ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 6909 220698 76524 2026-06-07T07:51:58Z Kuldeepburjbhalaike 1640 220698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} {{center|ਭੂਮਿਕਾ}} {{gap}}ਇਸ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਰਖ਼ੇ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ। ਚਰਖ਼ੇ ਲਿਖਣ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਸਤੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਚਰਖ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ ਕਰਤਾ ਜੀ ਨੇ "ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ" ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਚੇ ਜਾਣ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ:-<br> {{gap}}ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਜਦ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਸੱਚ ਖੰਡ ਜਾ ਵੱਸੇ, ਅਰ ਆਪ ਦੇ ਨਮਿੱਤ ਗੁਰਮਤ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਛੇਕੜ ਦੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਦੀਵਾਨ, ਕੀਰਤਨ, ਭੋਗ, ਅਰਦਾਸੇ ਤੋਂ ਬਾਦ ਘਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਰਾਤ ਆਪ ਦੇ ਸੰਚੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਢੂੰਡ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਦਰਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਲਾਲ ਕਾਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਣੀ ਵਲ੍ਹੇਟੀ ਹੋਈ ਤੇ ਤਾਗੇ ਨਾਲ ਬੱਧੀ ਹੋਈ ਲੁਕਾਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਜਾਪਦੀ,ਮਿਲ ਪਈ। ਜਦ ਖੋਹਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇਹ “ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ" ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਲੀ ਹੈਰਾਨੀ ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ ਦਾਸ ਨੂੰ ਯਾ ਆਪ ਦੇ ਵਿਦਾਯਾਰਥੀਆਂ ਯਾ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਚਨਾਂ ਦਾ ਕੁਛ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਦਸਤੂਰ ਇਸਤਰਾਂ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਆਪ ਦੀ ਹਰ ਰਚਨਾਂ ਦਾ ਰਚਦਿਆਂ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਬਹੁਤ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਆਪ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵੀਚਾਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੱਜਣ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਤ੍ਰੈ ਕੁ ਮਹੀਨੇ ਪਹਲੇ ਜਦ ਦੁਪਹਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਕਾਗਤਾਂ ਪਰ ਕੁਛ ਲਿਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਅਰ ਮੇਰੇ ਆਯਾਂਂ ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ਝੱਟ ਸਾਂਭ ਲੈਂਦੇ ਸੇ॥ {{nop}}<noinclude></noinclude> hagimfpjof3ji0yr769mtmhxzylfv7v 250 6911 220699 124506 2026-06-07T07:52:26Z Kuldeepburjbhalaike 1640 220699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" />{{center|(ੲ)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਇਕ ਇਕ ਸਤਰ ਪਾਣ ਦੀ ਦਾਸ ਨੇ ਖੁੱਲ ਲਈ ਹੈ; ਪਰ ਹੇਠਾਂ ਟੂਕ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤੁਕ ਕੋਲੋਂ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ॥</br> {{gap}}ਸੰਸਾਰ ਯਾਤ੍ਰਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕੋਈ ਐਸਾ ਭੁੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਡਡਾ ਡੇਰਾ ਇਹ ਨਹੀ ਜਹ ਡੇਰਾ ਤਹ ਜਾਨੁ' ਦੇ ਅਸੂਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਏਸ ਜਨਮ ਨੂੰ "ਉਆ ਡੇਰਾ ਕਾ ਸੰਜਮੋ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਪਛਾਨੁ" ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਇਸ ਚਰਖੇ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਹੀਰਾਂ ਜਨਮ ਅਕਾਰਥ ਨਾਂ ਗੁਆਓ ਅਰ ਸਦਾ ਰਹਣ ਵਾਲੇ ਡੇਰੇ ਦਾ ਐਥੇ ਸਾਮਾਨ ਤੇ ਤਯਾਰਾ ਕਰੋ ਅਰ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ 'ਉਤਮ ਪੁਰਖ'ਅਰਥਾਤ ਆਪਨੂੰ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਚ ਤ੍ਰੀਕਾ ਖਯਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਰ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਪਯਾਰੇ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਕਰਤਾ ਜੀ ਦਾ ਉੱਦਮ ਸਫਲ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ<br> ਸਤੰਬਰ ੧੯੧੨. ਦਾਸ-ਕਰਤਾ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ ਸੇਵੀ ਆਤਮਜੁ </poem>}} {{nop}}<noinclude></noinclude> jiworpjoxnghvp10o3fhadj4lhwipsg 250 6913 220701 124514 2026-06-07T07:55:41Z Kuldeepburjbhalaike 1640 220701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|2em}} {{center|੧ਓ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ॥}} {{dhr|2em}} {{xx-larger|{{center|'''ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ'''}}}} ਕੇਸਰ! ਕਿਸਨੂੰ ਆਖੀਐ ਇਹ ਵੇਲਾ ਕਿਹੜਾ? ਸੇਜਾ ਪਲੰਘ ਦੁਲੀਚੜੇ ਉਠ ਗਇਆ ਸੁ ਜਿਹੜਾ। {{center|{{xx-larger|--*--}}}} ਅਜੇ ਸੁ ਵੱਲ ਨ ਆਇਆ ਰੱਸੀ ਸੜ ਗਈਆ, ਚਰਖੀ ਹੱਲੀ ਗੁੱਡੀਆਂ ਪੀਹੜੀ ਭਜ ਪਈਆ<ref>ਸਰੀਰ ਸਿਥਲ ਹੋ ਗਿਆ।</ref>, ਉਠੀਆਂ ਸਭ ਸਹੇਲੀਆਂ ਓਹ ਕਿੱਥੇ ਤਿੰਞਣ, ਗੋਹੜੇ ਪੱਛੀ ਰੂੰ ਨਹੀਂ ਨਾ ਤੇਲੀ ਪਿੰਞਣ<ref>ਸਾਥੀ ਵਿਛੁੜ ਗਏ।</ref>, ਲਾਗੀ<ref>ਮੋਤ ਦੇ ਦੂਤ, ਕਾਲ।</ref> ਆਏ ਪਹਿਨਕੇ ਓਹ ਜਾਂਞੀ ਕਪੜੇ, ਮੋੜੇ ਮੁੜਨ ਨ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹਥ ਪਾਏ ਤਕੜੇ।</poem>}} {{center|{{xx-larger|'''*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*'''}} }}<noinclude>{{rule}} <references /></noinclude> q9hza9ai8boqu0jwm6xhf03p1y3iylf 250 6934 220702 124513 2026-06-07T07:59:24Z Kuldeepburjbhalaike 1640 220702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" />{{rh||(2)|}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹੈ ਨੀ ਅੰਮੜ ਮੇਰੀਏ! ਤੈਂ ਮੱਤ ਨ ਦਿੱਤੀ, ਬਾਜੀ ਹਾਰੀ ਆਪ ਮੈਂ, ਮੈਂ ਜੇਹੀਆਂ ਜਿੱਤੀ। ਮੈਂ ਭਰਵਾਸੇ ਰੂਪ ਦੇ ਸਭ ਆਪ ਗਵਾਇਆ, ਗਲ ਵਿਚ ਘੋਟੂ ਪਾਉਂਦਾ ਠੱਗ<ref>ਜਮ।</ref> ਨਜ਼ਰੀ ਆਇਆ; ਮੈਂ ਜੇਹੀਆਂ ਧਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਪਕੜ ਚਲਾਈਆਂ, ਜੋ ਭਰਵਾਸੇ ਜ਼ਾਤ ਦੇ ਉਹ ਭੀ ਪਛਤਾਈਆਂ। ਏਹ ਘੁਣ ਖਾਧਾ ਚਰਖੜਾ<ref>ਸਰੀਰ।</ref> ਕਿਤ ਕੰਮ ਨਾ ਆਵੇ, ਟੁਟੇ ਤਕਲਾ ਸਾਰ ਦਾ ਗੰਢ ਰਾਸ ਨ ਆਵੇ, ਚਮੜੀ ਖਾਧੀ ਚੂਹਿਆਂ ਨਹਿਂਂ ਬੀੜੀ ਬਹਿੰਦੀ, ਮਣਕਾ ਟੁੱਟਾ ਧੌਣ ਤੋਂ ਨਹਿਂਂ ਛੱਲੀ ਲਹਿੰਦੀ, ਤੁਟੀ ਮਾਹਲ ਪਲੰਢ ਹੁਇ ਗੰਢਣ ਵਿਚ ਨਾਹੀਂਂ | ਬਾਇੜ ਖਾਧਾ ਚੂਹਿਆ<ref>ਜੁਆਨੀ ਤੇ ਅਰੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਹਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।</ref> ਲੱਠ ਢਿੱਗੀ ਢਾਹੀਂ।<ref>ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਨਿਤਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ।</ref> {{xx-larger|'''*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*'''}} ਵੇਲੇ ਨਾਲ ਨ ਚੇਤਿਆ ਜਦ ਸੀਗ ਜੁਆਨੀ, ਜੋਬਨ ਧਨ ਭਰਵਾਸੜੇ ਮੈਂ ਰਹੀ ਦਿਵਾਨੀ<ref>ਧਨ ਜੋਬਨ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।</ref>, </poem>}}<noinclude>{{rule}} <references /></noinclude> ff5u8ntfeetjx6a2n2n3d8ytoslv50x 250 6938 220696 124442 2026-06-07T07:50:21Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਤਸਦੀਕ */ 220696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude>{{center|<poem>ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ {{Custom rule|tl|40|c|6|tr|40}} {{xx-larger|'''ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ'''}} ਅਰਥਾਤ ਵੈਰਾਗ, ਵੀਚਾਰ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਨਾਮ ਨਾਲ , ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਉਪਦੇਸ਼ {{xx-larger|'''ਸੱਚਖੰਡ ਵਾਸੀ ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਜੀ'''}} ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ । {{rule}} ਵਜ਼ੀਰ ਹਿੰਦ ਪ੍ਰੈਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਬਹਾਦ੍ਰ ਸਿੰਘ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਛਪਿਆ</poem>}} {{nop}}<noinclude></noinclude> q3yxttoiv8cuhc30px4xzkslhcjhcy1 250 19346 220680 214996 2026-06-06T18:32:19Z Parmjit kaur rao 477 220680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੫੦ )}}</noinclude>_____________________________________________________________________ {{xx-larger|{{center|ਨਾਵਾਂ ਅਧਯਾਯ॥}}}} {{xx-larger|{{center|ਮਾਤਾ ਜੀ ਮੈਂ ਬੇਕਸੂਰ ਹਾਂ॥}}}} {{gap}}ਜਦ ਪਵਨ ਲੰਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲਯਾ ਗਯਾ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਮੈਹਲ ਪੁਰ ਚੜ੍ਹੀ ਅਤ ਜਿਥੋਂ ਤੀਕ ਨਜ਼ਰ ਗਈ ਅਪਨੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ( ਪਵਨ) ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ ਜਦ ਦਿੱਸਨੋਂ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਕੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਈ ਤੇ ਆਕੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਆਖਨ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ-ਵੇਖੀਏ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਕਦੋਂ ਆਂਵਦੇ ਹਨ? ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੋਹਨੀ ਸੂਰਤ ਸਮਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਧਰ ਵਖਨੀ ਹਾਂ ਓਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਹਾਵਨੀ ਅਵਾਜ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ ਛੇਜ ਵੱਲ ਦੇਖਨੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਭੀ ਓਹੀ ਬੈਠੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-( ਮੁਸਕਰਾਕੇ ) ਸਖੀ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਏਹ ਹਾਲ! ਰਾਮ ਜਾਨੇ ਜੇ ਓਹ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਭੈਨ ਜੀ ਸਬਰ ਕਰੋ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਆਜਾਨਗੇ। {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ— (ਸ਼ਰਮਾਕੇ) ਭੈਨ ਕੀ ਕਰਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ॥ {{gap}}ਏਹ ਕਹਿਯਾ ਤੇ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਖਨ ਲੱਗੀ। ਕਰਤਾਰ ਜਾਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕੀ ਜਾਦੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂਨੂੰ ਜਰਾ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਬਤੇਰਾ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹਾਂ ਪਰ ਜ਼ਰਾ ਨਹੀਂ ਸੰਭਲਦਾ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਏਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ ਹੈ, ਏਹ ਕਹਿਯਾ ਤੇ ਪਲੰਗ ਤੇ ਜਾਕੇ ਲੇਟ ਗਈ। {{gap}}ਜਦ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਨ ਜ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਗਏ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ੨ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਕਹਿਆ, ਪਿਆਰੀ ਸਖੀ! ਭਾਵੇਂ ਦੱਸ ਨਾ ਦੱਸ ਤੂੰ ਤਾਂ ਪੈਰ ਭਾਰੇ<noinclude></noinclude> a7wsgnbiwrmn2f5zkvph0ug594kb18v 220681 220680 2026-06-06T18:35:47Z Parmjit kaur rao 477 220681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੫੦ )}}</noinclude>_____________________________________________________________________ {{xx-larger|{{center|ਨਾਵਾਂ ਅਧਯਾਯ॥}}}} {{xx-larger|{{center|ਮਾਤਾ ਜੀ ਮੈਂ ਬੇਕਸੂਰ ਹਾਂ॥}}}} {{gap}}ਜਦ ਪਵਨ ਲੰਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲਯਾ ਗਯਾ ਤਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਮੈਹਲ ਪੁਰ ਚੜ੍ਹੀ ਅਤ ਜਿਥੋਂ ਤੀਕ ਨਜ਼ਰ ਗਈ ਅਪਨੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ( ਪਵਨ) ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ ਜਦ ਦਿੱਸਨੋਂ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਕੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਈ ਤੇ ਆਕੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੂੰ ਆਖਨ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ-ਵੇਖੀਏ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਕਦੋਂ ਆਂਵਦੇ ਹਨ? ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੋਹਨੀ ਸੂਰਤ ਸਮਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜਿਧਰ ਵਖਨੀ ਹਾਂ ਓਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੀ ਓਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਹਾਵਨੀ ਅਵਾਜ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ ਛੇਜ ਵੱਲ ਦੇਖਨੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਭੀ ਓਹੀ ਬੈਠੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-( ਮੁਸਕਰਾਕੇ ) ਸਖੀ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਏਹ ਹਾਲ! ਰਾਮ ਜਾਨੇ ਜੇ ਓਹ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ। ਭੈਨ ਜੀ ਸਬਰ ਕਰੋ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਆਜਾਨਗੇ। {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ— (ਸ਼ਰਮਾਕੇ) ਭੈਨ ਕੀ ਕਰਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ॥ {{gap}}ਏਹ ਕਹਿਯਾ ਤੇ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਖਨ ਲੱਗੀ। ਕਰਤਾਰ ਜਾਨੇ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕੀ ਜਾਦੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂਨੂੰ ਜਰਾ ਧੀਰਜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਬਤੇਰਾ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹਾਂ ਪਰ ਜ਼ਰਾ ਨਹੀਂ ਸੰਭਲਦਾ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਏਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ ਹੈ, ਏਹ ਕਹਿਯਾ ਤੇ ਪਲੰਗ ਤੇ ਜਾਕੇ ਲੇਟ ਗਈ। {{gap}}ਜਦ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਨ ਜ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤ ਗਏ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ੨ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਕਹਿਆ, ਪਿਆਰੀ ਸਖੀ! ਭਾਵੇਂ ਦੱਸ ਨਾ ਦੱਸ ਤੂੰ ਤਾਂ ਪੈਰ ਭਾਰੇ<noinclude></noinclude> gqd82zv1iqkn12cjmskhpu7ol77pwnp 250 19349 220682 214997 2026-06-06T18:40:27Z Parmjit kaur rao 477 220682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੫੧ )}}</noinclude>____________________________________________________________________ ਜਾਨ ਪੜਨੀ ਹੈਂ॥ {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ-(ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਕੇ) ਅੱਜ ਤੈਂਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਹਸਦੀ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਪੁਛਨ ਦ ਕੇਵਲ ਇਹ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰੇ ਕਿ ਏਹ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਨਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਏਹਦਾ ਅਸਰ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ-ਨਹੀਂ ਭੈਨ! ਮੈਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਏਹ ਵਿਚਾਰ ਜਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਰਾਨੀ ਨੇ ( ਸਾਸ ) ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਦੇ ਏਥੇ ਆਉਨ ਦਾ ਅੰਗੂਠੀ ਵੇਖਕੇ ਭੀ ਇਤਬਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ ਹਾਏ ਫਿਰ ਤਾਂ ਬੜੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਸਾਮਨਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਏਸ ਗੱਲ ਦੀ ਐਵੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅੰਗੂਠੀ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਅਸੀ ਹੋਰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਸਬੂਤ ਦੇ ਸਕਨੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਵਨ ਜੀ ਆਏ ਸਨ, ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਤੇ ਯਕੀਨ ਨ ਕਰਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪੁਛ ਮੰਗਾਉਨ ਤੁਸੀ ਕਿਉਂ ਡਰਦੀ ਹੋ। {{gap}}ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ-ਅੱਛਾ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਭਾਵੇ॥ {{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਥੇ ਇਹ ਦਸਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬੜੀ ਪੁੰਨ ਆਤਮਾ ਦਯਾਲੂ ਹੈ ਵੇਖੋ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਕਿੰਨੇਅਰਥੀ ਇਸਦੇ ਦੁਆਰੇ ਖਲੋਤੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਏਹ ਭਾਂਤ ੧ ਚ ਦਾਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਕੋਈ ਰੋਟੀ ਲੈਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਕਪੜੇ ਦਾ ਮੁਆਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਤਾਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਫਕੀਰ ਫੁਕਰਿਆਂ ਦੀ ਰਛਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਆਓ! ਅਸੀ ਜ਼ਰਾ ਰਾਨੀ ਕੇਤੁਮੱਤੀ ਦੇ ਮੈਹਲਾਂ ਨੂੰ ਚਲੀਏ ਇਕ ਤਾਂ ਕਿਤਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਅਸਾਂ ਓਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਦੂਜਾ ਮਲੂਮ ਕਰੀਏ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਬਾਬਤ ਉਸਦਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ਆਹਾ! ਰਾਨੀ ਕੇਤੂਮਤੀ ਦਾ ਮੈਹਲ ਭੀ ਤਾਂ<noinclude></noinclude> 2fv60p7sc3tc982f9jgxjog0jgih14z 220683 220682 2026-06-06T18:41:31Z Parmjit kaur rao 477 220683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੫੧ )}}</noinclude>____________________________________________________________________ ਜਾਨ ਪੜਨੀ ਹੈਂ॥ {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ-(ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਕੇ) ਅੱਜ ਤੈਂਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਅਜੇਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਹਸਦੀ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ ਪੁਛਨ ਦ ਕੇਵਲ ਇਹ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਰੇ ਕਿ ਏਹ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਫਿਕਰ ਨਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਏਹਦਾ ਅਸਰ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ-ਨਹੀਂ ਭੈਨ! ਮੈਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਏਹ ਵਿਚਾਰ ਜਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਰਾਨੀ ਨੇ ( ਸਾਸ ) ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੀ ਦੇ ਏਥੇ ਆਉਨ ਦਾ ਅੰਗੂਠੀ ਵੇਖਕੇ ਭੀ ਇਤਬਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗੀ ਹਾਏ ਫਿਰ ਤਾਂ ਬੜੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਸਾਮਨਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਏਸ ਗੱਲ ਦੀ ਐਵੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਅੰਗੂਠੀ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਅਸੀ ਹੋਰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਸਬੂਤ ਦੇ ਸਕਨੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਵਨ ਜੀ ਆਏ ਸਨ, ਜੇਕਰ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਤੇ ਯਕੀਨ ਨ ਕਰਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਪੁਛ ਮੰਗਾਉਨ ਤੁਸੀ ਕਿਉਂ ਡਰਦੀ ਹੋ। {{gap}}ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ-ਅੱਛਾ ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਭਾਵੇ॥ {{gap}}ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਥੇ ਇਹ ਦਸਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਬੜੀ ਪੁੰਨ ਆਤਮਾ ਦਯਾਲੂ ਹੈ ਵੇਖੋ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਕਿੰਨੇਅਰਥੀ ਇਸਦੇ ਦੁਆਰੇ ਖਲੋਤੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਏਹ ਭਾਂਤ ੧ ਚ ਦਾਨ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਕੋਈ ਰੋਟੀ ਲੈਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਕਪੜੇ ਦਾ ਸੁਆਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਤਾਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਫਕੀਰ ਫੁਕਰਿਆਂ ਦੀ ਰਛਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ ਆਓ! ਅਸੀ ਜ਼ਰਾ ਰਾਨੀ ਕੇਤੁਮੱਤੀ ਦੇ ਮੈਹਲਾਂ ਨੂੰ ਚਲੀਏ ਇਕ ਤਾਂ ਕਿਤਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਅਸਾਂ ਓਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਦੂਜਾ ਮਲੂਮ ਕਰੀਏ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਦੀ ਬਾਬਤ ਉਸਦਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ਆਹਾ! ਰਾਨੀ ਕੇਤੂਮਤੀ ਦਾ ਮੈਹਲ ਭੀ ਤਾਂ<noinclude></noinclude> cjyx95xgn5ek3hmi6vwb1nrhmyzxts9 250 19352 220684 214998 2026-06-06T18:45:25Z Parmjit kaur rao 477 220684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੫੨ )}}</noinclude>_____________________________________________________________________ ਬੜਾ ਸੁੰਦ੍ਰ ਹੈ, ਕਹੀਆਂ ਅੱਛੀਆਂ ਅਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਤੇ ਦਲਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੁੰਦ੍ਰ ਫ਼ਰਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੋਯਾ ਹੈ ਅਰ ਬੜਾ ਸੋਹਨਾ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬੜੀ ਸੋਹਨੀ ਲਾਲ ਮਖ਼ਮਲ ਦਾ ਗਦੇਲਾ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਰਾਨੀ ਕੇਤੂਮਤੀ ਤਕੀਯਾ ਲਾਏ ਬੈਠੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੈਹਲਨ ਭੀ ਹਥ ਜੋੜੇ ਅੱਗੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਤੇ ਅਸੀ ਪਛਾਨਨੇ ਭੀ ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਦੀ ਜਰੂਰ ਦੇਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਓਹੋ! ਇਹ ਤਾਂ ਲਲਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਅਸਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਡਿੱਠਾਸੀ, ਠੀਕ! ਇਹ ਓਹੋਹੀ ਹੈ, ਓਹ ਵੇਖੋ! ਰਾਨੀ ਕੇਤੂਮਤੀ ਭੀ ਬੜੀ ਸਜ ਧਜ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਬੈਠੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਲਿਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਤਿਉੜੀ ਚੜ੍ਹਾਕੇ ਆਖ ਰਹੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਕੀ ਇਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਨਿਕਲ ਜਾਨ ਦੀ ਦਲੀਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਧਨ ਪਦਾਰਥ ਬੇਅਰਥ ਲੁਟਾ ਰਹੀ॥ {{gap}}ਲਲਿਤਾ-ਹਾਂਜੀ! ਮੈਂ ਭੀ ਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੀ ਸੁਨਿਆ ਹੈ॥ {{gap}}ਇਹ ਸੁਨਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰ ਚਕਰਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਕਰ ਊਂਧੀ ਪਾਕੇ ਚਿਰ ਤਕ ਕੁਝ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫੇਰ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਲਲਿਤਾ ਵਲ ਵੇਖਕੇ ਕਹਨ ਲੱਗੀ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਜਾਓ ਸਾਡੀ ਪਾਲਕੀ ਲਿਆਓਨ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿਓ। {{gap}}ਲਲਿਤ—ਸਤ ਬਚਨ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਕੇ ਦੌੜੀ ਗਈ ਅਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਆਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ॥ {{gap}}ਲਲਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਜੀ ਪਾਲਕੀ ਆਗਈ ਹੈ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਮੈਹਲ ਨੂੰ ਗਈ ਜਿਉਂ ਇਸਨ ਦਲਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਇਆਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਦੇਖਕੇ ਦੌੜੀ ਅਰ ਅਪਨਾ ਸਿਰ ਸੱਸ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਪਰ ਧਰਿਆ, ਅਤੇ<noinclude></noinclude> sk68cu257ev5ob4rw5cmjkwd3j8ftfp 220685 220684 2026-06-06T18:47:20Z Parmjit kaur rao 477 220685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੫੨ )}}</noinclude>_____________________________________________________________________ ਬੜਾ ਸੁੰਦ੍ਰ ਹੈ, ਕਹੀਆਂ ਅੱਛੀਆਂ ਅਮਾਰਤਾਂ ਹਨ ਤੇ ਦਲਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੁੰਦ੍ਰ ਫ਼ਰਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੋਯਾ ਹੈ ਅਰ ਬੜਾ ਸੋਹਨਾ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬੜੀ ਸੋਹਨੀ ਲਾਲ ਮਖ਼ਮਲ ਦਾ ਗਦੇਲਾ ਪਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਰਾਨੀ ਕੇਤੂਮਤੀ ਤਕੀਯਾ ਲਾਏ ਬੈਠੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੈਹਲਨ ਭੀ ਹਥ ਜੋੜੇ ਅੱਗੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਤੇ ਅਸੀ ਪਛਾਨਨੇ ਭੀ ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਦੀ ਜਰੂਰ ਦੇਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਓਹੋ! ਇਹ ਤਾਂ ਲਲਿਤਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਅਸਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਡਿੱਠਾਸੀ, ਠੀਕ! ਇਹ ਓਹੋਹੀ ਹੈ, ਓਹ ਵੇਖੋ! ਰਾਨੀ ਕੇਤੂਮਤੀ ਭੀ ਬੜੀ ਸਜ ਧਜ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਬੈਠੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲਲਿਤਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਤਿਉੜੀ ਚੜ੍ਹਾਕੇ ਆਖ ਰਹੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਕੀ ਇਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਨਿਕਲ ਜਾਨ ਦੀ ਦਲੀਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਧਨ ਪਦਾਰਥ ਬੇਅਰਥ ਲੁਟਾ ਰਹੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਲਲਿਤਾ-ਹਾਂਜੀ! ਮੈਂ ਭੀ ਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੀ ਸੁਨਿਆ ਹੈ॥ {{gap}}ਇਹ ਸੁਨਦਿਆਂ ਹੀ ਰਾਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰ ਚਕਰਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਿਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਕਰ ਊਂਧੀ ਪਾਕੇ ਚਿਰ ਤਕ ਕੁਝ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ ਫੇਰ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਲਲਿਤਾ ਵਲ ਵੇਖਕੇ ਕਹਨ ਲੱਗੀ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ-ਜਾਓ ਸਾਡੀ ਪਾਲਕੀ ਲਿਆਓਨ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿਓ। {{gap}}ਲਲਿਤ—ਸਤ ਬਚਨ। {{gap}}ਇਹ ਕਹਕੇ ਦੌੜੀ ਗਈ ਅਰ ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਆਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ॥ {{gap}}ਲਲਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਜੀ ਪਾਲਕੀ ਆਗਈ ਹੈ॥ {{gap}}ਰਾਨੀ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਪਾਲਕੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਮੈਹਲ ਨੂੰ ਗਈ ਜਿਉਂ ਇਸਨ ਦਲਾਨ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਪਾਇਆਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਦੇਖਕੇ ਦੌੜੀ ਅਰ ਅਪਨਾ ਸਿਰ ਸੱਸ ਦੇ ਚਰਣਾਂ ਪਰ ਧਰਿਆ, ਅਤੇ<noinclude></noinclude> gco1diox8hftcy0cg69ykqlfosswmwv 250 21451 220668 52532 2026-06-06T12:18:40Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 220668 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੦੩}}</noinclude>ਕਾਈ ਸਾਧਾ ਦਾਸੀ ਥੀਓ॥ ਨਾਨਕ ਸੇ ਦਰਿ ਸੋਭਾਵੰਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਭਿ ਅਪੁਨੈ ਕੀਓ॥੧॥ ਹਰਿਚੰਦਉਰੀ ਚਿਤ ਭ੍ਰਮੁ ਸਖੀਏ ਮ੍ਰਿਗ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਦ੍ਰੁਮ ਛਾਇਆ॥ ਚੰਚਲਿ ਸੰਗਿ ਨ ਚਾਲਤੀ ਸਖੀਏ ਅੰਤਿ ਤਜਿ ਜਾਵਤ ਮਾਇਆ॥ ਰਸਿ ਭੋਗਣ ਅਤਿ ਰੂਪ ਰਸ ਮਾਤੇ ਇਨ ਸੰਗਿ ਸੂਖੁ ਨ ਪਾਇਆ॥ ਧੰਨਿ ਧੰਨਿ ਹਰਿ ਸਾਧ ਜਨ ਸਖੀਏ ਨਾਨਕ ਜਿਨੀ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਆ॥੨॥ ਜਾਇ ਬਸਹੁ ਵਡਭਾਗਣੀ ਸਖੀਏ ਸੰਤਾ ਸੰਗਿ ਸਮਾਈਐ॥ ਤਹ ਦੂਖ ਨ ਭੂਖ ਨ ਰੋਗੁ ਬਿਆਪੈ ਚਰਨ ਕਮਲ ਲਿਵ ਲਾਈਐ॥ ਤਹ ਜਨਮ ਨ ਮਰਣੁ ਨ ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਨਿਹਚਲੁ ਸਰਣੀ ਪਾਈਐ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਬਿਛੋਹੁ ਨ ਮੋਹੁ ਬਿਆਪੈ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਏਕੁ ਧਿਆਈਐ॥੩॥ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਧਾਰਿ ਮਨੁ ਬੇਧਿਆ ਪਿਆਰੇ ਰਤੜੇ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਏ॥ ਸੇਜ ਸੁਹਾਵੀ ਸੰਗਿ ਮਿਲਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਨਦ ਮੰਗਲ ਗੁਣ ਗਾਏ॥ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀ ਰਾਮ ਰੰਗਿ ਰਾਤੀ ਮਨ ਤਨ ਇਛ ਪੁਜਾਏ॥ ਨਾਨਕ ਅਚਰਜੁ ਅਚਰਜ ਸਿਉ ਮਿਲਿਆ ਕਹਣਾ ਕਛੂ ਨ ਜਾਏ॥੪॥੨॥੫॥ {{center|ਰਾਗੁ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੪ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਏਕ ਰੂਪ ਸਗਲੋ ਪਾਸਾਰਾ॥ ਆਪੇ ਬਨਜੁ ਆਪਿ ਬਿਉਹਾਰਾ॥੧॥ ਐਸੋ ਗਿਆਨੁ ਬਿਰਲੋ ਈ ਪਾਏ॥ ਜਤ ਜਤ ਜਾਈਐ ਤਤ ਦ੍ਰਿਸਟਾਏ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਕ ਰੰਗ ਨਿਰਗੁਨ ਇਕ ਰੰਗਾ॥ ਆਪੇ ਜਲੁ ਆਪ ਹੀ ਤਰੰਗਾ ॥੨॥ ਆਪ ਹੀ ਮੰਦਰੁ ਆਪਹਿ ਸੇਵਾ॥ ਆਪ ਹੀ ਪੂਜਾਰੀ ਆਪ ਹੀ ਦੇਵਾ॥੩॥ ਆਪਹਿ ਜੋਗ ਆਪ ਹੀ ਜੁਗਤਾ॥ ਨਾਨਕ ਕੇ ਪ੍ਰਭ ਸਦ ਹੀ ਮੁਕਤਾ॥੪॥੧॥੬॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਆਪਿ ਉਪਾਵਨ ਆਪਿ ਸਧਰਨਾ॥ ਆਪਿ ਕਰਾਵਨ ਦੋਸੁ ਨ ਲੈਨਾ॥੧॥ ਆਪਨ ਬਚਨੁ ਆਪ ਹੀ ਕਰਨਾ॥ ਆਪਨ ਬਿਭਉ ਆਪ ਹੀ ਜਰਨਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਆਪ ਹੀ ਮਸਟਿ ਆਪ ਹੀ ਬੁਲਨਾ॥ ਆਪ ਹੀ ਅਛਲੁ ਨ ਜਾਈ ਛਲਨਾ॥੨॥ ਆਪ ਹੀ ਗੁਪਤ ਆਪਿ ਪਰਗਟਨਾ॥ ਆਪ ਹੀ ਘਟਿ ਘਟਿ ਆਪਿ ਅਲਿਪਨਾ॥੩॥ ਆਪੇ ਅਵਿਗਤੁ ਆਪ ਸੰਗਿ ਰਚਨਾ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਸਭਿ ਜਚਨਾ॥੪॥੨॥੭॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਭੂਲੇ ਮਾਰਗੁ ਜਿਨਹਿ ਬਤਾਇਆ॥ ਐਸਾ ਗੁਰੁ ਵਡਭਾਗੀ ਪਾਇਆ॥੧॥ ਸਿਮਰਿ ਮਨਾ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਚਿਤਾਰੇ॥ ਬਸਿ ਰਹੇ ਹਿਰਦੈ<noinclude></noinclude> fui1ol6fo4sz5fudj814qm036d0erwq 250 21456 220669 52537 2026-06-06T12:28:01Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 220669 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੦੪}}</noinclude>ਗੁਰ ਚਰਨ ਪਿਆਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਾਮਿ ਕ੍ਰੋਧਿ ਲੋਭਿ ਮੋਹਿ ਮਨੁ ਲੀਨਾ॥ ਬੰਧਨ ਕਾਟਿ ਮੁਕਤਿ ਗੁਰਿ ਕੀਨਾ॥੨॥ ਦੁਖ ਸੁਖ ਕਰਤ ਜਨਮਿ ਫੁਨਿ ਮੂਆ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਗੁਰਿ ਆਸ੍ਰਮੁ ਦੀਆ॥੩॥ ਅਗਨਿ ਸਾਗਰ ਬੂਡਤ ਸੰਸਾਰਾ॥ ਨਾਨਕ ਬਾਹ ਪਕਰਿ ਸਤਿਗੁਰਿ ਨਿਸਤਾਰਾ॥੪॥੩॥੮॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਧਨੁ ਅਰਪਉ ਸਭੁ ਅਪਨਾ॥ ਕਵਨ ਸੁ ਮਤਿ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਪਨਾ॥੧॥ ਕਰਿ ਆਸਾ ਆਇਓ ਪ੍ਰਭ ਮਾਗਨਿ॥ ਤੁਮ੍ਹ ਪੇਖਤ ਸੋਭਾ ਮੇਰੈ ਆਗਨਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਨਿਕ ਜੁਗਤਿ ਕਰਿ ਬਹੁਤੁ ਬੀਚਾਰਉ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਇਸੁ ਮਨਹਿ ਉਧਾਰਉ॥੨॥ ਮਤਿ ਬੁਧਿ ਸੁਰਤਿ ਨਾਹੀ ਚਤੁਰਾਈ॥ ਤਾ ਮਿਲੀਐ ਜਾ ਲਏ ਮਿਲਾਈ॥੩॥ ਨੈਨ ਸੰਤੋਖੇ ਪ੍ਰਭ ਦਰਸਨੁ ਪਾਇਆ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਫਲੁ ਸੋ ਆਇਆ॥੪॥੪॥੯॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤ ਸਾਥਿ ਨ ਮਾਇਆ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਸਭੁ ਦੂਖੁ ਮਿਟਾਇਆ॥੧॥ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਪ੍ਰਭੁ ਸਭ ਮਹਿ ਆਪੇ॥ ਹਰਿ ਜਪੁ ਰਸਨਾ ਦੁਖੁ ਨ ਵਿਆਪੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤਿਖਾ ਭੂਖ ਬਹੁ ਤਪਤਿ ਵਿਆਪਿਆ॥ ਸੀਤਲ ਭਏ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਸੁ ਜਾਪਿਆ॥੨॥ ਕੋਟਿ ਜਤਨ ਸੰਤੋਖੁ ਨ ਪਾਇਆ॥ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤਾਨਾ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇਆ॥੩॥ ਦੇਹੁ ਭਗਤਿ ਪ੍ਰਭ ਅੰਤਰਜਾਮੀ॥ ਨਾਨਕ ਕੀ ਬੇਨੰਤੀ ਸੁਆਮੀ॥੪॥੫॥੧੦॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਵਡਭਾਗੀ ਪਾਈਐ॥ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ॥੧॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੀ ਸਰਨਾ॥ ਕਿਲਬਿਖ ਕਾਟੈ ਭਜੁ ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਵਰਿ ਕਰਮ ਸਭਿ ਲੋਕਾਚਾਰ॥ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਹੋਇ ਉਧਾਰ॥੨॥ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ ਬੇਦ ਬੀਚਾਰੇ॥ ਜਪੀਐ ਨਾਮੁ ਜਿਤੁ ਪਾਰਿ ਉਤਾਰੇ॥੩॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਕਉ ਪ੍ਰਭ ਕਿਰਪਾ ਕਰੀਐ॥ ਸਾਧੂ ਧੂਰਿ ਮਿਲੈ ਨਿਸਤਰੀਐ॥੪॥੬॥੧੧॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਰਿਦੇ ਮਹਿ ਚੀਨਾ॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਨ ਆਸੀਨਾ॥੧॥ ਸੰਤ ਜਨਾ ਕਾ ਮੁਖੁ ਊਜਲੁ ਕੀਨਾ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਅਪੁਨਾ ਨਾਮੁ ਦੀਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅੰਧ ਕੂਪ ਤੇ ਕਰੁ ਗਹਿ ਲੀਨਾ॥ ਜੈ ਜੈ ਕਾਰੁ ਜਗਤਿ ਪ੍ਰਗਟੀਨਾ॥੨॥ ਨੀਚਾ ਤੇ ਊਚ ਊਨ ਪੂਰੀਨਾ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਮਹਾ ਰਸੁ ਲੀਨਾ॥੩॥ ਮਨ ਤਨ ਨਿਰਮਲ ਪਾਪ ਜਲਿ ਖੀਨਾ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਭਏ ਪ੍ਰਸੀਨਾ॥੪॥੭॥੧੨॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਪਾਈਅਹਿ ਮੀਤਾ॥<noinclude></noinclude> kcdnc33iv8vsuhib0u9be3lvx8fdowg 250 21460 220670 52541 2026-06-06T12:37:03Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 220670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੦੫}}</noinclude>ਚਰਨ ਕਮਲ ਸਿਉ ਲਾਈਐ ਚੀਤਾ॥੧॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਜੋ ਪ੍ਰਭੁ ਧਿਆਵਤ॥ ਜਲਨਿ ਬੁਝੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਗੁਨ ਗਾਵਤ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਫਲ ਜਨਮੁ ਹੋਵਤ ਵਡਭਾਗੀ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਰਾਮਹਿ ਲਿਵ ਲਾਗੀ॥੨॥ ਮਤਿ ਪਤਿ ਧਨੁ ਸੁਖ ਸਹਜ ਅਨੰਦਾ॥ ਇਕ ਨਿਮਖ ਨ ਵਿਸਰਹੁ ਪਰਮਾਨੰਦਾ॥੩॥ ਹਰਿ ਦਰਸਨ ਕੀ ਮਨਿ ਪਿਆਸ ਘਨੇਰੀ॥ ਭਨਤਿ ਨਾਨਕ ਸਰਣਿ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੀ॥੪॥੮॥੧੩॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮੋਹਿ ਨਿਰਗੁਨ ਸਭ ਗੁਣਹ ਬਿਹੂਨਾ॥ ਦਇਆ ਧਾਰਿ ਅਪੁਨਾ ਕਰਿ ਲੀਨਾ॥੧॥ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਤਨੁ ਹਰਿ ਗੋਪਾਲਿ ਸੁਹਾਇਆ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਭੁ ਘਰ ਮਹਿ ਆਇਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਭਗਤਿ ਵਛਲ ਭੈ ਕਾਟਨਹਾਰੇ॥ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰ ਅਬ ਉਤਰੇ ਪਾਰੇ॥੨॥ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਪ੍ਰਭ ਬਿਰਦੁ ਬੇਦਿ ਲੇਖਿਆ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਸੋ ਨੈਨਹੁ ਪੇਖਿਆ॥੩॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਪ੍ਰਗਟੇ ਨਾਰਾਇਣ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਸਭਿ ਦੂਖ ਪਲਾਇਣ॥੪॥੯॥੧੪॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਵਨੁ ਜਾਨੈ ਪ੍ਰਭ ਤੁਮ੍ਹਰੀ ਸੇਵਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਅਵਿਨਾਸੀ ਅਲਖ ਅਭੇਵਾ॥੧॥ ਗੁਣ ਬੇਅੰਤ ਪ੍ਰਭ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰੇ॥ ਊਚ ਮਹਲ ਸੁਆਮੀ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ॥ ਤੂ ਅਪਰੰਪਰ ਠਾਕੁਰ ਮੇਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਏਕਸ ਬਿਨੁ ਨਾਹੀ ਕੋ ਦੂਜਾ॥ ਤੁਮ੍ਹ ਹੀ ਜਾਨਹੁ ਅਪਨੀ ਪੂਜਾ॥੨॥ ਆਪਹੁ ਕਛੂ ਨ ਹੋਵਤ ਭਾਈ॥ ਜਿਸੁ ਪ੍ਰਭੁ ਦੇਵੈ ਸੋ ਨਾਮੁ ਪਾਈ॥੩॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਜੋ ਜਨੁ ਪ੍ਰਭ ਭਾਇਆ॥ ਗੁਣ ਨਿਧਾਨ ਪ੍ਰਭੁ ਤਿਨ ਹੀ ਪਾਇਆ॥੪॥੧੦॥੧੫॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਾਤ ਗਰਭ ਮਹਿ ਹਾਥ ਦੇ ਰਾਖਿਆ॥ ਹਰਿ ਰਸੁ ਛੋਡਿ ਬਿਖਿਆ ਫਲੁ ਚਾਖਿਆ॥੧॥ ਭਜੁ ਗੋਬਿਦ ਸਭ ਛੋਡਿ ਜੰਜਾਲ॥ ਜਬ ਜਮੁ ਆਇ ਸੰਘਾਰੈ ਮੂੜੇ ਤਬ ਤਨੁ ਬਿਨਸਿ ਜਾਇ ਬੇਹਾਲ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਧਨੁ ਅਪਨਾ ਕਰਿ ਥਾਪਿਆ॥ ਕਰਨਹਾਰੁ ਇਕ ਨਿਮਖ ਨ ਜਾਪਿਆ॥੨॥ ਮਹਾ ਮੋਹ ਅੰਧ ਕੂਪ ਪਰਿਆ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਮਾਇਆ ਪਟਲਿ ਬਿਸਰਿਆ॥੩॥ ਵਡੈ ਭਾਗਿ ਪ੍ਰਭ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਇਆ॥ ਸੰਤਸੰਗਿ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ॥੪॥੧੧॥੧੬॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤ ਬੰਧਪ ਭਾਈ॥ ਨਾਨਕ ਹੋਆ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਸਹਾਈ ॥੧॥ ਸੂਖ ਸਹਜ ਆਨੰਦ ਘਣੇ॥ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਪੂਰੀ ਜਾ ਕੀ ਬਾਣੀ ਅਨਿਕ ਗੁਣਾ ਜਾ ਕੇ ਜਾਹਿ ਨ ਗਣੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਗਲ ਸਰੰਜਾਮ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪੇ॥ ਭਏ ਮਨੋਰਥ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਪੇ॥੨॥ ਅਰਥ ਧਰਮ ਕਾਮ ਮੋਖ ਕਾ<noinclude></noinclude> r1sj2t6doa14hhdg6dgbhcdlci8akwh 250 21467 220671 52552 2026-06-06T12:47:23Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 220671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੦੬}}</noinclude>ਦਾਤਾ॥ ਪੂਰੀ ਭਈ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਬਿਧਾਤਾ॥੩॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਨਾਨਕਿ ਰੰਗੁ ਮਾਣਿਆ॥ ਘਰਿ ਆਇਆ ਪੂਰੈ ਗੁਰਿ ਆਣਿਆ॥੪॥੧੨॥੧੭॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸ੍ਰਬ ਨਿਧਾਨ ਪੂਰਨ ਗੁਰਦੇਵ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਨਰ ਜੀਵੇ॥ ਮਰਿ ਖੁਆਰੁ ਸਾਕਤ ਨਰ ਥੀਵੇ॥੧॥ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਹੋਆ ਰਖਵਾਰਾ॥ ਝਖ ਮਾਰਉ ਸਾਕਤੁ ਵੇਚਾਰਾ॥੨॥ ਨਿੰਦਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਪਚਹਿ ਘਨੇਰੇ॥ ਮਿਰਤਕ ਫਾਸ ਗਲੈ ਸਿਰਿ ਪੈਰੇ॥੩॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਜਪਹਿ ਜਨ ਨਾਮ॥ ਤਾ ਕੇ ਨਿਕਟਿ ਨ ਆਵੈ ਜਾਮ॥੪॥੧੩॥੧੮॥ {{center|ਰਾਗੁ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੪ ਦੁਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਕਵਨ ਸੰਜੋਗ ਮਿਲਉ ਪ੍ਰਭ ਅਪਨੇ॥ ਪਲੁ ਪਲੁ ਨਿਮਖ ਸਦਾ ਹਰਿ ਜਪਨੇ॥੧॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਨਿਤ ਧਿਆਵਉ॥ ਕਵਨ ਸੁ ਮਤਿ ਜਿਤੁ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਪਾਵਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਐਸੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਹੁ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ॥ ਹਰਿ ਨਾਨਕ ਬਿਸਰੁ ਨ ਕਾਹੂ ਬੇਰੇ॥੨॥੧॥੧੯॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਪ੍ਰਭ ਹਿਰਦੈ ਧਿਆਏ॥ ਰੋਗ ਗਏ ਸਗਲੇ ਸੁਖ ਪਾਏ॥੧॥ ਗੁਰਿ ਦੁਖੁ ਕਾਟਿਆ ਦੀਨੋ ਦਾਨੁ॥ ਸਫਲ ਜਨਮੁ ਜੀਵਨ ਪਰਵਾਨੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਕਥ ਕਥਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਭ ਬਾਨੀ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਜਪਿ ਜੀਵੇ ਗਿਆਨੀ॥