ਪੰਨਾ:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf/67

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਸਰੋਤ</sitename>
    <dbname>pawikisource</dbname>
    <base>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.6</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਲੇਖਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ਲਿਖਤ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="114" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ</namespace>
      <namespace key="115" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">ਪੰਨਾ</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf/67</title>
    <ns>250</ns>
    <id>19379</id>
    <revision>
      <id>220783</id>
      <parentid>215574</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:19:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220783</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3218" sha1="tnoe8lz9pa7zh8kcnxdkr8izg7wibpi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਓਹ ਵੇਖੋ ਰਾਜ ਮਹੇਂਦ੍ਰਰਾਏ ਚੌਕੀ
ਤੇ ਗਮਗੀਨ ਬੈਠਾ ਹੋਯਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਾਗਤ ਲੈਕੇ ਸ਼ਾਯਦ
ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਰ ਰਾਨੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੂੰਹ
ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰਦੇ ਵਿਚਾਰਇਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ 
ਆਰਹੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਸਰੋਂ ਫੁਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਰ ਇਹਭੀ
ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਰਾਨੀ ਕਿਤੇ ਪਾਗਲ ਨ ਹੋ ਜਾਵੇ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-(ਘਬਰਾ ਕੇ) ਮਹਾਰਾਜ! ਹਾਏ! ਅੰਗਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ
ਵਗ ਗਈ ਓਹ ਤਾਂ ਬੜੀ ਸਿਆਨੀ ਸੀ॥

{{gap}}ਰਾਜਾ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਜੀ! ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀ
ਅਉਂਦਾ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ
ਵਿਦਿਆਧਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਏਡਾ ਸਖ਼ਤ ਖਿਲਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-ਜ਼ਰਾ ਫੇਰ ਤਾਂ ਏਸ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਅਰ ਰਾਜ
ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਪਛਾਨੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੇ ਤੋ ਨਹੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤ
ਅੰਜਨਾਂ ਤਾ ਇਸ ਕਲੰਕ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਰਾਜਾ-( ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪੜਕੇ) ਪ੍ਰਿਯਾ ਜੀ! ਏਹ ਵੇਖੋ
(ਖਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ) ਓਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ ਰਾਜਾ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵੈਸਾ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਓਸਨੇ ਭੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੇਖ ਭਾਲ ਕੇ ਹੀ ਅਜੇਹਾ ਖ਼ਤ ਲਿਖਨ ਦਾ ਜਤਨ ਹੋਵੇਂਗਾ ਨਹੀਂ
ਤਾਂ ਓਹ ਕਦੇ ਭੀ ਅਜੇਹਾ ਨ ਲਿਖਦਾ, ਕਿ ਭਲਾ ਉਸਨੂੰ ਅਪਨੀ
ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਹਾਏ ਹੁਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ
ਕਦੇ ਭੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਾਂਗਾ ਅਤੇ ਨਾਂਹੀ ਓਹ ਨੂੰ ਏਥੇ ਵੜਨ
ਦੇਵਾਂਗਾ। (ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਥਰੂ ਵਹਾਕੇ) ਅਤੇ ਭੈ ਨੂੰ ਭੀ ਤਕੀਦ
ਕਰਨਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਦਾਚਿਤ ਓਸ ਨੂੰ ਏਥੇ ਨਾ ਵੜਨ ਦੇਨਾ ਅਤੇ ਨ
ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨੀ, ਓਸਨੇ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿੱਟੀ
ਵਿੱਚ ਰੁਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ! ਏਹ ਕਹਕੇ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ ਅਥਰੂ ਪੂੰਜਦਾ
ਅਰ ਉੱਥੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ੨ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਚਲਯਾ ਗਿਆ, ਏਹ ਗੱਲ
ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈਆਂ ਉੱਡ ਗਈਆਂ, ਅਰ ਮਨ ਬੁਝ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnoe8lz9pa7zh8kcnxdkr8izg7wibpi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220791</id>
      <parentid>220783</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220791</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3224" sha1="jkzu2636wsf0go0pho8kiqve871mcob" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਓਹ ਵੇਖੋ ਰਾਜ ਮਹੇਂਦ੍ਰਰਾਏ ਚੌਕੀ
ਤੇ ਗਮਗੀਨ ਬੈਠਾ ਹੋਯਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਾਗਤ ਲੈਕੇ ਸ਼ਾਯਦ
ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਰ ਰਾਨੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੂੰਹ
ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰਦੇ ਵਿਚਾਰਇਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ 
ਆਰਹੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਸਰੋਂ ਫੁਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਰ ਇਹਭੀ
ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਰਾਨੀ ਕਿਤੇ ਪਾਗਲ ਨ ਹੋ ਜਾਵੇ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-(ਘਬਰਾ ਕੇ) ਮਹਾਰਾਜ! ਹਾਏ! ਅੰਗਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ
ਵਗ ਗਈ ਓਹ ਤਾਂ ਬੜੀ ਸਿਆਨੀ ਸੀ॥

{{gap}}ਰਾਜਾ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਜੀ! ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀ
ਅਉਂਦਾ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ
ਵਿਦਿਆਧਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਏਡਾ ਸਖ਼ਤ ਖਿਲਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}ਰ ਨੀ-ਜ਼ਰਾ ਫੇਰ ਤਾਂ ਏਸ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਅਰ ਰਾਜਾ 
ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਪਛਾਨੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੇ ਤੇ ਨਹੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ 
ਅੰਜਨਾਂ ਤਾ ਇਸ ਕਲੰਕ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਰਾਜਾ-( ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪੜਕੇ) ਪ੍ਰਿਯਾ ਜੀ! ਏਹ ਵੇਖੋ
(ਖਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ) ਓਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ ਰਾਜਾ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵੈਸਾ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਓਸਨੇ ਭੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੇਖ ਭਾਲ ਕੇ ਹੀ ਅਜੇਹਾ ਖ਼ਤ ਲਿਖਨ ਦਾ ਜਤਨ ਹੋਵੇਂਗਾ ਨਹੀਂ
ਤਾਂ ਓਹ ਕਦੇ ਭੀ ਅਜੇਹਾ ਨ ਲਿਖਦਾ, ਕਿ ਭਲਾ ਉਸਨੂੰ ਅਪਨੀ
ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਹਾਏ ਹੁਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ
ਕਦੇ ਭੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਾਂਗਾ ਅਤੇ ਨਾਂਹੀ ਓਹ ਨੂੰ ਏਥੇ ਵੜਨ
ਦੇਵਾਂਗਾ। (ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਥਰੂ ਵਹਾਕੇ) ਅਤੇ ਭੈ ਨੂੰ ਭੀ ਤਕੀਦ
ਕਰਨਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਦਾਚਿਤ ਓਸ ਨੂੰ ਏਥੇ ਨਾ ਵੜਨ ਦੇਨਾ ਅਤੇ ਨ
ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨੀ, ਓਸਨੇ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿੱਟੀ
ਵਿੱਚ ਰੁਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ! ਏਹ ਕਹਕੇ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ ਅਥਰੂ ਪੂੰਜਦਾ
ਅਰ ਉੱਥੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ੨ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਚਲਯਾ ਗਿਆ, ਏਹ ਗੱਲ
ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈਆਂ ਉੱਡ ਗਈਆਂ, ਅਰ ਮਨ ਬੁਝ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jkzu2636wsf0go0pho8kiqve871mcob</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220792</id>
      <parentid>220791</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220792</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3230" sha1="5bgdds9d1jc1y9v9r6qrch46aqkchka" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਓਹ ਵੇਖੋ ਰਾਜ ਮਹੇਂਦ੍ਰਰਾਏ ਚੌਕੀ
ਤੇ ਗਮਗੀਨ ਬੈਠਾ ਹੋਯਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਾਗਤ ਲੈਕੇ ਸ਼ਾਯਦ
ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਰ ਰਾਨੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੂੰਹ
ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰਦੇ ਵਿਚਾਰਇਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ 
ਆਰਹੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਸਰੋਂ ਫੁਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਰ ਇਹਭੀ
ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਰਾਨੀ ਕਿਤੇ ਪਾਗਲ ਨ ਹੋ ਜਾਵੇ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-(ਘਬਰਾ ਕੇ) ਮਹਾਰਾਜ! ਹਾਏ! ਅੰਗਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ
ਵਗ ਗਈ ਓਹ ਤਾਂ ਬੜੀ ਸਿਆਨੀ ਸੀ॥

{{gap}}ਰਾਜਾ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਜੀ! ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀ
ਅਉਂਦਾ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ
ਵਿਦਿਆਧਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਏਡਾ ਸਖ਼ਤ ਖਿਲਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}ਰ ਨੀ-ਜ਼ਰਾ ਫੇਰ ਤਾਂ ਏਸ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਅਰ ਰਾਜਾ 
ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਪਛਾਨੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੇ ਤੇ ਨਹੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ 
ਅੰਜਨਾਂ ਤਾ ਇਸ ਕਲੰਕ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਰਾਜਾ-( ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪੜ੍ਹਕੇ) ਪ੍ਰਿਯਾ ਜੀ! ਏਹ ਵੇਖੋ
(ਖਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ) ਓਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ ਰਾਜਾ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵੈਸਾ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ,ਓਸਨੇ ਭੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੇਖ ਭਾਲ ਕੇ ਹੀ ਅਜੇਹਾ ਖ਼ਤ ਲਿਖਨ ਦਾ ਜਤਨ ਹੋਵੇਂਗਾ ਨਹੀਂ
ਤਾਂ ਓਹ ਕਦੇ ਭੀ ਅਜੇਹਾ ਨ ਲਿਖਦਾ, ਕਿ ਭਲਾ ਉਸਨੂੰ ਅਪਨੀ
ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਹਾਏ ਹੁਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ
ਕਦੇ ਭੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਾਂਗਾ ਅਤੇ ਨਾਂਹੀ ਓਹ ਨੂੰ ਏਥੇ ਵੜਨ
ਦੇਵਾਂਗਾ। (ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਥਰੂ ਵਹਾਕੇ) ਅਤੇ ਭੈ ਨੂੰ ਭੀ ਤਕੀਦ
ਕਰਨਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਦਾਚਿਤ ਓਸ ਨੂੰ ਏਥੇ ਨਾ ਵੜਨ ਦੇਨਾ ਅਤੇ ਨ
ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨੀ, ਓਸਨੇ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿੱਟੀ
ਵਿੱਚ ਰੁਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ! ਏਹ ਕਹਕੇ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ ਅਥਰੂ ਪੂੰਜਦਾ
ਅਰ ਉੱਥੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ੨ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਚਲਯਾ ਗਿਆ, ਏਹ ਗੱਲ
ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈਆਂ ਉੱਡ ਗਈਆਂ, ਅਰ ਮਨ ਬੁਝ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5bgdds9d1jc1y9v9r6qrch46aqkchka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220793</id>
      <parentid>220792</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>220793</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3230" sha1="9xpb4brq130ie5v0urtvla8w6yx6cbb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Parmjit kaur rao&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਓਹ ਵੇਖੋ ਰਾਜ ਮਹੇਂਦ੍ਰਰਾਏ ਚੌਕੀ
ਤੇ ਗਮਗੀਨ ਬੈਠਾ ਹੋਯਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਕਾਗਤ ਲੈਕੇ ਸ਼ਾਯਦ
ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਰ ਰਾਨੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੂੰਹ
ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰਦੇ ਵਿਚਾਰਇਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ 
ਆਰਹੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਸਰੋਂ ਫੁਲਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਰ ਇਹਭੀ
ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਰਾਨੀ ਕਿਤੇ ਪਾਗਲ ਨ ਹੋ ਜਾਵੇ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-(ਘਬਰਾ ਕੇ) ਮਹਾਰਾਜ! ਹਾਏ! ਅੰਗਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ
ਵਗ ਗਈ ਓਹ ਤਾਂ ਬੜੀ ਸਿਆਨੀ ਸੀ॥

{{gap}}ਰਾਜਾ-ਪ੍ਰਿਯਾ ਜੀ! ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀ
ਅਉਂਦਾ, ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਰ ਜਾਨੇ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ
ਵਿਦਿਆਧਰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਏਡਾ ਸਖ਼ਤ ਖਿਲਦਾ ਹੈ॥

{{gap}}ਰ ਨੀ-ਜ਼ਰਾ ਫੇਰ ਤਾਂ ਏਸ ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਅਰ ਰਾਜਾ 
ਦੇ ਦਸਤਖਤ ਪਛਾਨੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨੇ ਤੇ ਨਹੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ 
ਅੰਜਨਾਂ ਤਾ ਇਸ ਕਲੰਕ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਰਾਜਾ-( ਪਤ੍ਰਿਕਾ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪੜ੍ਹਕੇ) ਪ੍ਰਿਯਾ ਜੀ! ਏਹ ਵੇਖੋ
(ਖਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ) ਓਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦਾ ਤਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ ਰਾਜਾ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਕੋਈ ਐਸਾ ਵੈਸਾ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ,ਓਸਨੇ ਭੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੇਖ ਭਾਲ ਕੇ ਹੀ ਅਜੇਹਾ ਖ਼ਤ ਲਿਖਨ ਦਾ ਜਤਨ ਹੋਵੇਂਗਾ ਨਹੀਂ
ਤਾਂ ਓਹ ਕਦੇ ਭੀ ਅਜੇਹਾ ਨ ਲਿਖਦਾ, ਕਿ ਭਲਾ ਉਸਨੂੰ ਅਪਨੀ
ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਹਾਏ ਹੁਨ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ
ਕਦੇ ਭੀ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਾਂਗਾ ਅਤੇ ਨਾਂਹੀ ਓਹ ਨੂੰ ਏਥੇ ਵੜਨ
ਦੇਵਾਂਗਾ। (ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਥਰੂ ਵਹਾਕੇ) ਅਤੇ ਤੈ ਨੂੰ ਭੀ ਤਕੀਦ
ਕਰਨਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਦਾਚਿਤ ਓਸ ਨੂੰ ਏਥੇ ਨਾ ਵੜਨ ਦੇਨਾ ਅਤੇ ਨ
ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨੀ, ਓਸਨੇ ਸਾਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮਿੱਟੀ
ਵਿੱਚ ਰੁਲਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ! ਏਹ ਕਹਕੇ ਰੁਮਾਲ ਨਾਲ ਅਥਰੂ ਪੂੰਜਦਾ
ਅਰ ਉੱਥੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ੨ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਚਲਯਾ ਗਿਆ, ਏਹ ਗੱਲ
ਸੁਨਕੇ ਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਹਵਾਈਆਂ ਉੱਡ ਗਈਆਂ, ਅਰ ਮਨ ਬੁਝ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9xpb4brq130ie5v0urtvla8w6yx6cbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf/68</title>
    <ns>250</ns>
    <id>19382</id>
    <revision>
      <id>220794</id>
      <parentid>215573</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220794</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3218" sha1="7fjghb6z7eak6roqazcbp0j5pg7f9s1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|(੬੨)}}&lt;/noinclude&gt;ਗਆ, ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਫਿਕਰ ਦੇ ਮਮੁੰਦ੍ਰ ਵਿੱਚ
ਡੁੱਬ ਗਈ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗੂੰ ਅਥਰੂ ਵੱਸਨ ਲਗੇ, ਅਤੇ
ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਬਲਪਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆ ੧ ਕੇ ਓਸਦੇ ਦਿਲ
ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਪਈਆਂ॥

{{gap}}ਓਹ! ਅੰਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ੨ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਖੀਆਂ
ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਖੇਡਣਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਲ
ਅਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਰ ਖੇਡਾਂ ਰਾਨੀ ਦਿਆਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ
ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਫਿਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਝਟ ਏਹ ਗੱਲ
ਮੁਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਕਿ “ਹਾਯ! ਓਸੇ ਪਿਆਰੀ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੂੰ
ਇਕ ਪਲ ਭਰ ਨ ਵੇਖਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਓਦਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅੱਜ
ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਨਾ ਚਾਂਹਦਾ&quot; ਇਹ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਸਿਰ
ਚੱਕਰਾ ਗਿਆ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ
ਡਿੱਗ ਪਈ।
   
{{gap}}ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਦੌੜ ਕੇ ਅਪਨੇ ਦੁਪੱਟੇ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਹਵਾ
ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਗੁਲਾਬ ਅਰ ਕੇਓੜ ਦੇ ਛੱਟੇ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ
ਖੁੱਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੇਟੇ ਲੇਟੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਖਨ ਲੱਗੀ। ਹੈਂ! ਕੀ
ਏਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਬਿਭਚਾਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ? ਹਾਯ! ਮੈਂ
ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ੁਤੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਅਜੇਹੀ ਬੁਰੀ ਗੱਲ
ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਸਨੂੰ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਭੀ ਵਧੀਕ ਪਿਆਰੀ
ਜਾਨਦੀ ਹਾਂ, ਹਾਯ! ਮੇਰੀ ਏਹ ਜਬਾਨ ਸੜੇ ਜਾਏ ਜਿਸਤੋਂ ਏਹ
ਗੱਲ ਨਿਕਲੀ ਹੈ ਓਹ ਤਾਂ ਏਸ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਓਹ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁਚ ਦੀ
ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਪੁਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਓਹ ਤਾਂ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭੀ
ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਲੋਕ ਓਸਨੂੰ ਲੱਜਾ ਤੇ ਸ਼ਰਮ
ਦੀ ਦਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ, ਹਾਯ ਹੁਨ ਓਸਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ........ਏਨੇ
ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਆਕੇ ਪੋਲੀ ਜਹੀ ਜੁਬਾਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ
“ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਆਈ ਹੈ&quot;॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-( ਹਰਾਨ ਹੋਕੇ) ਹੈਂ! ਕੀ ਆਖਿਆਈ! ਅੰਜਨਾਂ ਆਈ। ਕਿਥੇ ਵੇ? ਇਤਨਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉੱਠਕੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7fjghb6z7eak6roqazcbp0j5pg7f9s1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220795</id>
      <parentid>220794</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220795</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3222" sha1="cs4gbqimrr4l25g8u0l1w9de189718x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|(੬੨)}}&lt;/noinclude&gt;ਗਆ, ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਫਿਕਰ ਦੇ ਮਮੁੰਦ੍ਰ ਵਿੱਚ
ਡੁੱਬ ਗਈ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗੂੰ ਅਥਰੂ ਵੱਸਨ ਲਗੇ, ਅਤੇ
ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਬਲਪਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆ ੧ ਕੇ ਓਸਦੇ ਦਿਲ
ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਪਈਆਂ॥

{{gap}}ਓਹ! ਅੰਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ੨ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਖੀਆਂ
ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਖੇਡਣਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਲ
ਅਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਰ ਖੇਡਾਂ ਰਾਨੀ ਦਿਆਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ
ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਫਿਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਝਟ ਏਹ ਗੱਲ
ਮੁਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਕਿ “ਹਾਯ! ਓਸੇ ਪਿਆਰੀ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੂੰ
ਇਕ ਪਲ ਭਰ ਨ ਵੇਖਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਓਦਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅੱਜ
ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਨਾ ਚਾਂਹਦਾ&quot; ਇਹ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਸਿਰ
ਚੱਕਰਾ ਗਿਆ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ
ਡਿੱਗ ਪਈ।
   
{{gap}}ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਦੌੜ ਕੇ ਅਪਨੇ ਦੁਪੱਟੇ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਹਵਾ
ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਗੁਲਾਬ ਅਰ ਕੇਓੜੇ  ਦੇ ਛੱਟੇ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ
ਖੁੱਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੇਟੇ ਲੇਟੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਖਨ ਲੱਗੀ। ਹੈਂ!&quot;ਕੀ
ਏਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਬਿਭਚਾਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ? ਹਾਯ! ਮੈਂ
ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ੁਤੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਅਜੇਹੀ ਬੁਰੀ ਗੱਲ
ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਸਨੂੰ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਭੀ ਵਧੀਕ ਪਿਆਰੀ
ਜਾਨਦੀ ਹਾਂ, ਹਾਯ! ਮੇਰੀ ਏਹ ਜਬਾਨ ਸੜੇ ਜਾਏ ਜਿਸਤੋਂ ਏਹ
ਗੱਲ ਨਿਕਲੀ ਹੈ ਓਹ ਤਾਂ ਏਸ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਓਹ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁਚ ਦੀ
ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਪੁਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਓਹ ਤਾਂ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭੀ
ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਲੋਕ ਓਸਨੂੰ ਲੱਜਾ ਤੇ ਸ਼ਰਮ
ਦੀ ਦਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ, ਹਾਯ ਹੁਨ ਓਸਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ........ਏਨੇ
ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਆਕੇ ਪੋਲੀ ਜਹੀ ਜੁਬਾਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ
“ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਆਈ ਹੈ&quot;॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-( ਹਰਾਨ ਹੋਕੇ) ਹੈਂ! ਕੀ ਆਖਿਆਈ! ਅੰਜਨਾਂ ਆਈ। ਕਿਥੇ ਵੇ? ਇਤਨਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉੱਠਕੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cs4gbqimrr4l25g8u0l1w9de189718x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220796</id>
      <parentid>220795</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>220796</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3231" sha1="6gg79xk3hyu4kvb5f6abog4bbvqb7ls" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Parmjit kaur rao&quot; /&gt;{{center|(੬੨)}}&lt;/noinclude&gt;ਗਆ, ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਫਿਕਰ ਦੇ ਮਮੁੰਦ੍ਰ ਵਿੱਚ
ਡੁੱਬ ਗਈ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗੂੰ ਅਥਰੂ ਵੱਸਨ ਲਗੇ, ਅਤੇ
ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਬਲਪਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆ ੧ ਕੇ ਓਸਦੇ ਦਿਲ
ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਪਈਆਂ॥

{{gap}}ਓਹ! ਅੰਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ੨ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਖੀਆਂ
ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਖੇਡਣਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਲ
ਅਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਰ ਖੇਡਾਂ ਰਾਨੀ ਦਿਆਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ
ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਫਿਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਝਟ ਏਹ ਗੱਲ
ਮੁਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਕਿ “ਹਾਯ! ਓਸੇ ਪਿਆਰੀ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੂੰ
ਇਕ ਪਲ ਭਰ ਨ ਵੇਖਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਓਦਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅੱਜ
ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਨਾ ਚਾਂਹਦਾ&quot; ਇਹ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਸਿਰ
ਚੱਕਰਾ ਗਿਆ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ
ਡਿੱਗ ਪਈ।
   
