਾਂ ਜਾਪਿਆ ਜਿੱਦਾਂ ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਦਾ ਗਲਾਸ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਅਗੋ ਬੰਤੀ ਆਂਹਦੀ ਆ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਪੀਣਾ,ਅਖੇ ਤੂੰ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਬਹੁਤੀ ਖੋਰ ਲਿਆਇਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਜਾਗਦੇ ਸੋ? {{gap}}[ ਇਸ ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਵੀ {{gap}}ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ,] {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ---ਛੈਣੇ ਈਸ਼ਰਾ, ਰੱਖ ਲਾ ਡੱਬ ਵਿੱਚ ਤੇ ਢੋਲਕੀ ਫੜਾ ਦੇ}} ਵੱਸਣ ਨੂੰ ਤੇ ਦੁੱਜੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ ਹੁਣ। ਤੇ ਕੇਹੜੇ ਰਾਹ ਪੈਣਾ ਜੋ?</poem>}}<noinclude></noinclude> 9vgdmtl8pjuvtyze5zxwegdld9iqme5 250 39601 219344 97734 2026-05-26T03:55:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੦)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਨਿਹਾਲੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਕ ਵਾਰ ਪਿੰਡ ਈ ਲੈ ਆਈ। ਪਈ ਓਨ ਜਦੋਂ ਗਹਿਣਾ ਡੱਬੀ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਘੜੀ ਕੁ ਪਿੱਛੋਂ ਛਾਊ ਮਾਊਂ ਹੋ ਗਿਆ। {{overfloat left|ਹਰੀਆ---(ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ) ਪਈ ਛਾਇਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ}} ਤੇ ਨੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੀ ਵੇਖੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਤਾਰੂ ਵੀ ਆਂਹਦਾ ਸੀ ਅਖੇ ਇਕ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਮੁੰਡੇ ਖੁੰਡੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫਿਰਦੇ ਸਾਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਜਨੌਰ ਨੇ ਵਖਾਲੀ ਦਿੱਤੀ। ਅਸੀਂ ਬੜਾ ਡਰਾਇਆ ਡਰੂਇਆ ਪਰ ਉਹ ਤੇ ਹਟੇ ਈ ਨਾ ਸਗੋਂ ਕਦੀ ਤੇ ਬਿੱਲੀ ਈ ਰਹੇ ਤੇ ਕਦੀ ਹਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਰੱਬ ਨੂੰ ਈ ਜਾ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਕਦੀ......। {{gap}}[ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਏ] ਪਾਨ ਬੰਨ੍ਹਾਂ, ਕੁਰਾਨ ਬੰਨ੍ਹਾਂ। ਹਿੰਦੂ ਬੰਨਾਂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੰਨ੍ਹਾਂ। ਜਲ ਬੰਧੂ ਜਲਾਲ ਬੰਧੂ। ਪਾਰ ਬੰਧੂ। ਹਰੀਅੰ ਉਰੀਐ, ਲਿਰੀਅੰ ਸਹਾਇ। {{gap}}[ਸਾਰੇ ਹਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਖਲੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ] {{overfloat left|ਹਰੀਆ-ਪਈ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਖਿੱਚਦਾ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਨੇਈਹਾਂ}} ਛਈਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਈਏ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਏਨਾਂ ਦਾ ਸਗੋਂ ਜੋਰ ਪੈਂਦਾ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਤੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਈ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਪਈ ਏਹਨਾਂ ਵਾ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> 04ten15phnt5yezh5rc8rjwfjqybrpp 250 39602 219345 97735 2026-05-26T03:55:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਲਈਦਾ ਹੁੰਦਾ, (ਖਲੋ ਕੇ) ਸੁਣਿਆ ਜੇ ਆਹ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਕੀ ਬਣਦਾ? {{overfloat left|ਮਹਿੰਗਾ-ਹੁਣ ਸਗੋਂ ਖਲੋਈਏ ਨਾ ਤੇ ਤੁਰੇ ਈ ਚੱਲੀਏ।}} {{gap}}[ਤੁਰ ਪੈਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ {{gap}}ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ] {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਉਏ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀਤੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਫੁੱਟੋ ਵੀ}} ਮੂੰਹੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਫੁੱਟਦੇ ਹੁੰਦੇ ਓ। ਕਰ ਦੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਨਾਜਰਾ, ਪਰ ਉਹ ਸੁਣਾਈਂ ਜੀਹਦੇ ਤੋਂ ਛਿੰਝ ਤੇ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਜਾਂ ਫੇਰ ਓਦੂੰ ਹਟ ਕੇ ਛੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਲੀ। {{overfloat left|ਨਾਜਰ---(ਹੱਸ ਕੇ) ਚੰਗਾ, ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਈ ਮੂਹਰੀ ਦੇ ਮੁੰਹ}} ਸੁੱਟਣਾ ਜੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜੀ, ਜੇ ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਡਡਿਆ ਕੇ ਆ ਪਿਆ ਤੇ ਫੇਰ? {{overfloat left|ਵੱਸਣ---ਉਏ ਸਗੋਂ ਕਮਲਾ ਹੋ ਗਿਆ? ਉਹ ਹੁਣ ਰਹਿ ਗਿਆ।}} ਕਿਤੇ ਦਾ ਕਿਤੇ ਕਿ। ਚੱਲ ਹੁਣ ਨਖ਼ਰੇ ਨਾ ਕਰ ਰੱਖੀ ਝੀਰੀ ਵਾਲੇ। {{overfloat left|ਨਾਜਰ---ਲਉ ਪਈ ਫਿਰ (ਬੋਲੀ ਪਾਉਂਦਾ ਏ)}} {{gap}}ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ ਵਰ ਕੀ ਦਾਤੀ, {{gap}}ਅਤਰ ਛਤਰ ਕੀ ਰਾਣੀ। {{gap}}ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗਉਣ ਬਖਸ਼ਦੀ {{gap}}ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਣੀ। {{gap}}ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਂਦੀ,</poem>}}<noinclude></noinclude> oiq20sdgam170q1k1n06esfqd55kwjn 250 39603 219346 97737 2026-05-26T03:55:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੨)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{gap}}ਪਿਆਸਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲ ਪਾਣੀ। {{gap}}ਨੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਦੇਵੇਂ ਕੱਪੜਾ, {{gap}}ਤੁਰਤ ਲਹਾ ਕੇ ਤਾਣੀ। {{gap}}ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਦਾ, {{gap}}ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣੀਂ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ-(ਗਿੱਧਾ ਪਾ ਕੇ)}} {{gap}}ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਦਾ, {{gap}}ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਜਾਣੀਂ। {{overfloat left| ਪ੍ਰੀਤੂ---ਪਈ ਲੜੀ ਵਾਲੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਫੇਰ ਪਾਵਾਂਗੇ, ਪਹਿਲਾਂ}} ਮੈਂ ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਵਾਲੀ ਗਜਲ ਤੋਂ ਡਹਿੰਦਾ। {{gap}}[ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ {{gap}}ਉਤਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਏ] ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਪਈ ਲੰਮੀ ਸੀਹਟੀ ਮਾਰ ਮਿੱਤਰਾ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ---ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਪਈ ਲੰਮੀ ਸੀਟੀ ਮਾਰ ਮਿੱਤਰਾ।}} {{overfloat left|ਪ੍ਰੀਤੂ---- ਘਰ ਭੁੱਲ ਗਈ ਮੋੜ ਤੇ ਆ ਕੇ,}} ਪਈ ਲੰਮੀ ਸੀਟੀ ਮਾਰ ਮਿੱਤਰਾ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ---(ਉਹੀ ਬੋਲਦੇ ਨੇ)}} {{overfloat left|ਪ੍ਰੀਤੂ---- ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਪਈ ਦੁਧ ਪੀ ਕੇ ਜਾਈਂ ਰੱਖੀਏ।}} {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ---ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਪਈ ਦੁਧ ਪੀ ਕੇ ਜਾਈਂ ਰੱਖੀਏ।}} {{overfloat left|ਪ੍ਰੀਤੂ----ਹਾਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਬੱਕਰੀਆਂ ਵਾਲੇ,}} ਪਈ ਦੁਧ ਪੀ ਕੇ ਜਾਈਂ ਰੱਖੀਏ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ---(ਉਹੀ ਬੋਲਦੇ ਨੇ)}}</poem>}}<noinclude></noinclude> lokt0yxvq4m77qe4fs1c9d0i25o3nkm 250 39604 219347 97739 2026-05-26T03:56:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੪੩}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਚੰਨਣ---(ਬਾਂਹ ਉਤਾਂਹ ਨੂੰ ਕਰਕੇ)}} ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਦੁਪੱਟਾ ਲੈ ਦੇ ਊਈ ਊਈ ਦਾ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਮੁੰਡੇ---ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਦੁਪੱਟਾ ਲੈ ਦੇ ਊਈ ਊਈ ਦਾ।}} {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਹਾਏ ਹਾਏ ਦੀ ਸਵਾਂ ਦੇ ਕੁੜਤੀ,}} ਦੁਪੱਟਾ ਲੈ ਦੇ ਊਈ ਊਈ ਦਾ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ---(ਉਹੀ ਗਾਉਂਦੇ ਨੇ)}} {{overfloat left|ਖੈਰੂ----(ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ)}} ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਪਈ ਹੱਸਦੀ ਨੇ ਚੰਦ ਮੰਗ ਲਏ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਮੁੰਡੇ-ਬੱਲੇ ਬੱਲੇ ਪਈ ਹੱਸਦੀ ਨੇ ਚੰਦ ਮੰਗ ਲਏ।}} {{overfloat left|ਖੈਰੂ----ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਨੇ ਮੰਗ ਲਏ ਵਾਲੇ,}} ਪਈ ਹੱਸਦੀ ਨੇ ਚੰਦ ਮੰਗ ਲਏ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਟੋਲੀ---(ਉਹੀ ਬੋਲਦੀ ਏ)}} {{overfloat left|ਨਾਜਰ---ਸੁਣ ਲਾ ਚੰਨਣਾ, ਤੂੰ ਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇਂਦਾ ਅੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ}} ਸਾਂ, ਭਾਊ ਮਛੁਕਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਕੋਈ ਸਉਂ ਚੋਂ ਇਕ ਈ ਰਖ ਸਕਦਾ, ਮਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ। {{overfloat left|ਈਸ਼ਰ----ਪਈ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਗਜਲਾਂ ਚ ਲੰਬਰ ਆ।}} ਪਰ ਪਈ ਅਰਜਣਾ ਕਵੀਸ਼ਰਾ, ਇਕ ਭਾ ਸੁਣਾਦੇ ਮਲਵਈਆਂ ਵਾਲਾ, ਬੱਸ ਫੇਰ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਈ ਹੋਵੇ ਤੂੰ ਆਪ ਸਿਆਣਾ। {{overfloat left|ਅਰਜਨ---ਪਰ ਪਈ ਵਿਚੋਂ ਨ ਟੋਕਿਓ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਧਰੇ ਦਾ}} ਕਿਧਰੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵਾਂ। (ਬੋਲਦਾ ਏ) {{gap}}ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਮੰਦਾ ਨਾ ਬੋਲੀ, {{gap}}ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਨੂੰ, {{gap}}ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਮੰਦਾ ਨਾ ਬੋਲੀ,</poem>}}<noinclude></noinclude> mov8whua4kz47c4h31g7m58yq6t9bz6 250 39605 219348 97740 2026-05-26T03:56:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮੇਰੀ ਭਾਵੇਂ ਗੁੱਤ ਪੁੱਟ ਲਾ। ਥਾਣੇਦਾਰ, ਥਾਣੇਦਾਰ ਪੁਲਸ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ, ਕੁੱਟਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਛਾਵੇਂ ਨਿੰਮ ਦੀ, ਛਾਵੇਂ ਨਿੰਮ ਦੀ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਬੈਠਾ, ਨਾਲੇ ਟੋਲੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ, ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ, ਥਾਣੇਦਾਰ ਨੇ ਸ਼ਪਾਹੀ ਘੱਲਿਆ, ਫੜ ਲਉ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ, ਗਾਲਾਂ ਕੱਢੀਆਂ, ਗਾਲਾਂ ਕੱਢੀਆਂ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਤੈਨੂੰ, ਗੌਸ ਸ਼ਪਾਹੀ ਨੇ, ਡਾਂਗ ਚੱਕ ਲਈ, ਡਾਂਗ ਚੱਕ ਲਈ ਪੋਲਰੇ ਵਾਲੀ, ਪੁੱਛ ਕੇ ਅਰਜਣ ਨੂੰ, ਪੈਰ ਜੋੜ ਕੇ, ਪੈਰ ਜੋੜ ਕੇ ਜਵਾਹਰ ਸਿੰਘ ਮਾਰੀ, ਕਰ ਤਾ ਸਿਰ ਪਰਨੇ, ਮੂਹਰੇ ਬੋਤੀ, ਮੂਹਰੇ ਬੋਤੀ ਆ ਅਰਜਣਾ ਤੇਰੀ, ਗੈਲ ਘੋੜਾ ਥਾਣੇਦਾਰ ਦਾ, ਥਾਣਾ ਫੋਕੀਆਂ,</poem>}}<noinclude></noinclude> qmfin64coq10h3lnyjqch5o2tgopvdq 250 39606 219349 97741 2026-05-26T03:56:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਥਾਣਾ ਫੋਕੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਆਵੇ, ਗਿੱਦੜਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਹੜੇ ਸੂਰਮੇਂ, ਜਿਹੜੇ ਸੁਰਮੇਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ, ਹਥੇਲੀ ਉੱਤੇ ਜਿੰਦ ਧਰਦੇ, ਗਾਂਧੀ, ਗਾਂਧੀ ਕਰਾ ਦੇ ਬੰਦ ਮਾਮਲਾ, ਜਿੰਦ ਜਾਂਦੀ। {{overfloat left|ਪ੍ਰੀਤੂ---- (ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ) ਆਵੇ ਫੇਰ ਬੋਲੀ।}} {{gap}}[ਬੋਲੀ ਪਾਉਂਦਾ ਏ] ਮੱਥਾ ਤੇਰਾ ਬਾਲੂਸ਼ਾਹੀ, ਨੈਣ ਟਹਿਕਦੇ ਤਾਰੇ। ਬੁੱਲ ਫੁੱਲੀਆਂ, ਦੰਦ ਕੌਡੀਆਂ, ਗੱਲਾਂ ਸ਼ੱਕਰਪਾਰੇ। ਸੇਹਲੀ ਤੇਰੀ ਨਾਗ ਨਿਆਣਾ, ਡੰਗ ਸੀਨੇ ਨੂੰ ਮਾਰੇ। ਬਾਂਹਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਵੇਲਣੇ ਵੇਲੀਆਂ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਗਜ ਸਾਰੇ। ਤੁਰਦੀ ਦਾ ਲੱਕ ਖਾਵੇ ਝੋਲੇ, ਜਿਉਂ ਖਾਵੇ ਪੀਂਘ ਹੁਲਾਰੇ। ਰਹਿੰਦੇ ਖੂੰਹਦੇ ਉਹ ਪੱਟ ਸੁਟਦੇ, ਮੋਢਿਆਂ ਉਤਲੇ ਵਾਲੇ।</poem>}}<noinclude></noinclude> fphs883yc2hv00j1t444kvjw37t3r3c 250 39607 219350 97742 2026-05-26T03:57:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੇਰੇ ਤੇ ਮੈਂ ਜਾਨ ਵਾਰ ਦਿਆਂ, ਜੇ ਤੁਰ ਪਏਂ ਤੂੰ ਨਾਲੇ। ਦੁਖੀਏ ਆਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਨਾ ਝਿੜਕੀਂ ਮੁਟਿਆਰੇ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ---ਗਿੱਧਾ ਪਾ ਕੇ)}} ਦੁਖੀਏ ਆਸ਼ਕ ਨੂੰ, ਨਾ ਝਿੜਕੀਂ ਮੁਟਿਆਰੇ। {{overfloat left|ਨਰੈਣਾ---ਪਈ ਜਰਾ ਮਿਲ ਕੇ ਤਾੜੀ ਮਾਰਿਆ ਕਰੋ। (ਖੰਘੂਰਾ ਮਾਰ}} ਕੇ ਬੋਲਦਾ ਏ) ਨੱਚਣ ਵਾਲੀ ਦੀ ਅੱਡੀ ਨ ਰਹਿੰਦੀ, ਚੀਚੀ ਤੇ ਬਰਨਾਵਾਂ। ਖੰਡਾਂ ਬਾਝ ਪਾਣੀ ਮਿਠੇ ਨ ਹੁੰਦੇ, ਬਿਰਛਾਂ ਬਾਝ ਨ ਛਾਵਾਂ। ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੰਦੂਰ ਤਪਦਾ, ਮੈਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਬਾਲਣ ਪਾਵਾਂ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਦਿਆਂ ਫੁਲਕਿਆਂ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਖੰਡ ਦਾ ਪਰੇਥਣ ਲਾਵਾਂ। ਉਤਲੇ ਚਬਾਰੇ ਦਾ, ਫਿਰ ਲੈ ਦੇ ਰਾਜੀ ਨਾਵਾਂ। ਕੁੰਜੀਆਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀਆਂ, ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਜੰਦਰੇ ਨੂੰ ਲਾਵਾਂ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ-(ਗਿੱਧਾ ਪਾ ਕੇ)}} ਕੁੰਜੀਆਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀਆਂ,</poem>}}<noinclude></noinclude> brgs3yca9zhhqzahvzttahcmjq59asf 250 39608 219351 97743 2026-05-26T03:57:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219351 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੭)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਜੰਦਰੇ ਨੂੰ ਲਾਵਾਂ। {{overfloat left|ਖੈਰੂ---(ਖਲੋ ਕੇ) ਨਹੀਂ ਪਈ ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ, ਜੇਹਦੇ ਕੰਮ ਅਸੀਂ}} ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਆਂ, ਓਨ ਤੇ ਕੁਝ ਸੁਣਾਇਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਲੈ ਪਈ ਚੰਨਣਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸਹੁੰ ਜੂ ਓਸੇ ਦੀ ਫੇਰ, ਜੇ ਇਕ ਬੋਲੀ ਨਾ ਪਾਏ ਤੇ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਲਉ ਪਈ ਜੇ ਮੇਰੀ ਵਾਰੀ ਆ ਤੇ ਮੇਰੀ ਈ ਸਹੀ, ਪਰ}} ਹੱਸਿਉ ਨਾ, ਜੇ ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਥਿੜਕ ਵੀ ਗਿਆ ਤੇ। {{gap}}[ਬਾਂਹ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਖੰਘੂਰਾ ਮਾਰ ਕੇ {{gap}}{{gap}}ਬੋਲੀ ਪਾਉਂਦਾ ਏ] ਆਰੀ ਆਰੀ ਆਰੀ, ਲੱਛੀ ਪੁੱਛੇ ਬੰਤੋ ਨੂੰ, ਤੇਰੀ ਕੈ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਯਾਰੀ। ਯਾਰਾਂ ਦਾ ਤੂੰ ਕੀ ਕੁਝ ਪੁੱਛਦੀ, ਮੇਰੀ ਯਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਗਿਣਤੀ ਭਾਰੀ। ਇਕ ਯਾਰ ਕੁਤਰਾ ਕਰੇ, ਦੂਜਾ ਜਾਏ ਮੱਝੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰੀ। ਤੀਜੇ ਧਾਰ ਕੱਢ ਲਈ, ਚਉਥੇ ਨੇ ਦਾਲ ਧਰ ਲਈ, ਰੰਨੇ! ਗਰਮ ਮਸਾਲਿਆਂ ਵਾਲੀ। ਪੰਜਵਾਂ ਭਰਦਾ ਪਾਣੀ, ਛੇਵਾਂ ਤੇ ਪਕਾਵੇ ਰੋਟੀਆਂ, ਸਤਵਾਂ ਜਾਵੇ ਰਾਹੜੀ।</poem>}}<noinclude></noinclude> mk9ctv34b9nf4fds38e65ssvg0esoya 250 39609 219352 97744 2026-05-26T03:58:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਅਠਵਾਂ ਭਰੇ ਮੁੱਠੀਆਂ, ਨਉਵੇਂ ਦੀ ਆ ਗਈ ਵਾਰੀ। ਦਸਵੇਂ ਨੇ ਲਿਆਂਦੀ ਕੁੜਤੀ, ਯਾਹਰਵੇਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਪਾੜੀ। ਬਾਹਰਵਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰੇ। ਮੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰ ਨਾਲ ਯਾਰੀ, ਔਹ ਤੇਰੀ ਕੀ ਲਗਦੀ, ਨਰਮ ਕਾਲਜੇ ਵਾਲੀ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ-(ਗਿੱਧਾ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਢੋਲਕੀ ਵਜਾ ਕੇ)}} ਔਹ ਤੇਰੀ ਕੀ ਲੱਗਦੀ, ਨਰਮ ਕਾਲਜੇ ਵਾਲੀ। {{overfloat left|ਹਰੀਆ-ਪਈ ਬੋਲੀ ਕਾਹਦੀ ਪਾਈ ਆ, ਤਾਰੇ ਵਖਾ ਦਿੱਤੇ ਨੇ}} ਕਿ ਅਜੇ ਆਂਹਦਾ ਸੀ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਭਾਊ ਜਿਹਨੂੰ ਠੋਕਰ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ ਉਹਨੂੰ ਬੋਲੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਉਣ। ਪਈ ਚੰਨਣਾਂ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਲ ਲਗਦੀ ਚੋਂਦੀ ਚੋਂਦੀ। {{center|'''ਪਰਦਾ'''}}</poem>}}<noinclude></noinclude> 4ln2ujuzmslfxiioggms3tu129up43x 250 39610 219353 97745 2026-05-26T03:59:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219353 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੯)}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|2em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਨਾਟ ਤੀਜਾ'''}}}} {{center|{{xx-larger|'''ਝਾਕੀ ਪਹਿਲੀ'''}} '''ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੀਵਾਨ ਅਸਥਾਨ'''}} {{gap}}[ ਦੀਵਾਨ ਸੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਏ। {{gap}}ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਟੇਜ ਤੇ ਬੋਲ ਰਿਹਾ {{gap}}ਏ ਤੇ ਸੰਗਤ ਸੁਣ ਰਹੀ ਏ। ] {{overfloat left|ਪ੍ਰਚਾਰਕ-ਪਿਆਰੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਜੋਸ਼ ਵਿਚ ਉਤਾਂਹ ਨੂੰ ਬਾਹਵਾਂ ਮਾਰਦਾ}} ਤੇ ਅੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕਦਾ ਹੋਇਆ) ਮਾਈਓ, ਭੈਣੋ ਤੇ ਭਰਾਵੋ! ਮੈਂ ਕੋਈ ਲਸ਼ਕਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਤਕਰੀਰ ਕਰਨੀ ਜਾਨਦਾ ਹਾਂ। ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਬੋਲਣ ਲਈ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪ ਨੂੰ ਲਸ਼ਕਰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਐਡਾ ਲੰਮਾ ਵਿਦਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਚੁਨਾਂਚਿ ਮੈਂ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਥਵਾ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਹਾਂ। ਹਾਂ ਹਿੱਕ ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ) ਇੱਕ ਗੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਅਰਥਾਤ ਬੀਬੀਆਂ ਦਾ ਦਾਸ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ ਕਥਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਬਾਲ ਬੱਚੇ ਬੁੱਢੇ, ਮਰਦ ਤੀਵੀਆਂ ਦੋਸਤ ਵੈਰੀ,</poem>}}<noinclude></noinclude> 0oijmc93p8d9t8w91remj1idpjxo1vk 250 39611 219354 97746 2026-05-26T04:00:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫੦)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਭ ਪਿਰਥਮੀ ਇਕ ਸਮਾਨ ਏ। ਮੈਂ ਨਾ ਹੀ ਅਜ ਤਕ ਕਦੀ ਮਾਸ ਖਾਧਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੀ ਸਲੇਮਾਂ ਵੇਖਿਆ। ਚੂੰਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਚਿੱਟਿਆਂ ਬਾਜਾਂ ਵਾਲੇ, ਨੀਲੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਸਵਾਰ, ਆਦ ਜੁਗਾਦੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਖਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਸਾਧ ਸੰਗਤ (ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ) ਮੈਂ ਦੋ ਕਰ ਜੋੜ ਕਰ ਕੇ ਸਭ ਅਮੀਰ, ਗ੍ਰੀਬ, ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ, ਹਸਾਈ, ਰੰਗੇਜ, ਮਰਦ ਤੀਵੀਆਂ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਪੀਲ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਵਾਜਾ ਆਵੇ। {{overfloat left|ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ---ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ।}} {{overfloat left|ਪ੍ਰਚਾਰਕ---ਫਿਰ ਅਪੀਲ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦੇ}} ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਇਕ ਗੱਲ ਕਹਿਣੋਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਝੁਕਿਆ। ਏਥੇ ਕਈ ਸੀ. ਡੀ, ਦੇ ਆਦਮੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਗੇ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸ ਵੀ ਦਰਖਾਸਤ ਕਰਾਂਗਾ। ਕਿਸ ਵਿੱਚ? ਆਪਣੀ ਮਾਦਰੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਕਿ ਉਹ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਵੀ ਉਤਾਰ ਲੈਣ ਬਲਕਿ ਡੈਰੀਆਂ ਛਪਵਾ ਦੇਣ। ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ (ਹਿੱਕ ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ) ਪੰਥ ਦੀ ਇਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਜਮਾਤ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂਰਮਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਘਮੰਡਾ ਸਿੰਘ, ਪਿੰਡ ਉਚੜ ਪੈੜੇ, ਡਾਕਖਾਨਾ ਖਾਸ ਤੇ ਜਿਲਾ (ਹੱਥ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵਲ</poem>}}<noinclude></noinclude> p9gh2x47bdic4sitya44fk481dwnr8n 250 39612 219355 97747 2026-05-26T04:00:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ) ਇਹੋ ਈ ਆ ਇਹੋ। '''ਉਹ''' '''ਮਰਨੋਂ ਮੂਲ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਪਾ''' '''ਲਏ ਨੇ।''' (ਇਹ ਬੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਏ।) {{gap}}[ ਬੈਠਦਿਆਂ ਸਾਰ ਲਾਗੇ ਦੇ ਕਈ {{gap}}ਆਦਮੀ ਥਾਪੀਆਂ ਦੇਂਦੇ ਨੇ, {{gap}}ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦੋ ਬਦੋ ਬਦੀ ਲੱਤਾਂ {{gap}}ਬਾਹਾਂ ਘੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਇਕ ਬੀਬੀ ਪੱਖਾ ਮਾਰਨ ਲੱਗ {{gap}}ਪੈਂਦੀ ਏ ] {{overfloat left|ਸਟੇਜ ਸੈਕਟਰੀ---ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਬੀਬੀ ਜੀ, ਜੋ ਕਿ ਹੁਣੇ ਈ}} ਜੇਹਲੋਂ ਰਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਅੱਗੇ ਦਿਲੀ ਹਮਦਰਦੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਹਾਲ ਕਰਨ। {{gap}}[ ਬੀਬੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ। {{gap}}ਸਿਰ ਤੇ ਖੱਟੀ ਦਸਤਾਰ ਤੇ ਕਾਲਾ {{gap}}ਦੁਪੱਟਾ ਏ। ਕਮੀਜ਼ ਤੇ ਸਲਵਾਰ {{gap}}ਚਿੱਟੇ ਖੱਦਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿਚ, {{gap}}ਸਿਰੀ ਸਾਹਬ ਤੇ ਖੱਬੇ ਨਾਲ {{gap}}ਘੜੀ ਬੱਧੀ ਹੋਈ ਏ। ]</poem>}}<noinclude></noinclude> q0heomm5fg8u19xsfadet742qb1qxut 250 39613 219356 97748 2026-05-26T04:01:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫੨)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਬੀਬੀ---(ਫਤੇ ਬੁਲਾ ਕੇ) ਪਿਆਰੀ ਸੰਗਤ, ਵੀਰੋ ਤੇ ਭੈਣੋ!}} {{overfloat left|ਅਰਜਣ---(ਚੰਨਣ ਨੂੰ ਅਰਕ ਮਾਰ ਕੇ ਲੈ ਕਰ ਗੱਲ, ਪਈ ਆਹ}} ਜੂ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਤੇ। ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਏਹਨੂੰ ਪੱਗ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਚਾਹੀਦੀ! {{overfloat left|ਬੀਬੀ---ਪਿਆਰੇ ਵੀਰੋ, ਬੀਬੀਓ ਤੇ ਭੈਣੋ, ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਨੇ}} ਕੋਈ ਗੱਲ ਐਸੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਾਂ। {{overfloat left|ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ-(ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਗਲ ਵਿੱਚ ਪੱਲਾ ਪਾ ਕੇ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ)}} ਓ ਤੇ ਮੈਂ ਬੜਬੋਲਾ ਈ ਆਂ, ਪਰ ਸਾਰੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਵੜੀ ਸਾਰੀ ਕਰ ਕੇ ਨਮੋਸ਼ੀ ਆਈ ਆ ਪਈ ਇਹ ਬੀਬੀ ਸਾਡੀਆਂ ਨੌਹਾਂ ਧੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹੋ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਛੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀਰ ਵੀਰ ਈ ਆਖੀ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਆ। {{overfloat left|ਸਟੇਜ ਸੈਕਟਰੀ---ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਕੇ) ਭਾਈ ਸਾਹਬ, ਹੇ ਭਾਈ}} ਸਾਹਬ, ਭਜਨ ਕਰੋ, ਇਹ ਸੰਗਤ ਹੈ ਕੋਈ ਕੋੜਮਾਂ ਨਹੀਂ ਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ। ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਤੇ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਉ। {{gap}}[ ਨੇੜੇ ਦੇ ਆਦਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹਾ {{gap}}{{gap}}ਦਿੰਦੇ ਨੇ ] {{overfloat left|ਬੀਬੀ---ਪਿਆਰੇ ਵੀਰੋ (ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ)}} ਪਿਤਾ ਜੀਓ! ਮੈਂ ਦੱਸਣਾ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੀ ਪਰ ਬਾਬੇ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਟਪਲਾ ਲੱਗ ਗਿਆ।</poem>}}<noinclude></noinclude> sduph2ee5sgycj2kqnyq9be9w5d4zmm 250 39614 219357 97749 2026-05-26T04:02:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫੩)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਸਹਿੰਸਾ ਨਵਿਰਤ ਕਰਨਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ। ਅਜ ਕਲ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਜ ਕਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਏ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁਲਕ ਦੀ ਤ੍ਰੱਕੀ ਹੋਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਏ । ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਕਿ ਉਸ ਮੁਲਕ ਵਿਚ ਇਸਤ੍ਰੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਜ਼ਾਹਿਰੀ ਸਬੂਤ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਸਾਂਝੀ ਮਿਲ-ਵਰਤਨ ਤੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਧ ਸੰਗਤ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪਦਵੀ ਹੈ ਤੇ ਜੇਕਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਸਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਸਭ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਕ ਪ੍ਰੇਮ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਭੋਗ ਪਾਵਾਂਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆ ਗਈ ਏ। ਸਾਰੀ ਸੰਗਤ ਬੜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਰਵਨ ਕਰੇ। {{gap}}[ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਉਤਾਂਹ ਨੂੰ {{gap}}ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਏ ] ਸੱਚ ਖੰਡ ਨੂੰ ਪਉੜੀਆਂ ਲਾਈਆਂ, ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਨੇ। {{overfloat left|ਬਾਕੀ ਸੰਗਤ-ਸੱਚ ਖੰਡ ਨੂੰ ਪਉੜੀਆਂ ਲਾਈਆਂ,}}</poem>}}<noinclude></noinclude> 238fnmkz0y2juno9048tetb6w5woy6z 250 39615 219358 97751 2026-05-26T04:03:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਨੇ। {{gap}}[ ਬੀਬੀ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਏ ] {{overfloat left|ਸਟੇਜ ਸੈਕਟਰੀ-(ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ) ਆਹ ਹੁਣੇ ਈ ਖਬਰ ਮਿਲੀ ਏ ਕਿ}} ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬੀਬੀ ਦੇ ਕੰਨੋਂ ਕਿਸੇ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਨੇ ਗੈਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਾਂਟਾ ਧੂਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਆ ਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਦੀ ਮਦਤ ਨਾਲ (ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ) ਜ਼ੇਵਰ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੀਬੀ ਵੀ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਏ। {{gap}}[ ਦੀਵਾਨ ਵਿਚੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ] ਕਿਹੜੀ ਹੈ, ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਓ। ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਦੋ ਮਿੰਟ ਲਈ ਤਖਤ ਪੋਸ਼ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਖੜਿਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। {{overfloat left|ਸਟੇਜ ਸੈਕਟਰੀ---(ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ) ਸੰਗਤਾਂ ਬੀਬੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ}} ਬੜੀਆਂ ਉਤਾਵਲੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਸੋ ਮੈਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਆਪ ਦੋ ਮਿੰਟ ਲਈ ਸਟੇਜ ਤੇ ਆ ਜਾਣ। {{gap}}[ ਬੀਬੀ ਵਲੋਂ ਕੁਝ ਨਾਂਹ ਨੁੱਕਰ {{gap}}ਹੁੰਦੀ ਏ, ਪਰ ਨਾਲ ਦੇ ਲੋਕ {{gap}}ਬਦੋ ਬਦੀ ਉਠਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ]</poem>}}<noinclude></noinclude> ljgn8auhhn4taldaybv0xeli3q5bnxo 250 39616 219359 97752 2026-05-26T04:04:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਸਟੇਜ ਸੈਕਟਰੀ---ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ।}} {{overfloat left|ਸੰਗਤ---ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ।}} {{gap}}[ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਥਾਓਂ ਥਾਈਂ ਅਨੇਕਾਂ {{gap}}ਜੈਕਾਰੇ ਛਡਦੇ ਹਨ ] {{overfloat left|ਅਰਜਨ---ਬੀਬੀ ਵਲ ਨੀਝ ਲਾ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ) ਉਏ ਚੰਨਣਾ,}} ਉਏ ਮਹਿੰਗਿਆ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਪਈ ਆਹ, ਤੇ ਤਜਬ ਈ ਹੋਈ ਆ। ਨਾਲਦਿਆਂ ਨੂੰ}} ਕੰਨ ਵਿਚ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਏ) {{overfloat left|ਨਾਜਰ---ਵੇਖ ਡਰਦੀ ਤੇ ਨਹੀਓਂ ਸਾਥੋਂ।}} {{overfloat left|ਵਸਣ---ਓਨ ਕਿਹੜਾ ਸਾਨੂੰ ਪਛਾਤਾ ਆ ਅਜੇ।}} {{overfloat left|ਹਰੀਆ---ਪਈ ਮੇਰੀ ਤੇ ਮਰਜੀ ਆ ਕਿ ਹੁਣੇ ਈ ਰੱਫੜ ਪਾ}} ਦੇਈਏ ਤੇ ਦਵਾਨੋਂ ਬਾਹਰ ਈ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਈਏ। {{overfloat left|ਚੰਣਨ---ਕਿਉਂ ਸੰਤਿਆ?}} {{overfloat left|ਸੰਤਾ---ਪੁੱਛ ਲਾ ਪ੍ਰੀਤੂ ਕੋਲੋਂ।}} {{overfloat left|ਨੱਥੂ---ਤੇ ਤੂੰ ਆਪ ਈ ਦੱਸ ਦੇ।}} {{overfloat left|ਈਸ਼ਰ---ਧਰਮ ਨਾਲ ਕਿੱਡੀ ਮੋਟੀ ਹੋ ਗਈ ਆ, ਮੈਂ ਤੇ}} ਪਛਾਤੀ ਨਹੀਂ। ਲੀੜਾ ਵੀ ਅਜੇ ਤਾਈਂ ਓਸੇ ਈ। ਰੰਗ ਦਾ ਆਂ ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਮਰਜੀ ਦਾ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਉਏ ਦਸਦੇ ਨਹੀਂਗੇ ਫੇਰ, ਉਹ ਤੇ ਬਹਿ ਵੀ}} ਚੱਲੀ ਜੇ। {{gap}}[ ਸਟੇਜ ਸੈਕਟਰੀ ਬੀਬੀ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਸੇਹਰਾ {{gap}}ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਏ ਤੇ ਬੀਬੀ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ {{gap}}ਵਿਚ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਏ ]</poem>}}<noinclude></noinclude> 6q6vjiwypbcsl05wqjlkudobdputni6 250 39617 219361 97753 2026-05-26T04:04:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਖੈਰੂ---(ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਹੌਲੀ ਜੇਹੀ) ਉਏ ਇਹ ਸਗੋਂ ਕੋਈ}} ਤੁਹਾਡੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। {{overfloat left|ਅਰਜਨ---ਉਏ ਬਾਂਦਰਾ, ਤੈਨੂੰ ਅਜੇ ਪਤਾ ਈ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ,}} ਉਏ ਏਹਦੇ ਲਈ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਕਈਆਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਹੋ ਈ ਬੰਤੋ ਆ ਕਿ। {{overfloat left|ਸੰਤਾ---ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਭਾਈਆ, ਅਸੀਂ ਆਂਹਦੇ ਆਂ, ਪਈ}} ਹੁਣ ਨਾ ਮਗਰ ਪਉ, ਏਨ ਸਾਨੂੰ ਏਥੇ ਈ ਬੰਨ੍ਹਾ ਦੇਣਾ ਜੇ। {{overfloat left|ਚੰਨਣ---ਫੇਰ ਏਦਾਂ ਦੇ, ਇਹਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰੋ, ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ}} ਵੜੇ ਬੱਸ ਨੱਪਣ ਦੀ ਕਰੀਏ। {{center|'''ਪਰਦਾ'''}}</poem>}}<noinclude></noinclude> sv3z7wyq0zd8xe4t5mumlxd9yslijcb 250 39618 219362 97755 2026-05-26T04:05:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੬੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|2em}} {{center|{{xx-larger|'''ਝਾਕੀ ਦੂਜੀ'''}}}} {{center|'''ਸੜਕ ਲਾਗੇ ਬੈਠਕ'''}} {{gap}}[ ਉਹੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਮੋਟਰਾਂ ਦੇ ਅੱਡੇ ਲਾਗੇ {{gap}}ਇਕ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ {{gap}}ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਬੰਤੋ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀਆਂ {{gap}}ਗੋਂਦਾਂ ਗੁੰਦ ਰਿਹਾ ਏ ] {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਕੁਝ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਡੰਗਰ ਵੱਛਾ ਬਜਾਈ ਦਾ ਮੌਕਾ ਸੀ, ਕੁਝ}} ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਲੀੜੇ ਲੱਤੇ। ਓ ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵੀ ਘਸ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦਿਆਂ ਨਾਲ ਓਨੇ ਜਣੇ ਕਰ ਕਰਾ ਕੇ ਮਾਮਲਾ ਤਾਰ ਦੇਂਦੇ, ਪਰ ਸਾਡੀ ਕਿਸਮਤ! {{overfloat left|ਕੇਸਰ---ਪਈ ਬੜੀ ਛਿੱਟ ਵੇਖੀ ਆ ਮੈਂ ਤੇ ਆਹ ਰੰਨ।}} {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਤੇ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ? ਭਾਈ}} ਤੇ ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਵੀਹਾਂ ਚਲਿੱਤਰ ਦੱਸਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਤੇ ਸੁਰਜੂ, ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਖੁਣੋਂ ਘਰ ਈ ਰੱਖ ਲਈਏ, ਪਰ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਸੂਟ ਬਣਾ ਬਣਾ ਕਿੱਥੋਂ ਦੇਈਏ ਏਹਨੂੰ? ਤੂੰ ਤੇ ਆਪ ਸਿਆਣਾ, ਦੱਸ ਖਾਂ (ਕੇਸਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ) ਕਰਦਾ ਹੌਸਲਾ? {{overfloat left|ਸੁਰਜੂ--(ਕੇਸਰ ਨੂੰ) ਮਾਰ ਲਾ ਹੱਥ ਜੇ ਵੱਜਦਾ ਈ ਮਿੱਠਿਆਂ}} ਚੌਲਾਂ ਨੂੰ ਤੇ। ਖਾਣਾ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣਾ ਨਸੀਬ ਆ ਖਵਰਿਆ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੁਰ ਬਣੇ ਤੇ ਜਾਣ</poem>}}<noinclude></noinclude> 0fx6aakalddyc5ahudr4nbwy6m7h3h1 250 39664 219364 97833 2026-05-26T04:06:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਲੱਗੀ ਦੇਸ ਪੈਸੇ ਵੀ ਵਟਾ ਜਾਏ। {{overfloat left|ਕੇਸਰ---ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਪੁੱਛੋ ਤੇ ਸਗੋਂ ਜਦੋਂ ਦਾ ਆਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ}} ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਏਹਨਾਂ ਕਿੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆਂ, ਸਗੋਂ ਅੱਧਾ ਹੋ ਗਿਆਂ। ਘਰ ਦੇ ਨੇ ਤੇ ਵੱਖ ਛੁਹਣ ਨਹੀਂ ਦੇਦੇ, ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਦੁਰਕਾਰਦੇ ਨੇ। ਅੱਗੇ ਜੀਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਮਰਜੀ ਸੀ ਗਰਜ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤੇ ਕੋਈ ਲਾਗੇ ਨਹੀਂ ਢੁੱਕਣ ਦਿੰਦਾ। {{overfloat left|ਸੁਰਜੂ---ਤੇ ਤੁਹਾਥੋਂ ਕੀ ਲੁਕਾ ਆ, ਭਰਾ ਨੇ ਤੇ ਉਹ ਵੱਖ ਮੈਥੋਂ}} ਨੱਕ ਜਿੰਦ ਆਏ ਹੋਏ ਆ। ਭਰਜਾਈਆਂ ਆਂਹਦੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਹਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇਈਏ ਕਰ ਤੇ ਖਾਹ। {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਠੀਕ ਪਈ ਬਾਪੂ ਦੀ ਗਲ ਖੁਣੋ ਸੱਚ ਵਿਚ ਈ}} ਬਰਕਤਾਂ ਨੇ, ਮੇਰਾ ਤੇ ਸਗੋਂ ਘਰ ਦਾ ਦੁੱਜੇ ਬੰਨੇ ਬੂਹਾ ਲਗ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗਾਨੀ ਆਂ ਬੰਤੀ ਨੂੰ ਚੰਨਣ ਦੇ ਨਾ ਜਾਣ ਦੇਉਂ। (ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦਾ ਖੜਕਾ ਸੁਣ ਕੇ) ਲਉ ਪਈ ਆ ਗਈ ਜੇ। {{gap}} [ ਬੰਤੋ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏ ] {{overfloat left|ਸੁਰਜੂ---(ਹੱਸ ਕੇ) ਆਖਦੀ ਹੋਣੀ ਆਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਨਹਾ ਵੀ ਜਾਵਾਂ ਮੁੜ}} ਕੇ ਫੇਰ ਕਿਤੇ ਨਸੀਬਾਂ ਨਾਲ। {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਵੇਖ ਲਾ ਸੂਰਜੁ, ਕੁਣਕਾ ਖਾ ਕੇ ਕਿੱਡੀ ਮੋਟੀ ਹੋ ਆਈ}} ਆ ਤੇਰੀ ਭਾਬੀ। ਦੁਪੱਟੇ ਤੇ ਖੂਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖ ਕੇ) ਤੇ ਆਹ ਕਿੱਥੋਂ? ਪੁਆ ਆਈ ਜੂ ਕੇਸਰਾ, ਕੇਸਰ ਕਿਸੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਕੋਲੋਂ।</poem>}}<noinclude></noinclude> 4t73kbjvmf6q0u4sw1wedyze1u4dy2f 250 39668 219365 97841 2026-05-26T04:06:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੫੯)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਕੇਸਰ---(ਲਮਕਾ ਕੇ) ਭਾਊ, ਸਾਥੋਂ ਗ੍ਰੀਬਾਂ ਤੋਂ ਕਉਣ ਪਵਾਉਂਦਾ}} ਕੇਸਰਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ? {{overfloat left|ਬੰਤੋ---(ਕੰਨ ਤੋਂ ਪੱਲਾ ਲਾਹ ਕੇ) ਲਉ ਪਵਾ ਲਉ, ਜਿੰਨਾ ਜੀ}} ਕਰਦਾ ਜੇ। {{overfloat left|ਸੁਰਜੂ---(ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਭਰ ਕੇ) ਹੱਅ-ਹਾ, ਹੈਂ! ਤਾਂ ਤੇ ਲੈ ਈ ਗਏ।}} {{overfloat left|ਕੇਸਰ---ਵੇਖ ਉਏ ਮਾਹੀ (ਹੋਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ) ਹੋੜੀਓ।}} {{overfloat left|ਮਾਹੀ--ਮੈਂ ਤੇ ਏਹਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆਂ ਈ ਵਰਜਿਆ ਸੀ ਪੁੱਛ}} ਖਾਂ, ਪਈ ਤੂੰ ਕੱਲੀ ਨਾ ਜਾਵੀਂ। {{overfloat left|ਬੰਤੋ---(ਕਾਂਟਾ ਵਖਾਉਂਦੀ ਹੋਈ) ਕਾਂਟਾ ਮੈਂ ਜਾਣ ਦੇਦੀ ਸਾਂ ਮੇਰੇ}} ਮੱਦੂਛਾਂਗੀਆਂ ਦਾ? ਓੜਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇ ਜੱਟੀ ਸਾਂ। {{overfloat left|ਕੇਸਰ---ਠੀਕ ਪਈ ਰੰਨ ਜੱਟੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਚੱਟੀ।}} {{overfloat left|ਸੁਰਜੂ---ਤੇ ਮੱਦੂਛਾਂਗੇ ਵਾਲੀਏ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਜਾਣ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ}} ਫੇਰ? {{overfloat left|ਬੰਤੋ---ਤੂੰ ਜਾਂਣ ਆਂਹਦੀ, ਮੈਂ ਤੇ ਉਹਦੀ ਮਰੋੜੀ ਤੋਂ ਫੜ}} ਲਿਆ ਸੀ ਲਗਦੇ ਪੈਰ ਈ। ਤੂੰ ਜਾਵੇਂ ਕਿੱਥੇ ਮਾਂ ਦਿਆ ਦੁੱਧ-ਪੀਣਿਆਂ। {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਅੱਛਾ ਤੇ ਫੇਰ।}} {{overfloat left|ਬੰਤੋ---ਤੇ ਫੇਰ ਕੀ, ਹੋ ਗਈ ਖਿਲਕਤ ਕੱਠੀ ਕਿ ਆ ਗਈਆਂ।}} ਕਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ, ਫੇਰ ਛੁਟੇ ਨਹੀਂ ਨਾ ਜਕਾਰੇ ਅਣਿਆ ਸਿੱਧੇ ਜਹੇ! (ਬੁਲ੍ਹ ਤੇ ਉਂਗਲ ਰੱਖਦੀ ਹੋਈ) ਫੜ ਲਿਆ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਨਾਲੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ, ਤੇ ਲੈ ਗਏ ਆਪਣੀ ਬੈਡਕ 'ਚ। ਓਥੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਈ ਚਾਰੇ ਬੰਨਿਉਂ ਪਾਹਰਿਆਂ ਪਾਹਰਿਆ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਫੇਰ</poem>}}<noinclude></noinclude> gut8a610c1wv3dk3iiiiu71n727idoi 250 39670 219367 97852 2026-05-26T04:10:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੬੦)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਜਥੇਦਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਝਾੜਿਆ, ਤੇ ਗੁੱਝੀ ਮਾਰ ਮਾਰੀ। (ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ) ਤੋਬਾ ਮੇਰੀ ਤੋਬਾ, ਪਰ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਵਿੱਚੇ ਵਿੱਚ ਈ ਪੀ ਗਏ। ਸਗੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਣ। {{overfloat left|ਸੁਰਜੂ---ਹੋਣੇ ਨੇ ਕੋਈ ਹਰੀ ਪਰੀਆਂ ਵਰਗੇ।