ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 252 4443 219909 114819 2026-05-29T04:23:13Z Taranpreet Goswami 2106 219909 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਫੁਟਕਲ ਦੋਹਰੇ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="2" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} p031os2vtssqungx4eovaqkrsoe9gah 219910 219909 2026-05-29T04:23:27Z Taranpreet Goswami 2106 219910 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਫੁਟਕਲ ਦੋਹਰੇ |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="2" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} s6opwk10rdhuu8s9ua3a3yutrmnkxi2 252 7003 219908 114820 2026-05-29T04:22:06Z Taranpreet Goswami 2106 219908 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਫਿਲਮ ਕਲਾ |Language=pa |Volume= |Author=ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜ਼ਖ਼ਮੀ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਸ: ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਗੰਭੀਰ |Address=ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪਰੈਸ, ਚੌਕ ਬਾਬਾ ਭੌੜੀ ਵਾਲਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="-" 3="ਕੋਲੋਫੋਨ" 4="ਤਤਕਰਾ" 5to6="ਕੋਲੋਫੋਨ" 7="5" 99="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} qmqwjkemqupac21zfys2l1k11pox7os 252 17070 219903 208750 2026-05-29T02:24:11Z Tamanpreet Kaur 606 219903 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ |Language=pa |Volume= |Author=ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2to4="-" 5="ਹਾਫ਼-ਟਾਈਟਲ" 6="ਕੋਲੋਫੋਨ" 7="ਟਾਈਟਲ" 8="ਕੋਲੋਫੋਨ" 9="ਸਮਰਪਣ" 10="ਕਵਿਤਾ" 11="ਤਤਕਰਾ" 12="ਕਵਿਤਾ" 14="x" 17="1" 13to14="ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਬਦ" 15="1" 16="2" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ - ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf/11}} |Width= |Header= |Footer={{c|{{{pagenum}}}/ਇਸ਼ਕ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ}} |tmplver= }} 1bovbge8s2gf77zmhk9dagq6sgt6kwp 250 22390 219883 53501 2026-05-28T12:06:42Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 219883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੭੮੫}}</noinclude>ਆਨੰਦ ਘਨੇਰੇ ਹਉਮੈ ਬਿਨਠੀ ਗਾਠੇ॥ ਸਭ ਕੈ ਮਧਿ ਸਭ ਹੂ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਰਾਗ ਦੋਖ ਤੇ ਨਿਆਰੋ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਗੋਬਿੰਦ ਸਰਣਾਈ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮਨਹਿ ਸਧਾਰੋ॥੩॥ ਮੈ ਖੋਜਤ ਖੋਜਤ ਜੀ ਹਰਿ ਨਿਹਚਲੁ ਸੁ ਘਰੁ ਪਾਇਆ॥ ਸਭਿ ਅਧ੍ਰੁਵ ਡਿਠੇ ਜੀਉ ਤਾ ਚਰਨ ਕਮਲ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹਉ ਤਿਸ ਕੀ ਦਾਸੀ ਮਰੈ ਨ ਆਵੈ ਜਾਏ॥ ਧਰਮ ਅਰਥ ਕਾਮ ਸਭਿ ਪੂਰਨ ਮਨਿ ਚਿੰਦੀ ਇਛ ਪੁਜਾਏ॥ ਸ੍ਰੁਤਿ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਗੁਨ ਗਾਵਹਿ ਕਰਤੇ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਮੁਨਿ ਜਨ ਧਿਆਇਆ॥ ਨਾਨਕ ਸਰਨਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਿ ਸੁਆਮੀ ਵਡਭਾਗੀ ਹਰਿ ਹਰਿ ਗਾਇਆ॥੪॥੧॥੧੧॥ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਵਾਰ ਸੂਹੀ ਕੀ ਸਲੋਕਾ ਨਾਲਿ ਮਹਲਾ ੩॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸੂਹੈ ਵੇਸਿ ਦੋਹਾਗਣੀ ਪਰ ਪਿਰੁ ਰਾਵਣ ਜਾਇ॥ ਪਿਰੁ ਛੋਡਿਆ ਘਰਿ ਆਪਣੈ ਮੋਹੀ ਦੂਜੈ ਭਾਇ॥ ਮਿਠਾ ਕਰਿ ਕੈ ਖਾਇਆ ਬਹੁ ਸਾਦਹੁ ਵਧਿਆ ਰੋਗੁ॥ ਸੁਧੁ ਭਤਾਰੁ ਹਰਿ ਛੋਡਿਆ ਫਿਰਿ ਲਗਾ ਜਾਇ ਵਿਜੋਗੁ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਪਲਟਿਆ ਹਰਿ ਰਾਤੀ ਸਾਜਿ ਸੀਗਾਰਿ॥ ਸਹਜਿ ਸਚੁ ਪਿਰੁ ਰਾਵਿਆ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਉਰ ਧਾਰਿ॥ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗਣਿ ਆਪਿ ਮੇਲੀ ਕਰਤਾਰਿ॥ ਨਾਨਕ ਪਿਰੁ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਸਾਚਾ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗਣਿ ਨਾਰਿ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਸੂਹਵੀਏ ਨਿਮਾਣੀਏ ਸੋ ਸਹੁ ਸਦਾ ਸਮ੍ਹਾਲਿ॥ ਨਾਨਕ ਜਨਮੁ ਸਵਾਰਹਿ ਆਪਣਾ ਕੁਲੁ ਭੀ ਛੁਟੀ ਨਾਲਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਆਪੇ ਤਖਤੁ ਰਚਾਇਓਨੁ ਆਕਾਸ ਪਤਾਲਾ॥ ਹੁਕਮੇ ਧਰਤੀ ਸਾਜੀਅਨੁ ਸਚੀ ਧਰਮ ਸਾਲਾ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਇ ਖਪਾਇਦਾ ਸਚੇ ਦੀਨ ਦਇਆਲਾ॥ ਸਭਨਾ ਰਿਜਕੁ ਸੰਬਾਹਿਦਾ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮੁ ਨਿਰਾਲਾ॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਵਰਤਦਾ ਆਪੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਾ॥੧॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸੂਹਬ ਤਾ ਸੋਹਾਗਣੀ ਜਾ ਮੰਨਿ ਲੈਹਿ ਸਚੁ ਨਾਉ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਅਪਣਾ ਮਨਾਇ ਲੈ ਰੂਪੁ ਚੜੀ ਤਾ ਅਗਲਾ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਥਾਉ॥ ਐਸਾ ਸੀਗਾਰੁ ਬਣਾਇ ਤੂ ਮੈਲਾ ਕਦੇ ਨ ਹੋਵਈ ਅਹਿਨਿਸਿ ਲਾਗੈ ਭਾਉ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਹਾਗਣਿ ਕਾ ਕਿਆ ਚਿਹਨੁ ਹੈ ਅੰਦਰਿ ਸਚੁ ਮੁਖੁ ਉਜਲਾ ਖਸਮੈ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਲੋਕਾ ਦੇ ਹਉ ਸੂਹਵੀ ਸੂਹਾ ਵੇਸੁ ਕਰੀ॥ ਵੇਸੀ ਸਹੁ ਨ ਪਾਈਐ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਸ ਰਹੀ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਨੀ ਸਹੁ ਪਾਇਆ ਜਿਨੀ ਗੁਰ ਕੀ ਸਿਖ ਸੁਣੀ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਥੀਐ ਇਨ ਬਿਧਿ ਕੰਤ ਮਿਲੀ॥੨॥<noinclude></noinclude> quqjqwkr8o6zjmw2z184y0g7uci9he8 250 22394 219885 53505 2026-05-28T12:15:28Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 219885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੭੮੬}}</noinclude>ਪਉੜੀ॥ ਹੁਕਮੀ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਾਜੀਅਨੁ ਬਹੁ ਭਿਤਿ ਸੰਸਾਰਾ॥ ਤੇਰਾ ਹੁਕਮੁ ਨ ਜਾਪੀ ਕੇਤੜਾ ਸਚੇ ਅਲਖ ਅਪਾਰਾ॥ ਇਕਨਾ ਨੋ ਤੂ ਮੇਲਿ ਲੈਹਿ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਬੀਚਾਰਾ॥ ਸਚਿ ਰਤੇ ਸੇ ਨਿਰਮਲੇ ਹਉਮੈ ਤਜਿ ਵਿਕਾਰਾ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਮੇਲਹਿ ਸੋ ਤੁਧੁ ਮਿਲੈ ਸੋਈ ਸਚਿਆਰਾ॥੨॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸੂਹਵੀਏ ਸੂਹਾ ਸਭੁ ਸੰਸਾਰੁ ਹੈ ਜਿਨ ਦੁਰਮਤਿ ਦੂਜਾ ਭਾਉ॥ ਖਿਨ ਮਹਿ ਝੂਠੁ ਸਭੁ ਬਿਨਸਿ ਜਾਇ ਜਿਉ ਟਿਕੈ ਨ ਬਿਰਖ ਕੀ ਛਾਉ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਲਾਲੋ ਲਾਲ ਹੈ ਜਿਉ ਰੰਗਿ ਮਜੀਠ ਸਚੜਾਉ॥ ਉਲਟੀ ਸਕਤਿ ਸਿਵੈ ਘਰਿ ਆਈ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਉ॥ ਨਾਨਕ ਬਲਿਹਾਰੀ ਗੁਰ ਆਪਣੇ ਜਿਤੁ ਮਿਲਿਐ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਉ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਸੂਹਾ ਰੰਗੁ ਵਿਕਾਰੁ ਹੈ ਕੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ਜਾਇ॥ ਇਸੁ ਲਹਦੇ ਬਿਲਮ ਨ ਹੋਵਈ ਰੰਡ ਬੈਠੀ ਦੂਜੈ ਭਾਇ॥ ਮੁੰਧ ਇਆਣੀ ਦੌਮਣੀ ਸੁਹੈ ਵੇਸਿ ਲੋਭਾਇ॥ ਸਬਦਿ ਸਚੈ ਰੰਗੁ ਲਾਲੁ ਕਰਿ ਭੈ ਭਾਇ ਸੀਗਾਰੁ ਬਣਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਸਦਾ ਸੋਹਾਗਣੀ ਜਿ ਚਲਨਿ ਸਤਿਗੁਰ ਭਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਉਪਾਇਅਨੁ ਆਪਿ ਕੀਮਤਿ ਪਾਈ॥ ਤਿਸ ਦਾ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਪਈ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਬੁਝਾਈ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਗੁਬਾਰੁ ਹੈ ਦੂਜੈ ਭਰਮਾਈ॥ ਮਨਮੁਖ ਠਉਰ ਨ ਪਾਇਨ੍ਹੀ ਫਿਰਿ ਆਵੈ ਜਾਈ॥ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਥੀਐ ਸਭ ਚਲੈ ਰਜਾਈ॥੩॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸੂਹੈ ਵੇਸਿ ਕਾਮਣਿ ਕੁਲਖਣੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਛੋਡਿ ਪਰ ਪੁਰਖ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ॥ ਓਸੁ ਸੀਲੁ ਨ ਸੰਜਮੁ ਸਦਾ ਝੂਠੁ ਬੋਲੇ ਮਨਮੁਖਿ ਕਰਮ ਖੁਆਰੁ॥ ਜਿਸੁ ਪੂਰਬਿ ਹੋਵੈ ਲਿਖਿਆ ਤਿਸੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਭਤਾਰੁ॥ ਸੂਹਾ ਵੇਸੁ ਸਭੁ ਉਤਾਰਿ ਧਰੇ ਗਲਿ ਪਹਿਰੈ ਖਿਮਾ ਸੀਗਾਰੁ॥ ਪੇਈਐ ਸਾਹੁਰੈ ਬਹੁ ਸੋਭਾ ਪਾਏ ਤਿਸੁ ਪੂਜ ਕਰੇ ਸਭੁ ਸੈਸਾਰੁ॥ ਓਹ ਰਲਾਈ ਕਿਸੈ ਦੀ ਨਾ ਰਲੈ ਜਿਸੁ ਰਾਵੇ ਸਿਰਜਨਹਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗਣੀ ਜਿਸੁ ਅਵਿਨਾਸੀ ਪੁਰਖੁ ਭਰਤਾਰੁ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਸੂਹਾ ਰੰਗੁ ਸੁਪਨੈ ਨਿਸੀ ਬਿਨੁ ਤਾਗੇ ਗਲਿ ਹਾਰੁ॥ ਸਚਾ ਰੰਗੁ ਮਜੀਠ ਕਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬ੍ਰਹਮ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰੇਮ ਮਹਾ ਰਸੀ ਸਭਿ ਬੁਰਿਆਈਆ ਛਾਰੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਇਹੁ ਜਗੁ ਆਪਿ ਉਪਾਇਓਨੁ ਕਰਿ ਚੋਜ ਵਿਡਾਨੁ॥ ਪੰਚ ਧਾਤੁ ਵਿਚਿ ਪਾਈਅਨੁ ਮੋਹੁ ਝੂਠੁ ਗੁਮਾਨੁ॥ ਆਵੈ ਜਾਇ ਭਵਾਈਐ ਮਨਮੁਖੁ ਅਗਿਆਨੁ॥ ਇਕਨਾ ਆਪਿ ਬੁਝਾਇਓਨੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਗਿਆਨੁ॥ ਭਗਤਿ ਖਜਾਨਾ ਬਖਸਿਓਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ॥੪॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸੂਹਵੀਏ<noinclude></noinclude> 07n0r3o700zqyk545533jz2e16d2x2v 252 24459 219944 57720 2026-05-29T10:49:07Z Taranpreet Goswami 2106 219944 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਭਗਵਦ ਗੀਤਾ |Language=en |Volume= |Author=ਵਿਆਸ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=djvu |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="-" 2="ਕਵਰ" 3="-" 4="1" 176to177="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} nifwvyo7xhubbmp45qnba3jilp7nnrz 252 25483 219938 59502 2026-05-29T07:56:57Z Taranpreet Goswami 2106 219938 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਭਗਵਤ ਗੀਤਾ |Language=en |Volume= |Author=ਵਿਆਸ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=djvu |Image=16 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to15=- 16='ਚਿੱਤਰ' 17to18=- 19=1 /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 2zpcmq2gpbvqmwtb2fkjf9sjdl18ndr 252 31285 219941 81740 2026-05-29T10:46:18Z Taranpreet Goswami 2106 219941 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਭਰੋਸਾ |Language=pa |Volume=First Edition (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ) |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਭਾਈ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਜੀ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲ |Address=ਦਿੱਲੀ |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=_empty_ |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਬੇਨਤੀ " 5="ਮੇਰੀ ਰਾਏ" 6to7="ਤਤਕਰਾ" 8="9" 100="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} hav8de8e109w0kzxw0vq0yzilce8d6b 219943 219941 2026-05-29T10:46:36Z Taranpreet Goswami 2106 219943 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਭਰੋਸਾ |Language=pa |Volume=First Edition (ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ) |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਭਾਈ ਸਰਦਾਰੀ ਲਾਲ ਜੀ ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲ |Address=ਦਿੱਲੀ |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਬੇਨਤੀ " 5="ਮੇਰੀ ਰਾਏ" 6to7="ਤਤਕਰਾ" 8="9" 100="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} jx8xymkbveqmjogk0maz1yml8wcp162 252 31357 219929 81074 2026-05-29T06:51:53Z Taranpreet Goswami 2106 219929 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=_empty_ |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਓ" 4="ਅ" 5="ੲ" 6="ਸ" 7="ਹ" 8to9="ਪਾਤਰ " 10="1" 73="62" 71to72="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 2fnrgb5bsewbhtlytklvyyzia3xi9gl 219930 219929 2026-05-29T06:52:07Z Taranpreet Goswami 2106 219930 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=_empty_ |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਓ" 4="ਅ" 5="ੲ" 6="ਸ" 7="ਹ" 8to9="ਪਾਤਰ " 10="1" 73="62" 71to72="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 6enl5476f8eymmkzbsxyvqfdp8u2g98 219931 219930 2026-05-29T06:52:20Z Taranpreet Goswami 2106 219931 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਓ" 4="ਅ" 5="ੲ" 6="ਸ" 7="ਹ" 8to9="ਪਾਤਰ " 10="1" 73="62" 71to72="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 00k6me8324m1y6s5exvfk0c4rmh57tj 252 33706 219950 86535 2026-05-29T11:30:06Z Taranpreet Goswami 2106 missing page : 106,107,124 ,125 219950 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} fr261y8tcuwgk3rdw9oo6sk0lu4lgvs 252 33719 219905 86548 2026-05-29T04:12:08Z Taranpreet Goswami 2106 missing page: 19 219905 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 4vflrlhd0m8rdgj6c73w89i4t5xl2ia 219906 219905 2026-05-29T04:12:25Z Taranpreet Goswami 2106 219906 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} fr261y8tcuwgk3rdw9oo6sk0lu4lgvs 252 33723 219946 86552 2026-05-29T10:55:47Z Taranpreet Goswami 2106 missing page 56,57 219946 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} fr261y8tcuwgk3rdw9oo6sk0lu4lgvs 252 33724 219949 86553 2026-05-29T11:24:48Z Taranpreet Goswami 2106 missing page number 6,164,165 219949 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title= |Language=en |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} fr261y8tcuwgk3rdw9oo6sk0lu4lgvs 250 47040 219913 121743 2026-05-29T04:43:48Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਦਰਦ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮਨ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਰਣ ਦੁਹੇਲਾ, ਸੋਚ ਸੋਚ ਮਨ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰੂਥਲ ਵਿੱਚ ਖਿੜ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਵਾਹਵਾ ਹੀ ਫੁੱਲ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ, ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਜਲਵਾ ਵੇਖੋ, ਕੈਸਾ ਜਾਦੂ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਲ ਦਾ ਭਰਮ ਨਜ਼ਰ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ, ਥਲ ਅੰਦਰ ਝਲਕਾਰੇ ਵਾਂਗੂੰ, ਸ਼ਾਇਦ ਇਵੇਂ ਹੀ ਕੱਚਾ ਭਾਂਡਾ, ਪਾਰ ਝਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਡੂੰਘੇ ਨੈਣੀਂ, ਵੇਖੀਂ ਸੁਪਨਾ ਡੁੱਬ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਡਾਢਾ ਰੱਬ ਵੀ ਮਹਿੰਗੇ ਮੋਤੀ, ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਧਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੂਹ ਵਾਲੇ ਦਰਬਾਰ 'ਚ ਦੀਵਾ, ਜਗਦਾ ਮਘਦਾ ਰੱਖੀਂ ਜਿੰਦੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲਿਸ਼ਕਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਸਮ ਬਿਨਾਂ ਤਾਂ ਸਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀਟ ਪਤੰਗੇ, ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਆਖੇਂ ਆਲਮ ਫ਼ਾਜ਼ਲ, ਹੇ ਮਨ ਮੇਰੇ, ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ, ਏਦਾਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਬਰ ਸਿਦਕ ਸੰਤੋਖ ਹਮੇਸ਼ਾਂ, ਵੀਰੋ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਰਹਿਣਾ, ਸਾਥ ਸੁਹੇਲਾ ਹੋਵੇ ਜੇਕਰ, ਦਿਲ ਵੀ ਸਦਮੇ ਜਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।