{{gap}}ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਦੌੜ ਕੇ ਅਪਨੇ ਦੁਪੱਟੇ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਹਵਾ
ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਗੁਲਾਬ ਅਰ ਕੇਓੜੇ  ਦੇ ਛੱਟੇ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ
ਖੁੱਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੇਟੇ ਲੇਟੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਖਨ ਲੱਗੀ। ਹੈਂ!&quot;ਕੀ
ਏਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਬਿਭਚਾਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ&quot; ਹਾਯ! ਮੈਂ
ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਅਜੇਹੀ ਬੁਰੀ ਗੱਲ
ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਸਨੂੰ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਭੀ ਵਧੀਕ ਪਿਆਰੀ
ਜਾਨਦੀ ਹਾਂ, ਹਾਯ! ਮੇਰੀ ਏਹ ਜਬਾਨ ਸੜੇ ਜਾਏ ਜਿਸਤੋਂ ਏਹ
ਗੱਲ ਨਿਕਲੀ ਹੈ ਓਹ ਤਾਂ ਏਸ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਓਹ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁਚ ਦੀ
ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਪੁਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਓਹ ਤਾਂ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭੀ
ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਲੋਕ ਓਸਨੂੰ ਲੱਜਾ ਤੇ ਸ਼ਰਮ
ਦੀ ਦਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ, ਹਾਯ ਹੁਨ ਓਸਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ........ਏਨੇ
ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਆਕੇ ਪੋਲੀ ਜਹੀ ਜੁਬਾਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ
“ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਆਈ ਹੈ&quot;॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-( ਹਰਾਨ ਹੋਕੇ) ਹੈਂ! ਕੀ ਆਖਿਆਈ! ਅੰਜਨਾਂ ਆਈ। ਕਿਥੇ ਵੇ? ਇਤਨਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉੱਠਕੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6gg79xk3hyu4kvb5f6abog4bbvqb7ls</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220797</id>
      <parentid>220796</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:26:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220797</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3231" sha1="hzyr0zpvorf9dnbiuk1z9r4dzmc0z6d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Parmjit kaur rao&quot; /&gt;{{center|(੬੨)}}&lt;/noinclude&gt;ਗਆ, ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾਲਿਆ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਫਿਕਰ ਦੇ ਮਮੁੰਦ੍ਰ ਵਿੱਚ
ਡੁੱਬ ਗਈ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੀਂਹ ਵਾਂਗੂੰ ਅਥਰੂ ਵੱਸਨ ਲਗੇ, ਅਤੇ
ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਬਲਪਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆ ੧ ਕੇ ਓਸਦੇ ਦਿਲ
ਨੂੰ ਬੇਚੈਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਪਈਆਂ॥

{{gap}}ਓਹ! ਅੰਜਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ੨ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸਖੀਆਂ
ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਖੇਡਨਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਲ
ਅਵਸਥਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਰ ਖੇਡਾਂ ਰਾਨੀ ਦਿਆਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ
ਰਹੀਆਂ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਫਿਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਝਟ ਏਹ ਗੱਲ
ਮੁਹੋਂ ਨਿਕਲੀ ਕਿ “ਹਾਯ! ਓਸੇ ਪਿਆਰੀ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੂੰ
ਇਕ ਪਲ ਭਰ ਨ ਵੇਖਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਓਦਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅੱਜ
ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖਨਾ ਚਾਂਹਦਾ&quot; ਇਹ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਸਿਰ
ਚੱਕਰਾ ਗਿਆ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਅਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ
ਡਿੱਗ ਪਈ।
   
{{gap}}ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਦੌੜ ਕੇ ਅਪਨੇ ਦੁਪੱਟੇ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਹਵਾ
ਕੀਤੀ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਗੁਲਾਬ ਅਰ ਕੇਓੜੇ  ਦੇ ਛੱਟੇ ਦਿੱਤੇ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ
ਖੁੱਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੇਟੇ ਲੇਟੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਖਨ ਲੱਗੀ। ਹੈਂ!&quot;ਕੀ
ਏਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਬਿਭਚਾਰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੈ&quot; ਹਾਯ! ਮੈਂ
ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਅਜੇਹੀ ਬੁਰੀ ਗੱਲ
ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਸਨੂੰ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਭੀ ਵਧੀਕ ਪਿਆਰੀ
ਜਾਨਦੀ ਹਾਂ, ਹਾਯ! ਮੇਰੀ ਏਹ ਜਬਾਨ ਸੜੇ ਜਾਏ ਜਿਸਤੋਂ ਏਹ
ਗੱਲ ਨਿਕਲੀ ਹੈ ਓਹ ਤਾਂ ਏਸ ਜੋਗ ਨਹੀਂ ਓਹ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁਚ ਦੀ
ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਪੁਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਓਹ ਤਾਂ ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਭੀ
ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਲੋਕ ਓਸਨੂੰ ਲੱਜਾ ਤੇ ਸ਼ਰਮ
ਦੀ ਦਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ, ਹਾਯ ਹੁਨ ਓਸਨੂੰ ਕੀ ਹੋਗਿਆ........ਏਨੇ
ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟੈਹਲਨ ਨੇ ਆਕੇ ਪੋਲੀ ਜਹੀ ਜੁਬਾਨ ਨਾਲ ਆਖਿਆ
“ਅੰਜਨਾਂ ਦੇਵੀ ਆਈ ਹੈ&quot;॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-( ਹਰਾਨ ਹੋਕੇ) ਹੈਂ! ਕੀ ਆਖਿਆਈ! ਅੰਜਨਾਂ ਆਈ। ਕਿਥੇ ਵੇ? ਇਤਨਾ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਉੱਠਕੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hzyr0zpvorf9dnbiuk1z9r4dzmc0z6d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf/69</title>
    <ns>250</ns>
    <id>19384</id>
    <revision>
      <id>220798</id>
      <parentid>50342</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220798</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3417" sha1="51fx661q3ukimiuehj1ij8fy2srlfo7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਟੈਹਲਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪੁਛੱਨ ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੌੜਕੇ ਰਾਨੀ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਾਰ ਜਾਰ ਰੋਨ ਲੱਗ ਪਈ, ਪਹਿਲੋਂ ਤਾਂ ਰਾਨੀ ਨੇ ਭੀ ਰੋਕੇ ਉਸਦੇ ਦੁਖ ਵੰਡੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥
| ਰਾਨ-ਅੰਜਨਾਂ ! ( ਓਸਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੱਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ ) ਏਹ ਕੀ ! ਤੇਥੋਂ ਏਹ ਓਮਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਐਡੀ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋਗਈਓ ! ਧਿਕਾਰ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜੀਉਨ ਦੇ ਭੋਨੂੰ ਮੌਤ ਭੀ ਨ ਆਈ ਏਥੇ ਅ'ਉਨਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ੋਹ ਖਾ ਮਰਦਿਓ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ । ਹਯ ਮੈਂ ਅਜੇਹੀ ਉਲਾਦ ਹੋਨ ਨਾਲੋਂ ਬਾਂਝ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਨਾ ਵੇਖਨਾਂ ਪੈਂਦਾ, ਚੰਦਰੀਏ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਕਿ {੫ਓ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਖੇਹ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਚਲ ! ਦੂਰਹੋ !! ਜਿੱਥੇ ਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਚਲੀ ਜਾਂ ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੀਂ ।
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ ਹੂ ਸੁਕ ਗਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਚੇਹਰਾ ਤਾਂ ਪੈਹਲੋਈ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਹਰ ਇਕ ਇਥੋਂ ਦੀ ਹੀ ਉਮੈਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਡਰਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਨਾਯਾ ਹੁਨ ਓਹ ਆਸ ਭੀ ਟੁੱਟ ਗਈ । ਓਹ ਮੋਟੀਆਂ ੨ ਅੱਖਾਂ ਜਿਨਾਂਨੂੰ ਹਰਨ ਭੀ ਦੇਖਕੇ ਲNਆਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਵਲਇ ਸੇਓ ਨੂੰ ਭੀ ਪੁੱਛ ਖਾਂਦਿਆਂ ਸਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਲ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਉਚੀ ੨ ਦੋਨਾ ਅਰ ਕੁਲੋਨਾਂ ਭੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਯਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਓ ਦਾ ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇ ਕਿ ਹੁਨ ਓਸ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੋਈ ਭੀ ਸਹਾਸਿਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਯਾਲ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਹਜੂਰ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਸਬਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਫਯਾਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਏਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨਹਾਂਦਾ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਖਿਆਲ
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>51fx661q3ukimiuehj1ij8fy2srlfo7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220799</id>
      <parentid>220798</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:41:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220799</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3444" sha1="crnzo9ek1j8xs7wr6ph6dxceotnwdht" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਟੈਹਲਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪੁਛੱਨ ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੌੜਕੇ ਰਾਨੀ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਾਰ ਜਾਰ ਰੋਨ ਲੱਗ ਪਈ, ਪਹਿਲੋਂ ਤਾਂ ਰਾਨੀ ਨੇ ਭੀ ਰੋਕੇ ਉਸਦੇ ਦੁਖ ਵੰਡੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-ਅੰਜਨਾਂ ! ( ਓਸਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੱਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ ) ਏਹ ਕੀ ! ਤੇਥੋਂ ਤਾਂ ਏਹ ਓਮੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਐਡੀ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋਗਈਓ ! ਧ੍ਰਿਕਾਰ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜੀਉਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਭੀ ਨ ਆਈ ਏਥੇ ਆਉਨਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ੋਹ ਖਾ ਮਰਦਿਓ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ । ਹਯ ਮੈਂ ਅਜੇਹੀ ਉਲਾਦ ਹੋਨ ਨਾਲੋਂ ਬਾਂਝ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਨਾ ਵੇਖਨਾਂ ਪੈਂਦਾ, ਚੰਦਰੀਏ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਕਿ {੫ਓ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਖੇਹ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਚਲ ! ਦੂਰਹੋ !! ਜਿੱਥੇ ਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਚਲੀ ਜਾਂ ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੀਂ ।
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ ਹੂ ਸੁਕ ਗਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਚੇਹਰਾ ਤਾਂ ਪੈਹਲੋਈ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਹਰ ਇਕ ਇਥੋਂ ਦੀ ਹੀ ਉਮੈਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਡਰਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਨਾਯਾ ਹੁਨ ਓਹ ਆਸ ਭੀ ਟੁੱਟ ਗਈ । ਓਹ ਮੋਟੀਆਂ ੨ ਅੱਖਾਂ ਜਿਨਾਂਨੂੰ ਹਰਨ ਭੀ ਦੇਖਕੇ ਲNਆਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਵਲਇ ਸੇਓ ਨੂੰ ਭੀ ਪੁੱਛ ਖਾਂਦਿਆਂ ਸਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਲ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਉਚੀ ੨ ਦੋਨਾ ਅਰ ਕੁਲੋਨਾਂ ਭੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਯਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਓ ਦਾ ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇ ਕਿ ਹੁਨ ਓਸ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੋਈ ਭੀ ਸਹਾਸਿਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਯਾਲ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਹਜੂਰ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਸਬਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਫਯਾਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਏਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨਹਾਂਦਾ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਖਿਆਲ
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>crnzo9ek1j8xs7wr6ph6dxceotnwdht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220800</id>
      <parentid>220799</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220800</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3442" sha1="jqr2l64mgtes3n8ycxwur2caudbi0pk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਟੈਹਲਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪੁਛੱਨ ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੌੜਕੇ ਰਾਨੀ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਾਰ ਜਾਰ ਰੋਨ ਲੱਗ ਪਈ, ਪਹਿਲੋਂ ਤਾਂ ਰਾਨੀ ਨੇ ਭੀ ਰੋਕੇ ਉਸਦੇ ਦੁਖ ਵੰਡੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-ਅੰਜਨਾਂ ! ( ਓਸਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੱਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ ) ਏਹ ਕੀ ! ਤੇਥੋਂ ਤਾਂ ਏਹ ਓਮੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਐਡੀ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋਗਈਓ ! ਧ੍ਰਿਕਾਰ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜੀਉਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਭੀ ਨ ਆਈ ਏਥੇ ਆਉਨਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ੋਹ ਖਾ ਮਰਦਿਓ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ । ਹਯ ਮੈਂ ਅਜੇਹੀ ਉਲਾਦ ਹੋਨ ਨਾਲੋਂ ਬਾਂਝ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ  ਤੋਂ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਨਾ ਵੇਖਨਾਂ ਪੈਂਦਾ, ਚੰਦਰੀਏ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਿਓ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਖੇਹ ਵਿੱਚ ਰੁਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਚਲ ! ਦੂਰਹੋ !! ਜਿੱਥੇ ਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਚਲੀ ਜਾਂ ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੀਂ ।

ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ ਹੂ ਸੁਕ ਗਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਚੇਹਰਾ ਤਾਂ ਪੈਹਲੋਈ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਹਰ ਇਕ ਇਥੋਂ ਦੀ ਹੀ ਉਮੈਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਡਰਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਨਾਯਾ ਹੁਨ ਓਹ ਆਸ ਭੀ ਟੁੱਟ ਗਈ । ਓਹ ਮੋਟੀਆਂ ੨ ਅੱਖਾਂ ਜਿਨਾਂਨੂੰ ਹਰਨ ਭੀ ਦੇਖਕੇ ਲNਆਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਵਲਇ ਸੇਓ ਨੂੰ ਭੀ ਪੁੱਛ ਖਾਂਦਿਆਂ ਸਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਲ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਉਚੀ ੨ ਦੋਨਾ ਅਰ ਕੁਲੋਨਾਂ ਭੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਯਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਓ ਦਾ ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇ ਕਿ ਹੁਨ ਓਸ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੋਈ ਭੀ ਸਹਾਸਿਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਯਾਲ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਹਜੂਰ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਸਬਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਫਯਾਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਏਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨਹਾਂਦਾ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਖਿਆਲ
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jqr2l64mgtes3n8ycxwur2caudbi0pk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220801</id>
      <parentid>220800</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220801</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3461" sha1="18witpwywh8btfj94h9zoh479ro4oqm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਟੈਹਲਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪੁਛੱਨ ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੌੜਕੇ ਰਾਨੀ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਾਰ ਜਾਰ ਰੋਨ ਲੱਗ ਪਈ, ਪਹਿਲੋਂ ਤਾਂ ਰਾਨੀ ਨੇ ਭੀ ਰੋਕੇ ਉਸਦੇ ਦੁਖ ਵੰਡੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-ਅੰਜਨਾਂ ! ( ਓਸਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੱਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ ) ਏਹ ਕੀ ! ਤੇਥੋਂ ਤਾਂ ਏਹ ਓਮੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਐਡੀ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋਗਈਓ ! ਧ੍ਰਿਕਾਰ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜੀਉਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਭੀ ਨ ਆਈ ਏਥੇ ਆਉਨਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ੋਹ ਖਾ ਮਰਦਿਓ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ । ਹਯ ਮੈਂ ਅਜੇਹੀ ਉਲਾਦ ਹੋਨ ਨਾਲੋਂ ਬਾਂਝ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ  ਤੋਂ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਨਾ ਵੇਖਨਾਂ ਪੈਂਦਾ, ਚੰਦਰੀਏ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਿਓ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਖੇਹ ਵਿੱਚ ਰੁਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਚਲ ! ਦੂਰਹੋ !! ਜਿੱਥੇ ਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਚਲੀ ਜਾਂ ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੀਂ ।

ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ ਲਹੂ ਸੁਕ ਗਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਚੇਹਰਾ ਤਾਂ ਪੈਹਲੋਈ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਧਰ ਇਕ ਇਥੋਂ ਦੀ ਹੀ ਉਮੈਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਡਰਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਨਾਯਾ ਹੁਨ ਓਹ ਆਸ ਭੀ ਟੁੱਟ ਗਈ । ਓਹ ਮੋਟੀਆਂ ੨ ਅੱਖਾਂ ਜਿਨਾਂਨੂੰ ਹਰਨ ਭੀ ਦੇਖਕੇ ਲਜਿਆਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਵਲੈਇਤੀਸੇਓ ਨੂੰ ਭੀ ਪਿੱਛੇ ਖਾਂਦਿਆਂ ਸਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਲ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਉਚੀ ੨ ਦੋਨਾ ਅਰ ਕੁਲੋਨਾਂ ਭੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਯਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਓ ਦਾ ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇ ਕਿ ਹੁਨ ਓਸ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੋਈ ਭੀ ਸਹਾਸਿਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਯਾਲ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਹਜੂਰ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਸਬਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਫਯਾਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਏਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨਹਾਂਦਾ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਖਿਆਲ
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>18witpwywh8btfj94h9zoh479ro4oqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220802</id>
      <parentid>220801</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220802</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3467" sha1="8tfrz4hrfxqwf7cog4ptvq2uulvh0q2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਟੈਹਲਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪੁਛੱਨ ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੌੜਕੇ ਰਾਨੀ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਾਰ ਜਾਰ ਰੋਨ ਲੱਗ ਪਈ, ਪਹਿਲੋਂ ਤਾਂ ਰਾਨੀ ਨੇ ਭੀ ਰੋਕੇ ਉਸਦੇ ਦੁਖ ਵੰਡੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-ਅੰਜਨਾਂ ! ( ਓਸਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੱਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ ) ਏਹ ਕੀ ! ਤੇਥੋਂ ਤਾਂ ਏਹ ਓਮੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਐਡੀ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋਗਈਓ ! ਧ੍ਰਿਕਾਰ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜੀਉਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਭੀ ਨ ਆਈ ਏਥੇ ਆਉਨਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ੋਹ ਖਾ ਮਰਦਿਓ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ । ਹਯ ਮੈਂ ਅਜੇਹੀ ਉਲਾਦ ਹੋਨ ਨਾਲੋਂ ਬਾਂਝ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ  ਤੋਂ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਨਾ ਵੇਖਨਾਂ ਪੈਂਦਾ, ਚੰਦਰੀਏ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਿਓ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਖੇਹ ਵਿੱਚ ਰੁਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਚਲ ! ਦੂਰਹੋ !! ਜਿੱਥੇ ਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਚਲੀ ਜਾਂ ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੀਂ ।

ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ ਲਹੂ ਸੁਕ ਗਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਚੇਹਰਾ ਤਾਂ ਪੈਹਲੋਈ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਧਰ ਇਕ ਇਥੋਂ ਦੀ ਹੀ ਉਮੈਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਡਰਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਨਾਯਾ ਹੁਨ ਓਹ ਆਸ ਭੀ ਟੁੱਟ ਗਈ । ਓਹ ਮੋਟੀਆਂ ੨ ਅੱਖਾਂ ਜਿਨਾਂਨੂੰ ਹਰਨ ਭੀ ਦੇਖਕੇ ਲਜਿਆਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਵਲੈਇਤੀਸੇਓ ਨੂੰ ਭੀ ਪਿੱਛੇ ਪਾਂਦਿਆਂ ਸਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਉਚੀ ੨ ਰੋਨਾ ਅਰ ਕੁਰਲੋਨਾਂ ਭੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਯਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਓ ਦਾ ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇ ਕਿ ਹੁਨ ਓਸ ਨੂੰ ਮਨਾ ਕੋਈ ਭੀ ਸਹਾਸਿਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਯਾਲ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਹੀ ਭੂਤਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਹਜੂਰ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਸਬਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਫਯਾਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਏਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨਹਾਂਦਾ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਖਿਆਲ
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8tfrz4hrfxqwf7cog4ptvq2uulvh0q2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220803</id>
      <parentid>220802</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:57:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>220803</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3475" sha1="h9afld3zz772pvmez6hnaec309rso1f" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Parmjit kaur rao&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਟੈਹਲਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪੁਛੱਨ ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੌੜਕੇ ਰਾਨੀ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਾਰ ਜਾਰ ਰੋਨ ਲੱਗ ਪਈ, ਪਹਿਲੋਂ ਤਾਂ ਰਾਨੀ ਨੇ ਭੀ ਰੋਕੇ ਉਸਦੇ ਦੁਖ ਵੰਡੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-ਅੰਜਨਾਂ ! ( ਓਸਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੱਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ ) ਏਹ ਕੀ ! ਤੇਥੋਂ ਤਾਂ ਏਹ ਓਮੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਐਡੀ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋਗਈਓ ! ਧ੍ਰਿਕਾਰ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜੀਉਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਭੀ ਨ ਆਈ ਏਥੇ ਆਉਨਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ੋਹ ਖਾ ਮਰਦਿਓ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ । ਹਯ ਮੈਂ ਅਜੇਹੀ ਉਲਾਦ ਹੋਨ ਨਾਲੋਂ ਬਾਂਝ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ  ਤੋਂ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਨਾ ਵੇਖਨਾਂ ਪੈਂਦਾ, ਚੰਦਰੀਏ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਿਓ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਖੇਹ ਵਿੱਚ ਰੁਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਚਲ ! ਦੂਰਹੋ !! ਜਿੱਥੇ ਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਚਲੀ ਜਾਂ ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੀਂ ।

ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ ਲਹੂ ਸੁਕ ਗਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਚੇਹਰਾ ਤਾਂ ਪੈਹਲੋਈ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਧਰ ਇਕ ਇਥੋਂ ਦੀ ਹੀ ਉਮੈਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਡਰਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਨਾਯਾ ਹੁਨ ਓਹ ਆਸ ਭੀ ਟੁੱਟ ਗਈ । ਓਹ ਮੋਟੀਆਂ ੨ ਅੱਖਾਂ ਜਿਨਾਂਨੂੰ ਹਰਨ ਭੀ ਦੇਖਕੇ ਲਜਿਆਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਵਲੈਇਤੀਸੇਓ ਨੂੰ ਭੀ ਪਿੱਛੇ ਪਾਂਦਿਆਂ ਸਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਉਚੀ ੨ ਰੋਨਾ ਅਰ ਕੁਰਲੋਨਾਂ ਭੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਯਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਓਸ ਦਾ ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇ ਕਿ ਹੁਨ ਓਸ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਕੋਈ ਭੀ ਸਹਾਯਿਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸਤੇ ਦਯਾਲੁ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਹੀ ਭੂਭਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਕੇ ਪਰਮੇਸ੍ਵਰ ਦੇ ਹਜੂਰ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਸਬਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਫਰਯਾਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਏਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨਹਾਂਦਾ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਖਿਆਲ
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h9afld3zz772pvmez6hnaec309rso1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220804</id>
      <parentid>220803</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T06:57:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>220804</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3484" sha1="h8gelea1ih6esl1wmgwtomeoi2bqaz5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Parmjit kaur rao&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਟੈਹਲਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਪੁਛੱਨ ਹੀ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅੰਜਨਾਂ ਦੌੜਕੇ ਰਾਨੀ ਦੇ ਗਲ ਨਾਲ ਲੱਗ ਗਈ, ਅਤੇ ਜਾਰ ਜਾਰ ਰੋਨ ਲੱਗ ਪਈ, ਪਹਿਲੋਂ ਤਾਂ ਰਾਨੀ ਨੇ ਭੀ ਰੋਕੇ ਉਸਦੇ ਦੁਖ ਵੰਡੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥

{{gap}}ਰਾਨੀ-ਅੰਜਨਾਂ ! ( ਓਸਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਵੱਲ ਸੈਨਤ ਕਰਕੇ ) ਏਹ ਕੀ ! ਤੇਥੋਂ ਤਾਂ ਏਹ ਓਮੇਦ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਐਡੀ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋਗਈਓ ! ਧ੍ਰਿਕਾਰ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜੀਉਨ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਭੀ ਨ ਆਈ ਏਥੇ ਆਉਨਾ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ੋਹ ਖਾ ਮਰਦਿਓ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ । ਹਯ ਮੈਂ ਅਜੇਹੀ ਉਲਾਦ ਹੋਨ ਨਾਲੋਂ ਬਾਂਝ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ  ਤੋਂ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਤਾਂ ਨਾ ਵੇਖਨਾਂ ਪੈਂਦਾ, ਚੰਦਰੀਏ ਤੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਪਿਓ ਭਰਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਖੇਹ ਵਿੱਚ ਰੁਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਚਲ ! ਦੂਰਹੋ !! ਜਿੱਥੇ ਰਾ ਜੀ ਚਾਹੇ ਚਲੀ ਜਾਂ ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੀਂ ।