}} {{overfloat left|ਬੰਤੋ---ਖਵਰਿਆ ਕਉਣ ਸੀ ਦਾਦੇ ਮਘਾਉਣੇ। ਕੰਨਾਂ ਤਾਈਂ}} ਖੂੰਡ ਤੇ ਟਕੂਏ ਫੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਤਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਥੇਰਾ ਆਖਿਆ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਕਿਤੇ ਮੁੱਦਤਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਈਆਂ ਮੁੰਡੇ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਮੈਂ ਤੇ ਅੱਜ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ) ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਏ ਆ। {{overfloat left|ਕੇਸਰ---ਹੋਇਆ ਸੱਟ ਪੇਟ ਲੱਗ ਈ ਜਾਂਦੀ ਆ,ਆਖਰ ਕੀ ਆ}} ਗਈ। ਕੀ ਨਗੂਣੀ ਗੱਲੋਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣੇ ਹੋਏ। ਨਾਲੇ ਕਿਉਂ ਪਈ ਕੇਸਰਾ, ਉਹ ਤੇ ਆਪ ਵੜਾ ਹਕੀਮ ਆ, ਏਹੋ ਜਹੇ ਯਕਮ ਤੇ ਉਹ ਫੂਕ ਮਾਰ ਕੇ ਹਟਾ ਦੇਂਦਾ। ਕਈਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਡਾਕਡਾਰੀ ਦੀਆਂ ਹੱਟੀਆਂ ਈ ਚਲਦੀਆਂ ਨੇ। {{overfloat left|ਕੇਸਰ---(ਬੰਤੋ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ) ਉਹਦੀਆਂ ਕਉਣ ਰੀਸਾਂ ਕਰ}} ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਤੇ ਨਾਲੇ ਉਹਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਗੱਟੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀ?}} ਸੁਨਿਆਰੇ ਜੂ ਹੋਏ, ਨਾਲੇ ਬੰਤੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਏ। ਕਿਉਂ ਪਈ ਵੇਖੇ ਸੀ ਨਾ ਘਰੋਂ ਕਿੱਡੇ ਰਾਜੂ ਨੇ। ਓਦਨ ਅਸੀਂ ਬੰਤ ਕੋਰੇ ਚਲੇ ਤੇ ਗਏ, ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਜੇਹੜਾ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਾਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> pi93zrcmnaoi6xnuwcr6q3k4rv8b5b0 250 39672 219366 97861 2026-05-26T04:09:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੬੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ,ਪੈਰਾਂ ਥੱਲੇ ਹੱਥ ਦੇਣ। ਕੋਈ ਬੱਤੇ ਲਿਆਵੇ, ਤੇ ਕਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਹਲਣ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਚਾਹਵਾਂ ਤੇ ਫਲੂਟ ਈ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ। ਕਈ ਵਰਫਾਂ ਤੇ ਕਈ ਕਾਮੇ ਨਿਰੇ ਬਲੌਰੀ ਗਲਾਸ ਈ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਨ, ਸਾਡੇ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਖਾਣ ਲਈ। {{overfloat left|ਸੁਰਜੂ---ਤੂੰ ਬੰਤੀਏ ਜਾਣਾ ਈ ਏ ਨਾ, ਐਡੇ ਖਲਜਗਨ ਵਿੱਚ ਤੇ}} ਨਾਲੇ........। {{overfloat left|ਬੰਤੋ---(ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਭਰ ਕੇ) ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਜ ਤਾਈਂ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ}} ਆਖਿਆ ਪਈ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਿੱਜੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜੇ ਬਹਿਣਾ, ਨਹੀਂ ਬਹਿਣਾ, ਤੇ ਨਹੀਂ ਜੇ ਬਹਿਣਾ। ਹੋਰ ਕਿੱਦਾਂ ਦੱਸਾਂ, ਗੂਠੇ ਲਾ ਦੇਵਾਂ? {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਅਸੀਂ ਤੇ ਉਹ ਕਿਤੇ .......।}} {{overfloat left|ਬੰਤੋ---ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ) ਮੈਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ}} ਨਹੀਂ। (ਕੰਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀ ਹੋਈ) ਬਿਲਕੁਲ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਘਲ ਨਾ ਕਰੋ। (ਮਾਹੀ ਨੂੰ) ਕਿਉਂ ਵੇ ਕਰ ਖਾਂ ਏਧਰ ਮੂੰਹ। ਮੈਨੂੰ ਏਸੇ ਲਈ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟਿਆ ਈ? ਕਿਸੇ ਜਬਾਨ ਨਾਲ ਕੁਇਆ ਕਰ, ਊਂਧੀ ਕਿਉਂ ਪਾ ਲਈ ਜੂ? (ਛਿੱਬੀਆਂ ਦੇਂਦੀ ਹੋਈ) ਵੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਂਹਦੀ}} ਆਂ ਤੈਨੂੰ! ਵੇ ਕਿੱਥੇ ਗਈਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਮੋਮੋ ਠਗਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ? ਸਮਝਾ ਵੇ ਸੂਰਜੁ, ਏਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲਗਦੇ ਨੂੰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਨ ਬਾਲੋ। {{overfloat left|ਕੇਸਰ---(ਬੰਤੋ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ) ਵੇਖ ਭਾਬੀ, ਹੌਲੀ ਗੱਲ ਕਰੀਦੀ}} ਹੁੰਦੀ ਆ, ਅਗਲਾ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਦਾ ਆ ਖਣੀ.....।</poem>}}<noinclude></noinclude> a9wz16lm5y3haak0iiaxnv01yoe37t0 250 39673 219368 97870 2026-05-26T04:11:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੬੦)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਜਥੇਦਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਝਾੜਿਆ, ਤੇ ਗੁੱਝੀ ਮਾਰ ਮਾਰੀ। (ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ) ਤੋਬਾ ਮੇਰੀ ਤੋਬਾ, ਪਰ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਈ ਪੀ ਗਏ। ਸਗੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਆਦਮੀ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਣ। {{overfloat left|ਸੁਰਜੂ---ਹੋਣੇ ਨੇ ਕੋਈ ਹਰੀ ਪੁਰੀਆਂ ਵਰਗੇ।}} {{overfloat left|ਬੰਤੋ--- ਖਵਰਿਆ ਕਉਣ ਸੀ ਦਾਦੇ ਮਘਾਉਣੇ। ਕੰਨਾਂ ਤਾਈਂ}} ਖੂੰਡ ਤੇ ਟਕੂਏ ਫੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਤਾ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਥੇਰਾ ਆਖਿਆ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਕਿਤੇ ਮੁੱਦਤਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਈਆਂ ਮੁੰਡੇ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਮੈਂ ਤੇ ਅੱਜ (ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ) ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਏ ਆਂ। {{overfloat left|ਕੇਸਰ---ਹੋਇਆ ਸੱਟ ਪੇਟ ਲੱਗ ਈ ਜਾਂਦੀ ਆ, ਆਖਰ ਕੀ ਆ}} ਗਈ। ਕੀ ਨਗੂਣੀ ਗੱਲੋਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣੇ ਹੋਏ। ਨਾਲੇ ਕਿਉਂ ਪਈ ਕੇਸਰਾ, ਉਹ ਤੇ ਆਪ ਵੜਾ ਹਕੀਮ ਆ, ਏਹੋ ਜਹੇ ਯਕਮ ਤੇ ਉਹ ਫੂਕ ਮਾਰ ਕੇ ਹਟਾ ਦੇਂਦਾ। ਕਈਆਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਡਾਕਡਾਰੀ ਦੀਆਂ ਹੱਟੀਆਂ ਈ ਚਲਦੀਆਂ ਨੇ। {{overfloat left|ਕੇਸਰ---(ਬੰਤੋ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ) ਉਹਦੀਆਂ ਕਉਣ ਰੀਸਾਂ ਕਰ}} ਸਕਦਾ। {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਤੇ ਨਾਲੇ ਉਹਨੂੰ ਗਹਿਣੇ ਗੱਟੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਕੀ?}} ਸੁਨਿਆਰੇ ਜੂ ਹੋਏ, ਨਾਲੇ ਬੰਤੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਏ। ਕਿਉਂ ਪਈ ਵੇਖੇ ਸੀ ਨਾ ਘਰੋਂ ਕਿੱਡੇ ਰਾਜੁ ਨੇ। ਓਦਨ ਅਸੀਂ ਬੰਤ ਕੋਰੇ ਚਲੇ ਤੇ ਗਏ, ਓਹਨਾਂ ਨੇ ਜੇਹੜਾ ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਾਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> cdhr5wbi5m3bel5sf7jczejve222a59 250 39678 219369 97877 2026-05-26T04:11:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੬੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤੇ ਚੁੱਕਿਆ,ਪੈਰਾਂਥੱਲੇ ਹੱਥ ਦੇਣ। ਕੋਈ ਬੱਤੇ ਲਿਆਵੇ, ਤੇ ਕਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਹਲਣ ਵਾਲੇ, ਕਈ ਚਾਹਵਾਂ ਤੇ ਫਲੂਟ ਈ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ। ਕਈ ਵਰਫਾਂ ਤੇ ਕਈ ਕਾਮੇ ਨਿਰੇ ਬਲੌਰੀ ਗਲਾਸ ਈ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਨ, ਸਾਡੇ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਖਾਣ ਲਈ। {{overfloat left|ਸੁਰਜੂ--ਤੂੰ ਬੰਤੀਏ ਜਾਣਾ ਈ ਏ ਨਾ, ਐਡੇ ਖਲਜਗਨ ਵਿੱਚ ਤੇ}} ਨਾਲੇ.......। {{overfloat left|ਬੰਤੋ---(ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਭਰ ਕੇ) ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੱਜ ਤਾਈਂ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ}} ਆਖਿਆ ਪਈ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਿੱਜੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜੇ ਬਹਿਣਾ, ਨਹੀਂ ਬਹਿਣਾ, ਤੇ ਨਹੀਂ ਜੇ ਬਹਿਣਾ। ਹੋਰ ਕਿੱਦਾਂ ਦੱਸਾਂ, ਗੂਠੇ ਲਾ ਦੇਵਾਂ? {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਅਸੀਂ ਤੇ ਉਹ ਕਿਤੇ .....।}} {{overfloat left|ਬੰਤੋ--- (ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ) ਮੈਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ}} ਨਹੀਂ। (ਕੰਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀ ਹੋਈ) ਬਿਲਕਲ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਘਲ ਨਾ ਕਰੋ। (ਮਾਹੀ ਨੂੰ) ਕਿਉਂ ਵੇ ਕਰ ਖਾਂ ਏਧਰ ਮੂੰਹ। ਮੈਨੂੰ ਏਸੇ ਲਈ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟਿਆ ਈ? ਕਿਸੇ ਜਬਾਨ ਨਾਲ ਕੂਇਆ ਕਰ, ਉੱਧੀ ਕਿਉਂ ਪਾ ਲਈ? (ਛਿੱਬੀਆਂ ਦੇਦੀ ਹੋਈ) ਵੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਂਹਦੀ ਆਂ ਤੈਨੂੰ। ਵੇ ਕਿੱਥੇ ਗਈਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਮੋਮੋਠਗਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ? ਸਮਝਾ ਵੇ ਸੂਰਜੁ, ਏਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੁਲਗਦੇ ਨੂੰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮਿੱਟੀ ਨ ਬਾਲੋ। {{overfloat left|ਕੇਸਰ---(ਬੰਤੋ ਦੇ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ) ਵੇਖ ਭਾਬੀ, ਹੌਲੀ ਗੱਲ ਕਰੀਦੀ}} ਹੁੰਦੀ ਆ, ਅਗਲਾ ਵੀ ਸੁਣ ਕੇ ਆਖਦਾ ਆ ਖਣੀ।</poem>}}<noinclude></noinclude> dqrr6cpkp85x8xbg0mg67dwslz7uabg 250 39695 219370 97927 2026-05-26T04:12:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੬੨)}}</noinclude>{{Block center|<poem> {{overfloat left|ਬੰਤੋ---ਖਣੀ ਯਰਾਨੇ ਦੀ ਆ, ਆਖਦੇ, ਵੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ}} ਲੱਗਦੀ ਵੀ ਆ, ਵੱਡੇ ਨੱਕ ਵਾਲਿਓ, ਕਿ ਮੂਲੋਂ ਮੁੱਢੋ ਹਰ ਥਾਂ ਚੋਰਾਂ ਵਾਲੇ ਈ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਓ। ਵੇ ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਾਂ। ਰੱਬ ਤੇ ਤਕੜਿਆਂ ਤਕੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ। ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਤੇ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰੇ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ। {{overfloat left|ਮਾਹੀ---ਵੇਖੇ ਨਾ ਕਿੱਦਾਂ ਚਬੜ੍ਹ ਚਬੜ੍ਹ ਕਰੀ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੀ ਆ}} ਲਤਰੋ। {{overfloat left|ਬੰਤੋ--- (ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੰਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਾਹੀ}} ਨੂੰ ਛਿੱਬੀਆਂ ਦੀ ਹੋਈ) ਵੇ ਮਾਮਿਆਂ ਲਤਰੋ ਦਿਆ, ਐਧਰ ਕਰ ਖਾਂ ਮੁੰਹ। ਤੂੰ ਵੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਵੀ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਨੀ ਨਾ ਯਾਦ ਕਰਵਾਈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਿਉ ਦੀ ਧੀ ਕਿਨ ਆਖਣਾ? {{overfloat left|ਕੇਸਰ---ਏਵੇਂ ਬੰਤੀਏ ਵੱਢ ਟੁੱਕੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਿਆਂ ਰਹੀਦਾ ਹੁੰਦਾ,}} ਹੋਇਆ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਤਮਾ ਆ ਈ ਜਾਂਦੀ ਆ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਗੁੱਸਾ? {{overfloat left|ਬੰਤੋ---ਵੇ ਗੁੱਸੇ ਦਿਆ, ਹੁਣੇ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਸੀ,}} ਤੂੰ ਈ ਦੱਸ (ਮਾਹੀ ਵੱਲ ਹੱਥ ਕਰ ਕੇ) ਨੀਂਗਰ ਨੂੰ ਕਿਨ ਗੁੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਈ ਮੈਨੂੰ ਵੱਸਦੀ ਰੱਸਦੀ ਨੂੰ ਮੂਧੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਟੇ, ਉਦੋਂ ਤੇ ਆਂਹਦਾ ਸੀ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਬੰਤੀਏ, ਮੈਂ ਭਾਂ ਭਾਂਡਾ ਫੂਕ ਬੈਠਾ, ਭੈਣ ਭਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਮੱਥੇ ਲੱਗਣੋਂ ਗਿਆ ਤੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਏ, ਸਾਡੀ ਹਿੱਕ ਤੇ ਚੜ ਕੇ। ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਚੱਲ ਮਨਾਂ, ਕਿਸੇ ਦਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> tbsaycvjs6lqisfxzq94b9cawnzgdvo 250 42170 219375 168976 2026-05-26T04:32:57Z Harchand Bhinder 2624 219375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" />{{center|{{xxxx-larger|ਉਲਥਾਕਾਰ ਦਾ ਨੋਟ}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}ਇਹ ਪੁਸਤਕ ‘ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ'(Ressurection) ਇਕ ਅਸਲੀ ਹੋ ਬੀਤੀ ਗਲ ਉੱਪਰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। <big>'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''</big> ਨੂੰ ਕਿਸੀ ਆਣਕੇ ਇਹ ਗਲ ੧੮੮੮ ਈ: ਵਿਚ ਦੱਸੀ-ਕੁਛ ਲਿਖੀ ਕੁਛ ਨ ਲਿਖੀ ਛਡੀ। ਮੁੜ ੧੮੯੫ ਈ: ਵਿਚ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤੇ ੪ ਸਾਲ ਵਿਚ ਲਿਖ ਕੇ ਖਤਮ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਤੁਰਤ ਹੀ ਕਈ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਉਲਥਾ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਬੜੀ ਗਿਨਤੀ ਵਿਚ ਵਿਕੀ ਤੇ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੇ ਸਿਰਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇਸ ਉਪਰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਇਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ "immoral"(ਇਕਲਾਖ ਵਿਰੁਧ) ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਤੇ ਇਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ <big>'''ਜਾਨ ਬੈਲੋਜ਼'''</big> ਨੇ <big>'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''</big> ਨੂੰ ਖਤ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਬੁਰੇ ਅਸਰ ਉਪਰ ਝਾੜ ਵੀ ਪਾਈ। {{gap}}<big>'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''</big> ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਖਤ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ:- "ਜਦ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਸੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰੂਹ ਕਰਕੇ ਕਾਮਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਡਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਾਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> 3sqwz1s9jwwijmt0wxbhmx7mfy2wnyj 219376 219375 2026-05-26T04:33:23Z Harchand Bhinder 2624 219376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" />{{center|{{xxxx-larger|ਉਲਥਾਕਾਰ ਦਾ ਨੋਟ}}}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}ਇਹ ਪੁਸਤਕ ‘ਮੋਇਆਂ ਦੀ ਜਾਗ'(Ressurection) ਇਕ ਅਸਲੀ ਹੋ ਬੀਤੀ ਗਲ ਉੱਪਰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। <big>'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''</big> ਨੂੰ ਕਿਸੀ ਆਣਕੇ ਇਹ ਗਲ ੧੮੮੮ ਈ: ਵਿਚ ਦੱਸੀ-ਕੁਛ ਲਿਖੀ ਕੁਛ ਨ ਲਿਖੀ ਛਡੀ। ਮੁੜ ੧੮੯੫ ਈ: ਵਿਚ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤੇ ੪ ਸਾਲ ਵਿਚ ਲਿਖ ਕੇ ਖਤਮ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਤੁਰਤ ਹੀ ਕਈ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਵਿਚ ਉਲਥਾ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਕੁਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਨੇਕ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਬੜੀ ਗਿਨਤੀ ਵਿਚ ਵਿਕੀ ਤੇ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ। ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੇ ਸਿਰਫ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿਚ ਇਸ ਉਪਰ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਗਇਆ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ "immoral"(ਇਕਲਾਖ ਵਿਰੁਧ) ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਤੇ ਇਕ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ <big>'''ਜਾਨ ਬੈਲੋਜ਼'''</big> ਨੇ <big>'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''</big> ਨੂੰ ਖਤ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਸਦੇ ਬੁਰੇ ਅਸਰ ਉਪਰ ਝਾੜ ਵੀ ਪਾਈ। {{gap}}<big>'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''</big> ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਖਤ ਭੇਜਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ:- "ਜਦ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਮੈਂ ਲਿਖੀ ਸੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰੂਹ ਕਰਕੇ ਕਾਮਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਘ੍ਰਿਣਾ ਕਰਦਾ ਸਾਂ ਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਡਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੀ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਕਾਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> btl4iwnvu53rjehdyfcjpml4i28dxet 250 42343 219377 168978 2026-05-26T04:36:20Z Harchand Bhinder 2624 219377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਆਪਣੇ ਅਦਰ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨੇ ਦੇ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ; ਤੇ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਦੋਸ਼ੀ ਹਾਂ ਜੇ ਉਹ ਝਾਕੀ ਲਿਖਨ ਵਿਚ ਮੈਂ ਐਸਾ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇਰੇ ਮਨ ਉਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{gap}}"ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਤੇ ਰੱਬ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਨਤੀਜਿਆਂ ਥੀਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਗੇ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਾਡੀਆਂ ਨੀਯਤਾਂ ਕੀ ਸਨ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਨੀਯਤ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।" {{gap}}{{x-larger|'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''}} ਮਨੁਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬੜੀ ਗੌਹ ਤੇ ਤਹਕੀਕ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਾਹਿਤਯਕ ਮੰਡਲ ਵਿਚ, ਨਸਰ ਵਿਚ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਉਹੋ ਹੀ ਓਨਾਂ ਉੱਘਾ ਹੈ ਜੋ ਨਜ਼ਮ ਵਿਚ ਡਰਾਮੇ ਲਿਖਣ ਦਾ {{x-larger|'''ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ'''}} ਦਾ ਹੈ।{{dhr|3em}} {{left|ਡਾਕਖਾਨਾ ਚਕ 73/19,}} {{rh|ਬਰਾਸਤਾ ਜੜਾਂਵਾਲਾ||{{larger|'''ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ'''}}}} {{left|ਜਨਵਰੀ ੧੯੩੦}}<noinclude>{{center|ਸ}}</noinclude> adkefsl3rl6t981vb44i464ww90nim6 219378 219377 2026-05-26T04:36:49Z Harchand Bhinder 2624 219378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਆਪਣੇ ਅਦਰ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨੇ ਦੇ ਅਸਮਰਥ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ; ਤੇ ਮੈਂ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਦੋਸ਼ੀ ਹਾਂ ਜੇ ਉਹ ਝਾਕੀ ਲਿਖਨ ਵਿਚ ਮੈਂ ਐਸਾ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇਰੇ ਮਨ ਉਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{gap}}"ਮੇਰੀ ਜਾਚੇ ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਤੇ ਰੱਬ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਨਤੀਜਿਆਂ ਥੀਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਣਗੇ ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਸਾਡੀਆਂ ਨੀਯਤਾਂ ਕੀ ਸਨ। ਮੈਂ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਨੀਯਤ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।" {{gap}}{{x-larger|'''ਟੋਲਸਟਾਏ'''}} ਮਨੁਖੀ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਬੜੀ ਗੌਹ ਤੇ ਤਹਕੀਕ ਕਰਕੇ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਾਹਿਤਯਕ ਮੰਡਲ ਵਿਚ, ਨਸਰ ਵਿਚ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਉਹੋ ਹੀ ਓਨਾਂ ਉੱਘਾ ਹੈ ਜੋ ਨਜ਼ਮ ਵਿਚ ਡਰਾਮੇ ਲਿਖਣ ਦਾ {{x-larger|'''ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ'''}} ਦਾ ਹੈ।{{dhr|3em}} {{left|ਡਾਕਖਾਨਾ ਚਕ 73/19,}} {{rh|ਬਰਾਸਤਾ ਜੜਾਂਵਾਲਾ||{{larger|'''ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ'''}}}} {{left|ਜਨਵਰੀ ੧੯੩੦}} </poem>}}<noinclude>{{center|ਸ}}</noinclude> 1yh0elaj44gamfkzs4j55bmwwnapswe 250 42353 219379 168979 2026-05-26T04:41:26Z Harchand Bhinder 2624 219379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|ਮੁਖ ਬੰਦ}}}} {{Block center|<poem> {{gap}}ਜਦ ਬੋਧੀ ਵਿਸ਼੍ਵਵਿਦਯਾਲਯ ਤੋਂ ਵਖਯਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਮੁੜ ਇੰਡੋ ਜੈਪੇਨੀਜ਼ ਕਲਬ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਦ ਸਵਾਮੀ ਜੀ ਨੇ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜਿਹੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਆਪਣਾ, ਅਤਿ ਮਨੋਹਿਰ ਵਖਯਾਨ ਅਪਨੇ ਮਨ ਦੀ ਪਰਮ ਏਕਾਂਤ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਦ ਕਿ {{x-larger|'''ਟੋਕੀਓ'''}} ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਵਿਚ ਟ੍ਰੈਮ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਘੁਮਨ ਘੇਰੀਆਂ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੇਂ ਅਤੇ {{x-larger|'''ਗਾਨਜ਼ਾ'''}} ਜਿਹੇ ਸ਼ੋਰੀਲੇ {{x-larger|'''ਟੋਕੀਓ'''}} ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ। ਸਚੀਂ ਏਹੋ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਭੇਤ ਹੈ। ਏਹ ਮਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਹੈ, ਏਹ ਸੰਗੀਤਮਯ, ਵਲਵਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ (Lyrical silence) ਜਿਥੋਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਵਡੇ ਵਡੇ ਖਿਆਲ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਸਾਰੇ ਉਹ ਸ੍ਵਪਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਉਨਤੀ ਬਖਸ਼ੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਅਨੰਦ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਮਨ ਅਗੇ ਅਮਰੀ ਕਾਂਗਾਂ ਦੇ ਝਲਕਾਰੇ ਵਜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਨ ਦੀ ਸਹਜ ਸੁਭਾ ਸਮਾਧੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੇਦਾਂਤ ਦਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਬਹੁ ਮੁਲਯ ਦਾਤ ਹੈ।"<ref>"Story of Swami Rama", by Puran Singh.</ref>{{nop}}</poem>}}<noinclude>{{rule}} <references/></noinclude> cfuitonkyeecu1e6kq8tb206tdgt02s 250 42356 219380 164576 2026-05-26T04:46:03Z Harchand Bhinder 2624 219380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}ਮਾਨਸਕ ਵਿਗਯਾਨ (psychology) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਐਸੀ ਨਿਰਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਗ ਦਵਾਰਾ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਿਮਾਲੀਆ ਦੀਆਂ ਏਕਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਅਪਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਉਸ ਵਕਤ (੧੯੦੨ ਈ:) ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਉਮਰ ੨੧ ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਆਪ ਦਾ ਜਨਮ ਸਲਹੱਡ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਫਰਵਰੀ ੧੮੮੧ ਈ: ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਐਬਟਾਬਾਦ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਪੰਜ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਸਨ। ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਸ: ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਾਨੂੰਗੋ ਸਨ। ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਪਰਮਾ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਦੇ ਬਾਲਸਖੇ ਪਠਾਨ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਮੰਡੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਪਠਾਨਾਂ ਵਰਗੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਆਪ ਮੁਹਾਰੀ ਆ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਮੁਢਲੀ ਵਿਦਿਆ ਆਪ ਨੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ (੧੮੮੬ ਈ:) ਵਿਚ ਹਵੇਲੀਆਂ ਦੀ ਮਸਜਿਦ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਜਿਥੇ ਮੌਲਵੀ ਕੋਲੋਂ ਫਾਰਸੀ ਤੇ ਉਰਦੂ ਅਖਰ ਸਿਖੇ। ਮਗਰੋਂ ਸਿਖ ਧਰਮਸਾਲਾ ਵਿਚ ਭਾਈ ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਪੈਂਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹੀ। ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਦਲੀ ੧੮੯੦ ਈ: ਵਿਚ ਹਰੀਪੁਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ ਐਂਗਲੋ ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਮਿਡਲ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ੧੨ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ (੧੮੯੩ ਈ:) ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਹਰੀਪੁਰ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਨਾ ਹੋਵਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਆ ਗਇਆ, ਪਰ </poem>}}<noinclude>{{center|ਕ}}</noinclude> g5kb5o48o77h4gjpw4gnsuolnj4ov8i 250 42407 219381 164577 2026-05-26T04:50:33Z Harchand Bhinder 2624 219381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਆਪ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਕਰਕੇ ਹਰੀਪੁਰ ਹੀ ਰਹੇ। ਦਸਵੀਂ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ੧੪ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ (੧੮੯੫ ਈ:) ਵਿਚ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ੧੮੯੬ ਈ: ਵਿਚ ਆਪ ਡੀ. ਏ. ਵੀ. ਕਾਲਜ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। {{gap}}ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਹਾਲੀਂ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਬੀ. ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਦੀ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਸਬ ਤੋਂ ਹੋਣਹਾਰ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਪ ਨੂੰ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਤਰਫੂੰ ਜਾਪਾਨ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ। ਜਾਪਾਨ ਜਾਵਨ ਦੇ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਆਪ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਉਛਾਲੇ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਬੀ. ਏ. ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ੧੯ ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੂ (੧੯੦੦ ਈ:) ਵਿਚ ਜਾਪਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲੀਤੀ। ਆਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਦਰੀ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਸ: ਦਾਮੋਦਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਪਏ। {{gap}}ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਜਾਪਾਨ ੩ ਸਾਲ (੧੯੦੦-੧੯੦੩ ਈ:) ਰਹੇ। ਇਥੇ ਆਪ ਨੇ ਜਾਪਾਨੀ ਤੇ ਜਰਮਨ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਸਿਖੀਆਂ। ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਆਪ ਦਾ ਖਾਸ ਮਜ਼ਮੂਨ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਸਿਖਯਾ ਡਾਕਟਰ {{x-larger|ਨਾਗਾਈ}} ਕੋਲੋਂ ਲੀਤੀ, ਜੋ ਕਿ {{xx-larger|ਇਮਪੀਰੀਯਲ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਔਫ਼ ਟੋਕੀਓ}} ਵਿਚ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਦਾ ਵਡਾ ਪਰੋਫੈਸਰ ਸੀ। {{gap}}ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਆਪ ਓਰੀਐਂਟਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ (Oriental Association) ਵਿਚ ਬੜਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। </poem>}}<noinclude> {{rh||ਖ|}}</noinclude> jw4d8wlg2spx1a2a10z0gujeiqigfaj 250 42408 219382 164579 2026-05-26T04:55:43Z Harchand Bhinder 2624 219382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਥੇ ਕੋਰੀਆ, ਫਿਲਪਾਈਨਜ਼, ਚੀਨ, ਮਲਯਾ, ਸਿਆਮ ਇਤਾਈ ਕੁਲ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅਪਨੇ ਅਪਨੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਤਕਰੀਰਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਜੋਸ਼ ਭਰੀਆਂ ਸਪੀਚਾਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਤੇ ਇਤਨਾ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਯਕੀਨ ਦਲਾਂਦੇ ਸਨ ਕਿ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਓਹ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਗੇ। {{gap}}ਇਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦਵਾਰਾ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪ੍ਰੀਚਯ ਜਾਪਾਨੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹਸਤੀਆਂ ਨਾਲ ਹੋਇਆ: {{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਜੋ ਕਿ "Ideals of the East" ਦਾ ਕਰਤਾ ਸੀ; {{x-larger|ਜ਼ੈਨਸ਼ੀਰੋ ਨੋਗੁਚੀ}}, {{x-larger|ਊਬੀਮੂਰਾ}}, {{x-larger|ਕਿੰਜ਼ਾ ਹੀਰਾਏ}} ਜੋ ਕਿ {{x-larger|ਸ਼ਿਕਾਗੋ}} ਦੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਔਫ ਰੀਲਿਜਨਜ਼ ੧੮੯੧ ਈ: ਵਿਚ ਬੋਧ ਮਤ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸੀ, {{x-larger|ਊਚੀਮੂਰਾ}} ਜਿਸਨੂੰ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਕਾਰਲਾਈਲ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, {{x-larger|ਮਿਸ ਮਕਲਿਓਡ}} ਜੋ ਕਿ ਸਵਾਮੀ ਵਿਵੇਕਾਨੰਦ ਦੀ ਚੇਲੀ ਸੀ; ਇਤਯਾਦੀ। {{gap}}{{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਨੇ ਆਪਨੇ ਘਰ ਇਕ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਥੇ ਕੋਮਲ ਉਨਰ ਦਾ ਰਸ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਾਪਾਨ ਦੀਆਂ {{x-larger|ਗੈਸ਼ਾ}} ਆਪਨੇ {{x-larger|ਕੋਟੋ}} </poem>}}<noinclude>{{rh||ਗ|}}</noinclude> if734dti1fydu6rt918ly3i0utpn7xz 250 42409 219383 164586 2026-05-26T05:00:54Z Harchand Bhinder 2624 219383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਵਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪਿਆਲੀਆਂ ਵਿਚ {{x-larger|ਸਾਕੇ}} (Sake) ਪਾ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਪਏ ਸਨ। ਹਰ ਕੋਈ {{x-larger|ਟੀਇਜ਼ਮ}} (Teaism) ਦੀ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਮਖਮੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕੋਮਲ ਹੁਨਰ ਦਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, {{x-larger|ਸਾਕੇ}} ਦੀ ਮਸਤੀ ਉਸਦੇ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਸੂਖਮ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਪਸਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ {{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਦੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਈ {{x-larger|ਸਾਕੇ}} ਦੀ ਪਿਆਲ ਨਾ ਪੀਤੀ। ਜਦ ਆਪ ਤੇ ਆਪਦੇ ਸਾਥੀ ਮਿਸਟਰ ਰਾਏ ਉਠੇ ਤਦ {{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤਕ ਛਡਨ ਲਈ ਆਇਆ। {{gap}}"ਓਸ ਸਮੇਂ ਰਾਤ ਅੰਧੇਰੀ ਸੀ ਤੇ ਲੈਂਪਾਂ ਦਾ ਮਧਮ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੀ। ਤੇ {{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: "Puran San, I am for India!" ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਉਸਨੇ ਅਪਨੇ {{x-larger|ਕਿਮੋਨੋ}} ਦੀ ਗੰਢ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸੁਟਿਆ ਤੇ ਅਪਨੀ ਛਾਤੀ ਨੰਗੀ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਦੇਖੋ! ਇਹ ਛਾਤੀ ਹਿੰਦੁ- ਸਤਾਨ ਵਾਸਤੇ ਬਲ ਰਹੀ ਹੈ।" ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਕ ਦੀਵੇ ਦੀ ਬਤੀ ਭੜਕ ਉਠੀ ਤੇ {{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਦੀ ਛਾਤੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਸਤੇ ਬਲਦੀ ਪਈ ਦਿਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਂ ਵਾਕਯ "Asia is one" ਦਾ ਕਰਤਾ ਉਸ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਅਪਨੀ ਛਾਤੀ ਉਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਥੇ<noinclude>{{rh||ਘ|}}</noinclude> ay0wq4h7pwmalkge2mc883ykmoddya5 219384 219383 2026-05-26T05:01:20Z Harchand Bhinder 2624 219384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਵਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਨਾਜ਼ੁਕ ਪਿਆਲੀਆਂ ਵਿਚ {{x-larger|ਸਾਕੇ}} (Sake) ਪਾ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਪਏ ਸਨ। ਹਰ ਕੋਈ {{x-larger|ਟੀਇਜ਼ਮ}} (Teaism) ਦੀ ਮਸਤੀ ਵਿਚ ਮਖਮੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕੋਮਲ ਹੁਨਰ ਦਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ, {{x-larger|ਸਾਕੇ}} ਦੀ ਮਸਤੀ ਉਸਦੇ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਸੂਖਮ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਪਸਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਨੇ {{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਦੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਈ {{x-larger|ਸਾਕੇ}} ਦੀ ਪਿਆਲ ਨਾ ਪੀਤੀ। ਜਦ ਆਪ ਤੇ ਆਪਦੇ ਸਾਥੀ ਮਿਸਟਰ ਰਾਏ ਉਠੇ ਤਦ {{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤਕ ਛਡਨ ਲਈ ਆਇਆ। {{gap}}"ਓਸ ਸਮੇਂ ਰਾਤ ਅੰਧੇਰੀ ਸੀ ਤੇ ਲੈਂਪਾਂ ਦਾ ਮਧਮ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੀ। ਤੇ {{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: "Puran San, I am for India!" ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਉਸਨੇ ਅਪਨੇ {{x-larger|ਕਿਮੋਨੋ}} ਦੀ ਗੰਢ ਨੂੰ ਤੋੜ ਸੁਟਿਆ ਤੇ ਅਪਨੀ ਛਾਤੀ ਨੰਗੀ ਕਰ ਕੇ ਕਿਹਾ: "ਦੇਖੋ! ਇਹ ਛਾਤੀ ਹਿੰਦੁ- ਸਤਾਨ ਵਾਸਤੇ ਬਲ ਰਹੀ ਹੈ।" ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਕ ਦੀਵੇ ਦੀ ਬਤੀ ਭੜਕ ਉਠੀ ਤੇ {{x-larger|ਓਕਾਕੂਰਾ}} ਦੀ ਛਾਤੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਾਸਤੇ ਬਲਦੀ ਪਈ ਦਿਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਂ ਵਾਕਯ "Asia is one" ਦਾ ਕਰਤਾ ਉਸ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਅਪਨੀ ਛਾਤੀ ਉਪਰ ਸ਼ਰਾਬ ਡੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਥੇ </poem>}}<noinclude>{{rh||ਘ|}}</noinclude> 513ksemyfwxp1ebecdtsrpy0bmib3gc 250 42910 219385 164588 2026-05-26T05:05:34Z Harchand Bhinder 2624 219385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਹ ਜਾਗਤੀ ਜੋਤ ਨਹੀਂ ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਬ ਇਸ ਇਨਸਾਨੀ ਜਿਸਮ ਦੀ ਮਿਟੀ ਦਾ ਚਿਕੜ ਬਣਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਥੇ ਜੋਤ ਜਗ ਰਹੀ ਹੈ ਉਥੇ ਸ਼ਰਾਬ ਉਸ ਜੋਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪ੍ਰਦੀਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਾਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ {{larger|'''ਓਕਾਕੂਰਾ'''}} ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸਾਂ।"<ref>"On the paths of Life" by Puran Singh(unpublished book).</ref> {{gap}}ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ {{larger|'''ਓਕਾਕੂਰਾ'''}} ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸਦਾ ਲਈ ਸਥਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਆਪਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਥੀਂ ਇਕ ਦੇਸ਼ ਖਿਆਲ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ, "ਏਸ਼ੀਆ ਇਕ ਹੈ।" ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਆਪਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਮੰਦਾ ਲਗਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ {{larger|'''ਓਕਾਕੂਰਾ'''}} ਦੇ ਕੋਮਲ ਉਨਰ ਦੇ ਭਵਨ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਇਕਸ੍ਵਾਰਤਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਅਖੀਰਲਾ ਹੀ ਐਸਾ ਮੌਕਾ ਸੀ। {{gap}}{{larger|'''ਓਕਾਕੂਰਾ'''}} ਦੇ ਬੰਗਾਲੀ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕਢੇ ਕਿ ਜਾਪਾਨ ਵਿਚ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਔਫ ਰੀਲੀਜਨਜ਼ ਦਾ ਇਕਠ ਹੋਵੇਗਾ। ਵਾਸਤਵ ਵਿਚ ਐਸੀ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਟੇਹਰੀ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸਵਾਮੀ ਰਾਮ ਤੀਰਥ ਜੀ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਬਣਾਕੇ ਸਵਾਮੀ ਨਾਰਾਇਨ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨ ਘਲਿਆ। ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਇੰਡੋ ਜੈਪੇਨੀਜ਼ ਕਲਬ ਵਿਚ ਸਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ </poem>}}<noinclude> {{rh||ਙ|}}</noinclude> 12t13kids1tvpd5qleebhbgascqnpfe 252 43686 219302 110229 2026-05-26T03:25:46Z Taranpreet Goswami 2106 missing page number: 177, 178,179,180 219302 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਲੋਚਨਾ ਅੰਕ - ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor=ਡਾ. ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} ifpptp46ku6wdbd7nxfts2657ifpzrb 252 44572 219430 188277 2026-05-26T10:06:12Z Harry sidhuz 1666 219430 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=[[ਪੱਕੀ ਵੰਡ]] |Language=pa |Volume= |Author=ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ{{!