</poem>}} {{center|●}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 109}}</noinclude> 169gf5lpk27626eoba1s4od7fhdwmgy 250 47041 219914 121744 2026-05-29T04:45:50Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਸਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਗਏ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਅਨਾਰ। ਐਵੇਂ ਭੋਲਿਆਂ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੰਜ ਤਾਂ ਨਾ ਮਾਰ। ਵੇਖੋ ਕਿੱਡੀ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ, ਜਿਹੜਾ ਕੀਤਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਚੁਗੇ ਤਲੀਆਂ ਤੋਂ ਚੋਗ ਹੋ ਗਏ ਮੌਤ ਲਈ ਤਿਆਰ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਗਦੇ, ਜਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੀ ਚੁੱਪ, ਗੀਤ ਆਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਕੱਢ ਲਵੇਗੀ ਬਹਾਰ। ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਇਹ ਧੁੜਕੂ, ਜਿਉਣ ਹੀ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਨੰਗੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਾਰ ਤੇ ਮਾਸੂਮ ਜੇਹੀ ਡਾਰ। ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਗੈਰ, ਕਿਸੇ ਸੱਚ ਨਹੀਉਂ ਕਹਿਣਾ, ਵੇਖ ਤੋਤਲੇ ਮਾਸੂਮ ਬੋਟ, ਕਹਿਰ ਨਾ ਗੁਜ਼ਾਰ। ਵੇਖ ਧਰਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ, ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਚੰਗਾ ਲੱਗੂ ਫੇਰ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ। ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂ ਅੱਜ ਤੀਕ ਜਿੰਨੀ ਦੁਨੀਆਂ ਮੈਂ ਜਿੱਤੀ, ਸੁੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੇਰਾ ਬਣੇ ਹਥਿਆਰ। </poem>}} {{center|●}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 110}}</noinclude> 6l1acpqbv9qy7a8q4frnhjef2trurtv 250 47042 219915 121746 2026-05-29T04:47:27Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{Block center|<poem>□ ਵੇਖ ਥਲਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗ ਰੱਤੀ ਸੱਜਰੀ ਸਵੇਰ। ਰੱਬ ਲਿਖੀਆਂ ਨੇ ਰੇਤੇ ਉੱਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਚੁਫੇਰ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਚ ਕੇਰਦੇ ਨੇ ਕੱਲ੍ਹਾ ਕੱਲ੍ਹਾ ਬੀਜ, ਚੱਲ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸੁੰਨਿਆਂ ਸਿਆੜਾਂ 'ਚ ਖਲੇਰ। ਚੱਲ ਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੁਕਾਈਏ ਹੁਣੇ ਝੱਟ, ਲੰਘ ਜਾਵੇ ਨਾ ਇਹ ਪਲ, ਸਾਂਭ ਕਰ ਨਾ ਤੂੰ ਦੇਰ। ਤੇਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਾਏ, ਸੁੱਤੇ ਜਾਗਦੇ ਕੁਵੇਲੇ, ਏਦਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਹਨ੍ਹੇਰ। ਜਿਹੜੇ ਤੋੜ ਗਏ ਮੁਹੱਬਤਾਂ, ਜਿਉਂਦੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ, ਸਾਡੇ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਆਉਣੇ ਵੇਖ ਲਈਂ ਤੂੰ ਫੇਰ। ਅਸੀਂ ਮਲ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ 'ਚ ਉਮਰ ਗੰਵਾਈ, ਖ਼ੌਰੇ ਕਿਸ ਦੇ ਨਸੀਬੀਂ ਪੇਂਦੂ ਟੀਸੀ ਵਾਲੇ ਬੇਰ। ਸੁਣ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਹਾਉਕੇ, ਸੁਣ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ, ਐਵੇਂ ਕਾਲਜੇ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਨਾ ਹੂਕ ਕਦੇ ਲੇਰ। </poem>}} {{center|●}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 111 }}</noinclude> hry5f0dljc9aqc3idkybvxw0sq99wd8 219916 219915 2026-05-29T04:47:46Z Dugal harpreet 231 219916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਵੇਖ ਥਲਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗ ਰੱਤੀ ਸੱਜਰੀ ਸਵੇਰ। ਰੱਬ ਲਿਖੀਆਂ ਨੇ ਰੇਤੇ ਉੱਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਚੁਫੇਰ। ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਚ ਕੇਰਦੇ ਨੇ ਕੱਲ੍ਹਾ ਕੱਲ੍ਹਾ ਬੀਜ, ਚੱਲ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸੁੰਨਿਆਂ ਸਿਆੜਾਂ 'ਚ ਖਲੇਰ। ਚੱਲ ਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮੁਕਾਈਏ ਹੁਣੇ ਝੱਟ, ਲੰਘ ਜਾਵੇ ਨਾ ਇਹ ਪਲ, ਸਾਂਭ ਕਰ ਨਾ ਤੂੰ ਦੇਰ। ਤੇਰੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਜਾਏ, ਸੁੱਤੇ ਜਾਗਦੇ ਕੁਵੇਲੇ, ਏਦਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਹਨ੍ਹੇਰ। ਜਿਹੜੇ ਤੋੜ ਗਏ ਮੁਹੱਬਤਾਂ, ਜਿਉਂਦੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ, ਸਾਡੇ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਮੁੜ ਆਉਣੇ ਵੇਖ ਲਈਂ ਤੂੰ ਫੇਰ। ਅਸੀਂ ਮਲ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ 'ਚ ਉਮਰ ਗੰਵਾਈ, ਖ਼ੌਰੇ ਕਿਸ ਦੇ ਨਸੀਬੀਂ ਪੇਂਦੂ ਟੀਸੀ ਵਾਲੇ ਬੇਰ। ਸੁਣ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਹਾਉਕੇ, ਸੁਣ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਪੀੜ, ਐਵੇਂ ਕਾਲਜੇ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਨਾ ਹੂਕ ਕਦੇ ਲੇਰ। </poem>}} {{center|●}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 111 }}</noinclude> 8hqjbpvz15dqp5h5o4512ndhxltq0l8 250 47043 219917 121747 2026-05-29T04:49:40Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਜੇ ਤੂੰ ਵੇਖਣਾ ਹੈ ਏਥੇ ਤੇਰਾ ਦਰਦੀ ਹੈ ਕੌਣ? ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਵੇਖ ਕਿਹੜਾ ਆਉਂਦਾ ਦੁੱਖੜਾ ਵੰਡੌਣ। ਤੇਰਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਹੋਣਾ ਕੀ ਵਿਰੋਧ ਤੂੰ ਗੰਡੋਇਆ, ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤੇ ਵੈਰੀ ਸਾਡੀ ਗਿੱਠ ਲੰਮੀ ਧੌਣ। ਸਾਨੂੰ ਕੰਡਿਆਂ ਦਾ ਤਾਜ ਹੀ ਹੰਢਾਉਣ ਦੇ ਭਰਾਵਾ, ਆਖ ਰਾਜ ਭਾਗ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਬੁਲੌਣ। ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਪਲੀਤ, ਸਾਡੇ ਪਾਣੀਆਂ 'ਚ ਮੌਤ, ਪੈਂਦੇ ਘਰ ਘਰ ਵੈਣ, ਵਗੇ ਜ਼ਹਿਰ ਭਿੱਜੀ ਪੌਣ। ਖ਼ੌਰੇ ਕੈਸਾ ਹੈ ਵਿਕਾਸ, ਜਿੱਥੇ ਨੱਬੇ ਨੇ ਉਦਾਸ, ਆਖ, ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਸਾਨੂੰ ਕੂੜਾ ਗੀਤ ਨਾ ਸੁਣੌਣ। ਤੁਸੀਂ ਜੰਮ ਜੰਮ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹਾ ਭਗਵਾ ਰੰਗਾ ਲਉ, ਸਭ ਵੇਖਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਕਿਹੜੀ ਚਾਲ ਪਿੱਛੇ ਕੌਣ? ਅਸੀਂ ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਮ ਰਾਮ, ਰਾਮ-ਲੀਲ੍ਹਾ ਲਾਈਏ, ਸਾਥੋਂ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ ਅੱਜ ਤੀਕ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦਾ ਰੌਣ। </poem>}}{{center|●}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 112}}</noinclude> flgcs3938zr8rfq3gzjv5sulds4cier 250 47044 219919 121748 2026-05-29T04:59:36Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਤੀਜਾ ਨੇਤਰ ਜਾਗ ਪਿਆ ਤਾਂ ਭਰਮ-ਭੁਲੇਖਾ ਖੁਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਲਾਪ੍ਰਵਾਹੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤਾਂ, ਸੋਨਾ ਰੇਤ ਵੀ ਰੁਲ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਤਾਕਤਵਰ ਨੂੰ ਭਰਮ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਕਤ ਹੈ ਮੇਰੀ ਪੂੰਜੀ, ਸੰਭਲਿਆ ਨਾ ਜੇਕਰ ਇਹ ਤਾਂ, ਘਿਉ ਵੀ ਰੇਤੇ ਡੁਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ, ਚੰਚਲ ਮਨ ਹੈ ਪਾਰੇ ਵਾਂਗੂੰ, ਇਸ ਸ਼ੋਹਦੇ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਪਿਆਰ ਦੀ ਤੱਕੜੀ ਤੁਲ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਸੁਰਮੇ ਰੰਗੀ ਬੱਦਲੀ ਕੋਲੋਂ, ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਕੰਬ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਕਹਿਰ ਵਰ੍ਹਾਏਗੀ ਇਹ ਜਦ ਇਸ ਅੰਬਰ ਦੇ ਵਿਚ ਘੁਲ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਮਾਨਸਰਾਂ ਤੋਂ ਹੰਸ ਉਡਾਵੇਂ, ਚੋਗਾ ਪਾ ਪਾ ਪਿੰਜਰੇ ਪਾਵੇਂ, ਇਹ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ ਏਦਾਂ ਉੱਡਣ ਹਾਰਿਆਂ, ਉੱਡਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਹਨੇਰੀ ਝੱਖੜ ਝਾਂਜਾ, ਬਾਹਰ ਇਕੱਲਾ ਦੀਵਾ ਜਗਦਾ, ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਏਂ, ਕੱਲ੍ਹਿਆਂ ਉਸ ਹੋ ਗੁਲ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਆਪੋ ਧਾਪੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ 'ਚ ਗਿਆਨ-ਪੋਥੀਆਂ ਕਿਹੜਾ ਵਾਚੇ, ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ 'ਚ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਾਰਾ, ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰੁਲ ਜਾਣਾ ਹੈ। </poem>}}{{center|●}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 113}}</noinclude> arr4ze4lkwbo7ejp9s4j7kfhc6mnlgo 250 47046 219920 121750 2026-05-29T05:01:31Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ ਜਦੋਂ ਫਿਰ ਸੌਦਾ ਬਣ ਕੇ ਤੂੱਲ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਅਣਮੁੱਲੇ ਦਾ ਤੱਕੜੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕੁਝ ਕੌਡੀ ਹੋ ਮੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਹਰ ਬੰਦੇ ਦੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪੱਥਰ 'ਚੋਂ ਭਗਵਾਨ ਤਰਾਸ਼ੇ, ਸ਼ਿਲਪਕਾਰ ਦਾ ਤੀਜਾ ਨੇਤਰ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜੰਦਰੇ ਅੰਦਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘਾ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਸੱਜਣ ਵੇਖਿਆਂ, ਬਿਨਾਂ ਚਾਬੀਓਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਣੀਆਂ ਮਗਰੋਂ, ਨ੍ਹੇਰੀ, ਜੜ੍ਹ ਤੋਂ ਹਿੱਲਣ ਫ਼ਸਲਾਂ ਬੂਟੇ, ਖੜ੍ਹਾ ਖਲੋਤਾ ਖੇਤ ਸਬੂਤਾ, ਇੱਕੋ ਰਾਤ 'ਚ ਹੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਜੇ ਮਮਟੀ ਤੇ ਦੀਵਾ ਧਰੀਏ, ਉਸ ਦੀ ਆਪ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰੀਏ, ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਤੇ ਜਗਦਾ ਜਗਦਾ, ਤੇਲ ਬਿਨਾਂ ਹੋ ਗੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਪੱਕੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ, ਕੱਚੇ ਕੋਠੇ, ਬਾਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਦ ਢਹਿ ਨੇ ਜਾਂਦੇ, ਮਰ ਮਰ ਮੁੜ ਕੇ ਜੰਮਣਾ ਪੈਂਦੈ, ਜਦ ਇਹ ਝੱਖੜ ਝੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਗਰਬ ਗੁਬਾਰਾ ਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲਾ, ਉੱਡਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਅੰਬਰ ਵੱਲੇ, ਗੈਸ ਭਰੀ ਤੇ ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰਾ, ਗਰਦਨ ਤੀਕਰ ਫ਼ੂੱਲ ਜਾਂਦਾ ਏ। </poem>}} {{center|●}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 114}}</noinclude> 5j1tiftqjbjrtrw5n6osz358b9oxj5g 250 47047 219921 121751 2026-05-29T05:03:18Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਕਿਣ ਮਿਣ ਕਣੀਆਂ ਧਰਤ ਉਡੀਕੇ, ਜਾਨਾਂ ਔੜ ਸੁਕਾਈਆਂ ਨੇ। ਪੌਣਾਂ ਤੇ ਅਸਵਾਰ ਬਦਲੀਆਂ, ਦੱਸ ਤੂੰ ਕਿੱਧਰ ਧਾਈਆਂ ਨੇ। ਤਨ ਦੀ ਪਿਆਸ ਮਿਟਾਵਣ ਖ਼ਾਤਰ ਵਰ੍ਹ ਜਾਵੇਗਾ ਬੱਦਲ ਤਾਂ, ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਤੇ ਦਰਦ ਵਿਛੋੜੇ, ਇਹ ਕਿਉਂ ਲੀਕਾਂ ਲਾਈਆਂ ਨੇ। ਸੁੱਕ ਚੱਲੇ ਨੇ ਮਾਨਸਰੋਵਰ, ਮਨ ਦੇ ਨਿੱਤਰੇ ਪਾਣੀ ਵੀ, ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੇਖ ਕਿਵੇਂ ਆਹ ਹੰਸਣੀਆਂ ਤਿਰਹਾਈਆਂ ਨੇ। ਯਾਦਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕਤਾਰਾਂ ਆਈਆਂ, ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਬਚਪਨ ਰੁੱਤ ਦੇ ਨਕਸ਼ ਪੁਰਾਣੇ, ਕੂੰਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ ਨੇ। ਤੇਰੀ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿਸਮਾਂ ਦੀ ਮੋਹਤਾਜ ਨਹੀਂ, ਮਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਕ ਬਰੇਤੀ ਉੱਤੇ, ਇਹ ਕਿਸ ਪੈੜਾਂ ਪਾਈਆਂ ਨੇ। ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਖੁਸ਼ਬੋਈਏ, ਮਿਰਗ ਕਥੂਰੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਤਾਂ ਹੀ ਚੁੰਗੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਨੇ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਰੂਹ ਦਾ ਚਾਨਣ, ਵਾਹਵਾ ਚਾਰ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਹੈ, ਤੈਥੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਸਿਆ ਜਹੀਆਂ, ਰਾਤਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਘਾਈਆਂ ਨੇ। </poem>}}{{c|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 115}}</noinclude> h0zj2hdyk5w2rb8ppadosphewcis358 250 47048 219922 121752 2026-05-29T05:05:50Z Dugal harpreet 231 /* ਤਸਦੀਕ */ 219922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|□}} ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿਚ ਸਮਤੋਲ ਰਹੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਵੀ ਹਾਉਕਾ ਕੋਲ ਰਹੇ। ਪੌਣਾਂ ਨੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਦੀਵੇ ਤਾਹੀਂਉਂ ਡੋਲ ਰਹੇ। ਦਰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਮੋਤੀ ਨੇ, ਇਹ ਅੱਥਰੂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਟੋਲ ਰਹੇ। ਜੇ ਤਾਰੇ ਵੇਖੇਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ, ਜਾਪਣਗੇ ਦੁਖ ਸੁਖ ਫ਼ੋਲ ਰਹੇ। ਤੂੰ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਨਾ ਦਿਲ ਛੱਡੀ, ਦੱਸ! ਪੰਛੀ ਕਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹੇ। ਪਰਤਣਗੇ ਵੇਖੀਂ ਵਤਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੰਛੀ ਨੇ ਪਰ ਤੋਲ ਰਹੇ। ਜੇ ਕੰਡ ਕੀਤੀ ਹੈ ਸੱਜਣਾਂ ਤੋਂ, ਖ਼ੁਦ ਸੁਣ ਲੈ, ਕੀਹ ਕੀਹ ਬੋਲ ਰਹੇ। </poem>}}{{center|●}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 116}}</noinclude> rmi9mguo7b0be8cle8qe8cguc5kcx9r 250 53246 219884 219182 2026-05-28T12:07:00Z Charan Gill 36 219884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gill jassu" />{{rh||ਚੌਥਾ ਤੰਤ੍ਰ|२३३}} {{rule}}</noinclude>{{center|ਤਾਦ੍ਰਿਗ ਦੇਖ ਨਿਸੰਗ,ਜੋਨ ਦ੍ਰਵਤ ਕੌਤਕ ਅਹੇ॥}} {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਗਧਾ ਗਿੱਦੜ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। ਸ਼ੇਰ ਜੋ ਪੀੜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਯਾਕੁਲ ਹੋਯਾ, ਅਜੇ ਉਠਿਆ ਹੀ ਸਾ, ਜੋ ਗਧਾ ਭੱਜ ਉਠਿਆ॥ ਉਸ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਪੰਜਾ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਓਹ ਪੰਜਾ ਭਾਗ ਹੀਨ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਨਯਾਈਂ ਖਾਲੀ ਗਿਆ। ਇਤਨੇ ਵਿਚ ਗਿੱਦੜ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਵਾਹ ਵਾਹ ਤੂੰ ਅਜੇਹਾ ਪੰਜਾ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਗਧਾ ਬੀ ਤੇਰੇ ਅੱਗੋਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਕੀ ਲੜੇਂਗਾ ਤੇਰਾ ਬਲ ਤਾਂ ਦੇਖ ਲਿਆ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਪੈਂਤਰਾ ਨਹੀਂ ਬੱਧਾ ਸਾ ਜੇਕਰ ਮੇਰਾ ਪੈਂਤਰਾ ਬੱਧਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪੰਜੇ ਹੇਠੋਂ ਹਾਥੀ ਬੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸੱਕਦਾ॥ ਗਿੱਦੜ ਬੋਲਿਆ ਹੱਛਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਤੂੰ ਆਪ ਚੈਤੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੀਂ। ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੇਹੜਾ ਮੈਨੂੰ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖ ਗਿਆ ਹੈ ਸੋ ਫੇਰ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਢੂੰਡ। ਗਿੱਦੜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਪਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਨਾਲ ਕੀ ਪਰੋਜਨ ਆਪ ਪੈਂਤਰਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠੋ। ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਜੋ, ਗਿੱਦੜ ਗਧੇ ਦੇ ਪਿਛੇ ੨ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਚਰਦੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜਾ ਦੇਖਿਆ। ਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਖੋਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਨਜੇ ਚੰਗੀ ਜਗਾ ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ ਜੋ ਛੇਤੀ ਮਰੇ, ਭਲਾ ਦੱਸ ਤਾਂ ਸਹੀ ਜੋ ਓਹ ਕੇਹੜਾ ਜੀਵ ਸੀ ਜਿਸਦੇ ਬੜੇ ਸਖਤ ਵਜ੍ਰ ਦੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਬਚ ਗਿਆ॥ ਇਹ ਸੁਨਕੇ ਹਸਦਾ ਹੋਯਾ ਗਿੱਦੜ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ ਓਹ ਤਾਂ ਖੋਤੀ ਸੀ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਗਲੱਕੜੀ ਪਾਉਨ ਲਗੀ ਸੀ ਤੂੰ ਡਰਦਾ ਮਾਰਿਆ ਉੱਠ ਨਸਿਓਂ ਓਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਰੈਂਹਦੀ ਨਹੀਂ ਉਸਨੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਨਸਦੇ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਠ ਤੇ ਚੱਲ ਉਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਖਾਨ ਪੀਨ ਬੀ ਛਡ ਬੈਠੀ ਹੈ ਉਹ ਏਹ ਬੀ ਕੈਂਹਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੇ ਕਦੇ ਲੰਬਕਰਨ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਨਾ ਹੋਯਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਗਨਿ ਵਾ ਜਲ ਵਿਖੇ ਡੁਬ ਮਰਾਂਗੀ ਪਰ ਉਸਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਂਗੀ ਇਸ ਲਈ ਦਯਾ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਚਲ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹਤ੍ਯਾ ਲੱਗੇਗੀ ਅਤੇ<noinclude></noinclude> 4xbraypxol4ifqda0oi5uvz092y6qvy 250 53494 219898 219180 2026-05-29T00:46:34Z Charan Gill 36 219898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" />{{rh||ਚੌਥਾ ਤੰਤ੍ਰ|੨੩੧}} {{rule}}</noinclude>ਇੱਥੇ ਅਕੱਲਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਪਰ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬਰਖਿਲਾਫ਼ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੁਗੰਦ ਹੈ॥ ਗੋਹ ਨੇ ਬੀ ਗੰਗਦੱਤ ਨੂੰ ਢੂੰਡ ਕੇ ਕਿਹਾ ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਿਤ੍ਰ ਪ੍ਰਿਯਦਰਸ਼ਨ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਵਿਖੇ ਬੈਠਾ ਹੈ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਚੱਲ ਹੋਰ ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਭਰਮ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸੁਰੀਦ ਕੀਤੀ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਨਿਸੰਗ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲ॥ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਗੰਗਦੱਤ ਨੇ ਕਿਹਾ:— <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਭੂਖਾ ਨਰ ਨਿਰਦਯਾ ਹੈ ਕਿਆ ਨ ਕਰਤ ਵਹੁ ਬਾਤ॥ ਗੋਧੇ ਪ੍ਰਿਅ ਦਰਸਨ ਭਨੋ ਗੰਗਦੱਤ ਨਹਿ ਆਤ॥੩੨॥</poem> {{gap}}ਇਹ ਬਾਤ ਕਹਿ ਕੇ ਗੋਹ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੇ ਦੁਸਟ ਜਲਚਰ ਮੈਂ ਭੀ ਗੰਗਦੱਤ ਦੀ ਤਰਾਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਹ ਸੁਨ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਬੋਲਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਅਜੋਗ ਹੈ ਸੋ ਤੂੰ ਘਰ ਚੱਲ ਕੇ ਮੇਰੇ ਇਸ ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਨਾ ਚੱਲੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਡੇਰੇ ਸਨਮੁਖ ਖਾਨ ਪੀਨ ਛੱਡ ਕੇ ਪ੍ਰਾਨ ਤ੍ਯਾਗ ਦਿਹਾਂਗਾ॥ ਬਾਂਦਰ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮੂਰਖ ਕਿਆ ਮੈਂ ਬੀ ਲੰਬਕਰਨ ਦੀ ਤਰਾਂ ਮੂਰਖ ਹਾਂ ਜੋ ਨਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬੀ ਆਪ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਨਾ ਨਾਸ ਕਰਾਵਾਂ॥ <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਸਿੰਘ ਪਰਾਕ੍ਮ ਦੇਖ ਕੇ ਆਯੋ ਗਯੋ ਪਲਾਇ॥ ਕਾਨ ਹ੍ਰਿਦਯ ਸੇ ਰਹਿਤ ਜੜ ਜਾਕਰ ਪੁਨ ਫਿਰ ਆਇ॥੩੩)</poem> {{gap}}ਸੰਸਾਰ ਬੋਲਿਆ ਹੈ ਭਾਈ ਓਹ ਲੰਬਕਰਨ ਕੌਨ ਸਾ ਅਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਹ ਆਪਨੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬੀ ਮੋਯਾ ਇਹ ਬਾਤ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ॥ ਬਾਂਦਰ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨ:— {{gap}}॥੩-ਕਥਾ॥ ਕਿਸੇ ਬਨ ਬਿਖੇ ਕਰਾਲਕੇਸਰ (ਬਡਿਆਂ ਕੇਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ) ਨਾਮੀ ਸ਼ੇਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸਾ॥ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਅਨੁਯਾਯੀ ਧੂਸਰਕ ਨਾਮੀ ਗਿੱਦੜ ਨੌਕਰ ਸਾ॥ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਹਾਥੀ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਦਿਆਂ, ਬੜੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਓਹ ਇਕ ਪੈਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ ਸਾ॥ ਉਸਦੇ ਨਾਂ ਉਠਨ ਕਰਕੇ ਗਿੱਦੜ ਬੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਦੁਬਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਗਿੱਦੜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਸ੍ਵਾਮੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਨਿਰਬਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਰ ਬੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਫੇਰ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ॥<noinclude></noinclude> oa5rsmk6339nsaydkzvis8q9158i2ne 250 53496 219899 165930 2026-05-29T00:52:14Z Charan Gill 36 219899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gill jassu" />{{rh|੨੩੪|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>ਕਾਮਦੇਵ ਬੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰੇਗਾ ਇਸ ਉਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ:- <poem>ਛੰਦ॥ ਕਾਮਦੇਵ ਕੇ ਜੀਤਨ ਹਾਰੀ ਸਬ ਸੰਪਤ ਜੋ ਦੇਵਨਹਾਰ। ਐਸੀ ਨਾਰੀ ਕੋ ਤਜ ਮੂਰਖ ਜੇ ਝੂਠੇ ਫਲ ਢੂੰਡਤ ਯਾਰ॥ ਯਾ ਕਾਰਨ ਮਨਮਥ ਨੇ ਰਿਸ ਧਰ ਨਗਨ ਕੀਏ ਸਿਰ ਮੂੰਡੇਵਾਰ। ਕਈਓਂ ਕੇ ਗੇਰੀ ਯੁਤ ਕਪੜੇ ਜਟਿਲ ਕਪਾਲੀ ਕੀਏ ਅਪਾਰ॥੩੬॥</poem> {{gap}}ਗਧਾ ਉਸਦੀ ਬਾਤ ਉੱਤੇ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ ਫੇਰ ਬੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮਹਾਤਮਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ॥ <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾਨ ਬੂਝ ਕਰ ਦੈਵਬਲ ਕਰਤ ਕਰਮ ਨਰ ਨਿੰਦ। ਦੈਵ ਬਿਨਾਂ ਕਹੁ ਕੌਨ ਕੋ ਰੋਚਤ ਕਰਮ ਸੁਮੰਦ॥੩੭॥</poem> {{gap}}ਤਾਂ ਪੈਂਤਰੇ ਬੱਧੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਉਸ ਗਧੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਿਆ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਰਾਖੀ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਆਪ ਨ੍ਹਾਉਨ ਲਈ ਨਦੀ ਤੇ ਗਿਆ। ਲਲਚਾਏ ਹੋਏ ਗਿੱਦੜ ਨੇ ਉਸਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਕਲੇਜਾ ਖਾਲਿਆ। ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਖੇ ਸ਼ੇਰ ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਤਰਪਨ ਕਰ ਜਿਉਂ ਆਯਾ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਖੋਤੇ ਦੇ ਕੰਨ ਅਤੇ ਕਲੇਜਾ ਹੈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਬਾਤ ਦੇਖ ਬੜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਹੇ ਗਿੱਦੜ ਏਹ ਕੀ ਅਜੋਗ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈਈ। ਜੋ ਇਸਦੇ ਕੰਨ ਤੇ ਕਲੇਜਾ ਖਾ ਕੇ ਜੂਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਦ ਗਿੱਦੜ ਬੜੀ ਦੀਨਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਐਉਂ ਨਾਂ ਕਹੁ ਏਹ ਗਧਾ ਤਾਂ ਕੰਨ ਤੇ ਕਲੇਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸੀ ਇਸੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਕੇ ਤੇਰੇ ਬਲ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਕੇ ਫੇਰ ਆ ਗਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਕੂੰ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਬਾਤ ਪਰ ਨਿਸਚਾ ਕਰ ਉਸ ਖੋਤੇ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਗਿੱਦੜ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਧਾ ਇੱਸੇ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਸਿੰਘ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇਖਕੇ ਆਯੋ ਗਯੋ ਪਲਾਇ। ਕਾਨ ਹ੍ਰਿਦਯ ਮੇਂ ਰਹਿਤ ਜੜ ਯਾਹੀ ਤੇ ਪੁਨ ਆਇ॥੩੮॥</poem> {{gap}}ਸੋ ਹੇ ਮੂਰਖ ਤੂੰ ਕਪਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਯੁਧਿਸਟਰ ਜੁਲਾਹੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਸੱਚ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਕਪਟ ਨੇ ਹੀ ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਅਥਵਾ ਇਸ ਬਾਤ ਉਪਰ ਠੀਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:- <poem>ਹਰਾ॥ ਜੋ ਸ੍ਵਾਰਥ ਤਜ ਮੰਦ ਮਤਿ ਦੰਭੀ ਸਾਰ ਅਲਾਤ।</poem><noinclude></noinclude> 76s8954z5uppfrqdwdwoukpk80ligoe 252 55117 219939 188381 2026-05-29T08:04:09Z Taranpreet Goswami 2106 219939 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=[[ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਨੀਤੀ ਸ਼ਤਕ]] |Language=pa |Volume= |Author=[[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year=1916 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3to4="ਤਤਕਰਾ" 5to6="ਭੂਮਿਕਾ" 7="7" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 15qsb0vhl0lzue9kft4285th7j1v4p7 252 56806 219904 219794 2026-05-29T02:24:48Z Tamanpreet Kaur 606 219904 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ |Language=pa |Volume= |Author=ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਪੀਪਲਜ਼ ਫੌਰਮ |Address=ਬਰਗਾੜੀ, ਪੰਜਾਬ |Year=2018 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2to3="ਭੂਮਿਕਾ" 4="ਤਤਕਰਾ"/> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ.pdf/4}} |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ]] 3y1zra5b43sz10i5hmim47g2ehz7ukk 250 57259 219894 156369 2026-05-28T21:01:48Z Satdeep Gill 13 /* ਸੋਧਣਾ */ 219894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Satdeep Gill" /></noinclude>{{dhr|3}} {{center|<poem>{{xx-larger|ਗੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ}} {{dhr|4}} {{x-larger|ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ}} rajpaulsingh@gmail.com {{smaller|Mobile 98767-10809}} {{dhr|5}} {{smaller|First Edition: 2018}} {{smaller|PDF Edition: 2020}} {{dhr|2}} {{larger|'''''ਪੀਪਲਜ਼ ਫ਼ੋਰਮ'''''}} {{smaller|ਬਰਗਾੜੀ, ਪੰਜਾਬ}} </poem>}}<noinclude></noinclude> pxjtcvdcep12b1vd07jpup0edj3yxn2 219895 219894 2026-05-28T21:02:02Z Satdeep Gill 13 219895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Satdeep Gill" /></noinclude>{{dhr|3}} {{center|<poem>{{xx-larger|'''ਗੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ'''}} {{dhr|4}} {{x-larger|ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ}} rajpaulsingh@gmail.com {{smaller|Mobile 98767-10809}} {{dhr|5}} {{smaller|First Edition: 2018}} {{smaller|PDF Edition: 2020}} {{dhr|2}} {{larger|'''''ਪੀਪਲਜ਼ ਫ਼ੋਰਮ'''''}} {{smaller|ਬਰਗਾੜੀ, ਪੰਜਾਬ}} </poem>}}<noinclude></noinclude> dp6z5rpvdk5skqkd2jl9qojw2jfjn68 219896 219895 2026-05-28T21:02:22Z Satdeep Gill 13 219896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Satdeep Gill" /></noinclude>{{dhr|3}} {{center|<poem>{{xx-larger|'''ਗੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ'''}} {{dhr|4}} {{x-larger|'''ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ'''}} rajpaulsingh@gmail.com {{smaller|Mobile 98767-10809}} {{dhr|5}} {{smaller|First Edition: 2018}} {{smaller|PDF Edition: 2020}} {{dhr|2}} {{larger|'''''ਪੀਪਲਜ਼ ਫ਼ੋਰਮ'''''}} {{smaller|ਬਰਗਾੜੀ, ਪੰਜਾਬ}} </poem>}}<noinclude></noinclude> s9qlvhoeqa44u2zyi93nck3xokxj3la 219897 219896 2026-05-28T21:02:55Z Satdeep Gill 13 219897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Satdeep Gill" /></noinclude>{{dhr|3}} {{center|<poem>{{xx-larger|'''ਗੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ'''}} {{dhr|4}} {{x-larger|'''ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ'''}} rajpaulsingh@gmail.com {{smaller|Mobile 98767-10809}} {{dhr|5}} {{smaller|First Edition: 2018}} {{smaller|PDF Edition: 2020}} {{dhr|2}} {{larger|'''''ਪੀਪਲਜ਼ ਫ਼ੋਰਮ'''''}} {{smaller|ਬਰਗਾੜੀ, ਪੰਜਾਬ}} </poem>}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 3msd9c81atmhadqc7nhdxt97udb8z7b 250 57443 219892 219786 2026-05-28T20:57:24Z Satdeep Gill 13 /* ਸੋਧਣਾ */ 219892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Satdeep Gill" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਭੂਮਿਕਾ}}}} {{gap}}ਗ਼ੁਲਬੀਨ (Kaleidoscope) ਇੱਕ ਖਿਡੌਣਾ ਯੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਪਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੂੜੀਆਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੰਗਦਾਰ ਟੁਕੜੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪੈਟਰਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਬਿਰੰਗੇ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਔਰਤ ਮਰਦ ਸਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਫ਼ਾ-ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਵਰਗੇ ਵਰਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਵਿਆਹ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਪੱਖ ਫਰੋਲੇ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਣ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਗਣਿਤਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਿੱਟੇ ਕੱਢੇ ਗਏ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੱਡੀ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ; ਅਗਲੇ ਚੈਪਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੋਹਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸੋ ਦੋ ਚੈਪਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਡੇਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵਧਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਅਤੇ<noinclude>{{rh||3|}}</noinclude> f9cfjap7tryu8g966qo7vtej4bpbmez 250 57444 219893 157003 2026-05-28T20:58:13Z Satdeep Gill 13 /* ਸੋਧਣਾ */ 219893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Satdeep Gill" /></noinclude>ਮੀਟ ਖਾਣ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਘੋਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇੱਕ ਤਾਜਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਤਬਦੀਲੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੀਮਤਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨਿਆ ਹੈ। ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਂ-ਮਾਨਵਾਂ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਗਾਥਾ ਬਿਆਨੀ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਰੀਰਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸਮਰਥਾਵਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰਥਿਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੇਖ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲੇਖ ਨਵਾਂ ਜ਼ਮਾਨਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਅਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਕੇ ਪੁਸਤਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕਾਂ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਤੁਰ ਸਕੇ। {{right|'''''- ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ'''''}} {{nop}}<noinclude></noinclude> 4x9s4anhue5frngqj6eq8rdn7wkg6sg 250 57445 219891 219789 2026-05-28T20:54:12Z Satdeep Gill 13 219891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Satdeep Gill" /></noinclude>{{dhr|3}} {{c|{{x-larger|ਤਤਕਰਾ}} }} {{dhr|3}} <center> {| | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ|ਭੂਮਿਕਾ]]{{gap|15em}} || 3 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ|ਤਤਕਰਾ]] || 4 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਔਰਤ ਮਰਦ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ|ਔਰਤ ਮਰਦ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ]] || 5 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਵਿਆਹ - ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਬੰਧਨ ਕਿ ਸੁਹਾਣਾ ਸਫ਼ਰ|ਵਿਆਹ - ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਬੰਧਨ ਕਿ ਸੁਹਾਣਾ ਸਫ਼ਰ]] || 15 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਲੜਕਾ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਣ|ਲੜਕਾ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਣ]] || 27 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ|ਸਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ]] || 36 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੀਵਰਤਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ|ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੀਵਰਤਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਤੁਲਿਤ ਪ੍ਰਤੀਕਰਮ]] || 50 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ|ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨਾਂ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ]] || 62 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?|ਚੰਗੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?]] || 68 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ|ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ]] || 74 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ|ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ]] || 81 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ|ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਖੋਜ]] || 90 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਪੰਜਾਬੀ ਬਨਾਮ ਅੰਗਰੇਜੀ|ਪੰਜਾਬੀ ਬਨਾਮ ਅੰਗਰੇਜੀ]] || 96 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਡੇਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਰਣ|ਡੇਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਕਾਰਣ]] || 104 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਧਰਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ |ਧਰਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ]] || 120 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਮੀਟ ਖਾਣਾ - ਇੱਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨਜ਼ਰੀਆ|ਮੀਟ ਖਾਣਾ - ਇੱਕ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਨਜ਼ਰੀਆ]] || 129 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ - ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਸਮਰੱਥ?|ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ - ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਸਮਰੱਥ?]] || 139 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਸੂਰਮਾ - ਨਿਕੋਲਾਈ ਆਸਤ੍ਰੋਵਸਕੀ|ਸਿਰਜਣਾ ਦਾ ਸੂਰਮਾ - ਨਿਕੋਲਾਈ ਆਸਤ੍ਰੋਵਸਕੀ]] || 147 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਸੂਰਮਾ - ਸਟੀਫ਼ਨ ਹਾਕਿੰਗ|ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਸੂਰਮਾ - ਸਟੀਫ਼ਨ ਹਾਕਿੰਗ]] || 153 |- | [[ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ/ਘੁੱਪ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲੱਭ ਲੈਣ ਵਾਲੀ - ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ|ਘੁੱਪ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਲੱਭ ਲੈਣ ਵਾਲੀ - ਹੈਲਨ ਕੈਲਰ]] || 162 |} </center> {{nop}}<noinclude></noinclude> 35y6a9z4gv8om0i47k86ouycawlcjbc 250 57446 219940 219710 2026-05-29T10:43:20Z Mulkh Singh 386 /* ਤਸਦੀਕ */ 219940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਔਰਤ ਮਰਦ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ}}}} ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਆਦਮੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: {{center|ਹੁਸਨ ਤੇ ਵਫਾ ਕਦੇ ਇੱਕ ਨਹੀਓਂ ਹੋਏ ਨੀ,}} {{center|ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਪਿਆਰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਰੋਏ ਨੀ। }} ਇੱਕ ਹਿੰਦੀ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਹਨ: {{center|ਹਸੀਨੋ ਸੇ ਅਹਿਦੇ ਵਫ਼ਾ ਢੂੰਡਤੇ ਹੋ,}} {{center|ਬੜੇ ਨਾਸਮਝ ਹੋ ਯੇ ਕਿਆ ਢੂੰਡਤੇ ਹੋ।}} ਇੱਕ ਰੂਸੀ ਨਾਵਲ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ: {{center|ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ‘ਸੋਹਣੀਆਂ ਬੇਵਫ਼ਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ' ਗੀਤ ਦੀ ਧੁੰਨ ਗੁਣਗਣਾਉਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। (ਭਾਵ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਿਸੇ ਆਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਹੋਣਗੇ)}} {{gap}}ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋਰ ਸੈਂਕੜੇ ਕਾਵਿ ਟੋਟੇ ਅਤੇ ‘ਭਰਥਰੀ ਹਰੀ' ਵਰਗੇ ਪੂਰੇ ਸੂਰੇ ਕਿੱਸੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭਾਵ ਅਰਥ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਬੇਵਫ਼ਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਰਦ ਨਾਲ ਹੀ ਬੱਝੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ? ਜਾਂ ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈ ਗਈ ਇੱਕ ਮਿੱਥ ਹੈ? {{gap}}ਜੇ ਔਰਤ ਮਰਦ ਸਬੰਧਾਂ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਹ ਗੱਲ ਹੀ ਝੂਠੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ ਸੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ<noinclude>{{rh||6|}}</noinclude> buyqwtpzxmu4qsmt698q7brr6vh497a 250 57447 219942 219713 2026-05-29T10:46:21Z Mulkh Singh 386 /* ਤਸਦੀਕ */ 219942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ‘ਕਸੂਰ’ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਵਾਂ ਢੂੰਡਣ ਵਿਚ ਉਲਝਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਨਰ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਬੁਨਿਆਦ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤੀ ਹੈ। ਸੰਤਾਨ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੀਵ ਦੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਜੀਵ ਚਾਹੇ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਹੋਰ ਵਸਤੂ ਵਾਂਗ ਉਸਨੇ ਵੀ ਘਸਾਈ ਰਗੜਾਈ ਨਾਲ ਆਖਰ ਖਤਮ ਹੋਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਇੱਕ ਸੈੱਲ ਤੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬਣ ਗਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਾ ਸੂਰਾ ਜੀਵ ਬਣ ਕੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਜੇ ਇਹ ਇੱਛਾ ਨਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਬਣੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੇ ਸਹੂਲਤਮਈ ਆਧੁਨਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸਗੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਉਸ ਮੁੱਢਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿਚ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਦਰ ਹੁਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੀ। ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੂਸਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਖਾਜਾ ਬਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਗਿਣਤੀ ਬਚਦੀ ਸੀ। ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ<noinclude>{{rh||7|}}</noinclude> 67pr7ycl50yd37wpidx4f3juo2qowpz 250 57448 219945 219714 2026-05-29T10:51:03Z Mulkh Singh 386 /* ਤਸਦੀਕ */ 219945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖ ’ਚ ਵੀ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦੋ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣੀਆਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਸਨ (1) ਉਹ ਸੰਭਵ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰੇ (2) ਉਸ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਕਰੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿਚ ਸਫ਼ਲ ਹੋਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਨਰ ਭਾਵ ਮਰਦ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਉਤਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ ਜਦ ਕਿ ਔਰਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਦੂਸਰੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਅਧੀਨ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਭਾਵ ਵੱਧ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਪੈਦਾ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਰੋਧਤਾਈ ਹੈ। ਜੇ ਸੰਤਾਨ ਵੱਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਓਨੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਜੇ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਲਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਵਿਰੋਧਤਾਈ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੱਖ ਭਾਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਡੱਡੂ ਮੱਛੀਆਂ ਵਰਗੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਵਾਲਾ ਪੱਖ ਬਿਲਕੁਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਪਰਲੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲਾ ਪੱਖ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਵਾਲਾ ਗੁਣਾਤਮਕ ਪੱਖ ਵੱਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ਇਹ ਵੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਪੂਰਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਣ ਵਿਚ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਾਧਨ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਬੱਚਾ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਤੇ ਲੰਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ<noinclude>{{rh||8|}}</noinclude> t2k50q1zcjf33ij6ukqmk6tq84g2jgv 250 57449 219947 219715 2026-05-29T10:56:49Z Mulkh Singh 386 /* ਤਸਦੀਕ */ 219947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਚੁੰਘਾਊ ਵਰਗ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖੀ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮਾਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬੱਚੇ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਮਾਦਾ ਲਈ ਇਕਵੱਲੇ ਤੌਰ ਤੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਲਈ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਨਰ ਉਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਾਥੀ ਬਣੇ। ਇਕ ਤੋਂ ਬਹੁਤੇ ਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਸਥਾਈ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵਿਚ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਕ ਨਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨਰ (ਮਰਦ) ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਵੱਧ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਵਧਣ ਫੁੱਲਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉਨੇ ਹੀ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੋਵੇ। ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੰਤਾਨ ਇਕੋ ਔਰਤ ਕੋਲ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਰ ਪੈਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਉਸਦੀ ਸੰਤਾਨ ਅੱਠ ਦਸ ਮਦਾਵਾਂ ਪਾਸ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਦੇ ਬਚੇ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਵਧਣ ਫੁੱਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੁੜ ਚੇਤੇ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੂਲ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਨਾ ਕਿ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੇ ਹੁਣ ਵਾਲੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਦੂਜੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਰ ਵਿਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ੁਕਰਾਣੂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਦ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਦਾ ਵਿਚ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇਕ ਹੀ ਬੀਜ-ਅੰਡ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਰ ਦੀ ਇਹ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ<noinclude>{{rh||9|}}</noinclude> 259ckosjjdo9qjccjkm3ghlkv4z14w5 250 57450 219948 219784 2026-05-29T11:03:43Z Mulkh Singh 386 /* ਤਸਦੀਕ */ 219948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਮਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਖਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਨਰ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਂਦਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇਸ ਪੱਖੋਂ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹੀ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਊ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰ-ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਨਰ-ਬਹੁ ਮਾਦਾ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਾਊ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗੇ ਜਿਸ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ’ ਵਰਗ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਾਂਦਰ, ਲੰਗੂਰ, ਗਿਬਨ, ਗੁਰੀਲੇ ਅਤੇ ਬਣਮਾਨਸ ਆਦਿ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਚਾਰ ਜੀਵ-ਜਾਤੀਆਂ ਗਿਬਨ, ਮੈਲਾਗਾਸੀ ਲੰਗੂਰ ਤੇ ਦੋ ਬਾਂਦਰ ਨਸਲਾਂ ਓਲਡ ਵਰਲਡ ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਨਰ ਇਕ ਮਾਦਾ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਕੇਵਲ ਗਿਬਨ ਅਤੇ ਮੈਲਾਗਾਸੀ ਲੰਗੂਰ ਹੀ ਪੱਕੇ ਇਕ ਪਤਨੀ-ਵਰਤਾ ਹਨ। (ਸੋਮਾ - ਕੈਂਬ੍ਰਿਜ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਐਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ ਆਫ ਹਿਊਮਨ ਐਵੋਲੂਸ਼ਨ) {{gap}}ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ ਵਰਗ ਦੇ ਨਰ ਫਿਰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਮਾਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਮਾਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਥੋੜ੍ਹੇ ਏਰੀਏ ਵਿਚੋਂ ਖੁਰਾਕ<noinclude>{{rh||10|}}</noinclude> orpyulnc2jp33yz5pzs3uwfx4ltl21o 250 65185 219900 185733 2026-05-29T01:36:28Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 219900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>ਤਤਕਰਾ 5 ਅਦਰਕ 50 ਗੂਲਰ 6 ਅਜਵਾਇਨ 51 ਗੈਂਦਾ 7 ਅਨਾਰ 52 ਗੋਖਰੂ 8 ਅਮਰੂਦ 53 ਘੀਗਵਾਰ/ਗਵਾਰਪਾਠਾ 9 ਅਸਗੰਧਾ/ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ 55 ਚੰਦਨ 10 ਅਸ਼ੋਕ 56 ਚਿਰਾਇਤਾ 98 ਨਿਗੂਰੰਡੀ 99 ਨਿੰਮ 101 ਪੱਥਰਚੱਟ 102 ਪਾਨ/ਤਾਂਮਬੂਲ 104 ਪੁਨਨਰਵਾ 106 ਪਿੱਪਲ 11 ਅਭੂਸਾ (ਵਾਸਾ) 57 ਜਟਾਮਾਂਸੀ 108 ਪਿੱਪਲੀ/ਪੀਪਰ 12 ਅਲਸੀ 59 ਜਮਾਲਘੋਟਾ 109 ਪੋਦੀਨਾ/ਪੁਦੀਨਾ 13 ਅਮਲਤਾਸ 60 ਜਾਮਨ 110 ਬੜ/ਬਰਗਦ 14 ਅਮਰ ਬੇਲ 61 ਜੈਫਲ 15 ਅਫੀਮ 63 ਅਨੰਤਮੂਲ 111 ਬਬੂਲ 112 ਬਹੇੜਾ 17 ਅਪਾਮਾਰਗ 65 ਅਕਰਕਰਾ 113 ਬਾਵਚੀ/ਬਾਕੁਚੀ 18 ਅਰਜੁਨ 66 ਅਤੀਸ 114 ਬ੍ਰਹਮੀ 19 ਅੰਬ 67 ਕਨੇਰ 116 ਬੇਲ/ਬਿਲਵ 21 ਅੱਕ 68 ਕਾਕੜਾਸੀਂਗੀ 118 ਭਟਕਟੋਆ 22 ਅੰਜੀਰ 70 ਕੁਚਲਾ 119 ਭੁੱਖਰਾਜ 23 ਆਂਬਲਾ (ਓਲਾ) 72 ਕੁਟਜ 120 ਮਜੀਠ/ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ 25 ਇਮਲੀ 74 ਕੁਲੰਜਨ 121 ਮਹੂਆ 26 ਇਲਾਇਚੀ 75 ਖਸ 123 ਮਾਲਕਾਂਗਨੀ 27 ਇੰਦਰਾਇਨ 77 ਗੁੜਹਲ 124 ਮੇਥੀ 28 ਈਸਾਬਗੋਲ 78 ਚਮੇਲੀ 125 ਮੁਲੱਠੀ 29 ਏਰੰਡ 79 ਚਾਲਮੋਗਰਾ 127 ਮੂਸਲੀ 31 ਕਮਲ 80 ਚਿਤਰਕ 128 ਮਹਿੰਦੀ 32 ਕੱਥਾ 82 ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ 129 ਰੀਠਾ 33 ਕਚਨਾਰ 84 ੜਾਕ/ਪਲਾਸ 34 ਕਲੌਂਜੀ 85 ਤੁਲਸੀ 35 ਕਪੂਰ 87 ਤੇਜਬਲ 37 ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ 88 ਤੇਜਪੱਤ 38 ਕਾਏ ਫਲ 89 ਦਾਰੂ ਹਲਦੀ 40 ਕੇਸਰ 90 ਧਤੂਰਾ 41 ਕੌਚ 43 ਖੰਜੂਰ 93 92 ਪੁਸ਼ਪੀ ਦੁਬ/ਦੁਵਰਾ 130 ਲੋਧਰ/ਲੋਧ 131 ਬਚ 132 ਬਾਇਬਿੰਡ 133 ਵਿਦਾਰੀਕੰਦ 134 ਛਤਾਵਰ 135 ਛੰਖਪੁਸ਼ਪੀ 136 ਹਰੜ 44 ਗਲੋਅ 95 ਧਾਏ 46 ਗੁਲਾਬ 96 ਨਾਗਕੇਸਰ 48 ਗੱਲਾਂ-ਗੂਗਲ 97 ਨਿਛੋਥ ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 4<noinclude></noinclude> jtca6waptswyzq2hn02xl8cgbtej7rj 252 67836 219925 200557 2026-05-29T06:38:47Z Taranpreet Goswami 2106 missing page number:123 219925 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ - ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ |Language=pa |Volume= |Author=ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਕਲਾਸਵਾਲੀਏ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=L |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} n6kd1x5hlu61ebzcaj60j8a5umchcds 250 68066 219901 215789 2026-05-29T01:46:29Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 219901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> ਲਗਭਗ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਪਚਣਸ਼ੀਲ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਅਦਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੇਰਲ ਵਿਚ ਇਹ ਹੋਰਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁੱਕੀ ਅਤੇ ਗਿੱਲੀ ਦੋਵਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਕੇ ਅਦਰਕ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁੰਢ ਜਦਕਿ ਇਸ ਦੀ ਗਿੱਲੀ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਅਦਰਕ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਾਜਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਰਸ ਦਾ ਰੰਗ ਹਲਕਾ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਖਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ: {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ- ਅਦ੍ਰਕ, ਹਿੰਦੀ ਵਿਚ–ਅਦਰਕ, ਮਰਾਠੀ ਵਿਚ- ਆਲੇ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਚ- ਆਦੂ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿਚ-ਆਦਾ, ਅੰਗਰੇਜੀ ਵਿਚ -ਜਿੰਜ਼ਰ ਰੂਟ (Ginger Root), ਲੈਟਿਨ- ਜਿੰਜਰ ਆਫਿਸ਼ਨੇਲ (Zingiber Officinale) ਗੁਣ: {{gap}}ਅਦਰਕ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਗੁਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਆਯੁਰਵੈਦ ਵਿਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਦਵਾਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਗਰਮ, ਤੇਜ, ਭਾਰੀ, ਮਲਵੇਦਕ, ਭੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਚਣਸ਼ੀਲ, ਚਰਪਰਾ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਅਦਰਕ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਗਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਰਮ ਭੋਜਨ ਨਾ ਪਚਦਾ ਹੋਵੇ, ਕੋਹੜ, ਪੀਲੀਆ, ਰਕਤਪਿਤ, ਬੁਨ, ਬੁਖਾਰ, ਮੂਤਰਕ੍ਰਸ਼ ਅਤੇ ਦਾਹ ਵਰਗੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। {{center| ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 5}}<noinclude></noinclude> 94vseiz1igzpctpnovdveav98ewzj19 250 69874 219918 209515 2026-05-29T04:50:43Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 219918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੩੪)}}</noinclude> ਉਤਰ ਪਏ ਤਦ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਭਲਾ ਇਹ ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਬੂਹਾ ਖੋਲ ਭੀ ਸਕਦੇ ਹੋ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਏਸਦੇ ਵਿਚ ਕੀ ਕਾਰੰਗਰ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਕੇ ਝਟ ਅਗਾਹਾਂ ਵਧਕੇ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਮੂਹ ਵਿਚੋਂ ਜਬਾਨ ਖਿਚ ਲਈ ਦਰਵਾਜਾ ਖੁਲ ਗਿਆ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਯਾਦ ਤਾਂ ਹੈ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਦੇ ਭੁਲਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ? ਦੋਵੇ ਅੰਦਰ ਗਏ ਸੈਲ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਚਸ਼ਮੇ ਸੋਤ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚੇ ਦਖਿਆ ਕਿ ਅਹਮਦ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦਤਾ ਇਕ ਸਿਲਾ ਉਤੇ ਬੈਠ ਹੋੲ ਗਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪੈਰ ਵਿਚ ਬੇੜੀ ਪਈ ਹੋਈ ਹੈ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਦੋਵੇਂ ਉਠ ਖਲੋਤੇ ਅਰ ਕਲਮ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਕਸੂਰ ਮੁਅਫ ਹੋਣਾ ਚਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਨ ਕਿਹਾ ਹਾਂ ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਹੋਰ ਸਬਰ ਕਰੋ। {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਕ ਬਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਓਸ ਵਿਚ ਸੈਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਅਰ ਫਲ ਤੜ ੨ ਕੇ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨ ਕਿਹਾ ਚਲੋ ਹੁਣ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਦੇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਚਲੇ। ਦੋਵੇਂ ਬਹਰ ਆਏ, ਤਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਏਸ ਬੂਹੇ ਨੂ ਤੁਸੀਂ ਖੋਲਿਆ ਹੈ ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਬੇਦ ਕਰੋ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਛਾ ਅਸੀਂ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਦਰਵਾਜਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਘੋੜ ਉਤ ਚੜਕੇ ਤੁਰ ਪਏ।ਜਦ ਬਿਜੈਗੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਮੈਂ ਜਰਾ ਫੌਜ ਦੀ ਖਬਰ ਲੈਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਛਾ ਜਾਓ ।ਏਹ ਸੁਣਕੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ ਅਰ ਕੁਮਾਰ ਕਿਲੇ ਵਿਚ ਚਲੇ ਆਏ,ਘੋੜੇ<noinclude></noinclude> q1sumwzz21bk4fenavyk3g3o3na4ixz 250 69882 219907 219858 2026-05-29T04:16:40Z Gurjit Chauhan 1821 219907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੩੧)}}</noinclude> ਸਨ ਕਿ ਕਿਸਤਰਾਂ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਵੇ ਏਸ ਸੋਚ ਵਿਚ ਅੱਖ ਲਗ ਗਈ। ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਮਹਾਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਬਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਭੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਛੁਟੀ ਪਾਕੇ ਦਰਬਾਰੀ ਪੌਸ਼ਾਕਾਂ ਕਲਗੀ ਜਿਹਾ ਸਮੇਤ ਪਹਿਨਕੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਪਹੁਚੇ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਖਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਕ ਜੜਾਊ ਕੁਰਸੀ ਉਤੇ ਕੁਮਾਰ ਨੂ ਬੈਠਾਯਾ। ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਚਿਠੀ ਵੀ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਜੋ ਰਾਜਾ ਸੁਰੇਂਦਰ ਵਾਰ ਸਿੰਘ ਨ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਓਸਨੂ ਪੜ੍ਹਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਥੋੜ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਚ ਕੁਮਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਬਜ਼ਾਰ ਲਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਰ ਰਸਦ ਦਾ ਪੂਰਾ ੨ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਮਾਨ ਸਭ ਨਾਲ ਆਯਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਸਮਝਿਆ? ਸਮਾਨ ਆਯਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਓਹ ਭੀ ਕੰਮ ਆ ਜਵੇਗਾ ਛਾਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕਲ ਫੌਜ ਦੇ ਬੰਦੋਬਸਤ ਤੁਹਾਡੇ ਜਿੰਮੇ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਮੁਨਾਸਬ ਸਮਝੇ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰੋ" ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ, ਵਲ ਦੇਖਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਪਹਿਲੋਂ ਸਾਡ ਫੌਜ ਦੇ ਤਿਨ ਹਿਸੇ ਕਰਕੇ ਦੋ ਦੋ ਹਜਾਰ ਬਿਜੈ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਭਜ ਦੇਵੇ ਅਰ ਹਜ਼ਾਰ ਫੌਜ ਦੇ ਹਿਸੇ ਕਰਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਪੰਜ ਪਜਾਹ ਕੋਹ ਤਕ ਭਰ ਦੇਵੋ ਅਤੇ ਓਥੋਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ੨ ਬੰਚਾਲ ਕਦੇ ਵੇ। ਜਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਭੇਜ ਦੇਵੇ ਸਾਕੀ ਮਹਾਰਾ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਕੱਲ ਕੇ ਇਤਜ਼ਾਮ ਕ ਸੁਣ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਚਲੇ<noinclude></noinclude> 53m059z1oyk1v2tp5lg93494h3l5khu 250 69884 219911 209526 2026-05-29T04:29:13Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 219911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੩੨)}}</noinclude> ਹਮਦਰਦੀ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਬਹੁਤ ਤਸਲੀ ਹੋ ਗਈ ਅਰ ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਸਾਡੀ ਫੌਜ ਵਿਚ ਡੌਡੀ ਪਿਛਵਾ ਦੋਵੇਂ ਕਿ ਕਲ ਕਵਇਦ ਹੋਵੇਗੀ ਏਤਨੇ ਵਿਚ ਹੀ ਜਾਜੂਸਾਂ ਨੇ ਕਰਕ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਹਾਰਜ ਸ਼ਿਵਦਤ ਆਪਣੀ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਫ਼ੌਜ ਲੈਕੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਹੈ ਦੋ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਏਥ ਆ ਪਹੁਚੰਗਾ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੋਈ ਗਰਜ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਲਵਾਂਗ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਉਤੇ ਜਾਓ। {{gap}}ਦੁਸਰੇ ਦਿਨ ਮਹਾਰਾਜ ਜੈ ਸਿੰਘ ਤੇ ਕੁਮਾਰ ਹਾਥੀ ਉਤੇ ਬੈਠਕੇ ਫੌਜ ਦੀ ਕਵਾਇਦ ਦੇਖਨ ਗਏ ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਘਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਇਕ ਹਜ਼ਰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਕਵਾਇਦ ਵੇਖਕੇ ਵਆਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਪਰ ਮੁਸਲਮ ਨਾਂ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖਕੇ ਡਿਉੜੀ ਚੜ ਗਈ। ਕੁਮਰ ਦੀ ਸੂਰਤ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਜ ਸਮਝ ਸ਼ਦ ਅਲ ਹੌਲੀ ਹੀ ਪੁਛਨ ਲਗ ਕੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਢ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਢ ਦੇਣ ਨਾਲ ਏਹ ਲੋਕ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਲ ਜਾ ਮਿਲਨਗੇ, ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਤਾਂ ਏਹ ਚੰਗਾ ਹੋਊ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੁਸਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਸਤੇ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ ਏਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਇਕ ਤੋਪਖਾਨਾ ਤੇ ਥੋੜੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਸਾਡਾ ਰਹੇਗੀ ਓਹ ਲੋਕ ਦੇਹ ਓਹਨਾ ਦੀ ਨੀਤ ਖਰਾਬ ਤਾਂ ਭਜ ਜਾਣਦੀ ਮਨਸ਼ਾ ਸਮਝਨਗੇ ਤਾਂ ਪਿਛੋਂ ਤੋਪ ਮਾਰਕੇ ਸਭ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰ ਸੁਟਨਗੇ ਅਜਹਾ ਡਰ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲੋਕ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਖੂਬ ਲੜਨਗੇ ਅਰ ਮੁਖਤ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਪਾਸੋਂ ਲੜਕੇ ਮਰਨਾ ਚੰਗਾ ਸਮਝਨਗੇ। ਏਸ ਰਾਇ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੁਮਾਰ<noinclude></noinclude> 29fe9q112mvsuhl2iidq6ymb4tv1zki 250 69888 219912 209533 2026-05-29T04:42:38Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 219912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੩੩)}}</noinclude> ਵੀ ਅਕਲ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ॥ {{gap}}ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੰਡਨ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੇ ਹੁਕਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜਾਵਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜਾਓ ਪਰ ਦੂਰ ਨਾ ਜਾਨਾ ਤੇ ਦਿਨ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਮੁੜ ਆਉਨਾਂ ਏਹ ਕਰਕੇ ਹਾਥੀ ਬੈਠਯਾ ਕੁਮਾਰ ਉਤਰਕੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ ਗਏ। ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਪਾਕੇ ਦੀਵਾਨ ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘਨ ੧੦੦ ਸਵ ਕਨਾਲ ਕਰਦਿਤੇ ਕੁਮਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਨ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਵਿ ਇਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਝ ਅਰ ਦੇ ਹਰਨ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਅਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਢੂਡਨ ਲਗੇ ਏਨੇ ਨੂੰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਭਾ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਕਮਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿਉਂ ਸਭ ਇੰਤਜਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਲੇ ਆਏ ਹੋ? ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੀ ਸਾਰਾ ਅਜ ਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕੁਝ ਕਲ ਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਏਸ ਵਲ ਮੇਰ ਜੀ ਵਿਚ ਆਯਾ ਚਲੋ ਤਹਖਾਨੇ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰ ਅਵੀਏ ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਹਮਦ ਨੂ ਕੈਦ ਕੀਤ ਹੋਯਾ ਹੈ ਏਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂ ਪੁਛਨ ਆਯਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਨਸ਼ਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਭੀ ਚਲੇ ਚਲੋ। {{gap}}ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਚਲਾਂਗਾ ਇਹ ਕਹਿਕ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਓਸੇ ਪਾਸੇ ਘੋੜਾ ਮੋੜਿਆ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਭੋਂ ਘੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ੨ ਤੁਰ ਪਏ ਬਾਕੀ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਓ ਅਰੁ ਹਰਨ ਜੋ ਮਾਰੇ ਹਨ ਏਨਾਂ ਨ ਲੈ ਜਾਓ। ਥੋੜੇ ਹੀ ਚਿਰ ਵਿਚੋਂ ਕੁਮਾਰ ਅਰ ਭੇਜ ਸਿੰਘ ਤਹਖਾਨੇ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਪਹੁਚ ਸੁਰੰਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਏ ਜਦ ਚਨਣਾ ਆਗਿਆਂ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੂਹਾ ਦਿਸਨ ਲਗ ਪਿਆ ਕੁਮਾਰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ<noinclude></noinclude> ibgmr89lkjrxabmbo31xjnak2o1mmbv 250 70189 219923 210434 2026-05-29T06:31:07Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|(੩੪)}}</noinclude>{{gap}}ਭਰਥ-ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੱਚ ਹੈ ਹੈ ਅਰ ਮੈਂ ਇਸਦ ਪ੍ਰਵਤਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਭੈਰੋ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ! ਸਚੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕ ਵਲੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਿਸਚਿੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਥਰਾ ਵਿਚ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ ਕਿ........ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਇਹ ਆਖ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਭੂਤ ਨਾਥ ਆਉਂਦਾ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ-ਕਿਉਂ ਜੀ ਭੂਤ ਨਾਥ! ਚਾਰ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਸੱਦਣ ਤੇ ਭੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। {{gap}}ਭੂਤ-( ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਯਾ) ਅਜੇ ਕੀ ਹੋਯਾ ਹੈ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਤਕ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਰ ਭੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ—(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ) ਓਹ ਕਿਉਂ? {{gap}}ਭੂਤ-ਬਸ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕ ਮੇਰਾ ਸਪੁਤ੍ਰ ਨਾਨਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆ ਪਹੁੰਚਾ ਅਰ ਓਹ ਮੇਰੀ ਕਪਾਲ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਵੇਹਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, (ਬੈਠਕੇ) ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਭੀ ਨਿਸਚਿੰਤ ਨ ਰਹਿਣਾ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸਤਰਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਓਹ ਖੋਟੀ ਨੀਤ ਨਾਲ ਆਯਾ ਹੈ? {{gap}}ਭੂਤ-ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮਲੂੰਮ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਏਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਉਣ ਵਿਚ ਚਿਰ ਲਗਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਲ ਜਾਣਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਛੁਟੀ ਲੈਣ ਲਈ ਮਹਾਰਾਜ ਪਾਸ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਓਥੋਂ ਮੁੜਦਾ ਹੀ ਆਪ ਵਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।<noinclude></noinclude> 0uaynqe6m816l66hnll0n8wx70utxov 219924 219923 2026-05-29T06:31:54Z Marde Sehajpreet kaur 1774 219924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|(੩੪)}}</noinclude>{{gap}}ਭਰਥ-ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੱਚ ਹੈ ਹੈ ਅਰ ਮੈਂ ਇਸਦ ਪ੍ਰਵਤਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਭੈਰੋ-ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਿਧਾਨ! ਸਚੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਨਾਨਕ ਵਲੋਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਿਸਚਿੰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਥਰਾ ਵਿਚ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ ਕਿ........ਭੈਰੋਂ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਇਹ ਆਖ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਭੂਤ ਨਾਥ ਆਉਂਦਾ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ-ਕਿਉਂ ਜੀ ਭੂਤ ਨਾਥ! ਚਾਰ ਚਾਰ ਵਾਰੀ ਸੱਦਣ ਤੇ ਭੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। {{gap}}ਭੂਤ-( ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੋਯਾ) ਅਜੇ ਕੀ ਹੋਯਾ ਹੈ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਤਕ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਰ ਭੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ-(ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ) ਓਹ ਕਿਉਂ? {{gap}}ਭੂਤ-ਬਸ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕ ਮੇਰਾ ਸਪੁਤ੍ਰ ਨਾਨਕ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਆ ਪਹੁੰਚਾ ਅਰ ਓਹ ਮੇਰੀ ਕਪਾਲ ਕ੍ਰਿਯਾ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਵੇਹਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, (ਬੈਠਕੇ) ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਆਪ ਭੀ ਨਿਸਚਿੰਤ ਨ ਰਹਿਣਾ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ-ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸਤਰਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਓਹ ਖੋਟੀ ਨੀਤ ਨਾਲ ਆਯਾ ਹੈ? {{gap}}ਭੂਤ-ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮਲੂੰਮ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਏਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਉਣ ਵਿਚ ਚਿਰ ਲਗਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਲ ਜਾਣਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਛੁਟੀ ਲੈਣ ਲਈ ਮਹਾਰਾਜ ਪਾਸ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਓਥੋਂ ਮੁੜਦਾ ਹੀ ਆਪ ਵਲ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।<noinclude></noinclude> kumdxi2xbn68cyy8c5etjae9zzvfh17 250 70196 219926 210459 2026-05-29T06:38:49Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|(੩੫)}}</noinclude>{{gap}}ਗੋਪਾਲ-ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਪਾਸੋਂ ਛੁਟੀ ਲੈ ਆਏ ਹੋ? {{gap}}ਭੂਤ-ਜੀ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਇਸਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੋਗੇ? {{gap}}ਗੋਪਾਲ-ਤੁਸੀ ਤਾਂ ਏਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਓਹ ਵੇਚਾਰਾ ਕੱਲ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਭੂਤ-ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਤੇ ਨਿਰਬਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ-ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸਦਾ ਅਜੇਹਾ ਡਰ ਹੈ ਤਾਂ ਕਹੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਚਵੀਹ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਮੰਗਵਾਵਾਂ। {{gap}}ਭੂਤ-ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ਅਜੇਹਾ ਕਰ ਸਕ ਹੋ ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਆਪ ਜਰਾ ਪਿਓ ਪੁਤ੍ਰ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵੇਖੋ, ਹਾਂ ਜੇ ਓਹ ਆਪ ਵਲ ਆਵੇ ਤਾਂ ਜੇਹਾ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ ਸਮਝ ਲੈਣਾ। {{gap}}ਗੋਪਾਲ—ਹਛਾ ਏਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ਹੀ। ਪਰ ਤੁਸਾਂ ਕੀ ਸੋਚਿਆ ਹੈ? ਆਪਣੀ ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਦਸੋ। {{gap}}ਇਸ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਸਭੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਫੇਰ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਪਿਛੋਂ ਸਭ ਉਠ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ॥ {{center|{{x-larger|'''ਛੀਵਾਂ ਕਾਂਡ'''}}}} {{gap}}ਨਾਨਕ ਜਦ ਚੁਨਾਰ ਗੜ੍ਹ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾ ਤਾਂ ਓਹਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਸਤਰਾਂ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨਾ<noinclude></noinclude> jcswz0rz62wenn5s8kxykjolw19xmpt 250 70201 219927 210449 2026-05-29T06:43:22Z Marde Sehajpreet kaur 1774 219927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Notshan2010" />{{center|(੩੬)}}</noinclude>ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਸਮਝੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਓਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਓਂਤ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਰਾਜਾ ਗੁਪਾਲ ਸਿੰਘ, ਦੂਸ੍ਰਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇਵ, ਤੀਸਰਾ ਭੂਤ ਨਾਥ, ਚੌਬਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ, ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ਸ਼ਾਂਤਾ। ਏਹ ਪੰਜ ਆਦਮੀ ਓਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰੜਕ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਇਨਾਂ ਪੰਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਦੇਵ ਦੇ ਤਾਂ ਪਾਸ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਓਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਅਰ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਲਿਸਮੀ ਆਦਮੀ ਹਨ ਅਰ ਇਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਜਾਦੂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਰ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਜਾਣ ਲੈਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਤੇ ਬਾਕੀ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਓਹ ਨਿਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਅਫ ਆਸਾ ਰਖਦਾ ਸੀ ਕਿ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਫਸਾ ਹੀ ਲਵਾਂਗੇ। ਸੋ ਚੁਨਾਰਗੜ੍ਹ ਆਕੇ ਓਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇਵ ਤੇ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਛਡ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਭੂਤਨਾਥ ਦੇ ਟੱਬਰ ਵਲ ਰੁੱਝ ਗਿਆ। ਨਾਨਕ ਏਥੇ ਇਕਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਉਸਦੋ ਪਾਸ ਸਤ ਅੱਠ ਆਦਮੀ ਸਨ ਤੇ ਕੁਛ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਭੀ ਸਨ। {{gap}}ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਜਿਸਤਰਾਂ ਦੂਰੋਂ ੨ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਤੇ ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ ਸ਼ੌਕੀਨ ਲੋਕ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਾਧੂ ਮਹਾਤਮਾ, ਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਭੇਸ ਧਾਰੀ ਪਖੰਡੀ ਲੋਕ ਭੀ ਬਹੁਤ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜ ਵਲੋਂ ਰੱਜਵਾਂ ਅੰਨ ਪਾਂਣੀ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਤੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਅਜੇ ਤੱਕ ਚੁਨਾਰ ਫੜ ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸੀ। ਤੇ ਤਲਿਸਮੀ ਮਕਾਨ ਦੇ ਦੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਡੇਰੇ ਪਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ ਨਾਨਕ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਭੀ<noinclude></noinclude> 1z4coy0t8fb92gee2r79e60d6272exc 250 70203 219928 210448 2026-05-29T06:47:27Z Marde Sehajpreet kaur 1774 219928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Notshan2010" />{{center|(੩੭)}}</noinclude>ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿਚ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਵਿਚ ਜਾ ਮਿਲੇ। {{gap}}ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਭੂਤਨਾਥ ਦਾ ਡੇਰਾ ਤਲਿਸਮ ਮਕਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ ਤੇ ਓਥੇ ਓਹ ਬੜੀ ਰਖਵਾਲੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਓਹ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਸੁਖੈਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੇਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ ਪਰ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਕੁਛ ਹੀ ਦਿਨ ਪਿਛੋਂ (ਜਦ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਵੇਹਲੇ ਹੋਕੇ ਸਭ ਤਲਿਸਮੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਆ ਗਏ) ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸੁਣਿਆਂ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਆਗ੍ਯਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੂਤਨਾਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਅਰ ਪੁਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਤਲਿਸਮੋਂ ਬਾਹਰ ਇਕ ਵਡੇ ਸੋਹਣੇ ਤੰਬੂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਸੋ ਓਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋਗਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ। {{gap}}ਨਾਨਕ ਨੇ ਹੋਰ ਭੀ ਦੋ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਉਡੀਕਿਆ ਅਰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਕਿ ਭੂਤ ਨਾਥ ਦੇ ਤੰਬੂ ਦੀ ਕੋਈ ਲੰਮੀ ਰਾਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਹਿਰੇ ਆਦਿਕ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਭੀ ਸਾਧਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਭੀ ਅਜ ਕਲ ਏਥੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। {{gap}}ਰਾਤ ਅੱਧੀ ਤੋਂ ਕੁਛ ਵਧੀਕ ਜਾ ਚੁਕੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਪਰ ਕੁਛ ੨ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਚਾਨਣ ਸੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਕਾਲਾ ਕਪੜਾ ਉਪਰ ਲਈ ਲੋਕਾਂਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੋਇਆ ਭੂਤਨਾਥ ਦੇ ਤੰਬੂ ਵਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਪਾਠਕ ਸਮਝ ਹੀ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਇਹ ਨਾਨਕ ਹੈ। ਸੋ ਜਦ ਓਹ ਤੰਬੂ ਦੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾ ਤਾਂ ਖਲੋਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਡੀਕਣ ਲਗ ਪਆ। ਦੂਸ੍ਰਾ ਆਦਮੀ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਤੇ ਦੋ ਚਾਰ ਗਲਾਂ<noinclude></noinclude> 2wcybsynjwzx1vit1svk6qlnd7a0fiy 250 70206 219932 210452 2026-05-29T06:54:02Z Marde Sehajpreet kaur 1774 219932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Notshan2010" />{{center|(੩੮)}}</noinclude>ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤਦ ਨਾਨਕ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ ਅਰ ਹੌਲੀ ੨ ਰਿੜਦਾ ਹੋਇਆ ਤੰਬੂ ਦੇ ਪਾਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਕਨਾਤ ਚੁਕ ਕੇ ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤਦ ਓਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮ ਗਰਦਸ਼ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਜਿਥੇ ਉਕਾ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਸੀ ਪਰ ਮਲੂੰਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਗੇ ਅੰਦਰ ਜੋ ਕਨਾਤ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਕੁਛ ਚਾਨਣ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਫੇਰ ਉਸੇਤਰਾਂ ਲੇਟ ਗਿਆ ਅਰ ਕਪੜਾ ਚੁਕ ਕੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂਣ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਖੜਾਕ ਹੋਇਆ, ਨਾਨਕ ਡਰ ਗਿਆ ਅਰ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਪੈਰ ਪਿਛਾਹਾਂ ਹਟ ਗਿਆ ਪਰ ਜਦ ਕੁਛ ਨਜ਼ਰ ਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੰਮਾ ਪੈਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਫੇਰ ਨੇੜੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ ਓਹ ਫੇਰ ਪਿਛੇ ਹੋ ਗਿਆ ਜਦ ਕੁਛ ਮਲੂੰਮ ਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਲੰਮਾ ਪੈਕੇ ਕਨਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਿਰ ਵਾੜਕੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਹਾਲ ਵੇਖਣ ਲਗਾਂ। ਅੰਦਰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਸਾਧਾਰਨ ਦੀਵਾ ਜਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਦੋ ਮੰਜੀਆਂ ਡਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋਗਿਆ ਕਿ ਇਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮੰਜੀਆਂ ਤੇ ਭੂਤ ਨਾਥ ਅਰ ਉਸਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅੰਦਰ ਨਾ ਦਿਸਣ ਕਰਕੇ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਕੁਛ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ ਪਰ ਓਹ ਹੌਂਸਲਾ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਹੀ ਗਿਆ। ਨਾਨਕ ਹੌਲੀ ੨ ਡਰਦਾ ੨ ਮੰਜੀਆਂ ਦੇ ਪਾਸ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਰ ਖੰਜਰ ਕੱਢਕੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਫੇਰ ਠਹਿਰ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲਗਾ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਾਂ, ਭੂਤ ਨਾਥ ਤੇ ਕਿ ਸ਼ਾਂਤਾ ਤੇ ਕਿੰਉਕਿ ਓਹ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰ ਤਕ ਚੱਦਰ ਲੈਕੇ ਸੁਤੇ ਹੋਏ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਕੁਛ ਪਤਾ ਨਹੀਂ<noinclude></noinclude> 472q09r0zo47nmgvsetkz8jh64dgs15 250 70211 219933 210458 2026-05-29T07:01:17Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|(੩੯)}}</noinclude>ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਮੰਜੀ ਤੇ ਕੌਣ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਓਹ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਖੰਜਰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਚੁਕਾ ਸੀ ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। {{center|{{x-larger|'''ਸੱਤਵਾਂ ਕਾਂਡ'''}}}} {{gap}}ਕਿਸ਼ੋਰੀ, ਕਾਮਨੀ, ਕਮਲਨੀ ਤੇ ਲਾਡਲੀ ਇਹ ਚਾਰ ਬੜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਆਰਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਬਿਤਾਉਣ ਲਗੀਆਂ। ਇਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦਿਖਾਵੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੇਂ ਦਾ ਸਭ ਹਰ ਫੇਰ ਵੇਖ ਚੁਕੀਆਂ ਸਨ ਅਰ ਜਾਣਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਖ ਸੁਖ ਲਗਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਔਖਾ ਲਭਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੰਜ ਤੇ ਦੁਖ ਦਾ ਦਿਨ ਬਿਨਾਂ ਸੱਦੇ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਵਿਦ੍ਯਾਵਾਨਾ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਰੰਜ ਮਨ ਨੂੰ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਤਿ ਗੰਭੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੀ। {{gap}}ਇਹ ਚਾਰੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਅਸੀ ਅਮੀਰ ਹਾਂ ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਪਾਪ ਹੈ ਸਗੋਂ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਸਨ ਕਿ ਰੋਟੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਹਥੀਂ ਕਰੀਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਰੰਜ ਨ ਹੋਣ ਅਰ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਵਡੇ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਮਹਾਰਾਣੀ ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਦੂਸਰੀ ਹੈ ਇਹ ਚਪਲਾ ਤੇ ਚੰਪਾ ਨੂੰ ਭੀਸਸ ਹੀ ਸਮਝਦੀਆਂ ਸਨ, ਘਰ ਦੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਤਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਖਦੀਆਂ ਸਨ ਜਦ ਕਿਸੇ ਦਾਸੀ ਤੇ ਕੋਈ ਭੁਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਘੁਰਕੀ ਜਾਂ ਝਿੜਕੀ<noinclude></noinclude> ltmfqqm4a8bffa4f0fddjbpj2y2irmv 250 70214 219934 210463 2026-05-29T07:06:22Z Marde Sehajpreet kaur 1774 219934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Notshan2010" />{{center|(੪੦)}}</noinclude>ਗਾਲੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਗੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਹਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਮੈਥੋਂ ਭੁਲ ਹੋਗਈ ਹੈ, ਗੱਲ ਕੀ ਘਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ੍ਵਰਗ ਤੁਲ੍ਯ ਬਨਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਭੂਤਨਾਥ ਦੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਦਾ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਿਆਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਔਖ੍ਯਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਉਸਦੀ ਪਤਿ ਭਗਤੀ ਦੀ ਬੜੀ ਉਪਮਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਸੰਧ੍ਯਾਂ ਹੋਣ ਵਿਚ ਘੰਟਾਕੁ ਬਾਕੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿਸ਼ੋਰੀ, ਕਾਮਨੀ, ਕਮਲਨੀ ਤੇ ਲਾਡਲੀ ਅਤੇ ਕਮਲਾ ਮਹਲ ਦੇ ਇਕ ਸਜੇ ਹੋਏ ਬੰਗਲੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜਾਲੀ ਦਾਤ ਖਿੜਕੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਨ ਦੀ ਸੋਭਾ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਤਲਿਸਮੀ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੂਰ ਹੈ ਅਰ ਨਾਲ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਕਮਲਨੀ-(ਕਿਸ਼ੋਰੀ ਨੂੰ) ਭੈਣ! ਇਕ ਦਿਨ ਓਹ ਭੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਸਤੋਂ ਭੀ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਉਲਟ ਫਿਰਨਾਂ ਪੈਂਦਾ ਸੀ,ਉਸ ਵੇਲੇ ਏਹਸੋਚਕੇ ਡਰ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਸ਼ੇਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਨਾ ਖਾ ਜਾਵੇ, ਅਜ ਓਹ ਦਿਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਨ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੈਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਕਿਸ਼ੋਰੀ-ਸਚ ਹੈ ਜੋ ਕੰਮ ਬਧੇ ਵਾਸ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਭਾਵੇਂ ਓਹ ਚੰਗਾ ਭੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਮਨ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭ੍ਯਾਨਕ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਬਘਿਆੜ ਪਾਸੋਂ ਏਤਨਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਜਿਤਨਾ ਵੈਰੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਪਰ ਓਹ<noinclude></noinclude> 3sx1lniidlx3btrbal8ji27orafeplz 250 70222 219935 210471 2026-05-29T07:12:28Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|(੪੧)}}</noinclude>ਸਮਾ ਹੀ ਹੋਰ ਸੀ, ਈਸ਼੍ਵਰ ਨਾ ਕਰੇ ਕਿ ਓਹ ਦਿਨ ਕਿਸੇਵੈਰੀਨੂੰ ਭੀ ਦਿਖਾਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਮਾੜੇ ਦਿਨ ਸਨ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਭੀ ਵੈਰੀ ਬਣ ੨ ਕੇ ਦੁਖ ਦੇਂਦੇ ਸਨ।(ਕਮਲਾ ਵਲ ਦੇਖਕੇ) ਹਛਾ ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਚਮੇਲਾ ਕੁੜੀ ਦਾ ਕੀ ਵਿਗਾੜਿਆ ਸੀ ਜੋ ਓਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਏਤਨਾ ਦੁਖ ਦਿਤਾ, ਜੇ ਓਹ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਹਾਲ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨ ਕਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਤੇ ਅਜੇਹੀਆਂ ਬਿਪਤਾ ਕਿੰਉ ਪੈਂਦੀਆਂ। {{gap}}ਕਮਲਾ-ਠੀਕ ਹੈ, ਜੇਹਾ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇਹਾ ਹੀ ਪਾਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਹਥਾਂ ਦ ਕੋਟੜੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਭੁਲਣਗੇ।* {{gap}}ਕਿਸ਼ੋਰੀ-ਏਤਨੀ ਮਾਰ ਖਣ ਤੇ ਭੀ ਉਸਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਠੀਕ ੨ ਭੇਤ ਨ ਦਸਿਆ। {{gap}}ਕਮਲਾ-ਹਾਂ ਓਹ ਬੜੀ ਜਿੱਦਲ ਨਿਕਲੀ ਪਰ ਤੁਸਾਂ ਇਹ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਛਡ ਦਿਤਾ ਹੁਣ ਭੀ ਓਹ ਜਿਥੇ ਜਾਵੇਗੀ ਦੁਖ ਹੀ ਪਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਕਿਸ਼ੋਰੀ-ਹਾਂ ਓਸ ਸਮੇ ਧਨ ਪਤ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਘੱਟ ਦੁਖ ਦਿਤਾ ਸੀ ਜਦ ਮੈਂ ਨਾਗਰ ਦੇ ਘਰ ਕੈਦ ਸੀ ਉਸ ਦੁਸ਼ਰ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖਕੇ ਮੇਰਾ ਲਹੂ ਸੁਕ ਜਾਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਲਾਡਲੀ—ਹਾਂ ਜਿਸਨੂੰ ਭੂਤ ਨਾਥ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ,ਨਾਗਰ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਹੀ ਗਈ ਉਸਨੇ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨ ਦਸਿਆ ਅਰ ਏਸੇ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਭਲਾ ਸੀ। _______________________________________________________ {{gap}}*ਦੇਖੋ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਡ ੧੧ । {{gap}}+ਦੇਖੋ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ੮ ਕਾਂਡ ੯ ।<noinclude></noinclude> 04zfylcxpb7g6njpc4h5vrnjtztkbbt 250 70225 219936 210474 2026-05-29T07:18:37Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 219936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|(੪੨)}}</noinclude>{{gap}}ਕਿਸ਼ੋਰੀ-(ਲਾਡਲੀ ਨੂੰ) ਭੈਣ ਤੂੰ ਬੜੀ ਨੇਕ ਹੈ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਓਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ ਬਿਤਾਉਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਸੀ। {{gap}}ਲਾਡਲੀ-(ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ) ਤੂੰ ਫੇਰ ਓਹੋ ਗੱਲ ਛੇੜ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਆਖ ਚੁਕੀ ਹਾਂ ਕਿ ਹੁਣ ਓਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਨਾਂ ਕਰੋ, ਦੁਖ ਨਾਂ ਦਵੋ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਨਾ ਕਰ, ਓਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਧੀਨ ਸਾਂ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਟਿਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸੇ ਨੀਚਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਲੁਕਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸਾਂ ਤੇ ਡਰਦੀ ਸਾਂ ਕਿ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਤੇ ਕੋਈ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਪਾਵੇ। ਪਰ ਭੈਣ ਤੁੰਜਾਣ ਬੁਝਕੇ ਓਹ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੇ ਕਹੇ ਤਾਂ ਬੈਠ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂ। {{gap}}ਕਿਸ਼ੋਰੀ-ਹਛਾ ੨ ਹੁਣ ਖਿਮਾ ਕਰੋ ਮੈਥੋਂ ਭੁਲ ਹੋ ਗਈ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਤੂੰ ਸਮਝਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਾਨਕ ਵਲੋਂ ਦੋ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਪੁਛਣੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੁਣ ਤਕ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਤੇ ਭੇਦ ਵਾਂਗ......... {{gap}}ਲਾਡਲੀ-(ਗਲ ਟੁਕਕੇ)ਓਹਗੱਲਾਂ ਭੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਓਹ ਜੇਹੀਆਂ ਦੁਖਦਾਈ ਹਨ। {{gap}}ਕਿਸ਼ੋਜੀ-ਨਹੀਂ ੨ ਮੈ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪੁਛਦੀ ਕਿ ਤੂੰ ਰਾਮ ਭੋਲੀ ਬਣਕੇ ਨਾਨਕ ਨਾਲ ਕੀ ਕੁਛ ਕੀਤਾ ਸਗੋਂ ਇਹ ਪੁਛਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਟੀਨ ਦੇ ਡਬੇ ਵਿਚ ਕੀ ਸੀ ਜੋ ਨਾਨਕ ਨੇ ਚੁਰਾਕੇ<noinclude></noinclude> gj96gxqmc66g825hvupjydbywl1ycpf 250 70226 219937 210475 2026-05-29T07:23:31Z Marde Sehajpreet kaur 1774 219937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Notshan2010" />{{center|(੪੩)}}</noinclude>ਤੈਨੂੰ ਬਜਰੇ ਵਿਚ ਦਿਤਾ ਸੀ? ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਹੱਥ ਕਿਸਤਰਾਂ ਨਿਕ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨਹਿਰ ਵਾਲੇ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ ਓਹਕਿਸਤਰਾਂਫਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਓਹ ਬੰਗਲੇ ਵਿਚ ਮੂਰਤ ਕਹੀ ਸੀ? ਅਸਲੀ ਰਾਮ ਭੋਲੀ ਕਿਥੇ ਗਈ? ਰੋਹਤਾਸਗੜ ਤਹਿਖਾਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇਰੀ ਮੂਰਤ ਕਿਸਨੇ ਲਟਕਾਈਸੀ। ਅਰ ਓਥੋਂ ਦਾ ਹਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸਤਰਾਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਸੀ।ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਇਹਗੱਲਾਂ ਕਈਆਂ ਪਾਸੋਂ ਕਈਆਂ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣ ਚੁਕੀ ਹਾਂ ਪਰ ਅਸਲ ਭੇਤ ਮਲੂਮ ਨਹੀਂ ਹੋਯਾ*। {{gap}}ਲਾਡਲੀ—ਹਾਂ ਇਨਾਂ ਗਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣਨੂੰ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਓਹ ਤਲਿਸਮੀ ਬਾਗ ਬੜੀਆ ਅਦਭੁਤ ਚੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ ਬਹੁਤਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਓਥੋਂ ਦਾ ਕੁਛ ੨ ਹਾਲ ਮਾਯਾ ਰਾਣੀ ਤੇ ਦਹੌਗੇ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਸੀ ਸੋ ਓਥੋਂ ਉਸਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿਚ ਲੈਜਾਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਧਮਕਾਉਣ ਜਾਂ ਦੁਖ ਦੇਣ ਲਈ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਤਮਾਸਾ ਬਨਾਉਣਾ ਕੇਹੜੀ ਵਡੀ ਗੱਲ ਹੈ। {{gap}}ਕਿਸ਼ੋਰੀ-ਹਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ। {{gap}}ਲਾਡਲੀ-ਫੇਰ ਨਾਨਕ ਤਾਂ ਜਾਣ ਬੁਝਕੇ ਕੰਮ ਕਢਣ ਲਈ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਵੇਰ ਤੂੰ ਸੁਣ ਹੀ ਚੁਕੀ ਹੈ ਕਿ ਦਰੋਗੇ ਦੇ ਅਜਾਇਬ ਘਰ (ਬੰਗਲੇ) ਤੋਂ ਖਾਸ ਬਾਗ ਤਕ ਸੁਰੰਗ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਜੇਹੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਨਾਨਕ ਦੇ ਨਾਲ ਅਜੇਹਾ ਵਰਤਾਓ ਕਰਨਾ ਕੇਹੜੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ। {{gap}}ਕਿਸ਼ੋਰੀ-ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਡਬੇ ਵਾਲਾਂ ਭੇਤ ਤਾਂ ਦਸੋ? {{gap}}ਲਾਡਲੀ-ਗਠਣੀ ਵਿਚ ਜੋ ਕਲਮਦਾਨ ਸੀ ਓਹ ਬਹੁਤੇ _______________________________________________________ {{gap}}*ਦੇਖੋ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ ੪ ਨਾਨਕ ਦਾ ਹਾਲ।<noinclude></noinclude> n57sc8k6ardd93zasds9bldxkgs9saa 250 71426 219902 215791 2026-05-29T01:52:27Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 219902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਅਜਵਾਇਨ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਬੰਗਾਲ, ਦੱਖਣੀ ਪ੍ਰਦੇਸਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬੂਟੇ 2-3 ਫੁੱਟ ਉੱਚੇ ਜਦਕਿ ਪੱਤੇ ਛੋਟੇ ਅਕਾਰ ਦੇ ਕੁਝ ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਪੱਕ ਕੇ ਸੁੱਕਣ ਨਾਲ ਅਜਵਾਇਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਾਣੇ ਹੀ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਅਜਵਾਇਨ ਵਜੋਂ ਮਸਾਲੇ ਲਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ- ਜਵਾਨੀ, ਜਵਾਨਿਕਾ, ਹਿੰਦੀ- ਅਜਵਾਇਨ, ਅਜਵਾਈਨ, ਮਰਾਠੀ-ਓਵਾ, ਗੁਜਰਾਤੀ- ਅਜਮੋ, ਜਵਾਇਨ, ਬੰਗਾਲੀ- ਜਮਾਨੀ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ- ਬਿਸ਼ਪਸ ਵੀਡਸੀਡ (Bishop's Weed Seed)। ਲੈਟਿਨ- ਕੇਰਮ ਕੋਪਟਿਕਸ (Carum Copticum) ਟਾਇਕੋਟਿਸ ਅਜੋਵਾਨ (Ptychotis Ajowan) ਗੁਣ: ਅਜਵਾਇਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿਚ ਆਯੂਰਵੇਦ ਵਿਚ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 'ਏਕ ਜਮਾਨੀ ਸ਼ਤਮਨ ਪਾਚਿਕਾ'। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੌ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਨ ਪਚਾਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। {{center|ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 6}}<noinclude></noinclude> rh55xpmj1lqqb16qqb18sk5s541f3ra 250 72678 219888 219872 2026-05-28T15:17:41Z Kaur.gurmel 192 219888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਬਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਘਰ ਦਿਆਂ ਦਾ ਬੰਧਨ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਅਜ ਤੋੜ ਕੇ ਏਸ ਘਰ ਆਇਆ ਸਾਂ ਓਹ ਮੈਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋੜ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਿੱਟਕਾਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਸਾਡੇ ਦੋਖੀ ਲੁਕਵੀਂ ਮਾਰ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਹੀ ਸਨ। ਉਘੜ ਕੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾੜੀ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਖਿਲਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਤਗੜੇ ਸਨੇਹੀ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁੱਝ ਨਜਿੱਠ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਟੁੱਟੇ ਦਿਲ ਪਿੰਜੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਥੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਤਾਈ ਦੇ ਉਜੜੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। {{gap}}ਹੁਣ ਸਵਾਏ ਪੀੜ ਦੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਜਲਾਣ ਦੇ ਹੋਰ ਪੱਲੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਛੁੱਟ ਗਿਆ, ਹਾਸੇ ਮੁੱਕ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਖੇਡਾਂ ਛੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਪੜਾਈ ਕੀ ਹੋਣੀ ਸੀ ? ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਤੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ। ਕੁੱਝ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋ ਗਈ-ਪਾਗਲ ਪਾਗਲ, ਰੁਖੀ-ਸੁਖੀ,ਬੌਂਦਲੀ ਜਹੀ ਤੇ ਘੋਰ ਉਦਾਸੀ। {{gap}}ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਮੋਢਾ ਫੜ ਝੰਜੋੜਿਆ, “ਤੂੰ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਏਂ ? ਕੀ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਏਂ ? ਇਹ ਕਾਪੀ ਨਹੀਂ ਕਿਤਾਬ ਏ। ਤੂੰ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਇਮਲਾ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ। ਤੇਰੀ ਸੂਰਤੀ ਕਿਥੇ ਹੈ ? ਸਾਰੀ ਫੱਟੀ ਤੇ ਪਾਲੀ ਪਾਲੀ ! ਸਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਪਾਲੀ ਪਾਲੀ! ਇਹ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ?" ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਸੋਟੀ ਹੱਥ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾ ਗਈ ਪਰ ਅੱਖੋਂ ਅੱਥਰੂ ਨਾ ਕਢਾ ਸਕੀ ਨਾ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਮਿਟਾ ਸਕੀ ਨਾ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਅੱਗੇ ਸਿਖਾ ਸਕੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਸੱਟ ਵੱਜੀ। ਘਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੇ ਸਕੂਲ ਮਾਸਟਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਸਨ। ‘ਮੁੰਡਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ, ਇਹਨੂੰ ਹੋ ਕੀ ਗਿਆ ? ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜਤਨ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੁਰਤੀ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਕੋ ਤਾਂਘ ਸੀ ; ਪਾਲੀ, ਪਾਲੀ ਬੱਸ ਪਾਲੀ। ਅਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਤਾਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੱਦਿਆ, ‘ਵੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ ? ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੀੜ ਸਮਝਦੀ ਆਂ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸੂਰ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ।” ਗੱਲ ਤਾਈ ਦੀ ਠੀਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤਾਈ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 34<noinclude>{{rh||34}}</noinclude> 5bsg1uftgz81m4cwidrv1jv4g34xaht 219889 219888 2026-05-28T15:19:56Z Kaur.gurmel 192 219889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਬਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਘਰ ਦਿਆਂ ਦਾ ਬੰਧਨ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਅਜ ਤੋੜ ਕੇ ਏਸ ਘਰ ਆਇਆ ਸਾਂ ਓਹ ਮੈਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋੜ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਿੱਟਕਾਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਸਾਡੇ ਦੋਖੀ ਲੁਕਵੀਂ ਮਾਰ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਹੀ ਸਨ। ਉਘੜ ਕੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾੜੀ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਖਿਲਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਤਗੜੇ ਸਨੇਹੀ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁੱਝ ਨਜਿੱਠ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਟੁੱਟੇ ਦਿਲ ਪਿੰਜੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਥੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਤਾਈ ਦੇ ਉਜੜੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। {{gap}}ਹੁਣ ਸਵਾਏ ਪੀੜ ਦੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਜਲਾਣ ਦੇ ਹੋਰ ਪੱਲੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਛੁੱਟ ਗਿਆ, ਹਾਸੇ ਮੁੱਕ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਖੇਡਾਂ ਛੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਪੜਾਈ ਕੀ ਹੋਣੀ ਸੀ ? ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਤੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ। ਕੁੱਝ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋ ਗਈ-ਪਾਗਲ ਪਾਗਲ, ਰੁਖੀ-ਸੁਖੀ,ਬੌਂਦਲੀ ਜਹੀ ਤੇ ਘੋਰ ਉਦਾਸੀ। {{gap}}ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਮੋਢਾ ਫੜ ਝੰਜੋੜਿਆ, “ਤੂੰ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਏਂ ? ਕੀ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਏਂ ? ਇਹ ਕਾਪੀ ਨਹੀਂ ਕਿਤਾਬ ਏ। ਤੂੰ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਇਮਲਾ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ। ਤੇਰੀ ਸੂਰਤੀ ਕਿਥੇ ਹੈ ? ਸਾਰੀ ਫੱਟੀ ਤੇ ਪਾਲੀ ਪਾਲੀ ! ਸਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਪਾਲੀ ਪਾਲੀ! ਇਹ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ?" {{gap}}ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਸੋਟੀ ਹੱਥ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾ ਗਈ ਪਰ ਅੱਖੋਂ ਅੱਥਰੂ ਨਾ ਕਢਾ ਸਕੀ ਨਾ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਮਿਟਾ ਸਕੀ ਨਾ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਅੱਗੇ ਸਿਖਾ ਸਕੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਸੱਟ ਵੱਜੀ। ਘਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੇ ਸਕੂਲ ਮਾਸਟਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਸਨ। ‘ਮੁੰਡਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ, ਇਹਨੂੰ ਹੋ ਕੀ ਗਿਆ?" {{gap}}ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜਤਨ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੁਰਤੀ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਕੋ ਤਾਂਘ ਸੀ ; ਪਾਲੀ, ਪਾਲੀ ਬੱਸ ਪਾਲੀ। {{gap}}ਅਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਤਾਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੱਦਿਆ, ‘ਵੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ ? ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੀੜ ਸਮਝਦੀ ਆਂ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸੂਰ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ।” ਗੱਲ ਤਾਈ ਦੀ ਠੀਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤਾਈ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 34<noinclude>{{rh||34}}</noinclude> 8vs9o79hs2x20qelfckdie5nl0iz719 219890 219889 2026-05-28T15:20:59Z Kaur.gurmel 192 /* ਸੋਧਣਾ */ 219890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਬਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਘਰ ਦਿਆਂ ਦਾ ਬੰਧਨ ਜਿਹੜਾ ਮੈਂ ਅਜ ਤੋੜ ਕੇ ਏਸ ਘਰ ਆਇਆ ਸਾਂ ਓਹ ਮੈਨੂੰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋੜ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਫਿੱਟਕਾਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਸਾਡੇ ਦੋਖੀ ਲੁਕਵੀਂ ਮਾਰ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਹੀ ਸਨ। ਉਘੜ ਕੇ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾੜੀ ਜੇਹੀ ਗੱਲ ਖਿਲਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਤਗੜੇ ਸਨੇਹੀ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁੱਝ ਨਜਿੱਠ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਟੁੱਟੇ ਦਿਲ ਪਿੰਜੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਥੱਕੇ ਪੈਰੀਂ ਤਾਈ ਦੇ ਉਜੜੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ। {{gap}}ਹੁਣ ਸਵਾਏ ਪੀੜ ਦੇ ਅਤੇ ਦਿਲ ਜਲਾਣ ਦੇ ਹੋਰ ਪੱਲੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਕੂਲ ਛੁੱਟ ਗਿਆ, ਹਾਸੇ ਮੁੱਕ ਸੁੱਕ ਗਏ, ਖੇਡਾਂ ਛੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਪੜਾਈ ਕੀ ਹੋਣੀ ਸੀ ? ਧਿਆਨ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਤੀ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ। ਕੁੱਝ ਅਜੀਬ ਜਿਹੀ ਦਸ਼ਾ ਹੋ ਗਈ-ਪਾਗਲ ਪਾਗਲ, ਰੁਖੀ-ਸੁਖੀ,ਬੌਂਦਲੀ ਜਹੀ ਤੇ ਘੋਰ ਉਦਾਸੀ। {{gap}}ਮਾਸਟਰ ਨੇ ਮੋਢਾ ਫੜ ਝੰਜੋੜਿਆ, “ਤੂੰ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਏਂ ? ਕੀ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਏਂ ? ਇਹ ਕਾਪੀ ਨਹੀਂ ਕਿਤਾਬ ਏ। ਤੂੰ ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਇਮਲਾ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ। ਤੇਰੀ ਸੂਰਤੀ ਕਿਥੇ ਹੈ ? ਸਾਰੀ ਫੱਟੀ ਤੇ ਪਾਲੀ ਪਾਲੀ ! ਸਾਰੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਪਾਲੀ ਪਾਲੀ! ਇਹ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ?" {{gap}}ਮਾਸਟਰ ਦੀ ਸੋਟੀ ਹੱਥ ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਾ ਗਈ ਪਰ ਅੱਖੋਂ ਅੱਥਰੂ ਨਾ ਕਢਾ ਸਕੀ ਨਾ ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਮਿਟਾ ਸਕੀ ਨਾ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਅੱਗੇ ਸਿਖਾ ਸਕੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ।ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਸੱਟ ਵੱਜੀ। ਘਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤੇ ਸਕੂਲ ਮਾਸਟਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਸਨ। ‘ਮੁੰਡਾ ਪੜ੍ਹਨ ਵਿਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ, ਇਹਨੂੰ ਹੋ ਕੀ ਗਿਆ?" {{gap}}ਮਾਸਟਰ ਅਤੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਜਤਨ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੁਰਤੀ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਨਾਲ ਜੋੜ ਨਾ ਸਕੇ। ਇਕੋ ਤਾਂਘ ਸੀ ; ਪਾਲੀ, ਪਾਲੀ ਬੱਸ ਪਾਲੀ। {{gap}}ਅਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਤਾਈ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੱਦਿਆ, ‘ਵੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ ? ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੀੜ ਸਮਝਦੀ ਆਂ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸੂਰ, ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਗੁਨਾਹ ਨਹੀਂ।” {{gap}}ਗੱਲ ਤਾਈ ਦੀ ਠੀਕ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤਾਈ ਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 34<noinclude>{{rh||34}}</noinclude> ozz900neauj2qkhm54noxlpeymiudti 250 72679 219886 2026-05-28T14:47:13Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 219886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''{{larger|ਨਾਬਰੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼}}''' ਨੌਂ ਸਾਲ ਦਾ ਬਾਲਕ ਪਾਂਧੇ ਵਲੋਂ ਜਬਰਨ ਜਨੇਊ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਮੁਨਕਰ ਹੈ ਫਿਰ ਦਸਵੀਂ ਪੀੜੀ 'ਚ ਨੌਂ ਸਾਲ ਦਾ ਬਾਲਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਨਮੁੱਖ ਹੋ ਕੁਰਬਾਨੀ ਲਈ ਆਖਦੈ ਕਿ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਜਨੇਊ ਜਬਰਨ ਉਤਰਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣੇ। ਨਾਨਕ ਤੇ ਗੋਬਿੰਦ ਦਾ ਇਹ ਮਤ ਸਿਰਫ ਉਤਾਰਨ ਤੇ ਪਹਿਨਣ ਤਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਤਾਂ ਜ਼ਬਰ ਵਿਰੁੱਧ ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਠੀ ਨਾਬਰੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੀ। ***** </poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 101}}</noinclude> eji7izrkbwcyj6aa32w32s8v4gbmqij 250 72680 219887 2026-05-28T15:10:42Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 219887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''{{larger|ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਅਰਜੋਈ ਵੇ ਰੱਬਾ !}}''' ਹਾਸੇ ਖੇੜੇ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਵੇ ਰੱਬਾ ਸੁਣ ਮੇਰੀ ਅਰਜੋਈ ਵੇ ਰੱਬਾ! ਖੋਹੀਂ ਨਾ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਲਾਲੀ ਸਾਡੇ ਖੇਤਾਂ 'ਚੋਂ ਹਰਿਆਲੀ ਖੋਹੀਂ ਨਾਚ ਨਾ ਮੋਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਚੰਨ ਚਕੋਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਨਦੀਆਂ ਤੋਂ ਨਾ ਖੋਹੀ ਪਾਣੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਕਹਾਣੀ। ਸੁਹਾਗਣ ਕੋਲੋਂ ਵੰਗ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਕਵੀ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਛੰਦ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਬੁੱਲਾ ਵਾਰਿਸ ਨਾ ਭੁੱਲਣ ਦੇਵੀਂ ਵਾਕ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾ ਰੁਲਣ ਦੇਵੀਂ ਹੋਠੋਂ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਮਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਭਰੀ ਭੜੋਲੀ। ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਮਟਕ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਗੱਭਰੂਆਂ ਤੋਂ ਲਟਕ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਗੂੰਜ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਭੌਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਗੀਤ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੋਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਕੋਲੋਂ ਰੰਗ ਨਾ ਖੋਹੀਂ ਧੀਆਂ ਕੋਲੋਂ ਸੰਗ ਨਾ ਖੋਹੀਂ </poem>}}<noinclude>{{rh||ਛਾਵਾਂ ਅੰਦਰਲਾ ਸੇਕ - 102}}</noinclude> hqmgvzepnlk21zgxor8xuicd81rrp6o