{{gap}}ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨਕੇ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਕੰਮ ਗਿਆ ਲਹੂ ਸੁਕ ਗਿਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆਗਿਆ, ਚੇਹਰਾ ਤਾਂ ਪੈਹਲੋਈ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਧਰ ਇਕ ਇਥੋਂ ਦੀ ਹੀ ਉਮੈਦ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਕਿ ਅਜੇਹਾ ਡਰਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਨਾਯਾ ਹੁਨ ਓਹ ਆਸ ਭੀ ਟੁੱਟ ਗਈ । ਓਹ ਮੋਟੀਆਂ ੨ ਅੱਖਾਂ ਜਿਨਾਂਨੂੰ ਹਰਨ ਭੀ ਦੇਖਕੇ ਲਜਿਆਵਾਨ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਵਲੈਇਤੀਸੇਓ ਨੂੰ ਭੀ ਪਿੱਛੇ ਪਾਂਦਿਆਂ ਸਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਉਚੀ ੨ ਰੋਨਾ ਅਰ ਕੁਰਲੋਨਾਂ ਭੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਯਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਓਸ ਦਾ ਇਹੋ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇ ਕਿ ਹੁਨ ਓਸ ਨੂੰ ਅਪਨਾ ਕੋਈ ਭੀ ਸਹਾਯਿਕ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸਤੇ ਦਯਾਲੁ ਹੋਵੇ ਇਸ ਲਈ ਉਨਾਂ ਹੀ ਭੂਭਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਗਾਕੇ ਪਰਮੇਸ੍ਵਰ ਦੇ ਹਜੂਰ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਸਬਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਫਰਯਾਦ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜਾਂ ਏਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਅਜੇਹੀਆਂ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨਹਾਂਦਾ ਉਸਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਖਿਆਲ


Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8gelea1ih6esl1wmgwtomeoi2bqaz5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਰਤੋਂਕਾਰ:Satdeep Gill/WAT 2019 2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>32508</id>
    <revision>
      <id>220754</id>
      <parentid>220654</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>947</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>220754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23767" sha1="opodwko1soqn7ilq3s2gfqr15xi86xi" xml:space="preserve">{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource
}
|columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}}
{| class='wikitable sortable'
! Wikidata item
! name
! ਲਿੰਗ
! ਤਸਵੀਰ
|-
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q113726602|Q113726602]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q123847379|Q123847379]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q124145821|Q124145821]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q128792617|Q128792617]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132131245|Q132131245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q132130150|Q132130150]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q132130017|Q132130017]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134004281|Q134004281]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134867400|Q134867400]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q134870191|Q134870191]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20607074|Q20607074]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20608916|Q20608916]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20609773|Q20609773]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20609798|Q20609798]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q31787730|Q31787730]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q31789116|Q31789116]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q584501|Q584501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q61119073|Q61119073]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q65396609|Q65396609]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
|-
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408047|Q87408047]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]
| 
| 
|-
| [[:d:Q87408093|Q87408093]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q87408045|Q87408045]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]]
|-
| [[:d:Q20607826|Q20607826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136099836|Q136099836]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136100973|Q136100973]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q136436115|Q136436115]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q130564248|Q130564248]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q139817324|Q139817324]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
|-
| [[:d:Q4900761|Q4900761]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]]
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>opodwko1soqn7ilq3s2gfqr15xi86xi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਵਿਕੀਸਰੋਤ:ਲੇਖਕ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>34296</id>
    <revision>
      <id>220756</id>
      <parentid>220655</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ListeriaBot</username>
        <id>947</id>
      </contributor>
      <comment>Wikidata list updated [V2]</comment>
      <origin>220756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32877" sha1="a0biynuf5r4wjiq6f5tv9ll3v22zxvf" xml:space="preserve">for the list of punjabi authors in public domain, [[d:Wikidata:WikiProject Punjab/Lists/Literature/Punjabi Authors in Public Domain|See Here]]
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item
WHERE {
?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans
    [] schema:about ?item; schema:isPartOf &lt;https://pa.wikisource.org/&gt;; schema:name ?ws . # who have author pages in Punjabi Wikisource
}
|columns=number:#,item:ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ,label:ਨਾਂ,p21,P214,p18
|sort=label
}}
{| class='wikitable sortable'
! #
! ਵਿਕੀਡਾਟਾ ਆਈਟਮ
! ਨਾਂ
! ਲਿੰਗ
! ਵੀਆਈਏਐੱਫ ਆਈਡੀ
! ਤਸਵੀਰ
|-
| style='text-align:right'| 1
| [[:d:Q20605168|Q20605168]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 2
| [[:d:Q31787730|Q31787730]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 3
| [[:d:Q23434|Q23434]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/97006051 97006051]
| [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 4
| [[:d:Q4724829|Q4724829]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 5
| [[:d:Q7200|Q7200]]
| [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/66477450 66477450]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 6
| [[:d:Q107013029|Q107013029]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 7
| [[:d:Q42831|Q42831]]
| [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/41847346 41847346]
| [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 8
| [[:d:Q43423|Q43423]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/100165533 100165533]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/100165546 100165546]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/1129154381049930292197 1129154381049930292197]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/12145857061922921707 12145857061922921707]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/125158790747738852812 125158790747738852812]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/217145542717396642205 217145542717396642205]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/248167803564117772612 248167803564117772612]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/269167803564417772623 269167803564417772623]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/2704168049031938410007 2704168049031938410007]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/294159474317527662609 294159474317527662609]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/3543154260822524480009 3543154260822524480009]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/596144647707005091731 596144647707005091731]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/64013451 64013451]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/642159477999227990003 642159477999227990003]
| [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 9
| [[:d:Q18031683|Q18031683]]
| [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/77235706 77235706]
| [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 10
| [[:d:Q35900|Q35900]]
| [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/100210377 100210377]
| [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 11
| [[:d:Q5685|Q5685]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95216565 95216565]
| [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 12
| [[:d:Q16867|Q16867]]
| [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/60351476 60351476]
| [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 13
| [[:d:Q172788|Q172788]]
| [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46770914 46770914]
| [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 14
| [[:d:Q30875|Q30875]]
| [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/34464414 34464414]
| [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 15
| [[:d:Q87408047|Q87408047]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 16
| [[:d:Q6368245|Q6368245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/40819928 40819928]
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 17
| [[:d:Q7265733|Q7265733]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/75252074 75252074]
| 
|-
| style='text-align:right'| 18
| [[:d:Q6347061|Q6347061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/66643146 66643146]
| [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 19
| [[:d:Q9061|Q9061]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/49228757 49228757]
| [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 20
| [[:d:Q20605976|Q20605976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/45856298 45856298]
| 
|-
| style='text-align:right'| 21
| [[:d:Q230476|Q230476]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46758932 46758932]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 22
| [[:d:Q270632|Q270632]]
| [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/41843502 41843502]
| [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 23
| [[:d:Q60803|Q60803]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/49416501 49416501]
| 
|-
| style='text-align:right'| 24
| [[:d:Q47737|Q47737]]
| [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/88896061 88896061]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 25
| [[:d:Q20606273|Q20606273]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 26
| [[:d:Q20609264|Q20609264]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/1468494 1468494]
| 
|-
| style='text-align:right'| 27
| [[:d:Q20606660|Q20606660]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 28
| [[:d:Q20606675|Q20606675]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 29
| [[:d:Q134867400|Q134867400]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 30
| [[:d:Q454703|Q454703]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/11165917 11165917]
| [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 31
| [[:d:Q369920|Q369920]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/59320006 59320006]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 32
| [[:d:Q370204|Q370204]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/21024361 21024361]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 33
| [[:d:Q312967|Q312967]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7403162 7403162]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 34
| [[:d:Q2019145|Q2019145]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/27877132 27877132]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 35
| [[:d:Q83322|Q83322]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/34502973 34502973]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 36
| [[:d:Q335353|Q335353]]
| [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/42640192 42640192]
| [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 37
| [[:d:Q27950153|Q27950153]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 38
| [[:d:Q20606826|Q20606826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/60474856 60474856]
| 
|-
| style='text-align:right'| 39
| [[:d:Q20607074|Q20607074]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 40
| [[:d:Q136099836|Q136099836]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 41
| [[:d:Q45765|Q45765]]
| [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/1878155566455313380007 1878155566455313380007]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/46764200 46764200]
| [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 42
| [[:d:Q5284740|Q5284740]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 43
| [[:d:Q134004281|Q134004281]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 44
| [[:d:Q20607826|Q20607826]]
| [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/94873272 94873272]
| 
|-
| style='text-align:right'| 45
| [[:d:Q3811239|Q3811239]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/65344897 65344897]
| [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 46
| [[:d:Q112072863|Q112072863]]
| [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/31321911 31321911]
| 
|-
| style='text-align:right'| 47
| [[:d:Q140303|Q140303]]
| [[ਲੇਖਕ:﻿ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/35766333 35766333]
| [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 48
| [[:d:Q20608152|Q20608152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 49
| [[:d:Q136436115|Q136436115]]
| [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 50
| [[:d:Q132131245|Q132131245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 51
| [[:d:Q96141534|Q96141534]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 52
| [[:d:Q7260822|Q7260822]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/2479184 2479184]
| [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 53
| [[:d:Q65396609|Q65396609]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 54
| [[:d:Q174152|Q174152]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95216097 95216097]
| [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 55
| [[:d:Q81059995|Q81059995]]
| [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 56
| [[:d:Q123847379|Q123847379]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 57
| [[:d:Q34787|Q34787]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/68928644 68928644]
| [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 58
| [[:d:Q905|Q905]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/56611857 56611857]
| [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 59
| [[:d:Q20608659|Q20608659]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/1351221 1351221]
| 
|-
| style='text-align:right'| 60
| [[:d:Q380728|Q380728]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/44305652 44305652]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 61
| [[:d:Q48545174|Q48545174]]
| [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/32800916 32800916]
| 
|-
| style='text-align:right'| 62
| [[:d:Q81265976|Q81265976]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 63
| [[:d:Q87408093|Q87408093]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 64
| [[:d:Q20608768|Q20608768]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 65
| [[:d:Q31789116|Q31789116]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 66
| [[:d:Q87408045|Q87408045]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 67
| [[:d:Q3244622|Q3244622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/212332446 212332446]
| [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 68
| [[:d:Q87346367|Q87346367]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 69
| [[:d:Q112727019|Q112727019]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 70
| [[:d:Q20608841|Q20608841]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/16150802 16150802]
| 
|-
| style='text-align:right'| 71
| [[:d:Q3351571|Q3351571]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64805763 64805763]
| 
|-
| style='text-align:right'| 72
| [[:d:Q377881|Q377881]]
| [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/46770296 46770296]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 73
| [[:d:Q312551|Q312551]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/262355054 262355054]
| [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 74
| [[:d:Q377808|Q377808]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/95329648 95329648]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 75
| [[:d:Q20608916|Q20608916]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 76
| [[:d:Q132130150|Q132130150]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 77
| [[:d:Q192302|Q192302]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/257162664559355002507 257162664559355002507]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/267309460 267309460]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/438159474201427661393 438159474201427661393]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/816937 816937]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 78
| [[:d:Q4900761|Q4900761]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/309629202 309629202]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/50730122 50730122]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/94959440 94959440]
| [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 79
| [[:d:Q3631340|Q3631340]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/266979474 266979474]
| [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 80
| [[:d:Q136100973|Q136100973]]
| [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 81
| [[:d:Q7245|Q7245]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/16444837 16444837]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/305239133 305239133]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/50566653 50566653]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/53367783 53367783]
| [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 82
| [[:d:Q107000|Q107000]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7429542 7429542]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 83
| [[:d:Q12706|Q12706]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96998392 96998392]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 84
| [[:d:Q9327|Q9327]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/29537765 29537765]
| [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 85
| [[:d:Q20609258|Q20609258]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/77726034 77726034]
| [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 86
| [[:d:Q1001|Q1001]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/71391324 71391324]
| [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 87
| [[:d:Q13139853|Q13139853]]
| [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 88
| [[:d:Q6792411|Q6792411]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 89
| [[:d:Q930489|Q930489]]
| [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/37715786 37715786]
| [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 90
| [[:d:Q113726602|Q113726602]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/21277389 21277389]
| 
|-
| style='text-align:right'| 91
| [[:d:Q7241|Q7241]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/24608356 24608356]
| [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 92
| [[:d:Q81576|Q81576]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]]
| ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]''
| [https://viaf.org/viaf/38513560 38513560]
| 
|-
| style='text-align:right'| 93
| [[:d:Q3812755|Q3812755]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/118970 118970]
| 
|-
| style='text-align:right'| 94
| [[:d:Q111991252|Q111991252]]
| [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 95
| [[:d:Q132130017|Q132130017]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 96
| [[:d:Q130564248|Q130564248]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 97
| [[:d:Q7243|Q7243]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96987389 96987389]
| [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 98
| [[:d:Q1403|Q1403]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/64010465 64010465]
| [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 99
| [[:d:Q23114|Q23114]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/29537230 29537230]
| [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 100
| [[:d:Q139817324|Q139817324]]
| [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 101
| [[:d:Q3631344|Q3631344]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/317144724 317144724]
| [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 102
| [[:d:Q535|Q535]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/9847974 9847974]
| [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 103
| [[:d:Q692|Q692]]
| [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/96994048 96994048]
| [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 104
| [[:d:Q156501|Q156501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/71500079 71500079]
| [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 105
| [[:d:Q732446|Q732446]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/51877896 51877896]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 106
| [[:d:Q128792617|Q128792617]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 107
| [[:d:Q404622|Q404622]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/68938788 68938788]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 108
| [[:d:Q584501|Q584501]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 109
| [[:d:Q311526|Q311526]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/7396805 7396805]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 110
| [[:d:Q20609760|Q20609760]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/65348016 65348016]
| [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 111
| [[:d:Q124145821|Q124145821]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 112
| [[:d:Q20609773|Q20609773]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/16110300 16110300]&lt;br/&gt;[https://viaf.org/viaf/259151170880339091378 259151170880339091378]
| 
|-
| style='text-align:right'| 113
| [[:d:Q20609798|Q20609798]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 114
| [[:d:Q112029965|Q112029965]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 115
| [[:d:Q488539|Q488539]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/54328693 54328693]
| 
|-
| style='text-align:right'| 116
| [[:d:Q134870191|Q134870191]]
| [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 117
| [[:d:Q61119073|Q61119073]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/288593968 288593968]
| 
|-
| style='text-align:right'| 118
| [[:d:Q20610051|Q20610051]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 119
| [[:d:Q112031529|Q112031529]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/10154681973647862954 10154681973647862954]
| [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 120
| [[:d:Q20610081|Q20610081]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]]
| 
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 121
| [[:d:Q20610183|Q20610183]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| 
| 
|-
| style='text-align:right'| 122
| [[:d:Q5673|Q5673]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/4925902 4925902]
| [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]]
|-
| style='text-align:right'| 123
| [[:d:Q5678981|Q5678981]]
| [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]]
| ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]''
| [https://viaf.org/viaf/314845355 314845355]
| 
|}
{{Wikidata list end}}</text>
      <sha1>a0biynuf5r4wjiq6f5tv9ll3v22zxvf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਇੰਡੈਕਸ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf</title>
    <ns>252</ns>
    <id>56324</id>
    <revision>
      <id>220809</id>
      <parentid>220734</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:29:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mulkh Singh</username>
        <id>386</id>
      </contributor>
      <origin>220809</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="438" sha1="nvh24brn0ndoj5uym33xh5g5aiv5hdb" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ
|Language=pa
|Volume=
|Author=ਜਗਤਾਰਜੀਤ
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=ਜਗਤਾਰਜੀਤ
|School=
|Publisher=ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ, ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਮੰਤਰਾਲਾ, ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ
|Address=
|Year=2011
|Key=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|ARC=
|DOI=
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=T
|Transclusion=yes
|Validation_date=
|Pages=&lt;pagelist 1=&quot;ਟਾਈਟਲ&quot; 2=&quot;ਕੋਲੋਫੋਨ&quot; 3=&quot;ਤਤਕਰਾ&quot; &quot; 4=&quot;4&quot;/&gt;
|Volumes=
|Remarks={{ਪੰਨਾ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf/3}}
|Width=
|Header=
|Footer=
|tmplver=
}}
[[ਸ਼੍ਰੇਣੀ:ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ]]</text>
      <sha1>nvh24brn0ndoj5uym33xh5g5aiv5hdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf/4</title>
    <ns>250</ns>
    <id>56327</id>
    <revision>
      <id>220810</id>
      <parentid>152950</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mulkh Singh</username>
        <id>386</id>
      </contributor>
      <origin>220810</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2872" sha1="axddsc0iefg5ap20ykxsn289xsmqfqv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{x-larger|{{center|'''ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ'''}}}}

{{gap}}&quot;ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ?&quot; ਚਿੜੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।

{{gap}}ਉਹ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਥਕਾਵਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।

{{gap}}ਆਖ਼ਰ ਉਸ ਕਹਿ ਹੀ ਦਿੱਤਾ, &quot;ਮੈਥੋਂ ਨਹੀਂ ਉੱਡ ਹੁੰਦਾ। ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਨੀਵਾਂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਕ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਟਾਹਣੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਲਈ ਉੱਤੇ-ਥੱਲੇ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਬੋਟ ਪਿੱਛੇ ਉਤਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਉੱਚੀ-ਨੀਵੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵੱਲ ਦੇਖਿਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਬੱਚਾ ਹਿੰਮਤੀ ਹੈ।

{{gap}}ਬਿਨ ਬੋਲਿਆਂ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਬੱਚੇ ਨੇ ਕੋਲ ਬੈਠਣ ਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, &quot;ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਆ ਗਏ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਚਿੜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਹੁਣ ਦੱਸ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਕਿਹਾ, &quot;ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿਤੇ ਲੈ ਚੱਲੋ। ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਨਾਨੀ ਕੋਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}&quot;ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ।&quot;

{{gap}}&quot;ਉਹ ਥਾਂ ਆਉਣ ਹੀ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਹੋਰ ਲੱਗੇਗੀ।&quot;

{{gap}}&quot;ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ ਉਹ... ?&quot; ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਡਾਰ ਸੀ।

{{gap}}ਚਿੜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਬਰ ਨਾਲ ਸੁਣੀਆਂ। ਮਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>axddsc0iefg5ap20ykxsn289xsmqfqv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>56328</id>
    <revision>
      <id>220811</id>
      <parentid>152951</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:34:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mulkh Singh</username>
        <id>386</id>
      </contributor>
      <origin>220811</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1912" sha1="bds5gyzijmdge2uyep7ew1ko8277hur" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;{{rh|2||ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ}}&lt;/noinclude&gt;{{Css image crop
|Image = ਅੱਧੀ_ਚੁੰਝ_ਵਾਲੀ_ਚਿੜੀ.pdf
|Page = 5
|bSize = 423
|cWidth = 335
|cHeight = 206
|oTop = 51
|oLeft = 45
|Location = center
|Description = 
}}

{{gap}}&quot;ਉਹ ਥਾਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?&quot;

{{gap}}ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, &quot;ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ। ਓਥੇ ਭਾਂਤ-ਭਾਂਤ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹਨ। ਸਭ ਪਾਸੇ ਹਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਹੈ। ਓਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ ਵੀ ਹਨ। ਓਥੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੈ ਜੋ ਚਿੱਤ ਆਵੇ, ਸੋ ਕਰੋ।&quot;

{{gap}}&quot;ਪਰ ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭਾਂਗੇ? ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ, ਓਥੇ ਭੀੜ ਬਹੁਤ ਹੈ... !&quot;

{{gap}}&quot;ਮੈਂ ਉਹ ਥਾਂ ਦੇਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਭੁੱਲਦੇ ਨਹੀਂ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਸੂਰਜ ਛੁਪਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਈਏ।&quot;

{{gap}}ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਵੱਲ ਉੱਡਣ ਲੱਗੇ।

{{gap}}ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਚਿੜੀ ਨੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਤ੍ਰਭਕ ਗਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਜੋ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ ਉਸ ਉੱਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਿਹਾ।

{{gap}}ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, 'ਕੀ ਇਹ ਓਹੀ ਥਾਂ ਹੈ? ਇਥੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਦਲਿਆ ਬਦਲਿਆ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ....'{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bds5gyzijmdge2uyep7ew1ko8277hur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>56329</id>
    <revision>
      <id>220812</id>
      <parentid>153058</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mulkh Singh</username>
        <id>386</id>
      </contributor>
      <origin>220812</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3500" sha1="1hmq3olone1wmxqyb9a3re2eydemxh7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;{{rh|ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ||3}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਉਤਰੀ ਬੇਯਕੀਨੀ ਨੂੰ ਬੋਟ ਨੇ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਹੋਰ ਉੱਡਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਏਗਾ।

{{gap}}ਜਿਸ ਦਰੱਖ਼ਤ 'ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਬੈਠੇ ਸਨ ਉਹ ਸੰਘਣਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਸੀ ਪਰ ਸੀ ਬਿਲਕੁਲ ਅਲੱਗ ਥਲੱਗ। ਇਧਰ-ਓਧਰ ਜੋ ਵੀ ਹੋਰ ਰੁੱਖ ਸਨ ਉਹ ਸਭ ਨਿੱਕੇ, ਰੁੰਡ-ਮੁੰਡ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਿਹੇ ਸਨ।

{{gap}}ਚਿੜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਫੇਰੀ ਸਮੇਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖਿਆ।

{{gap}}ਚਿੜੀ ਦੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਕੀਤਾ ਕੀ ਜਾਵੇ।

{{gap}}ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਈ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ। ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਲੋੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲੱਗੀ।

{{gap}}ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਸੇ-ਪਾਸਿਓਂ ਪੁੱਛ-ਗਿੱਛ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।

{{gap}}ਹਾਰ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਉਸ ਰੁੱਖ ਵੱਲ ਵਧੇ ਜਿਹੜਾ ਦਿਸਣ ਵਿਚ ਸੰਘਣਾ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾ
ਸੀ।

{{gap}}ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਰੁੱਖ ਚਿੜੀ ਦੇ ਢਿੱਡ ਵਿਚ ਵਸੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਂਤ-ਸੁਭਾਂਤ, ਰੰਗ-ਰੂਪ ਅਤੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।

{{gap}}ਨੇੜਲੀ ਡਾਲ੍ਹ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਚੱਕੀਰਾਹਾ ਰੁੱਖ ਦੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਟੁੱਕ ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤੋਤਾ ਕਿਸੇ ਫਲ ਨੂੰ ਖਾ-ਖਿੰਡਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਧੌਣ ਧੁੱਪ-ਛਾਂ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੋਰ ਚਿੜੀਆਂ ਫੁਦਕ-ਫੁਦਕ, ਚੀਂ-ਚੀਂ ਵਿਚ ਮਸਤ ਸਨ। ਕੋਇਲ ਦੀ ਵਿੰਨ੍ਹਵੀਂ ਕੂਕ ਵਿਚ ਰਸ ਵੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵੀ।

{{gap}}ਸਾਰੇ ਮਾਹੌਲ ਨੇ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਛਣ ਗਈ।

{{gap}}ਚਿੜੀ ਨੇ ਕਠਫੋੜੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਪਲਾਂ-ਛਿਣਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦੇ ਇਸ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