}}ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ |Translator= |Editor=ਚਰਨ ਗਿੱਲ |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=2001 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਤਤਕਰਾ" 209="ਤਸਵੀਰ" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf/4}} |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 1xd9dlz2mf32f7hlyz18zg7clmziaxl 219431 219430 2026-05-26T10:06:46Z Harry sidhuz 1666 219431 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=[[ਪੱਕੀ ਵੰਡ]] |Language=pa |Volume= |Author=ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ |Translator= |Editor=ਚਰਨ ਗਿੱਲ |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=2001 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਤਤਕਰਾ" 209="ਤਸਵੀਰ" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf/4}} |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 5hyxfqaqopk9wai1d8qq9hxcua0vzt8 219433 219431 2026-05-26T10:07:37Z Harry sidhuz 1666 219433 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਪੱਕੀ ਵੰਡ |Language=pa |Volume= |Author=ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ |Translator= |Editor=ਚਰਨ ਗਿੱਲ |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=2001 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਤਤਕਰਾ" 209="ਤਸਵੀਰ" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf/4}} |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} q16bvodfcchxwjwpb1d85wmmoikppgk 100 45191 219270 118542 2026-05-25T12:27:26Z Kuldeepburjbhalaike 1640 219270 wikitext text/x-wiki {{Author}} ==ਰਚਨਾਵਾਂ== * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਪੱਕੀ ਵੰਡ.pdf|ਪੱਕੀ ਵੰਡ]] * [[ਇੰਡੈਕਸ:ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ.pdf|ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ]] iydaq8osbo8n2odxwzsu3vhbs7ifol7 250 47004 219391 121682 2026-05-26T05:30:14Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{left|{{xx-larger|□}} }}{{c|<small>ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਖ਼ੂਨੀ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਚਿਤਵ ਕੇ</small>}} {{Block center|<poem>ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਏ, ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਸਿਰਫ਼ ਜਹਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਗ ਪਏ ਤੇ ਤਰਬਾਂ ਛਿੜੀਆਂ, ਦੱਸ ਤੂੰ ਕਿੱਸਰਾਂ, ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਬਾਬਿਆਂ ਪੱਲੇ, ਐਸਾ ਇੱਕ ਵੀ ਸਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਧਰਤ ਪਰਾਈ, ਗੋਰੇ ਸ਼ਾਹੀ, ਖੇਡੀ ਖ਼ੂਨੀ ਲੁਕਣ-ਮਚਾਈ, ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਸੀ ਰਲ ਗਿਆ ਓਧਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਲਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਗਦਰੀ ਬਾਬੇ, ਸੀਸ ਤਲੀ ਤੇ ਧਰਕੇ ਆ ਗਏ, ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣ ਗਏ, ਭਾਵੇਂ ਸਿਰ ਤੇ ਤਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਤਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਗਦਰ ਮਚਾਈਏ, ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਤਰ ਜੀਵੀਏ, ਮਰੀਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਸ ਤਰਜ਼ ਦੀ, ਉੱਠੀ ਕਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਉਮਰੇ, ਮੁੱਛ ਫੁੱਟ ਗੱਭਰੂ, ਤੁਰਿਆ, ਤੁਰ ਕੇ ਦਾਰ 'ਤੇ ਪੁੱਜਾ, ਤੂੰ ਕਿੰਜ ਕਹਿੰਨੈਂ, ਵੀਰ ਸਰਾਭਾ, ਉੱਡਣਾ ਪੁੱਡਣਾ ਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਖੜਗ ਢਾਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਆਈ ਜੋ ਤੂੰ ਕੂਕ ਰਿਹਾ ਏਂ, ਚਰਖ਼ੇ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਹੜੀ, ਬਾਪੂ ਵਾਲਾ ਦਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। </poem>}}{{center|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 81}}</noinclude> hktr417x0uqyqv9hhgoas5a63xquxqr 219392 219391 2026-05-26T05:36:54Z Dugal harpreet 231 /* ਸੋਧਣਾ */ 219392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|□}} }}{{c|<small>ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਖ਼ੂਨੀ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਚਿਤਵ ਕੇ</small>}} {{Block center|<poem>ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਏ, ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਸਿਰਫ਼ ਜਹਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਗ ਪਏ ਤੇ ਤਰਬਾਂ ਛਿੜੀਆਂ, ਦੱਸ ਤੂੰ ਕਿੱਸਰਾਂ, ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਬਾਬਿਆਂ ਪੱਲੇ, ਐਸਾ ਇੱਕ ਵੀ ਸਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਧਰਤ ਪਰਾਈ, ਗੋਰੇ ਸ਼ਾਹੀ, ਖੇਡੀ ਖ਼ੂਨੀ ਲੁਕਣ-ਮਚਾਈ, ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਸੀ ਰਲ ਗਿਆ ਓਧਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਲਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਗਦਰੀ ਬਾਬੇ, ਸੀਸ ਤਲੀ ਤੇ ਧਰਕੇ ਆ ਗਏ, ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣ ਗਏ, ਭਾਵੇਂ ਸਿਰ ਤੇ ਤਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਤਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਗਦਰ ਮਚਾਈਏ, ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਤਰ ਜੀਵੀਏ, ਮਰੀਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਸ ਤਰਜ਼ ਦੀ, ਉੱਠੀ ਕਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਉਮਰੇ, ਮੁੱਛ ਫੁੱਟ ਗੱਭਰੂ, ਤੁਰਿਆ, ਤੁਰ ਕੇ ਦਾਰ 'ਤੇ ਪੁੱਜਾ, ਤੂੰ ਕਿੰਜ ਕਹਿੰਨੈਂ, ਵੀਰ ਸਰਾਭਾ, ਉੱਡਣਾ ਪੁੱਡਣਾ ਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਖੜਗ ਢਾਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਆਈ ਜੋ ਤੂੰ ਕੂਕ ਰਿਹਾ ਏਂ, ਚਰਖ਼ੇ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਹੜੀ, ਬਾਪੂ ਵਾਲਾ ਦਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। </poem>}}{{center|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 81}}</noinclude> dn8i7z6o3t46gkkbbesj5umc7441z2o 219395 219392 2026-05-26T05:40:36Z Dugal harpreet 231 219395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} <small>ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਜ਼ਹਾਜ਼ ਦੇ ਖ਼ੂਨੀ ਦੁਖਾਂਤ ਨੂੰ ਚਿਤਵ ਕੇ</small>}} ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਏ, ਇਹ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਪਰਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਾਮਾਗਾਟਾ ਮਾਰੂ ਸਿਰਫ਼ ਜਹਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਗ ਪਏ ਤੇ ਤਰਬਾਂ ਛਿੜੀਆਂ, ਦੱਸ ਤੂੰ ਕਿੱਸਰਾਂ, ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਬਾਬਿਆਂ ਪੱਲੇ, ਐਸਾ ਇੱਕ ਵੀ ਸਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਧਰਤ ਪਰਾਈ, ਗੋਰੇ ਸ਼ਾਹੀ, ਖੇਡੀ ਖ਼ੂਨੀ ਲੁਕਣ-ਮਚਾਈ, ਬੇਲਾ ਸਿੰਘ ਸੀ ਰਲ ਗਿਆ ਓਧਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਲਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਗਦਰੀ ਬਾਬੇ, ਸੀਸ ਤਲੀ ਤੇ ਧਰਕੇ ਆ ਗਏ, ਲੋਕ ਮਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣ ਗਏ, ਭਾਵੇਂ ਸਿਰ ਤੇ ਤਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਤਨ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਗਦਰ ਮਚਾਈਏ, ਸਰਬੱਤ ਖ਼ਾਤਰ ਜੀਵੀਏ, ਮਰੀਏ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਸ ਤਰਜ਼ ਦੀ, ਉੱਠੀ ਕਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਉਮਰੇ, ਮੁੱਛ ਫੁੱਟ ਗੱਭਰੂ, ਤੁਰਿਆ, ਤੁਰ ਕੇ ਦਾਰ 'ਤੇ ਪੁੱਜਾ, ਤੂੰ ਕਿੰਜ ਕਹਿੰਨੈਂ, ਵੀਰ ਸਰਾਭਾ, ਉੱਡਣਾ ਪੁੱਡਣਾ ਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਖੜਗ ਢਾਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਆਈ ਜੋ ਤੂੰ ਕੂਕ ਰਿਹਾ ਏਂ, ਚਰਖ਼ੇ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ, ਜਿਹੜੀ, ਬਾਪੂ ਵਾਲਾ ਦਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। </poem>}}{{center|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 81}}</noinclude> b99sqv7xo0fj9e2wnqspt5o834aews9 250 47005 219394 121683 2026-05-26T05:39:21Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} {{c|<small>.......ਕਲਕੱਤੇ ਦੇ ਬਜਬਲ ਘਾਟ ਤੋਂ ਪਰਤ ਕੇ</small>}} ਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ਾਮੀਂ ਜਦ ਤੱਕਿਆ ਮੈਂ ਤਾਂ, ਬਜ ਬਜ ਘਾਟ ਉਦਾਸ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਗਲੀ ਵਰਗਾ ਸੁਹਣਾ ਦਰਿਆ ਧਰਤੀ ਪਿੰਡੇ ਲਾਸ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਪੂਰੀ ਸਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਮਿਲੀਆਂ ਕੇਵਲ ਵੀਹ ਤੀਹ ਇੱਟਾਂ, ਯਾਦਗਾਰ ਵੀ ਕਾਹਦੀ ਐਵੇਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਧਰਵਾਸ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਖ਼ੂਨ 'ਚ ਰੱਤੀ ਮਿੱਟੀ, ਓਹਲੇ ਵਿੱਚ ਡੁਸਕਦੀ ਵੇਖੀ, ਲਾਟ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ, ਬੇਕਦਰੇ ਅਹਿਸਾਸ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਘਰੋਂ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਬਣ ਕੇ ਚੱਲੇ, ਮੰਜ਼ਿਲ ਮਿਲੀ ਨਾ ਘਰ ਨੂੰ ਪਰਤੇ, ਪੱਥਰ ਉੱਕਰੇ ਨਾਵਾਂ ਪੱਲੇ, ਅੰਤਹੀਣ ਬਨਵਾਸ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਣਖ਼ੀ ਜਾਇਉ, ਐਵੇਂ ਨਾ ਹੁਣ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਉ, ਜੇ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਅਸਲ ਸੁਨੇਹਾ, ਜੋ ਸੂਹੇ ਇਤਿਹਾਸ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਵਰਕਾ ਵਰਕਾ ਖਿੱਲਰੀ ਪੋਥੀ, ਲਿਖਣਹਾਰ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਮਿਟਿਆ, ਅੱਥਰੂ ਅੱਥਰੂ ਸੁਪਨੇ ਦਾ ਵੀ, ਲੀਰੋ ਲੀਰ ਲਿਬਾਸ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਸ਼ਤਾਬਦੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗੂੰ, ਇਹ ਗੱਡੀ ਵੀ ਲੰਘ ਗਈ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਸੁੰਦਿਆਂ ਸਹਿਕੇ, ਖ੍ਵਾਬ ਜੋ ਸੂਹੀ ਆਸ ਜਿਹਾ ਸੀ।</poem>}} {{c|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 82}}</noinclude> ahuqs4c3z5iiucc2ha08ia3fs7yheog 250 47006 219396 121684 2026-05-26T05:42:35Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਧੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਦ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ ਹਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਧਰਮ ਗਵਾਇਆ ਬਾਬਲ ਤਾਹੀਂਏ ਹੀ, ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਿਚ ਬੋਟ ਵਿਚਾਰੇ 'ਕੱਲ੍ਹੇ ਨੇ, ਘੁੱਗੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀਂ ਭਾਵੇਂ ਆ ਗਏ ਆਂ, ਹੁਣ ਵੀ ਪੱਕੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਧਰਮ, ਕਰਮ, ਇਨਸਾਨ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕੋ ਜਹੇ, ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੇ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਡਾਲਰ ਪੌਂਡ, ਰੁਪੱਈਏ ਨਾਲੋਂ ਡਾਢੇ ਨੇ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਲਹਿੰਦੇ ਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।</poem>}} {{center|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 83}}</noinclude> ode1xt0y80oqzfkfle38f7322yft3oe 250 47007 219397 121686 2026-05-26T05:48:28Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਪੰਛੀ ਉਡਾਣ ਭਰ ਕੇ ਸਾਗਰ ’ਚੋਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਏਸੇ ਤੋਂ ਸਮਝ ਜਾਉ, ਤੂਫ਼ਾਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੌਣਾਂ 'ਚ ਰੁਮਕੇ ਸਰਗਮ, ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਰਾਗ ਕੁਦਰਤ, ਸੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸੁਰ 'ਚ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਕੌਣ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਣਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਢ ਆਰੀ, ਫੇਰੇ ਬੇਕਿਰਕ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਕੌਣ ਜਾਨ ਸਾਡੀ ਵਖ਼ਤਾਂ 'ਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਲੀਆਂ ਤੇ ਸੀਸ ਧਰ ਕੇ, ਅੱਜ ਤੀਕ ਜੀਵੇ ਮਰ ਕੇ, ਹੁਣ ਫਿਰ ਸ਼ਹੀਦ ਬਾਬਾ, ਮਕਤਲ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਮੱਠਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ ਚੁਫ਼ੇਰੇ, ਤਾਹੀਂਉਂ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਹੁਣ ਨੇਰ੍ਹ ਛਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਥਰੇ ਅਮੋੜ ਮਨ ਦਾ, ਹੈ ਬੇਲਗਾਮ ਘੋੜਾ, ਮਸਤਕ ਦੀ ਚੁੱਪ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਕਹਿਰ ਢਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਨਾਲੋਂ, ਤੋੜਨ ਮੁੱਲਾਣੇ ਪੰਡਿਤ, ਭਾਈ ਵੀ ਬਲਦੀਆਂ ਤੇ, ਕਿਉਂ ਤੇਲ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨਾਲ ਹਾਕਮ, ਕਰਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਕੈਸਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਗਵਾਂਢ ਵੇਖੋ, ਆਰੇ ਵੀ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਨ ਮਨ ਵਿਕਾਰ ਭਿੱਜੇ, ਕਾਮੀ, ਕਰੋਧੀ, ਲੋਭੀ, ਹੰਕਾਰ ਮੋਹ ਦਾ ਕੀੜਾ, ਰੂਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। </poem>}} {{center|●}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 84}}</noinclude> 9c1h981c7w5bsrwpl9qmjggyfm5qwyg 250 47008 219398 121688 2026-05-26T05:50:32Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਅਕਲ ਦਾ ਅਸਲ ਟਿਕਾਣਾ ਹੁੰਦੈ, ਚੁੱਪ ਦੀ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਘੁੰਮ ਘੁੰਮਾ ਕੇ ਵੇਖ ਲਿਆ ਮੈਂ, ਭਟਕਣ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਥਿੜਕੇ ਪੈਰ, ਸੰਭਾਲ ਲਵੋਗੇ, ਪਰ ਨਾ ਭੁੱਲਿਓ ਅਸਲੀ ਮੰਤਰ, ਥਿੜਕੀ ਜੀਭ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਹਸਤੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਇਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸੁਹਜ-ਸਲੀਕਾ, ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਸਿਵਿਆਂ ਤੀਕ ਨਿਭੇਗਾ, ਕਿਉਂ ਪਾਲਾਂ ਮੈਂ ਨਾਗ ਦੇ ਬੱਚੇ, ਮਨ ਦੀ ਸੋਚ ਪਟਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਉਹ ਖੁਸ਼ਬੋਈਆਂ ਕਿੱਥੇ ਮੋਈਆਂ, ਲੱਭਦਾ ਲੱਭਦਾ ਮੁੱਕ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਵੇਲੇ ਜੋ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਕਿਆਰੀ ਅੰਦਰ। ਮਨ ਦਾ ਪੰਛੀ ਉੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਅੰਬਰੋਂ ਪਾਰ ਦੋਮੇਲ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਮਰ ਚੱਲੇ ਆਂ ਕੈਦੀ ਬਣ ਕੇ, ਕੈਸੀ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਤੋੜ ਕਿਉਂ ਜੰਜ਼ੀਰਾਂ ਪੈਰੋਂ, ਸੰਗਲ ਬੱਧੇ, ਨੱਕ ਨਕੇਲਾਂ, ਅਗਨ ਲਗਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਭਰ ਕੇ ਸੱਟ ਕਰਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਵਕਤ ਹਿਸਾਬ ਲਵੇਗਾ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਤਾਜ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਾਈਆਂ ਕੋਲੋਂ, ਕਿੱਥੇ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਲਿਤਾੜੇ, ਮਰ ਗਏ ਜੋ ਲਾਚਾਰੀ ਅੰਦਰ। </poem>}} {{center|●}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 85}}</noinclude> 1daqic2cyvytl7hdlbju9q0y1x6wyts 252 48404 219421 126206 2026-05-26T08:30:12Z Taranpreet Goswami 2106 Missing page number: 207,208,209,210,211,212,213,214,215,216,217,218 219421 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਮਹਿਮਾ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=5 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 8avxtip3z0m5kbw394cnsqew7irloxd 252 48412 219429 126215 2026-05-26T10:03:05Z Taranpreet Goswami 2106 unordered page : 199, 200 etc. 219429 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਨਿਤਨੇਮ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਭਾਈ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਖੋਸਾ |Address=ਮਲੇਸ਼ੀਆ |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=3 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} rggqigs0zrldqxf2l1pgt0wfe9fanfi 250 48629 219438 143482 2026-05-26T11:31:54Z Shanvr 1829 219438 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{gap}}ਲੱਖਮੀ ਬਰਨਾਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਰਨਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲੀ ਸਾਬਣ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੁਕਾਨ ਹੈ। ਉਸ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਉਹ ਸਾਬਣ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਇਕਲ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ, ਕੁਝ ਨਫ਼ਾ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮਧਰਾ ਕੱਦ, ਗੋਰਾ ਰੰਗ, ਮੋਟੀ ਚਮਕਦੀ ਅੱਖ ਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਦੋ ਕੰਗਣੀਆਂ। ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਢਾਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਤੀਵੀਆਂ ਵਾਂਗ ਏਧਰ ਓਧਰ ਝਾਕ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਝਮਕ ਕੇ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸੁਝਾਉਣੀਆਂ ਦੇ ਦੇ ਮੁੜ ਢਾਕਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਖੜ੍ਹਾ-ਖੜ੍ਹਾ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ-ਕਰਦਾ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪਜਾਮੇ ਦੀ ਇੱਕ ਮੂਹਰੀ ਖੁੱਚ ਤੀਕ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਗੋਲ ਪਿੰਜਣੀ ਦਾ ਦਿਖਾਵਾ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਖ਼ੁਸਰੇ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸ ਰਾਤ ਉਹ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਪਿਆ। ਓਥੇ ਹੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਾਤ ਕੱਟੀ। {{gap}}ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਵਰਗਾ ਖ਼ੁਸਰਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਧਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਲੱਖਮੀ ਵੀ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਖ਼ੁਸਰੇ ਨੂੰ ਲੱਖਮੀ ਕਿਧਰੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਲੱਖਮੀ ਕਿੱਧਰੋਂ ਆ ਹੀ ਗਿਆ। ਓਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਇਕਲ ਉੱਤੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਸਾਬਣ ਵੇਚਣ। ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਸਨ ਕਿ ਖ਼ੁਸਰਾ ਸਾਲ਼ਾ ਕਿੱਧਰ ਛਿਪਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਖ਼ੁਸਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਕਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਤੀਵੀਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਗੌਗਾ ਨਾ ਉੱਡਿਆ। {{gap}}ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਿਆਂ ਸਧਾਰ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਉੱਤੇ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕਰਦਾ ਇੱਕ ਛੀਂਂਟਕਾ ਜਿਹਾ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ- 'ਮੁਸ਼ਕੀ ਰੰਗ, ਇਕਹਿਰੇ ਅੰਗ ਦਾ ਸਰੀਰ, ਮੂੰਹ ਗੋਲ਼ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਓਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਕੁੜੀ ਵਰਗੇ ਖ਼ੁਸਰੇ ਵਰਗੀਆਂ।' {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੰਦਾ ਓਸੇ ਪਿੰਡ ਆਇਆ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ "ਆਹ ਸਾਬਣ ਵੇਚਦਾ ਫਿਰਦੈ ਆਦਮੀ, ਜਮਈਂ ਇਹਾ ਜਾ ਇੱਕ ਖ਼ੁਸਰਾ ਕਈ ਸਾਲ ਹੋ 'ਗੇ ਪਟਿਆਲੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਜਾ ਈ ਮਧਰਾ ਕੱਦ, ਇਹੀ ਰੰਗ, ਇਹੀ ਮੂੰਹ ਤੇ ਇਹੀ ਅੱਖਾਂ!"◆<noinclude>{{rh|ਖ਼ੁਸਰੇ ਦਾ ਆਸ਼ਕ||107}}</noinclude> bw23grdmxp47tqlzafa053ya3i53a6m 250 48660 219440 143502 2026-05-26T11:37:00Z Shanvr 1829 219440 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{gap}}"ਦੱਸੋ ਜੀ, ਕੀ ਦੱਸਾਂ?" {{gap}}"ਤੁਹਾਡੇ ਏਥੇ ਰਾਮਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਘਰ ਨੇ?" {{gap}}"ਹੋਣੇ ਨੇ ਕੋਈ..." {{gap}}"ਬਿਆਲੀ ਨੇ ਜੀ। ਚਾਲੀ ਤੇ ਦੋ।" ਨੌਜਵਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਬੋਲ ਪਿਆ। {{gap}}"ਇਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਸਿਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਘਰ ਕਰਦੇ ਐ?" ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਤੋਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨ ਫਿਰ ਬੋਲ ਪਿਆ- "ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਹੁਣ ਚਾਰ ਪੰਜ ਘਰ ਈ ਕਰਦੇ ਐ, ਸਰਕਾਰ ਸਾਅਬ।" {{gap}}"ਬਾਕੀ?" {{gap}}"ਬਾਕੀ ਸਭ ਖੇਤਾਂ 'ਚ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਐ। ਪਿੰਡ 'ਚ ਵੀ ਦਿਹਾੜੀ ਕਰਦੇ ਐ। ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਜੱਟਾਂ ਨਾਲ ਸੀਰੀ ਰਲੇ ਹੋਏ ਐ। ਕਈ ਸ਼ਹਿਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਐ।" ਨੌਜਵਾਨ ਹੀ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਕੋਈ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?" {{gap}}"ਵਪਾਰ? ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਦੇ ਵਪਾਰ ਕਾਹਦੇ ਨੇ ਜੀ। ਬੁੱਢਾ ਖੰਘ ਕੇ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}"ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਐ। ਮੰਡੀਆਂ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਐ। ਮੰਡੀਆਂ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਐ। ਦੋ ਤਿੰਨ ਮੱਝਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਰੱਖਦੈ।" ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। {{gap}}"ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਕ ਮੁੰਡੇ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਨੇ?" ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}"ਮੁੰਡੇ, ਤਿੰਨ ਮੁੰਡੇ ਦਸਵੀਂ ਕਰ 'ਗੇ ਸੀ। ਦੋ ਬਿਜਲੀ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਐ, ਇੱਕ ਮਾਸਟਰ ਐ।" {{gap}}"ਹੁਣ ਸਕੂਲ ’ਚ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਣਗੇ? ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਐ ਐਥੇ।" {{gap}}"ਕੁਛ ਨ੍ਹੀਂ ਬਸ, ਪੰਜ-ਸੱਤ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣੇ ਨੇ। ਫੇਲ੍ਹ ਹੋਈ ਜਾਂਦੇ ਐ। ਦਸਵੀਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੁਣੀ ਨ੍ਹੀਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਵੀ ਮਾਰ੍ਹਾਜ ਕਿੱਥੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਤੋਂ।" ਇਸ ਵਾਰ ਬੁੱਢਾ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}"ਘੁੰਮਣ ਸੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਈ ਐ। ਤਿੰਨ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਉਹਦੇ। ਤਿੰਨੇ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਜੱਜ ਐ, ਮੇਰੀ ਜਾਣ ’ਚ। ਦੂਜਾ ਥਾਣੇਦਾਰ ਐ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਆਉਂਦਾ ਹੁੰਦੈ ਏਥੇ। ਤੀਜਾ ਹੈੱਡ ਮਾਸਟਰ ਐ, ਸੁਣਿਐ।" ਗਿਆਨੀ ਜੀ ਨੇ ਹੁੱਬ ਕੇ ਦੱਸਿਆ। {{gap}}"ਘੁੰਮਣ ਸੂੰ ਸਾਡੇ 'ਚ ਕਿਮੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਗਿਆਨੀ ਜੀ?" ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। "ਕਿਉਂ?" {{gap}}"ਘੁੰਮਣ ਸੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਰਹਿੰਦੈ। ਮਾਰ ਫੜ ਕੇ ਐਡੀ ਵੱਡੀ ਕੋਠੀ ਐ ਉਹਦੀ। ਐਥੇ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਕੁਛ ਵੀ ਨ੍ਹੀਂ। ਮੁੰਡੇ ਸਰਦਾਰੀ ਕਰਦੇ ਐ। ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਨੱਕ ਥੱਲੇ ਈ ਨ੍ਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਸਾਸਰੀ 'ਕਾਲ ਵੀ ਨ੍ਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਚਮਿਆਰ ਰਹਿਆ ਈ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੀਹਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜੱਜ ਦੱਸਦੇ ਓਂ, ਕਹਿੰਦੇ ਬਾਣੀਆਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਇਆ ਹੋਇਐ। ਘੁੰਮਣ ਸੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦਾ ਸਮਝਦੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਸਾਡਾ ਉਹ ਕਿਮੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹਦੀਆਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਯਾਰੀਆਂ ਨੇ। ਅਸੀਂ ਕਮੀਣ ਉਹਦੇ ਨੱਕ ਥੱਲੇ ਕਿੱਥੇ ਆਂ?" ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਚੱਬ-ਚੱਬ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ।{{nop}}<noinclude>{{rh|118||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 0u5gle6b62qnly32022say4tkalhubm 250 48664 219441 148040 2026-05-26T11:37:57Z Shanvr 1829 219441 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|4em}} {{center|{{x-larger|'''ਅੜਬ ਆਦਮੀ'''}}}} {{gap}}ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਅਨਿਲ ਬੀ.ਏ. ਕਰਕੇ ਹਟ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਦੇ ਧੱਕੇ ਖਾ ਕੇ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਬਲਕਰਨ ਨੇ ਐੱਮ.ਏ. ਕੀਤੀ ਤੇ ਹੁਣ ਪਟਿਆਲੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਲੈਕਚਰਾਰ ਸੀ। {{gap}}ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਸਨ। ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਇੱਕੋ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਪਰ ਕਾਲਜੋਂ ਨਿੱਕਲਣ ਬਾਅਦ ਅਜਿਹੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਪਏ ਕਿ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਮਿਲਿਆ ਹੀ ਨਾ ਜਾਂਦਾ। ਕਈ-ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਪੈਣ ਲੱਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦੇ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਨਿਖੜਨ ਵੇਲੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਦਰੇਵਾਂ ਭਰ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਨਿਲ ਪਟਿਆਲੇ ਬਿਜਲੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਗਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਲਕਰਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਉਹਦੇ ਕਾਲਜ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਉੱਡ ਕੇ ਮਿਲਿਆ, ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼। ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਟਾਫ਼ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਸਾਥੀ ਲੈਕਚਰਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖ਼ੁਦ ਬੇ-ਹਾਲ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਹੱਸਦਾ। ਚੀਖ ਮਾਰਵਾਂ ਹਾਸਾ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਉਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦਾਗ਼ ਉਹਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਉਭਾਰਦੇ ਜਾਂਦੇ। ਸਟਾਫ਼ ਰੂਮ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਹੀ ਉਹਦਾ ਤਿੱਖਾ ਠਹਾਕਾ ਸੁਣ ਕੇ ਅਨਿਲ ਸਮਝ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਹੈਗਾ। {{gap}}ਬਲਕਰਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਜ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਓਥੇ ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿੱਦਿਆ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਪੁਲੀਟੀਕਲ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੈਕਚਰਾਰ-ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣਗੇ। ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਦੋ ਬੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੈ। ਏਜੰਡੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭਖ਼ਦਾ ਮਸਲਾ ਹੈ। ਆਪਾਂ ਓਥੇ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰ ਚਲੌਣੇ ਨੇ। ਹਫ਼ਤਾ ਸੈਰ ਕਰ ਆਵਾਂਗੇ, ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ। ਉਹਨੇ ਅਨਿਲ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲੇ। ਉਹਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਰਾਇਆ-ਭਾੜਾ ਹੀ ਖਰਚ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਰਿਹਾਇਸ਼ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਲਕਰਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੈਂਬਰ ਹੋਰ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।{{nop}}<noinclude>{{rh|122||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> kxw7q726clqb1f97f6tpfz0sady9pon 250 49018 219442 129295 2026-05-26T11:40:50Z Shanvr 1829 219442 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|4em}} {{center|{{x-larger|'''ਸੁਗੰਧਾਂ ਜਿਹੇ ਲੋਕ'''}}}} {{gap}}ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਇੱਕ ਭੈਅ ਵਾਂਗ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜੇਠੂਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਮਾਸਟਰ ਸੀ। ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ। ਸਕੂਲ ਦਸ ਵਜੇ ਸਵੇਰੇ ਲੱਗਦਾ ਤੇ ਛੁੱਟੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਜੇ ਹੁੰਦੀ। ਜੇਠੂਕੇ ਪਿੰਡ ਸਾਡੇ ਧੌਲੇ ਤੋਂ ਦਸ ਮੀਲ ਸੀ। ਧੌਲੇ ਤੋਂ ਘੁੰਨਸਾਂ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਸੀ। ਸਾਈਕਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਸੋ ਮੈਂ ਪਿੰਡੋਂ ਘੁੰਨਸਾਂ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਪੈਰੀਂ ਤੁਰ ਕੇ ਜਾਂਦਾ। ਉੱਥੋਂ ਬੱਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਨਾਲਾ ਬਠਿੰਡਾ ਸੜਕ ਤਾਂ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਪਰ ਬੱਸਾਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਚੱਲਦੀਆਂ। ਘੰਟੇ-ਘੰਟੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕੋਈ ਬੱਸ ਮਸਾਂ ਆਉਂਦੀ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੁੜਨ ਵੇਲੇ ਜੇਠੂਕਿਆਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਵਜੇ ਬੱਸ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ। ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਸ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜੇਠੂਕਿਆਂ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਇਕੱਲਾ ਖੜ੍ਹਾ ਬੱਸ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਵੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਬੱਸ ਦਾ ਕਿਧਰੇ ਨਾਂ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਪੱਛਮ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਝਲਕਾਰੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵੱਲ ਉੱਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਡੰਗਰ ਕਦੋਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਆਥਣ ਦੀ ਠੰਡ ਪਲੋ-ਪਲ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਜੀਅ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਬੱਸ ਆ ਜਾਵੇ ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹਨੇਰੇ ਹੋਏ ਪਹੁੰਚਾਗਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹੈ। ਕਿਧਰੇ ਏਥੇ ਰੋਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਾਤ ਨਾ ਪੈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਫੇਰ? ਪਰ ਬੱਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਸੀ। ਇਹ ਲੇਟ ਭਾਵੇਂ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਫੇਰ ਵੀ ਕੀ ਵਸਾਹ ਸੀ। ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਵਿਗੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}} ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਲਾਲ ਚਿਲਕੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਸ਼ਕਦੀ ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਕਾਰ ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦੀ ਦਿਸੀ। ਕਾਰ ਵਾਲਾ ਖ਼ਬਰੈ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਲੰਘ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਬਹੁਤਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਇਹ ਕੀ, ਕਾਰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਈ। ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਹੱਥ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਕੋਲ ਸੱਦਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿੱਥੇ ਜਾਣੈ?... {{gap}}“ਘੁੰਨਸਾਂ ਦੇ ਅੱਡੇ ਤਕ।” {{gap}}“ਕਿੱਥੇ ਜਿਹੇ ਐ ਇਹ ਅੱਡਾ।” {{gap}}“ਤਪੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ।” ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ।{{nop}}<noinclude>{{rh|148||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> r1p6v9tgv0nu5vceblci3av5918uvpv 250 49162 219443 129335 2026-05-26T11:41:48Z Shanvr 1829 219443 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|4em}} {{center|{{x-larger|'''ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਖਾ'''}}}} {{gap}}ਪਹਿਲਾ ਜੋਤਾ ਲਾ ਕੇ ਸਰਵਣ ਪਿੰਡ ਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਢਲੇ-ਦੁਪਹਿਰੇ ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਦਸੌਂਧਾ ਸਿੰਘ, ਉਹਦਾ ਮੁੰਡਾ ਗੁਰਚਰਨ ਤੇ ਸੀਰੀ ਸਰਵਣ ਨਿਆਈਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ। ਨਿਆਈਂ ਵਿੱਚ ਛੀ ਕਿੱਲੇ ਕਪਾਹ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਕਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਮੱਥਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਣ ਹੀ ਸਣ ਸੀ। ਦੋ ਕਿਆਰੇ ਨਿਰੀ ਸਣ ਦੇ ਅਲਹਿਦਾ ਵੀ ਬੀਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦਿਨ ਦੇ ਛਿਪਾਅ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੀ ਸਣ ਵੱਢ ਲਈ। ਤੀਹ-ਚਾਲੀ ਗਰ੍ਹਨੇ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਏ। ਹਨੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੋਰ ਗਰ੍ਹਨੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਦਸੌਂਧਾ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਵੀ ਦੱਬ ਦਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}'ਗਰ੍ਹਨੇ ਹੁਣ ਤੜਕੇ ਆ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਾਂ ’ਗੇ, ਚਾਚਾ। ਚੱਲੀਏ ਹੁਣ? ਟੋਕਾ ਵੀ ਕਰਨੈਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ। ਵੇਲਾ ਤਾਂ ਦੇਖ ਕਿਹੜਾ ਹੋ ਗਿਐ।' ਸਰਵਣ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਗਹਾਂ ਬਹੂ ਦਾ ਮੁੰਮਾ ਚੁੰਘਣੈ ਓਏ ਤੈਂ? ਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਏਹਨੂੰ ਕਾਹਨ ਨੂੰ।' ਗੁਰਚਰਨ ਤਿੜਕ ਪਿਆ। {{gap}}'ਮੂੰਹ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਬੋਲ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿਆਂ। ਬਹੂ ਦਾ ਮੁੰਮਾ ਪਰਖਦੈਂ, ਨਾਲੇ ਹੋਰ ....।' ਸਰਵਣ ਤੋਂ ਗੁੱਸਾ ਸਾਂਭਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}'ਨਾਲੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ ਓਏ ਕੁੱਤੀਏ ਜਾਤੇ? ਪਤਾ ਵੀ ਐ ਸੀਰ ਕਿਵੇਂ ਕਮਾਈਦਾ ਹੁੰਦੈ?' ਗੁਰਚਰਨ ਨੇ ਤੜੀ ਦਿਖਾਈ। {{gap}}ਸਰਵਣ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਗਰ੍ਹਨੇ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਦਸੌਂਧਾ ਸਿੰਘ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖੇਤ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਗਰ੍ਹਨੇ ਬੰਨ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਤਾਰੇ ਡਲ੍ਹਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਦਿਸਣੋਂ ਹਟ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਗਰ੍ਹਨੇ ਅਜੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ। ਦਸੌਂਧਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਖ਼ਰ ਇਹੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇ ਗਰ੍ਹਨੇ ਉਹ ਤੜਕੇ ਆ ਕੇ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣਗੇ। ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਣ ਤੜਕੇ ਟੋਭੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬ ਵੀ ਦੇਣਗੇ। {{gap}}ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਘਰ ਆ ਗਏ। {{gap}}ਚਰ੍ਹੀ ਦਾ ਟੋਕਾ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਰਵਣ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁੱਸਾ ਉੱਬਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਗੁੰਮ-ਸੁੰਮ ਜਿਹਾ ਉਹ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।{{nop}}<noinclude>{{rh|154||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 0xedcoozljrqe27epb2e0h1fu2wjnpo 250 49810 219444 148051 2026-05-26T11:44:51Z Shanvr 1829 219444 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸੱਦਾ ਸੀ। ‘ਮਿਹਰ ਉਹਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਕੋਈ ਆਓ।’ ਵੈਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਅਵੈਸ਼ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ ਦੀ ਅਲਮਾਰੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੋਕ ਪੀਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ। ਟੋਲੀਆਂ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਤੁਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਲਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਬਹੂਆਂ ਵੀ। ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਮਿਹਰ ਦਾ ਮੱਥਾ ਚੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਬਹੂ ਨੂੰ ਹਿੱਕ ਨਾਲ ਲਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਗਨ ਦੇ ਰੁਪਏ ਦਿੰਦੀਆਂ। {{gap}}ਪਿੰਡਾਂ ਮਿਹਰ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਆਏ ਪਰ ਬੁੱਸਿਆ ਮੂੰਹ ਲੈ ਕੇ। ਚਾਚਾ ਥੰਮਣ ਤੇ ਮਾਸੀ ਸੁਰਜੀਤ ਕੁਰ ਚੁੱਪ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਤਲੇ ਮਨੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਦਿਸਦੇ, ਦੰਦੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਕੱਢ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ। ਮਾਸੀ ਆਖਦੀ- ‘ਸ਼ੁਕਰ ਐ ਭਾਈ, ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਨੂੰ।’ ਥੰਮਣ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਿੱਦਣ ਦਾ ਆਖਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਈ ਮੁੰਡਿਆ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲੈ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਮੰਨੀ ਨ੍ਹੀਂ ਇਹਨੇ, ਹੁਣ ਕਰਾਇਆ ਈ ਆਖ਼ਰ ਨੂੰ।’ {{gap}}ਮਾਸੀ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਰੂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਥੰਮਣ ਦਾਰੂ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗ਼ਮ ਗ਼ਲਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਸਭ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿਰ ਹੀ ਠਹਿਰੇ। ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਹੂਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੁਆਕ ਜੱਲਾ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਮਿਹਰ ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਲੋੜੀਂਦਾ ਸਾਮਾਨ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਲੈ ਕੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਬਹੂ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ ਗਿਆ। ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਭਰਜਾਈਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਆਦਰ ਮਾਣ ਬਹੁਤ ਕੀਤਾ। ਗੁਆਂਢੀ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਸ਼ਗਨ ਦੇ ਕੇ ਗਈਆਂ। ਮਿਹਰ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਆਖਦੀਆਂ- ‘ਜੀਊਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸੌ ਸੌ ਸ਼ਗਨ ਮਨਾਉਂਦੀ। ਨੂੰਹ ਦਾ ਮੂੰਹ ਦੇਖਣਾ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੋਇਆ ਚੰਦਰੀ ਨੂੰ। {{gap}}ਥੰਮਣ ਸੂੰ ਤੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕੁਰ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਸੱਤ ਬਿਗਾਨੇ ਹੋਣ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਵੜੇ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘਰ? ਰਾਤ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਓਥੇ ਹੀ ਕੱਟੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਨਾ ਮੀਟ ਬਣਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦਾਰੂ ਪੀਤੀ ਗਈ। ਚਾਚੇ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਉੱਖੜੀਆਂ-ਉੱਖੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਤੜਕੇ ਆਉਣ ਵੇਲੇ ਸੰਗਦੇ-ਸੰਗਦੇ ਮਿਹਰ ਨੇ ਥੰਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਕਰੋ ਚਾਚਾ ਕੁਛ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਘਰ ਜ੍ਹਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। {{gap}}‘ਕੀਹ?’ ਥੰਮਣ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}‘ਜ਼ਮੀਨ! {{gap}}‘ਜ਼ਮੀਨ ਕੀ?’ {{gap}}‘ਮੇਰੀ ਜਿੰਨੀ ਬਣਦੀ ਐ।’ {{gap}}ਥੰਮਣ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਨ ਜਵਾਬ ਦੇਈ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਜੀਭ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਣ ਗਈ। ਅੱਖਾਂ ਮੂਹਰੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਖ਼ਾਸੇ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬੋਲਿਆ, ‘ਹੁੰ!’{{nop}}<noinclude>{{rh|192||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 7v5e3pbslgvv1vm9baucnbx28sln2fi 250 49812 219445 143506 2026-05-26T11:46:07Z Shanvr 1829 219445 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" />{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਕਤਲ'''}}}}</noinclude>{{gap}}ਸਾਉਣ-ਭਾਦੋਂ ਦੀ ਰੁੱਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਆਥਣੇ ਜਿਹੇ ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਹਵਾ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਕੋਈ ਗਿਆਰਾਂ ਵੱਜੇ ਹੋਣਗੇ। ਮੈਂ ਪਊਆ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਸਟੀਲ ਦੇ ਗਿਲਾਸ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਗਿਲਾਸ ਭਰ ਲਿਆ। ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਪੀਣ ਲੱਗਿਆ। ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਲਿਆਂਦੀ ਪਈ ਸੀ। ਖਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਸੌਂ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਗਿਲਾਸ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਠੇਕੇ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਆ ਬੈਠਾ। ਪੌਣੇ ਕੁ ਚੰਦ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਸੁਖਾਵੀਂ-ਸੁਖਾਵੀਂ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰੌਲੀਏ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਬੱਦਲ ਕੋਈ ਚੰਦ ਦਾ ਮੂੰਹ ਢਕ ਕੇ ਤਿਲਕਣ ਲੱਗਦਾ ਤਾਂ ਲਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦਾ ਸਾਹ ਘੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਬੱਦਲ ਦੂਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਚੰਦ ਭੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਖੇਡ ਬੜੀ ਪਿਆਰੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਯਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ। ਬੇਬੇ ਤੇ ਬਾਪੂ ਕੋਠੇ ਉੱਤੇ ਪਏ ਚੰਦ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ, ਪਰ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿੱਥੇ ਜਾਗਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਰਾਤ ਤਾਂ ਕਿੰਨੀ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਸੌਂ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਕ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਗਾਹਕਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਜਾਗਦਾ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਤੇ ਚੰਨ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਬੜੀ ਸੋਹਣੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਗਿਲਾਸ ਖ਼ਾਲੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਕੇ ਲੈਂਪ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਨੋਟ ਗਿਣਨ ਲੱਗਿਆ। ਪੂਰਾ ਅਠਾਈ ਸੌ ਰੁਪਈਆ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਤੀ ਰੁਪਏ ਵੱਧ ਬਣਦੇ ਸਨ। ਮੁਨਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਤਾਈ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਦੇਣੇ ਸਨ ਤੇ ਇਹ ਪੈਂਤੀ ਮੇਰੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਇਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅੱਜ ਐਨੀ ਬਿੱਕਰੀ ਦੀ ਸੀ। ਬਿੱਕਰੀ ਦੇਖ ਕੇ ਹੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਰਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੰਦਾ। ਪੈਂਤੀ ਕੱਢ ਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਏ ਤੇ ਬਾਕੀ ਨੋਟ ਰਬੜ ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ਗੱਲੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਂ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਉੱਠਣ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਖੰਘੂਰ ਸੁਣੀ। ਉਹ ਠੇਕੇ ਵੱਲ ਹੀ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਦੀ ਲੋਅ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਨੰਗਾ ਤੇ ਪੱਗ ਢਾਹ ਕੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਖਿੜਕੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਅੱਧਖੜ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ। ਦਾੜ੍ਹੀ ਲਾਪਰੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਮੁੱਛਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨੇ ਖੰਘਾਰ ਕੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਥੁੱਕਿਆ ਤੇ ਸਹਿਜ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ- 'ਮੁੰਡਿਆ, ਬੋਤਲ ਦੇਹ ਓਏ ਇਕ।'{{nop}}<noinclude>{{rh|194||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 8iuhv1jjzocggbqa7sf7dnp80lhbij6 250 49816 219447 143499 2026-05-26T11:46:56Z Shanvr 1829 219447 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਾਇਆ ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਪੀਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਖੂੰਜੇ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਖਪਰਾ ਚੱਕਿਆ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪਕੜ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਧੌਣ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਖਪੁਰਾ ਤਿੱਖਾ ਸੀ। ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਕੀਹ ਐ ਕਦੇ ਲੋੜ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖਪਰੇ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਏਸੇ ਕੰਮ ਆਉਂਣਾ ਸੀ। ਇਕ ਖਪਰਾ ਮੈਂ ਹੋਰ ਟਿਕਾਅ ਕੇ ਧਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਮੰਜਾ ਤੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀ ਮਿੱਟੀ... ਸਭ ਲਹੂ ਲੁਹਾਣ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਝੁਕਿਆ, ਫੇਰ ਗੇੜਾ ਖਾ ਕੇ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੋਈ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਹਦਾ ਚਾਕੂ ਥੱਲੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਬੇਜ਼ਾਨ ਚੀਜ਼ ਵਾਂਗ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਸ ਮਿੰਟ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਚਾਕੂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ-ਕਾਲ਼ੇ ਨਾਗ ਵਾਂਗ ਫੁੰਕਾਰੇ ਮਾਰਦਾ। {{gap}}ਤਸੱਲੀ ਹੋਈ ਕਿ ਜੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਮੇਰਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਡਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜ਼ਰੂਰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਾਬ ਉੱਤਰਨ ਲੱਗੀ। ਤੜਕੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਤਲ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਪਵੇਗਾ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਮੈਨੂੰ ਫਾਹਾ ਲਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਡਰ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਡਰ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਕੁੜਤੇ-ਪੁਜਾਮੇ ਉੱਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੁੜਤਾ ਪਜਾਮਾ ਲਾਹਿਆ। ਕਹੀ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤੇ ਇਕ ਨਰਮੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਟੋਆ ਪੁੱਟ ਕੇ ਵਿੱਚ ਕੁੜਤੇ-ਪਜਾਮੇ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਸੰਵਾਰ ਕੇ ਥਾਪੜ ਦਿੱਤੀ। ਮੁੜ ਕੇ ਆ ਕੇ ਮੈਂ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਧੋਤੀਆਂ, ਕੂਹਣੀਆਂ ਤੱਕ ਬਾਹਾਂ ਵੀ, ਮੂੰਹ ਰਗੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋ ਲਿਆ। ਇੱਕ ਕੁੜਤਾ-ਪਜਾਮਾ ਅੰਦਰ ਕੀਲੇ ਉੱਤੇ ਧੋ ਕੇ ਟੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਪਾ ਲਏ। ਓਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਠੇਕਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਜੋਧਪੁਰ ਦੀ ਸੜਕ ਪੈ ਗਿਆ। ਖਪਰਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨਵਾਂ ਟੋਆ ਪੁੱਟ ਕੇ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਜੋਧਪੁਰ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਉਹ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਸੁੱਤਾ ਸੀ। ਉੱਠਣ ਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢੀ, 'ਆ ਗਿਆ ਅੱਧੀ ਰਾਤ, ਕੌਣ ਐਂ ਤੂੰ?' ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਦਾ ਕਰਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਨ ਲੱਗਿਆ। ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਠੇਕੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਬੰਦੇ ਆਏ ਸਨ। ਬੋਤਲ ਲੈ ਕੇ ਦਾਰੂ ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ। ਫੇਰ ਲੜ ਪਏ। ਤੀਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੋ ਬੰਦੇ ਭੱਜ ਗਏ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜਿਊਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਾ ਕੇ ਦੇਖ ਲਓ। ਪੜਤਾਲ ਕਰ ਲਓ। ਕਿਤੇ ਮੈਂ ਨਾ ਐਵੇ-ਐਵੇਂ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵਾਂ। {{gap}}ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਦੋ ਬੰਦੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਲਏ ਤੇ ਆਪਣਾ ਟਰੈਕਟਰ ਸਟਾਰਟ ਕਰ ਕੇ ਅੱਡੇ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਥੋਂ ਲੈਂਪ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਲਹੂ ਹੀ ਲਹੂ ਸੀ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਰਦਨ ਅਣਵੱਢੀ ਰਹਿ ਕੇ ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨੇ ਬੰਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ 'ਚ 'ਚ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਰਪੰਚ ਬੋਲਿਆ- 'ਭਾਣਾ ਤਾਂ ਬੀਤਿਆਂ ਪਿਐ, ਪਰ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕੌਣ?'{{nop}}<noinclude>{{rh|198||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> pfeu3z44by8d16464av3xp9bke956vr 250 49821 219448 143494 2026-05-26T11:47:52Z Shanvr 1829 219448 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਮਸਾਂ ਕੱਟ ਸਕੀ, ਮਰ ਗਈ। ਚਾਰ ਕਿੱਲੇ ਜਨਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਮਿਲ ਗਏ। ਓਦੋਂ ਤਕ ਦੋਵਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਕ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜਨਕ ਰਾਜ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਤੀਵੀਂ ਦਾ ਸਰਾਪ ਮਾਰ ਗਿਆ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਮੁੰਡਾ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ। ਉਹਦਾ ਪਿੰਡ ਛੱਡਣ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਮਕਾਨ ਸੀ। ਫੇਰ ਦੋ ਕੋਠੀਆਂ ਪਾ ਲਈਆਂ। ਇਕ ਕੋਠੀ ਨੂੰ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖਦਾ। ਆਪਣੇ ਵਾਲੀ ਅੱਧੀ ਕੋਠੀ ਵੀ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਏ ਮਕਾਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਚਾਰ ਪਲਾਟ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਖਰੀਦੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਆਪ ਉਹਦੀ ਕਬਾੜੀਏ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਜਨਕ ਕਬਾੜੀਆ ਕਰਕੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਕਮਾਈ ਸੀ। ਪੈਸਾ ਜਮ੍ਹਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕੰਜੂਸ ਮੱਖੀ-ਚੂਸ ਸੀ। ਘਰ ਵਿਚ ਨੌਕਰਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਸੋਈ ਦਾ ਕੰਮ, ਸਫ਼ਾਈ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਉਹਦੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਆਈ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਨੁਕਸ ਕੱਢਦੀ। ਕੁੜੀਆਂ ਉਹਨੂੰ ਮੰਮੀ-ਮੰਮੀ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਪਰ ਸਲੂਕ ਸਾਰਾ ਸੌਕਣਾਂ ਵਾਲਾ। ਦੇਵਾਂ ਮੱਚੀ-ਬੁਝੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਜੀਅ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਭੱਜ ਜਾਵੇ। ਕੀ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਜਨਕ ਰਾਜ ਦਾ ਰੁਪਈਆ ਪੈਸਾ। ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਤਾਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ‘ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਾਂਗਾ।’ ਰਾਣੀ ਤਾਂ ਉਹ ਬਣ ਨਾ ਸਕੀ, ਨੌਕਰਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਬਣ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਪੈਣਗੇ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਉਹ ਕਰ ਨਾ ਸਕਦੀ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦੀ, ਜੀਹਨੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਦੇ ਬਾਪ ਬੁੱਢੇ ਖੁੱਸੜ ਦੇ ਲੜ ਉਹਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਇਕ ਕੁੜੀ ਹੋਰ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਫੇਰ ਬੱਚਾ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਜਨਕ ਰਾਜ ਨੇ ਟੈਸਟ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਵਾਰ ਮੁੰਡਾ ਸੀ। {{gap}}ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਸੇਵਾਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਸੇਵਾਂ ਵੱਡੀ ਸੀ ਤੇ ਆਗਰੇ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੇਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਓਥੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਦਿੱਲੀ ਵਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸੀ। ਆਗਰੇ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ, ਬਾਪ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਪ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਏਧਰੋਂ ਫਗਵਾੜੇ ਕੋਲ ਦਾ ਸੀ। ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿਚ ਦਿੱਲੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਫੇਰ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਵੱਡੀ ਕੁੜੀ ਸੇਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਵਿਆਹ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਰਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਠੱਪ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।ਓਸੇ ਨਾਲ ਸੀ ਸਭ ਕੁਝ। ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਵੀਂ ਤਕ ਪੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਸੇਵਾਂ ਵੀ ਦਸ ਪਾਸ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਕਿਹੜਾ ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਾਉਣੀ ਸੀ। ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਹੁਰੀ ਜਾ ਕੇ ਕਦੋਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਗਾਂਹ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਵਪਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਛੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾਹ||203}}</noinclude> phczeipmtm8bntlek8blvvuxihn97xb 250 49826 219450 143466 2026-05-26T11:49:59Z Shanvr 1829 219450 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>ਵੱਡਾ ਹਸਪਤਾਲ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੁਝ ਇਕ ਵੱਡੇ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਚੋਂ ਇਕ। ਦੂਜੇ ਪ੍ਰਾਂਤਾਂ ਦੇ ਵਿਗੜੇ ਕੇਸ ਏਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਟੈਕਸੀ ਐਮਰਜੰਸੀ ਵਾਰਡ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਢੂਹੀ ਹੇਠ ਦੀ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਸਾਗਰ ਨੇ ਮਧੂ ਨੂੰ ਟੈਕਸੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਟਰਾਲੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਟਰਾਲੀ ਵਾਲਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਕੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੈ ਜੀ?’ ਟਰਾਲੀਮੈਨ ਨੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। {{gap}}‘ਬਸ ਜੀ, ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਸਮਝ ਲਓ।’ ਸਾਗਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਬੀਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹੀ ਖ਼ਾਸ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{gap}}‘ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾਇਆ ਕਿਸੇ ਨੂੰ?’ ਟਰਾਲੀਮੈਨ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਐਨੀ ਕੁ ਬੀਮਾਰੀ ’ਤੇ ਲੈ ਆਏ ਐਮਰਜੰਸੀ ਵਿਚ? {{gap}}‘ਬਹੁਤ ਦਿਖਾਇਐ, ਯਾਰ। ਆਖ਼ਰ ਨੂੰ ਆਏ ਆਂ।’ ਸਾਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਟਰਾਲੀਮੈਨ ਗੁੱਝਾ-ਗੁੱਝਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਹੈ। ਵੇਟਿੰਗ ਹਾਲ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਟਰਾਲੀ ਉਸ ਨੇ ਖੜ੍ਹਾਅ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਕ ਬੈੱਡ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ- ‘ਲਿਟਾਅ ਦਿਓ ਇਸ ’ਤੇ। ਡਾਕਟਰ ਸਾਅਬ ਆਉਂਦੇ ਨੇ।’ {{gap}}ਵੇਟਿੰਗ ਹਾਲ ਦੇ ਬੈੱਡ ਨੰਬਰ ਦੋ ’ਤੇ ਪਈ ਮਧੂ ਸਹਿਜ ਹੋ ਗਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਉਵੱਤ ਨਹੀਂ। ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਕਮਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਰਦ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਤੌਣੀ ਤੇ ਨਾ ਸਰੀਰ ਠੰਡਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਰ ਦਰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ। ਹੋ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਸਖ਼ਤ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਡਾਕਟਰ ਆਇਆ ਹੈ। {{gap}}‘ਬੀਬੀ ਜੀ, ਕੈਸੀ ਤਬੀਅਤ ਹੈ।’ {{gap}}‘ਪੀੜਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ, ਵੀਰ ਜੀ’ ਮਧੂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧੀਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ‘ਵੀਰ ਜੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਵੱਲ ਅਪਣੱਤ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕਰ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}‘ਜ਼ਬਾਨ ਦਿਖਾਓ।’ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਖਰ੍ਹਵਾ ਬੋਲ ਕੱਢਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਜੀਭ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਮਧੂ ਉਤਸੁਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕ ਰਹੀ ਹੈ। {{gap}}‘ਬੈਠੋ, ਬੈਠ ਜਾਓ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਬਾਨ ਹੀ ਹਿਲਾਈ ਹੈ। {{gap}}ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਉਣ 'ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪ ਬੈਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਸਾਗਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ ਬਿਠਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਡਾਕਟਰ ਸਾਅਬ...’ ਸਾਗਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜੇ ਹਨ। {{gap}}‘ਐਮਰਜੰਸੀ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਇਹ ਕੇਸ ਨਹੀਂ।’ ਮਧੂ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਐ, ਡਾਕਟਰ ਸਾਅਬ। ਓਥੋਂ ਹਸਪਤਾਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪ ਭੇਜਿਐ।’{{nop}}<noinclude>{{rh|208||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 414c9vwz99f8za7u76l0av6p04aiaep 250 49827 219449 143467 2026-05-26T11:49:17Z Shanvr 1829 219449 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>{{gap}}'ਡਿਸਚਾਰਜ ਸਲਿੱਪ ਦਿਖਾਓ।' {{gap}}ਸਾਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਾਲੀ ਸਲਿੱਪ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। {{gap}}'ਠੀਕ ਐ’ ਕਹਿ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਸਲਿੱਪ ਸਾਗਰ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਹੈ, ‘ਓ. ਪੀ. ਡੀ. ਵਿਚ ਦਿਖਾਓ ਪਰਸੋਂ, ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਐਤਵਾਰ ਐ।’ {{gap}}'ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਰਹੀਏ, ਡਾਕਟਰ ਸਾਅਬ? ਸਾਡਾ ਤਾਂ ਇਸ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਰਹੀ ਤਾਂ ਪਰਸੋਂ ਤਕ ਇਹ ਬਚੇਗੀ ਕਿਵੇਂ?’ {{gap}}‘ਬਸ, ਕਹਿ ਜੁ ਦਿੱਤਾ, ਪਰਸੋਂ ਨੂੰ ਓ. ਪੀ. ਡੀ।’ {{gap}}ਡਾਕਟਰ ਸਾਅਬ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਆ। ਗ਼ਰੀਬ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਆਂ। ਦੋ ਬੱਚੇ ਨੇ। ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕੁਛ ਹੋ ਗਿਆ....’ {{gap}}‘ਦੇਖੋ ਮਿਸਟਰ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹਨ। ਕੋਈ ਘੱਟ, ਕੋਈ ਵੱਧ। ਤੁਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੱਧ ਹੋਵੋਗੇ। ਪਰਸੋਂ ਨੂੰ ਆਣਾ।’ {{gap}}ਸਾਗਰ ਫਿਰ ਗਿੜਗਿੜਾਇਆ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਡਾਕਟਰ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਸਾਗਰ ਦੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਸੇਹਤ-ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਚਿਪਸ ਲੱਗੇ ਚਿਲਕਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆ ਹਨ। {{gap}}ਮਧੂ ਦੀ ਦਿਲ-ਚੀਰਵੀਂ ਹੂੰਗਰ ਸੁਣੀ ਹੈ। {{gap}}'ਕਿਉ ਮਧੂ?' {{gap}}'ਸਿਰ ਫੜਾਓ।' {{gap}}ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਘੱਟਦਾ ਹੈ। {{gap}}'ਹਾਏ, ਢੂਹੀ ਮੱਚ ਗਈ।' {{gap}}ਉਹ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਦਬਾਉਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। {{gap}}‘ਹਾਏ, ਪਿੰਜਣੀਆਂ...’ {{gap}}ਸਿਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਪਿੰਜਣੀ ਨੂੰ ਘੁੱਟਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਈ ਕਮਰ ਵੀ ਦਬਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}'ਹਾਏ, ਪਿੰਜਣੀਆਂ ’ਚੋਂ ਜਾਨ ਗਈ।' {{gap}}ਉਹ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪਿੰਜਣੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਘੁੱਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਦਰਦ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}‘ਹਾਏ, ਢੂਹੀ...’ {{gap}}ਉਹ ਕਮਰ ਵੱਲ ਹੋਇਆ ਹੈ। {{gap}}‘ਹਾਏ ਸਿਰ.... ’ਤੇ ਫਿਰ ਮਧੂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੜ੍ਹ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਦੱਬਣਾ ਘੁੱਟਣਾ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਠੰਡਾ ਬਰਫ਼। ਮਧੂ ਦੀ ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਪਰਤੀ। ਫਿੱਟ... {{gap}}ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਵੱਲ ਭੱਜਿਆ ਹੈ। {{gap}}‘ਡਾਕਟਰ ਸਾਅਬ’ ...’{{nop}}<noinclude>{{rh|ਐਮਰਜੰਸੀ||209}}</noinclude> 0gwzsbejc1wg6o5bzqiwx1k0hzukgng 250 49828 219451 143468 2026-05-26T11:51:21Z Shanvr 1829 219451 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>{{gap}}'ਬਈ, ਸਮਝ ਨਈਂ ਆਈ? ਓ.ਪੀ.ਡੀ. ’ਤੇ ਆਣਾ। ਜਾਓ, ਹੋਰ ਬੜੇ ਮਰੀਜ਼ ਨੇ।’ {{gap}}'ਉਹ ਤਾਂ ਜੀ... ਉਹ ਤਾਂ ਬੇਹੋਸ਼... {{gap}}‘ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਜੀ, ਜਾਓ... {{gap}}ਉਹ ਭੱਜ ਕੇ ਮਧੂ ਦੇ ਬੈੱਡ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ। {{gap}}'ਮਧੂ?' {{gap}}'ਮਧੂ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ। {{gap}}‘ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ?’ ਮਧੂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧੀਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। {{gap}}‘ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ।’ {{gap}}‘ਹੁਣ ਫੇਰ?....’ {{gap}}ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਛੇ ਵੱਜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤ ਹੈ। ਹਨੇਰਾ ਪਸਰਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਮਧੂ ਨੂੰ ਬੈੱਡ ਉੱਤੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਸਾਗਰ ਇਕ ਬਿੰਦ ਵੇਟਿੰਗ ਹਾਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਝਾਕਿਆ ਹੈ। ਟਰਾਲੀ ਨਵਾਂ ਮਰੀਜ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹੈ। ਗਰਮ ਕੋਟ ਪੈਂਟ ਨਾਲ ਚਿੱਟਾ ਕਮੀਜ਼ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਟਾਈ ਦੀ ਨਾਟ ਢਿੱਲੀ ਹੈ ਤੇ ਕਮੀਜ਼ ਦਾ ਉਤਲਾ ਬਟਨ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੈ। ਸੁਬਕ ਜਿਹਾ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ। ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲ਼, ਧੁਰ ਜਬਾੜੇ ਤਕ ਰੱਖੀਆਂ ਕਲਮਾਂ ਤੇ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ। ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਟਰਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਟਿੰਗ ਹਾਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਵਾਰਡ ਦੇ ਬੈੱਡ ਉੱਤੇ ਹੀ ਲਿਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਟਾਅ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਟਰਾਲੀ ਉੱਤੋਂ ਆਪ ਹੀ ਉੱਠ ਕੇ ਉਹ ਥੱਲੇ ਉਤਰਿਆ ਸੀ ਤੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇ ਬੈੱਡ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਲ ਆਏ ਦੋ ਲੜਕਿਆ ਨੇ ਡਿਊਟੀ ਉੱਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੂੰ ਝੱਟ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਟਰਾਲੀ ਉੱਤੋਂ ਆਪ ਹੀ ਉਤਰਨ ਤੇ ਫਿਰ ਬੈਂਡ ਉੱਤੇ ਆਪ ਹੀ ਲੇਟ ਜਾਣ ’ਤੇ ਉਸ ਦੁਆਲੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਦੋ ਸਿਸਟਰਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕ ਸਿਸਟਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਸੁਕੇੜ ਕੇ ਸਿਰ ਝਟਕਿਆ ਹੈ। ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ-ਐਮਰਜੰਸੀ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ? {{gap}}ਚਾਰ ਹੋਰ ਡਾਕਟਰ ਬੈੱਡ ਦੁਆਲੇ ਆਏ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਜਾਂਚ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ। {{gap}}ਡਿਊਟੀ ਉੱਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਵਾਰਡ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਿਸਟਰ ਨੂੰ ਅੱਖ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਿਸਟਰ ਸਾਗਰ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈ। ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ- 'ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ੈਂਟ ਹੈ ਏਥੇ?' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ....’ {{gap}}'ਪਲੀਜ਼, ਬਾਹਰ ਜਾਓ।' {{gap}}‘ਉਹ ਤਾਂ ਵੇਟਿੰਗ...’ {{gap}}‘ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਪਲੀਜ਼..’{{nop}}<noinclude>{{rh|210||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> hy0vekydau12ji8fntp0shtn2gpgkza 250 49829 219452 143469 2026-05-26T11:52:35Z Shanvr 1829 219452 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>{{gap}}ਸਾਗਰ ਵਾਰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਪੁੱਛ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦਾ ਹਰਾਸ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਾਹਲੇ ਕਦਮੀਂ ਉਹ ਵੇਟਿੰਗ ਹਾਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਮਧੂ ਨਾਰਮਲ ਹੈ। ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, 'ਕੀ ਬਣਿਆ?' {{gap}}‘ਕੁਛ ਨਹੀਂ, ਕੁਛ ਵੀ ਨਹੀਂ।’ {{gap}}'ਹੁਣ ਫੇਰ?' {{gap}}'ਚੱਲੀਏ ਫੇਰ? ਏਥੇ ਕੋਈ ਸਰਾਂ ਦੱਸਦੇ ਨੇ। ਉੱਥੇ ਰਾਤ ਕੱਟਦੇ ਆਂ।' {{gap}}'ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਤਾਂ ਐਤਵਾਰ ਐ, ਪਰਸੋਂ ਦੇਖਣਗੇ।’ {{gap}}'ਐਤਵਾਰ? ਹਾਏ, ਕਿਵੇਂ ਨਿੱਕਲਣਗੀਆਂ ਦੋ ਰਾਤਾਂ?’ ਉਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਫਿਰ ਵਿਗੜਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। {{gap}}ਟਰਾਲੀ ਉੱਤੇ ਪਵਾ ਕੇ ਉਹ ਮਧੂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਾਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਵਾਰਡ ਦੇ ਮੇਨ ਗੇਟ ਕੋਲ ਡਿਊਟੀ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਕਲਰਕ ਤੋਂ ਸਾਗਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ- ‘ਕਿਉਂ ਜੀ, ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕੁਛ ਹੋ ਸਕਦਾ?’ {{gap}}‘ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਾਅਬ ਅੱਜ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।’ {{gap}}'ਹੁਣ ਕੋਈ ਰਾਹ?' {{gap}}‘ਇਕੋ ਰਾਹ ਐ ਬਸ, ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼।’ {{gap}}‘ਹਾਂ, ਜੁੱਗ ਹੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਦਾ ਐ। ਆਹ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁਣੇ ਮਰੀਜ਼ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਐ। ਪੈਰ ’ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਚੋਟ ਆਈ ਐ। ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਡਾਕਟਰ ਲੈ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਐਮਰਜੰਸੀ ਵਾਲਾ ਤਾਂ ਕੇਸ ਨਹੀਂ ਇਹ...?’ {{gap}}'ਨਹੀਂ ਹੈ।' {{gap}}'ਫੇਰ? ਪਤੈ ਕਿਸ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਐ ਇਹ?' {{gap}}'ਕਿਸ ਦਾ ਐ?' {{gap}}ਕਲਰਕ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਇਕ ਵੱਡੇ ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ- ‘ਡੰਡਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਐ, ਭਾਈ ਸਾਅਬ। ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਦਾ ਡੰਡਾ।’ {{gap}}ਟਰਾਲੀ ਮਧੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਾਰੀਡੋਰ ਦਾ ਅੱਧ ਟੱਪ ਗਈ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਟਰਾਲੀ ਨਾਲ ਰਲ਼ਿਆ ਹੈ। ਐਮਰਜੰਸੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੇਟ ਤੋਂ ਪਾਰ ਟਰਾਲੀਮੈਨ ਨੇ ਮਧੂ ਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਟੈਕਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਮੋਟਰ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਸਾਗਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤਕ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਛੱਡ ਕੇ ਹੀ ਉਹ ਆਪ ਅੰਦਰ ਸਰਾਂ ਵਿਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਕਮਰਾ ਖ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}'ਮੋਟਰ-ਗੈਰਿਜਾਂ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਇਕ ਸਰਾਂ ਹੈ।’ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਉਹ ਮੋਟਰ-ਰਿਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਉਸ ਛੋਟੀ ਸਰਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਆਇਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਲੀ ਕਮਰਾ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਕਿਥੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇ ਉਹ ਹੁਣ ਮਧੂ ਨੂੰ? {{gap}}ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਠਹਿਰ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਨਹੀਂ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਐਮਰਜੰਸੀ||211}}</noinclude> 98d1o50wbk9e4e89783d264rimsn6dk 250 49830 219454 143470 2026-05-26T11:53:37Z Shanvr 1829 219454 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>{{gap}}ਸਰਦੀ ਬਹੁਤ ਉੱਤਰ ਆਈ ਹੈ। ਬਰਫ਼ ਭਿੱਜੀ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਛੁਰੀ ਵਾਂਗ ਪਿੰਡਿਆ ਨੂੰ ਤੱਛ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}'ਐਥੇ ਕਿਸੇ ਮੋਟਰ-ਗੈਰਿਜ ਵਿਚ ਹੀ ਬਿਸਤਰਾ ਲਾ ਲਉ ਦੋਸਤ। ਰਾਤ ਨਿੱਕਲ ਜਾਏਗੀ। ਸਵੇਰੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲੈਣਾ।' ਰਿਕਸ਼ਾ ਡਰਾਇਵਰ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। {{gap}}ਸਾਗਰ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਮੋਟਰ-ਗੈਰਿਜਾਂ ਦੇ ਤਿੜਕੇ ਟੁੱਟੇ ਫ਼ਰਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਕ ਖੂੰਜਾ ਜਿਹਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੁਦੈਲੇ ਉੱਤੇ ਘਸੀ ਹੋਈ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾਈ ਹੈ। ਖੇਸ ਦਾ ਸਿਰਹਾਣਾ ਲੈ ਕੇ ਮਧੂ ਨੂੰ ਮੋਟਰ ਰਿਕਸ਼ਾ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹੋਂ ਫੜ ਕੇ ਉਤਾਰਿਆ ਹੈ। ਮਧੂ ਖੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਹੈ। ਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਲੁੜਕ ਗਈ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਾਗਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਲਿਟਾਅ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਿਕਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, 'ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਦਿਆਂ' {{gap}}ਜਿੰਨੇ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਦਿਓ, ਬਾਦਸ਼ਾਓ।' {{gap}}'ਫੇਰ ਵੀ?' {{gap}}'ਦੇ ਦਿਉ। ਜੇ ਦਸ ਪੈਸੇ ਘੱਟ ਵੀ ਦੇ ਦਿਉਗੇ ਤਾਂ ਵੀ ਕੀਹ ਐ।' {{gap}}'ਨਾਂਹ, ਦੱਸ ਦਿਓ।' {{gap}}ਤੇ ਫਿਰ ਜਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਉਸ ਨੇ ਮੰਗੇ ਹਨ, ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਵੱਧ ਜਾਪੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਤੋਂ ਓਨੇ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਰਜ਼ਾਈ ਦੀ ਤਹਿ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਮਧੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਪੇਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਮਧੂ ਸਹਿਜ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਹੈ। {{gap}}ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਧਰਾ ਕੇ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਬੱਸ ਸਟਾਪ ਕੋਲ ਬਣੇ ਅਸਥਾਈ ਹੋਟਲਾਂ 'ਤੇ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਹੋਟਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ ਉਹਨੇ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਹੈ। ਖਾਧੀ ਕਾਹਨੂੰ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਅੱਧ-ਚਿੱਥੀ ਹੀ ਅੰਦਰ ਨਿਗ਼ਲ ਲਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਮਧੂ ਨੇ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ। ਦੁੱਧ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਪੀ ਸਕੇ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਗਿਲਾਸ ਚਾਹ ਬਣਵਾਈ ਹੈ ਤੇ ਡਬਲ ਰੋਟੀ ਦੇ ਦੋ ਪੀਸ ਲੈ ਕੇ ਹਵਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਧੂ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਮਧੂ ਨੂੰ ਫਿੱਟ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਕੋਲ ਚਾਹ ਦਾ ਗਿਲਾਸ, ਉੱਤੇ ਡਬਲ ਰੋਟੀ ਦੇ ਪੀਸ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਦੌੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਹੈ ਤੇ ‘ਮਧੂ ਮਧੂ’ ਕਹਿ ਕੇ ਉੱਚੀ ਪਾਗ਼ਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣ ਲੱਗਿਅ ਹੈ। ਠੌਡੀ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਝੰਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨੱਕ ਫੜ ਕੇ ਘੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਧੂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਦੀ ਔਖਾ ਸਾਹ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਪੁੱਟੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}'ਮਧੂ!' {{gap}}'ਹਾਂ!' {{gap}}'ਠੀਕ ਐਂ?'{{nop}}<noinclude>{{rh|212||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 21y2bpie97adve64phn5euwol157dly 250 49831 219455 149282 2026-05-26T11:54:43Z Shanvr 1829 219455 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>{{gap}}'ਹਾਂ ਜੀ।' {{gap}}ਸਾਗਰ ਨੇ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਮਧੂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੋਂ ਪਸੀਨਾ ਪੂੰਝਿਆ ਹੈ। {{gap}}'ਚਾਹ ਦੀ ਘੁੱਟ ਲਏਂਗੀ?' {{gap}}'ਦੇਖ ਲੈਨੀ ਆਂ।' {{gap}}'ਡਬਲ ਰੋਟੀ ਦਾ ਪੀਸ ਵੀ ਲੈ ਲੈ। ਦੋ ਲਿਆਂਦੇ ਨੇ। ਅੰਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਨੀਂਦ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਰਾਤ ਨਿੱਕਲ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਮੋਢਿਆਂ ਤੋਂ ਫ਼ੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਧੂ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ ਹੈ। ਚਾਹ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਇਕ ਘੱਟ ਭਰ ਕੇ ਉਹ ਬਸ ਕਰ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਲੇਟ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}'ਕੁਝ ਤਾਂ ਪੀਂਦੀ?' {{gap}}'ਕੀ ਕਰਾਂ ਜੀ, ਲੰਘਦੀ ਨਹੀਂ।' {{gap}}'ਹੋਰ ਫੇਰ?' {{gap}}'ਬਸ ਠੀਕ ਐ, ਕਾਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।' {{gap}}ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮਧੂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖ਼ਰਾਬ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਿਰ, ਕਮਰ ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਵਿਚ ਸਖ਼ਤ ਪੀੜਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ, ਤੌਣੀ ਤੇ ਫਿਰ ਠੰਡਾ ਬਰਫ਼ ਸਰੀਰ। {{gap}}ਉਸ ਦੀ ਗਰਮ ਪੈਂਟ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਪਜ਼ਾਮਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਟੈਰੀਕਾਟ ਦਾ ਉਹੀ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਬਹੁਤ ਮੈਲ਼ਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਕੋਟ ਉਹ ਪਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਅਸਮਾਨੀ ਰੰਗ ਦਾ ਸਵੈਟਰ ਪਹਿਨਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਮਾਵਾ ਦਿੱਤੀ ਪਾਣੀ ਲਾ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਪੱਗ ਮੱਥੇ ਤੇ ਗਿੱਚੀ ਤੋਂ ਤੋਲੀਆ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹੀ ਉਹ ਮਧੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਉਠਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਨੂੰ ਦੱਬਦਾ-ਘੱਟਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੈਠਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਤਾਂ ਇਕ ਬਿੰਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਾ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਫਿਰ ਛੇ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਮਧੂ ਟਿਕ ਗਈ ਹੈ। ਨਾ ਹੂੰਗਰ ਤੇ ਨਾ ਪਾਸਾ ਪਰਤਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਸੌਂ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੌਂ ਹੀ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਾਗਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਨਿਢਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਨੀਂਦ ਆ ਗਈ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੈ, ਟਿਕ ਲਵੇ ਬਿੰਦ ਦੀ ਬਿੰਦ। {{gap}}ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਗੈਰਿਜ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਸੇਹਤ-ਕੇਂਦਰ ਦੀਆਂ ਟਿਊਬਾਂ ਮੱਧਮ-ਮੱਧਮ ਜਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਗੈਰਿਜਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਝਾਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨੇਮ-ਪਲੇਟ ਵੱਲ ਉਸਦੀ ਨਿਗਾਹ ਗਈ ਹੈ। ਗੈਰਿਜਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਦੂਰ ਤਕ ਹੈ। ਸੋ ਉਹ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਪਲੇਟਾਂ ਦੇ ਨਾਊਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਿਆ ਹੈ। ਉਂਝ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਤਕ ਲੱਗੀਆਂ ਕਾਲ਼ੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਦਿਸ ਜ਼ਰੂਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। 'ਕੱਲ੍ਹ ਵਾਲੇ ਡਿਊਟੀ ਉੱਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਪਲੇਟ ਹੋਈ?' ਉਹ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਉਹ ਦੱਬੇ ਪੈਰੀਂ ਗੈਰਿਜ ਦੀ ਛੱਤ ਹੇਠ ਆਇਆ ਹੈ। ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਮਧੂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਜ਼ਾਈ ਵਿਚ ਘੁਸ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਧੂ ਹਿੱਲੀ ਨਹੀਂ। ਸਾਗਰ ਨੇ ਇਕ ਬਿੰਦ ਅੱਖ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸੌ ਗਿਆ ਹੈ।{{nop}}<noinclude>{{rh|ਐਮਰਜੰਸੀ||213}}</noinclude> 392m4mrzikxe4mg5fnsqry84260a5ub 250 49832 219456 143423 2026-05-26T11:55:58Z Shanvr 1829 219456 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="ਧਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ" /></noinclude>{{gap}}ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਭ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?' {{gap}}...ਮਧੂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਘੁਲ ਰਹੀ ਹੈ। {{gap}}...ਇਹ ਐਮਰਜੰਸੀ ਵਾਲਾ ਕੇਸ ਨਹੀਂ। {{gap}}...ਪੁਲਿਸ ਅਫ਼ਸਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ, ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਚੋਟ ਆਈ ਸੀ, ਮਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਐਮਰਜੰਸੀ ਬੈੱਡ। ਇਹ ਡਾਕਟਰ ਹਨ ਜਾਂ ਬੁੱਚੜ? {{gap}}ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਆਇਆ ਹੈ। ਪੈਂਟ ਦੀ ਹਿੱਪ-ਪਾਕਿੱਟ ਵਿਚੋਂ ਚਾਕੂ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਵੱਖੀ ਵਿਚ ਖੋਭ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਕ ਡਾਕਟਰ ਹੋਰ, ਇਕ ਹੋਰ। ਸੱਤ ਡਾਕਟਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਮੂਧੇ-ਮੂੰਹ ਡਿੱਗੇ ਪਏ ਹਨ। ਲਹੂ ਵਗ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ-ਇੱਕ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਉਲਟਾ-ਉਲਟਾ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੱਲ੍ਹ ਵਾਲਾ ਡਿਊਟੀ ਉੱਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਡਾਕਟਰ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਕਾਲ਼ੇ ਬੂਟ ਤਾਂ ਸਭ ਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵਰਗੀ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦੀ ਬਰੱਸਟਡ ਪੈਂਟ ਤਾਂ ਕਈਆਂ ਦੇ ਹੈ। ਸਫ਼ੈਦ ਕੋਟ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆ ਨੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਐਨਕ ਵੀ ਤਿੰਨ ਜਣਿਆ ਦੇ ਹੈ। ਹੁਣ ਫਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਐਨਕਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਦੂਰ ਜਾ ਡਿੱਗੀਆਂ ਹਨ। ਪੱਕਾ ਰੰਗ ਦੋ ਜਣਿਆਂ ਦਾ ਹੈ। ਹਾਂ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਨੱਕ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਮਹੁਕਾ ਸੀ। ਮਹੁਕਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਨੱਕ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। {{gap}}ਨਾਲ ਦੇ ਗੈਰਿਜਾਂ ਵਿਚ ਵਿਛੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉਠਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਿੰਨ੍ਹਾਂ-ਮਿੰਨ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ੋਰ ਸਰਦ ਸਵੇਰ ਵਿਚ ਘੁਲਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਬਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖੜਕਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼। ਸਾਗਰ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਹੈ। ਇਕਦਮ ਬੈਠਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਧੂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਜਗਾਇਆ। {{gap}}'ਕਿਉਂ ਨਾ ਭੱਜ ਕੇ ਚਾਹ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਲੈ ਆਵਾਂ ਤੇ ਨਾਲੇ ਆਪ ਵੀ ਪੀ ਲਵਾਂ?' {{gap}}ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਧੂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧੀਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। ਸਾਗਰ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮੋਢਾ ਝੰਜੋੜਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲੀ। ਨਾ ਹੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}'ਮਧੂ...' {{gap}}ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। {{gap}}ਉਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਾਹ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ 'ਮਧੂ..' ਕਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਚੀਖ ਉੱਠਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਅੱਠ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। {{gap}}ਇੱਕੇ-ਦੁੱਕੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਆਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਗੈਰਿਜ ਵਿਚ। ਆਪਣਾ ਗੈਰਿਜ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਨੇਮ ਪਲੇਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{gap}}ਬੇਸੁੱਧ ਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਸਾਗਰ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰ ਦਈ ਚੁੱਪ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।{{nop}}<noinclude>{{rh|214||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> irvpf94ksc6bxlyzs6foju5xgyrp80l 250 53641 219414 148349 2026-05-26T07:35:18Z Harchand Bhinder 2624 219414 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" />{{rh|||੭}}</noinclude>ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਅਪਣੀਆਂ ਪੈਂਤੀ ਐਸੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਸ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਆਰੰਭ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਲੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਗਗਨ ਦਾ ਥਾਲ''' {{gap}}'''ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਇਰ ਏਵ ਕਰਤ ਹੈ ਆਰਤੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ''' ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਪੰਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਪਦਾ ਹੈ: {{left|<poem>ਨਾਨਕੁ ਸਾਇਰ ਏਵ ਕਹਤੁ ਹੈ ਸਚੇ ਪਰਵਦਗਾਰ (ਧਨਾਸਰੀ ਮ ੧, ਪੰਨਾ ੬੬੦)</poem>|3em}} ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਅਮਰਜੀਤ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪਛਾਣਦਾ ਤੇ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁੱਝਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਆਰਤੀ: {{left|<poem>ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ (ਸੋਹਿਲਾ, ਮ ੧, ਪੰਨਾ ੧੩)</poem>|3em}} ਜੇ ਕਹੀਏ ਕਿ ਏਹਾ ਇਸ ਪੁਸਤਿਕਾ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਦੇ ਤਾਂ ਜਦ ਉਹ ਆਪ ਆਰਤੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: {{left|<poem>ਆਰਤੀ ਉਤਾਰੋ ਸੁਰ ਨਾਦਬਿੰਦ ਦੀ ਗਾ ਕੇ ਉਚਾਰੋ ਕੁਨ ਕੁਨ ਕੁਨ ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਹਾਰੋ ਹੁਣ ਹੁਣ ਹੁਣ</poem>|3em}} ਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਆਰਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਇਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ: {{left|<poem>ਨਾਨਕ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਉਤਾਰੋ ਆਰਤੀ</poem>|3em}} ਇਸੇ ਮਨੋਬਿਰਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: {{left|<poem>ਜੋੜੀ ਖ਼ੂਬ ਸੁਹਾਵੈ ਬਾਬਾ ਤੇ ਮਰਦਾਨਾ ਏਕ ਰਬਾਬ ਬਜਾਵੈ ਦੂਜਾ ਅਨਹਦ ਬਾਜਾ</poem>|3em}}<noinclude></noinclude> qlm29jkrs9uguwvlg8keh8y11p6zpu8 219415 219414 2026-05-26T07:40:23Z Harchand Bhinder 2624 219415 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" />{{rh|||੭}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਅਪਣੀਆਂ ਪੈਂਤੀ ਐਸੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਸ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਆਰੰਭ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਲੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਗਗਨ ਦਾ ਥਾਲ''' {{gap}}'''ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਇਰ ਏਵ ਕਰਤ ਹੈ ਆਰਤੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ''' ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਪੰਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਪਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਨਾਨਕੁ ਸਾਇਰ ਏਵ ਕਹਤੁ ਹੈ ਸਚੇ ਪਰਵਦਗਾਰ''' (ਧਨਾਸਰੀ ਮ ੧, ਪੰਨਾ ੬੬੦) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਅਮਰਜੀਤ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪਛਾਣਦਾ ਤੇ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁੱਝਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਆਰਤੀ: {{gap}}'''ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ''' {{gap}}(ਸੋਹਿਲਾ, ਮ ੧, ਪੰਨਾ ੧੩) ਜੇ ਕਹੀਏ ਕਿ ਏਹਾ ਇਸ ਪੁਸਤਿਕਾ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਦੇ ਤਾਂ ਜਦ ਉਹ ਆਪ ਆਰਤੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਆਰਤੀ ਉਤਾਰੋ ਸੁਰ ਨਾਦਬਿੰਦ ਦੀ''' {{gap}}'''ਗਾ ਕੇ ਉਚਾਰੋ ਕੁਨ ਕੁਨ ਕੁਨ''' {{gap}}'''ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਹਾਰੋ ਹੁਣ ਹੁਣ ਹੁਣ''' ਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਆਰਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਇਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਨਾਨਕ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਉਤਾਰੋ ਆਰਤੀ''' ਇਸੇ ਮਨੋਬਿਰਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: '''ਜੋੜੀ ਖ਼ੂਬ ਸੁਹਾਵੈ ਬਾਬਾ ਤੇ ਮਰਦਾਨਾ''' '''ਏਕ ਰਬਾਬ ਬਜਾਵੈ ਦੂਜਾ ਅਨਹਦ ਬਾਜਾ''' </poem>}}<noinclude></noinclude> apa5lymp0ionuaaoh0ic6rw33rwu8cl 219416 219415 2026-05-26T07:41:10Z Harchand Bhinder 2624 219416 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" />{{rh|||੭}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹੱਥਲੀ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਅਪਣੀਆਂ ਪੈਂਤੀ ਐਸੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਕ ਰਸ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਆਰੰਭ ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੀਵਾ ਬਲੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਗਗਨ ਦਾ ਥਾਲ''' {{gap}}'''ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਇਰ ਏਵ ਕਰਤ ਹੈ ਆਰਤੀ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ''' ਇਹਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਪੰਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿੰਬ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਪਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਨਾਨਕੁ ਸਾਇਰ ਏਵ ਕਹਤੁ ਹੈ ਸਚੇ ਪਰਵਦਗਾਰ''' {{gap}}(ਧਨਾਸਰੀ ਮ ੧, ਪੰਨਾ ੬੬੦) ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਹੀ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਅਮਰਜੀਤ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਪਛਾਣਦਾ ਤੇ ਮੰਨਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ ਜੋ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁੱਝਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਆਰਤੀ: {{gap}}'''ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ ਰਵਿ ਚੰਦੁ ਦੀਪਕ ਬਨੇ ਤਾਰਿਕਾ ਮੰਡਲ ਜਨਕ ਮੋਤੀ''' {{gap}}(ਸੋਹਿਲਾ, ਮ ੧, ਪੰਨਾ ੧੩) ਜੇ ਕਹੀਏ ਕਿ ਏਹਾ ਇਸ ਪੁਸਤਿਕਾ ਦੀ ਰੂਹ ਹੈ, ਤਾਂ ਗ਼ਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਦੇ ਤਾਂ ਜਦ ਉਹ ਆਪ ਆਰਤੀ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਆਰਤੀ ਉਤਾਰੋ ਸੁਰ ਨਾਦਬਿੰਦ ਦੀ''' {{gap}}'''ਗਾ ਕੇ ਉਚਾਰੋ ਕੁਨ ਕੁਨ ਕੁਨ''' {{gap}}'''ਸਾਹਮਣੇ ਨਿਹਾਰੋ ਹੁਣ ਹੁਣ ਹੁਣ''' ਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਆਰਤੀ ਦਾ ਅੰਤ ਇਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਨਾਨਕ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਉਤਾਰੋ ਆਰਤੀ''' ਇਸੇ ਮਨੋਬਿਰਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: '''ਜੋੜੀ ਖ਼ੂਬ ਸੁਹਾਵੈ ਬਾਬਾ ਤੇ ਮਰਦਾਨਾ''' '''ਏਕ ਰਬਾਬ ਬਜਾਵੈ ਦੂਜਾ ਅਨਹਦ ਬਾਜਾ''' </poem>}}<noinclude></noinclude> icljxxtjlrtvbbq5xswvu36d89wbpns 250 53645 219402 143150 2026-05-26T06:54:13Z Harchand Bhinder 2624 219402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{dhr|2em}}{{center|{{xx-larger|'''ਪੈਂਤੀ'''}}}}<noinclude></noinclude> 2vs8ofpj1raiaelp5k4w2uo6iaaj0gd 250 53646 219413 143315 2026-05-26T07:31:25Z Harchand Bhinder 2624 219413 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" />{{right|੬}}</noinclude>{{Block center|<poem>{{larger|'''ਆਦਿਕਾ'''}} ਅਕਬਰ ਅਲਾਹਾਬਾਦੀ ਦਾ ਸ਼ਿਅਰ ਹੈ: {{gap}}'''ਰਕੀਬੋਂ ਨੇ ਰਪਟ ਜਾ ਕਰ ਲਿਖਾਈ ਹੈ ਯਿਹ ਥਾਨੇ ਮੇਂ,''' {{gap}}'''ਕਿ ਅਕਬਰ ਨਾਮ ਅੱਲ੍ਹਾ ਕਾ ਹੈ ਲੇਤਾ ਇਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਮੇਂ।''' ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰਲੇ ਕਵੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਦਾ ਕਾਵਿ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, "ਕੋਈ ਹਰਿਆ ਬੂਟ ਰਹਿਓ ਹੀ।" ਜੇਕਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸ ਕੋਈ ਇਕ ਵੀ ਐਸਾ ਸ਼ਾਹਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੇਣਾ ਸ੍ਰੋਤ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। </br>ਪਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਬੇਮੁਖ ਹੋਣਾ ਅਪਣਾ ਧਰਮ ਮਿਥ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਅਦੁੱਤੀ ਸ੍ਰੋਤ ਤੋਂ ਕੇਵਲ ਆਪ ਹੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਿਰਤੋੜ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਮੇਰਾ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਵੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਣੀ-ਮਿਥੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚ ਕੇ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਕਾਵਿ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੀ ਨਾ ਹੋ ਗਏ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਿੱਤ ਦੀਆਂ ਅਧਿਐਨ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖ਼ਾਰਿਜ ਕਰਨ ਦਾ ਜਮ ਕੇ ਜਤਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜੋ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਾਵਿ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ, ਸਾਹਿਤ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਵੀ ਜਤਨਸ਼ੀਲ ਰਹੇ। ਕੇਵਲ "ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ ਸਾਹਿੱਤ" ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵਾਣ ਸਾਹਿੱਤ ਸੀ। ਕਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਬੜਾ ਬੋਲ-ਬਾਲਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਈ ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ ਕਵੀ ਤੇ ਲੇਖਕ ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਅਪਣੀ ਮੌਲਿਕਤਾ ਗੁਆ ਕੇ "ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦੀ" ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਲੇਖਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਸਮਝ ਆ ਗਈ ਕਿ "ਪ੍ਰਗਤੀਵਾਦ" ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀ ਘੱਟ ਤੇ ਵਾਦ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਝ ਕੁ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਰ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰਾਮ ਹੋ ਗਏ। ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮੁਹਰੀ ਕਵੀ ਹੈ। </poem>}}<noinclude></noinclude> bdu9jc7obz2741yfhecqjbqdsf1km7h 250 53651 219399 143228 2026-05-26T06:51:25Z Harchand Bhinder 2624 219399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Css image crop |Image = ਪੈਂਤੀ.pdf |Page = 1 |bSize = 423 |cWidth = 399 |cHeight = 402 |oTop = 99 |oLeft = 12 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> fdnvgy4ijawvdkk6ik0461n5apfuw3c 219400 219399 2026-05-26T06:52:44Z Harchand Bhinder 2624 219400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Css image crop |Image = ਪੈਂਤੀ.pdf |Page = 1 |bSize = 523 |cWidth = 499 |cHeight = 602 |oTop = 99 |oLeft = 12 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> qch3lusqjpzruyi6ftqa2e4o640nmmy 219401 219400 2026-05-26T06:53:14Z Harchand Bhinder 2624 219401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Css image crop |Image = ਪੈਂਤੀ.pdf |Page = 1 |bSize = 723 |cWidth = 499 |cHeight = 602 |oTop = 99 |oLeft = 12 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> rfyfo8hb87s8ohr0qyh0mp0wees3fha 250 55175 219417 148350 2026-05-26T07:46:55Z Harchand Bhinder 2624 219417 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" />{{right|੮}}</noinclude>ਇਸੇ ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਦਿਆਂ ਉਹ ਰੋਮ ਵਿਚ ਕੀਟਸ ਦੀ ਕਬਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਓਨਾ ਚਿਕਰ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ, ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ''' {{gap}}'''ਲਿਖਿਆ ਰਹਿਣਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ''' {{gap}}'''ਪੜ੍ਹਨ ਪਰਿੰਦੇ''' {{gap}}'''ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਉੜਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛਾਂ''' {{gap}}'''ਉਸ ਤੋਂ ਗੂਹੜਾ''' {{gap}}'''ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੋ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ''' {{gap}}'''ਉਂਗਲ ਲਿਖਦੀ ਯਾਰ ਸੱਜਣ ਦਾ ਨਾਂ''' ੨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਪਣੀ ਆਸਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰੂਪਣ ਦੇ ਜਤਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਕੋਚ ਜਾਂ ਲੁਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ- ਕੇਵਲ ਏਕਮਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਤੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਅੱਲ੍ਹਾ ਮੀਆਂ" ਆਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਤੇ "ਯਹੋਵਾਹ", ਪਰ ਹਰ ਹਾਲ ਉਸ ਦੇ ਲਈ: {{gap}}'''ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਰੂਪ ਸਿਰਜਦੇ ਹੱਥ''' {{gap}}'''ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਅਣਕਥਿਆ ਜੋ ਕੱਥ''' ਇਸ "ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਗੁਣਾਂ" ਦੀ ਸੰਥਿਆ ਦਿੰਦੀ ਪੋਥੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ: {{gap}}'''ਪੋਥੀ ਰੱਬ ਦੀ ਦੇਹੀ''' {{gap}}'''ਧੰਨੁ ਸੁ ਅੱਖਰ ਸ਼ਬਦੁ ਧੰਨੁ''' {{gap}}'''ਧੰਨੁ ਕਾਤਬ ਧੰਨੁ ਲਿਖਾਰੀ''' {{gap}}'''ਜਿਸ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ''' ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ "ਕਲਮ" ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਰਕਾਰ ਹੋਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਕਵੀ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਸਾਦ ਲਈ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਂਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਖੜ੍ਹਾ ਮਨ ਵਿਚ ਲੈ ਫ਼ਰਿਆਦ''' {{gap}}'''ਕਦ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ ਕਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ'''<noinclude></noinclude> lc3larbed07py047pd21i8jatj2sgfl 219418 219417 2026-05-26T07:47:19Z Harchand Bhinder 2624 219418 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" />{{right|੮}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਇਸੇ ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਦਿਆਂ ਉਹ ਰੋਮ ਵਿਚ ਕੀਟਸ ਦੀ ਕਬਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਓਨਾ ਚਿਕਰ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ, ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ''' {{gap}}'''ਲਿਖਿਆ ਰਹਿਣਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ''' {{gap}}'''ਪੜ੍ਹਨ ਪਰਿੰਦੇ''' {{gap}}'''ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਉੜਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛਾਂ''' {{gap}}'''ਉਸ ਤੋਂ ਗੂਹੜਾ''' {{gap}}'''ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੋ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ''' {{gap}}'''ਉਂਗਲ ਲਿਖਦੀ ਯਾਰ ਸੱਜਣ ਦਾ ਨਾਂ''' ੨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਪਣੀ ਆਸਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰੂਪਣ ਦੇ ਜਤਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਕੋਚ ਜਾਂ ਲੁਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ- ਕੇਵਲ ਏਕਮਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਤੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਅੱਲ੍ਹਾ ਮੀਆਂ" ਆਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਤੇ "ਯਹੋਵਾਹ", ਪਰ ਹਰ ਹਾਲ ਉਸ ਦੇ ਲਈ: {{gap}}'''ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਰੂਪ ਸਿਰਜਦੇ ਹੱਥ''' {{gap}}'''ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਅਣਕਥਿਆ ਜੋ ਕੱਥ''' ਇਸ "ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਗੁਣਾਂ" ਦੀ ਸੰਥਿਆ ਦਿੰਦੀ ਪੋਥੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ: {{gap}}'''ਪੋਥੀ ਰੱਬ ਦੀ ਦੇਹੀ''' {{gap}}'''ਧੰਨੁ ਸੁ ਅੱਖਰ ਸ਼ਬਦੁ ਧੰਨੁ''' {{gap}}'''ਧੰਨੁ ਕਾਤਬ ਧੰਨੁ ਲਿਖਾਰੀ''' {{gap}}'''ਜਿਸ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ''' ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ "ਕਲਮ" ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਰਕਾਰ ਹੋਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਕਵੀ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਸਾਦ ਲਈ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਂਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਖੜ੍ਹਾ ਮਨ ਵਿਚ ਲੈ ਫ਼ਰਿਆਦ''' {{gap}}'''ਕਦ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ ਕਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ''' </poem>}}<noinclude></noinclude> pjkeajnzofsubecmb1yntey1re54hov 219419 219418 2026-05-26T07:48:09Z Harchand Bhinder 2624 219419 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" />{{right|੮}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਇਸੇ ਬਿਰਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਦਿਆਂ ਉਹ ਰੋਮ ਵਿਚ ਕੀਟਸ ਦੀ ਕਬਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਓਨਾ ਚਿਕਰ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ, ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ''' {{gap}}'''ਲਿਖਿਆ ਰਹਿਣਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ''' {{gap}}'''ਪੜ੍ਹਨ ਪਰਿੰਦੇ''' {{gap}}'''ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਉੜਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛਾਂ''' {{gap}}'''ਉਸ ਤੋਂ ਗੂਹੜਾ''' {{gap}}'''ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤੋ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ''' {{gap}}'''ਉਂਗਲ ਲਿਖਦੀ ਯਾਰ ਸੱਜਣ ਦਾ ਨਾਂ''' ੨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਅਪਣੀ ਆਸਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨਿਰੂਪਣ ਦੇ ਜਤਨਾਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੰਕੋਚ ਜਾਂ ਲੁਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਰੱਬ ਨੂੰ ਕਈ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ- ਕੇਵਲ ਏਕਮਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਤੇ ਉਸ ਨੂੰ "ਅੱਲ੍ਹਾ ਮੀਆਂ" ਆਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿਤੇ "ਯਹੋਵਾਹ", ਪਰ ਹਰ ਹਾਲ ਉਸ ਦੇ ਲਈ: {{gap}}'''ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਰੂਪ ਸਿਰਜਦੇ ਹੱਥ''' {{gap}}'''ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਅਣਕਥਿਆ ਜੋ ਕੱਥ''' ਇਸ "ਸਦਾ ਸਲਾਮਤ ਗੁਣਾਂ" ਦੀ ਸੰਥਿਆ ਦਿੰਦੀ ਪੋਥੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਲਗਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ: {{gap}}'''ਪੋਥੀ ਰੱਬ ਦੀ ਦੇਹੀ''' {{gap}}'''ਧੰਨੁ ਸੁ ਅੱਖਰ ਸ਼ਬਦੁ ਧੰਨੁ''' {{gap}}'''ਧੰਨੁ ਕਾਤਬ ਧੰਨੁ ਲਿਖਾਰੀ''' {{gap}}'''ਜਿਸ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ''' ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ "ਕਲਮ" ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਦਰਕਾਰ ਹੋਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਕਵੀ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਪ੍ਰਸਾਦ ਲਈ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਂਦਾ ਹੈ: {{gap}}'''ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਖੜ੍ਹਾ ਮਨ ਵਿਚ ਲੈ ਫ਼ਰਿਆਦ''' {{gap}}'''ਕਦ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ ਕਲਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ''' </poem>}}<noinclude></noinclude> ezgi8oc35vtzo59qth7g6h0wpw8hs1m 252 55327 219303 219207 2026-05-26T03:27:27Z Taranpreet Goswami 2106 219303 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=pa |Volume= |Author=ਜੋਗ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to4="-" 5="1" 69to76="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} mtkefz6hbsl2m24lzhm5e5cl9twiw18 252 56424 219309 204923 2026-05-26T03:38:11Z Taranpreet Goswami 2106 219309 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q136294449 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=djvu |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to2="-" 3="ਕਵਰ" 4="-" 5="1" 125="-" 126="ਮਸ਼ਹੂਰੀ" 127to128="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header={{c|({{{pagenum}}})}} |Footer= |tmplver= }} tgj0lt09f6z9eltu7m84o21qppidpc2 6 60803 219291 168217 2026-05-25T17:43:31Z ~2026-31329-49 2658 /* */ ਜਿਹੜੀ ਪਾਵਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ,raatan nu 219291 wikitext text/x-wiki ਜਿਹੜੀ ਪਾਵਾਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ,raatan nu == ਸਾਰ == ਲੇਖਕ - ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ (1896 - 26 ਦਸੰਬਰ 1961) == ਲਸੰਸ == {{PD-India}} sdedc00fr36zv97jj9ya6w09f2hrse8 250 67507 219403 212341 2026-05-26T07:04:49Z Harchand Bhinder 2624 219403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jinder77" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਚਿਣਾਈ{{dhr|3em}} ੬ {{gap}}ਆਦਿਕਾ ੧੭ {{gap}}ਮੰਗਲਾਚਰਣ ੧੯{{gap}} ਆਰਤੀ ੨੧ {{gap}}ਭਿੱਖੂ ੨੩ {{gap}}... ੨੫ {{gap}}ਲਿਖਿਆ ਹੈ ੨੭ {{gap}}ਸਿਆਹੀ ਕੀ ਬਿਧਿ ... ਕਵਿਤਾ ਕੀ ਬਿਧਿ ੨੯ {{gap}}ਨਨਕਾਣਾ ੩੧ {{gap}}ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤੇ ਬਾਬਾ ਮਰਦਾਨਾ ੩੩ {{gap}}ਪੋਥੀ ੩੭ {{gap}}ਗੁਰਮੁਖੀ ੩੯ {{gap}}ਲਿਖਣਸਰ ੪੩{{gap}} ... ੪੫ {{gap}}ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਰੇ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਵਾਲ਼ੀ ਪੋਥੀ ੪੭ {{gap}}ਗਾਏ ਸਮੀਨਾ ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ ੪੯ {{gap}}ਬੀਬੀ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਬਾਬੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਭਿੰਨੀ ਰੈਨੜੀਏ...ਗਾ ਰਹੀ ੫੧ {{gap}}ਭਿੰਨੀ ਰੈਣ ਵੇਲਾ ੫੩ {{gap}}ਲੰਗਰ ੫੫ {{gap}}ਮਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ </poem>}}<noinclude></noinclude> ejw8ogne99jzxr2lm15mr1fxy7ced5n 219404 219403 2026-05-26T07:05:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 219404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|2em}}{{Block center|<poem>ਚਿਣਾਈ ੬ {{gap}}ਆਦਿਕਾ ੧੭ {{gap}}ਮੰਗਲਾਚਰਣ ੧੯{{gap}} ਆਰਤੀ ੨੧ {{gap}}ਭਿੱਖੂ ੨੩ {{gap}}... ੨੫ {{gap}}ਲਿਖਿਆ ਹੈ ੨੭ {{gap}}ਸਿਆਹੀ ਕੀ ਬਿਧਿ ... ਕਵਿਤਾ ਕੀ ਬਿਧਿ ੨੯ {{gap}}ਨਨਕਾਣਾ ੩੧ {{gap}}ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤੇ ਬਾਬਾ ਮਰਦਾਨਾ ੩੩ {{gap}}ਪੋਥੀ ੩੭ {{gap}}ਗੁਰਮੁਖੀ ੩੯ {{gap}}ਲਿਖਣਸਰ ੪੩{{gap}} ... ੪੫ {{gap}}ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਰੇ ਪਤ੍ਰਿਆਂ ਵਾਲ਼ੀ ਪੋਥੀ ੪੭ {{gap}}ਗਾਏ ਸਮੀਨਾ ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ ੪੯ {{gap}}ਬੀਬੀ ਲਤਾ ਮੰਗੇਸ਼ਕਰ ਬਾਬੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਭਿੰਨੀ ਰੈਨੜੀਏ...ਗਾ ਰਹੀ ੫੧ {{gap}}ਭਿੰਨੀ ਰੈਣ ਵੇਲਾ ੫੩ {{gap}}ਲੰਗਰ ੫੫ {{gap}}ਮਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ </poem>}}<noinclude></noinclude> q4o5qv8lxwg884tizpyca57hmgyzyh0 250 67508 219405 198732 2026-05-26T07:17:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 219405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ {{Block center|<poem>੫੭ {{gap}}ਘਰ ਆਇਆ ਪਰਦੇਸੀ ੫੯ {{gap}}ਅਨੀਲ ੬੧ {{gap}}ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਿਮਿਤ ੬੫ {{gap}}ਗਾਉਣਾ ੬੭ {{gap}}ਢੋਲ ਵੱਜਦਾ ੬੯ {{gap}}ਬੰਸਰੀ ੭੧ {{gap}}ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਘਰ ੭੩ {{gap}}ਕੇਸ ੭੭ {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ੭੯ {{gap}}ਅੱਖਰ ੮੧ {{gap}}ਙ ਤੇ ਞ ੮੩ {{gap}}ਸ਼ਬਦ: ਲਿਖਣਾ ੮੫ {{gap}}ਫ਼ੋਟੋ ੮ {{gap}}ਵੇਲਾ ੮੯ {{gap}}... ੯੧ {{gap}}ਸਮ ੯੫ {{gap}}ਰਾਗ ਪੂਰੀਯਾ ਧਨਾਸਰੀ ਚ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਦੀ ਬੰਦਿਸ਼ {{gap}}ਬਲ ਗਈ ਜੋਤੀ... ਸੁਣਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> 1uz70pbgp6v1g0lqynjmd67ax80du0a 219406 219405 2026-05-26T07:18:02Z Harchand Bhinder 2624 219406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Block center|<poem>੫੭ {{gap}}ਘਰ ਆਇਆ ਪਰਦੇਸੀ ੫੯ {{gap}}ਅਨੀਲ ੬੧ {{gap}}ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਿਮਿਤ ੬੫ {{gap}}ਗਾਉਣਾ ੬੭ {{gap}}ਢੋਲ ਵੱਜਦਾ ੬੯ {{gap}}ਬੰਸਰੀ ੭੧ {{gap}}ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਘਰ ੭੩ {{gap}}ਕੇਸ ੭੭ {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ੭੯ {{gap}}ਅੱਖਰ ੮੧ {{gap}}ਙ ਤੇ ਞ ੮੩ {{gap}}ਸ਼ਬਦ: ਲਿਖਣਾ ੮੫ {{gap}}ਫ਼ੋਟੋ ੮ {{gap}}ਵੇਲਾ ੮੯ {{gap}}... ੯੧ {{gap}}ਸਮ ੯੫ {{gap}}ਰਾਗ ਪੂਰੀਯਾ ਧਨਾਸਰੀ ਚ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਦੀ ਬੰਦਿਸ਼ {{gap}}ਬਲ ਗਈ ਜੋਤੀ... ਸੁਣਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> r3wba5l5al3io7fgyd0d3ric7doesiy 219407 219406 2026-05-26T07:18:40Z Harchand Bhinder 2624 219407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Block center|<poem>੫੭ {{gap}}ਘਰ ਆਇਆ ਪਰਦੇਸੀ ੫੯ {{gap}}ਅਨੀਲ ੬੧ {{gap}}ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਿਮਿਤ ੬੫ {{gap}}ਗਾਉਣਾ ੬੭ {{gap}}ਢੋਲ ਵੱਜਦਾ ੬੯ {{gap}}ਬੰਸਰੀ ੭੧ {{gap}}ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਘਰ ੭੩ {{gap}}ਕੇਸ ੭੭ {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ੭੯ {{gap}}ਅੱਖਰ ੮੧ {{gap}}ਙ ਤੇ ਞ ੮੩ {{gap}}ਸ਼ਬਦ: ਲਿਖਣਾ ੮੫ {{gap}}ਫ਼ੋਟੋ ੮ {{gap}}ਵੇਲਾ ੮੯ {{gap}}... ੯੧ {{gap}}ਸਮ ੯੫ {{gap}}ਰਾਗ ਪੂਰੀਯਾ ਧਨਾਸਰੀ ਚ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਦੀ ਬੰਦਿਸ਼ {{gap}}ਬਲ ਗਈ ਜੋਤੀ... ਸੁਣਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> cf49lco3yhhrqube1yzdqyq7akwlhdy 219408 219407 2026-05-26T07:19:41Z Harchand Bhinder 2624 219408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Block center|<poem>੫੭ {{gap}}ਘਰ ਆਇਆ ਪਰਦੇਸੀ ੫੯ {{gap}}ਅਨੀਲ ੬੧ {{gap}}ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਿਮਿਤ ੬੫ {{gap}}ਗਾਉਣਾ ੬੭ {{gap}}ਢੋਲ ਵੱਜਦਾ ੬੯ {{gap}}ਬੰਸਰੀ ੭੧ {{gap}}ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਘਰ ੭੩ {{gap}}ਕੇਸ ੭੭ {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ੭੯ {{gap}}ਅੱਖਰ ੮੧ {{gap}}ਙ ਤੇ ਞ ੮੩ {{gap}}ਸ਼ਬਦ: ਲਿਖਣਾ ੮੫ {{gap}}ਫ਼ੋਟੋ ੮ {{gap}}ਵੇਲਾ ੮੯ {{gap}}... ੯੧ {{gap}}ਸਮ ੯੫ {{gap}}ਰਾਗ ਪੂਰੀਯਾ ਧਨਾਸਰੀ ਚ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਦੀ ਬੰਦਿਸ਼ {{overfloat right||depth=1em}}ਬਲ ਗਈ ਜੋਤੀ... ਸੁਣਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> 5p7zwp2ym89utg7mxwgjdhlnbdz2v9s 219409 219408 2026-05-26T07:20:08Z Harchand Bhinder 2624 219409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Block center|<poem>੫੭ {{gap}}ਘਰ ਆਇਆ ਪਰਦੇਸੀ ੫੯ {{gap}}ਅਨੀਲ ੬੧ {{gap}}ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਿਮਿਤ ੬੫ {{gap}}ਗਾਉਣਾ ੬੭ {{gap}}ਢੋਲ ਵੱਜਦਾ ੬੯ {{gap}}ਬੰਸਰੀ ੭੧ {{gap}}ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਘਰ ੭੩ {{gap}}ਕੇਸ ੭੭ {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ੭੯ {{gap}}ਅੱਖਰ ੮੧ {{gap}}ਙ ਤੇ ਞ ੮੩ {{gap}}ਸ਼ਬਦ: ਲਿਖਣਾ ੮੫ {{gap}}ਫ਼ੋਟੋ ੮ {{gap}}ਵੇਲਾ ੮੯ {{gap}}... ੯੧ {{gap}}ਸਮ ੯੫ {{gap}}ਰਾਗ ਪੂਰੀਯਾ ਧਨਾਸਰੀ ਚ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਦੀ ਬੰਦਿਸ਼ {{overfloat right||depth=5em}}ਬਲ ਗਈ ਜੋਤੀ... ਸੁਣਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> 0b5h1lu9cdgq4dfprgcn6rktb8uwh7t 219410 219409 2026-05-26T07:21:08Z Harchand Bhinder 2624 219410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Block center|<poem>੫੭ {{gap}}ਘਰ ਆਇਆ ਪਰਦੇਸੀ ੫੯ {{gap}}ਅਨੀਲ ੬੧ {{gap}}ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਿਮਿਤ ੬੫ {{gap}}ਗਾਉਣਾ ੬੭ {{gap}}ਢੋਲ ਵੱਜਦਾ ੬੯ {{gap}}ਬੰਸਰੀ ੭੧ {{gap}}ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਘਰ ੭੩ {{gap}}ਕੇਸ ੭੭ {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ੭੯ {{gap}}ਅੱਖਰ ੮੧ {{gap}}ਙ ਤੇ ਞ ੮੩ {{gap}}ਸ਼ਬਦ: ਲਿਖਣਾ ੮੫ {{gap}}ਫ਼ੋਟੋ ੮ {{gap}}ਵੇਲਾ ੮੯ {{gap}}... ੯੧ {{gap}}ਸਮ ੯੫ {{gap}}ਰਾਗ ਪੂਰੀਯਾ ਧਨਾਸਰੀ ਚ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਦੀ ਬੰਦਿਸ਼ {{overfloat left||depth=5em}}ਬਲ ਗਈ ਜੋਤੀ... ਸੁਣਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> 2dcmyiexyvfy2po88rzab0yhrjovfph 219411 219410 2026-05-26T07:25:35Z Harchand Bhinder 2624 219411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Block center|<poem>੫੭ {{gap}}ਘਰ ਆਇਆ ਪਰਦੇਸੀ ੫੯ {{gap}}ਅਨੀਲ ੬੧ {{gap}}ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਿਮਿਤ ੬੫ {{gap}}ਗਾਉਣਾ ੬੭ {{gap}}ਢੋਲ ਵੱਜਦਾ ੬੯ {{gap}}ਬੰਸਰੀ ੭੧ {{gap}}ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਘਰ ੭੩ {{gap}}ਕੇਸ ੭੭ {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ੭੯ {{gap}}ਅੱਖਰ ੮੧ {{gap}}ਙ ਤੇ ਞ ੮੩ {{gap}}ਸ਼ਬਦ: ਲਿਖਣਾ ੮੫ {{gap}}ਫ਼ੋਟੋ ੮ {{gap}}ਵੇਲਾ ੮੯ {{gap}}... ੯੧ {{gap}}ਸਮ ੯੫ {{gap}}ਰਾਗ ਪੂਰੀਯਾ ਧਨਾਸਰੀ ਚ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਦੀ ਬੰਦਿਸ਼ {{gap}} ਬਲ ਗਈ ਜੋਤੀ... ਸੁਣਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> ns33q6g3uf2g4l659y3sicm6qpqwarf 219412 219411 2026-05-26T07:26:26Z Harchand Bhinder 2624 219412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Block center|<poem>੫੭ {{gap}}ਘਰ ਆਇਆ ਪਰਦੇਸੀ ੫੯ {{gap}}ਅਨੀਲ ੬੧ {{gap}}ਭਾਈ ਅਵਤਾਰ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਨਿਮਿਤ ੬੫ {{gap}}ਗਾਉਣਾ ੬੭ {{gap}}ਢੋਲ ਵੱਜਦਾ ੬੯ {{gap}}ਬੰਸਰੀ ੭੧ {{gap}}ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦਾ ਘਰ ੭੩ {{gap}}ਕੇਸ ੭੭ {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਬੋਲਦੀ ਹੈ ੭੯ {{gap}}ਅੱਖਰ ੮੧ {{gap}}ਙ ਤੇ ਞ ੮੩ {{gap}}ਸ਼ਬਦ: ਲਿਖਣਾ ੮੫ {{gap}}ਫ਼ੋਟੋ ੮੭ {{gap}}ਵੇਲਾ ੮੯ {{gap}}... ੯੧ {{gap}}ਸਮ ੯੫ {{gap}}ਰਾਗ ਪੂਰੀਯਾ ਧਨਾਸਰੀ ਚ ਕੁਮਾਰ ਗੰਧਰਵ ਦੀ ਬੰਦਿਸ਼ {{gap}} ਬਲ ਗਈ ਜੋਤੀ... ਸੁਣਦਿਆਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> mxqrcg1efwhuelg57we31efb9tcehp2 252 68451 219424 202953 2026-05-26T09:13:29Z Taranpreet Goswami 2106 219424 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਟਾਈਟਲ" 3="ਤਤਕਰਾ" 4to5="ਟਾਈਟਲ" 6="ਤਤਕਰਾ" 7to8="ਜਾਣ-ਪਛਾਣ " 9to10="ਭੂਮਿਕਾ" 11="11" 121="ਕਵਰ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 14k81yxli29gkuuhcvgjczfx6tsv37u 250 69409 219436 216838 2026-05-26T10:55:32Z Gill jassu 619 /* ਤਸਦੀਕ */ 219436 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gill jassu" /></noinclude>ਅਜਿਹੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਰਾਹ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰ ਸਕੇ। {{gap}}ਦੂਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਲੱਕ ਦੁਆਲੇ ਰੱਸੀ ਲਪੇਟ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਟਾਟ ਦਾ ਇੱਕ ਮੋਟਾ ਜਿਹਾ ਟੁਕੜਾ ਲਟਕਾਈ ਚਿੱਕੜ ਵੱਲ ਅਰਥ-ਭਰਪੂਰ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਤੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਨਾਨਬਾਈ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਅਟਕ ਗਿਆ, ਦਾਲ-ਸ਼ਬਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੇਗ਼ਚੀਆਂ ਅਤੇ ਤੰਦੂਰ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਲੱਥੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿੱਚ ਨੋਕਦਾਰ ਖ਼ੰਜਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫਟੀ ਹੋਈ ਜੇਬ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਹੋਠਾਂ ਨੂੰ ਟੁੱਕ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਠੰਢੀ ਆਹ ਭਰੀ ਅਤੇ ਉਸੇ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ਼ ਚੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚਲਦੇ ਵਕਤ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਬੜੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ਼ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਆਵਾਜ਼ ‘ਮਜ਼ਦੂਰ' ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਉਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰੇ ਕੀ-ਕੀ ਖ਼ਿਆਲ ਚੱਕਰ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਦੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੋਂ ਰੋਟੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ਼ ਨਸੀਬ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਚਾਰ ਵੱਜਣ ਨੂੰ ਆਏ ਹਨ, ਪਰ ਇੱਕ ਕੌਡੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਕਾਸ਼ ਅੱਜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰੋਟੀ ਲਈ ਹੀ ਕੁਝ ਨਸੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ।... ...