੨॥੨॥੨੦॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਾਂਤਿ ਪਾਈ ਗੁਰਿ ਸਤਿਗੁਰਿ ਪੂਰੇ॥ ਸੁਖ ਉਪਜੇ ਬਾਜੇ ਅਨਹਦ ਤੂਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤਾਪ ਪਾਪ ਸੰਤਾਪ ਬਿਨਾਸੇ॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਕਿਲਵਿਖ ਸਭਿ ਨਾਸੇ॥੧॥ ਅਨਦੁ ਕਰਹੁ ਮਿਲਿ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ॥ ਗੁਰਿ ਨਾਨਕਿ ਮੇਰੀ ਪੈਜ ਸਵਾਰੀ॥੨॥੩॥੨੧॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਮਤਾ ਮੋਹ ਧ੍ਰੋਹ ਮਦਿ ਮਾਤਾ ਬੰਧਨਿ ਬਾਧਿਆ ਅਤਿ ਬਿਕਰਾਲ॥ ਦਿਨੁ ਦਿਨੁ ਛਿਜਤ ਬਿਕਾਰ ਕਰਤ ਅਉਧ ਫਾਹੀ ਫਾਥਾ ਜਮ ਕੈ ਜਾਲ॥੧॥ ਤੇਰੀ ਸਰਣਿ ਪ੍ਰਭ ਦੀਨ ਦਇਆਲਾ॥ ਮਹਾ ਬਿਖਮ ਸਾਗਰੁ ਅਤਿ ਭਾਰੀ ਉਧਰਹੁ ਸਾਧੂ ਸੰਗਿ ਰਵਾਲਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪ੍ਰਭ ਸੁਖਦਾਤੇ ਸਮਰਥ ਸੁਆਮੀ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਸਭੁ ਤੁਮਰਾ ਮਾਲ॥ ਭ੍ਰਮ ਕੇ ਬੰਧਨ ਕਾਟਹੁ ਪਰਮੇਸਰੁ ਨਾਨਕ ਕੇ ਪ੍ਰਭ ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਪਾਲ॥੨॥੪॥੨੨॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਗਲ ਅਨੰਦੁ ਕੀਆ ਪਰਮੇਸਰਿ ਅਪਣਾ ਬਿਰਦੁ ਸਮ੍ਹਾਰਿਆ॥ ਸਾਧ ਜਨਾ ਹੋਏ ਕਿਰਪਾਲਾ ਬਿਗਸੇ ਸਭਿ ਪਰਵਾਰਿਆ॥੧॥ ਕਾਰਜ ਸਤਿਗੁਰਿ ਆਪਿ ਸਵਾਰਿਆ॥<noinclude></noinclude> 8rthmz80x1yypxtxvib0jcvj4dflfys 250 21472 220690 52557 2026-06-07T04:22:13Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 220690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੦੭}}</noinclude>ਵਡੀ ਆਰਜਾ ਹਰਿ ਗੋਬਿੰਦ ਕੀ ਸੂਖ ਮੰਗਲ ਕਲਿਆਣ ਬੀਚਾਰਿਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਵਣ ਤ੍ਰਿਣ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਹਰਿਆ ਹੋਏ ਸਗਲੇ ਜੀਅ ਸਾਧਾਰਿਆ॥ ਮਨ ਇਛੇ ਨਾਨਕ ਫਲ ਪਾਏ ਪੂਰਨ ਇਛ ਪੁਜਾਰਿਆ॥੨॥੫॥੨੩॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਿਸੁ ਊਪਰਿ ਹੋਵਤ ਦਇਆਲੁ॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਕਾਟੈ ਸੋ ਕਾਲੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਭਜੀਐ ਗੋਪਾਲੁ॥ ਗੁਨ ਗਾਵਤ ਤੁਟੈ ਜਮ ਜਾਲੁ॥੧॥ ਆਪੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਆਪੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲ॥ ਨਾਨਕੁ ਜਾਚੈ ਸਾਧ ਰਵਾਲ॥੨॥੬॥੨੪॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਨ ਮਹਿ ਸਿੰਚਹੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਕੀਰਤਨੁ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਮ॥੧॥ ਐਸੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਹੁ ਮਨ ਮੇਰੇ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਪ੍ਰਭ ਜਾਨਹੁ ਨੇਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਜਾ ਕੇ ਨਿਰਮਲ ਭਾਗ॥ ਹਰਿ ਚਰਨੀ ਤਾ ਕਾ ਮਨੁ ਲਾਗ॥੨॥੭॥੨੫॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰੋਗੁ ਗਇਆ ਪ੍ਰਭਿ ਆਪਿ ਗਵਾਇਆ॥ ਨੀਦ ਪਈ ਸੁਖ ਸਹਜ ਘਰੁ ਆਇਆ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਰਜਿ ਰਜਿ ਭੋਜਨੁ ਖਾਵਹੁ ਮੇਰੇ ਭਾਈ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਰਿਦ ਮਾਹਿ ਧਿਆਈ॥੧॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਪੂਰੇ ਸਰਨਾਈ॥ ਜਿਨਿ ਅਪਨੇ ਨਾਮ ਕੀ ਪੈਜ ਰਖਾਈ॥੨॥੮॥੨੬॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕਰਿ ਦੀਨੇ ਅਸਥਿਰ ਘਰ ਬਾਰ॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੋ ਜੋ ਨਿੰਦ ਕਰੇ ਇਨ ਗ੍ਰਿਹਨ ਕੀ ਤਿਸੁ ਆਗੈ ਹੀ ਮਾਰੈ ਕਰਤਾਰ॥੧॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਤਾ ਕੀ ਸਰਨਾਈ ਜਾ ਕੋ ਸਬਦੁ ਅਖੰਡ ਅਪਾਰ॥੨॥੯॥੨੭॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤਾਪ ਸੰਤਾਪ ਸਗਲੇ ਗਏ ਬਿਨਸੇ ਤੇ ਰੋਗ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮਿ ਤੂ ਬਖਸਿਆ ਸੰਤਨ ਰਸ ਭੋਗ॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਰਬ ਸੁਖਾ ਤੇਰੀ ਮੰਡਲੀ ਤੇਰਾ ਮਨੁ ਤਨੁ ਆਰੋਗ॥ ਗੁਨ ਗਾਵਹੁ ਨਿਤ ਰਾਮ ਕੇ ਇਹ ਅਵਖਦ ਜੋਗ॥੧॥ ਆਇ ਬਸਹੁ ਘਰ ਦੇਸ ਮਹਿ ਇਹ ਭਲੇ ਸੰਜੋਗ॥ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਭਏ ਲਹਿ ਗਏ ਬਿਓਗ॥੨॥੧੦॥੨੮॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਾਹੂ ਸੰਗਿ ਨ ਚਾਲਹੀ ਮਾਇਆ ਜੰਜਾਲ॥ ਊਠਿ ਸਿਧਾਰੇ ਛਤ੍ਰਪਤਿ ਸੰਤਨ ਕੈ ਖਿਆਲ॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਹੰਬੁਧਿ ਕਉ ਬਿਨਸਨਾ ਇਹ ਧੁਰ ਕੀ ਢਾਲ॥ ਬਹੁ ਜੋਨੀ ਜਨਮਹਿ ਮਰਹਿ ਬਿਖਿਆ ਬਿਕਰਾਲ॥੧॥ ਸਤਿ ਬਚਨ ਸਾਧੂ ਕਹਹਿ ਨਿਤ ਜਪਹਿ ਗੁਪਾਲ॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਨਾਨਕ ਤਰੇ ਹਰਿ ਕੇ ਰੰਗ ਲਾਲ॥੨॥੧੧॥੨੯॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਹਜ ਸਮਾਧਿ ਅਨੰਦ ਸੂਖ ਪੂਰੇ ਗੁਰਿ ਦੀਨ॥ ਸਦਾ ਸਹਾਈ ਸੰਗਿ ਪ੍ਰਭ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਗੁਣ ਚੀਨ॥ ਰਹਾਉ॥<noinclude></noinclude> 7kcjk3yv8zshnt5sym4ag0c3fhox2w5 250 21477 220691 52562 2026-06-07T04:31:03Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 220691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੦੮}}</noinclude>ਜੈ ਜੈ ਕਾਰੁ ਜਗਤ੍ਰ ਮਹਿ ਲੋਚਹਿ ਸਭਿ ਜੀਆ॥ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ਭਏ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਭੂ ਕਛੁ ਬਿਘਨੁ ਨ ਥੀਆ॥੧॥ ਜਾ ਕਾ ਅੰਗੁ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭ ਤਾ ਕੇ ਸਭ ਦਾਸ॥ ਸਦਾ ਸਦਾ ਵਡਿਆਈਆ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਪਾਸਿ॥੨॥੧੨॥੩੦॥ {{center|ਰਾਗੁ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੫ ਚਉਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਮ੍ਰਿਤ ਮੰਡਲ ਜਗੁ ਸਾਜਿਆ ਜਿਉ ਬਾਲੂ ਘਰ ਬਾਰ॥ ਬਿਨਸਤ ਬਾਰ ਨ ਲਾਗਈ ਜਿਉ ਕਾਗਦ ਬੂੰਦਾਰ॥੧॥ ਸੁਨਿ ਮੇਰੀ ਮਨਸਾ ਮਨੈ ਮਾਹਿ ਸਤਿ ਦੇਖੁ ਬੀਚਾਰਿ॥ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਗਿਰਹੀ ਜੋਗੀ ਤਜਿ ਗਏ ਘਰ ਬਾਰ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੈਸਾ ਸੁਪਨਾ ਰੈਨਿ ਕਾ ਤੈਸਾ ਸੰਸਾਰ॥ ਦ੍ਰਿਸਟਿਮਾਨ ਸਭੁ ਬਿਨਸੀਐ ਕਿਆ ਲਗਹਿ ਗਵਾਰ॥੨॥ ਕਹਾ ਸੁ ਭਾਈ ਮੀਤ ਹੈ ਦੇਖੁ ਨੈਨ ਪਸਾਰਿ॥ ਇਕਿ ਚਾਲੇ ਇਕਿ ਚਾਲਸਹਿ ਸਭਿ ਅਪਨੀ ਵਾਰ॥੩॥ ਜਿਨ ਪੂਰਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿਆ ਸੇ ਅਸਥਿਰੁ ਹਰਿ ਦੁਆਰਿ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਹਰਿ ਕਾ ਦਾਸੁ ਹੈ ਰਾਖੁ ਪੈਜ ਮੁਰਾਰਿ॥੪॥੧॥੩੧॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਲੋਕਨ ਕੀਆ ਵਡਿਆਈਆ ਬੈਸੰਤਰਿ ਪਾਗਉ॥ ਜਿਉ ਮਿਲੈ ਪਿਆਰਾ ਆਪਨਾ ਤੇ ਬੋਲ ਕਰਾਗਉ॥੧॥ ਜਉ ਪ੍ਰਭ ਜੀਉ ਦਇਆਲ ਹੋਇ ਤਉ ਭਗਤੀ ਲਾਗਉ॥ ਲਪਟਿ ਰਹਿਓ ਮਨੁ ਬਾਸਨਾ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਇਹ ਤਿਆਗਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਰਉ ਬੇਨਤੀ ਅਤਿ ਘਨੀ ਇਹੁ ਜੀਉ ਹੋਮਾਗਉ॥ ਅਰਥ ਆਨ ਸਭਿ ਵਾਰਿਆ ਪ੍ਰਿਅ ਨਿਮਖ ਸੋਹਾਗਉ॥੨॥ ਪੰਚ ਸੰਗੁ ਗੁਰ ਤੇ ਛੁਟੇ ਦੋਖ ਅਰੁ ਰਾਗਉ॥ ਰਿਦੈ ਪ੍ਰਗਾਸੁ ਪ੍ਰਗਟ ਭਇਆ ਨਿਸਿ ਬਾਸੁਰ ਜਾਗਉ॥੩॥ ਸਰਣਿ ਸੋਹਾਗਨਿ ਆਇਆ ਜਿਸੁ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗਉ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਤਿਨਿ ਪਾਇਆ ਤਨੁ ਮਨੁ ਸੀਤਲਾਗਉ॥੪॥੨॥੩੨॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਲਾਲ ਰੰਗੁ ਤਿਸ ਕਉ ਲਗਾ ਜਿਸ ਕੇ ਵਡਭਾਗਾ॥ ਮੈਲਾ ਕਦੇ ਨ ਹੋਵਈ ਨਹ ਲਾਗੈ ਦਾਗਾ॥੧॥ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਸੁਖਦਾਈਆ ਮਿਲਿਆ ਸੁਖ ਭਾਇ॥ ਸਹਜਿ ਸਮਾਨਾ ਭੀਤਰੇ ਛੋਡਿਆ ਨਹ ਜਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਰਾ ਮਰਾ ਨਹ ਵਿਆਪਈ ਫਿਰਿ ਦੂਖੁ ਨ ਪਾਇਆ॥ ਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਆਘਾਨਿਆ ਗੁਰਿ ਅਮਰੁ ਕਰਾਇਆ॥੨॥ ਸੋ ਜਾਨੈ ਜਿਨਿ ਚਾਖਿਆ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲਾ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਹੀ ਨ ਜਾਈਐ ਕਿਆ ਕਹਿ ਮੁਖਿ ਬੋਲਾ॥੩॥ ਸਫਲ ਦਰਸੁ ਤੇਰਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ<noinclude></noinclude> dea9k5m65r8q9msp8k2azu8kkeoyb9q 250 21482 220692 52567 2026-06-07T04:43:05Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 220692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੦੯}}</noinclude>ਗੁਣ ਨਿਧਿ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ॥ ਪਾਵਉ ਧੂਰਿ ਤੇਰੇ ਦਾਸ ਕੀ ਨਾਨਕ ਕੁਰਬਾਣੀ॥੪॥੩॥੩੩॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਰਾਖਹੁ ਅਪਨੀ ਸਰਣਿ ਪ੍ਰਭ ਮੋਹਿ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੇ॥ ਸੇਵਾ ਕਛੂ ਨ ਜਾਨਊ ਨੀਚੁ ਮੂਰਖਾਰੇ॥੧॥ ਮਾਨੁ ਕਰਉ ਤੁਧੁ ਊਪਰੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪਿਆਰੇ॥ ਹਮ ਅਪਰਾਧੀ ਸਦ ਭੂਲਤੇ ਤੁਮ੍ਹ ਬਖਸਨਹਾਰੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹਮ ਅਵਗਨ ਕਰਹ ਅਸੰਖ ਨੀਤਿ ਤੁਮ੍ਹ ਨਿਰਗੁਨ ਦਾਤਾਰੇ॥ ਦਾਸੀ ਸੰਗਤਿ ਪ੍ਰਭੁ ਤਿਆਗਿ ਏ ਕਰਮ ਹਮਾਰੇ॥੨॥ ਤੁਮ੍ਹ ਦੇਵਹੁ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਦਇਆ ਧਾਰਿ ਹਮ ਅਕਿਰਤਘਨਾਰੇ॥ ਲਾਗਿ ਪਰੇ ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਸਿਉ ਨਹ ਚਿਤਿ ਖਸਮਾਰੇ॥੩॥ ਤੁਝ ਤੇ ਬਾਹਰਿ ਕਿਛੁ ਨਹੀ ਭਵ ਕਾਟਨਹਾਰੇ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਰਣਿ ਦਇਆਲ ਗੁਰ ਲੇਹੁ ਮੁਗਧ ਉਧਾਰੇ॥੪॥੪॥੩੪॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਦੋਸੁ ਨ ਕਾਹੂ ਦੀਜੀਐ ਪ੍ਰਭੁ ਅਪਨਾ ਧਿਆਈਐ॥ ਜਿਤੁ ਸੇਵਿਐ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ਘਨਾ ਮਨ ਸੋਈ ਗਾਈਐ॥੧॥ ਕਹੀਐ ਕਾਇ ਪਿਆਰੇ ਤੁਝੁ ਬਿਨਾ॥ ਤੁਮ੍ਹ ਦਇਆਲ ਸੁਆਮੀ ਸਭ ਅਵਗਨ ਹਮਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਉ ਤੁਮ੍ਹ ਰਾਖਹੁ ਤਿਉ ਰਹਾ ਅਵਰੁ ਨਹੀ ਚਾਰਾ ਨੀਧਰਿਆ ਧਰ ਤੇਰੀਆ ਇਕ ਨਾਮ ਅਧਾਰਾ॥੨॥ ਜੋ ਤੁਮ੍ਹ ਕਰਹੁ ਸੋਈ ਭਲਾ ਮਨਿ ਲੇਤਾ ਮੁਕਤਾ॥ ਸਗਲ ਸਮਗ੍ਰੀ ਤੇਰੀਆ ਸਭ ਤੇਰੀ ਜੁਗਤਾ॥੩॥ ਚਰਨ ਪਖਾਰਉ ਕਰਿ ਸੇਵਾ ਜੇ ਠਾਕੁਰ ਭਾਵੈ॥ ਹੋਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭ ਨਾਨਕੁ ਗੁਣ ਗਾਵੈ॥੪॥੫॥੩੫॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮਿਰਤੁ ਹਸੈ ਸਿਰ ਊਪਰੇ ਪਸੂਆ ਨਹੀ ਬੁਝੈ॥ ਬਾਦ ਸਾਦ ਅਹੰਕਾਰ ਮਹਿ ਮਰਣਾ ਨਹੀ ਸੂਝੈ॥੧॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਹੁ ਆਪਨਾ ਕਾਹੇ ਫਿਰਹੁ ਅਭਾਗੇ॥ ਦੇਖਿ ਕਸੁੰਭਾ ਰੰਗੁਲਾ ਕਾਹੇ ਭੂਲਿ ਲਾਗੇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਪਾਪ ਦਰਬੁ ਕੀਆ ਵਰਤਣ ਕੈ ਤਾਈ॥ ਮਾਟੀ ਸਿਉ ਮਾਟੀ ਰਲੀ ਨਾਗਾ ਉਠਿ ਜਾਈ॥੨॥ ਜਾ ਕੈ ਕੀਐ ਸ੍ਰਮੁ ਕਰੈ ਤੇ ਬੈਰ ਬਿਰੋਧੀ॥ ਅੰਤ ਕਾਲਿ ਭਜਿ ਜਾਹਿਗੇ ਕਾਹੇ ਜਲਹੁ ਕਰੋਧੀ॥੩॥ ਦਾਸ ਰੇਣੁ ਸੋਈ ਹੋਆ ਜਿਸੁ ਮਸਤਕਿ ਕਰਮਾ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਬੰਧਨ ਛੁਟੇ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸਰਨਾ॥੪॥੬॥੩੬॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪਿੰਗੁਲ ਪਰਬਤ ਪਾਰਿ ਪਰੇ ਖਲ ਚਤੁਰ ਬਕੀਤਾ॥ ਅੰਧੁਲੇ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸੂਝਿਆ ਗੁਰ ਭੇਟੇ ਪੁਨੀਤਾ॥੧॥ ਮਹਿਮਾ ਸਾਧੂ ਸੰਗ ਕੀ ਸੁਨਹੁ ਮੇਰੇ ਮੀਤਾ॥ ਮੈਲੁ ਖੋਈ ਕੋਟਿ ਅਘ ਹਰੇ ਨਿਰਮਲ ਭਏ ਚੀਤਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਐਸੀ ਭਗਤਿ ਗੋਵਿੰਦ ਕੀ ਕੀਟਿ ਹਸਤੀ ਜੀਤਾ॥ ਜੋ ਜੋ ਕੀਨੋ ਆਪਨੋ ਤਿਸੁ ਅਭੈ ਦਾਨੁ ਦੀਤਾ॥੨॥ ਸਿੰਘ ਬਿਲਾਈ<noinclude></noinclude> kwcd22e71dnkfbm5uo28hn79aq23jjk 250 21487 220695 52572 2026-06-07T06:54:31Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 220695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੧੦}}</noinclude>ਹੋਇ ਗਇਓ ਤ੍ਰਿਣੁ ਮੇਰੁ ਦਿਖੀਤਾ॥ ਸ੍ਰਮੁ ਕਰਤੇ ਦਮ ਆਢ ਕਉ ਤੇ ਗਨੀ ਧਨੀਤਾ॥੩॥ ਕਵਨ ਵਡਾਈ ਕਹਿ ਸਕਉ ਬੇਅੰਤ ਗੁਨੀਤਾ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਮੋਹਿ ਨਾਮੁ ਦੇਹੁ ਨਾਨਕ ਦਰ ਸਰੀਤਾ॥੪॥੭॥੩੭॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਹੰਬੁਧਿ ਪਰਬਾਦ ਨੀਤ ਲੋਭ ਰਸਨਾ ਸਾਦਿ॥ ਲਪਟਿ ਕਪਟਿ ਗ੍ਰਿਹਿ ਬੇਧਿਆ ਮਿਥਿਆ ਬਿਖਿਆਦਿ॥੧॥ ਐਸੀ ਪੇਖੀ ਨੇਤ੍ਰ ਮਹਿ ਪੂਰੇ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ॥ ਰਾਜ ਮਿਲਖ ਧਨ ਜੋਬਨਾ ਨਾਮੈ ਬਿਨੁ ਬਾਦਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਰੂਪ ਧੂਪ ਸੋਗੰਧਤਾ ਕਾਪਰ ਭੋਗਾਦਿ॥ ਮਿਲਤ ਸੰਗਿ ਪਾਪਿਸਟ ਤਨ ਹੋਏ ਦੁਰਗਾਦਿ॥੨॥ ਫਿਰਤ ਫਿਰਤ ਮਾਨੁਖੁ ਭਇਆ ਖਿਨ ਭੰਗਨ ਦੇਹਾਦਿ॥ ਇਹ ਅਉਸਰ ਤੇ ਚੂਕਿਆ ਬਹੁ ਜੋਨਿ ਭ੍ਰਮਾਦਿ॥੩॥ ਪ੍ਰਭ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਗੁਰ ਮਿਲੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਬਿਸਮਾਦ॥ ਸੂਖ ਸਹਜ ਨਾਨਕ ਅਨੰਦ ਤਾ ਕੈ ਪੂਰਨ ਨਾਦ॥੪॥੮॥੩੮॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਚਰਨ ਭਏ ਸੰਤ ਬੋਹਿਥਾ ਤਰੇ ਸਾਗਰੁ ਜੇਤ॥ ਮਾਰਗ ਪਾਏ ਉਦਿਆਨ ਮਹਿ ਗੁਰਿ ਦਸੇ ਭੇਤ॥੧॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹੇਤ॥ ਊਠਤ ਬੈਠਤ ਸੋਵਤੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਚੇਤ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪੰਚ ਚੋਰ ਆਗੈ ਭਗੇ ਜਬ ਸਾਧਸੰਗੇਤ॥ ਪੁੰਜੀ ਸਾਬਤੁ ਘਣੋ ਲਾਭੁ ਗ੍ਰਿਹਿ ਸੋਭਾ ਸੇਤ॥੨॥ ਨਿਹਚਲ ਆਸਣੁ ਮਿਟੀ ਚਿੰਤ ਨਾਹੀ ਡੋਲੇਤ॥ ਭਰਮੁ ਭੁਲਾਵਾ ਮਿਟਿ ਗਇਆ ਪ੍ਰਭ ਪੇਖਤ ਨੇਤ॥੩॥ ਗੁਣ ਗਭੀਰ ਗੁਨ ਨਾਇਕਾ ਗੁਣ ਕਹੀਅਹਿ ਕੇਤ॥ ਨਾਨਕ ਪਾਇਆ ਸਾਧਸੰਗਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਅੰਮ੍ਰੇਤ॥੪॥੬॥੩੯॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਬਿਨੁ ਸਾਧੂ ਜੋ ਜੀਵਨਾ ਤੇਤੋ ਬਿਰਥਾਰੀ॥ ਮਿਲਤ ਸੰਗਿ ਸਭਿ ਭ੍ਰਮ ਮਿਟੇ ਗਤਿ ਭਈ ਹਮਾਰੀ॥੧॥ ਜਾ ਦਿਨ ਭੇਟੇ ਸਾਧ ਮੋਹਿ ਉਆ ਦਿਨ ਬਲਿਹਾਰੀ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਅਪਨੋ ਜੀਅਰਾ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਹਉ ਵਾਰੀ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਏਤ ਛਡਾਈ ਮੋਹਿ ਤੇ ਇਤਨੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾਰੀ॥ ਸਗਲ ਰੇਨ ਇਹੁ ਮਨੁ ਭਇਆ ਬਿਨਸੀ ਅਪਧਾਰੀ॥੨॥ ਨਿੰਦ ਚਿੰਦ ਪਰ ਦੂਖਨਾ ਏ ਖਿਨ ਮਹਿ ਜਾਰੀ॥ ਦਇਆ ਮਇਆ ਅਰੁ ਨਿਕਟਿ ਪੇਖੁ ਨਾਹੀ ਦੂਰਾਰੀ॥੩॥ ਤਨ ਮਨ ਸੀਤਲ ਭਏ ਅਬ ਮੁਕਤੇ ਸੰਸਾਰੀ॥ ਹੀਤ ਚੀਤ ਸਭ ਪ੍ਰਾਨ ਧਨ ਨਾਨਕ ਦਰਸਾਰੀ॥੪॥੧੦॥੪੦॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਟਹਲ ਕਰਉ ਤੇਰੇ ਦਾਸ ਕੀ ਪਗ ਝਾਰਉ ਬਾਲ॥ ਮਸਤਕੁ ਅਪਨਾ ਭੇਟ ਦੇਉ ਗੁਨ ਸੁਨਉ ਰਸਾਲ॥੧॥ ਤੁਮ੍ਹ ਮਿਲਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨੁ ਜੀਓ ਤੁਮ੍ਹ ਮਿਲਹੁ ਦਇਆਲ॥ ਨਿਸਿ ਬਾਸੁਰ ਮਨਿ ਅਨਦੁ ਹੋਤ ਚਿਤਵਤ<noinclude></noinclude> rfmo1h4e6oemhgi1sn07pnuobszucro 250 22755 220675 53971 2026-06-06T15:03:08Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 220675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude><poem>{{center| '''{{larger|ਵੁੱਲਰ}}'''}} ਵੁੱਲਰ ਤੇਰਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਨਜ਼ਾਰਾ {{gap}}ਵੇਖ ਵੇਖ ਦਿਲ ਠਰਿਆ, ਖੁੱਲਾ, ਵੱਡਾ, ਸੁਹਣਾ, ਸੁੱਚਾ, {{gap}}ਤਾਜ਼ਾ, ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ; ਸੁੰਦਰਤਾ ਤਰ ਰਹੀ ਤੈਂ ਉਤੇ {{gap}}ਖੁਲ੍ਹ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲੈਂਦੀ ਨਿਰਜਨ ਫਬਨ ਕੁਆਰੀ ਰੰਗਤ {{gap}}ਰਸ ਅਨੰਤ ਦਾ ਵਰਿਆ। {{center|--੦--}} {{center|'''{{larger|ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ-}}'''}} ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਹੇ ਬੁੱਢੇ ਬਾਬੇ! {{gap}}ਕਿਤਨੇ ਗੋਦ ਖਿਡਾਏ? ਕਿਤਨੇ ਆਏ ਛਾਵੇਂ ਬੈਠੇ ? {{gap}}ਕਿਤਨੇ ਪੂਰ ਲੰਘਾਏ?</poem> {{gap}}*ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਿਹਲਮ ਇਕ ਪਾਸਿਓਂ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਦੁਜਿਓਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। {{center|-੧੭-}}<noinclude></noinclude> 2t544qn7nvhvgbjqqv6q34d6sb3i5jl 220676 220675 2026-06-06T15:04:55Z Aman Arora PTL 1841 220676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude>{{Block center|<poem> '''{{larger|ਵੁੱਲਰ}}''' ਵੁੱਲਰ ਤੇਰਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਨਜ਼ਾਰਾ {{gap}}ਵੇਖ ਵੇਖ ਦਿਲ ਠਰਿਆ, ਖੁੱਲਾ, ਵੱਡਾ, ਸੁਹਣਾ, ਸੁੱਚਾ, {{gap}}ਤਾਜ਼ਾ, ਹਰਿਆ ਭਰਿਆ; ਸੁੰਦਰਤਾ ਤਰ ਰਹੀ ਤੈਂ ਉਤੇ {{gap}}ਖੁਲ੍ਹ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲੈਂਦੀ ਨਿਰਜਨ ਫਬਨ ਕੁਆਰੀ ਰੰਗਤ {{gap}}ਰਸ ਅਨੰਤ ਦਾ ਵਰਿਆ। --੦-- '''{{larger|ਬੀਜ ਬਿਹਾੜੇ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਚਨਾਰ ਨੂੰ-}}''' ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਹੇ ਬੁੱਢੇ ਬਾਬੇ! {{gap}}ਕਿਤਨੇ ਗੋਦ ਖਿਡਾਏ? ਕਿਤਨੇ ਆਏ ਛਾਵੇਂ ਬੈਠੇ ? {{gap}}ਕਿਤਨੇ ਪੂਰ ਲੰਘਾਏ? {{gap}}*ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਝੀਲ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜਿਹਲਮ ਇਕ ਪਾਸਿਓਂ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਦੁਜਿਓਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। -੧੭-</poem>}}<noinclude></noinclude> gkellb0yueyn0i4nkps03i3ip9wv7xh 250 47889 220697 124443 2026-06-07T07:50:50Z Kuldeepburjbhalaike 1640 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 220697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Kuldeepburjbhalaike" /></noinclude><noinclude></noinclude> eelenup9grimr6tudhkf6t0jwy9hcsr 250 48538 220704 127630 2026-06-07T08:39:28Z Mulkh Singh 386 220704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਵੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਕੁੜੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। ਇੱਕ ਬਿੰਦ ਰੁਕੀ, ਸੂਹਣ ਦਾ ਮੁੱਠਾ ਠੋਕਰਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਸੰਭਰਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਮੁੰਡਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਤੇ ਫਿਰ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਸੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਚੁੰਨੀ ਫਿਰ ਖਿੱਚੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਤਾਂ ਕੁੜੀ ਕੜਕ ਉੱਠੀ- 'ਥਾਰੀ ਛੋਕਰੀ ਨੈ' ... ਉਹ ਦੌੜ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ।</br> {{gap}}ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਸੰਭਰਦਿਆਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਹੀ ਬਾਰ ਸਨ। ਇੱਕ ਬਾਰ ਇੱਕ ਸੁੰਨੇ ਘਰ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਘਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਾਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਸੀ। ਘਰ ਕੀ ਸੀ, ਬਸ ਇੱਕ ਸਬਾਤ ਤੇ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਡਿਉਢੀ ਜਿਹੀ। ਸਬਾਤ ਤੇ ਡਿਉਢੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾ ਵੱਸਿਆ ਸੀ। ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਸਬਾਤ ਦੀ ਦੇਹਲੀ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਜਿੰਦਾ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਭੰਨਿਆ ਸੀ ਤੇ ਡਿਉਢੀ ਦਾ ਅੰਦਰਲਾ ਕੁੰਡਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਉਂਤ ਮਿਥ ਲਈ ਸੀ। ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਸਬਾਤ ਦਾ ਜਿੰਦਾ ਭੰਨਿਆ ਹੋਵੇਗਾ।</br> {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਬਿਲੂਏ ਭੰਗੀ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਧੀ ਉਸ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਝਾੜੂ ਦੇਣ ਆਈ ਤਾਂ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ....। ਬਿਲੂਏ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਪੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਧਾਹ ਮਾਰੀ। ਇਸ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੜੇ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਸਨ, ਬੜੇ ਭਲੇਮਾਣਸ। ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਧੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਪਰ ਬਿਲੂਏ ਭੋਲੇ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਹੁਤ ਨਿੱਕੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਹਰ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਗੱਲ ਸੀ- 'ਐਡਾ ਵੱਡਾ ਘਰ ਐ ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਹ ਕੀ ਲੋਹੜਾ ਮਾਰਿਆ ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ? ਆਵਦੀ ਤਾਂ ਛੱਡ ਰੱਖੀ ਐ, ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਸਿਆਣਦਾ ਨ੍ਹੀ, ਗਰੀਬਾਂ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰ 'ਤਾ। ਪਰਦੇਸੀ ਈ ਤਕਾ ਲੇ ਨਾ.....'</br> {{gap}}ਤੇ ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਿਲੂਏ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਬੁਲਾਏ। ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ ਕਰੇ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਕਹੇਗੀ, ਪੰਚਾਇਤ। ਕਲ੍ਹ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਪਵੇਗਾ।</br> {{gap}}ਸੋ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠ ਸੀ। ਬਿਲੂਆ ਭੰਗੀ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ...,</br> {{gap}}'ਗੱਲ ਸੁਣ ਓਏ, ਗੱਲ ਸੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੀ। ਜਿਹੜਾ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਐਥੈ ਸੱਦ ਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਐ ਨਾ, ਤੈਂ ਤਾਂ ਆਪ ਮਿੱਟੀ ਪੱਟ ਲੀ ਭਲਿਆਮਾਣਸਾ....।' ਸਰਪੰਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਸੀ।</br> {{gap}}'ਜੇ ਮਾੜ੍ਹਾ ਜਾ ਹੱਥ ਲਾ 'ਤਾ ਤਾਂ ਦੱਸ ਕੀ ਗਜਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਐਵੇਂ ਚੱਕ 'ਤਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ, ਫੇਰ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਇਹ ਤਾਂ....।' ਇੱਕ ਪੰਚ ਬੋਲਣ ਲੱਗਿਆ।{{nop}}<noinclude>{{rh|20||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> nsuo1csoj4j6si4wrx8s62i2829warm 0 55334 220700 149014 2026-06-07T07:53:26Z Kuldeepburjbhalaike 1640 220700 wikitext text/x-wiki {{header | title = ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ | author = | translator = | section = | previous = | next = | year = | notes = }} <pages index="ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ - ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ.pdf" from=2 to=2/> <pages index="ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ - ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ.pdf" from=4 to=6/> <pages index="ਕੇਸਰੀ ਚਰਖਾ - ਡਾਕਟਰ ਚਰਨ ਸਿੰਘ.pdf" from=8 to=27/> jhgythy1qy6e9knhqtsw5n2hy328bkk 250 57271 220677 184186 2026-06-06T16:33:43Z Satdeep Gill 13 220677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਆਦਮੀ ਵੇਖੇ ਜੋ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਡਰਾਵਣੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੇਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਜਾਰਾਂ ਆਦਮੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਤੱਕੇ। ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਭਾਵੁਕ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ- {{gap}}''ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਅਜਿਹੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ- ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਇਮਾਨਦਾਰ ਆਦਮੀ ਜੋ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ- ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ? ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖਦਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਰ ਰਿਹਾ ਮਾਸ ਝੁਰੜੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਹੱਡੀ ਸਾਫ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਖਲਾਅ ਵੱਲ ਝਾਕ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਅਤੇ ਚਾਹੇ ਉਹ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਨ ਵੀ ਹੋਵੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਅਤੀ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਧੂੰਹਦਾ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਚੰਗਾ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਚ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ (ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਰ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ) ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਚ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ- ਘਰ ਦੀ ਹਰ ਲੱਕੜੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ; ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਨੰਗ ਢਕਣ ਲਈ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਰੀਰ ਝੁਕੇ ਹੋਏ, ਹੱਡੀਆਂ ਮੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬਾਹਵਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਨੀਲੇ ਹੋਏ ਪੇਟ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬੂਰੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਉਭਰੇ ਹੋਏ। ਇਵੇਂ ਖੂੰਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀਆਂ ਪਈਆਂ ਮੌਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ .....ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਇਹ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਜਾਰਾਂ ਹੋਰ ਮਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਦਮਾ-ਜਨਕ ਚੀਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਦਮਾ-ਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਸਨ, ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਜਮਾਖੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਣਕ ਦੀ ਜਮਾਖੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਆਜ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਰਾਖੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਮੋਟੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਕਮਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਿਲ-ਕੰਬਾਊ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਲੋਕ ਨਾਚਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਡਾਂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ''<noinclude>{{dhr|1em}} {{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /16'''}}</noinclude> bxkl2byeh3f4adz8yvyq2dn97mgeu2h 220678 220677 2026-06-06T16:34:02Z Satdeep Gill 13 220678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mulkh Singh" /></noinclude>ਆਦਮੀ ਵੇਖੇ ਜੋ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਡਰਾਵਣੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੇਆਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹਜਾਰਾਂ ਆਦਮੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਤੱਕੇ। ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਭਾਵੁਕ ਹੋਇਆ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ- {{gap}}''ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਅਜਿਹੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੈ- ਇੱਕ ਚੰਗਾ ਇਮਾਨਦਾਰ ਆਦਮੀ ਜੋ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਕਨੂੰਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ- ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ? ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਦੁਖਦਾਈ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਰ ਰਿਹਾ ਮਾਸ ਝੁਰੜੀਆਂ ਬਣ ਕੇ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਹੱਡੀ ਸਾਫ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਖਲਾਅ ਵੱਲ ਝਾਕ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ: ਅਤੇ ਚਾਹੇ ਉਹ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਨ ਵੀ ਹੋਵੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਅਤੀ ਬੁੱਢੀ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਧੂੰਹਦਾ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਚੰਗਾ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਚ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ (ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਰ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ) ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਚ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ- ਘਰ ਦੀ ਹਰ ਲੱਕੜੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ; ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣਾ ਨੰਗ ਢਕਣ ਲਈ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।'' {{gap}}''ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਤਰਸਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸਰੀਰ ਝੁਕੇ ਹੋਏ, ਹੱਡੀਆਂ ਮੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬਾਹਵਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਨੀਲੇ ਹੋਏ ਪੇਟ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੇ ਬੂਰੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਉਭਰੇ ਹੋਏ। ਇਵੇਂ ਖੂੰਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੀਆਂ ਪਈਆਂ ਮੌਤ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ .....ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਜਾਂ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।'' {{gap}}''ਇਹ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਭੁੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਹਜਾਰਾਂ ਹੋਰ ਮਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਦਮਾ-ਜਨਕ ਚੀਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਦਮਾ-ਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਸਨ, ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਜਮਾਖੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਣਕ ਦੀ ਜਮਾਖੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਆਜ 'ਤੇ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਰਾਖੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਮੋਟੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਕਮਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਿਲ-ਕੰਬਾਊ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫਸਰ ਲੋਕ ਨਾਚਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਡਾਂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਕਈ ਮਹੀਨਿਆਂ''<noinclude>{{dhr|1em}} {{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /16'''}}</noinclude> j7qeecckpqs1gy9oguwdn90dx37rcin 250 57272 220679 177118 2026-06-06T16:34:20Z Satdeep Gill 13 220679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sonia Atwal" /></noinclude>''ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਜਮ੍ਹਾ ਸੀ। ਪੀਕਿੰਗ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖਮਰੀ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਹਜਾਰਾਂ ਟਨ ਕਣਕ ਅਤੇ ਬਾਜਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਝ ਜੰਗੀ ਸਰਦਾਰ ਅਤੇ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗੀ ਜਰਨੈਲ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ।''' {{gap}}ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਰਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ‘ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਗਾਵਤ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ? ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਫੌਜ ਬਣਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਦਮਾਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਧੂਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਟੈਕਸ ਤਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ? ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਸਤੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਖਰੀਦ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਵੀ ਛੱਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਤੋਂ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਚੀਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ ਲੜਨ ਲਈ ਉਕਸਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। {{gap}}ਪਰ ਆਪਣੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ - ਮੈਂ ਗਲਤ ਸਾਂ। ਚੀਨੀ ਕਿਸਾਨ ਉਦਾਸੀਨ ਜਾਂ ਡਰੂ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਲੜੇਗਾ ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਅਗਵਾਈ, ਜਥੇਬੰਦੀ, ਸਹੀ ਢੰਗ ਤਰੀਕਾ, ਉਮੀਦ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਇਹੀ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਉਪਰ ਜਿਸ ਕਾਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸਨੋਅ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ 30 ਲੱਖ ਤੋਂ ਉਪਰ ਲੋਕ ਇਉਂ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਤੜਪ ਕੇ ਮਰ ਗਏ ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਅਕਸਰ ਹੀ ਵਾਪਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਅਜਿਹੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਕਾਰਣ ਚੀਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਚੈਨੀ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 1911 ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਖਾਤਮੇ ਲਈ ਬਗਾਵਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। 10 ਅਕਤੂਬਰ 1911 ਨੂੰ ਵੂਹਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਇਸ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਚੀਨ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਰਾਜ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੀਨ ਇੱਕ ਗਣਰਾਜ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਨਹੂਈ ਇਨਕਲਾਬ* ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਆਗੂ ਡਾ. ਸੁਨ ਯੱਤ-ਸੇਨ 1 ਸੀ। ਡਾ. ਸੁਨ ਯੱਤ-ਸੇਨ ਇੱਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਪਸੰਦ ਆਗੂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੀਨੀ ਗਣਰਾਜ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਕੌਮੀ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਨਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ<noinclude>{{rh|||'''ਮਾਓ-ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ/17'''}}</noinclude> j4fo8266t9udh8yap7dmu60gfko7edi 250 57302 220693 187899 2026-06-07T06:03:32Z Satdeep Gill 13 220693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sonia Atwal" /></noinclude>ਕਰਕੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਅਤੇ 1926 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਤਕੜੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਆਦਾਤਰ ਉੱਤਰੀ ਚੀਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕਬਜੇ ਹੇਠ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ 1927 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਸੋ ਰਾਜਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ-ਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜੀ ਹਕੂਮਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਪਛੜੇਵੇਂ ਅਤੇ ਭੁੱਖਮਰੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ, ਸਮਾਜਿਕ-ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਗੰਭੀਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ- ਜਿਵੇਂ ਨਸ਼ਿਆਂ, ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ, ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ, ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਹਿਮਾ ਭਰਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ; ਇਹ ਸੀ ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਚੀਨ ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਚੀਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਆਗੂ ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਨੂੰ ਮੁੱਢੋਂ ਸੁੱਢੋਂ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਏ। {{x-larger|{{center|'''***'''}}}} {{nop}}<noinclude>{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /19'''}}</noinclude> a57rqj1bo0dd8c8zm6sdm8x1tc5fonz 250 57303 220694 179233 2026-06-07T06:04:27Z Satdeep Gill 13 220694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Sonia Atwal" /></noinclude><center>{{x-larger|'''ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ, ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨੀ'''}}</center> {{gap}}ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਹਜਾਰਾਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਰਵੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਖਾਸ ਕਰ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ, ਬਚਪਨ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਸੂਰਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕੁਲਵਕਤੀ ਬਣਨ ਤੱਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਾਓ ਵੱਲੋਂ ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਐਡਗਰ ਸਨੋਅ ਨਾਲ ਜੁਲਾਈ 1936 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਸੀ। ਮਾਓ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਗੈਰ- ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਪਰ ਐਡਗਰ ਸਨੋਅ ਦੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਸਰਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣਨੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿ ਚੋਟੀ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇਨਕਲਾਬੀ ਵਜੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਸਨੋਅ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਲਤ ਭਰਮ ਫੈਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਚਾਈ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ’ਤੇ ਮਾਓ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਨੋਅ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਓ ਦੀ ਜਾਤੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ ਇਸੇ ਲਈ ਜਦ ਮਾਓ ਲੇਖਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਵਾਉਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮਾਓ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਹੋ ਜ਼ੀਜ਼ੈਨ ਵੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਓਨੀ ਹੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿੰਨੀ ਨਾਲ ਐਡਗਰ ਸਨੋਅ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਅਤੇ ਮਾਓ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੀ ਸੁਣੀਆਂ ਸਨ। ਸੋ ਜੀਵਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਿੱਸਾ ਮਾਓ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਾਓ ਆਪਣੀ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਾਰੇ ਦਸਦਾ ਹੈ – {{gap}}“ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਮਾਓ ਜੇਨ ਸ਼ੇਂਗ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਗਹਿਣੇ ਪੈ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ<noinclude>{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /20'''}}</noinclude> fuxmov7zfxn98znv03jke65f5s9xmuw 250 60992 220686 209183 2026-06-07T01:18:19Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 220686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" />{{c|56}} {{center|( ੫੬ )}}</noinclude>{{center|ਦੋਹਰਾ ॥