ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 21637 223182 52725 2026-06-23T07:58:39Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 223182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੪੦}}</noinclude>ਮਹਾ ਬਲਵੰਡਾ॥ ਆਈ ਪੂਤਾ ਇਹੁ ਜਗੁ ਸਾਰਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਆਦੇਸੁ ਆਦਿ ਰਖਵਾਰਾ॥ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦੀ ਹੈ ਭੀ ਹੋਗੁ॥ ਓਹੁ ਅਪਰੰਪਰੁ ਕਰਣੈ ਜੋਗੁ॥੧੧॥ ਦਸਮੀ ਨਾਮੁ ਦਾਨੁ ਇਸਨਾਨੁ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਮਜਨੁ ਸਚਾ ਗੁਣ ਗਿਆਨੁ॥ ਸਚਿ ਮੈਲੁ ਨ ਲਾਗੈ ਭ੍ਰਮੁ ਭਉ ਭਾਗੈ॥ ਬਿਲਮੁ ਨ ਤੂਟਸਿ ਕਾਚੈ ਤਾਗੈ॥ ਜਿਉ ਤਾਗਾ ਜਗੁ ਏਵੈ ਜਾਣਹੁ॥ ਅਸਥਿਰੁ ਚੀਤੁ ਸਾਚਿ ਰੰਗੁ ਮਾਣਹੁ॥੧੨॥ ਏਕਾਦਸੀ ਇਕੁ ਰਿਦੈ ਵਸਾਵੈ॥ ਹਿੰਸਾ ਮਮਤਾ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਵੈ॥ ਫਲੁ ਪਾਵੈ ਬ੍ਰਤੁ ਆਤਮ ਚੀਨੈ॥ ਪਾਖੰਡਿ ਰਾਚਿ ਤਤੁ ਨਹੀ ਬੀਨੈ॥ ਨਿਰਮਲੁ ਨਿਰਾਹਾਰੁ ਨਿਹਕੇਵਲੁ॥ ਸੂਚੈ ਸਾਚੇ ਨਾ ਲਾਗੈ ਮਲੁ ॥੧੩॥ ਜਹ ਦੇਖਉ ਤਹ ਏਕੋ ਏਕਾ॥ ਹੋਰਿ ਜੀਅ ਉਪਾਏ ਵੇਕੋ ਵੇਕਾ॥ ਫਲੋਹਾਰ ਕੀਏ ਫਲੁ ਜਾਇ॥ ਰਸ ਕਸ ਖਾਏ ਸਾਦੁ ਗਵਾਇ॥ ਕੂੜੈ ਲਾਲਚਿ ਲਪਟੈ ਲਪਟਾਇ॥ ਛੂਟੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚੁ ਕਮਾਇ॥੧੪॥ ਦੁਆਦਸਿ ਮੁਦ੍ਰਾ ਮਨੁ ਅਉਧੂਤਾ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਜਾਗਹਿ ਕਬਹਿ ਨ ਸੂਤਾ॥ ਜਾਗਤੁ ਜਾਗਿ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਗੁਰ ਪਰਚੈ ਤਿਸੁ ਕਾਲੁ ਨ ਖਾਇ॥ ਅਤੀਤ ਭਏ ਮਾਰੇ ਬੈਰਾਈ॥ ਪ੍ਰਣਵਤਿ ਨਾਨਕ ਤਹ ਲਿਵ ਲਾਈ॥੧੫॥ ਦੁਆਦਸੀ ਦਇਆ ਦਾਨੁ ਕਰਿ ਜਾਣੈ॥ ਬਾਹਰਿ ਜਾਤੋ ਭੀਤਰਿ ਆਣੈ॥ ਬਰਤੀ ਬਰਤ ਰਹੈ ਨਿਹਕਾਮ॥ ਅਜਪਾ ਜਾਪੁ ਜਪੈ ਮੁਖਿ ਨਾਮ॥ ਤੀਨਿ ਭਵਣ ਮਹਿ ਏਕੋ ਜਾਣੈ॥ ਸਭਿ ਸੁਚਿ ਸੰਜਮ ਸਾਚੁ ਪਛਾਣੈ॥੧੬॥ ਤੇਰਸਿ ਤਰਵਰ ਸਮੁਦ ਕਨਾਰੈ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਮੂਲੁ ਸਿਖਰਿ ਲਿਵ ਤਾਰੈ॥ ਡਰ ਡਰਿ ਮਰੈ ਨ ਬੂਡੈ ਕੋਇ॥ ਨਿਡਰੁ ਬੂਡਿ ਮਰੈ ਪਤਿ ਖੋਇ॥ ਡਰ ਮਹਿ ਘਰੁ ਘਰ ਮਹਿ ਡਰੁ ਜਾਣੈ॥ ਤਖਤਿ ਨਿਵਾਸੁ ਸਚੁ ਮਨਿ ਭਾਣੈ॥੧੭॥ ਚਉਦਸਿ ਚਉਥੇ ਥਾਵਹਿ ਲਹਿ ਪਾਵੈ॥ ਰਾਜਸ ਤਾਮਸ ਸਤ ਕਾਲ ਸਮਾਵੈ॥ ਸਸੀਅਰ ਕੈ ਘਰਿ ਸੂਰੁ ਸਮਾਵੈ॥ ਜੋਗ ਜੁਗਤਿ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਪਾਵੈ॥ ਚਉਦਸਿ ਭਵਨ ਪਾਤਾਲ ਸਮਾਏ॥ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਰਹਿਆ ਲਿਵ ਲਾਏ॥੧੮॥ ਅਮਾਵਸਿਆ ਚੰਦੁ ਗੁਪਤੁ ਗੈਣਾਰਿ॥ ਬੂਝਹੁ ਗਿਆਨੀ ਸਬਦੁ ਬੀਚਾਰਿ॥ ਸਸੀਅਰੁ ਗਗਨਿ ਜੋਤਿ ਤਿਹੁ ਲੋਈ॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਕਰਤਾ ਸੋਈ॥ ਗੁਰ ਤੇ ਦੀਸੈ ਸੋ ਤਿਸ ਹੀ ਮਾਹਿ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਭੂਲੇ ਆਵਹਿ ਜਾਹਿ॥੧੯॥ ਘਰੁ ਦਰੁ ਥਾਪਿ ਥਿਰੁ ਥਾਨਿ ਸੁਹਾਵੈ॥ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਜਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਾਵੈ॥ ਜਹ ਆਸਾ ਤਹ ਬਿਨਸਿ ਬਿਨਾਸਾ॥ ਫੂਟੈ ਖਪਰੁ ਦੁਬਿਧਾ ਮਨਸਾ॥ ਮਮਤਾ ਜਾਲ ਤੇ ਰਹੈ ਉਦਾਸਾ॥ ਪ੍ਰਣਵਤਿ ਨਾਨਕ ਹਮ ਤਾ ਕੇ ਦਾਸਾ॥੨੦॥੧॥<noinclude></noinclude> 8c0v45g89zo07zrshqvxau2ckidc6aw 250 21642 223183 52730 2026-06-23T08:31:26Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 223183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੪੧}}</noinclude>{{center|ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੩ ਵਾਰ ਸਤ ਘਰੁ ੧੦ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਆਦਿਤ ਵਾਰਿ ਆਦਿ ਪੁਰਖੁ ਹੈ ਸੋਈ॥ ਆਪੇ ਵਰਤੈ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ॥ ਓਤਿ ਪੋਤਿ ਜਗੁ ਰਹਿਆ ਪਰੋਈ॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰੈ ਸੁ ਹੋਈ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲਾ ਬੂਝੈ ਕੋਈ॥੧॥ ਹਿਰਦੈ ਜਪਨੀ ਜਪਉ ਗੁਣਤਾਸਾ॥ ਹਰਿ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਅਪਰੰਪਰ ਸੁਆਮੀ ਜਨ ਪਗਿ ਲਗਿ ਧਿਆਵਉ ਹੋਇ ਦਾਸਨਿ ਦਾਸਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੋਮਵਾਰਿ ਸਚਿ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ॥ ਤਿਸ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਕਹੀ ਨ ਜਾਇ॥ ਆਖਿ ਆਖਿ ਰਹੇ ਸਭਿ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਜਿਸੁ ਦੇਵੈ ਤਿਸੁ ਪਲੈ ਪਾਇ॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਲਖਿਆ ਨ ਜਾਇ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਹਰਿ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ॥੨॥ ਮੰਗਲਿ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਉਪਾਇਆ॥ ਆਪੇ ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਧੰਧੈ ਲਾਇਆ॥ ਆਪਿ ਬੁਝਾਏ ਸੋਈ ਬੂਝੈ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਦਰੁ ਘਰੁ ਸੂਝੈ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਕਰੇ ਲਿਵ ਲਾਇ॥ ਹਉਮੈ ਮਮਤਾ ਸਬਦਿ ਜਲਾਇ॥੩॥ ਬੁਧਵਾਰਿ ਆਪੇ ਬੁਧਿ ਸਾਰੁ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਰਣੀ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰੁ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਹੋਇ॥ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਹਉਮੈ ਮਲੁ ਖੋਇ॥ ਦਰਿ ਸਚੈ ਸਦ ਸੋਭਾ ਪਾਏ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਏ॥੪॥ ਲਾਹਾ ਨਾਮੁ ਪਾਏ ਗੁਰ ਦੁਆਰਿ॥ ਆਪੇ ਦੇਵੈ ਦੇਵਣਹਾਰੁ॥ ਜੋ ਦੇਵੈ ਤਿਸ ਕਉ ਬਲਿ ਜਾਈਐ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਆਪੁ ਗਵਾਈਐ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਰਖਹੁ ਉਰ ਧਾਰਿ॥ ਦੇਵਣਹਾਰੇ ਕਉ ਜੈਕਾਰੁ॥੫॥ ਵੀਰਵਾਰਿ ਵੀਰ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਏ॥ ਪ੍ਰੇਤ ਭੂਤ ਸਭਿ ਦੂਜੈ ਲਾਏ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਵੇਕਾ॥ ਸਭਨਾ ਕਰਤੇ ਤੇਰੀ ਟੇਕਾ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਤੇਰੀ ਸਰਣਾਈ॥ ਸੋ ਮਿਲੈ ਜਿਸੁ ਲੇਹਿ ਮਿਲਾਈ॥੬॥ ਸੁਕ੍ਰਵਾਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਇ ਸਭ ਕੀਮਤਿ ਪਾਈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੁ ਕਰੈ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਸਚੁ ਸੰਜਮੁ ਕਰਣੀ ਹੈ ਕਾਰ॥ ਵਰਤੁ ਨੇਮੁ ਨਿਤਾਪ੍ਰਤਿ ਪੂਜਾ॥ ਬਿਨੁ ਬੂਝੇ ਸਭੁ ਭਾਉ ਹੈ ਦੂਜਾ॥੭॥ ਛਨਿਛਰਵਾਰਿ ਸਉਣ ਸਾਸਤ ਬੀਚਾਰੁ॥ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ਭਰਮੈ ਸੰਸਾਰੁ॥ ਮਨਮੁਖੁ ਅੰਧਾ ਦੂਜੈ ਭਾਇ॥ ਜਮ ਦਰਿ ਬਾਧਾ ਚੋਟਾ ਖਾਇ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਏ॥ ਸਚੁ ਕਰਣੀ ਸਾਚਿ ਲਿਵ ਲਾਏ॥੮॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਹਿ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਸਚਿ ਲਿਵ ਲਾਗੀ॥ ਤੇਰੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਇ॥<noinclude></noinclude> nbknqnowo9y73xy245g8ri67fohg8d6 250 21647 223184 52735 2026-06-23T08:48:11Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 223184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੪੨}}</noinclude>ਤੂ ਸੁਖਦਾਤਾ ਲੈਹਿ ਮਿਲਾਇ॥ ਏਕਸ ਤੇ ਦੂਜਾ ਨਾਹੀ ਕੋਇ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਸੋਝੀ ਹੋਇ॥੯॥ ਪੰਦ੍ਰਹ ਥਿਤਂੀ ਤੈ ਸਤ ਵਾਰ॥ ਮਾਹਾ ਰੁਤੀ ਆਵਹਿ ਵਾਰ ਵਾਰ॥ ਦਿਨਸੁ ਰੈਣਿ ਤਿਵੈ ਸੰਸਾਰੁ॥ ਆਵਾ ਗਉਣੁ ਕੀਆ ਕਰਤਾਰਿ॥ ਨਿਹਚਲੁ ਸਾਚੁ ਰਹਿਆ ਕਲ ਧਾਰਿ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਕੋ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ॥੧੦॥੧॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੩॥ ਆਦਿ ਪੁਰਖੁ ਆਪੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਾਜੇ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਪਾਜੇ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਪਰਪੰਚਿ ਲਾਗੇ॥ ਆਵਹਿ ਜਾਵਹਿ ਮਰਹਿ ਅਭਾਗੇ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਭੇਟਿਐ ਸੋਝੀ ਪਾਇ॥ ਪਰਪੰਚੁ ਚੂਕੈ ਸਚਿ ਸਮਾਇ॥੧॥ ਜਾ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਲਿਖਿਆ ਲੇਖੁ॥ ਤਾ ਕੈ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਪ੍ਰਭੁ ਏਕੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਇ ਆਪੇ ਸਭੁ ਵੇਖੈ॥ ਕੋਇ ਨ ਮੇਟੈ ਤੇਰੈ ਲੇਖੈ॥ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਜੇ ਕੋ ਕਹੈ ਕਹਾਏ॥ ਭਰਮੇ ਭੂਲਾ ਆਵੈ ਜਾਏ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੈ ਸੋ ਜਨੁ ਬੂਝੈ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰੇ ਤਾ ਦਰੁ ਸੂਝੈ॥੨॥ ਏਕਸੁ ਤੇ ਸਭੁ ਦੂਜਾ ਹੂਆ॥ ਏਕੋ ਵਰਤੈ ਅਵਰੁ ਨ ਬੀਆ॥ ਦੂਜੇ ਤੇ ਜੇ ਏਕੋ ਜਾਣੈ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਹਰਿ ਦਰਿ ਨੀਸਾਣੈ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟੈ ਤਾ ਏਕੋ ਪਾਏ॥ ਵਿਚਹੁ ਦੂਜਾ ਠਾਕਿ ਰਹਾਏ॥੩॥ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਹਿਬ ਡਾਢਾ ਹੋਇ॥ ਤਿਸ ਨੋ ਮਾਰਿ ਨ ਸਾਕੈ ਕੋਇ॥ ਸਾਹਿਬ ਕੀ ਸੇਵਕੁ ਰਹੈ ਸਰਣਾਈ॥ ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈ॥ ਤਿਸ ਤੇ ਊਪਰਿ ਨਾਹੀ ਕੋਇ॥ ਕਉਣੁ ਡਰੈ ਡਰੁ ਕਿਸ ਕਾ ਹੋਇ॥੪॥ ਗੁਰਮਤੀ ਸਾਂਤਿ ਵਸੈ ਸਰੀਰ॥ ਸਬਦੁ ਚੀਨ੍ਹਿ ਫਿਰਿ ਲਗੈ ਨ ਪੀਰ॥ ਆਵੈ ਨ ਜਾਇ ਨਾ ਦੁਖੁ ਪਾਏ॥ ਨਾਮੇ ਰਾਤੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਏ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵੇਖੈ ਹਦੂਰਿ॥ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸਦ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ॥੫॥ ਇਕਿ ਸੇਵਕ ਇਕਿ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਏ॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਹਰਿ ਆਪਿ ਕਰਾਏ॥ ਏਕੋ ਵਰਤੈ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ॥ ਮਨਿ ਰੋਸੁ ਕੀਜੈ ਜੇ ਦੂਜਾ ਹੋਇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਕਰਣੀ ਸਾਰੀ॥ ਦਰਿ ਸਾਚੈ ਸਾਚੇ ਵੀਚਾਰੀ॥੬॥ ਥਿਤੀ ਵਾਰ ਸਭਿ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਏ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਤਾ ਫਲੁ ਪਾਏ॥ ਥਿਤੀ ਵਾਰ ਸਭਿ ਆਵਹਿ ਜਾਹਿ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਨਿਹਚਲੁ ਸਦਾ ਸਚਿ ਸਮਾਹਿ॥ ਥਿਤੀ ਵਾਰ ਤਾ ਜਾ ਸਚਿ ਰਾਤੇ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਸਭਿ ਭਰਮਹਿ ਕਾਚੇ॥੭॥ ਮਨਮੁਖ ਮਰਹਿ ਮਰਿ ਬਿਗਤੀ ਜਾਹਿ॥ ਏਕੁ ਨ ਚੇਤਹਿ ਦੂਜੈ ਲੋਭਾਹਿ॥ ਅਚੇਤ ਪਿੰਡੀ ਅਗਿਆਨ ਅੰਧਾਰੁ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਕਿਉ ਪਾਏ ਪਾਰੁ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ਉਪਾਵਣਹਾਰੁ॥ ਆਪੇ ਕੀਤੋਨੁ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰੁ॥੮॥ ਬਹੁਤੇ ਭੇਖ ਕਰਹਿ ਭੇਖਧਾਰੀ॥ ਭਵਿ ਭਵਿ ਭਰਮਹਿ ਕਾਚੀ ਸਾਰੀ॥ ਐਥੈ<noinclude></noinclude> 16ky3jrpkbqprh0zsjxbnxl6hxvam5l 250 21652 223185 52740 2026-06-23T08:57:44Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 223185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੪੩}}</noinclude>ਸੁਖੁ ਨ ਆਗੈ ਹੋਇ॥ ਮਨਮੁਖ ਮੁਏ ਅਪਣਾ ਜਨਮੁ ਖੋਇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਏ॥ ਘਰ ਹੀ ਅੰਦਰਿ ਸਚੁ ਮਹਲੁ ਪਾਏ॥੯॥ ਆਪੇ ਪੂਰਾ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਇ॥ ਏਹਿ ਥਿਤੀ ਵਾਰ ਦੂਜਾ ਦੋਇ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝਹੁ ਅੰਧੁ ਗੁਬਾਰੁ॥ ਥਿਤੀ ਵਾਰ ਸੇਵਹਿ ਮੁਗਧ ਗਵਾਰ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਸੋਝੀ ਪਾਇ॥ ਇਕਤੁ ਨਾਮਿ ਸਦਾ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ॥੧੦॥੨॥ {{center|ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੧ ਛੰਤ ਦਖਣੀ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਮੁੰਧ ਨਵੇਲੜੀਆ ਗੋਇਲਿ ਆਈ ਰਾਮ॥ ਮਟੁਕੀ ਡਾਰਿ ਧਰੀ ਹਰਿ ਲਿਵ ਲਾਈ ਰਾਮ॥ ਲਿਵ ਲਾਇ ਹਰਿ ਸਿਉ ਰਹੀ ਗੋਇਲਿ ਸਹਜਿ ਸਬਦਿ ਸੀਗਾਰੀਆ॥ ਕਰ ਜੋੜਿ ਗੁਰ ਪਹਿ ਕਰਿ ਬਿਨੰਤੀ ਮਿਲਹੁ ਸਾਚਿ ਪਿਆਰੀਆ॥ ਧਨ ਭਾਇ ਭਗਤੀ ਦੇਖਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧੁ ਨਿਵਾਰਿਆ॥ ਨਾਨਕ ਮੁੰਧ ਨਵੇਲ ਸੁੰਦਰਿ ਦੇਖਿ ਪਿਰੁ ਸਾਧਾਰਿਆ॥੧॥ ਸਚਿ ਨਵੇਲੜੀਏ ਜੋਬਨਿ ਬਾਲੀ ਰਾਮ॥ ਆਉ ਨ ਜਾਉ ਕਹੀ ਅਪਨੇ ਸਹ ਨਾਲੀ ਰਾਮ॥ ਨਾਹ ਅਪਨੇ ਸੰਗਿ ਦਾਸੀ ਮੈ ਭਗਤਿ ਹਰਿ ਕੀ ਭਾਵਏ॥ ਅਗਾਧਿ ਬੋਧਿ ਅਕਥੁ ਕਥੀਐ ਸਹਜਿ ਪ੍ਰਭ ਗੁਣ ਗਾਵਏ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਰਸਾਲ ਰਸੀਆ ਰਵੈ ਸਾਚਿ ਪਿਆਰੀਆ॥ ਗੁਰਿ ਸਬਦੁ ਦੀਆ ਦਾਨੁ ਕੀਆ ਨਾਨਕਾ ਵੀਚਾਰੀਆ॥੨॥ ਸ੍ਰੀਧਰ ਮੋਹਿਅੜੀ ਪਿਰ ਸੰਗਿ ਸੂਤੀ ਰਾਮ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਭਾਇ ਚਲੋ ਸਾਚਿ ਸੰਗੂਤੀ ਰਾਮ॥ ਧਨ ਸਾਚਿ ਸੰਗੂਤੀ ਹਰਿ ਸੰਗਿ ਸੂਤੀ ਸੰਗਿ ਸਖੀ ਸਹੇਲੀਆ॥ ਇਕ ਭਾਇ ਇਕ ਮਨਿ ਨਾਮੁ ਵਸਿਆ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹਮ ਮੇਲੀਆ॥ ਦਿਨੁ ਰੈਣਿ ਘੜੀ ਨ ਚਸਾ ਵਿਸਰੈ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਨਿਰੰਜਨੋ॥ ਸਬਦਿ ਜੋਤਿ ਜਗਾਇ ਦੀਪਕੁ ਨਾਨਕਾ ਭਉ ਭੰਜਨੋ॥੩॥ ਜੋਤਿ ਸਬਾਇੜੀਏ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸਾਰੇ ਰਾਮ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਅਲਖ ਅਪਾਰੇ ਰਾਮ॥ ਅਲਖ ਅਪਾਰ ਅਪਾਰੁ ਸਾਚਾ ਆਪੁ ਮਾਰਿ ਮਿਲਾਈਐ॥ ਹਉਮੈ ਮਮਤਾ ਲੋਭੁ ਜਾਲਹੁ ਸਬਦਿ ਮੈਲੁ ਚੁਕਾਈਐ॥ ਦਰਿ ਜਾਇ ਦਰਸਨੁ ਕਰੀ ਭਾਣੈ ਤਾਰਿ ਤਾਰਣਹਾਰਿਆ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਚਾਖਿ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਨਕਾ ਉਰ ਧਾਰਿਆ ॥੪॥੧॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੧॥ ਮੈ ਮਨਿ ਚਾਉ ਘਣਾ ਸਾਚਿ ਵਿਗਾਸੀ ਰਾਮ॥ ਮੋਹੀ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਰੇ ਪ੍ਰਭਿ ਅਬਿਨਾਸੀ ਰਾਮ॥ ਅਵਿਗਤੋ ਹਰਿ ਨਾਥੁ ਨਾਥਹ ਤਿਸੈ ਭਾਵੈ ਸੋ ਥੀਐ॥ ਕਿਰਪਾਲੁ ਸਦਾ ਦਇਆਲੁ ਦਾਤਾ<noinclude></noinclude> 9v33qaz2f1i98fbrkcyqofc5yeijdje 250 21657 223186 52745 2026-06-23T09:08:19Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 223186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੪੪}}</noinclude>ਜੀਆ ਅੰਦਰਿ ਤੂੰ ਜੀਐ॥ ਮੈ ਅਵਰੁ ਗਿਆਨੁ ਨ ਧਿਆਨੁ ਪੂਜਾ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਅੰਤਰਿ ਵਸਿ ਰਹੇ॥ ਭੇਖੁ ਭਵਨੀ ਹਠੁ ਨ ਜਾਨਾ ਨਾਨਕਾ ਸਚੁ ਗਹਿ ਰਹੇ॥੧॥ ਭਿੰਨੜੀ ਰੈਣ ਭਲੀ ਦਿਨਸ ਸੁਹਾਏ ਰਾਮ॥ ਨਿਜ ਘਰਿ ਸੂਤੜੀਏ ਪਿਰਮੁ ਜਗਾਏ ਰਾਮ॥ ਨਵ ਹਾਣਿ ਨਵ ਧਨ ਸਬਦਿ ਜਾਗੀ ਆਪਣੇ ਪਿਰ ਭਾਣੀਆ॥ ਤਜਿ ਕੂੜੁ ਕਪਟੁ ਸੁਭਾਉ ਦੂਜਾ ਚਾਕਰੀ ਲੋਕਾਣੀਆ॥ ਮੈ ਨਾਮੁ ਹਰਿ ਕਾ ਹਾਰੁ ਕੰਠੇ ਸਾਚ ਸਬਦੁ ਨੀਸਾਣਿਆ॥ ਕਰ ਜੋੜਿ ਨਾਨਕੁ ਸਾਚੁ ਮਾਗੈ ਨਦਰਿ ਕਰਿ ਤੁਧੁ ਭਾਣਿਆ॥੨॥ ਜਾਗੁ ਸਲੋਨੜੀਏ ਬੋਲੈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਰਾਮ॥ ਜਿਨਿ ਸੁਣਿ ਮੰਨਿਅੜੀ ਅਕਥ ਕਹਾਣੀ ਰਾਮ॥ ਅਕਥ ਕਹਾਣੀ ਪਦੁ ਨਿਰਬਾਣੀ ਕੋ ਵਿਰਲਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝਏ॥ ਓਹੁ ਸਬਦਿ ਸਮਾਏ ਆਪੁ ਗਵਾਏ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸੋਝੀ ਸੂਝਏ॥ ਰਹੈ ਅਤੀਤੁ ਅਪਰੰਪਰਿ ਰਾਤਾ ਸਾਚੁ ਮਨਿ ਗੁਣ ਸਾਰਿਆ॥ ਓਹੁ ਪੂਰਿ ਰਹਿਆ ਸਰਬ ਠਾਈ ਨਾਨਕਾ ਉਰਿ ਧਾਰਿਆ॥੩॥ ਮਹਲਿ ਬੁਲਾਇੜੀਏ ਭਗਤਿ ਸਨੇਹੀ ਰਾਮ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਮਨਿ ਰਹਸੀ ਸੀਝਸਿ ਦੇਹੀ ਰਾਮ॥ ਮਨੁ ਮਾਰਿ ਰੀਝੈ ਸਬਦਿ ਸੀਝੈ ਤ੍ਰੈ ਲੋਕ ਨਾਥੁ ਪਛਾਣਏ॥ ਮਨੁ ਡੀਗਿ ਡੋਲਿ ਨ ਜਾਇ ਕਤ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪਿਰੁ ਜਾਣਏ॥ ਮੈ ਆਧਾਰੁ ਤੇਰਾ ਤੂ ਖਸਮੁ ਮੇਰਾ ਮੈ ਤਾਣੁ ਤਕੀਆ ਤੇਰਓ॥ ਸਾਚਿ ਸੂਚਾ ਸਦਾ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਝਗਰੁ ਨਿਬੇਰਓ॥੪॥੨॥ {{center|ਛੰਤ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੪ ਮੰਗਲ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਮੇਰਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੇਜੈ ਆਇਆ ਮਨੁ ਸੁਖਿ ਸਮਾਣਾ ਰਾਮ॥ ਗੁਰਿ ਤੁਠੈ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਰੰਗਿ ਰਲੀਆ ਮਾਣਾ ਰਾਮ॥ ਵਡਭਾਗੀਆ ਸੋਹਾਗਣੀ ਹਰਿ ਮਸਤਕਿ ਮਾਣਾ ਰਾਮ॥ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਹਰਿ ਸੋਹਾਗੁ ਹੈ ਨਾਨਕ ਮਨਿ ਭਾਣਾ ਰਾਮ॥੧॥ ਨਿੰਮਾਣਿਆ ਹਰਿ ਮਾਣੁ ਹੈ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਹਰਿ ਆਪੈ ਰਾਮ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੁ ਗਵਾਇਆ ਨਿਤ ਹਰਿ ਹਰਿ ਜਾਪੈ ਰਾਮ॥ ਮੇਰੇ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵੈ ਸੋ ਕਰੈ ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਹਰਿ ਰਾਪੈ ਰਾਮ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਸਹਜਿ ਮਿਲਾਇਆ ਹਰਿ ਰਸਿ ਹਰਿ ਧ੍ਰਾਪੈ ਰਾਮ॥੨॥ ਮਾਣਸ ਜਨਮਿ ਹਰਿ ਪਾਈਐ ਹਰਿ ਰਾਵਣ ਵੇਰਾ ਰਾਮ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਿਲੁ ਸੋਹਾਗਣੀ ਰੰਗੁ ਹੋਇ ਘਣੇਰਾ ਰਾਮ॥ ਜਿਨ ਮਾਣਸ ਜਨਮਿ ਨ ਪਾਇਆ ਤਿਨ੍ਹ ਭਾਗੁ ਮੰਦੇਰਾ ਰਾਮ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਰਾਖੁ ਪ੍ਰਭ ਨਾਨਕੁ ਜਨੁ ਤੇਰਾ ਰਾਮ॥੩॥ ਗੁਰਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਅਗਮੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਮਨੁ ਤਨੁ ਰੰਗਿ ਭੀਨਾ ਰਾਮ॥<noinclude></noinclude> 39ybvja6dto12doztjwo3mth11idt3j 250 21662 223187 52750 2026-06-23T09:17:44Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 223187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੪੫}}</noinclude>ਭਗਤਿ ਵਛਲੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਲੀਨਾ ਰਾਮ॥ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮ ਨ ਜੀਵਦੇ ਜਿਉ ਜਲ ਬਿਨੁ ਮੀਨਾ ਰਾਮ॥ ਸਫਲ ਜਨਮੁ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭਿ ਕੀਨਾ ਰਾਮ॥੪॥੧॥੩॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੪ ਸਲੋਕੁ॥ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸਜਣੁ ਲੋੜਿ ਲਹੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਵਡਭਾਗੁ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਵੇਖਾਲਿਆ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਲਿਵ ਲਾਗੁ॥੧॥ ਛੰਤ॥ ਮੇਰਾ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਰਾਵਣਿ ਆਈਆ ਹਉਮੈ ਬਿਖੁ ਝਾਗੇ ਰਾਮ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਆਪੁ ਮਿਟਾਇਆ ਹਰਿ ਹਰਿ ਲਿਵ ਲਾਗੇ ਰਾਮ॥ ਅੰਤਰਿ ਕਮਲੁ ਪਰਗਾਸਿਆ ਗੁਰ ਗਿਆਨੀ ਜਾਗੇ ਰਾਮ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਪੂਰੈ ਵਡਭਾਗੇ ਰਾਮ॥੧॥ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਹਰਿ ਮਨਿ ਭਾਇਆ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਵਧਾਈ ਰਾਮ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਹਰਿ ਲਿਵ ਲਾਈ ਰਾਮ॥ ਅਗਿਆਨੁ ਅੰਧੇਰਾ ਕਟਿਆ ਜੋਤਿ ਪਰਗਟਿਆਈ ਰਾਮ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ ਹੈ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਈ ਰਾਮ॥੨॥ ਧਨ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭਿ ਪਿਆਰੈ ਰਾਵੀਆ ਜਾਂ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭ ਭਾਈ ਰਾਮ॥ ਅਖੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਸਾਈਆ ਜਿਉ ਬਿਲਕ ਮਸਾਈ ਰਾਮ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਹਰਿ ਮੇਲਿਆ ਹਰਿ ਰਸਿ ਆਘਾਈ ਰਾਮ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਵਿਗਸਿਆ ਹਰਿ ਹਰਿ ਲਿਵ ਲਾਈ ਰਾਮ॥੩॥ ਹਮ ਮੂਰਖ ਮੁਗਧ ਮਿਲਾਇਆ ਹਰਿ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ ਰਾਮ॥ ਧਨੁ ਧੰਨੁ ਗੁਰੂ ਸਾਬਾਸਿ ਹੈ ਜਿਨਿ ਹਉਮੈ ਮਾਰੀ ਰਾਮ॥ ਜਿਨ੍ਹ ਵਡਭਾਗੀਆ ਵਡਭਾਗੁ ਹੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਉਰ ਧਾਰੀ ਰਾਮ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹਿ ਤੂ ਨਾਮੇ ਬਲਿਹਾਰੀ ਰਾਮ॥੪॥੨॥੪॥ {{center|ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫ ਛੰਤ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਮੰਗਲ ਸਾਜੁ ਭਇਆ ਪ੍ਰਭੁ ਅਪਨਾ ਗਾਇਆ ਰਾਮ॥ ਅਬਿਨਾਸੀ ਵਰੁ ਸੁਣਿਆ ਮਨਿ ਉਪਜਿਆ ਚਾਇਆ ਰਾਮ॥ ਮਨਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਾਗੈ ਵਡੈ ਭਾਗੈ ਕਬ ਮਿਲੀਐ ਪੂਰਨ ਪਤੇ॥ ਸਹਜੇ ਸਮਾਈਐ ਗੋਵਿੰਦੁ ਪਾਈਐ ਦੇਹੁ ਸਖੀਏ ਮੋਹਿ ਮਤੇ॥ ਦਿਨੁ ਰੈਣਿ ਠਾਢੀ ਕਰਉ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਭੁ ਕਵਨ ਜੁਗਤੀ ਪਾਇਆ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕੁ ਕਰਹੁ ਕਿਰਪਾ ਲੈਹੁ ਮੋਹਿ ਲੜਿ ਲਾਇਆ॥੧॥ ਭਇਆ ਸਮਾਹੜਾ ਹਰਿ ਰਤਨੁ ਵਿਸਾਹਾ ਰਾਮ॥ ਖੋਜੀ ਖੋਜਿ ਲਧਾ ਹਰਿ ਸੰਤਨ ਪਾਹਾ ਰਾਮ॥ ਮਿਲੇ ਸੰਤ ਪਿਆਰੇ ਦਇਆ ਧਾਰੇ ਕਥਹਿ ਅਕਥ ਬੀਚਾਰੋ॥ ਇਕ ਚਿਤਿ ਇਕ ਮਨਿ ਧਿਆਇ ਸੁਆਮੀ ਲਾਇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਿਆਰੋ॥ ਕਰ ਜੋੜਿ ਪ੍ਰਭ ਪਹਿ ਕਰਿ ਬਿਨੰਤੀ ਮਿਲੈ ਹਰਿ ਜਸੁ ਲਾਹਾ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਦਾਸੁ ਤੇਰਾ<noinclude></noinclude> kxvkw8vw5rmmvxpukqlbrps2d9i67hn 250 21667 223190 52755 2026-06-23T09:30:23Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 223190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੮੪੬}}</noinclude>ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਅਗਮ ਅਥਾਹਾ॥੨॥ ਸਾਹਾ ਅਟਲੁ ਗਣਿਆ ਪੂਰਨ ਸੰਜੋਗੋ ਰਾਮ॥ ਸੁਖਹ ਸਮੂਹ ਭਇਆ ਗਇਆ ਵਿਜੋਗੋ ਰਾਮ॥ ਮਿਲਿ ਸੰਤ ਆਏ ਪ੍ਰਭ ਧਿਆਏ ਬਣੇ ਅਚਰਜ ਜਾਵੀਆਂ॥ ਮਿਲਿ ਇਕਤ੍ਰ ਹੋਏ ਸਹਜਿ ਢੋਏ ਮਨਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਉਪਜੀ ਮਾਵੀਆ॥ ਮਿਲਿ ਜੋਤਿ ਜੋਤੀ ਓਤਿ ਪੋਤੀ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸਭਿ ਰਸ ਭੋਗੋ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਸਭ ਸੰਤਿ ਮੇਲੀ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਜੋਗੋ॥੩॥ ਭਵਨੁ ਸੁਹਾਵੜਾ ਧਰਤਿ ਸਭਾਗੀ ਰਾਮ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਘਰਿ ਆਇਅੜਾ ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਲਾਗੀ ਰਾਮ॥ ਗੁਰ ਚਰਣ ਲਾਗੀ ਸਹਜਿ ਜਾਗੀ ਸਗਲ ਇਛਾ ਪੁੰਨੀਆ॥ ਮੇਰੀ ਆਸ ਪੂਰੀ ਸੰਤ ਧੂਰੀ ਹਰਿ ਮਿਲੇ ਕੰਤ ਵਿਛੁੰਨਿਆ॥ ਆਨੰਦ ਅਨਦਿਨੁ ਵਜਹਿ ਵਾਜੇ ਅਹੰ ਮਤਿ ਮਨ ਕੀ ਤਿਆਗੀ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਸਰਣਿ ਸੁਆਮੀ ਸੰਤਸੰਗਿ ਲਿਵ ਲਾਗੀ॥੪॥੧॥ ਬਿਲਾਵਲੁ ਮਹਲਾ ੫॥ ਭਾਗ ਸੁਲਖਣਾ ਹਰਿ ਕੰਤੁ ਹਮਾਰਾ ਰਾਮ॥ ਅਨਹਦ ਬਾਜਿਤ੍ਰਾ ਤਿਸੁ ਧੁਨਿ ਦਰਬਾਰਾ ਰਾਮ॥ ਆਨੰਦ ਅਨਦਿਨੁ ਵਜਹਿ ਵਾਜੇ ਦਿਨਸੁ ਰੈਣਿ ਉਮਾਹਾ॥ ਤਹ ਰੋਗ ਸੋਗ ਨ ਦੂਖੁ ਬਿਆਪੈ ਜਨਮ ਮਰਣੁ ਨ ਤਾਹਾ॥ ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ ਸੁਧਾ ਰਸੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਭਗਤਿ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰਾ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਬਲਿਹਾਰਿ ਵੰਵਾ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰਾ॥੧॥ ਸੁਣਿ ਸਖੀਅ ਸਹੇਲੜੀਹੋ ਮਿਲਿ ਮੰਗਲੁ ਗਾਵਹ ਰਾਮ॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਪ੍ਰੇਮੁ ਕਰੇ ਤਿਸੁ ਪ੍ਰਭ ਕਉ ਰਾਵਹ ਰਾਮ॥ ਕਰਿ ਪ੍ਰੇਮੁ ਰਾਵਹ ਤਿਸੈ ਭਾਵਹ ਇਕ ਨਿਮਖ ਪਲਕ ਨ ਤਿਆਗੀਐ॥ ਗਹਿ ਕੰਠਿ ਲਾਈਐ ਨਹ ਲਜਾਈਐ ਚਰਨ ਰਜ ਮਨੁ ਪਾਗੀਐ॥ ਭਗਤਿ ਠਗਉਰੀ ਪਾਇ ਮੋਹਹ ਅਨਤ ਕਤਹੂ ਨ ਧਾਵਹ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਮਿਲਿ ਸੰਗਿ ਸਾਜਨ ਅਮਰ ਪਦਵੀ ਪਾਵਹ॥੨॥ ਬਿਸਮਨ ਬਿਸਮ ਭਈ ਪੇਖਿ ਗੁਣ ਅਬਿਨਾਸੀ ਰਾਮ॥ ਕਰੁ ਗਹਿ ਭੁਜਾ ਗਹੀ ਕਟਿ ਜਮ ਕੀ ਫਾਸੀ ਰਾਮ॥ ਗਹਿ ਭੁਜਾ ਲੀਨ੍ਹੀ ਦਾਸਿ ਕੀਨ੍ਹੀ ਅੰਕੁਰਿ ਉਦੋਤੁ ਜਣਾਇਆ॥ ਮਲਨ ਮੋਹ ਬਿਕਾਰ ਨਾਠੇ ਦਿਵਸ ਨਿਰਮਲ ਆਇਆ॥ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਧਾਰੀ ਮਨਿ ਪਿਆਰੀ ਮਹਾ ਦੁਰਮਤਿ ਨਾਸੀ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਭਈ ਨਿਰਮਲ ਪ੍ਰਭ ਮਿਲੇ ਅਬਿਨਾਸੀ॥੩॥ ਸੂਰਜ ਕਿਰਣਿ ਮਿਲੇ ਜਲ ਕਾ ਜਲੁ ਹੂਆ ਰਾਮ॥ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਰਲੀ ਸੰਪੂਰਨੁ ਥੀਆ ਰਾਮ॥ ਬ੍ਰਹਮੁ ਦੀਸੈ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸੁਣੀਐ ਏਕੁ ਏਕੁ ਵਖਾਣੀਐ॥ ਆਤਮ ਪਸਾਰਾ ਕਰਣਹਾਰਾ ਪ੍ਰਭ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀਐ॥ ਆਪਿ ਕਰਤਾ ਆਪਿ ਭੁਗਤਾ ਆਪਿ ਕਾਰਣੁ ਕੀਆ॥ ਬਿਨਵੰਤਿ ਨਾਨਕ ਸੇਈ ਜਾਣਹਿ ਜਿਨ੍ਹੀ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਆ॥੪॥੨॥<noinclude></noinclude> 5uuf1592apt1uv39dspe6dqmhpa5wgy 250 22763 223096 222907 2026-06-22T14:39:36Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>ਅੰਦਰਲਾ ਪਿਆਰ ਪੈ ਗਿਆ, ਪਰ ਨਾਲ ਦੁਚਿਤਾਈ ਹੋ ਗਈ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਅੱਪੜਕੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਅਚਰਜਤਾ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ 'ਫਰਾਮੁਰਜ਼' ਹੀ ਮੀਰਾ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ ਪਤੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ। ਕਵਿ 'ਮੂਰ' ਨੇ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਪਰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਨੂਪਮ ਕਾਵ੍ਯ ਵਿਚ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਲਾਲਾਰੁਖ਼ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਓਸ ਉਪਰ ਸ਼ੈਦਾ ਹੋਯਾ ਪਰਵਾਨਾ ਫਰਾਮਰਜ਼, ਬੁਖ਼ਾਰੇ ਦਾ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਾ, ਵਿਆਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਦੀ ਸੁਖ ਨੀਂਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸੁਫ਼ਨਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਜੰਨਤ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਛ ਝਾਂਵਲਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਫਨੇ ਬਾਦ ਉਹ ਰੱਬ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿਚ ਇਕ ਆਰਜ਼ੂ ਮਾਨੋਂ ਵਿਲਕਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਕਟਾਰ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਤੀਬ੍ਰਤਾ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਸੁਫਨੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਫਰਾਮੁਰਜ਼ ਦੇ ਗੋਰੋ ਹੱਥ ਜਦ ਦੁਆ ਨੂੰ ਉਠਦੇ ਹਨ, ਇੰਜ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਕੋਮਲ ਆ ਜੁੜੇ ਹਨ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਤੇ ਦੁਆ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਲਫਜ਼ ਦਿਲ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਅਸਰ ਪਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਲਾਲਾ ਰੁਖ਼ ਤੇ ਫਰਾਮੁਰਜ਼ ਜਿਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਆਪਣੀ (ਹਾਲੇ ਅਣ-<noinclude>{{c|{{bar|1}}੧੯{{bar|1}}}}</noinclude> 2k88w3vq9s4aybhb4xv8us9obn709ua 250 22767 223097 147061 2026-06-22T15:24:39Z Rajdeep ghuman 714 /* ਤਸਦੀਕ */ 223097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ*<ref>ਹੁਣ ਇਹ ਛਪ ਚੁਕੀ ਹੈ, ਵੇਖੇ ਬਿਜਲੀਆਂ ਦੇ ਹਾਰ।</ref>) ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਦਰਸਾਯਾ ਹੈ{{bar|1}} 'ਤੜਪ ਗੋਪੀਆਂ' ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਗਰ ਜੋ {{gap|3em}}ਲੋਕੀ ਪਏ ਸੁਣਾਵਨ, 'ਲੱਛਣ-ਸੱਸੀ 'ਪੁੰਨੂੰ' ਪਿੱਛੇ {{gap|3em}}ਜੋ ਥਲ ਤੜਫ ਦਿਖਾਵਨ, 'ਰਾਂਝੇ ਮਗਰ ਹੀਰ ਦੀ ਘਾਬਰ'; {{gap|3em}}ਮਜਨੂੰ ਦਾ ਸੁਕ ਜਾਣਾ, ਏ ਨਹੀਂ 'ਮੋਹ ਨਜ਼ਾਰੇ' ਦਿਸਦੇ {{gap|3em}}ਇਹ ਕੁਈ ਰਮਜ਼ ਛਿਪਾਵਨ। ਹੇ ਅਰੂਪ! ਇਹ ਤੜਪ ਉਹੋ ਨਹੀਂ {{gap|3em}}ਧੁਰੋ ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਲਾਈ? ਕੀ ਇਹ ਚਿਣਂਗ ਨਹੀਂ ਉਹ ਜਿਹੜੀ {{gap|3em}}ਤੁਸਾਂ ਸੀਨਿਆਂ ਪਾਈ? ਮਿਲਣ ਤੁਸਾਨੂੰ ਦੀ ਏ ਲੋਚਾ{{bar|1}} {{gap|3em}}ਏ ਹੈ ਤੜਫ ਤੁਸਾਡੀ, ਜਿੱਥੇ ਰਮਜ਼ ਪਵੇ ਕੁਈ ਕਟਕੀ {{gap|3em}}ਏ ਕਮਲੀ ਹੋ ਜਾਈ। {{center|'''੪.'''}} ਦੋ ਹਰਫ 'ਵਿੱਛੁੜੀ ਕੂੰਜ' ਤੇ 'ਵਿੱਛੁੜੀ ਰੂਹ’ ਲਈ ਇਥੇ ਪਾਉਣੇ ਬੇਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। {{gap|3em}}ਵਿੱਛੁੜੀ ਕੂੰਜ ਇਕ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਸੁਣੇ ਗੀਤ</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{rule}} {{c|{{bar|1}}੨੦{{bar|1}}}}</noinclude> chwlmee7ya1crjyypb6vm56f4awpzeh 250 30541 223136 218597 2026-06-23T06:14:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|ਲਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ 'ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼'}}</noinclude>{{border|maxwidth=500px|padding=15px| {{Block center|<poem> {{overfloat left|'''ਅੱਡ: ਫੈਲਾ (ਅੱਡਣਾ: ਫੈਲਾਣਾ)'''}} ਹੁਣ ਹੱਥ ਅੱਡਦਾ ਵਦੈ, ਸਾਰੀ ਮੂੜੀ ਵੰਞਾ ਕੇ। (ਹੁਣ ਹੱਥ ਫੈਲਾਂਦਾ ਫਿਰਦੈ, ਸਾਰੀ ਪੂੰਜੀ ਗੁਆ ਕੇ) {{overfloat left|'''ਅੰਡਕੜੀ: ਕੈਂਚੀ ਕਬੱਡੀ ਦਾ ਦਾਅ)'''}} ਸੰਭਲ ਕੇ, ਕੰਨੀਂ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਅੰਡਕੜੀ ਤੂੰ। (ਸੰਭਲ ਕੇ, ਕੰਨੀਂ ਵਾਲੇ ਖਿਡਾਰੀ ਦੀ ਕੈਂਚੀ ਤੋਂ) {{overfloat left|'''ਅੰਦੇ ਪਾਉਣਾ: ਸਿਰੇ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਣਾ'''}} ਡੱਲੇ ਵਿਚਾਲੂ ਡੱਕ ਹੇ, ਅੰਦੇ ਪਾ ਡੇ। (ਮਝਲੇ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕੱਟ ਹੈ, ਸਿਰੇ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਉਂ ਦੇ) {{overfloat left|'''ਅਣਿਆਈ: ਬੇਵਕਤ'''}} ਜੰਗਾਂ ਤੇ ਝੇੜੇ, ਅਣਿਆਈਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਸਬਬ। (ਜੰਗਾਂ ਤੇ ਝਗੜੇ, ਬੇਵਕਤ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ) {{overfloat left|'''ਅਦਾਵਤ: ਦੁਸ਼ਮਣੀ'''}} ਟੱਬਰਾਂ ਦੀ ਅਦਾਵਤ ਜੋ ਹੇ, ਸਾਕ ਕਿਵੇਂ ਥੀਸੀ। (ਟੱਬਰਾਂ ਦੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਜੋ ਹੈ, ਰਿਸ਼ਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਊ) {{overfloat left|'''ਅਦੀਬ: ਸਾਹਿਤਕਾਰ'''}} ਅਦੀਬਾਂ ਦੀ ਬੇਕਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਘੀ ਪੋਸੀ। (ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗੀ ਪਊ) {{overfloat left|'''ਅਧੋਰਾਣੀ: ਘਸੀ-ਪਿੱਟੀ'''}} ਇਹ ਅਧੋਰਾਣੀ ਸੁਥਣ, ਮਿਹਰਾਣੀ ਵੀ ਨਾ ਚੈਸੀ। (ਇਹ ਘਸੀ-ਪਿੱਟੀ ਸਲਵਾਰ, ਭੰਗਣ ਨੇ ਵੀਂ ਨਹੀਂ ਚੁਕਣੀ) {{overfloat left|'''ਅੱਬਾ / ਅੰਬੜੀ ਬਾਪ / ਅੰਮਾਂ, ਅੰਮੀਂ, ਮਾਂ'''}} ਜਡਣ ਤਾਈਂ ਹੈਂਡਾ ਅੱਬਾ ਤੇ ਅੰਬੜੀ ਬੈਠੇ ਹਿਨ, ਘਰ ਦਾ ਝੋਰਾ ਛਡਦੇ। (ਜਦ ਤਕ ਤੇਰਾ ਬਾਪ ਤੇ ਅੰਮਾਂ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ, ਘਰ ਦੀ ਫਿਕਰ ਲਾਹ ਦੇ) {{overfloat left|'''ਅਮੂੰਧਾ: ਪੁੱਠਾ'''}} ਅਮੁੰਧੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚ ਕੈਂ ਇਲਮ ਘਤ ਸੰਗਣੈ। (ਪੱਠੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ ਕੋਈ ਲਿਆਕਤ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ) {{overfloat left|'''ਅਰਕ / ਅੜਕ: ਕੂਹਣੀ'''}} ਢਾਵਣ ਨਾਲ ਅਰਕ / ਅੜਕ ਛੱਲੀ ਗਈ ਹੇ। ਡਿਗਣ ਕਰਕੇ ਕੂਹਣੀ ਛਿੱਲੀ ਗਈ ਹੈ। {{overfloat left|'''ਅਰਮਾਨ: ਪਛਤਾਵਾ'''}} ਡਾਢਾ ਅਰਮਾਨ ਹੇ, ਤੈਂਡੇ ਕੰਮ ਨਾ ਆਇਓਮ। (ਬੜਾ ਪਛਤਾਵਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆ ਪਾਇਆ) </poem>}} }}<noinclude>{{center| (21) }}</noinclude> afi43g2tg4u7hmsgamughkn3baqj7ji 250 30542 223137 218598 2026-06-23T06:14:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|ਲਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ 'ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼'}}</noinclude>{{border|maxwidth=500px|padding=15px| {{Block center|<poem> {{overfloat left|'''ਅੱਲ: ਵਲ'''}} ਅੱਲ ਤਾਂ ਹਿੱਕਾ ਹੈ ਪਰ ਪਿੱਤੀਆਂ ਬਹੂੰ ਹਿਨ। (ਵਲ ਤਾਂ ਇਕੋ ਹੈ ਪਰ ਮਤੀਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ) {{overfloat left|'''ਅਲਾਅ ਮਾਰ / ਅਲਾਅ ਡੇ / ਅਲਾਇਸੀ: ਵਾਜ ਮਾਰ/ਵਾਜ ਦੇ/ਬੁਲਾਊ'''}} ਫਰੀਦ ਆਧੈ 'ਸ਼ਹੁ ਅਲਾਇਸੀ, ਮੈਂ ਆਧਾ ਅਲਾਅ ਮਾਰ ਤਾਂ ਅਲਾਅ ਡੇਸੀ। (ਫਰੀਦ ਕਿਹਾ 'ਮਾਲਕ ਬੁਲਾਊ', ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਵਾਜ ਮਾਰੂ ਤਾਂ ਵਾਜ ਦੇਊ) {{overfloat left|'''ਅਲਾਮਤ: ਨਿਸ਼ਾਨੀ'''}} ਦਿਕੱ ਦੀ ਅਲਾਮਤ ਪਿਛੂੰ ਪਤਾ ਲਗਦੀ ਹੈ। (ਤਪਦਿਕ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਾਦ ਵਿਚ ਪਤਾ ਲਗਦੀ ਹੈ। {{overfloat left|'''ਅਵਰਾ ਹੋਰਾ ਨੂੰ'''}} ਆਪਣੇ ਧਿਰ ਡੇਖ, ਅਵਰਾ ਕੂੰ ਕੇ ਡੋਹ। (ਆਪਣੇ ਵਲ ਵੇਖ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦੋਸ਼) {{overfloat left|'''ਅਵੱਲੀਨ ਨੰਬਰ ਇਕ'''}} ਇਹ ਵੜ ਅਵੱਲੀਨ ਹੈ, ਕਿਥਾਉਂ ਨਾ ਲਭਸੀ। (ਇਹ ਨਮੂੰਨਾ ਇਕ ਨੰਬਰੀ ਹੈ, ਕਿਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲਭੇਗਾ) {{overfloat left|'''ਅਵਿਆਏ: ਆਇਆ ਜੇ'''}} ਸਾਡਾ ਡੇ ਗਿਐ, ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਅਵਿਆਏ। (ਸੱਦਾ ਦੇ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਆਇਆ ਜੇ) {{overfloat left|'''ਅੱੜ੍ਹ: ਰੁਕਾਵਟ'''}} ਵਿਅੰਮ ਪਿਛੂੰ ਸਵਾ ਮਾਂਹ ਅੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਣੇਪੇ ਬਾਦ ਸਵਾ ਮਹੀਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|'''ਅੜਕਣਾ: ਰੁਕਣਾ'''}} ਮਰਗ ਪਿਛੁੰ, ਛੋਹਿਰ ਦੇ ਫੇਰਿਆਂ ਕੁ ਅੜਕਣਾ ਪਿਆ। (ਮੌਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕੁੜੀ ਦੇ ਫੇਰਿਆਂ ਲਈ ਰੁਕਣਾ ਪਿਆ) {{overfloat left|'''ਆਹਲਾ: ਵਧੀਆ'''}} ਆਹਲਾ ਇਲਮ ਸਿਦਕ ਖੁਣੂੰ ਰਾਹਿ ਵੈਂਦੇ। (ਵਧੀਆ ਪੜ੍ਹਾਈ, ਭਰੋਸੇ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) {{overfloat left|'''ਆਜ਼ਮ: ਮੁੱਖ'''}} ਕੱਠੇ ਥੀਵੋ, ਵਜ਼ੀਰੇ ਆਜ਼ਮ ਜੋ ਆਵਣੈ। (ਇਕਤਰ ਹੋਵੋ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਜੋ ਆਉਣੈ) {{overfloat left|'''ਆਠਰਨਾ: ਖੁਸ਼ਕ ਹੋਣਾ'''}} ਮਲ੍ਹਮ ਨਾਲ ਫਟ ਆਠਰ ਗਏ ਹਨ। (ਮਲ੍ਹਮ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। </poem>}} }}<noinclude>{{center|(22) }}</noinclude> m1m6e19etm2v11spe37epjmcqcu5i0a 250 30583 223138 78167 2026-06-23T06:14:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|ਲਹਿੰਦੀ ਪੰਜਾਬੀ 'ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼'}}</noinclude>{{border|maxwidth=450px|padding=15px| {{Block center|<poem> {{overfloat left|'''ਆਡ: ਚੁਬੱਚਾ'''}} ਟਿੰਡਾ ਪੁੱਠੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੋ,ਆਡ ਵੀ ਸੁੱਕੀ ਰ੍ਹਾਸੀ। (ਟਿੰਡਾਂ ਪੁੱਠੀਆਂ, ਚੁਬੱਚਾ ਸੁੱਕਾ) (ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਲਟੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਨਤੀਜੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੇ) {{overfloat left|'''ਆਂਦਾ ਪਿਆਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ'''}} ਉਬਾਹਲਾ ਕੀ ਥੀਦੈਂ, ਆਂਦਾ ਤਾਂ ਪਿਆਂ। ਕਾਹਲਾ ਕਿਉਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਆ ਤਾਂ ਰਿਹਾ ਹਾਂ) {{overfloat left|'''ਆਧਾ: ਆਖਦਾ'''}} ਮੈਕੁੰ ਆਧਾ ਹਾਈ, ਨਾਲ ਘਿੱਧੀ ਵੈਸਾਂ। (ਮੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਸੀ, ਨਾਲ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ) {{overfloat left|'''ਆਫਰੀਨ: ਉਸਤਤ ਹੋਣੀ'''}} ਆਫਰੀਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਰੇ। (ਉਸਤਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੁਖੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਕੱਟੇ) {{overfloat left|'''ਆਬਰੂ: ਇਜ਼ਤ'''}} ਚੋਰੀ ਜਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਆਬਰੂ ਵੰਞਾ ਡਿੱਤੀ। (ਚੋਰੀ-ਯਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਰੋਲ ਦਿਤੀ) {{overfloat left|'''ਆਮਲ: ਅਮਲ'''}} ਤੁਸਾਂ ਕਾਬਲੇ ਆਮਲ ਤਜਵੀਜ਼ ਡਿੱਤੀ ਹੈ। (ਤੁਸੀਂ ਅਮਲ ਯੋਗ ਰਾਇ ਦਿਤੀ ਹੈ) {{overfloat left|'''ਆਲਮ: ਸੰਸਾਰ/ ਵਿਦਵਾਨ'''}} ਕੁਲ ਆਲਮ ਸੰਮੇ ਤੇ ਆਲਮ ਫਾਜ਼ਲ ਜਾਗਿਣ। (ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਸੰਵੇਂ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਚੇਤੰਨ ਰਹਿਣ) {{overfloat left|'''ਆਵੀ/ਆਵਾ: ਭੱਠੀ/ਭੱਠਾ (ਇੱਟਾਂ ਦਾ)'''}} ਆਵੀ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਮਸੀਤੀਂ ਤੇ ਆਵੇ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲੀਂ। (ਭੱਠੀ ਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਮਸੀਤ ਨੂੰ ਤੇ ਭੱਠੇ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ) {{overfloat left|'''ਆੜੀ: ਯਾਰ/ਯਾਰੀ'''}} ਆੜੀ ਯਾਦ ਕਰੀਂਦੇ ਯਾਦਾਂ ਆੜੀਆਂ ਦੀਆਂ। (ਯਾਰ ਯਾਦ ਪਏ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਯਾਦਾਂ ਯਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ) {{overfloat left|'''ਐੱਠਾ ਖੁਲ੍ਹਾ ਮੈਦਾਨ'''}} ਪਿੰਡ ਦੇ ਐੱਠੇ ਵਿਚ ਗਭਰੂ ਜੋੜ ਕਰੇਨ। (ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਗਭਰੂ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ) {{overfloat left|'''ਐਡਾ/ਏਡਾ: ਐਨਾ'''}} ਐਡਾ/ਏਡਾ ਵੱਡਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਥੀ ਗਿਆ, ਕਨੂੰਨ ਤੂੰ ਵੱਡਾ। (ਐਨਾ ਵੱਡਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ)</poem>}} }}<noinclude>{{center|(23) }}</noinclude> 24vxux2q79ahensodtq65co37ctsjsf 250 33033 222939 211187 2026-06-22T12:44:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ੴ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ {{center|{{xx-larger|ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਣੀ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਦਰਬਾਰ}}}} ਸੀਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪਾਟਕੇ ਹੋਨ ਲੀਰਾਂ, {{Gap}}ਬੰਨ੍ਹ ਸੰਦਲੇ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਰੋਣ ਲੱਗਣ ! ਪਾੜ ਪਾੜ ਕਲੀਆਂ ਅੱਧੜਵੰਜਿਆਂ ਨੂੰ, {{Gap}}ਹੋਕੇ ਨੰਗ ਧੜੰਗ ਖਲੋਣ ਲੱਗਣ ! ਨਿਕਲੇ ਅੱਗ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਚੋਂ, {{Gap}}ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਸਭ ਹੋਣ ਲੱਗਣ ! ਫਿਰ ਫਿਰ ਜ਼ਿਮੀਂ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਪੁੜ ਦੋਵੇਂ, {{Gap}}ਚੱਕੀ ਨਿੱਤ ਦੇ ਸੋਗਾਂ ਦੀ ਝੋਣ ਲੱਗਣ ! ਇਕ ਇਕ ਵਲ ਜੀਹਦਾ ਗਲ ਦਾ ਹਾਰ ਹੋਵੇ, ਅਜ ਮੈਂ ਗੱਲ ਹਾਂ ਐਸੀ ਸੁਨੌਣ ਆਇਆ ! ਗੂਹੜੀ ਨੀਂਦ ਅੰਦਰ ਸੌਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਣ ਝੂਣ ਕੇ ਸਿਰੋਂ ਜਗੌਣ ਆਇਆ ! ਇਕ ਦਿਨ ਆਈ ਸੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਰਾਤ ਓਹੋ, {{Gap}}ਸੁਣਕੇ ਚਿਰਾਂ ਦਾ ਜਿਨ੍ਹੂੰ ਮੈਂ ਡੋਲਦਾ ਸਾਂ !</poem>}}<noinclude></noinclude> pa1q5u56f2eupshvu896rwa3upgtpy1 250 33034 222940 211188 2026-06-22T12:44:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ( ੨ ) ਹੁੱਸੜ ਆਣਕੇ ਰਗਾਂ ਤੋਂ ਘੁੱਟਦਾ ਸੀ, {{Gap}}ਰਤੀ ਗੱਲ ਭੀ ਜੇ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲਦਾ ਸਾਂ ! ਗੰਢਾਂ ਜੇੜ੍ਹੀਆਂ ਹੱਥੀ ਮੈਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, {{Gap}}ਵਿਲਕ ਵਿਲਕ ਕੇ ਦੰਦੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਸਾਂ ! ਕਾਲੀ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਨਾ ਰੈਨ ਦੀ ਮੁੱਕਦੀ ਸੀ, {{Gap}}ਪਿਆ ਸੱਪ ਵਾਗੂੰ ਵਿੱਸ ਘੋਲਦਾ ਸਾਂ ! ਹੋ ਗਏ ਅੱਡਰੇ, ਗ਼ਮਾਂ ਕੁਝ ਸਾਂਝ ਤੋੜੀ, ਅੱਖ ਨੀਂਦ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਗ ਲੱਗੀ ! ਉਹਦਾ ਇੱਕ ਚੰਗਿਆੜਾ ਮੈਂ ਦੱਸਨਾ ਹਾਂ, ਜੇੜ੍ਹੀ ਸੁਫ਼ਨੇ ਅੰਦਰ ਮੈਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗੀ ! ਐਸਾ ਧੌਲਰ ਇਕ ਵੇਖਿਆ ਮਨ-ਮੋਂਹਣਾ, {{Gap}}ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਹੋਵੇ ਹੈਰਾਨ "ਜੱਨਤ" ! ਓਹਦੀ ਇਕ ਇਕ ਮੋਰੀ ਦੀ ਇੱਟ ਉਤੋਂ, {{Gap}}ਕਰੇ ਪਿਆ *'ਸ਼ੱਦਾਦ' ਕੁਰਬਾਨ ਜੱਨਤ ! ਓਹਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜੇ ਓਪਰੇ ਮੁਲਕ ਵਾਲੇ, {{Gap}}ਜੀਉਂਦੀ ਜਾਨ ਨਾ ਕਦੀ ਭੀ ਜਾਨ ਜੱਨਤ ! ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਮੋਟਿਆਂ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ, {{Gap}}ਓਹਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ 'ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ' ਜੱਨਤ ! ਰਵਾਂ ਰਵੀਂ ਮੈਂ ਲੰਘਿਆ ਜਾ ਡਿੱਠਾ, ਓਹਦੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਲੱਗਾ ਦਰਬਾਰ ਸੁੰਦਰ !</poem>}} {{rule}} *ਸ਼ੱਦਾਦ-ਓਹ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੱਬ ਅਖਵਾਇਆ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹਿਸ਼ਤ ਬਣਵਾਇਆ ।<noinclude></noinclude> 81u2e31k5o5957f7hv80rm41mm6jc85 250 33035 222941 211189 2026-06-22T12:45:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>( ੩ ) ਸ਼ੋਅਲੇ ਨੂਰ ਦੇ ਨਾੜਾਂ ਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਸਨ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਇੱਕ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੀ ਨਾਰ ਸੁੰਦਰ ! ਇੱਕਲਵਾਂਜੇ ਮੈਂ ਓਹਲੇ ਖਲੋ ਡਿੱਠੀ । {{Gap}}ਜਿਹੜੀ ਜਿਹੜੀ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਰ ਕੀਤੀ ! ਕਿਸੇ ਆਖਿਆ ਏ ਜ਼ਰਾ *'ਹਿੱਡੇ ਅੱਚੋ', {{Gap}}ਮਿੱਠੀ 'ਸਿੰਧੀ' ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਗੁਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੀ ! ਕਿਸੇ ਕਿਹਾ ਗੁਜਰਾਤੀ ਵਿਚ +'ਤਮੀ ਚਾਲੋ', {{Gap}}++'ਰਾਜ਼ੇ ਖ਼ੈਲੇ' ਦੀ ਕਿਸੇ ਪੁਕਾਰ ਕੀਤੀ ? ਫਿਰ ਫਿਰ ਵਾਂਗ 'ਮਰਹੱਟੀ' ਮਰ-ਹਟੀ ਕੋਈ, {{Gap}}ਬੜੀ ()'ਹੇਕੜੇ ਤੇਕੜੇ' ਮਾਰ ਕੀਤੀ । []'ਬਾੜੀ ਆਪਨਾ ਕੁਥੈ ਛੇ' ਕਿਸੇ ਕਹਿਕੇ, ਡਾਢੇ ਜਾਦੂ ਚਲਾਏ ਬੰਗਾਲੀਆਂ ਦੇ ! ।।'ਮੰਚੀ ਮੰਚੀ' ਪੁਕਾਰ ਮਦਰਾਸ ਵਾਲੀ, ਮੂੰਹ ਕੀਤੇ ਸਨ ਬੰਦ ਸਵਾਲੀਆਂ ਦੇ !</poem>}} {{rule}} *ਹਿੱਡੋ ਅੱਚੋ-(ਸਿੰਧੀ) ਏਧਰ ਆ । +ਤਮੀ ਚਾਲੋ-(ਕਾਠੀਆਵਾੜੀ) ਤੂੰ ਚੱਲ । ++ਰਾਜ਼ੇ ਖ਼ੈਲੇ--(ਪਸ਼ਤੋ ਰਾਜ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ । ()ਹੈਕੜੇ ਤੇਕੜੇ-(ਮਰਹੱਟੀ) ਐਧਰ ਓਧਰ । []ਬਾੜੀ ਅਪਨਾ ਕੁਥੈ ਛੇ-(ਬੰਗਾਲੀ) ਆਪਦਾ ਘਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ? ।।ਮੰਚੀ ਮੰਚ-(ਮਦਰਾਸੀ) ਅੱਛਾ ਅੱਛਾ<noinclude></noinclude> moll374byeglo8ptpl09gbkael13h5f 250 33036 222942 85203 2026-06-22T12:45:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ( ੪ ) ਦੱਸ "ਹਿਨਾਕਸੁੱਲਰ ਦੇ" ਨਾਂ ਕੀ ਊ, ਲੰਕਾ ਵਾਲੀ ਦੁਲਾਰੀ ਵਸਨੀਕ ਬੋਲੀ ! ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਨਿਪਾਲ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ, *'ਨਿੱਕਾ ਨੰਦ ਛੋਹ' ਮਾਰਕੇ ਚੀਕ ਬੋਲੀ ! ਬ੍ਰਹਮੀ +'ਮੋਟੇ ਮਮੂਲੇ' ਦਾ ਛਿੱਨ ਪਾਇਆ, []'ਕੱਥਬੋਜ਼' ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੀ ਠੀਕ ਬੋਲੀ ! ਇਕ ਸੀ ਸਾਰੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਛਟੀ ਹੋਈ, ਮੂੰਹੋਂ ਸੁੱਟਕੇ ਪਾਨ ਦੀ ਪੀਕ ਬੋਲੀ ! "ਆਏ ਮੇਰੇ ਮੁਕਾਬਲ ਵੁਹ ਆਜ ਮੂਈ, ਜਿਸ ਕਰਨੀ ਹੋ ਦੁਨੀਆਂ ਮੇਂ ਰੀਸ ਮੇਰੀ ! ਮੇਰੀ ਜ਼ਰੀ ਸੀ ਬਾਤ ਭੀ ਪਰੀ ਸੀ ਹੈ, ਚੋਟੀ ਗੂੰਦੇ ਹੈ ਸਦਾ {}'ਬਲਕੀਸ', ਮੇਰੀ ! ਦਿੱਤੀ ਜਦੋਂ ਉੜੇਸ 'ਓੜੀਸਾ' ਵਾਲੀ, ਇਕ ਨੇ ਹਿੰਦੀ ਅੰਦਰ 'ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨ' ਕੀਤਾ ! ਦੋ ਤਿੰਨ ਡਿੱਠੀਆਂ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੀਆਂ ਭੀ, ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ! {{rule}} *ਨਿਕਾ ਨੰਦ ਛੋਹ-(ਨੀਪਾਲੀ) ਰਾਜ਼ੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈਂ ? +ਮੋਟੇ ਮਮੂਲੇ-(ਬ੍ਰਹਮੀ) ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਜਾਏਂਗੀ ? []ਕੱਥਬੋਜ਼-(ਕਸ਼ਮੀਰੀ) ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ {}ਬਲਕੀਸ-ਸਲੈਮਾਨ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਦੀ ਰਾਣੀ। </poem>}}<noinclude></noinclude> hamdzqvqn7ee1jdgn5l4hsljpxbmk3l 250 33037 222943 85204 2026-06-22T12:45:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ( ੫ ) *ਇਖ਼ਤਸਾਰ ਗੁਫ਼ਤਮ ਦੋ ਸਿਹ ਚਾਰ ਕਲਮਾ, ਦੇ ਇਕ ਨੇ ਕਹਿਕੇ ਏ ਬੰਦ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ! +ਕੁਮਕੁਮ ਯਾ ਹਬੀਬੀ ਇਕ ਪਈ ਆਖਦੀ ਸੀ, ਸਭ ਨੇ ਮਿੱਠੜਾ ਬੋਲ ਪਰਵਾਨ ਕੀਤਾ ! ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ ਜੇਹੜੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਉੱਥੇ, ਓਹ ਕੋਈ ਪਰੀ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਪਾਰ ਦੀ ਸੀ ! ਰੌਲਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦਰਬਾਰ ਅੰਦਰ, ਫੌਰਨ []'ਆਡਰ' ਪਲੀਜ਼ ਪੁਕਾਰ ਦੀ ਸੀ ! ਜਿਹਨੂੰ ਅੱਖੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਵੇਂਹਦੀਆਂ ਸਨ, ਹਾਏ ਉਹ ਲੱਭੀ ਨਾਂ ਓਸ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ! ਟੁੱਟੀ ਡਾਢ ਕਲੇਜੇ ਨੂੰ ਵਾਢ ਲੱਗੀ, ਫਿਰ ਗਈ ਆਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ! ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿਤੇ ਬੈਠੀ, ਦਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਏਹ ਮੈਨੂੰ ਪੁਕਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ! ਏਥੇ ਹੁੰਦੀ ਜੇ ਭਲਾ ਓਹ ਲੁਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ? 'ਗੁੱਝੀ ਰਹੇ ਨਾਂ ਹੀਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ !'</poem>}} {{rule}} *ਇਖ਼ਤਸਾਰ ਗੁਫ਼ਤਮ ਦੋ ਸਿਹ ਚਾਰ ਕਲਮ-ਫਾਰਸੀ) ਦੋ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਆਖਕੇ ਬੱਸ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। +ਕੁਮਕੁਮ ਯਾ ਹਬੀਬ-(ਅਰਬੀ) ਉਠ ਉਠ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ । []ਆਰਡਰ ਪਲੀਜ਼-(ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ) ਚੁੱਪ ਰਹੋ ।<noinclude></noinclude> 7lqqnjfjxqvc1ne86c95mgmzpnmersq 250 33038 222944 85205 2026-06-22T12:45:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> (੬) ਲਾਂਭੇ ਬੈਠ ਖਰੋਚ ਖਰੋਚ ਧਰਤੀ, ਹੋਰ ਹੋਰ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਿਆ ਮੈਂ ! ਲੈਂਦਾ ਲੂਸਣੀ ਹੰਝੂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਓੜਕ, ਓਥੋਂ ਨਿਕਲਕੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਵਗ ਪਿਆ ਮੈਂ ! ਗਿਆ ਪੈਲੀ ਦੀ ਵਾਟ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕੀ ? ਕੂੰਜ ਵਾਂਗ ਇਕ ਨਾਰ ਕੁਰਲਾਂਵਦੀ ਸੀ ! ਪੂੰਝ ਪੂੰਝ ਕੇ ਅੱਥਰੂ ਰੱਤ ਭਿੰਨੇ, ਮਹਿੰਦੀ ਸੋਗਾਂ ਦੀ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਲਾਂਵਦੀ ਸੀ ! ਲੀੜੇ ਮੈਲ ਦੇ ਨਾਲ ਸਨ ਕੁੜੇ ਉਹਦੇ, ਸੂਰਤ ਝੱਲੀ ਦੀ ਝੱਲੀ ਨਾਂ ਜਾਂਵਦੀ ਸੀ ! ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਿਆ 'ਦੀਪਕ' ਮਲ੍ਹਾਰ ਗਾਵੇਂ, ਉਹ ਪਈ ਜਿਗਰ ਦੀ ਲੰਬ ਬੁਝਾਂਵਦੀ ਸੀ ! ਵੇਖ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਬਰਾਂ ਵੱਲ ਰੋਵੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਏ ਅੱਥਰੂ ਛੁੱਟਦੇ ਸਨ ! ਏਧਰ ਮੋਤੀ ਅਣਵਿੱਧ ਉਹ ਤੋੜਦੀ ਸੀ, ਓਧਰ ਤਾਰੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਟੁੱਟਦੇ ਸਨ ! ਜਾਕੇ ਕੋਲ ਮੈਂ ਆਖਿਆ 'ਦੱਸ ਮਾਈ, ਬੜੇ ਦੁੱਖੜੇ ਵਾਲੀ ਸੰਞਾਪਨੀ ਏਂ ! ਕੌਣ ਵਿਛੜਿਆ ਜੀਹਦੇ ਵਿਜੋਗ ਅੰਦਰ, ਡੂੰਘੇ ਵੈਣਾਂ ਦੇ ਰਾਗ ਅਲਾਪਨੀ ਏਂ? 'ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਹੱਥ' ਲੰਮੀ ਹੈ ਆਹ ਤੇਰੀ, ਏਹ ਤੂੰ ਕਬਰ ਦੀ ਜਿਮੀਂ ਪਈ ਨਾਪਨੀ ਏਂ?</poem>}}<noinclude></noinclude> iklxrgs12mat1zk0aqp36x5rka7oq8r 250 33039 222945 85206 2026-06-22T12:45:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ( ੭ ) ਕੇਸ ਵੇਸ ਤੇਰੇ ਟੁੱਟੇ ਖੁੱਸੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਉਂਜ ਜਾਪਨੀ ਏਂ ! ਜਿੱਥੇ ਜੰਮੀਓਂ ਉਗੀਓਂ ਹੋਈਓਂ ਐਡੀ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਕੇਹੜਾ ਗਰਾਂ ਤੇਰਾ ? ਰੱਬ ਸੱਤਰ ਵਾਰੀ, ਤੇਰੇ ਸਤਰ ਕੱਜੇ, ਬੋਲੀਂ ਹੱਸਕੇ ਦੱਸ ਕੀ ਨਾਂ ਤੇਰਾ ?' ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ:- 'ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਿਓਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ? ਸੱਜੇ ਪੱਟ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਪੁੱਤ ਜੇਠਾ, ਮੇਰੇ ਪੀੜਾਂ ਤੇ ਦਰਦ ਵੰਡਾਉਣ ਵਾਲਾ ? ਰਾਹੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਸਖ਼ੀ ਵੱਡਾ, 'ਹਾਤਮ' ਵਾਂਗ ਸਵਾਲ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ! 'ਰੁਸਤਮ' ਕੋਲੋਂ ਭੀ ਆਯੋਂ ਵਰਯਾਮ ਵਧਕੇ, ਨਵ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਿਮਾਲਾ ਨੂੰ ਢਾਉਣ ਵਾਲਾ ! ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਗ਼ ਬੇਅੰਤ ਲੱਗੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਏਹ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਗਿਣੇ ਜਾਣੇ ! ਜਾਹ ! ਜਾ ! ਪੈਂਡਾ ਨਾਂ ਆਪਣਾ ਕਰੀਂ ਖੋਟਾ, ਤੀਲੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਮਿਣੇ ਜਾਣੇ !' ਕੀਤਾ ਮੋੜ ਮੈਂ 'ਮਾਈ ਜੀ ! ਕਰੋ ਜੇਰਾ, ਐਡ ਰੋਹ ਦੇ ਤੰਬੂ ਪਏ ਤਾਣੀਏ ਨਾਂ ! ਲਾਲ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਈਂ ਨਿਕਲਦੇ ਨੇ, ਮੋਤੀ ਵਾਸਤੇ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਛਾਣੀਏ ਨਾਂ !</poem>}}<noinclude></noinclude> qou6o6itbd0cq30uk7eumvecsuugvmd 250 33040 222946 85207 2026-06-22T12:45:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> (੮) ਜੋ ਜੋ ਰੱਬ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ ਚੀਜ਼ ਪੈਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਗੂਣੀ ਕੋਈ ਜਾਣੀਏ ਨਾਂ! ਲੜ ਕੇ ਸੁੰਡ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ ਮਰੁੰਡ ਦੇਵੇ, ਕਦੀ ਕੀੜੀ ਭੀ ਕੂੜੀ ਪਛਾਣੀਏ ਨਾਂ ! ਵੇਖੀਂ ਟੈਣੇ ਟਟਹਿਣੇ ਦੇ ਟਿਮਕਣੇ ਤੂੰ, ਉੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਵੀ ਕਰਦਾ ਓਹ ਲੋ ਜਾਵੇ ! ਮੈਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਤੂੰ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਦੱਸ ਤੇ ਸਹੀ ? ਖ਼ਬਰੇ ਮੈਥੋਂ ਭੀ ਸੇਵਾ ਕੋਈ ਹੋ ਜਾਵੇ !' ਬੋਲੀ:-'ਖਹਿੜਾ ਜੇ ਮੇਰਾ ਤੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ, ਬਹਿ ਜਾ ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰਕੇ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ! ਫੜਕੇ ਤੱਕੜੀ ਅਕਲ ਦੀ ਹੋਈਂ ਤਕੜਾ, ਬੋਹਲ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲਈਂ ਸਭ ਤੋਲ ਮੇਰੇ ! ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਐਵੇਂ ਘਚੋਲ ਸੁੱਟੀਂ, ਇਹ ਕਰੁੱਤੜੇ ਫੁੱਲ ਨੀ ਬੋਲ ਮੇਰੇ ! ਹੜ ਵਗਣ ਨਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਂ ਹਾੜਿਆਂ ਦੇ, ਛਾਲੇ ਵੇਖੀਂ, ਪਰ ਵੇਖੀਂ ਅਡੋਲ ਮੇਰੇ ! ਪੱਖੀ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਡੋਲਦੀ ਫਿਰਾਂ ਸਾਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਝੱਲੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਨਾਂ ਝੱਲਦੇ ਨੇ ! ਓਸ ਸੂਬੇ ਦੀ 'ਰਾਣੀ' ਮੈਂ ਗਈ ਰਾਣੀਂ, ਜੀਹਦੇ ਪੰਜ ਦਰਿਆ ਅਜ ਚੱਲਦੇ ਨੇ ! 'ਅੰਗਦ ਦੇਵ' ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲੀਤਾ, ਪਾਈ ਦੀਦ ਅਪੱਛਰਾਂ ਆਣਕੇ ਵੇ !</poem>}}<noinclude></noinclude> 1ehvwjjls74oedjz3ynsdh9gzes6ob7 250 33041 222947 85208 2026-06-22T12:45:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> (੯) ਦਸਮ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ ਲਾਡਲੀ ਜਾਣਕੇ ਵੇ! ਕੀਤੀ 'ਫੂਲ ਖ਼ਣਵਾਦੇ' ਨੇ ਕਦਰ ਮੇਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਸੋਹਲ ਪਛਾਣਕੇ ਵੇ! ਆਵੇ ਯਾਦ ਦਰਬਾਰ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਏ ਰਾਣਕੇ ਵੇ ! ਖੁਲ੍ਹੇ ਕੇਸ ਪਰਾਂਦੜਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ, ਏਸੇ ਚੌਂਕ ਗਵਾਚੇ ਨੇ ਫੁੱਲ ਮੇਰੇ ! ਗੱਲਾਂ ਔਂਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਯਾਦ ਜਿਸ ਦਮ, ਓਦੋਂ ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜਦੇ ਨੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਮੇਰੇ:- *ਮੇਰੇ ਮਾਹੀ ! ਮੈਂ ਮੋਈ ਮੁਹਾਰ ਮੋੜੀਂ, ਬਣਕੇ ਬਾਲ ਮੁਆਤੜਾ ਬਾਲ ਬੈਠੀ ! ਪੀਆ ! ਪਾਲ ਪਰੀਤ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਆਰੀ, ਬਨ ਬਨ ਬੰਨੀ ਬਾਲਮ ਭਾਲ ਬੈਠੀ ! ਭੁੱਲੀ ਭੁੱਲ ਭੁਲਾਵੜੇ ਭਲੀ ਭੋਲੀ, ਮੋਈ ਮੋਈ ਮੁਹਾ ਮੈਂ ਮਾਲ ਬੈਠੀ ! ਬਾਲੀ-ਬਣ ਬੁਲਬੁਲ ਫੁੱਲੀ ਫੁੱਲ ਬਣ ਬਣ, ਮਰ ਮਰ ਪ੍ਰੀਤ ਪਰੀਤਮਾਂ ਪਾਲ ਬੈਠੀ !</poem>}} {{rule}} *ਬੁੱਲ੍ਹ ਜੁੜਨੇ-ਇਸ ਬੈਂਤ ਵਿਚ ਜਿਤਨੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬੁੱਲ੍ਹ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ।<noinclude></noinclude> cj75k99gomk0rzqewtvsq5pmo7xy71a 250 33042 222948 85209 2026-06-22T12:46:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> (੧੦) ਪੰਡ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪਾ ਮੋਢੇ, ਪਿੰਡੋ ਪਿੰਡ ਫਿਰਦੀ ਪੀ ਪੀ ਬੋਲਦੀ ਮੈਂ ! ਭੌਂਦੀ ਮਿਸਲ ਭੰਬੀਰੀ ਮੈਂ ਭੌਰ ਬਣ ਬਣ, ਫੁੱਲ ਬਾਗ਼, ਪਰਬਤ, ਪੱਥਰ ਫੋਲਦੀ ਮੈਂ ! ਮਾਰਨ ਪਈਆਂ ਪਟੋਕਰਾਂ ਨਾਲ ਦੀਆਂ, ਔਖੀ ਬਣ ਅੰਦਰ ਔਖੀ ਬਣੀ ਮੈਨੂੰ ! ਹਾਸੇ ਟਿਚਕਰਾਂ ਤੇ ਰਹਿ ਗਏ ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਦੇਵੇ ਛਿੱਬੀਆਂ ਪਈ ਜਨੀ ਖਨੀ ਮੈਨੂੰ ! ਪਰਦਾ ਕੱਜਦਾ ਜਿਹੜਾ ਕੁਚੱਜੜੀ ਦਾ, ਐਸਾ ਕੋਈ ਨਾ ਮਿਲਿਆ ਏ ਤਨੀ ਮੈਨੂੰ ! 'ਕਣੀ' ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਰੋਲਿਆ ਵਿੱਚ ਗਲੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਸਮਝਿਆ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਨੀ ਮੈਨੂੰ ! ਕਰਾਂ ਵੈਣ ਬੇ-ਆਸ 'ਬਿਆਸ' ਵਾਰੀ, ਮੇਰੇ ਦੀਦਿਆਂ ਦੇ ਜੇਹੇ ਵਹਿਣ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ! ਜਿਵੇਂ ਕੰਢੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਮੇਰੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਭੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਰਹਿਣ ਖੁੱਲ੍ਹੇ:- *ਸਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਲਾਏ, ਰੱਤੇ ਚੇਹਰਿਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਲਾਲੀਆਂ ਨੇ ! ਸਾਡਾ ਕਾਲਜਾ ਛਾਨਣੀ ਛਾਨਣੀ ਏ । ਡਾਢੇ ਡੰਗ ਲਾਏ ਲਿਟਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਨੇ !</poem>}} {{rule}} *ਇਸ ਬੈਂਤ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਦ, ਅਜੇਹੇ ਵਰਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਬੁੱਲ੍ਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।<noinclude></noinclude> 1ykjec5af2i1hpaneb6cx5tti3mp1xz 250 33048 222949 85210 2026-06-22T12:46:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>(੧੧) ਲਾਂਝੇ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਕੀਰਨੇ ਨਿੱਤ ਕਰਦੀ, ਤੱਤੀ ਹੀਰ ਨੇ, ਅਖੀਆਂ ਗਾਲੀਆਂ ਨੇ ! 'ਖੇਤ ਕੇਸਰੀ' ਕੱਲਰਾਂ ਸਾੜ ਛੱਡੇ, ਲਈ ਸਾਰ ਨਾਂ ਆਣਕੇ ਹਾਲੀਆਂ ਨੇ ! ਗਲਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਣ ਨਜਿੱਠੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਲਿਖ ਲਿਖ ਚਿੱਠੀਆਂ ਡਿੱਠੀਆਂ ਜੱਗ ਸਾਰੇ ! ਦੇਖ ਦੇਖ ਹਾਂ ਰੇਖ ਦੇ ਲੇਖ ਸੜਦੀ, ਚਾਹਾਂ ਜਲ ਤੇ ਦੇਂਦੇ ਨੇ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ! ਪਾਈਆਂ ਜੱਗ ਵਾਹਰਾਂ 'ਵਾਰਾਂ' ਮੇਰੀਆਂ ਨੇ, ਨਾਲ 'ਸੁਰਾਂ' ਦੇ 'ਗੌਣ' 'ਕਬਿੱਤ' ਮੇਰੇ ! 'ਕਲੀਆਂ' ਵਾਂਗ ਕਲੀਆਂ ਹੀਰੇ 'ਬੈਂਤ' 'ਦੋਹੜੇ' 'ਟੱਪੇ' 'ਡਿਓਢ' ਸੁਣ ਸੁਣ ਟੱਪਣ ਮਿੱਤ ਮੇਰੇ ! ਪਾ ਪਾ ਕਵ੍ਹਾਂ 'ਅਖਾਣ' 'ਬੁਝਾਰਤਾਂ' ਕੀ ? . 'ਬਾਤਾਂ' ਜੇਹੜੀਆਂ ਭਰੀਆਂ ਨੇ ਚਿੱਤ ਮੇਰੇ ! 'ਸੋਹਲੇ' 'ਸਿੱਠਾਂ' ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਕੁੜੀਆਂ, ਨੀਂਗਰ ਚੰਦ 'ਛੰਦ' ਆਖਦੇ ਨਿੱਤ ਮੇਰੇ ! ਚੰਨਾਂ, 'ਬਾਣੀਆਂ' ਮੇਰੀਆਂ ਪੜ੍ਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਹੋਵੇ ਚਾਨਣਾ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਖੋੜ ਅੰਦਰ ! ਵੇ ਤੂੰ ਸੱਚ ਜਾਣੀ ਮੋਈ ਹੋਈ ਦੇ ਭੀ, ਪੈਂਦੇ 'ਵੈਣ' ਨੇ ਕਈ ਕਰੋੜ ਅੰਦਰ ! ਹਹੁਕਾ ਮਾਰਿਆ ਓਸ ਨੇ ਫੇਰ ਐਸਾ, ਖੋਹਲ ਖੋਹਲ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮਸਤਾਨੀਆਂ ਦੋ !</poem>}}<noinclude></noinclude> lcjghg20dkrqh5op1ku353klyjb1tf9 250 33049 222950 85211 2026-06-22T12:46:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>(੧੨) 'ਸੂਰਜ' 'ਚੰਨ' ਦਾ ਕਾਲਜਾ ਵਿੰਨ੍ਹ ਗਈਆਂ, ਜੇਹੀਆਂ ਮੇਲਕੇ ਛੱਡੀਆਂ ਕਾਨੀਆਂ ਦੋ ! ਮੈਨੂੰ ਮੋਢਿਓਂ ਝੂਣਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਭੀ ਦਸਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੋ ! ਏਹ ਹੈ ਇੱਕ 'ਕਿਤਾਬ' ਤੇ ਇੱਕ 'ਮਾਲਾ', ਹੋਈਆਂ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਮੇਹਰਬਾਨੀਆਂ ਦੋ ! ਸੁੰਦਰ ਹਰਫ਼ ਸਨ ਓਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਭੀ, ਓਸ ਮਾਲਾ ਦੀ ਝਲਕ ਵੀ ਵੱਖਰੀ ਸੀ ! ਇਕ ਤੇ ਹੀਰ ਹੈਸੀ ਵਾਰਸਸ਼ਾਹ ਵਾਲੀ, ਦੂਜੀ ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੀ ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰੀ ਸੀ !' ਗੱਲਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਿਲੇ ਚੁੱਪ ਮੈਂ ਵਾਂਗ ਤਸਵੀਰ ਹੋਇਆ ! ਫੇਰ ਕੰਬਣੀ ਆਣਕੇ ਛਿੜੀ ਐਸੀ, ਲੂੰ ਕੰਡੇ ਸਭ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਹੋਇਆ ! ਮੇਰੇ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਛਾਨਣੀ ਕਰਨ ਬਦਲੇ, ਹਰਇਕ ਵਾਲ ਸੀ ਪਿੰਡੇ ਦਾ ਤੀਰ ਹੋਇਆ ! ਓੜਕ ਥੱਕਿਆ ਰਹਿ ਨਾਂ ਸੱਕਿਆ ਮੈਂ, ਜਾਰੀ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨੀਰ ਹੋਇਆ ! ਬਾਲ-ਪਨ ਦੀਆਂ ਲੋਰੀਆਂ ਯਾਦ ਆਈਆਂ, ਸੀਸ ਸੁੱਟਕੇ ਜ਼ਿਮੀਂ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗਾ ! ਗੰਗਾ-ਜਮਨਾ ਵਗਾਕੇ ਅੱਖੀਆਂ ਚੋਂ, ਚਰਨ ਮਾਤਾ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਧੋਣ ਲੱਗਾ !</poem>}}<noinclude></noinclude> oiysa4put2rdd9thd7dfic8zpsjyota 250 33050 222951 85212 2026-06-22T12:46:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>( ੧੩ ) ਹੱਥ ਜੋੜਕੇ ਬੇਨਤੀ, ਏਹ ਕੀਤੀ:- 'ਏਥੋਂ ਤੀਕ ਤੇ ਟਿੱਲ ਮੈਂ ਲਾ ਦਿਆਂਗਾ ! ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ ਹੈ ਦੌਲਤ ਕਵੀਸ਼ਰੀ ਦੀ, ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸਾਰੀ ਲੁਟਾ ਦਿਆਂਗਾ ! ਲਿਖ ਲਿਖ ਕੁਦਰਤੀ ਭਾਵ ਪ੍ਰੇਮ ਐਸਾ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਨ ਮੈਂ ਨਵੀਂ ਦਿਖਾ ਦਿਆਂਗਾ ! ਤੇਰੀ ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ! ਫੜਕੇ ਚੰਦ ਅਸਮਾਨੀ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗਾ ! ਨਵੇਂ ਫੈਸ਼ਨ ਦਾ ਦਿਆਂਗਾ ਰੰਗ ਐਸਾ, ਚਮਕੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਾਂਗ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇਰਾ ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਓਪਰੇ ਭੀ ਲਾ ਲਾ ਦੂਰ-ਬੀਨਾਂ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਪਏ ਲਭਣ ਅਕਾਸ਼ ਤੇਰਾ !</poem>}}<noinclude></noinclude> eaoh1g94exub4e8fkbbvsdr0j2s2nsd 250 33051 222952 85241 2026-06-22T12:46:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ( ੧੪ ) {{center|{{xx-larger|ਤ੍ਰੇਲ ਤੁਬਕੇ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ}}}} ਇਕ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਸਵੇਰ ਦੇ ਉੱਠਕੇ ਮੈਂ, ਗਿਆ ਰਮਕੇ ਰਮਕੇ ਬਾਗ਼ ਅੰਦਰ ! ਜਾ ਇਕ ਬੂਟੇ ਦੇ ਕੋਲ ਖਲੋ ਗਿਆ ਸਾਂ, ਬਹਿ ਗਈ ਸੁੰਦ੍ਰਤਾ ਓਹਦੀ ਦਿਮਾਗ਼ ਅੰਦਰ ! ਲੈਕੇ ਉਹਦੀ ਤਰੇਲ ਦਾ ਤੇਲ ਪਾਯਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਅਕਲ ਦੇ ਨਿੰਮ੍ਹੇ ਚਰਾਗ਼ ਅੰਦਰ ! ਸੂਰਜ ਕੁਦਰਤੀ ਚੜ੍ਹੇ ਬੇਅੰਤ ਦੇਖੇ, ਪੱਤੇ ਪੱਤੇ ਦੀ ਹਿੱਕ ਦੇ ਦਾਗ਼ ਅੰਦਰ ! ਡਿੱਠਾ ਚੋਆ ਤਰੇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਏਦਾਂ, ਬੈਠਾ ਹੋਯਾ ਪਸਿੱਤੜਾ ਫੁੱਲ ਉੱਤੇ ! ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀ ਬੁਲਾਕ ਦਾ ਹੋਵੇ ਝੁਕਿਆ, ਕਿਸੇ ਪਦਮਣੀ ਨਾਰ ਦੇ ਬੁੱਲ ਉਤੇ ! ਕਿਹਾ ਫੁੱਲ ਨੇ:-ਯਾਰ ਤਰੇਲ ਤੁਬਕੇ, ਅਜ ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਮੁਰਾਦ ਨੂੰ ਲੋਚਨਾ ਏਂ ? ਬੱਗੇ ਅੱਥਰੂ ਕੱਢਕੇ ਅੱਖੀਆਂ 'ਚੋਂ, ਚੂਨਾ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆ ਪੋਚਨਾ ਏਂ ? ਬੁੜ੍ਹਕ ਬੁੜ੍ਹਕ ਕੇ ਕਦੀ ਤੂੰ ਬਾਲ ਵਾਂਗੂੰ, ਪਿਆ ਟਿੰਘ ਜੁਆਨੀ ਦੀ ਬੋਚਨਾ ਏਂ ? ਡੁੱਬਾ ਹੋਯਾ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇ ਵਹਿਣ ਅੰਦਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਤੂੰ ਪਿਆ ਕੀ ਸੋਚਨਾ ਏਂ ?</poem>}}<noinclude></noinclude> ad4ml5ixqh5fdsazfd4jshdygt0i8l4 250 33052 222953 85242 2026-06-22T12:46:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>( ੧੫ ) ਖੋਲ੍ਹ ਅੱਖੀਆਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਔਧਰ, ਕੀ ਕੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਕਰ ਖਿਲਾਰਦਾ ਏ ! ਚੋਗ ਸੁੱਟਕੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਜ਼ੱਰਿਆਂ ਦੀ, ਪਿਆ ਕਿਰਨਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਸਵਾਰਦਾ ਏ ! ਤੁਪਕਾ ਬੋਲਿਆ:-ਯਾਰ ਕੀ ਹਾਲ ਦੱਸਾਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਗਿਆਂ ਵਲ੍ਹੇਟਿਆ ਮੈਂ! ਐਵੇਂ ਡਿੱਗਕੇ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਦੀ ਪੀਂਘ ਉੱਤੋਂ, ਆਪਾ ਤੇਰੇ ਸੁਹੱਪਣ ਤੇ ਮੇਟਿਆ ਮੈਂ ! ਤੇਰੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਪੱਟ ਮਲੂਕ ਉੱਤੇ, ਨਿੱਜ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਹਾਂ ਲੇਟਿਆ ਮੈਂ! ਦੋਂਹ ਘੜੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੜੀ ਨੀਂਦ ਬਦਲੇ, ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਦਾ ਦੁੱਖ ਸਮੇਟਿਆ ਮੈਂ । ਜੋ ਜੋ ਸੁਤਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਅੱਜ ਹੈ ਮੈਂ, ਜੇ ਉਹ ਭੇਦ ਜਹਾਨ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਵੇ ! ਸੁਣਕੇ ਖੰਭ ਪਤੰਗੇ ਦੇ ਝੜਨ ਦੋਵੇਂ, ਕਰਨਾ ਚਾਨਣਾ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇ ! ਅੰਦਰ ਸੁਫ਼ਨੇ ਦੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਆਣਕੇ ਝਾੜਿਆ ਏ ! ਤੈਨੂੰ ਟਾਹਣੀਓਂ ਤੋੜਕੇ, ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਦਾ, ਉਹਨੇ ਭਾਗ ਸੁਹਾਗ ਉਜਾੜਿਆ ਏ ! ਹੈਸੀ ਭੌਰਾਂ ਦੀ ਪਾਕ ਕਤਾਬ ਜਿਹੜੀ, ਵਰਕ ਵਰਕ ਫੜ ਓਸ ਦਾ ਪਾੜਿਆ ਏ !</poem>}}<noinclude></noinclude> kiv8jxmkv0ezyc73dcq6fc9q2ephh8r 250 33053 222954 85243 2026-06-22T12:46:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>( ੧੬ ) ਤੇਰੀ ਖੰਬੜੀ ਖੰਬੜੀ ਵੱਖ ਕਰਕੇ, ਕਈਆਂ ਤਿੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੀਨਾ ਸਾੜਿਆ ਏ ! ਤੋੜ ਤਾੜਕੇ ਚਾੜ੍ਹਕੇ ਅੱਗ ਉੱਤੇ, ਬੰਦ ਬੰਦ ਉਹ ਲੱਗਾ ਝਲੂਣ ਤੇਰਾ ! ਓੜਕ ਕਿਸੇ ਹੁਸੀਨ ਦੇ ਢੋਏ ਬਦਲੇ, ਉਹਨੇ ਸ਼ੀਸ਼ੀ 'ਚ ਪਾ ਲਿਆ ਖ਼ੂੰਨ ਤੇਰਾ ! ਹੁੰਦਾ ਤੇਰੇ ਤੇ ਦੇਖਕੇ ਜ਼ੁਲਮ ਐਡਾ, ਸਹਿਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੁਸਕਿਆ ਹੱਲਿਆ ਨਾ ! ਡਰਦਾ ਰਿਹਾ ਮੈਂ *ਜ਼ੇਬੁੱਨਸਾ ਵਾਂਗੂੰ, ਢੱਕਣ ਦੇਗ਼ ਦਾ ਗਿਆ ਉੱਥਲਿਆ ਨਾ ! ਚੁਣੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਗਈ +ਅਨਾਰਕਲੀ, ਤਾਂ ਵੀ ਵੱਸ ਸਲੀਮ ਦਾ ਚੱਲਿਆ ਨਾ ! ਦੇ ਦੇ ਠੁੱਮ੍ਹਣੇ ਠੱਲਿਆ ਬੜਾ ਜੀ ਨੂੰ, ਪਰ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮੈਥੋਂ ਗਿਆ ਝੱਲਿਆ ਨਾ ! ਸੌੜੀ ਪਈ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਜਿੰਦ ਆਕੇ, ਜਾ ਇਕ ਕੰਢੇ ਦੀ ਚੁੰਝ ਤੇ ਤਣ ਗਿਆ ! ਪੱਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇਖਕੇ ਬੋਲ ਉੱਠੇ, 'ਲਉ ਜੀ ! ਨੂਹ ਮਨਸੂਰ ਅਜ ਬਣ ਗਿਆ ! ਫਿਰਦੀ ਪਈ ਸੀ ਕਿਤੇ ਹਵਾ ਵੈਰਨ, ਉਹਨੇ ਆਣਕੇ ਸੂਲੀਓਂ ਢਾ ਦਿੱਤਾ !</poem>}} {{rule}} *ਜ਼ੇਬੁੱਨਸਾ ਤੇ ਆਕਲ ਖਾਂ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਕਾ । +ਅਨਾਰਕਲੀ ਸਲੀਮ ਤਥਾ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਕਾ ਸੀ।<noinclude></noinclude> gk7cec2euvmqsnvisucrncw5xneq4di 250 33054 222955 85244 2026-06-22T12:46:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>( ੧੭ ) ਹੇਠੋਂ ਧੁੱਪ ਨੇ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਸ਼ੂਸ਼ਕ, ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਂਨੂੰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ! ਸਮਝ ਸਾਕ ਦਰਯਾ ਨੂੰ ਆਂਦਰਾਂ ਦਾ, ਡੇਰਾ ਉਹਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ! ਘੱਲ ਸੂਰਜ ਨੇ ਤਪਤ ਨੂੰ ਅੰਬਰਾਂ ਤੋਂ, ਮੈਂਨੂੰ ਓਥੋਂ ਵੀ ਬਾਹਰ ਕਢਾ ਦਿੱਤਾ ! ਠੇਡੇ ਲਾਏ ਨਸੀਬਾਂ ਨੇ 'ਜਹੇ ਆਕੇ, ਹੋ ਹੋ ਇੱਲਣ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਰੁਲਣ ਲੱਗਾ ! ਹੀਰਾ ਤਾਜ ਗੁਲਾਬੀ ਦਾ ਟੁੱਟਕੇ ਮੈਂ, ਦੇਖੋ! ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤੁਲਣ ਲੱਗਾ ! ਸਾਧੂ ਆ ਗਿਆ ਕਿਤੋਂ ਇੱਕ ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ, ਉਹਨੇ ਜਟਾਂ ਤੇ ਲਿਆ ਭਰਮਾ ਮੈਂਨੂੰ ! ਵਾਹੋ ਦਾਹ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵੱਲ ਨੱਠਾ ਕਰ ਕਾਲੀ ਕੰਬਲੀ ਵਿੱਚ ਛੁਪਾ ਮੈਂਨੂੰ ! ਕੜਕਾ ਮਾਰਕੇ ਬਿਜਲੀ ਨੇ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ, ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਸੁਟਾ ਮੈਂਨੂੰ ! ਵਿਂਹਦੀ ਪਈ ਸੀ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਸਿੱਪੀ ਪੁਤਲੀ ਵਾਂਗ ਉਸ ਲਿਆ ਲੁਕਾ ਮੈਂਨੂੰ ! ਸੁਹਲ ਜਿੰਦ, ਮਲੂਕੜਾ, ਉਮਰ ਛੋਟੀ, ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਝੌਂ ਗਿਆ ਮੈਂ ! ਥੱਕਾ, ਟੁੱਟਿਆ, ਪੰਧ ਦਾ ਵਾਂਗ ਰਾਂਝੇ, ਬੇੜੀ ਹੀਰ ਦੀ ਸਮਝਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ ਮੈਂ!</poem>}}<noinclude></noinclude> k5y1xh3zmwam9a6v75ibqguq16ipm6z 250 33055 222956 85245 2026-06-22T12:47:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>( ੧੮ ) ਆਈ ਜਾਗ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਹੜ੍ਹ ਕਾਂਗਾਂ, ਤੇਰੇ ਹਿਜਰ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣੌਣ ਲੱਗੇ ! ਲਹਿੰਦੇ ਚੜ੍ਹਦਿਓਂ ਆਣ ਜੁਆਰਭਾਟੇ, ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਦੀ ਪੀਂਘ ਝੁਟੌਣ ਲੱਗੇ । ਘੁੰਮਣਘੇਰ ਸਮੁੰਦਰੀ, ਵਾਂਗ ਕੁੜੀਆਂ, ਏਦਾਂ ਨੱਚਕੇ ਕਿਲਕਲੀ ਪੌਣ ਲੱਗੇ ! ਹਰੇ ਭਰੇ ਬਰੂਟੇ ਦੀ ਗੋਦ ਅੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਖਿੜਨ ਦਾ ਸਮਾ ਦਿਖੌਣ ਲੱਗੇ ! ਤ੍ਰਹਣਾ, ਕੰਬਣਾਂ, ਡੋਲਣਾ, ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਓੜਕ ਆਪਣੀ ਪੈਰੀਂ ਖਲੋ ਗਿਆ ਮੈਂ ! ਦਿੱਤੇ ਤੇਰੀ ਜੁਦਾਈ ਨੇ ਦੁੱਖ ਐਸੇ, ਕਰੜਾ ਪੱਥਰਾਂ ਵਾਂਗ ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ ਮੈਂ ! ਰਲਕੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਕਿਉਂ ਜੀ ਏਹ ਕੀ ਏਥੇ ਬਣਾਂਵਦਾ ਏ ? ਚਮਕ ਮੰਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ, ਠੰਢਕ ਆਪ ਦੀ ਪਿਆ ਚੁਰਾਂਵਦਾ ਏ ? ਰਹੇ ਡੁੱਬਿਆ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹਰਦਮ, ਤਾਂ ਵੀ ਸੁੱਕਾ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਇਹ ਆਂਵਦਾ ਏ ? ਰਹਿੰਦਾ ਬਹਿੰਦਾ ਏ ਆਪ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਅੰਦਰ, ਪਰ ਇਹ ਕੋਰਾ ਜਵਾਬ ਸੁਣਾਂਵਦਾ ਏ ? ਸੁਣਕੇ, ਝੱਗ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਨੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁੱਟੀ, ਅੰਦਰ ਜੋਸ਼ ਦੇ ਹੌਸਲਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ !</poem>}}<noinclude></noinclude> n44h2qnoqp4y3m4ssgfbn9lmhib2l8n 250 33056 222957 85246 2026-06-22T12:47:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>( ੧੯ ) ਜਿਵੇਂ ਆਦਮ ਨੂੰ ਜੱਨਤੋਂ ਕੱਢਿਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂਨੂੰ ਉੱਛਲਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ! ਪਿਆ ਮੂੰਧੜੇ ਮੂੰਹ ਮੈਂ ਕੰਢੜੇ ਤੇ, ਸ਼ਾਨ ਰੱਬ ਦੀ ਹਿੱਲ ਨਾ ਸੱਕਨਾ ਹਾਂ ! ਖੱਸੇ ਹੋਏ ਉਹ ਉੱਡਣੇ ਖੰਭ ਮੇਰੇ, ਪਿਆ ਮੂੰਹ ਜਨੌਰਾਂ ਦਾ ਤੱਕਨਾ ਹਾਂ ! ਕਿਨੂੰ ਕਹਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਸੀ ? ਬਣ ਗਿਆ ਕੀ ? ਆਂਹਦਾ ਗਲ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਝੱਕਨਾਂ ਹਾਂ ! ਦੇਖ ਦੇਖਕੇ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਮੈਲੀ, ਗੋਰੀ ਦੇਹ ਲੁਕਾਂਵਦਾ ਢੱਕਨਾ ਹਾਂ ! ਏਸੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਆਣਕੇ ਕਿਤੋਂ ਬੰਦਾ, ਮੇਰੇ ਲੋਭ ਦੀ ਅੱਗ ਤੇ ਸਿਕਣ ਲੱਗਾ ! ਮੁੱਦਾ ਕੀ, ਕਿ ਮੈਂ ਬੇ-ਵਤਨ ਦੁਖੀਆ, ਬਰਦਾ ਹੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਵਿਕਣ ਲੱਗਾ ! ਪਾਰੇ ਵਾਂਗ ਕੁਈ ਤੜਫ਼ਦਾ ਆਣ ਪਹੁੰਚਾ, ਮੈਂਨੂੰ ਕੁਸ਼ਤਾ ਅਕਸੀਰ ਬਣਾਉਂਣ ਵਾਲਾ ! ਦੇਂਦਾ ਆ ਗਿਆ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਤਾ ਕੋਈ, ਜੌਹਰ ਅੱਗ ਤੇ ਮੇਰੇ ਦਿਖਾਉਂਣ ਵਾਲਾ ! ਕਰਕੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਕੋਈ ਆਯਾ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਰਮੇਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਲਾਉਂਣ ਵਾਲਾ ! ਜੇਹੜਾ ਆਯਾ ਵਰੋਲੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਆਯਾ, ਮੋਏ ਹੋਏ ਦੀ ਖ਼ਾਕ ਉਡਾਉਂਣ ਵਾਲਾ !</poem>}}<noinclude></noinclude> sdz44eoxa82tuvtoa21ontitb0zaue4 250 33057 222958 85247 2026-06-22T12:47:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>(੨੦) ਸਮਝ ਅੱਥਰੂ ਯੂਸਫ਼ੀ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ, ਬਹੁੜ ਪਿਆ ਉਹ ਮੇਰਾ ਕਰਤਾਰ ਮੈਂਨੂੰ ! ਵੈਰੀ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਮਾਰਦੇ ਹੱਥ ਰਹਿ ਗਏ, ਲੈ ਗਈ ਮੁੱਲ ਇਕ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਰ ਮੈਂਨੂੰ ! ਉਹਦੀ ਮਸਤ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਤੇ, ਇਹੋ ਆਉਂਦਾਏ ਮੇਰੇ ਕਿਆਸ ਅੰਦਰ ! ਹੂਰ ਜੱਨਤੀ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਲੈਕੇ, ਖੜੀ ਹੋਈ ਏ ਨੂਰੀ ਗਲਾਸ ਅੰਦਰ ! ਕੰਵਲ ਖੰਬੜੀ ਵਿੱਚ ਜ੍ਯੋਂ ਹੋਵੇ ਧਾਰੀ, ਏਦਾਂ ਸਜੇ ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਲਿਬਾਸ ਅੰਦਰ ! ਫਿਰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਏਦਾਂ ਸੋਂਹਦੀ ਏ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਸੋਹੇ *ਬਿਰਖ ਰਾਸ ਅੰਦਰ ! ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਮਲੂਕ ਹਥਾਲੀਆਂ ਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਪੇਚ ਲਕੀਰਾਂ ਨੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਨੇ ! +ਨਕਸ਼ੇ, ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਹੁਸਨ ਦੇ ਹੱਥ ਏਹ ਤਾਂ, ਹੂਰਾਂ ਪਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਆਏ ਹੋਏ ਨੇ ! ਪੁਤਲੀ ਨੂਰ ਦੀ ਲਓ ਜੀ ਸੁੰਦਰੀ ਉਹ, ਮੈਂਨੂੰ ਇਹ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦਿਖਾਉਂਣ ਲੱਗੀ ! ਤੇਰੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਓਹ ਕੱਢ ਸੰਦੂਖੜੀ ਚੋਂ, ਗੀਤ ਪਤੀ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਗਾਉਂਣ ਲੱਗੀ !</poem>}} {{rule}} *ਬਿਰਖ ਰਾਸ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਪਰਮ ਉੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । +ਨਕਸ਼ੇ ਜੁਗਰਾਫ਼ੀਏ ਵਾਲੇ ।<noinclude></noinclude> qwkbtosbsxalvlnqptjwckzq55ygbj5 250 33099 222959 85248 2026-06-22T12:47:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>( ੨੧ ) ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਰੱਤੜੀ ਝਲਕ ਤੇਰੀ, ਮੇਰੇ ਮੁੱਖ ਉੱਤੇ ਲਾਲੀ ਆਉਂਣ ਲੱਗੀ ! ਤੈਂਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿੱਥ ਉੱਤੇ, ਪਰ ਉਹ ਹਿੱਕ ਮੇਰੀ ਛੇਕ ਪਾਉਂਣ ਲੱਗੀ ! ਗਿਆ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆਂ ਸੀ ਨਾ ਜ਼ਰਾ ਕੀਤੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੁੰਘਿਆ ਸੂਈ ਦੀ ਜ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ! ਮੈਂਨੂੰ ਹੂਰਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੌਣ ਵਾਲੀ, ਲੱਭੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ! ਕਰਨਾ ਰੱਬ ਦਾ ਆਣਕੇ ਹੋਯਾ ਐਸਾ, ਰੁੱਝੀ ਫੇਰ ਉਹ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਅੰਦਰ ! ਤੇਰਾ ਅਤਰ ਗੁਲਾਬੀ ਰਚਾ ਸਿਰ ਤੇ, ਖਿੜ ਗਈ ਚੰਬੇ ਦੀ ਕਲੀ ਬਹਾਰ ਅੰਦਰ ! ਸਗਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰੋ ਲਿਆ ਫੇਰ ਮੈਂਨੂੰ, ਫੜ ਕੇ ਲਿਟ ਕਾਲੀ ਕੁੰਡਲਦਾਰ ਅੰਦਰ ! ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ । ਓਸ ਪਰੀ ਨੇ ਜ਼ੁਲਫ਼-ਬਾਜ਼ਾਰ ਅੰਦਰ ! ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਗਿਆ ਹਾਲ ਮੇਰਾ, ਤੈਨੂੰ ਪਾ ਗਲਵੱਕੜੀ ਲਮਕਿਆ ਮੈਂ ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਕਾਲੀਆਂ ਜ਼ੁਲਫਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਅੰਦਰ, ਬਣਕੇ ਤਾਰਾ ਉਸ਼ੇਰ ਦਾ ਚਮਕਿਆ ਮੈਂ ! -:੦:-</poem>}}<noinclude></noinclude> tu6gs3gueilqr8edkz8w5y3fwtgouey 250 33100 222960 85249 2026-06-22T12:47:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ( ੨੨ ) {{center|{{xx-larger|ਸੱਚਾ ਯਰਾਨਾ}}}} ਇੱਕ ਰੋਜ਼ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਏਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਲੀਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇਲ-ਮੁੱਕੇ ਦੀਵੇ ਵਾਂਗੂੰ ਬੈਠਾ ਹੈਸਾਂ *ਬਲਦਾ:- 'ਯਾਰੀ ਤੇ ਵਫ਼ਾ ਵਾਲੇ ਫੁੱਲ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਭਦੇ ਨੇ ? ਪਤਾ ਮੈਂਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ ਓਸ ਰੁੱਖ-ਵੱਲ ਦਾ ! 'ਬਹੁਤ ਘਿਸਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਨੇ ਪਰਖ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ਉੱਤੇ, ਮਤਲਬੀ ਯਰਾਨਾ ਡਿੱਠਾ ਸਾਰਾ ਅੱਜ ਕੱਲ ਦਾ ! ਵੱਟਾ ਸੱਟਾ ਪੱਗ ਦਾ ਕਰੇਂਦੇ ਓਹਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ, ਧਨੀ ਜਿਹੜਾ ਹੋਂਵਦਾ ਏ ਜ਼ਰਾ ਬਾਹੂ ਬਲ ਦਾ ! 'ਹੁਸਨ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਜਿਦ੍ਹੀ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਜੱਗ ਓਹਦੇ ਜੋੜਿਆਂ ਤਨੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਝੱਲਦਾ ! 'ਲੱਭੇ ਨਾ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਓਦੋਂ ਕੋਈ, ਓਹਦੇ ਰੂਪ ਜੋਬਨਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਜਦੋਂ ਢੱਲਦਾ ! 'ਵੇਖ ਲਉ ਪਤੰਗੇ ਨੂੰ ਵੀ ਜਗੇ ਹੋਏ ਦੀਵੇ ਉੱਤੇ, ਪਿਆਰ ਤੇ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦੀ ਤਾਰ ਕਿਵੇਂ ਵਲਦਾ ! 'ਉੱਡ ਜਾਵੇ ਲੋ-ਚਾਨਣ ਜਦੋਂ ਓਹਦੇ ਮੁੱਖੜੇ ਤੋਂ, ਰਵਾਦਾਰ ਹੋਂਵਦਾ ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ! 'ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਕੋਈ ਲੱਭਦਾ ਨਹੀਂ ਏਹੋ ਜਿਹਾ ਯਾਰ 'ਸੱਚਾ', ਯਾਰ ਦੀਆਂ ਭੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਹੋਵੇ ਢੱਲਦਾ !</poem>}}{{rule}}*ਕਾਫੀਏ ਦੇ ਹਰਫਾਂ ਤੇ ਅੱਧਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਗਈ ।<noinclude></noinclude> 5uexkksf40nrnkngsiuexvipiwpeu25 250 33101 222961 85250 2026-06-22T12:47:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>( ੨੩ ) 'ਆਪਣੇ ਹੀ ਢਿੱਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੱਲਰੀਆਂ ਨੇ, ਓਪਰੇ ਤੋਂ ਲਾਂਝਾ ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਫਲ ਦਾ ?' 'ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਦਮ੍ਯੰਤੀ ਨੂੰ ਜੂਹ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਜਾਣਾ, ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਚੇਤੇ ਮੈਂਨੂੰ ਕਾਰਾ ਰਾਜੇ ਨਲ ਦਾ ! 'ਤੂਰ ਦਿਆਂ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ 'ਮੂਸਾ' +ਸੁਣਿਆਂ ਨਹੀਂ ਤੂਰ ਨਾਲ ਜਲਦਾ !' ਓੜਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਹਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਬਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮੈਂ, ਸੋਚਾਂ ਵਾਲੇ ਫੋਕੇ ਪਾਣੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਝਬਲਦਾ ! ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਹੱਟੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਤੇ, ਇੱਕਲਵਾਂਜੇ ਥਾਂ ਸੋਹਣੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮੱਲਦਾ ! 'ਯਾਰ ਕਿਨ੍ਹੂੰ ਆਖਦੇ ਨੇ? ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਚਾਹੀਦਾਏ ? ਦੇਖੋ ਕਿੱਥੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਮੈਂਨੂੰ ਏਸ ਗੱਲ ਦਾ ! ਪੈਸੇ ਦੇਕੇ ਹੱਥ ਹੱਟੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਇਹ, 'ਦੁੱਧ ਮੈਂਨੂੰ ਦਈਂ ਛੇਤੀ ਪੀ ਕੇ ਹੋਵਾਂ ਚੱਲਦਾ !' ਬੋਲਿਆ ਓਹ, 'ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਉਬਾਲਾ ਜ਼ਰਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਬੈਠੇ, ਠੰਢੇ ਹੋਵੋ, ਕਰੋ ਜੇਰਾ ਘੜੀ ਪਲ ਦਾ !' ਏਨੀ ਗੱਲ ਕਹਿਕੇ ਮੈਂਨੂੰ, ਧੂਆਂ ਰੌਲੀ ਦੇਖੀ ਓਹਨੇ, ਡਾਢੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਏਦਾਂ ਕਾਮੇ ਨੂੰ ਦਬੱਲਦਾ !</poem>}} {{rule}} +ਮੂਸਾ ਪੈਗੰਬਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂਰ ਪਹਾੜ ਉਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨੂਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪਹਾੜ ਸੜ ਗਿਆ, ਪਰ ਆਪ ਓਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ।<noinclude></noinclude> bh8ui0pcycp4v8txvchlckddsgmr20z 250 33102 222962 85251 2026-06-22T12:47:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>( ੨੪ ){{Block center|<poem>'ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕੱਪੜੇ ਧਵਾਂਖੇ ਗਏ ਧੂਏਂ ਵਿੱਚ, ਛੌਡੇ ਡਾਹਕੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ, ਪੱਖਾ ਕ੍ਯੋਂ ਨਹੀਂ ਝੱਲਦਾ?' ਮੁੱਦਾ ਕੀ?ਕਿ ਪਲੋ ਪਲੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਿਂਹਦੇ ਵਿਂਹਦੇ, ਦੁੱਧ ਦੀ ਕੜਾਹੀ ਥੱਲੇ ਲੰਬੂ ਹੈਸੀ ਬਲਦਾ ! ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮਲੂਕ ਸੋਹਲ ਦੁੱਧ ਪਹਿਲੋਂ, ਅੱਗ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਪਿੱਛੋਂ ਜ਼ੋਰ ਏਡਾ ਬਲ ਦਾ ! ਚੁੱਲ ਵਿੱਚ ਚੋ ਫੇਰ ਡਰ ਨਾਲ ਪੁੰਗਰੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਇੱਕ ਕੋਲਾ ਬਣਿਆ ਫੁੱਲ ਸੀ *ਗੁੜੱਲ ਦਾ ! ਮੂੰਹ ਗਿਆ ਅੱਡਿਆ ਹਰਾਸੇ ਹੋਏ ਚਿਮਟੇ ਦਾ, ਕਾਲਜਾ ਕੜਾਹੀ ਦਾ ਸੀ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿਆ ਢਲਦਾ ! ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਸ਼ੂਕਰਾਂ ਨੇ ਬੱਧੀਆਂ ਸੀ ਘੂਕਰਾਂ ਓਹ, +ਸਿਮਸਿਮੀ ਵਿਖਾਯਾ ਸਮਾ ਧੌਂਕਣੀ ਦੀ ਖੱਲ ਦਾ ! {}ਚਿਣਗਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗਿਆ ਕੜਾਹੀ ਦਾ ਵੀ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡਾ, ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਣ ਡਿੱਗਾ ਲੇਅ ਮੋਟ ਡਲ ਦਾ ! ਐਪਰ ਦੁੱਧ ਪਿਆ ਉਤੇ ਔਕੜਾਂ ਦੇ ਟੋਏ ਵਿੱਚ, ਹੈ ਸੀ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਉਥੱਲਦਾ ਪੁਥੱਲਦਾ ! ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਖੰਭਾਂ ਜਹੇ ਬੂੰਬਿਆਂ ਦਾ ਰੁੱਗ ਸਾਰਾ, ਤੜਫ ਤੜਫ ਏਦਾਂ ਸੀਗਾ []ਸੀਕਦਾ ਤੇ ਹੱਲਦਾ !</poem>}} {{rule}} *ਗੁੜੱਲ-ਲਾਲ ਸੂਹਾ ਫੁੱਲ । +ਸਿਮਸਿਮੀ-ਬਲਦੀਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੂੰ ਸ਼ੂੰ । {}ਚਿਣਗਾਂ-ਚੰਗਿਆੜੀਆਂ, ਕੜਾਹੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ । []ਸੀਕਦਾ-ਸੀ ਸੀ ਕਰਦਾ।<noinclude></noinclude> icawuhukkslpckibg900b2rcxy2pyob 250 33103 222963 137896 2026-06-22T12:47:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੨੫ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਜਿਊਂਦੇ ਰਾਜ ਹੰਸ ਹੈ ਕੋਈ ਫੜਕੇ ਬੇਤਰਸ ਜਿਵੇਂ, {{gap|4em}}ਤਪੇ ਹੋਏ ਤੇਲ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਪਿਆ ਤਲਦਾ ! ਫੱਟੇ ਹੋਏ ਸਹੇ ਵਾਂਗੂ ਬੁੜ੍ਹਕਿਆ ਬਥੇਰਾ,ਪਰ {{gap|4em}}ਕੰਢਾ ਬੜਾ ਉੱਚਾ ਸੀ ਕੜਾਹੀ ਦੀ ਖਡੱਲ ਦਾ ! ਗੁੱਛਾ ਮੁੱਛਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਸੇਕ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤਾ, {{gap|4em}}ਚੀਕਾਂ ਹੱਥ ਸੱਦੇ ਏਦਾਂ <ref>ਜੇਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿਚੋਂ ਬਣਦੀਆਂ ਨੇ, ਓਹਨਾਂ ਵੱਲ।</ref>ਯਾਰਾਂ ਵੱਲ ਘੱਲਦਾ:- ਨੀਂਦ ਮੱਤੀ ਸੱਸੀਏ ਨੀ ਛੇਤੀ <ref>ਜਾਗ,ਲੱਸੀ, ਮਲਾਈ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ !</ref> 'ਜਾਗ' 'ਲੱਸੀਏ' ਨੀ, ਤੋੜ ਗਿਆ ਫੁੱਲ ਹੋਤਾਂ ਪੁੱਨੂੰ ਤੇਰੀ ਵੱਲ ਦਾ ! ਛੱਤ ਤੇ ਖਲੋਤੀਏ 'ਮਲਾਈਏ' ਛੈਲ ਗੋਰੀਏ ਨੀ, ਮਾਰਕੇ ਧਿਆਨ ਹਾਲ ਵੇਖ ਲੈ ਮਹੱਲ ਦਾ ! 'ਸੱਖਣਾ' ਪਿਆਰ ਤੇਰਾ ਵੇਖਿਆ ਹੈ 'ਮੱਖਣਾ' ਓਇ, ਐਵੇਂ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਜਾਨ ਰਿਹਾ ਸੱਲਦਾ ! 