ਭੀਖ?... ... ..ਨਹੀਂ ਖ਼ੁਦਾ ਕਾਰਸਾਜ਼ ਹੈ। {{gap}}ਉਸਨੇ ਭੁੱਖ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਭੀਖ ਮੰਗਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਸੀ ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ਼ ਨਿਸਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਉਸ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ਼ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਦੂਜੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਕੁਝ ਨਸੀਬ ਹੋ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਦੋਵਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਇਸ ਵਕਤ ਇੱਕ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਕਦਮ ਵਧਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੁਬਲਾ ਪਤਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੌਰਨ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}“ਮਜ਼ਦੂਰ!” {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਧਾਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਭੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਆਇਆ ਅਤੇ ਨਿਹਾਇਤ ਅਦਬ ਨਾਲ਼ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: {{gap}}“ਜੀ ਹਜ਼ੂਰ!” {{gap}}“ਵੇਖੋ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਹ ਟੁਕੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਚੱਲੋ, ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਲਓਗੇ?” {{gap}}ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੇ ਝੁਕ ਕੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਰੀ ਭਰਕਮ ਟੁਕੜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਉਹ ਚਮਕ ਜੋ ‘ਮਜ਼ਦੂਰ’ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਸੀ, ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਭਾਰ ਬੇਸ਼ਕ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ਪਰ ਰੋਟੀ ਦੀ ਤੋਟ ਅਤੇ ਪੇਟ-ਪੂਜਾ ਲਈ ਸਾਮਾਨ ਪੈਦਾ<noinclude>{{rh||126 / ਮੰਟੋ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ}}</noinclude> qswhep558fwxguq097pctmnotb7rwai 250 70142 219386 210287 2026-05-26T05:27:25Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|(੨੧)}} ਤੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ, ਕਿ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਲਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹੇ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਮੈਥੋਂ ਇਸਦਾ ਕੁਛ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਅਰ ਕਮਲਨੀ ਭੀ ਇਸ ਗੱਲ ਮੰਨਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ, ਸੋ ਮੈਂ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ, ਮੈਨੂੰ ਚੁਪ ਵੇਖਕੇ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:-ਦੇਖ ਕਮਲਾ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵੱਲ ਕੁਛ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ ਪਰ ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਨਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਕਦੀ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਸਗੋਂ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫਾਹਾ ਲੈਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਕਮਲਨੀ ਨੇ ਜੋ ਹਸਾਂਨ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕੀਤੇ ਹਨ ਉਨਾਂ ਦਾ ਬਦਲਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇਤਰਾਂ ਨਹੀਂਦੇ ਸਕਦੀ,ਜੇਕੁਝਦੇਸਕਦੀਹਾਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਇਸਤਰਾ ਕਿ ਕਮਲਨੀ ਨੂੰ ਪਟਰਾਣੀ ਬਣਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪ ਓਸਦੀ ਦਾਸੀ ਹੋਕੇ ਰਹਾਂ, ਪਰ ਸ਼ੋਕ ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਜਿਸਦਾ ਫਲ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਤੁੰ ਪਛਤਾਵੇਂਗੀ ਤੇ ਰੋਵੇਂਗੀ। {{gap}}ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਭ ਗਈ ਅਰ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕੁਛ ਇਹ ਕੈਹਿੰਦੀ ਹੈ ਠੀਕ ਹੈ ਇਸੇਤਰਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਛੇਕੜ ਮੈਂ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦਸੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਭੀ ਆਖਿਆ ਜਿਸਦਾਫਲ ਏਹ ਹੋਯਾ ਕਿਓਹ ਤਨ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਕੰਮ ਵਲ ਲਗ ਪਏ।ਜਦਓਹ ਆਪ ਹੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਸੀ। ਸਭ ਕੰਮ ਚੰਗਾ ੨ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਮਲਨੀ ਨੂੰ ਆਖੀ ਪਰ ਉਸਨੇ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ,ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ<noinclude></noinclude> c00xgerwewrt28hqp2s77z6bzqjz2rn 250 70143 219393 210288 2026-05-26T05:37:41Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|(੨੨)}} ਛੇਕੜ-ਓਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਦੀ ਆਗਯਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾਕੇ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਹੱਕ ਖੋਹ ਲਵਾਂ, ਹਾਂ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਣਦੇ ਪਿਛੋਂ ਜੋ ਆਪ ਕਹੋਗੇ ਮੈਂ ਮੰਨਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਗੋਪਾਲ ਹਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਫੇਰ ਸਮਝਾਯਾ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੀਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰਨਾਕਰੇਂਗੀ ਤਾਂਓਹਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਦੇਵੇਗੀ ਫੇਰ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸੋਚ ਲੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਕੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋਵੇਗੀ ਅਰ ਤੇਰੀ ਜਿਦ ਦਾ ਕ ਫਲ ਨਿਕਲੇਗਾ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰੁਤ੍ਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਰ ਲਾਚਾਰ ਹੋਕੇ ਇਹ ਵਿਆਹ ਕਰਾਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਤਦ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭੈਰੋ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਇਆ ਓਹ ਭੀ ਪਸੰਨ ਹੋਗਿਆ। ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਂ ਇਹ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਆਪ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੋਗੇ ਸੋ ਸੋ ਧੋਖਾ ਦੇਕੇ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਤਲਿਸਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕਮਲਨੀ ਨਾਲ ਆਪਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਏ ਕਿੰਓਕਿ ਤਲਿਸਮ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਤੇ ਅਸੀ ਸ੍ਵਾਧੀਨ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ ਤੇ ਜੇ ਵਡੇ ਮਹਾਰਾਜ ਇਹ ਗਲ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਅਸੀ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ। {{gap}}ਬਸ ਏਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਤਲਿਸਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਪਦੇ ਨਾਲ ਚਾਲ ਬਾਜੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਭੀ ਆਪ ਇਹ ਭੇਤ ਲੁਕਾਈ ਰਖਿਆ, ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪ ਤਲਿਸਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਏ ਤੇ ਬੁਡਾ ਦਰੌਗਾ ਬਣਕੇ ਇਸ<noinclude></noinclude> 3son1ptvkjwodd9f9u2xdwgzrvw958j 250 70144 219437 210289 2026-05-26T11:30:32Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219437 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|(੨੩)}} ਕੰਮ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕਰਨ ਲਗੇ। {{gap}}ਕੁਮਾਦ—( ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ) ਕੀ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪ ਬੁਢੇ ਦਰੋਗਾ ਬਣੇ ਸਨ? {{gap}}ਕਮਲਾ-ਜੀ ਹਾਂ ਅਰ ਓਹ ਬੁਢੀ ਮੈਂ ਹੀ ਬਣੀ ਸਾਂ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਾ ਆਦਿਕ ਮੁੰਡੇ ਬਣੇ ਸਨ। {{gap}}ਕਮਲਨੀ—( ਹੱਸਕੇ ) ਏਹੋ ਬੁਢੀ ਭੈਰੋ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਹ ਗਲ ਭੀ ਸਚ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਇਹ ਬੁਢੀ ਭੈਰੋ ਸਿੰਘ ਦੇ ਗਲ ਮੜ੍ਹ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਕੁਮਾਰ-ਜਰੂਰ( ਕਮਲਾ ਨੂੰ )ਤਦ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ “ਮਕਰੰਦ" ਆਦਿਕ ਵਲੋਂ ਜੋ ਕੁਛ ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਸਭ ਝੂਠ ਸੀ। {{gap}}ਕਮਲਾ-ਜੀ ਹਾਂ ਉਸ ਵਿਚ ਬਾਰਾਂ ਆਨੇ ਝੂਠ ਸੀ। {{gap}}ਕੁਮਾਰ—ਹਛਾ ਇਸਦੇ ਅਗੇ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਯਾ? {{gap}}ਕਮਲਾ ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਜਾਣ ਬੁਝ ਕੇ ਪਾਗਲ ਬਣਿਆਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਕ ਤਾਂ ਆਪ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਓ ਅਰ ਸਮਝੋ ਕਿ ਸਾਡੇ ਵੈਰੀ ਭੀ ਏਥੇ ਰਹਿੰਦੇਹਨ।ਦੂਸਰੇ ਆਪਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਜੇ ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਪਾਸੋਂ ਕੁਛ ਭੁਲ ਭੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਆਪ ਏਹੋ ਸਮਝੋ ਕਿ ਅਜੇ ਤਕ ਇਸਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚੋਂ ਪਾਗਲ ਪੁਣਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਯਾ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਅਸੀ ਤਲਿਸਮ ਵਿਚ ਪੁਚਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਤਲਿਸਮੀ ਪੰਥੀ ਕਮਲਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤਲਿਸਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਮਲੂੰਮ ਹੋਗਿਆ ਅਰ ਓਨਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਅਸੀ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਾਂ ਕਰਦੇ ਸਾਂ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦੀ ਔਖਿਯਾਈ<noinclude></noinclude> aqxrfqf8le44jvw3a787odi8o8uhe3r 250 70145 219439 210290 2026-05-26T11:35:54Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219439 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|(੨੪)}} ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ,ਰਸਦ ਆਦਿਕ ਸਭ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਭੇਜ ਦੇਂਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਜਦ ਪਾਗਲ ਬਣਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਏਯਾਰੀ ਦਾ ਬਟੂਆ ਜਾਣਕੇ ਕਮਲਨੀ ਦੇ ਪਾਸ ਛਡ ਗਿਆ ਫੇਰ ਜਦ ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪਈ, ਤਾਂ ਓਸੇ ਦਾ ਬਟੂਆ ਤੇ ਪੀਲੇ ਮਕਰੰਦ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵਿਖਾਕੇ ਓਸਨੂੰ ਆਪਦੇ ਪਾਸੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਮਲਨੀ ਪੀਲੇ ਮਕਰੰਦ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਓਸਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਸ ਦੀ ਲੜਾਈ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਅਸੀ ਬੜੇ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਲੜਾਕੇ ਸੀ, ਸੋ ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਂ ਜਦ ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਤੇ ਆਨੰਦੀ ਵਾਲੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਆਪ ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਇਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਗਲਾਂ ਆਪਨੂੰ ਦਸੀਆਂ ਆਪ ਇਨਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪ ਪਾਸੋਂ ਹਟਕੇ ਫੇਰ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਆ ਗਏ * ਆਪ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਭੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾਨ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਲਾਚਾਰੀ ਸੀ ਇਸਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇੰਦ੍ਰਣੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦੀ ਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਤੇ ਕਾਮਨੀ ਦੀ ਚਿਠੀ ਵਿਖਾਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿਤਾ ਇਥ ਆਕੇ ਆਪਨੇ ਸੁਣਿਆਂ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਕਮਲਨੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਲਭਦ੍ਰ ਭੂਤ ਨਾਥ ਛੁਡਾਕੇ ਲਿਆਇਆ ਸੀ ਅਚਾਣਕ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਏ ਅਰ ਕਈਆਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਮੁੜ ਆਏ। {{gap}}ਕੁਮਾਰ-ਹਾਂ ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ। {{gap}}ਕਮਲਾ-ਬਸ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇਥੋਂ ______________________________________________________ {{gap}}*ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ ੧੮ ਕਾਂਡ ੧੧॥<noinclude></noinclude> 2wp38dza5lf6sb9y3pw5mbsd79rt4bf 250 70146 219446 210390 2026-05-26T11:46:26Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219446 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|(੨੫)}} ਲੈ ਗਏ ਸਨ ਅਰ ਬਲਭੱਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਧੀਆਂ ਦਾ ਕੰਨ੍ਯਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਕੁਮਾਰ-( ਹੱਸਕੇ) ਠੀਕ ਹੈ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇਹ ਭੀ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਕਿ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਪਿੱਛੇ ਮਾਧਵੀ ਤੇ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਤੇ ਆਨੰਦੀ ਬਣਾਕੇ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਭੈਰੋਂ-ਜੀ ਹਾਂ। {{gap}}ਕੁਮਾਰ-ਪਰ ਨਾਨਕ ਓਥੇ ਕਿਸਤਰਾਂ ਆ ਗਿਆ? {{gap}}ਭੈਰੋਂ-ਆਪ ਸੁਣ ਹੀ ਚੁਕੇ ਹੋ ਕਿ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾਕੁ ਖਪਾਇਆ ਸੀ ਸੋ ਓਹ ਸਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਵੈਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਓਥੇ ਗਿਆ ਅਰ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਮਲਨੀ ਜੀ ਨੇ ਓਥੋਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਉਸਨੂੰ ਦਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਓਸੇ ਦਾ ਇਹ ਸਿਟਾ ਹੋਯਾ। ਜਦ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਤਾਂ ਓਨਾਂ ਨੇ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰੇ ਭਲਾ ਕਿਹ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਾਨਕ ਉਨਾਂ ਦੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤਾ ਡਿਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਖਿਮਾ ਮੰਗੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਿਮਾ ਮੰਗੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਿਮਾ ਦੇ ਦਿਤੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰੱਖ ਲਿਆ ਉਨਾਂ ਦੀ ਆਰਯਾ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਮਾਧਵੀ ਦੀ ਲੱਥ ਦੇ ਪਾਸ ਨਜਰ ਆਯਾ ਸੀ। ਓਹ ਦੇਵੋਂ ਪਹਿਲਾਂਹੀ ਮਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਪਨੂੰ ਭੁਲਾਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਓਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਤੇ ਅਨੰਦੀ ਬਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸਦੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਛ ਹਾਲ ਹੈ ਆਪਨੂੰ ਰਾਜਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੋਂ ਮਲੂੰਮ ਹੋਵੇਗਾ।<noinclude></noinclude> f1ngdv191ampsm9hv2lllr7oc5hfvoi 250 70147 219453 210391 2026-05-26T11:52:36Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219453 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{center|(੨੬)}} {{gap}}ਕੁਮਾਰ-ਠੀਕ ਹੈ ਈਸ੍ਵਰ ਦਾ ਧੰਨ੍ਯਵਾਦ ਹੈ ਕਿ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਮਾਧਵੀ ਦੀ ਲੋਬ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਤੇ ਅਨੰਦੀ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਵੇਖਕੇ ਜੋ ਕੁਛ ਰੰਜ ਮੈਨੂੰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਰ ਅਜ ਤਕ ਜੋ ਕੁਛ ਅਸਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਉਤੇ ਸੀ ਓਹ ਸਭ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। (ਕਮਲਨੀ ਨੂੰ) ਹਛਾ ਇਹ ਦਸ ਕਿ ਤੂੰ ਰਾਤ ਵਾਲੀ ਕਾਰਰਵਾਈ ਕਿਸਤਰਾਂ ਕੀਤੀ? ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਅਰ ਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਮੇਰੀ ਸੂਰਤ ਕਿਸਤਰਾਂ ਬਦਲ ਗਈ। {{gap}}ਕਮਲਨੀ-ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਆਪਨੂੰ ਕਮਾਲਾ ਪਾਸੋਂ ਮਿਲੇਗਾ। {{gap}}ਕਮਲ-ਇਹ ਤਾਂ ਇਕ ਸਾਧਾਰਨ ਗੱਲ ਹੈ। ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ ਜਦ ਆਪ ਸੌਂ ਗਏ ਤਦ ਇਨਾ (ਕਮਲਨੀ) ਨੇ ਆਪਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਆਪਦੀ ਸੂਰਤ ਬਦਲ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਕੁਮਾਰ-ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇਹਾ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? {{gap}}ਕਮਲਾ-ਇਹ ਤਾਂ ਮਸਖਰੀ ਵਾਸਤੇ ਅਰ ਦੂਸਰੇ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਦੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਤੇ ਕਿ ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਪਹਿਲੇ ਹੋਯਾ ਹੈ ਓਸੇ ਦੀ ਸੋਹਾਗਰਾਤ ਪਹਿਲੇ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਕੁਮਾਰ-(ਹੱਸਕੇ ਅਰ ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਵਲ ਦੇਖਕੇ) ਇਹ ਸਭ ਤਹਾਡੀ ਬਹਾਦਰੀ ਹੈ,ਹਛਾ ਅਜ ਤੁਹਾਡੀ ਵਾਰੀ ਭੀ ਤਾਂ ਆਵੇਗੀ _______________________________________________________ {{gap}}*ਏਹ ਕੰਮ ਓਧਰ ਲਾਡਲੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਆਪ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਕਾਮਨੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਜਦ ਆਨੰਦ ਸਿੰਘ ਸੌਂ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੂਰਤ ਬਦਲ ਦਿਤੀ ਅਰ ਸਵੇਰੇ ਉਸਦੇ ਉਠਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਧੋਕੇ ਸਾਫ ਕਰ ਲਿਆ।<noinclude></noinclude> t5hhu2uo4v3to13d5c5fvlfdua933e6 250 72071 219296 217983 2026-05-26T02:34:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਤੇ_ਦੇਵ_ਪੁਰਸ਼_ਹਾਰ_ਗਏ.pdf |Page = 1 |bSize = 477 |cWidth = 392 |cHeight = 598 |oTop = 39 |oLeft = 44 |Location = center |Description = }}<noinclude> {{c|1||}}</noinclude> mbluk5xb88m9aih1ytbfj5vw77ebjn4 250 72204 219295 217981 2026-05-26T02:33:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 219295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਲਾਇਨੇਲ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਲਤਾ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਘਾਟਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖਦਾਈ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਸ ਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਐਸ. ਐਸ. ਸੀ. ਦੇ ਅੰਤਮ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਦੀ ਉਹ ਇਮਤਿਹਾਨ ਤੋਂ ਵਿਹਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਲਾਇਨੇਲ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਅਰਧ ਸੁਚੇਤ ਮਨ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਝ ਉਹ ਇੱਕ ਮਯੂਸ ਕੁੜੀ ਬਣ ਗਈ। {{gap}}ਜਿਹੜਾ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਲਤਾ ਦੇ ਲਾਇਨੇਲ ਬਾਰੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਭਰਮ ਹੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਲਾਡ ਕਰਨਾ, ਚੁੰਮਣਾ, ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ, ਤੋਹਫੇ ਲਿਆਉਣਾ, ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਆਖਣਾ, ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕਣਾ ਆਦਿ ਸਭ ਲਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਸਨ। {{gap}}ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਮੋਢਿਆਂ ਤੱਕ ਕੱਟ ਦੇਣਾ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸੁਚੇਤ ਮਨ ਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਾਹਮਣੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੈਸ਼ਨੇਬਲ ਵਿਖਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਸ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਵਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਫਰਾਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀ ਤੇ ਪਾੜਦੀ ਸੀ। ਜਿਹੜੀ ਕਿ ਨੰਗੇਜਵਾਦ ਦੀ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਸੀ। ਸਰੀਰਿਕ ਕਸ਼ਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਾਮਤ੍ਰਿਪਤੀ (Masochism) ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਝਰੀਟਦੀ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਰਾਹੀਂ ਇੰਝ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਦੌਰਾਨ ਬੰਦੇ ਦਾ ਦਿਉ ਕੱਦ ਬੁੱਤ ਬਣ ਜਾਣਾ ਮੇਰੀ ਇਸ ਧਾਰਨਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲਤਾ ਇੱਕ ਮਜਬੂਤ ਡੀਲਡੌਲ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਏਸੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲਤਾ ਲਈ ਖਿਡਾਰੀ ਮੁੰਡਾ, ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਨਣ ਲਈ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। '''ਧਿਆਨ ਗੋਚਰੇ''' {{gap}}ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਪਰੋਕਤ ਲਿਖਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਖਾਸ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮਨਘੜਤ ਹਨ।<noinclude> {{c|145||}}</noinclude> i93j3fune0sjklyizakugzvn3l4u20w 250 72532 219273 219205 2026-05-25T16:26:45Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 219273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>{{gap}}ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਕੈਨੇਡਾ ਪੜ੍ਹਨ ਗਏ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ "ਛੱਡ ਯਾਰ! ਤੂੰ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਆਪਣਾ ਮੁਲਕ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ? ਉਥੇ ਕੀ ਐ ? ਨਾ ਚੰਗਾ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਛ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ।" ਪਰ ਹੁਣ ਕਦੇ ਕਦੇ ਇਹ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਕਿੰਨੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਪੈਸੇ ਪੱਖੋਂ ਘੱਟ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਪਰਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੁੱਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ "ਮੈਂ ਨ੍ਹੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਦੇ ਆਉਂਦਾ।" ਪਰ ਉਥੇ ਦੇ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ ਹੁਣ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਨ ਉੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ਹੈ ਜੋ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਇੰਨਾ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਖੇ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਵਿਚ ਕੈਨੇਡਾ ਰਹਿੰਦੇ ਇਕ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ, ਜੋ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬੀਬੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਭੱਠਲ ਨੇ ਕੈਨੇਡਾ ਫੇਰੀ ਸਮੇਂ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। ਉਸ ਮੁਤਾਬਕ ਬੀਬੀ ਭੱਠਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕੈਨੇਡਾ ਫੇਰੀ ਸਮੇਂ ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਈ। ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਘੰਟੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਹ ਗੇਟ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ। ਦੋ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਘੰਟੀਆਂ ਵਜਾਉਣ ਉਪਰੰਤ ਕੱਛਾ ਬੁਨੈਣ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਗੇਟ ਖੋਲ੍ਹਣ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਅਤੇ ਗੇਟ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਲਈ ਮੁਆਫੀ ਮੰਗੀ। ਉਸ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਉਹ ਚਾਹ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਹ ਨੂੰ ਉਬਾਲੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਲੇਟ ਹੋ ਗਿਆ।" ਬੀਬੀ ਭੱਠਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਮੈਂ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਗੇਟ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ 50-50 ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਗਾਰਡ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ 10-10 ਰਸੋਈਏ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ।" {{gap}}ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਧਾਰਮਿਕ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਾਂ ਜਿਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਧਰਮਾਂ, ਜਾਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਤਾਂ ਕਦੇ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਤਾਂ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਹੈ। {{gap}}ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਅਕਸਰ ਵੋਟ-ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 4-5 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ<noinclude>{{rh||14}}</noinclude> ftddga8ptjg3uy5aroknd4mu4a8drdc 250 72537 219271 219266 2026-05-25T15:29:52Z Kaur.gurmel 192 219271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{larger|'''?'''}}}} {{gap}}ਮੇਰੀ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਉਂ? ਅਤੇ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੀ ਪਾਤਰ ਕਿਉਂ?? ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਮੇਰੇ ਮਿਤਰ ਕੁੱਝ ਮੇਰੇ ਪਾਠਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਪੁੱਛਦੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਕੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਨੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਖਿਆਲੀ ਕਹਾਣੀ ਘੜ ਕੇ ਵਿਚ ਆਪ ਪਾਤਰ ਬਣ ਬੈਠਦਾ ਹੋਵਾਂ। ਜੀ ਹਾਂ, ਜੀ ਨਹੀਂ। ਜੀ ਹਾਂ ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਏਨੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਘਟੀਆ ਜਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਗੋਹੜੇ ਵਿਚੋਂ ਪੂਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੋਹੀ। ਮੈਥੋਂ ਆਪਣਾ ਤੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੱਤਿਆ ਜਾਣਾ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਚਰਖਾ ਕੀ ਕੱਤਣਾ ਏ। ਸੱਚ ਪੁੱਛ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ ਕਿ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਰੂੰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਏ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਘੁੱਗੂ ਵੱਜ ਜਾਏ ਯਾਨੀ ਦਮ ਟੁੱਟ ਜਾਏ। {{gap}}ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਲਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਤੱਕ ਯਾਨੀ ਤਹਲਵੇਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਦਾ ਚੰਗੇ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੇਫਿਕਰੀ ਦਾ ਪੰਧ ਹੋਵੇ . ਅਮਣਮੱਤਾ ਖਾਣ ਖਰਚਣ ਨੂੰ, ਮਨ ਆਇਆ ਖੇਡਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤਰ੍ਹ ਆਇਆ ਕਹਿਣ ਨੂੰ। ਨਾ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਾ ਫਾਕਾ। ਫਿਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜੁੜਨ। {{gap}}ਦੂਜਾ ਪੰਧ' ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ। ਦੇਸ਼ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰ ਘਾਟ ਸਭ ਖੁੱਸ ਗਏ, ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਏ। ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਖੁੱਸ ਗਈਆਂ।ਯਾਰ ਪਿਆਰ ਸਭ ਖੁੱਸ ਗਏ। ਦਰ ਤਰ ਥਾਂ ਕੁਥਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ। ਰੋਟੀ ਲੰਗੋਟੀ, ਕੁੱਲੀ ਜੁੱਲੀ ਦੇ ਸਹਿੰਸੇ ਅਤੇ ਦਰਦ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ। {{gap}}ਤੀਜਾ ਪੰਧ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ-ਅਠਾਰਾਂ ਉੱਨੀ ਦਾ ਚਿੰਨ ਹੋਵੇਂ, ਹੱਡ ਪੈਰ ਮੋਕਲੇ ਣ, ਮੂੰਹ ਜੋਰ ਜਵਾਨੀ ਹੋਵੇ, ਸਮਾਜੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਭ ਟੁੱਟੇ ਹੋਣ, ਰਾਸਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਜੱਨਾ ਕਮਾਣਾ ਉੱਨਾ ਹੀ ਖਾ ਜਾਣਾ। ਇਕੋ ਜੇਹੇ ਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਜੁੱਟ ਹੋਵੇ - ਲੰਗਰ ੜਿਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਮਹਿਕ ਮਸਾਲੇ ਦੀ। ਅੰਗ ਰੰਗ ਪੂਰੇ ਹੀ ਪੂਰੇ।ਫਿਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤਾਂ ਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਹੀ ਦੌਰ ਜੰਗਲ ਬੋਲੇ, ਉਜਾੜਾਂ<noinclude>{{center|5}}</noinclude> fr01i3xpk4fbf4k26ux5r2q0w45sv5p 219272 219271 2026-05-25T15:40:42Z Kaur.gurmel 192 219272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{larger|'''?'''}}}} {{gap}}ਮੇਰੀ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕਿਉਂ? ਅਤੇ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੀ ਪਾਤਰ ਕਿਉਂ?? ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਮੇਰੇ ਮਿਤਰ ਕੁੱਝ ਮੇਰੇ ਪਾਠਕ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ। ਕੁੱਝ ਪੁੱਛਦੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਕੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏਨੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਇਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਖਿਆਲੀ ਕਹਾਣੀ ਘੜ ਕੇ ਵਿਚ ਆਪ ਪਾਤਰ ਬਣ ਬੈਠਦਾ ਹੋਵਾਂ। ਜੀ ਹਾਂ, ਜੀ ਨਹੀਂ। ਜੀ ਹਾਂ ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਏਨੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਘਟੀਆ ਜਾਂ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਗੋਹੜੇ ਵਿਚੋਂ ਪੂਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੋਹੀ। ਮੈਥੋਂ ਆਪਣਾ ਰੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੱਤਿਆ ਜਾਣਾ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਚਰਖਾ ਕੀ ਕੱਤਣਾ ਏ। ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ ਕਿ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਰੂੰ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਏ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਘੁੱਗੂ ਵੱਜ ਜਾਏ ਯਾਨੀ ਦਮ ਟੁੱਟ ਜਾਏ। {{gap}}ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਲਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਤੱਕ ਯਾਨੀ ਛੋਹਲਵੇਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਦਾ ਚੰਗੇ ਖਾਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਖਾਨਦਾਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬੇਫਿਕਰੀ ਦਾ ਪੰਧ ਹੋਵੇ . ਅਮਣਮੱਤਾ ਖਾਣ ਖਰਚਣ ਨੂੰ, ਮਨ ਆਇਆ ਖੇਡਣ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਆਇਆ ਕਹਿਣ ਨੂੰ। ਨਾ ਕੋਈ ਫਿਕਰ ਨਾ ਫਾਕਾ। ਫਿਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜੁੜਨ। {{gap}}ਦੂਜਾ ਪੰਧ' ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਈ। ਦੇਸ਼ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰ ਘਾਟ ਸਭ ਖੁੱਸ ਗਏ, ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਏ। ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਖੁੱਸ ਗਈਆਂ।ਯਾਰ ਪਿਆਰ ਸਭ ਖੁੱਸ ਗਏ। ਦਰ ਦਰ ਥਾਂ ਕੁਥਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ। ਰੋਟੀ ਲੰਗੋਟੀ, ਕੁੱਲੀ ਜੁੱਲੀ ਦੇ ਸਹਿੰਸੇ ਅਤੇ ਦਰਦ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ। {{gap}}ਤੀਜਾ ਪੰਧ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦੱਸੋ-ਅਠਾਰਾਂ ਉੱਨੀ ਦਾ ਚਿੰਨ ਹੋਵੇ, ਹੱਡ ਪੈਰ ਮੋਕਲੇ ਹੋਣ, ਮੂੰਹ ਜੋਰ ਜਵਾਨੀ ਹੋਵੇ, ਸਮਾਜੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਭ ਟੁੱਟੇ ਹੋਣ, ਰਾਸਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਜੱਨਾ ਕਮਾਣਾ ਉੱਨਾ ਹੀ ਖਾ ਜਾਣਾ। ਇਕੋ ਜੇਹੇ ਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਜੁੱਟ ਹੋਵੇ - ਲੰਗਰ ਪੂੜਿਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਮਹਿਕ ਮਸਾਲੇ ਦੀ। ਅੰਗ ਰੰਗ ਪੂਰੇ ਹੀ ਪੂਰੇ।ਫਿਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤਾਂ ਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਹੀ ਦੌਰ ਜੰਗਲ ਬੋਲੇ, ਉਜਾੜੀੰ<noinclude>{{center|5}}</noinclude> 7f1lob91mk6zzb3ekieb4zku1lhmyaa 250 72538 219274 2026-05-25T16:34:17Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 219274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਸੰਗਠਨ (WHO) ਵੱਲੋਂ ਪੋਲੀਓ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਤਾਂ ਨਾਮੋ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣੇ ਪਏ ਹਨ। ਘਰ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਪੋਲੀਓ ਬੂੰਦਾ ਪਿਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਰਹਿ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਪਿਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਕਿਸੇ ਦੁਰਘਟਨਾ ਕਾਰਨ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਜਾਂ ਫਿਰ ਉਪਰ ਦਰਸਾਈਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੋਲੀਓ ਬੂੰਦਾਂ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਅਤੇ ਬੱਸਾਂ ਰੋਕ ਕੇ 5 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਬੂੰਦਾਂ ਪਿਲਾਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ 'ਚੋਂ ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਉੱਠਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹਨ: "ਯਾਰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਭਾਵੇਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਿਆ ਲੈ ਲਵੋ, ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਪੈਸਾ ਆਦਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪੋਲੀਓ ਬੂੰਦਾਂ ਪਿਲਾ ਕੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਕਰ ਦਿਓ।" ਸ਼ਾਇਦ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਬੂੰਦਾਂ ਪਿਲਾਉਣ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਕੰਮ ਸਮਝਦਾ ਹੋਵੇ ਪਰੰਤੂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੀਤਦੀ ਹੈ ਉਹੀ ਉਸ ਕੰਮ ਦੀ ਕਦਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਕਾਸ਼ ! ਅੱਜ ਤੋਂ 50-55 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੋਲੀਓ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਸੀ। {{gap}}ਵੈਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚ ਹੋਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਸਗੋਂ ਉਹ ਤਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਭ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਬਖਸ਼ੇ ! ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ਵਿਚ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਆਦਿ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਉਪਰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਐਸ.ਸੀ., ਬੀ.ਸੀ., ਓ.ਬੀ.ਸੀ., ਸਾਬਕਾ ਫੌਜੀ, ਦੰਗਾ ਪੀੜ੍ਹਤਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵੱਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।<noinclude>{{rh||15}}</noinclude> fd6757mig7mag7ckmlrz3i6prnv1zfk 250 72539 219275 2026-05-25T17:05:25Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 219275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਕੀਤੀ ਪਰ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਦ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਮਾਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਲੰਮੀ ਉਡਾਰੀ ਲਾ ਗਈ ਹੈ।" ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਰੋਈਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਟੈਲੀਫੋਨ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਗੱਡੀ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਗੱਡੀ ਵਾਪਸ ਲਿਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਬੜੀ ਟੈਨਸ਼ਨ ਹੋ ਗਈ। ਪਤਨੀ ਕਹੇ ਕਿ "ਜੇਕਰ ਟੈਨਸ਼ਨ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਗੱਡੀ ਚਲਾ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ।" ਪਰ ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਮਾਂ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਹੋਰ ਗਲਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਪੂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਮਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਪਰ 'ਹੋਣੀਂ' ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਟਾਲ ਸਕਦਾ। ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੀ ਘੁੰਮ-ਘੁਮਾ ਕੇ ਫਿਰ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ "ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਦਭਾਵਨਾ ਹਸਪਤਾਲ 'ਚੋਂ ਡਿਸਚਾਰਜ ਹੀ ਨਾ ਕਰਵਾਉਂਦੇ, ਜਾਂ ਕੋਲੰਬੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਵਰਗੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ।" ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਕੋਲੰਬੀਆ ਏਸ਼ੀਆ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਬੜਾ ਛੋਟਾਪਣ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਚਾਰੇ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਮਾਂ ਸੁਤੇ ਸਿੱਧ ਹੀ ਮਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ "ਮਾਂ ! ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮਰ ਗਈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਅਸੀਂ ਨ੍ਹੀਂ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਜਿਊਣਾ" ਤਾਂ ਮਾਂ ਸਾਡਾ ਮਨ ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ "ਨਹੀਂ ਬੱਚੇ ! ਐਂ ਨ੍ਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਰਦੇ, ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਮਰਨ ਲੱਗੀ ਹਾਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਗੋਡਾ ਦੇ ਕੇ ਜੀਵਾਂਗੀ।" ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਮਾਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਅ ਵੀ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਖਾ ਵੀ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਹੰਢਾ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਇਉਂ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਜਿਸਮ 'ਚੋਂ ਰੂਹ ਨਿਕਲ ਗਈ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਸਮੇਂ ਮਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਹਾਂ ਉਹ ਇਸ ਮਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹਾਂ। ਖੈਰ ! ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। {{gap}}ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਭੈਣ ਦੀ ਤਾਂ ਗਲਤੀ ਹੈ ਹੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਗਲਤੀ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਸਟਾਫ ਨਰਸ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਹੁੰਦਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੋਸ਼ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸਦਭਾਵਨਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਮਰੀਜ਼ ਆਈ.ਸੀ.ਯੂ. ਵਿਚ ਹੈ ਤਾਂ ਜੇਕਰ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਆਈ.ਸੀ.ਯੂ. ਵਿਚ ਬੈਡ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ਿਫ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਜਦੋਂ<noinclude>{{rh||73}}</noinclude> 5vv6o9ujraiof8cs9g84f1r3uiny52l 250 72540 219278 2026-05-25T17:15:51Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 219278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਵੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਟਾਫ਼ ਨਰਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦ-ਦੁਆਵਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਸਾਡੀ ਰੱਬ ਵਰਗੀ ਮਾਂ ਖੋਹ ਲਈ। {{gap}}ਹਸਪਤਾਲ 'ਚੋਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀ ਸੀਟ ਤੇ ਮੇਰੀ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਲਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਦੇ 9 ਵਜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ "ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ ਲਿਜਾਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਘਰ।" ਮੈਂ ਕਿਹਾ "ਭੈਣ ਦੇ ਘਰ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪਨਾਹ ਮਿਲੀ ਹੈ।" ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ "ਮੇਰੀਆਂ ਜਠਾਣੀਆਂ ਨਘੋਚਾਂ ਕਰਨਗੀਆਂ ਕਿ ਘਰ ਵਿਚ ਸਾਮਾਨ ਇਧਰ ਉਧਰ ਖਿਲਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਅਰਬਨ ਅਸਟੇਟ ਹੀ ਲੈ ਜਾਓ।" ਸਾਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਆਇਆ ਪਰ ਮਾਂ ਮਰੀ ਹੋਈ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੋਲਦਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਖੈਰ ! ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਹੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕ ਰਾਤ ਰਹਿਣਾ ਨਸੀਬ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਦਬਖਤ ਬੰਦਾ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੌਰ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਧਿਆਨ ਵੀ ਸਭ ਦਾ ਰੱਖਿਆ ਪਰ ਉਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ। ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਰੋਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਨੇੜੇ ਬੈਠੇ ਸਾਰੇ ਰੋਂਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਵੀ ਅੱਖ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗੀ। ਖੈਰ ! ਸਾਡੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਫੈਸਲਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਏ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵੀਰ ਜੀ ਦੇ ਸਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿਚ 5 ਨੰਬਰ ਚੈਂਬਰ ਵਿਚ ਮਾਂ ਦਾ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਸੀ ਪਰ ਇਕ ਅੱਖ ਵਿਚੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸੀ। ਸਭ ਕਮਾਲ ਮੰਨ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭੈਣਾਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਗਏ। ਫੁੱਲ ਮੇਰੀ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਸਨ। ਮੈਂ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਰਸਤੇ ਜਾਰੋ ਜਾਰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸੈਂਕੜੇ ਲੋਕ ਫੁੱਲ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਧਰਵਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਗੰਢ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਪੁਲ ਉਪਰੋਂ ਵਹਾਏ ਤਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਧਾਹਾਂ ਨਿਕਲ ਗਈਆਂ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਬੋਲਿਆ "ਚੰਗਾ ਮਾਂ ! ਰੱਬ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰੀਂ ਕਿ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੁੱਤ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਨਾ ਕਰੇ ਜੋ ਮੈਂ ਕੀਤੀ ਐ ਤਾਂ ਕਿ ਹੋਰ ਘਰ ਤਾਂ ਉਜੜਨ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਣ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸੁਣੇ। ਅਸੀਂ ਮੌਤ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿਚ ਵੇਰਵਾ ਦਰਜ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ, ਜੁੱਤੇ ਸਾਰਾ ਸਾਮਾਨ ਸੜਕ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।<noinclude>{{rh||74}}</noinclude> j2x2qrn1k9xt4eh3mzik6xoiyjimiek 250 72541 219279 2026-05-25T17:19:57Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 219279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''{{larger|ਤਲਬ}}''' ਤੇਰੀ ਪਾਕ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਲਿਸ਼ਕਦੇ ਬਿਲੌਰੀ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਪਤਾਸੇ ਵਾਂਗ ਘੁਲ ਜਾਵਾਂ ਨੀ ਮੇਰੀਏ ਲਟ ਬੌਰੀਏ ਨਦੀਏ ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਚ ਮਿੱਟੀ ਬਣ ਕੇ ਖੁਰ ਜਾਵਾਂ। ਇਹ ਹੰਝੂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਜੋ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪਲਕਾਂ 'ਚੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਪਰ ਕਦੇ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਬੋਲ ਤਾਂ ਬਿਰਖਾਂ ਦੇ ਹਉਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ ਬੋਲ ਤਾਂ ਹਵਾ ਦੇ ਹਟਕੋਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ। ਮੈਂ ਛਲਕ ਕੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਮੈਂ ਵਿਲਕ ਕੇ ਵੀ ਵੇਖਿਆ ਨਾ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਦੀਵੇ ਬਲੇ ਨਾ ਹਥੇਲੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ। ਮੈਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਰਿਕਾਰਡ ਬਣ ਗਿਆ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਕਿਤਾਬ ਬਣ ਗਿਆ ਰਿਕਾਰਡ ਕਵਰ ਵਿਚ ਬੰਦ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਜਿਲਦ ਵਿਚ ਕਵਰ ਤੇ ਜਿਲਦ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰੀ ਤਲਬ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਹਨ। </poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 88}}</noinclude> if6cwu8bc050gsee2bo92c23nkwbvuk 250 72542 219280 2026-05-25T17:21:27Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 219280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਉਹ ਨਕਸ਼ ਕਿਧਰੇ ਗੁਆਚ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨਾ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਇਬਾਰਤ ਪੜ੍ਹਨੀ ਸੀ ਉਹ ਬਾਹਾਂ ਕਿਧਰੇ ਲੋਪ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਮਿੱਟੀ ਬਣ ਕੇ ਖੁਰਨਾ ਸੀ ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਮਿਸ਼ਰੀ ਬਣ ਕੇ ਖੁਰਨਾ ਸੀ। ***** </poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 89}}</noinclude> f8a4l1z77n5ow2rq5lowt4orw7bqetd 250 72543 219281 2026-05-25T17:22:08Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{larger|'''ਪਾਲੀ'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਬੜਾ ਹੀ ਢੀਠ ਬਣ ਕੇ, ਬੜੇ ਹੀ ਜ਼ਬਤ ਨਾਲ ਇਸ ਫੌਂਟ ਨੂੰ ਇਸ ਜਖ਼ਮ ਨੂੰ ਲੁਕਾਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਡੂੰਘਾ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਨਾਸੂਰ (ਜੜਾਂ ਵਾਲਾ ਫੋੜਾ) ਬਣ ਗਿਆ।..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਾਲੀ'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਬੜਾ ਹੀ ਢੀਠ ਬਣ ਕੇ, ਬੜੇ ਹੀ ਜ਼ਬਤ ਨਾਲ ਇਸ ਫੌਂਟ ਨੂੰ ਇਸ ਜਖ਼ਮ ਨੂੰ ਲੁਕਾਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਡੂੰਘਾ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਨਾਸੂਰ (ਜੜਾਂ ਵਾਲਾ ਫੋੜਾ) ਬਣ ਗਿਆ। {{gap}}ਕਦੀ ਕਦੀ ਬਾਲਪਣ ਦੇ ਪਤਰੇ ਫੋਲਣ ਲਗਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਸੁਰਤੀ ਏਸੇ ਪੰਨੇ ਤੇ ਸੂਤੀ ਜਾਂਦੀ ਏ, ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਬੇਹੱਸ ਬੇਜਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਸਾਹ ਸਤ ਸੂਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਦੁਖ ਨਾਲ, ਪੀੜ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਪਾਟਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਸੁਣਾਵਾਂ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦਰਦ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਪੀੜ ਵੰਡਾਵਾਂ ਤੇ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਬੋਝ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਹਾਂ, ਪਾਲੀ-ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਜਸਪਾਲ, ਜੂਹੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ, ਨਿਰੀ ਮੋਮ ਦੀ ਗੁੱਡੀ, ਗੋਰਾ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ, ਇਕਹਿਰਾ ਪਤਲਾ ਸਰੀਰ, ਮਦਮਸਤ ਬਲੌਰੀ ਅੱਖਾਂ, ਤਿੱਖੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼, ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖੜਾ, ਗੱਲ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਟੱਲੀ ਦੀ ਟੁਨਕਾਰ ਵਾਂਗ ਅਮਰਤ ਰਸ ਘੁਲ ਜਾਏ, ਮੂੰਹੇਂ ਮੋਤੀਏ ਚੰਬੇਲੀ ਦੇ ਫੁਲ ਕਿਰਨ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗੁਲਾਬੀ (ਪਿਲਾਸਟਿਕ) ਵੋਮ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਨੀਝ ਲਾ ਕੇ ਤਰਾਸ਼ੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮੂਰਤੀ। {{gap}}ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦਿਨ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤਾਈ ਪਾਰਬਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਆਈ। {{gap}}ਤਾਈ ਪਾਰਬਤੀ, ਜਿਹਦੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਖੋਦੀ ਜਿਹੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਵਿਧਵਾ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਸੀ।ਜਵਾਨੀ ਪਹਿਰੇ ਉਸ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ<noinclude>{{rh||22}}</noinclude> aw3f2pg6clrgcjcfhdh7mlgprm8hoov 219282 219281 2026-05-25T17:22:56Z Kaur.gurmel 192 219282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਪਾਲੀ'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਬੜਾ ਹੀ ਢੀਠ ਬਣ ਕੇ, ਬੜੇ ਹੀ ਜ਼ਬਤ ਨਾਲ ਇਸ ਫੌਂਟ ਨੂੰ ਇਸ ਜਖ਼ਮ ਨੂੰ ਲੁਕਾਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਡੂੰਘਾ ਡੂੰਘਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਨਾਸੂਰ (ਜੜਾਂ ਵਾਲਾ ਫੋੜਾ) ਬਣ ਗਿਆ। {{gap}}ਕਦੀ ਕਦੀ ਬਾਲਪਣ ਦੇ ਪਤਰੇ ਫੋਲਣ ਲਗਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਸੁਰਤੀ ਏਸੇ ਪੰਨੇ ਤੇ ਸੂਤੀ ਜਾਂਦੀ ਏ, ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਬੇਹੱਸ ਬੇਜਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਸਾਹ ਸਤ ਸੂਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਦੁਖ ਨਾਲ, ਪੀੜ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਸਰੀਰ ਪਾਟਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਸੁਣਾਵਾਂ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦਰਦ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਪੀੜ ਵੰਡਾਵਾਂ ਤੇ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਬੋਝ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਹਾਂ, ਪਾਲੀ-ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਜਸਪਾਲ, ਜੂਹੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ, ਨਿਰੀ ਮੋਮ ਦੀ ਗੁੱਡੀ, ਗੋਰਾ ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ, ਇਕਹਿਰਾ ਪਤਲਾ ਸਰੀਰ, ਮਦਮਸਤ ਬਲੌਰੀ ਅੱਖਾਂ, ਤਿੱਖੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼, ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖੜਾ, ਗੱਲ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਟੱਲੀ ਦੀ ਟੁਨਕਾਰ ਵਾਂਗ ਅਮਰਤ ਰਸ ਘੁਲ ਜਾਏ, ਮੂੰਹੇਂ ਮੋਤੀਏ ਚੰਬੇਲੀ ਦੇ ਫੁਲ ਕਿਰਨ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਗੁਲਾਬੀ (ਪਿਲਾਸਟਿਕ) ਵੋਮ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਜਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਨੀਝ ਲਾ ਕੇ ਤਰਾਸ਼ੀ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਮੂਰਤੀ। {{gap}}ਪਾਲੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਉਸ ਦਿਨ ਵੇਖਿਆ ਜਿਸ ਦਿਨ ਤਾਈ ਪਾਰਬਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲੈਣ ਆਈ। {{gap}}ਤਾਈ ਪਾਰਬਤੀ, ਜਿਹਦੀ ਠੋਡੀ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਖੋਦੀ ਜਿਹੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਸੀ, ਵਿਧਵਾ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਸੀ।ਜਵਾਨੀ ਪਹਿਰੇ ਉਸ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ<noinclude>{{rh||22}}</noinclude> n6fajaim73d2m5hjk1q17h3yhabh9b0 250 72544 219283 2026-05-25T17:26:12Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਝਾੜੀਂ ਫਿਰਨਾ – ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਧੁੱਪ ਜਾਂ ਬਰਸਾਤ। ਚਿੱਤਰ, ਖਰਗੋਸਾਂ, ਮਿਰਗਾਂ, ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ। ਦੂਰ ਦੂਰ ਦੇ ਸਿਰ ਕੱਢ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ। ਫਿਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਤੋੜਾ ਏ। {{gap}}ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੌਥਾ ਹਿਸਾ : ਪੂਰੇ ਇੱ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਝਾੜੀਂ ਫਿਰਨਾ – ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਧੁੱਪ ਜਾਂ ਬਰਸਾਤ। ਚਿੱਤਰ, ਖਰਗੋਸਾਂ, ਮਿਰਗਾਂ, ਸੂਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ। ਦੂਰ ਦੂਰ ਦੇ ਸਿਰ ਕੱਢ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਥ। ਫਿਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਤੋੜਾ ਏ। {{gap}}ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੌਥਾ ਹਿਸਾ : ਪੂਰੇ ਇੱਕੀ ਸਾਲ, ਸਦੀ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕਲਾਮਈ ਜੀਵਨ। ਗੀਤ, ਕਵਿਤਾ, ਨਾਟਕ, ਗੀਤ-ਨਾਟ ਲਿਖਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨੂੰ ਰੰਗ ਮੰਚ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ। ਰਾਤ ਕਿਤੇ ਦਿਨ ਕਿਤੇ। ਕਦੀ ਪੂਰਬ ਕਦੀ ਪੱਛਮ, ਕਦੀ ਪਹਾੜ ਕਦੀ ਉਜਾੜ, ਕਿਤੇ ਬੱਸ ਕਿਤੇ ਤਾਂਗਾ ਕਿਤੇ ਗੁੱਡਾ, ਪੈਂਦਲ, ਸਾਈਕਲ, ਰਿਕਸ਼ਾ, ਕਿਤੇ ਰੇਲ ਅੰਡਰ ਗਰਾਉਂਡ ਕਦੀ ਜੇਹਲ। ਉਚੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਸਟੇਜਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿਚ ਨਾਹਰਿਆਂ ਤੇ ਤਾੜੀਆਂ ਦੇ ਪਟਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਅਤੇ ਵਾਹ ਵਾਹ ਖੱਟਣੀ। ਕਦੀ ਨੇੜੇ ਕਦੀ ਦੂਰ, ਕਦੀ ਕਿਸਾਨ ਕਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰ - ਘਾਟ ਘਾਟ ਦਾ ਪਾਣੀ। {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਫਲਾਣੇ ਨੇ ਛੱਤੀ ਘਾਟਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ ਹੋਇਆ ਏ ਪਰ ਏਥੇ ਤਾਂ ਛੱਤੀ, ਛਪੰਜਾ, ਛਿਆਨਵੇਂ। ਕੋਈ ਗਿਣਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਘਾਟਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਘਾਟ ਹੰਗਾਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੱਸੋ ਫਿਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਜੁੜਨ। ਜੀ, ਨਹੀਂ ? ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਪਰ ਦੱਸਿਆ ਏ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂੰ ਤੋਂ ਵੇਹਲ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੂਤ ਕੀ ਕੱਤਣਾ ਏ। ਹਾਂ ਮੈਂ ਹਰ ਕਹਾਣੀ ਥੋੜੀ ਹੀਮ ਖਾਮ ਨਾਲ ਇੰਨ ਬਿੰਨ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਕਿਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਨਾਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮਾਜੀ ਇਖਲਾਕੀ ਹੈਸੀਅਤ ਬਣੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਾਨ ਸਵੈਮਾਨ ਨੂੰ ਠੋਸ ਨਾ ਲਗੇ। ਕੁੱਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੈਂ ਨੇੜੇ ਖਲੋ ਕੇ ਵੇਖੀਆਂ ਹਨ ਕੁੱਝ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਕੁੱਝ ਨੀਝ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਪੱਕੀ ਵੰਡ’ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੂਜੀ ਕਿਤਾਬ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ: ‘ਕੁੱਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁੱਝ ਯਾਦਾਂ।' ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ ! {{right|<poem>ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਪਿੰਡ ਪਰੌੜ, ਡਾਕਖਾਨਾ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ</poem>}}<noinclude>{{rh||6}}</noinclude> h60xns5gwnghnw8xi5cjuz3v3v0wi3m 250 72545 219284 2026-05-25T17:29:22Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{larger|'''ਮੁੱਖ ਬੰਦ'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਗਿਆਰਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ - ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ, ਪਾਲੀ, ਸੁਮਿਤਰਾਂ, ਚਿੱਠੀ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰਨਾਵੇਂ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਰੋਹਮਤ ਅਤੇ ਦੀਪਾਲੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲੇਖਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਮੁੱਖ ਬੰਦ'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਇਸ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਗਿਆਰਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਤ - ਕੁਝ ਪੀੜਾਂ ਕੁਝ ਯਾਦਾਂ, ਪਾਲੀ, ਸੁਮਿਤਰਾਂ, ਚਿੱਠੀ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰਨਾਵੇਂ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਰੋਹਮਤ ਅਤੇ ਦੀਪਾਲੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲੇਖਕ ਦੇ ਘਟਨਾ ਭਰਪੂਰ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ ਵਾਪਰੀਆਂ ਐਨ ਜੀਵੰਤ ਘਟਨਾਵਾਂ ਉਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਵੈਜੀਵਨੀ-ਮੂਲਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਗਲਪੀਕਰਨ ਬਹੁਤ ਸੂਖਮ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਕ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕਾਂਡ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ।‘ਮੈਂ” ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਸਾਂਝਾ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਗਲਪੀ ‘ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਲਾਤਮਿਕ ‘ਮੈਂ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਲੇਖਕ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨਾਲ ਅਭੇਦ ਹੋ ਵਾਰਤਾਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਰੋਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਦੇ ਵਸਤੂ ਜਗਤ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ। ਕਲਾਤਮਕ ‘ਮੈਂ ਲੇਖਕ ਦੀ ਸਖਸ਼ੀ “ਮੈਂ” ਨਾਲੋਂ ਇਕ ਵਿੱਥ ਸਿਰਜ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਖੜ ਵੇਖ-ਪਰਖ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੀ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਮਾਨਸਿਕ-ਸੰਵੇਦਨੀ ਹਕੀਕੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕ ਖੜੀਆਂ ਤੰਗ ਨਜ਼ਰ, ਸੰਵੇਦਨਹੀਣ ਅਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰੀ ਸਮਾਜੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਦੇ ਗਤੀਹੀਣ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਓ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦਾ ਨਰੂਲੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਮੌਲਿਕ ਢੰਗ ਹੈ। {{gap}}ਹਰੇਕ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਰ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿਖਰਿਆ ਬਿੰਬ “ਮੈਂ” ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਮੈਂ ਦੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਚਿੱਤਰਪਟ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਦੇ ਅਮੂਰਤ ਯਥਾਰਥ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਮੂਰਤ ਯਥਾਰਥ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸੁਮਿਤਰਾਂ, ਕਿਸੇ ਰੈਹਮਤ ਦੀ ਮਨੋਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਭਾਂਪਣ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਅਸਮਰਥ ਹੈ ਸਮੂਰਤੀਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ<noinclude>{{rh||7}}</noinclude> 5gybl8wo02ouln7xemy70ikebb0g7h8 250 72546 219285 2026-05-25T17:30:12Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਮੋੜਵੀਂ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਠਿੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਐਨ ਸਪਸ਼ਟ ਸਮੂਰਤ ਸਰਲ ਵਾਰਤਾ ਵਿਚ ਖੁੱਭਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਘਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕਾਵਿਕ ਸੱਚ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਮੋੜਵੀਂ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਠਿੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਐਨ ਸਪਸ਼ਟ ਸਮੂਰਤ ਸਰਲ ਵਾਰਤਾ ਵਿਚ ਖੁੱਭਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਘਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕਾਵਿਕ ਸੱਚ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਰ ਬਾਰ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਪਾਰਕ ਵਰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮੰਤਕ (ra- tional) ਅਤੇ ਅਖੌਤਕ (irrational) ਦੀ ਜਟਿਲ ਅੰਤਰ ਕਿਰਿਆ ਅੱਡਰੇ ਅੱਡਰੇ ਮੋਟਿਫਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਸਪੇਸ (space) ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਊਰਜਾ ਮੋਟਿਫਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਅਸੀਮ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਸਪੇਸ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸੀਮ ਹੋ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਦੇਸ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਹੱਦਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਮੱਗਰਗਤੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਸਮੱਗਰਗਤੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਹਰੇਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿਚੋਂ ਉਹਦੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਸੁੰਨ ਸਮੱਗਰਗਤੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਸ਼ੀਲ ਹੈ ਨਰੂਲੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਕਲਾਤਮਕ ਸੱਚ। {{gap}}ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਨਿੱਗਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਸੱਤਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੱਗਰ ਬਿੰਬ ਨਿਰੂਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਯੋਗ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਯੋਗ ਸੰਕੋਚ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਗਸਣ ਲਈ ਜਰਖੇਜ ਪਿੜ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।ਕਲਾਤਮਕ ‘ਮੈਂ” ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੈਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੀ “ਮੈਂ” ਇਕ ਕਲਾਤਮਕ “ਮੈਂ” ਵਿਚ ਅਤਿ ਨਿਰਮਾਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਅਣਹੋਂਦ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ‘“ਮੈਂ” ਨੂੰ ਹਰ ਤੁਅਸਬ ਤੋਂ, ਹਰ ਕਾਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਮੈਂ” ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।‘ਮੈਂ ਇੱਕ ਅੰਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਤੇ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਹੌਲ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤੰਦਾਂ' ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਸਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ<noinclude>{{rh||8}}</noinclude> 6775guxx64ws7is4i5367ue7go19dnc 219286 219285 2026-05-25T17:30:45Z Kaur.gurmel 192 219286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਮੋੜਵੀਂ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਠਿੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਐਨ ਸਪਸ਼ਟ ਸਮੂਰਤ ਸਰਲ ਵਾਰਤਾ ਵਿਚ ਖੁੱਭਦਾ ਹੋਇਆ ਪਿਘਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕਾਵਿਕ ਸੱਚ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਿਹਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਰ ਬਾਰ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਅਮਲ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਗੰਭੀਰ ਪਾਰਕ ਵਰਗ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਮੰਤਕ (ra- tional) ਅਤੇ ਅਖੌਤਕ (irrational) ਦੀ ਜਟਿਲ ਅੰਤਰ ਕਿਰਿਆ ਅੱਡਰੇ ਅੱਡਰੇ ਮੋਟਿਫਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਅਜਿਹੇ ਸਪੇਸ (space) ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਊਰਜਾ ਮੋਟਿਫਾਂ ਦੀ ਊਰਜਾ ਤੋਂ ਅਸੀਮ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਪਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਮਿਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਸਪੇਸ ਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਸੀਮ ਹੋ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਕ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਦੇਸ ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਹੱਦਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਮੱਗਰਗਤੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਸਮੱਗਰਗਤੀ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਹਰੇਕ ਵੇਰਵੇ ਵਿਚੋਂ ਉਹਦੇ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਸੁੰਨ ਸਮੱਗਰਗਤੀ ਦੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਸ਼ੀਲ ਹੈ ਨਰੂਲੇ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਕਲਾਤਮਕ ਸੱਚ। {{gap}}ਸਮਕਾਲੀਨਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਨਿੱਗਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਸੱਤਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮੱਗਰ ਬਿੰਬ ਨਿਰੂਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦਾ ਯੋਗ ਲੇਖਕ ਨੇ ਸ਼ਲਾਘਾ ਯੋਗ ਸੰਕੋਚ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਗਸਣ ਲਈ ਜਰਖੇਜ ਪਿੜ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।ਕਲਾਤਮਕ ‘ਮੈਂ” ਲੇਖਕ ਦੀ ਮੈਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੈਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦੀ “ਮੈਂ” ਇਕ ਕਲਾਤਮਕ “ਮੈਂ” ਵਿਚ ਅਤਿ ਨਿਰਮਾਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਅਣਹੋਂਦ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਕ ‘“ਮੈਂ” ਨੂੰ ਹਰ ਤੁਅਸਬ ਤੋਂ, ਹਰ ਕਾਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਮੈਂ” ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕ ਪ੍ਰਕਾਰਜਸ਼ੀਲਤਾ ਦੇ ਮਾਣਯੋਗ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।‘ਮੈਂ ਇੱਕ ਅੰਤ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਤੇ ਹਾਰ ਨਾ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਮਾਹੌਲ ਅੰਦਰਲੀਆਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਤੰਦਾਂ' ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਅਸਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ<noinclude>{{rh||8}}</noinclude> hf9zmyp5c9vf17pzf4h1njlgsn46pgt 250 72547 219287 2026-05-25T17:31:45Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੁਜੱਸਮਾ ਬਣ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ. ਮਾਹਰੇਕਬਾਜੀ ਤੇ ਡੀਂਗਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਮੁੰਨਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸਹਿਜ ਚਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਨਰੋਈ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੁਜੱਸਮਾ ਬਣ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ. ਮਾਹਰੇਕਬਾਜੀ ਤੇ ਡੀਂਗਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਮੁੰਨਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸਹਿਜ ਚਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਨਰੋਈਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਨਿਕਲ ਹੋਕਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਰਗ ਦਾ ਹੋਕਾ।ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਕਲਾਤਮਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ। ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਇਹਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸ਼ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਬੋਰਿਸ ਪੋਲੀਵਾਈ ਵਰਗੀ ‘ਅਸਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਹਾਣੀ’ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਿਖਰਲੇ ਭਾਵੁਕ ਮਾਹੌਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਮਾਨਵੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜੂਝਣ ਤੇ ਮਾਨਵੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਅਤਿ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨੀ ਹਨ। ਕਲਾ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਨਿਖਾਰ ਲਈ ਅਣਥਕ ਘਾਲਣਾ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਨਿਭਾਉ ਦੀ ਹਰ ਇਕਾਈ ਵਿਚੋਂ ਝਲਕਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਚਾਰ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ - ਮੂੰਹ ਫੱਟ, ਮਮਤਾ, ਬੇਵਾਰਸ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ - ਬਾਰੇ ਅੱਡਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਰਹੇਗਾ। ਮੂੰਹ-ਫੱਟ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ‘“ਮੈਂ” ਹਾਜ਼ਰ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਗਹ ਪਾਠਕ ' ਲਈ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ‘ਮੈਂ ਦਰਸ਼ਕ ਮਾਤਰ ਹੋ ਕੇ ਕਲਾਤਮਕ “ਮੈਂ” ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਵਲ ਅਹੁਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰ ‘ਬੇਵਾਰਸ' ਅਤੇ ‘ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ’ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਉੱਕਾ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}‘ਬੇਵਾਰਸ' ਅਤੇ ‘ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ' ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਚੈਖਵ ਵਰਗੀ ਸੰਪੀੜਨ-ਕਲਾਂ (Compressing Capacity) ਦੀ ਕਮਾਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ|ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਜਿਹੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਾਇਮ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਜਕੜ ਕਾਰਨ ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੰਵੇਦਨਹੀਨਤਾ ਦੇ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਵਿਚ ਦਮਤੋੜ ਰਹੀ ਮਾਨਵੀ ਰੂਹ ਦੀਆਂ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਰਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਦਾ ਚੀਕ ਚਿਹਾੜਾ<noinclude>{{rh||9}}</noinclude> esovysrthnb856f4cef6544o80holjh 219288 219287 2026-05-25T17:32:52Z Kaur.gurmel 192 219288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਮੁਜੱਸਮਾ ਬਣ ਕੇ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ. ਮਾਹਰੇਕਬਾਜੀ ਤੇ ਡੀਂਗਾਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਪਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਮੁੰਨਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਸਹਿਜ ਚਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਮੁੱਚੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀਆਂ ਨਰੋਈਆਂ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਮਲੀ ਤੌਰ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੇ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਨਿਕਲ ਹੋਕਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ - ਪ੍ਰੇਮ ਮਾਰਗ ਦਾ ਹੋਕਾ।ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਰਫ ਕਲਾਤਮਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ। ਕਲਾਕਾਰ ਦਾ ਅਸਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਇਹਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸ਼ਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਉਹ ਬੋਰਿਸ ਪੋਲੀਵਾਈ ਵਰਗੀ ‘ਅਸਲੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਕਹਾਣੀ’ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਿਖਰਲੇ ਭਾਵੁਕ ਮਾਹੌਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਮਾਨਵੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜੂਝਣ ਤੇ ਮਾਨਵੀ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨੂੰ ਅਤਿ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾਯੋਗ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀਆਂ ਧਾਰਨੀ ਹਨ। ਕਲਾ-ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਨਿਖਾਰ ਲਈ ਅਣਥਕ ਘਾਲਣਾ ਦੀਆਂ ਝਲਕਾਂ ਨਿਭਾਉ ਦੀ ਹਰ ਇਕਾਈ ਵਿਚੋਂ ਝਲਕਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਚਾਰ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ - ਮੂੰਹ ਫੱਟ, ਮਮਤਾ, ਬੇਵਾਰਸ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ ਬਾਰੇ ਅੱਡਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਰਹੇਗਾ। ਮੂੰਹ-ਫੱਟ ਅਤੇ ਮਮਤਾ ਵਿਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ‘“ਮੈਂ” ਹਾਜ਼ਰ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਐਨ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਆਪਣੀ ਜਗਹ ਪਾਠਕ ' ਲਈ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ‘ਮੈਂ ਦਰਸ਼ਕ ਮਾਤਰ ਹੋ ਕੇ ਕਲਾਤਮਕ “ਮੈਂ” ਵਿਚ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਅਭੇਦ ਹੋਣ ਵਲ ਅਹੁਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰ ‘ਬੇਵਾਰਸ' ਅਤੇ ‘ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ’ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਉੱਕਾ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}‘ਬੇਵਾਰਸ' ਅਤੇ ‘ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ' ਪੰਜਾਬੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਾਰਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਚੈਖਵ ਵਰਗੀ ਸੰਪੀੜਨ-ਕਲਾਂ (Compressing Capacity) ਦੀ ਕਮਾਲ ਪੇਸ਼ ਹੋਈ ਹੈ|ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ ਜਿਹੀਆਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਾਇਮ ਦਮਨਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਜਕੜ ਕਾਰਨ ਮਾਨਵੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੰਵੇਦਨਹੀਨਤਾ ਦੇ ਘਾਤਕ ਪ੍ਰਗਟਾਵਿਆਂ ਵਿਚ ਦਮਤੋੜ ਰਹੀ ਮਾਨਵੀ ਰੂਹ ਦੀਆਂ ਝੰਜੋੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਰਲਾਉਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਦਾ ਚੀਕ ਚਿਹਾੜਾ<noinclude>{{rh||9}}</noinclude> fvauysiic7er3y7c6e5oi9331hn7lj3 250 72548 219289 2026-05-25T17:33:54Z Kaur.gurmel 192 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਪਣੀ ਮਿਸਾਲ ਆਪ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਮੋਟੇ ਨਾਵਲ ਵੀ ਇਸ ਥੀਮਕ ਜਟਿਲਤਾ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਕਰਨ ਵਿਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਨਰੂਲਾ ਸਿਖਰਲੀ ਥੀਮਕ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਅਛੋਪਲੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਦਾ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਸਥਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਪਣੀ ਮਿਸਾਲ ਆਪ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਮੋਟੇ ਨਾਵਲ ਵੀ ਇਸ ਥੀਮਕ ਜਟਿਲਤਾ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਕਰਨ ਵਿਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਨਰੂਲਾ ਸਿਖਰਲੀ ਥੀਮਕ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਅਛੋਪਲੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਦਾ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ‘ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ' ਵਿਚ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਉਹਦੀ ਮਾਲਕੀ ਹੇਠ ਘਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਵਾਧੇ ਵਿਚ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਉਹਦੀ ਵੈਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਮੁੰਡੇ ਹਨ, ਇਕ ਧੀ ਹੈ। ਹਰ ਪਖੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵੰਡ-ਵੰਡਈਏ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਆਏ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਦੀ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀਣਤਾ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਬੇਵੱਸ ਅਚਿੰਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘਾਣਾ ਵਿਚ ਗੋਤੇ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਦਰ ਸਵਾਲ ਉਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੋ ਮਹਾਂ ਸਵਾਲ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ : “ਕਿਵ ਸਚਿਆਰਾ ਹੋਈਏ ਕਿਵ ਕੂੜੈ ਤੁਟੈ ਪਾਲਿ"। ਇਕ ਜਬਰਦਸਤ ਰੋਸ ਜਾਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆ ਚੁਕੀ ਜੜ੍ਹਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸੰਚਾਰਨਯੋਗਤਾ ਬੇ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਊਰਜਾ ਭਰਪੂਰ ਰੋਸ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ‘ਬੇਵਾਰਸ’ ਵਿਚ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਾਰਸ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਭਾਵਜਗਤ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਖੇ ਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਇਦਾਦਹੀਣ ਬਾਰੂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਸੋਸ਼ਣ ਉਹਦੇ ਲਈ ਪੀੜ ਦੀ ਵਜਹ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਸਮਰਥਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਾਰੂ, ਨਿਪੁੰਸਕ ਬੰਦੂ ਮੱਲ ਲਈ ਵਾਰਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਦੂ ਮੱਲ ਇੱਜਤਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਘਰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਸਿਰਜਕ ਬਾਰੂ, ਬੇਵਾਰਸ, ਅਣਗੋਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਬੇਇਨਸਾਫੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਅਣਿਆਈ ਮੌਤ ਮਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ। ਤਰੀਕ 24 ਅਕਤੂਬਰ, 2001 {{right|ਚਰਨ ਗਿੱਲ}} {{right|ਪਟਿਆਲਾ।}} 10<noinclude>{{rh||10}}</noinclude> k9fbopb1k6bw6qs41yk0ijtt9fwe7f3 219290 219289 2026-05-25T17:34:32Z Kaur.gurmel 192 219290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਆਪਣੀ ਮਿਸਾਲ ਆਪ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਮੋਟੇ ਨਾਵਲ ਵੀ ਇਸ ਥੀਮਕ ਜਟਿਲਤਾ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਕਰਨ ਵਿਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਨਰੂਲਾ ਸਿਖਰਲੀ ਥੀਮਕ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਅਛੋਪਲੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਦਾ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਆਖਰੀ ਪੁਲਾਂਘ' ਵਿਚ ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਮਿਹਨਤ ਉਹਦੀ ਮਾਲਕੀ ਹੇਠ ਘਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਵਾਧੇ ਵਿਚ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਉਹਦੀ ਵੈਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਚਾਰ ਮੁੰਡੇ ਹਨ, ਇਕ ਧੀ ਹੈ। ਹਰ ਪਖੋਂ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੈ ਪਰ ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਵੰਡ-ਵੰਡਈਏ ਦੇ ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਆਏ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀ ਗੁਆ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਲੱਧਾ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਔਲਾਦ ਦੀ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੀਣਤਾ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਬੇਵੱਸ ਅਚਿੰਤੇ ਦੁਖਾਂਤ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘਾਣਾ ਵਿਚ ਗੋਤੇ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਵਾਲ ਦਰ ਸਵਾਲ ਉਭਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਕੋ ਮਹਾਂ ਸਵਾਲ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ : “ਕਿਵ ਸਚਿਆਰਾ ਹੋਈਏ ਕਿਵ ਕੂੜੈ ਤੁਟੈ ਪਾਲਿ"। ਇਕ ਜਬਰਦਸਤ ਰੋਸ ਜਾਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਆ ਚੁਕੀ ਜੜ੍ਹਤਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸੰਚਾਰਨਯੋਗਤਾ ਬੇ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਊਰਜਾ ਭਰਪੂਰ ਰੋਸ ਦਾ ਵਿਸਫੋਟਕ ਸੰਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਬੇਵਾਰਸ’ ਵਿਚ ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਅਧਾਰਿਤ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਵਾਰਸ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸਾਂਸਕ੍ਰਿਤਕ ਭਾਵਜਗਤ ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹੋ ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਖੇ ਤਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਇਦਾਦਹੀਣ ਬਾਰੂ ਦਾ ਆਰਥਿਕ ਸੋਸ਼ਣ ਉਹਦੇ ਲਈ ਪੀੜ ਦੀ ਵਜਹ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਸਿਰਜਣਾਤਮਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਸਮਰਥਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਾਰੂ, ਨਿਪੁੰਸਕ ਬੰਦੂ ਮੱਲ ਲਈ ਵਾਰਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਦੂ ਮੱਲ ਇੱਜਤਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਘਰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਸਿਰਜਕ ਬਾਰੂ, ਬੇਵਾਰਸ, ਅਣਗੋਲਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ ਬੇਇਨਸਾਫੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਅਣਿਆਈ ਮੌਤ ਮਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ। ਤਰੀਕ 24 ਅਕਤੂਬਰ, 2001 {{right|ਚਰਨ ਗਿੱਲ}} {{right|ਪਟਿਆਲਾ।}} 10<noinclude>{{rh||10}}</noinclude> jj7z0osi9h9dlyg0szn21ql4u53ibg2 250 72549 219292 2026-05-26T01:58:13Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 219292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> 25,000/- ਰੁਪਏ ਘਾਟਾ ਖਾ ਕੇ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1,20,000/- ਰੁਪਏ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਬੇਟੇ ਨੇ 10+2 ਦੇ ਪੇਪਰਾਂ ਤੋਂ 3-4 ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ੌਕੀਆ ਤੌਰ ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਸਿੱਖਣ ਲਈ 8-10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਬੁਲੇਟ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਕਾਲਜ ਦਾਖਲਾ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਮੈਂ ਵੀ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿ-ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਖ ਲਿਆ। ਅਖੀਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਕਾਲਜ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਬੀ.ਏ. ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਮੰਨ ਗਿਆ ਕਿ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਿਯਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਉਹ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ ਹੀ ਪਾਸ ਕਰਨਗੇ। ਦਾਖਲਾ ਦਿਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੁਝ ਲੋਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਕਦ ਪੈਸੇ ਪਾ ਕੇ ਵਰਨਾ ਡੀਜ਼ਲ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਗੱਡੀ ਲੈ ਲਵਾਂ, ਜੋ ਕਿ 22 ਦੀ ਐਵਰੇਜ ਕਰਕੇ ਕਿਫਾਇਤੀ ਵੀ ਪੈਣੀ ਸੀ। ਪਰ ਬੇਟੇ ਨੇ ਡਸਟਰ (ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਨਵੀਂ ਲਾਂਚ ਲੋਈ ਸੀ। ਲੈਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ "ਉਸ ਵਿਚ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਸਿਸਟਮ ਕਰਵਾ ਲੈਣਾ, ਨਾਲੇ ਆਪਾਂ ਕਦੇ ਐਸ.ਯੂ.ਵੀ. ਤਾਂ ਖਰੀਦ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਗੱਡੀ ਦੀ ਦਿੱਖ ਐਸ.ਯੂ.ਵੀ. ਵਰਗੀ ਹੈ।" ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਲਈ ਕਈ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਖੀਰ ਮੇਰੇ ਨਿੱਜ ਦੇ ਸੁੱਖ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਮੋਹ ਭਾਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਬੇਟੇ ਲਈ ਡਸਟਰ ਲੈ ਲਈ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬੇਟਾ ਕਹਿੰਦਾ "ਪਾਪਾ ! ਇੰਨੀ ਚੰਗੀ ਗੱਡੀ ਹੈ, ਕੰਪਨੀ ਵੱਲੋਂ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਆਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਠੀਕ ਸੀ, ਹੁਣ ਜੇ ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਲਈ ਕਲੱਚ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਰਕੇ ਤੋੜ-ਭੰਨ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇੰਟੀਰੀਅਰ ਭੈੜਾ ਲੱਗੇਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰੀਸੇਲ ਕੀਮਤ ਘਟ ਜਾਵੇਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਅਤੇ ਜਿਥੇ ਵੀ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਆਇਆ ਕਰਾਂਗਾ।" ਮੈਂ ਹੀ ਮਨ ਸਮਝਾ ਲਿਆ। ਬੇਟੇ ਨੇ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਡਸਟਰ ਤੇ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ ਗੱਡੀ ਦੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਆਈ ਜੋ ਕਿ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕਰ ਲਈ ਗਈ। {{gap}}ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਸਤੰਬਰ ਵਿਚ ਵੀ ਬੇਟੇ ਤੋਂ ਕੰਪਾਰਟਮੈਂਟ ਪਾਸ ਨਾ ਹੋਈ ਤਾਂ ਕਾਲਜ ਵਿਚ ਬੀ.ਏ. ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਰੱਦ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕਰਵਾਈ। ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪੀਅਰ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਹੀ ਬੇਟੇ ਨੇ ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ ਸਟ੍ਰੀਮ ਲਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ 10+2 ਵਿਚ ਆਰਟਸ ਰਾਹੀਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਉਸਨੇ ਮੰਨ ਲਈ। 10+1 ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਨ-ਮੈਡੀਕਲ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਸ ਸੀ। ਸਾਲ ਦੋ ਗੈਪ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਸਕੂਲ ਫਿਰ 10+2 ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਨਾਭਾ ਰੋਡ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਸਕੂਲ ਦਾਖਲਾ ਦੇਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਫ਼ਤੇ ਵਿਚ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬੇਟਾ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਬਾਕੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਆਪ ਘਰੇ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ<noinclude>{{rh||76}}</noinclude> 4kezpegie6k6850j8riue4n8aie4din 250 72550 219293 2026-05-26T02:08:39Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 219293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਸਕੂਲ ਡਸਟਰ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਕੂਲ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਮੋਪਡ ਤੇ ਸਕੂਲ ਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। {{gap}}2011 ਤੋਂ 2014 ਤੱਕ ਬੇਟੇ ਨੇ ਪੂਰੀ ਐਸ਼ ਕੀਤੀ। ਡੰਮੀ ਐਡਮਿਸ਼ਨ ਕਾਰਨ ਟਿਊਸ਼ਨਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਘਰ ਵਿਚ ਸੋਫੇ ਤੇ ਪਿਆ ਟੀ.ਵੀ. ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸਵੇਰ ਉਬਲੇ 8-10 ਅੰਗੋਂ, ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ 10-15 ਕੇਲੇ, 5-7 ਰੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਉਸਦੀ ਡਾਈਟ ਸੀ। ਪਰ ਤੀਜੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਡੋਮੀਨੋ ਦਾ ਪੀਜ਼ਾ ਜਾਂ ਚਾਵਲਾ ਦਾ ਚਿਕਨ ਆਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੱਲ ਕੀ, ਪੂਰੀ ਐਸ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਲੰਚ ਦਫਤਰ ਹੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਉਦੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੇਰੀ ਡਿਊਟੀ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਘਰ ਤੋਂ ਦੋ ਕੁ ਫਰਲਾਂਗ ਦੂਰ ਖੜੀ ਰੇਹੜੀ ਤੋਂ ਬੇਟੇ ਲਈ ਕੇਲੇ ਲੈ ਕੇ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਸੁੱਕਣੇ ਪਾਏ ਕੱਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ ਕਿ ਇਕ-ਦੋ ਵਾਰੀ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਈ-ਜੂਨ ਦੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਸੀ। ਮੈਂ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਲੰਚ ਕਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੇਟੇ ਲਈ ਕੇਲੇ ਲੈਣੇ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬੇਟਾ ਗੇਟ ਖੋਲ੍ਹਣ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਿਹਾ "ਪਾਪਾ ! ਕੇਲੇ।" ਮੈਂ ਕਿਹਾ "ਉਹੋ ! ਬੇਟੇ ਭੁੱਲ ਗਿਆ।" ਆਹ ਤਾਂ ਰੇਹੜੀ ਐ, ਤੂੰ ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਲੈ ਆ" ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ। ਬੇਟਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ "ਜਾਓ ਲੈ ਕੇ ਆਓ, ਤਾਂ ਹੀ ਗੇਟ ਖੁਲ੍ਹੇਗਾ।" ਮੈਂ ਪਸੀਨੋ-ਪਸੀਨਾ ਹੋਇਆ ਤਪਦੀ ਲੂ ਵਿਚ ਫਿਰ ਕੇਲੇ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜਦਾ, ਘਰ ਆ ਕੇ ਸੁੱਕੇ ਕੱਪੜੇ ਉਤਾਰਦਾ ਅਤੇ ਲੰਚ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਦਫਤਰ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ "ਯਾਰ ! ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਏਦਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਸਾਈ ਵੀ ਨਾ ਕਰਦਾ।" ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਦਫਤਰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਲੰਚ ਬਾਕਸ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਖੈਰ ! ਬੇਟਾ ਆਰਟਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ 80% ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਕਰ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 10+2 ਜਾਂ ਬੀ.ਏ. ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਬ ਕੈਰੀਅਰਜ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਤਾਂ ਸਕੂਲਾਂ, ਕਾਲਜਾਂ ਵਿਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹੀ ਗਾਈਡੈਂਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੱਜਕਲ ਤਾਂ ਪੀ.ਸੀ.ਐੱਸ. ਵਿਚ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੀ ਸਿਲੈਕਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਗੈਜੂਏਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਪੀ.ਸੀ.ਐੱਸ. ਅਫਸਰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਤੇਰੀ ਸਿਹਤ ਮੁਤਾਬਕ ਡੀ.ਐੱਸ.ਪੀ. ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਏਂ ਕਿਉਂਕਿ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਤਾਂ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਏਂ। ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਹੁਣ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੋਸਟਾਂ ਆਨਲਾਈਨ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।" ਪਰ ਬੇਟੇ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਕ ਕੰਨ ਪਾ ਕੇ ਦੂਜੇ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਇਕਦਮ ਉਸਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਾ ਭੂਤ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ "ਪਾਪਾ ਇਥੇ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ? ਕੋਈ ਫਿਊਚਰ ਨਹੀਂ, ਕਿੰਨੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ, ਸਿਸਟਮ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਸਿਫਾਰਸ਼,<noinclude>{{rh||77}}</noinclude> 6nopp37tl25jquydg874s0ov1nayvv1 250 72551 219294 2026-05-26T02:18:21Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 219294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਰਿਸ਼ਵਤਾਂ ਇਹ ਇੰਡੀਆ 'ਚੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀਆਂ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਧਾਰਨ ਬੰਦਾ ਵੀ ਤਰੱਕੀ ਕਰਕੇ ਕਿਤੇ ਦਾ ਕਿਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।" {{gap}}ਖੈਰ ! ਬੇਟੇ ਨੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਵਾ ਲਿਆ। 10+2 ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਇਕ ਡਿਪਲੋਮੋ ਵਿਚ ਦਾਖਲੇ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿਚ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਆਈਲੈਟਸ ਕਰਨ ਦੀ ਵਾਰੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਾਂ ਕਿ ਉਹ ਆਈਲੈਟਸ ਦੇ ਪੇਪਰ ਕੋਚਿੰਗ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ੋਖਮ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਬੇਟਾ ਬੜੇ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ "ਤੁਸੀਂ ਟੈਨਸ਼ਨ ਨਾ ਲਓ, ਮੈਂ ਆਪੇ ਪਾਸ ਕਰ ਲਵਾਂਗਾ।" ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਵਲ ਜਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਸੀ, ਸਾਰਾ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਸੋਫ਼ੇ ਤੇ ਪਿਆ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਚਿੰਗ ਦੇ ਆਈਲੈਟਸ ਦੇ ਪੇਪਰ ਦਿੱਤੇ। ਨਤੀਜਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ 8.5 ਬੈਂਡ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ। ਅਸੀਂ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਸਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਕਾਲਜ ਵੈਨਕਾਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਅਲਾਟ ਹੋਇਆ। ਰਹਿਣ ਲਈ ਕਮਰਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਆਨਲਾਈਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਫੀਸ ਲਈ 15 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਜਿਸਦੀ 18 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਕਿਸ਼ਤ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਅਦਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। {{gap}}ਅਗਸਤ 2014 ਵਿਚ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਅਸੀਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਇਕ ਬੰਦਾ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦਾ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਚੜਾਉਣ ਗਏ। ਬੇਟਾ ਸਾਡੇ ਸਭ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਏਅਰਪੋਰਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੁਰਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਉਹ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ "ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ! ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ?" ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਿਆਂ ਸਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ਮੁਰਝਾਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਦਿਲ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ 'ਵਿਛੋੜੇ' ਦੀ ਇਕ ਪੀੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਸੋਚਦੇ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੋਫੇ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਧਾ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਹੀਂ ਪੀਤਾ, ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਭਾਂਡੇ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖੇ, ਦੁਨੀਆਂਦਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਐਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਪਾਰ ਬਿਗਾਨੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ ?” ਫਿਰ ਸੋਚਦੇ "ਚਲੋ, ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਸਮਝਾਉਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ, ਉਸੇ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ, ਜੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੋਕੋ ਤਾਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚੇ ਕੁਛ ਕਰ ਨਾ ਲੈਣ।" {{gap}}ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉੱਠ ਕੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਬੇਟੇ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਇਕੱਲਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਈ ਅਤੇ ਮੱਲੋ-ਮੱਲੀ ਮਨ ਭਰ ਆਏ ਅਤੇ ਦੋਨੋਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਰੋਂਦੇ ਰਹੇ। ਖੈਰ ! ਮਨ ਤਾਂ ਸਮਝਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨਾਲ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ - ਇਕ ਵਿਛੋੜਾ ਦੂਜਾ ਮਮਤਾ ਦਾ ਕਤਲ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ<noinclude>{{rh||78}}</noinclude> qm48xjf0ib39hxz51stexcasm36iggy 250 72552 219387 2026-05-26T05:28:25Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਸਾਨੂੰ ਕੁਛ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਰਹੀ : ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਦਸੀ ਤਦ ਸਾਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਆਈ। - ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੀ । ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬੜੇ ੨ ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਾਂ ਪਾਸੋਂ ਏਥੋਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਸਾਨੂੰ ਕੁਛ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਰਹੀ : ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਦਸੀ ਤਦ ਸਾਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਆਈ। - ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੀ । ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬੜੇ ੨ ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਾਂ ਪਾਸੋਂ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਆਪ ਵਧਾਤਾਂ ਪਾਸ ਭੁਲ ਹੋਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ ਪਰ ਬਾਦਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਕੁਲ ਕਹਿਣ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਏਸੇ ਲਈ ਅਪਦੀਕੁਲ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹਛਾ ਹੁਣ ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦਸਦ ਹਾਂ ! ਮੈਂ ਹਰਦੀਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਗਦਾਧਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਓਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਖੇਤ ਖ਼ਤਰਾਂ ਦਵੇਗਾ ? ਸਦੇ ਬਿਨਾਂ ਓਹ ਕਦੇ ਏਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ੨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦੇ ਇਹ ਭੀ ਜਾਣਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਕਦੋਂ ਆਇਆ ਤੇ ਕਦੋਂ ਗਿਆ ਹੈ। ? ਹਰਦੀਨ-ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਾ ਹਾਂ ਆਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਭੀ ਲਵੇਗਾ । ਅਰ ਆਪਨੂੰ ਅਸਲ ਹਾਲ ਦਸ ਦੇਵੇਗਾ ਕਲ ਓਹ ਜ਼ਮਾਨੀਆਂ ਵਿਚ 'ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ- ਤੂ ਮੇਰਾ ਓਸਦਾ ਅਗੇ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਓਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕਿਸਤਰਾਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇਗਾ ? . ਹਰਦੀਨ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ … ਮੈਂ ਆਪਦਾ ਮੇਲ ਭਰਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਹਰਦੀਨ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ<noinclude></noinclude> 24l49i6jbqz4kzc8datswdnncdwmv0w 250 72553 219388 2026-05-26T05:28:42Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "(੬) ਦਿਤਾ ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਿਆ ਕਿ ਇਸਦੀ ਤੇ ਗੁਦਾਧਰ ਸਿੰਘ (ਭੂਤਨਾਥ) ਦੀ ਏਤਨੀ ਜਾਨ ਪਛਾਣ ਕਿ ਤਰਾਂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਓਹ ਇਸਤੇ ਕਿਉਂ ਇਤਬਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ? 333 ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਚੋਬਦਾਰ ਨੇ ਆਕ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>(੬) ਦਿਤਾ ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਿਆ ਕਿ ਇਸਦੀ ਤੇ ਗੁਦਾਧਰ ਸਿੰਘ (ਭੂਤਨਾਥ) ਦੀ ਏਤਨੀ ਜਾਨ ਪਛਾਣ ਕਿ ਤਰਾਂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਓਹ ਇਸਤੇ ਕਿਉਂ ਇਤਬਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ? 333 ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਚੋਬਦਾਰ ਨੇ ਆਕ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੂਤ ਨਾਥ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਕੇ ਸਭ ਨ ਹੋਏ ਅਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਤਾਂ ਆਨੰਦ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਭੂਤਨਾਥ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਦੀ ਆਯਾ ਦਿਤੀ ਭੂਤਨਾਥ ਨੇ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮ ਕੀਤਾ। ਤੇਜ-(ਭੂਤਨ ਧ ਨੂੰ) ਕਿਉਂ ਭੂਤਨਾਥ ਸੁਖ ਤਾਂ ਹੈ । ਅਜ ਕੲੀਆਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖੀ ਹੈ । ਤੋੜ-ਜੀ ਹਾਂ ਈਸ਼ਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਸੁਖ ਹੈ ਮੈਂ ਜਿਹਨੇ ਦਿਨ ਦੀ ਛੜੀ ਲੈਕੇ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੇਜ-ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਪੂਤ ਦਾ ਤਾਂ ਹਾਲ ਸੁਣਾਓ ਕਿਵੇਂ ਨਿਬੜੀ ? ਕੁਝ ਭੂਤ-ਚੰਗੀ ਨਿਬੜੀ ਹੈ ਜੀ, ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਆਵਾਯਾ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਪਰ ਇਕ ਬੜੀ ਕਰਾਚੀ ਤੇ ਸਾਦਲੀ ਸਜਾ ਓਸਨੂੰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦੇਵੀ-ਸਕੇ) ਦਸੋ ਤਾਂ ਸਹੀ। ਭੂਤ-ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਠੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਸੰਨ ਹੋਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਨਿਦਾ ਉੱਲ ਨ ਹੋਵੇਗਾ।ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਜਦ ਓਹ ਏਥੋਂ ਮੈਨੂੰ ਫੜਨ ਅਇਆ<noinclude></noinclude> lcrxzpdwfx35neods52d47t0jjgo9m9 250 72554 219389 2026-05-26T05:29:02Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "( 2 ) ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਘਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਦੋ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੇ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਤੇ ਓਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁਕ ਲਿਆਇਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਨੂੰ ਫਾਮਦੇ ਬਣਾਕੇ ਛਡ ਆਇਆ, ਤੇ ਏਥ ਓਸ ਕੀਤਾ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੇ ਤੰਬੂ ਵ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>( 2 ) ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਘਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਦੋ ਸ਼ਾਗਿਰਦਾਂ ਨੇ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਾ ਤੇ ਓਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਚੁਕ ਲਿਆਇਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਆਪਣੇ ਇਕ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਨੂੰ ਫਾਮਦੇ ਬਣਾਕੇ ਛਡ ਆਇਆ, ਤੇ ਏਥ ਓਸ ਕੀਤਾ ਬਣਾਕੇ ਆਪਣੇ ਤੰਬੂ ਵਿਚ ਜੋ ਇਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਗੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਇਕ ਦਾਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਛਾਪ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋਕ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ ਫੇਕੜ ਨਾਨਕ ਓਸਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਾ ਸਮਝਕ ਚੁਕ ਕੇ ਲੈਗਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ੨ ਆਪਣੀ ਨਕਲੀ ਮਾਂ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ' ਵੇਖੀਆਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਕਲੀ ਮਾਂ ਦੀ ਆਯਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਕਲੀ ਤਾਂਤਾ ਨੂੰ ਥੰਮ ਨਾਲ ਬੰਕ ਜ ੀਆਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਜਦ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜੁਤੀਆਂਮਾਰ ਚੁਕਾ ਨਕਲੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਓਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਾਗਤ ਦਾ ਇਕ ਪੁਰਜਾ ਸੁਟ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਉਸ ਪਰਜੇ ਦੇ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕਦਾ ਹੈ ਤਦ ਓਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਵੇਲੇ ਓਨਾਂ ਦੋਹਾਂਦਾ ਜਦਸ਼ ਹੋਈਓਹਮੈਂ ਕੀਯਾਂ ਆਰੀਅਨਮਾਨ ਕਰ ਲਵੋ। ਤੋਂ ਭੂ ਨਾਥ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਸਭ ਹੱਸ ਪਏ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਸ ਸਦਕ ਬਠਾਕੇ ਕਿਹਾ:-ਭੂਤਨਾਥ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੜ ਇਹੋ ਗੱਲ ਸੁਣਾਓ ਪਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ। ਭੂਤਨਾਥ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਾਈ ਸਭਨੀ ਹੈ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਢਿਡ ਪੀੜ ਹੋ ਗਈ ਉਪ੍ਰੰਤ ਭੂਤਨਾਥ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਵਲ ਦੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ:-ਮੇਰਾ ਭੀ ਆਪਦੇ ਕਿੱਸੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸੰਬੰਧ ਹੈ।<noinclude></noinclude> gstihxjhnlyn8uaibey737ivoqhdqrm 250 72555 219390 2026-05-26T05:29:31Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਪਰਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ। ਭੂਤ-ਕੇਵਲ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੰਨੂੰ ਭੀ ਇਸ ਆਪ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਪਤਾ ਗੱਲ ਦਾ ਦੁਖ ਹੈ ਅਰ ਮੈਂ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਲਦਾਰ ਹਾਂ ਕਿ ਬਲਭਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲਛਮੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 219390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਪਰਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ। ਭੂਤ-ਕੇਵਲ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੰਨੂੰ ਭੀ ਇਸ ਆਪ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਪਤਾ ਗੱਲ ਦਾ ਦੁਖ ਹੈ ਅਰ ਮੈਂ ਛੁਡਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਲਦਾਰ ਹਾਂ ਕਿ ਬਲਭਦ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਕੱਟ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਔਰ ਜਦ ਤਕ ਉਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗ ਜਾਵੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੁਕਣਾ ਹੀ ਮੂਰਖਤਾ ਹੈ। ਹੀ ਹੈ ਮੈਂ ਪੰਤ ਇਹ ਤਾਂ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕਰਤਾ ਧਰਤਾ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਇਹ ਹੈ। ਹੀ ਭੂਤ ਭਲਾ ਇਸ ਵਿਚ ਭੀ ਕੁਛ ਸਵੇਰ ਹੈ । ਇਹ ਮੁਠਾ ਫੜ ਲਵੋ ਫੇਰ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਸਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭੂਤ ਨਾਲ ਨੇ ਕਾਗਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਮੁੱਠਾ ਕੱਢਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅਗੇ ਰਖ ਦਿਤਾ, ਮੈਂ ਪੜਿਆ ਮੈਂ ਆਪਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਕਿ ਓਹ ਮੁਠਾ ਪੜਕੇ ਸਿਰ ਮੜ ਦੀ ਕੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋਈ ਰ ਵਰਗੇ ਤੇ ਰਘੁਬਰ ਸਿੰਘ ' ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤਨਾ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ, ਆਖ ਲੋਕ ਪੜ ਹੀ ਚੁਕੇ ਹਾਂ, ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਦੇ ਹੋ । ਮੈਂ ਭੂਤ ਨਾਥ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਬਣੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਦਰੋਗ ਤੇ ਰਘਬਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾਰਾਂ ਬੂਝ-ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ ਪਹੁੰਵੇਗਾ । ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਕੇਹੜਾ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਹੈ ਅਰ ਮੇਂ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜੋਰ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਆਪਦਾ ਹਰ ਦੀਨ ਭੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸਤਰਾਂ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਗੇਤੇ ਛੇੜ ਛਾੜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਪਨੂੰ ਝੂਠਾ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਰ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਭੀ ਜਿਥੇ ਕੈਦ ਹੈ ਓਥੇ ਹੀ ਮਰਸੜ ਲ<noinclude></noinclude> sz0k8gvq0w4kiwjms5ibu9g9ffiws25