}} {{Block center|<poem>ਖਪ ਬੂਟਾ ਗਾਹਿਆ ਨਗਰ, ਅੱਯਾ ਖੇਹ ਛਣਾਇ। ਕੁਝ ਬੀ ਪੱਲੇ ਨ ਪਿਆ, ਫੋਕਾ ਦਿਨ ਸੁ ਬਿਤਾਇ॥</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਧਰਮਸਾਲਾ ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੀ ਫਾਹੀ ਦੀ ਥਾਓਂ ਆ ਫਿਰਿਆ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਣੇਰੇ ਕਾਜ਼ੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਕਿ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਠੰਡੀ ਮਾਰਣ ਲਈ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਯਾ ਦੇ ਤਣੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਸੀ । ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਕਿ ਭਾਈ ਕੋਈ ਇਸ ਦੇ ਥਾਂ ਚੱਟੀ ਦੇ ਰੁਪਏ ਭਰ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ॥ {{gap}}ਨੂਰਭਰੀ ਨੇ ਦੁਹਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਲਗਾਮ ਪਕੜ ਲੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਹੈ, ਇਸ ਮਹੰਤਣੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸੁਦਾਈ ਭਰਤੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵਾੜ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਨਹੀਂ । ਜਾਂ ਓਹ ਕਾਜ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣਾ ਇਹ ਨਿਆਉਂ ਮੰਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਉੱਧਰੋਂ ਉਸਦਾ ਭਰਤਾ ਰੱਸੇ ਪੈੜੇ ਕੂੜਾ, ਨੌਕਰ ਕਾਸਮ ਸਣੇ ਆ,, ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੋਇਆ, ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਰ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਕਮਲਾ ਧੂਮਾ, ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਖੱਜਲ ਕਰ ਬੰਨ੍ਹ ਭੋਰੇ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਰੱਸੇ ਖੁਲ੍ਹਾ ਪਹਿਰੂਆਂ ਦੀ ਅੱਖ ਬਚਾ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਨ੍ਯਾਓਂਲੈਣ ਲਈ<noinclude></noinclude> 01u0tfucadcmp5kt83rjmj02k1vrfo6 220687 220686 2026-06-07T01:20:13Z Charan Gill 36 220687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" />{{c|56}}</noinclude>{{center|ਦੋਹਰਾ ॥}} {{Block center|<poem>ਖਪ ਬੂਟਾ ਗਾਹਿਆ ਨਗਰ, ਅੱਯਾ ਖੇਹ ਛਣਾਇ। ਕੁਝ ਬੀ ਪੱਲੇ ਨ ਪਿਆ, ਫੋਕਾ ਦਿਨ ਸੁ ਬਿਤਾਇ॥</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਧਰਮਸਾਲਾ ਦੇ ਲਾਗੇ ਹੀ ਫਾਹੀ ਦੀ ਥਾਓਂ ਆ ਫਿਰਿਆ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਣੇਰੇ ਕਾਜ਼ੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਕਿ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਠੰਡੀ ਮਾਰਣ ਲਈ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਯਾ ਦੇ ਤਣੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਲੱਗੀ ਸੀ । ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਕਿ ਭਾਈ ਕੋਈ ਇਸ ਦੇ ਥਾਂ ਚੱਟੀ ਦੇ ਰੁਪਏ ਭਰ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ॥ {{gap}}ਨੂਰਭਰੀ ਨੇ ਦੁਹਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਲਗਾਮ ਪਕੜ ਲੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਹੈ, ਇਸ ਮਹੰਤਣੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸੁਦਾਈ ਭਰਤੇ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵਾੜ ਲਿਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਨਹੀਂ । ਜਾਂ ਓਹ ਕਾਜ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣਾ ਇਹ ਨਿਆਉਂ ਮੰਗ ਰਹੀ ਸੀ, ਉੱਧਰੋਂ ਉਸਦਾ ਭਰਤਾ ਰੱਸੇ ਪੈੜੇ ਕੂੜਾ, ਨੌਕਰ ਕਾਸਮ ਸਣੇ ਆ,, ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੋਇਆ, ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਰ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਕਮਲਾ ਧੂਮਾ, ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਖੱਜਲ ਕਰ ਬੰਨ੍ਹ ਭੋਰੇ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਰੱਸੇ ਖੁਲ੍ਹਾ ਪਹਿਰੂਆਂ ਦੀ ਅੱਖ ਬਚਾ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਨ੍ਯਾਓਂਲੈਣ ਲਈ<noinclude></noinclude> gctu0d76qjuc2s5ktkudyj8syp3qlix 250 60993 220688 209187 2026-06-07T01:24:43Z Charan Gill 36 /* ਸੋਧਣਾ */ 220688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Charan Gill" />{{c|57}}</noinclude>ਆਇਆ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਗਭਰੂ ਨੂੰ ਸਾਮਣੇ ਨਵਾਂ ਨਰੋਇਆ ਕਾਜ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਨ੍ਯਾਓਂ ਮੰਗਦਾ ਖੜਾ ਦੇਖ ਨੂਰਭਰੀ ਹੱਕੀ ਬੱਕੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਅਤੇ ਸੋਚੀ ਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਸਾਲਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜੇ ਸਨ ਕਿਧਰੋਂ ਨਿਕਲ ਆਏ। {{center|ਦੋਹਰਾ}} {{Block center|<poem>ਕਿਹਾ ਅਚੰਭਾ ਵਰਤਿਆ,ਹੋਯਾ ਕੀ ਇਹ ਹਾਲ। ਸੁੱਤੀ ਹਾਂ ਕਿ ਜਾਗਦੀ, ਵਰਤੀ ਕੀ ਇਹ ਚਾਲ॥</poem>}} {{Gap}}ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਮਾਮੂੰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਓਹੀ ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਓਂ ਅਤੇ ਭਿਰਾਓ ਨੂੰ ਢੂੰਡਣ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਅਕੱਲਾ ਛੱਡ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਸਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਧੀਰਜ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਮੈਨੇ ਰੁਪਏ ਦੇਕੇ ਛੁਡਾ ਲਏਗਾ। ਆਜ਼ਿਮ ਨਾਲ ਓਹ ਸੁਨੇਹ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਿਹੀਆਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦਾ ਮੁਖ ਦੇਖ ਦੇਖ ਵੱਡੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਇਆ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਛੁਟ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਪਰ ਆਜ਼ਿਮ ਨੇ ਉਸਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਬਾਜੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਆਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਰ ਅੱਗੇ ਕਦੇ ਮੌਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਕਿ ਇਸ ਆਜ਼ਿਮ ਨੇ ਬਾਲਪੁਣੇ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੀ ਦੇ ਵੇਲੇ<noinclude></noinclude> tho54y5v4lfeoanmth6lc4i6e2umcuu 250 71438 220673 215652 2026-06-06T14:13:00Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 220673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>'''{{larger|ਅਰਜੁਨ}}''' ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਅਰਜੁਨ ਦਾ ਦਰਖਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਆਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬੰਗਾਲ, ਪੰਜਾਬ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਖਤ 60 ਤੋਂ 80 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਰਖਦ ਦੀ ਛਿੱਲ ਬਾਹਰੋਂ ਚਿੱਟੀ, ਅੰਦਰੋਂ ਚਿਕਨਾਈ ਵਾਲੀ, ਮੋਟੀ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਗੁਲਾਬੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਛਿੱਲੀ ਨੂੰ ਲਾਹੁਣ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਗੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ 4 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਡੇਢ ਤੋਂ ਦੋ ਇੰਚ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਠੰਡਲਾਂ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਦੇ ਖਸ਼ਬੂਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਇੱਕ ਤੋਂ ਡੇਢ ਇੰਚ ਲੰਬਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ 5-7 ਉੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੱਚਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹਰਾ ਜਦਕਿ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਸਵਾਦ ਕੁਸੈਲਾ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਲਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਹੀ ਬੀਜ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਅਰਜੁਨ, ਧਵਲ। ਹਿੰਦੀ-ਅਰਜੁਨ। ਮਰਾਠੀ-ਸਾਵੜਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਸਾਦੜੋ। ਬੰਗਾਲੀ- ਅਰਜੁਨ। ਅੰਗਰੇਜੀ- ਅਰਜੁਨ (Arjun)। ਲੈਟਿਨ-ਟਰਮੀਨੇਲੀਆ ਅਰਜੁਨ (Tarminalia Arjun)। ਗੁਣ: ਬਾਨ ਭੱਟ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਏ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਖੋਜ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਆਯੂਰਵੈਦ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਜੁਨ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਪਿੱਤ, ਕਫ, ਪਾਂਡੂ ਬੀਮਾਰੀ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਲਈ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਛਿੱਲ ਤੀਜੇ ਦਰਜੇ ਦੀ ਗਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਸਿਥਭੰਗ ਅਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਚ ਸੰਤੁਲਿਤ, ਕਾਮ ਵਧਾਊ, ਕਫ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਗੁਣ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨ ਵੱਲੋਂ ਇਸ 'ਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਬੀਟਾ ਸਾਈਟੋਸਟੇਰਾਲ, ਗਲੂਕੋਸਾਈਡ ਅਰਜੁਨੇਟਿਨ, ਅਰਜੁਨਕ ਅਮਲ, ਈਲੇਗਿਕ ਐਸਿਡ, ਫਰੀਡੇਲੀਨ, ਟੈਨਿਸ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਕਾਰਬੋਨੇਟ, ਸੋਡੀਅਮ ਮੈਗਨੀਜ਼ੀਅਮ, ਅਲਮੀਨੀਅਮ, ਸ਼ਰਕਰਾ ਆਦਿ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਉਕਤ ਤੱਤਾਂ ਕਾਰਨ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਖੂਨ ਦਾ ਥੱਕਕਾ ਬਨਣ ਤੋਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 18<noinclude></noinclude> 9vc32tp9ot9lbjnttvabff4bptdc35i 250 71440 220674 215654 2026-06-06T14:18:50Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 220674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>{{center|'''{{larger|ਅੰਬ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਫਲ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਗੁਠਲੀ ਬੀਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਇਹ ਦਰਖਤ ਲਗਭਗ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬੀਜ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਬੂਟਾ, ਬੀਜੂ (ਦੇਸੀ ਅੰਬ) ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਦਕਿ ਕਲਮ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਇਹ ਬੂਟਾ ਕਲਮੀ ਅੰਬ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਖਤ 30 ਤੋਂ 120 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ 4-12 ਇੰਚ ਲੰਬੇ, 1-3 ਇੰਚ ਚੌੜੇ, ਚਕਨਾਈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਕੱਚਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹਰਾ ਅਤੇ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਵਿਚ ਫੁਲ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਫਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਰਖਤ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੰਗ-ਰੂਪ, ਸਵਾਦ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਅਕਾਰ ਵਜੋਂ ਇਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਚ - ਹਾਫੂਸ, ਲੰਗੜਾ, ਤੋਤਪੁਰੀ, ਨੀਲਮ, ਸਫੇਦਾ, ਪਾਇਰੀ, ਗੁਲਾਬ ਖਾਸ, ਭੂਰਾ, ਦਸ਼ਹਰੀ, ਫਜ਼ਲੀ ਅਤੇ ਅਲਕਾਸੋ ਆਦਿ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ- ਅਮਰ। ਹਿੰਦੀ-ਆਮ। ਮਰਾਠੀ-ਆਂਬਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਆਂਬੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਆਮਰਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ- ਮੈਂਗੋ (Mango)। ਲੈਟਿਨ-ਮੈਗੀਫੇਰਾ ਇੰਡੀਕਾ (Mangifera Indica)। ਗੁਣ: ਆਯੂਰਵੈਦ ਵਿਚ ਕੱਚੇ ਅੰਬ ਨੂੰ ਕੈਰੀ ਜਾਂ ਅੰਬੀਆਂ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੌੜਾ, ਖੱਟਾ, ਰੁੱਖਾ, ਪਿੱਤ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਪੱਕਾ ਅੰਬ ਮਿੱਠਾ, ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ, ਕਫ ਅਤੇ ਅਗਿਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੱਚਾ ਅੰਬ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਖੱਟਾ, ਪਿੱਤ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਾਚਣ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪੱਥਰੀ ਬਨਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦਕਿ ਪੱਕਾ ਅੰਬ ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਕਬਜ਼ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਵੱਲੋਂ ਇਸ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ 86 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪਾਣੀ, 0.