{{gap}} ਕਈ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਸਾਂਝੀ ਹੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੇ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਸੀ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1hmq3olone1wmxqyb9a3re2eydemxh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>56334</id>
    <revision>
      <id>220813</id>
      <parentid>153065</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:37:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mulkh Singh</username>
        <id>386</id>
      </contributor>
      <origin>220813</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3817" sha1="r6rosgfo2hevnf095366a8rrl111ar3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;{{rh|8||ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ}}&lt;/noinclude&gt;ਪਈਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਉਹ ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਉੱਡ ਕੇ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ। ਫੇਰ ਪੱਕੀ ਥਾਂ ਉੱਪਰ ਚੁੰਝ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਵਿਹਾਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।

{{gap}}ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਆਦਤ ਦਾ ਜਦ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਇਹ ਥਾਂ ਪੁੱਟ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ ਲੱਭ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਚੁੰਝ।

{{gap}}ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਅੱਜ ਤਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਉਖੇੜ ਦੇਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲੈਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਚੁੰਝ ਘਸ-ਘਸ ਕੇ ਅੱਧੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। ਤਾਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਚਾਰੀ, ਚਿੜੀ... ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ...।&quot;

{{gap}}ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਚਿੜੀ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਲਿਆ, &quot;ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਜਿੰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਲਿਆ ਹੋਇਆ...&quot;

{{gap}}ਬੱਚਾ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਬੋਲ ਪਿਆ, &quot;ਨਾਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾਈ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਚੇਤੇ ਹਨ...&quot;

{{gap}}ਚਿੜੀ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਫੇਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, &quot;ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ.... ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲੀ ਬੈਠੀ ਹੈ...। ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ!&quot;

{{gap}}&quot;ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲਦੇ ਹਾਂ।&quot;

{{gap}}ਚਿੜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, &quot;ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗੀ। ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।”

{{gap}}ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ ਆ ਪਹੁੰਚੀ। ਚਿੜੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਬੜੇ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, &quot;ਨਾਨੀ, ਨਾਨੀ। ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲ... 'ਕੱਠੇ ਰਹਾਂਗੇ। ਤੈਥੋਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਿਆ ਕਰਾਂਗੇ।”

{{gap}}ਨਾਨੀ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।

{{gap}}ਤਦੇ ਚਿੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, &quot;ਜੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਨਾ ਸਹੀ। ਅਸੀਂ ਇਥੇ ਰਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ ਦਿਆ ਕਰਾਂਗੇ...।&quot;

{{gap}}ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, &quot;ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਭੋਗੋ। ਆਪਣੀ ਲੜਾਈ ਮੈ ਖੁਦ ਲੜਾਂਗੀ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r6rosgfo2hevnf095366a8rrl111ar3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>56336</id>
    <revision>
      <id>220814</id>
      <parentid>153067</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mulkh Singh</username>
        <id>386</id>
      </contributor>
      <origin>220814</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3015" sha1="qvswi0mxml0v3r11i6q1kuxt3okg4e0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|'''ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਰਜਾ'''}}
}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਕਬੂਤਰ ਕਬੂਤਰ ਕਬੂਤਰ। ਜਿਧਰ ਦੇਖੋ ਓਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

{{gap}}ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਥੜ੍ਹਾ। ਥੜ੍ਹੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਤਲਾਅ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਲੇ ਇਕ ਉੱਚਾ ਚਬੂਤਰਾ ਸੀ। ਚਬੂਤਰੇ ਉੱਪਰ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਉੱਪਰ ਰਾਜਾ। ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਲੱਗੀ ਕਲਗੀ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਹਿੱਲਦੀ ਲਗਦੀ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਘੋੜੇ ਦੀ ਲਗਾਮ ਸੀ ਤਾਂ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ।

{{gap}}ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਿਆਂ ਘੋੜਾ ਹਵਾ ਉੱਪਰ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ ਲਗਦਾ।

{{gap}}ਜੇ ਰਾਜਾ ਹਵਾ ਵਿਚ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਥੱਲੇ ਕਬੂਤਰ ਸਨ। ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਪਰਜਾ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੀ-ਵਸ ਰਹੀ ਹੈ।

{{gap}}ਅਨੇਕ ਚੁੰਝਾਂ ਪੱਥਰ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਉੱਪਰ ਪਏ ਦਾਣਿਆਂ ਵਲ ਜਦ ਵੱਧਦੀਆਂ ਤਾਂ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਚੁੰਝ ਵਿਚਾਲੇ ਟੱਕਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਹਿਰ ਫ਼ੈਲ ਜਾਂਦੀ।

{{gap}}ਕਿਸੇ ਦਾਣੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਭਰੀ ਉਡਾਨ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰ ਨਿਰੰਤਰ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਬੰਦ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਖਹਿ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦਾ ਕਦੇ ਅੰਤ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਮਿਲੇ ਜੁਲੇ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਲੈਆਤਮਕ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ ਦੂਰ ਤਕ ਸੁਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।

{{gap}}ਝੁੰਡ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਕਬੂਤਰ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਦੋਂ ਗਿਣ ਹੋਏ ਹਨ।

{{gap}}ਜੇ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਡੋਬ ਪਾਣੀ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਨਹਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਵੱਡੇ ਵਾਧਰਿਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਉਂਘਲਾਉਣ ਜਾਂ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਚੁਹਲ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ।

{{gap}}ਗੰਜਾ ਕਬੂਤਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ-ਕਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, &quot;ਚੁੱਪ ਰਹੋ... ਕਿਉਂ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਗੁਟਰ ਗੂੰ ਲਾਈ ਹੋਈ ਏ...&quot;{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qvswi0mxml0v3r11i6q1kuxt3okg4e0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf/15</title>
    <ns>250</ns>
    <id>56338</id>
    <revision>
      <id>220815</id>
      <parentid>153093</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mulkh Singh</username>
        <id>386</id>
      </contributor>
      <origin>220815</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3787" sha1="llqwgk2uoxvg4njywg5dlnbzxy4qvff" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;{{rh|12||ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਉਸ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਕੇ ਦਾਣਾ ਚੁਗਣ ਦੀ ਕਾਹਲ ਸੀ।

{{gap}}ਰੀਜੇ ਕਬੂਤਰ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਵੀ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ। ਉਹ ਵੀ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕਰਦਿਆਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਜੋੜ ਦਿੰਦਾ।

{{gap}}ਭੀੜ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੀ।

{{gap}}ਦਾਣਾ ਚੁਗਦਿਆਂ-ਚੁਗਦਿਆਂ ਦਲ ਵਿਚ ਜਦ ਕੋਈ ਲੋਰ ਉਠਦੀ ਤਾਂ ਇਕ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਂਗ ਇਕ ਬਾਅਦ ਦੂਜਾ ਕਬੂਤਰ ਉੱਡਦਾ। ਪਲ-ਛਿਣ ਵਿਚ ਅਣਗਿਣਤ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਘੁਮੇਰ ਲੈਣ ਲਗਦਾ।

{{gap}}ਇਹ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਉੱਡਦੀ ਬੱਦਲੀ ਜਿਹੀ ਲੱਗਦੀ। ਹਲਕੀ-ਮਿੱਠੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਉੱਡਦੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਇੰਜ ਲੱਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅੱਖਰ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

{{gap}}ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਜਦ ਕੋਈ ਪਹਿਲ ਕਰ ਕੇ ਥੱਲੇ ਉੱਤਰਦਾ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਝੁੰਡ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਆ ਟਿਕਦਾ ਅਤੇ ਚੋਗ ਚੁਗਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝ ਜਾਂਦਾ।

{{gap}}ਬਜ਼ੁਰਗ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਦੇ ਧਿਆਨ ਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ ਸੀ, ਹਦਾਇਤ ਸੀ, ਤਰਲਾ ਸੀ, &quot;ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ....&quot;

{{gap}}ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਚੋਂ ਟੋਕਦਿਆਂ ਕੋਈ ਬੋਲਿਆ, &quot;ਅਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ.... ?&quot;

{{gap}}ਇਕ ਹੋਰ ਜਣਾ ਬੋਲਿਆ, &quot;ਸਾਨੂੰ ਖਾਣ, ਖੇਡਣ, ਉੱਡਣ ਤੋਂ ਹੀ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਕਿੱਥੇ ਬਚਦਾ ਹੈ...&quot;

{{gap}}ਆਪਣੀ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕਾਉਂਦਾ ਕੋਈ ਪੇਟੂ ਕਹਿੰਦਾ, &quot;ਖਾਣ ਨੂੰ ਦਾਣੇ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੇ ਇਸ ਭੀੜ ਵਿਚ। ਇਸ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਸੁੱਝ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।&quot;

{{gap}}ਜਦ ਇਹ ਪੇਟੂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਲੰਘਾ ਉਸ ਕੋਲ ਪਏ ਬਾਜਰੇ ਦੇ ਦਾਣੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੁੰਝ ਵਿਚ ਅੜਾ ਲਿਆ।

{{gap}}ਪੇਟੂ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੈਂਦਾ-ਪੈਂਦਾ ਦਾਣਾ ਵੀ ਗਿਆ।

{{gap}}ਇਹ ਘੁਸਰ-ਮੁਸਰ ਇਕ ਪਾਸਿਓਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਲ ਵਧੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>llqwgk2uoxvg4njywg5dlnbzxy4qvff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੱਧੀ ਚੁੰਝ ਵਾਲੀ ਚਿੜੀ.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>56376</id>
    <revision>
      <id>220816</id>
      <parentid>153096</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mulkh Singh</username>
        <id>386</id>
      </contributor>
      <origin>220816</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3591" sha1="qzo55ns762p5v4utg3dgy4x3o2g4tnk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;{{rh|ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਰਜਾ||13}}&lt;/noinclude&gt;ਆਪਣੇ ਵਕਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਰ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

{{gap}}ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਬੁੱਢਾ ਕਬੂਤਰ ਮੁੜ ਬੋਲਿਆ, 'ਦੇਖੋ, ਉਸ ਰਾਜੇ ਵੱਲ। ਉਹ ਕੁਛ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ....&quot;

{{gap}}&quot;ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਏ... ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ, &quot;ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸਨ।

{{gap}}&quot;ਉਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਅਸੀਂ ਉਸ ਸਾਹਮਣੇ ਖਰੂਦ ਕਰੀਏ।&quot;

{{gap}}&quot;ਖਰੂਦ, ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਤਾਂ ਅੱਖ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤਕ ਨਹੀਂ...&quot;

{{gap}}&quot;ਉਹ ਵੀ ਕਰ ਲਓ। ਫੇਰ ਦੇਖਿਉ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ। ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਨੂੰ ਚਿਰ ਤੋਂ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ...।&quot;

{{gap}}&quot;ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ!&quot;

{{gap}}&quot;ਰਾਜੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏ। ਉਹ ਦੇਖੋ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਮਿਆਨੋਂ ਕੱਢ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ..…&quot;, ਬੁੱਢਾ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਬੋਲਾਂ 'ਚੋਂ ਤਰਫ਼ਦਾਰੀ ਦੀ ਬੋ ਆ ਰਹੀ ਸੀ।

{{gap}}&quot;ਵਾਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਕਿਉਂ? ਅਸੀਂ ਕੀ ਵਿਗਾੜਿਆ ਉਹਦਾ?&quot;, ਨੌਜਵਾਨ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ੈਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ।

{{gap}}&quot;ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹਰਕਤਾਂ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ। ਲਗਦੈ ਉਸ ਦੇ ਸਬਰ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿੱਤ ਉਸ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਮਿਆਨੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ...&quot;

{{gap}}ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਾਉਂਦਿਆਂ ਅਤੇ ਧੌਣ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, &quot;ਹਰਕਤਾਂ? ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜੀਅ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੜਕ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਾਂ...। ਕਿਉਂ?&quot;

{{gap}}&quot;ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਕੋਈ ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਮੋਢੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਸਿਰ ਤੇ...&quot;

{{gap}}ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਉਹ ਸਾਡਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੁਛ ਹਾਂ&quot;, ਨੌਜਵਾਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਕਬੂਤਰਾਂ ਦੀ ਤਦਾਦ ਨੂੰ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਕਈ ਬੁੱਢੇ ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਕਈ ਨੌਜਵਾਨ ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਣ ਲੱਗੇ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qzo55ns762p5v4utg3dgy4x3o2g4tnk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/38</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57321</id>
    <revision>
      <id>220761</id>
      <parentid>187911</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:00:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220761</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2751" sha1="806o43to887ik4sxvjhzobbls7ygyqh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਗੱਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਢਵਾ ਸਕੋਗੇ। ਮੌਤ ਬੁਜ਼ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਡਰਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।” “ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੱਕ ਜਾਣ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਢਹਿ ਜਾਣ, ਮੈਂ ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ ਨਾਲੋਂ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਤੋੜਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਮਾਓ ਦੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਲਈ ਮਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।”

{{gap}}ਆਖਰ 14 ਨਵੰਬਰ 1930 ਨੂੰ ਯਾਂਗ ਕਾਈ ਹੂਈ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਕੇਵਲ 29 ਸਾਲ ਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਓ ਐਨੀਇੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਤਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਮਾਓ ਅਤੇ ਹੂਈ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ ਪਰ ਦੂਸਰੇ ਦੋਹਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਮਾਓ ਐਨੀਇੰਗ ਅਤੇ ਮਾਓ ਐਨਕਿੰਗ ਕੁਝ ਦਿਨ ਸ਼ੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਲਦੇ ਰਹੇ ਜਿਥੋਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਲਿਆ।

{{gap}}ਮਾਓ ਦੇ ਚਾਹੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸਬੰਧ ਬਣੇ ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਹੂਈ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ। 1937 ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਐਗਨਸ ਸਮੈਡਲੀ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੇ ਯਾਂਗ ਕਾਈ ਹੂਈ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਕਵਿਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਹੂਈ ਨੂੰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਲਮਾਂ ਬਣੀਆਂ।

{{larger|{{center|'''***'''}}}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /38'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>806o43to887ik4sxvjhzobbls7ygyqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/39</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57322</id>
    <revision>
      <id>220762</id>
      <parentid>187913</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220762</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3814" sha1="pypzqthvq69qvv5uye6y0nx3yqyw1kf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਪਹਿਲੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਵਿਚਾਰ'''}}}}

{{gap}}ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ ਦੀਆਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਯੁੱਧਨੀਤੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਤਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਣੂ ਹੀ ਹਨ ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮੁਢਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਸੋਚ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਓ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਲੇਖ ‘ਸਰੀਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਅਧਿਐਨ' ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਪ੍ਰੈਲ 1917 ਵਿੱਚ ‘ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ’ ਮੈਗ਼ਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲੇਖ ਦੇ ਤੱਤ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਬੌਧਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਕਲਾਤਮਿਕ ਨਫ਼ਾਸਤ (Artistic refinement) ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। (ਇਹ ਗੱਲ ਕਾਫੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਰਣ ਵੰਡ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ) ਇਸ ਨਜ਼ਰੀਏ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰੀਰਕ ਜੋਰ ਲਗਾਉਣਾ, ਵਿਦਵਾਨ ਲਈ ਗੈਰਵਾਜਿਬ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਦੇ ਸਹੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮਾੜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਚੀਨੀ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ਕ ਬਿੰਬ- ਪੀਲਾ ਚਿਹਰਾ, ਮਾਸ-ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਰੀਰ, ਲੰਬੇ ਵਧੇ ਨਹੁੰ, ਢਿੱਲੜ ਜਿਹੀ ਚਾਲ-ਢਾਲ ਅਤੇ ਲੰਮਾ ਚੋਲਾ ਪਹਿਣਨਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਸਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਫਿਰਨ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਪਦੰਡ ਹੋਰ ਵੀ ਸਿਰੇ ਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬੂਟ ਪਹਿਣਾ ਕੇ ਛੋਟੇ ਰੱਖੇ ਪੈਰ, ਮੋਟਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਬੁਣਾਈ ਕਢਾਈ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿਮਾਗੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਸਰਤ ਕਰਨ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧਾਂ ਬਾਰੇ ਨਜ਼ਰੀਆ ਬਦਲਣ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਅਪਾਹਜਾਂ ਵਾਂਗ ਕੀਤੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਸੁਧਾਰਕਾਂ ਅਤੇ ਨਾਰੀਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਆ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /39'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pypzqthvq69qvv5uye6y0nx3yqyw1kf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/42</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57330</id>
    <revision>
      <id>220763</id>
      <parentid>187915</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:01:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220763</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2791" sha1="tw5e2csofji6xo57zdyro3v1wbn3unc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜਨਤਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਓ ਨੇ ਔਰਤ ਲਈ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਆਜਾਦੀ ਹੋਣ ਦੇ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ।

{{gap}}ਜਦ ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ ਮਿਸ ਜਾਓ ਦੀ ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਇਹ ਬਹਿਸ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਇਬਸਨ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਟਕ ‘ਗੁੱਡੀ ਦਾ ਘਰ’ (A doll's house) ਚੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਤਾਜਾ ਤਾਜਾ ਅਨੁਵਾਦ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੰਘਾਈ ਦੀ ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਚੀਨ ਦੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਬਹਿਸ ਛੇੜ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਨਾਇਕਾ ‘ਨੌਰਾ’ ਆਪਣੇ ਦਬਾਊ ਪਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਦਮਘੋਟੂ ਮਾਹੌਲ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੀਨ ਦੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ‘ਨੌਰਾ’ ਨੂੰ ਮਾੜੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰੋਲ-ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਰਾ ਵਾਂਗ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀਆਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਲੇਖਕ ਲੂ ਸ਼ੁਨ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ-‘ਚੀਨੀ ਨੌਰਾ’ ਜੇ ਘਰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਕੀ ਵਾਪਰੇਗਾ? ਉਸ ਦਾ ਭਾਵ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਸਮਾਜ ਆਜਾਦ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਲਈ ਵੇਸਵਾਪੁਣੇ ਜਾਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ। ਅਜਿਹੀ ਬਹਿਸ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮਾਓ ਨੇ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

{{larger|{{center|'''***'''}}}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /42'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tw5e2csofji6xo57zdyro3v1wbn3unc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/43</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57331</id>
    <revision>
      <id>220764</id>
      <parentid>182317</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220764</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3859" sha1="ih4ddujqzycr75hsh93sg0hr90sszgx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਮਾਂ'''}}}}

{{gap}}ਮਾਓ 1920 ਤੱਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਾਂਗ ਵੱਖ ਵੱਖ ਥਾਂਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵੀ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਰਾਹ ਦਸੇਰਾ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਚੈੱਨ ਤੂ-ਸੀਓ 4 ਅਤੇ ਲੀ ਤਾ-ਚਾਓ 5 ਨੇ ਬੀਜ਼ਿੰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਕੁਝ ਰੂਸੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੀ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜਥੇਬੰਦੀ ਕਮਿੰਨਟਰਨ (ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ) ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਕਮਿੰਨਟਰਨ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਚੀਨ ਆ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੁਢਲੀ ਤਿਆਰੀ ਬਾਅਦ ਮਈ 1921 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹੂਨਾਨ ਸ਼ਾਖ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੰਭਾਲੀਆਂ।

{{gap}}ਮੁਢਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਨ ਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਚੈੱਨ ਤੂ-ਸੀਓ ਅਤੇ ਲੀ ਤਾ-ਚਾਓ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਓ ਦੋਹਵਾਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਸੀ। ਲੀ ਤਾ-ਚਾਓ ਤਾਂ ਪੀਕਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਉਹੀ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਅਨ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਸਹਾਇਕ ਵਜੋਂ ਮਾਓ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚੈੱਨ ਤੂ-ਸੀਓ ਵੀ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮਾਓ ਦੋਹਵਾਂ ਲਈ ਹੀ ਚੀਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਆਗੂ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਟੀ ਲਾਈਨ ਦੇ ਸਵਾਲ 'ਤੇ ਚੈੱਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜੋਰਦਾਰ
ਵਿਰੋਧ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਖੈਰ 1922 ਵਿੱਚ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹੂਨਾਨ ਸ਼ਾਖ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦੇ ਮਜਦੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰੇਡ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਕਈ ਹੜਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤੇ। ਮਾਓ ਦੀ ਪਤਨੀ ਯਾਂਗ ਕਾਈ-ਹੂਈ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਾਓ ਦੇ ਦੋਹਵੇਂ ਭਰਾ ਉਥੋਂ ਦੇ ਖਾਨ ਮਜਦੂਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਇੱਕ ਜਥੇਬੰਦਕ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਮਾਓ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਤੋਂ ਚੈੱਨ ਤੂ-ਸੀਓ&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /43'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ih4ddujqzycr75hsh93sg0hr90sszgx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/44</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57332</id>
    <revision>
      <id>220765</id>
      <parentid>182385</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:02:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220765</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4769" sha1="bru77hf6uz360hes89sder0unmtjg5w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਆਗੂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਨਵਰੀ 1923 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਘਾਈ ਆ ਕੇ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਨ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।

{{gap}}1923 ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ, ਉੱਤਰ ਦੇ ਜੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਚੀਨੀ ਕੌਮਪ੍ਰਸਤ ਪਾਰਟੀ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਗੇ, ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਵੀ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਪਰ ਆਪਣਾ ਅਲੱਗ ਮੰਚ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣਗੇ।

{{gap}}ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ, ਚੀਨੀ ਕੌਮਪ੍ਰਸਤ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਉਦੇਸ਼ ਚੀਨ ਵਿਚੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰਕੇ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸੀ। 1911 ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੋਂ ਚੱਲੀ ਆਉਂਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਚੀਨੀ ਰਿਪਬਲਿਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਆਗੂ ਡਾ. ਸੁਨ ਯਤ-ਸੇਨ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਫੌਜੀ ਅਗਵਾਈ ਯੂਆਨ ਸ਼ੀ-ਕਾਈ ਨਾਂ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਹੱਥ ਸੀ, ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜਸੱਤਾ ਉੱਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਯੂਆਨ ਦਾ ਹੀ ਸੀ। ਜਲਦੀ ਹੀ ਯੂਆਨ ਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦਸੰਬਰ 1915 ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੁਨ ਯਤ-ਸੇਨ ਵਰਗੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲਈ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਜੋਰਦਾਰ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦਰਮਿਆਨ ਹੀ 1916 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 1917 ਵਿੱਚ ਸੁਨ ਯਤ-ਸੇਨ ਚੀਨ ਮੁੜ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਕੈਂਟਨ ਵਿਖੇ ਪੁਰਾਣੀ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੱਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲਈ। 1923 ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਕੇ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਚੀਨ ਵਿਚੋਂ ਜੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਪਿਛਾਖੜੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਕਰ ਕੇ ਜਮਹੂਰੀ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਰੱਖ ਸਕੇ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਅਤੇ ਕਮਿੰਨਟਰਨ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਵਤਨਪ੍ਰਸਤੀ, ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਬਾਹ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਸੂਲਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। (ਇਹ ਲਗਪੱਗ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਿੰਨਟਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ 'ਤੇ 1936 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।) ਇਸ ਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਚ 1923 ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਸ਼ੰਘਾਈ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਦੀ ਸ਼ੰਘਾਈ ਬ੍ਰਾਂਚ ਦੀ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /44'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bru77hf6uz360hes89sder0unmtjg5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/46</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57356</id>
    <revision>
      <id>220766</id>
      <parentid>182391</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220766</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4377" sha1="mutt2ef5uo6t6etrvv5jv01hskj7oi6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਅਪਨਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸੂਬਿਆਂ ਦੇ ਉਪਰੋਕਤ ਰਿਪੋਰਟ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮੁੜ ਵੰਡ ਦੀ ਮੰ ਕਿਸਾਨ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਜਵੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰ ਕੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਅਜੇ ਚੰਨ ਤੂ-ਸੀਓ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਹੀ ਸੀ ਸੋ ਮਈ 1927 ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਰਟੀ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਦੀਆਂ ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ਵੀ ਨਾ ਗਿਆ।

{{gap}}ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਸੁਨ ਯਤ-ਸੋਨ ਦੀ 1925 ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਦੇ ਫੌਜੀ ਮੁਖੀ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਹੱਥ ਆ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੀਕ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਉਪਰ ਹੀ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਉਤਰੀ ਚੀਨ ਜੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕਬਜੇ ਹੇਠ ਸੀ। ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਨੇ ਸਾਰੇ ਚੀਨ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਤਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਨੂੰ ਕੌਮ ਪ੍ਰਸਤ ਚੀਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮਾਇਤ ਵੀ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੀਕ ਕਮਿਊਨਿਸਟ, ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਨਾਲ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਦੀ ਇਸ ਉੱਤਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਚਿਆਂਗ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਰਖਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਜੰਗੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੁਝ ਜਿੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1927 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਉੱਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਅਤੇ ਕਤਲ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਬਹਾਨਾ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਨਾਨਜਿੰਗ ਉੱਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਬਾਅਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਦੀ ਜੋ ਲੁੱਟਮਾਰ ਅਤੇ ਹਮਲੇ ਹੋਏ ਉਸ ਪਿੱਛੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਦਾ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਿਰੋਧ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਅਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਠਜੋੜ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਜੋ 1949 ਵਿੱਚ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਦੀ ਹਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਉਂਜ ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਲਈ 1937 ਵਿੱਚ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਜਾਪਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਲੈਣਾ ਪਿਆ ਸੀ।

{{center|'''***'''}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /46'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mutt2ef5uo6t6etrvv5jv01hskj7oi6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/47</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57357</id>
    <revision>
      <id>220767</id>
      <parentid>182392</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220767</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3705" sha1="ndlpax0aeb2ijbeafwq34vpbrcbng3v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਮਾਓ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਧੁਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ'''}}}}

{{gap}}ਮਾਓ ਖ਼ੁਦ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਸੰਘਰਸ਼ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੋਰਦਾਰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਚੀਨ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਗੱਲ ਚੀਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਕਲਾਸੀਕਲ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਅਨੁਸਾਰ ਤਾਂ ਇਨਕਲਾਬ ਮਜਦੂਰ ਜਮਾਤ ਨੇ ਹੀ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰਾ ਰੂਸ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ ਕਿ ਉਥੇ ਵੀ ਚਾਹੇ ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਮਜਦੂਰ ਜਮਾਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮਜਦੂਰ ਜਮਾਤ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਕਿਸਾਨੀ ਨੇ ਕੋਈ ਖਾਸ ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ।

{{gap}}ਸੋ ਮਾਓ ਦਾ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਚੈੱਨ ਤੂ-ਸੀਓ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਮੋਢੀ ਆਗੂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀ ਜਾਗ ਲਾਈ ਸੀ, ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਉੱਤੇ ਪਕੜ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਓ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਓ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਲੜਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ ਸੋ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਜ਼ਬਤ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਣ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੇਂਦਰੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਮਸਲਾ ਐਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੇਵਲ 500 ਮੌ (ਲਗਪੱਗ 84 ਏਕੜ) ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਮੀਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਲਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ। ਮਾਓ ਅਨੁਸਾਰ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਾਲਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਢੁਕਵਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਮਾਤੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਲੜੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਭੂਮੀ-ਮਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਜਬਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਖੈਰ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕੁੱਲ ਚੀਨ ਕਿਸਾਨ ਜਥੇਬੰਦੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਦਾ&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /47'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ndlpax0aeb2ijbeafwq34vpbrcbng3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/50</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57360</id>
    <revision>
      <id>220768</id>
      <parentid>182795</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220768</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4490" sha1="34ozcpcif6iiwy76tizvrlq1ir76uri" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵੱਲੋਂ ਹੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਲੜਾਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਚੈੱਨ ਤੂ-ਸੀਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪ੍ਰਸੰਗਿਕ ਨਾ ਰਹੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਕੱਤਰੀ ਤੋਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੌਮਿਨਟਰਨ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਵੀ ਚੀਨ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।

{{gap}}ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਨਾਲ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਓ ਦੀ ਲੀਹ ’ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦਸਤੇ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਏ। ਮਾਓ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਦਰੋਹੀ ਦਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾ ਕੇ ਜਥੇਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਮਾਓ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿੱਪ ਤੋਂ ਆਜਾਦ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਾਇਮ ਕੀਤੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਦਸਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮਾਓ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਲਿਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪਰ ਜਦ ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮਾਓ ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ ਦੌੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਾਓ ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਉਂ ਲੰਘਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਕੁਦਰਤੀ ਹੀ ਮਾਓ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਨਾ ਪਿਆ ਅਤੇ ਜਦ ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਭਣ ਦਾ ਖਹਿੜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਾਓ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗ੍ਹਾ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।

{{gap}}ਇਹ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗੁਰੀਲਾ ਲੜਾਈ ਦਾ ਮੁਢਲਾ ਪੜਾਅ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਮਾਓ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਨਿੰਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਪੋਲਿਟ ਬਿਓਰੋ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਰ ਮਾਓ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਜੰਗ ਵਾਲੀ ਲੀਹ ’ਤੇ ਅੜ੍ਹਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ 1928 ਦੀ ਪਤਝੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਚਿੰਗਕਾਂਗਸ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬੀ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਅੱਡਾ ਜਮਾ ਲਿਆ। ਇਥੇ ਹੋਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਦਸਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੂਨਾਨ ਦੇ ਬਾਰਡਰ ਉੱਤੇ ਪਹਿਲੀ ਲੋਕ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਚੀਨ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸੇ ਲੀਹ ਉੱਤੇ ਕਿਸਾਨ ਬਗਾਵਤਾਂ ਉੱਠੀਆਂ, ਗੁਰੀਲਾ ਦਸਤੇ ਬਣੇ, ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਜਾਦ ਸੱਤਾ ਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ, ਕਿਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਬਗਾਵਤ ਕੁਚਲੀ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਉਥੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗੁਰੀਲੇ ਲਾਲ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਲ ਜਾਂਦੇ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;
{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /50'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>34ozcpcif6iiwy76tizvrlq1ir76uri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/52</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57362</id>
    <revision>
      <id>220769</id>
      <parentid>187917</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220769</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4693" sha1="113vgwcn74h0c49c1z9w360zs7oatuj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਘੇਰਾ ਤੋੜ ਕੇ ਕਿਆਂਗਸੀ ਪ੍ਰਾਂਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਥੇ ਲੋਕ ਸੱਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਆਧਾਰ ਇਲਾਕਾ ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।    
    
{{gap}}ਆਮ ਲੀਹ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਸੋਚਣਾ, ਉਸ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਫੈਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਇਸ ਸਭ ਕਾਸੇ ਲਈ ਠੋਸ ਹਾਲਤਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਵਿਚੋਂ ਉਪਜੇ ਦ੍ਰਿੜ ਨਿਸਚੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮਾਓ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਣ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸਨਅਤੀ ਮਜਦੂਰ ਜਮਾਤ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਯੁੱਧਨੀਤੀ ਦੇ ਬਦਲ ਵਿੱਚ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨੀ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਧੁਰਾ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਇਲਾਕੇ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲੀ ਯੁੱਧਨੀਤੀ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਸਿੱਧ ਸਕਿਆ। ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿੱਪ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਛੇਵੀਂ ਕਾਂਗਰਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰਈ ਲਹਿਰ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਾਓ ਨੂੰ ਪਾਰਟੀ ਅਹੁਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਓ ਨੇ ਕਿਸਾਨੀ ਦੇ ਰੋਲ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ-

{{gap}}ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਲੱਖਾਂ ਕਿਸਾਨ ਚੀਨ ਦੇ ਉੱਤਰ, ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚੋਂ ਝੱਖੜ ਵਾਂਗ ਉਠਣਗੇ; ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜੰਜ਼ੀਰਾਂ ਤੋੜ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲ ਪੈਣਗੇ। ਸਾਰੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ, ਜੰਗੀ ਸਰਦਾਰ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਅਫ਼ਸਰ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਲੋਕ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਤਬਾਹ ਹੋਣਗੇ। ਸਾਰੀਆਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।&lt;ref&gt;ਹੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਲਹਿਰ ਦੀ ਪੜਤਾਲੀਆ ਰਿਪੋਰਟ&lt;/ref&gt;

{{gap}}ਮਾਓ ਵੱਲੋਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਠੋਸ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਰੂਸ ਤੋਂ ਅਗਵਾਈ ਲੈ ਰਹੀ ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿੱਪ ਮਾਓ ਦੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧਾਰ ਇਲਾਕੇ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯੁੱਧਨੀਤੀ ਨੂੰ ਆਤਮਸਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੋ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਕਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਸੱਤਾ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ’ਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਨੀਤੀ ਦਾ ਘਾੜਾ ਲੀ ਲੀ ਸਾਨ ਸੀ ਜੋ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚੋਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1929-30 ਦੌਰਾਨ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਮਾਓ ਅਨੁਸਾਰ ਲੀ ਲੀ ਸਾਨ ਵਾਲੀ ਨੀਤੀ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਵਧਣ ਦੀ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਨੀਤੀ ਆਪਣੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਪੱਕਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਸੀ।{{nop}}&lt;noinclude&gt;&lt;references/&gt;
{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /52'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>113vgwcn74h0c49c1z9w360zs7oatuj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/53</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57363</id>
    <revision>
      <id>220770</id>
      <parentid>182789</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220770</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4374" sha1="9f4cxphd1n1yhx96gj78grvryx0iwum" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪਿਆ, ਖਾਸ ਕਰ ਚਾਂਗਸ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੇਲੇ। ਇਸ ਅਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਲੀ ਲੀ ਸਾਨ ਦੀ ਮਾਅਰਕੇਬਾਜ ਨੀਤੀ ਰੱਦ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੋਲਿਟ ਬਿਓਰੋ ਵਿਚੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਰੂਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਡਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।

{{gap}}ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 1930 ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ, 'ਇੱਕ ਚੰਗਿਆੜੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।' ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਅੰਗਣ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਈ ਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਰੋਲ ਬਹੁਤ ਵਧਾ ਕੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟਾ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਮੁਲਅੰਕਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹਾਸਲ ਤਜਰਬੇ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਟੇ ਕੱਢਦਿਆਂ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦਾਅਪੇਚਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਗੁਰੀਲਾ ਲੜਾਈ ਲਈ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੁਕਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਨ—

''{{gap}}ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਦਿਓ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰੋ।

{{gap}}ਦੁਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਪਿੱਛਲ-ਮੋੜਾ ਕੱਟਦੇ ਹਾਂ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਟਿਕ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਥੱਕਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

{{gap}}ਸਥਾਈ ਆਧਾਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਸਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਰਤੋ; ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੋ।

{{gap}}ਇਹ ਦਾਅਪੇਚ ਇੱਕ ਜਾਲ ਸੁੱਟਣ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਹਰ ਪਲ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਚੌਤਰਫਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦੇ ਹਾਂ।''{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /53'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9f4cxphd1n1yhx96gj78grvryx0iwum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220771</id>
      <parentid>220770</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220771</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4386" sha1="tgl6qwbsybokee95qto2ezeo23xwy2n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਲਾਲ ਫੌਜ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪਿਆ, ਖਾਸ ਕਰ ਚਾਂਗਸ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੇਲੇ। ਇਸ ਅਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਲੀ ਲੀ ਸਾਨ ਦੀ ਮਾਅਰਕੇਬਾਜ ਨੀਤੀ ਰੱਦ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੋਲਿਟ ਬਿਓਰੋ ਵਿਚੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਰੂਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਸ ਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਜੋ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕਾਡਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।

{{gap}}ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਵਰੀ 1930 ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ, 'ਇੱਕ ਚੰਗਿਆੜੀ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਜਲਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।' ਇਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਅੰਗਣ ਅਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਗ੍ਹਾ ਹੋਈ ਹਾਰ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਥਿਤੀ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਦੂਸਰੇ ਪਾਸੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਰੋਲ ਬਹੁਤ ਵਧਾ ਕੇ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਘਟਾ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਰੁਝਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਸੰਤੁਲਿਤ ਮੁਲਅੰਕਣ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਹਾਸਲ ਤਜਰਬੇ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਟੇ ਕੱਢਦਿਆਂ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦਾਅਪੇਚਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਗੁਰੀਲਾ ਲੜਾਈ ਲਈ ਅਪਣਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੁਕਤੇ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸਨ—

''{{gap}}ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਖਿਲਾਰ ਦਿਓ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰੋ।''

''{{gap}}ਦੁਸ਼ਮਣ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਪਿੱਛਲ-ਮੋੜਾ ਕੱਟਦੇ ਹਾਂ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਟਿਕ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਥੱਕਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।''

''{{gap}}ਸਥਾਈ ਆਧਾਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਸਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਵਰਤੋ; ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਘੇਰਾ ਪਾਉਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੋ।''

''{{gap}}ਇਹ ਦਾਅਪੇਚ ਇੱਕ ਜਾਲ ਸੁੱਟਣ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਹਰ ਪਲ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁੱਟਣ ਜਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਟਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਚੌਤਰਫਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦੇ ਹਾਂ।''{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /53'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tgl6qwbsybokee95qto2ezeo23xwy2n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/56</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57366</id>
    <revision>
      <id>220772</id>
      <parentid>187924</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220772</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1540" sha1="gpg9yslhvdfyqtt1dh6drazdu3zcgqy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਢੁੱਕਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

{{gap}}ਇੱਕ ਸਾਲ ਚਿਆਂਗ ਦੀ ਐਡੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦਾ ਲਗਾਤਾਰ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖਰ ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚੀਨ ਦੇ ਉਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਲੰਮਾ ਕੂਚ (Long March) ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਮਿਸਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਕੋਈ ਜੰਗੀ ਪਛਾੜ ਖਾ ਕੇ ਹਾਰ ਰਹੀ ਧਿਰ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਤੂ ਧਿਰ ਰੁਲ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਸ ਲੰਮੇ ਕੂਚ ਦਾ ਵੇਰਵੇ ਬਿਆਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤਦ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੂਚ ਨਾਲ ‘ਮਹਾਨ’ ਸ਼ਬਦ ਕਿਉਂ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

{{larger|{{center|'''***'''}}}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{dhr|25em}}
{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /56'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gpg9yslhvdfyqtt1dh6drazdu3zcgqy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/57</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57367</id>
    <revision>
      <id>220773</id>
      <parentid>183080</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220773</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3793" sha1="cikqp2p6qkwva3b6rj1g5osxgj4x5y4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਮਹਾਨ ਲੰਮਾ ਕੂਚ'''}}}}

{{gap}}ਕਿਆਂਗਸੀ ਦੇ ਲਾਲ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਪਾਏ ਘੇਰੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਨਿਕਲਣਾ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਇਹ ਐਨੀ ਤੇਜੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਕਲਿਆਂ ਕਈ ਦਿਨ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਮੁੱਖ ਫੌਜ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਚੱਲ ਚੱਲ ਕੇ, ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ ਗਈ। ਜਿਥੋਂ 16 ਅਕਤੂਬਰ 1934 ਨੂੰ ਇਸ ਮਹਾਨ ਕੂਚ ਉੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੂਨਾਨ ਵਾਲੀ ਸਾਈਡ ਦੀ ਕਿਲ੍ਹੇਬੰਦੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕਦਮ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਘੇਰਾ ਤੋੜ ਕੇ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਇਸ ਫੌਜ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 90 ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਲਗਪੱਗ ਸੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਜਾਰਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਾਨ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਮਾਰਚ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲਾ ਕਾਰਖਾਨਿਆਂ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜੋ ਸਮਾਨ ਵੀ ਗਧਿਆਂ ਅਤੇ ਖੱਚਰਾਂ ਲੱਦ ਕੇ ਨਾਲ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਫਲੇ ਦੀ ਚਾਲ ਮੱਠੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਛੱਡਣਾ ਪਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਮਸ਼ੀਨਗਨਾਂ, ਬੰਦੂਕਾਂ, ਗੋਲੀ ਸਿੱਕਾ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਆਦਿ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਤਾਂ ਜੋ ਜਦ ਦੁਸ਼ਮਣ ਫੌਜਾਂ ਲੰਘ ਜਾਣ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਗੁਰੀਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਲੈਣ।

{{gap}}ਕਿਆਂਗਸੀ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਲਾਲ ਫੌਜ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਮ ਵਿਹੂਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਗੋਂ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਾਬਲ ਕਮਾਂਡਰਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ 6000 ਲੜਾਕੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਉਲਝਾਈ ਰੱਖਣਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਫਲੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਗਾ ਸਕਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਜਖਮੀ ਲਾਲ ਫੌਜੀ ਜੋ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਗੁਰੀਲਿਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਫੌਜਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਲਈ ਰੱਖੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਮਾਓ-&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /57'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cikqp2p6qkwva3b6rj1g5osxgj4x5y4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/64</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57374</id>
    <revision>
      <id>220774</id>
      <parentid>187927</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220774</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2019" sha1="m5rq09zmqwsvyq84libxeqi8de8s563" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੋਏ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ 62 ਸ਼ਹਿਰਾਂ/ਕਸਬਿਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜਾ ਕੀਤਾ। ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਹੀ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਸ ਹੋਰ ਯੁੱਧ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋੜੇ। ਇਸ ਲੰਮੇ ਕੂਚ ਦੌਰਾਨ ਕੁੱਲ 1,80,000 ਲਾਲ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਜਿਹੜੇ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਨੇ ਕਿਆਂਗਸੀ ਤੋਂ ਇਹ ਲੰਮਾ ਕੂਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ 7000 ਹੀ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਨੱਬੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੜਾਈਆਂ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਥਕਾਵਟ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਅਦਿਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਣ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਇਸ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਵੀ ਸੀ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ਮਾਓ ਨੇ ਕਿਹਾ– “ਲੰਮਾ ਕੂਚ ਇੱਕ ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਵੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬੀਜ ਬੀਜੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਫੁਟਣਗੇ, ਪੱਤੀਆਂ ਕੱਢਣਗੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੂਰ ਪਵੇਗਾ, ਫਲ ਲੱਗੇਗਾ ਅਤੇ ਫਸਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਲੰਮਾ ਕੂਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਲਈ ਹਾਰ ਨਾਲ ਮੁੱਕਿਆ ਹੈ।”

{{larger|{{center|'''***'''}}}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{dhr|25em}}
{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /64'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m5rq09zmqwsvyq84libxeqi8de8s563</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/65</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57375</id>
    <revision>
      <id>220784</id>
      <parentid>183120</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220784</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3640" sha1="jpwdbzhjbljnun4ddkelv88t6buk7f9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|'''ਜਾਪਾਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ'''}}}}

{{gap}}ਲੜਦੇ ਲੜਦੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ ਬਾਅਦ ਆਖਰ ਅਕਤੂਬਰ 1935 ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ, ਚੀਨ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ੈਂਸੀ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚਣ ਬਾਅਦ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਭੂਗੋਲਿਕ ਸਥਿਤੀ ਹੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ ਦੂਸਰਾ ਇਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਆਧਾਰ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਫੌਜ ਦੇ ਯੂਨਿਟ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੁੜਨ ਨਾਲ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧ ਗਈ। ਸੋ ਇਥੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਤਾਜਾ ਦਮ ਹੋਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਭੱਜ ਗਏ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਬਾਕੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਉਤੋਂ ਟੈਕਸ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮਜਬੂਤ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਭਰਤੀ ਮਿਲਣ ਲੱਗੀ।