'ਖੋਯਾ' ਮੋਯਾ ਹੋਯਾ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹਾਂ ਲੱਖ ਵਾਰੀ, ਖੌਂਚਿਆਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚੇ ਰਿਹਾ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਝੱਲਦਾ ! 'ਦਹੀਂ' ਤੇ 'ਪਨੀਰਾ' ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਏਦਾਂ ਟੁੱਟਦੀ ਏ, ਨਿੱਕਲੇ ਕੜਾਕਾ ਜਿਵੇਂ ਪੈਰ ਦੀ ਕੁੜੱਲ ਦਾ ! ਗੋਰੜੀ ਨਿਛੇਹ ਸੱਸੀ ਵਾਂਗੂੰ ਹਾੜੇ ਘੱਤਦਾ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਆ ਗਿਆ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸਾਰਾ ਥਲ ਦਾ ! ਕੰਮ ਕੱਢੂ ਯਾਰਾਂ ਅੱਗੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਵੇਖ ਵੇਖ ਦੁੱਧ ਹੈਸੀ ਹੱਥ ਪਿਆ ਮਲਦਾ !</poem>}}<noinclude>{{rule}} <references /></noinclude> 0681v8be26tz4gbevg9x7civ945lx8z 250 33105 222964 85253 2026-06-22T12:48:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>( ੨੭ ){{center|{{xx-larger|ਤੁਬਕਾ ਤੇ ਕਿਰਨਾ}}}} {{Block center|<poem>ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਮੇਰੀਏ, ਹਾਏ ਕਿਰਨੇ ਪਿਆਰੀਏ ਨੀ, ਕੇੜ੍ਹੀ ਕੇੜ੍ਹੀ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦੱਸ ਤੂੰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ ਰਾਤ ? ਗਲੇ ਨਾਲੋਂ ਤੋੜਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਗਈਓਂ, ਰੋਂਦਾ ਰਿਹਾ ਜ਼ਾਲਮੇਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ! ਫੁੱਲਾਂ ਨੇ ਵਛਾਈ ਹੈਸੀ ਸੇਜ ਭਾਵੇਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦੀ, ਕੰਡਿਆਂ ਤੇ ਲੇਟਿਆ ਮੈਂ ਕਈ ਕਈ ਵਾਰੀ ਰਾਤ ! ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਪ੍ਯਾਰੀਏ ਨੀ, ਵਾ ਦਿਆਂ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਅਸਵਾਰੀ ਰਾਤ ! ਲਿੱਸਾ ਜਿਹਾ ਦੇਖ ਮੈਂਨੂੰ ਦਾਬੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਈ ਕਾਲੇ ੨ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢਕੇ *'ਕਟਾਰੀ' ਰਾਤ ! ਪੈਰ ਤੇਰੇ ਧੋ ਧੋ ਕੇ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਪੀਂਵਦਾ ਮੈਂ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਓਂ ਜੇ ਚੱਲ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਰਾਤ ! ਸਹੁੰ ਤੇਰੀ ਅੱਖ ਦੀ, ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਉੱਠ ਉੱਠ, ਟੀਸੀਆਂ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਵੇਂਹਦਾ ਰਿਹਾ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ! ਨਿੱਕੇ ਜੇਹੇ ਬੋਟ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਖੰਭ ਤੋੜਕੇ ਤੂੰ, ਕੇਹੜੇ ਦੇਸ ਚਲੀ ਗਈ ਸੈਂ ਮਾਰਕੇ ਉਡਾਰੀ ਰਾਤ ?</poem>}} {{rule}}*ਕੈਕਸ਼ਾਹ-ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਤਾਰਿਆਂ ਭਰਿਆ ਰਾਹ ।<noinclude></noinclude> o1flx7eo02a3pvnjeis5l5abnn81psb 250 33106 222965 85254 2026-06-22T12:48:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>( ੨੮ ){{Block center|<poem>ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ, ਵਿੱਚ ਸੌ ਸੌ ਸੇਜ ਸੂਲੀਆਂ ਦੀ, ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਅੰਬਰਾਂ 'ਚੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਤਾਰੀ ਰਾਤ ! ਹਰ ਇਕ 'ਹੂਰ' ਮੇਰਾ *'ਮੱਛੀ-ਨਾਚ' ਵੇਖਦੀ ਸੀ, ਖੋਲ੍ਹ ਖੋਲ੍ਹ ਅੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਚੰਨ ਵਾਲੀ ਬਾਰੀ ਰਾਤ ! ਸਾਗਰਾਂ ਤੋਂ ਡੂੰਘੇ ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਨ ਸਣੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਤਾਰੀ ਰਾਤ ! ਸੁੰਜੜੇ ਬਗ਼ੀਚੇ ਵਿੱਚ ਰੋ ਰੋ ਹੌੱਕੇ ਮਾਰਦਾ ਸਾਂ, ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਉਦਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਖਾਰੀ ਰਾਤ ! ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਤਾਰਿਆਂ ਜਹੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਚਟਾਕ ਉੱਡੇ, ਖੋਲ੍ਹ ਖੋਲ੍ਹ ਮੇਢੀਆਂ ਰਹੀ ਪਿੱਟਦੀ ਵਿਚਾਰੀ ਰਾਤ ! ਤੇਰੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਈ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਨੇ, ਚੰਨ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਕ ਮੇਰੀ ਠਾਰੀ ਰਾਤ ! ਨਿੰਮੀ ਨਿੰਮੀ ਚਾਨਣੀ 'ਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਰੰਗੀਲ ਚਰਖੀ, ਡਾਹ ਬੈਠੀ ਮੇਰੇ ਸਾਹਵੇਂ ਰਾਜ-ਕੁਮਾਰੀ ਰਾਤ ! ਕੱਤਕੇ ਬਰੀਕ ਸੂਤ 'ਰਿਸ਼ਮਾਂ' ਮੁਕਾਈ ਸਾਰੀ, ਤਾਰੇ ਰੂਪੀ ਗੋੜ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਭਰਕੇ ਪਟਾਰੀ ਰਾਤ ! ਚੁਣ ਚੁਣ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਗਾਨੀ ਭੀ ਮੈਂ ਗਲ ਪਾਈ, ਫੇਰ ਭੀ ਨਾਂ 'ਕੰਨ ਪਾਈ ਗੱਲ' ਚੰਚਲ ਹਾਰੀ ਰਾਤ ! ਹੁਸਨ ਨੇ ਸਿਖਾਈਆਂ ਜਹੀਆਂ ਸ਼ੋਖੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ ਆਕੇ, ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਲਈ ਬਣ ਗਈ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਰਾਤ !</poem>}} {{rule}} *ਤੜਫਨਾ ।<noinclude></noinclude> 714ik1mk5lkgm9vw75kc2t4mudsn7r5 250 33107 222966 85255 2026-06-22T12:48:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>( ੨੯){{Block center|<poem>ਨੀਂਦ ਚਿੜੀ ਫੜ ਲਈ *'ਨਰਗਸੀ' ਕ੍ਯਾਰੀਆਂ 'ਚੋਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਚੋਗ, ਫਾਹੀ ਲਿਟਾਂ ਦੀ ਖਿਲਾਰੀ ਰਾਤ ! ਮੇਰੀਆਂ 'ਬੇਕਲੀਆਂ' ਨੇ ਫੁੱਲ ਜਦੋਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ, 'ਸੰਖ' ਤੇ +'ਅਜ਼ਾਨ' ਵਿੱਚੋਂ ਓਦੋਂ ਏਹ ਪਕਾਰੀ ਰਾਤ ! 'ਮੋੱਤੀਆ' ਪ੍ਰੇਮ ਦਿਆ ਦਰਦਾਂ ਦਿਆ 'ਹੀਰਿਆ' ਵੇ, ਸਣੇ ਚੰਨ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਤੇਰੇ ਉੱਤੋਂ ਵਾਰੀ ਰਾਤ ! ਫੋੜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ ਓਹ ਆਪ ਈ ਪਰੁੱਚੀ ਹੋਈ, ਮੇਰੇ ਜੇਹੇ ਫੱਟਿਆਂ ਦੀ ਕਰਦੀ ਕੀ ਕਾਰੀ ਰਾਤ ! ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਕਿੰਗਰੇ ਬਣਾਕੇ ਤਿੱਖੀ ਦਾਤਰੀ ਮੈਂ, ਔਕੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੱਟੀ ਗ਼ਮਾਂ ਦੀ ਕਿਆਰੀ ਰਾਤ ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਬੂੰਦ ਪਾਣੀ ਦੀ ਹਕੀਕੀ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਵੇਖ ਵੇਖ ਚੇਹਰਾ ਮੇਰਾ ++'ਚੀਰਨੀ' ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਰਾਤ !</poem>}} {{rule}}*ਅੱਖੀਆਂ । +ਬਾਂਗ । ++ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਰਾਹ ।<noinclude></noinclude> ephk2jlllyg7x51vlddey5jp5gzpufc 250 33108 222967 84786 2026-06-22T12:48:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>( ੩੦ ){{center|{{xx-larger|ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ}}}} {{Block center|<poem>ਮਾਂ ਛਾਂ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਨਿਕੜੇ ਜਹੇ ਦਿਲ ਵਿਚ, ਸੋਮਾਂ ਉਹ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦਾ ਰੱਬ ਨੇ ਪਸਾਰਿਆ ! ਅੱਜ ਤੀਕਨ ਏਸ ਦਾ ਥਾਹ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਪਾਯਾ, ਮਾਰ ਮਾਰ ਟੁੱਭੀਆਂ ਹੈ ਜੱਗ ਸਾਰਾ ਹਾਰਿਆ ! ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਾਇਰਾਂ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ, ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਫੋਟੋ ਹੈ ਉਤਰਿਆ ! ਮੈਂ ਭੀ ਤਸਵੀਰ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜੇਹੀ ਵਿਖਾਲਦਾ ਹਾਂ, ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਜਿਹਨੂੰ ਮੈਂ ਸਵਾਰਿਆ ! ਸਹਿਕ ਸਹਿਕ ਪੁੱਤ ਲੱਭਾ ਇੱਕ ਮਾਤਾ ਤੱਤੜੀ ਨੂੰ, ਲੱਖ ਲੱਖ ਸ਼ੁਕਰ ਓਹਨੇ ਰੱਬ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ! ਹੁੰਦੇ ਤਾਨ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਨਾ ਵਾ ਤੱਤੀ ਪੋਹਨ ਦਿੱਤੀ, ਦੁੱਖ ਝੱਲੇ ਉਹਦੇ, ਹਿੱਕ ਆਪਣੀ ਨੂੰ ਠਾਰਿਆ ! ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਬੈਠਾ ਫੇਰ ਰਿੜ੍ਹਿਆ, ਤੁਰਾਇਆ ਤੇ ਖਲ੍ਹਾਰਿਆ ! ਦੇ ਦੇ ਵਾਰ ਲੋਰੀਆਂ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਅਸੀਸਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਮੁਨਾਰਾ ਖ਼ੁਸ਼ੀ-ਆਸ ਦਾ ਉਸਾਰਿਆ ! ਫੁੱਟ ਪਈ ਅੰਗੂਰੀ ਕੱਕੀ ਗੋਰੇ ਗੋਰੇ ਮੁਖੜੇ ਤੇ, ਫੁੱਲ ਵਾਂਗੂੰ ਆਣਕੇ ਜਵਾਨੀ ਨੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ !</poem>}}<noinclude></noinclude> 4qkfv2r025tsu8b24uq7j7n57pjm862 250 33109 222968 84788 2026-06-22T12:48:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>(੩੧ ){{Block center|<poem>ਸੱਧਰਾਂ ਮੁਰਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਨੇੜੇ ਢੁੱਕੇ, ਹੋਣੀ ਹੁਰਾਂ ਆਣ ਉਦੋਂ ਚੀਣਾ ਇਹ ਖਿਲਾਰਿਆ:- ਤੁਰੇ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਨੂੰ ਖਲੋਤੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰੀ ਨੇ, ਖਿੱਚਕੇ ਦੁਗਾੜਾ ਖ਼ੂੰਨੀ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਰਿਆ ! ਕਾਲੀ ਕਾਲੀ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਤੇ ਵਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਪੁੱਤ ਮਾਂ ਦਾ ਉਹ ਗਿਆ ਪਰਵਾਰਿਆ ! ਬਿੱਟ ਬਿੱਟ ਵੇਂਹਦੇ ਉਹਨੂੰ, ਉਸ ਨਾਰੀ ਪੁੱਛਿਆ ਏਹ:- 'ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਖਲੋ ਰਿਹਾ ਏਂ ਏਦਾਂ ਤੂੰ ਵਿਚਾਰਿਆ ?' ਹੰਝੂਆਂ ਨੂੰ ਪੂੰਝਦੇ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਇਹ ਜਵਾਬ ਅੱਗੋਂ:- 'ਤੇਰੀ ਮੋਹਨੀ ਮੂਰਤ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਹਾਂ ਗਿਆ ਵਾਰਿਆ ! ਅੱਖੀਓਂ ਪਰੋਖੇ ਹੋਣਾ ਮੁੱਖ ਤੇਰਾ, ਮੌਤ ਮੇਰੀ, ਸੋਮਾ ਹੈ ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਦਰਸ ਤੇਰਾ ਧਾਰਿਆ !' ਬੋਲੀ ਮੁਟਿਆਰ ਅੱਗੋਂ, 'ਪਿਆਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆ ਵੇ, ਮੈਂ ਭੀ ਤੈਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਚਾਹਨੀਆਂ ਵੰਗਾਰਿਆ ! ਕੱਢਕੇ ਲਿਆ ਦੇਂ ਜੇ ਤੂੰ ਦਿਲ ਮਾਤਾ ਆਪਣੀ ਦਾ, ਲਾਵਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਾਂ ਗੀ ਕਵਾਰਿਆ !' ਏਨੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀਂ ਤੇ ਉਹ ਨੱਸਾ ਨੱਸਾ ਘਰ ਆਇਆ, ਆਣ ਸੁੱਤੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕਲੇਜੇ ਛੁਰਾ ਮਾਰਿਆ ! ਸਗਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿੰਦੀ ਜਿਨ੍ਹੇ ਹੱਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਵਨੀ ਸੀ, ਘੋੜੀਆਂ ਸੁਹਾਗ ਗਉਂਕੇ ਚੰਨਾ ਮਾਹੀਆ ਤਾਰਿਆ ! ਅੱਜ ਉਹਦੀ ਰੱਤ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹੰਗਾਲਕੇ ਤੇ, ਵੇਖੋ ਖ਼ੂਨੀ ਪੁੱਤ ਨੇ ਪਿਆਰ ਕੀ ਨਿਤਾਰਿਆ !</poem>}}<noinclude></noinclude> 9jobkn6mpqqk02gaf8kvb7y19k21wae 250 33110 222969 84789 2026-06-22T12:48:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>( ੩੨ ){{Block center|<poem>ਓੜਕ ਓਥੋਂ ਉੱਠ ਨੱਸਾ ਦਿਲ ਲੈ ਕੇ ਮਾਂ ਦਾ ਉਹ, ਉਹਦੇ ਵੱਲ, ਜੀਹਦੇ ਲਈ ਇਹ ਕਹਿਰ ਸੀ ਗੁਜਾਰਿਆ ! ਐਸਾ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਰਾਹ ਭੀ ਨਾ ਸੋਚਿਆ ਵਿਚਾਰਿਆ ! ਠੇਡਾ ਲੱਗਾ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਮੂਧੜੇ ਮੂੰਹ ਜ਼ਿਮੀਂ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੁੱਠ ਵਿਚੋਂ ਦਿਲ ਇਹ ਪੁਕਾਰਿਆ:- 'ਲੱਖ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਤੈਥੋਂ ਵਾਰੀ ਜਾਵੇ ਅੰਬੜੀ ਇਹ, ਸੱਟ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਆ ਪਿਆਰਿਆ ?' 'ਸ਼ਰਫ਼' ਏਹ ਹੌਂਸਲਾ ਹੈ ਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਯਾਰ ਦਾ ਈ, ਪੁੱਤ ਹੱਥੋਂ ਮਰਕੇ ਭੀ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਵਿਸਾਰਿਆ !</poem>}}<noinclude></noinclude> tjm6b24jtgv28aa7z7eb5wwmivo26jy 250 33251 222970 86384 2026-06-22T12:48:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੩)}}</noinclude> {{center|{{xx-larger|ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਭਾਲ}}}} {{Block center|<poem>ਗਹੁ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਸਾਰੇ ਕੰਨ ਧਰਕੇ, ਕਿੱਸਾ ਕਵ੍ਹਾਂ ਅਚਰਜ ਸਵੇਲ ਦਾ ਮੈਂ ! ਮੋਰ ਵਾਂਗ ਬਨਿਸਤ ਅਜ ਮਸਤ ਹੋਕੇ, ਗਿਆ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਰੇਲਦਾ ਪਲਦਾ ਮੈਂ ! ਤੋੜ ਤੋੜ ਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਨੂੰ, ਹੈਸਾਂ ਜਾਤ ਦੇ ਵਾਂਗ ਖੇਲਦਾ ਮੈਂ ! ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਉੱਤੇ, ਕਤਰਾ ਵੇਖਿਆ ਇੱਕ ਤਰੇਲ ਦਾ ਮੈਂ ! ਉਹਦੀ ਚਮਕ ਦੀ ਚੜ੍ਹਤ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਸੀ, *ਸ਼ਮਸੀ ਹੀਰਿਆਂ ਦੀ ਰੰਗਣ ਦੇਖ ਕੋਲੋਂ ! ਪਰ ਓਹ ਪਾਰੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਬਕਦਾ ਸੀ, ਰਤੀ ਤਿੱਖੜੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅੱਖ ਕੋਲੋਂ ! ਓਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਮੈਂ 'ਚੰਨ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿੱਚੋਂ, ਹੰਝੂ ਡਿਗਿਆ ਤੂੰ ਜਾਂਦੀ ਵਾਰ ਦਾ ਏਂ ? ਕਿ ਹੈਂ ਬੁਲਬੁਲਾ ਫੁੱਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਯਾ ਤੂੰ ਅੱਥਰੂ ਬੁਲਬੁਲ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਏਂ ?</poem>}} {{rule}} *ਸ਼ਮਸੀ ਹੀਰਾ, ਜਿਸਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗ ਬਦਲਦੇ ਹਨ ।<noinclude></noinclude> som8euzj0r4lnelrl4vplaep875ki7d 250 33252 222971 86385 2026-06-22T12:49:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੩੪ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹੱਥੋ ਪਾਈ ਪਰੇਮ ਦੀ ਵਿੱਚ ਯਾ ਤੂੰ, ਮੋਤੀ ਟੁੱਟਿਆ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਹਾਰ ਦਾ ਏਂ ? ਯਾ ਤੂੰ ਰੈਨ ਦੇ ਕੁਲਫ਼ੀ ਦੁਪੱਟੜੇ ਤੋਂ, ਅਬਰਕ ਝੜ ਡਿੱਗਾ ਚਮਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਏਂ ? ਰਿੜ੍ਹੇਂ ਖਿੜ੍ਹੇਂ ਟਪੋਸੀਆਂ ਲਾ ਲਾ ਕੇ, ਫਿਰੇਂ ਖੰਬੜੀ ਖੰਬੜੀ ਫੋਲਦਾ ਤੂੰ ! ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕੌਣ ਓਹ ਲੁਕਣ ਵਾਲਾ, ਜਿਨ੍ਹੂੰ ਏਕਣਾਂ ਨਾਲ ਹੈਂ ਟੋਲਦਾ ਤੂੰ ?' ਲੱਗਾ ਕਹਿਣ ਓਹ 'ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਕੀ ਦੱਸਾਂ, ਪਾਈਆਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਐਸੀਆਂ ਫਾਹੀਆਂ ਨੇ ! ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਹਿਮਾਲਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਬੱਗਾ, ਜੋ ਜੋ ਔਕੜਾਂ ਸਖ਼ਤ ਨਿਬਾਹੀਆਂ ਨੇ ! ਕੱਛੇ ਹੋਏ ਨੇ ਸੱਤੇ ਅਸਮਾਨ ਮੇਰੇ, ਸੱਤੇ ਧਰਤੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਗਾਹੀਆਂ ਨੇ ! ਉਨਾਂ ਕੋਲੋਂ ਤੂੰ ਵਾਪਰੀ ਪੁੱਛ ਮੇਰੀ, ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਦੋ ਸਾਫ਼ ਗਵਾਹੀਆਂ ਨੇ ! ਚਿੱਪਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ *ਜਮ ਦਾ ਜਾਮ ਸਮਝਾਂ, ਜਲਵੇ ਜੱਗ ਦੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਭਰੇ ਹੋਏ ਨੇ ! ਮੈਂਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਨ ਸਮਝ ਬੈਠੀਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਈ ਤਰੇ ਹੋਏ ਨੇ !</poem>}} {{rule}} *ਜਮ ਦਾ ਜਾਮ-ਜਮਸ਼ੈਦ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ।<noinclude></noinclude> 4i5rjplc6xx2vuvnnwdr0iqykwsfbin 250 33253 222972 86386 2026-06-22T12:49:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੫)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਵੇਂਹਦਾ ਮਜਨੂੰ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ +ਨਜਦ ਅੰਦਰ, ਮੈਂ ਉਹ ਲੇਲੀ ਦਾ ਹੁਸਨ ਕਮਾਲ ਡਿੱਠਾ ! ਚਿਮਟਾ ਕੱਢਦਾ ਰਾਂਝੇ ਜਿਹੇ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ, ਲੱਖ ਲੱਖ ਅਲੱਖ ਦਾ ਤਾਲ ਡਿੱਠਾ ! ਪੁਰਜ਼ੇ ਪੁਰਜ਼ੇ ਹੁੰਦਾ ਬੇੜਾ ਸੋਹਣੀ ਦਾ, ਤੇਜ਼ ਕੈਂਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡਿੱਠਾ ! ਬੈਠੀ ਡਾਚੀ ਦੇ ਖੁਰੇ ਤੇ ਰੋਂਵਦੀ ਸੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਰਾਤ ਦੀ ਵਿਆਹੀ ਦਾ ਹਾਲ ਡਿੱਠਾ ! ਪ੍ਰੀਤਮ ਵਾਸਤੇ ਘਾਟੇ ਨੂੰ ਲਾਹਾ ਸਮਝਨ, ਡਿੱਠੀ ਰੀਤ ਪਰੀਤ ਦੇ ਦਾਨਿਆਂ ਦੀ ! ਛੱਡ ਮਹਿਲ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਕਈਆਂ, ਪਾ ਲਈ ਰਾਹ ਅੰਦਰ ਝੁੱਗੀ ਕਾਨਿਆਂ ਦੀ ! ਵੇਖੇ ਹੈਣ ਮੈਂ ਭੀ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵਰਗੇ, ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਜਪਣ ਵਾਲੇ ! ਠੰਢੇ ਹੋਏ ਮਰਦਾਨੇ ਦੇ ਲਈ ਵੇਖੇ, ਤੇਲ ਕਿਸੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਤਪਣ ਵਾਲੇ ! ਪੰਡ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਚੁੱਕ ਸਿਰ ਤੇ, ਬਾਲਕਪਨ ਅੰਦਰ ਵੇਖੇ ਖਪਣ ਵਾਲੇ ! ਸੂਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅੰਬਰਾਂ ਤੀਕ ਲੈਂਦੇ, ਵੇਖੋ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਛਪਣ ਵਾਲੇ !</poem>}} {{rule}} +ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਜਨੂੰ ਪਾਗ਼ਲ ਹੋਕੇ ਜਾ ਬੈਠਾ ਸੀ।<noinclude></noinclude> jt5fgh3fneu5yv8d5u9tt38dovn2uvy 250 33254 222973 86387 2026-06-22T12:49:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਡਿੱਠੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਖਿੱਚ ਦੇ ਮੈਂ, ਦਿੱਤੇ ਠੁੰਮਣੇ ਅੰਬਰਾਂ ਧਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ! ਵਿਕਦਾ ਵੇਖਿਆ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ, ਅੱਗੇ ਚੂਹੜਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀਆਂ ਨੂੰ ! ਡਿਠੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜਲਵੇ ਦੀ ਸ਼ਮਾਂ ਉੱਤੇ, ਕੋਹਤੂਰ ਜਿਹੇ ਸੜੇ ਪਤੰਗ ਹੋਕੇ ! ਉੱਡੇ ਖੰਜਰ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਡੋਰ ਉੱਤੇ, ਸਰਮੱਦ ਜਿਹਾਂ ਦੇ ਸੀਸ ਪਤੰਗ ਹੋਕੇ ! ਕਿਸੇ ਪਰਦਾ ਨਸ਼ੀਨ ਦੀ +ਵੀਹ ਅੰਦਰ, ਪੁੱਜੇ ਏਕਣਾਂ ਕਈ ਮਲੰਗ ਹੋਕੇ ! ਚੋਲਾ ਖੱਲ ਦਾ ਲਾਹ ਕੇ ਤਨ ਉੱਤੋਂ, ਬੈਠੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਨੰਗ ਧੜੰਗ ਹੋਕੇ ! ਡਿਗਕੇ ਕੰਡੇ ਦੀ ਚੁੰਝ ਤੇ-ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਕਰੜੇ ਜ਼ੁਲਮ ਵੇਖੇ ਦੇਹੀਆਂ ਕੂਲੀਆਂ ਤੇ ? ਜਿਹੜੇ 'ਸ਼ਿਬਲੀ' ਦਾ ਫੁੱਲ ਨ ਸਹਿ ਸੱਕੇ, ਏਦਾਂ ਚੜ੍ਹੇ ਓਹ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸੂਲੀਆਂ ਤੇ ! ਨੈਣ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਹੈਣ ਐਸੇ, ਮਿਕਨਾਤੀਸ ਵਾਂਗੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਉਂਣ ਵਾਲੇ ! ਦੇਖ *'ਪ੍ਰੇਮ-ਪਟਾਰੀ' ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਲੈਕੇ, ਆਏ 'ਗ਼ਜ਼ਨੀਓਂ' ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਂਣ ਵਾਲੇ !</poem>}} {{rule}} +ਗਲੀ । *ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਜੀ 'ਗੋਯਾ' ਗ਼ਜ਼ਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ।<noinclude></noinclude> d0d8k6kfdbu66yozarsyher2yh5tids 250 33255 222974 86388 2026-06-22T12:49:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੩੭ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਪਰਲੋ ਤੀਕ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੇ, ਰੰਗ ਗਿਣਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਣ ਵਾਲੇ ! ਕਣਕ ਵਾਂਗ ਵੇਖੇ ਸੀਨਾ ਚਾਕ ਫਿਰਦੇ, ਨਾਲ ਸੈਨਤਾਂ ਚੱਕੀ ਚਲਾਉਂਣ ਵਾਲੇ ! ਵੇਖ ਵੇਖਕੇ ਹੁਸਨ ਦੇ ਮੁੱਠਿਆਂ ਨੂੰ, ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ਼ਕ ਕਮਾਲ ਮੈਂਨੂੰ ! ਜੀਹਦੇ ਦੀਦ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੱਟਿਆ ਸੀ, ਹੈ ਅਜ ਓਸੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਭਾਲ ਮੈਂਨੂੰ ! ਚੜ੍ਹਕੇ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਪਉੜੀ ਮੈਂ ਰੋਜ਼ ਦਿਨ ਨੂੰ, ਨੀਲੀ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਚਲਿਆ ਜਾਵਨਾ ਹਾਂ ! ਲੈਕੇ ਬੈਂਸਰੀ ਪੌਣ ਦੇ ਬੁੱਲਿਆਂ ਦੀ, ਪੀਆ ਪੀਆ ਦੇ ਗੀਤ ਮੈਂ ਗਾਵਨਾ ਹਾਂ ! ਰੱਸੀ ਰੇਸ਼ਮੀ 'ਰਿਸ਼ਮਾਂ' ਦੀ ਪਕੜ ਕੇ ਤੇ, ਰਾਤੀਂ ਲੱਥ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਆਵਨਾ ਹਾਂ ! ਸ਼ੋਖ਼ ਅੱਖੀਆਂ ਵਾਲਾ ਓਹ ਕਿਤੋਂ ਲੱਭੇ, ਲੁਕ ਲੁਕ ਝਾਤੀਆਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪਾਵਨਾ ਹਾਂ ! ਝੁਰਮਟ ਵੇਖਕੇ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਭੌਰਿਆਂ ਦਾ, ਮੈਂ ਏਹ ਜਾਣਿਆਂ ਸੀ ਏਥੇ ਹੋਵਣਾ ਏ ! ਪਰ ਮੈਂ ਭਾਗ ਨਿਖੁੱਟੇ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਾਂ, ਲਿਖਿਆ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇਥੇ ਵੀ ਰੋਵਣਾ ਏ ! ਸੁਣਕੇ ਓਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਮੁੜਕੇ, 'ਤੇਰਾ ਬੋਲ ਨਾ ਮੈਂਨੂੰ ਕੋਈ ਜੱਚਿਆ ਏ !</poem>}}<noinclude></noinclude> hpn9t0xnwyxqj6c2puzo8us234u7atm 250 33256 222975 86389 2026-06-22T12:49:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਬਾਜ਼ੀਗਰ ਵਾਂਗੂ, ਚੜ੍ਹਕੇ ਵਾਂਸ ਉੱਤੇ, ਐਡਾ ਮੂਰਖਾ ਨਾਚ ਨੂੰ ਨੱਚਿਆ ਏ ! ਓਹਦੀ ਜੋਤ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਚੋਂ ਲੱਭਣਾ ਸਈ, ਜੀਹਦਾ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੇ ਰੌਲਾ ਮੱਚਿਆ ਏ ! ਅੰਦਰ ਦੁਧ ਦੇ ਹੁੰਦਾ ਏ ਤੇਜ ਜਿਵੇਂ, ਏਕਣ ਹਰੀ ਓ ਹਰ ਵਿੱਚ ਰੱਚਿਆ ਏ ! ਜਿਵੇਂ ਵਗਦੀਏ ਰਾਤ ਦਿਨ ਜੱਗ ਅੰਦਰ, ਪਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ ਕਦੀ ਹਵਾ ਸਾਨੂੰ ! ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਓਹ ਥਾਂ ਥਾਂ ਵੱਸਦਾ ਭੀ, ਆਵੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾਂ ਪਾਕ ਖ਼ੁਦਾ ਸਾਨੂੰ ! ਤਾਣੇ ਬਾਣੇ ਜਹਾਨ ਦੇ ਤਣ ਤਣ ਕੇ, ਉੱਧੜ ਗਿਆ ਸਭ ਉਮਰ ਦਾ ਸੂਤ ਤੇਰਾ ! ਭਰ ਗਈ ਸੀਸ ਵਿੱਚ ਵਾ ਤਕੱਬਰੀ ਦੀ, ਫੁੱਲਿਆ ਬੁਲਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਕਲਬੂਤ ਤੇਰਾ ! ਓਸ ਇੱਕ ਨੇ, ਤੈਂਨੂੰ ਕੀ ਲੱਭਣਾ ਏਂ, ਪਰਦਾ ਦੂਈ ਦਾ ਦਿੱਸੇ ਸਬੂਤ ਤੇਰਾ ! ਕੱਚੇ ਜੱਗ ਦੇ ਕੱਚ ਲਈ ਕੱਚਿਆ ਓਏ, ਹੀਰਾ ਜਨਮ ਏ ਗਿਆ ਅਕੂਤ ਤੇਰਾ ! ਕਿਸੇ ਕੋਠੜੀ ਦੀ ਵੜਕੇ ਨੁੱਕਰੇ ਜੋ, ਓਹਦੀ ਯਾਦ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖਲੋ ਜਾਂਦੋਂ ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਸਿੱਪ ਵਾਲੇ ਤੁਪਕੇ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਭੀ; ਕਿਉਂ ਨਾਂ ਸਾਫ਼ ਸੁੱਚਾ ਮੋਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੋਂ !'</poem>}}<noinclude></noinclude> asl79ud8s8huo1fn0ww9yhh3vtfj0s5 250 33257 222976 86390 2026-06-22T12:49:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੩੯)}}</noinclude>{{center|{{xx-larger|ਸੁਹਾਗ ਭਾਗ}}}} {{Block center|<poem>*'ਮੱਛੀ ਵੇਚੀ ਹੋਈ ਸੀ' ਕਿਤੇ ਡੱਡੀਆਂ ਨੇ, ਕਿਧਰੇ ਅੰਬਰਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲ ਗੱਜਦਾ ਸੀ ! ਕਿਧਰੇ ਬਿਜਲੀ ਪਈ ਨੈਣ ਵਿਖਾਂਵਦੀ ਸੀ, ਕਿਧਰੇ ਪਿਆ ਸੂਰਜ ਮੂੰਹ ਕੱਜਦਾ ਸੀ ! ਘਟਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਗਲਾ, ਬੱਗਾ ਜੇਹਾ ਕੋਈ ਉੱਡਦਾ ਸੱਜਦਾ ਸੀ ! ਪੀਆ ! ਪੀਆ ! ਪਪੀਹੇ ਦਾ ਕੂਕਣਾ ਉਹ, ਆਕੇ ਤੀਰ ਉੱਤੇ ਤੀਰ ਵੱਜਦਾ ਸੀ ! ਕਹਿਣਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਕੜਕੇ ਬਾਂਹ ਮੇਰੀ:- 'ਮਿਨਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ! ਆ ਗਈ ਰੁੱਤ ਸੁਹਾਵਣੀ ਬੜੀ ਲੱਗੀ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਘਰੋਂ ਸੁਹਾਗ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇਣਾ !' +'ਬੱਦਲ ਟਿੱਲਿਓਂ' ਸ਼ੂਕਦਾ ਆਣ ਪਹੁੰਚਾ, ਬੁੱਲੇ ਸੁਰਗ ਦੇ ਆਣਕੇ ਝੁੱਲ ਗਏ ਨੇ ! ਜੇਹੜੇ ਦਿਲ ਸਨ ਗ਼ਮਾਂ ਝਲੂਹ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਵੀ ਕਲੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਅਜ ਫੁੱਲ ਗਏ ਨੇ !</poem>}} {{rule}} *ਰੌਲਾ ਪਾਵਣ ਦਾ ਮੁਹਾਵਰਾ । +ਟਿਲੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦਾ ਬੱਦਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਏ ।<noinclude></noinclude> hrn8fboka6upd4vtagxnmgncgnhaa9r 250 33258 222977 86391 2026-06-22T12:49:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੦ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸਾਵਣ ਮਾਹ ਨੇ ਰੰਗ ਜਮਾ ਲਿਆ ਏ, ਚਹੁੰਆਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ਬੱਦਲ ਘੁਲ ਗਏ ਨੇ ! ਬੱਦਲ ਘੁਲ ਗਏ ਨੇ ਕਿ ਇਹ ਪੇਚ ਪੀਚੇ, ਬਰਖਾ ਰਾਣੀ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ ਨੇ ! ਕਹਿਣਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਂਗਲੀ ਖੜੀ ਕਰਕੇ:- 'ਵੇਖੋ ! ਮੀਂਹ ਕਿਸ ਸ਼ਾਨ ਦਾ ਵੱਸਦਾ ਏ ! ਐਸੀ ਰੁੱਤ ਸੁਹਾਵਣੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ ? ਪਿਆਰਾ, ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੋਈ ਨੱਸਦਾ ਏ?' ਮੇਰੀ *'ਪੁੱਛਣਾ' ਤੇ ਕਿਸੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਨਾ, ਕਿਸੇ ਰੋਵਣਾ ਮੇਰਿਆਂ ਹਾਸਿਆਂ ਤੇ ! ਅੱਥਰ ਪੁਣੇ ਦੀ ਕਿਸੇ ਰਿਹਾੜ ਕਰਨੀ, ਹੱਥ ਛਿਣਕਣੇ ਮੇਰੇ ਦਿਲਾਸਿਆਂ ਤੇ ! ਲਿਵੇ ਸਾਨੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ, ਮੂੰਹ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੋੜਨਾ ਪਾਸਿਆਂ ਤੇ ! 'ਆਹੋ ਜੀ !' ਕਹਿਕੇ ਕਿਸੇ ਰੁੱਸ ਜਾਣਾ, ਧਰਨਾ ਚਿੱਤ ਨਾਂ ਮੇਰੇ ਭਰਵਾਸਿਆਂ ਤੇ ! ਡੁਸਕ ਡੁਸਕ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਖਣਾ ਇਹ:- 'ਧੋਖਾ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਓ ਛੱਲਿਆਂ ਦਾ ! ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਚੱਲੋ, ਸਾਡਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕੱਲਿਆਂ ਦਾ !'</poem>}} {{rule}} *ਆਗਿਆ ਮੰਗਣ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਏ।<noinclude></noinclude> 2ax2s302xztxzrx54dhmv2psn5fpjtm 250 33261 222978 86392 2026-06-22T12:49:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੪੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਕਿਧਰੇ ਪਿਆਰ ਪਰੇਮ ਦੇ ਲੋਰ ਅੰਦਰ, ਓਹਦਾ ਰੁੱਸਣਾ ਮੇਰਾ ਮਨਾਵਣਾ ਓਹ ! ਉੱਡ ਉੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਸਲਾਰਿਆਂ ਨੇ ਸੋਹਣਾ ਗੀਤ ਬਹਾਰ ਦਾ ਗਾਵਣਾ ਓਹ ! ਵਗਣੀ ਵਾ ਤੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੇ, ਰਲਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅੰਦਰ ਗਿੱਧਾ ਪਾਵਣਾ ਓਹ ! ਓਧਰ ਮੋਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੋਰਨੀ ਨੂੰ, ਪੈਲਾਂ ਪਾ ਪਾ ਨਾਚ ਵਿਖਾਵਣਾ ਓਹ ! ਏਧਰ ਵੇਖਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਖਣਾ ਏਹ:- 'ਰੱਬਾ ! ਗੱਲ ਨਾਂ ਸਾਡੀ *ਕੁਥਾਰ ਜਾਵੇ ! ਸਾਡੇ ਮੋਯਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਓਹ ਫੇਰ ਵੇਖੇ, ਜੇਹੜਾ ਅੱਜ ਜੁਦਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਜਾਵੇ !' ਹਾਇ ! ਹਾਇ ! ਵੇਲਾ ਮੇਰੇ ਟੁਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਆਕੇ ਨੇੜੇ ਢੁੱਕਣਾ ਓਹ ! ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿੱਚ ਉਦਰੇਵਿਆਂ ਦੇ, ਰੋਣਾ, ਤੜਫਣਾ, ਲੁੜਛਣਾ, ਮੁੱਕਣਾ ਓਹ ! ਪੈਣੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਿਓਂ ਤਿਓਂ ਡੋਬ ਘਾਟਾਂ, ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਘਟਾਂਨੇ ਵਰ੍ਹਨਾ ਤੇ ਝੁੱਕਣਾ ਓਹ ! ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਨੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਟੋਏ ਖਾਈਆਂ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਹਿਮ ਕੇ ਸੁੱਕਣਾ ਓਹ!</poem>}} {{rule}} *ਬਿਰਥਾ ।<noinclude></noinclude> k7riq3egst19m073j7srixuuncbg8j3 250 33262 222979 86393 2026-06-22T12:49:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੨ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਝੋਲੀ ਅੱਡਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਖਣਾ ਇਹ:- 'ਹੁਣ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੈ ਏਹੋ ਈ ਕਹਿਣ ਜੋਗੀ ! ਰੱਬਾ ! ਏਸ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਮੌਤ ਚੰਗੀ, ਐਡੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਿੰਦੜੀ ਸਹਿਣ ਜੋਗੀ !' ਵੇਖ, ਵੇਖਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਛੇਤੀਆਂ ਨੂੰ, ਕਿਸੇ ਘੜੀ ਤੇ ਛੜੀ ਲੁਕਾ ਦੇਣੀ ! ਓਧਰ ਦਿਨ ਹੋਰਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਮੀਂਹ ਅੰਦਰ, ਧੋਤੀ ਸ਼ਾਮ ਨਚੋੜ ਕੇ ਪਾ ਦੇਣੀ ! ਏਧਰ ਰੈਣ ਨੇ ਨਿੱਤਰੇ ਅੰਬਰਾਂ ਤੇ, ਚੁਣਕੇ ਚੰਬੇ ਦੀ ਸੇਜ ਵਿਛਾ ਦੇਣੀ ! ਏਧਰ ਤੇਤਰੀ ਮੇਤਰੀ ਬੱਦਲੀ ਚੋਂ, ਨਿਕਲ ਤਾਰਿਆਂ ਨੇ ਝਿਲਮਿਲ ਲਾ ਦੇਣੀ ! ਹਹੁਕੇ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਖਣਾ ਇਹ:- 'ਸਾਨੂੰ ਆਂਹਦੀ ਕੀ ਚੰਨ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਏਂ ? ਓਹਲੇ-ਆਸਰੇ ਬੂਹੇ ਦੇ ਅਸਾਂ ਰੋਣਾ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੌਜ ਮਾਨਣੀ ਏਂ !' ਕਰ ਕਰ ਜਸ਼ਨ-ਮਹਿਤਾਬੀ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਏਧਰ, ਗੌਣਾ ਬੀਂਡਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕੋ ਤਾਰ ਅੰਦਰ ! ਉੱਡ ਉੱਡਕੇ, ਓਧਰ ਟਟਹਿਣਿਆਂ ਨੇ, ਬਾਲ ਦੇਣੀ ਦੀਵਾਲੀ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ! ਅੱਖਾਂ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਨੇ ਇੰਜ ਫਿਰਨਾ, ਚੂਨੇ ਗੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਪਸਾਰ ਅੰਦਰ !</poem>}}<noinclude></noinclude> 6ewyfywdwmrpxf7si28zlt3v76c59qe 250 33263 222980 86394 2026-06-22T12:50:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੩ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਲਾਯਾ ਹੋਯਾ ਏ ਪਰੀਆਂ ਨੇ ਨਾਚ ਜਿੱਦਾਂ, ਰਾਜੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਦਰਬਾਰ ਅੰਦਰ ! ਕਹਿਣਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜੋੜਕੇ ਹੱਥ ਦੋਵੇਂ:- 'ਅਜ ਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ! ਸਾਡਾ, ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਲੱਥੜਾ ਚਾ ਮਾਹੀਆ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਅਜ ਰੱਜਕੇ ਬਹਿ ਜਾਣਾ !' ਮਹਿੰਦੀ ਰੰਗਲੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚੋਂ, ਪੱਲਾ ਤਰਲਿਆਂ ਨਾਲ ਛੁਡਾਵਣਾ ਮੈਂ ! ਖਾਨ ਹੁਸਨ-ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਨੂੰ, ਹਾਵੇ ਹੇਰਵੇ ਵਿੱਚ ਰੁਲਾਵਣਾ ਮੈਂ ! ਚੜ੍ਹਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੇਖਣਾ ਕੋਠਿਆਂ ਤੋਂ, ਪਰਤ ਪਰਤ ਕੇ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਜਾਵਣਾ ਮੈਂ ! ਅਗੋ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰੇਲ ਨੇ ਚਲੇ ਜਾਣਾ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਮੁੜਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਆਵਣਾ ਮੈਂ ! ਹੰਜੂ ਪੂੰਝਦੇ ਹੱਸਦੇ ਕਿਸੇ ਕਹਿਣਾ:- 'ਕਿਉਂਜੀ! ਡਿੱਠਾ ਜੇ ਮੋੜ ਲਿਆਉਂਣ ਵਾਲਾ? 'ਸ਼ਰਫ਼' ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਰੋਂਦਿਆਂ ਛੱਡ ਗਏ ਸਓ, ਸਾਡਾ ਰੱਬ ਸੀ ਸਾਨੂੰ ਹਸਾਉਣ ਵਾਲਾ !'</poem>}}<noinclude></noinclude> tbg19cbesovyppm9y7d7lc7ngijrjt7 250 33281 222981 136184 2026-06-22T12:50:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਹਿਰਸ}}}} {{Block center|<poem>ਦੌਲਤ ਮਾਲ ਦੀ ਹਿਰਸ ਨਾਂ ਕਰੀਂ ਐਡੀ, ਐਥੋਂ ਚੱਲਣਾ ਈ ਇੱਕ ਦਿਨ ਯਾਰ ਖ਼ਾਲੀ! ਹਿਰਸ, ਹਵਸ ਤੇ ਤਮਾਂ ਦੇ ਹਰਫ਼ ਦੇਖੀ, ਬਿਨਾਂ ਨੁਕਤਿਓਂ ਕਰਨ ਤਕਰਾਰ ਖ਼ਾਲੀ! ਮੈਂ, ਤੂੰ ਤੇ ਕੁੱਝ ਭੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਹੀਂ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਗਏ, ਤਾਜ਼ਦਾਰ ਖ਼ਾਲੀ! ਜਿਸ ਦਿਨ ਮੋਯਾ *ਸਕੰਦਰ ਸੀ ਕਫ਼ਨ ਵਿੱਚੋਂ, ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਹੈਸਨ ਬਾਹਰਵਾਰ ਖ਼ਾਲੀ! ਮਤਲਬ ਇਹ ਕਿ ਆਯਾ ਜਾਂ ਹੱਥ ਖ਼ਾਲੀ, ਹੁਣ ਭੀ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਖ਼ਾਲੀ ! ਦੋ ਗਜ਼ ਕਫ਼ਨ ਹੈ ਸਿਰਫ਼ ਨਸੀਬ ਹੋਯਾ, ਓਹ ਭੀ ਦੇਖ ਲਵੋ ਪੱਲੇ ਚਾਰ ਖ਼ਾਲੀ! ਏਸ ਦੌਮ ਨੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਦਮ ਕੀਤਾ, ਏਸ ਦਮ ਤੇ ਦੰਮ ਨਾਂ ਮਾਰ ਖ਼ਾਲੀ! ਓਹਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾ ਗ਼ਰਕ ਐਸਾ, ਇੱਕ ਦਮ ਨਾਂ 'ਸ਼ਰਫ ਗੁਜ਼ਾਰ ਖ਼ਾਲੀ !</poem>}} {{rule}} *ਬਾਦਸ਼ਾਹ | +ਦੋਲਤ<noinclude></noinclude> nrif786169604zep7tnynm8e6epjh65 250 33282 222982 136185 2026-06-22T12:50:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੪੫ )}}</noinclude>{{center|{{xx-larger|ਸ਼ਾਮ ਪ੍ਯਾਰੀ}}}} {{Block center|<poem> ਭਰਿਆ ਨੂਰ ਤੇ ਨਾਰ ਦਾ ਥਾਲ ਫੜਕੇ, ਜੋਗੀ ਉਤਰ ਹਿਮਾਲਾਂ ਤੋਂ ਔਣ ਵਾਲਾ! ਧੁੱਪ-ਛਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਤਨ ਤੇ, ਮੱਥੇ ਤਿਲਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਾ ਲੌਣ ਵਾਲਾ! ਮਾਲਾ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਕੇ ਹਥ ਅੰਦਰ, ਘਰੋ ਘਰੀ ਜਾਅਲਖ ਜਗੌਣ ਵਾਲਾ! ਇੱਕੋ ਅੱਖ ਜੋ ਵੇਖਦਾ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਮਲਕ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਝਾਤੀ ਪੌਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਖਨੂੰ ਨੂਰ ਦਾ " ਨੀਲ ਦਰਿਆ ਅੰਦਰ, ਰੋੜੇ ਆ ਜਾ ਲਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ! ਥੱਲੇ ਬੱਲੇ ਹੀ ਨਿੱਘਰਦਾ ਗਿਆ ਕਿਧਰੇ, ਐਸੀ ਜਿੱਲਣ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਖੁੱਲ ਗਿਆ! ਘੁੰਡ ਮਲਕੜੇ ਲਾਹਕੇ ਸ਼ਾਮ ਪਿਆਰੀ, ਮੁੱਖ ਸਾਂਵਲਾ ਆਣ ਵਿਖਾਲਿਆ ਏ? ਝਾਲ ਆ ਦਿਨ ਤਿਕਾਲਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਦਰਸ਼ਨ, ਰਾਮ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਵਟਾ ਲਿਆ ਏ!</poem>}}<noinclude></noinclude> oxc6jxsxu9f2mmvjbp7xaqgshspfzki 250 33283 222983 136186 2026-06-22T12:50:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੪੬ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਏਸ ਸਾਂਵਲੀ ਸਾਂਵਲੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ, ਜਾਦੂ ਜੱਗ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾ ਲਿਆ ਏ! ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਸੁੰਘਕੇ ਤੇ, ਨੀਲਮ ਪਰੀ ਨੇ ਮਸਤ ਬਣਾ ਲਿਆ ਏ! ਲਟਬਾਵਰੀ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਕੀਤੀ, ਖੋਲ ਖੋਲਕੇ ਲਿਟਾਂ ਖਿਲਾਰੀਆਂ ਨੇ! ਐਰੀ ਐਰਾਂ ਦਾ ਕੱਜਲਾ ਸ਼ਾਮ ਲੈਕੇ, ਮਸਤ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਨੇ! ਟਾਵੇਂ ਟਾਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਲਿਸ਼ਕ ਮਾਰੀ, ਯਾ ਏ ਦੀਵੇ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਜਗ ਪਏ ਨੇ! ਊਦੀ ਕਾਸ਼ਨੀ ਨੀਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਯਾ ਏ ਹੀਰਿਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗੇ ਨਗ ਪਏ ਨੇ! ਮੋਟੇ ਮੋਟੇ ਗਲੇਡੂ ਵਗਾਕੇ ਯਾ, ਅੰਬਰ ਹੁਰੀ ਬੁਝਾਂਵਦੇ ਅੱਗ ਪਏ ਨੇ! ਨਿਕਲਨ ਲੱਗੀ ਭੜਾਸ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਭੀ, ਸੀਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹੁਣ ਠਰਨ ਲਗ ਪਏ ਨੇ! ਲੱਗੇ ਮਾਨਣ ਸੁਹਾਗ ਦੀ ਰਾਤ ਕੋਈ, ਭਾ ਕਈਆਂ ਦੇ ਬਿਰਹੋਂ ਦਾ ਸੋਗ ਹੋਇਆ! ਏਧਰ ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ ਨੇ ਪਾਈ ਜੱਫੀ, ਚਕਵੇ ਚਕਵੀ ਨੂੰ ਓਧਰ ਵਿਯੋਗ ਹੋਇਆ!</poem>}}<noinclude></noinclude> ebddrr6ksk5so0a39o9c6gje1jhimfn 250 33284 222984 136188 2026-06-22T12:50:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੪੭ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਰੰਗ ਰੱਤੜੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਮੱਤੜੀ ਨੇ, ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਰੰਗ ਰੰਗੀਲੀਆਂ ਨੇ! ਲਾਲੀ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਦੱਸਕੇ, ਅੰਬਰਾਂ ਤੋਂ, ਵੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਲੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਦਰਿਆਈ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨੇ, ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਛੱਡੀਆਂ ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਨੇ! ਜੋਬਨ ਯਾਰ ਦਾ ਡੁੱਲਦਾ ਵੇਖਕੇ ਤੇ, ਓਧਰ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਜਾਨਾਂ ਹੀਲੀਆਂ ਨੇ। ਪੀਚੇ ਹੋਏ ਪਰੇਮ ਦੇ ਪੇਚ ਅੰਦਰ, ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਜਹੇ ਖੰਭ ਖਿਲਾਰ ਆਏ! ਲਾਟ ਬੱਤੀ ਦੀ ਪਿਆਰ ਦੀ ਡੋਰ ਬਣ ਗਈ! ਉੱਡਣ ਲਈ "ਪਤੰਗ" ਹਜ਼ਾਰ ਆਏ! ਤੇਲਾ ਗ਼ਮਾਂ ਦਾ ਪਿਆ ਤਰੇਲ ਨੂੰ ਭੀ, ਘੁੰਡ ਵਿੱਚ ਚੋਰੀ ਗੋਰੀ ਰੋਣ ਲੱਗੀ ਜੇਹੜੇ ਸਾਗਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੀ ਲੱਭਦੇ ਨਹੀਂ, ਪਲੇਨ ਉਨਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਬਰਖਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ! ਤਾਪ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਦਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਲੱਗੀ! ਹੋਈਆਂ ਗੋਰੀਆਂ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗੂੰ, ਸੌ ਸੌ ਪਾਣੀ ਏ ਕਲੀਆਂ ਨੂੰ ਧੋਣ ਲੱਗੀ!</poem>}}<noinclude></noinclude> agehokk7arw6nrk5u6zb0kpgyxedbhb 250 33285 222985 136189 2026-06-22T12:50:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੪੮ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਕੁਝ ਤੇ ਖਿੱਲਰੇ ਮਖ਼ਮਲੀ ਫ਼ਰਸ਼ ਉੱਤੇ, ਮੌਤੀ ਪੱਤਰਾਂ ਲਾਏ ਕੁਝ ਝਾਲਰਾਂ ਨੂੰ! ਰਹਿੰਦੇ ਕਲੀਆਂ ਨੇ ਹਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ, ਬਾਕੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨੇ ਟਾਂਕ ਲਏ ਕਾਲਰਾਂ ਨੂੰ! ਭਾਵੇਂ +ਕਾਰੂੰ ਦੀ ਦੌਲਤ ਭੀ ਖ਼ਰਚ ਕਰੀਏ, ਔਖੀ ਸਿਫ਼ਤ ਹੈ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪਹਿਣਿਆਂ ਦੀ! ਤਬਕੇ ਤਬਕੇ 'ਚ ਦਿਸਦੇ ਨੇ ਚੰਦ ਤਾਰੇ, ਪਵੇ ਝਲਕ ਜਦ ਓਸਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੀ! ਦਿਲਾ ਚਲ ਹੁਣ ਵੇਖੀਏ ਲੁਕਣ ਮੀਟੀ, ਬਾਗਾਂ ਪੈਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼-ਰਹਿਣਿਆਂ ਦੀ! ਲੰਪ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੀਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕੇ, ਨਿਕਲੀ ਸੈਰ ਨੂੰ ਫੌਜ ਟਟਹਿਣਿਆਂ ਦੀ! ਸ਼ਰਫ਼ ਵੇਖਕੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਕਾਲੀ, ਮੈਂਨੂੰ ਨਾਮਾ +ਐਮਾਲ ਦਾ ਯਾਦ ਆਯਾ! ਕਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁਪ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਾਂ ਮੈਂ, ਕਰਦਾ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਵਾਂਗ ਫਰਿਆਦ ਆਯਾ!</poem>}} {{rule}} *ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਦੌਲਤਮੰਦ । +ਕਰਮ |<noinclude></noinclude> hzru7o6hqrq2jhd42q5yrfzpg7vf6g5 250 33286 222986 136190 2026-06-22T12:50:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੪੯ )}}</noinclude>{{center|{{xx-larger|ਚੰਦ ਚਾਨਣੀ}}}} {{Block center|<poem> ਇੰਦਰਪੁਰੀ ਦੀ ਸੀਤਲਾ ਮਹਾਰਾਣੀ, ਠੰਢ ਜ਼ਿਮੀਂ ਦੇ ਕਾਲਜੇ ਪੌਣ ਵਾਲੀ! ਨੂਰਾਂ ਪਰੀ ਓਹ ਨੂਰ ਦੀ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਨੂੰ ਦਰਸ ਦਿਖੋਣ ਵਾਲੀ! ਲੀੜੇ ਰੇਸ਼ਮੀ-ਰਿਸ਼ਮ ਦੇ ਪਹਿਨ ਪੱਚਰ, ਨਖ਼ਰੇ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਔਣ ਵਾਲੀ! ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਨਿੱਤਰੀ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗੂੰ, ਚੰਨੋਂ ਚੌਧਵੀਂ ਰਾਤ ਦੌਣ ਵਾਲੀ! ਆਕੇ ਬਹਿ ਗਈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ, ਸਿੱਕਾ ਆਪਣਾ ਸਾਰੇ ਚਲੌਣ ਲੱਗੀ! ਕਿਰਨਾਂ ਸੁੱਟ ਹਨੇਰੇ ਤੇ, ਨੂਰ ਦੀਆਂ, ਗ਼ਲਤ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਿਟੌਣ ਲੱਗੀ! ਜਲਵੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੱਟਕੇ ਜ਼ਿਮੀਂ ਉੱਤੇ, ਨੂੰ ਕੰਧਾਂ ਕੋਠਿਆਂ ਨੂੰ ਨੂਰੋ-ਨੂਰ ਕੀਤਾ! ਕਿਰਨਾਂ ਤਿਰਛੀਆਂ ਬਰਛੀਆਂ ਮਾਰਕੇ ਤੇ, ਸਾਰਾ ਕੁਫਰ ਹਨੇਰੇ ਦਾ ਦੂਰ ਕੀਤਾ! ਨਜ਼ਰਾਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਜਿਸ ਪਾਸੇ, ਇੱਕ ਇੱਕ ਜ਼ਰੇ ਨੂੰ ਪਕੜ *ਕੋਹਤੂਰ ਕੀਤਾ!</poem>}} {{rule}} *ਤੂਰ ਉਹ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਮੂਸਾ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਦੀਦਾਰ ਹੋਯਾ ਸੀ ।<noinclude></noinclude> 6jtqss4egwzhtip4r7ort6ufhdqtj5e 250 33287 222987 136191 2026-06-22T12:51:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੫੦ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਪਾਈ ਠੰਢ ਬਹਿੱਸ਼ਤਾਂ ਦੀ ਹਰ ਐਸੀ, ਸੁਰਜ ਵਾਲਾ ਵੀ ਠੰਢਾ ਤਨੁਰ ਕੀਤਾ! ਸ਼ੋਖ਼ ਅੱਖ ਵਿਖਾਲਕੇ- ਚੰਦ ਚਾਤਰ, ਲੁੱਟੀ ਹੋਸ਼ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ! ਟੇਢੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਸਤਾਰ, ਬਾਂਕੀ, ਮੱਧਮ ਕੀਤੀ ਸੀ ਲੋਅ ਸਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਐਡੀ ਤਬਾ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਲਡਿੱਕੜੀ, ਇਹ ਜਾ ਜਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜਿਗਰ ਵਿੱਚ ਧੱਸਦੀ ਸੀ! ਐਡੀ ਏ-ਪਰਵਾਹ-ਸਿਰ-ਲੱਥ ਚੈਂਚਲ, ਪਈ ਹੁਸਨ ਵਾਲੇ ਨਖ਼ਰੇ ਦੱਸਦੀ ਸੀ! ਐਡੀ ਲਾਜਵੰਤੀ-ਰੂਹ ਸਤਰ ਵਾਲੀ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤੇ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਨੱਸਦੀ ਸੀ! ਖਹਿੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਬੁਟਿਆਂ ਨਾਲ ਕਿਧਰੇ, ਕਿਤੇ ਛੇੜਦੀ ਨਿਆਂ ਕਾਹੀਆਂ ਨੂੰ! ਕਿਤੇ ਮਕਰ ਦਾ ਜਾਲ ਖਿਲਾਰਕੇ ਤੇ, ਫਾਹੁੰਦੀ ਪਈ ਸੀ ਭੋਲਿਆਂ ਰਾਹੀਆਂ ਨੂੰ! ਠੰਢੇ-ਠਾਰ ਫੁਹਾਰੇ ਨੇ ਅੰਬਰਾਂ ਤੋਂ, ਛੱਟ ਮਾਰ ਸੰਸਾਰ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ! ਜਿਹੜਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠਾ, ਓਹਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਅੰਦਰ ਮਾਲਾਮਾਲ ਕੀਤਾ! ਜਿਹੜਾ ਅੱਗੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਬੁਰਾ ਓਸਦਾ ਏਸ ਨੇ ਹਾਲ ਕੀਤਾ!</poem>}}<noinclude></noinclude> q19qsqimee5wajz3a2z02lz86mv82vs 250 33288 222988 136193 2026-06-22T12:51:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੫੧ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਕਿਰਨਾਂ ਸੁੱਟਕੇ ਓਸਦੀ ਹਿੱਕ ਉੱਤੇ, ਲਈ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਕਾਲਜਾ ਨੇਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤਾ! ਏਸੇ ਚਾਨਣੀ-ਚਾਨਣੀ-ਰਾਤ ਠੰਢੀ, ਸੀਨਾ ਜਿਗਰ ਸਨ ਮੇਰੇ ਭੀ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ! ਘੂਰ-ਘੂਰ ਕੇ ਅੰਬਰੋਂ ਤਾਰਿਆਂ ਨੇ, ਦਿਲ ਦੇ ਅੱਲੜੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਉਘਾੜ ਦਿੱਤੇ! ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਚਾਨਣੀ ਚੰਦ ਘੱਲੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਨੇਰ ਇਹ ਘੋਲ ਦਿੱਤਾ! ਵੇਲਾ ਬੀਤਿਆ ਯਾਦ ਕਰਾ ਮੈਂਨੂੰ, ਨਾ ਮਾਰ ਨਸ਼ਤਰਾਂ ਕਾਲਜਾ ਸੱਲ ਦਿੱਤਾ! ਰੱਸਾ ਰੇਸ਼ਮੀ-ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਦਾ ਵੱਟਕੇ ਤੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਗਲੇ ਅੰਦਰ ਸੌ-ਸੌ ਵੱਲ ਦਿੱਤਾ! ਦਰਦਾਂ ਮੱਲਿਆ ਮੈਂ ਮਰ-ਚੱਲਿਆ ਸਾਂ, ਆਕੇ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਨੇ ਠੱਲ ਦਿੱਤਾ! ਦਿਲ ਨੂੰ ਪਕੜਕੇ ਨਿਕਲਿਆ ਘਰੋਂ ਰੋਂਦਾ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਅੰਦਰ ਗਿਣਦਾ ਦਾਗ ਆਯਾ! ਜਿਥੇ ਮਜ਼ੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਲੁੱਟਦਾ ਸਾਂ, ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੋਂ ਉਹ ਬਾਗ ਆਯਾ! ਕਿਤੇ ਬੈਠਿਆ, ਉੱਠਿਆ, ਟਹਿਲਿਆ ਮੈਂ। ਡੀ ਏ ਕਿਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਖਲੋ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਕਦੀ ਓਸ ਪਾਸੇ, ਕਦੀ ਏਸ ਪਾਸੇ, ਕਦੀ ਝੰਡੀ ਦੇ ਮੋੜ ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਸਾਂ !</poem>}}<noinclude></noinclude> kj3aiyi3iro8fs8ssx6sku9lu4rqkk0 250 33289 222989 136194 2026-06-22T12:51:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੫੨ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਔਧਰ ਜਾ *ਚੰਬੇਲੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੋੜੇ, ਏਧਰ ਚੰਬੇ ਦੀ ਸੁੰਘ ਖੁਸ਼ਬੋ ਗਿਆ ਸਾਂ! ਫੇਰ ਚਾਰ ਉਲਾਂਘ ਮੈਂ ਪਿਛੋਂ ਆਇਆ, ਜੇਕਰ ਅਰਾਂ ਵੱਲ ਕਦਮ ਦੋ ਗਿਆ ਸਾਂ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਾਹ ਤੇ ਬੁਟਿਆਂ ਤੇ, ਲਾਈ ਹੋਈ ਬਹਾਰ ਸੀ ਚਾਨਣੀ ਨੇ! ਪੌਡਰ ਨੂਰ ਦਾ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਧੂੜਿਆ ਸੀ, ਛਾਣ ਛਾਣ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਛਾਨਣੀ ਨੇ! ਸੁੰਦ੍ਰ ਚਾਨਣੀ-ਰਾਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅੰਦਰ, ਕਿਤੇ ਚੜੀਆਂ ਗੁਲਾਬ ਨੂੰ ਲਾਲੀਆਂ ਸਨ! ਨਹੀਂ ਸਨ ਚੋਏ ਤੇਲ ਦੇ ਪੱਤੀਆਂ ਤੇ, ਭਰੀਆਂ ਮੋਤੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਥਾਲੀਆਂ ਸਨ! ਜਦੋਂ ਬੱਲੇ ਹਵਾ ਵਦੇ ਸਨ, ਕਲੀਆਂ ਮੁੰਹਾਂ ਤੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਸਨ! ਚੰਮਣ ਵਾਸਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁੰਹ ਸੁੰਦਰ, ਝੁਕ ਝੁਕ ਦੁਹਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਸਨ! ਖਿੜ ਖਿੜ ਮੋਤੀਆ ਹਸਿਆ ਜਦੋਂ ਪਯਾਰਾ, ਹੈਸ਼ੀ ਚਮਕ ਐਸੀ ਇੱਕ ਇੱਕ ਦੰਦ ਅੰਦਰ! ਤਾਰੇ ਟੁੱਟਕੇ ਜ਼ਿਮੀਂ ਤੇ ਆਣ ਡਿੱਗੇ, ਲਗੇ ਦਾਗ਼ ਅਸਮਾਨਾਂ ਤੇ ਚੰਦ ਅੰਦਰ !</poem>}} {{rule}} *ਫੁੱਲ ਦੀ ਰੁੱਤ ਦਾ ਕੋਈ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ।<noinclude></noinclude> e6ag317jsx9ku4yfq5dm7hfcp2bct8s 250 33290 222990 136195 2026-06-22T12:51:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੫੩ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਸੂਰਜ ਮੁਖੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਪਏ ਵੇਖਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਨਰਗਸ ਬੀਮਾਰ ਨੂੰ ਝੁਕ ਝੁਕ ਕੇ! ਦਾਗ ਲਾਲਾ ਦੇ ਨਗਰਸ ਪਈ ਵੇਖਦੀ ਸੀ, ਕਿਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸ਼ਰਮੀਲੀਆਂ ਚੁਕ ਚੁਕ ਕੇ! ਕਿਤੇ 'ਸੋਸਨ' ਪਈ ਚੰਬੇ ਨੂੰ ਦਸਦੀ ਸੀ, ਰੰਗ ਮਿੱਸੀਆਂ ਦਾ ਨੇੜੇ ਢੁਕ ਚੁਕ ਕੇ! ਕਿਤੇ ਕਲੀ ਰਵੇਲ ਦੀ ਤਾੜਦੀ ਸੀ, ਮੌਲਸਰੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕ ਲੁਕ ਕੇ! ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਫੇਰ ਕੰਘੀ, ਕਿਤੇ 'ਸੁੰਬਲ ਨੇ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਸਨ! ਕਿਤੇ ਸੁੰਬਲ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਬਦਲੇ, ਇਸ਼ਕ ਪੇਚ ਨੇ ਫਾਹੀਆਂ ਖਿਲਾਰੀਆਂ ਸਨ! ਓਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਪਿਆ ਮੈਂਨੂੰ, ਵੇਂਹਦਾ ਰਿਹਾ ਮੈਂ ਕੱਲਾ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ! ਖੜੇ ਸਰੂ “ਸ਼ਮਸ਼ਾਦ ਉਡੀਕਦੇ ਸਨ, ਓਥੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ! ਆਯਾ ਯਾਦ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਬਲਬੁਲਾਂ ਦਾ, ਸੁਲਾਂ ਵੱਜੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ! ਫੜਕੇ ਨੀਂਦ ਦਾ ਮੀਰ ਸ਼ਕਾਰ ਕਿਧਰ, ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ!</poem>}} {{rule}} *ਪੋਸਤ ਦਾ ਫੁੱਲ । +ਘੁੱਗੀਆਂ ਤੇ ਖੁਮਰੇ ।<noinclude></noinclude> ldwz7p8h3m1qc2kc8yislw071c3wfjy 250 33291 222991 136196 2026-06-22T12:51:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੫੪ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਕੀਤਾ ਕਹਿਰ ਸੀ ਜਿਹਦੇ ਤੇ ਚਾਨਣੀ ਨੇ, ਆਸ਼ਕ ਇੱਕ ਮੈਂ ਓਸ ਥਾਂ ਹੋਰ ਡਿੱਠਾ ! ਲੇਲਾ-ਮਜਨੂੰ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਹੇਠ ਜਾਕੇ, ਜਾਨ ਤੋੜਦਾ ਸੁੰਦਰ ਚਕੋਰ ਡਿੱਠਾ! ਉਹਨੂੰ ਚੁੱਕ ਫੁਹਾਰੇ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਮੈਂ, ਲਹੂ ਓਸਦੀ ਚੁੰਝ ਤੋਂ ਧੋਣ ਲੱਗਾ! ਮਿਟੀ ਝਾੜਕੇ ਓਹਦਿਆਂ ਪਰਾਂ ਤੋਂ, ਪਾਣੀ ਓਸਦੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਚੋਣ ਲੱਗਾ!! ਵੇਖ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ, ਸੀਨਾ ਜਿਗਰ ਕਬਾਬ ਸੀ ਹੋਣ ਲੱਗਾ! ਛਾਲੇ ਦਿਲ ਦੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਤੋੜਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਫੁੱਟ ਫੁੱਟ ਫੁਹਾਰਾ ਵੀ ਰੋਣ ਲੱਗਾ! ਜਲਵਾ ਚੰਦ ਦਾ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਈ, ਤੜਫ ਤੜਫ ਕੇ ਅੰਤ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ! ਸੱਚਾ ਇਸ਼ਕ ਚਕੋਰ ਦਾ ਵੇਖਿਆ ਮੈਂ, ਜਾਨ ਪਯਾਰੇ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਤੇ ਵਾਰ ਗਿਆ! ਓਸ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਦੀ ਲੋਥ ਉੱਤੇ, ਕਿ ਜੇਥੋਂ ਕੱਢ ਰਮਾਲ ਮੈਂ ਪਾ ਦਿੱਤਾ! ਬੁਟਾ ਲੱਭ ਸੁਖਚੈਨ ਦਾ ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਜਾਕੇ ਓਸਦੇ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ!</poem>}} {{rule}} *ਇਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਬੂਟਾ ਏ । +ਇਹ ਭੀ ਇਕ ਮੋਹਣਾ ਬੂਟਾ ਈ ਏ ।<noinclude></noinclude> sfqyno1sxic95x85d5peva859r2182z 250 33292 222992 136198 2026-06-22T12:51:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੫੫ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਐਨੇ ਫੁੱਲ ਚੜਾਏ ਮੈਂ *ਚਾਨਣੀ ਦੇ, ਉਹਦੀ ਕਬਰ ਨੂੰ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਦਿੱਤਾ! ਦੀਵੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅੱਲਾ ਨੇ ਬਾਲ ਘੱਲੇ, ਭਰ ਆਕੇ ਮੇਲਾ ਟਹਿਣਿਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤਾ! ਬੈਠਾ ਉਹਦੇ ਸਰਾਣੇ ਮਜ਼ੋਰ ਬਣਕੇ, ਗੱਲ ਹੁਸਨ ਤੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਸਾਂ! ਨੀਵੀਂ ਪੌਣ, ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਅਰਸ਼ ਉੱਤੇ, ਤਿੜਾਂ ਤੋੜਦਾ, ਜ਼ਿਮੀਂ ਖਰੋਚਦਾ ਸਾਂ! ਭਿੱਜੀ ਦੁੱਖ ਦੀ ਹੋਰ ਇੱਕ ਚਾਂਗ, ਨਿਕਲੀ, ਹੋਣ ਜਿਹਨੂੰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਸਾਰ ਮੈਂ ਮੁੱਕ ਗਿਆ! ਸੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਐਸੀ, ਓ ਸੁਣਕੇ ਪਾਣੀ ਫੁਹਾਰੇ ਦਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ! ਸਹਿਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਹੋ ਗਏ ਫੁੱਲ ਗੁੱਛਾ, ਮੁੰਹ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦਾ ਬੱਲ ਬੁੱਕ ਗਿਆ! ਪੈ ਗਈ ਭਾਂਜ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਚੰਨ ਬੱਦਲੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲੁੱਕ ਗਿਆ! ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਂਗ ਓਹ, ਝੂਮਣੀ ਅੱਗ ਦੀ ਸੀ, ਜਾਕੇ ਅੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹਨੇ ਤੂੰਬਿਆ ਸੀ! +ਰਾਹੂ-ਕੇਤੂ ਪਿਛਾਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਠ ਨੱਸੇ, ਜਿਗਰਾ ਮੰਗਲ ਸਨੀਚਰ ਦਾਕੰਬਿਆ ਸੀ!</poem>}} {{rule} *ਚਾਨਣੀ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਬੂਟਾ ਹੁੰਦਾ ਏ । +ਰਾਹੂ ਕੇਤੂ ਦੋ ਸਤਾਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਪੁੱਠੀ ਏ ।<noinclude></noinclude> 213u939vj0hjz5yev2xx3x6d3nw2tuw 250 33293 222993 136199 2026-06-22T12:51:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੫੬ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮੈਂਨੂੰ ਚਿੱਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ, ਇਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਈ ਨਾਲ ਦਾ ਏ! ਵਿੱਛੜ ਗਿਆ ਏ ਇਹਦਾ ਵੀ ਯਾਰ ਖ਼ਬਰੇ, ਤਦੇ ਢੱਡਰੀ ਆਹਾਂ ਦੀ ਬਾਲਦਾ ਏ! ਚੱਲੋ ਚੱਲਕੇ ਪੱਛੀਏ ਸਾਰ ਏਹਦੀ, ਮਹਿਰਮ ਲੱਭਦਾ ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਦਾ ਏ! ਦੇਕੇ ਡਾਢ ਕਲੇਜੇ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਮੈਂ, ਓੜਕ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਭਾਲਦਾ ਏ! ਬੂਟੇ +ਹਰਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦੇ ਹੇਠ ਵੇਖੀ, ਇੱਕ ਉੱਜੜੀ ਨਾਰ ਮੁਟਿਆਰ ਬੈਠੀ! ਦੁੱਖ ਕੋਲ ਖਲੋਤੇ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਓਹ ਪਈ ਰੋਂਵਦੀ ਸੀ ::ਰੋ ਜ਼ਾਰ ਬੈਠੀ! ਓਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਮੈਂ-ਦੱਸ ਤੂੰ ਭਾਗਵਾਨੇ, ਕੀ ਕੁਝ ਮਾਪਿਆਂ ਰੱਖਿਆ “ਨਾ ਤੇਰਾ? ਬੈਠੀ ਬਾਗ ਅੰਦਰ ਕੱਲੀ ਰੋਵਨੀ ਏਂ, ਰਿਹਾ ਜੱਗ ਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਥਾਂ ਤੇਰਾ? ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪੈਂਨੂੰ ਹੀ ਭਾਂਵਦਾ ਨਹੀਂ, ਵੈਰੀ ਹੋਯਾ ਯਾ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਰਾਂ ਤੇਰਾ? ਧਾੜ ਜ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਿੱਧਰੋਂ ਪਈ ਤੈਨੂੰ, ਕਿਸੇ ਹਾਕਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਨਿਆਂ ਤੇਰਾ?</poem>}} {{rule}} +ਇਕ ਤਰਾਂ ਦਾ ਬੜੇ ਮਹਿਕਦਾਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਬੂਟਾ ਏ !<noinclude></noinclude> enbui35zzme7tgw87l3wkne2y05ptrb 250 33294 222994 136200 2026-06-22T12:51:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੫੭ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> *'ਲੈ' ਦੀਪਕ ਦੀ ਰੱਖਦੇ ਵੈਣ ਤੇਰੇ, ਅੰਗ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਤੇ ਬਾਲਨੀ ਏ, ਖਾਰੇ ਸੋਮਿਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾ ਪਾ ਕੇ, ਕਾਹਨੂੰ ਨਰਗਸੀ ਅੱਖੀਆਂ ਗਾਲਨੀ ਏ?, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਓਹ:-ਦੱਸਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਤੈਨੂੰ? ਬੜੀ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਢੋਈ ਹੋਈ ਆਂ? ਫਿਰਾਂ ਸਾਸ ਵਰੋਲਦੀ ਜੱਗ ਉੱਤੇ, ਨਾਲ ਜਿਉਂਦੀ ਜਾਣ ਨਾਂ, ਵਿੱਚੋਂ ਮੈਂ ਮੋਈ ਹੋਈ ਆਂ! ਹੱਥੀਂ ਲੋਰੀਆਂ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇ ਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੋਈ ਆਂ! ਉੱਜ ਤੇ ਪੰਜਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੀ ਹਾਂ ਮਾਲਕ, ਪਰ ਮੈਂ ਪਾਣੀਓਂ ਪਤਲੀ ਹੋਈ ਹੋਈ ਆਂ! ਮੁੱਠਾਂ ਮੀਟਕੇ ਨੁੱਕਰੇ ਹਾਂ ਬੈਠੀ, ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਸਤਾਰ ਰਬਾਬੀਆਂ ਦੀ! ਪੁੱਛੀ ਵਾਤ ਨਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਸ਼ਰਫ਼ ਮੇਰੀ, ਵੇ ਮੈਂ 'ਬਿੱਲੀ ਹਾਂ ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ! -0-</poem>}} {{rule}} *ਸੁਰ<noinclude></noinclude> 96gs7vgbt18c76u4dkq8760da7fv4mb 250 39933 223055 207552 2026-06-22T13:19:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੨੧}} {{rule}}</noinclude>ਬੀ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਬਾਤ ਯੋਗ ਨਹੀਂ॥ ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ਯਥਾ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਿਰਾ|depth=3em}}॥ ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ ਭੂਖਨ ਭ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੋ ਉਚਿਤ ਠੌਰ ਮੇਂ ਰਾਖ॥ ਸਿਰ ਭੂਖਨ ਕੋ ਪਾਦ ਮੇਂ ਹੈ ਸਮਰਥ ਮਤਨਾਖ॥੮॥ ਪਰੰਪਰਾ ਕਰ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਜੋ ਪੁਨ ਕੁਲੀਨ ਧਨਵੰਤ॥ ਗੁਣ ਅਵਗੁਣ ਜਾਨੇ ਨਹੀਂ ਅਨੁਚਰ ਤਿਸੇ ਤਜੰਤ॥੭੯॥ {{overfloat left|ਔਰ ਭੀ|depth=3em}}- ਆਦਰ ਹੋਤ ਨਾ ਊਚ ਕਾ ਹੋਤ ਨੀਚ ਕੀ ਊਪ। ਯਥਾ ਯੋਗ ਪਦਵੀ ਨਹੀਂ ਤਜੇ ਦਾਸ ਸੋ ਭੂਪ॥੮੦॥</poem>}} {{gap}}ਅਤੇ ਜੇਹੜੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਅਗ੍ਯਾਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਪਦਵੀ ਦੇ ਯੋਗ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵੇਂ ਅਥਵਾ ਵਿਚਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਨਿਯਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਓਹ ਉਸ ਜਗਾਂ ਪਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਸੋ ਇਹ ਦੋਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਨਾ ਰਾਜਾ ਦਾ ਹੀ ਕੁਝ ਦੋਸ ਹੈ ਇਸ ਉੱਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਐਉਂ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਹੀਰਾ ਚਾਹੀਏ ਸ੍ਵਰਨ ਮੇਂੱ ਜੋ ਓਹ ਲੋਹ ਧਰਾਤ।</br>ਰੁਦਨ ਕਰੇ ਨਹਿ ਭਾ ਲਹੇ ਜੋ ਜੋੜੇ ਨਿੰਦਾਤ॥੮੧॥ |} {{gap}}ਹੋਰ ਆਪ ਨੇ ਜੋ ਏਹ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚਿਰ ਪਿੱਛੇ ਆਯਾ ਹੈਂ ਓਹ ਬੀ ਸੁਨੋ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਿਰਾ|depth=3em}}॥ ਦਹਿਨੇ ਬਾਂਏ ਹਾਥ ਕਾ ਹੋਤ ਨ ਜਹਾਂ ਬਿਚਾਰ। ਕੋਨ, ਸ਼ੇਸਟ ਜਨ ਤਹਾਂ ਪੈ ਠਹਿਰਤ ਹੈ ਕਰ ਪਯਾਰ॥੮੨॥ ਕਾਚ ਔਰ ਮਣਿ ਕੀ ਜਹਾਂ ਪਰਖ ਨ ਹੋਵਤ ਖਾਸ। ਨਾਮ ਮਾਤ੍ਰ ਠਹਿਰੇਂ ਨਹੀਂ ਐਸੇ ਨ੍ਰਿਪ ਢਿਗ ਦਾਸ॥੮੩॥ ਜਹਾਂ ਪਾਰਖੂ ਹੈ ਨਹੀਂ ਮੋਤੀ ਲਹੇ ਨ ਮੋਲ। ਤੀਨ ਵਰਾਕਟ ਸੇਂ ਬਿਕਿਓਂ ਹੀਰਾ ਗੋਪਨ ਕੋਲ॥੮੩॥ ਨੀਲ ਮਣਿ ਪੁਖਰਾਜ ਕਾ ਜਹਾਂ ਨ ਅੰਤਰ ਹੋਇ। ਕਾਹੇ ਕੋ ਤਿਹ ਠੌਰ ਮੇਂ ਰਤਨ ਬੇਚ ਮਤ ਖੋਇ॥੮੫॥ ਜਬ ਸ੍ਵਾਮੀ ਅਨੁਚਰਨ ਪੈ ਸਮ ਦ੍ਰਿਸਟੀ ਕਰ ਲੇਤ॥ ਤਬ ਉੱਦਮ ਯੁਤ ਨਰ ਸਬੀ ਨਿਜ ਪੋਰਖ ਭਜ ਦੇਤ॥੮੬॥ ਦਾਸਨ ਬਿਨ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਰਾਜਾ ਬਿਨ ਨਹਿ ਦਾਸ। ਇਨਕਾ ਯਹੀ ਬਿਚਾਰ ਹੈ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਕੀ ਆਸ॥੮੭॥ ਅਨੁਚਰ ਹਿਤਕਾਰੀ ਜਗਤ ਤਿਨ ਬਿਨ ਨ੍ਰਿਪ ਨਹਿ ਸੋਭ।</poem>}}<noinclude></noinclude> azwtcis0owt5pi4h12d2xuwl5zpcoma 250 41617 223056 207630 2026-06-22T13:20:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੨|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਯਥਾ ਭਾਨ ਬਿਨ ਕਿਰਣ ਕੇ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਨਹਿ ਸੋਭ ॥੮੮॥ ਨਾਭੀ ਟਿਕਤੀ ਅਰਨ ਸੇਂ ਅਰ ਨਾਭੀ ਠਹਿਰਾਤ॥ ਰਥ ਚਕ੍ਰ ਸਮ ਦਾਸ ਪ੍ਰਭ ਹੈਂ ਜਗ ਮੇਂ ਵਿਖਿਆਤ ॥੮੯॥ ਪਾਲਨ ਕੀਏ ਸਨੇਹ ਸੇਂ ਸਿਰ ਪੈ ਧਰੇ ਜੁ ਬਾਰ। ਬਿਨ ਸਨੇਹ ਕਚ ਨਾ ਟਿਕੇ ਤਿਮ ਸੇਵਕ ਨਿਰਧਾਰ॥੯੦॥ ਨ੍ਰਿਪ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਨੁਚਰਨ ਪੈ ਧਨ ਮਾਤ੍ਰ ਕਰ ਦਾਨ। ਵਹ ਆਦਰ ਸੇਂ ਤੁਸਟ ਹੈਂ ਰਣ ਮੇਂ ਦੇ ਨਿਜ ਪ੍ਰਾਨ ॥੯੧॥ ਯਹਿ ਬਿਚਾਰ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਜਿਆ ਰਾਖੇ ਐਸੇ ਦਾਸ। ਸ਼ਕਤ ਭਗਤ ਕ੍ਰਮ ਮੇਂ ਜੋਉ ਅਰ ਕੁਲੀਨ ਬਲਰਾਸ ॥੯੨॥ ਜੋ ਚਰ ਨ੍ਰਿਪ ਕਾਰਜ ਕਰੇ ਦੁਹਕਰ ਹਿਤ ਕੇ ਸਾਥ। ਮੁੱਖ ਸੇਂ ਕਹੇ ਨ ਲਾਜ ਸੇਂ ਹੈ ਸਹਾਇ ਨਰਨਾਥ ॥੯੩॥ ਜਾਂਕੋ ਕਾਰਜ ਸੌਂਪਕਰ ਹੈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਮਾਹਿ। ਭੂਪ ਰਹੇ ਨਿਸਦਿਨ ਲਖੋ ਚਰ ਕਲੱਤ੍ਰ ਵਤ ਤਾਂਹਿ॥੯੪॥ ਬਿਨਾਂ ਬੁਲਾਏ ਆਇ ਕਰ ਰਹੇ ਦ੍ਵਾਰ ਪੈ ਜੋਇ॥ ਬੂਝੇ ਤੇ ਮਿਤ ਸੱਤ੍ਯ ਕਹਿ ਸੋ ਸੇਵਕ ਦ੍ਰਿੜ ਹੋਇ ॥੯੫॥ ਬਿਨਾਂ ਕਹੇ ਨ੍ਰਿਪ ਹਾਨਿ ਲਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਹਿਤ ਜੋਇ। ਯਤਨ ਕਰੇ ਅਨੁਚਰ ਲਖੋ ਭੂਪਨ ਕਾ ਦ੍ਰਿੜਲੋਇ॥੯੬॥ ਤਾੜਤ ਝਿੜਕਤ ਨਿਪਤਿ ਸੇਂ ਦੰਡ ਪਾਇਕਰ ਜੋਇ॥ ਨਹਿ ਚਿਤਵੇ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਬੁਰੋ ਸੋ ਦ੍ਰਿੜ ਸੇਵਕ ਹੋਇ ॥੯੭॥ ਕਰੇ ਗਰਬ ਨਾ ਮਾਨ ਤੇ ਤਪੇ ਨ ਹੈ ਅਪਮਾਨ। ਨਾਂਹਿ ਜਨਾਵੇ ਦੁਹਿਨ ਕੋ ਸੋ ਚਰ ਨ੍ਰਿਪ ਪ੍ਰਮਾਨ ॥੯੮॥ ਭੂਖ ਪਿਆਸ ਅਰ ਨੀਦ ਪੁਨ ਸੀਤਾ ਤਪਕੇ ਸਾਥ। ਦੁਖੀ ਨ ਹੋਵੇ ਰੰਚ ਭਰ ਸੋ ਸੈਵਕ ਨਰਨਾਥ ॥੯੬॥ ਹੋਨਹਾਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਸੁਨ ਮਨ ਪਸੰਨ ਹੈ ਜੋਇ। ਐਸੇ ਅਨੁਚਰ ਭੂਪ ਕਾ ਯੋਗ ਲਖੋ ਸਬ ਕੋਇ ॥੧੦੦॥ ਸੁਕਲ ਪਖ ਕੇ ਚਾਂਦ ਇਮ ਸੀਮਾ ਬਢੇ ਹਮੇਸ। ਜਾਂਕੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੀਏ ਸੋ ਚਰ ਯੋਗ ਨਰੇਸ ॥੧੦੧॥ ਅਗਨਿ ਬੀਚ ਸਮ ਚਰਮ ਕੇ ਸੀਮਾ ਘਟਤੀ ਜਾਇ॥ ਜਾਂਕੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਭਏ ਸੋ ਚਰ ਦੂਰ ਹਟਾਇ ॥੧੦੨॥</poem>}}<noinclude></noinclude> pw3b3o8fmbk7pt6zz5lkvsyuwjl7067 250 42116 223057 207635 2026-06-22T13:20:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੨੩}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਅਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ! ਆਪਨੇ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਗਿੱਦੜ ਜਾਨਕੇ ਵਿਸਾਰ ਛੱਡਿਆ ਹੈ, ਸੋ ਏਹ ਬੀ ਅਜੋਗ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਸਤੁ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਵਲ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀਦਾ ਬਲਕਿ ਗੁਣਾਂ ਵਲ ਦੇਖੀਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:—{{nop}} ਕਬਿੱਤ॥ ਕੀਟ ਹੂੰ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮ ਪਖਾਨ ਹੂੰ ਤੇ ਹੇਮ ਭਯੋ ਗਾਇ ਰੋਮ ਹੂੰ ਤੇ ਭਯੋ ਦੂਰਬਾ ਪ੍ਰਮਾਨ ਕਰ॥ ਕੀਚ ਨੂੰ ਤੇ ਕਮਲ ਔ ਚਾਂਦ ਭਯੋ ਬਾਰਿਧ ਮੇਂ ਗੋਬਰ ਤੇ ਨੀਲ ਕੰਜ ਜਾਨ ਲੇ ਸੁਜਾਨ ਵਰ॥ ਲਕੜੀ ਤੇ ਆਗ ਮਣਿ ਭਈ ਸੇਸਨਾਗ ਹੂੰ ਤੇ ਗਾਇ ਪਿੱਤ ਹੂੰ ਤੇ ਭਯੋ ਰੋਚਨ ਧਿਆਨ ਧਰ। ਨਿਜ ਗੁਣ ਹੂੰ ਤੇ ਗੁਣੀ ਹੋਤ ਹੈਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜਗ ਜਨਮ ਸੇਂ ਕੋਊ ਨਹਿ ਹੋਤ ਹੈ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਰ॥੧੦੩॥ {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਿਰਾ॥|depth=4em}} ਮੂਖਕ ਅਪਕਾਰੀ ਸਮਝ ਘਰ ਉਪਜੇ ਹਨ ਦੇਤ। ਦੂਧ ਦੇਇਕਰ ਪਾਲਤੇ ਮਰ ਸਾਰੀ ਦੁਖ ਹੇਤ॥੧੦੪॥ ਆਕਨੜਾ ਏਰੰਡ ਜਿਮ ਦਾਰੁ ਕਰਮ ਨਹਿ ਦੇਤ॥ ਤਥਾ ਮੂੜ ਨਰ ਜਾਨੀਏ ਤਾਂਤੇ ਰਹੋ ਸੁਚੇਤ॥੧੦੫॥ ਨਿਰਬਲ ਹਿਤਕਾਰੀ ਤਜੋ, ਤਜੋ ਸਤ੍ਰ ਬਲਵਾਨ। ਸਬਲਦਾਸਲਖਮੋਹਿਨ੍ਰਿਪ ਮਤ੍ਯਾਗੋਯੱਹਜਾਨ॥੧੦੬॥</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਇੱਸੇ ਤਰਾਂ ਹੈ॥ ਅਸਮਰਥ ਹੈਂ ਅੱਥਵਾ ਸਮਰਥ ਹੈਂ ਪਰ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਜ਼ੀਰ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ ਹੈਂ, ਇਸਲਈ ਬੇਸ਼ਕ ਜੋਕੁਝ ਆਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਸੋ ਕਹੁ॥{{nop}} {{gap}}ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਕੁਝ ਥੋੜੀ ਜੇਹੀ ਬੇਨਤੀ ਹੈ। ਪਿੰਗਲਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸੋ ਕਹੁ॥{{nop}} {{gap}}ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ॥ ਯਥਾ:— {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਸ੍ਵਲਪ ਕਾਜ ਨ੍ਰਿਪ ਕਾ ਜੋਈ ਤੁਮ ਜਾਨੋ ਮਨ ਮਾਂਹਿ। ਸਭਾ ਬੀਚ ਮਤ ਭਾਖੀਏ ਸੁਰ ਗੁਰ ਕੀਨੀ ਨਾਂਹ॥੧੦੭॥ |} {{gap}}ਇਸਲਈ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨੂੰ ਏਕਾਂਤ ਬਿਖੇ ਸੁਣੋ-ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਮ ਖਦ ਕਾਨ ਸੇ ਚਾਰ ਕਾਨ ਦ੍ਰਿੜ ਰਾਖ। ਤਾਂਤੇ ਬੁਧਿਜਨ ਮੰਤ੍ਰ ਕੋ ਖਟ ਕਰਣੇ ਮਤ ਭਾਖ॥੧੦੮॥ |} {{gap}}ਤਦ ਪਿੰਗਲਕ ਦੇ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਨੂੰ ਸਮਝਨ ਵਾਲੇ ਬਘੇਲੇ ਚਿਤ੍ਰੇ<noinclude></noinclude> trm5ptomli7uic7v9jc7zq7yisbjodh 250 42117 223058 207705 2026-06-22T13:20:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੪|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>ਆਦਿ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਭਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲ ਗਏ। ਤਦ ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ:{{bar|1}} {{gap}}ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ! ਆਪ ਜਲ ਪੀਣ ਦੇ ਲਈ ਆ ਕੇ ਕਿਸਲਈ ਹਟ ਬੇੈਠੇ ਹੋ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਮੁਸਕੜਾ ਕੇ ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ, ਕੋਈ ਸਬਬ ਨਹੀਂ, ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ:{{bar|1}} {{gap}}ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ ਕਹਿਨੇ ਵਾਲੀ ਬਾਤ ਤਾਂ ਨਾ ਕਹੋ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:{{bar|1}} {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਨਾਰ ਬਧੁ ਪੁਨ ਮਿਤ੍ਰ ਸੇ ਅਰ ਸੁਤ ਸੇ ਜੋ ਗੋਪ।</br> ਸੋਚ ਸਮਝ ਤਾਂ ਕੋ ਕਹੈ ਬੁਧਿਜਨ ਕਹਿ ਪਗ ਰੋਪ॥੧੦੯॥ |} {{gap}}ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਪਿੰਗਲਕ ਸੋਚਣ ਲਗਾ ਜੋ ਏਹ ਲਾਇਕ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਇਸਲਈ ਇਸਦੇ ਅੱਗੇ ਆਪਨਾ ਭੇਦ ਪਰਗਟ ਕਰਾਂ॥ ਇਸ ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਹਿਆ ਭੀ ਹੈ, ਯਥਾ:{{bar|1}} {{gap}}ਦਵੈਯਾ ਛੰਦ॥ ਬਿਨਾਂ ਭੇਦ ਸੇਂ ਮੀਤ ਅਹੇ ਜੋ ਅਵਰ ਦੇਖ ਗੁਣ ਯੁਤ ਜੋ ਦਾਸ। ਆਗਯਾਕਾਰੀ ਜੋ ਹੈ ਨਾਰੀ ਸ੍ਵਾਾਮੀ ਹੋਇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਯੁਤ ਖਾਸ॥ ਇਨਕੇ ਆਗੇ ਨਿਜ ਦੁਖ ਭਾਖੇ ਪਰਮ ਸੁਖ ਉਪਜਤ ਹੈ ਆਇ। ਜੋ ਨ ਹੋਇ ਯਹਿ ਐਸੇ ਭਾਈ ਮਤ ਕਹੁ ਆਪਨਾ ਭੇਦ ਸੁਨਾਇ॥੧੧੦॥ {{gap}}ਇਹ ਬਾਤ ਸੋਚਕੇ ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ:{{bar|1}} ਹੇ ਦਮਨਕ! ਤੂੰ ਭੀ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਜੋ ਦੂਰੋਂ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ-ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ ਸੁਨਿਆ ਹੈ,ਪਰ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਯਾ॥ ਪਿੰਗਲਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਇਸ ਬਨ ਤੋਂ ਜਾਯਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ,ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਕਿਸ ਲਈ, ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਇਸ ਲਈ ਜਾਯਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਇਸ ਬਨ ਬਿਖੇ ਕੋਈ ਅਪੂਰਬ ਜੀਵ ਆਯਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਏਹ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇਹਾਕਿ ਏਹ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਉਸ ਜੇਹਾ ਹੀ ਇਸਦਾ ਆਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਕਰਮ ਹੋਵੇਗਾ॥ {{gap}}ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ! ਕੇਵਲ ਅਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਡਰ ਜਾਨਾ ਆਪਨੂੰ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ। ਯਥਾ:- {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਜਲ ਸੇ ਸੇਤੁ ਬਿਨਾਸ ਹਵੈ ਪ੍ਰਗਟ ਭਏ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ॥ </br> ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਸੁਨਤਾ ਕਾਟ ਹੈ ਆਤੁਰ ਸੁਨੇ ਨ ਤੰਤ੍ਰ॥੧੧੧॥ |}<noinclude></noinclude> 1wpny0td9knimcrmn1gwiaz5iayc1cf 250 42118 223059 207803 2026-06-22T13:20:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੨੫}}</noinclude>{{gap}}ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਨੂੰ ਏਹ ਕਦੀਮੀ ਬਨ ਛੱਡਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਭੇਰੀ ਬੀਨ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਢੋਲ ਸੰਖ ਅਤੇ ਤੁਰੀ ਤੋਂ ਆਦਿ ਲੈਕੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸੋ ਇਸ ਲਈ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੀ ਡਰ ਜਾਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਇਸਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:{{bar|1}}{{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}}ਭਯਦਾਈ ਅਤਿ ਪ੍ਰਬਲ ਰਿਪੁ ਚੜ੍ਹ ਆਏ ਤੇ ਜਾਸ॥ ਧੀਰਜ ਟਰੇ ਨ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਸੋ ਕਹਾਂ ਪਰਾ ਭਵ ਤਾਸ॥੧੧੨॥ ਧੀਰਜ ਤਜੇ ਨ ਧੀਰ ਜਨ ਲਖੇਂ ਬਿਧਾਤਾ ਬਾਮ॥ ਗ੍ਰੀਖਮ ਮੇਂ ਸਰਿਤਾ ਸੁਕੇ ਉਛਰਤ ਸਿੰਧੁ ਅਕਾਮ॥੧੧੩॥</poem>}} {| {{ts|mc}} |ਤਥਾਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਸੰਪਤ ਹਰਖ ਨ ਵਿਪਦ ਦੁਖ ਰਣ ਮੇਂ ਭਯ ਨਹਿ ਜਾਸ॥</br>ਐਸੇ ਤ੍ਰਿਭਵਨ ਤਿਲਕ ਸੁਤ ਜਨਤੀ ਜਨਣੀ ਖਾਸ ॥੧੧੪॥ |} {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਔਰਭੀ–॥|depth=3em}}ਸਕਤਿ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਨੰਮ੍ਰ ਹੈ ਅਰ ਬਲ ਬਿਨ ਲਘੁ ਜੌਨ। ਮਾਨ ਬਿਨਾਂ ਨਰ ਹੋਇ ਜੌ ਤ੍ਰਿਣ ਸਮ ਜਾਨੋ ਤੌਨ॥੧੧੫॥ ਅਨਯ ਪੁਰਖ ਕੇ ਤੇਜ ਸੋ ਜੋ ਨਰ ਦ੍ਰਿੜ ਨਹਿ ਹੋਇ॥ ਜਿਮ ਭੂਖਨ ਹੈ ਲਾਖ ਕਾ ਰੂਪ ਭਏ ਨਹਿ ਸੋਹਿ॥੧੧੬॥</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਆਪ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਧੀਰਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਹੀ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ॥ ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਭੀ ਹੈ ॥ਯਥਾ:– {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਪਹਿਲੇ ਮੈਨੇ ਥਾ ਲਖਾ ਭਰਯੋ ਮੇਦ ਕਰ ਹੋਇ॥</br>ਭੀਤਰ ਹੋਕਰ ਜਾਨਿਯੋ ਚਰਮ ਦਾਰ ਹੈ ਜੋਇ ॥੧੧੭॥ |} {{gap}}ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ–ਏਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਓਹ ਬੋਲਿਆ॥ ਸੁਨੀਏ:– {{gap}}੨ ਕਥਾ॥ ਕੋਈ ਗੋਮਾਯੁ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਗਿਦੜ ਨੇ ਭੁਖ ਨਾਲ ਬਯਾਕੁਲ ਹੋ ਇਧਰ ਉਧਰ ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਬਨ ਵਿਖੇ ਦੋ ਸੈਨਾਂ ਦੀ ਯੁਧ ਭੁਮਿ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਉੱਥੇ ਡਿਗੇ ਹੋਏ ਢੋਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਜੋ ਹਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਲ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਦੇ ਲੱਗਨੇ ਕਰਕੇ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਡਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਚਨ ਲੱਗਾ॥ ਹਾਇ! ਮੈ ਮੋਯਾ ਜਦ ਤੋੜੀ ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਦੇਖਾਂ ਤਦ ਤੋੜੀ ਇਥੋਂ ਨਸ ਜਾਵਾਂ ਅਥਵਾ ਏਹ ਬਾਤ ਭੀ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਤਨੀ ਜਲਦੀ ਆਪਨੇ ਪਿਉ ਦਾਦੇ ਦੇ ਬਨਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਵਾਂ॥ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ।ਯਥਾ:–<noinclude></noinclude> 6kh6c5fyd8rahvqbf56jkm56fltw5iu 250 42119 223060 207805 2026-06-22T13:20:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੬|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ}} {{rule}}</noinclude>{| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਭਯ ਅਰ ਹਰਖ ਸੰਜੋਗ ਮੇਂ ਜੋ ਨਰ ਕਰੇ ਵਿਚਾਰ।</br>ਜਲਦੀ ਕਰੇ ਨਾ ਕਾਮ ਮੇਂ ਸੋ ਸੰਤਾਪ ਨ ਧਾਰ ॥੧੧੮॥ |} {{gap}}ਇਸਲਈ ਪਹਿਲੇ ਮੈਂ ਮਲੂਮ ਕਰਾਂ ਜੋ ਇਹ ਕਿਸਦਾ ਅਵਾਜ਼ ਹੈ, ਇਹ ਸੋਚ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਧੀਰੇ ਧੀਰੇ ਜਿਉਂ ਤੁਰਿਆ ਤੇ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਢੋਲ ਪਿਆ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਛਾਨ ਕੇ ਨਜੀਕ ਜਾਕੇ ਆਪ ਭੀ ਬਜਾਉਨ ਲੱਗਾ। ਅਤੇ ਫੇਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕੇ ਵਿਚਾਰਨ ਲਾਗਾ, ਵਾਹ ਵਾਹ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਾਸ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਰੁਧਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਊ॥ ਤਾਂ ਉਸ ਗਿੱਦੜ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਚਮੜੇ ਨਾਲ ਮੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਢੋਲ ਨੂੰ ਬੜੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਪਾੜਕੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਖਾਲੀ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਖ਼ਤ ਖਲੜੇ ਦੇ ਪਾੜਨ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤਦ ਉਸਨੇ ਉਦਾਸ ਹੋਕੇ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਲੱਕੜ ਪਛਾਨ ਕੇ ਇਹ ਸਲੋਕ ਪੜ੍ਹਿਆ॥ {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਪਹਿਲੇ ਮੈਨੇ ਥਾ ਲਖਾ ਭਰਿਓ ਮੇਦ ਕਰ ਹੋਇ।</br>ਭੀਤਰ ਹੋਕਰ ਜਾਨਿਓ ਚਰਮਦਾਰ ਹੈ ਜੋਇ ॥੧੧੯॥ |} {{gap}}ਇਸਲਈ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਡਰਨਾ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਜੋ ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਲਸ਼ਕਰ ਡਰਦਾ ਮਾਰਿਆ ਭੱਜਿਆ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਫੇਰ ਮੈਂ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਧੀਰਜ ਕਰਾਂ। ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ! ਇਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸ੍ਵਾਮੀ ਜੇਹੇ ਭ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ॥ ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਥੀ ਹੈ ॥ ਯਥਾ:- {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਅਸ੍ਵ ਸਸਤ੍ਰ ਨਰ ਸਾਸ ਪੁਨ ਬਣਾ ਬਾਣੀ ਨਾਰਿ।</br>ਜੈਸਾ ਇਨ ਸੰਜੋਗ ਹੈ ਤੈਸੇ ਹੈ ਨਿਰਧਾਰ॥੧੨੦॥ |} {{gap}}ਸੋ ਆਪ ਧੀਰਜ ਨੂੰ ਧਾਰਕੇ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰੋ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਓਦੂੰ ਪਿੱਛੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੁਨਾਸਬ ਜਾਨੋ ਸੋ ਕਰੋ। ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਕਿਆ ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਗਿਆ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ ਸ੍ਵਾਮੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਅਨੁਚਿਤ ਦਾ ਬਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ ਯਥਾ:- {{Block center|<poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਪ੍ਰਭੂ ਆਗ੍ਯਾ ਭ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕੋ ਰੰਚਕ ਭਯ ਨਹਿ ਹੋਤ ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> a1rhi790vgrkdk9r5y42yth8brxw51x 250 51879 222995 159830 2026-06-22T12:52:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੬੨)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਤੇਰੀ ਖਿੰਡ ਗਈ ਬਾਸ਼ਨਾਂ ਜੱਗ ਸਾਰੇ, ਹੁਣ ਤੇ ਬਾਸ਼ਿਆ, ਆਵੇ ਹਯਾ ਤੈਨੂੰ! ਗੱਲਾਂ ਵਿਤਕਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਇਹ, ਕਿਨ੍ਹੇ ਦੱਸੀਆਂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਤੈਨੂੰ? ਮੈਂਨੂੰ ਫ਼ੁੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਗੰਢਿਆ ਸੂ ਇਹ ਭੀ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਦਿਆਂ ਸਮਝਾ ਤੈਨੂੰ! 'ਕੰਡਾ' ਟਹਿਣੀ ਦਾ ਲਾਕੇ ਰੱਬ ਸੱਚੇ, ਕੰਡੇ-ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਲਿਆ ਏ! ਓਦ੍ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਹੇ ਹੈਨ ਸਾਰੇ, ਓਹਨ ਭੇਦ ਇਹ ਆਪਣਾ ਖੋਲਿਆ ਏ! ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਮੈਂ ਮੈਂਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਖੂਬ ਪਛਾਣਿਆ ਏ! ਓਹਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹਾਂ ਦਿਨੇ ਰਾਤੀ, ਫ਼ਾੱਨੀ ਜੱਗ ਨੂੰ ਮੁੱਢੋਂ ਮੈਂ ਜਾਣਿਆ ਏ! ਅਲਫ਼ ਬਣ ਗਿਆ ਹੂਬਹੂ ਆਪ ਵੀ ਮੈਂ, ਐਸਾ ਅਲਫ਼ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਰਾਣਿਆ ਏ! ਮੈਂਨੂੰ ਰੁਤਬਾ ਇਹ ਓਸ ਨੇ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਰ ਤੇ ਛਤਰ ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਤਾਣਿਆ ਏ! ਮੇਰੇ ਜ਼ਾਹਰ ਤੇ ਬਾਤਨ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਕੇ, ਏਹੋ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਇਆ ਏ!</poem>}} {{smaller|ਅੱਲਾਹ, ਖੁਦਾ।}}<noinclude></noinclude> 96cx3wejhlux8uxc8x9cog4sy28ibyh 250 51881 222996 159832 2026-06-22T12:52:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੬੩ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਜੇਹੜਾ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਇੱਕ ਹੋਇਆ, ਓਸ ਇੱਕ ਨੂੰ ਓਸੇ ਨੇ ਪਾਇਆ ਏ! ਜੇ ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਏਂ ਮੈਂਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬੁਰਾ ਕਹੇਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਬੁਰਾ ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਚੰਗਿਆ ਓ? ਤੇਰੇ ਨਿਰੇ ਸੁਹੱਪਣ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਵਾਂ? ਸ਼ੂਕਾ ਸ਼ਾਕੀ ਤੇ ਖ਼ੁਦੀ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਓ ? ਬੈਠੇਂ ਫੁੱਲ ਫੁੱਲ ਤੁੱਰ੍ਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਉੱਚਾ, ਏਸ ਸੂਲੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਭੀ ਟੰਗਿਆ ਓ। ਡਿੱਗੇ ਵਾਂਗ ਫੁਹਾਰੇ ਦੇ ਸਿਰ ਪਰਨੇ, ਉਤਾਂਹ ਹੁੰਦਿਆਂ ਜੇਹੜਾ ਨਾਂ ਸੰਗਿਆ ਓ! ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ 'ਸ਼ਰਫ' ਜੇ ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ, ਗੋਰੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਮਕਰ-ਚਾਨਣੀ ਨਹੀਂ! ਓਥੇ ਅਮਲਾਂ ਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਮੁੱਕਣੇ ਨੇ, ਰੰਗਤ, ਜ਼ਾਤ ਤੇ ਕਿਸੇ ਪਛਾਨਣੀ ਨਹੀਂ! </poem>}} {{smaller|ਕੰਡੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਅੱਗੋਂ ਰਤਾ ਕਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।}}<noinclude></noinclude> fzxu0e50ok5qkqgb7tz6o7cxmqzwepn 250 51884 222997 159833 2026-06-22T12:52:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੬੪)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਬਸੰਤ}}}} {{Block center|<poem> ਦਰਜਾ ਯਾਰ ਦਾ ਵੱਧ ਭਰਾ ਕੋਲੋਂ, ਲੋਕੀ ਆਖਦੇ ਹੈਨ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ! ਬਿਪਤਾ ਭੀੜ ਅੰਦਰ ਯਾਰ ਕੰਮ ਆਵੇ ਯਾਰ ਨਿੱਤਰੇ ਰਣ ਮੈਦਾਨ ਅੰਦਰ! ਹੋਵੇ ਯਾਰ ਤਲਵਾਰ ਹਮੈਤ ਵਾਲੀ, ਸੱਚੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਮਿਆਨ ਅੰਦਰ! ਅੰਮਾਂ ਜਾਏ ਭਰਾ ਸ਼ਰੀਕ ਹੁੰਦੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਦਸਦੀ ਪਈ ਅਖਾਨ ਅੰਦਰ! ਬੇਸ਼ਕ ਹੋਣਗੇ ਜੱਗ ਤੇ ਯਾਰ ਲੱਖਾਂ, ਅਸਲੇ ਵਾਲੜਾ ਕੋਈ ਕਹਾਂਵਦਾ ਏ! ਕਤਰੇ ਵੱਸਦੇ ਰਹਿਣ ਬੇਅੰਤ ਜਿਵੇਂ, ਮੋਤੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੱਬ ਬਣਾਂਵਦਾ ਏ! ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ ਇੱਕ ਯਾਰ ਮੇਰਾ, ਸੈਆਂ ਯਾਰਾਂ ਚੋਂ ਇੱਕ ਕਹੌਣ ਵਾਲਾ! ਦੁੱਖ ਭੀੜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭਿਆਲ ਸਾਵਾਂ, ਮੇਰੇ ਮੁੜ੍ਹਕੇ ਤੇ ਰੱਤ ਵਗੌਣ ਵਾਲਾ! </poem>}}<noinclude></noinclude> nvqfkxxz1ockrpw0vp00mnoa6d3qhkd 250 51885 222998 159843 2026-06-22T12:52:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੬੫ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਆਕੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੇ ਸੱਪ ਜ਼ਹਿਰੀ, ਓਹਦੇ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ ਐਸਾ ਡੰਗ ਦਿੱਤਾ! ਤੜਫ਼ ਤੜਫ਼ ਕੇ ਓਸ ਮਲੂਕੜੀ ਨੇ, ਤੋੜ ਕੱਚ ਵਾਂਗੂ ਅੰਗ ਅੰਗ ਦਿੱਤਾ! ਮਾਰ ਮਾਰਕੇ ਟੱਕਰਾਂ ਜੋਸ਼ ਅੰਦਰ, ਨਾਲ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਪਿੰਜਰਾ ਰੰਗ ਦਿੱਤਾ! ਟੱਪ ਟੱਪਕੇ ਵਹਿਸ਼ਣਾਂ ਵਾਂਗ ਓਨ੍ਹੇ, ਕਈਆਂ ਤੀਲੀਆਂ ਤੇ ਪੋਸ਼ ਟੰਗ ਦਿੱਤਾ! ਸੁੱਕੀ ਕਲੀ ਦੀ ਖੰਬੜੀ ਜਾਪਦੀ ਸੀ, ਸਹਿਕ ਸਹਿਕ ਕੇ ਓਹਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਨਿਕਲੀ! ਨਾਂ ਤੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਓਹ ਨਿਕਲ ਸੱਕੀ, ਨਾ ਹੀ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਓਦ੍ਹੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲੀ! ਆ ਗਈ ਉੱਡਕੇ ਓਸ ਥਾਂ ਇੱਕ ਮੱਖੀ, ਬੜੇ ਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝੌਣ ਲੱਗੀ:- 'ਨਿੱਜ ਜੰਮੀਏਂ ਤੱਤ ਕਰੱਮੀਏਂ ਨੀ, ਕਾਹਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਲਾਜ ਹੈਂ ਲੌਣ ਲੱਗੀ? ਮਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹਰਾਮ ਮੌਤੇ, ਗਲੇ ਫਾਹ ਕਿਆਮਤ ਦਾ ਪੌਣ ਲੱਗੀ! ਤੇਰੇ ਜਹੇ ਕਈ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈਨ ਆਸ਼ਕ, ਨੀ ਤੂੰ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਕ ਕਮੌਣ ਲੱਗੀ! </poem>}}<noinclude></noinclude> ragjk7qt1w26frpab8rrmtf49umjzdw 250 51887 222999 159844 2026-06-22T12:52:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 222999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੬੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਹੋਈਓਂ ਕੈਦ ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਕੀ ਮੋਈਏ? ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਪਖਾਈਦਾ ਏ! ਯੂਸਫ਼ ਵਾਂਗ ਪਹਿਲੋਂ ਬੰਦੀਵਾਨ ਬਣਕੇ, ਫੇਰ ਤਖ਼ਤ *ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦਾ ਪਾਈਦਾ ਏ। ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਹੋਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹਿ ਜਾ, ਦੱਸਾਂ ਹਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ! ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੇਰਵੇ ਨੇ, ਲਹੂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਫੁੱਲਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ! ਸਰ੍ਹੋਂ ਫੁੱਲ ਗਈ ਦੀਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ, ਰੰਗ ਵੇਖਕੇ ਜ਼ਰਦ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਦਾ! ਡੇਲੇ ਨਰਗਸੀ ਪੱਕ ਕੇ ਹੋਏ ਪੀਲੇ, ਜਾਂਦਾ ਠਰਕ ਨਹੀਂ ਅਜੇ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦਾ! ਫਿੱਤੀ ਫਿੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਹੋਇਆ, ਤੇਰੇ ਹਿਜਰ ਦੀ ਝੰਬਣੀ ਝੰਬਿਆ ਏ! ਰੱਤ ਸੁੱਕ ਗਈ ਖੱਟਿਆਂ ਮਿੱਠਿਆਂ ਦੀ, ਵੇਖ ਵੇਖਕੇ ਕਿੰਬ ਭੀ ਕੰਬਿਆ ਏ! ਨਿੰਬੂ ਵਾਂਗ ਨਚੋੜਿਆ ਸੰਗਤਰੇ ਨੂੰ, ਗਲਗਲ ਰੋਂਵਦੀ ਏ ਗੱਲ ਗੱਲ ਉੱਤੇ! ਆਖੇ ਮਾਲਟਾ ਪਿਆ ਚਕੋਧਰੇ ਨੂੰ, ਚਾਕੂ ਰੱਖਕੇ ਆਪਣੇ ਗਲ ਉੱਤੇ! {{smaller|*ਮਿਸਰ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ।}} </poem>}}<noinclude></noinclude> 8j0q5xcny9cof6pr66fuwl1a2swhe07 250 51888 223000 159845 2026-06-22T12:52:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੬੭ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਝੂਠਾ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਦਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਤੀਤ 'ਗੁਲਾਬ' ਦੀ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਵਰੀ ਆਪਣੇ ਸੀਸ ਦੀ ਚਾੜ੍ਹ ਦਈਏ, ਆਖੀ ਹੋਈ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਉੱਤੇ! ਮੁੱਦਾ ਕੀ ? ਕਿ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੇ, ਆਈ ਹੋਈ ਬਹਾਰ ਬਸੰਤ ਦੀ ਏ! ਤੇਰੇ ਬਿਰਹੋਂ ਨੇ ਜੱਗ ਦੇ ਮੁੱਖੜੇ ਤੇ ਧੁੜੀ ਹੋਈ ਵਸਾਰ ਬਸ-ਅੰਤ ਦੀ ਏ। ਆਕੇ ਪੋਨੀਆਂ ਪੋਨੀਆਂ ਗੰਦਲਾਂ ਤੇ, ਝੜੀਆਂ ਇੰਜ ਬਸੰਤ ਨੇ ਲਾਈਆਂ ਨੇ! ਸਿਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੇ ਚੌਂਕ ਪਾਕੇ, ਨਵੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਜਾਈਆਂ ਨੇ! ਖੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਅਨਾਥ ਕੁੜੀਆਂ, ਯਾ ਏ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਆਈਆਂ ਨੇ! ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਜਹੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁਲਦਸਤੇ, ਭੇਟਾ ਕਰਨ ਬਹਾਰ ਨੂੰ ਧਾਈਆਂ ਨੇ! ਸੂਰਜ ਦੇਵਤੇ ਜਦੋਂ ਏਹ ਰੰਗ ਡਿੱਠਾ ਕੱਢ ਕਿਰਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੀ ਲੁਟਾ ਦਿੱਤੀ! ਹੇਠਾਂ ਖੱਟੀ ਦਰਿਆਈ ਦਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉੱਤੇ ਸਿਲਮੇਂ ਦੀ ਚਾਨਣੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 4sh00zhuknxjd9hja6so0pr03rcjf7v 250 51889 223001 159846 2026-06-22T12:52:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੬੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਤਾਰੇ ਮੀਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇ ਖੇਤ ਅੰਦਰ, ਲੱਗੀ ਹੁਸਨ ਦੀ ਅੰਜ ਫੁਲਝੜੀ ਹੋਈ ਏ! ਹਰੀ ਹਰੀ ਜ਼ਮੁੱਰਦੀ ਸ਼ਾਲ ਕੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੜੀ ਹੋਈ ਏ! ਵਿਰਲੀ ਵਾਂਝੜੀ ਰਾਈ ਦੀ ਕਿਤੇ ਗੰਦਲ, ਮੁੱਘੜ ਮਾਰਕੇ ਇਸਤਰਾਂ ਖੜੀ ਹੋਈ ਏ! ਜਿਵੇਂ ਸੱਜਰੀ ਸੱਜਰੀ ਬੰਨਰੀ ਕੋਈ, ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਕੌਂਤ ਦੇ ਲੜੀ ਹੋਈ ਏ! ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ ਤੋਰੀਆ ਤਾਂਘ ਅੰਦਰ, ਚਿੱਠੀ ਆ ਗਈ ਓਹਨੂੰ ਬੁਲਾਵਿਆਂ ਦੀ! ਬਣਕੇ ਚੰਦ ਬਕਰੀਦ ਦਾ ਜ਼ਿਬ੍ਹਾ ਕਰ ਗਈ, ਫਿਰ ਗਈ ਗਲੇ ਤੇ ਦਾਤਰੀ*ਲਾਵਿਆਂ ਦੀ!' ਬੁਲਬੁਲ ਰੋ ਕੇ ਮੱਖੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਏਹ:- 'ਗੁਸੇ ਨਾਲ ਮੈਂਨੂੰ ਤਾੜਨ ਵਾਲੀਏ ਨੀ! ਬਾਗ਼ਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਲੁੱਟ ਸਾਰੀ, ਕੱਲੇ ਢਿੱਡ ਅੰਦਰ ਵਾੜਨ ਵਾਲੀਏ ਨੀ! ਚੂਪ ਚੱਟਕੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਸੁੰਦਰ, ਸੀਨਾ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਦਾ ਪਾੜਨ ਵਾਲੀਏ ਨੀ ! ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਪਤੰਗਿਆਂ ਸ਼ੂਹਦਿਆਂ ਨੂੰ, ਮੋਮ ਬੱਤੀਆਂ ਤੇ ਸਾੜਨ ਵਾਲੀਏ ਨੀ! {{smaller|*ਵਾਢੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ}} </poem>}}<noinclude></noinclude> jsy6zq91kjqgcu8hzdc9l0o0p4dk9tr 250 51890 223002 159848 2026-06-22T12:53:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੬੯)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਖਿਸਕਵੀਂ ਗੰਢ ਨੂੰ ਕਿਉਂ, ਵਲ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਪਾ ਨੂੜਿਆ ਈ? ਖੁੰਡ ਖੁੰਡ ਕੇ ਅੱਲੜੇ ਘਾ ਮੇਰੇ, ਕਾਹਨੂੰ ਸੋਖ਼ਤਾਂ ਦਾ ਲੂਣ ਧੂੜਿਆ ਈ? ਘੁੰਮਣਘੇਰ ਦਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ, ਬੇੜੀ ਪੈ ਜਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਿਆਸਿਆਂ ਦੀ! ਦਿੱਸੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕਾਲ ਦਾ ਦੇਉ ਕਾਲਾ, ਆਸ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ! ਬਣਕੇ ਬੁਲਬੁਲੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪਏ ਟੁੱਟਣ, ਫਿਰੇ ਨਿਗ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਲ ਪਤਾਸਿਆਂ ਦੀ! ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ ਖਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਕਦੋਂ ਚਾਰਲੀ ਹੁਰਾਂ ਦੇ ਹਾਸਿਆਂ ਦੀ? ਤੂੰ ਕੀ ਜਾਣਿਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਸੋਗ ਅੰਦਰ, ਮੈਂ ਏਹ ਰੱਤ ਦੇ ਅੱਥਰੂ ਸਿੱਟਨੀ ਆਂ? ਅਮੀ ਜਮੀ ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਆਵੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਪਿੱਟਨੀ ਆਂ! {{smaller|*ਚਾਰਲੀ, ਬਾਈਸਕੋਪ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਸਖ਼ਰਾ ਐਕਟਰ ਹੈ।}} </poem>}}<noinclude></noinclude> b3c4ylepbs2blb9faz1rv8v3ngprw9v 250 51891 223003 159975 2026-06-22T12:53:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੭੦ )}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਪ੍ਯਾਰੇ ਦੀ ਲਾਜ}}}} {{Block center|<poem> ਬੇੜੀ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਲੋਹਿਆ ਪਾਣੀ ਅੱਗੇ ਰੋਇਆ:- 'ਸੁਣ ਓ ਬੇਲੀ! ਸੁਣ ਓ ਯਾਰਾ, ਇਹ ਕੀ ਫੜਿਆ ਤੂੰ ਵਰਤਾਰਾ? ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਤੂੰ ਚੁੱਕ ਕੰਧਾੜੇ, ਫਿਰਦਾ ਰਹਿਨੈਂ ਰਾਤ ਦਿਹਾੜੇ! ਕਿਹੜੇ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ ਫਿਰਾਵੇਂ? ਚਾਈਂ ਚਾਈਂ ਸੈਲ ਕਰਾਵੇਂ! ਲੱਖ ਮਣਾਂ ਵੀ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ, ਭਾਰ ਨਾ ਜਾਣੇਂ ਤੀਲ੍ਹੇ ਸਾਵੇਂ! ਅੱਗ ਜੇ ਓਹਨੂੰ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਲਹਿਰ ਕਲੇਜੇ ਉੱਠ ਖਲੋਵੇ! ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਨੱਸਾ ਜਾਵੇਂ, ਜਾਕੇ ਓਹਨੂੰ ਝੱਟ ਬੁਝਾਵੇਂ! ਪਾਟੇ ਜੇ ਓਹ ਨਾਲ ਦਰੇੜਾਂ, ਮੇਲੇਂ ਓਹਦੇ ਫੱਟ ਤਰੇੜਾਂ! ਹੌਲੇ, ਦਿਲ ਦੀ ਸਾਖ ਸਹੇੜੀ, ਭਾਰ ਭਰਮ ਨਾ ਰੱਖੇ ਜੇਹੜੀ! </poem>}}<noinclude></noinclude> b1fo4ss3pot9aqn8bbjfw88fdsks1hh 250 51893 223004 159974 2026-06-22T12:53:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੭੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਲਹਿਰਾਂ ਚੀਰੇ ਮਾਰੇ ਮੁੱਕੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਚੜ੍ਹ ਨਾੜਾਂ ਟੁੱਕੇ! ਹੋ ਕੇ ਪਾਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ, ਨੀਚ ਨਖ਼ਿੱਧ ਸਹੇੜੀ ਰਾਣੀ! ਮੈਂ ਜੇ ਤੈਂਨੂੰ ਸੌੜਾ ਵੇਖਾਂ, ਧਰਤੀ ਅੰਦਰ ਮਾਰਾਂ ਮੇਖਾਂ! ਛੇਕ ਜ਼ਿਮੀਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਪਾਵਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆਵਾਂ! ਮੇਰੇ ਪਾਰੋਂ ਹੋਣ, ਨਜ਼ਾਰੇ, ਵੇਖੇਂ ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਸਤਾਰੇ! ਸਾਰੇ ਮੰਨਣ ਲੋਹਾ ਮੇਰਾ, ਖੰਡ ਕਰੇਂਦੀ ਆਦਰ ਤੇਰਾ! ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਕਦਰ ਨ ਪਾਵੇਂ, ਲੱਕੜ ਕੋਲੋਂ ਹੇਠ ਬਹਾਵੇਂ? ਓਹਦੇ ਨਾਲ ਯਰਾਨਾ ਗੂਹੜਾ, ਮੈਨੂੰ ਸਮਝੇ ਸਾਂਹਸੀ, ਚੂਹੜਾ! ਮੈਂ ਜੇ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵਾਂ, ਹੱਥ ਉਮਰ ਦੇ ਜਾਨੋ ਧੋਵਾਂ! ਮੈਂ ਤੇ ਮਿਲਣ ਆਵਾਂ ਤੈਂਨੂੰ, ਤੂੰ ਵਹਿਣਾਂ ਵਿੱਚ-ਰੋਹੜੇਂ ਮੈਂਨੂੰ! ਇਹ ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਿਤਾਰੇਂ, ਮੈਨੂੰ ਡੋਬੇਂ ਓਹਨੂੰ ਤਾਰੇਂ? </poem>}}<noinclude></noinclude> 4gvpnpbcwo1246xp9gkhleiqvt0360k 250 51894 223005 159869 2026-06-22T12:53:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੭੧)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਲਹਿਰਾਂ ਚੀਰੇ ਮਾਰੇ ਮੁੱਕੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਚੜ੍ਹ ਨਾੜਾਂ ਟੁੱਕੇ! ਹੋ ਕੇ ਪਾਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ, ਨੀਚ ਨਖ਼ਿੱਧ ਸਹੇੜੀ ਰਾਣੀ! ਮੈਂ ਜੇ ਤੈਂਨੂੰ ਸੌੜਾ ਵੇਖਾਂ, ਧਰਤੀ ਅੰਦਰ ਮਾਰਾਂ ਮੇਖਾਂ! ਛੇਕ ਜ਼ਿਮੀਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਪਾਵਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆਵਾਂ! ਮੇਰੇ ਪਾਰੋਂ ਹੋਣ, ਨਜ਼ਾਰੇ, ਵੇਖੇਂ ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਸਤਾਰੇ! ਸਾਰੇ ਮੰਨਣ ਲੋਹਾ ਮੇਰਾ, ਖੰਡ ਕਰੇਂਦੀ ਆਦਰ ਤੇਰਾ! ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਕਦਰ ਨ ਪਾਵੇਂ, ਲੱਕੜ ਕੋਲੋਂ ਹੇਠ ਬਹਾਵੇਂ? ਓਹਦੇ ਨਾਲ ਯਰਾਨਾ ਗੂਹੜਾ, ਮੈਨੂੰ ਸਮਝੇ ਸਾਂਹਸੀ, ਚੂਹੜਾ! ਮੈਂ ਜੇ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਹੋਵਾਂ, ਹੱਥ ਉਮਰ ਦੇ ਜਾਨੋ ਧੋਵਾਂ! ਮੈਂ ਤੇ ਮਿਲਣ ਆਵਾਂ ਤੈਂਨੂੰ, ਤੂੰ ਵਹਿਣਾਂ ਵਿੱਚ-ਰੋਹੜੇਂ ਮੈਂਨੂੰ! ਇਹ ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਿਤਾਰੇਂ, ਮੈਨੂੰ ਡੋਬੇਂ ਓਹਨੂੰ ਤਾਰੇਂ? </poem>}}<noinclude></noinclude> 4gvpnpbcwo1246xp9gkhleiqvt0360k 250 51895 223006 159973 2026-06-22T12:53:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੭੩)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਵਗ ਵਗ ਤੁਰਤ ਸਲ੍ਹਾਬ ਪੁਚਾਈ, ਕੁਲੀ ਪੋਲੀ ਧਰਤ ਬਣਾਈ! ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਉਹ ਜਾਤਕ ਜਾਯਾ, ਨਰਮ ਵਿਛੌਣੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਇਆ! ਇੱਕ ਦਿਨ ਐਸਾ ਹੁੱਮਸ ਹੋਇਆ, ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਉਹ ਉੱਠ ਖਲੋਇਆ! ਆਯਾ ਬਾਹਰ ਬਦਨ ਅੰਗੂਰੀ, ਲੀੜੇ ਪਾਕੇ ਘੀਆ ਕਪੂਰੀ! ਠੰਢੇ ਬੁੱਲੇ ਝੁੱਲਣ ਲੱਗੇ, ਮੀਟੇ ਪੱਤਰ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਲੱਗੇ! ਮੈਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਵਣ ਲੱਗਾ, ਮੋਤੀ ਪਕੜ ਲੁਟਾਵਣ ਲੱਗਾ! ਮੁੱਦਾ ਕੀ ਮੈਂ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਰੋਟੀ ਟੁੱਕ ਪੁਚਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ! ਪੀਂਘ ਜਵਾਨੀ ਦਿੱਤਾ ਝੂਟਾ, ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਉਹ ਹੋਇਆ ਬੂਟਾ! ਹੁਸਨ ਉਹਦੇ ਓਹ ਧੁੰਮਾਂ ਪਾਈਆਂ, ਲੱਖਾਂ ਲਗਰਾਂ ਮਗਰ ਲਗਾਈਆਂ! ਗੂਹੜੇ ਪੱਤਾਂ ਤੰਬੂ ਤਾਣੇ, ਰਾਹੀ ਪਾਂਧੀ ਛਾਵਾਂ ਮਾਣੇ! ਵੇਖ ਜਨੌਰਾਂ ਮਨ ਭਰਮਾਏ, ਕਈਆਂ ਨੇ ਚੁਕ ਘਰ ਬਣਾਏ! </poem>}}<noinclude></noinclude> i4ugr13f247ytvp4pge0z3uk2p27g1n 250 51896 223007 159972 2026-06-22T12:53:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੭੪ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਆਂਡੇ ਦਿੱਤੇ ਬੱਚੇ ਹੋਏ, ਮਾਂ ਗਈ ਚੋਗੇ ਜਦ ਓਹ ਰੋਏ! ਪੱਤਾ ਪੱਤਾ ਫੜ ਖੜਕਾਯਾ, ਲੋਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਿੱਧਾ ਪਾਯਾ! ਕੁਦਰਤ ਕੀਤਾ ਐਸਾ ਹੀਲਾ, ਬਣਿਆ ਓੜਕ ਰੁੱਖ ਰੰਗੀਲਾ! ਦਿੱਤੀ ਐਸੀ ਮੱਤ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ, ਖੋਲ੍ਹੇ ਓਹਨੇ ਫ਼ੈਜ਼ ਖਜ਼ਾਨੇ! ਫੁੱਲ ਖਿੜਾਏ ਐਸੇ ਮਿੱਠੇ, ਸੋਮੇਂ ਸ਼ਹਿਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਠੇ! ਭੌਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੱਖੀ ਆਈ, ਇੱਕ ਤੁਰਾਯਾ ਇੱਕ ਬਹਾਈ! ਵਧ ਵਧ ਦੋਂਹ ਦੀ ਟਹਿਲ ਕਮਾਈ, ਉਹਨੂੰ ਅਤਰ ਓਹਨੂੰ ਮਠਿਆਈ! ਫਲ ਹਰੇ ਜਾਂ ਉੱਤੇ ਆਏ, ਆਣ ਜਨੌਰਾਂ ਝੁਰਮਟ ਪਾਏ! ਲੈ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਰੰਗ ਰੰਗੀਲੇ, ਕੀਤੇ ਸਾਰੇ ਰੱਤੇ ਪੀਲੇ! ਪੱਕੇ ਗੁੱਛੇ ਲਟਕਣ ਮੇਵੇ, ਜਿਹੜਾ ਆਵੇ ਓਹਨੂੰ ਦੇਵੇ! ਦੁੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਖੁਸ਼ੀ ਕਰੇਂਦਾ, ਇੱਟਾਂ ਖਾਂਦਾ, ਮੇਵਾ ਦੇਂਦਾ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 3vift7ydvu5qd1wljlh82xrqawxwjgy 250 51897 223008 159971 2026-06-22T12:53:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੭੫ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਆਕੜ ਓਹਨੂੰ ਕਦੀ ਨਾ ਭਾਵੇ, ਫਲ ਲੱਗੇ ਤੇ ਨਿਉਂਦਾ ਜਾਵੇ! ਹਾਲ ਤੈਂਨੂੰ ਮੈਂ ਜੀਹਦਾ ਕਿਹਾ, ਵਿਰਲਾ ਲੱਭੇ ਓਹੋ ਜਿਹਾ! ਸਾਊ ਸੁਘੜ ਸਚਿੱਤਰ ਦਾਨੀ, ਸੀ ਓਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਜਾਨੀ! ਜ਼ਾਲਮ ਤੈਂਨੂੰ ਰਹਿਮ ਨਾ ਆਯਾ, ਓਹਨੂੰ ਵੀ ਤੂੰ ਵਢ ਮੁਕਾਯਾ! ਐਡੇ ਦੁੱਖ ਮੁਸੀਬਤ ਜਰਕੇ, ਪਾਲਾਂ ਜਿਹਨੂੰ ਮੈਂ ਮਰ ਮਰਕੇ! ਜੇ ਤੂੰ ਓਹਨੂੰ ਕੱਟ ਗਵਾਵੇਂ, ਮੈਥੋਂ ਦੱਸ ਨਫ਼ਾ ਕੀ ਪਾਵੇਂ? ਕਿਉਂ ਨਾ ਤੈਂਨੂੰ ਡੂੰਘੇ ਡੋਬਾਂ? ਗਿੱਚੀ ਫੜਕੇ ਗਾਰੇ ਖੋਭਾਂ? ਮੂੰਹ ਓਸੇ ਦਾ ਹੁਣ ਵੀ ਮਾਰੇ, ਫਿਰਦਾ ਰਹੇਂ ਤੂੰ ਤਾਹੀਏਂ ਸਾਰੇ! ਜੇ ਤੂੰ ਕੱਲਾ ਨਜ਼ਰੀਂ ਆਵੇਂ, ਫੇਰ ਭਲਾ ਕਦ ਸੁੱਕਾ ਜਾਵੇਂ! ਲਾਜ ਇਦ੍ਹੀ ਹੀ ਮਾਰੇ ਅੜਿਆ, 'ਸ਼ਰਫ਼' ਜਿਦ੍ਹਾ ਤੂੰ ਪੱਲਾ ਫੜਿਆ!' </poem>}}<noinclude></noinclude> jvoovgezmhrfc417m3rejeudhx2mzq3 250 51898 223009 159976 2026-06-22T12:53:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੭੬ )}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਸਾਈਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ}}}} {{Block center|<poem> ਦੁਨੀਆਂਦਾਰ ਇੱਕ ਭਗਤ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ:- 'ਜੇਕਰ ਅਰਜ਼ ਇੱਕ ਕਰੋ ਮਨਜ਼ੂਰ ਐਵੇਂ! ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਿਰਦਿਓਂ ਹਾਲ ਕੁਝ ਖੋਲ੍ਹ ਦੱਸਾਂ, ਵਲਾਂ ਛਲਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਹਜ਼ੂਰ ਐਵੇਂ!' ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ-'ਗ੍ਰਹਸਤੀਆ ਮੂਰਖਾ ਓ! ਬਹੁਤੇ ਸਾੜ ਨਾਂ ਅਕਲ ਸ਼ਊਰ ਐਵੇਂ! ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਨਹੀਂ ਲੋਭੀ, ਤੇਰਾ ਕਰਾਂਗੇ ਕੰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਐਵੇਂ!' ਕਿਹਾ ਓਸਨੇ-'ਭਗਤ ਜੀ ਲਾਲ ਹੋ ਹੋ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਬਣੋਂ ਤੰਦੂਰ ਐਵੇਂ? ਓਸ ਰੱਬ ਦਾ ਪਤਾ ਕੁਝ ਦਿਉ ਮੈਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੁਸਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਐਵੇਂ! ਜਾ ਜਾ ਤੀਰਥੀਂ ਬੜੇ ਮੈਂ ਤੀਰ ਖਾਧੇ, ਮੱਕੇ ਜਾਂ ਜਾ ਸਾਸ ਮੁਕਾਏ ਨੇ ਮੈਂ! ਕਰ ਕਰ ਆਰਤੀ ਸੀਸ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹੇ ਚੱਕਰ, ਸਜਦੇ ਕਰਦਿਆਂ ਪੱਥਰ ਘਸਾਏ ਨੇ ਮੈਂ! </poem>}}<noinclude></noinclude> p1z85anw717tyt8hzswwx550jcibfs0 250 51899 223010 159916 2026-06-22T12:54:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੭੭ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਪਾਈ ਬੜੀ ਹਥਕੜੀ ਏ ਤਸਬੀਆਂ ਦੀ, ਗਲੇ ਜੰਜੂ ਦੇ ਫਾਹ ਵੀ ਪਾਏ ਨੇ ਮੈਂ! ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰੀਝਕੇ ਦਰਸ ਦੇਵੇ, ਕਈ ਰੂਪ ਤੇ ਸਾਂਗ ਵਟਾਏ ਨੇ ਮੈਂ! ਪਰ ਉਹ ਕਿਤੋਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ ਅੱਜ ਤੀਕਰ, ਹੋਇਆ ਪੈਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਂ ਚੂਰ ਐਵੇਂ! ਏਹਨਾਂ ਵੇਦ ਕਤੇਬ ਤੇ ਪੋਥੀਆਂ ਦਾ, ਬਣਿਆਂ ਰਿਹਾ ਮੈਂ ਸਗੋਂ ਮਜੂਰ ਐਵੇਂ!' ਰੱਬੀ ਭਗਤ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ ਅੱਗੋਂ:- ਗ਼ੁੰਚਾ ਵਾ ਬਾਝੋਂ ਕਦੀ ਫੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ! ਦੁੱਧ ਜੰਮਦਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਜਾਗ ਬਾਝੋਂ, ਸੁਪਨਾ ਨੀਂਦ ਬਾਝੋਂ ਕਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਨਹੀਂ! ਮੀਂਹ ਬਾਝ ਨ ਪੁੰਗਰੇ ਰੁੱਖ ਬੂਟਾ, {{smaller|*}}ਮੁਸ਼ਕ ਸੜਨ ਬਾਝੋਂ ਕਦੀ ਹੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ! ਚਾਨਣ ਬਾਝ ਹਨੇਰ ਨਹੀਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ, ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀਓਂ ਕਪੜਾ ਧੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ! ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾਂ ਮਲਾਹ ਦੇ ਨੈਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੰਢੇ ਲੱਗਦਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਪੂਰ ਐਵੇਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈ ਗੁਰੂ ਤੇ ਪੀਰ ਬਾਝੋਂ, ਡਿੱਠਾ ਜਾਏ ਨਾਂ ਓਸ ਦਾ ਨੂਰ ਐਵੇਂ! {{smaller|ਕਸਤੂਰੀ}} </poem>}}<noinclude></noinclude> 2w4f4b87rvaxtq7jd1whemlr3pyypmg 250 51901 223011 159980 2026-06-22T12:54:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੭੯ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਅਪਰ ਰਹਿਬਰੋਂ ਬਾਝ ਜੇ ਲੱਭ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਦੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦਸਤੂਰ ਐਵੇਂ! ਮੋਰਛਲ ਕਿਉਂ ਝੱਲਦਾ ਕਦੀ ਬਾਲਾ? ਫੜਦਾ ਕਿਉਂ ਮਰਦਾਨਾ ਤੰਬੂਰ ਐਵੇਂ? ਉਹਦੇ ਹੁਸਨ ਦਾ ਦਾਰੂ ਏ ਤੇਜ ਐਸਾ, ਆਸ਼ਕ ਵੇਂਹਦਿਆਂ ਸਾਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ! ਸੀਸ ਕਿਸੇ ਦਾ ਉੱਡਦਾ ਵਾਂਗ ਖਿੱਦੋ, ਵੱਖ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਤੋਂ ਪੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ! ਓਭੜ ਜੱਗ ਤੇ ਲੂਤੀਆਂ ਲਾਉਂਣ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ, ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਦੂਣਾਏ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ! ਮੋਤੀ ਭੇਦ ਦਾ ਸਾਂਭਕੇ ਰੱਖਦਾ ਉਹ, ਜਿਹੜਾ ਸਿੱਪ ਵਾਂਗੂੰ ਪੜਦਾ ਪੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ! ਫ਼ਤਵਾ ਲਾਕੇ ਸ਼ਰ੍ਹਾ ਮੁਹੰਮਦੀ ਨੇ, ਸੂਲੀ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਮਨਸੂਰ ਐਵੇਂ! ਓਸ ਫੁੱਲ ਇਲਾਹੀ ਦੀ ਵਾਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਖੋਹਲਣ ਲੱਗਾ ਸੀ ਵਾਂਗ ਕਾਫੂਰ ਐਵੇਂ! ਓਹਨੂੰ ਚੌਧਵੀਂ ਰਾਤ ਦੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗੂੰ, ਸਾਵਾਂ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਦਾ ਪੱਖ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਾਹੀ ਮਹੱਲ ਦੀ ਹੋਏ ਬੂਬੀ, ਭਾਵੇਂ ਮੰਗਤੇ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਦਾ ਕੱਖ ਹੋਵੇ! ਉਹਦੇ ਜ਼ੱਰੇ ਨੂੰ ਕਦੀ ਜੇ ਚੁਭੇ ਛਿਲਤਰ, ਅੰਨ੍ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅੱਖ ਹੋਵੇ </poem>}}<noinclude></noinclude> ixz51h3uckapl1omjujamw2ge4x1yjd 250 51902 223012 159979 2026-06-22T12:54:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|੮੦}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਨਹੀਂ ਉਹ ਹੇਜਲਾ ਸੱਯਦਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ, ਨਾਂ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੀ ਵੱਖ ਹੋਵੇ! ਜ਼ਾਤ ਪਾਤ ਦੀਆਂ ਸੁਹਲ ਪਰਾਂਮ੍ਹਲਾਂ ਤੇ, ਬੈਠੇ ਆਹਲਣੇ ਘੱਤ ਮਗ਼ਰੂਰ ਐਵੇਂ! ਝੱਖੜ ਮੌਤ ਦੇ ਇੱਕੋ ਹੀ ਭੋਇਂ ਅੰਦਰ, ਓੜਕ ਰੋਲਣੇ ਨੇ ਵਾਂਗਰ ਬੂਰ ਐਵੇਂ! ਪਤਾ ਓਸ ਹਰ-ਥਾਵੇਂ ਦਾ ਕੀ ਪੁੱਛੇਂ, 'ਹਰਿ' ਹਰ ਸ਼ੈ ਅੰਦਰ ਓਹੋ ਟਹਿਕਦਾ ਏ! ਕਿਤੇ ਫੁੱਲ ਬਣਕੇ ਝੂਟੇ ਟਹਿਣੀਆਂ ਤੇ, ਬਣਕੇ ਵਾਸ਼ਨਾਂ ਕਿਤੇ ਉਹ ਮਹਿਕਦਾ ਏ! ਕਿਤੇ ਭੌਰਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਏ ਮਸਤ ਫਿਰਦਾ, ਕਿਤੇ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚਹਿਕਦਾ ਏ! ਕਿਤੇ ਦੀਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦਾ, ਕਿਤੇ ਭੰਬਟਾਂ ਵਿੱਚ ਓਹ ਸਹਿਕਦਾ ਏ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਉਹਨੂੰ ਸੁਜਾਖਿਆਂ ਕੌਣ ਆਖੇ, ਉਹਦੇ ਮੱਥੇ ਜੋ ਮੜ੍ਹੇ ਕਸੂਰ ਐਵੇਂ! ਉਹ ਤੇ ਘੰਡੀਓਂ ਵੀ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦਾ ਏ, ਲੋਕੀ ਲੱਭਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਦੂਰ ਐਵੇਂ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 3817qlo1kdol4mf0w97ldedo9byasqv 250 51903 223013 159981 2026-06-22T12:54:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੮੧)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਮਾਂ ਤੇ ਬੱਚਾ}}}} {{Block center|<poem> ਮੇਰੇ ਹੀਰਿਆ ਡੋਲ੍ਹਦਾ ਡਲਕਦਾ ਈ, ਏਸੇ ਲਟਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨਾਲ-ਆ ਜਾ! ਭਰ ਭਰ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਥਾਲ ਵੰਡ ਦੇਵਾਂ, ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਹੰਸ ਦੀ ਚਾਲ-ਆ ਜਾ! ਜਾਵੇ ਮਾਂ ਘੋਲੀ ਏਸ ਹੰਬਲੇ ਤੋਂ, ਹੋਰ ਮਾਰ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਹੀ ਛਾਲ-ਆ ਜਾ! ਚੀਜੋ ਦਿਆਂ ਤੈਂਨੂੰ ਨਾਲੇ ਗੇਂਦ ਦੇਵਾਂ, ਆ ਆ ਛੇਤੀ ਮੇਰੇ ਲਾਲ-ਆ ਜਾ! ਘੁੱਟ ਘੁੱਟ ਕੇ ਹਿੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਵਾਂ, ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਵਾਂ ਬਾਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ! ਘੁੱਟ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਦੇ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਪੀ ਜਾਵਾਂ, ਚੁੰਮ ਚੁੰਮ ਕੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਬੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ! </poem>}}<noinclude></noinclude> raumgdz6s3fwlub50o5ajb1hxtj6c5r 250 51904 223014 160048 2026-06-22T12:54:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|੮੨}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਰੋਟੀ}}}} {{Block center|<poem> ਬੋੱਲੀ ਨਾਲ ਤਨੋੜੇ ਦੇ ਨਾਰ ਮੇਰੀ, ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਅਚਾਰ ਰੋਟੀ:- 'ਚੌਂਕ ਫੁੱਲ ਤੇ ਸੜੇ ਸਨ ਏਸ ਘਰ ਦੇ, ਹੋ ਗਈ ਸਿਰ ਤੇ ਸੁੱਕੀ ਅਸਵਾਰ ਰੋਟੀ? ਗੁਲੂ ਬੰਦ ਹਮੇਲ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣ ਗਈ, ਬਿਨਾਂ ਲਾਜ਼ਮੇਂ ਗਲੇ ਦਾ ਹਾਰ ਰੋਟੀ? ਟੂੰਬਾਂ ਵੰਨ ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਜੱਗ ਪਾਵੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਆ ਗਈ ਅਲੋਕਾਰ ਰੋਟੀ ?' ਓਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਮੈਂ 'ਮੂਰਖੇ ! ਨਿੰਦੀਏ ਨਾਂ, ਰੁੱਖੀ, ਕੋਝੜੀ, ਕਦੀ ਭੀ ਨਾਰ ਰੋਟੀ ! ਤੇਰੇ ਜਹੀਆਂ ਪਕੌਂਦੀਆਂ ਹੋਣ ਕੋਲੇ, ਅਜੇ ਮਰਦ ਕਮੌਣ ਸਭਿਆਰ ਰੋਟੀ! ਨੂਰ ਨੈਣਾਂ ਦਾ, ਆਤਮਾ ਉਮਰ ਦੀ ਏ, ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਰਤ ਦੀ ਜੱਗ ਵਿੱਚਘਾਰ ਰੋਟੀ! ਜਾਨ ਬਲ ਦੀ ਤਾਣ ਹਰ ਗੱਲ ਦੀ ਏ, ਕੁਦਰਤ ਹੈ, ਜੇ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾਰ ਰੋਟੀ! ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਅਕਲ ਦੀ ਆਰਸੀ ਦਾ, ਦੱਸੇ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਰੋਟੀ! ਆਦਮ ਜੂਨ ਫਰੀਕਾ ਦੇ ਬਣੇ ਨਾਂਗੇ, ਖਾਧੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰੋਟੀ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 9u0277uys3zfg8zi0yx7caj4fd46rrw 250 51905 223015 160049 2026-06-22T12:54:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੮੩ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਇਹਦੇ*ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਸਦਕੇ, ਖ਼ੁਸ਼ੀ, ਐਸ਼ ਦੀ ਖਿੜੀ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਰੋਟੀ! ਕਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੈ ਬਾਗ਼ ਪਰਵਾਰ ਖਿੜਦਾ, ਆਵੇ ਪੱਕ ਕੇ ਜਦੋਂ ਬਹਾਰ ਰੋਟੀ! ਅਜੇ ਨੰਗਾ, ਨਿਥਾਵਾਂ ਤਾਂ ਰਹਿ ਸੱਕੇ, ਦੇਂਦੀ ਫ਼ਾੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਰ ਮਾਰ ਰੋਟੀ! ਮਿਲੇ ਡੰਗ ਨ ਜਦੋਂ ਹਨੇਰ ਵਰਤੇ, ਸੂਰਜ ਚੰਨ ਤੋਂ ਅਪਰ ਅਪਾਰ ਰੋਟੀ! ਚੌਂਕੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਤੇ ਤਵੇ ਪਰਾਤ ਦੀ ਵੀ, ਬਾੱਨੀ ਕਾਰ ਰੋਟੀ, ਹੈ ਮੁਖ਼ਤਾਰ ਰੋਟੀ! ਓਸ ਘਰ ਅੰਦਰ ਭੰਗ ਭੁੱਜਦੀ ਏ, ਜਿੱਥੇ ਕਰੇ ਨਾਂ ਗਰਮ ਬਾਜ਼ਾਰ ਰੋਟੀ! ਲੱਖਾਂ ਐਬ ਜਹਾਨ ਦੇ ਕੱਜ ਲੈਂਦੀ, ਇਕੋ ਲਾਜਵੰਤੀ ਪਰਦੇ ਦਾਰ ਰੋਟੀ! ਅੱਗੇ ਅੱਗੇ ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਫਿਰੇ ਰਿੜ੍ਹਦੀ, ਮਗਰੋਂ ਪਕੜਦਾ ਫਿਰੇ ਸੰਸਾਰ ਰੋਟੀ! ਦੀਵਾ ਜਾਨ ਦਾ ਰੱਖਕੇ ਤਲੀ ਉੱਤੇ, ਰਾਤੀਂ ਲੱਭਦੇ ਚੋਰ ਚਕਾਰ ਰੋਟੀ! ਚੱਕਰ ਵਰਤੀ, ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਏ ਚੱਕਰ, ਖੜਦੀ ਖਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਪਾਰ ਰੋਟੀ! {{smaller|*ਤ੍ਰੀਮਤਾਂ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਉੱਤੇ ਪਕਕੇ ਜਿਹੜੇ ਲਾਲ ਲਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲ ਆਖਦੇ ਹਨ ।}} </poem>}}<noinclude></noinclude> g95tt756yqy2w2ayznl0onfj4a0bxl1 250 51906 223016 160050 2026-06-22T12:54:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੮੪ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਰੋਟੀ, ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਨੱਥਦੀ ਏ, ਪੈਂਛੀ ਉੱਡਕੇ ਕਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਰੋਟੀ! ਤਾਜ ਵਾਲੇ ਬੀ ਹੈਨ ਮੁਥਾਜ ਇਹਦੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਅਚੱਰਜ ਸਰਕਾਰ ਰੋਟੀ! ਸੁਲੇਮਾਨ ਜਹੇ ਝੋਕਦੇ ਭੱਠ ਜਾਕੇ; ਜਦੋਂ ਕਰਦੀ ਏ ਬਹੁਤ ਲਾਚਾਰ ਰੋਟੀ! ਇਹਦੇ ਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਲੀ ਬੀ ਵਲੇ ਹੋਏ ਨੇ, ਕੀਤੀ ਕਾਠ ਦੀ *ਕਈਆਂ ਤਿਆਰ ਰੋਟੀ ! ਛੱਡ ਮੂਸਾ ਦੀ ਕੌਮ ਨੇ +"ਮੱਨਸਲਵਾ", ਮੰਗੀ ਓਸ ਕੋਲੋਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਰੋਟੀ! ਕਾਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਚੋਪੜੀ ਵੇਖ ਤਰਸੇਂ, ਸੁੱਕੀ ਜਾਣ ਅਪਣੀ ਅੰਮ੍ਰਤਧਾਰ ਰੋਟੀ ! ਕਰਕੇ ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਦੀ ਖਾਏ ਜੇਹੜਾ, ਖੋਲ੍ਹੇ ਓਸ ਤੇ ਰੱਬੀ "ਇਸਰਾਰ" ਰੋਟੀ ! ਅੰਨ, ਧਨ ਦੀ ਓਸ ਘਰ ਵਗੇ ਗੰਗਾ, ਜਿਹੜਾ ਰੱਖਦਾ ਸਾਂਭ ਸਵਾਰ ਰੋਟੀ ! ਰੱਬ ਝੱਬ ਨਿਆਦਰੀ ਕਰੇ ਓਹਦੀ, ਗੰਦੀ ਥਾਂ ਜੋ ਸੁੱਟੇ ਗਾਵਾਰ ਰੋਟੀ ! ਖਾਣੇ ਕਈ ਪਰਕਾਰ ਦੇ ਹੈਨ ਭਾਵੇਂ ਪਰ ਹੈ ਸਭ ਦੀ ਬਣੀ ਸਰਦਾਰ ਰੋਟੀ ! *ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਸ਼ਕਰ ਗੰਜ । +ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਅਰਸ਼ੀ ਖਾਣਾ ਸੀ । </poem>}}<noinclude></noinclude> i6wx9zmj6wn2jgfuc17szf75kk9xk1l 250 51907 223017 160051 2026-06-22T12:55:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੮੫ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਜੀਹਦੇ ਖਾਧਿਆਂ ਉੱਘੜਦੀ ਅੱਖ ਹੈ ਨੀ, ਤੂੰ ਉਹ ਗਹਿਣਿਆਂ ਉੱਤੋਂ ਨਾਂ ਵਾਰ ਰੋਟੀ! ਗਹਿਣਾ ਨਾਰ ਦਾ ਸਿਊਂਣ ਪਰੋਣ ਹੁੰਦਾ, ਹੁੰਦਾ ਸਦਾ ਸੁਹਾਗ *ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰੋਟੀ! ਜਿਹਨੂੰ ਸਿਉਂਣ, ਪਕੌਣ ਦਾ ਚੱਜ ਨਹੀਂ ਏ, ਓਹ ਤੇ ਕੰਤ ਦੀ ਕਰੇ ਬੇਕਾਰ ਰੋਟੀ? ਲੈਕੇ ਮੰਗਤੇ ਤੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੀਕਰ, ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕੁੱਲ ਖ਼ਵਾਰ ਰੋਟੀ! ਸਵ੍ਹੇ ਗੱਲ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਦੇ ਕੋਈ, ਜੇ ਨਾ ਢਿੱਡ ਨੂੰ ਹੋਵੇ ਦਰਕਾਰ ਰੋਟੀ! ਪਾਪੜ ਵੇਲੀਏ ਲੱਖ ਤੇ ਤਦ ਕਿਧਰੇ, ਰੋਕੜ ਕਾਰ ਤੇ ਮਿਲੇ ਹੁਦਾਰ ਰੋਟੀ! ਓਹ ਦਿਨ ਲੱਦ ਗਏ, ਇੱਕ ਦੀ ਕਿਰਤ ਉੱਤੇ, ਜਦੋਂ ਖਾਂਦਾ ਸੀ ਕੁੱਲ ਪਰਵਾਰ ਰੋਟੀ! ਧੰਦੇ ਪੇਟ ਦੇ ਪਿੱਟੀਏ ਸਭ ਹੁਣ ਤੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਢਿੱਡ ਦਾ ਭਰੇ ਭੰਡਾਰ ਰੋਟੀ! ਤੈਂਨੂੰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੌਂਕ ਸੁੱਝਦੇ ਨੇ, ਦਿੱਤੀ ਵਾਂਜੀਏ ਮਨੋਂ ਵਿਸਾਰ ਰੋਟੀ! ਮੈਂ ਤੇ ਰੱਬ ਕੋਲੋਂ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਚਿੱਟਾ ਕੱਪੜਾ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਰੋਟੀ! {{smaller|*ਰੋਟੀ ਪਕੌਣ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਹੈ।}} </poem>}}<noinclude></noinclude> ansotykoo5soswc81fxc6kbbxgmqsky 250 51908 223018 160052 2026-06-22T12:55:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੮੬)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦ੍ਰਤਾ}}}} {{Block center|<poem> ਗੋਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਮਖ਼ਮਲੀ ਬਦਨ ਉੱਤੇ, ਲੋਹੜਾ ਮਾਰਿਆ ਏ ਕੁੜਤੇ ਸਿਲਕ ਦੇ ਨੇ! ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਮੁੱਖ ਤੇ ਠਹਿਰ ਨਾਂ ਸੱਕਦੀ ਏ, ਪਏ ਪੈਰ ਨਿਗਾਹ ਦੇ ਤਿਲਕਦੇ ਨੇ! ਤਿੱਖੀ ਅੱਖ ਸਪਾਹਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਫਿਰਦੇ, ਕੇਸ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਪਲਮਦੇ ਢਿਲਕਦੇ ਨੇ! ਨਗ ਲਿਸ਼ਕਦੇ ਓਧਰੋਂ ਹੀਰਿਆਂ ਦੇ, ਛਾਲੇ ਜਿਗਰ ਦੇ ਏਧਰੋਂ ਚਿਲਕਦੇ ਨੇ! ਲੰਘਣ, ਹੱਸਕੇ ਜਿੱਧਰੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਲੋਕ ਉਮਰ ਭਰ ਦੰਦੀਆਂ ਵਿਲਕਦੇ ਨੇ ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਨਿੱਕੀ ਜਹੀ ਉਮਰ ਹਜ਼ੂਰ ਦੀ ਏ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਪਰ ਹੁਸਨ ਦੀ ਮਿਲਕ ਦੇ ਨੇ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> lxf02vp4wp9vuz07svyjjdsaf3l8gsu 250 51909 223019 160054 2026-06-22T12:55:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|੮੭}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਪੱਛੋਤਾਵਾ}}}} {{Block center|<poem> ਮੈਥੋਂ ਪੁੱਛੋ ਸਹੇਲੀਓ! ਹਾਲ ਕੁਝ ਨ, ਜੋ ਜੋ ਬਿਰ੍ਹੋਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਪਾਈਆਂ ਨੇ ! ਫਿਰਾਂ ਦਰ ਦਰ ਜੋਗਨਾਂ ਵਾਂਗ ਤੱਤੀ, ਸ਼ਰਮਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਲਾਹੀਆਂ ਨੇ ! ਕਦੀ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਗੁੰਦਦੀ ਸਾਂ, ਜ਼ੁਲਫਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜੋ ਹਿੱਕ ਤੇ ਆਈਆਂ ਨੇ। ਹਾਇ ! ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਜਹਾਨ ਵਿੱਚ ਨਸ਼ਰ ਹੋਈ, ਮੇਣ੍ਹੇ ਦੇਂਦੀਆਂ ਕੁੱਲ ਹਮਸਾਈਆਂ ਨੇ ! ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਦਰਸ ਦਿੱਤਾ, ਵਾਹਵਾ ਓਦ੍ਹੀਆਂ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ ਨੇ ! ਜਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਇਹ, ਤੱਤੀ ਨਾਲ ਬੇਕਦਰਾਂ ਦੇ ਲਾਈਆਂ ਨੇ! ਬਤੱਰ ਹੋਈ ਏ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਕੋਲੋਂ, ਲਈਆਂ ਡਾਢਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲਾ ਅੱਖੀਆਂ ! ਪੈ ਗਏ ਕੁੱਕਰੇ ਤੇ ਪਲਕਾਂ ਗਲ ਗਈਆਂ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਲਈਆਂ ਸੁਜਾ ਅੱਖੀਆਂ ! ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੀ ਏਹਨਾਂ ਨੇ ਦਗ਼ਾ ਕੀਤਾ, ਕੀਤਾ ਆਪਣਾ ਭੀ ਲਿਆ ਪਾ ਅੱਖੀਆਂ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> b13fnz7jlixdqvjan8x919f0prw1jsm 250 51910 223020 160055 2026-06-22T12:55:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|੮੮}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਹੁਣ ਇਹ ਦਰਸ ਦੀਦਾਰ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਣ, ਮਾਹੀ ਵੇਖਕੇ ਲਵੇ ਚੁਰਾ ਅੱਖੀਆਂ! ਜੇ ਮੈਂ ਬੰਦ ਕਰਾਂ ਏਹਨਾਂ ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ, ਸਗੋਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਦੂਣ ਸਵਾਈਆਂ ਨੇ! ਜਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਇਹ, ਤੱਤੀ ਨਾਲ ਬੇਕਦਰਾਂ ਦੇ ਲਾਈਆਂ ਨੇ! ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਿਹਾ ਨਜੂਮੀ ਨੂੰ 'ਵੇ ਵੀਰਾ! ਖੋਹਲ ਪੱਤਰੀ ਵੇਖ ਨਸੀਬ ਮੇਰੇ! ਮਰਜ਼ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਕੀਤੇ ਨੇ ਹੱਡ ਥੋਥੇ, ਕਦੋਂ ਮਿਲਨਗੇ ਦੱਸੀਂ ਤਬੀਬ ਮੇਰੇ? ਕਦੋਂ ਵਿੱਚ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਮੈਂ ਹੋਸਾਂ? ਕਦੋਂ ਆਉਂਣਗੇ ਪਿਆਰੇ ਹਬੀਬ ਮੇਰੇ? ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ-ਆਵੇ ਨਾਂ ਵਾ ਠੰਢੀ, ਐਸੇ ਸੜੇ ਨੇ ਲੇਖ ਗ਼ਰੀਬ ਮੇਰੇ ! ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਨਜੂਮੀਏਂ ਫ਼ਾਲ ਪਾਕੇ:- 'ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਸਾਬ ਇਹ ਆਈਆਂ ਨੇ! ਜਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਇਹ, ਤੱਤੀ ਨਾਲ ਬੇਕਦਰਾਂ ਦੇ ਲਾਈਆਂ ਨੇ! ਸੁੱਧ ਬੁੱਧ ਜਹਾਨ ਦੀ ਰਹੀ ਨਾਹੀਂ, ਐਸੀ ਇਸ਼ਕ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਦਿਵਾਨੀਆਂ ਮੈਂ ! ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਕਲੇਜੇ ਨੂੰ ਠੰਢ ਪੈਂਦੀ, ਰਵ੍ਹਾਂ ਆਖਦੀ:-ਜਾਨੀਆਂ ਜਾਨੀਆਂ ਮੈਂ' ! </poem>}}<noinclude></noinclude> e6t1v8jre1c9lh0uw5he72516gt8jkl 250 51911 223021 160056 2026-06-22T12:55:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਤੱਤੀ ਆਹ ਦੇ ਵਿੱਚ ਭੀ ਅਸਰ ਨਾਹੀਂ, ਨਿੱਤ ਕੂੰਜ ਦੇ ਵਾਂਗ ਕੁਰਲਾਨੀਆਂ ਮੈਂ ! ਕਦੀ ਕਾਗ ਉਡਾਨੀ ਹਾਂ ਖੜੀ ਸਈਓ, ਕਦੀ ਬੈਠਕੇ ਔਂਸੀਆਂ ਪਾਨੀਆਂ ਮੈਂ! ਮੇਰਾ ਚੰਨ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਕਦੀ ਆਯਾ, ਤਾਰੇ ਗਿਣ ਗਿਣ ਰਾਤਾਂ ਲੰਘਾਈਆਂ ਨੇ! ਜਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਇਹ, ਤੱਤੀ ਨਾਲ ਬੇਕਦਰਾਂ ਦੇ ਲਾਈਆਂ ਨੇ! ਹੀਰ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਹੋਈ ਬਦਨਾਮ ਸਾਰੇ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਜਹਾਨ ਵਿੱਚ ਤੁਰੀ ਸਈਓ! ਯਾਦ ਮਾਹੀ ਦੀ ਚੈਨ ਨਾਂ ਲੈਣ ਦੇਵੇ, ਮੇਰੇ ਲੱਗੇ ਕਲੇਜੇ ਵਿੱਚ ਛੁਰੀ ਸਈਓ! ਡਰਦੀ ਹਾਲ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਨੀ ਹਾਂ, ਵਿੱਚੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੱਤੀ ਹਾਂ ਖੁਰੀ ਸਈਓ! ਅੱਲਾ ਕਰੇ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਿੱਤ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਏ ਬੁਰੀ ਸਈਓ! ਮੇਰੇ ਮਾਹੀ ਨੇ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਯਾ, ਪਾਈਆਂ ਰੋ ਕੇ ਤਦੇ ਦੁਹਾਈਆਂ ਨੇ! ਜਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਇਹ, ਤੱਤੀ ਨਾਲ ਬੇਕਦਰਾਂ ਦੇ ਲਾਈਆਂ ਨੇ, ਮੇਰੀ ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲ ਇੱਕ ਸੁਣੋ ਸਈਓ, ਅੱਲਾ ਵਾਸਤੇ ਮੱਨ ਸਵਾਲ ਜਾਣਾ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 1sc1gz985bzuy9xn4onmy5333y90r1g 250 51912 223022 160057 2026-06-22T12:55:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੯੦)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਆਵੇ ਪਿਆਰਾ ਤਾਂ ਓਸ ਨੂੰ ਆਖਣਾ ਇਹ, ਕਿਤੇ ਭੁੱਲ ਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਖਿਆਲ ਜਾਣਾ! ਤੇਰੇ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਨੇ ਬਾਲੀ ਏ ਇਹ 'ਬਾਲੀ' ਏਹਦੀ ਕਬਰ ਤੇ ਦੀਵਾ ਤੇ ਬਾਲ ਜਾਣਾ! ਤੇਰੇ ਮੁਖ ਗੁਲਾਬੀ ਦੀ ਸੀ ਆਸ਼ਕ, ਦੋ ਤਿੰਨ ਫੁੱਲ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਡਾਲ ਜਾਣਾ! ਮੇਰੀ ਕਬਰ ਨੇ ਭੀ 'ਸ਼ਰਫ' ਆਖਣਾ ਏ, ਫੇਰਾ ਪਾਯਾ ਜੇ ਕਦੀ ਨਾਂ ਸਾਈਆਂ ਨੇ:- ਜਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਇਹ, ਤੱਤੀ ਨਾਲ ਬੇਕਦਰਾਂ ਦੇ ਲਾਈਆਂ ਨੇ!' </poem>}}<noinclude></noinclude> nhdo8kkqnh55qtnkkz5s14lxyn9bez8 250 51913 223023 160058 2026-06-22T12:55:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੯੧)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਸ਼ੀਸ਼ਾ}}}} {{Block center|<poem> ਹਾਏ ਰੱਬਾ ਮੇਰਿਆ! ਤੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਈ ਬਣਾ ਦੇਂਦੋਂ, ਮੈਂਨੂੰ ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਦਾ, ਮੈਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰ ਦਾ! ਓਥੇ ਈ ਖਲੋਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕੰਧ ਨਾਲ ਲੱਗਕੇ ਮੈਂ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂਨੂੰ ਆਪ ਜਾਨੀ ਫੜਕੇ ਖਲ੍ਹਾਰਦਾ! ਸੁੱਤਾ ਹੋਯਾ ਉੱਠਕੇ ਸਵੇਰੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ, ਵਲਾਂ ਵਾਲੇ ਖਿੱਲਰੇ ਓਹ ਵਾਲ ਜਾਂ ਸਵਾਰਦਾ ! ਮਲਕੜੇ ਈ ਬੈਠਾਹੋਯਾ *'ਹਲਬ' ਵਿੱਚੋਂ ਵੇਖਦਾ ਮੈਂ, 'ਚੀਨ' ਅੰਦਰ ਜੰਗ ਹੁੰਦਾ +'ਖ਼ੁਤਨ’ ਤੇ ‘ਤਾਤਾਰ’ ਦਾ ! ਚੜ੍ਹਦਾ ਉਮਾਹ ਮੈਂਨੂੰ ਹਿਰਖ ਸਾਰਾ ਲਹਿ ਜਾਂਦਾ, ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਚਾਉ ਓਹਨੂੰ ਹਾਰ ਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾ! ਜੋਬਨਾਂ ਦੇ ਮਤਵਾਲੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਗੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਵਲ ਪੇਚ ਦੱਸਦਾ ਮੈਂ ਕੱਲੀ ਕੱਲੀ ਤਾਰ ਦਾ ! ਸਾਣ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦੀ ਕਟਾਰ ਦੀ ਮੈਂ ਧਾਰ ਵੇਂਹਦਾ, ਜਦੋਂ ਡੋਰਾ ਖਿੱਚਦਾ ਓਹ ਕੱਜਲੇ ਦੀ ਧਾਰ ਦਾ! *ਜਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਏ । +ਏਥੋਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋ ਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। </poem>}}<noinclude></noinclude> tepw2o8cdthz5pe655bog7i2n9tzyh8 250 51914 223024 160059 2026-06-22T12:55:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੯੨ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਊਦੀ ਊਦੀ ਮਿੱਸੀ ਪਾ, ਨੀਲਮਾਂ ਦੀ ਖਾਨ ਸਾਰੀ ਮੋਤੀਆਂ ਤੋਂ ਵਾਰਦਾ ! ਮਲਦਾ ਦੰਦਾਸੜਾ ਜਾਂ ਲਾਲ ਲਾਲ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ, ਖ਼ੂੰਨ ਉੱਤੇ ਖ਼ੂੰਨ ਸੋਹਣਾ ਹੋਰ ਬੀ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ! ਖ਼ਾਲ ਜਦੋਂ ਕੱਢਕੇ ਓਹ ਗੋਰੇ ਗੋਰੇ ਮੁੱਖੜੇ ਤੇ, ਪੰਛੀ ਦਿਲ ਫਾਹੁਣ ਲਈ ਚੋਗ ਚਾ ਖਿਲਾਰਦਾ! ਲਾਉਂਦਾ ਫੁੱਲ ਸੋਸਨੀ ਬਲੌਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਂਨ ਵਿੱਚ, ਵਾਧਾ ਏਹ ਵਿਖਾਲ ਦੇਦਾ ਹੁਸਨ ਦੀ ਬਹਾਰ ਦਾ ! ਕੋਲ ਓਹਦੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਢੁੱਕਕੇ ਮੈਂ, ਲਾਡ ਤੇ ਨਿਹੋਰੇ ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਵੀ ਸਹਾਰਦਾ! ਜਾਗਦੇ ਨਸੀਬ ਮੇਰੇ, ਰੱਜਕੇ ਮੈਂ ਸੌਂ ਲੈਂਦਾ, ਪੱਟ ਦਾ ਸਰ੍ਹਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੱਥ ਦਿਲਦਾਰ ਦਾ! ਆਰਸੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ, ਫੇਰ ਤੇ ਏਹ ਭਾਗ ਮੇਰਾ, ਚੌਧਵੀਂ ਦੇ ਚੰਨ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਲਿਸ਼ਕ ਮਾਰਦਾ! ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਛੱਡਦਾ ਨਾਂ ਮਹਿੰਦੀ ਵਾਲਾ ਹੱਥ ਕਦੀ, ਸੜੀ ਹੋਈ ਹਿੱਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਰੱਜ ਰੱਜ ਠਾਰਦਾ! ਲੰਬੂ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਦੇ ਵੀ ਦਿੱਸ ਪੈਂਦੇ, ਲਾਲ ਸੂਹੇ ਹੱਥ ਜਦੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪਸਾਰਦਾ! ਦੋਹੀਂ ਧਿਰੀਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਅੱਗ ਹੁੰਦੀ, ਡਾਢਾ ਮਜ਼ਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਕਸਮੇਂ ਪਿਆਰ ਦਾ </poem>}}<noinclude></noinclude> 9brko2ttfc2wk3dqj82q97vp9dgxore 250 51915 223025 160060 2026-06-22T12:56:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੯੩ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਵੇਖ ਵੇਖ ਜੀਵੰਦਾ ਓਹ ਰੋਜ਼ ਮੇਰਾ ਯਾਰ ਮੈਨੂੰ, ਮੋਯਾ ਰਹਿੰਦਾ ਮੈਂ ਬੀ ਨਿੱਤ ਓਸਦੇ ਦੀਦਾਰ ਦਾ! ਕਰਦਾ ਹੰਕਾਰ ਮੈਂਨੂੰ ਫੇਰ ਬੀ ਜੇ ਦੇਖਕੇ ਓਹ, ਰਾਹ ਓਹਨੂੰ ਦੱਸ ਦੇਂਦਾ* 'ਮਿਸਰ' ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ! 'ਇੱਕ ਅਟੀ' ਸੂਤ ਦੀ ਜਾਂ ਮੁੱਲ ਪੈਂਦਾ 'ਸ਼ਰਫ਼' ਓਦ੍ਹਾ, ਟੁੱਟਦਾ ਗੁਮਾਨ ਕੱਚੀ ਤੰਦ ਵਾਂਗ ਯਾਰ ਦਾ! {{smaller|*ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਯੂਸਫ਼ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਨਾਲ ਬੀਤੀ ਸੀ।}} </poem>}}<noinclude></noinclude> mmuimxfdcfxs34t1wvvjig0h13tqmmb 250 51916 223026 160061 2026-06-22T12:56:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੯੪)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂ}}}} {{Block center|<poem> ਬਿਰ੍ਹੋਂ ਆ ਕੇ ਝੱਟ ਪੱਟ ਸੱਟ ਜੇਹੀ ਕਾਰੀ ਮਾਰੀ, ਡੱਕ ਡੱਕ ਥੱਕਿਆ ਨਾ ਸੱਕਿਆ ਸੰਭਾਲ ਹੰਝੂ ! ਚਿੱਤ ਦਾ ਕਬੂਤ੍ਰ ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਹੋਇਆ ਹਿਤ ਵਿੱਚ, ਰੱਤ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਨਿਕਲਦੇ ਨੇ ਲਾਲ ਹੰਝੂ ! ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ ਪਾਨ ਖਾਧੇ ਤਿੱਕੇ ਮੇਰੇ ਕਾਲਜੇ ਦੇ, ਸੂਹੇ ਸੂਹੇ ਪੁਤਲੀਆਂ ਨੇ ਸੁੱਟੇ ਨੇ ਉਗਾਲ ਹੰਝੂ ! ਅੱਖੀਆਂ ਰਲਾਕੇ ਓਹਨੇ ਭਵਾਂ ਫੇਰ ਫੇਰੀਆਂ ਨੇ, ਪੁੱਠੀ ਛੁਰੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਹੋਏ ਨੇ ਹਲਾਲ ਹੰਝੂ ! ਵਾਧਾ ਹੋਰ ਵੇਖਿਆ ਜੇ ਕਾਲੀ ਕਾਲੀ ਅੱਖ ਦਾ ਇਹ, ਕੋਲਿਆਂ ਦੀ ਖਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤੇ ਲਾਲ ਹੰਝੂ ! ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਪਈਆਂ ਡੋਬੂ ਲੈਣ ਅੱਖੀਆਂ ਇਹ, ਕੱਢ ਕੱਢ 'ਸੱਕੀਆਂ' ਸੁਕਾਉਂਣ ਲੱਗੇ ਤਾਲ ਹੰਝੂ ! ਡੂੰਘੇ ਵਹਿਣ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ 'ਆਹ ਸੋਹਣੀ ਡੁੱਬ ਗਈ ਏ, ਪਿੱਛੇ ਓਹਦੇ ਰੁੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਬਣ ਮਹੀਂਵਾਲ ਹੰਝੂ ! ਅਰਸ਼ ਵਾਲਾ ਕਿੰਗਰਾ ਹੈ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਦਿਲ ਓਹਨੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੜਕਦੇ ਨੇ ਰੋੜਿਆਂ ਦੇ ਹਾਲ ਹੰਝੂ ! ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ 'ਮਨ' ਮੇਰੀ ਫੂਕ ਨਾਲ ਮੋਮ ਹੋਏ, ਮਾਰ ਮਾਰ ਹਹੁਕੇ ਦਿੱਤੇ ਬਰਫ਼ ਵਾਂਗੂੰ ਢਾਲ ਹੰਝੂ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> im1f23x0dylnpa6f5qdy0mfg9143el1 250 51917 223027 160062 2026-06-22T12:56:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|੯੪}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਇੱਕ ਇੱਕ ਅੱਖ ਹੱਥ ਨੂਰੀ ਚੰਗਿਆੜੇ ਲੱਖਾਂ, ਭਰ ਭਰ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਵੰਡਦੇ ਨੇ ਥਾਲ ਹੰਝੂ ! ਲੱਗਣ ਜਿਵੇਂ ਝੰਬਣੀ ਨੂੰ ਫੁੱਟੀਆਂ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ, ਚੰਬੜੇ ਨੇ ਇੰਜ ਮੇਰੀ ਝਿੰਮਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੰਝੂ ! ਬੱਧੀ ਹੋਈ ਟੀਂਡ ਏਹਨਾਂ ਖੂਹ ਦੀਆਂ ਟਿੰਡਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੌੜ ਔੜ ਵਿੱਚ ਮੈਂਨੂੰ ਕਰਨਗੇ ਨਿਹਾਲ ਹੰਝੂ ! ਸੋਕੇ ਨਾਲ ਸੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਬੱਦਲਾਂ ਤੇ ਥੁੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਇੱਕੋ ਜਹੇ ਵਗਦੇ ਨੇ ਹਾੜ ਤੇ ਸਿਆਲ ਹੰਝੂ ! ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ ਦਾਇਮ ਅੱਲਾ ਸਿੱਪ ਮੇਰੇ ਦੀਦਿਆਂ ਦੇ, ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਜੱਗ ਉੱਤੇ ਕਰਨਗੇ ਸੁਕਾਲ ਹੰਝੂ ! ਗ਼ਮਾਂ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨਾਲ ਬੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਝੜ ਪੈਂਦੇ, ਉਂਜ ਤੇ ਮੈਂ ਵਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਨੇ ਪਾਲ ਹੰਝੂ ! ਗਿੱਲਾ ਪੀਹਣ ਔਕੜਾਂ ਦਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਬੈਠਕੇ ਤੇ, ਦਾਣਾ ਦਾਣਾ ਪੀਹਣ ਲੱਗੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਭਿਆਲ ਹੰਝੂ ! ਬਾਗ਼ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਦਿਆਂ ਦਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਕੱਢਕੇ ਲਿਆਏ ਤਦੇ ਸੋਮਿਆਂ' ਚੋਂ ਖਾਲ ਹੰਝੂ ! ਉੱਭੇ ਸਾਹ ਰੋਂਦੇ ਰੋਂਦੇ ਚਾਂਗਰਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਯਾ, ਰੋਣ ਦੀ ਵੀ ਤੇਹ ਰਹਿ ਗਈ, ਤੋੜਗੇ ਨਿਕਾਲ ਹੰਝੂ ! ਦੇਖੋ ਕੇਡਾ ਸ਼ੋਰ ਪਾਯਾ ਲੂਣ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕਰਾਂ ਨੇ, ਦੇਣਗੇ ਪਤਾਸੇ ਵਾਂਗ ਦੀਦਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਲ ਹੰਝੂ ! ਮੋਤੀ ਟੋਭੇ ਲੱਭਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੇ ਖੋਭੇ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਰਸ਼ਾਂ ਉਤੋਂ ਆਂਦੇ ਹੋਏ ਪਰ ਮੈਂ ਏਹ ਭਾਲ ਹੰਝੂ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> gef4gw3i6rcrt3p3vimqapgn39oqx14 250 51918 223028 160063 2026-06-22T12:56:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223028 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੯੬ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਓਸ ਪਰੀ ਉੱਤੇ ਪਰ ਰਤਾ ਵੀ ਨਾਂ ਪੋਹਿਆ ਕੋਈ, ਹੁੱਬ ਦੇ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਰਹੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਕਈ ਸਾਲ ਹੰਝੂ ! ਪੱਥਰਾਂ ਜੱਹੇ ਮਨ ਓਦੋਂ ਬੈਠ ਰੋਂਦੇ ਮਣ ਉੱਤੇ, ਤੁਰਨ ਜਦੋਂ ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਯਤੀਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲ ਹੰਝੂ ! ਬਿਟ ਬਿਟ ਵੇਂਹਦੀਆਂ ਨੇ ਪੁਤਲੀਆਂ ਬੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗੂੰ, ਗੋਦ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਰਿੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਬਾਲ ਹੰਝੂ ! ਕੌਡੀਆਂ ਗ਼ਰੀਬ ਦੀਆਂ ਪੈਣ ਇਹ ਕਬੂਲ ਸ਼ਾਲਾ, ਬਣਾਂ ਮੈਂ ਕਾਰੂਨ ਕਾਹਨੂੰ ਜੋੜ ਜੋੜ ਮਾਲ ਹੰਝੂ ! ਉੱਚਿਆਂ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਾਲਾ ਯਾਰ ਵੇਖ ਕੰਬ ਗਿਆ, ਅੰਬਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵੀ ਲਿਆਏ ਨੇ ਭੁਚਾਲ ਹੰਝੂ ! ਰੁੱਠਾ ਹੋਯਾ ਜਾਨੀ ਮੇਰਾ ਝੱਟ ਪੱਟ ਮੰਨ ਪਿਆ, ਜੌਹਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਜਦੋਂ ਬਣ ਗਏ ਦਲਾਲ ਹੰਝੂ ! ਮੋਤੀ ਦਿੱਤੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੁੱਖੜਾ ਵਖਾਲਣੀ ਦੇ, ਦੇਖ ਲਿਆ ਮੂੰਹ ਓਹਦਾ, ਓਸਨੂੰ ਵਿਖਾਲ ਹੰਝੂ ! ਦੂਤੀਆਂ ਦੀ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਵੱਜੇ, ਪੂੰਝੇ ਜਦੋਂ ਓਸਨੇ ਦੁਪੱਟੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੰਝੂ ! ਮੇਰੇ ਸੱਚੇ ਹੇਰਵੇ ਨੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਵੇਰਵੇ ਏਹ, ਲੱਗ ਪਿਆ ਕੇਰਨ ਓਹ ਬੀ ਹੋ ਕੇ ਨਿਢਾਲ ਹੰਝੂ ! ਮਾਘ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਦੀ ਬਿਆਈ ਸੜੀ, ਗੜੇ ਵਾਂਗ ਡੇਗੇ ਓਹਦੇ ਦੀਦਿਆਂ ਕਮਾਲ ਹੰਝੂ ! 'ਨਰਗਸੀ-ਕਿਆਰੀ' ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਰ ਕੇ ਉਡਾਰੀ ਚੱਲੇ, ਚੰਦ ਜਹੇ ਮੁੱਖ ਤੇ, ਚਕੋਰ ਵਾਲੀ ਚਾਲ ਹੰਝੂ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> nb1qi1v7nqk1h3mj1zbf91r1csotug8 250 51919 223029 160064 2026-06-22T12:56:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੯੭)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਹਰਨਾਂ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਉੱਤੇ* 'ਕੈਸ' ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨੇ, ਪਲਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਗਲਾਂ ਨੇ ਕੀਤੇ ਏਹ ਖ਼ਿਆਲ ਹੰਝੂ ! ਵੇਖਕੇ ਗਲੇਡੂ ਓਹਦੇ ਉੱਤੋਂ ਤੇ ਮੈਂ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਉਂਜ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੈ ਗਏ ਉਧਾਲ ਹੰਝੂ ! ਫੜਕੇ ਬੁਠਾਯਾ ਬਾਹੋਂ, ਰੋਂਦੇ ਨੂੰ ਹਸਾਯਾ ਨਾਲੇ, ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਉੱਤੋਂ ਪੂੰਝ ਦਿੱਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਖ਼ਾਲ ਹੰਝੂ ! ਧੁੱਪ ਜ੍ਯੋਂ ਉਡਾਵੇ ਮੋਤੀ, ਫੁੱਲ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਚੁੱਕ ਲਏ ਅਡੋਲ ਓਵੇਂ ਰੇਸ਼ਮੀਂ ਰੁਮਾਲ ਹੰਝੂ ! ਆਖੀ ਓਹਨੂੰ ਗੱਲ ਕੋਈ, ਮਿਲ੍ਯਾ ਏਹ ਜਵਾਬ ਜੀਹਦਾ :- 'ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ ਹੋਵਾਂ ਨਾ ਦਵਾਲ ਹੰਝੂ !' ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੱਲ ਪੈ ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਠੋਡੀ ਵਾਲੇ ਡੂੰਘ ਆ ਕੇ ਮਾਰ ਗਏ ਨੇ ਛਾਲ ਹੰਝੂ ! ਹੁਸਨ ਦਾ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਦੇਖੋ, ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਲੈ ਗਿਆ ਓਹ, ਖੂਹਾਂ ਤੇ ਤਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਫਿਰਨ ਜਾਲ ਹੰਝੂ ! ਰਮਲੀਏ ਵਾਂਗ ਪਏ ਕਮਲੇ ਤੇ ਰਮਲੇ ਏਹ, ਕੇਡਾ 'ਜਫ਼ਰ' ਜਾਲ ਜਾਲ ਕਢਦੇ ਨੇ ਫ਼ਾਲ ਹੰਝੂ ! ਬੁਲਬੁਲੇ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਉਂਜ ਸੋਹਲ ਮੈਂਨੂੰ ਜਾਪਦੇ ਨੇ, ਫੇਰ ਬੀ ਏਹ ਟੁੱਟਦੇ ਨੇ, ਝੱਲਦੇ ਨਹੀਂ ਝਾਲ ਹੰਝੂ ! ਝੱਟ ਪੱਟ ਫਿਸ ਪੈਂਦੇ, ਗੱਲ ਬੀ ਨ ਸਹਿ ਸੱਕਣ, ਤਬ੍ਹਾ ਦੇ ਮਲੂਕ ਐਡੇ, ਉਂਜ ਏਹ ਕੰਗਾਲ ਹੰਝੂ ! *ਮਜਨੂੰ </poem>}}<noinclude></noinclude> siz1wyhppxql33270jf4f0762as7kg7 250 51920 223030 160065 2026-06-22T12:56:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223030 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੯੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਰਹਿਮਤਾਂ ਦੇ ਛਟਿਆਂ ਚੋਂ ਇੱਕੋ ਛਿਟ ਦੇ ਦੇ ਸਾਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਮਾਲਕਾ ! ਏਹ ਪੌਂਦੇ ਨੇ ਸਵਾਲ ਹੰਝੂ ! ਛੁੱਟ ਪਈ ਤਰੇਲੀ ਜਦੋਂ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ ਜਾਣਿਆ ਮੈਂ, ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ 'ਦੀਦਿਆਂ' ਚੋਂ ਡੇਗਦੇ ਨੇ ਵਾਲ ਹੰਝੂ ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਬੜੀ ਝੜੀ ਲਾਈ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਰਹਿਮਤਾਂ ਨੇ, ਧੋਣ ਲੱਗੇ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ 'ਨਾਮੇ ਦੇ ਅਮਾਲ' ਹੰਝੂ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> dajatzb147jouw9wzxtvaba5kc01bec 250 51921 223031 160066 2026-06-22T12:56:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੯੯)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਹੁਲਾਰੇ}}}}{{Block center|<poem> ਯਾਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਮੈਂਨੂੰ ਰੰਗ ਐਸਾ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਏ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੱਲਦੇ ਖ਼ੂਨ ਦੇ ਫੁਹਾਰੇ ਨੇ! ਰੋਣ ਨਾਲ ਬੁਝਦੀ ਨਹੀਂ ਅੱਗ ਮੇਰੇ ਕਾਲਜੇ ਦੀ, ਦੂਣੀ ਅੱਗ ਬਾਲਦੇ ਪੈ ਸਗੋਂ ਅੰਗਿਆਰੇ ਨੇ ! ਦਿਲ ਤੇ ਕਲੇਜਾ ਮੇਰਾ ਤੜਫਦਾ ਨਾਂ ਬਾਜ਼ ਆਵੇ, ਸਾਂਭ ਸਾਂਭ ਹੱਥ ਮੇਰੇ ਥਕ ਗੈ ਵਿਚਾਰੇ ਨੇ! ਬਾਗ਼ ਮੇਰੇ ਦਾਗ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ ਅਜੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਫਿੱਤੀ ਫਿੱਤੀ ਕਰ ਲੀਤਾ ਕਾਲਜਾ 'ਹਜ਼ਾਰੇ' ਨੇ ! ਯਾਰ ਪਏ ਤੱਕਦੇ, ਪਛਾਣ ਮੈਨੂੰ ਸੱਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਹੁਲੀਆ ਈ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅੱਲਾ ਦੇ ਸਵਾਰੇ ਨੇ! ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਇਹਨੇ ਬਾਲ ਦਿੱਤੀ, ਰੀਸ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਕੀ ਕਰਨੀ ਹੈ ਪਾਰੇ ਨੇ? ਦੀਦਿਆਂ, ਨਦੀਦਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀ ਮੈਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦੱਸਾਂ, ਵੈਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਹਿਨ ਵਿੱਚ ਬੇੜੇ ਇਹ ਨਿਘਾਰੇ ਨੇ! ਪੀਂਘ ਮੇਰੀ ਰੇਸ਼ਮੀ ਸੀ ਪ੍ਯਾਰੇ ਦੇ ਪ੍ਯਾਰ ਵਾਲੀ, ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ ਆਣਕੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਹੁਲਾਰੇ ਨੇ! ਗ਼ਮ ਖਾਵੇ ਨਿੱਤ ਮੈਨੂੰ, ਗ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਖਾਵਾਂ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਡੁੱਲ੍ਹੇ ਲੰਘਦੇ ਪੈ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਨੇ! </poem>}}<noinclude></noinclude> sj6j6yzyr8jjghrivlxsvlhvp33555i 250 51922 223032 160067 2026-06-22T12:57:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223032 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੦੦ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਭਵਾਂ ਦੀ ਕਮਾਨ ਓਹਨੇ ਤੀਰ ਰੱਖ ਝਿੰਮਣੀ ਦੇ, ਖਿੱਚਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਨੇ ! ਕੇੜ੍ਹੇ ਕੇੜ੍ਹੇ ਫੱਟਾਂ ਉੱਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਮੈਂ ਹਾਇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ, ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਲੂੰ ਲੂੰ ਓਸਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੇ ! ਸਾਂਭ ਸਾਂਭ ਰੱਖੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਏ ਪ੍ਯਾਰ ਦੀਆਂ, ਦਾਗ਼ ਮੈਨੂੰ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਨੇ! ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟੀ ਨਾਂ ਬਹਾਰ ਕੋਈ, ਜੜ੍ਹ ਮੇਰੀ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀ ਏਸ ਜੜ੍ਹ ਮਾਰੇ ਨੇ! ਕਦੋਂ ਤੀਕ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਘੁੱਟ ਯਾਰੋ ਮੈਂ ਪੀਆਂ, ਹੱਡ ਮੇਰੇ ਖੋਰ ਦਿੱਤੇ ਏਸ ਪਾਣੀ ਖ਼ਾਰੇ ਨੇ! ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣ ਲਗੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨੇ ਕੰਡ ਦਿੱਤੀ, ਐਸ਼ ਤੇ ਅਰਾਮ ਮੇਰੇ ਓਦੋਂ ਦੇ ਸਿਧਾਰੇ ਨੇ! ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਤਾਨ੍ਹਿਆਂ ਤੇ ਮੇਹਣਿਆਂ ਨੇ, ਰੋਜ਼ ਮੇਰੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਚਲਦੇ ਪੈ ਆਰੇ ਨੇ! ਸੱਜਣ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਕਲ ਕੋਈ ਬੀ ਨਾ ਦਿੱਸਦਾ ਏ, ਵੈਰੀ ਮੇਰੇ ਜੱਗ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਨੇ! ਰੋਂਦਾ ਹੋਯਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੇ ਅੰਬਰਾਂ ਦੇ ਵੱਲ ਵੇਖਾਂ, ਕੱਢ ਕੱਢ ਅੱਖੀਆਂ ਤੇ ਘੂਰਦੇ ਸਤਾਰੇ ਨੇ! ਭਰਮ ਭਾ ਆਪਣਾ ਕੀ ਖੋਲਕੇ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦੇਵਾਂ? ਗਲੀਆਂ ਦੇ ਕੱਖ ਬੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਭਾਰੇ ਨੇ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਹੱਸ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਪਰੀਤ ਸਾਡੀ ਰੱਬ ਜਾਣੇ, ਐਵੇਂ ਸਾਡੇ ਮਗਰ ਪਏ, ਲੋਕੀ ਹੈਂਸਿਆਰੇ ਨੇ! </poem>}}<noinclude></noinclude> fp4snuzfuig3q4fsx3m3lfm5nk221tb 250 51923 223033 160068 2026-06-22T12:57:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223033 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੦੧)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘਾ ਦਿਲ}}}} {{Block center|<poem> ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਜੇ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਕਲਮ ਆਖੇ, ਜੋ ਜੋ ਜ਼ੁਲਮ ਅਨੋਖੇ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਦਿਲ ! ਵੇਖ ਵੇਖ ਅਸਮਾਨ ਭੀ ਖਾਏ ਚੱਕਰ, ਐਡੇ ਹਿਰਸਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਖਿਲਾਰਦਾ ਦਿਲ! ਬਹਿਕੇ ਪਹਿਲੂ ਵਿੱਚ ਜੱਗ ਤੇ ਕਰੇ ਕਬਜ਼ੇ, ਪੈਰ ਚਾਦਰੋਂ ਬਾਹਰ ਪਸਾਰਦਾ ਦਿਲ! ਤਸਬੀ ਫੇਰਦਾ ਜ਼ਾਹਿਦਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਧਰੇ, ਮੋਤੀ ਬਣ ਕਿਧਰੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਦਿਲ! ਕਿਧਰੇ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸ਼ੋਖ਼ ਦੀਦੇ, ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਦਿਲ ! ਕਿਧਰੇ ਠੋਡੀ ਦੇ ਡੂੰਘ ਵਿੱਚ ਡੋਬਦਾ ਏ, ਕਿਧਰੇ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਤਾਰਦਾ ਦਿਲ! ਗੰਗਾ ਜਮਨਾ ਵਗਾਂਵਦਾ ਅੱਖੀਆਂ 'ਚੋਂ , ਸੋਮਾਂ ਬਣਦਾ ਏ ਜਦੋਂ ਪਿਆਰ ਦਾ ਦਿਲ! ਕਦੀ ਡੇਰੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਲਾ ਬੈਠੇ, ਕਦੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਸਵਾਰਦਾ ਦਿਲ! ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਹਿਰਸ ਵਿੱਚ ਫਿਰੇ ਕਿਧਰੇ, ਕਿਤੇ ਭੇਸ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦਾ ਧਾਰਦਾ ਦਿਲ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> bvuyfol6o1qernez9o93olers5q53c2 250 51924 223034 160069 2026-06-22T12:57:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੦੨ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਬਣਕੇ ਕਲੀਆਂ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਫੁੱਟਦਾ ਏ, ਅੰਦਰ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਕਿਤੇ ਬਹਾਰ ਦਾ ਦਿਲ! ਡਿੱਗਣ ਹੰਜੂ ਤਰੇਲ ਦੇ ਕਿਤੇ ਅਰਸ਼ੋਂ, ਰੋਵੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹੱਸਣ ਤੇ ਖ਼ਾਰ ਦਾ ਦਿਲ! ਚੱਕੀ ਹਿਰਸਾਂ ਦੀ ਹਰਦਮ ਇਹ ਪਿੱਸਦਾ ਏ, ਦਾਨਾ ਬਣਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਦਿਲ! ਕਿਤੇ ਵੇਖ ਬੇਕਿਰਕੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਕਿਤੇ ਰੇਤ ਦੇ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰਦਾ ਦਿਲ! ਨੂਰ ਨਾਲ ਸਮੂਲਚਾ ਉਂਜ ਬਣਿਆ' ਰੁੱਖ ਸ਼ੌਕ ਪਰ ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਨਾਰ ਦਾ ਦਿਲ! ਮੈਂ ਕੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹਾਂ ਕਰਨ ਜੋਗਾ, ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰ ਦਾ ਦਿਲ! ਬਦੀਆਂ ਵੱਲ ਹੈ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਏਹਦਾ, ਨੇਕੀ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਕਦੀ ਵਿਚਾਰਦਾ ਦਿਲ! ਏਹਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਕਦੀ ਜੇ ਕਰਾਂ ਕੋਈ, ਅੱਗੋਂ ਇੱਕ ਨਹੀਂ ਗੱਲ ਸਹਾਰਦਾ ਦਿਲ! ਉਲਟਾ ਸਗੋਂ ਜਵਾਬ ਏਹ ਦੇ ਦੇ ਕੇ, ਸੜੇ ਬਲੇ ਹੋਏ ਸੀਨੇ ਨੂੰ ਠਾਰਦਾ ਦਿਲ! ਧੋਤੇ ਜਾਣਗੇ ਮੇਰੇ ਗੁਨਾਹ ਸਾਰੇ, ਡੁੱਲ੍ਹ ਪਿਆ ਜੇ ਮੇਰੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਿਲ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਆਪਣੇ ਔਗੁਣ ਨਹੀਂ ਤੱਕਦਾ ਮੈਂ, ਮੈਂ ਤੇ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ਨਹਾਰ ਦਾ ਦਿਲ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 490hrgiv8avz08s8x0vfunimogmdigq 250 51925 223035 160070 2026-06-22T12:57:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੦੩ )}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਚੰਦ ਦੇ ਦਾਗ਼}}}}{{Block center|<poem> ਇੱਕ ਦਿੱਨ ਚਾਨਣੀ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਪਿਆਰੀ, ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਠੰਢ ਸਰਬੱਤ ਉੱਤੇ! ਪੋਚਾ ਫੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਨੂਰ ਭਿੱਜਾ, ਹਰ ਇੱਕ ਬੂਹੇ ਬਨੇਰੇ ਤੇ ਛੱਤ ਉੱਤੇ! ਇੰਦਰ ਵਾਂਗਰਾਂ ਬਣੇ ਸਨ ਫੁੱਲ ਰਾਜੇ, ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਨਚਦੀਆਂ ਸਨ ਪੱਤ ਪੱਤ ਉੱਤੇ! ਮੈਂ ਭੀ ਵੇਂਹਦਾ ਸਾਂ ਚੰਨ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਅੱਲੇ, ਲੱਤ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਲੱਤ ਉੱਤੇ! ਫੱਟ ਓਸਦੇ ਏਕਨਾ ਪੰਜ ਜਾਪਦੇ ਸੀ, ਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੈਂ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਲ ਤਾੜੀਆਂ ਸਨ! ਧਾਗੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਦੇ ਲਾ ਲਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦੋ ਫਾੜੀਆਂ ਸਨ! ਸੈਨਤ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਖਿਆ 'ਯਾਰ ਚੰਨਾ! ਐਸੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਿੱਤੀ ਏ ਰੱਬ ਤੈਨੂੰ! ਟੁਰ ਕੇ ਨਹੁੰ ਤੋਂ ਟਿੱਕਰੀ ਮੂੰਹ ਤੀਕਰ, ਨੂਰ ਨਾਲ ਬਣਾਯਾ ਏ ਸੱਭ ਤੈਨੂੰ! ਅੱਖਾਂ ਚੁਕ ਚੁਕ ਕੇ ਵੇਂਹਦੇ ਨੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ, ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਗਈ ਓਹ ਟੀਸੀ ਦੀ ਛੱਬ ਤੈਨੂੰ! </poem>}}<noinclude></noinclude> imzr9z2wkl8nsj6nb280zpf3zcmw9ih 250 51926 223036 160071 2026-06-22T12:57:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੦੪)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਪਰ ਏਹ ਲੋੜ੍ਹਾ ਏ ਨੂਰ 'ਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਭੀ, ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਗਏ ਡੱਬ ਤੈਨੂੰ! ਮੋਰ ਵਾਂਗ ਉਂਞ ਅੰਦਰੋਂ ਝੂਰਨਾ ਏਂ, ਉੱਤੋਂ ਦੱਸਨਾ ਏਂ ਹੱਸ ਹੱਸ ਮੈਨੂੰ! ਤਾਰੇ ਅੰਬਰੋਂ ਪਿਆ ਨਾ ਤੋੜ ਏਡੇ, ਘੁੰਡੀ ਚਿੱਤ ਦੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ?' ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਫੁੱਲਿਆ ਚੰਨ ਏਡਾ, ਆਪਾ ਚੌਧਵੀਂ ਰਾਤ ਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ! ਟੋਪੇ ਭਰ ਭਰ ਮਾਯਾ ਦੇ ਜਹੇ ਵੰਡੇ, ਭਾਰਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਝੋਲੀ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ! ਚਾਂਦੀ ਚਾਨਣੀ ਦੀ ਦਿਤੀ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ, ਐਪਰ ਓਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ! ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ਮ ਦਾ ਪਕੜਕੇ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਧਰ ਦਿੱਤਾ! ਲੱਗਾ ਕਹਿਣ 'ਲੈ ਸੁਣੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੋਕੇ, ਕਿੱਸਾ ਹੋਵੇ ਅਚਰਜ ਇੱਕ ਸਿੱਧ ਤੈਨੂੰ! ਤਾਰ ਦਿਲੇ ਦੀ ਵਿੱਚ ਪਰੁਚ ਲਈਂ ਤੂੰ, ਦੇਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ ਮੋਤੀ ਅਣਵਿੱਧ ਤੈਨੂੰ ! ਸੂਤ ਕੱਤਦੀ ਵੇਖੀ ਇਕ ਮਾਈ ਬੁੱਢੀ, ਜੀਹਦੇ ਛੋਪ ਅਚਰਜ ਭੰਡਾਰ ਦੇ ਸਨ! ਓਹਦਾ ਚਰਖਾ ਵੀ ਨਾਨਕੀ ਘਾੜ ਦਾ ਸੀ, ਕੋਕੇ ਠੁਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਦੇ ਸਨ! </poem>}}<noinclude></noinclude> embz0gjmaecj4o8or5s83pse1hy49ed 250 51927 223037 160072 2026-06-22T12:57:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੦੫ )}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਲੱਠ ਲਗਨ ਤੇ ਬੈੜ ਸੀ ਸਿਦਕ ਵਾਲਾ, ਮੁੱਨੇ ਗੁੱਡੀਆਂ ਫਰ੍ਹੀ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸਨ ! ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੱਕਲਾ ਰਾਸ ਐਸਾ, ਜਲਵੇ ਜਾਪਦੇ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਸਨ! ਹਰ ਹਰ ਗੇੜ ਦੇ ਨਾਲ ਏਹ ਗਾਉਂਦੀ ਸੀ:- 'ਅੜੀ ਖੜੀ ਏ ਲਬਾਂ ਤੇ ਜਿੰਦ ਪਿਆਰੇ! ਛੇਤੀ ਪਹੁੰਚਕੇ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਦਰਸ ਬਖ਼ਸ਼ੋ, *ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਪਿਆਰੇ, ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਪਿਆਰੇ! ਤੰਦ ਸ਼ਰਧਾ ਦੀ ਏਕਣਾ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ, ਓਸ ਮਾਈ ਦੀ ਪੱਕੀ ਪਰੀਤ ਵਿੱਚੋਂ! ਕਲਗ਼ੀ ਜਿਸਤਰਾਂ ਹਰ ਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ, ਝਲਕਾਂ ਮਾਰਦੀ ਏ ਕਿਸੇ ਝੀਤ ਵਿੱਚੋਂ! ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਨਤੀ ਨਾਲ ਗੜੁੱਚ ਏਦਾਂ, ਦਰਦ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ ਓਹਦੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚੋਂ! ਜਿੱਦਾਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਪੂਜਕੇ ਨਿਕਲਦਾ ਏ, ਬਾਹਮਣ ਮੌਲਵੀ ਮੰਦਰ ਮਸੀਤ ਵਿੱਚੋਂ! ਧਾਗਾ ਮਾਹਲ ਦਾ ਆਰਤੀ ਕਰ ਕਰ ਕੇ, ਹੈਸੀ ਇਸਤਰਾਂ ਦੀ ਘੂੰ ਘੂੰ ਕਰਦਾ! ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਉੱਠ ਦਰਵੇਸ਼ ਰੱਬੀ, ਹੋਵੇ ਜਿਸਤਰਾਂ ਕੋਈ ਤੂੰ ਤੂੰ ਕਰਦਾ ! *ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ। </poem>}}<noinclude></noinclude> j9sftcx4p8drv8b20wx748n2r07n976 250 51992 223038 160073 2026-06-22T12:57:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੧੦੬)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਸੂਤਰ ਕੱਤ, ਉਣਾ, ਧੁਆ ਰੇਜਾ, ਓਸ ਭਗਤਣੀ ਅੰਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ! ਲਿੰਬ ਪੋਚ ਪੜਛੱਤੀ ਤੇ ਰੱਖ ਓਹਨੂੰ ਸੌ ਸੌ ਵਾਰ ਉਠਕੇ ਨਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ! ਧੂਪ ਸੰਦਲ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ ਦੇ ਦੇ ਕੇ, ਸੜਦੀ ਹਿੱਕ ਨੂੰ ਠੰਢਿਆਂ ਠਾਰ ਕੀਤਾ! ਮਹਿਮਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਮਰਤਾਈ' ਓਹਨੂੰ ਆਖਣੀ, ਰੋਜ਼ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ! ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਜੁੱਧ ਅੰਦਰ, ਹੈ ਇਹ ਹੌਸਲਾ ਭਗਤਣਾਂ ਸੱਚੀਆਂ ਦਾ! 'ਬੰਦੀਛੋੜ' ਜਹੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਢਾਹੁਣ ਬਦਲੇ! ਜਾਲ ਲਾ ਦੇਨਾਂ ਤੰਦਾਂ ਕੱਚੀਆਂ ਦਾ! ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਮੁਰੀਦਣੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ, ਪਰਖੀ ਗਈ ਓਹ ਜਦੋਂ ਪਿਆਰ ਅੰਦਰ! ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਉਸ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਨੂੰ, ਪੁੱਜੀ ਖ਼ਬਰ ਇਹ ਪਰੇਮ ਦੀ ਤਾਰ ਅੰਦਰ! ਬੁਲ ਬੁਲ ਵਾਂਗ ਇਕ ਬੁੱਢੜੀ ਤੜਫ਼ਦੀ ਏ, ਦੀਦ ਲਈ ਕਸ਼ਮੀਰ-ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਅੰਦਰ! ਡਿੱਠਾ ਜਦੋਂ ਪਰੇਮ ਦਾ ਸਿਦਕ ਉੱਚਾ, ਹੁਸਨ ਤੁਰ ਪਿਆ ਵਿਕਣ ਬਜ਼ਾਰ ਅੰਦਰ! ਤੁੱਠ ਪਿਆ ਜੇ ਰਾਮ ਦਿਆਲ ਹੋਕੇ, ਕਾਰੇ ਸੌਜਲੋ ਖਿੱਚ ਵਕੀਲਣੀ ਦੇ! </poem>}}<noinclude></noinclude> ra9y5ko7x856qg612kk280ki0e726y6 250 51993 223039 160074 2026-06-22T12:57:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(੧੦੭)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਰੁਤਬਾ ਲਾਲ ਦਾ ਪਾਉਣਗੇ ਜੱਗ ਉੱਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਣਾ ਬੇਰ ਅਜ ਭੀਲਣੀ ਦੇ! ਧੰਨ ਧੰਨ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਡਾਢੀ ਤਾਂਘ ਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ! ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ ਹੋ ਹੋ ਉੱਚੇ ਪਰਬਤਾਂ ਨੇ, ਲਾਹੀ ਰੱਜ ਕੇ ਡੰਝ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ! ਰਲ ਕੇ ਰਾਗ ਮਲ੍ਹਾਰ ਦਾ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ, ਮੌਜ ਬੱਝ ਗਈ ਝਰਨਿਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ! ਮੂੰਹ +'ਡਲ' ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਿਆ ਵਾਂਗ ਸ਼ੀਸ਼ੇ, ਝਲਕ ਵੇਖਕੇ ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ! ਸਿੱਧੇ ਹੋਏ ਸਲਾਮੀ ਨੂੰ ਰੁਖ ਬੂਟੇ, ਅੱਖ ਅੱਖ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ! ਛੜੇ ਇੱਕੋ ਕਸਤੂਰੇ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਅੰਦਰ, ਬੋਲੀ ਕਈਆਂ ਜਨੌਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲ ਦਿੱਤੀ! ਅੰਤ ਆਣਕੇ ਮਿਹਰ ਕਰਤਾਰ ਕੀਤੀ, ਭਾਗ ਭਰੀ ਦੇ ਭਾਗ ਭੀ ਹੱਸ ਪਏ! ਠੁਮ ਠੁਮ ਗੁਰੂ ਜੀ ਵਿਹੜੇ ਚ ਵੜੇ ਆ ਕੇ, ਛਮਛਮ ਮੀਂਹ ਉਪਕਾਰ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ! ਏਧਰ ਚਰਨ, ਰਕਾਬ ਚੋਂ ਗਏ ਚੁੰਮੇ, ਓਧਰ ਦੁੱਖ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਨੱਸ ਪਏ! {{smaller|+ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਛੰਭ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ।}} </poem>}}<noinclude></noinclude> pmciws6aztuxf22ekichjtx1hojk35m 250 51994 223040 160075 2026-06-22T12:58:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੧੦੮)}}</noinclude>{{Block center|<poem> ਹੰਝੂ ਨਿਕਲਕੇ ਮਾਈ ਦੇ ਦੋ ਨਾਲੇ, ਹੈਸਨ ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਗਾਊਂਦੇ ਜੱਸ ਪਏ! ਮੋਤੀ ਟੁੱਟਦੇ ਵੇਖਕੇ ਸਿਦਕ ਵਾਲੇ, ਵੇਖੋ ਮੁੱਲ ਇਹ ਸੱਚੀ ਸਰਕਾਰ ਦਿੱਤਾ! ਸਿਰ ਸਦਕਾ ਉਹਦੇ ਦੋ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ, ਸਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਤਾਰ ਦਿੱਤਾ! ਓੜਕ ਕੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਭਗਤਣੀ ਦਾ, ਜਾਮਾ ਸੀਪਕੇ ਪੇਸ਼ ਹਜ਼ੂਰ ਹੋਇਆ! ਬਿਰਧ ਪੋਟਿਆਂ ਦਾ ਡਿੱਠਾ ਸਿਦਕ ਜਦੋਂ, ਐਸੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅੰਦਰ ਰੱਬੀ ਨੂਰ ਹੋਇਆ! ਖੇਡਣ ਲਗ ਪਈ ਮੁਸਕੜੀ ਬੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਤੇ, ਓਹਦਾ ਕਤਿਆ ਕੁੱਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਇਆ! ਨਾਲੇ ਏਸ ਦੁਨੀਆਂ ਨਾਲੇ ਓਸ ਦੁਨੀਆਂ, ਸਿਦਕਵਾਨ ਦਾ ਨਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ! ਤਦੇ ਸੂਤ ਏਹ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਦਾ ਕੱਤਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੋਆ ਇਕ ਸਿਦਕ ਦਾ ਚੱਖਿਆ ਏ! 'ਸ਼ਰਫ਼' ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਾਗ਼ ਤੂੰ ਸਮਝ ਬੈਠੋਂ, ਭਾਗਭਰੀ ਦਾ ਚਰਖ਼ਾ ਏਹ ਰਖਿਆ ਏ! </poem>}}<noinclude></noinclude> m5yzf2xh4zw7mekgohz7lerh221z7vk 250 51996 223041 160076 2026-06-22T12:58:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੧੦੯)}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਰੂਹ ਤੇ ਸਰੀਰ}}}} {{Block center|<poem> ਪ੍ਰੀਤ ਦੋਵੇਂ ਪਾਣ ਵਾਲੇ ਰੂਹ ਤੇ ਸਰੀਰ ਸਨ, ਜਾਨ ਐਵੇਂ ਫਸ ਗਈ ਨਿੱਤ ਦੇ ਅਜ਼ਾਬ ਵਿੱਚ ! ਮੰਗੀ ਕਯੋਂ ਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੈਂ ਹਾਏ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ, ਰੰਗ ਹੋਕੇ ਫਸ ਗਿਆ ਕਾਸਨੂੰ ਗੁਲਾਬ ਵਿੱਚ! ਸੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਹੁਰੀ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੱਧਰਾਂ ਨੇ, ਜੁੱਤੀ 'ਚ ਜਰਾਬ ਫਸੀ, ਪੈਰ ਹੈ ਜਰਾਬ ਵਿੱਚ! ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਚਾਰਨਾ ਪੈ ਹੀਰ ਦੀਆਂ ਮੱਝੀਆਂ ਨੂੰ, ਖੇਚਲਾਂ ਕੋਈ ਲੰਮੀਆਂ ਨਾ ਚਾਕ ਦੇ ਖਿਤਾਬ ਵਿੱਚ! ਡੁੱਬੀ ਸੋਹਣੀ ਨੈਂ ਵਿਚ ਭੜਕੀ ਨੂੰ ਬੁਝਾਣ ਲਈ, ਖ਼ਬਰੇ ਕੀ ਮਸਾਲਾ ਹੈਸੀ ਪੱਟ ਦੇ ਕਬਾਬ ਵਿੱਚ? ਖੰਭ ਓਹਦੇ ਸੀਸ ਤੋਂ ਭੀ ਉੱਚੇ ਜਾਨੀ ਰੱਖਦਾ ਏਂ, ਐਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀ ਸੀ ਭਲਾ ਸੁਰਖ਼ਾਬ ਵਿੱਚ? ਚੜ੍ਹਿਆ ਰਹੇ ਚੰਦ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਈਦ ਵਾਲਾ, ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਮੇਰੇ ਰੱਖ ਲੈ ਰਕਾਬ ਵਿੱਚ! ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਦੰਦ ਤੇ ਬਰੀਕ ਬੁੱਲ ਲਾਲ ਤੇਰੇ, ਮੋਤੀਆ ਗੁਲਾਬ ਲਗੇ ਹੈਨ ਇੱਕੋ ਦਾਬ ਵਿੱਚ! ਦਿਲ ਲੈਕੇ ਬੋਲੋ ਨ ਬੁਲਾਏ ਬਿਨਾ ਹਰਫ਼ ਵਾਂਗੂੰ, ਦਸੋ ਮੈਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕੇੜੀ ਏ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ? 'ਸ਼ਰਫ਼' ਤੇਰੇ ਸਾਹਵੇਂ ਤਦੇ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਆਉਂਦਾ ਏ, ਬੜਾ ਮਜ਼ਾ ਆਵੇ ਤੇਰੇ ਗੁਸੇ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ! </poem>}}<noinclude></noinclude> 1dtekvn73g9g5zj5o404zbqk8erzerd 250 51998 223042 160077 2026-06-22T12:58:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੧੧੦ )}}</noinclude>{{c|{{xx-larger|ਪ੍ਰੇਮ-ਹਠ}}}} {{Block center|<poem> ਪ੍ਰਸ਼ਨ- 'ਮਲਕੀ' ਆਖਦੀ ਬੀਤ ਗਈ ਉਮਰ ਹੀਰੇ, ਤੈਨੂੰ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਫ਼ਹਿਮ ਇਦਰਾਕ ਆਯਾ! ਤੇਰੇ ਸੀਸ ਤੇ ਕਿਆ ਲਡਿੱਕੀਏ ਨੀ, ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਮਾਰ ਪੁਲਾਕ ਆਯਾ! ਚਾਦਰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਤੂੰ ਚੀਰ ਸੁੱਟੀ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਏਹ ਜਦੋਂ ਦਾ ਚਾਕ ਆਯਾ! ਬਦਲੇ ਮਹੀਆਂ ਦੇ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਚਾਰਿਆ ਸੂ, ਵਾਗੀ ਵੱਗ ਦਾ ਜਿਹਾ ਚਲਾਕ ਆਯਾ! ਸਾਨੂੰ ਏਸ ਗੱਲੇ ਢਾਹ ਢਾਹ ਮਾਰਨੀ ਏਂ, ਘੁਲ ਕੇ ਭਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਘੁਲਾਕ ਆਯਾ! ਭਰਮ ਭਾ ਗਵਾ ਕੇ ਭਾਈਆਂ ਦਾ, ਸਾਨੂੰ ਕਰਨ ਹੌਲਾ ਵਾਂਗ ਕਾਕ ਆਯਾ! ਡੋਕੇ ਬੂਰੀਆਂ ਦੇ ਚੁੰਘ ਕੇ ਫਿਟ ਗਿਆ, ਨੀਂ, ਇਹ ਦੁੱਧ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਿਆਕ ਆਯਾ! ਤੇਰੀਆਂ ਚੂਰੀਆਂ ਕੀਕਰ ਪਚਾਉਂਦਾ ਇਹ, ਜੇੜ੍ਹਾ ਗੋਜੀ ਦੀ ਖਾਂਦਾ ਖ਼ੁਰਾਕ ਆਯਾ ! </poem>}}<noinclude></noinclude> lm7zb3etgej0hu8tswneacda048uqta 250 52450 223061 207811 2026-06-22T13:20:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੨੭}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਚਾਹੇ ਘੁਸੇ ਫਨਿੰਦ ਮੁਖ ਮਾਰੇ ਅਰਣਵ ਗੋਤ॥੧੨੧॥ {| {{ts|mc}} | ਤਥਾ– || {{ts|pl1}} |ਜੋ ਚਰ ਸ੍ਵਾਮੀ ਹੁਕਮ ਸੁਨ ਯੋਗ ਅਯੋਗ ਬਿਚਾਰ।</br>ਮਨ ਮੇਂ ਕਰ ਹੈ ਭੂਪ ਕੋ ਸੌ ਚਰ ਨਹ ਹਿਤਕਾਰ॥੧੨੨॥ |} {{gap}}ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆਂ ਹੇ ਭਦ੍ ਜੇਕਰ ਤੇਰਾ ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜਾਹ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਗ ਵਿਖੇ ਕਲਯਾਨ ਹੋਵੇ॥ ਦਮਨਕ ਭੀ ਪਿੰਗਲਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਸੰਜੀਵਕ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਦਮਨਕ ਦੇ ਜਾਨੇ ਪਰ ਭਯ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਯਾਕੁਲ ਹੋਯਾ ਪਿੰਗਲਕ ਸੋਚਨ ਲੱਗਾ। ਓ ਹੋ! ਮੈਂ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਸ ਉਪਰ ਵਿਸਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਪਣਾ ਭੇਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਨਾ ਜਾਣੀਏ ਕਿਧਰੇ ਦਮਨਕ ਦੁਪਾਸਿਓਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲੈਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਸਾਹ ਘਾਤ ਕਰੇ ਕਿਉਂ ਜੋ ਏਹਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗਾ ਹੋਯਾ ਹੈ।ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ ਯਥਾ:– {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਜੋ ਰਾਜਨ ਸੇਂ ਮਾਨ ਲੇ ਪੁਨ ਪਾਵਤ ਅਪਮਾਨ।</br>ਹੈ ਕੁਲੀਨ ਨਿਪ ਨਾਸ ਹਿਤ ਕਰਕੇ ਯਤਨ ਮਹਾਨ॥੧੨੩॥ |} {{gap}}ਇਸਲਈ ਮੈਂ ਇਸਦੇ ਕਰਤਵ੍ਯ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਲਈ ਹੋਰ ਜਗਾਂ ਪਰ ਜਾਕੇ ਉਡੀਕਾਂ। ਨਾ ਜਾਣੀਏਂ ਕਦੇ ਦਮਨਕ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆਕੇ ਮੇਰੇ ਮਾਰਨਦੀ ਇੱਛਿਆ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸਪਰ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:– {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਿਰਾ॥|depth=3em}} ਬਿਨ ਵਿਸਾਹ ਬਲ ਹੀਨ ਕੋ ਸਬਲ ਨ ਸਕੇ ਬੰਧਾਇ। ਦੁਰਬਲ ਬਾਂਧੇ ਸਬਲ ਕੋ ਦੇ ਵਿਸਾ਼ਸਹਿ ਭਾਇ॥੧੨੪॥ ਸੁਰ ਗੁਰ ਪੈ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ਼ ਕੋ ਮਤ ਰਾਖੋ ਬੁਧਿਮਾਨ। ਜੋ ਚਾਹੋ ਸੁਖ ਜੀਵਨਾ ਪੁਨ ਨਿਜ ਬ੍ਰਿਧਿ ਮਹਾਨ॥੧੨੫॥ ਸਪਤ ਕਰੇ ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰ ਹੈ ਮਤ ਵਿਸ਼ਾਸ ਕਰਾਇ। ਸਪਤ ਖਾਇਕਰ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਹਨ੍ਯੋ ਬ੍ਰਿਤਾਸੁਰ ਭਾਇ॥੧੨੬॥ ਦੇਵ ਨ ਜੀਤੇਂ ਸਤ੍ਰ ਕੋ ਬਿਨ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਹਿ ਮੀਤ॥ ਦਿਤੀ ਗਰਭ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਨਾਸ ਕੀਓ ਨੀਤ॥੧੨॥</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਿਸਚਾ ਕਰ, ਹੋਰ ਜਗਾਂ ਪਰ ਜਾਕਰ, ਦਮਨਕ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਧ੍ਯਾਨ ਧਰ, ਮਨ ਵਿਖੇ ਰੱਖ ਕੇ ਡਰ, ਅਕੱਲਾ ਜਾ ਬੈਠਾ॥ ਦਮਨਕ ਭੀ ਸੰਜੀਵਕ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਉਸਨੂੰ ਬਲਦ ਪਛਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ॥ ਵਾਹ ਵਾਹ ਕਿਆ ਹੱਛੀ ਬਾਤ ਬਣੀ ਜੋ ਇਸਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸੰਧਿ ਅਥਵਾ ਵਿਗ੍ਰਹ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਕਰਕੇ<noinclude></noinclude> 6qgnc1kjvbh8c36843zrnmgul4au4t0 250 52902 223062 207819 2026-06-22T13:20:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /> {{rh|੨੮|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude> ਪਿੰਗਲਕ ਮੇਰੇ ਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਊ॥ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।।ਯਥਾ:– {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}} ਹੈ ਕੁਲੀਨਤਾ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਇਨ ਕਰ ਨ੍ਰਿਪ ਵਸ ਨਾਂਹਿ। ਸੰਕਟ ਵਿਪਦਾ ਕੇ ਪੜੇ ਮੰਤ੍ਰਿਨ ਵਸ ਹਵੈ ਜਾਂਹਿ॥ ੧੨੮॥ ਆਪਦ ਯੁਤ ਭੂਪਾਲ ਹਵੈ ਮੰਤ੍ਰਿਨ ਕੇ ਆਧੀਨ। ਤਾਂਤੇ ਸਾਪਦ ਨ੍ਰਿਪਤ ਕੋ ਮੰਤ੍ਰੀ ਚਹਿਤ ਕੁਲੀਨ॥ ੧੨੯॥ ਯਥਾ ਅਰੋਗਾ ਪੁਰਖ ਹ੍ਵੈ ਨਹਿ ਚਾਹਤ ਹੈ ਵੈਦ। ਤਥਾ ਆਪਦਾ ਰਹਿਤ ਨ੍ਰਿਪ ਚਹੇ ਨ ਮੰਤ੍ਰੀ ਕੈਦ॥ ੧੩੦॥</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੋਚਦਾ ਹੋਯਾ ਪਿੰਗਲਕ ਦੀ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ॥ ਪਿੰਗਲਕ ਭੀ ਉਸਨੂੰ ਆਉਦਾ ਦੇਖ ਆਪਣੇ ਭੇਦ ਨੂੰ ਛਿਪਾਉਣ ਲਈ ਜੀਕੂੰ ਪਹਿਲੇ ਸਾ ਤਿਵੇਂ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਦਮਨਕ ਭੀ ਪਿੰਗਲਕ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਆਪ ਨੇ ਓਹ ਜੀਵ ਦੇਖਿਆ ਹੈ? ਦਮਨਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਪ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਓਹ ਠੀਕ ਠੀਕ ਕੋਈ ਜੀਵ ਹੈ। ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਕਿਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੂਠ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ। ਯਥਾ:- {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਦੇਵਨ ਅਰ ਭੂਪਾਨ ਕੇ ਆਗੇ ਝੂਠੀ ਬਾਤ।</br> ਜੋ ਬੋਲੇ ਤਿਸ ਨਾਸ ਹਵੈ ਯਦਪਿ ਹੈ ਬਡ ਤਾਤ॥ ੧੩੧॥ |} {| {{ts|mc}} | ਤਥਾ-|| {{ts|pl1}} |ਸਰਬ ਦੇਵਮਯ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਹੈ ਮਨੁ ਇਮ ਕੀਓਂ ਬਖਾਨ।</br>ਤਾਂਤੋ ਤਾਂਕੋ ਦੇਵ ਸਮ ਪਿਖੋ ਨ ਮਿਥਯਾ ਮਾਨ।੧੩੨॥</br> |} {{Block center|<poem>{{gap|3em}}ਦੇਵਨ ਤੇ ਇਹ ਭਾਂਤਿ ਬਡ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਲਖੋ ਸੁਜਾਨ। {{gap|3em}}ਦੇਤ ਸੁਭਾਸੁਭ ਫਲ ਤੁਰਤ ਜਨਮਾਂਤਰ ਸੁਰ ਜਾਨ॥੧੩੩॥</poem>}} {{gap}}ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਆਪ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਦੇ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਦੀਨਾਂ ਉੱਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀ ਕਰਦੇ ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀ ਜਿਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {{gap}}ਤੋਟਕ ਛੰਦ॥ ਤ੍ਰਿਣ ਕੋ ਨ ਉਖਾੜਤ ਵਾਯੁ ਕਬੀ॥ ਮ੍ਰਿਦੁ ਹੋਤ ਅਧੋ ਝੁਕ ਜਾਤ ਸਬੀ। ਇਮ ਪੌਰਖਵੰਤ ਮਹਾਨ ਜਨਾ॥ ਕਰ ਹੈਂ ਬਲ ਕੋ ਲਖ ਤਾਂਹਿ ਘਨਾ॥ ੧੩੪॥<noinclude></noinclude> a943hzkokeurbpz382h9io4y2lxg8bb 250 52903 223063 207959 2026-06-22T13:20:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੨੯}} {{rule}}</noinclude>{{gap}}ਪੁਨਾ-ਕਬਿੱਤ।। ਮਾਤੇ ਗਜ ਰਾਜਨ ਕੇ ਕੁੰਭਨ ਤੇਂ ਸ੍ਰਵੈ ਮਦ ਤਾਂ ਮੇ ਬਾਂਧ ਪ੍ਰੇਮ ਜੇਈ ਭਏ ਪਰਮਤ ਹੈਂ॥ ਗੁੰਜਤ ਹੈ ਚਾਰੋਂ ਓਰ ਪਾਦ ਤਲ ਮਾਰੇ ਦੌਰ ਐਸੇ ਭੌਰ ਨੂੰ ਪੈ ਨਾਗ ਕੋਪ ਨ ਕਰਤ ਹੈ॥ ਤੈਸੇ ਬਲਵਾਨ ਨਰ ਬਲ ਹੀਨ ਜਾਨ ਕਰ ਨਿਬਲ ਕੇ ਊਪਰ ਨ ਗਰਬ ਧਰਤ ਹੈ॥ ਸਮ ਬਲ ਪੇਖੇ ਜਬ ਤਾਂਕੋ ਦੇਇ ਦੰਡ ਤਬ ਅਲਪ ਬਲੀ ਕਾ ਮਾਨ ਕਬੂ ਨ ਹਰਤ ਹੈਂ॥ ੧੩੫॥ {{gap}}ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨ ਕੇ ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਜੋ ਆਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਸੋ ਸੱਤ ਹੈ ਜੋ ਓਹ ਬੜਾ ਮਹਾਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਅਸੀਂ ਬਿਚਾਰੇ ਨਿਰਬਲ ਹਾਂ ਪਰ ਤਾਂ ਬੀ ਜੇ ਆਪ ਆਖੋ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਦਾ ਨੌਕਰ ਬਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤਾਂ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕੇ ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਕਿਆ ਤੂੰ ਇਹ ਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਬੁੱਧਿ ਨਾਲ ਕੇਹੜਾ ਕੰਮ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {|{{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਨਾਗ ਹਯ ਮਨੁਜ ਸੇਂ ਜੋ ਕਾਰਜ ਨਹਿ ਹੋਇ॥</br>ਤਾਂ ਕੋ ਬੁਧਿਜਨ ਬੁੱਧ ਕਰ ਸਾਧ ਲੇਤ ਸਬ ਕੋਇ॥੧੩੬॥ |} {{gap}}ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨ ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਜੇਕਰ ਇਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਜ਼ੀਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਅਜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤੇਂ ਕ੍ਰੋਧ ਅਥਵਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਨੀ ਸਭ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਰਹੀ ਏਹ ਮੇਰਾ ਨਿਸਚੈ ਹੈ। ਤਦ ਦਮਨਕ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਜੀਵਕ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਝਿੜਕ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ ਬੈਲ ਇਧਰ ਆ, ਇਧਰ ਆ, ਸਾਵਾਮੀ ਪਿੰਗਲਕ ਤੈਨੂੰ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਬੇਖੌਫ ਹੋਕੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਕਾਸਨੂੰ ਬੜ੍ਹਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈਂ? ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਸੰਜੀਵਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭਾਈ! ਪਿੰਗਲਕ ਕੌਨ ਹੈ। ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਕਿਆ ਤੂੰ ਸਵਾਮੀ ਪਿੰਗਲਕ ਨੂੰ ਬੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਇਸ ਲਈ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਠਹਿਰ, ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਤ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ ਤਾਂ ਜਾਨੇਂਗਾ। ਦੇਖ ਤਾਂ ਸਹੀ ਜੋ ਸਾਰੀ ਮ੍ਰਿਗਾਵਲੀ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਯਾ ਬੋਹੜ ਦੇ ਹੇਠ ਸਵਾਮੀ ਪਿੰਗਲਕ ਨਾਮੀ ਸ਼ੇਰ ਬੈਠਾ ਹੋਯਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੋਯਾ ਹੋਯਾ ਸਮਝ ਕੇ ਸੰਜੀਵਕ ਬੜੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭਾਈ ਤੂੰ ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਜਨ ਅਤੇ ਬੋਲਨ ਵਿਖੇ ਚਤੁਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ। ਸੋ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੇ ਲੈ ਚਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ<noinclude></noinclude> 0sh6jw6mvs0wpxlgjcyhpta0kkrua2q 250 52904 223064 208030 2026-06-22T13:20:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{left|੩੦}} {{center|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ}}</noinclude>ਸਵਾਮੀ ਕੋਲੋਂ ਅਭੈਦਾਨ ਕਰਾਵੀਂ। ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਤੂੰ ਸੱਚ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਪਰ ਰਾਜਨੀਤ ਐਉਂ ਆਖਦੀ ਹੈ:- {{gap}}ਗਿਰਿ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਅਰ ਭੂਮਿਕਾ ਅੰਤਿ ਚਹੋ ਲਖ ਲੇਹੁ॥ ਦੋਹਰਾ।। {{gap}}ਪਰ ਭੂਪਨ ਕੇ ਚਿੱਤ ਕਾ ਅੰਤ ਲਖਾ ਨਹਿ ਕੇਹੁ॥੧੩੭॥ {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਸੰਜੀਵਕ! ਤੂੰ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰ ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਜਾਕੇ ਸਮਯ ( ਮੌਕਾ) ਦੇਖ ਆਵਾਂ ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਚਲਾਂਗਾ।। {{gap}}ਦਮਨਕ ਸੰਜੀਵਕ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰਾ, ਆਪ ਪਿੰਗਲਕ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਇਹ ਆਖਿਆ ਹੇ ਸਵਾਮੀ! ਓਹ ਸਾਧਾਰਨ ( ਆਮ) ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਓਹ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਵਾਹਨ ਬੈਲ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਜਮਨਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਦਾ ਬਨ ਘਾਸ ਚੁਗਨ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਬਹੁਤਾ ਕੀ ਕਹਿਨਾ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸੈਲ ਕਰਨ ਲਈ ਏਹ ਬਨ ਦੇ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਗਲਕ ਡਰ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹਾਂ ਏਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਨ ਸਮਝਿਆ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਬਿਨਾਂ ਘਾਸ ਖੋਰਾ ਜਾਨਵਰ ਏਹੋ ਜੇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਬਨ ਵਿਖੇ ਬੇਖੌਫ਼ ਗੱਜਦਾ ਹੋਯਾ ਕਦ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਇਹ ਦੱਸ ਜੋ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ। ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭਗਵਨ! ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਭਾਈ ਇਹ ਤਾਂ ਚੰਡਿਕਾ ਦੇ ਵਾਹਨ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਬਨ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡਾ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਪਿੰਗਲਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਸ ਬਨ ਵਿਖੇ ਆਯਾ ਹੋਯਾ ਸਾਡਾ ਅਤਿਥਿ ( ਪਰਾਹੁਣਾ) ਹੈਂ, ਸੋ ਤੂੰ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਉਸਨੂੰ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਅਤੇ ਭਾਈਪਨੇ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਦਿਖਾ . ਇਕੱਠਾ ਹੀ ਖਾਨਾ ਪੀਨਾ ਕਰ, ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਰਹਿਕੇ ਸਮੇ ਨੂੰ ਬਿਤਾ ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਏਹ ਆਖਿਆ ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਕੋਲੋਂ ਅਭਯ ਦੱਛਣਾ ਦਿਵਾ ਦੇਵੀਂ। ਅਗੇ ਆਪ ਮਾਲਕ ਹੋ ਜੋ ਕਹੋ ਸੋ ਕਰਾਂ।। {{gap}}ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਪਿੰਗਲਕ ਬੋਲਿਆ ਹੈ ਦਮਨਕ ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਡਿਤ ਹੈਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ Original with: Punjabi Sahit Academy<noinclude></noinclude> o0muofrlrwfs0s430gfbp7t5muu0umg 250 52938 223065 208394 2026-06-22T13:21:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੩੧}} {{rule}}</noinclude>ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਬਾਤ ਆਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਯ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਤੂੰ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭੀ ਅਭੈ ਦਾਨ ਮੰਗ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਲੈ ਆ। ਵਾਹ ਵਾ ਕਿਆ ਹਛਾ ਕਿਹਾ ਹੈ:– {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}} ਦੋਸ ਕੁਟਿਲਤਾ ਰਹਿਤ ਜੇ ਹੈਂ ਪਰਖੇ ਬਲਵਾਨ! ਐਸੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਰਾਜ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰ ਹੈਂ ਬੰਭ ਸਮਾਨ॥੧੩੮॥ ਤੋੜ ਜੋੜ ਮੋਂ ਸਚਿਵ ਧੀ ਵੈਦ ਬੁੱਧ ਸੰਨ ਪਾਤ। ਵਿਦਿਤ ਹੋਤ ਹੈ ਸਵਸਥ ਮੇਂ ਸਬ ਪੰਡਿਤ ਕਹਿਲਾਤ॥੧੩੯॥</poem>}} {{gap}}ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨ ਦਮਨਕ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਸੰਜੀਵਕ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਨ ਲੱਗਾ ਵਾਹਵਾ ਸਾਡਾ ਸਵਾਮੀ ਸਾਡੇ ਉਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ॥ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਚਨ ਦੇ ਕਾਬੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਜੇਹਾ ਹੋਰ ਕੌਨ ਹੈ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ: {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਗਨੀ ਸਿਸਰ ਮੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਮੇਲ॥</br> ਰਾਜਮਾਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਹੇ ਭੋਜਨ ਦੂਧ ਅਪੇਲ ॥੧੪੦॥ |} {{gap}}ਇਹ ਸੋਚ ਸੰਜੀਵਕ ਦੇ ਪਾਸ ਜਾ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਵਾਮੀ ਤੋਂ ਅਭੈ ਦਾਨ ਮੰਗਿਆ ਹੈ ਸੋ ਹੁਣ ਤੂੰ ਬੇਖੌਫ ਹੋਕੇ ਚੱਲ ਪਰੰਤੂ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਵਰਤਾਰਾ ਕਰੀਂ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿਖੇ ਆਕੇ ਸੁਤੰਤ੍ਰ ਨਾ ਬਨੀ ਅਰ ਮੇਂ ਭੀ ਤੇਰੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰੀ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਚਲਾਵਾਂਗਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜ ਲੱਛਮੀ ਨੂੰ ਭੋਗਾਂਗੇ | ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ: {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}}ਆਖੇਟਕ ਕੇ ਧਰਮ ਸੇ ਰਾਜ ਲੱਛ ਰਹਿ ਪਾਸ। ਯਥਾ ਪ੍ਰੇਰਤਾ ਏਕ ਮ੍ਰਿਗ ਦੂਜਾ ਹਨ ਹੈ ਤਾਸ॥ ੧੪੧॥ ਜੋ ਨ ਪੂਜਤ ਗਰਬ ਕਰ ਉਤਮ ਮੱਧਮ ਤਾਤ। ਭੂਪਨ ਕਰ ਸਨਮਾਨਯ ਭੀ ਦੰਤਲ ਇਮ ਗਿਰਜਾਤ ੧੪੨।</poem>}} {{gap}}ਸੰਜੀਵਕ ਬੋਲਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ, ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨ॥ {{gap}}੨ ਕਥਾ॥ ਇਸ ਪ੍ਰਥਵੀ ਤੇ ਇਕ ਵਰਧਮਾਨ ਨਾਮੀ ਨਗਰ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਦੰਤਿਲ ਨਾਮੀ ਬੜੇ ਧਨ ਵਾਲਾ ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਦਾ ਹਾਕਮ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅਜੇਹੀ ਤਰਾਂ ਕੀਤਾ ਜੋ<noinclude></noinclude> mj6lr56qbpdg9f0n9uyb3rshe20dkar 250 52939 223066 208397 2026-06-22T13:21:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੨|ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>ਸਾਰੇ ਲੋਗ ਤੇ ਰਾਜਾ ਉਸਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੇ। ਬਹੁਤਾ ਕੀ ਕਹਿਨਾ ਹੈ ਜੋ ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਚਤੁਰ ਮਨੁਖ ਨਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇਖਿਆ ਹੀ ਸਾ ਅਤੇ ਨਾ ਸੁਨਿਆ ਹੀ ਸਾ! ਇਸਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭੀ ਹੈ:- ਕਬਿੱਤ॥ ਰਾਜਨ ਕੋ ਹਿਤ ਕੀਏ ਪ੍ਰਜਾ ਸੇ ਵਿਰੋਧ ਹੋਤ ਪ੍ਰਜਾ ਹੂੰ ਕੇ ਹਿਤ ਕੀਏ ਨ੍ਰਿਪ ਸੇ ਵਿਰੋਧ ਜਾਨ। ਰਾਜਨ ਔ ਪ੍ਰਜਾ ਹੂੰ ਕੇ ਹਿਤ ਮੇਂ ਵਿਰੋਧ ਇਮ ਯਥਾ ਨਿਸ ਭਾਨ ਕਾ ਵਿਰੋਧ ਅਹੇ ਬੁਧਿਮਾਨ। ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾ ਹਿਤ ਮਾਹਿ ਮਹਿਤ ਵਿਰੋਧ ਆਂਹਿ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਧਿਕਾਰ ਪਾਇ ਕਹੋ ਕਿਮ ਰਹੇ ਮਾਨ। ਦੋਨੋ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਇ ਕਾਮ ਕੋ ਚਲਾਂਇ ਜੋਈ ਐਸੋ ਨਰ ਜਗ ਮਾਂਹਿ ਮਿਲੇ ਤੋ ਅਮੋਲ ਜਾਨ॥ ੧੪੩॥ {{gap}}ਕੁਛਕ ਦਿਨ ਬੀਤ ਗਏ ਤਾਂ ਦੰਤਿਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਵਿਯਾਹ ਹੋਯਾ। ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਮਨੁਖ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨੌਕਰ ਸਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਬੁਲਾ ਭੋਜਨ ਖੁਲਾ ਸਿਰੋਪਾ ਦਿਵਾਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਫੇਰ ਵਿਯਾਹ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੀ ਅੰਤ ਪੁਰ ਦੇ ਸਮੇਤ ਆਪਨੇ ਘਰ ਲਿਆਕੇ ਪੂਜਿਆ। ਪਰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਝਾੜੂ ਬਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਗੋਰੰਭ ਸੀ ਓਹ ਭੀ ਰਾਜਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਯਾ ਅਤੇ ਅਜੋਗ ਅਸਥਾਨ ਵਿਖੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਦੰਤਿਲ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧੱਕਾ ਦੇਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ॥ ਓਹਭੀ ਤਦ ਤੋਂ ਲੈ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਕੇ ਉੱਭੇਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੌਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਵਿਚਾਰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਇਸਦਾ ਰਾਜੇ ਪਾਸੋਂ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਾਵਾਂ ਅਰ ਬ੍ਰਿਥਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੁਕਾਯਾਂ ਕੀ ਬਨਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਨਿਰਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾ ਸੱਕਦਾ, ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਪਲਟਾ ਜੋ ਨਹਿ ਲੇ ਸਕੇ ਕਿਉਂ ਕਲਪੇ ਨਿਰਲੱਜ।</br> ਯਥਾ ਚਣਕ ਉਠ ਭਾਠ ਤੇਂ ਭ੍ਰਸਟਕ ਭੂਨੇ ਅੱਜ॥੧੪੪॥ |} {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰ ਦੇ ਵੇਲੇ ਯੋਗ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹੋਏ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਲੰਘ ਦੇ ਪਾਸ ਸਫਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ ਜੋ ਦੰਤਿਲ ਬੜਾ ਹੰਕਾਰੀ ਹੋਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜਾ ਦੀ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਅਲਿੰਗਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਅਭੜ ਵਾਹੇ ਉਠਕੇ ਰਾਜਾ ਬੋਲਿਆ, ਕਿਉਂ ਓਏ ਗੋਰੰਭ ਕਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਸੱਚ ਹੈ, ਜੇ<noinclude></noinclude> 01idu9a9bgzalhnwft9ktlc9z7jtxpv 250 53048 223068 208429 2026-06-22T13:21:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223068 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੪|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਜੋ ਨਰ ਤਿਨਕੇ ਬਚਨ ਕੋ ਅਲਪ ਕਰੇ ਵਾ ਤੂਲ। ਸੌ ਨਰ ਲਘੁਤਾ ਜਗਤ ਮੇਂ ਪਾਵਤ ਹੈ ਦੁਖ ਮੂਲ ॥੧੫੨॥ ਜੋ ਚਾਹੇ ਅਬਲਾਨ ਕੋ ਨਿਕਟ ਰਹੇ ਤਿਨ ਕੇਰ। ਥੋੜੀ ਸੇਵਾ ਕੋ ਕਰੇ ਸੋ ਪ੍ਰਿਯ ਨਾਰਨ ਹੇਰ ॥੧੫੩॥ ਪਰਿਜਨ ਭਯ ਅਰ ਜਗਤ ਕੀ ਨਿੰਦਾ ਕਾ ਡਰ ਧਾਰ। ਰਹੇ ਬੀਚ ਮਰਯਾਦ ਕੇ ਬਿਨ ਮਰਯਾਦਾ ਨਾਰ ॥੧੫੪॥ ਯੋਖਿਤ ਦੇਖੇ ਆਯੁ ਨਹਿੰ ਨਾ ਯੇ ਲਖੇਂ ਅਭੋਗ। ਰੂਪ ਕੁਰੂਪ ਨ ਪੇਖ ਹੈਂ ਕਰੇਂ ਪੁਰਖ ਲਖ ਭੋਗ ॥੧੫੫॥ ਰੰਗ ਯੁਕਤ ਜਿਮ ਸਾਟਕਾ ਧਾਰ ਨਿਤੰਬ ਭੁਗੰਤ। ਤਥਾ ਪੁਰਖ ਅਨੁਰਾਗ ਯੁਤ ਭੋਗਤ ਨਾਰ ਤੁਰੰਤ ॥੧੫੬॥ ਕਟਿ ਵਸਤ੍ਰ ਕੋ ਭੋਗ ਤ੍ਰਿਯ ਪਾਦ ਤਲੇ ਧਰ ਦੇਤ। ਤਥਾ ਰਾਗ ਯੁਤ ਪੁਰਖ ਕੋ ਭੋਗ ਨਾਰ ਝਬ ਲੇਤ ॥੧੫੭॥</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਓਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਬਿਰਲਾਪ ਕਰਕੇ ਤਦ ਤੋਂ ਦੰਤਿਲ ਵਲੋਂ ਅਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਗਿਆ, ਬਹੁਤਾ ਕੀ ਕਹਿਨਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦਾ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਭੀ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰ ਵਿਖੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਦੰਤਿਲ ਬੀ ਬਿਨਾਂ ਸਬੱਬ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਸੰਨ ਦੇਖ ਸੋਚਨ ਲਗਾ ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {{gap}}ਕਬਿੱਤ॥ ਕੌਨ ਧਨ ਪਾਇਕੋ ਨ ਗਰਬ ਧਰਾਇ ਮਨ ਕੌਨ ਧਨੀ ਆਪਦ ਮੈਂ ਬੰਧ੍ਯੋਂ ਨਹਿ ਜਾਤੁ ਹੇ॥ ਕਾਂਕੋ ਮਨ ਨਾਰੀ ਨ ਹਰਤ ਹੈ ਜਗਤ ਮਾਂਹਿ ਰਾਜਨ ਕੋ ਪ੍ਰਿਯ ਕਹੋ ਕੌਨ ਦਿਨ ਰਾਤ ਹੈ॥ ਕਾਂਕੋਂ ਕਾਲ ਖਾਤ ਨਾਹੀਂ ਦੇਖਲੇ ਬਿਚਾਰ ਕਰ ਕੌਨ ਭੀਖ ਮਾਂਗ ਕਰ ਇੱਜਤ ਕੋ ਪਾਤ ਹੈ॥ ਕੌਨ ਨਰ ਦੁਸਟਨ ਕੇ ਜਾਲ ਮਾਂਹਿ ਆਇਕਰ ਖੇਮਹੂੰ ਕੇ ਸਾਥ ਨਿਜ ਘਰ ਮਾਂਹਿ ਆਤ ਹੈ॥੧੫੮॥ {{Block center|<poem>ਤਥਾ ਛੰਦ॥ ਕਾਕ ਪਵਿਤ੍ਰ ਨ ਹੋਤ ਕਦਾਚਿਤ ਜੂਪ ਕਾਰਨਹਿ ਸਾਚਾ ਹੋਇ। ਕ੍ਰੋਧ ਬਿਨਾਂ ਨਹਿ ਹੋਤ ਭੁਜੰਗਾ ਨਾਰੀ ਮੇਂ ਨਹਿ ਕਾਮ ਖਲੋਇ॥ ਕਲੀਵ ਪੁਰਖ ਮੇਂ ਧੀਰਜ ਨਾਹੀਂ ਮਧੁਪਾਈ ਕੋ ਗ੍ਯਾਨ ਨ ਹੋਤ। ਤੈਸੇ ਰਾਜਾ ਮੀਤ ਨਾ ਹੋਤਾ ਨਾਥ ਕਰੇ ਯਹਿ ਬਾਤ ਉਦੋਤ ॥੧੫੯॥</poem>}} {{gap}}ਹੋਰ ਦੇਖੋ ਮੈਂ ਕਦੇ ਇਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਅਥਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਦਾ ਸੁਪਨੇ ਵਿਖੇ ਭੀ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਚਿਤਵਿਆ, ਫੇਰ ਨਹੀਂ<noinclude></noinclude> eoirphet2jp5amh8rh77eq2dv62ejdd 250 53049 223069 208527 2026-06-22T13:21:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|੩੫}} {{rule}}</noinclude>ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਰਾਜਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਕਿਉਂ ਹੋਯਾ ਹੈ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਕ ਦਿਨ ਜੋ ਦੰਤਿਲ ਰਾਜਾ ਦੀ ਡੇਉਢੀ ਤੇ ਖੜੋਤਾ ਹੋਯਾ ਸੀ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਗੋਰੰਭ ਫ਼ਰਾਸ਼ ਨੇ ਹੱਸਕੇ ਦੁਵਾਰਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੇ ਦੁਆਰਪਾਲੋ ਇਸ ਦੰਤਿਲ ਦੇ ਉਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਬੜੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਹੀ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਤੇ ਲੜਾਈ ਕਰ ਸੱਕਦਾ ਸੀ, ਸੋ ਜਿਸਤਰਾਂ ਇਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗਲਥਾ ਦੇਕੇ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਸੀ, ਇਸੇਤਰਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੀ ਕੱਢ ਦੇਵੇਗਾ ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰਨ ਨਾ ਦੇਵੋ॥ ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨ ਦੰਤਿਲ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਓਹੋ! ਏਹ ਤਾਂ ਗੋਰੰਭ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਸੋ ਠੀਕ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}} ਮੂਰਖ ਅਰ ਕੁਲ ਹੀਨ ਜੋ ਭੂਪਨ ਕੋ ਸੇਵਾਤ। ਅਰ ਸਨਮਾਨ ਵਿਹੀਨ ਜੋ ਸੋ ਜਨ ਜਗ ਪੂਜਾਤ ॥੧੬੦॥ ਕੁਤਸਿਤ ਭੀਰੂ ਪੁਰਖ ਹੈ ਨ੍ਰਿਪ ਸੇਵਤ ਹੈ ਜੌਨ। ਨਾਂਹਿ ਪਰਾਭਵ ਜਗਤ ਮੈਂ ਪਾਵਤ ਹੈ ਨਰ ਤੌਨ ॥੧੬॥</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਬਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਯਾ ਆਪਨੇ ਦਿਲ ਵਿਖੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਨੇ ਘਰ ਬਿਖੇ ਆਕੇ ਰਾਤ੍ਰਿ ਦੇ, ਸਮੇ ਗੋਰੰਭ ਨੂੰ ਬੁਲਵਾਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਿਰੋ ਪਾ ਦਿਵਾਕੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭਾਈ ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਈਰਖਾ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਨਹੀਂ ਸਾ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਬ ਤੋਂ ਅਗੇ ਵਧਕੇ ਬੈਠਾ ਹੋਯਾ ਦੇਖਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕਢਿਆ ਸੀ, ਸੋ ਉਸ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰ॥ ਓਹ ਬੀ ਉਸ ਸਿਰੋ ਪਾ ਦੇ ਕਪੜੇ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਖਿਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਇਸ ਆਦਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸਬਬ ਦੇਖ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧਿ ਨੂੰ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨੂੰ॥ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਵਾਹਵਾ ਕਿਆ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:— {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}}ਅਲਪ ਬੋਝ ਕੋ ਪਾਇਕੇ ਨੀਚਾ ਉੱਚਾ ਹੋਇ। ਤੁਲਾ ਦੰਡ ਇਸ ਨੀਚ ਕੀ ਚੇਸਟਾ ਜਾਨੋ ਲੋਇ ॥੧੬੨॥</poem>}} {{gap}}ਜਦ ਸਿਰੋਪਾ ਲੈਕੇ ਘਰ ਆਯਾ, ਓਦੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਓਹ ਗੋਰੰਭ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਜਾ, ਯੋਗ ਨਿੰਦ੍ਰਾ ਵਿਖੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਲਖ<noinclude></noinclude> t6as0ynudcznocn36m5oevvy11f67lh 250 53050 223070 208465 2026-06-22T13:21:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੬|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}} {{rule}}</noinclude>ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਦੇ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਓਹੋ! ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਤਾਂ ਬੜਾ ਅਗ੍ਯਾਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਲਾ ਕਰਦੇ ਨੇ ਬੇਰ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ,ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਰਾਜਾ ਬੜਾ ਅਸਚਰਜ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ,ਕਿਉਂ ਓਏ ਗੋਰੰਭ ਇਹ ਕੀ ਅਯੋਗ ਬਾਤ ਬੋਲਿਆ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਫ਼ਰਾਸ਼ ਜਾਨਕੇ ਮਾਰਦਾ ਨਹੀਂ ਭਲਾ ਦਸ ਤਾਂ ਸਹੀ ਤੂੰ ਕਦੇ ਸਾਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਕੰਮ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ? {{gap}}ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਸ੍ਵਾਮੀ! ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਸੋ ਇਸਲਈ ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਨੀਂਦ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈ ਉਸ ਨੀਂਦ ਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਅਜੋਗ ਬਾਤ ਨਿਕਲੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਸੋ ਆਪ ਖਿਮਾਂ ਕਰੇਂ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਨੀਂਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਫਲ ਹਾਂ॥ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਜੋ ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਬਿਖੇ ਭੀ ਜੰਗਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਬੇਰ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ, ਸੋ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਇਹ ਬਾਤ ਇਸਨੇ ਝੂਠ ਮੂਠ ਕਹਿ ਦਿਤੀ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੰਤਿਲ ਦੀ ਬਾਤ ਭੀ ਝੂਠੀ ਹੋਵੇਗੀ॥ ਇਸ ਵਿਖੇ ਕੁਝ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸੋ ਮੈਂ ਬੜੀ ਅਜੋਗ ਬਾਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੁਵਾਰਿਯੋਂ ਕਢਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਓਹੋ ਜੇਹੇ ਆਦਮੀ ਅਜੇਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਿਹਾਕੁ ਇਸਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ॥ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਸੋਚਕੇ ਦੰਤਿਲ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਸਿਰੋਪਾ ਦਿਵਾਕੇ, ਆਪਨੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜੋੜਿਆ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ॥ {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}} ਜੋ ਨ ਪੂਜਤਾ ਗਰਬ ਕਰ ਉੱਤਮ ਮੱਧਮ ਤਾਤ। ਭੂਪਨ ਕਰ ਸਨਮਾਨ੍ਯ ਭੀ ਦੰਤਿਲ ਇਮ ਗਿਰਜਾਤ॥੧੬੩</poem>}} ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕੇ ਸੰਜੀਵਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭਾਈ! ਏਹ ਬਾਤ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਹੈ ਸੋ ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਕਰਾਂਗਾ! ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਪਸ ਵਿਖੇ ਨਿਯਮ ਕਰ ਦਮਨਕ ਉਸਨੂੰ ਲੈਕੇ ਪਿੰਗਲਕ ਦੇ ਪਾਸ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ! ਇਸ ਸੰਜੀਵਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਦੇ ਪਾਸ ਲੈ ਆਯਾ ਹਾਂ ਹੁਣ ਆਪ ਮਾਲਕ ਹੋ। ਸੰਜੀਵਕ ਭੀ ਆਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਦੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਗੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਪਿੰਗਲਕ ਨੇ ਭੀ ਬੜੀ ਮੋਟੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਬੈਲ ਦੇ ਉੱਪਰ ਨਖ ਰੂਪੀ<noinclude></noinclude> bmqu0kweaua1w1los17bqwrxdt7prep 250 53052 223073 208605 2026-06-22T13:22:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੩੯}} {{rule}}</noinclude>ਦੋਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦਸਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}}ਬਿਨ ਬੂਝੇ ਭੀ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੋ ਮੰਤ੍ਰੁੀ ਕਰੇ ਬਖਾਨ॥ ਜਿਮ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸਟਰਕੋਬਿਦੁਰ ਦੇਤਰਹੇਨਿਤਗ੍ਯਾਨ॥੧੭੩॥</poem>}} {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਪੁਨਾ-|depth=2em}}ਜੋ ਚਾਲੇ ਨ੍ਰਿਪਮੰਦ ਮਗ ਹਸਤੀ ਚਲੇ ਕੁਚਾਲ॥ ਤੌ ਮੰਤ੍ਰੀ ਅਰ ਨਾਗਪਤਿ ਬੁਰੋ ਕਹੇਂ ਸਬ ਲਾਲ ॥੧੭੪॥</poem>}} ਸੋ ਤੈਂ ਹੀ ਇਸ ਘਾਸ ਖੋਰੇ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਮੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਆਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਅਪਨੇ ਹਥੀਂ ਅੰਗਾਰ ਫੜਿਆ ਹੈ ਉਸਦਾ ਫਲ ਆਪ ਹੀ ਭੋਗ॥ ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਸਚ ਹੈ ਏਹ ਦੋਸ਼ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ ਸਵਾਮੀ ਦਾ ਨਹੀਂ ਇਸੇ ਬਾਤ ਪਰ ਕਿਸੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਸੋਰਠਾਾ॥|depth=3em}}ਮੇਖ ਜੁੱਧ ਕਰ ਸਿਆਰ,ਮੈਂ ਆਖਾਢ ਭੂਤਿ ਹਨਾ। ਪਰ ਹਿਤ ਦੂਤੀ ਨਾਰ, ਮਰੇ ਤੀਨ ਨਿਜ ਦੋਸ ਕਰ॥੧੭੫॥</poem>}} {{gap}}ਕਰਟਕ ਬੋਲਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨ:- {{gap}}੪ ਕਥਾ॥ ਕਿਸੇ ਨਿਰਜਨ ਬਨ ਬਿਖੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਸਾ ਉੱਥੇ ਦੇਵ ਸਰਮਾ ਨਾਮੀ ਸੰਨ੍ਯਾਸੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਅਨੇਕ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਦਿਤੇ ਹੋਏ ਬਰੀਕ ਬਰੀਕ ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਵੇਚਨੇ ਕਰਕੇ ਸਮਾ ਪਾਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੁਪੈਆਂ ਦੀ ਥੈਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਲਈ ਓਹ ਕਿਸੇ ਉਪਰ ਵਿਸਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਿਨੇ ਰਾਤੀ ਉਸ ਥੈਲੀ ਨੂੰ ਅਪਣੀ ਕੱਛ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦੱਬੀ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਵਾਹਵਾ ਕਿਆ ਠੀਕ ਆਖਿਆ ਹੈ। ਯਥਾ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}}ਧਨ ਇਕਤ੍ਰ ਮੇਂ ਕਸਟ ਅਤਿ ਰਖਿਆ ਮੇਂ ਅਤਿ ਦੂਖ॥ ਖਰਚ ਆਇ ਮੇਂ ਦੁੱਖ ਬਹੂ ਤਾਂਤੇ ਧ੍ਰਿਗ ਧਨ ਸੂਖ॥੧੭੬॥</poem>}} {{gap}}ਤਦ ਆਖਾਢ ਭੂਤਿ ਨਾਮੀ ਪਰਾਏ ਧਨ ਦੇ ਚੁਰਾਉਨ ਵਾਲੇ ਠੱਗ ਨੇ ਉਸ ਥੈਲੀ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਕੱਛ ਵਿਖੇ ਜਾਨਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਇਸ ਥੈਲੀ ਨੂੰ ਚੁਰਾਵਾਂ॥ ਪਰ ਇਸ ਮੰਦਰ ਵਿਖੇ ਪੱਕੀਆਂ ਸਿਲਾਂ ਦੇ ਲਗਨ ਕਰਕੇ ਪਾੜ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸੱਕਦਾ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਉਚਾਈ ਬਹੁਤ ਹੈ ਇਸਲਈ ਬੂਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੀ ਜਾਨਾ ਔਖਾ ਹੈ, ਸੋ ਇਸ ਲਈ ਏਹ ਉਪਾ ਕਰਾਂ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬਾਤਾਂ<noinclude></noinclude> jihsflm0c7yaruoukdo4vd728uedesz 250 53257 223075 208511 2026-06-22T13:22:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੪੧}}</noinclude>ਤੈਨੂੰ ਅਰ ਮੈਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਇਸ ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਬੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- {{gap}}ਛਪਯ ਛੰਦ॥ ਦੁਰਮੰਤ੍ਰੀ ਸੇ ਨ੍ਰਿਪਤਿ,ਲਾਡ ਤੇਂ ਪੂਤ ਬਿਨਾਸੇ। ਬਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਵਿਪ੍ਰ ਸੀਲ ਖਲ ਸੰਗਤ ਨਾਸੇ॥ ਕੁਲ ਕੁਪੂਤ ਤੇ ਨਾਸ,ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਬਿਨ ਹਿਤ ਜਾਈ। ਬਿਨਾਂ ਨੀਤਿ ਧਨ ਜਾਇ, ਨੇਹ ਪਰਦੇਸ ਬਸਾਈ॥ ਬਿਨੁ ਦੇਖੇ ਖੇਤੀ ਨਸੇ, ਪੁਨ ਨਾਰੀ ਧਨ ਨਾਸ॥ ਤਥਾ ਸੰਗ ਤੇ ਯਤੀ ਕਾ ਨਿਸਚੇ ਹੋਇ ਬਿਨਾਸ॥ ੧੮੨॥ {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸੰਨ੍ਯਾਸ ਦੇ ਬ੍ਰਤ ਨੂੰ ਧਾਰਕੇ ਮਠ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਕੁਟੀਆਂ ਬਨਾਕੇ ਰਿਹਾ ਕਰੀਂ॥ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਪਦੀ ਆਗ੍ਯਾ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਪਰਲੋਕ ਸਵਾਰਨਾ ਹੈ ਜਦ ਉਸਨੇ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਯਾ ਕਰ ਲਈ ਕਿ ਮੈਂ ਮਠ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਆਵਾਂਗਾ ਤਦ ਦੇਵਸਰਮਾ ਨੇ ਦਯਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਬਨਾਯਾ, ਉਸਨੇ ਬੀ ਮੁੱਠੀ ਚਾਪੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ॥ ਪਰ ਤਾਂ ਬੀ ਓਹ ਸੰਨ੍ਯਾਸੀ ਆਪਨੀ ਮਾਯਾ ਨੂੰ ਕੱਛ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਿਤਨਾ ਚਿਰ ਬੀਤ ਗਿਆ ਤਦ ਆਖਾਢ ਭੂਤਿ ਸੋਚਨ ਲੱਗਾ ਭਈ ਏਹ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੋ ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਦਿਨ ਦੀਵੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਸਿੱਟਾਂ। ਅਥਵਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੇਵਾਂ ਅਥਵਾ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਮਾਰ ਸਿੱਟਾਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੋਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਬਿਖੇ ਦੇਵਸਰਮਾ ਦੇ ਸਿਖ ਦਾ ਪੂਤ੍ਰ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡੋਂ ਨੇਉਂਦਾ ਦੇਨ ਲਈ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ! ਮੈਨੂੰ ਜਨੇਊ ਪਵਾਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਆਉਣਾ, ਏਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕੇ ਦੇਵਸਰਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕੇ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਖਾਢ ਭੂਤਿ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਜਾਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਨਦੀ ਆਈ॥ ਉਸ ਨਦੀ ਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਦੇਵਸਰਮਾ ਨੇ ਉਸ ਮਾਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਕੱਛ ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਗੋਦੜੀ ਵਿਖੇ ਲੁਕਾ ਸਨਾਨ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਾਢ ਭੂਤਿ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ ਪੁਤ੍ਰ ਜਦ ਤੋੜੀ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਹੋ ਆਵਾਂ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਨੂੰ ਇਸ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਕੰਥਾ ਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਰੱਖੀਂ॥ ਇਹ ਆਖਕੇ ਦੇਵਸਰਮਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਦ<noinclude></noinclude> flzng4hnzbepz15xo48erzcnxrarwjt 250 53258 223076 208512 2026-06-22T13:22:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੪੨|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>ਓਹ ਅਖੀਆਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋਯਾ ਤਾਂ ਆਖਾਢ ਭੂਤਿ ਮਾਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰਵੰਨਾ ਹੋਯਾ। ਦੇਵਸਰਮਾ ਜੋ ਚੇਲੇ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋਯਾ ਹੋਯਾ ਅਤੇ ਉਸਤੇ ਵਿਸਾਹ ਕਰਕੇ ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੋਮ ਵਾਲੇ ਛਤ੍ਰਿਆਂ (ਮੇਢਿਆਂ) ਦਾ ਜੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਹ ਦੋਵੇਂ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਛੇ ਹਟਕੇ ਜੋ ਆਪਸ ਵਿਖੇ ਟੱਕਰਾਂ ਲੜਦੇ ਹਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਲਹੂ ਡਿੱਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਕ ਗਿੱਦੜ ਜੁਬਾਨ ਦੇ ਸ੍ਵਾਦ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਆਕੇ ਲੋਹੂ ਚੱਟਨ ਲਗਾ। ਦੇਵਸਰਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਏਹ ਗਿੱਦੜ ਬੜਾ ਮੂਰਖ ਹੈ ਜੇ ਕਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰ ਜਾਏਗਾ, ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਖੇ ਓਹ ਗਿੱਦੜ ਲੋਹੂ ਚੱਟਨ ਦੇ ਸੁਆਦ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਯਾ ਤੇ ਟੱਕਰ ਖਾਕੇ ਮਰ ਗਿਆ॥ ਦੇਵਸਰਮਾ ਉਸ ਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੋਯਾ ਤੇ ਜਿਉਂ ਤੁਰਿਆ ਤਿਉਂ ਆਖਾਢ ਭੂਤਿ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਤਸਾਹ ਨਾਲ ਛੇਤੀ ਹੱਥ ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਗੋਦੜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਨ ਲਗਾ ਤਾਂ ਓਹ ਮਾਤ੍ਰਾ ਨਾ ਲੱਭੀ, ਤਦ ਹਾਇ ਹਾਇ ਮੈਂ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ! ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਕੇ ਮੂਰਛਾ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ॥ ਥੋੜੀ ਦੇਰੀ ਦੇ ਬਾਦ ਸੁੱਧ ਵਿਖੇ ਆਕੇ ਹਾਹੁਕੇ ਮਾਰਨ ਲਗਾ॥ ਹੇ ਆਖਾਢ ਭੂਤਿ ਮੈਨੂੰ ਠੱਗਕੇ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਉਤਰ ਤਾਂ ਦੇਹ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਖੁਰਾ ਲੈਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਢੂੰਡਦਿਆਂ ਸੰਧਯਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਜਾ ਪੁੱਜਾ॥ ਉਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕੌਲਕ (ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜਾਤਿ) ਆਪਣੀ ਤੀਮੀ ਦੇ ਸਮੇਤ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਨ ਲਈ ਪਾਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤੁਰਿਆ ਸੀ ਦੇਵਸਰਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਕੇ ਆਖਿਆ ਹੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾ! ਮੈਂ ਅਥਿਤਿ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਆਯਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਅਥਿਤਿ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰ ਅਰਥਾਤ ਮੈਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਰ ਨਿਵਾਸ ਦੇਹ॥ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ਜੋ ਅਤਿੱਥਿ ਸੰਧਯਾ ਸਮੇ ਘਰ ਗ੍ਰਿਸਤੀ ਕੇ ਆਇ। ਤਾਂ ਕੀ ਪੂਜਾ ਕੇ ਕੀਏ ਗ੍ਰਹੀ ਦੇਵ ਹ੍ਵੈ ਜਾਇ॥੧੮੩॥ ਆਸਨ ਭੂਮੀ ਅਵਰ ਜਲ ਚੌਥੀ ਮੀਠੀ ਬਾਤ॥</poem><noinclude></noinclude> 4gbka4xawj9xuhf037xi6ujh4bwlr1b 250 53259 223077 208514 2026-06-22T13:22:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੪੩}}</noinclude> {{Block center|<poem>ਸ੍ਰੇਸਟਨ ਕੇ ਘਰ ਮੇਂ ਸਦਾ ਇਨਕਾ ਹੋਤ ਨ ਹਾਤ॥੧੮੪॥ ਅਗਨਿ ਤ੍ਰਿਪਤ ਸ੍ਵਾਗਤ ਕੀਏ ਆਸਨ ਦੀਏ ਸੁਰੇਸ। ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਪਦ ਧੋਇ ਤੇ ਅਰਘ ਅਤਿੱਥ ਮਹੇਸ॥੧੮੫॥</poem>}} {{gap}}ਕੌਲਕ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਆਪਣੀ ਤੀਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ ਪਿਆਰੀ! ਤੂੰ ਅਤਿੱਥਿ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪੈਰ ਧੋਕੇ ਭੋਜਨ ਖਵਾਕੇ ਸੌਨ ਲਈ ਬਿਸਤਰਾ ਦੇਕੇ ਤੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਬੈਠ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸ਼ਰਾਬ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਕੇ ਓਹ ਤਾਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਵਿਭਚਾਰਨੀ ਤੀਮੀ ਉਸ ਅਤਿੱਥੀ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦੇਵਦਤ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਖੇ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਘਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਈ। ਵਾਹਵਾ ਕਿਆ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਯਥਾ:– <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਮਲਿਨ ਦਿਵਸ ਘਨ ਤਿਮਿਰ ਮੇਂ ਦੁਰਘਟ ਬੀਥੀ ਮਾਹਿ। ਪਤਿ ਬਿਦੇਸ ਲਖ ਪੁੰਸਚਲੀ ਹਰਖ ਹੋਤ ਮਨ ਮਾਂਹਿ॥੧੮੬॥ ਪੁਨਾ– ਸੁੰਦਰ ਸਿਹਜਾ ਆਭਰਨ ਪਤਿ ਅਨੁਕੂਲ ਜੁ ਹੋਇ। ਤ੍ਰਿਨ ਸਮ ਮਾਨੇ ਕਾਮਿਨੀ ਪਰ ਪੁਰਖੇ ਰਤਿ ਜੋਇ॥੧੮੭॥ ਪੁਨਾ– ਪਤਿ ਕ੍ਰੀੜਾ ਮੇਂ ਲਾਜ ਹ੍ਵੈ ਮਿਸਟ ਬਚਨ ਪਤਿ ਬਾਨ। ਕੁਲਟਾ ਕੋ ਪਤਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਹਿ ਭੂਖਨ ਆਗ ਸਮਾਨ॥੧੮੮॥ ਜਗ ਨਿੰਦਾ ਕੁਲਪਤਨ ਅਰ ਬੰਧਨ ਜੀਵਨ ਨਾਸ। ਕੁਲਟਾ ਸਬ ਦੁਖ ਸਹਿਤ ਹੈ ਪਰ ਪੁਰਖੇ ਧਰ ਆਸ।। ੧੮੯</poem> {{gap}}ਕੌਲਕ ਦੀ ਤੀਮੀ ਘਰ ਵਿਖੇ ਜਾ ਉਸ ਦੇਵਸਰਮਾ ਦੇ ਲਈ ਬਿਨਾ ਬਿਛਾਉਨੇ ਤੋਂ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਖੱਟ ਵਿਛਾ ਐਉਂ ਬੋਲੀ, ਹੇ ਸ੍ਵਾਮੀ! ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਤੋੜੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਨੂੰ ਜੋ ਪਿੰਡੋਂ ਆਈ ਹੋਈ ਹੈ ਮਿਲ ਆਵਾਂ ਉਨਾ ਚਿਰ ਤੀਕੂੰ ਆਪ ਇਸ ਘਰ ਵਿਖੇ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਨਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸ ਅਤਿੱਥਿ ਨੂੰ ਕਹਿਕੇ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਲਾਕੇ ਆਪਨੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਧਯਾਨ ਧਰਕੇ ਜਿਵੇਂ ਤੂਰੀ ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਭਰਤਾ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਮਤਵਾਲਾ ਹੋਯਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਕੇਸ ਥਿੜਕਦਾ ਥਿੜਕਦਾ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਲਈ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਸਾਰ ਓਹ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਢੱਕ ਕੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਜੇਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ ਓਹੋ ਜੇਹੀ ਬਨ ਗਈ ਕੌਲਕ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਸੁਨਕੇ ਦੁਖੀ<noinclude></noinclude> 8sp7yqcmzlq9y7xkqmpejuwralykqyc 250 53260 223078 171488 2026-06-22T13:22:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੪੪|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>ਹੋਯਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਖੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੈਸੀ ਹੁਣ ਸਿੰਗਾਰ ਸਮੇਤ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਨੂੰ ਸੱਚ ਜਾਨ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਪਾਪਨੀ ਵਿਭਚਾਰਣੀ! ਕਿੱਥੇ ਨੂੰ ਜਾਕੇ ਮੁੜ ਪਈ ਹੈਂ, ਓਹ ਬੋਲੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਆ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਗਈ, ਕਿਸ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋਕੇ ਅਜੋਗ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ। ਹੈਂ ਏਹ ਬਾਤ ਕਿਸੇ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ ਹੈ।। ਯਥਾ:- <poem> ਦੋਹਰਾ॥ ਵਿਕਲ ਅੰਗ ਧਰਨੀ ਪਤਨ ਅਰ ਕਰਨਾ ਪਰਲਾਪ। ਸੰਨਪਾਤ ਮਦ ਪਾਨ ਕੇ ਲੱਛਨ ਸਮ ਕਰ ਥਾਪ॥੧੯੦॥ ਕਰ ਸਪੰਦ ਅੰਬਰ ਤਜਨ ਤੇਜ ਹਾਨ ਰੰਗ ਲਾਲ। ਸੰਗ<ref>ਇਸਦੇ ਦੋ ਅਰਥ ਹਨ ਇਕ ਤਾਂ ਏਹ ਹੈ ਕਿ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਥਿੜਕਨਾ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦਾ ਸਿੱਟਨਾ, ਤੇਜ਼ ਦਾ ਘਟਨਾ, ਅਰ ਰੰਗ ਦਾ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਨਾ ਏਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਪੀਤਿਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸੋ ਵਾਰਣੀ ਨਾਮ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਹੈ ਸੋ ਜੇਕਰ ਸੂਰਜ ਅਰਥਾਤ ਦੇਵਤਾ ਭੀ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਏ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਨੁਖ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਹੈ॥ ਦੂਜਾ ਅਰਥ ਏਹ ਹੈ, ਕਿ ਵਾਰਣੀ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਸੋ ਜਦ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਰਥਾਤ ਅਸਤ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕਰ ਕਹੀਏ, ਕਿਰਣਾਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਅਰ ਭੇਜ ਘਟਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਰ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਵਾਰਣੀ ਕਹੀਏ ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥</ref> ਵਾਰਣੀ ਪਾਇ ਕਰ ਸੂਰਜ ਭਯੋ ਬਿਹਾਲ॥੧੯੧॥</poem> {{gap}}ਕੌਲਕ ਨੇ ਉਸਦੇ ਉਲਟੇ ਬਚਨ ਸੁਨ ਅਤੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਭੇਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ ਹੇ ਵਿਭਚਾਰਣੀ! ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਸੁਣਦਾ ਸਾਂ ਸੋ ਅਜ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਸੋ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਤ ਦਾ ਦੰਡ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਕਹਿਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸੋਟੇ ਨਾਲ ਖੂਬ ਤਰਾਂ ਕੁਟ ਕੇ ਥੰਮ੍ਹ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਪ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬਿਹੋਸ਼ੀ ਕਰਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਖੇ ਉਸਦੀ ਸਹੇਲੀ ਨਾਇਣ ਨੇ ਕੌਲਕ ਨੂੰ ਸੁੱਤਾ ਹੋਯਾ ਵੇਖ ਉਸ ਦੇ<noinclude>{{rule}}</noinclude> hmfot6626m3lxdyacdjtb9r6eeqkkvv 250 53319 223079 208515 2026-06-22T13:23:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੪੫}}</noinclude>ਪਾਸ ਆਕੇ ਕਿਹਾ ਹੇ ਸਖੀ! ਓਹ ਦੇਵਦੱਤ ਤੇਰਾ ਮਿਤ੍ਰ ਉਸ ਜਗਾ ਪਰ ਜਿੱਥੋਂ ਦੀ ਤੂੰ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਯਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਬੈਠਾ ਹੋਯਾ ਉਡੀਕਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਛੇਤੀ ਚਲ। ਓਹ ਬੋਲੀ ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਤਾਂ ਦੇਖ ਮੈਂ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜਾਕੇ ਉਸ ਕਾਮੀ ਨੂੰ ਆਖ ਜੋ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਨੈਣ ਬੋਲੀ ਸਖੀ! ਇਸ ਤਰਾਂ ਨਾ ਆਖ ਕਿਉਂ ਜੋ ਏਹ ਵਿਭਚਾਰਣੀ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਇਸਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ਯਥਾ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਵਿਖਮ ਠੌਰ ਥਿਤ ਸਵਾਦੁ ਫਲ ਗ੍ਰਹਣ ਕਰਤ ਹੈ ਜੌਨ।। ਧੰਨ ਜਨਮ ਤਿਨ ਕਾ ਅਹੇਂ ਊਠਨ ਸਮ ਹੈ ਤੌਨ॥੧੯੨॥ ਤਥਾ- ਝੂਠਾ ਹੈ ਪਰਲੋਕ ਸੁਖ ਜਗ ਸੁਖ ਜਾਨੋ ਸਾਚ। ਇਮ ਲਖ ਪਰ ਪੁਰਖਾ ਰਮੇਂ ਧੰਨਯ ਨਾਰ ਤੇ ਜਾਚ॥੧੯੩॥ ਪੁਨਾ- ਕੁਲਟਾ ਕੋ ਬਿਧ ਯੋਗ ਸੇਂ ਮਿਲੇ ਰਹ ਨਰ ਮੰਦ। ਸੁੰਦਰ ਪਤਿ ਕੋ ਛਾਡ ਕਰ ਤਾਂਹਿ ਭਜੇ ਸਵਛੰਦ॥੧੯੪॥</poem> {{gap}}ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਓਹ ਬੋਲੀ ਏਹ ਬਾਤ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਜੋ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬੱਧੀ ਹੋਈ ਉੱਥੇ ਕੀਕੂੰ ਜਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਏਹ ਪਾਪੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬੀ ਪਾਸ ਹੀ ਹੈ। ਨੈਣ ਬੋਲੀ ਹੇ ਸਖੀ! ਏਹ ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਨਾਲ ਬੇਸੁਧ ਹੈ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹੇ ਸੁਧ ਵਿਖੇ ਆਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਾਗਾ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਹ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਛੇਤੀ ਆ ਜਾ॥ ਓਹ ਬੋਲੀ ਐਵੇਂ ਹੀ ਸਹੀ॥ ਨੈਣ ਨੇ ਉਸ ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਯਾਰ ਦੇਵਦੱਤ ਦੇ ਪਾਸ ਜਿੱਥੋਂ ਦਾ ਕਰਾਰ ਸੀ ਉਥੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੋਯਾਂ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਕੌਲਕ ਉੱਠਿਆ ਅਰ ਅਮਲ ਦੇ ਲੱਥਿਆਂ ਕੁਝਕ ਗੁਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਤੀਮੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਕਟੁਬਾਦਿਨੀ! ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਵੇਂ ਅਤੇ ਕੌੜੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨਾ ਕਰੇਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ॥ ਨੈਣ ਡਰਦੀ ਮਾਰੀ ਜੋ ਏਹ ਮੇਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਜਾਏਗਾ ਨਾ ਬੋਲੀ, ਅਰ ਕੌਲਕ ਨੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਉਸਨੂੰ ਏਹੋ ਆਖਿਆ ਅੱਗੋਂ ਉਸਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕੌਲਕ ਨੇ ਗ਼ੁੱਸਾ ਖਾ ਤਿੱਖੇ ਚਾਕ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਨੱਕ ਕੱਟਕੇ ਏਹ<noinclude></noinclude> ru13bnersf2n60sv6xmfzbtgx5x19jg 250 53320 223080 209085 2026-06-22T13:23:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੪੬|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>ਆਖਿਆ ਹੇ ਭੈੜੀਏ! ਇੱਸੇ ਤਰਾਂ ਰਹੂ ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਐਉਂ ਕਹਿਕੇ ਫੇਰ ਸੌਂ ਗਿਆਂ।। ਦੇਵਸਰਮਾ ਜੋ ਧਨ ਦੇ ਨਾਸ ਅਤੇ ਭੁਖ ਤ੍ਰੇਹ ਕਰਕੇ ਜਾਗਦਾ ਸੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਚਲਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਓਹ ਕੌਲਕ ਦੀ ਤੀਮੀਂ ਆਪਣੇ ਮਿਤ੍ਰ ਦੇਵਦੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਕਰਕੇ ਘਰ ਬਿਖੇ ਆ ਕੇ ਨੈਣ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਤੈਨੂੰ ਸੁਖ ਹੈ! ਏਹ ਪਾਪੀ ਮੇਰੇ ਪਿਛੇ ਜਾਗਿਆ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? ਨੈਣ ਬੋਲੀ ਨੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਬ ਸੁਖ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਖੋਲ੍ਹ ਜੋ ਏਹ ਪਾਪੀ ਦੇਖ ਨਾ ਲਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਐਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਖੇ ਓਹ ਕੌਲਕ ਉਠਕੇ ਫੇਰ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਭੈੜੀਏ! ਕਿਆ ਹੁਣ ਬੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ ਕਿਆ ਇਸਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੰਨ ਕੱਟਨ ਦਾ ਦੰਡ ਦੇਵਾਂ? ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਓਹ ਬੜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਝਿੜਕ ਕੇ ਬੋਲੀ ਹੈ ਪਾਪੀ! ਹੇ ਮਹਾਂ ਮੂਰਖ! ਤੈਨੂੰ ਧਿਕਾਰ ਹੈ ਦੇਖ ਮੈਂ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸਤੀ ਨੂੰ ਕੌਨ ਅੰਗ ਕੱਟਨ ਦਾ ਦੰਡ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਯਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲ ਬੀ ਸੁਨਣ॥ {{gap}}ਦੁਵੈਯਾ ਛੰਦ॥ ਸੂਰ ਚੰਦ ਅਰ ਅਗਨਿ ਵਾਯੂ ਜਲ ਭੂਮਿ ਦਿਵ ਅੰਤਕ ਜਾਨ॥ ਮਨੁਜ ਰਦਯ ਦਿਵਸ ਰਾਤ ਦੇ ਦ੍ਵੈ ਸੰਧਯਾ ਅਰ ਧਰਮ ਪਛਾਨ॥ ਨਰ ਕਰਤਬ ਜਾਨਤ ਇਹ ਸਗਰੇ ਜੋ ਕੁਛ ਕਰੇ ਸੁਭਾਸੁਭ ਮੀਤ॥ ਗੁਪਤ ਨਾਂ ਰਹੇ ਕਰਮ ਨਿਜ ਕੀਨਾ ਨਾਥ ਬਖਾਨੇ ਰਾਖੋ ਚੀਤ॥੧੯੫॥ ਇਸਲਈ ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਸਤੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਦੇ ਬੀ ਪਰਾਏ ਪੁਰਖ ਦੀ ਚਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਮੇਰੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜਿਉਂਕਾ ਤਿਉਂ ਬੇਦਾਗ ਕਰ ਦੇਣ, ਅਰ ਜੇਕਰ ਮੇਰੇ ਚਿੱਤ ਵਿਖੇ ਪਰਾਏ ਪੁਰਖ ਦੀ ਭ੍ਰਾਂਤਿ ਬੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰ ਸਿੱਟਨ ਐਉਂ ਕਹਿਕੇ ਫੇਰ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲੀ ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ! ਦੇਖ ਮੇਰੇ ਸਤੀਪਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਨੱਕ ਜਿਉਂ ਕਾ ਤਿਉਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਜਿਵੇਂ ਓਹ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਦੇਖਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਨੱਕ ਬੀ ਸਾਬਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੇ ਲੋਹੂ ਬੀ ਡੁਲ੍ਹਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਤਦ ਉਸਨੇ ਅਚਰਜ ਹੋਕੇ ਉਸਨੂੰ ਖੋਲਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਬੈਠਾ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਸਰਮਾ ਏਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਦੇਖ ਅਚਰਜ ਹੋ ਏਹ ਬੋਲ<noinclude></noinclude> 143mjx5qg8dsruyzpqf8nwczhl89mkw 250 53321 223081 209262 2026-06-22T13:23:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੪੭}}</noinclude>ਉਠਿਆ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਸੰਬਰ ਨਮੁਚਿ ਬਲੀ ਅਰ ਕੁੰਭੀ ਨਸ ਕੀ ਜੌਨ। ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਮਾਯਾ ਜਿਤੀ ਸਬ ਯੋਖਿਤ ਮੇਂ ਤੌਨ ੧੯੬॥ ਹਸਤ ਪੁਰਖ ਕੋ ਹਾਸ ਕਰ ਰੋਵਤ ਕੋ ਪੁਨ ਰੋਇ॥ ਅਪ੍ਰਿਯ ਕੋ ਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਸੇਂ ਲੇਤ ਯੋਖਿਤਾ ਮੋਹਿ॥੧੯੭॥ ਉਸਨਾ ਜਾਨੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਜੋ ਦੇਵ ਗੁਰੁ ਪੁਨ ਜੋਇ। ਨਾਰਿ ਬੁੱਧ ਜਾਨਤ ਸਬੀ ਕਹੁ ਕਿਮ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇ॥੧੯੯॥ ਸਾਚੇ ਕੋ ਝੂਠਾ ਕਰੇਂ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਰ ਹੈਂ ਸਾਚ। ਐਸੀ ਨਾਰਨ ਕੀ ਕਹਾਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ ਕਦਾਚ॥੧੯੯॥</poem> ਹੋਰਦਰ ਬੀ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਮਤ ਤ੍ਰਿਯ ਬਲ ਕੋ ਬਢਨ ਦੇ ਨਾ ਕਰ ਅਤਿ ਹੀਂ ਨੇਹ॥ ਲੂਨ ਪੱਖ ਸਮ ਕਾਕ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੇ ਕ੍ਰੀੜੇਹ॥ ੨੦੦॥ ਮੁਖ ਮੀਠੀ ਬਾਤਾਂ ਕਰੇ ਚਿਤ ਮੈਂ ਮਾਰਹਿ ਤਾਂਹਿ। ਨਾਰਨ ਕੇ ਮੁਖ ਮਧੁਰਤਾ ਉਰ ਮੇਂ ਵਿਖ ਵਤ ਆਂਹਿ॥੨੦੧॥ ਯਾਤੇ ਪੀਵਤ ਅਧਰ ਨਰ ਉਰ ਕੋ ਤਾੜਤ ਆਂਹਿ। ਸੁਖਕਰ ਬੰਚਤ ਹੈਂ ਜੋਊ ਜਿਮ ਅਲਿ ਕਮਲਨ ਮਾਂਹਿ॥੨0੨॥</poem> ਪੁਨਾ-ਦੁਵੈਯਾ ਛੰਦ॥ ਅਬਿਨਯ ਭਵਨ ਨਗਰ ਸਾਹਸ ਕਾ ਸੰਸੇ ਕਾ ਆਵਰਤ ਪਛਾਨ। ਦੋਸ ਕਪਟ ਕਾ ਘਰ ਹੈ ਨਾਰੀ ਬੰਚਕਤਾ ਕਾ ਖੇਤ ਪ੍ਰਮਾਨ॥ ਸਰਬ ਛਲੋਂ ਕਾ ਪਾਤਰ ਅਬਲਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਨਰੋਂ ਸੇਂ ਗਹੀ ਨ ਜਾਇ॥ ਧਰਮ ਨਾਸ ਹਿਤ ਨਾਰੀ ਵਿਖਮਯ ਸੁਧਾ ਮੇਲ ਕਿਸ ਰਚੀ ਬਨਾਇ॥੨੦੩॥ ਚੰਚਲਤਾ ਦ੍ਰਿਗ ਕੁਚ ਕਠੋਰਪਨ ਮੁਖ ਮੇਂ ਝੂਠ ਰਹੇ ਜਿਨ ਕੇਰ॥ ਬਾਣੀ ਕਚ ਮੇਂ ਅਹੇ ਕੁਟਲਪਨ ਅਰ ਨਿਤੰਬ ਮੋਟਾਪਨ ਹੇਰ॥ ਹਿਰਦੇ ਸਦਾ ਭੀਰੁਤਾ ਜਿਨਕੇ ਮਾਯਾ ਕਰਹੈਂ ਨਿਜ ਪ੍ਰਿਯ ਸਾਥ।। ਸਕਲ ਦੋਸ ਕਰ ਪੂਰਨ ਹੈਂ ਤ੍ਰਿਯਾ ਤੇ ਕਿਮ ਨਰਨ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹੈਂ ਨਾਥ॥੨੦੪॥ ਨਾਰ ਹਸੇਂ ਨਿਜ ਕਾਰਜ ਕੇ ਹਿਤ ਅਰ ਰੋਵਤ ਹੈਂ ਸੁਨ ਲੇ ਮੀਤ॥ ਔਰਨ ਕੋ ਵਿਸ੍ਵਾਸ ਕਰਾਵੇਂ ਆਪ ਨਾ ਕਰੇਂ ਵਿਸਾਹ ਸੁ ਨੀਤ। ਤਾਂਤੇ ਜੇ ਕੁਲਵੰਤ ਅਹੇਂ ਕਰ ਨਾਰੀ ਕੋ ਇਮ ਤ੍ਯਾਗਤ ਭਾਇ॥ ਜਿਮ ਮਸਾਨ ਕੇ ਬਟ ਕੋ ਤਜ ਕਰ ਸੁਘੜ ਜਾਤ ਹੈਂ ਦੂਰ ਪਲਾਇ॥੨੦੫॥ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ<noinclude></noinclude> s0nwjj9ve30aqoxgjf53nh6kpa4czvj 250 53322 223082 209261 2026-06-22T13:23:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੪੮|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>ਕੇਸਨ ਕਰ ਭਯਦਾਇਕ ਅਹੇ ਸਿੰਘ ਜੋ ਬਲੀ ਮਹਾਨ ਅਤਿ ਮਦ ਕਰ ਉਨਮੱਤ ਨਾਗ ਜੋ ਸੋਹਤ ਹੈ ਪੁਨ ਦਰ ਰਾਜਾਨ॥ ਬੁਧਿਮਾਨ ਜੇ ਸੁਮਰ ਸੂਰਮਾ ਹੈ ਬਿਖ੍ਯਾਤ ਸਭਾ ਮੈਂ ਜੋਇ॥ ਅਬਲਾ ਕੇ ਢਿਗ ਜਾਵਤ ਹੀਂ ਤੇ ਛਿਨ ਮੇਂ ਕੁਤਸਿਤ ਪੁਰਖਾ ਹੋਇ॥ ੨੦੬॥ <poem> ਦੋਹਰਾ॥ ਜਬ ਲਗ ਨਰ ਆਸਕਤ ਨਹਿ ਤਬਲ ਗਤਿ ਯਹਿਤ ਹੋਇ।। ਗ੍ਰਸਤ ਮਾਸ ਝਖਵਤ ਗਹੇਂ ਕਾਮ ਫਾਸ ਨਰ ਜੋਇ॥੨੦੭॥</poem> {{gap}}ਕੁੰਡਲੀਆ ਛੰਦ॥ ਜਾਨੋ ਚੰਚਲ ਨਾਰ ਕੋ ਯਥਾ ਸਮੁਦ੍ਰ ਤਰੰਗ॥ ਸੰਧ੍ਯਾ ਕੇ ਜਿਮ ਮੇਘ ਹੈਂ ਤਦਵਤ ਹੈ ਖਿਣ ਭੰਗ॥ ਤਦਵਤ ਹੈ ਖਿਣ ਭੰਗ ਤਿਯਨ ਕੀ ਜਾਨੋ ਪ੍ਰੀਤੀ॥ ਜਬ ਲਗ ਬਲ ਅਰ ਵਿੱਤ ਪੁਰਖ ਸੰਗ ਰਾਖੇਂ ਨੀਤੀ॥ ਨਾਥ ਕਹੇ ਯਹਿ ਬਾਤ ਦੇਖ ਧਨ ਬਲ ਕੀ ਹਾਨੋ॥ ਤਜੇਂ ਪੁਰਖ ਕੋ ਤਬੀ ਯਥਾ ਬਿਨ ਰੰਗ ਪਟ ਜਾਨੋ॥੨੦੮॥ <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਸਾਹਸ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਪਟ ਪੁਨ ਮੂਰਖਤਾ ਅਰ ਲੋਭ। ਨਿਰਦਯਤਾ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਰਨ ਦੋਸ ਅਖੋਭ॥ ੨੦੯॥</poem> {{gap}}ਕੁੰਡਲੀਆ ਛੰਦ॥ ਵਾਮਾ ਨਰ ਉਰ ਮੇਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ ਐਸੇ ਕਰਤੀ ਕਾਜ।। ਮੋਹਨ ਕਰਤੀ ਮਦ ਕਰਤ ਅਰ ਬੰਚਕ ਪਨ ਸਾਜ॥ ਅਰ ਬੰਚਕ ਪਨ ਸਾਜ ਝਿੜਕਨਾ ਨਰ ਕੋ ਦੇਤੀ॥ ਰਮਨ ਵਿਖਾਦ ਕਰਾਤ ਹੋਇ ਕਰ ਨਰ ਕਾ ਭੇਤੀ॥ਕਹਿ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਬਿਚਾਰ ਨਾਰ ਹੈ ਛਲ ਕੀ ਧਾਮਾ।। ਪੁਰਖਨ ਕੇ ਹਿਯ ਸਰਲ ਤਹਾਂ ਘੁਸ ਜਾਤੀ ਬਾਮਾ॥੨੧੦॥ <poem>ਦੋਹਰਾ।। ਬਾਹਰ ਤੇਂ ਸੁੰਦਰ ਤਿਯਾ ਅੰਤਰ ਵਿਖਮਯ ਜਾਨ। ਗੁੰਜਾ ਫਲ ਸਮ ਯੋਖਿਤਾ ਕਿਸ ਨੇ ਰਚੀ ਸੁਜਾਨ॥੨੧॥</poem> {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੋਚਦਿਆਂ ਉਸ ਸੰਨ੍ਯਾਸੀ ਨੂੰ ਓਹ ਰਾਤ ਬੜੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਬੀਤੀ। ਅਤੇ ਓਹ ਨਕਟੀ ਨੈਣ ਆਪਨੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਜਾਕੇ ਸੋਚਨ ਲਗੀ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਲੋੜੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਏਹ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਛਿਪਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਤੀਕੂੰ ਉਸਦਾ ਭਰਤਾ ਜੋ ਰਾਜਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੋਯਾ ਸਾ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਆਕੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀਨੈਣ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ ਆਖਿਆ ਮੈਨੂੰ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਹੈ ਸੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰਛੈਣਾ ਦੇਹੁ ਜੋ ਮੈਂ ਹਜਾਮਤ ਕਰਣ ਲਈ ਛੇਤੀ ਜਾਵਾਂ। ਉਸ<noinclude></noinclude> s3za51drbpiuus8738ke5pv5vwii387 250 53323 223083 209363 2026-06-22T13:23:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੪੯}}</noinclude>ਨਕਟੀ ਨੇ ਜੋ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਖੇ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਇਕ ਉਸਤਰਾ ਕੱਢਕੇ ਸਿੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਨਾਈ ਨੇ ਅਕੱਲੇ ਉਸਤਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਓਹ ਉਸਤਰਾ ਵਗਾਹ ਕੇ ਅੰਦਰ ਸਿੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਤਨੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਓਹ ਦੁਸ਼ਟ ਨੈਣ ਉਚੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਕਰਕੇ ਪਿੱਟਦੀ ਰੋਂਦੀ ਉਭਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ ਤੇ ਏਹ ਬੋਲੀ ਹਾਇ ਹਾਇ! ਦੇਖੋ ਵੇ ਲੋਕੋ ਦੇਖੋ! ਇਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਮੈਂ ਬੇਦੋਸੀ ਦਾ ਨੱਕ ਕੱਟ ਸਿੱਟਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਕੋਲੋਂ ਬਚਾਓ। ਇਸ ਰੌਲੇ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਨਗਰ ਦੇ ਰਾਖੇ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਈ ਨੂੰ ਖੂਬ ਤਰਾਂ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਬੰਨਕੇ ਉਸ ਨੈਣ ਦੇ ਸਮੇਤ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਕੋਲ ਲੈਜਾਕੇ ਬੋਲੇ ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਇਸ ਨਾਈ ਨੇ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦਾ ਨੱਕ ਕੱਟਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਦੰਡ ਇਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿਓ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਅਦਾਲਤੀ ਬੋਲੇ ਕਿਉਂ ਓਏ ਨਾਈ ਤੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਨੈਣ ਦਾ ਨੱਕ ਕਪਿਆ ਹੈ, ਕਿਆ ਏਹ ਪਰਾਏ ਪੁਰਖ ਕੋਲ ਗਈ ਸੀ, ਅਥਵਾ ਇਸਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਘਾਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਥਵਾ ਕਿਧਰੇ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਸੀ ਇਸਦਾ ਅਪਰਾਧ ਦੱਸ। ਨਾਈ ਤਾਂ ਮਾਰੇ ਮਾਰ ਦੇ ਬੋਲ ਨ ਸੱਕਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕੀਤਾ ਵੇਖ ਫੇਰ ਅਦਾਲਤ ਬੋਲੀ ਹਾਂ ਸਿਆਨਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਏਹ ਪਾਪੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਸਨੇ ਇਸ ਵਿਚਾਰੀ ਬੇਦੋਸੀ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਲਗਾਯਾ ਹੈ ਇੱਸੇ ਲਈ ਕੁਝ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ਯਥਾ:–<poem> ਦੋਹਰਾ॥ ਤੇਜ ਰਹਿਤ ਦ੍ਰਿਗ ਲਾਜ ਯੁਤ ਭਿੰਨ ਵਰਨ ਸ੍ਵਰ ਹੋਤ॥ ਪਾਪ ਕੀਏ ਨਰ ਤ੍ਰਸਿਤ ਹਵੈ ਐ ਸੇਕੀਆ ਉਦੋਤ॥੨੧੨॥ ਤਥਾ:-ਪਾਪੀ ਨਰ ਡਗਮਗ ਚਰਨ ਮੁਖ ਕਾ ਵਰਨ ਸੁ ਔਰ। ਤ੍ਰਟਿਤ ਬਚਨ ਮਸਤਕ ਸਵਤ ਹੋਤ ਨਿਰਾਲੌ ਤੌਰ॥੨੧੩॥ ਪਾਪ ਕੀਏ ਨਰ ਸਭਾ ਮੇਂ ਅਧੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਹ੍ਵ ਆਤ। ਇਨ ਚਿਹਨੋਂ ਕਰ ਬਿਬੁਧਜਨ ਲਖਤ ਨਰਨ ਕੀ ਬਾਤ॥੨੧੪ ਪੁਨਾ॥ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਨਰ ਰੋਖ ਯੁਤ ਅਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਹੋਇ॥ ਸਭਾ ਬੀਚ ਕਹ ਗਰਬ ਸੇਂ ਪੁਨ ਧੀਰਜ ਯੁਤ ਜੋਇ॥੨੧੫॥ </poem> {{gap}}ਇਸਲਈ ਏਹ ਖੋਟੇ ਲਛਨਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਨੱਕ ਕਟਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸੂਲੀ ਦੇ ਦਿਓ<noinclude></noinclude> t12qhfzrhpn95sjh6go4cn4xd7lkv2r 250 53324 223084 209364 2026-06-22T13:23:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੫੦|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>ਜਦ ਉਸਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ੫ਾਸ ਲੈਗਏ ਤਦ ਦੇਵਸਰਮਾ ਨੇ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਭਈ ਏਹ ਤਾਂ ਬੇਗੁਨਾਹ ਬਿਚਾਰਾ ਮਰਾਯਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਚਾਲ ਚਲਨ ਅੱਛਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨੋ, ਏਹ ਕਹਿਕੇ ਉਸਨੇ ਓਹ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜਿਆ।। ਯਥਾ:- <poem>ਸੋਰਠਾ॥ ਮੇਖ ਜੁੱਧ ਕਰ ਸਿਆਰ, ਮੈਂ ਅਖਾਢ ਭੂਤਿ ਹਨਾ। ਪਰ ਹਿਤ ਦੂਤੀ ਨਾਰ,ਮਰੇ ਤੀਨ ਨਿਜ ਦੋਸ ਕਰ।</poem> {{gap}}ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕੇ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਸਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੈ। ਤਦ ਦੇਵਸਰਮਾ ਨੇ ਪਿਛਲੀਆਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਕਹਿ ਸੁਨਾਯਾ। ਇਸ ਬ੍ਰਿਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਅਦਾਲਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਈ ਨੂੰ ਤਾਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿਖੇ ਆਖਨ ਲੱਗੇ॥ <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਰੋਗੀ ਬਾਲਕ ਨਾਰਿ ਪੁਨ ਤਪਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਾਂਚ॥ ਹਨਨ ਯੋਗ ਨਹਿ ਜਾਨੀਓ ਅੱਗ ਹੀਨ ਕਰ ਸਾਂਚ ੨੧੬॥</poem> {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰੋ ਕਿ ਇਸ ਤੀਮੀਂ ਦਾ ਨੱਕ ਤਾਂ ਆਪਨੇ ਅਪਰਾਧ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਵੱਲੋਂ ਇਸਦੇ ਕੰਨ ਕੱਪ ਦੇਵੋ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸਦਾ ਏਹ ਹਾਲ ਦੇਖਕੇ ਦੇਵਸਰਮਾ, ਆਪਨੇ ਧਨ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਸੋਕ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਆਪਣੇ ਮਠ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ॥ <poem> ਸੋਰਠਾ॥ ਮੇਖ ਜੁੱਧ ਕਰ ਸਿਆਰ, ਮੈਂ ਅਖਾਢ ਭੂਤਿ ਹਨਾ। ਪਰ ਹਿਤ ਦੂਤੀ ਨਾਰ, ਮਰੇ ਤੀਨ ਨਿਜ ਦੋਸ ਕਰ॥</poem> {{gap}}ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਕਰਟਕ ਬੋਲਿਆ, ਹੁਣ ਇਸ ਹਾਲ ਦੇ ਹੋਯਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਕਰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਬਿਖੇ ਭੀ ਮੇਰੀ ਬੁਧਿ ਏਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰ ਕ ਨੂੰ ਸ੍ਵਾਮੀ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ॥ ਕਿਹਾ ਭੀ ਹੈ:- <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਏਕ ਮਰੇ ਕੇ ਨਾ ਮਰੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਚਲੇ ਤੇਂ ਬੀਰ। ਬੁਧਿਮਾਨ ਕੀ ਬੁਧਿ ਤੇਂ ਰਾਜਾ ਔ ਨ੍ਰਿਪ ਧੀਰ॥ ੨੧੭॥</poem> {{gap}}ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਰਹਿਕੇ ਇਨਾਂ ਦਾ ਫੋਟਕ ਪੁਵਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਕਰਟਕ ਬੋਲਿਆ ਜੇ ਕਦੇ ਤੇਰੀ ਚਲਾਕੀ ਪਿੰਗਲਕ ਅਥਵਾ ਸੰਜੀ<nowiki></nowiki>ਵਕ ਜਾਣ ਜਾਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜਰੂਰੀ ਤੇਰੀ ਮੌਤ<noinclude></noinclude> rn8h6dq07hhd9ohlsarmq2g9bu5m3cj 250 53325 223085 209365 2026-06-22T13:23:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੫੧}}</noinclude>ਹੋਵੇਗੀ। ਦਮਨਕ ਬੌਲਿਆਂ ਐਉਂ ਨਾ ਕਹੁ ਬਧਿਮਾਨ ਪੁਰਖ ਤਾਂ ਦੈਵ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲ ਹੋਯਾਂ ਅਥਵਾ ਅਪਿਦਾ ਆਯਾਂ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧਿ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਕਦੇ ਉੱਦਮ ਨਹੀਂ ਛਡਦੇ ਕਿਓਂ ਜੋ ਕਦੇ *<ref>ਘੁਣ ਦੇ ਅਖਰ ਜਿਹਾ ਕਿ ਲਕੜੀ ਨੂੰ ਘੁਣ ਖਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਅੱਖਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ॥</ref>ਘੁਨਾਛਰ ਨ੍ਯਾਇ ਕਰਕੇ ਬੁਧਿ ਸਫਲ ਬੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਹੈ:- {{gap}}ਚੌਪਈ।। ਤਜੋ ਨ ਧੀਰ ਦੈਵ ਪ੍ਰਤੀਕੂਲਾ। ਸਬ ਕੁਛ ਧੀਰਜ ਤੇਂ ਅਨਕੂਲਾ।। ਬੀਚ ਸਮੁਦ ਪੋਤ ਲਖ ਭੰਗਾ! ਤਜੇ ਨ ਯਾਤ੍ਰੀ ਤਰਣ ਪ੍ਰਸੰਗਾ॥੨੧੮॥ ਦੋਹਰਾ।। ਉਦਯੋਗਾਂ ਨਰ ਸਿੰਘ ਕੋ ਮਿਲਤ ਲਛਮੀ ਧਾਇ।</br> {{gap}}ਦੈਵ ਭਰੋਸਾ ਛਾਡਕੇ ਉਦਮ ਕਰ ਫਲ ਪਾਇ॥੨੧੯॥ ਚੌਪਈ॥ ਜੋ ਨਰ ਸਿੰਘ ਉਦਮੀ ਅਹੇ। ਤਾਂਕੋ ਆਕਰ ਛੱਲ ਸੁ ਗਹੇ।</br> ਕਰ ਉੱਦਮ ਤਜ ਦੈਵ ਭਰੋਸਾ ਫਿਰਨ ਮਿਲੇ ਤੋਕਯਾਨਿਜ ਦੋਸਾ॥੨੨੦॥ {{gap}}ਏਹ ਬਾਤ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਫੋਟਕ ਪਾਵਾਂਗਾ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਓਹ ਨਾ ਸਮਝਨ। ਇਸਪਰ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਗੁਪਤ ਦੰਭ ਕੇ ਭੇਦ ਕੋ ਲਖੇ ਬਿਧਾਤਾ ਨਾਹਿ॥</br> {{gap}}ਜਿਮਿ ਕੌਲਕ ਹਰਿ ਰੂਪ ਧਰ ਰਾਜ ਸੁਤਾ ਢਿਗ ਜਾਹਿ॥੨੨੧॥ {{gap}}ਕਰਟਕ ਬੋਲਿਆਂ ਇਹ ਬਾਤ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੈ। ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਸੁਣ।। ੫ ਕਥਾ।। ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੌਲਕ ਤੇ ਰਥਕਾਰ ( ਤਰਖਾਣ) ਦੋ ਮਿਤ੍ਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅਜੇਹਾ ਪਿਆਰ ਸਾ ਜੋ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਸੌਣਾ ਫਿਰਨ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਭੂਖਨ ਦਾ ਪਹਿਰਣਾ ਇਕੱਠਾ ਸਾ, ਉੱਥੇ ਇਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਮੰਦਰ ਦਾ ਮੇਲਾ ਆ ਜੁੜਿਆ ਅਤੇ ਦੂਰੋਂ ੨ ਜਾਤ੍ਰੀ ਉੱਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਇਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਲੜਕੀ ਭੀ ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਨੌਕਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦਰਸਨ ਲਈ ਆਈ, ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕੌਲਕ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਸਾਰ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਿਆ ਹੋਯਾ ਅਜੇਹਾ ਹੋ ਗਿਆਂ ਮਾਨੋ ਮੌਹਰੇ ਖਾਧੇ ਹੋਏ ਦੀ <ref></ref><noinclude>{{rule}}</noinclude> b4o4l3jpl6o5u312hw3cbwof3f264qk 250 53326 223086 209366 2026-06-22T13:23:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੫੨|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>ਨ੍ਯਾਈਂ ਅਥਵਾ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤ ਚੰਬੜੇ ਹੋਏ ਦੀ ਨ੍ਯਾਈਂ ਕਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਯਾ ਬੇਸੁਧ ਹੋਕੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਰਥਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਚੁਕਵਾਕੇ, ਘਰ ਲੈਆਯਾ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਠੰਢੇ ਇਲਾਜ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਯੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਓਹ ਸੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆਯਾ, ਰਥਕਾਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ! ਕਿਆ ਸਬਬ ਜੋ ਤੂੰ ਅਚਾਨਕ ਬੇਸੁਧ ਹੋਗਿਆ ਹੈਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਦਸ, ਕੌਲਕ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਕੀ ਸੁਨਾਵਾਂ ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਮਿਤ੍ਰ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਚਿਖਾ ਬਣਾਦੇ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰਤਾਈ ਦੇ ਸਬਬ ਘੱਟ ਵਧ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ ਸੋ ਖਿਮਾ ਕਰੀਂ, ਰਥਕਾਰ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਗਦ ਗਦ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਆਂਸੂ ਭਰਿਆ ਹੋਯਾ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਭਾਈ! ਜੋ ਕੁਝ ਦੁੱਖ ਹੈ ਸ ਦਸ ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰੀਏ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਸਬ ਕੁਝ ਕਰ ਸੱਕਦਾ ਹਾਂ। ਇਸਤੇ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ:– ਦੋਹਰਾ॥ ਸਤ ਪੁਰਖਨ ਕੀ ਬੁੱਧ ਸੇ ਮੰਤ੍ਰੌਖਦ ਧਨ ਸਾਥ।</br> {{gap}}ਸਰਬ ਕਾਜ ਸਿਧ ਹੋਤ ਹੈਂ ਜੋ ਕੁਛ ਜਗ ਮੇ ਨਾਥ॥੨੨੨॥ {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਇਨਾਂ ਚਵ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧ ਹੋਸਕੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਰ ਸੱਕਦਾ ਹਾਂ, ਕੌਲਕ ਬੋਲਿਆ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਵ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬੀ ਨਹੀਂ ਹਟਣ ਵਾਲਾ। ਰਥਕਾਰ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ! ਜੇਕਰ ਨਹੀਂ ਹਟਨ ਵਾਲਾ ਤਦ ਬੀ ਕਹੁ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਭੀ ਉਸਨੂੰ ਅਸਾਧਯ ਜਾਣਕੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਗਨਿ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨੂੰ ਪਲ ਭਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸੱਕਦਾ, ਕੌਲਕ ਬੋਲਿਆ ਸੁਨ, ਉਸ ਮੇਲੇ ਵਿਖੇ ਜੋ ਓਹ ਰਾਜ ਕੰਨ੍ਯਾਂ ਹਾਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਉਸਦੇ ਦੇਖਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਅਵਸਥਾ ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਕਾਮਦੇਵ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸੋ ਮੈਂ ਇਸ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਸਰਿ ਨਹੀਂ ਸੱਕਦਾ। ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਰਥਕਾਰ ਹੱਸਕੇ ਬੋਲਿਆ ਜੇਕਰ ਏਹ ਦੁਖ ਹੈ ਤਾਂ ਕੁਝ ਅੰਦੇਸ਼ਾ ਨਾ ਕਰ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋਯਾ ਜਾਣ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ॥ ਕੌਲਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ! ਜਿਸਦੇ ਮਹਲ ਵਿਖੇ ਪਵਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੀ ਜਾਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸੱਕਦਾ ਉਸ ਰਾਖਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਹੱਲਾਂ ਵਿਖੇ ਮੇਰਾ ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਿੱਥੇ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਝੂਠੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਠੱਗੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਰਥਕਾਰ ਬੋਲਿਆ<noinclude></noinclude> o6t29w5vwlwj9h9yfhg12ixole6c53w 250 53516 223067 208399 2026-06-22T13:21:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ |੩੩}} {{rule}}</noinclude>ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਕਿ ਦੰਤਿਲ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ, ਗੋਰੰਭ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ! ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਹੋਯਾ ਜਾਗਦਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਨਿੰਦਾ੍ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੋਯਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਜੋ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਿਕਲੀ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਆਪਨੇ ਦਿਲ ਵਿਖੇ ਆਖਨ ਲਗਾ ਜੋ ਏਹ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ ਟੋਕ ਤੋਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੰਤਿਲ ਭੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਇਹ ਬਾਤ ਸੱਚ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੇ ਕਦੇ ਨ ਕਦੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਦੰਤਿਲ ਦੇ ਪਾਸ ਅਵੱਸ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਇੱਸੇ ਲਈ ਇਸਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਬਾਣੀ ਨਿਕਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:– {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਮਨੁਜ ਦਿਵਸ ਮੇਂ ਜੋ ਚਹੇ ਕਰੇ ਜੋ ਦੇਖੇ ਨੇਨ। </br>ਸੁਪਨੇ ਮੇਂ ਅਭਯਾਸ ਤਿਸ ਕਰੇ ਸੁ ਬੋਲਤ ਬੈਨ॥੧੪੫॥ |} {| {{ts|mc}} |ਤਥਾਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਮਨੁਜ ਹ੍ਰਿਦੇ ਮੇਂ ਗੁਪਤ ਜੋ ਅਹੇ ਪੁੰਨ ਅਰ ਪਾਪ।</br> ਸੁਪਨ ਵਾਕ ਸੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹ੍ਵੈ ਵਾ ਮਦਰਾ ਕਰ ਆਪ॥ ੧੪੬॥ |} {{gap}}ਅਥਵਾ ਇਸਤੀ੍ਆਂ ਦੀ ਬਾਤ ਪਰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ॥ {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਬਾਤ ਕਰਤ ਹੈਂ ਏਕ ਸੇਂ ਲਖੇਂ ਦੂਸਰੇ ਓਰ।</br>ਨਾਰਨ ਕੋ ਪਿ੍ਯਾ ਕੋ ਨਹੀਂ ਮਨ ਮੇਂ ਚਿਤਵੇਂ ਹੋਰ॥੧੪੭॥ |} {{gap}}ਪੁਨਾ॥ ਕਬਿੱਤ॥ ਏਕਨ ਕੇ ਸਾਥ ਮੁਸਕਾਇ ਕਰ ਬਾਤ ਕਰੇ:ਓਠਨ ਕੀ ਲਾਲੀ ਕੌ ਦਿਖਾਇ ਕਰ ਬਾਰ ਬਾਰ॥ ਵਿਕਸਤ ਕਮਲ ਸਮਾਨ ਨੈਨ ਵਾਰੀ ਨਾਰ ਦੂਸਰੇ ਕੀ ਓਰ ਕੋ ਨਿਹਾਰਤ ਹੈਂ ਪੇ੍ਮਧਾਰ॥ਹੀਏ ਮਾਂਹਿ ਔਰ ਹੀ ਕੋ ਧਯਾਨ ਕਰੇ ਜਾਸ ਗੁਣ ਦੂਰ ਹੀ ਤੇ ਸੁਨੇ ਹੈਂ ਬਿਚਿਤ੍ ਜੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਾਰ॥ ਕੌਨ ਬੁਧਿਮਾਨ ਐਸੀ ਨਾਰਨ ਸੋ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰੇ ਅਹੇਂ ਜੋ ਅਸਾਰ ਪਰਮਾਰਥ ਮੇਂ ਸੁਨੋ ਯਾਰ॥੧੪੮॥ਪੁਨਾ:– {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਅਗਨਿ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਨਹਿ ਕਾਨ ਕਰਉ ਦਧਿਨ ਨਦੀਆਂਨਾਲ।</br>ਪੁਰਖਨ ਸੇਂ ਤ੍ਰਿਯਾ ਨਾ ਧ੍ਪੇਂ ਸਰਬ ਜਗਤ ਭਖ ਕਾਲ।੧੪੯। |} {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਤਥਾ–|depth=2em}}ਪੁਰਖ ਨ ਮਿਲਿਆ ਚਾਹ ਯੁਤ ਸਮੇਂ ਨ ਮਿਲਾ ਇਕੰਤ॥ ਤਾਂਤੇ ਨਾਰਦ ਤਿ੍ ਯਨ ਕਾ ਲਖੋ ਸਤੀਤ ਅਨੰਤ॥੧੫o॥ ਜੋ ਮੂਰਖ ਨਰ ਮੋਹ ਕਰ ਕਹੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਮਮ ਵੱਸ॥ ਵਹ ਨਰ ਕੀੜਾ ਸਕੁਨਿ ਵਤ ਅਬਲਾ ਵਸ ਹ੍ਵੈਂ ਭੱਸ॥੧੧੫।</poem>}}<noinclude></noinclude> nt57n3nj64x4rbqy8npx6uk2af1bybi 250 53517 223071 208529 2026-06-22T13:21:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪਹਿਲਾ ਤੰਤ੍ਰ|੩੭}}</noinclude>ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਸੱਜਾ ਪੰਜਾ ਰੱਖਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ ਆਪਨੂੰ ਸੁਖ ਹੈ ਅਰ ਤੂੰ ਅਜੇਹੇ ਨਿਰਜੀਵ ਬਨ ਵਿਖੇ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਆਯਾ ਹੈਂ॥ ਇਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਉਸਨੇ ਭੀ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਸੁਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਰਧਮਾਨ ਸੇਠ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਯਾ ਸੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਪਿੰਗਲਕ ਨੇ ਬੜੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਇਹ ਆਖਿਆ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ ਭੁਜਾ ਰੂਪੀ ਪਿੰਜਰੇ ਨਾਲ ਰਖਿਆ ਹੋਯਾ ਤੂੰ ਹੈਂ ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਰਹੁ ਕਿਓਂ ਜੋ ਇਹ ਬਨ ਬੜਾ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਯਾਨਕ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ ਇਸਲਈ ਇਸ ਵਿਖੇ ਬੜੇ ਭਾਰੀ ਹਿੰਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਭੀ ਜਦ ਨਹੀਂ ਆ ਸੱਕਦੇ ਤਦ ਘਾਸ ਖੋਰਿਆਂ ਦਾ ਆਉਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਆਖ ਸਾਰੇ ਪਰਵਾਰ ਸਮੇਤ ਜਮਨਾ ਦੇ ਬੇਟ ਵਿਖੇ ਜਾ ਜਲ ਪਾਨ ਕਰ ਆਪਣੀ ਇਛਿਆ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਗਲਕ ਉਸ ਬਨ ਵਿਖੇ ਜਾ ਘੁਸਿਆ ਅਤੇ ਕਰਟਕ ਦਮਨਕ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦਾ ਭਾਰ ਰਖਕੇ ਸੰਜੀਵਕ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਗੋਸ਼ਟ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭੌ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਆ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ:-ਯਥਾ:- {| {{ts|mc}} | ਦੋਹਰਾ॥ || {{ts|pl1}} |ਏਕ ਬਾਰ ਬਿਧ ਯੋਗ ਸੇ ਸੁਜਨ ਸੰਗ ਮਿਲ ਜਾਏ।</br>ਅਜਰ ਅਮਰ ਕਰਦੇਤ ਹੈ ਬਿਨ ਅਭ੍ਯਾਸਹਿਭਾਇ॥੧੬੪ |} {{gap}}ਸੰਜੀਵਕ ਨੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਦੇਖਨ ਕਰਕੇ ਉਪਜੀ ਹੋਈ ਬੁਧਿ ਨਾਲ ਥੋੜਿਆਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਖੇ ਮੂਰਖ ਪਿੰਗਲਕ ਨੂੰ ਅਜੇਹਾ ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਬਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਬਨਵਾਸੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਫੇਰਕੇ ਨਗਰ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸ੍ਵਭਾਵ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਹੁਤਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਬੈ ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਿੰਗਲਕ ਅਤੇ ਸੰਜੀਵਕ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਏਕੰਤ ਵਿਖੇ ਬੈਠੇ ਬਾਤ ਚੀਤ ਕਰਨ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀ ਮ੍ਰਿਗਾਵਲੀ ਦੂਰ ਬੈਠੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਰਟਕ ਦਮਨਕ ਭੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰ ਸੱਕਨ, ਹੁਣ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇ ਦੂਰ ਹੋਨ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਮ੍ਰਿਗਾਵਲੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗਿੱਦੜ ਭੁਖ ਦੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿਨ। ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਭੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:- ਦੋਹਰਾ॥ ਉੱਨਤ ਨ੍ਰਿਪਿਤ ਕੁਲੀਨ ਕੋ ਬਿਨ ਫਲ ਭ੍ਰਿਤ੍ਯ ਤਜੰਤ।<noinclude></noinclude> gqwv166pod6khzwn29gpgevq81e4q4p 250 53518 223072 208506 2026-06-22T13:22:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੩੮|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>{{gap}}ਜਿਮ ਪੰਛੀ ਦ੍ਰਮ ਸੁਸਕ ਕੋ ਤਜ ਕਰ ਦੂਰ ਭਜੰਤ॥੧੬੫॥</br> {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਪੁਨਾ॥|depth=3em}} ਹੈਂ ਕੁਲੀਨ ਸਨਮਾਨ ਯੁਤ ਰਾਜ ਭਗਤ ਜੇ ਦਾਸ। ਮਿਲੇ ਨ ਮਾਸਿਕ ਤਿਨੇ ਜਬ ਨ੍ਰਿਪ ਤ੍ਯਾਗੇ ਵਹਿ ਖਾਸ॥੧੬੬॥ {{overfloat left|ਤਥਾ-|depth=3em}}ਦਾਸਨ ਕੀ ਤਨਖਾਹ ਕੋ ਜੋ ਨ੍ਰਿਪ ਦੇਤ ਤੁਰੰਤ॥ ਵਹਿ ਸੇਵਕ ਝਿੜਕੇ ਹੂਏ ਕਬੀ ਨ ਨ੍ਰਿਪਹਿ ਤਜੰਤ॥੧੬੭॥</poem>}} {{gap}}ਏਹ ਬਾਤ ਕੇਵਲ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਕੋਲੋਂ ਖਾਣ ਦੇ ਲਈ ਸਾਮ ਦਾਮ ਆਦਿਕ ਉਪਾਯ ਨਾਲ ਟਿਕਿਆ ਹੋਯਾ ਹੈ ਜਿਹਾਕਿ ਆਖਿਆ ਹੈ:- ਚੌਪਈ॥ ਜਿਮ ਨ੍ਰਿਪਵਰ ਦੇਸੋਂ ਪੈਹੋਈ। ਵੈਦਯਥਾਰੋਗਨਪਰਜੋਈ॥ ਅਵਰ ਬਨਿਕਗਾਹਕਪਰਜੈਸੇ। ਅਰ ਮੂਰਖ ਪੈ ਪੰਡਿਤਤੈਸੇ॥੧੬੮॥ ਜਿਉਂ ਪ੍ਰਮਾਦੀ ਊਪਰ ਤਸਕਰ॥ ਭਿਖੂ ਜਿਵੇਂ ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਕੇ ਘਰ॥ ਜਿਮ ਗਨਿਕਾ ਕਾਮੀ ਪੈ ਹੋਵੈ॥ਸਰਬ ਜਗਤ ਮੈ ਸਿਲਪੀ ਜੋਵੈ॥੧੬੬ ਜਲਜ ਜਲਧ ਕੀ ਆਸਾ ਧਾਰੇ॥ ਇਨ ਸਬਹਨ ਕਾ ਯਹ ਬਿਵਹਾਰੇ॥ ਇਕ ਦੂਜੇ ਕੀ ਆਸਾ ਰਾਖੇਂ॥ ਜੀਵੇਂ ਤਬੀ ਨਹੀਂ ਤਨ ਨਾਖੇਂ॥੧੭ੋ ਵਾਹਵਾ ਕਿਆ ਅੱਛਾ ਕਿਹਾ ਹੈ।। ਯਥਾ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}} ਸਰਪਨ ਦੁਰਜਨ ਤਸਕਰਨ ਇਨ ਤੀਨੋਂ ਕੀ ਆਸ ਸਿਧ ਨ ਹੋਤੀ ਹੈ ਕਥੀ ਤਾਂਤੇ ਜਗ ਨਹਿ ਨਾਸ॥੧੭੧॥</poem>}} {{gap|3em}}ਕਿਉਂਕਿ:- {{gap}}ਛੰਦ॥ ਨਾਗ ਚਹੇ ਮੂਸਾ ਕੌ ਖਾਯੋ ਮੋਰ ਚਹਿਤ ਤਾਂਕੋ ਮੈਂ ਖਾਉ॥ ਤਾਂਕੋ ਖਾਯੋ ਚਹਿਤ ਭੂਖ ਯੁਤ ਚੰਡੀ ਵਾਹਨ ਜਾਕੋ ਨਾਉਂ॥ ਜੋ ਐਸੀ ਰਚਨਾ ਸਿਵ ਘਰਕੀ ਦੇਖੀ ਜਾਤ ਸੁਨੋ ਮਮ ਮੀਤ॥ ਤੌ ਅਵਰਨ ਕੀ ਕਹਾ ਕਹਾਨੀ ਜਗਤ ਰੂਪ ਐਸੋ ਧਰ ਚੀਤ॥੧੭੨॥ {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਸ੍ਵਾਮੀ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਭੁਖ ਨਾਲ ਵਯਾਕੁਲ ਹੋਏ ਕਰਟਕ ਤੇ ਦਮਨਕ ਦੋਵੇਂ ਆਪਸ ਵਿਖੇ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਤਦ ਦਮਨਕ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਟ ਕਰਟਕ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਾਂ ਅਪ੍ਰਧਾਨ ਹੋ ਗਏ॥ ਅਰ ਏਹ ਪਿੰਗਲਕ ਸੰਜੀਵਕ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਖੇ ਭਿੱਜਾ ਹੋਯਾ ਆਪਨੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਬੀ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਇੱਸੇ ਲਈ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਭੀ ਚਲੇ ਗਏ ਸੋ ਅਸੀਂ ਹੁਨ ਕੀ ਕਰੀਏ॥ ਕਰਟਕ ਬੋਲਿਆ ਭਾਵੇਂ ਏਹ ਤੇਰੇ ਕਹੇ ਨੂੰ ਨਾ ਬੀ ਕਰੇ ਪਰ ਤਦ ਬੀ ਸ੍ਵਾਮੀ ਨੂੰ ਅਪਨੇ<noinclude></noinclude> ryxo68c3b619rf6yutnbgza55imaoma 250 53545 223074 208607 2026-06-22T13:22:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੪੦|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>ਨਾਲ ਵਿਸਵਾਸ ਦੇ ਕੇ ਇਸਦਾ ਚੇਲਾ ਬਨ ਜਾਵਾਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਏਹ ਕਦੇ ਨ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਜਾਏਗਾ॥ ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ। ਯਥਾ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}} ਨਿਸ ਪ੍ਰਿਹ ਚਹਿ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹਿ ਕਾਮ ਰਹਿਤ ਸਿੰਗਾਰ॥ ਮੂਰਖ ਪ੍ਰਿਯ ਵਾਦੀ ਨਹੀਂ ਠਗ ਨਹਿ ਸਾਚ ਉਚਾਰ॥੧੭੭।।</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੋਚ ਬਿਚਾਰ ਕਰ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਜਾਕੇ "ਓਅੰ ਨਮੋ ਸ਼ਿਵਾਯ" ਆਖਕੇ ਅਸਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਸ੍ਵਾਮੀ! ਏਹ ਸਾਰਾ ਝੂਠਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਵੇਗ ਦੀ ਨ੍ਯਾਈਂ ਜੋਬਨ ਹੈ, ਅਰ ਕੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਙੂੰ ਜੀਉਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਦ ਰਿਤੁ ਦੇ ਬਦਲ ਦੀ ਛਾਯਾ ਜੇਹੇ ਭੋਗ ਹਨ, ਅਰ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਨ੍ਯਾਈਂ ਮਿਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਤਾ ਹੈ, ਸੋ ਮੈਂ ਕੇਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਨਿਸਤਾਰਾ ਹੋਵੇ॥ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਦੇਵਸਰਮਾ ਬੜੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਹੇ ਪੁਤ੍ਰ! ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਉਮਰਾ ਵਿਖੇ ਹੀ ਦੇਹ ਵੈਰਾਗ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ। ਯਥਾ:- {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}}ਪਹਿਲੀ ਉਮਰਾ ਸਾਂਤ ਜੋ ਸੋਈ ਸਾਂਤ ਪਛਾਨ। ਬਿਰਧ ਭਏ ਕਹੁ ਕੌਨ ਕੋ ਹੋਇ ਨ ਸਾਂਤ ਸੁਜਾਨ॥ ੧੭੮ ਸਤ ਪੁਰਖਨ ਕਾ ਿਬ੍ਧਪਨ ਪਹਿਲੇ ਮਨ ਫਿਰਜਾਇ॥ ਦੁਰਜਨ ਕਾ ਕਾਯਾ ਵਿਖੇ ਮਨ ਮੇਂ ਕਬੀ ਨ ਆਇ॥੧੭੯॥</poem>}} ਹੋਰ ਜੋ ਤੈਂ ਮੈਂ ਥੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਤਰਨ ਦਾ ਉਪਾ ਪੁਛਿਆ ਹੈ ਸੋ ਭੀ ਸੁਨ। {{Block center|<poem>{{overfloat left|ਦੋਹਰਾ॥|depth=3em}}ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਹੋਇ ਵਾ ਅਨ੍ਯ ਕੋ ਜਟਾਧਾਰ ਚੰਡਾਲ। ਦੀਖ੍ਯਤ ਹ੍ਵੈ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਸੇਂ ਭਸਮਾਂਗੀ ਸ਼ਿਵ ਭਾਲ॥੧੮੦ ਖਟ ਅਖਰ ਕੇ ਮੰਤ੍ਰ ਸੇ ਜੋ ਨਰ ਫੂਲ ਚੜ੍ਹਾਤ। ਧਰੇ ਲਿੰਗ ਕੇ ਸਿਰ ਬਿਖੈ ਸੋ ਪੁਨ ਗਰਭ ਨ ਪਾਤ॥੬੮੧॥</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨਕੇ ਆਖਾਢ ਭੂਤਿ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਫੜਕੇ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਏਹ ਆਖਿਆ,ਹੇ ਭਗਵਨ! ਮੇਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰੋ॥ ਦੇਵ ਸਰਮਾ ਬੋਲਿਆ ਹੈ ਪੁਤ੍ਰ! ਮੈਂ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਤਾਂ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਪਰ ਤੂੰ ਰਾਤ ਬਿਖੇ ਮੇਰੇ ਮਠ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਆਵੀਂ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੰਨ੍ਯਾਸੀ ਨੂੰ ਸੰਗ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ ਉਚਿਤ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਾਤ<noinclude></noinclude> mj8e9rme4g7vw4uek3uw6siygfo2f0y 252 56668 223095 157914 2026-06-22T14:15:10Z Satdeep Gill 13 223095 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਕਿੱਸਾ ਰਾਜਾ ਰਸਾਲੂ |Language=pa |Volume= |Author=ਮਿਤ ਸਿੰਘ ਕਵੀਸ਼ਰ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=3 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1to2="-" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="2" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} cp23l0htotbfqs4e0yauaj944y31veq 250 62280 223173 173648 2026-06-23T07:22:06Z Harchand Bhinder 2624 223173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|'''ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰ'''}} {{Block center|<poem>1. “ਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ' (ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ) 1995, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਲਾਂਬੜਾ 2. “ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' (1995), ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ 3. ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2003), ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ, ਰਾਮਪੁਰ 4. ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2006), ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ 5. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2008), ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ। 6. “ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਨਜੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਐਵਾਰਡ" (2010), ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਟਰੱਸਟ, ਕੈਨੇਡਾ। 7. “ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ (2014), ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਸਾਹਿਤਕ ਟਰੱਸਟ, ਘੁੰਨਸ (ਬਰਨਾਲਾ) ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ 1. ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ (1979) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ’। 2. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1991) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ”। 3. ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ”। 4. ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ’ I 5 . ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2011), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ “ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ”।</poem>}} 342/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ<noinclude></noinclude> 577nclbihpwenp12qh26gwyfg64pyww 223174 223173 2026-06-23T07:23:53Z Harchand Bhinder 2624 223174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰ'}}}} {{Block center|<poem>1. “ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ' (ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ) 1995, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਲਾਂਬੜਾ 2. “ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' (1995), ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ 3. ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2003), ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ, ਰਾਮਪੁਰ 4. ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2006), ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ 5. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2008), ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ। 6. “ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਨਜੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਐਵਾਰਡ" (2010), ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਟਰੱਸਟ, ਕੈਨੇਡਾ। 7. “ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ (2014), ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਸਾਹਿਤਕ ਟਰੱਸਟ, ਘੁੰਨਸ (ਬਰਨਾਲਾ) '''ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ''' 1. ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ (1979) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ’। 2. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1991) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ”। 3. ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ”। 4. ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ’ I 5 . ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2011), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ “ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ”।</poem>}}<noinclude>{{center|342/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ}}</noinclude> le2erwb7fe84vvg16ubnpu6imp4ulxo 223175 223174 2026-06-23T07:25:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰ'}}}} {{Block center|<poem>1. “ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ' (ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ) 1995, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਲਾਂਬੜਾ 2. “ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' (1995), ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ 3. ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2003), ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ, ਰਾਮਪੁਰ 4. ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2006), ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ 5. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2008), ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ। 6. “ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਨਜੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਐਵਾਰਡ" (2010), ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਟਰੱਸਟ, ਕੈਨੇਡਾ। 7. “ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ (2014), ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਸਾਹਿਤਕ ਟਰੱਸਟ, ਘੁੰਨਸ (ਬਰਨਾਲਾ) '''ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ''' 1. ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ (1979) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ’। 2. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1991) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ”। 3. ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ”। 4. ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ’I 5 . ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2011), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ “ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ”।</poem>}}<noinclude>{{center|342/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ}}</noinclude> iny6xx5rycw8b0eowurc5bx5lsiqxxu 223176 223175 2026-06-23T07:26:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰ'}}}} {{Block center|<poem>1. “ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ' (ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ) 1995, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਲਾਂਬੜਾ 2. “ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' (1995), ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ 3. ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2003), ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ, ਰਾਮਪੁਰ 4. ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2006), ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ 5. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2008), ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ। 6. “ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਨਜੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਐਵਾਰਡ" (2010), ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਟਰੱਸਟ, ਕੈਨੇਡਾ। 7. “ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ (2014), ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਸਾਹਿਤਕ ਟਰੱਸਟ, ਘੁੰਨਸ (ਬਰਨਾਲਾ) '''ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ''' 1. ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ (1979) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ’। 2. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1991) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ”। 3. ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ”। 4. ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ’I 5 . ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2011), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ “ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ”।</poem>}}<noinclude>{{center|342/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ}}</noinclude> 6ba42q0mmfxy2effdksf1840tu01f88 223177 223176 2026-06-23T07:27:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਸਾਹਿਤਕ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਪੁਰਸਕਾਰ'}}}} {{Block center|<poem>1. “ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਪੁਰਸਕਾਰ' (ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ) 1995, ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਥ ਲਾਂਬੜਾ 2. “ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ ਲੇਖਕ ਪੁਰਸਕਾਰ' (1995), ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ 3. ਸੁਰਜੀਤ ਰਾਮਪੁਰੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2003), ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਾਰੀ ਸਭਾ, ਰਾਮਪੁਰ 4. ਦੇਵਿੰਦਰ ਸਤਿਆਰਥੀ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2006), ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਲੁਧਿਆਣਾ 5. ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਪੁਰਸਕਾਰ' (2008), ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ। 6. “ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਮਨਜੀਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਐਵਾਰਡ" (2010), ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਲਿਟਰੇਰੀ ਟਰੱਸਟ, ਕੈਨੇਡਾ। 7. “ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਵਾਰਡ (2014), ਸੰਤ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਘੁੰਨਸ ਸਾਹਿਤਕ ਟਰੱਸਟ, ਘੁੰਨਸ (ਬਰਨਾਲਾ) '''ਸਰਬੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ''' 1. ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਪੁਰਸਕਾਰ (1979) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ ‘ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ’। 2. ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੁਰਸਕਾਰ (1991) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ”। 3. ਐਮ. ਐਸ. ਰੰਧਾਵਾ ਪੁਰਸਕਾਰ (2005) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ”। 4. ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2009) ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ-ਪੁਸਤਕ “ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ’I 5 . ਪ੍ਰਿੰ. ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ (2011), ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ, ਪੁਸਤਕ “ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ”।</poem>}}<noinclude>{{center|342/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ}}</noinclude> fuclu5t2jmbzimqq8bk9a32knpqhce7 250 72357 223108 217901 2026-06-23T03:20:28Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਪਟਿਆਲਵੀ_ਪੱਤਰਕਾਰ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਪਟਿਆਲਵੀ_ਪੱਤਰਕਾਰ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 15 |bSize = 450 |cWidth = 131 |cHeight = 200 |oTop = 18 |oLeft = 155 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ'''}} {{Block center|<poem>ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ, ਗਰੁਪ ਐਡੀਟਰ, ਡੀ. ੩. ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਗਲੰਬਲ ਪੰਜਾਬ ਟੀ.ਵੀ.ਤੇ ਬਤੌਰ ਗਰੁਪ ਐਡੀਟਰ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਅੱਜ-ਕਲ੍ਹ ਉਹ ਡੀ. 5 ਟੀ.ਵੀ ਚੈਨਲ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਲੰਤ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਚੈਨਲ ਦੀ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਲਈ ਚਲੰਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਤੱਥਾਂ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਵੜੈਚ ਆਪਣੇ ਫੇਸ ਬੁੱਕ ਪੇਜ 'ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਬੜੀਆਂ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪੋਸਟਾਂ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਕੜਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ 'ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ 1986 'ਚ ਨਿਊਜ਼ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਰਸਾਲਾ 'ਰਾਜਸੀ ਵਕਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਸੰਬਰ 1986 ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ । ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਵਿਚ ਯੂਨੀਅਨ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ 1988 ਵਿੱਚ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਐਗਜੈਕਟਿਵ' ਦੀ ਅਸਾਮੀ ਲਈ ਚੁਣੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਐਗਜੈਕਟਿਵ ਦੀ ਅਸਾਮੀ ਤੇ ਜਾਇਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ </poem>}}<noinclude>{{gap}}{{center|ਪਟਿਆਲਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰ/15 }}</noinclude> frlnaxy1awljjiwfi9sx68574yvtc82 250 72382 223119 218910 2026-06-23T03:22:08Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 15 |bSize = 450 |cWidth = 170 |cHeight = 194 |oTop = 20 |oLeft = 135 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਸੁਮੇਲ: ਓ.ਪੀ.ਰਤਨ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਤਨ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆਂ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਰਹੂਮ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸ. ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰੈਸ ਸਕੱਤਰ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ, ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਤਨ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬੇਅੰਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਊਨਾ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਟਿਕਟ ਦਿਵਾ ਕੇ ਵਿਧਾਨਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਰਤਨ ਦਾ ਜਨਮ 22 ਜਨਵਰੀ 1943 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਰਤਨੀ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਬਾਬੂ ਰਾਮ ਰਤਨ ਦੇ ਘਰ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਸਦੇਹੜਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਐਫ.ਐਸ.ਸੀ.ਆਰੀਆ ਕਾਲਜ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਮਈ 1965 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਇੰਜਿਨੀਅਰਿੰਗ ਵਿਭਾਗ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (ਕੈਪੀਟਲ ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ) ਵਿੱਚ ਸਰਵਿਸ ਸਿਲੈਕਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਰਾਹੀਂ ਆਡੀਟਰ ਦੀ ਪੋਸਟ 'ਤੇ ਹੋ ਗਈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨਵੰਬਰ 1966 ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਅਸਾਮੀ ਲਈ ਚੋਣ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਇਸ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ ਮਾਰਚ 1976 ਤੱਕ ਰਹੇ। {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਐਫ.ਐਸ.ਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੀ.ਏ., ਬੈਚੂਲਰ ਆਫ਼ ਜਰਨਲਿਜ਼ਮ, ਐਲ.ਐਲ.ਬੀ. ਅਤੇ ਐਮ.ਏ.ਰਾਜਨੀਤੀ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤੀ ਉਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਕੇ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਕੀਤੀ। 1976 ਵਿੱਚ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/15}}</noinclude> l0yhath1k551r2ilh206dex56mht9f5 250 72385 223120 218909 2026-06-23T03:22:17Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 18 |bSize = 450 |cWidth = 152 |cHeight = 195 |oTop = 18 |oLeft = 146 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਸਰਕਾਰੀ ਬੇੜਿਆਂ ਦਾ ਮਲਾਹ: ਡਾ. ਓਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>ਡਾ.ਓਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਇੱਕ ਕਾਲਮਨਿਸਟ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਲੇਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ‘ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਲਿਖਾਰੀ ਹੈ। ਓਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਨੇ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਜੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 7 ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ 6 ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੈਸ ਸਕੱਤਰ/ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ 36 ਸਾਲ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਤਨਦੇਹੀ ਨਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਜਿੱਤਣਾ ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪ੍ਰੰਤੂ ਓਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਐਡਜਸਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਦੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਆਂਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਜੈਨੇਟਿਕ ਬਲੱਡ ਡਿਸਆਰਡਰ ‘ਹੀਮੋਫੀਲੀਆ’ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲਗਾਤਾਰ 15-15 ਘੰਟੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤਰੀ ਦੌਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਵਿਭਾਗ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਕੰਡਮ ਹੋਈਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਧੱਕੇ ਲਗਾਕੇ ਸਮੇਂ ਸਿ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਜੋਖ਼ਮ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕੋਤਾਹੀ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਓਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਲਾਂਬਾ ਵੇਲੇ ਕੁਵੇਲੇ ਅਤੇ ਰਾਤ ਬਰਾਤੇ ਅਸਾਵੇਂ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦਿਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਅੜਚਣਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਦਾ ਮਲਾਹ ਬਣਕੇ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕਿਨਾਰੇ ਲਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਸਿਆਸਤਦਾਨਾ ਦੀਆਂ ਝੂਠ ਦੀਆਂ ਪੰਡਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾ ‘ਤੇ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/18}}</noinclude> oq7z8za1xtbxuuwijqf32zf50lop8h6 250 72388 223121 218908 2026-06-23T03:22:25Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 21 |bSize = 480 |cWidth = 169 |cHeight = 205 |oTop = 20 |oLeft = 149 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ : ਉਮਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਡਾ.)'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਪਰਿਵਾਰਕ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦੀ ਪ੍ਰਵਿਰਤੀ ਨੇ ਉਮਾ ਸ਼ਰਮਾ (ਡਾ.)(ਕੁਮਾਰੀ) ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੇਂ ਕੀਰਤੀਮਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਉਹ 10 ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਚੇਅਰਪਰਸਨ, ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰਨੀ ਮੈਂਬਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਚ ਮੋਹਾਲੀ, ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਫ਼ਾਊਂਡੇਸ਼ਨ, ਡਾ. ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਮਾਲਵਾ ਵੂਮੈਨ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਪ੍ਰਾਗਰੈਸਿਵ ਰੈਜੀਡੈਂਟ ਵੈਲਫੇਅਰ ਸੋਸਾਇਟੀ, ਫ਼ੇਜ-1 ਮੋਹਾਲੀ, ਲਾਇਨਜ਼ ਕਲੱਬ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਕਿੰਗਜ਼, ਭਾਰਤ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਸੂਚਨਾਂ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਆਫ਼ੀਸਰਜ਼ ਵੈਲਫ਼ੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਹਤਰੀਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਪਗ 25 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ, ਦੋ ਭਰਜਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਜੀਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਮਾ ਸ਼ਰਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਸਰੋਜ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਮਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਡੀ.ਸੀ.ਮਾਡਲ ਸਕੂਲ ਫ਼ਾਜ਼ਿਲਕਾ ਤੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਈ 1981 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਚੋਣ ਪੰਜਾਬ ਸਕੂਲ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਅਸਾਮੀ ‘ਤੇ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਈ 1984 ਵਿੱਚ ਸਰਵਿਸ ਸਿਲੈਕਸ਼ਨ ਬੋਰਡ ਪੰਜਾਬ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੀ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਪਬਲਿਸਿਟੀ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ਰ ਦੀ ਅਸਾਮੀ ਲਈ ਚੋਣ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ 1991 ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ 1997 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 21}}</noinclude> a7m5s3embig5ky0amchf2vsimntqgon 250 72391 223122 218907 2026-06-23T03:22:33Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 24 |bSize = 450 |cWidth = 168 |cHeight = 194 |oTop = 15 |oLeft = 146 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਸਮਾਜ ਸੇਵੀ ਅਧਿਕਾਰੀ : ਉਂਕਾਰ ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਉਂਕਾਰ ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਹਿਮਾਚਲ ਰਾਜ ਦੇ ਊਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦਾ ਬੀੜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਊਨਾ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲਜੋਲ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 1998 ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ ਦੇ ਸੰਤੋਖਗੜ੍ਹ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚੋਣ ਲੜੀ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਹ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਅੰਤਰ ਨਾਲ ਚੋਣ ਹਾਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੋਣ ਹਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੜਕਾ ਮੁਕੇਸ਼ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਹਰੋਲੀ (ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਹਲਕੇ ਦਾ ਨਾਮ ਸੰਤੋਖਗੜ੍ਹ ਸੀ) ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜਿਆ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਗਿਆ। 2022 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਜਿੱਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਕੇਸ਼ ਅਗਨੀਹੋਤਰੀ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਉਪ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਬਣ ਗਏ। ਉਂਕਾਰ ਚੰਦ ਸ਼ਰਮਾ ਸਾਂਝੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 1961-62 ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਲੇਖਾਕਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ। 1964-65 ਤੱਕ ਉਹ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਖੇ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਦਲੀ 1965 ਵਿੱਚ ਹੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਦਫ਼ਤਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਗਈ। 1966 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੰਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਲਾਟ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਸਿਮਲਾ ਚਲੇ ਗਏ। 1967 ਵਿੱਚ ਉਂਕਾਰ ਨਾਥ ਸ਼ਰਮਾ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਸਹਾਇਕ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਲੂ ਵਿਖੇ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 24}}</noinclude> ip7ekjhmkzonypwom2omtaxa83ytcco 250 72404 223123 218422 2026-06-23T03:22:39Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{center|{{dhr|3em}}{{xx-larger|'''ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ'''}}}} {{center|{{dhr|8em}}'''{{x-larger|ਉਜਾਗਰ ਸਿੰਘ}}'''}} {{dhr|9em}}{{Css image crop |Image = |Page = 3 |bSize = 450 |cWidth = 204 |cHeight = 191 |oTop = 505 |oLeft = 105 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> som6ts63d7ueinnvmru5fp49tsix1j8 250 72405 223124 218828 2026-06-23T03:22:42Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|Lok Sampark Punjab de Heere}} {{center|by}} {{center|{{x-larger|Ujagar Singh}}}} {{center|3078, phase-2, Urban Estate,}} {{center|Patiala-147002}} {{center|Email: ujagarsingh48@yahoo.com}} {{center|Mob.:94178-13072}} {{center|ISBN: 978-93-7407-416-9}} {{center|{{center|Edition: 2025}} © Author}} {{Css image crop |Image = |Page = 4 |bSize = 450 |cWidth = 80 |cHeight = 66 |oTop = 387 |oLeft = 177 |Location = center |Description = }} {{center|Published by}} {{center|Saptrishi Publication}} {{center|Plot No. 25/6, Industrial Area, Phase-2,}} {{center|Near Tribune Chowk, Chandigarh.}} {{center|E-mail-sapatrishi94@gmail.com}} {{center|Visit us at: www.saptrishipublication.com}} {{center|94638-36591, 77174-65715}} {{center|All rights reserved. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording or any information storage and retrieval system, without permission in writing from the Publisher and Author}} {{center|'''Printed at Saptrishi Printers'''}}}}<noinclude></noinclude> 4x0ie5inlq96e4k7kppm8ayy6o6c7is 250 72419 223125 218906 2026-06-23T03:22:56Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 26 |bSize = 450 |cWidth = 155 |cHeight = 199 |oTop = 15 |oLeft = 141 |Location = center |Description = }} {{center|<poem>{{gap}}'''ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲਾ ਅਧਿਕਾਰੀ''' {{gap}}'''ਅਜੀਤ ਕੰਵਲ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ (ਡਾ.)'''</poem>}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਅਜੀਤ ਕੰਵਲ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ (ਡਾ.) ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਇੰਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਡੀ.ਏ.ਵੀ.ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਲੈਕਚਰਾਰ ਲੱਗ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਸਾਲ ਪੜ੍ਹਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋ ਗਈ, ਉਥੇ ਵੀ ਉਹ ਦੋ ਸਾਲ ਲੈਕਚਰਾਰ ਰਹੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲੈਕਚਰਾਰ-ਕਮ-ਸੰਪਾਦਕ ਫੀਚਰ ਸਰਵਿਸ ਲੱਗ ਗਏ, ਇਥੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੇਖ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਜਨਾ ਫੀਚਰ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕਾਂਗੀ ਨਾਟਕ ਲਿਖੇ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਵੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਕਟੋਰੀਅਲ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਨੁਮਾਇਸ਼ ਲਗਾਈ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਪੜਚੋਲਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਅਜੀਤ ਕੰਵਲ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ (ਡਾ.) ਨੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਤਕ ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਰੁਚੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ‘ਅਜੀਤ ਹਮਦਰਦ ਯੂ.ਟਿਯੂਬ.ਚੈਨਲ' ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਯੂ.ਟਿਯੂਬ.ਚੈਨਲ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਜੀਤ ਕੰਵਲ ਸਿੰਘ ਹਮਦਰਦ ਨੇ ਇਸ ਚੈਨਲ ਰਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਲੱਖਣ ਲੋਕ ਹਿੱਤਾਂ ‘ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਉਸ ਦੇ ਚੈਨਲ ਨੂੰ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕਤਾ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 26}}</noinclude> 6o8qrr3ewq42bmwcquxc8r3otfp2f7j 250 72422 223126 218905 2026-06-23T03:23:04Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 29 |bSize = 450 |cWidth = 156 |cHeight = 197 |oTop = 15 |oLeft = 144 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁੰਜ : ਅਤਰ ਸਿੰਘ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 15 ਮਾਰਚ 1942 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਈਸ਼ਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਪਿਤਾ ਰਾਮ ਭੇਜਾ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮੂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਰਾਜ ਦੇ ਮੀਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਡੋਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੱਜ ਕਲ੍ਹ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਗੜਬੜ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਵਾਰ ਵਿਛੜ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਭੈਣ ਦੀ ਹੱਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੜਕਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਕ ਭਰਾ ਅਜੇ 40 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਸੀ। ਹੱਲਿਆਂ ਦੀ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਵਚਾਉਂਦੇ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਯੋਲ ਕੈਂਪ ਅਤੇ ਫਿਰ ਰਾਜਪੁਰੇ ਆ ਗਏ। ਰਾਜਪੁਰੇ ਕਸਤੂਰਬਾ ਸੇਵਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਰਹੇ। ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸਵੀਂ ਕਸਤੂਰਬਾ ਸੇਵਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਾਲਗ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਕਸਤੂਰਬਾ ਸੇਵਾ ਮੰਦਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਛੋਟੇ ਭੈਣ ਭਰਾ ਕਸਤੂਰਬਾ ਸੇਵਾ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ। ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਉਸ ਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੱਟ ਪੜ੍ਹਿਆ ਦੱਸ ਕੇ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ‘ਤੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਜਦੋਂ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲੱਗ ਗਈ।</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 29}}</noinclude> mhzx7vm5rwod8jazr93m0m9c3fkeokf 250 72424 223127 218903 2026-06-23T03:23:10Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 31 |bSize = 450 |cWidth = 156 |cHeight = 189 |oTop = 17 |oLeft = 137 |Location = center |Description = }} {{center|<poem>'''ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਸਾਹਿਤਕਾਰ''' '''ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ'''</poem>}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੜੈਚ ਸਮਾਜਿਕ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਵਿਅੰਗਮਈ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਅਣਸੁਖਾਵੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਲਾਮਤਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਤਿੱਖੇ ਕਟਾਖ਼ਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਗਰੁਪ ਐਡੀਟਰ ਗਲੋਬਲ ਪੰਜਾਬ ਟੀ.ਵੀ.ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਡੀ 5, ਟੀ.ਵੀ. ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। 5 ਡੀ ਚੈਨਲ ‘ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਚਲੰਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਚੈਨਲ ਦੀ ਵੈਬ ਸਾਈਟ ਲਈ ਚਲੰਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖੇ ਲੇਖ ਤੱਥਾਂ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਦਿਲਚਸਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਲੋਕ ਅਦਾਲਤ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਮੀਡੀਆ ਸਰਟੀਫੀਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਮੋਨੀਟਰੀਅਰਿੰਗ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ‘ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ' ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਊਜ਼ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੰਜ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਦੋ ਪੁਸਤਕਾਂ ‘ਇਹ ਆਕਾਸ਼ਬਾਣੀ ਏ' ਅਤੇ ‘ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣੋ' ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੀਜੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਵੜੈਚ ਦੇ ਵਿਅੰਗ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਅਤੇ ਭਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਤਿੱਖੇ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਥੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਹਰਫ਼ਾਂ ਦਾ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ (ਚਲੰਤ ਮਸਲੇ) ਤੇ ਪੰਜਵੀਂ ‘ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਸੀਦ' </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/31}}</noinclude> 1ij759cqs9uex7nqcgdki9k6hehkx54 250 72427 223128 218902 2026-06-23T03:23:18Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 34 |bSize = 450 |cWidth = 141 |cHeight = 199 |oTop = 17 |oLeft = 149 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਲਗਨ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ: ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਵਾਲੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਕਲਾਸ ਵਿੱਚ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਵੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਅਜਿਹੇ ਝਟਕਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ ਕਿ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤੇ ਬਾਹਰਵੀ ਪਹਿਲੇ ਦਰਜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬੀ.ਏ.ਆਨਰਜ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚ 2011 ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। 2011 ਵਿੱਚ ਪਟਿਆਲਾ ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ 2012— 13 ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਅਤੇ 2013-14 ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਸਹਾਇਕ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2014 ਵਿੱਚ ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਰਵਰੀ 2016 ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਦੀ ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਥੇ 2020 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। 2020 ਵਿੱਚ ਮਾਨਸਾ ਵਿਖੇ ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਥੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2021 ਵਿੱਚ ਸੰਗਰੂਰ ਵਿਖੇ ਫਿਰ ਬਦਲੀ ਹੋ ਗਈ। 2025 ਤੱਕ ਸੰਗਰੂਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਇਸ ਸਮੇਂ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ। ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਵਿਤਾਵਾਂ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਅਤੇ ਵਾਰਤਕ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਰਸਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਦੋ ਕਾਲਮ ‘ਅਲਵਿਦਾ ਪਾਪਾ ਜੀ' ਅਤੇ 'ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਦੀਵੇ' ਫੇਸ ਬੁੱਕ ‘ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 34}}</noinclude> e2wrisyu4vwp0nnkoynyo541ls1iw5d 250 72429 223129 218901 2026-06-23T03:23:24Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 36 |bSize = 450 |cWidth = 141 |cHeight = 191 |oTop = 20 |oLeft = 147 |Location = center |Description = }} {{center|<poem>'''ਟੈਲੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ, ਨਿਊਜ਼ਰੀਲਜ਼ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦਾ''' '''ਨਿਰਮਾਤਾ: ਐਸ.ਬੀ.ਦੁਰਗਾ ( ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦਰ ਦੁਰਗਾ)'''</poem>}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਐਸ.ਬੀ.ਦਰਗਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮਨਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਇਨਫ਼ਰਮੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਬਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਵੱਲੋਂ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫ਼ਿਲਮ ਪਾਲਿਸੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਚਿਲਡਰਨ ਫ਼ਿਲਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਫ਼ਿਲਮ ਸੋਸਾਇਟੀ ਦੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਐਸ.ਬੀ.ਦੁਰਗਾ ਵਰਲਡ ਕਾਨਫਰੰਸ ਆਫ਼ ਰਿਲੀਜਨ ਫ਼ਾਰ ਪੀਸ ਦੇ ਸਕੱਤਰ ਜਨਰਲ ਸਨ, ਜਿਹੜੀ ਯੂ.ਐਨ.ਓ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਵਾਣਤ ਸੀ। ਉਹ ਰੂਰਲ ਚੈਰੀਟੇਬਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਆਨਰੇਰੀ ਮੈਨੇਜਿੰਗ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਨ। ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਬਹਾਦਰ ਦੁਰਗਾ ਜਿਹੜੇ ਐਸ.ਬੀ.ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 1955 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਆਡੀਓ ਵਿਜੂਅਲ ਏਡਜ਼ ਆਫ਼ੀਸਰ ਨੌਕਰੀ ਜਾਇਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਡਵੀਜ਼ਨ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਕੈਮਰਾਮੈਨ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਜਿਥੋਂ ਉਹ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਸਨ। 1972 ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਜ਼ੈਲ ਸਿੰਘ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਰਾਜ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਡਾਇਰੈਕਟਰ/ਕੈਮਰਾਮੈਨ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਫ਼ਿਲਮ ਅਤੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸ਼ਾਖਾ ਦਾ ਮੁੱਖੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਕਾਸ, ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 36}}</noinclude> 0vzh1acltnayy8rqvsimhw27djwg5s3 250 72431 223130 218900 2026-06-23T03:23:30Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 38 |bSize = 450 |cWidth = 161 |cHeight = 194 |oTop = 9 |oLeft = 137 |Location = center |Description = }} {{center|<poem>'''ਬੁਲੰਦ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਕੈਰੀਅਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ''' '''ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੰਗਣੀਵਾਲ'''</poem>}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੰਗਣੀਵਾਲ ਮਿਹਨਤ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ, ਬਚਨਵੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਦੂਜਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੈਰੀਅਰ ਖ਼ੁਦ ਬੁਲੰਦ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਜੀਵਨ ਜਿਓਣ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਭਵਿਖ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੰਗਣੀਵਾਲ ਦਾ ਦਾਦਾ ਭਾਈ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦੇਸ਼ ਭਗਤ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਖੱਬੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇਲ੍ਹ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਕਾਰਜਕਰਤਾ ਸੀ। ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕੰਗਣੀਵਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸ੍ਰੋਤ ਉਸ ਦਾ ਦਾਦਾ ਭਾਈ ਹਜ਼ਾਰਾ ਸਿੰਘ ਬਣਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਦੋ-ਜਹਿਦ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਦਾਦਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਦਾ ਪਿਤਾ ਸੂਬੇਦਾਰ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਰਗਰਮ ਮੈਂਬਰ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੰਗਣੀਵਾਲ ਲਈ ਰਾਹ ਦਸੇਰਾ ਬਣੀ। ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਉਂ ਵੇਖਣ, ਵਾਚਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬਣਨ ਨਾਲ ਕੰਗਣੀਵਾਲ ਦੀ ਖੱਬੇ-ਪੱਖੀ ਸੋਚ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣੀ। ਉਹ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਸੰਸਥਾ ਜਿਤਨਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਰਬਜੀਤ ਕੰਗਣੀਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 17 ਜਨਵਰੀ 1964 ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਮੁਹਿੰਦਰ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਪਿੰਡ ਕੰਗਣੀਵਾਲ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 38}}</noinclude> 2sak8ivarz7j8r5h8u3xpb2lrc6i6b1 250 72434 223109 218914 2026-06-23T03:20:40Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 41 |bSize = 450 |cWidth = 150 |cHeight = 196 |oTop = 18 |oLeft = 141 |Location = center |Description = }} {{center|<poem>'''ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਪ੍ਰਯੋਗਵਾਦੀ ਕਵੀ''' '''ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ'''</poem>}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਰਣਨਯੋਗ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਵਾਦ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਕੂਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। 1950 ਵਿੱਚ ਮਹਿਜ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਬਾਲ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੀ.ਏ.ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸਰਸਬਜ਼ ਪੱਤਝੜਾਂ’ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ ਸਾਹਿਤਕ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ 1967 –68 ਵਿੱਚ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਦ' ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 1972–73 ਵਿੱਚ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸੂਰਜ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ' ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। 1980 ਵਿੱਚ ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਦਿੱਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਸੂਰਜ ਤੇ ਕਹਿਕਸ਼ਾਂ’ ਉਪਰ ‘ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਅਵਾਰਡ' ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਅਵਾਰਡ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ ਦੀਆਂ 16 ਕਵਿਤਾ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਸਬਜ ਪੱਤਝੜਾਂ, ਮੋਹ ਮਾਇਆ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਕਹਿਕਸ਼ਾਂ, ਕਾਲ ਮੁਕਤ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਾਵਿ, ਇਹ ਮਹਿਕ ਸਦੀਵੀ, ਕਾਵਿ ਦਰਸ਼ਨ, ਨੂਰ ਦਾ ਸਾਗਰ, ਪੰਚ-ਤਰਣੀ,</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ 41}}</noinclude> bp0o9zr8ba1tuv8q7kxh7pfxixjpxui 250 72447 223110 218919 2026-06-23T03:20:49Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 44 |bSize = 450 |cWidth = 164 |cHeight = 191 |oTop = 12 |oLeft = 143 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਸੰਗੀਤ-ਨ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਮਾਹਿਰ: ਸੇਨੂੰ ਦੁੱਗਲ (ਡਾ.)'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਸੋਨੂੰ ਦੁੱਗਲ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਬਲਿਕ ਸਰਵਿਸ ਕਮਿਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ 1992 ਵਿੱਚ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਟਕ ਚੁਣੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਵਿਭਾਗੀ ਕਾਰਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਐਡੀਸ਼ਨਲ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਈ.ਏ.ਐਸ. ਚੁਣੀ ਗਈ। ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਆਈ.ਏ.ਐਸ.ਚੁਣੀ ਗਈ ਹੈ। ਡਿਪਟੀ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਸੋਨੂੰ ਕਪਿਲਾ ਦਾ ਜਨਮ 9 ਫਰਵਰੀ 1968 ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕਪਿਲਾ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਬ ਡਵੀਜਨਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਸਾਹਨੇਵਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕਪਿਲਾ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲੜਕੀਆਂ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸੇਵਾ ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਸੋਨੂੰ ਕਪਿਲਾ ਨੇ ਪੁਲਸ ਟੂ ਤੱਕ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਮਾਡਰਨ ਸੀਨੀਅਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਮਾਡਰਨ ਸਕੂਲ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰ ਲੈ ਕੇ ਪਾਸ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਪਰਵਾਰਿਕ ਮਾਹੌਲ ਸੰਗੀਤਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਲਗਾਓ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਓ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵੀ ਉਸਾਰੂ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਕਾਲਜ ਲੜਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਥੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਐਮ.ਏ.ਦੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਬਲਿਕ ਰੀਲੇਸ਼ਨਜ਼ ਐਂਡ ਐਡਵਰਟਾਈਜ਼ਿੰਗ ਦੀ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵੀ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 44}}</noinclude> 8gjg8yxfbmslu8xlvnzo83zmo74qv0k 250 72449 223111 218922 2026-06-23T03:20:54Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 46 |bSize = 450 |cWidth = 171 |cHeight = 190 |oTop = 14 |oLeft = 147 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ: ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਅਰਸ਼''' }}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਅਰਸ਼ ਇਕ ਨਾਮਵਰ ਹਸਤਾਖ਼ਰ ਸਨ।ਉਹ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾ ਲਈ ਸੀ। ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਅਰਸ਼ ਨੇ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਜਾਬੀ, ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ, ਉਰਦੂ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸਲਾਤ, ਸਮੁੰਦਰ, ਕਿਰਨਾ ਦੀ ਬੁੱਕਲ, ਰਬਾਬ, ਸੰਖ ਤੇ ਸਿਪੀਆਂ, ਸਰਘੀਆਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਗਮ, ਹਰਫ਼ਾਂ ਦੀ ਸੰਵੇਦਨਾ, ਫ਼ਰਜ਼ ਅਤੇ ਇਹਸਾਸ (ਸਾਰੇ ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ), ਅਗੰਮੀ ਨੂਰ, ਗੁਰੂ ਮਿਲਿਓ, ਅਦੁੱਤੀ ਆਦਿ, ਪੰਥ ਸਜਾਇਓ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਤੁਮ ਚੰਦਨ (ਸਾਰੇ ਮਹਾਂ ਕਾਵਿ)। ਤਨ ਤਪਣ ਤੰਦੂਰੀ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਰਵੀਦਾਸ (ਹਿੰਦੀ)। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਦੁੱਤੀ ਆਦਿ ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਗਲ ਭਵਨ ਦੇ ਨਾਇਕ ਜੀਵਨੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 6 ਪੁਸਤਕਾਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਵੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਹੋਰ ਲੇਖ ਉਰਦੂ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ਸ਼ਿਅਰ, ਉਰਦੂ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਦਾ ਪਰਾਗਾ, ਬਾਹਿਰ ਲੁਧਿਆਣਵੀ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਆਦਿ। ਮੈਂ ਕਪ ਤੇ ਚਾਨਣੀ ਕਵਿਤਾ ਅਤੇ ਸਾਇਸਤਾ ਹਬੀਬ ਦੀ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿਪੀਅੰਤਰ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਯੋਗਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸਿਰੀ ਰਾਮ ਅਰਸ਼ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਸ਼ਰੋਮਣੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਗਿਆਨੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤਖ਼ਤ ਸਿੰਘ ਪੁਰਸਕਾਰ, ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਡਮੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਸਾਹਿਤਕਾਰ, ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ 46}}</noinclude> 79fk87xdkh6c5tfrxh4i7smhfnnev1a 250 72451 223112 218926 2026-06-23T03:21:01Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 48 |bSize = 450 |cWidth = 156 |cHeight = 200 |oTop = 9 |oLeft = 146 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਮਾਲਕ: ਸੰਜੀਵ ਤਿਵਾੜੀ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ 'ਤੇ 23 ਸਾਲ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਉਣ ਕਰਕੇ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟਣ ਵਾਲੇ ਸੰਜੀਵ ਤਿਵਾੜੀ ਨੇ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਾਮ ਰੌਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਨਿਮਰਤਾ, ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ ਅਤੇ ਕਾਰਜ਼ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸੰਜੀਵ ਤਿਵਾੜੀ ਹਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਸਤੰਬਰ 1986 ਤੋਂ ਸਤੰਬਰ 2009 ਸੇਵਾ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ 23 ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਉਪਕੁਲਪਤੀ ਰਹੇ। ਸੰਜੀਵ ਤਿਵਾੜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮਾਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਅਤੇ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਕਰਕੇ ਹਰ ਉਪਕੁਲਪਤੀ ਦੇ ਚਹੇਤੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਬੜੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਧੜੇ ਸਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸੰਜੀਵ ਤਿਵਾੜੀ ਦੀ ਸੂਝ ਸਿਆਣਪ ਅਤੇ ਹਲੀਮੀ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਧੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਫ਼ਤਰ ਉਪਕੁਲਪਤੀ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਤ ਸੀ। ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂਤਾ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਾਜਗਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹ ‘ਪੰਜਾਬ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨਿਊਜ਼' ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਵੀ ਸਨ। ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹ ਜੂਨ 1976 ਵਿੱਚ ਬਤੌਰ ਸੂਚਨਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਭਰਤੀ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰੈਸ ਸਕੱਤਰ ਦੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਾਖ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਹੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮਾਸਕ ਰਸਾਲੇ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ 48}}</noinclude> s2xm30zl4lom477tgo2zpgxxce0ntnm 250 72453 223113 218929 2026-06-23T03:21:06Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 50 |bSize = 450 |cWidth = 165 |cHeight = 190 |oTop = 21 |oLeft = 141 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ: ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹੀ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹੀ 1952 ਵਿੱਚ ‘ਪੰਜਾਬ ਸਟੂਡੈਂਟ ਕਾਂਗਰਸ' ਦਾ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ‘ਤੇ 1959 ਤੱਕ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੂਥ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸਟੂਡੈਂਟ ਕਾਂਗਰਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਰ, ਲੇਖਕ, ਸੰਪਾਦਕ, ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰੀਨ ਇਨਸਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਦੋਸਤ, ਯਾਰਾਂ ਦਾ ਯਾਰ, ਸਾਹਿਤਕ ਮਹਿਫ਼ਲਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸੀ। ਚਿੱਟੇ ਪੈਂਟ ਕਮੀਜ਼ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਗੁਰਗਾਬੀ ਨਾਲ ਇਕ ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਕਵੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ ਇਕ ਸਪਤਾਹਕ ਪਰਚਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਦੋਂ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ‘ਪੰਜ ਦਰਿਆ' ਰਸਾਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ‘ਪੰਜ ਦਰਿਆ' ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਰਚਾ ਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਆ ਕੇ ‘ਪੰਜ ਦਰਿਆ’ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਉਹ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਦੋ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰਾਂ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਰਿਹਾ | ਮਾਹੀ ਨੂੰ ਦੋਸਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਘੇਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ। ਸਿਆਸਤਦਾਨ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਸਨ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਫ਼ਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਪਬਲਿਸਟੀ ਸਹਾਇਕ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਲਈ ਜੀਵਿਆ। ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿਖੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹੀ ਦੇ ਕੈਬਿਨ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤਕਾਰਾਂ ਅਤੇ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੋ/ 50}}</noinclude> 5chz8tdhl7k2akbuinrlspwbrv6yp0t 250 72456 223114 218955 2026-06-23T03:21:14Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 53 |bSize = 450 |cWidth = 155 |cHeight = 194 |oTop = 12 |oLeft = 140 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਦੁਖੀ ਤੋਂ ਸੁਖੀ ਤੱਕ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਪਾਂਧੀ: ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਖੀ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁਖੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਵਾਲੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਨਿਆਰਾ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਤਾਸ਼ਕੇ ਗਹਿਣਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁੱਖੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਅਜਿਹਾ ਤ੍ਰਾਸ਼ਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਵਿਭਾਗ ਲਈ ਗਹਿਣਾ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੇਬਾਕੀ ਨੇ ਕਾਜਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਚੰਨ ਲਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਲੈਣ ਸਮੇਂ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਮੈਰਿਟ ਨੂੰ ਅਣਡਿਠ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕਚਹਿਰੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੈਰਿਟ ਨਾਲ ਹੇਰਾ ਫੇਰੀ ਉਸ ਨੇ ਕਦੀਂ ਵੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਨਿਯਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੇਬਾਕੀ ਨਾਲ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਏ। ਉਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਹੋਈਆਂ ਕੁੱਝ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਰਨਨਯੋਗ ਹਨ। 1993 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਸਹਾਇਕ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੜ੍ਹ ਆਏ। 29 ਜੁਲਾਈ 1993 ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਉਚ ਪੱਧਰੀ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਟੀਮ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣ ਪਟਿਆਲਾ ਆਈ। ਉਹ ਉਸ ਟੀਮ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਸਮਾਣਾ ਤਹਿਸੀਲ ਦੇ ਅਰਨੇਟੂ ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਕਿਸ਼ਤੀ ਰਾਹੀਂ ਹੜ੍ਹ ਪੀੜ੍ਹਤ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਅ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਸਤਾਰਾਂ ਸੁੱਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਇਹ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਨਾਲ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੁੱਖੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 53}}</noinclude> 7rxx2soysqq9skjvdvd4pqgr54b4crb 250 72459 223115 218959 2026-06-23T03:21:23Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 56 |bSize = 450 |cWidth = 153 |cHeight = 192 |oTop = 18 |oLeft = 144 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਮੁਜੱਸਮਾ: ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਵੱਡਾ ਛੋਟਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪ੍ਰੰਤੂ ਮਿਹਨਤ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਰੰਧਾਵਾ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਤਹਿਸੀਲ ਪਬਲਿਸਿਟੀ ਆਰਗੇਨਾਈਜਰ ਦੀ ਅਸਾਮੀ ‘ਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦਫ਼ਤਰ ਰਾਹੀਂ 30 ਨਵੰਬਰ 1977 ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤੀ ਰੁਚੀ ਕਰਕੇ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਨੌਕਰੀ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨਾ ‘ਤੇ ਰਹੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕਠਿਨ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਅਕਤਿਵ ਵਿੱਚ ਨਿਖ਼ਾਰ ਆਇਆ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾ ਅਤੇ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਦੌਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਟ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ | ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ, ਮੰਡ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਅਤੇ 1978 ਦਾ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਕਾਂਡ ਆਦਿ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਮੇਂ ਬਾਖੂਬੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਿਭਾਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ, ਪਤਵੰਤੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਫ਼ਿਲਮਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਕਸ ਸੁਚੱਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੇਖਾਂ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਦੌਰਿਆਂ ਦੀ ਸਟੇਜ ਸਕੱਤਰੀ ਦੇ ਫ਼ਰਜ ਨਿਭਾਏ। ਨਲਿਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਚੈਨਲ ਵੱਲੋਂ ਦੋ ਘੰਟੇ ਦੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ੀ ਫ਼ਿਲਮ Changes faces of Terrorism in Punjab ਵਿੱਚ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੋ/ 56}}</noinclude> fsol8mc08wupd0jb5i3rbmj2y0pmfpa 250 72461 223116 218962 2026-06-23T03:21:29Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 58 |bSize = 450 |cWidth = 158 |cHeight = 195 |oTop = 14 |oLeft = 140 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ 'ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਸੁਮੇਲ: ਸੁਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਸੁਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਅਕਾਲੀ/ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਚਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼/ਵਿਸ਼ਵ ਕੋਸ਼ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕੀਆਂ ਤੋਂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਜਾਣੂੰ ਸੀ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਕਾਲੀ/ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦਾ ਕੀ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਚੁੰਝ ਚਰਚਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਭੰਡਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸ ਦੇ ਪੋਟਿਆਂ ‘ਤੇ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਬੇਬਾਕ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਗਿੱਟੇ ਤੇ ਗੋਡੇ ਲੱਗੇ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 27 ਸਤੰਬਰ 1945 ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਵਿਖੇ ਪਿਤਾ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਜਸਵੰਤ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਧਾਰਮਿਕ ਰੁਚੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖੀ ਸੋਚ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਪਰਵਾਰ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਆ ਕੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਸ ਗਿਆ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਅਕਾਲੀ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸੁਰਜਨ ਸਿੰਘ ਠੇਕੇਦਾਰ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਗੂੜ੍ਹਾ ਪ੍ਰੇਮ ਸੀ। ਬਸੰਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਕੈਪਟਨ ਕੰਵਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੀ ਉਹ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਪੰਜਾਬ ਸਿਵਲ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਅਕਾਲੀ/ਸਿੱਖ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਕਾਲੀ ਪਰਵਾਰਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਜਾਨਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਹ 27 ਸਤੰਬਰ 1967 ਨੂੰ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/58}}</noinclude> c1gpuj1c64jss6zifm46sowzpum2suj 250 72463 223117 218966 2026-06-23T03:21:34Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 60 |bSize = 450 |cWidth = 156 |cHeight = 200 |oTop = 12 |oLeft = 138 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਲਹਿੰਦੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰਾ: ਸੁਲਤਾਨਾ ਬੇਗ਼ਮ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਸੁਲਤਾਨਾ ਬੇਗਮ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਇਕ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਰਗੀ ਹੈ। 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਸੁਲਤਾਨਾਂ ਬੇਗ਼ਮ ਦਾ ਪਿਤਾ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਦੀਕ ਬੇਗ਼ ਉਰਫ ਬਾਨਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲਾ ਗਿਆ ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾ ਨਾ ਸਕੀ। 1948 ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਕਿ ਉਹ ਠੀਕ ਠਾਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਬਸ਼ੀਰਾ ਬੇਗ਼ਮ ਨੂੰ ਉਥੇ ਲਾਹੌਰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ | ਸੁਲਤਾਨਾ ਬੇਗ਼ਮ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਸ਼ੀਰਾ ਬੇਗ਼ਮ ਨੂੰ ਸਾਂਝੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਿਆਂ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਦੀਕ ਬੇਗ਼ ਉਰਫ ਬਾਨਾ ਰਤਨ ਸਿਨਮਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਿਨਮਾ ਸੇਠ ਚਰਨ ਦਾਸ ਪਟਿਆਲੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੀ। ਬਾਨਾ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਖੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਵਾ ਸਿਨਮਾ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨਾ ਬੇਗ਼ਮ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬਸ਼ੀਰਾ ਬੇਗ਼ਮ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ 1949 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਭਾਰਤ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਸ਼ੀਰਾ ਬੇਗ਼ਮ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਟਿਆਲਾ ਆਈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਬਸ਼ੀਰਾ ਬੇਗ਼ਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਸ਼ੀਰਾ ਬੇਗ਼ਮ ਦੇ ਮਾਪੇ ਹੱਲਿਆਂ ਭਾਵ 1947 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਦੋਸਤ ਚਿਰੰਜੀ ਲਾਲ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ। ਸੁਲਤਾਨਾ ਬੇਗ਼ਮ ਦੇ ਮਾਪੇ ਨਾਭਾ ਨਜ਼ਦੀਕ ਛੀਂਟਾਂਵਾਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਚਿਰੰਜੀ ਲਾਲ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ 60 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਚਿਰੰਜੀ ਲਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 60}}</noinclude> blywf6r14yu97efrarg4jvj2vektrm8 250 72511 223118 218970 2026-06-23T03:21:52Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 62 |bSize = 450 |cWidth = 164 |cHeight = 205 |oTop = 11 |oLeft = 141 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਦੋ ਗਾਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼: ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਲਗਪਗ 300 ਗੀਤ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਏ। ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਗਾਉਣ ਦਾ ਢੰਗ ਬੜਾ ਨਿਰਾਲਾ ਅਤੇ ਸਰਲ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਉਹ ਲਾਲ ਚੰਦ ਯਮਲਾ ਜੱਟ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਭੰਵਰਾ ਤੋਂ ਸੰਗੀਤ ਸਿੱਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਉਸ ਦੇ ਗਾਇਕੀ ਅਤੇ ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਭੰਵਰਾ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ ਨੇ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰਜਾਂ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਹਰਚਰਨ ਗਰੇਵਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ, ਫੁਰਤੀਲਾ, ਸੁਡੌਲ, ਲੰਮਾ ਲੰਝਾ, ਕਲੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕੁੜਤਾ, ਸ਼ਮਲੇ ਵਾਲੀ ਪੱਗ, ਤੇੜ ਚਾਦਰਾ ਅਤੇ ਖੁੱਸਾ ਪਹਿਨਕੇ ਸ਼ਹਿਨਸ਼ਾਹ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਫ਼ ਸੁਥਰੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦਾ ਸੀ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਣ-ਠਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਦਰਸ਼ਨੀ ਜਵਾਨ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿੱਕ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਸੀ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਅੜਬ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਟੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਖਾੜਿਆਂ ਲਈ ਬੁੱਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਰਾਭਾ ਨਗਰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਮੂਹਰੇ ਲਾਈਨਾ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਸਾ ਕਮਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਫਾਰਮ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵੈਸੇ ਗਾਇਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੌਹਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਚਾਚਾ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਦੋਵੇਂ ਕੀਰਤਨੀਏਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਭਾਖੜਾ ਨੰਗਲ ਬਣਿਆਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੋਕੇ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਭਰਮ ਫੈਲਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਹਰਚਰਨ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੋ/ 62}}</noinclude> axrryfq0hsolqs18amr8x4qdmxtziyj 250 72514 223131 218978 2026-06-23T03:23:41Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 65 |bSize = 450 |cWidth = 147 |cHeight = 200 |oTop = 15 |oLeft = 149 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਉਰਦੂ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਤੇ ਸੰਪਾਦਕ: ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਤਸੱਵਰ (ਡਾ.)'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਤਸੱਵਰ (ਡਾ.) ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 4 ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ‘ਸਰ ਪਰ ਮੇਰੇ ਛਾਉਂ ਨਾ ਧੁਪ' ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਰਦੂ ਗ਼ਜ਼ਲ-ਗ਼ਜ਼ਲੇਂ-ਦੀਵਾਨ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਲਿਖੀ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਗੁਰਮੁੱਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰਵਾਈ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਪੁਸਤਕ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਰੂਜ਼ ਡਿਜਿਟਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖਣ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ| ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਤਸੱਵਰ (ਡਾ.) ਨੇ ਐਮ.ਏ ਉਰਦੂ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਾਸ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ ਨਾਵਲ ਨਿਗਾਰ ਕੁਰਅਤੁਲ ਐਨ ਹੈਦਰ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਤਸੱਵਰ (ਡਾ.) ਉਰਦੂ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਜਾਣੇ ਪਛਾਣੇ ਵਿਅੰਗਕਾਰ ਹਨ। ਉਹ ਰੰਗੀਨ ਤਬੀਅਤ ਦੇ ਮਲਕ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਰੰਗੀਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਹਰ ਗੱਲ ਹੀ ਵਿਅੰਗਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਸਰੋਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅੰਗ ਦੀ ਸੰਜ਼ੀਦਗੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਅੰਗ ਕਈ ਲੋਕ ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਵਿਅੰਗ ਨਾਲ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸੁਖਾਵਾਂ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹਿਜਤਾ ਅਤੇ ਫ਼ਰਾਕਦਿਲੀ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਵਿਅੰਗਮਈ ਚੋਟ ਮਾਰਕੇ ਸੁਲਝਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਅਕਤਿਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਪਾਪੀ ਬਹੁ-ਪੱਖੀ ਸਖ਼ਸ਼ੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਅਨੋਖੀ ਕਿਸਮ ਦੇ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 65}}</noinclude> q2fxpv6ihjs4188nlj3kjxi0z1vtkg3 250 72516 223132 218982 2026-06-23T03:23:47Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 67 |bSize = 450 |cWidth = 161 |cHeight = 199 |oTop = 15 |oLeft = 138 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ ਤੇ ਗੱਤਕਾ ਕਲਾ ਦਾ ਮੁੱਦਈ'''}} {{center|'''ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਇਆ ਸਿੱਖ ਚਿਹਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ 32 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੱਤਰਕਾਰਤਾ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਫ਼ਰਜ ਬਾਖੂਬੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਖ਼ੂਨ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਉਸਦਾ ਸ਼ੌਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਲੋਕ ਖੂਨ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦਾ ਫ਼ਰਜ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋੜਬੰਦਾਂ ਲਈ ਖ਼ੂਨ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਜਾਨਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨ। {{gap}}ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ - ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਿਰਾਸਤ 'ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਸਕਣ। ਸਿੱਖ ਜੰਗਜੂ ਤੇ ਮਜ਼ਲੂਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੌਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਤਕੇ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਿੱਖੀ ਸਰੂਪ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਸਿੱਖੀ ਸੋਚ ‘ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਹਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਗਰੇਵਾਲ ਦਾ ਗੱਤਕੇ ਦੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਜਨੂੰਨ ਹੈ। ਗੱਤਕਾ ਦੀ ਖੇਡ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਮਾਣਤਾ ਦਿਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤਵ ਲਈ ਉਹ 17 ਸਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਗੱਤਕਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਕਰਨ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਹ ਬਚਨਵੱਧ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਤਕਾ ਦੇ ਕਈ ਰਿਫ਼ਰੈਸ਼ਰ ਕੋਰਸ,</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ/ 67}}</noinclude> 6z8u46aqm3mojjbr6f1zmrzf7zmxqxv 250 72520 223133 218987 2026-06-23T03:23:57Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 71 |bSize = 450 |cWidth = 153 |cHeight = 195 |oTop = 15 |oLeft = 146 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਨਿੱਕੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਹਾਣੀਕਾਰ: ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀਆਂ ਇਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਸਤਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ 1958 ‘ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੱਪੜ' ਕਹਾਣੀ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਲਈ, ਸਾਹਿਤਯ ਅਕਾਡਮੀ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਨੇ 1968 ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ 1985 ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਸਨਮਾਨਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਟਰੇਰੀ ਫੋਰਮ ਕੈਨੇਡਾ 1984 ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ ਸਭਾ ਜਲੰਧਰ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਵੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ‘ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੱਪੜ ਅਤੇ ਖੱਬਲ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਬਣੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਅਤੇ ਦਿਹਾਤੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਾਣਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ‘ਛਾਹ ਵੇਲਾ’, ‘ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼’, ‘ਤੂੜੀ ਦੀ ਪੰਡ’, ‘ਏਕਸ ਕੇ ਹਮ ਬਾਰਿਕ’, ‘ਦੁੱਧ ਦਾ ਛੱਪੜ’, ‘ਗੋਲ੍ਹਾਂ', ‘ਵਿਰਕ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ, ‘ਨਵੇਂ ਲੋਕ', ‘ਦੁਆਦਸ਼ੀ’, ‘ਅਸਤਵਾਜੀ' ਅਤੇ ‘ਮੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ” ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ‘ਛਾਹ ਵੇਲਾ’ 1950 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਨਾਵਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਰੂਸੀ ਅਤੇ ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਵਾਦ ਵੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।