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪ੍ਰੋਟੀਨ, 0.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵਸਾ, 0.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਖਣਿਜ, 11.8 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ। 1.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰੇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਕਰਾ (ਸੁਕਰੋਸ, ਗੁਲੂਕੋਜ) ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ, ਟਾਟਰਿਕ ਅਤੇ ਮੈਲਿਕ ਅਮਲ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਲੋਹਾ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ, ਬੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਘਟਕ, ਸੀ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਚੰਗੇ ਤੱਤਾਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਅੰਬ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਫਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 19<noinclude></noinclude> ogjueg82zsiww3rfukj7t2anyh362nd 250 72765 220672 220637 2026-06-06T12:56:10Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 220672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਕਯਾ, ਖੇਤੋਂ ਮੇਂ ਸਭੀ ਕਾਮ ਤੋ ਹਮ ਕਰਤੇ ਹੈਂ, ਮਾਲਿਕ ਤੋਂ ਹਮ ਹੀ ਹੁਏ, ਹਮ ਤੋ ਕਬੀ ਮਰਨੇ ਕਾ ਸੋਚਤੇ ਨਹੀਂ, ਕਭੀ ਸੜਕੇਂ ਯਾ ਗਾੜੀਏਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕੀ; ਇਨਕਾ ਤੋ ਏਕ ਯਾ ਦੋ ਬੱਚਾ ਹੈ, ਹਮਾਰਾ ਤੋ 5-5, 7-7 ਬੱਚਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨੇਂ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਘਰ ਭੀ ਇਨਕੇ ਜੈਸੇ ਕੋਠੀਓਂ ਕੀ ਤਰਾ ਨਹੀਂ, ਗਾੜੀਏਂ, ਮੋਟਰਸਾਈਕਲ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਕੱਪੜਾ ਭੀ ਕਿਤਨੇ ਕਿਤਨੇ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਧੋਤੇ; ਇਨਕੀ ਤਰਾ ਰੋਜ ਰੋਜ ਕੁਰਤਾ ਪਜਾਮਾ ਧੋ ਕਰ, ਨੀਲੀ ਯਾ ਸਫੇਦ ਪਗਰੀ ਬਾਂਧ ਕਰ ਬੜੀ ਬੜੀ ਗਾੜੀਓਂ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਘੂਮਤੇ" {{gap}}ਸੱਚ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਲਿਖਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦੋ ਭੱਈਏ ਭਰਾ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਦੀ ਸ਼ਟਰਿੰਗ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕਈ ਪਲਾਟ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਦੱਸਣ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੇਕ ਭਰਾ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਘੱਟੋ ਘੱਟ 6-7 ਕਰੋੜ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣਾ ਲਈ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਕੀ ਭੱਈਆਂ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਕਰਕੇ ਯੂ.ਪੀ. ਬਿਹਾਰ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨਾਂ, ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਬਣਾ ਲਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਦੋਸਤੋ ਗੱਲ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਜ਼ਹਿਨ 'ਚ ਇਕ ਗੱਲ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸ਼ਹਿਰ/ਕਸਬੇ ਵਿਚ ਲੇਬਰ ਚੌਂਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਲ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਅਤੇ ਪਰਵਾਸੀ ਮਜ਼ਦੂਰ (ਭੱਈਏ) ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਹਾੜੀ ਤੇ ਬੰਦੇ ਲੈਣ ਲਈ ਲੇਬਰ ਚੌਂਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਭੱਈਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਹਾੜੀ ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਲ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਤਾਂ ਦਿਹਾੜੀ ਨਾ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਉਸੇ ਲੇਬਰ ਚੌਂਕ ਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਤਾਸ਼ ਖੇਡ ਕੇ ਅਕਸਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਅੱਧੇ ਦਿਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਹਾੜੀ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਧੀ ਦਿਹਾੜੀ ਵੀ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਭੱਈਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਹਾੜੀ ਲਈ ਪਹਿਲ ਦੇਣ ਦੇ ਕਈ ਕਾਰਨ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਲੋਕ ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਅੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਕਈ ਵਾਰ ਘੱਟ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਲਕ ਜਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਰੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਅੱਗੋਂ ਨਹੀਂ ਘੂਰਦੇ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਵਾਧੂ ਹੀ ਲਗਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵ<noinclude>{{rh||32}}</noinclude> 9523kcmsqb0hoohzov97ha3rkvrk1qq 250 72778 220689 2026-06-07T01:27:02Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਿਚ ਸੌਖ ਹੋ ਜਾਊ।” ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਸਤਾ ਜਿਹਾ ਪੁਰਾਣਾ ਚਾਰ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਕੂਟਰ ਦਿਵਾ ਦਿਆਂ ਪਰ ਡਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇੰਨੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿਚ ਮ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 220689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਉਣ ਜਾਣ ਵਿਚ ਸੌਖ ਹੋ ਜਾਊ।” ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਸਤਾ ਜਿਹਾ ਪੁਰਾਣਾ ਚਾਰ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਸਕੂਟਰ ਦਿਵਾ ਦਿਆਂ ਪਰ ਡਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਅਤੇ ਇੰਨੀ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਜੀ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਵੀ ਲੈਣਗੇ । ਕਿਤੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕੋਈ ਸੱਟ ਲੱਗ ਕੇ ਇੰਨਾ ਕਰਨ ਜੋਗੇ ਵੀ ਨਾ ਰਹਿਣ । ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਹੌਸਲੇ ਤੋਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਲੈਣਗੇ। ਪਰ ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦੇ ਜਜ਼ਬੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਸਮਝਦਾ ਰਹੇਗਾ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਹੱਲ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਹੀ ਜਾਪੇਗਾ। ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਕਰਨ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਕੰਮ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਸਵੀਪਰ (ਜਨਰਲ ਕੈਟਾਗਰੀ) ਦੀਆਂ ਅਸਾਮੀਆਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਹੋਜ਼ਗਾਰ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਸਵੀਪਰ (ਜਨਰਲ ਕੈਟਾਗਰੀ) ਦੀ ਕੈਟਾਗਰੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਇੰਨੀ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਿਸੇ ਅਸਾਮੀ ਲਈ ਕੋਈ ਯੋਗ ਉਮੀਦਵਾਰ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਕਿੰਨੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਹੈ । ਇਸ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਜਾਂ ਵੱਡਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸੋਚ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਨਾ ਮੰਨਰ, ਪਰ ਧੰਨਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਟ੍ਰੇਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਆ ਰਹੇ ਭੱਈਆਂ ਦੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਗੇ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਧ ਦਿਹਾੜੀ/ਠੇਕਾ ਦੇਣ, ਮੋਬਾਇਲ ਦੇਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤਰਾਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੈਰ! ਸਰਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਕਦੇ ਮੰਨਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਫਸਲੀ ਚੱਕਰ 'ਚੋਂ ਕੱਢਣ, ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾ ਲਾਉਣ, ਮਿਥੀ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝੋਨਾ ਨਾ ਲਾਉਣ ਆਦਿ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਅੱਗਾਂ ਲਾਉਣ 35<noinclude>{{rh||35}}</noinclude> 91dcc05pno0or75bs552ugl10socmha 250 72779 220703 2026-06-07T08:34:46Z Mulkh Singh 386 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "੧੩੪੭ ॥੩॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਿ ਜਾਗ੍ਰਣੁ ਨ ਹੋਵਈ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਨ ਪਵਈ ਥਾਇ ॥ ਮਨਮੁਖ ਦਰਿ ਢੋਈ ਨਾ ਲਹਹਿ ਭਾਇ ਦੂਜੈ ਕਰਮ ਕਮਾਇ ॥੪॥ ਧ੍ਰਿਗੁ ਖਾਣਾ ਧ੍ਰਿਗੁ ਪੈਨਣਾ ਜਿਨ੍ਹਾ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਪਿਆਰੁ ॥ ਬਿਸਟਾ ਕੇ ਕੀੜੇ ਬਿਸਟਾ ਰਾਤੇ ਮਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 220703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Mulkh Singh" /></noinclude>੧੩੪੭ ॥੩॥ ਹਉਮੈ ਵਿਚਿ ਜਾਗ੍ਰਣੁ ਨ ਹੋਵਈ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਨ ਪਵਈ ਥਾਇ ॥ ਮਨਮੁਖ ਦਰਿ ਢੋਈ ਨਾ ਲਹਹਿ ਭਾਇ ਦੂਜੈ ਕਰਮ ਕਮਾਇ ॥੪॥ ਧ੍ਰਿਗੁ ਖਾਣਾ ਧ੍ਰਿਗੁ ਪੈਨਣਾ ਜਿਨ੍ਹਾ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਪਿਆਰੁ ॥ ਬਿਸਟਾ ਕੇ ਕੀੜੇ ਬਿਸਟਾ ਰਾਤੇ ਮਰਿ ਜੰਮਹਿ ਹੋਹਿ ਖੁਆਰੁ ॥੫॥ ਜਿਨ ਕਉ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟਿਆ ਤਿਨਾ ਵਿਟਹੁ ਬਲਿ ਜਾਉ ॥ ਤਿਨ ਕੀ ਸੰਗਤਿ ਮਿਲਿ ਰਹਾਂ ਸਚੇ ਸਚਿ ਸਮਾਉ ॥੬॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਗੁਰੁ ਪਾਈਐ ਉਪਾਇ ਕਿਤੈ ਨ ਪਾਇਆ ਜਾਇ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਤੇ ਸਹਜੁ ਊਪਜੈ ਹਉਮੈ ਸਬਦਿ ਜਲਾਇ ॥੭॥ ਹਰਿ ਸਰਣਾਈ ਭਜੁ ਮਨ ਮੇਰੇ ਸਭ ਕਿਛੁ ਕਰਣੈ ਜੋਗੁ ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਨ ਵੀਸਰੈ ਜੋ ਕਿਛੁ ਕਰੈ ਸੁ ਹੋਗੁ ॥੮॥੨॥੭॥੨॥੯॥ ਬਿਭਾਸ ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੫ ਅਸਟਪਦੀਆ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਸੁਤੁ ਬਨਿਤਾ ॥ ਚੂਗਹਿ ਚੋਗ ਅਨੰਦ ਸਿਉ ਜੁਗਤਾ ॥ ਉਰਝਿ ਪਰਿਓ ਮਨ ਮੀਠ ਮੋਹਾਰਾ ॥ ਗੁਨ ਗਾਹਕ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰਾ ॥੧॥ ਏਕੁ ਹਮਾਰਾ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ॥ ਧਰ ਏਕਾ ਮੈ ਟਿਕ ਏਕਸੁ ਕੀ ਸਿਰਿ ਸਾਹਾ ਵਡ ਪੁਰਖੁ ਸੁਆਮੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ ਛਲ ਨਾਗਨਿ ਸਿਉ ਮੇਰੀ ਟੂਟਨਿ ਹੋਈ ॥ ਗੁਰਿ ਕਹਿਆ ਇਹ ਝੂਠੀ ਧੋਹੀ ॥ ਮੁਖਿ ਮੀਠੀ ਖਾਈ ਕਉਰਾਇ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮਿ ਮਨੁ ਰਹਿਆ ਅਘਾਇ ॥੨॥ ਲੋਭ ਮੋਹ ਸਿਉ ਗਈ ਵਿਖੋਟਿ ॥ ਗੁਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾਲਿ ਮੋਹਿ ਕੀਨੀ ਛੋਟਿ ॥ ਇਹ ਠਗਵਾਰੀ ਬਹੁਤੁ ਘਰ ਗਾਲੇ ॥ ਹਮ ਗੁਰਿ ਰਾਖਿ ਲੀਏ ਕਿਰਪਾਲੇ ॥੩॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਸਿਉ ਠਾਟੁ ਨ ਬਨਿਆ ॥ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸੁ ਮੋਹਿ ਕਾਨੀ ਸੁਨਿਆ ॥ ਜਹ ਦੇਖਉ ਤਹ ਮਹਾ ਚੰਡਾਲ ॥ ਰਾਖਿ ਲੀਏ ਅਪੁਨੈ ਗੁਰਿ ਗੋਪਾਲ ॥੪॥ ਦਸ ਨਾਰੀ ਮੈ ਕਰੀ ਦੁਹਾਗਨਿ ॥ ਗੁਰਿ ਕਹਿਆ ਏਹ ਰਸਹਿ ਬਿਖਾਗਨਿ ॥ ਇਨ ਸਨਬੰਧੀ ਰਸਾਤਲਿ ਜਾਇ ॥ ਹਮ ਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਹਰਿ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥੫॥ ਅਹੰਮੇਵ ਸਿਉ ਮਸਲਤਿ ਛੋਡੀ ॥ ਗੁਰਿ ਕਹਿਆ ਇਹੁ ਮੂਰਖੁ ਹੋਡੀ ॥ ਇਹੁ ਨੀਘਰੁ ਘਰੁ ਕਹੀ ਨ ਪਾਏ ॥ ਹਮ ਗੁਰਿ ਰਾਖਿ ਲੀਏ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥੬॥ ਇਨ ਲੋਗਨ ਸਿਉ ਹਮ ਭਏ ਬੈਰਾਈ ॥ ਏਕ ਗ੍ਰਿਹ ਮਹਿ ਦੁਇ ਨ ਖਟਾਂਈ ॥ ਆਏ ਪ੍ਰਭ ਪਹਿ ਅੰਚਰਿ ਲਾਗਿ ॥ ਕਰਹੁ ਤਪਾਵਸੁ ਪ੍ਰਭ ਸਰਬਾਗਿ ॥੭॥ ਪ੍ਰਭ ਹਸਿ ਬੋਲੇ ਕੀਏ ਨਿਆਂਏਂ ॥ ਸਗਲ ਦੂਤ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਾਏ ॥ ਤੂੰ ਠਾਕੁਰੁ ਇਹੁ ਗ੍ਰਿਹੁ ਸਭੁ ਤੇਰਾ ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰਿ ਕੀਆ ਨਿਬੇਰਾ ॥੮॥੧॥ ਪ੍ਰਭਾਤੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥<noinclude></noinclude> ellwqdyl8gy6t4wbtnyen3ttyoz8791