{{gap}}ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਧੱਕਾ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਨਚੂਰੀਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਇਲਾਕਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਬਜਾ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਹੁਣ ਉਹ ਚੀਨੀ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਮੰਗਾਂ ਮੰਨਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਜਾਪਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਭੜਕਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਉਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰੇ। ਪਰ ਚਿਆਂਗ ਇਕੋ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਹੀ ਜਾਪਾਨ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਾਓ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਇਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਜਾਪਾਨ&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /65'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jpwdbzhjbljnun4ddkelv88t6buk7f9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/68</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57378</id>
    <revision>
      <id>220785</id>
      <parentid>183128</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:52:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220785</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4634" sha1="5gzbo1nv2xol8ticrpm5krdo7p6s66e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਲਈ ਹਮਲੇ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੀ ਫੌਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤਾਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਿਛਲੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੋ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਵਿਰੋਧ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜਾਂ ਉਠਦੀਆਂ। ਪਰ ਮਾਓ ਨੇ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਠੋਸ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਲਿਆ ਸੀ, ਸੋ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਵੀ ਸਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ (ਜੁਲਾਈ-ਅਗਸਤ 1937) ਉਸ ਨੇ ਫਲਸਫ਼ੇ ਬਾਰੇ ਦੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਿਖਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ - ਅਭਿਆਸ ਬਾਰੇ (On Practice) ਅਤੇ ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ ਬਾਰੇ (On Contradictions)। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਤਾਂ ਨਾਲ ਮਾਓ ਨੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਫਲਸਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮੌਲਿਕ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਰੋਧਤਾਈਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਨਾਲ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਆਧਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਈ 1938 ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਜਾਪਾਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਦੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਿੱਟੇ ਕਢਦੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਜੋ ਲੈਕਚਰ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਮਾਓ ਦੀ ਲਮਕਵੇਂ ਯੁੱਧ (On Protracted War) ਵਾਲੀ ਯੁੱਧ ਨੀਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣੇ। ਫੌਜੀ ਯੁੱਧਨੀਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਦੀ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦੇਣ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਚਾਹੇ ਜਾਪਾਨ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਘੁਸਪੈਠ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਪਰ 7 ਜੁਲਾਈ 1937 ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਚੀਨ ਖਿਲਾਫ਼ ਬਕਾਇਦਾ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਜਾਪਾਨ ਦੀ ਫੌਜੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਚੀਨ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਹੁਤ ਤਕੜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਚੀਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਚਿੱਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਮੋਰਚਾ ਬਣਨ ਨਾਲ ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸਖਤ ਟਾਕਰੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਜਾਪਾਨੀ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੰਘਾਈ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਫਤਿਹ ਕਰ ਲੈਣਗੇ ਪਰ ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੋਹਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਅਦ ਹੀ ਚੀਨੀ ਫੌਜ ਪਿੱਛੇ ਹਟੀ। ਮਾਓ ਦੀ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਯੁੱਧਨੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੀਲਾ ਲੜਾਈ ਦੇ ਦਾਅ ਪੇਚਾਂ ਕਾਰਣ ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਦੂਹਰੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੌਮਿਨਤਾਂਗੀ ਫੌਜਾਂ (ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਫੌਜਾਂ) ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿੱਧੀ ਲੜਾਈ ਲੜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਫੌਜੀ ਉਤਮਤਾ ਕਾਰਣ ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਅਕਸਰ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦੀਆਂ ਪਰ ਆਪਣੇ ਜਿੱਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਲ ਗੁਰੀਲਿਆਂ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਿਉਣਾ ਦੁੱਭਰ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਜਾਪਾਨੀਆਂ ਦੀ ਚੀਨ ਦੇ&lt;noinclude&gt;{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /68'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5gzbo1nv2xol8ticrpm5krdo7p6s66e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/71</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57381</id>
    <revision>
      <id>220786</id>
      <parentid>187931</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220786</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3893" sha1="ngj4tl0e1vhojqz5p8iam7fc426lhut" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਉਤਰੀ ਚੀਨ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜੇ ਨੂੰ ਹੀ ਪੱਕਾ ਕਰੋ ਦੱਖਣੀ ਚੀਨ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ, ਪਰ ਮਾਓ ਦੀ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਪਕੜ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਟਾਲਿਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ (ਫਰਵਰੀ 1948) ਬੁਲਗਾਰੀਆ ਅਤੇ ਯੁਗੋਸਲਾਵੀਆ ਦੇ ਪਾਰਟੀ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਠੀਕ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਗਲਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸਨ, “ਠੀਕ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਗਲਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ, ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗ ਖਤਮ ਹੋਈ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਚੀਨੀ ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਨੂੰ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗੱਲੀਂਬਾਤੀਂ ਤਾਂ ਮੰਨ ਗਏ ਪਰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦੇ ਰਹੇ। ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੀ ਠੀਕ ਸਨ, ਨਾ ਕਿ ਅਸੀਂ।”

{{gap}}ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਮਿਨਤਾਂਗੀ ਫੌਜਾਂ ਕੋਲ ਲੜਾਈ ਦਾ ਕੋਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿੱਪ ਕੋਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇ ਹੱਲ ਲਈ ਕੋਈ ਭਵਿੱਖ ਨਕਸ਼ਾ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਲਾਲ ਫੌਜ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਸਮਾਜ ਉਸਾਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਲੈ ਕੇ ਲੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੋ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਵੱਲੋਂ ਪੂਰਾ ਜੋਰ ਲਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਥਿਤੀ ਉਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੁੰਦੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਟਿਕਾਣੇ ਉੱਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦਾ ਕਬਜਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ, ਕੌਮਿਨਤਾਂਗੀ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੌਜੀ ਲਾਲ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਰਲਦੇ ਗਏ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਤਾਕਤ ਦਾ ਤਵਾਜ਼ਨ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਖਰ ਇੱਕ ਅਕਤੂਬਰ 1949 ਨੂੰ ਚੀਨ ਦੀ ਰਾਜਸੀ ਸੱਤਾ ਮੁਕੰਮਲ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਚਿਆਂਗ ਕਾਈ ਸ਼ੇਕ ਦਾ ਰਾਜ ਤਾਇਵਾਨ ਦੇ ਟਾਪੂ ਤੱਕ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਚੀਨ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਬਲਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਲਹਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ।

{{larger|{{center|'''***'''}}}}
{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /71'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ngj4tl0e1vhojqz5p8iam7fc426lhut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/72</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57382</id>
    <revision>
      <id>220787</id>
      <parentid>187933</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220787</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3621" sha1="niw1iqmcc00125tijvijkva9hx9tnqk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ'''}}}}
‏
{{gap}}ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਅੱਗੇ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਿਲਾ ਕਾਰਜ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਤੋਰਨ ਦਾ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦਾ ਸੀ ਜੋ ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਗਾਏ ਸਨ। ਚੀਨ ਵੀ ਉਹ ਜਿਸ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਜਿਆਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਘੱਟ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਭੁੱਖਮਰੀ, ਗਰੀਬੀ, ਅਣਪੜ੍ਹਤਾ ਅਤੇ ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਪਰੋਂ ਪਿਛਲੇ 20-25 ਸਾਲ ਤੋਂ ਖਾਨਾਜੰਗੀ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨੀ ਹਮਲੇ ਨੇ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਨਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਥੱਕੀ ਲਾਲ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਆਰਾਮ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਭਰਾਤਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।

{{gap}}ਕੋਰੀਆ, ਚੀਨ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੈਂਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਚੀਨ ਨਾਲ ਜਮੀਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਵੱਲ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਜਾਪਾਨ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਜੰਗ ਮੁੱਕਣ ’ਤੇ ਕੋਰੀਆ ਦੇ ਉਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕਿਮ ਉਲ ਸੁੰਗ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸੱਤਾ ਕਾਇਮ ਹੋ ਗਈ ਜਦ ਕਿ ਦੱਖਣੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਆ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਵਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਲੜਾਈ ਛਿੜ ਗਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਈਆਂ ਪਰ ਆਪਣੀ ਕਠਪੁਤਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹਾਰਦਿਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਬੰਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਸੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਇਉਂ ਕੁਚਲੇ ਜਾਣਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਲਹਿਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਨਮੋਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਇਸ 'ਤੇ ਸਟਾਲਿਨ ਨੇ ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਨੂੰ ਤਾਰ ਭੇਜ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਚੀਨ ਉਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਭੇਜੇ ਕਿਉਂਕਿ ਚੀਨ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{dhr|10em}}
{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /72'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>niw1iqmcc00125tijvijkva9hx9tnqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/74</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57384</id>
    <revision>
      <id>220788</id>
      <parentid>183263</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220788</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4444" sha1="0s9wnezbpo9x5dpftak84bjwmtmwk0r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕੋ ਚੀਜ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹੇ ਮਾਪੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ....। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਵਾਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਾਓ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਨਸਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਦਮਾਜਨਕ ਖ਼ਬਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਹੀ ਮਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ
ਪਰਿਵਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਓ ਦੀ ਨੂੰਹ ਲੀਊ ਸੋਂਗਲਿਨ ਕਾਫੀ ਸਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਾਓ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖਿਆਲ ਰਖਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਐਨੀਇੰਗ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

{{gap}}ਕੋਰੀਆਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਮਾਓ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਨਿਕੰਮਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਆ ਕੇ ਕੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਟਾਲਿਨ ਵੀ ਮਾਓ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਮੰਨਣ ਲੱਗਾ।

{{center|-0-}}

{{gap}}ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਅਦ ਸਾਰਾ ਚੀਨ ਨਵੀਂ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਜੰਗ ਨਾਲ ਭੰਨੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਾਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪਾਸਾਰ ਹੋਇਆ; ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜੋ 1949 ਵਿੱਚ 2 ਕਰੋੜ 40 ਲੱਖ ਸੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ (1957) ਵਧ ਕੇ 6 ਕਰੋੜ 40 ਲੱਖ ਹੋ ਗਈ। ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕਨ ਵਿਦਵਾਨ ਜੌਨ੍ਹ ਕਿੰਗ ਫੇਅਰਬੈਂਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹਨ। ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, '''ਇਥੇ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ''&lt;noinclude&gt;{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /74'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0s9wnezbpo9x5dpftak84bjwmtmwk0r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220789</id>
      <parentid>220788</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220789</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4444" sha1="6rq4qtrsxnyc66lzx8x5xzpzkpsrtp0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕੋ ਚੀਜ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹੇ ਮਾਪੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ....। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਵਾਸ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਾਓ ਕੋਈ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਨਸਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਸਦਮਾਜਨਕ ਖ਼ਬਰ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਹੀ ਮਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ
ਪਰਿਵਾਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬੱਚੇ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਓ ਦੀ ਨੂੰਹ ਲੀਊ ਸੋਂਗਲਿਨ ਕਾਫੀ ਸਾਲ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਾਓ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖਿਆਲ ਰਖਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਐਨੀਇੰਗ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।

{{gap}}ਕੋਰੀਆਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਮਾਓ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਰੁਤਬਾ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਚੀਨ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਨਿਕੰਮਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਦੇਸ਼ ਆ ਕੇ ਕੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਰਗੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਟਾਲਿਨ ਵੀ ਮਾਓ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਅਤੇ ਕਾਬਲ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਆਗੂ ਮੰਨਣ ਲੱਗਾ।

{{center|-0-}}

{{gap}}ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਅਦ ਸਾਰਾ ਚੀਨ ਨਵੀਂ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਜੋਸ਼ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਜੰਗ ਨਾਲ ਭੰਨੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਾਓ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਪਾਸਾਰ ਹੋਇਆ; ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜੋ 1949 ਵਿੱਚ 2 ਕਰੋੜ 40 ਲੱਖ ਸੀ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ (1957) ਵਧ ਕੇ 6 ਕਰੋੜ 40 ਲੱਖ ਹੋ ਗਈ। ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਮਰੀਕਨ ਵਿਦਵਾਨ ਜੌਨ੍ਹ ਕਿੰਗ ਫੇਅਰਬੈਂਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹਨ। ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ,'' 'ਇਥੇ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਸਰਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ''&lt;noinclude&gt;{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /74'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6rq4qtrsxnyc66lzx8x5xzpzkpsrtp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/75</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57385</id>
    <revision>
      <id>220790</id>
      <parentid>183264</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T05:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220790</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4620" sha1="6i1hjc599n0qa5t8qcclvvx3q50li0t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;''ਚੀਜਾਂ ਨੂੰ ਸਚਮੁੱਚ ਹੀ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ– ਨਾ ਸਿਰਫ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲੀਆਂ, ਬਲਕਿ ਮੰਗਤਿਆਂ, ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਸਫਾਈ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਚੰਗੇ ਅੰਗ ਬਣਨ ਲਈ ਮੁੜ ਢਲਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਥੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਚੀਨ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਉਹ ਮਾਣ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਚੀਨ ਜਿਸ ਨੇ ਵਧਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਅਫੀਮ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ ਕੰਮਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ, ਸਾਖਰਤਾ ਦਾ ਪਾਸਾਰ ਕਰਨ, ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ, ਕਾਮੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਬਨਾਉਣ ਅਤੇ ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੇ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਰਸਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।' ''

{{gap}}ਚੀਨ ਅੱਗੇ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦਾ ਹਾਸਲ ਮਾਡਲ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਵਾਲਾ ਸੀ ਪਰ ਚੀਨ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫੀ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਨ। ਮਾਓ ਜ਼ੇ ਤੁੰਗ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਾਖੂਬੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਚੀਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਠੋਸ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਚੀਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਉੱਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਦਾ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਚੀਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਤੋਂ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਲੋੜ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਦਸੰਬਰ 1949 ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ ਰੂਸ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਆਗੂਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਚੀਨ ਦੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਹਿਰ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਰੂਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇਥੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

'''ਖੇਤੀ ਦਾ ਸਮੂਹੀਕਰਣ'''-

{{gap}}ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਇਨਕਲਾਬ ਦੌਰਾਨ ‘ਜ਼ਮੀਨ ਹਲਵਾਹਕ ਨੂੰ’ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਜ਼ਮੀਨ ਪਿੱਛੇ ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਚੀਨੀ ਕਿਸਾਨ ਇਨਕਲਾਬ ਲਈ ਐਨੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਲੜੇ ਸਨ। ਘਰੇਲੂ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਜਿਹੜੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਦੀ ਸੱਤਾ ਬਣੀ ਰਹੀ ਸੀ ਉਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮੁੜ ਵੰਡ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰ ਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /75'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6i1hjc599n0qa5t8qcclvvx3q50li0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/81</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57392</id>
    <revision>
      <id>220805</id>
      <parentid>183365</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220805</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4547" sha1="3pc6z88utc5wop7l9cgcplsi04zd1zk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਾਓ ਨੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ–

{{gap}}''ਭਾਵੇਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮੁੜ-ਢਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਆਪਣਾ ਬੁਰਜੂਆ ਸੰਸਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸੰਸਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਬੈਠ ਸਕਣ ਅਤੇ ਮਜਦੂਰਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕਮੁੱਠ ਹੋ ਸਕਣ।''

{{gap}}ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ – ''ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। .. ਸਾਡੇ ਕਾਫੀ ਸਾਰੇ ਕਾਮਰੇਡ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕਮੁੱਠ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਅ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁੱਢਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਆਦਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜੀ ਬੇਲੋੜੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।''

{{gap}}ਇਸੇ ਤਕਰੀਰ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਨੁਕਤੇ ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਨੇ ‘ਸੌ ਫੁੱਲ ਖਿੜਨ ਦਿਓ, ਸੌ ਵਿਚਾਰ ਭਿੜਨ ਦਿਓ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ, ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ-

''{{gap}}ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਜਦੋਜਹਿਦ ਘੋਲ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਘਾਲਣਾ ਭਰੀ ਦਲੀਲਬਾਜੀ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੁੱਢਰ ਦਬਕਿਆਂ ਦੀ।

{{gap}}ਲੋਕ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਰਹਿਨੁਮਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਮੰਨਣ ਕਰਕੇ ਕੀ ਇਸ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪੱਕ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਪੜਚੋਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ....ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਨਾ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ (Vaccination) ਨਾਲ ਆਦਮੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਮਜਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ‘ਸੌ ਫੁੱਲ ਖਿੜਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸੌ ਵਿਚਾਰ ਭਿੜਨ ਦੀ ਦੇਣ' ਦੀ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਬਲਕਿ ਮਜਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।''{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /81'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3pc6z88utc5wop7l9cgcplsi04zd1zk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220806</id>
      <parentid>220805</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <origin>220806</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4551" sha1="8jzsd6wvgfbu62ffkbq4iew9w0q68eu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਾਓ ਨੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ–

{{gap}}''ਭਾਵੇਂ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਨੇ ਤਰੱਕੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮੁੜ-ਢਲਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਆਪਣਾ ਬੁਰਜੂਆ ਸੰਸਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤਿਆਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਲਤਾਰੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਸੰਸਾਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਨਵੇਂ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਿੱਟ ਬੈਠ ਸਕਣ ਅਤੇ ਮਜਦੂਰਾਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕਮੁੱਠ ਹੋ ਸਕਣ।''

{{gap}}ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਟੀ ਕਾਰਕੁੰਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਣਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ – ''ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਚੀਨ ਨੂੰ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। .. ਸਾਡੇ ਕਾਫੀ ਸਾਰੇ ਕਾਮਰੇਡ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕਮੁੱਠ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਅ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁੱਢਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਆਦਰ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਦਖਲਅੰਦਾਜੀ ਬੇਲੋੜੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਰੂਰੀ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।''

{{gap}}ਇਸੇ ਤਕਰੀਰ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਨੁਕਤੇ ਵਿੱਚ ਮਾਓ ਨੇ ‘ਸੌ ਫੁੱਲ ਖਿੜਨ ਦਿਓ, ਸੌ ਵਿਚਾਰ ਭਿੜਨ ਦਿਓ’ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਦੀ ਲੋੜ, ਮਹੱਤਤਾ ਅਤੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ-

''{{gap}}ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਜਦੋਜਹਿਦ ਘੋਲ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਰਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਘਾਲਣਾ ਭਰੀ ਦਲੀਲਬਾਜੀ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੁੱਢਰ ਦਬਕਿਆਂ ਦੀ।''

''{{gap}}ਲੋਕ ਪੁੱਛ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਨੂੰ ਰਹਿਨੁਮਾ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਮੰਨਣ ਕਰਕੇ ਕੀ ਇਸ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪੱਕ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਪੜਚੋਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ। ....ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਨਾ ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਟੀਕਾ ਲਗਵਾਉਣ (Vaccination) ਨਾਲ ਆਦਮੀ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਗਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪੌਦੇ ਮਜਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ‘ਸੌ ਫੁੱਲ ਖਿੜਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸੌ ਵਿਚਾਰ ਭਿੜਨ ਦੀ ਦੇਣ' ਦੀ ਨੀਤੀ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕਸਵਾਦ ਦੀ ਪੁਜੀਸ਼ਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਬਲਕਿ ਮਜਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ।''{{nop}}&lt;noinclude&gt;{{right|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /81'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8jzsd6wvgfbu62ffkbq4iew9w0q68eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ.pdf/82</title>
    <ns>250</ns>
    <id>57393</id>
    <revision>
      <id>220807</id>
      <parentid>183367</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>220807</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4795" sha1="0izipfxjcr04st8cxyxe4kvzlr4xb21" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਇਹ ਅਟੱਲ ਹੈ ਕਿ ਬੁਰਜੂਆਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨੀਮ-ਬੁਰਜੂਆਜ਼ੀ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਹ ਅਟੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੁਆਲਾਂ ਬਾਰੇ ਹਰ ਸੰਭਵ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੱਠੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਗੇ। ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਉਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਲੀਲਬਾਜੀ ਵਿੱਚ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਜਬ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ...ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ 'ਤੇ ਬੰਦਿਸ਼ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇ ਸਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੀ ਹਵਾ ਲਵਾਏ ਬਗੈਰ ਗਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਪੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਲਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਬਹਿਸ ਵਿਚਾਰ, ਪੜਚੋਲ ਅਤੇ ਦਲੀਲਬਾਜੀ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਇਹ ਤਕਰੀਰ 27 ਫਰਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਬੇਝਿਜਕ ਹੋ ਕੇ ਉਸਾਰੂ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਾਹੇ 1956 ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਗ ਲਏ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਸ ਤਕਰੀਰ ਨਾਲ ਮਾਓ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਜੋਰ ਫੜ੍ਹ ਗਈ। ਪਾਰਟੀ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ 'ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ, ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਕੰਮ ਕਾਰ ਬਾਰੇ ਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਂਜ ਇਸ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਫਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਲੋਚਨਾ ਇਸ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਕਾਲਜਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਹੱਦ ਬੰਨ੍ਹੇ ਟੱਪਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ, ਸੋਵੀਅਤ ਮਾਡਲ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਨਕਲ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਨੀਵੇਂ ਜੀਵਨ ਮਿਆਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ, ਪਾਰਟੀ ਕਾਡਰ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਆਦਿ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ। ਪੀਕਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 'ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੀ ਦੀਵਾਰ'&lt;noinclude&gt;{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /82'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0izipfxjcr04st8cxyxe4kvzlr4xb21</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220808</id>
      <parentid>220807</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T07:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Satdeep Gill</username>
        <id>13</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>220808</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4799" sha1="9l4lwcmai44q2yd8944elnhibj1q83b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Sonia Atwal&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;''{{gap}}ਇਹ ਅਟੱਲ ਹੈ ਕਿ ਬੁਰਜੂਆਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨੀਮ-ਬੁਰਜੂਆਜ਼ੀ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਹ ਅਟੱਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਸੁਆਲਾਂ ਬਾਰੇ ਹਰ ਸੰਭਵ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਹੱਠੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਗੇ। ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਢੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਉਂ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦਲੀਲਬਾਜੀ ਵਿੱਚ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਜਬ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ...ਤੁਸੀਂ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ 'ਤੇ ਬੰਦਿਸ਼ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਵਿਚਾਰ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇ ਸਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੀ ਹਵਾ ਲਵਾਏ ਬਗੈਰ ਗਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਪੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੀਕਾ ਨਹੀਂ ਲਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਬਹਿਸ ਵਿਚਾਰ, ਪੜਚੋਲ ਅਤੇ ਦਲੀਲਬਾਜੀ ਦੇ ਢੰਗ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਹੀ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।''

{{gap}}ਇਹ ਤਕਰੀਰ 27 ਫਰਵਰੀ 1957 ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਅਦ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਵਾਪਰਿਆ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਬੇਝਿਜਕ ਹੋ ਕੇ ਉਸਾਰੂ ਆਲੋਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਚੱਲ ਰਹੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਾਹੇ 1956 ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੰਗ ਲਏ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਸ ਤਕਰੀਰ ਨਾਲ ਮਾਓ ਵੱਲੋਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਜੋਰ ਫੜ੍ਹ ਗਈ। ਪਾਰਟੀ ਹੈਡਕੁਆਰਟਰ 'ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਪੱਤਰ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ, ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ, ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਰਟੀ ਕੰਮ ਕਾਰ ਬਾਰੇ ਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਂਜ ਇਸ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਫਲਸਫ਼ੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਲੋਚਨਾ ਇਸ ਦਾਇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਕਾਲਜਾਂ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋਸ਼ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਹੱਦ ਬੰਨ੍ਹੇ ਟੱਪਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੰਟਰੋਲ, ਸੋਵੀਅਤ ਮਾਡਲ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਨਕਲ, ਚੀਨ ਵਿੱਚ ਨੀਵੇਂ ਜੀਵਨ ਮਿਆਰ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਾਹਿਤ ਉੱਤੇ ਪਾਬੰਦੀ, ਪਾਰਟੀ ਕਾਡਰ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਆਦਿ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ। ਪੀਕਿੰਗ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ 'ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੀ ਦੀਵਾਰ'&lt;noinclude&gt;{{left|'''ਮਾਓ ਜ਼ੇ-ਤੁੰਗ /82'''}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9l4lwcmai44q2yd8944elnhibj1q83b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/22</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71442</id>
    <revision>
      <id>220758</id>
      <parentid>220718</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>220758</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3345" sha1="i4915klgtii9rr2ohf0ht0t55nl3boo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|'''{{larger|ਅੰਜੀਰ}}'''}}

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:

{{gap}}ਅੰਜੀਰ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪੈਦਾਵਾਰ ਕਾਬੁਲ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਹ ਬੰਗਲੋਰ,
ਸੂਰਤ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਨਾਸਿਕ ਅਤੇ ਮੰਸੂਰ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ
ਦਰਖਦ 14 ਤੋਂ 18 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਰੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਨਾ
ਲੱਗ ਕੇ, ਫਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਚੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹਰਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪੱਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਲ-ਅਸਮਾਨੀ ਰੰਗ
ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁੱਕੇ ਅੰਜੀਰ ਆਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੱਚੇ ਫਲ ਦੀ ਸਬਜੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ
ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਤੇਲ ਵੀ ਕੱਢਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ- ਕਾਕੋਦੂਮਬਰਿਕਾ। ਹਿੰਦੀ-ਅੰਜੀਰ। ਮਰਾਠੀ-ਅੰਜੀਰ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਪੇਪਰੀ। ਬੰਗਾਲੀ-
ਪੇਆਰਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਫਿਗ (Fig)। ਲੈਟਿਨ-ਫਿਕਸ ਕਰਿਕਾ (Ficus Carica)।

