ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 5532 220538 220486 2026-06-02T21:41:24Z Nemoralis 722 /* ਸੋਧਣਾ */ test 220538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Nemoralis" /></noinclude>{{center|<small>(੨੮੭)</small>}} {{Block center|<poem>ਕਿਤੇ ਉੱਠ ਕੇ ਜੀ ਪਰਚਾ ਆਵੇ ਇਹਦੀ ਮਾਂਦਗੀ ਦੂਰ ਨਹੁੱਸਤ ਹੋਵੇ ਦਿਲੋਂ ਗੰਢ ਖੋਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹੱਸ ਬੋਲੇ ਮੇਰੀ ਕਲੀ ਉਮੈਦ ਸ਼ਗੁੱਫ਼ਤ ਹੋਵੇ ਕੀਕੂੰ ਚੈਨ ਆਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਮਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੜਾ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਵੇ ਇਹ ਵਡਾ ਅਜ਼ਾਬ ਹੈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨੂੰਹ ਧੀ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਸੁਸਤ ਹੋਵੇ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੀਰ ਬੋਲੇ ਸਹਿਤੀ ਜੇਹੀਆਂ ਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਤ ਹੋਵੇ</poem>}} {{center|<small>ਕਲਾਮ ਹੀਰ ਦੀ ਸਸ ਦਾ ਹੀਰ ਨਾਲ ਤੇ ਹੀਰ ਦਾ ਜਵਾਬਦੇਣਾ</small>}} {{Block center|<poem>ਸੱਸ ਆਖਦੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਬੋਲ ਬੀਬੀ ਪਈ ਨਿੱਤ ਤੈਨੂੰ ਲਲਕਾਰਨੀ ਹਾਂ ਪਈ ਸਿੱਕਨੀ ਹਾਂ ਬੋਲੇਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਜੀਉ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਚਿਤਾਰਨੀ ਹਾਂ ਹੀਰ ਆਖਿਆ ਬੈਠਕੇ ਉਮਰ ਸਾਰੀ ਮੈਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾੜਨੀ ਹਾਂ ਸੁਸਤ ਹੋ ਗਏ ਬੰਦ ਨੇ ਬੈਠਿਆਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹਾਲ ਪੁਕਾਰਨੀ ਹਾਂ ਕਲਮ ਲੇਖ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ਬੁਰੀ ਮੇਰੀ ਰੋਜ਼ ਅਜਲ ਦੇ ਪਈ ਸ਼ੁਮਾਰਨੀ ਹਾਂ ਦਿੱਨ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਹੋਯਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰੱਬ ਦਾ ਪਈ ਪੁਕਾਰਨੀ ਹਾਂ ਮਤਾਂ ਬਾਗ ਗਿਆਂ ਮੇਰਾ ਜੀਉ ਲੱਗੇ ਅੰਤ ਇਹ ਭੀ ਪੜਤਨਾ ਪਾੜਨੀ ਹਾਂ ਪਈ ਰੋਨੀ ਆਂ ਮੈਂ ਲੇਖ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਨੀ ਹਾਂ ਦਿੱਨ ਰਾਤ ਦਲੀਲ ਵਿਚਾਰਨੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਤੀ ਨੂੰ ਪਈ ਵੰਗਾਰਨੀ ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾ, ਵੇਖਾਂ ਹਰਿਆਵਲੇ ਨੂੰ ਪਈ ਦਿਲੋਂ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚਾਰਨੀ ਹਾਂ ਬੈਠੀ ਅੰਦਰੇ ਗੀਟੀਆਂ ਗਾਲਨੀ ਹਾਂ ਐਪਰ ਦਿਲੇ ਦਾ ਹਾਲ ਨਿਹਾਰਨੀ ਹਾਂ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਤਕਦੀਰ ਆਖੇ ਵੇਖ ਨਵਾਂ ਪਸਾਰ ਪਸਾਰਨੀ ਹਾਂ</poem>}} {{center|<small>ਕਲਾਮ ਮਾਉਂ ਦੀ ਸਹਿਤੀ ਨਾਲ</small>}} {{Block center|<poem>ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਸਹਿਤੀਏ ਸਮਝ ਬੀਬੀ ਹੋਸੀ ਔਖੜਾ ਇਹ ਨਿਬਾਹ ਕੁੜੀਏ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਨੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਅਸਾਂ ਆਂਦੀ ਸੀ ਇਹ ਵਿਆਹ ਕੁੜੀਏ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਕੱਟਨਾ ਕਦੀ ਹੁੰਦਾ ਨੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਚੱਲਣਾ ਰਾਹ ਕੁੜੀਏ ਨਾਲ ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਦੇ ਗੱਲ ਆਹੀ ਵੇਖ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢਦੀ ਆਹ ਕੁੜੀਏ ਕਦੇ ਉੱਠ ਨਾ ਬੈਠੀਆ ਵਿਚ ਵਿਹੜੇ ਕਦੇ ਬਹੇ ਨਾ ਚਰਖੜਾ ਡਾਹ ਕੁੜੀਏ ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਰਹੇ ਬੈਠੀ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਓਸ ਦੇ ਸਾਹ ਕੁੜੀਏ ਗੱਲ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਕਰੇ ਕੋਈ ਕਿਹਾ ਚੰਦਰਾ ਪਿਆ ਸੁਭਾ ਕੁੜੀਏ ਕੋਈ ਗੁੱਝੜਾ ਰੋਗ ਹੈ ਏਸ ਧਾਣਾ ਆਹੀਂ ਨਾਲ ਇਹ ਲੈਂਵਦੀ ਸਾਹ ਕੁੜੀਏ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਂਦੀ ਨੂੰ ਹਟਕਨੀ ਹਾਂ ਜੀ ਹੈਸੂ ਤਾਂ ਖੇਤ ਲੈ ਜਾਹ ਕੁੜੀਏ ਰਲ ਕੇ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਹੀਰ ਜਾਏ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੱਥਣ ਦਿਲ ਦੇ ਚਾ ਕੁੜੀਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> 4l1a4pnc5u64zaia9ovdbsrtmkxdv84 220539 220538 2026-06-02T21:42:19Z Nemoralis 722 [[Special:Contributions/Nemoralis|Nemoralis]] ([[User talk:Nemoralis|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/220538|220538]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 220539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Nemoralis" /></noinclude>{{center|<small>(੨੮੭)</small>}} {{Block center|<poem>ਕਿਤੇ ਉੱਠ ਕੇ ਜੀ ਪਰਚਾ ਆਵੇ ਇਹਦੀ ਮਾਂਦਗੀ ਦੂਰ ਨਹੁੱਸਤ ਹੋਵੇ ਦਿਲੋਂ ਗੰਢ ਖੋਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹੱਸ ਬੋਲੇ ਮੇਰੀ ਕਲੀ ਉਮੈਦ ਸ਼ਗੁੱਫ਼ਤ ਹੋਵੇ ਕੀਕੂੰ ਚੈਨ ਆਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਮਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੜਾ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਵੇ ਇਹ ਵਡਾ ਅਜ਼ਾਬ ਹੈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨੂੰਹ ਧੀ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਸੁਸਤ ਹੋਵੇ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੀਰ ਬੋਲੇ ਸਹਿਤੀ ਜੇਹੀਆਂ ਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਤ ਹੋਵੇ</poem>}} {{center|<small>ਕਲਾਮ ਹੀਰ ਦੀ ਸਸ ਦਾ ਹੀਰ ਨਾਲ ਤੇ ਹੀਰ ਦਾ ਜਵਾਬਦੇਣਾ</small>}} {{Block center|<poem>ਸੱਸ ਆਖਦੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਬੋਲ ਬੀਬੀ ਪਈ ਨਿੱਤ ਤੈਨੂੰ ਲਲਕਾਰਨੀ ਹਾਂ ਪਈ ਸਿੱਕਨੀ ਹਾਂ ਬੋਲੇਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਜੀਉ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਚਿਤਾਰਨੀ ਹਾਂ ਹੀਰ ਆਖਿਆ ਬੈਠਕੇ ਉਮਰ ਸਾਰੀ ਮੈਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾੜਨੀ ਹਾਂ ਸੁਸਤ ਹੋ ਗਏ ਬੰਦ ਨੇ ਬੈਠਿਆਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹਾਲ ਪੁਕਾਰਨੀ ਹਾਂ ਕਲਮ ਲੇਖ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ਬੁਰੀ ਮੇਰੀ ਰੋਜ਼ ਅਜਲ ਦੇ ਪਈ ਸ਼ੁਮਾਰਨੀ ਹਾਂ ਦਿੱਨ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਹੋਯਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰੱਬ ਦਾ ਪਈ ਪੁਕਾਰਨੀ ਹਾਂ ਮਤਾਂ ਬਾਗ ਗਿਆਂ ਮੇਰਾ ਜੀਉ ਲੱਗੇ ਅੰਤ ਇਹ ਭੀ ਪੜਤਨਾ ਪਾੜਨੀ ਹਾਂ ਪਈ ਰੋਨੀ ਆਂ ਮੈਂ ਲੇਖ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਨੀ ਹਾਂ ਦਿੱਨ ਰਾਤ ਦਲੀਲ ਵਿਚਾਰਨੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਤੀ ਨੂੰ ਪਈ ਵੰਗਾਰਨੀ ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾ, ਵੇਖਾਂ ਹਰਿਆਵਲੇ ਨੂੰ ਪਈ ਦਿਲੋਂ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚਾਰਨੀ ਹਾਂ ਬੈਠੀ ਅੰਦਰੇ ਗੀਟੀਆਂ ਗਾਲਨੀ ਹਾਂ ਐਪਰ ਦਿਲੇ ਦਾ ਹਾਲ ਨਿਹਾਰਨੀ ਹਾਂ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਤਕਦੀਰ ਆਖੇ ਵੇਖ ਨਵਾਂ ਪਸਾਰ ਪਸਾਰਨੀ ਹਾਂ</poem>}} {{center|<small>ਕਲਾਮ ਮਾਉਂ ਦੀ ਸਹਿਤੀ ਨਾਲ</small>}} {{Block center|<poem>ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਸਹਿਤੀਏ ਸਮਝ ਬੀਬੀ ਹੋਸੀ ਔਖੜਾ ਇਹ ਨਿਬਾਹ ਕੁੜੀਏ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਨੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਅਸਾਂ ਆਂਦੀ ਸੀ ਇਹ ਵਿਆਹ ਕੁੜੀਏ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਕੱਟਨਾ ਕਦੀ ਹੁੰਦਾ ਨੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਚੱਲਣਾ ਰਾਹ ਕੁੜੀਏ ਨਾਲ ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਦੇ ਗੱਲ ਆਹੀ ਵੇਖ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢਦੀ ਆਹ ਕੁੜੀਏ ਕਦੇ ਉੱਠ ਨਾ ਬੈਠੀਆ ਵਿਚ ਵਿਹੜੇ ਕਦੇ ਬਹੇ ਨਾ ਚਰਖੜਾ ਡਾਹ ਕੁੜੀਏ ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਰਹੇ ਬੈਠੀ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਓਸ ਦੇ ਸਾਹ ਕੁੜੀਏ ਗੱਲ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਕਰੇ ਕੋਈ ਕਿਹਾ ਚੰਦਰਾ ਪਿਆ ਸੁਭਾ ਕੁੜੀਏ ਕੋਈ ਗੁੱਝੜਾ ਰੋਗ ਹੈ ਏਸ ਧਾਣਾ ਆਹੀਂ ਨਾਲ ਇਹ ਲੈਂਵਦੀ ਸਾਹ ਕੁੜੀਏ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਂਦੀ ਨੂੰ ਹਟਕਨੀ ਹਾਂ ਜੀ ਹੈਸੂ ਤਾਂ ਖੇਤ ਲੈ ਜਾਹ ਕੁੜੀਏ ਰਲ ਕੇ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਹੀਰ ਜਾਏ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੱਥਣ ਦਿਲ ਦੇ ਚਾ ਕੁੜੀਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> byrp3m8n5xc16lwdwoif6a59dqanf74 220554 220539 2026-06-03T04:55:26Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਸੋਧਣਾ */ 220554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{center|<small>(੨੮੭)</small>}} {{Block center|<poem>ਕਿਤੇ ਉੱਠ ਕੇ ਜੀ ਪਰਚਾ ਆਵੇ ਇਹਦੀ ਮਾਂਦਗੀ ਦੂਰ ਨਹੁੱਸਤ ਹੋਵੇ ਦਿਲੋਂ ਗੰਢ ਖੋਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹੱਸ ਬੋਲੇ ਮੇਰੀ ਕਲੀ ਉਮੈਦ ਸ਼ਗੁੱਫ਼ਤ ਹੋਵੇ ਕੀਕੂੰ ਚੈਨ ਆਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਮਾਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂਦੜਾ ਮੁਫ਼ਤ ਹੋਵੇ ਇਹ ਵਡਾ ਅਜ਼ਾਬ ਹੈ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨੂੰਹ ਧੀ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਸੁਸਤ ਹੋਵੇ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੀਰ ਬੋਲੇ ਸਹਿਤੀ ਜੇਹੀਆਂ ਦੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਤ ਹੋਵੇ</poem>}} {{center|<small>ਕਲਾਮ ਹੀਰ ਦੀ ਸਸ ਦਾ ਹੀਰ ਨਾਲ ਤੇ ਹੀਰ ਦਾ ਜਵਾਬਦੇਣਾ</small>}} {{Block center|<poem>ਸੱਸ ਆਖਦੀ ਹੀਰ ਨੂੰ ਬੋਲ ਬੀਬੀ ਪਈ ਨਿੱਤ ਤੈਨੂੰ ਲਲਕਾਰਨੀ ਹਾਂ ਪਈ ਸਿੱਕਨੀ ਹਾਂ ਬੋਲੇਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਜੀਉ ਵਿੱਚ ਖਿਆਲ ਚਿਤਾਰਨੀ ਹਾਂ ਹੀਰ ਆਖਿਆ ਬੈਠਕੇ ਉਮਰ ਸਾਰੀ ਮੈਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾੜਨੀ ਹਾਂ ਸੁਸਤ ਹੋ ਗਏ ਬੰਦ ਨੇ ਬੈਠਿਆਂ ਦੇ ਦੁਖਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹਾਲ ਪੁਕਾਰਨੀ ਹਾਂ ਕਲਮ ਲੇਖ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ ਬੁਰੀ ਮੇਰੀ ਰੋਜ਼ ਅਜਲ ਦੇ ਪਈ ਸ਼ੁਮਾਰਨੀ ਹਾਂ ਦਿੱਨ ਰਾਤ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਹੋਯਾ ਜ਼ਿਕਰ ਰੱਬ ਦਾ ਪਈ ਪੁਕਾਰਨੀ ਹਾਂ ਮਤਾਂ ਬਾਗ ਗਿਆਂ ਮੇਰਾ ਜੀਉ ਲੱਗੇ ਅੰਤ ਇਹ ਭੀ ਪੜਤਨਾ ਪਾੜਨੀ ਹਾਂ ਪਈ ਰੋਨੀ ਆਂ ਮੈਂ ਲੇਖ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਨੀ ਹਾਂ ਦਿੱਨ ਰਾਤ ਦਲੀਲ ਵਿਚਾਰਨੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਹਿਤੀ ਨੂੰ ਪਈ ਵੰਗਾਰਨੀ ਹਾਂ ਬਾਹਰ ਜਾ, ਵੇਖਾਂ ਹਰਿਆਵਲੇ ਨੂੰ ਪਈ ਦਿਲੋਂ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚਾਰਨੀ ਹਾਂ ਬੈਠੀ ਅੰਦਰੇ ਗੀਟੀਆਂ ਗਾਲਨੀ ਹਾਂ ਐਪਰ ਦਿਲੇ ਦਾ ਹਾਲ ਨਿਹਾਰਨੀ ਹਾਂ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਤਕਦੀਰ ਆਖੇ ਵੇਖ ਨਵਾਂ ਪਸਾਰ ਪਸਾਰਨੀ ਹਾਂ</poem>}} {{center|<small>ਕਲਾਮ ਮਾਉਂ ਦੀ ਸਹਿਤੀ ਨਾਲ</small>}} {{Block center|<poem>ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਸਹਿਤੀਏ ਸਮਝ ਬੀਬੀ ਹੋਸੀ ਔਖੜਾ ਇਹ ਨਿਬਾਹ ਕੁੜੀਏ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਨੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਰੌਣਕ ਅਸਾਂ ਆਂਦੀ ਸੀ ਇਹ ਵਿਆਹ ਕੁੜੀਏ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਕੱਟਨਾ ਕਦੀ ਹੁੰਦਾ ਨੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਚੱਲਣਾ ਰਾਹ ਕੁੜੀਏ ਨਾਲ ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਦੇ ਗੱਲ ਆਹੀ ਵੇਖ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਢਦੀ ਆਹ ਕੁੜੀਏ ਕਦੇ ਉੱਠ ਨਾ ਬੈਠੀਆ ਵਿਚ ਵਿਹੜੇ ਕਦੇ ਬਹੇ ਨਾ ਚਰਖੜਾ ਡਾਹ ਕੁੜੀਏ ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਰਹੇ ਬੈਠੀ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਓਸ ਦੇ ਸਾਹ ਕੁੜੀਏ ਗੱਲ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਕਰੇ ਕੋਈ ਕਿਹਾ ਚੰਦਰਾ ਪਿਆ ਸੁਭਾ ਕੁੜੀਏ ਕੋਈ ਗੁੱਝੜਾ ਰੋਗ ਹੈ ਏਸ ਧਾਣਾ ਆਹੀਂ ਨਾਲ ਇਹ ਲੈਂਵਦੀ ਸਾਹ ਕੁੜੀਏ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਂਦੀ ਨੂੰ ਹਟਕਨੀ ਹਾਂ ਜੀ ਹੈਸੂ ਤਾਂ ਖੇਤ ਲੈ ਜਾਹ ਕੁੜੀਏ ਰਲ ਕੇ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਹੀਰ ਜਾਏ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲੱਥਣ ਦਿਲ ਦੇ ਚਾ ਕੁੜੀਏ</poem>}}<noinclude></noinclude> icmaht4akv5k9e5dh9t2ctpo8jejkm9 250 19328 220556 50284 2026-06-03T05:35:56Z Parmjit kaur rao 477 220556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥ ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥ ਇਕ ਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਜੋ ਏਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇ ਤਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਮੌਗਈ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ॥ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਸਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛ ਵਾਕੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁ ਹੋਈ ਹੈ ॥ ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ , ਨੇ ਅਜੇ ॥ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਖੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ it ਆਹਾ ! ੫੪ਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਦੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਨ ਲੱਗ ਥਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> qb8a61f5uj3ltpxn3qh2y8if1vvqjxt 220557 220556 2026-06-03T05:39:50Z Parmjit kaur rao 477 220557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}} {{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}} ਇਕ ਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਜੋ ਏਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇ ਤਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਮੌਗਈ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ॥ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਸਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛ ਵਾਕੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁ ਹੋਈ ਹੈ ॥ ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ , ਨੇ ਅਜੇ ॥ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਖੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ it ਆਹਾ ! ੫੪ਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਦੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਨ ਲੱਗ ਥਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> pbz8zx7zfqd9cs6955i4ynafweu4ump 220559 220557 2026-06-03T05:45:45Z Parmjit kaur rao 477 220559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{xxx-larger|{{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{xxx-larger|{{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}}}} ਇਕ ਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਜੋ ਏਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇ ਤਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਮੌਗਈ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ॥ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਸਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛ ਵਾਕੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁ ਹੋਈ ਹੈ ॥ ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ , ਨੇ ਅਜੇ ॥ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਖੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ it ਆਹਾ ! ੫੪ਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਦੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਨ ਲੱਗ ਥਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> 5tjfn00goo2ma9cnpjomxc9hdbw7m0x 220560 220559 2026-06-03T05:48:10Z Parmjit kaur rao 477 220560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{xxx-larger|{{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{xxx-larger|{{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}}}} ਇਕ ਪਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵੀ ਜੋ ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾਗ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਮੌਗਈ ਅਤੇ ਸੰਤਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ॥ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਸਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛ ਵਾਕੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁ ਹੋਈ ਹੈ ॥ ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ , ਨੇ ਅਜੇ ॥ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਖੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ it ਆਹਾ ! ੫੪ਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਦੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਨ ਲੱਗ ਥਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> rrqyh2khidkh0e8l1da7rxbeb5pyzkx 220561 220560 2026-06-03T05:51:02Z Parmjit kaur rao 477 220561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{xxx-larger|{{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{xxx-larger|{{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}}}} ਇਕ ਪਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵੀ ਜੋ ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾਗ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਸੌਂਗਈ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛ ਵਾਕੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁ ਹੋਈ ਹੈ ॥ ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ , ਨੇ ਅਜੇ ॥ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਖੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ it ਆਹਾ ! ੫੪ਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਦੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਨ ਲੱਗ ਥਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> 5bobpo0kvtj0tsg5rmmio8okxzb5dj7 220563 220561 2026-06-03T05:54:06Z Parmjit kaur rao 477 220563 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{xxx-larger|{{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{xxx-larger|{{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}}}} ਇਕ ਪਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵੀ ਜੋ ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾਗ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਸੌਂਗਈ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛੀ ਵਾਙੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ॥ ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ , ਨੇ ਅਜੇ ॥ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਖੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ it ਆਹਾ ! ੫੪ਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਦੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਨ ਲੱਗ ਥਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> j6685o867cyw6a126dl0ub4brh8zkdn 220565 220563 2026-06-03T06:09:59Z Parmjit kaur rao 477 220565 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{xxx-larger|{{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{xxx-larger|{{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}}}} ਇਕ ਪਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵੀ ਜੋ ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾਗ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਸੌਂਗਈ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛੀ ਵਾਙੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ॥ ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ , ਨੇ ਅਜੇ ਪਾਸਾ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਬੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਪਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ it ਆਹਾ ! ੫੪ਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਦੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਨ ਲੱਗ ਥਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> r3flmux8hgqi75g1p9ov0rx5xwfwn38 220566 220565 2026-06-03T06:12:32Z Parmjit kaur rao 477 220566 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{xxx-larger|{{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{xxx-larger|{{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}}}} ਇਕ ਪਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵੀ ਜੋ ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾਗ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਸੌਂਗਈ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛੀ ਵਾਙੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ॥ ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ , ਨੇ ਅਜੇ ਪਾਸਾ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਬੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮਾ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਹੋਯਾ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ ਆਹਾ ! ੫੪ਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਦੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਨ ਲੱਗ ਥਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> nfqr46m2vepn99lc5vqkny1ll3tmbz5 220567 220566 2026-06-03T06:21:28Z Parmjit kaur rao 477 220567 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{xxx-larger|{{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{xxx-larger|{{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}}}} ਇਕ ਪਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵੀ ਜੋ ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾਗ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਸੌਂਗਈ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛੀ ਵਾਙੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ॥ ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਜੇ ਪਾਸਾ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਬੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮਾ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਹੋਯਾ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ॥ {{gap}}ਆਹਾ ! ਪਾਠਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਹੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੁਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬਨ ਲੱਗ ਥਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> 1sdp07js6xe9sngnyc6un1zcqq4ikqv 220568 220567 2026-06-03T06:24:20Z Parmjit kaur rao 477 /* ਸੋਧਣਾ */ 220568 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Parmjit kaur rao" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{xxx-larger|{{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{xxx-larger|{{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}}}} {{gap}}ਇਕ ਪਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵੀ ਜੋ ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾਗ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਸੌਂਗਈ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛੀ ਵਾਙੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ॥ {{gap}}ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਜੇ ਪਾਸਾ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਬੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮਾ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਹੋਯਾ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ॥ {{gap}}ਆਹਾ ! ਪਾਠਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਹੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੁਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕੇਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬੀਤਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> 13uiputhoibqrsvyezkme9zoixwa321 220569 220568 2026-06-03T06:26:25Z Parmjit kaur rao 477 220569 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Parmjit kaur rao" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>________________ {{xxx-larger|{{center|ਅਠਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{xxx-larger|{{center|ਦਿਲ ਦੀ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ॥}}}} {{gap}}ਇਕ ਪਹਰ ਨਾਲੋਂ ਰਾਤ ਕੁਝ ਜ਼ਿਯਾਦਹ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਦ ਅੰਜਨਾਂ ਦੋਵੀ ਜੋ ਏਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਪਵਨ ਜੀ ਦੇ ਵੇਰਾਗ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ ਜਾਗ ਰਹੀ ਸੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਸੌਂਗਈ ਅਤੇ ਸੁੱਤੀ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਦੀ ਨੀਂਦ ਆਖੀਏ ਤਾਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ । ਪਾਠਕ ! ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਹਨੂੰ ਅਸਾਂ ਏਸ ਤਰਾਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀ ਤੇ ਮੱਛੀ ਵਾਙੂ ਤੜਫਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਅਜ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋਗਿਆਂ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਏਹ ਸੁਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ॥ {{gap}}ਜਦ ਮਮੂਲੀ ਉਠੱਨ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੋਗਿਆ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਜੇ ਪਾਸਾ ਭੀ ਨ ਪਰਤਿਆ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੁਝ ਕਾਲ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫਿਰ ਦਬੇ ੨ ਪੈਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬਿਹੋਸ਼ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਮਾ ਦਾਨ ਜਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਇਸ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇ ਸੁਧੀ ਦੀ ਨੀਂਦਰ ਸੁਤਿੱਆਂ ਹੋਯਾ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਸੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਘਬਰਾ ਗਈ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਓਸਨੂੰ ਜਗਾਉਨ ਲਈ ਹਬ ਵਧਾਇਆਂ ਪਰ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਚਿਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਏਹਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆਈ ਹੈ ਝਿਜਕ ਗਈ ॥ {{gap}}ਆਹਾ ! ਪਾਠਕ : ਜੇਕਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਅਜੇਹੀ ਬੇਸੁਧ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੇ ਹੋਠ ਕੁਝ ੨ ਹਿਲ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸਤੋਂ ਮਲੁਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇਰ ਤੀਕਰ ਬੜੀ ਹਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਸਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਿਆਰੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਕੇਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖਿਆਲ ਮਨਵਿੱਚ ਲਿਆਕੇ ਹਰਾਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ । ਜਦ ਸੰਧਿਆਂ ਦਾ ਵੇਲਾ ਬੀਤਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਬੜੀ ਘਬਰਾ ਗਈ, ਰਹੇ ਨੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library .<noinclude></noinclude> f422zfzxpco2968f84xsqh2n59cw2be 252 31341 220562 91832 2026-06-03T05:51:23Z Taranpreet Goswami 2106 220562 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੋਤਾਂ |Language=pa |Volume=Second Edition (ਦੂਜੀ ਵਾਰ) |Author=ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ |Translator= |Editor=ਮੇਹਰ ਸਿੰਘ ਐਂਡ ਸਨਜ਼ |Illustrator= |School= |Publisher= |Address=ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ |Year=1958 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਟਾਈਟਲ" 3="ਸਮਰਪਣ" 4="ਮੁੱਖਬੰਧ " 5="ਕੋਲੋਫੋਨ" 6="7" 63to64="-" 65="64" 211to214="ਕੋਲੋਫੋਨ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 41y7z6o06l1dnicedsmx5utcax22nyv 100 40248 220571 98832 2026-06-03T11:23:52Z ~2026-33077-13 2669 220571 wikitext text/x-wiki {{Author}} ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ), ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਛਜੂਮੱਲ, ਜੋ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਨੇ 'ਗੋਯਾ' ਦੇ 'ਤਖੱਲਸ' ਨਾਲ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਿੱਖੀ। 9h4w0pk33fpdzbg6x97o084qssgdpbe 220572 220571 2026-06-03T11:25:54Z ~2026-33077-13 2669 220572 wikitext text/x-wiki {{Author}} ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ), ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਛਜੂਮੱਲ, ਜੋ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਨੇ 'ਗੋਯਾ' ਦੇ 'ਤਖੱਲਸ' ਨਾਲ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਿੱਖੀ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਹ ਹਨ: ਜੋਤ ਬਿਗਾਸ (ਫ਼ਾਰਸੀ-ਵਾਰਤਕ) ਜੋਤ ਬਿਗਾਸ (ਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ-ਕਵਿਤਾ) ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗੋਯਾ[2] ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ[3] ਗੰਜਨਾਮਾ ਤਨਖਾਹਨਾਮਾ ਅਰਜ਼-ਉਲ-ਅਲਫਾਜ਼ ਤੌਸੀਫ਼-ਓ-ਸਨਾ ਦਸਤੂਰ-ਉਲ-ਇੰਸ਼ਾ n1lzcpku2djy3yq870x1yyuh6gs71gs 220573 220572 2026-06-03T11:26:57Z ~2026-33077-13 2669 220573 wikitext text/x-wiki {{Author}} ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ), ਪੰਜਾਬ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦਾ ਫ਼ਾਰਸੀ, ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਕਵੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਛਜੂਮੱਲ, ਜੋ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦਾ ਮੁਨਸ਼ੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ ਨੇ 'ਗੋਯਾ' ਦੇ 'ਤਖੱਲਸ' ਨਾਲ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਚ ਫ਼ਾਰਸੀ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ, ਹਿੰਦੀ, ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਸਿੱਖੀ। ==ਰਚਨਾਵਾਂ== ਕੁਝ ਮੁੱਖ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਹ ਹਨ: ਜੋਤ ਬਿਗਾਸ (ਫ਼ਾਰਸੀ-ਵਾਰਤਕ) ਜੋਤ ਬਿਗਾਸ (ਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ-ਕਵਿਤਾ) ਦੀਵਾਨ-ਏ-ਗੋਯਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀਨਾਮਾ ਗੰਜਨਾਮਾ ਤਨਖਾਹਨਾਮਾ ਅਰਜ਼-ਉਲ-ਅਲਫਾਜ਼ ਤੌਸੀਫ਼-ਓ-ਸਨਾ ਦਸਤੂਰ-ਉਲ-ਇੰਸ਼ਾ 4n2ays1gq33kcxwukabba2vl3qpjcoe 252 44999 220558 118255 2026-06-03T05:44:07Z Taranpreet Goswami 2106 220558 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਸ਼ਬਦ ਮੰਗਲ |Language=pa |Volume= |Author=ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪਬਲੀਕੇਸ਼ਨ |Address=ਬਾਲੀਆਂ |Year=2015 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਕਵਰ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਸਮਰਪਣ" 6to7="ਤਤਕਰਾ" 8to9="ਮਿੱਠੀ ਖੂਹ " 10to11="ਮੰਗਲਭਾਅ " 12to13="ਇੱਕ ਸੀ " 14to18="ਬੜਾ ਰੋਇਆ " 19to22="ਭੂਮਿਕਾ " 23="23" 86="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} 3z4bpqd6s0drgtkaybty0jntddvdvy1 252 45940 220564 119713 2026-06-03T05:55:09Z Taranpreet Goswami 2106 220564 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਸ਼ੁੱਧ ਵੈਸ਼ਨੂੰ ਢਾਬਾ |Language=pa |Volume= |Author=ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਤਸਵੀਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ |Address=ਮੰਡੀ ਕਾਲਾਂਵਾਲੀ |Year=2019 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਕਵਰ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਕਵਰ" 4="ਕੋਲੋਫੋਨ" 5="ਸਮਰਪਣ" 6="ਤਤਕਰਾ" 7="ਮੁੱਖਬੰਧ " 8="8" 133to135="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} nyzh9m0zffiwb7nw2pg2j477f9ib2lw 252 56806 220547 219904 2026-06-02T23:00:09Z Satdeep Gill 13 220547 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ |Language=pa |Volume= |Author=ਰਾਜਪਾਲ ਸਿੰਘ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=ਪੀਪਲਜ਼ ਫੌਰਮ |Address=ਬਰਗਾੜੀ, ਪੰਜਾਬ |Year=2018 |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=V |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2to3="ਭੂਮਿਕਾ" 4="ਤਤਕਰਾ" 5="6" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਗ਼ੁਲਬੀਨ - ਦ ਕਲਾਈਡੋਸਕੋਪ.pdf/4}} |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} [[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਲੇਖ]] hpe06qw0dnfysr1t0iewyh4zzgym5kt 250 57458 220540 219997 2026-06-02T22:35:47Z Satdeep Gill 13 220540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਕੱਪੜੇ ਝਾੜਦੇ ਉਠ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਵਰ ਮਾਲਾ ਦੇ ਯੋਗ ਆਦਮੀ ਚੁਨਣ ਲਈ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੜੇ ਕਸੂਤੇ ਜਿਹੇ ਟੈਸਟ ਵੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ (ਜਿਵੇਂ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਮੱਛੀ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਤੀਰ ਮਾਰਨਾ) ਖੈਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਢੰਗ ਕੇਵਲ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀਆਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਸੀ ਜਾਂ ਕੁਝ ਕਬੀਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੰਬਰ ਦੀ ਰਸਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਜੁਲਦੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿਚਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੁੰਡੇ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤ ਗੋਤ ਦਾ ਹੀ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਲਈ ਚੋਣ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਂਢੀ-ਗੁਆਂਢੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਾਈ, ਪੰਡਿਤ ਵਗੈਰਾ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਜੋੜੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਫਿੱਟ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਇਹ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਕਾਮੇਲ 'ਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਚੋਣ ਦਾ Random method (ਤੁੱਕਾ ਵਿਧੀ) ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ 'ਜੋੜੀਆਂ ਜੱਗ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ, ਨਰੜ ਬਥੇਰੇ' ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਇਆ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਬਹੁ-ਦਿਸ਼ਾਵੀ ਪਾਸਾਰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਾਲੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਚੁਨਣ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਭਰਦਾ ਗਿਆ। ਔਰਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਰ ਦੀ ਚਾਰਦੀਵਾਰੀ ਤੋਂ ਆਜਾਦ ਹੋਣ ਨੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਸੀ ਮੇਲ ਜੋਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ-ਪਰਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਲਵ-<noinclude>{{center|18}}</noinclude> 2nq9m3kxzxoteq4hadzqoku9xndcjkr 250 57459 220541 219998 2026-06-02T22:38:25Z Satdeep Gill 13 220541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਮੈਰਿਜ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਧੇਰੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਦਾ ਸਾਥੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਢੰਗ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਢੰਗ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਦੀ ਉਮਰ, ਰੰਗ-ਰੂਪ, ਕੱਦ, ਵਿਦਿਅਕ ਯੋਗਤਾਵਾਂ ਜਾਂ ਕਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਮਦਨ ਆਦਿ ਲਿਖਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਇੱਛਕ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ\ਕੁੜੀਆਂ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਲਪੁਣੇ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲ ਰੂਪ ਮੈਰਿਜ-ਬਿਊਰੋ ਵੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹਿੱਸਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਆਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੀਕ ਫੈਲ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਸ਼ਾਦੀ ਡਾਟ ਕਾਮ ਅਤੇ ਜੀਵਨਸਾਥੀ ਡਾਟ ਕਾਮ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਵਰ\ਵਧੂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਸਲ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਸਕਰੀਨ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਪਰ ਰਿਸ਼ਤਾ ਲੱਭਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਆਧੁਨਿਕ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਚੋਣ ਬਾਰੇ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤ ਕੇ ਵੀ ਕੀ ਗਾਰੰਟੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਵਧੀਆ ਗੁਜ਼ਰੇਗਾ! ਉੱਘੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਖੁਸ਼ਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, "ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਸਾਥੀ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਤੀਜਾ ਉਹੋ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਥੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਸਾਰੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਉਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿਓ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਥਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਬਹੁਤਾ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ', ਭਾਵੇਂ ਜੋਤਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਟੇਵਾ ਕਢਾ ਲਵੋ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ<noinclude>{{center|19}}</noinclude> p1tmkr44frxaikooizsq2f9kjdahegh 250 57460 220542 220001 2026-06-02T22:40:45Z Satdeep Gill 13 220542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਚਿਰ ਲਈ ਇਕੱਲੇ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿ ਲਵੋ ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸ਼ਕੀ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖ ਲਓ, ਨਤੀਜਾ ਇਕੋ ਹੀ ਨਿਕਲੇਗਾ। ਬੱਸ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਪਿਛੋਂ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਕੁਝ ਵਾਪਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.......... ਪਹਿਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲ ਤਾਂ ਬੱਚੇ ਜੰਮਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੀਤ ਜਾਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ, ਰੋਟੀਆਂ ਪਕਾਉਣ, ਘਰ ਦੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ, ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ, ਸਫਾਈਆਂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਦੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਬੀਤਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਘੁੰਮਣਘੇਰੀ ਵਿੱਚ ਬੰਦਾ ਬੋਰ ਹੋਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਆਨੀ ਬਹਾਨੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ, ਝਗੜਦੇ ਹਨ।" {{gap}}ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਕਾਰਣ ਲੱਭਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਿੰਤਕ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਗਰੇਜ ਲੇਖਕ [[:w:ਸਮਰਸੈੱਟ ਮਾਮ|ਸਮਰਸੈੱਟ ਮਾਮ]] (Somerset Maugham) ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, "ਅਸੀਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਬਦੀਲ ਹੁੰਦੇ ਜੀਵ ਹਾਂ...... ਅਸੀਂ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਓਹੀ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹਾਂ ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਵਰ੍ਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਸੀਂ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਓਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਮੌਕਾਮੇਲ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਵੀ ਬਦਲਦੇ ਹੋਏ, ਦੂਸਰੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਰਹੀਏ। ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸੀ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਤਰਸਯੋਗ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਆਪਸੀ ਪਿਆਰ ਘਟ ਜਾਣ ਲਈ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਖੁਦ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ ਜਦ ਕਿ ਮਨ ਦੀ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਵਰਤਾਰੇ ਵਜੋਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"{{nop}}<noinclude>{{center|20}}</noinclude> 31p02tuoa2s2w5t235u38cdf28zr11c 250 57461 220543 220002 2026-06-02T22:44:06Z Satdeep Gill 13 220543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>{{gap}}ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰੋਕਤ ਗੱਲ ਠੀਕ ਲੱਗੇਗੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪੱਖ ਹੀ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਝੂਠ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਪੂਰਾ ਸੱਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਕਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਦਲਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦੇ ਕੁਝ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਹਿਲੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਮਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਬਾਹਰੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਜਾਂ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਵਕਤੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਆਦਿ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬਦਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਕਮਰਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਚੰਨ ਤਾਰੇ ਤੋੜ ਕੇ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੂਟ ਲਿਆਉਣ ਪਿੱਛੇ ਕਲੇਸ਼ ਖੜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਪੱਖੋਂ ਵਧੀਆ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੇਲ੍ਹ ਸਿੱਧ ਹੋ ਸਕਦਾ\ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀ ਮਿਠਾਸ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਦੁੱਖ ਤਕਲੀਫਾਂ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਝੱਲ ਸਕਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ, ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸਾਰੂ ਪਹੁੰਚ, ਬੌਧਿਕ ਪੱਧਰ, ਸਰੀਰਕ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਸੁਆਰਣ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਵੱਲ, ਸੁਹਜ-ਸਲੀਕੇ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਦਾ ਸਥਾਈ ਅੰਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਕਤ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਨਿਖਾਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਆਹ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਡੂੰਘਾ ਮਸਲਾ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ (monotony) ਤੋਂ ਉਕਤਾਹਟ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ ਹਰ ਵਕਤ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਖਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਬਾਹਰੇ ਬਹੁਤੇ ਸਬੰਧ ਇਸ ਨੀਰਸਤਾ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਬਹਾਨੇ ਚਾਹੇ<noinclude>{{center|21}}</noinclude> bw8jg9cogwc0wu6pgsl1n7gj75bxl4n 250 57462 220544 220012 2026-06-02T22:52:21Z Satdeep Gill 13 220544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Satdeep Gill" /></noinclude>ਕੋਈ ਵੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ। ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਾਥੀ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਛਾਂਟਣੇ ਜਾਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ, ਸਰੀਰਕ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਪੱਧਰ ਉਸਦੇ ਹਾਣ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ਆਦਿ ਗੱਲਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਸਾਥ ਢੂੰਡਣ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰਕਿਕ ਆਧਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। [[:w:ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ|ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪ੍ਰੀਤਮ]] ਨੇ ਇਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬੜੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ, “ਵਿਆਹੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥ੍ਰਿਲ ਕਿੱਥੇ ਜੋ ਅਣਵਿਆਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਣਵਿਆਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਚੀਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।” {{gap}}ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਲੇਖਕ ਅਤੇ ਚਿੰਤਕ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਚੰਗੀ ਰਾਇ ਨਹੀਂ ਰਖਦੇ। ਵਿਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ [[:w:ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ|ਸਾਰਤਰ]] ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਾਥਣ ਫ਼ਿਲਾਸਫਰ [[:w:ਸਿਮੋਨ ਦ ਬੋਵੁਆਰ|ਸਿਮੋਨ ਦ ਬੋਵਿਆਰ]] ਵੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਕੱਠੇ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਵੱਖਰੇ ਇਸ਼ਕ ਵੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਗੱਲ ਵੱਡੇ ਚਿੰਤਕਾਂ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਸਾਧਾਰਣ ਲੋਕ ਵੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਸਾਧਾਰਣ ਲੋਕ ਸ਼ਰ੍ਹੇਆਮ ਸਮਾਜਿਕ ਬੰਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਜੇ ਤੋੜਦੇ ਵੀ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਤਰਕਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾ ਸਕਦੇ ਸਗੋਂ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਜੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਅਤੇ ਉਮਰ ਭਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਅਸਤੁੰਸ਼ਟ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਕਾਇਮ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਆਰਥਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਕਾਰਣ ਗਿਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬੱਚੇ<noinclude>{{center|22}}</noinclude> itoafdmkhp5xsve9jm9xjfwfqes4vaq 250 57463 220545 220015 2026-06-02T22:54:34Z Satdeep Gill 13 220545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਆਹ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਉਤੇ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਏਸ ਕਰਕੇ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਆਹ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਬੁਰੇ ਰੁਖ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਕੇਵਲ ਮਨੁੱਖ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਉਮਰ ਭਰ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉੱਚ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਨਰ ਮਾਦਾ ਓਨਾ ਚਿਰ ਜੋੜਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਚਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਸਵੈ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਹੀ ਬੀਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਐਨਾ ਲੰਮਾ ਸਬੰਧ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਫਿਰ ਵੀ ਕੀ ਵਿਆਹ ਸੰਸਥਾ ਇਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਾਸਤੇ ਚਲਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਵਿਆਹ ਸੰਸਥਾ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਇਹ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਰੂਪ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ ਲੇਖਕ [[:w:ਐਲਡਸ ਹਕਸਲੇ|ਐਲਡਸ ਹਕਸਲੇ]] ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਵਲ ਹੈ 'ਦ ਬਰੇਵ ਨਿਊ ਵਰਲਡ', ਇਸ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੌ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਛੱਬੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਸਦੀ ਬਜਾਏ 'ਹਰ ਕੋਈ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ' ਦਾ ਮਾਟੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ, ਕੋਈ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਬੱਚੇ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਖੈਰ ਦੂਰ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਿਕਸਿਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਸਮਾਜਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। 16<noinclude>{{center|23}}</noinclude> aiivv3vzd2us2m3s6252dzz8mxxjz3n 250 57464 220546 220016 2026-06-02T22:57:05Z Satdeep Gill 13 220546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਜਨਵਰੀ 2007 ਦੇ [[:w:ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼|ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼]] ਦੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਮੁਤਾਬਿਕ ਐਸ ਵਕਤ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ 51% ਔਰਤਾਂ ਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਰਹਿ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗਿਣਤੀ 1950 ਵਿੱਚ 35% ਅਤੇ 2000 ਵਿੱਚ 49% ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਵਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੀ ਇੱਕ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾ ਬਰੁਕਿੰਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਡਾ. ਵਿਲੀਅਮ ਫਰੇਅ ਇਸ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਦਿਆਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਇਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝੋ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਔਰਤਾਂ ਹੁਣ ਆਦਮੀਆਂ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਉਪਰ ਘੱਟ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਵਡੇਰਾ ਭਾਗ ਇਕੱਲਿਆਂ ਜਾਂ ਗੈਰ-ਵਿਆਹੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਬਿਤਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।" {{gap}}ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਸਾਡੇ ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਦੋ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਨਿਊਜ਼ ਚੈਨਲ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਬਾਹਰੇ ਸਬੰਧਾਂ ਆਦਿ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਰਵੇ ਟੈਲੀਕਾਸਟ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਬੰਧ ਬਨਾਉਣ ਨੂੰ ਗਲਤ ਗੱਲ ਨਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤਾਂ ਕਾਫੀ ਸੀ ਹੀ, ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਬੰਧ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕੜੇ ਵੀ ਵੱਖ ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਲਈ 20 ਤੋਂ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਿਚਕਾਰ ਸਨ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਸਲ ਅੰਕੜੇ ਕੀ ਹੋਣਗੇ ਇਸਦਾ ਤਾਂ ਅੰਦਾਜਾ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਸਰਵੇ ਵੀ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਗੁਜਰਾਤ ਸਟੇਟ ਬਾਰੇ ਸੀ। ਉਂਜ<noinclude>{{center|24}}</noinclude> qmuhktrx38el7u13cldpxrlyvks30e7 250 57466 220548 220019 2026-06-02T23:01:47Z Satdeep Gill 13 220548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>{{gap}}ਪਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਯਾਨੀ ਕਿ ਸਾਥੀ ਦੀ ਸਹੀ ਚੋਣ। ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਅਲ੍ਹੜਪੁਣੇ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਭਾਵੁਕਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਿਰੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮਿਣਤੀਆਂ ਦੋਹਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਪੇਸ ਦੇਣ ਦੀ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹਰ ਔਰਤ ਮਰਦ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ, ਆਪਣੀ ਸੋਚ, ਆਪਣਾ ਸਮਾਜਿਕ ਦਾਇਰਾ, ਦੋਸਤ ਮਿੱਤਰ ਆਦਿ ਹੋਣਗੇ। ਕਈ ਵਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਾਂਅ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਤੋਂ ਤੋੜ ਕੇ ਘਰ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੁਟਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸਪੇਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ ਜਾਂ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਾਥੀ ਨਾਲ ਬੇਵਫਾਈ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕੋਈ ਆਜਾਦੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਬੇਵਫਾਈ ਤਾਂ ਅਣ-ਵਿਆਹੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣੀ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਹਰ ਮਸਲੇ 'ਤੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਭਾਂਵੇਂ ਉਹ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਹੀ ਹੋਣ, ਇਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੋਚਣ। {{gap}}ਸਫਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਸੈਂਕੜੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਵੀ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਚਰਚਾ ਦਾ ਸਾਰ ਤੱਤ ਇਹੀ ਹੈ<noinclude>{{center|26}}</noinclude> 02nfus085e3lth8krkzlrdgqddth8m4 250 57467 220549 220020 2026-06-02T23:02:26Z Satdeep Gill 13 220549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਕਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਆਜਾਦੀ ਦੇ ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਆਹੁਤਾ ਬੰਧਨ ਦੀ ਸਾਰਥਿਕਤਾ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪਰ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹਰ ਚੀਜ ਬਦਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੋ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮਾਲਕੀ ਵਾਲੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਚਾਰਦਿਵਾਰੀ ਦੀ ਕੈਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਬਰਾਬਰੀ, ਆਜਾਦੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇ।{{nop}}<noinclude>{{center|27}}</noinclude> 3ewfq7b0qj5uuepnauysxdy3ga1fi7b 250 57468 220550 220022 2026-06-02T23:08:20Z Satdeep Gill 13 220550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਲੜਕਾ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਕਾਰਣ}}}} ਵਿਆਹ ਉਪਰੰਤ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਇੱਕ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ, ਭਾਵਨਾਤਮਿਕ ਅਤੇ ਜੈਵਿਕ ਲੋੜ ਵੀ। ਵਿਕਸਿਤ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਬਹੁਤੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਰਖਦੀ ਕਿ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨਰ ਹਨ ਜਾਂ ਮਾਦਾ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਦੇ ਵਖਰੇਵੇਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਜੋੜੇ ਦੇ ਲੜਕੇ ਜਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਇਹ ਅਕਸਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਲੜਕੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੋ ਜਿੰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਜੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਲੜਕੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਦੇ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਲੜਕੀਆਂ? ਇਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖਰ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸੈਕਸ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਮੁੰਡਾ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਹੋਣ ਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਆਧਾਰ''' {{gap}}ਸੰਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰੰਗ, ਰੂਪ, ਕੱਦ ਅਤੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਣ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰੋਮੋਸੋਮ (Chromosomes) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਰੋਮੋਸੋਮ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ X ਅਤੇ Y<noinclude>{{center|28}}</noinclude> oitwcagtgg7u9pkvihyzel3coaza50m 252 65729 220570 189940 2026-06-03T08:19:31Z Taranpreet Goswami 2106 220570 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਕੋਸ਼ |Language=pa |Volume= |Author=[[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to2="-" 3="ਕਵਰ" 4="ਭੂਮਿਕਾ" 5="ਅ " 6="ੲ" 7="ਭੂਮਿਕਾ " 8="ਹ " 9="ਕ " 10="ਖ " 11="ਗ " 12="ਘ " 13="ਙ" 14="ਚ" 15="ਛ" 16="ਜ" 17="ਝ" 18="ਞ" 19="ਟ" 20="ਠ" 21="ਡ" 22="ਢ" 23="ਣ" 24="ਤ " 25="ਥ" 26="ਦ" 27="ਧ " 28="ਨ" 29="ਪ" 30="ਫ" 31="ਬ " 32="ਭ" 33="ਮ" 34="ਓ" 35="ਅ" 36="ੲ" 37="ਸ" 38="ਹ" 39="ਕ" 40="1" 557="-" 558="518" 1240="ਕੋਲੋਫੋਨ" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} tqbvprk0egie9ih7kuk2bot2q97xjel 250 69881 220533 209540 2026-06-02T15:35:03Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 220533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੩੬)}}</noinclude> {{gap}}ਏਯਾਰਾਂ ਨੁਹਾਨੁ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ ਹੈ ਅਰ ਤਹਖਾਨੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ ਏਹ ਕੰਮ ਬੱਦਰੀ ਨਾਥ ਦਾ ਹੈ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਜੋਤਸ਼ੀ ਓਸਨੂੰ ਚਲਨ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਪਤਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਰ ਓਹ ਕੰਮ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਸਭਨਾ ਦੇ ਹਾਲ ਤੋਂ ਵਾਕਿਫ ਹਾਂ॥ {{gap}}ਕੁਮਾਰ ਏਹ ਸੁਣਕੇ ਦੰਗ ਹੋ ਗਏ ਅਰ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਉਤੇ ਅਫਸੋਸ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੁਣ ਜੋ ਹੋਨਾ ਸੀ ਸੋ ਹੋਇਆ ਹੁਣ ਅਫਸੋਸ ਕਿਸ ਗਲ ਦਾ? ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਜਾਦਾ ਹਾਂ ਕੈਦੀ ਤਾਂ ਨਿਕਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਜੰਦਰੇ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਆਵਾਂਗਾ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਜੰਦਰੇ ਦਾ ਕੀ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰੋਗੇ? ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਓਸ ਫਟਾਕ ਵਿਚ ਹੋਰ ਭੀ ਜੰਦਰੇ ਹਨ ਜੋ ਏਸਤੋਂ ਬਹੁਤ ਢਕੇ ਹਨ ਓਨਾਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਬੰਦ ਕਰਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਏਸ ਲਈ ਮੈਂ ਓਹ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਲਾਉਦਾ ਪਰ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਗੋਂ ਨੂ ਲਾਵਾਂਗਾ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਓਹ ਜੰਦਰਾ ਮੈਨੂ ਭੀ ਵਿਖਾਓਗੇ? ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਵੀ ਨਹੀ ਜਦ ਛਕ ਚੁਨਾਰ ਫਤੋ ਨਾ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ ਤਦ ਤਕ ਨਹੀਂ ਦਸਨਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਧੋਖਾ ਮਿਲੇਗਾ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ “ਹੱਛਾ ਤੁਹਾਡੀ ਮਰਜੀ"। {{gap}}ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੀ ਓ ਵੇਲੇ ਤਹਖਾਨੇ ਵਲ ਤੁਰ ਪਏ ਅਫ ਸਵੇਰਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁੜ ਆਏ ਸਵੇਰੇ ਜਦ ਕੁਮਾਰ ਸੌਂਕੇ ਉਠੇ ਤਾਂ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੁਨਾਓ ਤਹਖਾਨੇ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ? ਓਨਾਂ ਨੇ ਉਤ੍ਰ ਦਿਤਾ “ਕੈਦੀ ਨਿਕਲ ਗਏ ਪਰ ਜੰਦਰੇ ਦਾ ਬਦੋਬਸਤ ਕਰ ਆਯਾ ਹਾਂ"॥ {{gap}}ਨਹਾ ਧੋ ਅਰ ਕੁਝ ਖਾਕੇ ਕੁਮਾਰ ਅਰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦਰਬਾਰ<noinclude></noinclude> oln5a71kvlsh2fotkh63m8504lio2hn 250 69887 220534 209529 2026-06-02T15:43:27Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 220534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੨੭)}}</noinclude> ਵਿਚ ਗਏ ਅਰ ਪ੍ਰਾਣਾਮ ਕਰਕੇ ਅਪਣੀ ੨ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ ਅਜ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸ਼ਿਵਦਤ ਦੀ ਫੌਜ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਹੈ ਅਰ ਏਥੋਂ ਦਸ ਕੋਹ ਦੀ ਵਿਥ ਉਤੇ ਹੈ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਪਾਸ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਹਨ ਵੇਲਾ ਆਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਫੌਜ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੇ ਰੇਕਨ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜੀ ਜਵੇ! ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਛਾ ਭਜ ਦੇਵੋ। ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣਾ ਇਕ ਤੋਪਖਾਨਾ ਭੀ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪਿਛੇ ਭੇਜ ਦੇਵੋ। ਫੇਰ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ਆਪਣ ਤੋਪਖਾਨੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਦਨਾ ਕਿ ਜੇ ਫੌਜ ਦੀ ਨੀਤ ਖਰਾਬ ਵੇਖਨ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਭੀ ਜੀਉ ਦਾ ਨਾਂ ਜਾਨ ਦੇਨ॥ {{gap}}ਤੇਜਸਿੰਘ ਇੰਤਜਾਮ ਕਰਨਾਂਵਾਸਤੇ ਚਲੇਗਏ ਹਰਦਿਅਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਈ ਗਏ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਬਰਖਾਸਤ ਕੀਤਾ, ਅਰ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਮਹਲ ਨੂੰ, ਪਧਰੇ ਅਦ ਭੋਜਨ ਭੀ ਕਠੇ ਵੈਠਕ ਪਾਯਾ, ਏਸਦ ਪਿਛੋਂ ਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ ਬਥੇਰਾ ਜੋਰ ਲ ਯਾ ਪਰ ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ ਦੀ ਸੂਰਤ ਅਜ ਭੰਨਾ ਦਿਸੀ ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ ਨੇ ਬੂਹੇ ਦੇ ਓਹਲਿਓ ੲਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਦੇਖ ਲਿਆ॥ {{center|{{xxxx-larger|ਤੇਈਵਾਂ ਕਾਂਡ}}}} {{gap}}ਸੰਧਯਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਮਿਲਨ ਵਾਹਤੇ ਬੀਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਗਏ ਮਹਾਰਾਜ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਬੈਠ ਕੇ ਗਲ ਕਰਨ ਲਗੇ ਏਤਨੇ ਵਿਚ ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਭੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਹਾਲ ਪੁੱਛਿਆ,ਏਨਾਂਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੌਜ<noinclude></noinclude> mv9hxsgxbfqh13tbvuogjb8ier2v3k5 250 69892 220535 209546 2026-06-02T15:54:55Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 220535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੩੯)}}</noinclude> ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਦਿਤੀ ਹੈ, ਫੇਰ ਲੜਾਈ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸੋਚਦੀਆਂ ਵਿਚ ਰਦਿਆਂ ਅਧੀ ਰਾਤ ਬੀਤ ਗਈ। ਅਚਾਨਕ ਕਈ ਚੋਬਦਾਰਾਂ ਨੇ ਆਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਚੋਰ ਮਹਲ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਆਦਮੀ ਨਿਕਲਕੇ ਨਸੇ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਸਮਨ ਸਮਝਕੇ ਪੈਹਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਤੀਰ ਮਰੇ ਓਹ ਜ਼ਖਮੀ ਹਕ ਭੀ ਨਿਕਲ ਗਏ। {{gap}}ਏਹਖਬਰ ਸੁਣਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਝੜੀ ਡੰਗੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਭੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ! ਇੰਨੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮਹਲ ਵਿਚੋਂ ਚੋਣ ਦੀ ਅਵਜ ਅਉਣ ਲੱਗ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਓਸ ਪਾਸੇ ਲਗ ਗਿਆ ਪਲੋਬਲੀ ਵਿਚ ਰੋਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮਹਲ ਵਿਚ ਹਾ ਹਾ ਭਾਰ ਮਚ ਗਿਆ ਮਹਾਰਾਜ ਤੇ ਕੁਮਾਰ ਆਦਿਕ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਓਦਾਸੀ ਚਈ ਓਸੇ ਕਈ ਦਾਸੀਆਂ ਦੌੜੀਆਂ ਅਈਆਂ ਤੇ ਰੋਵੇ ੨ ਬੋਲੀਆਂ ਕਿ- ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ ਅਤੇ ਚਪਲਾ ਦਾ ਕੋਈ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਏਹ ਖਬਰ ਤੀਰ ਵਾਂਗੂ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਕਲੇਜੇ ਨੂੰ ਵਿਨੰ ਗਈ ਮਹਾਰਾਜ ਤਾਂ ਇਕ ਵਰੀ ਹਾਇ ਕਹਿਕੇ ਡਿਗ ਪਏ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਅਜਬ ਹਾਲ ਹੋਇਆ ਚੇਹਰੈ ਉਤੇ ਮੁਰਦਨੀ ਵਰਤ ਗਈ, ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਥਰੂ ਵਗ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਬ ਮੂਤ ਹੋਇਆ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਸੰਭਾਲਕੇ ਅਤੇ ਖੂਬ ਰੋਏ। ਰੋਂਦੇ ੨ ਕੁਮਾਰ ਦਾ, ਹਥ ਫੜਕੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦੋੜੇ ਗਏ। ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਮਹ ਰਾਣੀ ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ ਵੀ ਲਾਸ਼ ਉਤੇ ਡਿਗੀ ਪਈ ਹੈ ਸਿਰ<noinclude></noinclude> 3y433vjrjzbhguq3je0hovl5aazwzh1 250 69894 220536 209537 2026-06-02T16:06:23Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 220536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੩੯)}}</noinclude> ਪਾਟ ਗਿਆ ਹੈ ਮਹਾਰਾਜ ਭੀ ਜਾਕੇ ਓਸੇ ਲੋਬ ਉਤੇ ਡਿਗ ਪਏ ਕੁਮਾਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਐਤਨੀ ਭੀ ਤਾਕਤ ਨਾ ਰਹੀ ਚਿ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦੇ ਬੂਹੇ ਅਗੇ ਹੀ ਡਿਗ ਪਏ ਦੰਦਨ ਪੈਗਈ ਮੂੰਹ ਪੀਲਾ ਅਰ ਸੂਰਤ ਮੁਰਦੇ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਚੰਦਰਕਾਂਤਾ ਅਤੇ ਚਪਲਾ ਦੀ ਲੋਥ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਪਰ ਸਿਰ 7 ਹੀਂ ਸੀ। ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਚੋਹੀਂ ਪਾਸ, ਲਹੂ ਹੀ ਲਹੂ ਖਿਲਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਅਜਬ ਹਾਲਤ ਸੀ ਮਹਾਰਾਨੀ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ “ਹਾਏ ਨੂੰ ਧੀਏ ਤੂੰ ਕਿਥੇ ਗਈ ਓਸਦਾ ਕੇਹਾ ਪਥਰ ਕਲੇਜਾ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਆ ਹਾਏ ਹਾਏ! ਹੁਨ ਮੈਂ ਜੀਉਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਐਨਾ ਬਖੇੜਾ ਹੋਇਆ ਕਰ ਤੂੰਹੀਏ ਨਾਂ ਰਹੀਓਂ ਹੁਣ ਏਸ ਰਾਜ ਦਾ ਕੀ ਬਣੇਗਾ?" ਮਹਾਰਾਜ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਹੁਣ ਕੂਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਠੰਢੀ ਹੋਗਈ ਸ਼ਿਵਦਤ ਨੂੰ ਮੁਰਾਦ ਮਿਲ ਗਈ ਓਸਨੂੰ ਕਹਦੇਵੇ ਕਿ ਆਕੇ ਬਿਜੈਗੜ੍ਹ ਸਾਂਭ ਲਵ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਧੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂਗੇ। ਅਚ ਨਕ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਬੂਹੇ ਵਲ ਗਏ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬੀਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਡਿਗਾ ਪਿਆ ਹੈ ਸਿਰ ਪਾਟਕੇ ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੌੜਕੇ ਕੁਮਾਰ ਦੇ ਪਾਸ ਆਏ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਾਹ ਨਹ ਨਾੜੀ ਉਤੇ ਹਥ ਰਖਿਆ ਤਾਂ ਓਸਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਨੱਕ ਉਤੇ ਹਥ ਰਖਿਆ ਤਾਂ ਸਾ ਠੰਢਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਹੁਣ ਤਾਂ ਜੋਰ ਦੀ ਰੋਰੋ ਕੇ ਕਹਨ ਲਗੇ ਹਾਏ ਹਨੇਰ ਹੋਗਿਆ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨੌਗੜ ਦਾ ਰਜ ਭੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਕਿਬਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੋਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ ਫਕੀਰੀ ਕਰਾਂਗ ਪਰ ਹਏ ਬਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਏਹ ਭੀ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲਗਾ ਹਾਏ ਓਏ ਕੋਈ ਛੇਤੀ<noinclude></noinclude> 6ax9g1uq25fb00ryu867hpam065d7su 250 69896 220537 209541 2026-06-02T16:17:02Z Gurjit Chauhan 1821 /* ਸੋਧਣਾ */ 220537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurjit Chauhan" />{{center|(੧੪੦)}}</noinclude> ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸਦ ਲਿਆਓ ਕਿ ਆਕੇ ਬੀਰੇਂਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖੇ ਹਾਏ ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਵੀ ਏਥੇ ਹੀ ਮਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜ ਸੁਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਾਨ ਭੀ ਏਥੇ ਹੀ ਨਿਕਲੇਗੀ ਹੁਣ ਕੀ ਤੇ ਹੋਗਿਆਂ। ਹਾਏ ਰਬਾ ਤੂੰ ਏਹ ਕੀ ਕੀਤਾ॥ {{gap}}ਏਨੇ ਵਿਚ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਭੀ ਅਗਿਆ ਦੇਖਿਆ ਕਿਬਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਰ ਮਹਾਰਾਜ ਓਦੇ ਉਤ ਹਥ ਰਖਕੇ ਰੋਰਹ ਹਨ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਨ ਬਚੀ ਹੋਈ ਸੀ ਓਹ ਭੀ ਨਿਕਲ ਗਈ ਬੀਰੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲੋਥ ਵੇ ਪਾਸ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤ ਉਚੀ ਬੋਲ "ਕੁਮਾਰ! ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਰੋਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕਿਉਕਿ ਮੈਂ ਹੁਣ ਏਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਣਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨਤਾ ਪੂਰਬਕ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਚਲਾਗਾਂ ਏਹ ਕਹਕੇ ਖਬਰ ਕਢਕੇ ਢਿਡ ਵਿਚ ਮਾਰਨ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਕੰਧ ਟਪਕੇ ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਕੇ ਹਥ ਫੜਲਿਆਂ ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਨੇ ਓਸ ਆਦਮੀ ਨੂ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤਕ ਸੰਧੂਰ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਓਸਨੇ ਕਿਹ:- ਕਾਹੇ ਕੋ ਦੇਤੇ ਹੋ ਜਾਨ। ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਸੁਨੋ ਦੇ ਕਾਨ॥ ਯੇਹ ਸਭ ਖੇਲ ਲ ਦਾ ਮਾਨਾ ਲਾਸ਼ ਦੇਖਕੇ ਲਵੋ ਪਛਾਨ॥ {{center|ਉਠੋ ਵੇਖੋ ਭਾਲੋ ਖੋਜੋ ਨਿਕਾਲੋ॥}} {{gap}}ਏਹ ਕਹਿਕੇ ਦੰਦ ਕਰਕੇ ਉਛਲ ਦਾ ਕੁਦਦਾ ਨਸ ਗਿਆ {{center|{{xxxx-larger|ਪਹਿਲਾ ਹਿਸਾ ਸਮਾਪਤ}}}} {{gap}}ਅਗੇ ਲਈ ਦੇਖੋ ਦੂਸਰਾ ਹਿੱਸਾ ਮੂਲ) ਪਤਾ- ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ<noinclude></noinclude> l4dbg36byjyzol9xhfg6u6w05o2hnb3 250 72354 220551 217890 2026-06-03T04:40:03Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 220551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੫੭ )}}</noinclude>ਫੁਲਾਂ ਦੇ ਗਜਰੇ ਬਨਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਬੋਲੀ:-ਆਹਾ ਅਜ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਮਲੁਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਸੁਗਾਤ ਲਿਆਏ ਹੋ॥ {{gap}}ਇਸਦੇ ਉਤਰ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੱਸਕੇ ਢਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਅਰ ਮੈਂ ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ ਜੀਦੀ ਸੈਨਤ ਨਾਲ ਇਕ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵੇਹਲੇ ਹੋਕੇ ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ ਜੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਉਠਕੇ ਚਲੀ ਜਾਵੇ ਤਦ ਮੈਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਾਂ ਪਰ ਓਹ ਨਹੀਂ ਉਠਦੀ ਸੀ ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਮਰਜੀ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਹੋਣ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮੈਂਭੀ ਸੁਣਾ ਇਹਭੀ ਗੱਲ ਔਖੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਟਾਲਕੇ ਓਥੋਂ ਉਛ ਖਲੋਵਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਓਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਰੂਰ ਕੋਈ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈ। ਸੋ ਲਚਾਰ ਹੋਕੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ ਜੀਨੂੰ ਸੈਨਤ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਪਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕੇਵਲ ਆਪਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਕੁਛ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਤਦ ਗੁਪਾਲ ਸਿੰਘ ਜੀਨੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਮਇਆਰਾਣੀ ਨੂੰ ਓਥੋਂ ਉਠਾਇਆ ਪਰ ਓਹ ਭੀ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਸਮਝ ਗਈ ਤੇ ਕੁਛ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ ਓਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤੀ। ਅਸੀ ਸਮਝਦੇ ਸੀ ਕਿ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਨਹੀਂ ਓਹ ਚੰਡਾਲਨੀ ਲੁਕਕੇ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੀ ਰਹੀ ਬਸ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਦੁਰਭਾਗ ਆਗਏ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਕਿ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਕਿਥੇ ਖਲੋਕੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੀ ਰਹੀ ਜਿਥੇ ਅਸੀ ਬੈਠੇ ਸੀ ਓਥੇ ਪਾਸ ਹੀ ਇਕ ਖਿੜਕੀ ਸੀ ਓਸੇ ਦੇ ਪਿਛੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ॥ {{gap}}ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਛ ਅਪਣੇ ਨੋਕਰ ਪਾਸੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ ਓਹ ਸਾਰਾ<noinclude></noinclude> 661i1t6gdms59t6x7vmm5m76d1nbkeh 250 72355 220552 218193 2026-06-03T04:44:16Z Marde Sehajpreet kaur 1774 220552 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੫੮ )}}</noinclude>ਤੇ ਨਾ ਦਸਿਆ ਕੇਵਲ ਏਹੋ ਆਖਿਆ ਕਿ ਆਪਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦਰੋਗੇ ਨੇ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਹੈ ਅਰ ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਭੀ ਕੁਛ ਗੜ ਬੜ ਹੈ ਗੁਪਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਪਤਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹ। ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਦਾ ਨਾਉਂ ਨਹੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਧਿਆਨ ਭੀ ਬਹੁਤ ਰਖਦਾ ਸੀ ਇਸ ਵਿਚ ਕੁਛ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਓਹ ਨੌਕਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਤੇ ਬੁਧਵਾਨ ਸੀ ਸਗੋਂ ਅਜੇਹਾ ਲਾਇਕ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜ ਦਾ ਕੋਈ ਵਡਾ ਕੰਮ ਉਸਨੂੰਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਪ੍ਰੰਤੂ ਓਹ ਜਾਤਦਾ ਝੀਉਰ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵਡੇ ਕੰਮ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ ਸੀ॥ {{gap}}ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ ਜੀਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੀਆਂ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਓਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਨਿਸਚਾ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਨੂੰ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਤੇ ਦਰੋਗੇ ਨੂੰ ਸਚਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰਤਾਜ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਮੈਂ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਸਮਝਾਇਆ ਅਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਏਹ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਹੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਆਪ ਦਰੋਗੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਰਖਿਆ ਕਰੋ ਅਰ ਸਭ ਕੰਮ ਤੇ ਨਜਰ ਰਖਿਆ ਕਰੋ। ਪਰ ਸ਼ੱਕ ਕਿ ਇਨਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੇ ਕੁਛ ਧਿਆਨ ਨ ਕੀਤਾ ਅਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਚੌੜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ॥ {{gap}}ਇਸਦੇ ਪਿਛੋਂ ਭੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤਕ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਇਹ ਭੀ ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਦੇਂਦੇ ਸਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੁਛ ਚਿਤ ਹੋਰ ਸਮਝਾਉਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਮਝ ਜਾਂਣਗੇ ਪਰ ਅਜੇਹਾ ਨ ਹੋਯਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ<noinclude></noinclude> 50uuc9xe1tl98k96vx1xmsmf2csypy6 250 72392 220553 218327 2026-06-03T04:51:51Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 220553 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੫੯ )}}</noinclude>ਓਸੇ ਨੌਕਰ ਹਰਦੀਨ ਨੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਕਿਹਾ ਆਪ ਹੁਣ ਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਬੁਝਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦੇਵੋ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਓਨਾਂ ਦੇ ਖੋਟੇ ਦਿਨ ਆਗਏ ਹਨ ਉਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮਾਯਾਰਾਣੀ ਅਰ ਦਰੋਗੇ ਨੂੰ ਦਸ ਦਿਤੀਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੋ। ਅਤੇ ਅਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਆਫਤ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਯਾ ਸਮਝੋ ਇਹ ਭੀ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਗਲ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਆਪਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀਆ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਨੇਰ ਹੋਗਿਆ ਸੀ॥ {{gap}}ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਂਵੇਂ ਕੁਛ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਹੋਵੇ ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰ ਹਰਦੀਨ ਤੇ ਬੜਾ ਵਿਸਵਾਸ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਅਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਕਾ ਹਿਤੂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਉਸਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ ਤੇ ਬੜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਆਇਆ ਅਰ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣਾ ਬੁਝਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮਨੇ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਨ ਛਡਿਆ॥ {{gap}}ਮੈ ਹਰਦੀਨ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸਤਰਾਂ ਮਲੂੰਮ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕੁਛ ਦਿਨ ਹੋਰ ਧੀਰਜ ਕਰੋ ਸਭ ਆਪ ਤੋਂ ਆਪ ਮਲੂੰਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ॥ {{gap}}ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਤ੍ਰਕਾਲਾਂ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਦੋਕੁ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂਜਦ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਆਪਣੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਟਹਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਰਘੁਬਰ ਸਿੰਘ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਆਇਆ ਤੇ ਰਾਮਰੱਵਯਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਮੈ ਅਜ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਮੁਲ ਲਿਆ ਹੈ ਪਰ ਅਜੇ ਮੁਲ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਆਪ ਉਸਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਕੇ ਦੇਖੋ ਜੇ ਪਸੰਦ<noinclude></noinclude> s7ts4874b2l510zm10z0vk97kgjttkc 250 72397 220555 218332 2026-06-03T04:58:24Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 220555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੬੦ )}}</noinclude>ਕਰੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੁਲ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਮੈਂ ਓਹ ਘੋੜਾ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਆਯਾ ਹਾਂ ਆਪ ਉਸਤੇ ਚੜੇ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੂਸਰੇ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਕੋਹ ਦੋ ਕੋਹ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਘੋੜੇਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ,ਰਘੁਬਰ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂਸੁਣਕੇ ਮੈਂ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਯਾ ਘਰ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੇ ਘੋੜਾ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਹੀ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ ਹਛਾ ਚਲੋ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕੇਹੋ ਜੇਹਾ ਘੋੜਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਇਕ ਘੋੜੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਰਘੁਬਰਨੇ ਕਿਹਾ ਚੰਗੀ ਗੱਲਹੈ ਜੇ ਆਪਦੇ ਪਸੰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਆਪਨੇ ਹੀ ਲੈ ਲੈਣਾ॥ {{gap}}ਉਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਰਘੁਬਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਨੇਕਭਲਮਾਨਸ ਤੇ ਆਪਣਾ ਮਿਤ੍ਰ ਸਮਝਦਾਂ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੁਛ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਓਹ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਦੁਸ਼ਟਹੈ|ਇਸੇਤਰਾਂ ਮੈ ਦਰੋਗੇ ਨੂੰ ਭੀ ਇਤਨਾ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਅਰ ਰਾਜਾ ਗੁਪਾਲਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਨਿਸਚਾ ਸੀ ਕਿ ਜਮਾਨੀਆਂ ਦੀ ਗੁਪਤ ਕਮੇਟੀ ਨਾਲ ਇਨਾਂ ਦਾ ਕੁਛ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਹਰਦੀਨ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ ਦਿਤੀਆਂ ਅਰ ਦੱਸ ਦਿਤਾ ਕਿ ਜੋ ਕੁਛ ਅਸੀ ਸੋਚੀ ਬੈਠੇ ਹਾਂ ਓਹ ਸਾਡੀ ਭੁਲ ਹੈ॥ {{gap}}ਮੈਂ ਰਘੁਬਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬਾਗ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਅਰ ਬੂਹੇ ਤੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਦੋ ਘੋੜੇ ਵੇਖੇ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਤਾਂ ਰਘੁਬਰ ਦਾ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਸੀ ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਇਕ ਬੜਾ ਸ਼ਾਨ ਦਾਰ ਘੋੜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਰਘੁਬਰ ਨੇ ਉਪਮਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਉਸ ਘੋੜੇ ਤੇ ਚੜਨ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰਦੀਨ ਦੌੜਿਆ ਹੋਯਾ ਆਯਾ ਤੇ ਬੋਲਿਆ ਘਰ ਵਿਚਬਹੂ ਜੀ(ਮੇਰੀਵਹੁਟੀ)<noinclude></noinclude> ci9ye2jzk0641wdrxol2eebgtm5jh1j 250 72759 220532 2026-06-02T14:16:04Z Jalseerat Aman 2446 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਭੜਾਸ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਮੈਂ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਕ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰ ਲੈ ਲਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਸਮੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਜਾਣ ਸਮੇਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 220532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਭੜਾਸ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਚ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਮੈਂ ਵੀ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਕ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰ ਲੈ ਲਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਸੈਰ-ਸਪਾਟੇ ਸਮੇਂ ਕਿਲ੍ਹੇ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਜਾਣ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਤੱਕ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰ ਤੇ ਸੈਰ ਹੋ ਸਕੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਦਿੱਲੀ, ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਤਾਜ ਮਹਿਲ (ਆਗਰਾ), ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ) ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਤੁਰ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਤੱਕ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਕਾਰਨ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਨੈੱਟ ਤੇ ਗੂਗਲ 'ਤੇ ਸਰਚ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਹੱਕਾ-ਬੱਕਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਿੱਲੀ, ਚੇਨਈ (ਤਮਿਲਨਾਡੂ), ਇੰਦੌਰ (ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼), ਕਰਨਾਟਕ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਇੰਡਸਟਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਦੂਜਾ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰਜ਼ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵੀ 50 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਕੀਮਤ ਤੇ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਵੀ ਇਕ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਰ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਐਕਟ ਵਿਚ ਸੋਹ-ਸਪਾਟਾ, ਦਿਲਪ੍ਰਚਾਵਾ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦੇਣ ਲਈ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਵਰ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰਜ਼ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 50% ਸਬਸਿਡੀ ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਕੋਈ ਐਸ਼ੋ ਇਸ਼ਰਤ (luxury) ਦੀ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਤੁਰਨ ਫਿਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖਰੀਦਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਬੱਡੀ ਯੱਪਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਚ-ਗਾਣਿਆਂ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਅਰਬਾਂ ਖਰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਣ ਲਈ ਵ੍ਹੀਲ ਚੇਅਰਜ਼ ਤੇ ਸਬਸਿਡੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲੈਣ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਅਤੇ ਐਸੋਸ਼ੀਏਸ਼ਨਾਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਬੈਨਰਾਂ ਥੱਲੇ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਾ 29<noinclude>{{rh||29}}</noinclude> atpm9h6b4oech4xymxip76cr3vnssmt