ਗੁਣ:

{{gap}}ਅੰਜੀਰ ਇੱਕ ਸਵਾਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਗੁਣਕਾਰੀ ਫਲ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਬੀਮਾਰੀਆਂ
ਲਈ ਚੰਗੀ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅੰਜੀਰ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ
ਮਧੁਰ, ਠੰਡਾ, ਭਾਰੀ, ਸਵਾਦ ਭਰਪੂਰ, ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ, ਖੂਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਬਨਣ ਆਦਿ
ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਮਧੁਰ, ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਬਾਜੀਕਾਰਕ, ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ
ਵਾਲਾ ਫਲ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਫਲ ਵਿਚ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟ
(ਸ਼ੱਕਰ) 63 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ-5.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਸੈਲੂਲੋਜ 7.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਚਿਕਨਾਈ-1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ,
ਖਣਿਜ ਲਵਨ-3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਅਮਲ-1.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਰਾਖ-2.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਪਾਣੀ 20.8
ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰਤੀ 100 ਗ੍ਰਾਮ ਅੰਜੀਰ ਵਿਚ 1.5 ਮਿਲੀਗ੍ਰਾਮ ਲੋਹਾ,
ਵਿਟਾਮਿਨ ਏ ਕੀ 270 ਆਈ.ਯੂ. ਅਲਪ ਵਿਚ ਚੂਨਾ, ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ, ਸੋਡੀਅਮ, ਗੰਧਕ, ਫਾਸਫੋਰਸ
ਐਸਿਡ ਅਤੇ ਗੂੰਦ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।


ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 22&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i4915klgtii9rr2ohf0ht0t55nl3boo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/23</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71443</id>
    <revision>
      <id>220759</id>
      <parentid>215657</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <origin>220759</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4982" sha1="243b3b2rvchqvt4grs85b2r3lh8fk8n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
'''{{larger|ਆਂਬਲਾ (ਓਲਾ)}}'''

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:

ਓਲੇ ਦਾ ਬੂਟਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਲੇ ਦਾ ਬੂਟਾ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ
ਰਸਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਇਸ
ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੂਟੇ ਦੀ ਉਚਾਈ 20 ਤੋਂ 25 ਫੁੱਟ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਇਮਲੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ
ਹਰੇ-ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ
ਹਨ। ਫਲ ਗੋਲਾਕਾਰ ਲਗਭਗ 1 ਤੋਂ 2 ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ
ਹਰੇ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰਬੂਜੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲ 'ਤੇ
6 ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਲ ਦੀ ਗੁਠਲੀ ਵਿਚ 3 ਕੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿਕੌਣੇ ਬੀਜ
ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਓਲੇ ਛੋਟੇ ਜਦਕਿ ਕਲਮੀ ਓਲੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ
ਓਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁੱਦਾ ਘੱਟ, ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਜਦਕਿ ਗੁਠਲੀ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਲਮੀ
ਓਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁੱਦਾ ਜਿਆਦਾ, ਰੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਅਤੇ ਗੁਠਲੀ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਓਲੇ ਚਮਨਪਰਾਸ਼
ਅਤੇ ਮੁਰੱਬਾ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹਨ ਜਦਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ
ਛੋਟੇ ਓਲੋ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ।
ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ,
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ- ਆਮਲਕੀ, ਧਾਰਤੀ। ਹਿੰਦੀ-ਆਂਬਲਾ। ਮਰਾਠੀ-ਆਂਬਲੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਆਂਬਲਾ।
ਬੰਗਾਲੀ-ਆਮਲਕੀ, ਆਮਲਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਐਮਬਿਕ ਮਾਇਰੋਬੇਲਨ (Emblic Myrobalan)।
ਲੈਟਿਨ-ਐਮਬਿਲਕਾ ਆਫਿਸਿਨੇਲਿਸ (Emblica Officinallis)।
ਗੁਣ
ਓਲਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ
ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਟਾਨਿਕ ਵਜੋਂ ਆਂਬਲਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਦਿਮਾਗੀ ਕੰਮ
ਕਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਇਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਦਿਮਾਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ
ਤਰੋ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਸੈਲਾ ਆਂਬਲਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪੀਣ 'ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਆਂਬਲਾ ਭਾਵੇਂ ਹਰਾ, ਤਾਜਾ ਜਾਂ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੇ ਗੁਣਾ ਵਿਚ ਕਮੀ ਨਹੀਂ
ਹੁੰਦੀ। ਆਯੂਰਵੈਦ ਵਿਚ ਆਂਬਲੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਮਨਪਰਾਸ਼ ਆਯੂਰਵੈਦ ਦਾ
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸਾਇਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਾਨਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ
ਹੈ।ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਟਾਮਿਨ-ਸੀ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ
ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਮੜੀ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਵਾਲਾਂ ਆਦਿ
ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਖੂਨ ਵਧਾਉਣ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਨੂੰ
ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਂਬਲਾ ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਨਾਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ
ਕਫ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਖਾਂ, ਚਮੜੀ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਲਈ
ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ
-
23&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>243b3b2rvchqvt4grs85b2r3lh8fk8n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220760</id>
      <parentid>220759</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T00:42:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>220760</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5002" sha1="jqfv8a1ea59yp8ofokwa2cbms9jex2l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|
'''{{larger|ਆਂਬਲਾ (ਓਲਾ)}}'''}}

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:

ਓਲੇ ਦਾ ਬੂਟਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਲੇ ਦਾ ਬੂਟਾ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ
ਰਸਮਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਇਸ
ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਬੂਟੇ ਦੀ ਉਚਾਈ 20 ਤੋਂ 25 ਫੁੱਟ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਇਮਲੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ
ਹਰੇ-ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ
ਹਨ। ਫਲ ਗੋਲਾਕਾਰ ਲਗਭਗ 1 ਤੋਂ 2 ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ
ਹਰੇ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਰਬੂਜੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲ 'ਤੇ
6 ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਲ ਦੀ ਗੁਠਲੀ ਵਿਚ 3 ਕੋਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿਕੌਣੇ ਬੀਜ
ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਉੱਗਣ ਵਾਲੇ ਓਲੇ ਛੋਟੇ ਜਦਕਿ ਕਲਮੀ ਓਲੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ
ਓਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁੱਦਾ ਘੱਟ, ਰੇਸ਼ੇਦਾਰ ਜਦਕਿ ਗੁਠਲੀ ਵੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਲਮੀ
ਓਲਿਆਂ ਵਿਚ ਗੁੱਦਾ ਜਿਆਦਾ, ਰੇਸ਼ਾ ਘੱਟ ਅਤੇ ਗੁਠਲੀ ਛੋਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਓਲੇ ਚਮਨਪਰਾਸ਼
ਅਤੇ ਮੁਰੱਬਾ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹਨ ਜਦਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਈ
ਛੋਟੇ ਓਲੋ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹਨ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ- ਆਮਲਕੀ, ਧਾਰਤੀ। ਹਿੰਦੀ-ਆਂਬਲਾ। ਮਰਾਠੀ-ਆਂਬਲੀ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਆਂਬਲਾ।
ਬੰਗਾਲੀ-ਆਮਲਕੀ, ਆਮਲਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਐਮਬਿਕ ਮਾਇਰੋਬੇਲਨ (Emblic Myrobalan)।
ਲੈਟਿਨ-ਐਮਬਿਲਕਾ ਆਫਿਸਿਨੇਲਿਸ (Emblica Officinallis)।
ਗੁਣ:

ਓਲਾ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਢਿਆਂ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਰਗੀ ਸ਼ਕਤੀ
ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਟਾਨਿਕ ਵਜੋਂ ਆਂਬਲਾ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ। ਦਿਮਾਗੀ ਕੰਮ
ਕਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਇਸ ਦਾ ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਦਿਮਾਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ
ਤਰੋ ਤਾਜ਼ਾ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਸੈਲਾ ਆਂਬਲਾ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪੀਣ 'ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।

ਆਂਬਲਾ ਭਾਵੇਂ ਹਰਾ, ਤਾਜਾ ਜਾਂ ਸੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਦੇ ਗੁਣਾ ਵਿਚ ਕਮੀ ਨਹੀਂ
ਹੁੰਦੀ। ਆਯੂਰਵੈਦ ਵਿਚ ਆਂਬਲੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਚਮਨਪਰਾਸ਼ ਆਯੂਰਵੈਦ ਦਾ
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਸਾਇਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਟਾਨਿਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ
ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਵਿਟਾਮਿਨ-ਸੀ ਭਰਪੂਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦਾ
ਟਾਕਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚਮੜੀ, ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਵਾਲਾਂ ਆਦਿ
ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਬਹੁਤ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਖੂਨ ਵਧਾਉਣ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਨੂੰ
ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆਂਬਲਾ ਤ੍ਰਿਦੋਸ਼ ਨਾਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ
ਕਫ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਸੀਰ ਠੰਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਖਾਂ, ਚਮੜੀ, ਫੇਫੜਿਆਂ ਲਈ


ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 23&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jqfv8a1ea59yp8ofokwa2cbms9jex2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/70</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72552</id>
    <revision>
      <id>220777</id>
      <parentid>219387</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T04:48:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>220777</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2297" sha1="pfgy4fmov2u0lbhetc3kzijjsk33xr9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਸਾਨੂੰ ਕੁਛ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਰਹੀ। ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਦਸੀ ਤਦ ਸਾਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਆਈ।

{{gap}}ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ:-ਤੇਜ ਸਿੰਘ ਜੀ! ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਬੜੇ ੨ ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰਾਂ ਪਾਸੋਂ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਆਪ ਵਧਾਤਾ ਪਾਸ ਭੁਲ ਹੋਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕੀ ਗਿਣਤੀ ਹੈ? ਪਰ ਸ੍ਵਾਦਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਭੁਲ ਕਹਿਣ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਏਸੇ ਲਈ ਅਪਦੀਭੁਲ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਹਛਾ ਹੁਣ ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦਸਦ ਹਾਂ!

{{gap}}ਮੈਂ ਹਰਦੀਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਗਦਾਧਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਓਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭੇਤ ਕਿਸਤਰਾਂ ਦਸੇਗਾ? ਸਦੇ ਬਿਨਾਂ ਓਹ ਕਦੇ ਏਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ੨ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸਦੇ ਇਹ ਭੀ ਜਾਣਨਾ
ਔਖਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਕਦੋਂ ਆਇਆ ਤੇ ਕਦੋਂ ਗਿਆ ਹੈ।

{{gap}}ਹਰਦੀਨ-ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਾ ਹਾਂ ਆਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਭੀ ਲਵੇਗਾ। ਅਰ ਆਪਨੂੰ ਅਸਲ ਹਾਲ ਦਸ ਦੇਵੇਗਾ ਕਲ ਓਹ ਜਮਾਨੀਆਂ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

{{gap}}ਮੈਂ-ਪ੍ਰੰਤੂ ਮੇਰਾ ਓਸਦਾ ਅਗੇ ਕੋਈ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਓਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕਿਸਤਰਾਂ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇਗਾ? 

{{gap}}ਹਰਦੀਨ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਆਪਦਾ ਮੇਲ ਕਰਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।

{{gap}}ਹਰਦੀਨ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pfgy4fmov2u0lbhetc3kzijjsk33xr9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 23.pdf/71</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72553</id>
    <revision>
      <id>220778</id>
      <parentid>219388</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T04:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>220778</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2411" sha1="5taqrrk5nks328bmil3nqixhop2yjcc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;{{center|( ੬੮ )}}&lt;/noinclude&gt;ਦਿਤਾ ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਿਆ ਕਿ ਇਸਦੀ ਤੇ ਗਦਾਧਰ ਸਿੰਘ (ਭੂਤਨਾਥ) ਦੀ ਏਤਨੀ ਜਾਨ ਪਛਾਣ ਕਿਸਤਰਾਂ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਓਹ ਇਸਤੇ ਕਿਉਂ ਇਤਬਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ?

{{gap}}ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਅਜੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸੇਵੇਲੇ ਚੋਬਦਾਰ ਨੇ ਆਕ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭੂਤ ਨਾਥ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।ਇਹ ਖਬਰ ਸੁਣਕ ਸਭ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਰ ਭਰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੁਣ ਸਾਡੀ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਭੀ ਆਨੰਦ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।

{{gap}}ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਭੂਤਨਾਥ ਨੂੰ ਹਾਜਰ ਹੋਣ ਦੀ ਆਗ੍ਯਾ ਦਿਤੀ ਭੂਤਨਾਥ ਨੇ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕੀਤਾ।

{{gap}}ਤੇਜ-(ਭੂਤਨਾਥ ਨੂੰ) ਕਿਉਂ ਭੂਤਨਾਥ ਸੁਖ ਤਾਂ ਹੈ? ਅਜ ਕਈਆਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿਛੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸੂਰਤ ਵੇਖੀ ਹੈ।

{{gap}}ਭੂਤ-ਜੀ ਹਾਂ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸਭ ਸੁਖ ਹੈ ਮੈਂ ਜਿਤਨੇ ਦਿਨ ਦੀ ਛੁਰੀ ਲੈਕੇ ਗਿਆ ਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।

{{gap}}ਤੇਜ-ਇਹ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਸਪੁਤ੍ਰ ਦਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਹਾਲ ਸੁਣਾਓ ਕਿੰਵੇਂ ਨਿਬੜੀ?

{{gap}}ਭੂਤ-ਚੰਗੀ ਨਿਬੜੀ ਹੈ ਜੀ, ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਆਗਯਾ ਦਾ ਪਾਲਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਾਨਕ ਨੰ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਪਰ ਇਕ ਬੜੀ ਕਰਾਰੀ ਤੇ ਸ੍ਵਾਦਲੀ ਸਜਾ ਓਸਨੂੰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਹੈ।

{{gap}}ਦੇਵੀ-(ਹਸਕੇ) ਦਸੋ ਤਾਂ ਸਹੀ।

{{gap}}ਭੂਤ-ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਠੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਜ ਨਿਚਾ ਉੱਲ ਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਦੇ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਜਦ ਓਹ ਏਥੋਂ ਮੈਨੂੰ ਫੜਨ ਅਇਆ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5taqrrk5nks328bmil3nqixhop2yjcc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/37</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72770</id>
    <revision>
      <id>220775</id>
      <parentid>220629</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>220775</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4096" sha1="romsblqgqnhnuhcdgizs9dow0x1oyjd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਤਸੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ
ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੱਧ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਕਾਰਨ
ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਬੱਈਏ ਦੀ ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਜਾਂ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।

{{gap}}ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕਲ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਅੜ ਕੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਹਾੜੀ
ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਦਿਹਾੜੀ ਸਮੇਂ 10-15 ਵਾਰ ਬਾਥਰੂਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ
ਹਰ ਵਾਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਗਭਗ ਘੰਟਾ ਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਕਰ
ਹੀ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ
ਅੱਧਾ-ਅੱਧਾ, ਪੌਣਾ-ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਲਗਾ ਕੇ ਲਗਭਗ
ਘੰਟਾ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, 5-7 ਵਾਰ ਬੀੜੀਆਂ ਪੀ ਕੇ ਅੱਧਾ
ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਜੇਕਰ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ
ਘੂਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੁਦ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;
ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਹ ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੜੀ ਨੂੰ ਵਾਹ ਵਾਹ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿਣਗੇ
ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਧੋਣ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਭਾਵ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਅੱਧੀ
ਦਿਹਾੜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਖੂਨ ਵੱਖਰਾ ਸਾੜਨਗੇ। ਇਹੀ
ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹਾੜੀ/ਸਾਉਣੀ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਭੱਈਆਂ ਤੋਂ ਕੰਮ
ਕਰਵਾਉਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਵਿਹਲਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁਣ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਵੀ
ਤੁਰ ਪਏ ਹਨ।

{{gap}}ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਚੌਂਕ ਦੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁਣ
ਇਕ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਈ, ਜੋ ਕਿ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ
ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਧੀਆ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੋਸ਼ ਕਲੌਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਪੈਸੇ,
ਕੱਪੜੇ, ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||33}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>romsblqgqnhnuhcdgizs9dow0x1oyjd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220776</id>
      <parentid>220775</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T02:43:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Taranpreet Goswami</username>
        <id>2106</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>220776</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4096" sha1="l7syf37hximfoj87nsccu5sn9cicm8p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਤਸੱਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ
ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੱਧ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ
ਕੰਮ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਹਿਰਦਤਾ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਪ੍ਰਤੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਕਾਰਨ
ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਬੱਈਏ ਦੀ ਕੈਂਸਰ, ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ ਜਾਂ
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।

{{gap}}ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੋਕਲ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਅੜ ਕੇ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਹਾੜੀ
ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਦਿਹਾੜੀ ਸਮੇਂ 10-15 ਵਾਰ ਬਾਥਰੂਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂ ਜੋ
ਹਰ ਵਾਰ ਵਿਚ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਗਭਗ ਘੰਟਾ ਤਾਂ ਵਿਅਰਥ ਕਰ
ਹੀ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਸਮੇਂ ਚੁਸਕੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ
ਅੱਧਾ-ਅੱਧਾ, ਪੌਣਾ-ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰ ਲਗਾ ਕੇ ਲਗਭਗ
ਘੰਟਾ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, 5-7 ਵਾਰ ਬੀੜੀਆਂ ਪੀ ਕੇ ਅੱਧਾ
ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ,
ਜੇਕਰ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਮੁਤਾਬਕ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ
ਘੂਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ
ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੁਦ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ;
ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਹ ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘੜੀ ਨੂੰ ਵਾਹ ਵਾਹ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿਣਗੇ
ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਧੋਣ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਭਾਵ ਸਾਰੀ ਦਿਹਾੜੀ ਵਿਚ ਅੱਧੀ
ਦਿਹਾੜੀ ਜਿੰਨਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਖੂਨ ਵੱਖਰਾ ਸਾੜਨਗੇ। ਇਹੀ
ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਹਾੜੀ/ਸਾਉਣੀ ਵਿਚ ਕਿਸਾਨ ਭੱਈਆਂ ਤੋਂ ਕੰਮ
ਕਰਵਾਉਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਲ ਮਜ਼ਦੂਰ ਤਾਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਵਿਹਲਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁਣ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਵੀ
ਤੁਰ ਪਏ ਹਨ।

{{gap}}ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਬਰ ਚੌਂਕ ਦੇ ਦਿਹਾੜੀਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੁਣ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ
ਈ, ਜੋ ਕਿ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਵਧੀਆ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੋਸ਼ ਕਲੌਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਪੈਸੇ, ਕੱਪੜੇ, ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਔਰਤਾਂ&lt;noinclude&gt;{{rh||33}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l7syf37hximfoj87nsccu5sn9cicm8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/41</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72784</id>
    <revision>
      <id>220755</id>
      <parentid>220711</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <origin>220755</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4095" sha1="eauup1t9lwhorojqxyauxbgqq426sdv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪੱਖਪਾਤ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਪਰ ਸਚਾਈ ਤਾਂ ਸਚਾਈ ਹੈ।
ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ
ਭਾਵੇਂ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਨਾ ਆਈ ਹੋਵੇ ਪਰੰਤ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਨੁਕਤਿਆਂ 'ਚੋਂ ਉਕਤ ਤਿੰਨ ਨੁਕਤੇ ਬੜੇ ਅਹਿਮ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੁਕਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਐਕਟ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ 22 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਦੂਸਰਾ ਨੁਕਤਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਧਾਇਕਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਐਮ.ਪੀਜ਼ ਆਦਿ ਭਾਵ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਕਲਚਰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਧੀ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁੱਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਨੁਕਤਾ ਵੀ ਬੜਾ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅੰਗਹੀਣ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਧੱਕਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਟੋਲ ਫਰੀ ਨੰਬਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ (24 ਜਾਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ) ਵਿਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਆਦਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਿਕਮੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਖਿਲਾਫ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਅੰਗਦੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿਆਦਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪਾਲਿਸੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ 'ਚ ਉਹ ਬਦਲੀ ਰੁਕਵਾਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬਿਨੈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬੜੀ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਮਾਨ, ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਜਾਂ ਅੱਪ-ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਫੌਰੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਤੀ-ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣ
37&lt;noinclude&gt;{{rh||37}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eauup1t9lwhorojqxyauxbgqq426sdv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220757</id>
      <parentid>220755</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T16:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <origin>220757</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4083" sha1="s7x5kv4443ft3gcuhjgpplq4rckg5fx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Taranpreet Goswami&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪੱਖਪਾਤ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਪਰ ਸਚਾਈ ਤਾਂ ਸਚਾਈ ਹੈ।

{{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ
ਭਾਵੇਂ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਨਾ ਆਈ ਹੋਵੇ ਪਰੰਤ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਨੁਕਤਿਆਂ 'ਚੋਂ ਉਕਤ ਤਿੰਨ ਨੁਕਤੇ ਬੜੇ ਅਹਿਮ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੁਕਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਐਕਟ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ 22 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਦੂਸਰਾ ਨੁਕਤਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਧਾਇਕਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਐਮ.ਪੀਜ਼ ਆਦਿ ਭਾਵ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਕਲਚਰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਧੀ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁੱਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਨੁਕਤਾ ਵੀ ਬੜਾ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅੰਗਹੀਣ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਧੱਕਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਟੋਲ ਫਰੀ ਨੰਬਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ (24 ਜਾਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ) ਵਿਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਆਦਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਿਕਮੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਖਿਲਾਫ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਅੰਗਦੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਜਿਆਦਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪਾਲਿਸੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ 'ਚ ਉਹ ਬਦਲੀ ਰੁਕਵਾਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬਿਨੈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬੜੀ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਮਾਨ, ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਜਾਂ ਅੱਪ-ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਫੌਰੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਤੀ-ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣ
37&lt;noinclude&gt;{{rh||37}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s7x5kv4443ft3gcuhjgpplq4rckg5fx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220817</id>
      <parentid>220757</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>220817</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4086" sha1="so0mcdfreewg7twumo7j9cbgmkd1qcq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੀ ਪੱਖਪਾਤ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਪਰ ਸਚਾਈ ਤਾਂ ਸਚਾਈ ਹੈ।

{{gap}}ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰਾ ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਟੀ ਭਾਵੇਂ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਨਾ ਆਈ ਹੋਵੇ ਪਰੰਤ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਨੁਕਤਿਆਂ 'ਚੋਂ ਉਕਤ ਤਿੰਨ ਨੁਕਤੇ ਬੜੇ ਅਹਿਮ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਨੁਕਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਐਕਟ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ 22 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ ਇਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਦੂਸਰਾ ਨੁਕਤਾ ਵੀ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਧਾਇਕਾਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਐਮ.ਪੀਜ਼ ਆਦਿ ਭਾਵ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਕਲਚਰ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵੀ.ਆਈ.ਪੀ. ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁੱਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਨੁਕਤਾ ਵੀ ਬੜਾ ਅਹਿਮ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅੰਗਹੀਣ ਕਿਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਧੱਕਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਟੋਲ ਫਰੀ ਨੰਬਰ ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ (24 ਜਾਂ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ) ਵਿਚ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਿਕਮੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਖਿਲਾਫ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ਵੱਲੋਂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪਾਲਿਸੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬਦਲੀਆਂ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਰਾਹਤ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ 'ਚ ਉਹ ਬਦਲੀ ਰੁਕਵਾਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬਿਨੈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਬੜੀ ਦੇਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਪਮਾਨ, ਮਾਰ-ਕੁਟਾਈ ਜਾਂ ਅੱਪ-ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਫੌਰੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਖੌਤੀ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਤੀ-ਸੂਚਕ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਣ&lt;noinclude&gt;{{rh||37}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>so0mcdfreewg7twumo7j9cbgmkd1qcq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼੍ਰੀ ਚਰਣਹਰਿ ਵਿਸਥਾਰ - ਡਾਕਟਰ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72789</id>
    <revision>
      <id>220753</id>
      <timestamp>2026-06-09T15:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਛੋਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਸੰਨ ੧੮੯੩ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਟੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬੋਧੀ। ਅੱਜ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਬੀ ਉਨਾਂ ਹੀ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੁ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>220753</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4986" sha1="sca6l89qy8ejghdyv2bs1zxayw21zuz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਲਹਿਰ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਦੀ
ਛੋਹੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਸੰਨ ੧੮੯੩ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਖਾਲਸਾ ਟੈਕਟ ਸੁਸਾਇਟੀ
ਦੀ ਨੀਂਹ ਬੋਧੀ। ਅੱਜ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਬੀ ਉਨਾਂ ਹੀ ਲੀਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਤੁਰਦੀ
ਤੁਰਦੀ ਐਥੋਂ ਤੱਕ ਅੱਪੜ ਗਈ ਹੈ।*****ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਖ਼ਲਾਕ ਅਰ ਫਲਸਫੇ
ਦਾ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਨਜ਼ਮ ਅਰ ਨਸਰ ਵਿਚ ਉਹ ਖੂਬੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਕਿ
ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਫਖ਼ਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ
ਦੂਸਰੇ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਾਰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ । ਆਪ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚ
ਉਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ ।”
[ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ
ਜਿਸ ਮੁੱਖ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਯਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੇ ਸਿਰ ਕਿਸੇ
ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ ਉਹ ਕੋਈ ਅੱਡਰੀ ਸ਼ੈ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਹ ਉਸੇ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ੇ
ਦੀ ਹੀ ਇਕ ਸ਼ਾਖ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੀਵਾਨ ਕੌੜਾ ਮਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਦਰਸ਼ ਬਣਾਕੇ ਰੱਖਿਆ
ਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਘਾੜਤ ਇਸਤਰਾਂ ਘੜੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਮਰਾ ਦਾ ਵੇਗ ਆਪਣੇ ਬੱਧੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ
ਦੀ ਸੇਧ ਉੱਪਰ ਟੁਰਦਾ ਆਪਣੇ ਉੱਦੇਸ਼ ਉੱਪਰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਗਿਆ।ਅਸਾਂ ਏਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ
ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਕਤ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਲ ਤਕ ਲੈ ਆਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਨੂੰ
ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਵੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਚ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਰੰਗਣ ਵਿਚ ਇਤਨਾ ਰੰਗਿਆ ਹੈ ਕਿ
ਪਾਰਖੂ ਲਿਖਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਕਤਾਂ ਉਪਰ ਪਏ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਖ ਰਹੇ ਹਨ* ।
ਕੌਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਕ ਵਡੇ ਦਰਯਾ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਾਕਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਨਿੱਕੀਆਂ
ਸੋਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਕੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗੰਭੀਰ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੁੰਦਾ
ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਯੁਕਤੀਆਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਥਾ
ਦੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਨਦੀ ਨਾਲਿਆਂ ਦੇ ਖਾਕੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਖੋਜੇ ਜਾਣ ਕਿ ਉਹ ਨਾਲ ਨਾਲ ਕੌਮੀ ਇਤਿਹਾਸ
ਦੀ ਵਿਕਾਸ਼ ਧਾਰਾ ਦਾ ਪਤਾ ਦੇਂਦੇ ਜਾਣ, ਜਿਸਦੇ ਕਿ ਉਹ ਅੰਗ ਹਨ।
ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ
ਮਹਾਰਾਜਾ ਕੌੜਾ ਮੱਲ
ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਈਸਾ ਦੀ ਅਠਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ
ਦੀ ਤਾਰੀਖ ਕਿਸੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਪਰ ਅੰਕਿਤ ਨਹੀਂ। ਦੇਹਾਂਤ ਦਾ ਦਿਨ ੬ ਮਾਰਚ੧੭੫੨ ਈ:
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਵਨ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਵਿਚਾਰਨ ਨਾਲ ਤੇ ਏਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ
ਲੈਣ ਨਾਲ ਕਿ ਆਪ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਜੁਵਾਨੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਸਨ ਜਦ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਦੀਵਾਨ ਨੀਯਤ
*Mystic Poet-From Amritsar, sacred to Sikhism, comes the noble influence of
Bhai Vir Singh, a mystic poet in the highest sense. He is a saint who has not refused
to concern himself with the moral and social life of his people. In 1988 he has meant
increasingly more to his community, and to inter-communal India; his teachings carry
the universal validity of a beautiful and ennobling life.
&quot;Dr. A. Chakravarti M. A., D. phil (Oxen).
[P AThe Tribune-January 1, 1939
Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sca6l89qy8ejghdyv2bs1zxayw21zuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/38</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72790</id>
    <revision>
      <id>220779</id>
      <timestamp>2026-06-10T04:59:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਖਕੇ ਇਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਜਾਤ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਿਉਂ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁਰਸ ਨੂੰ ਦਰਖਤ ਤੇ ਹੀ ਚੜ੍ਹਨਾ ਪਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਉਕਤ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਾ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਇਕ ਦੋਸਤ, ਜਿਸਦੀ ਉਮਰ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 52 ਸ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>220779</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3866" sha1="4epbh7qul8me6mzhdzy2htmb6lsrcp5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਖਕੇ ਇਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਜਾਤ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਿਉਂ
ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁਰਸ ਨੂੰ ਦਰਖਤ ਤੇ ਹੀ ਚੜ੍ਹਨਾ ਪਿਆ ਕਰੇਗਾ।
ਉਕਤ ਘਟਨਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਾ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਇਕ ਦੋਸਤ, ਜਿਸਦੀ
ਉਮਰ ਹੁਣ ਲਗਭਗ 52 ਸਾਲ ਹੈ, ਨੇ ਆਪ-ਬੀਤੀ ਸੁਣਾਈ। ਮੇਰਾ ਇਹ
ਦੋਸਤ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ
26-27 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕੁਆਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਕਿਸੇ ਲੜਕੀ,
ਜੋ ਕਿ ਪੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਰਾਹੀਂ ਐਮ.ਏ. ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਗ ਦੂਜਾ
ਯਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ
ਇਲਾਵਾ ਉਸਦੇ ਮਾਪੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
ਕੁਦਰਤੀ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦਾ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਇਕੋ ਸੀ।
ਪਹਿਲਾ ਪੇਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ
ਬੜੀ ਦੇਰ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਅਗਲੇ ਪੇਪਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ
ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਪੇਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ 2-3 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਜੋ
ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਕਾਫੀ
ਨਾਂਹ-ਨੁੱਕਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਲੜਕੀ ਆਉਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਈ।
ਪੇਪਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ 2 ਵਜੇ ਸੀ ਅਤੇ ਲੜਕੀ
ਸਵੇਰੇ ਲਗਭਗ 9 ਕੁ ਵਜੇ ਬੱਸ ਰਾਹੀਂ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਪਹੁੰਚ ਗਈ
ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੇ ਚੌਕ ਤੇ ਉਤਰ ਗਈ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਵੀ ਉ
ਸਮੇਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਟੋ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕੋਲ
ਇਕ ਅਲੱਗ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਏ। ਆਪਸ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਨਿੱਜਤਾ ਸਾਂਝੀ
ਕੀਤੀ। ਲੜਕੀ ਬੜੀ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਸੀ ਅਤੇ ਲੜਕਾ ਬਹੁਤ ਡਰਪੋਕ ਸੀ।
ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੀ ਡਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਰਿਯਾਦਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ
ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੋਈ ਤਾਂ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਬਦਨਾਮੀ ਦਾ ਡਰ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ
ਇਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਕਰਮਚਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਘਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਵੀ ਉਸ
ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸੀ। ਲੜਕੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਰਿਯਾਦਾ ਵਿਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ
ਜਬਰਦਸਤੀ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਘੰਟਾ ਡੇਢ ਘੰਟਾ ਬੈਠਣ
ਉਪਰੰਤ ਦੋਵੇਂ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
34&lt;noinclude&gt;{{rh||34}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4epbh7qul8me6mzhdzy2htmb6lsrcp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/39</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72791</id>
    <revision>
      <id>220780</id>
      <timestamp>2026-06-10T05:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤੀਜੇ ਪੇਪਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਲੜਕੀ ਬੜੀ ਨਾਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਲਗਭਗ ਇਕ ਘੰਟਾ ਲੜਕੀ ਤੋਂ ਇ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>220780</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3721" sha1="q5c12zriab4c5nyj84yy7gcpujbmxwp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਤੀਜੇ ਪੇਪਰ ਦਾ ਦਿਨ ਆਇਆ ਤਾਂ
ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਛੱਤ ਤੇ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠ ਗਏ ਪਰੰਤੂ ਲੜਕੀ ਬੜੀ
ਨਾਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਲਗਭਗ ਇਕ ਘੰਟਾ
ਲੜਕੀ ਤੋਂ ਇਹੀ ਪੜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਆਖਰ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਨਾਰਾਜ਼
ਕਿਉਂ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕੀ ਗਲਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ? ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗੇ। ਲੜਕੀ ਬਸ ਬਿਨਾਂ
ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਐਂ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਂ
ਮਾਹਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਖੀਰ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੋਸਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤਹਲੇ ਮਿੰਨਤਾਂ
ਕਰਕੇ ਨਰਾਜ਼ਗੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਜਾਣ ਕੇ ਮੇਰੇ
ਦੋਸਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਖਿਸਕ ਗਈ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬੜਾ ਹੀਣਾ
ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਕੋਲ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਵਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ
ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਲੜਕੀ ਕੋਲ
ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਸਨੂੰ ਤਾਰਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਯਹ ਲੈਂਦੀ।
ਲੜਕੀ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ “ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦਿਨ ਮਰਿਯਾਦਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ
ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।” ਭਾਵੇਂ ਕਿ
ਲੜਕੀ ਨੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ
ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਭਿਅਕ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਵਰਤਣੇ ਪੈਣੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਵੀ
ਇਕ ਮਰਿਯਾਦਾ ਅਤੇ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਖਿੱਚੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਕਰ ਰਹੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ
ਹੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਫਤ ਕਾਰਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿਚ
ਪੜ੍ਹਦੀ ਇਕ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਮਰਯਾਦਾ/ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ
ਕਰਕੇ ਲੜਕੀ ਵੱਲੋਂ ਫੋਨ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਲਛਮਣ ਰੇਖਾ
ਪਾਰ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਮਿਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ।
ਦਰਅਸਲ ਉਕਤ ਦੋਵੇਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਥਾਰਥਕ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ
ਤੋਂ ਆਦਮੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ
‘ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਂਹ’ ਸਮਝੇ ਜਾਂ ‘ਨਾਂਹ’ ਨੂੰ ‘ਹਾਂ'। ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਤਾਂ ਇਸਨੇ
ਬੜੇ ਬੜੇ ਖਿਡਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਦਮੀ ਦੁਚਿੱਤੀ ਵਿਚ
ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
35&lt;noinclude&gt;{{rh||35}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q5c12zriab4c5nyj84yy7gcpujbmxwp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/40</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72792</id>
    <revision>
      <id>220781</id>
      <timestamp>2026-06-10T05:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਇੰਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਲੋਕ ਪੈਦਲ ਹੀ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਖਾਸ ਕਰਕ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>220781</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3915" sha1="p6egvzw59genkufn1f7v99w3nvx6585" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਤਾਂ ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਪੁਰਾਣੇ
ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਸਾਧਨ ਇੰਨੇ ਵਿਕਸਿਤ ਨਹੀਂ
ਸਨ। ਲੋਕ ਪੈਦਲ ਹੀ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ
ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਤਾਂ ਪੈਦਲ ਹੀ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਕ
ਪਿੰਡ 'ਚੋਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ 20-22 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਜਵਾਨ ਧੀ ਨੂੰ
ਉਸਦੇ ਨਾਨਕੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਡੰਗ
ਕੇ ਆਉਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿ
ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ
ਇਕ 65-70 ਸਾਲ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਇਕ 25-26 ਸਾਲ ਦਾ ਲੜਕਾ ਦੋਵੇਂ
ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਪਰੰਤੂ ਉਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੇ ਕਿ ਦੋਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੌਣ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਵੇ।
ਲੜਕੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਲੜਕੀ ਦੇ
ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ ਅਤੇ ਇਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਨੌਜਵਨ ਮੁੰਡੇ
ਨਾਲ ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਖੋਜਣਾ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ ਪਰ ਜੇ
ਬਜ਼ੁਰਗ ਨਾਲ ਭੇਜਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਕੋਈ ਘੱਟ ਨਹੀਂ।
ਅਖੀਰ ਸਵੇਰੇ ਉਸਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਉਸਦੀ
ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਆਵੇ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਬਾਰੇ ਤਰਕ ਦਿੰਦਿਆਂ
ਦੱਸਿਆ ਕਿ “ਲੜਕੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਬੜਾ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਹੈ। ਲੜਕੀ ਵੀ ਸ਼ਰੀਫ਼
ਹੈ। ਦੋ ਕੁ ਮੀਲ ਦੀ ਵਾਟ ਐ। ਚਲੋ ਜੇਕਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨ ਲਈਏ ਕਿ ਲੜਕੇ
व्
ਦੀ ਨੀਅਤ ਬਦਨੀਅਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤਾਂ ਵੀ ਲੜਕੇ ਨੇ ਡਰ ਅਤੇ ਘਬਰਾਹਟ
ਕਾਰਨ ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਅਜੇ ਭੂਮਿਕਾ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ
ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਭੂਮਿਕਾ
ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।”
ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪੂਜਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਕੰਮ
ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ 20-25 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ
ਹੋਰ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਬਿਲਕੁੱਲ
ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪੇਕੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਇਕ
ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਹਨ। ਕਈ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਗਰੀਬੀ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਚਪਨ
36&lt;noinclude&gt;{{rh||36}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p6egvzw59genkufn1f7v99w3nvx6585</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਿੰਨ ਸੌ ਪੈਂਹਠ ਚਲਿੱਤਰ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/41</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72793</id>
    <revision>
      <id>220782</id>
      <timestamp>2026-06-10T05:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Marde Sehajpreet kaur</username>
        <id>1774</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੱਕਰੀਆਂ ਵੀ ਚਰਾਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਦੀ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਈ ਨਾਲ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸਨੇ 25 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>220782</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3803" sha1="9skfqv5er79z1bew98l6whjrauyt3yg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Marde Sehajpreet kaur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਬੱਕਰੀਆਂ ਵੀ ਚਰਾਈਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਦੀ
ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਹੁਰਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਈ ਨਾਲ ਪਟਿਆਲਾ
ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸਨੇ 25 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਕੰਮ
ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਸੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਹ ਪਿੰਡ
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਆਈ ਸੁਘੜ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮਾਕਲ ਔਰਤ ਵਾਂਗ ਸਿਰ ਢਕ
ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਉਹ ਆਟੋ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ
ਬਾਅਦ ਖੁਦ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਕੇ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ
ਕੇ ਆਉਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਖੁਦ ਸਕੂਟਰ ਚਲਾ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਉਣ ਲੱਗੀ।
ਉਹ ਸਵੇਰੇ 6 ਵਜੇ ਘਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੇ
ਲਗਭਗ 11:30 ਵਜੇ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ
ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਲੜਕੀਆਂ
ਅਤੇ ਇਕ ਲੜਕੇ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ।
ਤਿੰਨਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਇਕ ਵਧੀਆ ਹੋਟਲ ਬੁੱਕ ਕਰਵਾ ਕੇ
ਬੜੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ, ਕੱਪੜੇ,
ਮੋਟਰਸਾਈਕਲਾਂ, ਟੀ.ਵੀ. ਆਦਿ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਘਰ ਦਾ ਬਾਕੀ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ
ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਲੜਕੇ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਬਿਨਾਂ ਦਾਜ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਬੜੇ ਗਰੀਬ ਘਰ
ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਪੈਲੇਸ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਖਰਚੇ ਤੇ ਬੜੀ ਧੂਮ-ਧਾਮ ਨਾਲ
ਕੀਤੀ।
ਪੂਜਾ ਹੁਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ
ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੁਣ ਵੀ
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਕੂਟਰ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਵਧੀਆ
ਆਲਟੋ ਕਾਰ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣੀ ਵੀ ਸਿੱਖ ਲਈ ਹੈ
ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਕਾਰ ਚਲਾ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਘੁੰਮ
ਆਈ ਹੈ। ਉਹ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਘਰ ਕੰਮ
ਕਰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ, ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ
ਹਿਸਾਬ (ਮੈਥੇਮੈਟਿਕਸ) ਸਿਖਾਉਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਪੂਰੀ ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰੀ, ਸਾਰੀ
ਏ,ਬੀ,ਸੀ ਅਤੇ ਜੋੜ ਘਟਾਉ ਸਿੱਖ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਮੀਂਹ, ਹਨੇਰੀ ਜਾਂ
37&lt;noinclude&gt;{{rh||37}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9skfqv5er79z1bew98l6whjrauyt3yg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਅੰਗਹੀਣ ਸੂਰਮੇ - ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ.pdf/42</title>
    <ns>250</ns>
    <id>72794</id>
    <revision>
      <id>220818</id>
      <timestamp>2026-06-10T09:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ (24 ਜਾਂ 48 ਘੰਟੇ) ਵਿਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੱਲ ਲਈ ਟੋਲ ਫਰੀ ਨੰਬਰ ਹੋਣਾ ਬੜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>220818</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3461" sha1="g0g9bwmguiwsya33onvmhxsiultsb75" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ
ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ (24 ਜਾਂ 48 ਘੰਟੇ) ਵਿਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ
ਹੱਲ ਲਈ ਟੋਲ ਫਰੀ ਨੰਬਰ ਹੋਣਾ ਬੜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ
ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਜਿਹਾ
ਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੇ, ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ
ਲਈ ਟੋਲ ਫਰੀ ਨੰਬਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਡਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਖਤਮ
ਹੋ ਕੇ ਸ੍ਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।
ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੇਰੁਖੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ।
ਪਤਨੀ ਦੀ ਬਦਲੀ ਰੁਕਵਾਉਣ ਲਈ ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਵੀ
ਲਣੀ ਪਈ, ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜਿੱਤ ਕਰਵਾਈ। ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ
ਸਾਲ 1994 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਨੂੰ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬਦਲੀ ਰੁਕਵਾਉਣ
ਲਈ ਹਰੇਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਕਈ ਵਾਰ ਮਿਲਣਾ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਅਹਿਸਾਸ
ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗਣ ਵਿਚ ਸਕਿੰਟ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ
ਹਨ। ਨਿਯਮ/ਕਾਨੂੰਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੱਕੜੀ ਦਾ ਜ਼ਾਲਾ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ
ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਤੋੜ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸਿਰਫ ਜਨਤਾ ਰੂਪੀ ਮੱਖੀਆਂ ਹੀ
ਉਸ ਜਾਲੇ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਉਲਝ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦਾ ਮਿਲਣਾ
ਵੀ ਖਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਵਾੜਾ ਨਹੀਂ। ਮਿਲਣ ਲੱਗਿਆਂ ਪਸੀਨੇ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ,
ਪੱਗਾਂ ਦੇਢੀਆਂ ਮੇਢੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰਨਾ
ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਲਾਈਨ 'ਚ ਲੱਗ ਕੇ ਜਾਂ ਭੀੜ ਵਿਚ
ਧੱਕੇ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਦਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਐਨ ਮੌਕੇ ਤੇ “ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ&quot; ਕਹਿ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਹੜਾ ਆਉਣਾ
ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
38&lt;noinclude&gt;{{rh||38}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g0g9bwmguiwsya33onvmhxsiultsb75</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>220819</id>
      <parentid>220818</parentid>
      <timestamp>2026-06-10T09:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <origin>220819</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3475" sha1="f6ib0kr70mqcv4pndjdis7ihez9xxv5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਅਪਰਾਧਿਕ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਮੇਂ (24 ਜਾਂ 48 ਘੰਟੇ) ਵਿਚ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਹੱਲ ਲਈ ਟੋਲ ਫਰੀ ਨੰਬਰ ਹੋਣਾ ਬੜਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਹਨੇਰਾ ਜਿਹਾ ਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੇ, ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਟੋਲ ਫਰੀ ਨੰਬਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਡਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਖਤਮ ਹੋ ਕੇ ਸ੍ਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗੀ।

{{gap}}ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੇਰੁਖੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਦੀ ਬਦਲੀ ਰੁਕਵਾਉਣ ਲਈ ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਵੀ ਲਣੀ ਪਈ, ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜਿੱਤ ਕਰਵਾਈ। ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੇ ਸਾਲ 1994 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਤੱਕ ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਨੂੰ ਪਤਨੀ ਦੀ ਬਦਲੀ ਰੁਕਵਾਉਣ ਲਈ ਹਰੇਕ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਕਈ ਕਈ ਵਾਰ ਮਿਲਣਾ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਅਹਿਸਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਛਿੱਕੇ ਟੰਗਣ ਵਿਚ ਸਕਿੰਟ ਲਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਯਮ/ਕਾਨੂੰਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੱਕੜੀ ਦਾ ਜ਼ਾਲਾ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਤੋੜ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਸਿਰਫ ਜਨਤਾ ਰੂਪੀ ਮੱਖੀਆਂ ਹੀ ਉਸ ਜਾਲੇ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਉਲਝ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

{{gap}}ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦਾ ਮਿਲਣਾ ਵੀ ਖਾਲਾ ਜੀ ਦਾ ਵਾੜਾ ਨਹੀਂ। ਮਿਲਣ ਲੱਗਿਆਂ ਪਸੀਨੇ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੱਗਾਂ ਦੇਢੀਆਂ ਮੇਢੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਲਾਈਨ 'ਚ ਲੱਗ ਕੇ ਜਾਂ ਭੀੜ ਵਿਚ ਧੱਕੇ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਰਦਲੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਐਨ ਮੌਕੇ ਤੇ “ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ&quot; ਕਹਿ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਉਣ ਲਈ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਹੜਾ ਆਉਣਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕੋਨੇ-ਕੋਨੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਆਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।&lt;noinclude&gt;{{rh||38}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>f6ib0kr70mqcv4pndjdis7ihez9xxv5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>