‘ਧਰਤੀ ਹੇਠਲਾ ਬਲਦ' ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੁਸਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ। 1942 ਵਿੱਚ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਲੈਫ਼ਟੀਨੈਂਟ ਭਰਤੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਦੂਜੀ ਸੰਸਾਰ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ 71}}</noinclude> tm5i6h4cbul2leefbu91disxxtth9tj 250 72522 223134 218990 2026-06-23T03:24:04Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 73 |bSize = 450 |cWidth = 158 |cHeight = 199 |oTop = 11 |oLeft = 140 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਗਾਇਕ: ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ 250 ਸੋਲੋ ਗੀਤ ਅਤੇ ਦੋਗਾਣੇ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 60 ਗਾਣੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਨ। ਕਰਨੈਲ ਗਿੱਲ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗਾਇਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਹਿਜਤਾ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ‘ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਭੰਨਾ ਲਏ ਗੋਡੇ, ਚਾਅ ਮੁਕਲਾਵੇ ਦਾ’ 1964, ‘ਅੰਬੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਸੇਂਗੀ, ਨੀ ਤੂੰ ਛੱਡ ਦੇਸ਼ ਦੁਆਬਾ' 1965 ਅਤੇ ' ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਲਾਡਲੇ ਜਾਏ, ਤੈਨੂੰ ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਾ ਆਏ, ਨੀ ਬਹੁਤਿਆਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀਏ' 1966 ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇਹ ਤਿੰਨੋਂ ਗੀਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਚੜ੍ਹੇ। ਦੋ ਗਾਣੇ 1967 ਤੋਂ ਰਿਕਾਰਡ ਹੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ। 1973 ਤੋਂ ਕਰਨੈਲ ਗਿੱਲ ਨੇ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਲਗਪਗ 40 ਸਾਲ ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਗਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਡੁਲ੍ਹਿਆ ਖੂਨ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ’, ‘ਸੁੱਤਾ ਕੰਡਿਆਂ 'ਤੇ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਆ ਕੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ’ ਅਤੇ ‘ਇਹ ਕੀਹਨੇ ਕੈਦ ਕਰੋ, ਬੱਚੇ ਸਰਦਾਰ ਕੁੜ੍ਹੇ' ਆਦਿ। ਕਰਨੈਲ ਗਿੱਲ ਨੇ ਗੁਰਮੁੱਖ ਗਿੱਲ, ਦੇਵ ਥਰੀਕਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸਫਰੀ, ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ, ਚਮਨ ਲਾਲ ਸ਼ੁਗਲ, ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ, ਹਰਜੀਤ ਭੰਵਰਾ ਅਤੇ ਚਤਰ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਨਾ ਆਦਿ ਲਗਪਗ 50 ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਹਨ। ਦੋਗਾਣੇ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ, ਰਣਜੀਤ ਕੌਰ, ਜਗਮੋਹਣ ਕੌਰ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਸਵਰਨ ਲਤਾ, ਸੁਚੇਤ ਬਾਲਾ, ਸਰਬਜੀਤ ਕੌਰ ਚੀਮਾ, ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੋਮਲ, ਰਾਖੀ ਹੁੰਦਲ, ਪਰਮਿੰਦਰ ਸੰਧੂ ਅਤੇ ਰਾਜਿੰਦਰ ਰਾਜਨ ਆਦਿ ਦੋ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਉਪਰ ਗਾਇਕਾਵਾਂ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਏ। ਸਟੇਜ ਉਪਰ ਟੱਪਣ ਨੱਚਣ ਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਲੜਕੀਆਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਗਾਇਕੀ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ 73}}</noinclude> 2ytpbjlzclyzfm8udp6wcx0s5nczd4x 250 72524 223135 218993 2026-06-23T03:24:10Z CommonsDelinker 97 Removing [[:c:File:ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf|ਲੋਕ_ਸੰਪਰਕ_ਪੰਜਾਬ_ਦੇ_ਹੀਰੇ_ਉਜਾਗਰ_ਸਿੰਘ.pdf]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: No ticket permission since 23 May 2026. 223135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = |Page = 75 |bSize = 450 |cWidth = 164 |cHeight = 201 |oTop = 8 |oLeft = 137 |Location = center |Description = }} {{center|'''ਬੂਟਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਜਾਇੰਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ'''}} {{center|'''ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਰੱਤੂ'''}}{{dhr|1em}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਰੱਤੂ ਸ਼ਰਾਫ਼ਤ, ਨੇਕ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਦਾ ਮੁਜੱਸਮਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕਦੀਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਉਚਾ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਦੋਜਹਿਦ ਵਾਲੀ ਰਹੀ। ਗ਼ਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਬੂਟਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈ। ਉਹ ਨਮਰਤਾ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਸਨ, ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਣਭੋਲ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਵਾਲੇ ਗੁਰ ਅਪਣਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਕਾਨ ਬੰਦ ਕਰਕੇ 1989 ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਕੈਰੀਅਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ 'ਅੱਜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼' ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਉਪ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਤਜ਼ਰਬਾ ਤਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਬਹੁਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਤਿਗੜਮਬਾਜ਼ੀ ਨਾ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਾਲ ਰੱਤੂ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਜਨਵਰੀ 1964 ਨੂੰ ਜਲੰਧਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਹਿਤਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁੱਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪਿੰਡ ਮਹਿਤਪੁਰ ਦੇ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਨਕੋਦਰ ਤੋਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਐਮ.ਏ.ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਪਾਸ ਕਰ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਲਈ ਦਿਨ ਸਮੇਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਕੇ (ਬੀ.ਜੇ.ਐਮ.ਸੀ) ਬੈਚੂਲਰ ਆਫ਼ ਜਰਨਿਲਿਜ਼ਮ ਅਤੇ </poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੀਰੇ 75}}</noinclude> m22plnopw93q0imomcntpkw4c2gro0j 250 73102 223191 221836 2026-06-23T10:28:57Z Gill jassu 619 /* ਤਸਦੀਕ */ 223191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gill jassu" /></noinclude>{{dhr|20em}}{{Block center|<poem>{{gap}}ਅਖ਼ਬਾਰ “ਦੀਨ ਦੁਨੀਆ-ਦੇਹਲੀ” ਦੇ ਨਾਮ ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾਲ਼ਾਂ ਛਪੀਆਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> 3gox81q993z2v5oeuzz99rl11v68sy9 250 73115 223100 222162 2026-06-23T00:23:28Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 223100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਸੁਮਿਤਰਾਂ'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧਾ ਕੋਹ ਪੈਂਡਾ ਰਵਾਂ ਰਵੀਂ ਤੁਰਿਆ ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਹਨੇਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗੂਹੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਣ ਰੁਖਾਂ, ਖਜੂਰਾਂ, ਵਣਾ, ਢੱਕਾਂ, ਕਰੀਰਾਂ, ਕੇਂਦੂਆਂ, ਜੰਡਾ, ਰੇਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੱਸ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਲ ਖਾਂਦੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਕਰਦਾ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮੋਟੀ ਰਜਾਈ ਨੇ ਪੂਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਦੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਾਂਦਿਆਂ ਪਰਭਾਤ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਅਤੇ ਪੋਹ ਫਟਦੇ ਫਟਾਂਦੇ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕੋਹ ਲੰਘ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਾਂਗਾ ਪਰ ਗਾਹੜੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਕੱਸੀ ਹੋਈ ਗਿਲਤੀ ਨੇ ਹਿਸਾਬ ਲਾਣ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਰੋਜ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੜੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਹਿਸਾਬ ਸੀ। ਪਰ ਅਜ ਤਾਰੇ ਨਾ ਦਿਸਣ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਕਰਕੇ ਸਭ ਹਿਸਾਬ ਗੱਡ ਮੱਡ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਪੈਰੋਂ ਧੌੜੀ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹੀ, ਚਾਦਰ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖੀ, ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਟੋਹਿਆ ਗੋਡੇ ਗੋਡੇ ਕਿਤੇ ਮੋਟੇ ਪਟ ਪਾਣੀ 'ਚੋਂ ਲੰਘ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਆ ਗਿਆ। ਏਧਰ ਜੰਗਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਘਣਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਨੇਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗਾੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਪੈਰ ਪੂੰਝੇ, ਜੁੱਤੀ ਪਾਈ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੋ ਤੁਰਿਆ। ਰਾਹ ਖੈਹੜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਾ<noinclude>{{rh||73}}</noinclude> 7ieengy2kyhvsosddz0d0l3p5t4hu9g 223101 223100 2026-06-23T00:24:09Z Taranpreet Goswami 2106 223101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਸੁਮਿਤਰਾਂ'''}}}} {{dhr|3em}} {{gap}}ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਅੱਧਾ ਕੋਹ ਪੈਂਡਾ ਰਵਾਂ ਰਵੀਂ ਤੁਰਿਆ ਮੈਂ ਨਦੀ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਹਨੇਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗੂਹੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਣ ਰੁਖਾਂ, ਖਜੂਰਾਂ, ਵਣਾ, ਢੱਕਾਂ, ਕਰੀਰਾਂ, ਕੇਂਦੂਆਂ, ਜੰਡਾ, ਰੇਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੱਸ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਲ ਖਾਂਦੀ ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਕਰਦਾ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਘੁਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਮੋਟੀ ਰਜਾਈ ਨੇ ਪੂਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹਨੇਰਾ ਗਾੜ੍ਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਦੀ ਤੱਕ ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਾਂਦਿਆਂ ਪਰਭਾਤ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਅਤੇ ਪੋਹ ਫਟਦੇ ਫਟਾਂਦੇ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਕੋਹ ਲੰਘ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਾਂਗਾ ਪਰ ਗਾਹੜੇ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਕੱਸੀ ਹੋਈ ਗਿਲਤੀ ਨੇ ਹਿਸਾਬ ਲਾਣ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਰੋਜ਼ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੜੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਚੰਗਾ ਹਿਸਾਬ ਸੀ। ਪਰ ਅਜ ਤਾਰੇ ਨਾ ਦਿਸਣ ਅਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਕਰਕੇ ਸਭ ਹਿਸਾਬ ਗੱਡ ਮੱਡ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਪੈਰੋਂ ਧੌੜੀ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹੀ, ਚਾਦਰ ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖੀ, ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਟੋਹਿਆ ਗੋਡੇ ਗੋਡੇ ਕਿਤੇ ਮੋਟੇ ਪਟ ਪਾਣੀ 'ਚੋਂ ਲੰਘ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ ਆ ਗਿਆ। ਏਧਰ ਜੰਗਲ ਹੋਰ ਵੀ ਸੰਘਣਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹਨੇਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਗਾੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਘਾਹ ਨਾਲ ਪੈਰ ਪੂੰਝੇ, ਜੁੱਤੀ ਪਾਈ ਅਤੇ ਸੰਘਣੇ ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਹੋ ਤੁਰਿਆ। ਰਾਹ ਖੈਹੜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਾ<noinclude>{{rh||73}}</noinclude> i2xfe9k56vyt9s5kji1rjvz3e6q0tqs 250 73116 223102 222163 2026-06-23T00:28:38Z Taranpreet Goswami 2106 223102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਹੀ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਤਕ ਸੁਧ ਹੀ। ਉਂਝ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਬਾਰੇ ਬੋਝੌਤਾ ਹੀ ਸਾਂ। ਪੂਰੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋ ਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਮੌਤ ਵਰਗੀ ਚੁੱਪ ਉਦਾਸੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਜੁੱਸਾ ਮੱਧਿਆ ਮੱਧਿਆ ਤੇ ਸਭ ਅੰਗ ਥੱਕੇ ਥੱਕੇ ਸਨ।ਰਾਤ ਦਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਮੈਂ ਜਾਗੋ ਮੀਟੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਕਢਿਆ ਸੀ। ਉਂਜ ਤਾਂ ਹਰ ਰਾਤ ਦਾ ਮੇਰਾ ਏਹੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ- ਪਿੰਡੋਂ ਚੋਖੀ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਖੇਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੁੰਨ ਇਕਾਂਤ ਚਾਰ ਥੰਮੀਆਂ ਗੱਡ ਕੇ ਬਣਾਏ ਦੋ ਪੀਹੜੀਆਂ ਜੇਡੇ ਲੰਮੇ ਚੌੜੇ ਮਨ੍ਹੇ ( ਮਚਾਨ) ਉਤੇ ਕਦੀ ਲੱਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਲਮਕਾ ਕੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਗੋਡੇ ਢਿੱਡ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬੀਤੇ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਸੋਚਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਂ ਤਰੀਂ ਜਾਣਾ, ਬੀਤੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਤੜਪਣ ਅਤੇ ਅੱਖ ਲਗਣ ਤੇ ਸੁਫਨੇ ਵੱਸ ਹੋ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਈ ਜਾਂ ਖੁੱਸ ਗਈ ਜੰਮਣ ਭੋਂ ਵਿਚ ਜਾ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ।ਦਿਨੋ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਈ ਜਸਪਾਲ ਦਾ ਦੁੱਖ ਛਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਉਹ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੇ ਮੈਂ ਨਿਰਾ ਨਿਰਾ ਚਿਰ ਸਹਿਮਿਆਂ ਉਡਿਆ ਜਿਹਾ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝੀ ਜਾਂਦਾ। ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਕਿਥੇ ਸੀ ! ਕਿਸ ਹਾਲ ਸੀ ? ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਤੇ ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਉਹਦਾ ਮੈਂ ਅੱਗੋਂ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਣਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪੀੜ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਖਿਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਬੇਬਸੀ, ਯਾਦਾਂ ਕੱਸਕਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਹੀ ਪੱਲੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਯਾਰ ਪਿਆਰ ਮੌਜ ਬਹਾਰ ਘਰ ਬਾਰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਤਾਂ ਪੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਕਿੰਨਾ ਬੇਫਿਕਰੀ ਦਾ ਪੰਧ ਸੀ। ਹੱਸਣਾ, ਖੇਡਣਾ, ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ, ਬਾਲ ਪ੍ਰੇਮੀ ਮਿੱਤਰ ਸਭ ਖੁੱਸ ਖੁਸਾ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਵਿੱਛੜ ਗਏ ਸਨ। ਘਰ ਦੀ ਬੇੜੀ ਦੇ ਠੰਡੇ ਸੁਲਝੇ ਮਲਾਹ, ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਖੋਹ ਲਏ ਸਨ ਅਤੇ 5ਵੇਂ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੋਰਨ ਦਾ ਵਲ ਸੀ ਨਾ ਵੰਝ ਚੱਪੂ ਲਾਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਲੀਕਾ। ਨਵੇਂ ਮਲਾਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸੁਭਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਘਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਏਨਾ ਸ੍ਰੀ ਸੰਬੰਧ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੱਝ ਦੇ ਕੱਟੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੇਰਾ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਏ ? ", ਤਾਂ ਕੱਟੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਏਹਨਾਂ ਦੀ ਮੱਝ ਪਸਮਾ ਦੇਂਦਾਂ ਅਤੇ<noinclude>{{rh||74}}</noinclude> gsvdxy3dtmseij5213yb9q9gucpwmuc 223103 223102 2026-06-23T00:30:19Z Taranpreet Goswami 2106 223103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Kaur.gurmel" /></noinclude>ਹੀ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਤਕ ਸੁਧ ਹੀ। ਉਂਝ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਬਾਰੇ ਬੋਝੌਤਾ ਹੀ ਸਾਂ। ਪੂਰੇ ਮਾਹੌਲ ਤੋ ਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਮੌਤ ਵਰਗੀ ਚੁੱਪ ਉਦਾਸੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਜੁੱਸਾ ਮੱਧਿਆ ਮੱਧਿਆ ਤੇ ਸਭ ਅੰਗ ਥੱਕੇ ਥੱਕੇ ਸਨ।ਰਾਤ ਦਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਮੈਂ ਜਾਗੋ ਮੀਟੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਕਢਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਂਜ ਤਾਂ ਹਰ ਰਾਤ ਦਾ ਮੇਰਾ ਏਹੋ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ- ਪਿੰਡੋਂ ਚੋਖੀ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਖੇਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੁੰਨ ਇਕਾਂਤ ਚਾਰ ਥੰਮੀਆਂ ਗੱਡ ਕੇ ਬਣਾਏ ਦੋ ਪੀਹੜੀਆਂ ਜੇਡੇ ਲੰਮੇ ਚੌੜੇ ਮਨ੍ਹੇ ( ਮਚਾਨ) ਉਤੇ ਕਦੀ ਲੱਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਲਮਕਾ ਕੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਗੋਡੇ ਢਿੱਡ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਬੀਤੇ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਸੋਚਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਂ ਤਰੀਂ ਜਾਣਾ, ਬੀਤੇ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਤੜਪਣ ਅਤੇ ਅੱਖ ਲਗਣ ਤੇ ਸੁਫਨੇ ਵੱਸ ਹੋ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਈ ਜਾਂ ਖੁੱਸ ਗਈ ਜੰਮਣ ਭੋਂ ਵਿਚ ਜਾ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ।ਦਿਨੋ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਈ ਜਸਪਾਲ ਦਾ ਦੁੱਖ ਛਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਉਹ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਅਤੇ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਤੇ ਮੈਂ ਨਿਰਾ ਨਿਰਾ ਚਿਰ ਸਹਿਮਿਆਂ ਉਡਿਆ ਜਿਹਾ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝੀ ਜਾਂਦਾ। ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਕਿਥੇ ਸੀ! ਕਿਸ ਹਾਲ ਸੀ? ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਜਿਥੇ ਉਹ ਤੇ ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ ਸਾਂ। ਉਹਦਾ ਮੈਂ ਅੱਗੋਂ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਣਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪੀੜ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਖਿਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ। {{gap}}ਬੇਬਸੀ, ਯਾਦਾਂ ਕੱਸਕਾਂ ਅਤੇ ਸੁਪਨੇ ਹੀ ਪੱਲੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਯਾਰ ਪਿਆਰ ਮੌਜ ਬਹਾਰ ਘਰ ਬਾਰ ਕੁੱਝ ਵੀ ਤਾਂ ਪੱਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਕਿੰਨਾ ਬੇਫਿਕਰੀ ਦਾ ਪੰਧ ਸੀ। ਹੱਸਣਾ, ਖੇਡਣਾ, ਘੋੜ ਸਵਾਰੀ, ਬਾਲ ਪ੍ਰੇਮੀ ਮਿੱਤਰ ਸਭ ਖੁੱਸ ਖੁਸਾ ਗਏ ਸਨ ਜਾਂ ਵਿੱਛੜ ਗਏ ਸਨ। ਘਰ ਦੀ ਬੇੜੀ ਦੇ ਠੰਡੇ ਸੁਲਝੇ ਮਲਾਹ, ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਖੋਹ ਲਏ ਸਨ ਅਤੇ 5ਵੇਂ ਮਲਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤੋਰਨ ਦਾ ਵਲ ਸੀ ਨਾ ਵੰਝ ਚੱਪੂ ਲਾਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਲੀਕਾ। {{gap}}ਨਵੇਂ ਮਲਾਹਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਸੁਭਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਦਾ ਅਤੇ ਘਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਏਨਾ ਸ੍ਰੀ ਸੰਬੰਧ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮੱਝ ਦੇ ਕੱਟੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੇਰਾ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਏ? ", ਤਾਂ ਕੱਟੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਏਹਨਾਂ ਦੀ ਮੱਝ ਪਸਮਾ ਦੇਂਦਾਂ ਅਤੇ<noinclude>{{rh||74}}</noinclude> oi1vdk9hzus8n36ekwlqa6pahghakry 250 73174 223099 222818 2026-06-22T16:44:59Z Aman Arora PTL 1841 223099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਪਨਾਹ ਭੱਟੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ}}'''}} {{gap}}ਜ਼ੱਕਰੀਆ ਖਾਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਪਨਾਹ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਭੱਟੀ ਸਿੱਧ ਡਾਕੂ ਸੀ। ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲਾ, ਗੁਜਰਾਤ ਤੇ ਜਿਹਲਮ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਬੜੀ ਧੁੰਮ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਲੋਕੀ ਏਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਭੈ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਨੇ ਇਕ ਤਕੜਾ ਜੱਥਾ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੱਧਬੱਧ ਹੋਕੇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤਕ ਮਾਰ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ। ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗਲ ਹੀ ਕੀ, ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਹਾਕਮ ਤਕ ਉਸਨੂੰ, ਹਬ ਪਾਉਣੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਇੰਨਾਂ ਵਧ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੇ ਲੁੱਟ ਮਾਰ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਾਕਮ ਤਕ ਸ਼ਕਾਇਤ ਪੁੱਜੀ। ਮੁਖਬਰਾਂ ਨੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਾਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਦੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਫਸਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਡਰਕੇ ਜਾਂ ਹਾਰਕੇ ਮੁੜਿਆ, ਤਦ ਆਪਦੀ ਕਿਰਕਿਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਰੋਅਬ ਦਾਬ ਉੱਡ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਉਸਦੀ ਚੜ੍ਹ ਮਚੇਗੀ। ਇਹ ਗਲ ਸੁਣਕੇ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖਾਂ ਨੇ ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਚੜਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਪਨਾਹ ਦਾ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਪਾਸ ਟਾਕਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਏਸ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਹੱਲੇ ਵਿਚ ਪਨਾਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪੈਰ ਉਖੜ ਗਏ। ਪਨਾਹ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।ਉਸ ਦੇ ਕੁਛ ਸਾਥੀ ਨੱਸ ਗਏ ਤੇ ਕੁਛ ਫੜੇ ਗਏ। ਦੇ {{center|'''{{larger| ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਸ਼ਿਖਰ}}'''}} I ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਪਨਾਹ ਭੱਟੀ ਉਪਰ ਫਤਹ ਪਾਕੇ ਲਾਹੌਰ ਆਏ ਤਾਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸਿਖਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਐਸ ਵੇਲੇ ਸਖਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਅਤਿ ਕਸ਼ਟ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ੁਲਮ ਜੋ ੧੭੧੬ ਈ: ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਸਨ, ਐਸ ਵੇਲੇ ਅਪਣੇ ਸ਼ਿਖਰ ਉਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ। ਨਿਰਪੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਕਤਾਂ ਬਾਬਤ ਇਹ ਗ੍ਯਾਨ ਦੇਂਦੇ ਹਨ:“ਸਰਕਾਰ ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਓਂ ਦਬਾਉਣ ਉੱਪਰ ਤਤਪਰ ਹੋ ਗਈ। ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮਤੀ ਸਿਰਫ ਮਜ਼ਬੂਰਨ ਨੱਸ ਜਾਣ ਉੱਪਰ ਹੀ ਲੱਭਦੀ ਸੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਢੰਡੋਰਾ ਫਿਰਵਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਜੋ ਸਿਖਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਏਸ ਕੰਮ ਲਈ ਇਨਾਮ ਦਰਜੇ ਬਦਰਜੇ ਮੁਕਰਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਹੜਾ ਇਕ ਸਿਖ ਦੇ ਕੇਸ ਕਟ ਲਿਆਵੇਗਾ ਉਸ ਲਈ ਇਨਾਮ ਕੰਬਲ ਤੇ ਬਿਸਤਾ ਰਖਿਆ ਗਿਆ। ਜਿਹੜਾ ਸਿਖ ਦੀ ਸੂੰਹ ਦੱਸੇਗਾ ਉਸਨੂੰ ਦਸ ਰੁਪਏ ਮਿਲਣਗੇ। ਸਿਖ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ੫੦) ਰੁਪਏ ਮੁਕਰਰ ਹੋ ਗਏ। ਸਿੱਖ ਦਾ ਘਰ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨਨ ਮਨਾਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਗਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਸਿਖ ਨੂੰ ਸਿਰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਵੇਗਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ।*****ਸਿਖਾਂ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਲੱਗੇ *******ਦਿਨ ਬਦਿਨ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਵਧਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਦਾਦ ਘਟਣ ਲੱਗੀ। ਬੰਦੇ ਮਰਨ ਲੱਗੇ ਕੁਛ ਭੁੱਖ ਤੇਹ ਨਾਲ, Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> df0luhu76mp0oileb16rk7416cinisy 252 73183 223094 222881 2026-06-22T13:39:51Z Taranpreet Goswami 2106 223094 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q140290729 |Title= |Language=pa |Volume= |Author= |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="1" 2="2" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} rpm7jlhj3h4pn2u4qr1ic03lftjly0b 252 73188 223093 222913 2026-06-22T13:37:52Z Taranpreet Goswami 2106 223093 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q140298622 |Title=ਗਜ਼ਨਾਮਾ |Language=pa |Volume=ਗਜ਼ਨਾਮਾ |Author=Bhai Nand lal |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Unknown |Address=Unknown |Year=18th century |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="1" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} hvoud4dkucnqsr9c7zj4a6epejcrvhb 252 73189 223092 222919 2026-06-22T13:35:58Z Taranpreet Goswami 2106 223092 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item=Q140298686 |Title=Kalaam e Goya |Language=pa |Volume=Kalaam e Goya |Author=Bhai Nand Lal |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher=Institute of Sikh Studies |Address=Chandigarh |Year=18th century |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=C |Transclusion=no |Validation_date= |Pages=<pagelist 8="-" 1="ਕਵਰ" 5="ਕਵਰ" 6to7="ਕੋਲੋਫੋਨ" 9="ਤਤਕਰਾ" 10="foreward" 11to14="Preface" 15="ਟਾਈਟਲ" 16="2" 263to265="-" 2to4="-" /> |Volumes= |Remarks= |Width= |Header= |Footer= |tmplver= }} th6ixx29de3a4x7p10s08w4twx3uxan 250 73192 223043 2026-06-22T13:01:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਜੋ ਘੋੜਾ · ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ੇ ਥੀਂ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਭੜਕਿਆ ਕੁਝ ਨੇੜੇਆਕੇ ਉਹ ਅਵਾਜ ਐਉਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ ਜਿਕਰ ਕੋਈ ਮੋਟੇ ਸੰਘ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਰੰਫ਼ ਅਰੰਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਤਾਹੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( 80 )}}</noinclude>{{Block center|ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਜੋ ਘੋੜਾ · ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ੇ ਥੀਂ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਭੜਕਿਆ ਕੁਝ ਨੇੜੇਆਕੇ ਉਹ ਅਵਾਜ ਐਉਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ ਜਿਕਰ ਕੋਈ ਮੋਟੇ ਸੰਘ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਰੰਫ਼ ਅਰੰਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਤਾਹੀਓਂ ਜੋ ਇੱਕ ਮੋੜਨੂੰ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਦੁਖਿਆਰੇ ਸਵਾਰ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਹੋਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਖਵਾਂ ਹਾਥੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਾਖਾ ਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਜਰਾ ਭੀੜੇ ਰਸਤਿਓਂ ਇੱਕ ਗੇਲੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਫੜੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਦੀ ਜਿੱਥੋਂ ਰਾਹ ਭੰਗ ਸੀ ਉਹ ਗੇਲੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਦਾ ਕਰਕੇ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਆਪ ਦੇ ਹਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਗੇਵਧਣਦਾ ਔਖਾ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਢੰਗ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਉਸਦੇ ਧੀਰਜਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਅਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਆਪਣੇ ਹੌਕੇ ਕੱਢਨ ਲਈ ਉਹ ਅਰਫ਼ ! ਅਰੰਫ਼ !! ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਘੋੜਾ ਭੜਕ ਗਿਆ ॥ {{gap}}ਜਦ ਹਾਥੀ ਨੇ ਸਵਾਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ,ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਪਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਆ, ਤੇ ਝੱਟ ਸਮਝ ਗਿਆ ਜੋ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ । ਉਸਨੇ ਉੱਸੇ ਵੇਲੇ _ ਹ ਭਾਰਾ ਸ਼ਤੀਰ ਸਿਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਕਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਨ}}<noinclude></noinclude> m83adoqwxoztalhqy0r5gx5ir2qbxmi 223044 223043 2026-06-22T13:02:37Z Harchand Bhinder 2624 223044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( 80 )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਜੋ ਘੋੜਾ · ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ੇ ਥੀਂ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਭੜਕਿਆ ਕੁਝ ਨੇੜੇਆਕੇ ਉਹ ਅਵਾਜ ਐਉਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ ਜਿਕਰ ਕੋਈ ਮੋਟੇ ਸੰਘ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਰੰਫ਼ ਅਰੰਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਤਾਹੀਓਂ ਜੋ ਇੱਕ ਮੋੜਨੂੰ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਦੁਖਿਆਰੇ ਸਵਾਰ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਹੋਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਖਵਾਂ ਹਾਥੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਾਖਾ ਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਜਰਾ ਭੀੜੇ ਰਸਤਿਓਂ ਇੱਕ ਗੇਲੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਫੜੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਦੀ ਜਿੱਥੋਂ ਰਾਹ ਭੰਗ ਸੀ ਉਹ ਗੇਲੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਦਾ ਕਰਕੇ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਆਪ ਦੇ ਹਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਗੇਵਧਣਦਾ ਔਖਾ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਢੰਗ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਉਸਦੇ ਧੀਰਜਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਅਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਆਪਣੇ ਹੌਕੇ ਕੱਢਨ ਲਈ ਉਹ ਅਰਫ਼ ! ਅਰੰਫ਼ !! ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਘੋੜਾ ਭੜਕ ਗਿਆ ॥ {{gap}}ਜਦ ਹਾਥੀ ਨੇ ਸਵਾਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ,ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਪਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਆ, ਤੇ ਝੱਟ ਸਮਝ ਗਿਆ ਜੋ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ । ਉਸਨੇ ਉੱਸੇ ਵੇਲੇ _ ਹ ਭਾਰਾ ਸ਼ਤੀਰ ਸਿਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਕਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਨ </poem>}}<noinclude></noinclude> evy12d69dzva11xszrjy4xtmac4xn12 223045 223044 2026-06-22T13:02:58Z Harchand Bhinder 2624 223045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( 80 )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ,ਜੋ ਘੋੜਾ ਇੱਕ ਅਵਾਜ਼ੇ ਥੀਂ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ ਭੜਕਿਆ ਕੁਝ ਨੇੜੇਆਕੇ ਉਹ ਅਵਾਜ ਐਉਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਈ ਜਿਕਰ ਕੋਈ ਮੋਟੇ ਸੰਘ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋਕੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਰੰਫ਼ ਅਰੰਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ । ਤਾਹੀਓਂ ਜੋ ਇੱਕ ਮੋੜਨੂੰ ਲੰਘਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਦੁਖਿਆਰੇ ਸਵਾਰ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਹੋਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਖਵਾਂ ਹਾਥੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਾਖਾ ਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਜਰਾ ਭੀੜੇ ਰਸਤਿਓਂ ਇੱਕ ਗੇਲੀ ਸੁੰਡ ਨਾਲ ਫੜੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਦੀ ਜਿੱਥੋਂ ਰਾਹ ਭੰਗ ਸੀ ਉਹ ਗੇਲੀ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਦਾ ਕਰਕੇ ਲੰਘਾਉਣ ਲਈ ਆਪ ਦੇ ਹਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਅੱਗੇਵਧਣਦਾ ਔਖਾ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਢੰਗ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਉਸਦੇ ਧੀਰਜਅਤੇ ਬਲ ਨੂੰ ਅਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਣ ਆਪਣੇ ਹੌਕੇ ਕੱਢਨ ਲਈ ਉਹ ਅਰਫ਼ ! ਅਰੰਫ਼ !! ਕਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਘੋੜਾ ਭੜਕ ਗਿਆ ॥ {{gap}}ਜਦ ਹਾਥੀ ਨੇ ਸਵਾਰ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ,ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਇੱਕ ਪਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਆ, ਤੇ ਝੱਟ ਸਮਝ ਗਿਆ ਜੋ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ । ਉਸਨੇ ਉੱਸੇ ਵੇਲੇ _ ਹ ਭਾਰਾ ਸ਼ਤੀਰ ਸਿਟ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਕਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਭੰਨ </poem>}}<noinclude></noinclude> sfyf3qs8w2t96iplxidma9izzmusn1l 250 73193 223046 2026-06-22T13:04:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਲਤਾੜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਪਰ ਘੋੜਾ ਅਜੇ ਵੀ ਝਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੇਹੜਾ ਰਾਹ ੁਸਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਵੇਹਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਸ ਪੁਰ ਜਾਣ ਥੀਂ ਡਰਦਾ ਸੀ, ਸਿਆਣਾ ਪਸ਼ੂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਬੇ ਪਰਤੀਤੀ ਸਮਝਗਿਆ, ਤੇ ਕਾਹਲ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{c|( ੪੧ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਲਤਾੜ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਪਰ ਘੋੜਾ ਅਜੇ ਵੀ ਝਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੇਹੜਾ ਰਾਹ ੁਸਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹਾਥੀ ਨੇ ਵੇਹਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਉਸ ਪੁਰ ਜਾਣ ਥੀਂ ਡਰਦਾ ਸੀ, ਸਿਆਣਾ ਪਸ਼ੂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਬੇ ਪਰਤੀਤੀ ਸਮਝਗਿਆ, ਤੇ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਪਿਛਾਂ ਬੂਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਟਗਿਅ ਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਫੁਲਾਉਨੀ ਦੇਨ ਲਈ ਪਿਆਰ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਅਰੰਫ਼ ! ਅਰਫ਼ !! ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਜੇ ਵੀ ਘੋੜੇ ਦੇ ਲਿੰਗ ਪੈਰ ਕੰਬਦੇ ਮਨ ਤੇ ਅੱਗੇ ਜਾਣਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦ ਸੀ। ਘੋੜੇ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਉਹੋ ਜੇਹੀ ਬੇਪਰਤੀਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਹਾਥੀ ਹੋਰ ਝਬਦੇ ਪਿਛਾਂ ਵੱਲ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵੱਲ ਹਟਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਅਰੰਫ਼ ਅਰੰਫ਼ !! ਕਰਕੇ ਦਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਘੋੜਾ ਵੀ ਅਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਪਰ ਕੰਬਦਾ ਕੰਬਦਾ । ਸਵਾਰ ਨੇ ਮੁੜਕੇ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਉਹ ਚਤੁਰ ਪਸ਼ੂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ,ਤੇ ਉਸਨੇ ਉਹ ਭਾਰਾ ਸ਼ਤੀਰ ਮੁੰਡ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਇੱਕੋ ਜੇਹਾ ਕਰਕੇ ਉੱਸੇ ਭੀੜੇ ਰਸਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਤੇ ਮੁੜ ਉੱਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੌਹਰੀ ਸੁਰ ਨਾਲ ਖਿਚਵੀਂ ਬੋਲੀ ਅਰੰਫ਼ ! ਅਰੰਫ਼ !! ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ॥ </poem>}}<noinclude></noinclude> qe4caj28tsyjhdetcqj8fkmdpf7lp2b 250 73194 223047 2026-06-22T13:06:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{center|{{xx-larger|ਮਨੋਹਰ ਵਾਰਤਾ ਲੋਭ ॥}}}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਿਨ ਚਾਰ ਵਿਚਾਰੀ ॥ {{gap}}ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਹੋਇ ਗੁਣ ਕਾਰੀ ॥ ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਜਲਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿਖੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਨੇਤ ਕਿ ਉਸ ਮਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੨ )}}</noinclude> {{center|{{xx-larger|ਮਨੋਹਰ ਵਾਰਤਾ ਲੋਭ ॥}}}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਿਨ ਚਾਰ ਵਿਚਾਰੀ ॥ {{gap}}ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਹੋਇ ਗੁਣ ਕਾਰੀ ॥ ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਜਲਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿਖੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਨੇਤ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਇੱਟਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈ ਡਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਿਰਾਵੋ ਜਗਤ ਦੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਬਲਾ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਉਸਵੇਲੇ ਸਤਬਚਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ,ਪਰ ਅੱਗੇ ਜਾਕੇ ਮਤਾਂ ਮਤਾਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਹਿਬਦੇ ਉਬਾਰੇ ਉਸਸੰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਅਯਾਈ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਝੋਨੇਦੀਆਂ ਉਹ ਦੋ ਇੱਟਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਕੰਚਨ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਚਿੰਤਾਂ ਹੋਈ ਜੋ ਇੱਟਾਂ ਹਨ ਦੋ ਅਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ ਤਿੰਨ, ਇਸਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਵੱਸਿਆ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋਹਾਂਨੇ ਮਤਾ ਕਰਕੇ ਤੀਜੇ ਨੂੰ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਕੜਾਹ ਪੂਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਘੱਲਿਆ ਅਤੇ ਮਨਵਿੱਚ ਕਹਿਆ ਕਿ ਜਦ</poem>}}<noinclude></noinclude> 5dg4eqs2okr8imyku708p4oyxwtb2vg 223048 223047 2026-06-22T13:07:28Z Harchand Bhinder 2624 223048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੨ )}}</noinclude> {{center|{{xx-larger|ਮਨੋਹਰ ਵਾਰਤਾ {{center|ਲੋਭ ॥}}}}}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਿਨ ਚਾਰ ਵਿਚਾਰੀ ॥ {{gap}}ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਹੋਇ ਗੁਣ ਕਾਰੀ ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਜਲਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿਖੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਨੇਤ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਇੱਟਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈ ਡਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਿਰਾਵੋ ਜਗਤ ਦੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਬਲਾ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਉਸਵੇਲੇ ਸਤਬਚਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ,ਪਰ ਅੱਗੇ ਜਾਕੇ ਮਤਾਂ ਮਤਾਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਹਿਬਦੇ ਉਬਾਰੇ ਉਸਸੰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਅਯਾਈ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਝੋਨੇਦੀਆਂ ਉਹ ਦੋ ਇੱਟਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਕੰਚਨ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਚਿੰਤਾਂ ਹੋਈ ਜੋ ਇੱਟਾਂ ਹਨ ਦੋ ਅਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ ਤਿੰਨ, ਇਸਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਵੱਸਿਆ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋਹਾਂਨੇ ਮਤਾ ਕਰਕੇ ਤੀਜੇ ਨੂੰ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਕੜਾਹ ਪੂਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਘੱਲਿਆ ਅਤੇ ਮਨਵਿੱਚ ਕਹਿਆ ਕਿ ਜਦ</poem>}}<noinclude></noinclude> 92hvskb06n1hwri4unamgbqv4t51trf 223049 223048 2026-06-22T13:08:13Z Harchand Bhinder 2624 223049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੨ )}}</noinclude> {{center|{{xx-larger|ਮਨੋਹਰ ਵਾਰਤਾ {{center|{{xx-larger|ਲੋਭ ॥}}}}}}}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਿਨ ਚਾਰ ਵਿਚਾਰੀ ॥ {{gap}}ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਹੋਇ ਗੁਣ ਕਾਰੀ ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਮਹਾਤਮਾ ਜਲਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਸੰਸਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿਖੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਨੇਤ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾਨੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਇੱਟਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈ ਡਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਲਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਿਰਾਵੋ ਜਗਤ ਦੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਬਲਾ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਉਸਵੇਲੇ ਸਤਬਚਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ,ਪਰ ਅੱਗੇ ਜਾਕੇ ਮਤਾਂ ਮਤਾਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਹਿਬਦੇ ਉਬਾਰੇ ਉਸਸੰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਅਯਾਈ ਧੋਖਾ ਦੇ ਕੇ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਝੋਨੇਦੀਆਂ ਉਹ ਦੋ ਇੱਟਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਕੰਚਨ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਚਿੰਤਾਂ ਹੋਈ ਜੋ ਇੱਟਾਂ ਹਨ ਦੋ ਅਤੇ ਵੰਡਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ ਤਿੰਨ, ਇਸਤੋਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਵੱਸਿਆ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋਹਾਂਨੇ ਮਤਾ ਕਰਕੇ ਤੀਜੇ ਨੂੰ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਕੜਾਹ ਪੂਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਘੱਲਿਆ ਅਤੇ ਮਨਵਿੱਚ ਕਹਿਆ ਕਿ ਜਦ</poem>}}<noinclude></noinclude> cv5mnz6hpeasprxto2mb5qo09dlsfg4 250 73195 223050 2026-06-22T13:11:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਆਵੇਗਾ ਇਹ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਇੱਟ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ ਅਰ ਉਹ ਜੋ ੋਜਨ ਲੈਣ ਗਿਆ ਸੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ,ਜੋ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਰ ਜਾਣ ਤਾਂਇੱਟਾਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕੋ - ਰਹਿਣ। ਮਿਠਿਆਈ ਵਿੱਚ ਮੌ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( 83 )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਆਵੇਗਾ ਇਹ ਨੂੰ ਮਾਰਕੇ ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਇੱਟ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ ਅਰ ਉਹ ਜੋ ੋਜਨ ਲੈਣ ਗਿਆ ਸੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ,ਜੋ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਰ ਜਾਣ ਤਾਂਇੱਟਾਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕੋ - ਰਹਿਣ। ਮਿਠਿਆਈ ਵਿੱਚ ਮੌਹਰਾਰਲ੍ਹ,ਪਰਨੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ,ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਵਗਿਆ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਜੋ ਹੁਣ ਚੱਲ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਇੱਟਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਕੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਸੁਖ ਭੋਗਾਂਗਾ। ਸੱਚ ਹੈ, “ਆਸਾ ਪਰਬਤ ਜੇਡੀਆਂ ਮੌਤ ਤਨਾਵਾਂ ਹੇਠ ਅਤੇ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਭੀ ਕਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਖੂਹ ਪੁਟਦੇ ਨੂੰ ਖਾਤਾ ਤਿਆਰ ਹੈ ॥ {{gap}}ਐਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਠੇ,ਹੱਥੋ ਪਾਈ ਹੋ ਉਹ ਪਰਨਾ ਖੋਹਕੇ ਰੱਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਿਸਨੂੰ ਫੱਟਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਮੋਇਆ ਦੇਖ ਇਹ ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਹੋ ਐਨਾ ਕਹਿ, ਕਿ ਖਾ ਪੀ ਕੇ ਇੱਟਾਂ ਵੰਡ ਲਵਾਂਗੇ, ਪਰਨਿਓਂ ਕੜਾਹ ਪੂਰੀ ਖੋਲ੍ਹ ਖਾਣ ਲੱਗੇ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਖਾਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਦੇ ਹੁਲਾਰੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਝੂਟੇ ਆਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਹੋ ਗਏ ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> gk47lvoqt4jjmukswdf3v3cg59hcnvh 250 73196 223051 2026-06-22T13:13:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "॥ਦੋਹਰਾ॥ {{Block center|<poem>ਲੋਭ ਪਾਪ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਨਰਕ ਮੂਲ ਅਭਿਮਾਨ। ਧਰਮ ਕਦੇ ਨਹਿ ਤ੍ਯਾਗੀਏ ਜਦ ਤਕ ਘਟ {{gap}}ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ॥੧॥</poem>}} {{center|{{x-larger|॥ਵਿਦ੍ਯਾ॥}}}} {{Block center|<poem>ਧਨੀ ਹੋਨ ਜੇ ਚਾਹਿੰ ਤੂੰ ਸੁਬੁਧਿ ਵਿਖੇ ਮਨ ਲਾਇ। ਧਨ ਬੀ ਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>॥ਦੋਹਰਾ॥ {{Block center|<poem>ਲੋਭ ਪਾਪ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਨਰਕ ਮੂਲ ਅਭਿਮਾਨ। ਧਰਮ ਕਦੇ ਨਹਿ ਤ੍ਯਾਗੀਏ ਜਦ ਤਕ ਘਟ {{gap}}ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ॥੧॥</poem>}} {{center|{{x-larger|॥ਵਿਦ੍ਯਾ॥}}}} {{Block center|<poem>ਧਨੀ ਹੋਨ ਜੇ ਚਾਹਿੰ ਤੂੰ ਸੁਬੁਧਿ ਵਿਖੇ ਮਨ ਲਾਇ। ਧਨ ਬੀ ਨਿਹਫਲ਼ ਜਾਣੀਏ ਬੁਧਿ ਨ ਹੋਵੈ ਪਾਹਿ॥ ਬੁੱਧਿ ਬਿਨਾ ਧਨ ਮਨ ਵਿਖੇ ਕਰੇ ਉਪੱ ਢੇਰ ਸੁਬੁਧਿ ਤਦ ਹੀ ਪਾਇਂਗਾ ਵਿੱਯਾ ਪੜ੍ਹੇ ਸਵੇਰ। {{gap}}ਕਿਸੇਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਖੇ ਇਹ ਦੋਹਰੇ ਪੜ੍ਹੇ।ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਸ ਬਚਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਯਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵਿੱਯਾ ਅਤੇ ਨੀਤਿ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਕਾਰਣ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਾਰੇ ਚਤੁਰ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿਤਾ, ਦਿਨ ੨ ਨਵੇਂ ਤੇ ਨਵਾਂ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣਦੀ ਆਯਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇਦੂਜੇਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਰੋਜ ਇੱਕ ੨ ਲਾਲ ਦੇਣ ਲਗਾ । ਪਹਿਲਾ ਬਾਲਕ ਆਪਣੀ ਵਿੱਯਾ ਦੇ ਪ੍ਤਾਪ ਦਿਨ ਦਿਨ ਨਿਮ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਦੂਜਾ ਬਾਲਕ ਆਪਣੇ ਧਨਦੇ ਮਦ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿੱਯਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੋ ਗਿਆ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> 8hio4cs5zgeykl2wwthe0g823z3nbib 223052 223051 2026-06-22T13:13:55Z Harchand Bhinder 2624 223052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>{{center|॥ਦੋਹਰਾ॥}} {{Block center|<poem>ਲੋਭ ਪਾਪ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਨਰਕ ਮੂਲ ਅਭਿਮਾਨ। ਧਰਮ ਕਦੇ ਨਹਿ ਤ੍ਯਾਗੀਏ ਜਦ ਤਕ ਘਟ {{gap}}ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ॥੧॥</poem>}} {{center|{{x-larger|॥ਵਿਦ੍ਯਾ॥}}}} {{Block center|<poem>ਧਨੀ ਹੋਨ ਜੇ ਚਾਹਿੰ ਤੂੰ ਸੁਬੁਧਿ ਵਿਖੇ ਮਨ ਲਾਇ। ਧਨ ਬੀ ਨਿਹਫਲ਼ ਜਾਣੀਏ ਬੁਧਿ ਨ ਹੋਵੈ ਪਾਹਿ॥ ਬੁੱਧਿ ਬਿਨਾ ਧਨ ਮਨ ਵਿਖੇ ਕਰੇ ਉਪੱ ਢੇਰ ਸੁਬੁਧਿ ਤਦ ਹੀ ਪਾਇਂਗਾ ਵਿੱਯਾ ਪੜ੍ਹੇ ਸਵੇਰ। {{gap}}ਕਿਸੇਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਖੇ ਇਹ ਦੋਹਰੇ ਪੜ੍ਹੇ।ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਸ ਬਚਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਯਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵਿੱਯਾ ਅਤੇ ਨੀਤਿ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਕਾਰਣ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਾਰੇ ਚਤੁਰ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿਤਾ, ਦਿਨ ੨ ਨਵੇਂ ਤੇ ਨਵਾਂ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣਦੀ ਆਯਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇਦੂਜੇਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਰੋਜ ਇੱਕ ੨ ਲਾਲ ਦੇਣ ਲਗਾ । ਪਹਿਲਾ ਬਾਲਕ ਆਪਣੀ ਵਿੱਯਾ ਦੇ ਪ੍ਤਾਪ ਦਿਨ ਦਿਨ ਨਿਮ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਦੂਜਾ ਬਾਲਕ ਆਪਣੇ ਧਨਦੇ ਮਦ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿੱਯਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੋ ਗਿਆ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> 9tccgt6h3ijtil2cf1bx5ppz4dy601i 223053 223052 2026-06-22T13:14:57Z Harchand Bhinder 2624 223053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੪ )}}</noinclude>{{center|॥ਦੋਹਰਾ॥}} {{Block center|<poem>ਲੋਭ ਪਾਪ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ ਨਰਕ ਮੂਲ ਅਭਿਮਾਨ। ਧਰਮ ਕਦੇ ਨਹਿ ਤ੍ਯਾਗੀਏ ਜਦ ਤਕ ਘਟ</poem>}} {{center|ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ ॥੧॥}} {{center|{{x-larger|॥ਵਿਦ੍ਯਾ॥}}}} {{Block center|<poem>ਧਨੀ ਹੋਨ ਜੇ ਚਾਹਿੰ ਤੂੰ ਸੁਬੁਧਿ ਵਿਖੇ ਮਨ ਲਾਇ। ਧਨ ਬੀ ਨਿਹਫਲ਼ ਜਾਣੀਏ ਬੁਧਿ ਨ ਹੋਵੈ ਪਾਹਿ॥ ਬੁੱਧਿ ਬਿਨਾ ਧਨ ਮਨ ਵਿਖੇ ਕਰੇ ਉਪੱ ਢੇਰ ਸੁਬੁਧਿ ਤਦ ਹੀ ਪਾਇਂਗਾ ਵਿੱਯਾ ਪੜ੍ਹੇ ਸਵੇਰ। {{gap}}ਕਿਸੇਨੇ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿਖੇ ਇਹ ਦੋਹਰੇ ਪੜ੍ਹੇ।ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਸ ਬਚਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਯਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵਿੱਯਾ ਅਤੇ ਨੀਤਿ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਕਾਰਣ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਭਾਰੇ ਚਤੁਰ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿਤਾ, ਦਿਨ ੨ ਨਵੇਂ ਤੇ ਨਵਾਂ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾਉਣਦੀ ਆਯਾ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇਦੂਜੇਪੁਤ੍ਰ ਨੂੰ ਰੋਜ ਇੱਕ ੨ ਲਾਲ ਦੇਣ ਲਗਾ । ਪਹਿਲਾ ਬਾਲਕ ਆਪਣੀ ਵਿੱਯਾ ਦੇ ਪ੍ਤਾਪ ਦਿਨ ਦਿਨ ਨਿਮ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਦੂਜਾ ਬਾਲਕ ਆਪਣੇ ਧਨਦੇ ਮਦ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਅਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿੱਯਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੋ ਗਿਆ॥</poem>}}<noinclude></noinclude> rdefogt96izul35nql0zlm8yjn57kuy 250 73197 223054 2026-06-22T13:17:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਜਾਂ ਦੋਨੋਂ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਪਰਦੇਸ ਗਏ । ਧਨੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਹੁਭ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਤੁਰਿਆ, ਪਰ ਦੂਜਾ ਨਿਰੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਪੱਤੇ ਹੀ ਲੈਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਯਾ ਦੇ ਸਾਣ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਿੱਤ੍ਰ ਨਹੀਂ॥ {{gap}}..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੪੫ )}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਜਾਂ ਦੋਨੋਂ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਪਰਦੇਸ ਗਏ । ਧਨੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬਹੁਭ ਸਾਰਾ ਧਨ ਲੈ ਤੁਰਿਆ, ਪਰ ਦੂਜਾ ਨਿਰੀਆਂ ਪੋਥੀਆਂ ਪੱਤੇ ਹੀ ਲੈਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਦੇਸ ਵਿੱਚ ਵਿੱਦਿਯਾ ਦੇ ਸਾਣ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਿੱਤ੍ਰ ਨਹੀਂ॥ {{gap}}ਧਨੀ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਿਖੇ ਗਇਆ,ਉੱਥੇ ਲੁੱਚਿਆਂ, ਗੁੰਡਿਆਂ, ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਅਤੇ ਚ ਬਲਾਂ,ਠੱਗਾਂ,ਐਬੀਆਂ ਅਰ ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਯਾਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਤਨਾ ਧਨ ਪੱਲੇ ਸੀ ਸੋ ਸਾਰਾ ਬਦਕਾਰੀ ਅਰ ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਲੁਟਾਇਆ ਅਰ ਕਰਜਾਈ ਹੋ ਕੇ ਬੰਦੀਖਾਨੇ ਕੈਦ ਹੋਇਆ॥ {{gap}}ਵਿਦ੍ਵਾਨ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਖੇ ਗਇਆ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਦੀ ਨਿਮ੍ਰਤਾ, ਸੁਸ਼ੀਲਤਾ ਵਿੱਦਯਾ ਚਤੁਰਾਈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਗਣ ਦੇਖਕੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਦੀ ਪੁਰ ਬਠਾਲ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਖਬਰ ਸਾਰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਉਹਦੇ ਖਾਣ ਰਹਿਣ ਦੀ ਚੰਗੀ ਡੌਲ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ,ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਤਿਸ ਦੀ ਅਜਹੀ ਮਾਨ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਾ ਬਣ ਗਈ ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਨ੍ਯਾ ਉਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਲਾਉਂ ਲਸ਼ਕਰ, ਧਨ ਸੰਪਦਾ ਦੇਕੇ ਧੀ ਜੁਆਈਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਕੀਤਾ।</poem>}}<noinclude></noinclude> b5rjr6gwhqdtwrfjvtlqa2b2ynv4a6l 250 73198 223087 2026-06-22T13:25:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਰਮਾ ਜਾਗਰਿਤ ਦਾ ਸਮਾ ਪ੭ ਸੰਨ ੧੯੧੧ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਚੇਤਨ ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਥੱਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਸਾਂ ਤਿੰਨ ਕੁ ਸਾਲ ਹੀ ਚੱਲਿਆ । ਗਰਮਾ ਗਰਮ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਫੁਲਵਾੜੀ ਇਸ ਮਾਸਕ ਪ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਰਮਾ ਜਾਗਰਿਤ ਦਾ ਸਮਾ ਪ੭ ਸੰਨ ੧੯੧੧ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਚੇਤਨ ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਥੱਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਸਾਂ ਤਿੰਨ ਕੁ ਸਾਲ ਹੀ ਚੱਲਿਆ । ਗਰਮਾ ਗਰਮ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਫੁਲਵਾੜੀ ਇਸ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਚਾ ੧੨ ਅਪਰੈਲ ਸੰਨ ੧੯੧੨ ਨੂੰ ਚੱਕ ਨੰ. ੨੯੦, ਡਾਕਘਰ ਜਾਨੀਵਾਲਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਲਾਇਲ ਪੁਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ । ਇਸ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਆਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਪਰਮਾਰਥ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛਪਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਸੀ । ਇਹ ਪੱਤਰ ਮੌਡਲ ਅਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੈਸ, ਅਨਾਰਕਲੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚੋਂ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਬੰਧ ਹੇਠ ਛਪਦਾ ਸੀ । ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਚੱਲ ਕੇ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਮਦੇਵ ਪੱਤਰ- ਭਾਦੋਂ ਸੰਮਤ ੪੪੩ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੰਨ ੧੯੧੨ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ । ਇਹ ਨਾਮ ਵੰਸੀਆਂ (ਟਾਂਕ ਛੱਤਰੀਆਂ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਨਤੀ ਲਈ ਹੀਲਾ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਮੁਖ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਖਜ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਸਨ । ਸੰਨ ੧੯੧੫ ਤਕ ਦਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਸੀ। ਟੈਂਡੈਂਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ- 0 ਅਪਰੈਲ ਸੰਨ ੧੯੧੪ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਮਾਸਟਰ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਇਹ ਪੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸੰਨ ੧੯੧੭ ਤਕ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਉਰਦੂ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਛਪਣ ਲੱਗਾ। ਗੁਰਮਖੀ ਪੱਤਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਡੇਢ ਰੁਪਿਆ ਸੀ।<noinclude></noinclude> g882yvult6prdp2tn29z5654im0ieds 223088 223087 2026-06-22T13:27:10Z Harchand Bhinder 2624 223088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜਾਗਰਿਤ ਦਾ ਸਮਾ{{right|ਪ੭}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਰਮਾ ਸੰਨ ੧੯੧੧ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਚੇਤਨ ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਥੱਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਸਾਂ ਤਿੰਨ ਕੁ ਸਾਲ ਹੀ ਚੱਲਿਆ । ਗਰਮਾ ਗਰਮ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਫੁਲਵਾੜੀ ਇਸ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਚਾ ੧੨ ਅਪਰੈਲ ਸੰਨ ੧੯੧੨ ਨੂੰ ਚੱਕ ਨੰ. ੨੯੦, ਡਾਕਘਰ ਜਾਨੀਵਾਲਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਲਾਇਲ ਪੁਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ । ਇਸ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਆਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਪਰਮਾਰਥ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛਪਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਸੀ । ਇਹ ਪੱਤਰ ਮੌਡਲ ਅਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੈਸ, ਅਨਾਰਕਲੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚੋਂ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਬੰਧ ਹੇਠ ਛਪਦਾ ਸੀ । ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਚੱਲ ਕੇ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਮਦੇਵ ਪੱਤਰ- ਭਾਦੋਂ ਸੰਮਤ ੪੪੩ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੰਨ ੧੯੧੨ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ । ਇਹ ਨਾਮ ਵੰਸੀਆਂ (ਟਾਂਕ ਛੱਤਰੀਆਂ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਨਤੀ ਲਈ ਹੀਲਾ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਮੁਖ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਖਜ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਸਨ । ਸੰਨ ੧੯੧੫ ਤਕ ਦਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਸੀ। ਟੈਂਡੈਂਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ- ਅਪਰੈਲ ਸੰਨ ੧੯੧੪ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਮਾਸਟਰ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਇਹ ਪੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸੰਨ ੧੯੧੭ ਤਕ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਉਰਦੂ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਛਪਣ ਲੱਗਾ। ਗੁਰਮਖੀ ਪੱਤਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਡੇਢ ਰੁਪਿਆ ਸੀ। </poem>}}<noinclude></noinclude> pr0684bt5arvuiu3r94w9d031qddikm 223089 223088 2026-06-22T13:28:02Z Harchand Bhinder 2624 223089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{right|ਜਾਗਰਿਤ ਦਾ ਸਮਾ ੫੭}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਰਮਾ ਸੰਨ ੧੯੧੧ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਬਨਾਰਸੀ ਦਾਸ ਚੇਤਨ ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਥੱਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਅਸਾਂ ਤਿੰਨ ਕੁ ਸਾਲ ਹੀ ਚੱਲਿਆ । ਗਰਮਾ ਗਰਮ ਲੇਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਰਸਾਲਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਫੁਲਵਾੜੀ ਇਸ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਰਚਾ ੧੨ ਅਪਰੈਲ ਸੰਨ ੧੯੧੨ ਨੂੰ ਚੱਕ ਨੰ. ੨੯੦, ਡਾਕਘਰ ਜਾਨੀਵਾਲਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਲਾਇਲ ਪੁਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ । ਇਸ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਆਤਮਕ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਪਰਮਾਰਥ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛਪਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਸੀ । ਇਹ ਪੱਤਰ ਮੌਡਲ ਅਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਪ੍ਰੈਸ, ਅਨਾਰਕਲੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚੋਂ ਸਰਦਾਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਰਬੰਧ ਹੇਠ ਛਪਦਾ ਸੀ । ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਚੱਲ ਕੇ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਮਦੇਵ ਪੱਤਰ- ਭਾਦੋਂ ਸੰਮਤ ੪੪੩ ਨਾਨਕ ਸ਼ਾਹੀ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸੰਨ ੧੯੧੨ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ । ਇਹ ਨਾਮ ਵੰਸੀਆਂ (ਟਾਂਕ ਛੱਤਰੀਆਂ) ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੱਤਰ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਨਤੀ ਲਈ ਹੀਲਾ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਮੁਖ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਖਜ਼ਾਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਦੇ ਐਡੀਟਰ ਸਨ । ਸੰਨ ੧੯੧੫ ਤਕ ਦਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਸੀ। ਟੈਂਡੈਂਸ ਮੈਗਜ਼ੀਨ- ਅਪਰੈਲ ਸੰਨ ੧੯੧੪ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਮ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਮਾਸਟਰ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਇਹ ਪੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਸੰਨ ੧੯੧੭ ਤਕ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ । ਪਿੱਛੋਂ ਇਹ ਉਰਦੂ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਛਪਣ ਲੱਗਾ। ਗੁਰਮਖੀ ਪੱਤਰ ਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਡੇਢ ਰੁਪਿਆ ਸੀ। </poem>}}<noinclude></noinclude> nkshazeozzodqn8diqda1x7lq5v5idq 250 73199 223090 2026-06-22T13:31:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਜੀਵਨ ਸੁਧਾਰ - ੧ ਅਗਸਤ ਸੰਨ ੧੯੧੪ ਨੂੰ ਵੈਦ ਬੁੱਢਾ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਦੁਲੱਚੀਕੇ, (ਸਿਆਲਕੋਟ) ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਵਿਚ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵੈਦਕ ਦਾ ਪਰਚਾ ਸੀ । ਧਾਰਮਕ ਲੇਖ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਛਪਦੇ ਸਨ। ਸੁਖ ਦਾਤਾ- ਅਕਤੂਬਰ ਸੰਨ ੧੯੧੪ ਵਿਚ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰ ਕਲਾ</noinclude>ਜੀਵਨ ਸੁਧਾਰ - ੧ ਅਗਸਤ ਸੰਨ ੧੯੧੪ ਨੂੰ ਵੈਦ ਬੁੱਢਾ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਦੁਲੱਚੀਕੇ, (ਸਿਆਲਕੋਟ) ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਵਿਚ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਵੈਦਕ ਦਾ ਪਰਚਾ ਸੀ । ਧਾਰਮਕ ਲੇਖ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਛਪਦੇ ਸਨ। ਸੁਖ ਦਾਤਾ- ਅਕਤੂਬਰ ਸੰਨ ੧੯੧੪ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ । ਐਡੀਟਰ ਪੰਡਿਤ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਵੈਦ, ਰਸੂਲਪੁਰ, ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਨ। ਵੈਦਕ ਦਾ ਪਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਮੰਤਵ ਸੀ। ਚੰਦਾ ਢਾਈ ਰੁਪਏ ਸਾਲਾਨਾ ਸੀ। ਦੋ ਕੁ ਸਾਲ ਚੱਲ ਕੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਧਾਰ ਪੱਤਰ ਇਹ ਮਾਸਕ ਪੱਤਰ ਸੰਨ ੧੯੧੪ ਵਿਚ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਐਡੀਟਰ ਬੀਬੀ ਈਸ਼ਰ ਕੌਰ ਸੀ। ਇਹ ਹਰੇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ੧੫ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਛਪਦਾ ਸੀ। ਚੰਦਾ ਡੇਢ ਰੁਪਿਆ ਸੀ । ਗਿਆਨ - ਸਰਦਾਰ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਸੇਵਕ ਦਾ ਇਹ ਤੀਜਾ ਪੱਤਰ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਨ ੧੯੧੫ ਵਿਚ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ । ਇਸ ਵਿਚ ਆਮ ਵਾਕਫੀਅਤ ਦੇ ਲੇਖ ਛਪਦੇ ਸਨ। ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਤਿੰਨ ਰੁਪਏ ਸੀ। ਇਹ ਪੱਤਰ ਲਗ ਭਗ ਡੇਢ ਸਾਲ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ। ਸੱਚ ਖੰਡ- ਅਪਰੈਲ ਸੰਨ ੧੯੧੬ ਵਿਚ ਗਿਆਨੀ ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਐਡੀਟਰੀ ਥੱਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਧਰਮ ਪਰਚਾਰ ਸੀ। ਸਾਲਾਨਾ ਚੰਦਾ ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਸੀ।<noinclude></noinclude> 5g3yyay6tfjwlbdkniunsmx3w3eptzu 250 73200 223091 2026-06-22T13:32:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਚਲੀ। ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਚਲੀ। ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਮਹੰਤ ਨਰੈਣੂ ਨੇ ੮੬ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿਤਾ | ਉਸ ਸ਼ਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />(93)</noinclude>{{Block center|<poem>ਚਲੀ। ਕਈ ਕਿਸਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਚਲੀ। ਗੁਰਦੁਵਾਰਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਮਹੰਤ ਨਰੈਣੂ ਨੇ ੮੬ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿਤਾ | ਉਸ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਸ: ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਜੀ ਧਾਰੋਵਾਲੀ ਸਨ। ਜਥੇਦਾਰ ਜੀ ਨੂੰ ਜੰਡ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਮਿਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਪਾ ਕੇ ਜੀਉਂਦੇ ਨੂੰ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ। ਬਾਕੀ ੮੫ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਨੂੰ ਕਟਿਆ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਕਾ ਬਾਗ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ ਅਗਿ ਣਤ ਹੋਈਆਂ, ਪਰ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮੇਹਰ ਰਹੀ। ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿਚ ੧੬੩ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ ਜੈਤੋ ਦੀਆਂ ਜੇਹਲਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲੇ ਜਥੇ ਉਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਹੀਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਏ | ਪੰਥ ਦੇ ਅਮੋਲਕ ਹੀਰੇ ਸ੍ਰ: ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੇਹਲ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਏ । {{gap}}ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਨਾਲ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਘੋਲ ਦਾ ਸਹੀ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਤਦੋਂ ਬਬਰ ਅਕਾਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਕਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੀਵਨੀਆਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਣ ਗੀਆਂ। ‘ਬਬਰ ਅਕਾਲੀ ਸਚ ਮੁਚ ਹੀ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਲੇਰੀ, ਅਣਖ, ਵਤਨ-ਪ੍ਰੇਮ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਮਨੋਰਥ ਇੱਛਾ ਆਪਣੀ ਮਸਾਲ ਅਪ ਸੀ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਰਾਜ,ਹਰ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ</poem>}}<noinclude></noinclude> lqv22k3q9kig5jqai4cjb44wkewzysy 250 73201 223098 2026-06-22T16:19:24Z Muskan1903 2644 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|੧ਓ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥}} {{center|{{xxx-larger|'''ਬਾਲਕ ਪਾਲਣਾ !'''}}}} {{center|{{xx-larger|'''੧'''}}}} {{gap}}ਗੌਰਮਿੰਟ ਹਿੰਦ ਦੇ ਹਿਫਜ਼ਾਨ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧ ਰੈਜ਼ੋਲ੍ਯੂਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਕਲੇਜਾ ਤੜਫ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Muskan1903" /></noinclude>{{center|੧ਓ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥}} {{center|{{xxx-larger|'''ਬਾਲਕ ਪਾਲਣਾ !'''}}}} {{center|{{xx-larger|'''੧'''}}}} {{gap}}ਗੌਰਮਿੰਟ ਹਿੰਦ ਦੇ ਹਿਫਜ਼ਾਨ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧ ਰੈਜ਼ੋਲ੍ਯੂਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਕਲੇਜਾ ਤੜਫ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅੰਕ ਲਿਖੇ ਹਨ :-ਸੰਨ ੧੯੧ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ੪੭੫੨੧੫੨ ਲੜਕੇ ਤੇ ੪੪੫੭੫੫੧ ਲੜਕੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਅਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ੧੦੧੬੮੨੩ ਲੜਕੇ ਤੇ ੮੭੨੬੭੭ ਲੜਕੀਆਂ ਮਰ ਗਈਆਂ । ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਏਸ ਹੌਲਨਾਕ ਗਿਣਤੀ ਉੱਪ ਜਿਤਨਾ ਰੰਜ ਤੇ ਅਫਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਥੋੜਾ ਹੈ ਏਸ ਸ਼ੋਕ ਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਮਨਯਾਦੀ ਕਾਰਣਾਂ ਵੱਲ ਯਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਏ ਤਾਂ ਜੋ ਯੁਧ ਦੇ ਅਸਲ ਇਲਾਜ ਚ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਰੈਜ਼ੋਲਯੂਸ਼ਨ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਅੱਤ ਕਰਕੇ ਬਹੁ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਓ ਬੇਹਮ ਯਹੂਦੀ ਦਿਉਂਤੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਕੁਰਬਾਨੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਲੱਖਾਂ ਆਦਮੀ ਕੁਰਬਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਹਲਿ ਮਨ ਮਭੀ<noinclude></noinclude> 91n59mg7klfr5g7fgnavu9h5deolro2 223188 223098 2026-06-23T09:24:36Z Muskan1903 2644 /* Proofread */ 223188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Muskan1903" /></noinclude>{{center|੧ਓ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥}} {{center|{{xxx-larger|'''ਬਾਲਕ ਪਾਲਣਾ !'''}}}} {{center|{{xx-larger|'''੧'''}}}} {{gap}}ਗੌਰਮਿੰਟ ਹਿੰਦ ਦੇ ਹਿਫਜ਼ਾਨ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧ ਰੈਜ਼ੋਲ੍ਯੂਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਕਲੇਜਾ ਤੜਫ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅੰਕ ਲਿਖੇ ਹਨ :-ਸੰਨ ੧੯੧ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ੪੭੫੨੧੫੨ ਲੜਕੇ ਤੇ ੪੪੫੭੫੫੧ ਲੜਕੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਅਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ੧੦੧੬੮੨੩ ਲੜਕੇ ਤੇ ੮੭੨੬੭੭ ਲੜਕੀਆਂ ਮਰ ਗਈਆਂ । ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਏਸ ਹੌਲਨਾਕ ਗਿਣਤੀ ਉੱਪਰ ਜਿਤਨਾ ਰੰਜ ਤੇ ਅਫਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਥੋੜਾ ਹੈ। ਏਸ ਸ਼ੋਕ ਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਮੁਨ੍ਯਾਦੀ ਕਾਰਣਾਂ ਵੱਲ ਧ੍ਯਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਏ ਤਾਂ ਜੋ ਬ੍ਯਾਧ ਦੇ ਅਸਲ ਇਲਾਜ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ। {{gap}}ਰੈਜ਼ੋਲ੍ਯੂਸ਼ਨ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਅੱਤ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਉਸ ਬੇਰੇਹਮ ਯਹੂਦੀ ਦਿਉਤੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਹਰ ਵਰਹੇ ਲੱਖਾਂ ਆਦਮੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ “ਹਲਿ ਮਨ ਮਜ਼ੀਦ<noinclude></noinclude> 0mlrpiaqbb14o9btzmj5y5chtcxdapd 223189 223188 2026-06-23T09:26:08Z Muskan1903 2644 223189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Muskan1903" /></noinclude>{{center|੧ਓ ਸਤਿਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥}} {{center|{{xxx-larger|'''ਬਾਲਕ ਪਾਲਣਾ !'''}}}} {{center|{{xx-larger|'''੧'''}}}} {{gap}}ਗੌਰਮਿੰਟ ਹਿੰਦ ਦੇ ਹਿਫਜ਼ਾਨ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧ ਰੈਜ਼ੋਲ੍ਯੂਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਇਹ ਗੱਲ ਪੜ੍ਹਕੇ ਕਲੇਜਾ ਤੜਫ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅੰਕ ਲਿਖੇ ਹਨ :-ਸੰਨ ੧੯੧ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ੪੭੫੨੧੫੨ ਲੜਕੇ ਤੇ ੪੪੫੭੫੫੧ ਲੜਕੀਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ, ਅਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ੧੦੧੬੮੨੩ ਲੜਕੇ ਤੇ ੮੭੨੬੭੭ ਲੜਕੀਆਂ ਮਰ ਗਈਆਂ । ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਏਸ ਹੌਲਨਾਕ ਗਿਣਤੀ ਉੱਪਰ ਜਿਤਨਾ ਰੰਜ ਤੇ ਅਫਸੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਥੋੜਾ ਹੈ। ਏਸ ਸ਼ੋਕ ਸਮਾਚਾਰ ਦੇ ਮੁਨ੍ਯਾਦੀ ਕਾਰਣਾਂ ਵੱਲ ਧ੍ਯਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਏ ਤਾਂ ਜੋ ਬ੍ਯਾਧ ਦੇ ਅਸਲ ਇਲਾਜ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ। {{gap}}ਰੈਜ਼ੋਲ੍ਯੂਸ਼ਨ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਅੱਤ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਉਸ ਬੇਰੇਹਮ ਯਹੂਦੀ ਦਿਉਤੇ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਹਰ ਵਰਹੇ ਲੱਖਾਂ ਆਦਮੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ “ਹਲਿ ਮਨ ਮਜ਼ੀਦ<noinclude></noinclude> bmvc3oswg2z8anu2i2a6618danzr5el 250 73202 223104 2026-06-23T00:34:23Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਲਈ ਤੂੜੀ ਤੰਦ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਮੇਰਾ ਵੀ ਨਵੇਂ ਮਲਾਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਰੁੱਖੀ ਸੁੱਖੀ ਦੋ ਵੱਲੇ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡੋਂ ਦੂਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਲਈ ਤੂੜੀ ਤੰਦ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਮੇਰਾ ਵੀ ਨਵੇਂ ਮਲਾਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਰੁੱਖੀ ਸੁੱਖੀ ਦੋ ਵੱਲੇ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡੋਂ ਦੂਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਚੌਣਾ, ਰੋਝ ਤੇ ਗਿੱਦੜ ਆਮ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੱਪੜਾ ਵੀ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਤਨ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ - ਖਾਕੀ ਮਲਮਲ ਜਾਂ ਰੰਗਿਆ ਖੱਦਰ {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਸਾਵਣ ਅਤੇ ਭਾਦੋਂ ਮੀਂਹ ਬੇਹਿਸਾਬ ਪਿਆ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਜਤਨ ਕਰਨ ਤੋ ਵੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਸਾਂਭਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਵਿਗੜੇ ਸੁਭਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗੂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਕੰਢਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਮੈਂ ਏਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬਰਖਾ ਨੰਗੇ ਪਿੰਡੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਝੱਲੀ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਦਰੀ ਜਿਹੜੀ ਭਿੱਜੀ ਸਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਦੋ ਟਿੰਡਾਂ-ਇਕ ਟੀਨ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੀ ਅਤੇ ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦੀ। ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਿੰਡ ਮੈਂ ਪੀਣ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਅਤੇ ਲੋਹ ਚਾਦਰ ਦੀ ਟਿੰਡ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਟਰੰਕ ਸੀ। ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨੇ ਕਪੜੇ ਟਿੰਡ ਵਿਚ ਭੁੰਨ ਦੇਂਦਾ ਅਤੇ ਟਿੰਡ ਮੂਧੀ ਰਖ ਦੇਂਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਟੇਦਾਰ ਮੀਂਹ ਮੈਂ ਮਚਾਨ ਤੇ ਨੰਗੇ ਪਿੰਡੇ ਝੱਲਦਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਲਿਖੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮਚਾਨ ਦੇ ਥੱਲੇ ਖਲੋ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਹਦੇ ਉਤੇ ਦੱਭ ਤੇ ਕਾਹੀ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਮੋਟੀ ਤੋਹ ਕਾਰਨ ਕੁੱਝ ਚਿਰ ਸਿਰ ਭਿਜਣੋ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਕੁੱਝ ਚਿਰ ਢੱਕ ਦੇ ਪਤਿਆਂ ਦੀ ਸੂਲਾਂ ਨਾਲ ਸੀਤੀ ਟੋਪੀ ਸਿਰ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਦੇਂਦੀ ਜਿਹੜੀ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਪੱਤੇ ਤੋੜ ਕੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ {{gap}}ਮੀਂਹ ਜਰਾ ਖਲੋਂਦਾ ਮੈਂ ਕੰਬਦੇ ਹੱਥੀਂ ਪਿੰਡਾ ਪੂੰਝ ਟਿੰਡ ਟਰੰਕ ਵਿਚੋਂ ਕੱਪੜੇ ਕੱਢ ਪਿੰਡਾਂ ਗਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ। ਜਿੰਨੇ ਕੁ ਸੁਖ ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਸਤਾਰਵੇਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਾਣੇ ਸਨ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਮੈਂ ਏਸ ਥੋੜੇ ਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਝੱਲ ਲਏ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਦੂਰ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਪੰਧ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਸੁਖਾਵੀਂ ਸੁਖ ਦੀ ਕਿਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਦੀ। ਘਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੇਮਤਲਬ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਅਰਥਹੀਣ ਵਗਾਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਂ ਬੇਲੋੜੀ ਬੇਤੁਕੀ ਵਗਾਰ ਤੇ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਇਹਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਪਰ ਫਾਥੀ ਨੂੰ ਫਟਕਨ ਕਾਹਦਾ। ਬੀਤੀ ਸ਼ਾਮ ਮੈਂ ਘਰ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਭਰਜਾਈ ਫਿਰ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਬਿਮਾਰ ਉਹ ਅਕਸਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੀ ਸੀ<noinclude>{{rh||75}}</noinclude> mlqlvegox5c4x8kmb020kzpgytvuhkg 223105 223104 2026-06-23T00:34:58Z Taranpreet Goswami 2106 223105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਲਈ ਤੂੜੀ ਤੰਦ ਪਾ ਦੇਂਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਮੇਰਾ ਵੀ ਨਵੇਂ ਮਲਾਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸੀ। ਰੁੱਖੀ ਸੁੱਖੀ ਦੋ ਵੱਲੇ ਢਿੱਡ ਭਰਨ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਪਿੰਡੋਂ ਦੂਰ ਨਦੀ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਜਿਥੇ ਰਾਮ ਚੌਣਾ, ਰੋਝ ਤੇ ਗਿੱਦੜ ਆਮ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਕੱਪੜਾ ਵੀ ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਤਨ ਢੱਕਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ - ਖਾਕੀ ਮਲਮਲ ਜਾਂ ਰੰਗਿਆ ਖੱਦਰ {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਸਾਵਣ ਅਤੇ ਭਾਦੋਂ ਮੀਂਹ ਬੇਹਿਸਾਬ ਪਿਆ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਜਤਨ ਕਰਨ ਤੋ ਵੀ ਨਦੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਸਾਂਭਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਦੇ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਵਿਗੜੇ ਸੁਭਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗੂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਕੰਢਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਮੈਂ ਏਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬਰਖਾ ਨੰਗੇ ਪਿੰਡੇ ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਝੱਲੀ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਦਰੀ ਜਿਹੜੀ ਭਿੱਜੀ ਸਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਦੋ ਟਿੰਡਾਂ-ਇਕ ਟੀਨ ਦੀ ਚਾਦਰ ਦੀ ਅਤੇ ਇਕ ਮਿੱਟੀ ਦੀ। ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਿੰਡ ਮੈਂ ਪੀਣ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਰਤਦਾ ਅਤੇ ਲੋਹ ਚਾਦਰ ਦੀ ਟਿੰਡ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਟਰੰਕ ਸੀ। ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨੇ ਕਪੜੇ ਟਿੰਡ ਵਿਚ ਭੁੰਨ ਦੇਂਦਾ ਅਤੇ ਟਿੰਡ ਮੂਧੀ ਰਖ ਦੇਂਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਟੇਦਾਰ ਮੀਂਹ ਮੈਂ ਮਚਾਨ ਤੇ ਨੰਗੇ ਪਿੰਡੇ ਝੱਲਦਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਲਿਖੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਮਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮਚਾਨ ਦੇ ਥੱਲੇ ਖਲੋ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਹਦੇ ਉਤੇ ਦੱਭ ਤੇ ਕਾਹੀ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਮੋਟੀ ਤੋਹ ਕਾਰਨ ਕੁੱਝ ਚਿਰ ਸਿਰ ਭਿਜਣੋ ਬਚਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਕੁੱਝ ਚਿਰ ਢੱਕ ਦੇ ਪਤਿਆਂ ਦੀ ਸੂਲਾਂ ਨਾਲ ਸੀਤੀ ਟੋਪੀ ਸਿਰ ਨੂੰ ਅਰਾਮ ਦੇਂਦੀ ਜਿਹੜੀ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਪੱਤੇ ਤੋੜ ਕੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ {{gap}}ਮੀਂਹ ਜਰਾ ਖਲੋਂਦਾ ਮੈਂ ਕੰਬਦੇ ਹੱਥੀਂ ਪਿੰਡਾ ਪੂੰਝ ਟਿੰਡ ਟਰੰਕ ਵਿਚੋਂ ਕੱਪੜੇ ਕੱਢ ਪਿੰਡਾਂ ਗਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ। ਜਿੰਨੇ ਕੁ ਸੁਖ ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਸਤਾਰਵੇਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਾਣੇ ਸਨ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਮੈਂ ਏਸ ਥੋੜੇ ਜੇਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਝੱਲ ਲਏ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਦੂਰ ਦੂਰ ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਜੀਵਨ ਪੰਧ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਸੁਖਾਵੀਂ ਸੁਖ ਦੀ ਕਿਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਦੀ। ਘਰ ਦੇ ਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੇਮਤਲਬ ਬੇਲੋੜੀਆਂ ਅਰਥਹੀਣ ਵਗਾਰਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਿੱਤ ਦਿਨ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਅੱਜ ਵੀ ਮੈਂ ਬੇਲੋੜੀ ਬੇਤੁਕੀ ਵਗਾਰ ਤੇ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਇਹਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਪਰ ਫਾਥੀ ਨੂੰ ਫਟਕਨ ਕਾਹਦਾ। ਬੀਤੀ ਸ਼ਾਮ ਮੈਂ ਘਰ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਭਰਜਾਈ ਫਿਰ ਬਿਮਾਰ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਬਿਮਾਰ ਉਹ ਅਕਸਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੀ ਸੀ<noinclude>{{rh||75}}</noinclude> 9y8kwxyt9muqkxepwpfvdpwt7qebr4o 250 73203 223106 2026-06-23T00:37:54Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "॥॥ ਗਾਵਾਂ ਭਰਜਾਈ। ਦੁਧ ਭਾਲ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹਈ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾ ਖੇਤ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਲਈ, ਵੇਖ ਪੁੱਤ, ਤੇਰੀ ਭਰਜਾਈ ਲਈ ਦਵਾਈ ਲਿਆਉਣੀ ਏ। ਸਾਡੀ ਗਵਾਂਢਣ ਹਰ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>॥॥ ਗਾਵਾਂ ਭਰਜਾਈ। ਦੁਧ ਭਾਲ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹਈ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾ ਖੇਤ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਲਈ, ਵੇਖ ਪੁੱਤ, ਤੇਰੀ ਭਰਜਾਈ ਲਈ ਦਵਾਈ ਲਿਆਉਣੀ ਏ। ਸਾਡੀ ਗਵਾਂਢਣ ਹਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸ ਪਾਈ ਸੀ ਪਿੰਡ ਦੀ, ਜਿਥੋਂ ਕੋਈ ਬੜਾ ਸੰਤ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।” ਹਰ ਕੌਰ ਨੇ ਉਦਾਹਰਨ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਏਹੋ ਬੀਮਾਰੀ ਮੇਰੀ ਨਨਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀ।“ਡਾਕਟਰ ਹਕੀਮਾਂ ਕੋਲ ਬੜੇ ਲੁੱਟੇ ਪਰ ਏਸੇ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਖੈਰ ਪਈ, ਮੇਹਰ ਹੋਈ। ਹਰ ਕੌਰ ਨੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਉਪਮਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। “ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਉਹ ਗਊਆਂ ਚਾਰਦੇ ਅਤੇ ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਥੋਂ ਉਹਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇ ਜਸ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਵੀ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਵਾਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਪੰਜ ਪਤਾਸੇ ਅਤੇ ਭਬੂਤੀ ਦੀ ਚੁਟਕੀ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਬਹੁਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਜਿੰਨਾ ਸਵਖਤੇ ਜਾਵੇ ਉੱਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਏ।” {{gap}}ਮਾਂ ਨੇ ਹਰ ਕੌਰ ਦੀ ਜਬਾਨੀ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦੱਸ ਕੇ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ, ਪੁੱਤਰ, ਇਕ ਤਾਂ ਠੰਡੇ ਪੈਂਡਾ ਚੰਗਾ ਨਿਬੜ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵੇਲੇ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।” {{gap}}ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ।ਮੈਂ ਬੇਦਿਲੀ ਨਾਲ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਮੰਗਤ ਰਾਮ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਗੰਗਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਾਹ ਪੁੱਛਾਂ। {{gap}}ਮੰਗਤ ਏਥੋਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ।ਉਸ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਉਹ ਪਿੰਡ ਏਥੋਂ ਸੱਤ ਭੱਠ ਕੋਹ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਪਿੰਡੋਂ ਅੱਧਾ ਕੋਹ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਓਹ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਟੱਪ ਕੇ ਤੀਜਾ ਪਿੰਡ ਏ। ਮੰਗਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿਝਾਇਆ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਾਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਥੋੜਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਰਵੀਂ ਕਿਤੇ ਸੱਜੇ ਜਾਂ ਸੌਂਧਾ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ ਭਟਕ ਸਕਦਾ ਏਂ ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗਲ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ ਕੋਹਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਇਆ ਏ। ਮੰਗਤ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਪੁਛਾ ਮੈਂ ਫਰਜ਼ ਦੀ ਗੰਢੜੀ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਰੇ ਦਿਨ ਦਾ ਥੱਕਾ ਟੁੱਟਾ ਜਾ ਮਚਾਨ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਲੇਟ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਥੋੜੀ ਨੀਂਦ ਲਵਾਂ ਅਤੇ ਚਿੜੀ ਚੂਕਦੀ ਨਾਲ ਪੰਧ ਪਵਾਂਗਾ।ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਅੱਖ ਲੱਗ ਗਈ ' ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਮਝੋ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।<noinclude>{{rh||76}}</noinclude> lmiepf956yey3rs8oknyz7bc61ozrdh 223107 223106 2026-06-23T00:39:23Z Taranpreet Goswami 2106 223107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਭਰਜਾਈ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾ ਖੇਤ ਨੂੰ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਲਈ, ਵੇਖ ਪੁੱਤ, ਤੇਰੀ ਭਰਜਾਈ ਲਈ ਦਵਾਈ ਲਿਆਉਣੀ ਏ। ਸਾਡੀ ਗਵਾਂਢਣ ਹਰ ਕੌਰ ਨੇ ਦੱਸ ਪਾਈ ਸੀ ਪਿੰਡ ਦੀ, ਜਿਥੋਂ ਕੋਈ ਬੜਾ ਸੰਤ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।” ਹਰ ਕੌਰ ਨੇ ਉਦਾਹਰਨ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਏਹੋ ਬੀਮਾਰੀ ਮੇਰੀ ਨਨਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸੀ।“ਡਾਕਟਰ ਹਕੀਮਾਂ ਕੋਲ ਬੜੇ ਲੁੱਟੇ ਪਰ ਏਸੇ ਮਹਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਦਰ ਤੋਂ ਖੈਰ ਪਈ, ਮੇਹਰ ਹੋਈ। ਹਰ ਕੌਰ ਨੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਉਪਮਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। “ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਉਹ ਗਊਆਂ ਚਾਰਦੇ ਅਤੇ ਗਊ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ ਜਿਥੋਂ ਉਹਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇ ਜਸ ਦਿੱਤਾ।" ਇਹ ਵੀ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਦਵਾਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ। ਪੰਜ ਪਤਾਸੇ ਅਤੇ ਭਬੂਤੀ ਦੀ ਚੁਟਕੀ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਇਕੱਠ ਬਹੁਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਜਿੰਨਾ ਸਵਖਤੇ ਜਾਵੇ ਉੱਨਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਏ।” {{gap}}ਮਾਂ ਨੇ ਹਰ ਕੌਰ ਦੀ ਜਬਾਨੀ ਸਭ ਕੁੱਝ ਦੱਸ ਕੇ ਇਹ ਸਮਝਾਇਆ, ਪੁੱਤਰ, ਇਕ ਤਾਂ ਠੰਡੇ ਪੈਂਡਾ ਚੰਗਾ ਨਿਬੜ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵੇਲੇ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦਾ ਏ।” {{gap}}ਸਵਾ ਰੁਪਿਆ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ।ਮੈਂ ਬੇਦਿਲੀ ਨਾਲ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਅਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਮੰਗਤ ਰਾਮ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਗੰਗਾ ਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਾਹ ਪੁੱਛਾਂ। {{gap}}ਮੰਗਤ ਏਥੋਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਸਨੀਕ ਸੀ।ਉਸ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਉਹ ਪਿੰਡ ਏਥੋਂ ਸੱਤ ਭੱਠ ਕੋਹ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਏ। ਪਿੰਡੋਂ ਅੱਧਾ ਕੋਹ ਨਦੀ ਤੱਕ ਪਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਓਹ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅੱਗੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਟੱਪ ਕੇ ਤੀਜਾ ਪਿੰਡ ਏ। ਮੰਗਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿਝਾਇਆ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਾਹ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਥੋੜਾ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਰਵੀਂ ਕਿਤੇ ਸੱਜੇ ਜਾਂ ਸੌਂਧਾ ਜਾਵੇਂ ਤਾਂ ਭਟਕ ਸਕਦਾ ਏਂ ਕਿਉਂਕਿ ਜੰਗਲ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ ਕੋਹਾਂ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਇਆ ਏ। ਮੰਗਤ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਪੁਛਾ ਮੈਂ ਫਰਜ਼ ਦੀ ਗੰਢੜੀ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਰੇ ਦਿਨ ਦਾ ਥੱਕਾ ਟੁੱਟਾ ਜਾ ਮਚਾਨ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਲੇਟ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਥੋੜੀ ਨੀਂਦ ਲਵਾਂ ਅਤੇ ਚਿੜੀ ਚੂਕਦੀ ਨਾਲ ਪੰਧ ਪਵਾਂਗਾ।ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਅੱਖ ਲੱਗ ਗਈ ' ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਮਝੋ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।<noinclude>{{rh||76}}</noinclude> fgztitba3mdsbi21vayg33mjuw2z0if 250 73204 223139 2026-06-23T06:20:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "੧. ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਾ ੴ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ॥ ਪਿਆਰੇ ਵੀਰ ਭਾਈ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ! ਜੋ ਆਪ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਕਿ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ? ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੁਦਰਤੋਂ ਵ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>੧. ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਾ ੴ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ ॥ ਪਿਆਰੇ ਵੀਰ ਭਾਈ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ! ਜੋ ਆਪ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ ਕਿ ਗੁਰਸਿੱਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ? ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੁਦਰਤੋਂ ਵਰਤੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਨ ਗੁਮਾਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਮਾਦਾ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨੋਂ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਤੋਂ ਸੀ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਖੋਜ ਖੋਜ ਤੇ ਹੰਢ ਹੰਢ ਕੇ ਵੇਖ ਚੁੱਕਾ ਸਾਂ ਕਿ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤੇ ਤੋੜ ਨਿਭ ਜਾਵੇ; ਮਿਲੇ। ਪਰ ਕੋਈ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਭਾ, ਏਤਨੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਦੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਭੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਕਣੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਤੇ ਦਸਦੀ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਜੀਵਨ ਬੂਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗੰਮੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚਸ਼ਮੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਕੇਵਲ ਕਣੀ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਹਸਤੀ ਵਿਚ ਟਿਮਾ ਟਿਮਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਰ ਕੁਦਰਤੀ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਸਰਲਤਾ ਸੁੱਤੇ ਹੀ ਇਕ ਖਿੱਚਵਾਂ ਅਸਰ ਪਾ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਬਿਸਮਾਦੀ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਭੋਲੇ ਭਾਇ ਇਕ ਚਮਤਕਾਰਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਸਮਝਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਉੱਕਾ ਹੀ ਸਾਨ ਗੁਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਭੀ ਕੋਈ ਹੈ। ਚਿੱਤ੍ਰ ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਰਚਨਾ ਦੀ ਨਾਨ੍ਹਾ ਰੰਗੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪੇਖ ਪੇਖ ਅੰਤਰਗਤੀ ਆ ਮੁਹਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਣੀਆਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣਾ, ਰੰਗ ਬਰੰਗੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੇ ਰੰਗ ਬਟਾ ਜਾਣਾ ਤੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਉਪਜਣੀ, ਪਰ ਖਿੱਚ ਦੀ ਕਣੀ ਸਾਵੀਂ ਦੀ ਸਾਵੀਂ। ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋਣ ਮਾਤਰ ਨੇ ਇਹ ਦਸਣਾ ਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਕਈ ਅਬਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਅਬਿਨਾਸੀ ਚੀਜ਼ ਭੀ ਅਵੱਸ਼ ਹੋਣੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਲਾ ਕੇ ਫਿਰ ਨਿਰਾਸਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਪਰਕਾਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਅਤਿ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਹੀ ਘਟਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪਰਮਾਰਥ ਸੰਦੀ ਕੁਝ ਸੂਝ ਬੂਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲਾਹੋਰ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੰਨ ੧੮੯੯ ਤੇ ੧੯੦੦ ਈ: ਦੇ ਸਮਾਚਾਰ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੰਸਾਰਕ ਵਿਦਯਾ ਪਰਾਪਤੀ ਦੇ ਧੰਧ ਬੰਧ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਲੰਘਦਾ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਕਈ ਮੋੜ ਘੋੜ ਕੁਸੰਗ ਦੇ ਭੀ ਆਕੇ ਵਾਪਰੇ, ਪਰੰਤੂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇਖਲਾਕੀ ਅੰਸ ਆਚਾਰ ਉੱਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੇਰਾਂ ਘੇਰਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਪਤਿਤ ਕਰਮ ਆਖਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਤੋਂ * ਚਿੱਠੀ ਨੰ: ੫; ੪ ਮਈ ੧੯੨੨ ਈ:<noinclude></noinclude> r18k1li7pxopybp7sca3nopmdjzj81m 250 73205 223140 2026-06-23T06:20:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 2 ਸੁਤੇ ਹੀ ਬਚਾਉ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ, ਕਿ ਰੱਖਣਹਾਰ ਨੇ ਆਪ ਹੱਥ ਦੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਬਲ ਪਰਤਾਪ ਨਾਲ ਕਦੇ ਬਚਾਉ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਕੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 2 ਸੁਤੇ ਹੀ ਬਚਾਉ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ, ਕਿ ਰੱਖਣਹਾਰ ਨੇ ਆਪ ਹੱਥ ਦੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਬਲ ਪਰਤਾਪ ਨਾਲ ਕਦੇ ਬਚਾਉ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਖੜਖੱਸ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਸੰਗ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ; ਤੀਜੇ ਓਰ ਅਨੇਕਾਂ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬੀ ਮਜਲਿਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਭੁਸ ਪੈ ਗਿਆ ਪਰ ਚੁਫੇਰੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਹਿਸ ਮੁਬਾਹਸੇ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਲ ਨਾ ਹੋਈ। ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਚ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ" ਪਰਗਟ ਪਹਾਰੇ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮ ਅੰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਬੀ.ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਧਰ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਭੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਘਰੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਤਕੀਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ‘ਤੈਂ ਦੋ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਜੇ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ “ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ" ਦਾ ਤੇ ਆਥਣੇ ‘ਰਹਿਰਾਸ` ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਿਆ ਕਰ, ' ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਟਕਾ ਭੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਗੇ ਹੀ ਖਾਸੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਥਵਾ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਪੋਥੀ ਓਦੋਂ ਤੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਪਰ ਵਾਹ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ “ਅਪਨੇ ਲੋਭ ਕਉ ਕੀਨੋ ਮੀਤੁ ॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਮੁਕਤਿ ਪਦੁ ਦੀ" ਗੁਰਵਾਕ ਦੇ ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਸ਼ੀ ਹੰਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਗ ਮਿਲ ਗਈ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਵਿਸਰ ਗਈਆਂ। ਬਾਣੀ ਦਾ ਰਹੱਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਪਰਬਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵੈਰਾਗ ਨੇ ਅਣਡਿਠੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਬਾਵਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬਸ ਦੇਹੀ ਸੁੰਨ ਸਮਾ ਗਈ। ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਅਜਿਹੇ ਵੈਰਾਗ ਸੁਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਮੋਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਆਪ ਢਲ ਜਾਣਾ। ਓੜਕ ਇਕ ਦਿਨ ਭਈ ਪਰਾਪਤਿ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹੁਰੀਆ॥” ਵਾਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ ਘਾਉ ਨੀਸਾਨੇ ਅਜਿਹਾ ਪਰਿਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਕਿ ਦਿਨ ਰੈਣ ਗੋਬਿੰਦ ਮਿਲਨ ਦੀਆਂ ਤਾਂਘਾਂ ਲਗੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਿਧਰੇ ਭੁਲ ਗਈਆਂ! ਵੈਰਾਗ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਜਾਣਾ, ਡੈਸਕ ਉਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬਰਾਏ ਨਾਮ ਦਿਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਰਖ ਛਡਣੀ। ਨੀਚੇ ਗੁਪਤ ਖਾਨੇ ਵਿਚ ‘ਬਾਈ ਵਾਰਾਂ’ ਜਾਂ ‘ਭਗਤ ਬਾਣੀ” ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਹਰ ਦਮ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਨੀਰ ਵਹੇ ਵਹਿ” ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਕੇਵਲ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਘੰਟੇ ਕੁਛ ਸੁਰਤੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚਾਰ ਵਲ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਭੇਦ ਸਭ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸਿਧ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣੇ। ਬਸ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਗਉੜੀ ਮ: ੫, ੧੯੫ ਆਸਾ ਮ: ੫, ੧੨<noinclude></noinclude> ipt525i5it8no7f5hd2bv71fxzjbdah 223141 223140 2026-06-23T06:22:20Z Harchand Bhinder 2624 223141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{Float right|ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ2}}</noinclude> ਸੁਤੇ ਹੀ ਬਚਾਉ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ, ਕਿ ਰੱਖਣਹਾਰ ਨੇ ਆਪ ਹੱਥ ਦੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਬਲ ਪਰਤਾਪ ਨਾਲ ਕਦੇ ਬਚਾਉ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਖੜਖੱਸ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਸੰਗ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ; ਤੀਜੇ ਓਰ ਅਨੇਕਾਂ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬੀ ਮਜਲਿਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਭੁਸ ਪੈ ਗਿਆ ਪਰ ਚੁਫੇਰੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਹਿਸ ਮੁਬਾਹਸੇ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਲ ਨਾ ਹੋਈ। ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਚ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ" ਪਰਗਟ ਪਹਾਰੇ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮ ਅੰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਬੀ.ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਧਰ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਭੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਘਰੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਤਕੀਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ‘ਤੈਂ ਦੋ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਜੇ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ “ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ" ਦਾ ਤੇ ਆਥਣੇ ‘ਰਹਿਰਾਸ` ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਿਆ ਕਰ, ' ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਟਕਾ ਭੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਗੇ ਹੀ ਖਾਸੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਥਵਾ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਪੋਥੀ ਓਦੋਂ ਤੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਪਰ ਵਾਹ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ “ਅਪਨੇ ਲੋਭ ਕਉ ਕੀਨੋ ਮੀਤੁ ॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਮੁਕਤਿ ਪਦੁ ਦੀ" ਗੁਰਵਾਕ ਦੇ ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਸ਼ੀ ਹੰਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਗ ਮਿਲ ਗਈ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਵਿਸਰ ਗਈਆਂ। ਬਾਣੀ ਦਾ ਰਹੱਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਪਰਬਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵੈਰਾਗ ਨੇ ਅਣਡਿਠੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਬਾਵਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬਸ ਦੇਹੀ ਸੁੰਨ ਸਮਾ ਗਈ। ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਅਜਿਹੇ ਵੈਰਾਗ ਸੁਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਮੋਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਆਪ ਢਲ ਜਾਣਾ। ਓੜਕ ਇਕ ਦਿਨ ਭਈ ਪਰਾਪਤਿ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹੁਰੀਆ॥” ਵਾਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ ਘਾਉ ਨੀਸਾਨੇ ਅਜਿਹਾ ਪਰਿਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਕਿ ਦਿਨ ਰੈਣ ਗੋਬਿੰਦ ਮਿਲਨ ਦੀਆਂ ਤਾਂਘਾਂ ਲਗੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਿਧਰੇ ਭੁਲ ਗਈਆਂ! ਵੈਰਾਗ ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਜਾਣਾ, ਡੈਸਕ ਉਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬਰਾਏ ਨਾਮ ਦਿਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਰਖ ਛਡਣੀ। ਨੀਚੇ ਗੁਪਤ ਖਾਨੇ ਵਿਚ ‘ਬਾਈ ਵਾਰਾਂ’ ਜਾਂ ‘ਭਗਤ ਬਾਣੀ” ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਹਰ ਦਮ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਨੀਰ ਵਹੇ ਵਹਿ” ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਕੇਵਲ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਘੰਟੇ ਕੁਛ ਸੁਰਤੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚਾਰ ਵਲ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਭੇਦ ਸਭ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸਿਧ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣੇ। ਬਸ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਗਉੜੀ ਮ: ੫, ੧੯੫ ਆਸਾ ਮ: ੫, ੧੨<noinclude></noinclude> dmkm5ej4yx175h7o9bql92mx8ecn5pl 223142 223141 2026-06-23T06:23:39Z Harchand Bhinder 2624 223142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{Float right|ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ2}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸੁਤੇ ਹੀ ਬਚਾਉ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ, ਕਿ ਰੱਖਣਹਾਰ ਨੇ ਆਪ ਹੱਥ ਦੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਬਲ ਪਰਤਾਪ ਨਾਲ ਕਦੇ ਬਚਾਉ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਖੜਖੱਸ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਸੰਗ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ; ਤੀਜੇ ਓਰ ਅਨੇਕਾਂ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬੀ ਮਜਲਿਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਭੁਸ ਪੈ ਗਿਆ ਪਰ ਚੁਫੇਰੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਹਿਸ ਮੁਬਾਹਸੇ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਲ ਨਾ ਹੋਈ। ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਚ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ" ਪਰਗਟ ਪਹਾਰੇ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮ ਅੰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ। '''ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ''' ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਬੀ.ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਧਰ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਭੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਘਰੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਤਕੀਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ‘ਤੈਂ ਦੋ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਜੇ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ “ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ" ਦਾ ਤੇ ਆਥਣੇ ‘ਰਹਿਰਾਸ` ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਿਆ ਕਰ, ' ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਟਕਾ ਭੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਗੇ ਹੀ ਖਾਸੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਥਵਾ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਪੋਥੀ ਓਦੋਂ ਤੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਪਰ ਵਾਹ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ “ਅਪਨੇ ਲੋਭ ਕਉ ਕੀਨੋ ਮੀਤੁ ॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਮੁਕਤਿ ਪਦੁ ਦੀ" ਗੁਰਵਾਕ ਦੇ ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਸ਼ੀ ਹੰਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਗ ਮਿਲ ਗਈ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਵਿਸਰ ਗਈਆਂ। ਬਾਣੀ ਦਾ ਰਹੱਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਪਰਬਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵੈਰਾਗ ਨੇ ਅਣਡਿਠੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਬਾਵਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬਸ ਦੇਹੀ ਸੁੰਨ ਸਮਾ ਗਈ। ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਅਜਿਹੇ ਵੈਰਾਗ ਸੁਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਮੋਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਆਪ ਢਲ ਜਾਣਾ। ਓੜਕ ਇਕ ਦਿਨ ਭਈ ਪਰਾਪਤਿ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹੁਰੀਆ॥” ਵਾਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ ਘਾਉ ਨੀਸਾਨੇ ਅਜਿਹਾ ਪਰਿਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਕਿ ਦਿਨ ਰੈਣ ਗੋਬਿੰਦ ਮਿਲਨ ਦੀਆਂ ਤਾਂਘਾਂ ਲਗੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਿਧਰੇ ਭੁਲ ਗਈਆਂ! '''ਵੈਰਾਗ''' ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਜਾਣਾ, ਡੈਸਕ ਉਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬਰਾਏ ਨਾਮ ਦਿਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਰਖ ਛਡਣੀ। ਨੀਚੇ ਗੁਪਤ ਖਾਨੇ ਵਿਚ ‘ਬਾਈ ਵਾਰਾਂ’ ਜਾਂ ‘ਭਗਤ ਬਾਣੀ” ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਹਰ ਦਮ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਨੀਰ ਵਹੇ ਵਹਿ” ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਕੇਵਲ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਘੰਟੇ ਕੁਛ ਸੁਰਤੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚਾਰ ਵਲ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਭੇਦ ਸਭ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸਿਧ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣੇ। ਬਸ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਗਉੜੀ ਮ: ੫, ੧੯੫ ਆਸਾ ਮ: ੫, ੧੨ </poem>}}<noinclude></noinclude> 62rvxsywumd7jcf4yjjrgjvl9rccv4g 223143 223142 2026-06-23T06:25:37Z Harchand Bhinder 2624 223143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{Float right|ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ2}}</noinclude>ਸੁਤੇ ਹੀ ਬਚਾਉ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ, ਕਿ ਰੱਖਣਹਾਰ ਨੇ ਆਪ ਹੱਥ ਦੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਬਲ ਪਰਤਾਪ ਨਾਲ ਕਦੇ ਬਚਾਉ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਖੜਖੱਸ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਸੰਗ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ; ਤੀਜੇ ਓਰ ਅਨੇਕਾਂ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬੀ ਮਜਲਿਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਭੁਸ ਪੈ ਗਿਆ ਪਰ ਚੁਫੇਰੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਹਿਸ ਮੁਬਾਹਸੇ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਲ ਨਾ ਹੋਈ। ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਚ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ" ਪਰਗਟ ਪਹਾਰੇ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮ ਅੰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ। '''ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ''' {{gap}}ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਬੀ.ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਧਰ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਭੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਘਰੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਤਕੀਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ‘ਤੈਂ ਦੋ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਜੇ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ “ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ" ਦਾ ਤੇ ਆਥਣੇ ‘ਰਹਿਰਾਸ` ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਿਆ ਕਰ, ' ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਟਕਾ ਭੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਗੇ ਹੀ ਖਾਸੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਥਵਾ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਪੋਥੀ ਓਦੋਂ ਤੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਪਰ ਵਾਹ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ “ਅਪਨੇ ਲੋਭ ਕਉ ਕੀਨੋ ਮੀਤੁ ॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਮੁਕਤਿ ਪਦੁ ਦੀ" ਗੁਰਵਾਕ ਦੇ ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਸ਼ੀ ਹੰਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਗ ਮਿਲ ਗਈ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਵਿਸਰ ਗਈਆਂ। ਬਾਣੀ ਦਾ ਰਹੱਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਪਰਬਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵੈਰਾਗ ਨੇ ਅਣਡਿਠੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਬਾਵਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬਸ ਦੇਹੀ ਸੁੰਨ ਸਮਾ ਗਈ। ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਅਜਿਹੇ ਵੈਰਾਗ ਸੁਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਮੋਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਆਪ ਢਲ ਜਾਣਾ। ਓੜਕ ਇਕ ਦਿਨ ਭਈ ਪਰਾਪਤਿ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹੁਰੀਆ॥” ਵਾਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ ਘਾਉ ਨੀਸਾਨੇ ਅਜਿਹਾ ਪਰਿਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਕਿ ਦਿਨ ਰੈਣ ਗੋਬਿੰਦ ਮਿਲਨ ਦੀਆਂ ਤਾਂਘਾਂ ਲਗੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਿਧਰੇ ਭੁਲ ਗਈਆਂ! '''ਵੈਰਾਗ''' {{gap}}ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਜਾਣਾ, ਡੈਸਕ ਉਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬਰਾਏ ਨਾਮ ਦਿਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਰਖ ਛਡਣੀ। ਨੀਚੇ ਗੁਪਤ ਖਾਨੇ ਵਿਚ ‘ਬਾਈ ਵਾਰਾਂ’ ਜਾਂ ‘ਭਗਤ ਬਾਣੀ” ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਹਰ ਦਮ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਨੀਰ ਵਹੇ ਵਹਿ” ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਕੇਵਲ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਘੰਟੇ ਕੁਛ ਸੁਰਤੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚਾਰ ਵਲ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਭੇਦ ਸਭ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸਿਧ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣੇ। ਬਸ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਗਉੜੀ ਮ: ੫, ੧੯੫ ਆਸਾ ਮ: ੫, ੧੨<noinclude></noinclude> mkszlq9tdu5s7x2sa4pzoor7rf1jbwz 223154 223143 2026-06-23T06:41:20Z Harchand Bhinder 2624 223154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{Float right|ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ2}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਸੁਤੇ ਹੀ ਬਚਾਉ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ, ਕਿ ਰੱਖਣਹਾਰ ਨੇ ਆਪ ਹੱਥ ਦੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਬਲ ਪਰਤਾਪ ਨਾਲ ਕਦੇ ਬਚਾਉ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਖੜਖੱਸ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਸੰਗ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ; ਤੀਜੇ ਓਰ ਅਨੇਕਾਂ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬੀ ਮਜਲਿਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਭੁਸ ਪੈ ਗਿਆ ਪਰ ਚੁਫੇਰੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਹਿਸ ਮੁਬਾਹਸੇ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਲ ਨਾ ਹੋਈ। ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਚ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ" ਪਰਗਟ ਪਹਾਰੇ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮ ਅੰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ। '''ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ''' {{gap}}ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਬੀ.ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਧਰ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਭੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਘਰੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਤਕੀਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ‘ਤੈਂ ਦੋ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਜੇ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ “ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ" ਦਾ ਤੇ ਆਥਣੇ ‘ਰਹਿਰਾਸ` ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਿਆ ਕਰ, ' ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਟਕਾ ਭੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਗੇ ਹੀ ਖਾਸੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਥਵਾ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਪੋਥੀ ਓਦੋਂ ਤੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਪਰ ਵਾਹ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ “ਅਪਨੇ ਲੋਭ ਕਉ ਕੀਨੋ ਮੀਤੁ ॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਮੁਕਤਿ ਪਦੁ ਦੀ" ਗੁਰਵਾਕ ਦੇ ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਸ਼ੀ ਹੰਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਗ ਮਿਲ ਗਈ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਵਿਸਰ ਗਈਆਂ। ਬਾਣੀ ਦਾ ਰਹੱਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਪਰਬਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵੈਰਾਗ ਨੇ ਅਣਡਿਠੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਬਾਵਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬਸ ਦੇਹੀ ਸੁੰਨ ਸਮਾ ਗਈ। ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਅਜਿਹੇ ਵੈਰਾਗ ਸੁਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਮੋਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਆਪ ਢਲ ਜਾਣਾ। ਓੜਕ ਇਕ ਦਿਨ ਭਈ ਪਰਾਪਤਿ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹੁਰੀਆ॥” ਵਾਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ ਘਾਉ ਨੀਸਾਨੇ ਅਜਿਹਾ ਪਰਿਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਕਿ ਦਿਨ ਰੈਣ ਗੋਬਿੰਦ ਮਿਲਨ ਦੀਆਂ ਤਾਂਘਾਂ ਲਗੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਿਧਰੇ ਭੁਲ ਗਈਆਂ! '''ਵੈਰਾਗ''' {{gap}}ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਜਾਣਾ, ਡੈਸਕ ਉਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬਰਾਏ ਨਾਮ ਦਿਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਰਖ ਛਡਣੀ। ਨੀਚੇ ਗੁਪਤ ਖਾਨੇ ਵਿਚ ‘ਬਾਈ ਵਾਰਾਂ’ ਜਾਂ ‘ਭਗਤ ਬਾਣੀ” ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਹਰ ਦਮ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਨੀਰ ਵਹੇ ਵਹਿ” ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਕੇਵਲ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਘੰਟੇ ਕੁਛ ਸੁਰਤੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚਾਰ ਵਲ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਭੇਦ ਸਭ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸਿਧ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣੇ। ਬਸ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਗਉੜੀ ਮ: ੫, ੧੯੫ ਆਸਾ ਮ: ੫, ੧੨ </poem>}}<noinclude></noinclude> df1ez75y20k7olgrp5c5oljh1n9pu2u 223155 223154 2026-06-23T06:42:24Z Harchand Bhinder 2624 223155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ2</noinclude>{{Block center|<poem>ਸੁਤੇ ਹੀ ਬਚਾਉ ਰਿਹਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਉਂ ਹੀ ਕਹਾਂਗਾ, ਕਿ ਰੱਖਣਹਾਰ ਨੇ ਆਪ ਹੱਥ ਦੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਬਲ ਪਰਤਾਪ ਨਾਲ ਕਦੇ ਬਚਾਉ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਲਾਹੌਰ ਜਾ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਖੜਖੱਸ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੁਸੰਗ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ; ਤੀਜੇ ਓਰ ਅਨੇਕਾਂ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਾੜ੍ਹ ਮਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਮਜ਼ਹਬੀ ਮਜਲਿਸ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦਾ ਭੁਸ ਪੈ ਗਿਆ ਪਰ ਚੁਫੇਰੇ ਖੁਸ਼ਕੀ ਵਰਤੀ ਹੋਈ ਤੇ ਬਹਿਸ ਮੁਬਾਹਸੇ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਗਰਮ ਦੇਖ ਕੇ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਲ ਨਾ ਹੋਈ। ਸਾਰੇ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਚ ਕਿਨਾਰੇ ਰਹਿ ਗਿਆ" ਪਰਗਟ ਪਹਾਰੇ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਮ ਅੰਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੁਝਦਾ। '''ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਚਿੱਠੀ''' {{gap}}ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਬੀ.ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਸਿਰ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਧਰ ਵਕਾਲਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਭੀ ਕਰਨੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਘਰੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਤਕੀਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ‘ਤੈਂ ਦੋ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਜੇ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ “ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ" ਦਾ ਤੇ ਆਥਣੇ ‘ਰਹਿਰਾਸ` ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਿਆ ਕਰ, ' ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗੁਟਕਾ ਭੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰਮੁਖੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਗੇ ਹੀ ਖਾਸੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਪਰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਥਵਾ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਪੋਥੀ ਓਦੋਂ ਤੀਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੜ੍ਹੀ, ਪਰ ਵਾਹ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਰੰਗ “ਅਪਨੇ ਲੋਭ ਕਉ ਕੀਨੋ ਮੀਤੁ ॥ ਸਗਲ ਮਨੋਰਥ ਮੁਕਤਿ ਪਦੁ ਦੀ" ਗੁਰਵਾਕ ਦੇ ਭਾਵ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਈ। ਪ੍ਰੇਮ ਅੰਸ਼ੀ ਹੰਸਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੋਗ ਮਿਲ ਗਈ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਮਿਲੀ ਕਿ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਵਿਸਰ ਗਈਆਂ। ਬਾਣੀ ਦਾ ਰਹੱਸ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਪਰਬਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਵੈਰਾਗ ਨੇ ਅਣਡਿਠੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਬਾਵਰਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬਸ ਦੇਹੀ ਸੁੰਨ ਸਮਾ ਗਈ। ਰਹਿਰਾਸ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਅਜਿਹੇ ਵੈਰਾਗ ਸੁਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਮੋਮ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਆਪ ਢਲ ਜਾਣਾ। ਓੜਕ ਇਕ ਦਿਨ ਭਈ ਪਰਾਪਤਿ ਮਾਨੁਖ ਦੇਹੁਰੀਆ॥” ਵਾਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ ਘਾਉ ਨੀਸਾਨੇ ਅਜਿਹਾ ਪਰਿਆ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਕਿ ਦਿਨ ਰੈਣ ਗੋਬਿੰਦ ਮਿਲਨ ਦੀਆਂ ਤਾਂਘਾਂ ਲਗੀਆਂ ਰਹਿਣ, ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਿਧਰੇ ਭੁਲ ਗਈਆਂ! '''ਵੈਰਾਗ''' {{gap}}ਕਾਲਜ ਵਿਖੇ ਜਾਣਾ, ਡੈਸਕ ਉਪਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਬਰਾਏ ਨਾਮ ਦਿਖਾਵੇ ਮਾਤ੍ਰ ਰਖ ਛਡਣੀ। ਨੀਚੇ ਗੁਪਤ ਖਾਨੇ ਵਿਚ ‘ਬਾਈ ਵਾਰਾਂ’ ਜਾਂ ‘ਭਗਤ ਬਾਣੀ” ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਾ ਹਰ ਦਮ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਅਤੇ ਨੀਰ ਵਹੇ ਵਹਿ” ਚਲਦੇ ਰਹਿਣਾ। ਕੇਵਲ ਬਾਈਬਲ ਦੇ ਘੰਟੇ ਕੁਛ ਸੁਰਤੀ ਚਰਚਾ ਵਿਚਾਰ ਵਲ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਸੰਬੰਧੀ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਭੇਦ ਸਭ ਮਤਾਂ ਮਤਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਸੂਲਾਂ ਤੋਂ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸਿਧ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣੇ। ਬਸ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਸੁਰਤੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਗਉੜੀ ਮ: ੫, ੧੯੫ ਆਸਾ ਮ: ੫, ੧੨ </poem>}}<noinclude></noinclude> ld4wi40nisx0dbadulswxlymofelhcn 250 73206 223144 2026-06-23T06:26:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 3 ਅਜਿਹਾ ਲੀਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅੱਖ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਘੜਨੀ ਹੀ ਨਾ। ਜਦ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਤਦ ਭੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿਣਾ, ਪੜਨਾ ਗੁੜ੍ਹਨਾ ਕੱਖ ਨਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਨਾਲ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸੱਜਣਾਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 3 ਅਜਿਹਾ ਲੀਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅੱਖ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਘੜਨੀ ਹੀ ਨਾ। ਜਦ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਤਦ ਭੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿਣਾ, ਪੜਨਾ ਗੁੜ੍ਹਨਾ ਕੱਖ ਨਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਨਾਲ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਦਿਤੀ ਕਿ- ‘ਪੜ੍ਹਦਾ ਗੁਣਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਦਾ ਪਾਗਲਪਣਾ ਵਿਆਪ ਗਿਆ ਹੈ, ਆ ਕੇ ਸਾਰ ਸੰਮਾਲ ਲਵੋ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਮਤ ਪਿਤਾ ਵਿਚਾਰੇ ਮਮਤਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕਾਲਜਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਆਏ। ਆਉਣ ਸਾਰ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਡਿੱਠਾ ਤਾਂ ਪੋਥੀ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਨੀਰ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਬਹੁ ਬਿਧ ਸਮਝਾਇਆ ਬੁਝਾਇਆ। ਮੈਂ ਬੜੀ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ‘ਆਪ ਨੇ ਹੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਲ ਲਾਇਆ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਭਾਗੇ ਨੂੰ ਕੀ ਸਾਰ ਸੀ? ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਸਮਝੌਤੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਮੈਂ ਧੌਣ ਸਿਟੀ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ। ਓੜਕ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਬੁਝਾ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਤਰਬਾਂ ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਾਹ ਲਗਦੀ ਆਪਣੇ ਵੈਰਾਗ ਵਹਿਣਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਛੁਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਿਸੇ ਪਰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਗੁਪਤੋ ਗੁਪਤੀ ਲੱਗਾ ਰਹਾਂ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਫੇਰ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਜੜਾਂ ਪੁਵਾ ਦੇਵੇ। ਵਕਾਲਤ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਫ਼ਰਤ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਬੀ.ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪਰਚੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕਦੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਕਾਂਗ ਐਸੀ ਛਿੜ ਪਵੇ ਕਿ ਕਲਮ ਜਿਥੇ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਫੜੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਚੱਲੇ ਭੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੀ ਲਿਖ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਕ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸਾਧੂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਅਚਰਜ ਘਟਨਾ ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਏਹੀ ਚਿਤਵਦਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਦੇ ਉਚ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਮ੍ਹਣਿਓਂ ਕੰਬਲਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਚੋਲੇ ਵਿਚ ਵਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਮਸਤ ਫ਼ਕ਼ੀਰ ਆਪਣੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਝੂਲਦਾ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਮੇਰੀ ਵਲ ਅਜਿਹੀ ਕਟਾਖਸ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਦੇਖਦੇ ਸਾਰ ਫਟਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਸਿਟ ਕੇ ਬਾਵਰਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗੈਲ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤੁਕ ਦਾ ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਰੋਮ ਰੋਮ ਵਿਚ ਰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਕ ਮੈਨੂੰ ਤਾਬੜ ਤੋੜ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਯਥਾ: “ਕਬੀਰ ਸੰਤ ਕੀ ਗੈਲ ਨ ਛੋੜੀਐ ਮਾਰਗਿ ਲਾਗਾ ਜਾਉ ॥ ਪੇਖਤ ਹੀ ਪੁੰਨਤ ਹੋਇ ਭੇਟਤ ਜਪੀਐ ਨਾਉ ॥ ਮੈਂ ਵਾਹੋ ਦਾਹ ਮਗਰ ਲਗ ਪਿਆ। ਮੇਰਾ ਇਕ ਸਾਥੀ ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੁਕ ਸੰਮ੍ਹਾਲ ਕੇ ਉਹ ਭੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋੜਨ ਲਗਾ ਉਹ ਨਾ ਮੁੜੇ, ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਮੋੜੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੁਰਵਾਕ ਦਾ ਭੈ ਮਾਰੇ ਕਿ: * ਸਲੋਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ, ੧੩੭੧<noinclude></noinclude> o9czrh7n1uhj5i5agkx8fwrkiwumyub 223145 223144 2026-06-23T06:26:49Z Harchand Bhinder 2624 223145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 3</noinclude> ਅਜਿਹਾ ਲੀਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅੱਖ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਘੜਨੀ ਹੀ ਨਾ। ਜਦ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਤਦ ਭੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿਣਾ, ਪੜਨਾ ਗੁੜ੍ਹਨਾ ਕੱਖ ਨਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਨਾਲ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਦਿਤੀ ਕਿ- ‘ਪੜ੍ਹਦਾ ਗੁਣਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਦਾ ਪਾਗਲਪਣਾ ਵਿਆਪ ਗਿਆ ਹੈ, ਆ ਕੇ ਸਾਰ ਸੰਮਾਲ ਲਵੋ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਮਤ ਪਿਤਾ ਵਿਚਾਰੇ ਮਮਤਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕਾਲਜਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਆਏ। ਆਉਣ ਸਾਰ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਡਿੱਠਾ ਤਾਂ ਪੋਥੀ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਨੀਰ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਬਹੁ ਬਿਧ ਸਮਝਾਇਆ ਬੁਝਾਇਆ। ਮੈਂ ਬੜੀ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ‘ਆਪ ਨੇ ਹੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਲ ਲਾਇਆ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਭਾਗੇ ਨੂੰ ਕੀ ਸਾਰ ਸੀ? ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਸਮਝੌਤੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਮੈਂ ਧੌਣ ਸਿਟੀ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ। ਓੜਕ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਬੁਝਾ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਤਰਬਾਂ ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਾਹ ਲਗਦੀ ਆਪਣੇ ਵੈਰਾਗ ਵਹਿਣਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਛੁਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਿਸੇ ਪਰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਗੁਪਤੋ ਗੁਪਤੀ ਲੱਗਾ ਰਹਾਂ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਫੇਰ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਜੜਾਂ ਪੁਵਾ ਦੇਵੇ। ਵਕਾਲਤ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਫ਼ਰਤ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਬੀ.ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪਰਚੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕਦੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਕਾਂਗ ਐਸੀ ਛਿੜ ਪਵੇ ਕਿ ਕਲਮ ਜਿਥੇ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਫੜੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਚੱਲੇ ਭੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੀ ਲਿਖ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਕ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸਾਧੂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਅਚਰਜ ਘਟਨਾ ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਏਹੀ ਚਿਤਵਦਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਦੇ ਉਚ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਮ੍ਹਣਿਓਂ ਕੰਬਲਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਚੋਲੇ ਵਿਚ ਵਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਮਸਤ ਫ਼ਕ਼ੀਰ ਆਪਣੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਝੂਲਦਾ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਮੇਰੀ ਵਲ ਅਜਿਹੀ ਕਟਾਖਸ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਦੇਖਦੇ ਸਾਰ ਫਟਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਸਿਟ ਕੇ ਬਾਵਰਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗੈਲ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤੁਕ ਦਾ ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਰੋਮ ਰੋਮ ਵਿਚ ਰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਕ ਮੈਨੂੰ ਤਾਬੜ ਤੋੜ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਯਥਾ: “ਕਬੀਰ ਸੰਤ ਕੀ ਗੈਲ ਨ ਛੋੜੀਐ ਮਾਰਗਿ ਲਾਗਾ ਜਾਉ ॥ ਪੇਖਤ ਹੀ ਪੁੰਨਤ ਹੋਇ ਭੇਟਤ ਜਪੀਐ ਨਾਉ ॥ ਮੈਂ ਵਾਹੋ ਦਾਹ ਮਗਰ ਲਗ ਪਿਆ। ਮੇਰਾ ਇਕ ਸਾਥੀ ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੁਕ ਸੰਮ੍ਹਾਲ ਕੇ ਉਹ ਭੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋੜਨ ਲਗਾ ਉਹ ਨਾ ਮੁੜੇ, ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਮੋੜੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੁਰਵਾਕ ਦਾ ਭੈ ਮਾਰੇ ਕਿ: * ਸਲੋਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ, ੧੩੭੧<noinclude></noinclude> bfgll2i2dvlx1w6miycw0muq128a5qf 223153 223145 2026-06-23T06:40:44Z Harchand Bhinder 2624 223153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 3</noinclude>{{Block center|<poem>ਅਜਿਹਾ ਲੀਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਅੱਖ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਘੜਨੀ ਹੀ ਨਾ। ਜਦ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਅਸਥਾਨ ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਤਦ ਭੀ ਇਵੇਂ ਹੀ ਰਹਿਣਾ, ਪੜਨਾ ਗੁੜ੍ਹਨਾ ਕੱਖ ਨਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਨਾਲ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਸੱਜਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਦਿਤੀ ਕਿ- ‘ਪੜ੍ਹਦਾ ਗੁਣਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਦਾ ਪਾਗਲਪਣਾ ਵਿਆਪ ਗਿਆ ਹੈ, ਆ ਕੇ ਸਾਰ ਸੰਮਾਲ ਲਵੋ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਮਤ {{gap}}ਪਿਤਾ ਵਿਚਾਰੇ ਮਮਤਾ ਦੇ ਮਾਰੇ ਕਾਲਜਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀ ਆਏ। ਆਉਣ ਸਾਰ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਡਿੱਠਾ ਤਾਂ ਪੋਥੀ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਨੀਰ ਜਾਰੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਬਹੁ ਬਿਧ ਸਮਝਾਇਆ ਬੁਝਾਇਆ। ਮੈਂ ਬੜੀ ਨਿੰਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ‘ਆਪ ਨੇ ਹੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਲ ਲਾਇਆ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਅਭਾਗੇ ਨੂੰ ਕੀ ਸਾਰ ਸੀ? ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਲੰਮੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਸਮਝੌਤੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਮੈਂ ਧੌਣ ਸਿਟੀ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ। ਓੜਕ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਬੁਝਾ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਬ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਤਰਬਾਂ ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਾਹ ਲਗਦੀ ਆਪਣੇ ਵੈਰਾਗ ਵਹਿਣਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਛੁਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਿਸੇ ਪਰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਗੁਪਤੋ ਗੁਪਤੀ ਲੱਗਾ ਰਹਾਂ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਫੇਰ ਕੋਈ ਪਿਤਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਜੜਾਂ ਪੁਵਾ ਦੇਵੇ। ਵਕਾਲਤ ਪੇਸ਼ੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਫ਼ਰਤ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਬੀ.ਏ. ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪਰਚੇ ਲਿਖਦਿਆਂ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕਦੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਕਾਂਗ ਐਸੀ ਛਿੜ ਪਵੇ ਕਿ ਕਲਮ ਜਿਥੇ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਫੜੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਚੱਲੇ ਭੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੀ ਲਿਖ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਇਕ ਕਰਾਮਾਤੀ ਸਾਧੂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ {{gap}}ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਅਚਰਜ ਘਟਨਾ ਇਹ ਹੋਈ ਕਿ ਇਕ ਦਿਨ ਮਿਸ਼ਨ ਕਾਲਜ ਤੋਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿਚ ਏਹੀ ਚਿਤਵਦਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਮਾਰਥ ਦੇ ਉਚ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਣ, ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਮ੍ਹਣਿਓਂ ਕੰਬਲਾਂ ਦੇ ਲੰਮੇ ਚੋਲੇ ਵਿਚ ਵਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਮਸਤ ਫ਼ਕ਼ੀਰ ਆਪਣੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਝੂਲਦਾ ਚਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਮੇਰੀ ਵਲ ਅਜਿਹੀ ਕਟਾਖਸ਼ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਦੇਖਦੇ ਸਾਰ ਫਟਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਸਿਟ ਕੇ ਬਾਵਰਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਗੈਲ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤੁਕ ਦਾ ਭਾਵ ਮੇਰੇ ਰੋਮ ਰੋਮ ਵਿਚ ਰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਕ ਮੈਨੂੰ ਤਾਬੜ ਤੋੜ ਯਾਦ ਆ ਗਈ। ਯਥਾ: “ਕਬੀਰ ਸੰਤ ਕੀ ਗੈਲ ਨ ਛੋੜੀਐ ਮਾਰਗਿ ਲਾਗਾ ਜਾਉ ॥ ਪੇਖਤ ਹੀ ਪੁੰਨਤ ਹੋਇ ਭੇਟਤ ਜਪੀਐ ਨਾਉ ॥ {{gap}}ਮੈਂ ਵਾਹੋ ਦਾਹ ਮਗਰ ਲਗ ਪਿਆ। ਮੇਰਾ ਇਕ ਸਾਥੀ ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੁਕ ਸੰਮ੍ਹਾਲ ਕੇ ਉਹ ਭੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋੜਨ ਲਗਾ ਉਹ ਨਾ ਮੁੜੇ, ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਮੋੜੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੁਰਵਾਕ ਦਾ ਭੈ ਮਾਰੇ ਕਿ: * ਸਲੋਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ, ੧੩੭੧ </poem>}}<noinclude></noinclude> q3znujh18uwuvw7wuat3y4qr6peyzwg 250 73207 223146 2026-06-23T06:28:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "“ਕਬੀਰਸਾਧੂ ਕਉ ਮਿਲਨੇ ਜਾਈਐ ਸਾਥਿ ਨ ਲੀਜੈ ਕੋਇ ॥ ਪਾਛੈ ਪਾਉ ਨ ਦੀਜੀਐ ਆਗੈ ਹੋਇ ਸੁ ਹੋਇ ॥* ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਗੁਰਵਾਕ ਬਾਣੀ ਮੇਰੇ ਸਰਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੱਲ ਕੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਹੀ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਸਾਧੂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 4</noinclude>“ਕਬੀਰਸਾਧੂ ਕਉ ਮਿਲਨੇ ਜਾਈਐ ਸਾਥਿ ਨ ਲੀਜੈ ਕੋਇ ॥ ਪਾਛੈ ਪਾਉ ਨ ਦੀਜੀਐ ਆਗੈ ਹੋਇ ਸੁ ਹੋਇ ॥* ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਗੁਰਵਾਕ ਬਾਣੀ ਮੇਰੇ ਸਰਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੱਲ ਕੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਹੀ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੇ ਮਗਰ ਐਉਂ ਲਗ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਲਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚੀਂਦਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਜ ਤੇ ਸੰਕੋਚ ਸਿਆਣਪ ਨਾ ਰਹੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਭੀ ਵਿਸਰ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਥੇ, ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਤੇ ਕਿਸ ਸੜਕ 'ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਲਾਂਮ੍ਹ ਛਾਂਮ੍ਰ ਵਲ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤੇ ਅੱਖ ਪੱਟ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਵੀ ਤਾਬ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੀ ਲਟਪਟੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਟਿਕੀ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗੂੰ ਕੁਛ ਵਿੱਥ ਉਤੇ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਨੇੜੇ ਢੁਕਣ ਤੋਂ ਭੈ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਛਾਬੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮਿਠਾਈ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦੇ ਦੇਖੇ, ਕਈ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਫਲ ਮੇਵੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਦੇਖੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਲ ਝਾਕਿਆ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਗੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਭਾਸਣ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲ ਪਿਠ ਕਰੀ ਮੇਰੇ ਮੂਰ੍ਹੇ ਮੁਰੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉਤੇ ਓਹੀ ਜਾਦੂ ਭਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਿਸਣ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਓਰ ਟਿਕਟਕੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਮਾਨੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵਾਹੋ ਦਾਹ ਮਗਰੇ ਘੜੀਸੀ ਜਾਣ। ਓੜਕ ਇਕ ਫੁਹਾਰੇ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਜੋ ਚੀਫ਼ ਕੋਰਟ ਦੇ ਕੋਰਟ ਯਾਰਡ" ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬਗੀਚੀ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਫੁਹਾਰਾ ਸਦਾ ਵਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਹੋਜ਼ ਜਲ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪੂਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਿਰੋਲ ਇਕਾਂਤ ਸ਼ਾਂਤ ਵਰਤ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਬਲੀ ਚੋਲੇ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਲਾਮ ਰਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਿਚੋਂ ਨਗਨ ਜਟਾ ਜੂਟ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਮੇਰੇ ਵਲ ਘੂਰ ਘੂਰ ਕੇ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਾਨੋਂ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰ ਕੇ ਮੁੜ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਰਤਾ ਭੀ ਡਰ ਨਾ ਲੱਗਾ। ਦੂਰ ਖੜਾ ਉਹਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਫੇਰ ਉਸ ਚਿੱਘੀ ਲਾ ਕੇ ਉਥੋਂ ਜਲ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਛਕ ਕੇ ਡੰਡਉਤ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਭਾਸੇ ਕਿ ਮਾਨੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਦਿੱਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੀ-ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਝਾਕੇ ਦਿਦਾਰੇ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਡੰਡਉਤ ਬੰਦਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਝਰਨਾਟ ਜਿਹੀ ਫਿਰ ਗਈ, ਮੇਰੀ ਰੋਮਾਵਲੀ ਦੇ ਲੂੰ ਲੂੰ ਵਿਚੋਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨੀ ਆ ਮੁਹਾਰੀ ਨਿਕਲਣ ਲਗ ਪਈ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਚੱਕਰ ਜਿਹਾ ਆਇਆ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਅਗੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਪਸਾਰੇ ਦਾ ਸਭ ਨਜ਼ਾਰਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਬਿਸਮਾਦ ਵਰਤ ਗਿਆ ਜੇਹੜਾ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਅਗੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਤਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਨੋਂ ਪ੍ਰੀ-ਪੂਰਨ ਬਿਸਮਾਦ ਮੰਡਲ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਨਜ਼ਰੀ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਕੰਨ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਅਖੰਡ ਧੁਨੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਉਹ ਸਾਧੂ ਪਿਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਹ ਹੌਜ਼, ਨਾ ਉਹ ਬਗੀਚੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਚੱਕਰ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਧੜੱਮ ਕਰਦਾ ਡੰਡਉਤ ਪਰਨੇ ਮੂਧਾ ਜਾ ਡਿਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਡਿੱਗਣ ਵਿਚ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਅਨੰਦ ਆਇਆ। ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਤਨਾ ਚਿਰ ਡਿੱਗਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਉਹ ਦਸ਼ਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਟੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਠਿਆ? ਪਰ ਜਦ ਉਠਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹੀ ਬਗੀਚਾ, ਉਹੀ ਹੌਜ਼ ਤੇ ਸਲੋਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ, ੧੩੭੦ * ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੀਫ਼ ਕੋਰਟ ਹੀ ਸੀ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਪਿਛੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਅਹਾਤਾ।<noinclude></noinclude> 3cc2464nby2ds0l2zehnp1crl86ssvz 223152 223146 2026-06-23T06:38:55Z Harchand Bhinder 2624 223152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 4</noinclude>{{Block center|<poem>“ਕਬੀਰਸਾਧੂ ਕਉ ਮਿਲਨੇ ਜਾਈਐ ਸਾਥਿ ਨ ਲੀਜੈ ਕੋਇ ॥ ਪਾਛੈ ਪਾਉ ਨ ਦੀਜੀਐ ਆਗੈ ਹੋਇ ਸੁ ਹੋਇ ॥ {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਗੁਰਵਾਕ ਬਾਣੀ ਮੇਰੇ ਸਰਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੱਲ ਕੀ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਹੀ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੇ ਮਗਰ ਐਉਂ ਲਗ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਲਾਇਆ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚੀਂਦਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਜ ਤੇ ਸੰਕੋਚ ਸਿਆਣਪ ਨਾ ਰਹੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਭੀ ਵਿਸਰ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਥੇ, ਕਿਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਤੇ ਕਿਸ ਸੜਕ 'ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਲਾਂਮ੍ਹ ਛਾਂਮ੍ਰ ਵਲ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤੇ ਅੱਖ ਪੱਟ ਕੇ ਦੇਖਣ ਦੀ ਵੀ ਤਾਬ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}ਉਸ ਸਾਧੂ ਦੀ ਲਟਪਟੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਟਿਕੀ ਬੱਝੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗੂੰ ਕੁਛ ਵਿੱਥ ਉਤੇ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਨੇੜੇ ਢੁਕਣ ਤੋਂ ਭੈ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਛਾਬੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮਿਠਾਈ ਨਜ਼ਰ ਕਰਦੇ ਦੇਖੇ, ਕਈ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਫਲ ਮੇਵੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਦੇਖੇ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵਲ ਝਾਕਿਆ ਭੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਗੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਭਾਸਣ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਲ ਪਿਠ ਕਰੀ ਮੇਰੇ ਮੂਰ੍ਹੇ ਮੁਰੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਠ ਉਤੇ ਓਹੀ ਜਾਦੂ ਭਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਿਸਣ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਓਰ ਟਿਕਟਕੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਮਾਨੋਂ ਮੈਨੂੰ ਵਾਹੋ ਦਾਹ ਮਗਰੇ ਘੜੀਸੀ ਜਾਣ। ਓੜਕ ਇਕ ਫੁਹਾਰੇ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਜੋ ਚੀਫ਼ ਕੋਰਟ ਦੇ ਕੋਰਟ ਯਾਰਡ" ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬਗੀਚੀ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਫੁਹਾਰਾ ਸਦਾ ਵਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਹੋਜ਼ ਜਲ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪੂਰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਿਰੋਲ ਇਕਾਂਤ ਸ਼ਾਂਤ ਵਰਤ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਬਲੀ ਚੋਲੇ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਲਾਮ ਰਖ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਵਿਚੋਂ ਨਗਨ ਜਟਾ ਜੂਟ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਮੇਰੇ ਵਲ ਘੂਰ ਘੂਰ ਕੇ ਵੇਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਾਨੋਂ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡਰ ਕੇ ਮੁੜ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਰਤਾ ਭੀ ਡਰ ਨਾ ਲੱਗਾ। ਦੂਰ ਖੜਾ ਉਹਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਫੇਰ ਉਸ ਚਿੱਘੀ ਲਾ ਕੇ ਉਥੋਂ ਜਲ ਛਕਿਆ ਅਤੇ ਛਕ ਕੇ ਡੰਡਉਤ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਭਾਸੇ ਕਿ ਮਾਨੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਦਿੱਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰੀ-ਪੂਰਨ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਝਾਕੇ ਦਿਦਾਰੇ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਡੰਡਉਤ ਬੰਦਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਝਰਨਾਟ ਜਿਹੀ ਫਿਰ ਗਈ, ਮੇਰੀ ਰੋਮਾਵਲੀ ਦੇ ਲੂੰ ਲੂੰ ਵਿਚੋਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨੀ ਆ ਮੁਹਾਰੀ ਨਿਕਲਣ ਲਗ ਪਈ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਚੱਕਰ ਜਿਹਾ ਆਇਆ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਅਗੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਮਾਨ ਪਸਾਰੇ ਦਾ ਸਭ ਨਜ਼ਾਰਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੋਰ ਹੀ ਬਿਸਮਾਦ ਵਰਤ ਗਿਆ ਜੇਹੜਾ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਅਗੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਰਤਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਨੋਂ ਪ੍ਰੀ-ਪੂਰਨ ਬਿਸਮਾਦ ਮੰਡਲ ਦਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਨਜ਼ਰੀ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਕੰਨ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਅਖੰਡ ਧੁਨੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੀ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਉਹ ਸਾਧੂ ਪਿਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਉਹ ਹੌਜ਼, ਨਾ ਉਹ ਬਗੀਚੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਚੱਕਰ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਧੜੱਮ ਕਰਦਾ ਡੰਡਉਤ ਪਰਨੇ ਮੂਧਾ ਜਾ ਡਿਗਿਆ ਪਰ ਇਸ ਡਿੱਗਣ ਵਿਚ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਅਨੰਦ ਆਇਆ। ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਤਨਾ ਚਿਰ ਡਿੱਗਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਉਹ ਦਸ਼ਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਟੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਠਿਆ? ਪਰ ਜਦ ਉਠਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹੀ ਬਗੀਚਾ, ਉਹੀ ਹੌਜ਼ ਤੇ ..ਸਲੋਕ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ, ੧੩੭੦ * ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਚੀਫ਼ ਕੋਰਟ ਹੀ ਸੀ, ਹਾਈ ਕੋਰਟ ਪਿਛੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। .ਅਹਾਤਾ। </poem>}}<noinclude></noinclude> a42d9wckfwsfc28xkioyuczbgr3aoog 250 73208 223147 2026-06-23T06:28:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਉਹੀ ਸਾਧੂ ਉਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਡੰਡਉਤ ਵਿਚ ਉਸੇ ਥਾਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਰਤਾ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਈ ਘੰਟੇ ਪਿਛੋਂ ਸਾਧੂ ਉਠਿਆ। ਉਠਣਸਾਰ ਆਪਣਾ ਕੰਬਲ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 5</noinclude>ਉਹੀ ਸਾਧੂ ਉਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਡੰਡਉਤ ਵਿਚ ਉਸੇ ਥਾਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਰਤਾ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਈ ਘੰਟੇ ਪਿਛੋਂ ਸਾਧੂ ਉਠਿਆ। ਉਠਣਸਾਰ ਆਪਣਾ ਕੰਬਲ ਉਦਾਲੇ ਵਲੇਟ ਮੇਰੇ ਵਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਿਛੇ ਮੁੜ ਜਾਹ। ਮੈਥੋਂ ਕਦ ਮੁੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਠੰਢੀ-ਸੜਕ ਪਰ ਖੇਲਦਾ ਮੇਲ੍ਹਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਲਟਕਾਂ ਮਟਕਾਂ ਵਿਚ ਤੁਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮਗਰੇ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ ਜਾਵਾਂ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੋ ਮੀਲ ਬਾਹਰ ਵਾਰ ਲਾਰੰਸ ਗਾਰਡਨ ਵਲ ਜਾ ਨਿਕਲੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਤੇ ਬੰਗਲੇ ਆਏ। ਉਹ ਸਾਧੂ ਜਦ ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਕੋਠੀ ਬੰਗਲੇ ਤੇ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ, ਮਾਨੋ ਸੈਰ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਰੋਕੇ, ਮਗਰੇ ਉਸ ਦੇ ਮੈਂ ਜਾ ਵੜਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਕੋਈ ਨਾ ਹਟਾਵੇ। ਐਸਾ ਜਾਪੇ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੇਖਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਲਈਦੇ ਦੇਈਦੇ ਲਾਰੰਸ ਗਾਰਡਨ ਤੋਂ ਭੀ ਪਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਓਦੂੰ ਪਰੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਐਸੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਾਈ ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਦੇਖੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੋ ਮਲ ਪਰੇਡੇ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਘੁੰਮੇ। ਕਈ ਦੁਮੰਜ਼ਲੇ, ਤਿਮੰਜ਼ਲੇ, ਧਉਲਰਾਂ ਤੇ ਅਟਾਰੀਆਂ ਉਪਰ ਭੀ ਚੜ੍ਹੇ ਉਤਰੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਹੋੜਿਆ। ਚੀਫ਼ਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਉਤਲੇ ਸਾਰੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਸਾਰ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਏ, ਵਿਚੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਪਏ ਫਿਰਨ ਤੇ ਜਮਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕਿਤੇ ਭੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਟੋਕਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੈਲ ਸਪੱਟੇ ਕਰਦੇ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉਦਾਲੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਦਿਨ ਛਿਪਦੇ ਤਕ ਮੁਕਿਆ। ਓੜਕ ਉਹ ਫ਼ਕੀਰ ਸ਼ਾਹਆਲਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਾਰ ਇਕ ਚੁਗਾਨ ਵਿਚ ਆ ਬੈਠਾ ਜਿਥੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮੱਤਾਂ ਦੇ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡੀ ਅਖਾੜੇ ਜਮਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਟੋਲੇ ਵਿਚ ਨਾ ਰਲ਼ਿਆ। ਇਕ ਅਟੰਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਆ ਲੱਗੇ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਕੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਟਟਾਰੇ ਲਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਝਮਕਦੀਆਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਮਾਨੋਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਹਮਣੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਖੜਾ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖੀ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਧ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਭੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਮੂੰਹ ਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਹਿਰਾਸ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਸੋਝੀ ਆਈ। ਮੈਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਮਿਤ ਇਕਲਵਾਂਜੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਭੋਗ ਪਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਤੇ ਵਲ ਫੇਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਨਾ ਪਾਇਆ। ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਇਧਰ ਉਧਰ ਬਥੇਰੀ ਢੂੰਡ ਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਓੜਕ ਮੈਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਆਇਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰੋੜੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਆ ਡਿੱਗਾ। ਅੰਨ ਜਲ ਕੁਛ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਉਸੱਲਵੱਟਿਆਂ ਵਿਚ ਲੰਘੀ। ਇਕ ਇਹੋ ਲਗਨ ਲਗੀ ਹੋਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਦੇ ਫੇਰ ਮੇਲੇ ਹੋਣ। ਪਰ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਮੈਨੂੰ ਧੂ ਘੜੀਸ ਕੇ ਕਾਲਜ ਵਲ ਲੈ ਤੁਰੇ। ਪੁਰਾਣੀ ਅਨਾਰਕਲੀ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਇਕ ਘੜੀ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਘੜੀ ਲੈਣੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਥੇ ਜਾ ਵੜੇ। ਮੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਬਾਹਰ ਵਲ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਮਤੇ ਉਹੋ ਫ਼ਕੀਰ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈ ਜਾਵੇ। ਇਸੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ ਕਿ ਝੱਟ ਪੱਟ ਉਹੋ ਫ਼ਕੀਰ ਉਸੇ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਅਗੇ ਕਿਧਰੋਂ ਆ ਨਿਕਲਿਆ। ਖੜੋਂਦੇ ਸਾਰ ਮੇਰੀ ਵਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਮਗਰੇ ਧੂ ਕੇ ਲੈ ਤੁਰਿਆ। ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਪਈਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਲਜ ਜਾਣਾ ਭੁਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਕਮਲਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਧੂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਗ ਗਿਆ। ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸੇ ਫੁਹਾਰੇ ਵਾਲੇ ਹੌਜ਼ ਦੇ ਚਮਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਉਹ ਖੜੇ ਖੜੋਤੇ ਮੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਮਗਨ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਮੈਥੋਂ ਮਾਲ ਰੋਡ।<noinclude></noinclude> 0ash7zx2r117xhtfmseh23hffmbuqn3 223151 223147 2026-06-23T06:35:38Z Harchand Bhinder 2624 223151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 5</noinclude>{{Block center|<poem>ਉਹੀ ਸਾਧੂ ਉਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਡੰਡਉਤ ਵਿਚ ਉਸੇ ਥਾਂ ਪਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਰਤਾ ਫ਼ਰਕ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਰਤੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਈ ਘੰਟੇ ਪਿਛੋਂ ਸਾਧੂ ਉਠਿਆ। ਉਠਣਸਾਰ ਆਪਣਾ ਕੰਬਲ ਉਦਾਲੇ ਵਲੇਟ ਮੇਰੇ ਵਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਪਿਛੇ ਮੁੜ ਜਾਹ। ਮੈਥੋਂ ਕਦ ਮੁੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ? ਉਹ ਠੰਢੀ-ਸੜਕ ਪਰ ਖੇਲਦਾ ਮੇਲ੍ਹਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਲਟਕਾਂ ਮਟਕਾਂ ਵਿਚ ਤੁਰਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮਗਰੇ ਮੈਂ ਤੁਰਿਆ ਜਾਵਾਂ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਦੋ ਮੀਲ ਬਾਹਰ ਵਾਰ ਲਾਰੰਸ ਗਾਰਡਨ ਵਲ ਜਾ ਨਿਕਲੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਕੋਠੀਆਂ ਤੇ ਬੰਗਲੇ ਆਏ। ਉਹ ਸਾਧੂ ਜਦ ਚਾਹੇ ਕਿਸੇ ਕੋਠੀ ਬੰਗਲੇ ਤੇ ਸੌਦਾਗਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ, ਮਾਨੋ ਸੈਰ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਰੋਕੇ, ਮਗਰੇ ਉਸ ਦੇ ਮੈਂ ਜਾ ਵੜਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਕੋਈ ਨਾ ਹਟਾਵੇ। ਐਸਾ ਜਾਪੇ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦੇਖਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਲਈਦੇ ਦੇਈਦੇ ਲਾਰੰਸ ਗਾਰਡਨ ਤੋਂ ਭੀ ਪਰ੍ਹਾਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਓਦੂੰ ਪਰੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਐਸੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਾਈ ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਕਦੇ ਦੇਖੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੋ ਮਲ ਪਰੇਡੇ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਘੁੰਮੇ। ਕਈ ਦੁਮੰਜ਼ਲੇ, ਤਿਮੰਜ਼ਲੇ, ਧਉਲਰਾਂ ਤੇ ਅਟਾਰੀਆਂ ਉਪਰ ਭੀ ਚੜ੍ਹੇ ਉਤਰੇ ਪਰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਹੋੜਿਆ। ਚੀਫ਼ਸ ਕਾਲਜ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਉਤਲੇ ਸਾਰੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਸਾਰ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਏ, ਵਿਚੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਪਏ ਫਿਰਨ ਤੇ ਜਮਾਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਕਿਤੇ ਭੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਟੋਕਿਆ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੈਲ ਸਪੱਟੇ ਕਰਦੇ ਕਰਾਉਂਦੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉਦਾਲੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਦਿਨ ਛਿਪਦੇ ਤਕ ਮੁਕਿਆ। ਓੜਕ ਉਹ ਫ਼ਕੀਰ ਸ਼ਾਹਆਲਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਾਰ ਇਕ ਚੁਗਾਨ ਵਿਚ ਆ ਬੈਠਾ ਜਿਥੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮੱਤਾਂ ਦੇ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਟੋਲੇ ਅੱਡੋ ਅੱਡੀ ਅਖਾੜੇ ਜਮਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਟੋਲੇ ਵਿਚ ਨਾ ਰਲ਼ਿਆ। ਇਕ ਅਟੰਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਆ ਲੱਗੇ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਕੀ ਪਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਟਟਾਰੇ ਲਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਝਮਕਦੀਆਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਮਾਨੋਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਹਮਣੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਖੜਾ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖੀ ਜਾਵਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਧ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਭੀ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਮੂੰਹ ਨ੍ਹੇਰਾ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਹਿਰਾਸ ਦੇ ਪਾਠ ਦੀ ਸੋਝੀ ਆਈ। ਮੈਂ ਪਾਠ ਕਰਨ ਨਮਿਤ ਇਕਲਵਾਂਜੇ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਭੋਗ ਪਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਤੇ ਵਲ ਫੇਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਨੂੰ ਉਥੇ ਨਾ ਪਾਇਆ। ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਇਧਰ ਉਧਰ ਬਥੇਰੀ ਢੂੰਡ ਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਓੜਕ ਮੈਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਨਾਭਾ ਹਾਊਸ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਆਇਆ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰੋੜੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਆ ਡਿੱਗਾ। ਅੰਨ ਜਲ ਕੁਛ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਉਸੱਲਵੱਟਿਆਂ ਵਿਚ ਲੰਘੀ। ਇਕ ਇਹੋ ਲਗਨ ਲਗੀ ਹੋਈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਦੇ ਫੇਰ ਮੇਲੇ ਹੋਣ। ਪਰ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਮੈਨੂੰ ਧੂ ਘੜੀਸ ਕੇ ਕਾਲਜ ਵਲ ਲੈ ਤੁਰੇ। ਪੁਰਾਣੀ ਅਨਾਰਕਲੀ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਇਕ ਘੜੀ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਘੜੀ ਲੈਣੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਥੇ ਜਾ ਵੜੇ। ਮੇਰੀ ਨਿਗਾਹ ਬਾਹਰ ਵਲ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਮਤੇ ਉਹੋ ਫ਼ਕੀਰ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪੈ ਜਾਵੇ। ਇਸੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ ਕਿ ਝੱਟ ਪੱਟ ਉਹੋ ਫ਼ਕੀਰ ਉਸੇ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਅਗੇ ਕਿਧਰੋਂ ਆ ਨਿਕਲਿਆ। ਖੜੋਂਦੇ ਸਾਰ ਮੇਰੀ ਵਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਦ੍ਵਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਮਗਰੇ ਧੂ ਕੇ ਲੈ ਤੁਰਿਆ। ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਪਈਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਕਾਲਜ ਜਾਣਾ ਭੁਲ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਕਮਲਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਸਾਧੂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲਗ ਗਿਆ। ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸੇ ਫੁਹਾਰੇ ਵਾਲੇ ਹੌਜ਼ ਦੇ ਚਮਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਉਹ ਖੜੇ ਖੜੋਤੇ ਮੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਮਗਨ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ। ਮੈਥੋਂ ਮਾਲ ਰੋਡ। </poem>}}<noinclude></noinclude> jcm6zszt4vvafevgzbp7notz52i989b 250 73209 223148 2026-06-23T06:33:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਧਾ ਕੇ ਚਰਨ ਫੜਨ ਨੂੰ ਔਹਲਿਆ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਤਾੜ ਲਿਆ, ਮੇਰੀ ਠੋਡੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਉਪਰੋਂ ਬੋਚ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਬੁੱਤ ਵਾਂਗੂੰ ਖੜਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਰਮਤੇ ਹੋ ਤੁਰੇ। ਅਜੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh|{{{pagenum}}}|ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 6|{{{pagenum}}}}}</noinclude> ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਧਾ ਕੇ ਚਰਨ ਫੜਨ ਨੂੰ ਔਹਲਿਆ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਤਾੜ ਲਿਆ, ਮੇਰੀ ਠੋਡੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਉਪਰੋਂ ਬੋਚ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਬੁੱਤ ਵਾਂਗੂੰ ਖੜਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਰਮਤੇ ਹੋ ਤੁਰੇ। ਅਜੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੂਰ ਗਏ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਨਿਰੋਆ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਪਿਛੇ ਆ ਲਗਿਆ। ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀ ਦਸਾਂ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਅਗੇ ਤੇ ਮੈਂ ਪੰਜ ਕੁ ਕਦਮ ਦੀ ਵਿਥ ਤੇ ਪਿਛੇ। ਬੜੇ ਉਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਉ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਏ, ਪਰ ਮੈਂ ਪਿੱਛਾ ਨਾ ਛਡਿਆ। ਗੱਲ ਬਾਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੋਲਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਗੁਰਵਾਕ ਵਾਲੀ ਸਰਧਾ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ: “ਕਬੀਰ ਸੰਤ ਕੀ ਗੈਲ ਨ ਛੋਡੀਐ ਮਾਰਿਗੁ ਲਾਗਾ ਜਾਉ ॥ ਪੇਖਤ ਹੀ ਪੁੰਨੀਤ ਹੋਇ ਭੇਟਤ ਜਪੀਐ ਨਾਉ ॥ ਸੋ ਮੈਂ ਗੈਲ ਨਾ ਛੱਡੀ, ਮਾਰਗ ਲੱਗਾ ਹੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਇਹੋ ਸਾਧਾਰਨ ਭਾਵ ਅਰਥ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗੂੰ ਰੰਗਾ ਰੰਗੀ ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਰਚਨਾ ਮਹਿਲ ਮਾੜੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੇਖੇ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਣੇ ਸਨ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਗੇੜ ਵੀ ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਲੱਗਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਦੀ ਮੁਕਿਆ। ਸਾਧੂ ਉਪਰੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਉਠ ਜਾਣੀ ਕਲ੍ਹ ਆਥਣੇ ਜਿੱਥੇ ਕਲ੍ਹ ਆ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸੀ, ਆ ਕੇ ਦਮ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਬਾਵਨੀ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਪਰ ' ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਅਧਿਕ ਵਧ ਗਈ। ਤੇ ਵਧਦੇ ਵਧਦੇ ਹੋਰ ਹੀ ਵਹਿਣ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਭਾਣਾ ਹੋਰ ਹੀ ਵਰਤ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਬੀੜ ਰਾਗ ਸਾਧੂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਮਾਇਕ ਪਦਾਰਥ ਪੋਹ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਉਣਹਾਰੀ ਨਿਰਾਹਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਕਰਕੇ ਸਮਝ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਭੋਜਨ ਤੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਗੇ ਪਏ ਹਨ ਕਿਸੇ ਵਲ ਤਕਦਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਲਓ! ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਨੂੰ ਕੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਆਦਮੀ ਸੁਲਫ਼ੇ ਦੀ ਚਿਲਮ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਖਦੀ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਲਿਔਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਫ਼ਕੀਰ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਸੰਕੋਚ ਤੇ ਤਾਬੜ ਤੋੜ ਉਸ ਚਿਲਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਸੂਟੇ ਲਾਉਣ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਖਣ ਸਾਰ ਮੇਰਾ ਕਾਲਜਾ ਪਾਟ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਕੋਮਲ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਹਿਰਦੇ ਉਤੇ ਐਸੀ ਬੱਜਰ ਬਿੱਜਲੀ ਪਈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨਿਕਲ ਗਈ ਤੇ ਧੜੰਮ ਦੇ ਕੇ ਗ਼ਸ਼ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗਾ। ਹਾਲ ਹਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਵੇਂ ਹੋਸ਼ ਆਈ, ਪਰ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਸਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਕੇ ਉਥੋਂ ਤੁਰਨ ਦੀ ਕੀਤੀ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸ ਕਦੇ ਨਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਨ ਹਾਰੇ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਆਣ ਵੰਗਾਰਿਆ ਕਿ: ‘ਕਿਉਂ! ਇਤਨੀ ਹੀ ਜੀਰਾਂਦ ਸੀ? ਥੋੜੇ ਵਿਚ ਹੀ ਪਰਖੇ ਗਏ ਤੇ ਅਸਰਧਕ ਹੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਚੱਲੇ? ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ‘ਜੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਰੱਬ ਬਣ ਕੇ ਭੀ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਜੰਮੇਂਗੀ।‘ ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਤੁਕ ਪੜ੍ਹੀ: * ਸਲੋਕ ਕਬੀਰ ਜੀਉਕੇ, ੧੩੭੧ “ਮੈਂ ਜਾਨਿਆ ਵਡਹੰਸੁ ਹੈ ਤਾ ਮੈ ਕੀਆ ਸੰਗੁ ॥ ਜੇ ਜਾਣਾ ਬਗੁ ਬਪੁੜਾ ਤ ਜਨਮਿ ਨ ਦੇਦੀ ਅੰਗੁ ॥ ਮ: ੩, ੫੮੫, ਵਡਹੰਸੁ ਕੀ ਵਾਰ<noinclude></noinclude> hjczlhkopmyydy85t9c37eh6kh6630w 223149 223148 2026-06-23T06:34:34Z Harchand Bhinder 2624 223149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />|ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 6</noinclude>{{Block center|<poem>ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਧਾ ਕੇ ਚਰਨ ਫੜਨ ਨੂੰ ਔਹਲਿਆ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਤਾੜ ਲਿਆ, ਮੇਰੀ ਠੋਡੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਉਪਰੋਂ ਬੋਚ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਬੁੱਤ ਵਾਂਗੂੰ ਖੜਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਰਮਤੇ ਹੋ ਤੁਰੇ। ਅਜੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੂਰ ਗਏ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਨਿਰੋਆ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਪਿਛੇ ਆ ਲਗਿਆ। ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀ ਦਸਾਂ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਅਗੇ ਤੇ ਮੈਂ ਪੰਜ ਕੁ ਕਦਮ ਦੀ ਵਿਥ ਤੇ ਪਿਛੇ। ਬੜੇ ਉਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਉ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਏ, ਪਰ ਮੈਂ ਪਿੱਛਾ ਨਾ ਛਡਿਆ। ਗੱਲ ਬਾਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੋਲਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਗੁਰਵਾਕ ਵਾਲੀ ਸਰਧਾ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ: “ਕਬੀਰ ਸੰਤ ਕੀ ਗੈਲ ਨ ਛੋਡੀਐ ਮਾਰਿਗੁ ਲਾਗਾ ਜਾਉ ॥ ਪੇਖਤ ਹੀ ਪੁੰਨੀਤ ਹੋਇ ਭੇਟਤ ਜਪੀਐ ਨਾਉ ॥ ਸੋ ਮੈਂ ਗੈਲ ਨਾ ਛੱਡੀ, ਮਾਰਗ ਲੱਗਾ ਹੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਇਹੋ ਸਾਧਾਰਨ ਭਾਵ ਅਰਥ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗੂੰ ਰੰਗਾ ਰੰਗੀ ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਰਚਨਾ ਮਹਿਲ ਮਾੜੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੇਖੇ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਣੇ ਸਨ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਗੇੜ ਵੀ ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਲੱਗਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਦੀ ਮੁਕਿਆ। ਸਾਧੂ ਉਪਰੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਉਠ ਜਾਣੀ ਕਲ੍ਹ ਆਥਣੇ ਜਿੱਥੇ ਕਲ੍ਹ ਆ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸੀ, ਆ ਕੇ ਦਮ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਬਾਵਨੀ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਪਰ ' ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਅਧਿਕ ਵਧ ਗਈ। ਤੇ ਵਧਦੇ ਵਧਦੇ ਹੋਰ ਹੀ ਵਹਿਣ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਭਾਣਾ ਹੋਰ ਹੀ ਵਰਤ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਬੀੜ ਰਾਗ ਸਾਧੂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਮਾਇਕ ਪਦਾਰਥ ਪੋਹ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਉਣਹਾਰੀ ਨਿਰਾਹਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਕਰਕੇ ਸਮਝ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਭੋਜਨ ਤੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਗੇ ਪਏ ਹਨ ਕਿਸੇ ਵਲ ਤਕਦਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਲਓ! ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਨੂੰ ਕੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਆਦਮੀ ਸੁਲਫ਼ੇ ਦੀ ਚਿਲਮ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਖਦੀ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਲਿਔਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਫ਼ਕੀਰ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਸੰਕੋਚ ਤੇ ਤਾਬੜ ਤੋੜ ਉਸ ਚਿਲਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਸੂਟੇ ਲਾਉਣ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਖਣ ਸਾਰ ਮੇਰਾ ਕਾਲਜਾ ਪਾਟ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਕੋਮਲ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਹਿਰਦੇ ਉਤੇ ਐਸੀ ਬੱਜਰ ਬਿੱਜਲੀ ਪਈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨਿਕਲ ਗਈ ਤੇ ਧੜੰਮ ਦੇ ਕੇ ਗ਼ਸ਼ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗਾ। ਹਾਲ ਹਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਵੇਂ ਹੋਸ਼ ਆਈ, ਪਰ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਸਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਕੇ ਉਥੋਂ ਤੁਰਨ ਦੀ ਕੀਤੀ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸ ਕਦੇ ਨਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਨ ਹਾਰੇ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਆਣ ਵੰਗਾਰਿਆ ਕਿ: ‘ਕਿਉਂ! ਇਤਨੀ ਹੀ ਜੀਰਾਂਦ ਸੀ? ਥੋੜੇ ਵਿਚ ਹੀ ਪਰਖੇ ਗਏ ਤੇ ਅਸਰਧਕ ਹੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਚੱਲੇ? ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ‘ਜੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਰੱਬ ਬਣ ਕੇ ਭੀ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਜੰਮੇਂਗੀ।‘ ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਤੁਕ ਪੜ੍ਹੀ: * ਸਲੋਕ ਕਬੀਰ ਜੀਉਕੇ, ੧੩੭੧ “ਮੈਂ ਜਾਨਿਆ ਵਡਹੰਸੁ ਹੈ ਤਾ ਮੈ ਕੀਆ ਸੰਗੁ ॥ ਜੇ ਜਾਣਾ ਬਗੁ ਬਪੁੜਾ ਤ ਜਨਮਿ ਨ ਦੇਦੀ ਅੰਗੁ ॥ ਮ: ੩, ੫੮੫, ਵਡਹੰਸੁ ਕੀ ਵਾਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> n7f3dqfy52zj6ex2a5l1bf9isyf2sm2 223150 223149 2026-06-23T06:35:11Z Harchand Bhinder 2624 223150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 6</noinclude>{{Block center|<poem>ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਧਾ ਕੇ ਚਰਨ ਫੜਨ ਨੂੰ ਔਹਲਿਆ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਤਾੜ ਲਿਆ, ਮੇਰੀ ਠੋਡੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹੱਥ ਪਾ ਕੇ ਉਪਰੋਂ ਬੋਚ ਲਿਆ। ਮੈਂ ਬੁੱਤ ਵਾਂਗੂੰ ਖੜਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਰਮਤੇ ਹੋ ਤੁਰੇ। ਅਜੇ ਥੋੜੀ ਹੀ ਦੂਰ ਗਏ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਨਵਾਂ ਨਿਰੋਆ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਪਿਛੇ ਆ ਲਗਿਆ। ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀ ਦਸਾਂ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਤਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਅਗੇ ਤੇ ਮੈਂ ਪੰਜ ਕੁ ਕਦਮ ਦੀ ਵਿਥ ਤੇ ਪਿਛੇ। ਬੜੇ ਉਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਉ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾਏ, ਪਰ ਮੈਂ ਪਿੱਛਾ ਨਾ ਛਡਿਆ। ਗੱਲ ਬਾਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਬੋਲਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਗੁਰਵਾਕ ਵਾਲੀ ਸਰਧਾ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ: “ਕਬੀਰ ਸੰਤ ਕੀ ਗੈਲ ਨ ਛੋਡੀਐ ਮਾਰਿਗੁ ਲਾਗਾ ਜਾਉ ॥ ਪੇਖਤ ਹੀ ਪੁੰਨੀਤ ਹੋਇ ਭੇਟਤ ਜਪੀਐ ਨਾਉ ॥ ਸੋ ਮੈਂ ਗੈਲ ਨਾ ਛੱਡੀ, ਮਾਰਗ ਲੱਗਾ ਹੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁਕਾਂ ਦੇ ਇਹੋ ਸਾਧਾਰਨ ਭਾਵ ਅਰਥ ਹੀ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗੂੰ ਰੰਗਾ ਰੰਗੀ ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਰਚਨਾ ਮਹਿਲ ਮਾੜੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਤਮਾਸ਼ੇ ਦੇਖੇ ਜੋ ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਣੇ ਸਨ। ਮੁਕਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ਗੇੜ ਵੀ ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਲੱਗਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਦੀ ਮੁਕਿਆ। ਸਾਧੂ ਉਪਰੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਉਠ ਜਾਣੀ ਕਲ੍ਹ ਆਥਣੇ ਜਿੱਥੇ ਕਲ੍ਹ ਆ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸੀ, ਆ ਕੇ ਦਮ ਲਿਆ। ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਬਾਵਨੀ ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਪਰ ' ਨਾਲੋਂ ਭੀ ਅਧਿਕ ਵਧ ਗਈ। ਤੇ ਵਧਦੇ ਵਧਦੇ ਹੋਰ ਹੀ ਵਹਿਣ ਦੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਪੈਣ ਲੱਗੀ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਭਾਣਾ ਹੋਰ ਹੀ ਵਰਤ ਗਿਆ। ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਬੀੜ ਰਾਗ ਸਾਧੂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਾਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਮਾਇਕ ਪਦਾਰਥ ਪੋਹ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਉਣਹਾਰੀ ਨਿਰਾਹਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਕਰਕੇ ਸਮਝ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਭੋਜਨ ਤੇ ਮੇਵਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲਗੇ ਪਏ ਹਨ ਕਿਸੇ ਵਲ ਤਕਦਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਲਓ! ਅਚਾਨਕ ਮੇਰੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਨੂੰ ਕੀ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਆਦਮੀ ਸੁਲਫ਼ੇ ਦੀ ਚਿਲਮ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਖਦੀ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਲਿਔਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਫ਼ਕੀਰ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਸੰਕੋਚ ਤੇ ਤਾਬੜ ਤੋੜ ਉਸ ਚਿਲਮ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ ਸੂਟੇ ਲਾਉਣ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਖਣ ਸਾਰ ਮੇਰਾ ਕਾਲਜਾ ਪਾਟ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਕੋਮਲ ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ ਹਿਰਦੇ ਉਤੇ ਐਸੀ ਬੱਜਰ ਬਿੱਜਲੀ ਪਈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਮਿੱਟੀ ਨਿਕਲ ਗਈ ਤੇ ਧੜੰਮ ਦੇ ਕੇ ਗ਼ਸ਼ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗਾ। ਹਾਲ ਹਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਵੇਂ ਹੋਸ਼ ਆਈ, ਪਰ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਸਾਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ ਥੰਮ੍ਹ ਕੇ ਉਥੋਂ ਤੁਰਨ ਦੀ ਕੀਤੀ। ਮੈਨੂੰ ਤੁਰਦੇ ਨੂੰ ਹੀ ਉਸ ਕਦੇ ਨਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਨ ਹਾਰੇ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਆਣ ਵੰਗਾਰਿਆ ਕਿ: ‘ਕਿਉਂ! ਇਤਨੀ ਹੀ ਜੀਰਾਂਦ ਸੀ? ਥੋੜੇ ਵਿਚ ਹੀ ਪਰਖੇ ਗਏ ਤੇ ਅਸਰਧਕ ਹੋ ਕੇ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਚੱਲੇ? ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ‘ਜੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਰੱਬ ਬਣ ਕੇ ਭੀ ਆਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇਰੇ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਜੰਮੇਂਗੀ।‘ ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਤੁਕ ਪੜ੍ਹੀ: * ਸਲੋਕ ਕਬੀਰ ਜੀਉਕੇ, ੧੩੭੧ “ਮੈਂ ਜਾਨਿਆ ਵਡਹੰਸੁ ਹੈ ਤਾ ਮੈ ਕੀਆ ਸੰਗੁ ॥ ਜੇ ਜਾਣਾ ਬਗੁ ਬਪੁੜਾ ਤ ਜਨਮਿ ਨ ਦੇਦੀ ਅੰਗੁ ॥ ਮ: ੩, ੫੮੫, ਵਡਹੰਸੁ ਕੀ ਵਾਰ </poem>}}<noinclude></noinclude> cpyjubc39y4g8o7jei6yj3wf120t9na 250 73210 223156 2026-06-23T06:44:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਉਸ ਥੋਂ ਪੱਲਾ ਛੁਡਾ ਕੇ ਚਲਦਾ ਲੱਗਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਛੇ ਇਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਦੌੜਦਾ ਆਇਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਛੇੜ ਛੇੜਿਆ: {{gap}}ਉਹ ਆਦਮੀ- ਭਾਈ! ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 7</noinclude>ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਉਸ ਥੋਂ ਪੱਲਾ ਛੁਡਾ ਕੇ ਚਲਦਾ ਲੱਗਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਛੇ ਇਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਦੌੜਦਾ ਆਇਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਛੇੜ ਛੇੜਿਆ: {{gap}}ਉਹ ਆਦਮੀ- ਭਾਈ! ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਸਾਈਂ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਠ ਦੇ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਬੜੇ ਅਭਾਗ ਹਨ। ਇਹ ਬੜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਧੂ ਫ਼ਕੀਰ ਹੈ ਤੇ ਬੜੀ ਉਚੀ ਕੁੱਲ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਬਰਸਾਂ ਤੋਂ ਬਿਰੱਕਤ ਬੀੜ ਰਾਗ ਹੋ ਕੇ ਏਥੇ ਬਿਚਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਨਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਕੀਤਾ। ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੀ ਆਈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਚਲਿਆ ਹੈ? {{gap}}ਮੈਂ- ਭਾਈ! ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਤਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਵੇ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਕੁੱਲ ਤੇ ਲੋਕਿਕ ਵਡਿਕਰਨੀ ਦੀ ਇਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ- “ਨੀਚਾ ਅੰਦਰਿ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਨੀਚੀ ਹੂ ਅਤਿ ਨੀਚੁ ॥ ਨਾਨਕੁ ਤਿਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸਾਥਿ ਵਡਿਆ ਸਿਉ ਕਿਆ ਰੀਸ ॥ {{gap}}ਉਹ ਆਦਮੀ- ਫੇਰ ਤੈਂ ਉਸ ਵਿਚ ਕੀ ਐਬ ਦੇਖਿਆ? {{gap}}ਮੈਂ- ਕਿਸੇ ਦੇ ਐਬ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਮਨ ਨਹੀਂ ਪੁੜਿਆ, ਮਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਬੇੜਾ ਜਰਜਰਾ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਤਰ ਪਰਿਉ ਹਉ ਫਰਕ"। ਬਸ ਏਦੂੰ ਵਧ ਹੋਰ ਬਾਹਲੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਲਗੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਜਾਣ ਦਿਓ। {{gap}}ਗੱਲ ਕੀ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਓੜਕ ਖਿਸਕਣਾ ਹੀ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਗੋਲ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਏਕਾਂਤ ਅਸਥਾਨ ਬੈਠ ਕੇ ਰਹਿਰਾਸ ਦਾ ਪਾਠ ਬੜੀ ਵੈਰਾਗ ਬ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ। ਭੋਗ ਪਾ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧਿਆ- ਪ੍ਰੇਮ ਭਿੰਨਾ ਅਰਦਾਸਾ ‘ਹੇ ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਇਸ ਭਰਮ ਭੁਲੇ ਭਟਕਣਹਾਰ ਆਪਣੇ ਇਆਣੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੈਂ ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਉਭਾਰਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸਿੱਕ ਲਗੀ। ਤੈਂ ਹੀ ਇਸ ਦਾਸ ਨੂੰ ਖੋਜ ਬੈਰਾਗੀ ਬਣਾਇਆ। ਤੂੰ ਹੀ ਕਸ ਕਸਵੱਟੀ ਲਾਵਣਹਾਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਖ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਪਾਵਣਹਾਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਲਗੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਓੜ ਨਿਭਾਵਣਹਾਰ ਹੈਂ, ਅਡੋਲ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਦਾਨ ਕਰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਸੰਤਾਂ, ਭਗਤਾਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਚਰਨ ਸਰਨ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਇਸ ਆਸਾ ਵੰਤ ਦਾਸ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀਂ।' {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭਾਵ ਦੀ ਜੋਦੜੀ ਅਰਦਾਸੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਤੇ ਠੰਢਾ ਠਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਜਾ ਬਰਾਜਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਛੁੱਟੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਾਰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਜੁੜਨ ਦੇ ਲਾਹੇ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲ ਤੁਰਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿੜ ਵਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਐਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੋਈ ਕਿ ਚਲੋ ਅੱਜ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਚਲ ਕਰੀਏ। ਅਤੀਤ ਬੈਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵਲ ਚਲ ਨਿਕਲਿਆ। * ਸਿਰੀ ਰਾਗੁ ਮ: ੧, ੧੫<noinclude></noinclude> k1lnkhvl0dxbiua4x33x69ep1uy0irh 223157 223156 2026-06-23T06:45:16Z Harchand Bhinder 2624 223157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />ਜੇਲ੍ਹ ਚਿੱਠੀਆਂ 7</noinclude>{{Block center|<poem>ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਉਸ ਥੋਂ ਪੱਲਾ ਛੁਡਾ ਕੇ ਚਲਦਾ ਲੱਗਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਛੇ ਇਕ ਹੋਰ ਆਦਮੀ ਦੌੜਦਾ ਆਇਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਛੇੜ ਛੇੜਿਆ: {{gap}}ਉਹ ਆਦਮੀ- ਭਾਈ! ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਸਾਈਂ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪ ਬੁਲਾਇਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਠ ਦੇ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਬੜੇ ਅਭਾਗ ਹਨ। ਇਹ ਬੜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਧੂ ਫ਼ਕੀਰ ਹੈ ਤੇ ਬੜੀ ਉਚੀ ਕੁੱਲ ਦਾ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਬਰਸਾਂ ਤੋਂ ਬਿਰੱਕਤ ਬੀੜ ਰਾਗ ਹੋ ਕੇ ਏਥੇ ਬਿਚਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਨਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਕੀਤਾ। ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੀ ਆਈ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਚਲਿਆ ਹੈ? {{gap}}ਮੈਂ- ਭਾਈ! ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕਿਤਨਾ ਹੀ ਵੱਡਾ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਵੇ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਕਸੌਟੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਕੁੱਲ ਤੇ ਲੋਕਿਕ ਵਡਿਕਰਨੀ ਦੀ ਇਥੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ- “ਨੀਚਾ ਅੰਦਰਿ ਨੀਚ ਜਾਤਿ ਨੀਚੀ ਹੂ ਅਤਿ ਨੀਚੁ ॥ ਨਾਨਕੁ ਤਿਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸਾਥਿ ਵਡਿਆ ਸਿਉ ਕਿਆ ਰੀਸ ॥ {{gap}}ਉਹ ਆਦਮੀ- ਫੇਰ ਤੈਂ ਉਸ ਵਿਚ ਕੀ ਐਬ ਦੇਖਿਆ? {{gap}}ਮੈਂ- ਕਿਸੇ ਦੇ ਐਬ ਦੇਖਣ ਦਾ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਮਨ ਨਹੀਂ ਪੁੜਿਆ, ਮਨ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਬੇੜਾ ਜਰਜਰਾ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਤਰ ਪਰਿਉ ਹਉ ਫਰਕ"। ਬਸ ਏਦੂੰ ਵਧ ਹੋਰ ਬਾਹਲੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਲਗੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਜਾਣ ਦਿਓ। {{gap}}ਗੱਲ ਕੀ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਓੜਕ ਖਿਸਕਣਾ ਹੀ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੈਂ ਗੋਲ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਏਕਾਂਤ ਅਸਥਾਨ ਬੈਠ ਕੇ ਰਹਿਰਾਸ ਦਾ ਪਾਠ ਬੜੀ ਵੈਰਾਗ ਬ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਕੀਤਾ। ਭੋਗ ਪਾ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧਿਆ- ਪ੍ਰੇਮ ਭਿੰਨਾ ਅਰਦਾਸਾ ‘ਹੇ ਸਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ! ਇਸ ਭਰਮ ਭੁਲੇ ਭਟਕਣਹਾਰ ਆਪਣੇ ਇਆਣੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤੈਂ ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਉਭਾਰਿਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸਿੱਕ ਲਗੀ। ਤੈਂ ਹੀ ਇਸ ਦਾਸ ਨੂੰ ਖੋਜ ਬੈਰਾਗੀ ਬਣਾਇਆ। ਤੂੰ ਹੀ ਕਸ ਕਸਵੱਟੀ ਲਾਵਣਹਾਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਪਰਖ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਪਾਵਣਹਾਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹੀ ਲਗੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨੂੰ ਓੜ ਨਿਭਾਵਣਹਾਰ ਹੈਂ, ਅਡੋਲ ਸ਼ਰਧਾ ਭਾਵਨੀ ਵਾਲੀ ਗੁਰਮਤਿ ਪਰਦਾਨ ਕਰ ਤੇ ਤੇਰੇ ਹੀ ਘਰ ਦੇ ਸੰਤਾਂ, ਭਗਤਾਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਗੁਰਮੁਖਾਂ ਦੀ ਚਰਨ ਸਰਨ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਅਸੂਲਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਇਸ ਆਸਾ ਵੰਤ ਦਾਸ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀਂ।' {{gap}}ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭਾਵ ਦੀ ਜੋਦੜੀ ਅਰਦਾਸੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਤੇ ਠੰਢਾ ਠਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ਅਸਥਾਨ ਤੇ ਜਾ ਬਰਾਜਿਆ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਛੁੱਟੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਹੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸਾਰ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨੀ ਦੀਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਜੁੜਨ ਦੇ ਲਾਹੇ ਲਈ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲ ਤੁਰਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕਿੜ ਵਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਐਵੇਂ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੋਈ ਕਿ ਚਲੋ ਅੱਜ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਗੰਜ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਚਲ ਕਰੀਏ। ਅਤੀਤ ਬੈਰਾਗੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵਲ ਚਲ ਨਿਕਲਿਆ। * ਸਿਰੀ ਰਾਗੁ ਮ: ੧, ੧੫ </poem>}}<noinclude></noinclude> f368462z2f0aluffxl6cwrdd24o8p76 250 73211 223158 2026-06-23T06:46:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਜਗ ਕਰਦਾ ਇਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ॥੧੧ ਇਹ ਗੁੱਡਾ ਹੈ ਬੜਾ ਬਹਾਦਰ ॥ -- ਸਾਰੇ ਇਸਦਾ ਕਰਦੇ ਆਦਰ ॥ ੧੨ {xx-larger|(੬੧) ਲੁਹਾਰ॥}} ਕਰਤਾਰੋ-—ਚੱਲ ਮਾਇਆ ਵੇਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੜ੍ਹਨ ਚੱਲੀਏ॥ ਕਿ ਮਾਇਆ—ਇਸ ਹੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਢ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />( to )</noinclude>{{Block center|<poem>ਜਗ ਕਰਦਾ ਇਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ॥੧੧ ਇਹ ਗੁੱਡਾ ਹੈ ਬੜਾ ਬਹਾਦਰ ॥ -- ਸਾਰੇ ਇਸਦਾ ਕਰਦੇ ਆਦਰ ॥ ੧੨ {xx-larger|(੬੧) ਲੁਹਾਰ॥}} ਕਰਤਾਰੋ-—ਚੱਲ ਮਾਇਆ ਵੇਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੜ੍ਹਨ ਚੱਲੀਏ॥ ਕਿ ਮਾਇਆ—ਇਸ ਹੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਢੰਜ ਢੰਗ ਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ,ਇਸਨਾਲ ਧਰਤੀ ਬੀ ਪਈ ਹੱਲਦੀ ਹੈ। ਦੱਸ ਭੈਣ ਇੱਥੇ ਕੀ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ? ਕਰਤਾਰੋ—ਇੱਥੇ ਤਾਂਲੋਹਾ ਕਹੀਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਖ ਤਾਂ ਭੱਠੀ ਜਿਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਭਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖੱਟੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ । ਅੱਗ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਕਿਹਾ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਲੇ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਲਾਲ ਗੁਲਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਇਆ—ਇਹ ਚੁੰਮ ਜਿਹਾ ਕੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਕਦੇ ਨੀਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਕਰਤਾਰੋ —ਭੈਣ ਇਹ ਖੱਲਾਂ ਹਨ।ਅਸਾਂ ਅੱਗ ਬਾਲਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਫੂਕ ਮਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> lxua0r8vq0bq6ycko5ktvw0opo95374 223159 223158 2026-06-23T06:47:35Z Harchand Bhinder 2624 223159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />( to )</noinclude>{{Block center|<poem>ਜਗ ਕਰਦਾ ਇਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ॥੧੧ ਇਹ ਗੁੱਡਾ ਹੈ ਬੜਾ ਬਹਾਦਰ ॥ -- ਸਾਰੇ ਇਸਦਾ ਕਰਦੇ ਆਦਰ ॥ ੧੨ {{center|{xx-larger|(੬੧) ਲੁਹਾਰ॥}}}} ਕਰਤਾਰੋ-—ਚੱਲ ਮਾਇਆ ਵੇਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੜ੍ਹਨ ਚੱਲੀਏ॥ ਕਿ ਮਾਇਆ—ਇਸ ਹੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਢੰਜ ਢੰਗ ਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ,ਇਸਨਾਲ ਧਰਤੀ ਬੀ ਪਈ ਹੱਲਦੀ ਹੈ। ਦੱਸ ਭੈਣ ਇੱਥੇ ਕੀ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ? ਕਰਤਾਰੋ—ਇੱਥੇ ਤਾਂਲੋਹਾ ਕਹੀਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਖ ਤਾਂ ਭੱਠੀ ਜਿਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਭਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖੱਟੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ । ਅੱਗ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਕਿਹਾ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਲੇ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਲਾਲ ਗੁਲਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਇਆ—ਇਹ ਚੁੰਮ ਜਿਹਾ ਕੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਕਦੇ ਨੀਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਕਰਤਾਰੋ —ਭੈਣ ਇਹ ਖੱਲਾਂ ਹਨ।ਅਸਾਂ ਅੱਗ ਬਾਲਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਫੂਕ ਮਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> 1rmoefc5sa0acxj3d0ng3valz3g82yr 223160 223159 2026-06-23T06:48:52Z Harchand Bhinder 2624 223160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />( to )</noinclude>{{Block center|<poem>ਜਗ ਕਰਦਾ ਇਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ॥੧੧ ਇਹ ਗੁੱਡਾ ਹੈ ਬੜਾ ਬਹਾਦਰ ॥ -- ਸਾਰੇ ਇਸਦਾ ਕਰਦੇ ਆਦਰ ॥ ੧੨</poem>}} {{center|{xx-larger|(੬੧) ਲੁਹਾਰ॥}}}} {{Block center|<poem>ਕਰਤਾਰੋ-—ਚੱਲ ਮਾਇਆ ਵੇਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੜ੍ਹਨ ਚੱਲੀਏ॥ ਮਾਇਆ—ਇਸ ਹੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਢੰਜ ਢੰਗ ਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ,ਇਸਨਾਲ ਧਰਤੀ ਬੀ ਪਈ ਹੱਲਦੀ ਹੈ। ਦੱਸ ਭੈਣ ਇੱਥੇ ਕੀ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ? ਕਰਤਾਰੋ—ਇੱਥੇ ਤਾਂਲੋਹਾ ਕਹੀਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਖ ਤਾਂ ਭੱਠੀ ਜਿਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਭਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖੱਟੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ । ਅੱਗ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਕਿਹਾ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਲੇ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਲਾਲ ਗੁਲਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਇਆ—ਇਹ ਚੁੰਮ ਜਿਹਾ ਕੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਕਦੇ ਨੀਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਕਰਤਾਰੋ —ਭੈਣ ਇਹ ਖੱਲਾਂ ਹਨ।ਅਸਾਂ ਅੱਗ ਬਾਲਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਫੂਕ ਮਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> cbr07uwdek4tub290urhmgdka4bwc11 223161 223160 2026-06-23T06:51:28Z Harchand Bhinder 2624 223161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />( to )</noinclude>{{Block center|<poem>ਜਗ ਕਰਦਾ ਇਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ॥੧੧ ਇਹ ਗੁੱਡਾ ਹੈ ਬੜਾ ਬਹਾਦਰ ॥ ਸਾਰੇ ਇਸਦਾ ਕਰਦੇ ਆਦਰ ॥ ੧੨</poem>}} {{center|{{x-larger|(੬੧)ਲੁਹਾਰ॥}}}} {{Block center|<poem>ਕਰਤਾਰੋ-—ਚੱਲ ਮਾਇਆ ਵੇਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੜ੍ਹਨ ਚੱਲੀਏ॥ ਮਾਇਆ—ਇਸ ਹੱਟੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਢੰਜ ਢੰਗ ਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ,ਇਸਨਾਲ ਧਰਤੀ ਬੀ ਪਈ ਹੱਲਦੀ ਹੈ। ਦੱਸ ਭੈਣ ਇੱਥੇ ਕੀ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ? ਕਰਤਾਰੋ—ਇੱਥੇ ਤਾਂਲੋਹਾ ਕਹੀਂਦਾ ਹੈ। ਵੇਖ ਤਾਂ ਭੱਠੀ ਜਿਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਲੇ ਭਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਖੱਟੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ । ਅੱਗ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਕਿਹਾ ਤਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੋਲੇ ਦੀ ਨਿਆਈਂ ਲਾਲ ਗੁਲਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਇਆ—ਇਹ ਚੁੰਮ ਜਿਹਾ ਕੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ | ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ ਕਦੇ ਨੀਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਕਰਤਾਰੋ —ਭੈਣ ਇਹ ਖੱਲਾਂ ਹਨ।ਅਸਾਂ ਅੱਗ ਬਾਲਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਫੂਕ ਮਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> 54ua3sgo0ouxpf0j5gd139ud7su4udz 250 73212 223162 2026-06-23T06:53:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "( ੧੫੨ ) ਮਰਦ ਕਰਦਾ, ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਖਬਰ ਇਸ ਹਾਲਦੀ ਏ । ਦੋਲਤ ਦੀਨ ਤੇ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਸੱਭੇ, ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੈ ਨਾਲ ਕਮਾਈਆਂ ਦੇ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਐਬ ਨਾ ਭੱਜਦਾਏ, ਰੱਬ ਉਸਦਾ ਨਹੀਂ ਛਪਾਉਂਦਾ ਓਏ ॥ ਸੂਰਜ ਸਵਾ ਨੇਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਨ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(152)}}</noinclude>( ੧੫੨ ) ਮਰਦ ਕਰਦਾ, ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਖਬਰ ਇਸ ਹਾਲਦੀ ਏ । ਦੋਲਤ ਦੀਨ ਤੇ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਸੱਭੇ, ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੈ ਨਾਲ ਕਮਾਈਆਂ ਦੇ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਐਬ ਨਾ ਭੱਜਦਾਏ, ਰੱਬ ਉਸਦਾ ਨਹੀਂ ਛਪਾਉਂਦਾ ਓਏ ॥ ਸੂਰਜ ਸਵਾ ਨੇਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਨ ਲੈਹਰੇ ਰਾਹ ਰੈਹਨਗੇ ਗਾਹ ਸਭ ਗੈਹਨਗੇ ਨੀ।ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਾਈਆਂ ਨੀ, ਸੋਈ ਜਾਨਦੇ ਯਾਰੀਆਂ ਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਹਾ ਬੀਜੀਏ ਵਾਰਸਾ ਵੱਢ ਲਈਏ, ਹਰਫ ਵਿੱਚ ਹਦੀਸ ਦੋ ਆਇਆ ਈ । ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਜਿਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਲੱਗਾ,ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਥੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ । ਵਾਰਸ ਯਾਰ ਦਾ ਤਦੋਂ ਦੀਦਾਰ ਪਾਈਏ, ਜਦੋਂ ਅਪਨਾ ਆਪ ਗਵਾਈਏ ਜੀ॥ ਵਾਰਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਤੇ ਬਤੇਰਾ ਆ ਗਿਆ,ਪਰ ਵਾਰਸ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੰਗ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ। ਕਿਧਰੇ ਤਸ਼ਬੀਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਧਰੇ ਖਿਆਲ ਦੀ ਬਾਰੀਕ ਖਿੱਚ, ਥਾਂ ਥਾਂ ਇਕ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਨਗੀ ਲਈ ਕੁਝ ਬੈਂਤ ਲਿਖਦੇ ਹਾਂ— ਛਾਤੀ ਠਾਠ ਦੀ ਉੱਭਰੀ ਪੱਟ ਖੇਨੂੰ, ਸੇਉ ਬਲਖ ਦੇ ਚੁਨੀ ਅਨਾਰ ਵਿੱਚੋਂ। ਬਾਹਾਂ ਵੇਲਨੇ ਵੇਲੀਆਂ ਗੁੱਲ੍ਹ ਮੱਖਣ, ਛਾਤੀ ਸੰਗ ਮਰ ਮਰ ਗੈਂਗ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ! ਤੁਸਾਂ ਜੇਹੇ ਮਾਸ਼ੂਕ ਜੇ ਰੋਨ ਰਾਜ਼ੀ, ਮੰਗੂ ਨੈਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰੀਏ ਨੀ ਬਦਨ ਹੋਗਿਆ ਸੁੱਕਕੇ ਕੁਰੰਗ ਤੇਰਾ, ਹੜਬਾਂ ਕੰਗਰੂੜ ਦੇ ਹੱਡ ਵੱਡੇ । ਜੱਮੀ ਸਿਕਰੀ ਹੋਠਾਂ ਤੇਰਿਆਂ ਤੇ, ਲੋਹੂ ਫੁਟਦਾ ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਜਾਨ ਵੰਡੇ। ਮੂੰਹੋਂ ਖੁਲ ਕੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਨੀਏਂ ਤੂੰ, ਚੁਪ ਕੀਤੜ ਵਾਂਗ ਸੁਭਾ ਜੁੱਛੇ । ਹਿਜਰ ਤੇ ਬਿਰਹੋਂ ਦੀ ਮਾਰੀ ਹੀਰ ਦੀ ਕੇਹੀ, ਸੋਹਨੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚੀ ਹੈ ।<noinclude></noinclude> 79ihxw6vla8twh4o4pyx5l4ocm9bgco 223166 223162 2026-06-23T06:56:56Z Harchand Bhinder 2624 223166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(152)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਮਰਦ ਕਰਦਾ, ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਖਬਰ ਇਸ ਹਾਲਦੀ ਏ । ਦੋਲਤ ਦੀਨ ਤੇ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਸੱਭੇ, ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਹੈ ਨਾਲ ਕਮਾਈਆਂ ਦੇ। ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਐਬ ਨਾ ਭੱਜਦਾਏ, ਰੱਬ ਉਸਦਾ ਨਹੀਂ ਛਪਾਉਂਦਾ ਓਏ ॥ ਸੂਰਜ ਸਵਾ ਨੇਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਆਨ ਲੈਹਰੇ ਰਾਹ ਰੈਹਨਗੇ ਗਾਹ ਸਭ ਗੈਹਨਗੇ ਨੀ।ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਾਈਆਂ ਨੀ, ਸੋਈ ਜਾਨਦੇ ਯਾਰੀਆਂ ਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੇਹਾ ਬੀਜੀਏ ਵਾਰਸਾ ਵੱਢ ਲਈਏ, ਹਰਫ ਵਿੱਚ ਹਦੀਸ ਦੋ ਆਇਆ ਈ । ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਜਿਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਲੱਗਾ,ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਥੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ । ਵਾਰਸ ਯਾਰ ਦਾ ਤਦੋਂ ਦੀਦਾਰ ਪਾਈਏ, ਜਦੋਂ ਅਪਨਾ ਆਪ ਗਵਾਈਏ ਜੀ॥ ਵਾਰਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਤੇ ਬਤੇਰਾ ਆ ਗਿਆ,ਪਰ ਵਾਰਸ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੰਗ ਭਰੇ ਪਏ ਹਨ। ਕਿਧਰੇ ਤਸ਼ਬੀਹਾਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਧਰੇ ਖਿਆਲ ਦੀ ਬਾਰੀਕ ਖਿੱਚ, ਥਾਂ ਥਾਂ ਇਕ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਨਗੀ ਲਈ ਕੁਝ ਬੈਂਤ ਲਿਖਦੇ ਹਾਂ— ਛਾਤੀ ਠਾਠ ਦੀ ਉੱਭਰੀ ਪੱਟ ਖੇਨੂੰ, ਸੇਉ ਬਲਖ ਦੇ ਚੁਨੀ ਅਨਾਰ ਵਿੱਚੋਂ। ਬਾਹਾਂ ਵੇਲਨੇ ਵੇਲੀਆਂ ਗੁੱਲ੍ਹ ਮੱਖਣ, ਛਾਤੀ ਸੰਗ ਮਰ ਮਰ ਗੈਂਗ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ! ਤੁਸਾਂ ਜੇਹੇ ਮਾਸ਼ੂਕ ਜੇ ਰੋਨ ਰਾਜ਼ੀ, ਮੰਗੂ ਨੈਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰੀਏ ਨੀ ਬਦਨ ਹੋਗਿਆ ਸੁੱਕਕੇ ਕੁਰੰਗ ਤੇਰਾ, ਹੜਬਾਂ ਕੰਗਰੂੜ ਦੇ ਹੱਡ ਵੱਡੇ । ਜੱਮੀ ਸਿਕਰੀ ਹੋਠਾਂ ਤੇਰਿਆਂ ਤੇ, ਲੋਹੂ ਫੁਟਦਾ ਤੇ ਪੈਂਦੇ ਜਾਨ ਵੰਡੇ। ਮੂੰਹੋਂ ਖੁਲ ਕੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰਨੀਏਂ ਤੂੰ, ਚੁਪ ਕੀਤੜ ਵਾਂਗ ਸੁਭਾ ਜੁੱਛੇ । ਹਿਜਰ ਤੇ ਬਿਰਹੋਂ ਦੀ ਮਾਰੀ ਹੀਰ ਦੀ ਕੇਹੀ, ਸੋਹਨੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚੀ ਹੈ । </poem>}}<noinclude></noinclude> i7rmyyy6e7ungbkklinpk8aaoun2ia2 250 73213 223163 2026-06-23T06:53:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਸੁਰਖੀ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਲੋੜ੍ਹ ਦੰਦਾਸੜ ਦਾ, ਖੋਜਾ ਖੇਤ੍ਰੀ ਕਤਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ 1 ਏਸ ਬੈਂਤ ਦੀ ਤਸ਼ਬੀਹ ਦਸਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖੋਜੋ ਦੇ ਖੱਤ੍ਰੀ ਦਾ ਮਾਰ ਦੇਨਾ ਜੱਟਾਂ ਲਈ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਜਾਤਾਂ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />( ੧੫੩ )</noinclude>{{Block center|<poem>ਸੁਰਖੀ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਲੋੜ੍ਹ ਦੰਦਾਸੜ ਦਾ, ਖੋਜਾ ਖੇਤ੍ਰੀ ਕਤਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ 1 ਏਸ ਬੈਂਤ ਦੀ ਤਸ਼ਬੀਹ ਦਸਦੀ ਹੈ, ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਖੋਜੋ ਦੇ ਖੱਤ੍ਰੀ ਦਾ ਮਾਰ ਦੇਨਾ ਜੱਟਾਂ ਲਈ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਗੱਲ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਜਾਤਾਂ ਬਿਆਜ ਖੋਰ ਹਨ ਤੇ ਅੱਜ ਕੱਲ ਵੀ ਢੇਰ ਏਹੀ ਵਢੀਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਗ ! ਜੇਹੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਪੈਨ ਤੇ ਫੈਰਨ ਨਾਹੀਂ, ਸਿਰ ਜਾਏ ਤੇ ਸਿਰੜ ਨਾ ਜਾਇ ਮੀਆਂ । ਨੱਢੀ ਆਂਖਸਨ ਝਗੜਦੀ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ, ਏਸ ਭੰਬੜੇ ਸੋਹਣੇ ਯਾਰ ਉੱਤੋਂ ਜਿਦਾਂ ਸੌਂਹ- ਦੀਆਂ ਛੈਲ ਉਸ ਜੋੜੇ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੁਆਲੇ ਘਟਾਂ ਛਾਈਆਂ ਨੀ # ਬਿੱਲੀ, ਰੰਨ ਫਕੀਰ ਤੇ ਅੱਗ, ਬਾਂਦੀ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਫਿਰਨ ਘਰੋ ਘਰੀ ਕਾਰ ਹੋਵੇ।ਨਾਲ ਜੋੜਕੇ ਬੱਦਲਾਂ ਘਟਾ ਬਧੀ, ਵੇਖਾਂ ਕੇਹੜਾ ਦੇਸ਼ ਨਿਹਾਲ ਹੋਵੇ । ਚਮਕੇ ਨੂਰ ਖੁਦਾਇਦਾ ਮੁੱਖ ਸੁਰਖੀ ਜਿਸ ਤੇ ਪਵੇਗੀ ਨਜ਼ਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇ ॥ ਏਹ ਹੀਰ ਦੇ ਆਉਨ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਹੈ ਕਵੀ ਜੀ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਏਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਨੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੇ ਵੇਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਨਕਾਹ ਤੋਂ ਛੁਟ ਹੋਰ ਸਭ ਰਸਮਾਂ ਹਿੰਦੂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹੀ ਗਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਨਾ, ਉਹੀ ਖੇਡ ਖੇਡਕਨੈ ਖਡਾਨੇ । ਹੁਨ ਵੀ ਸ਼ੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਏਹ ਰਸਮਾਂ ਜਾਰੀ ਹਨ । ਪੁਰਾਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗੋਹਨੇ ਕੱਪੜੇ, ਦਾਜ, ਦਾਤ, ਜੰਞ ਦੀ ਆਓ ਭਗਤ, ਵਾਜੇ ਗਾਜੇ, ਆਤਸ਼ਬਾਜ਼ੀ ਏਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਦੱਸਿਆ । ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਜੰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰੌਨਕ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਦੱਸੀ ਹੈ। ...ਘੋੜੇ ਦੌੜ ਤੇ ਨੇੜੇ ਬਾਜ਼ੀ, ਸ਼ਿਕਾਰ, ਆਦ ਏਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਇਕ ਜਾਞੀਆਂ ਦੇ ਜੀ ਸੁਖਾਵੇ ਕੰਮ ਸਨ । ਇਕ ਕਰਤਬ ਦਖਾਨੇ, ਦੂਜਾ ਜੀ ਨੇ । ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਨ,</poem>}}<noinclude></noinclude> ofpdue2t7mei5zwh2dsntjxwdg633s0 250 73214 223164 2026-06-23T06:55:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬੰਦਸ਼ ਨਾਂ ਸੀ । ਜਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਬੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਵਾਂ ਨੇ ਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਜਾਂਗਲੀ ਜਨੌਰ, ਸ਼ੇਰ ਬਾਘ ਆਦ ਈ ਮਾਰ ਮੁਕਾਂਦੇ। ਜੇ ਧਾੜਵੀ ਆ ਪੈਂਦੇ ਤਾਂ ਲੁਟ ਲੁਟਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(154)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਬੰਦਸ਼ ਨਾਂ ਸੀ । ਜਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਤੇ ਬੋਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੰਵਾਂ ਨੇ ਲੰਘਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਜਾਂਗਲੀ ਜਨੌਰ, ਸ਼ੇਰ ਬਾਘ ਆਦ ਈ ਮਾਰ ਮੁਕਾਂਦੇ। ਜੇ ਧਾੜਵੀ ਆ ਪੈਂਦੇ ਤਾਂ ਲੁਟ ਲੁਟਾ ਜੰਞ ਦਾ ਸਫਾਇਆ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਕਵੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਵਾਦਲਾ ਬਨਾਨ ਤੇ ਸੰਗਾਰ ਰਸ ਦਾ ਰੰਗ ਦਵਾਨ ਲਈ ਕਿਨ੍ਹੀਂ ਥਾਂਵੀਂ ਅਜੇਹੇ ਬਚਨ ਵੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਜੇਹੜੇ ਸ਼ਰਮ ' ਤੇ ' ਹਯਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਿ ਥਾਂਵੀਂ ਅਪਨੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪੇ ਕਰ ਗਏ । ਕਿਧਰੇ ਹੀਰ ਨੂੰ ਕਾਮ ਦੀ ਭਰੀ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਏਹ ਦਖਾਯਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਂਝਾ ਤੇ ਹੀਰ ਬੇਲੇ ਵਿੱਚ ਚਰੋਕਨੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਮਾਨ ਚੁੱਕੇ ਕਿਧਰੇ ਜਾਕੇ ( ਜੀਕਨ ਹੀਰ ਦਾ ਖਤ ਭਰਜਾਈਆਂ ਨੂੰ) ਹੀਰ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਨਛੂਤ ਦਸਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਧਰੇ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਕਾਮ ਭਰੀ ਵਾਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਸਦਦੀ ਹੈ ਅੱਗੇ ਚੂੰਡੀਆਂ ਨਾਲ ਹੰਡਾਇਓਈ, ਜ਼ੁਲਫ ਕੁੰਡਲਾਂ ਦੇ ਹੁਣ ਦੇਖ ਮੀਆਂ। ਜੋ ਰਾਂਝਾ ਕਾਮੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀਰ ਦੇ ਉਧਾਲ ਕੇ ਲੈ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਡਰ ਸੀ । ਜਦ ਲੈ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ ਫੇਰ ਝੰਗ ਜਾਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ ? ਕਵੀ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪ ਈ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੀ ਲਿਖਿਆ, ਜੇ ਬੋਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸਾਲ ਨਾਂ ਕਰਾਂਦੇ ਜਾਂ ਹੀਰ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਕਾਮ ਭਰੇ ਬਚਨ ਨਾ ਅਖਾਂਦੇ ਤਾਂ ਕਵੀ ਜੀ ਹੀਰ ਤੇ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਬੜਾ ਉੱਚਾ ਦਸਾਂਦੇ। ਪਰ ਕਵੀ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਤ ਸੀ, ਉਹੀ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਫੋਟੋ ਉ ਆਇਆ ॥ ਫੇਰ ਕਿਧਰੇ ਤੇ ਸੋਹਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ “ਦੋਹੜੇ ਵੜੇ ਤਾਂ ਸੁੰਡੀਆਂ ਖੋਹ ਲੱਟੇ। ਪਰ ਆਪ ਈ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਘੋਨ ਮੋਨ ਮੁਨਾਯਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਕਿਧਰੇ ਨਰ ਘੰਟੂ ਨੂੰ ਵੈਦਕ ਦੀ ਕਤਾਬ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਵਾਰਸ ਨੇ ਅਦਲੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਸਕਾਂਗ</poem>}}<noinclude></noinclude> ij1upcb1az2ql2c3bf1o4svmawugdbr 250 73215 223165 2026-06-23T06:56:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਐਵੇਂ ਬਨਾਇਆ ਹੈ, ਭਲਾ ਉਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਇੱਥੇ ਅਰ ਓਹ ਵੀ ਝੰਗ ਤੇ ਮਸ਼ੱਵਰ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਫੇਰ ਜਦ ਹੀਰ ਨੂੰ ਰਾਂਝਾ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਾੜੀ ਮਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਾੜੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(155)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਐਵੇਂ ਬਨਾਇਆ ਹੈ, ਭਲਾ ਉਸ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਇੱਥੇ ਅਰ ਓਹ ਵੀ ਝੰਗ ਤੇ ਮਸ਼ੱਵਰ ਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਫੇਰ ਜਦ ਹੀਰ ਨੂੰ ਰਾਂਝਾ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਪਹਾੜੀ ਮਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਬੋਲੀ ਦੀ ਵਨਗੀ ਵਾਰਸ ਨੇ ਅਪਨੇ ਬੈਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਹੈ। ਏਹ ਪੌਲੀ ਜੰਮੂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਂਝੇ ਨੇ ਏਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨ ਜਾਨਾ ਸੀ। ਜੋ ਮੰਨੀਏ ਕਿ ਕਿਰਾਨੇ ਤੇ ਚਨਿਉਟ ਦੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਹੈ ਤਾਂ ਏਹ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਲਾਵੋ ਦੀ ਬੋਲੀ ਇਕ ਹੈ ਜੋ ਏਹ ਮੰਨੀਏ ਕਿ ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਨੂੰ ਕੱਢ ਜੰਮੂੰ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਨੱਠ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਰ ਉੱਥੋਂ ਈ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਉਸ ਦਾ ਇਨਸਾਫ਼ ੋਇਆ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਪਨੀ ਮੰਨਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਖਿੱਚਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਕਿੱਥੇ ਰੰਗ ਪੂਰ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜੰਮੂ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਪਹਾੜ । ਬਿਨ ਸਾਮਾਨ ਉੱਥੇ ਕੀਕਨ ਪੁੱਜਾ ਅਰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਝੰਗ ਜਾਂ ਅਪਨੇ ਇਲਾਕੇ ਤਖਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਈ ਕਿਉਂ ਨਾ ਰੌਚ ਪਿਆ? ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਜ਼ਾਤ ਭਰਾ ਰਾਂਝੇ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਵੀ ਕਰਦੇ ਫੇਰ ਏਹ ਗੱਲ ਅਨਹੋਨੀ ਵੀ ਹੋ ਕਿਉਂ ਜੋ ਰਾੜੀ ਨੱਠਾ ਸੀ ਸਵੇਰੇ ਵਾਹਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜੀ, ਛੇ ਸੱਤ ਘੰਟੇ ਦਾ ਫਰਕ ਸੀ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਦਰਿਆਓਂ ਉਰੇ ੨ ਈ ਪਕੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਨਾ ਏ। ਏਹ ਕਵੀ ਨੇ ਐਵੇਂ ਖਿੱਚ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ, ਮੁਕਬਲ ਨੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ, ਹਾਂ ਅਦਲੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ । ਖਬਰੇ ਅਦਲੀ ਰਾਜੇ ਦਾ ਅਰਥ ਹਿੰਦੂ ਜੱਜ ਦਾ ਹੋਵੇ । ਕਾਜ਼ੀ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਦਾਉਂਦੇ ਹੋਣਗੇ ਅਰ ਹਿੰਦੂ ਜੱਜ ਅਦਲੀ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਬਿਨਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਕਮ ॥ ਵਾਰਸ ਨੇ ਰਾਇਲਾਂ ਸਾਇਬਾਂ ਨੂੰ . ਐਵੇਂ ਕਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਘੁੜਿਆ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਾ ਹੀ ਮੁਕਬਲ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਲਿਆਂਦਾ ਹੈ ਅਰ ਏਹ ਛੋਕਰੀਆਂ ਹੀਰ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰਹ ਬੇਹਯਾਈ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਦਾਚਿਤ ਨਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਗਤੀ ਇੱਕੋ</poem>}}<noinclude></noinclude> q1gi63unkdd9h6qv9ni8fhdqjfle69s 250 73216 223167 2026-06-23T07:00:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ । ਹੀਰ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੀ, ਘਰ ਘਰ ਦੀ ਵਿੱਦ ਥੋੜੀ ਸੀ ਏਸ ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਪਲਾਟ ਦਰਯਾ ਝਨਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਈ ਹੈ ਅਚ ਸਮਾਂ ਬਾਬਰ ਤੋਂ ਪਹਲੇ ਜਾਂ ਕੌਲ ਕੋਲ ਕੋਈ ਬੈਹਲੋਲ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਕਹਾਨੀ ਦਸਦੇ ਹਨ।..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(156)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ । ਹੀਰ ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਨੂੰਹ ਸੀ, ਘਰ ਘਰ ਦੀ ਵਿੱਦ ਥੋੜੀ ਸੀ ਏਸ ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਪਲਾਟ ਦਰਯਾ ਝਨਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਈ ਹੈ ਅਚ ਸਮਾਂ ਬਾਬਰ ਤੋਂ ਪਹਲੇ ਜਾਂ ਕੌਲ ਕੋਲ ਕੋਈ ਬੈਹਲੋਲ ਦੇ ਰਾਜ ਦੀ ਕਹਾਨੀ ਦਸਦੇ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਤਖਤ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦਾ ਜੋ ਮਿਝ ਰਾਂਝਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਅਰ ਹੀਰ ਝੰਗ ਸਿਆਲਾਂ ਦੀ ੮੦ ਮੀਲ ਦਾ ਫਾਸਲਾ, ਵਿਆਹੀ ਰੰਗ ੁਰ, ਜ ਅਜ ਕਲ ਮੁਜ਼ਫਰ ਗੜ ਦੇ ਜ਼ਿਲ ਵਿੱਚ, ਝੰਗ ਤੋਂ 20 ਮੀਲ ਦੱਖਨ ਪੱਛਮ ਦੀ ਗੁੱਠ ਹੈ । ਰਾਂਝੇ ਨੇ ਜੋਰੀਆਂਦੇ ਟਿੱਲੇ ਜੋ ਗੋਰਖ ਦਾ ਟਿੱਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਅਰ ਜਿੱਥੋਂ ਇਕ ਪੱਥਰ ਹੈ,ਜਿਸ ਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਕੰਨ ਪਾਵੇਂ ਸਨ,ਜਾਕੇ ਜੌਂਗ ਲੀਤਾ। ਜਦ ਖੇੜੇ ਹੀਰ ਨੂੰ ਰੰਗ ਪਰ ਲੈ ਗਏ ਏਹ ਉਦਾਸ ਹੋ ਹਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਮੁੜਿਆ,ਪਰ ਦਿਲ ਭਾਬੀਆਂ ਦੇ ਭਾਨੇ ਯਾਦ ਆਏ । ਬਿਨਾਂ ਪੀਰ ) ਝੋਨਾ ਇਕ ਦਾਗ਼ ਜਾਤਾਂ । ਕੁਝ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਸਤਾਯਾ, ਕੁਝ ਖੇੜਿਆਂ ਦੇ ਹੀਰ ਲੈ ਜਾਨ ਤੋਂ ਭੁੰਨਿਆ ਤੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋਇਆ ੨ ਦਿੱਲੇ ਜਾ ਕੰਨ ਪੜਾਏ ਅਰ ਏਹ ਅਖਾਨ ਕਿ, ਇਸ਼ਕੋਂ ਚਿੱਟਾ ਜੋਗੀ ਜਾ ਬਨਦਾ ਹੈ ਸੱਚ ਕਰ ਵਖਾਯਾ । ਜੰਗੀ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤਾ ਅਕਸਰ ਬਨਦੇ ਸਨ, ਹਨ ਵੀ ਮੁਸਲਮਾਨ ' ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਜੋਗੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਚੂੜੇ ਵੀ ਜੋਗੀ ਹਨ ਅਰ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦਾ ਏਹ ਫਿਰਕਾ ਬੜਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਤੇ ਨਸ਼ੇਗ ਹੈ। ਪੇਸੇ ਭੇਖ ਵਿੱਚ ਰਾਂਝੇ ਦਾ ਕੰਮ ਸੋਰਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਫਕੀਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਛਿੜਕੇ ਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਜਾਹੀ ਨਾ ਸਨ, ਸੂਫੀ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਫਿਰਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਸਨ ਹੋਰ ਰੰਗਦੇ ਰਾਂਝਾ ਸੀ ਹੋਰ ਵੰਙਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ' ਤੇ ਮੁੱਲਾਂ ਮੁਲਵਾਨੇ ਬਨਨ ਨਾਲ ਵੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਦਾ।ਉਸ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜੋਗੀਆਂ ਦੀ ਕਦਰ ਸੀ। ਵੇਖੋ ਜਦ ਚ ਝਾ ਜੋਗੀ ਬਨ ਰੰਗ ਖੁਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਟੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਮੇਂ ਦਵਾਲੇ ਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਕੋਈ ਕੁਝ ਪੁੱਛੇ ਕੋਈ ਕੋਈ ਪੁੱਤ ਦੀ ਆਸ ਕਰੇ, ਕੋਈ ਧਨ ਤੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸੁਆਸ ਭਰੇ, ਕੋਈ ਪਤੀ ਵੱਸ ਕਰਨ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਪੁੱਛੋ, ਕੋਈ ਯਾਰ</poem>}}<noinclude></noinclude> 4zhtrp3137c9dt5kek4qj2b3ktcru7y 250 73217 223168 2026-06-23T07:01:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਮਨਾਨ ਦਾ ਜੰਤ । ਜਦ ਸੈਹੜੀ ਜੋਗੀ ਨਾਲ ' ਲੜੀ ' ਤਾਂ ਵੀ ਸਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਆਨ ਮੱਤ ਦਿੱਤੀ ॥ ਮੰਗ ਖਾਇਕੇ ਸਦਾ ਏਹ ਦੇਸ ਤਿਆਗਨ, ਵੰਝ ਵੈਰਦੇ ਨਾ ਏਹਤਾਨਦੇ ਨੀ । ਸਦਾ ਰੈਹਨ ਉਦਾਸ ਨਰਾਸਨੌਰੇ ਫੂਕਕੇ ਸਿਆਲ ਗੁਜ਼ਰਾਨਦੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(157)}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਮਨਾਨ ਦਾ ਜੰਤ । ਜਦ ਸੈਹੜੀ ਜੋਗੀ ਨਾਲ ' ਲੜੀ ' ਤਾਂ ਵੀ ਸਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਆਨ ਮੱਤ ਦਿੱਤੀ ॥ ਮੰਗ ਖਾਇਕੇ ਸਦਾ ਏਹ ਦੇਸ ਤਿਆਗਨ, ਵੰਝ ਵੈਰਦੇ ਨਾ ਏਹਤਾਨਦੇ ਨੀ । ਸਦਾ ਰੈਹਨ ਉਦਾਸ ਨਰਾਸਨੌਰੇ ਫੂਕਕੇ ਸਿਆਲ ਗੁਜ਼ਰਾਨਦੇ ਨੀ॥ ਹਨ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ (Edition ਵੱਖ ਵੱਖ ਪੋਥੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਤੋਂ ਪੁਰਾਨੀ ਹੀਰ ਜੇਹੜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੈ, ਫੇਰ ਹਦਾਇਤ ਉੱਲਾ ਦੀ ਸੋਧੀ ਹੋਈ ਮੁਕੰਮਲ ਹੀਰ, ਤੇ ਕੋਈ ੧੦ ਕੁ ਵਰਿਹਾਂ ਥੀਂ ਪੀਰਾਂ ਦਿੱਤਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਹੀਰ ! ਜਿਸ ਵਿੱਚ ੮੦੦ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਬੈਂਤ ਅਸਲ ਹੀਰ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਕ ਹਨ, ਅਰ ਛਾਪਨ ਵਾਲੇ ਏਹ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਇਕ “ਕਲਮੀ ਨਸਖ਼ਾ ਲੱਭਾ ਤੋਂ ਉਸਤੋਂ ਏਹ ਹੀਰ ਛਾਪੀ। ਪਰ ਜਦ ਬੈਂਤਾਂ ਵੱਲ ਤੱਕਨੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੇਰ ਸਾਰੇ · ਬੈਂਤ ਪਿੱਛੋਂ ਪਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਹਦਾਇਤ ਉੱਲਾ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਤੇ ਵਧੀਕ, ਬੈਂਤ ਜੇਹੜੇ ਪਾਏ ਸਨ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਨਸ਼ਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਰੀ ਵੱਡੀ ਹੀਰ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬਨਾਈ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇਕ - ਕਲਮੀ ਹੀਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਹੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਈ ਬੈਂਡ ਤੇ ਬੰਦ ਵਾਧੂ ਹਨ | ਹਨ ਇਕ ਵੱਡੀ ਚੀਰ ਈ ਨਹੀਂ ਐਪਰ ਦੋ ਕੁ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਇਕ ਵਾਰਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਸੋਹਨੀ ਛਪੀ, ਤੇ ਕੱਲ ਨੂੰ ਵਾਰਸ ਦੀ ਸੱਸੀ ਤੇ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਦੀ ਤਾਂਘ ਰੱਖਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪੁਰਾਨੀਲਚਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਰੱਖਨ ਤੇ ਅੱਜਕੱਲ ਮਲਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਤੇ ਰਾਹ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾਈਂ ਕੋਈ ਕਮੇਟੀ ਸੁਸੈਟੀ ਅਜੇਹੀ ਹੈ, ਜੇਹੜੀ ਅਜੇਈਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦੇ ਛਾਪਨਨੂੰ ਤੱਕ ਪਾਏ, ੇ ਨਾ ਈ ਆਮ ਖਾਸ ਨੂੰ ਏਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਰਸ ਹੈ। ਵੱਡੀ ਹੀਰ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਜਿਸ ਨੇ ਵਧੀਕ ਬੈਂਤ ਲਿਖਕੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਏ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਲਿਆਕਤ ਦਾ ਬਾਬਾ ਜੋ ਕਿ . ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਵਰਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ</poem>}}<noinclude></noinclude> b6yirp885jiq4abr0myiywah74wbdcr 250 73218 223169 2026-06-23T07:03:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "( ੭੧੮ ) ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਦਰਦ ਠੀਕ ਨੀ ਪਕਕੇ ਨਾਮਚਤਰੁਪਹਿਚਾਨੀਐ ॥ ਹੋਕਹੇਹਮਾਰੇਬਚਨਸੱਤਕਰਮਾਨੀ ਐ॥੧੨੧੪॥ ਚਉਪਈ॥ ਬਾਸਵੇਸਣੀਆਦਿਭਣਿਜੈ ॥ ਅੰਤ ਬਦਅਰਣੀਤਿਹਦਿੱਜੈ । ਨਾਮਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>( ੭੧੮ ) ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਦਰਦ ਠੀਕ ਨੀ ਪਕਕੇ ਨਾਮਚਤਰੁਪਹਿਚਾਨੀਐ ॥ ਹੋਕਹੇਹਮਾਰੇਬਚਨਸੱਤਕਰਮਾਨੀ ਐ॥੧੨੧੪॥ ਚਉਪਈ॥ ਬਾਸਵੇਸਣੀਆਦਿਭਣਿਜੈ ॥ ਅੰਤ ਬਦਅਰਣੀਤਿਹਦਿੱਜੈ । ਨਾਮਤੁਪਕਕੇ ਸਭਜੀਅਜਾਨੋ ॥ ਸੰਕਾਤਿਆ ਗਨਿਸੰਕਬਖਾਨੋ ॥ ੧੨੧੫ ॥ ਅੜਿੱਲ ॥ ਬਰਹਾਇਸਣੀਅਰਣੀ ਆਦਿਬਖਾਨੀਐ॥ ਸਕਲਤੁਪਕਕੇਨਾਮਸੁਚਿਤਮੈਜਾਨੀਐ ॥ ਸੰਕਤਿ ਆਗਨਿਸੰਕਉਚਾਰਨਕੀਜੀਐ ॥ ਹੋਸੱਤਸੁਬਚਨਹਮਾਰੇਮਾਨੇਲੀਜੀਐ ॥੧੨੧੬॥ ਦੋਹਰਾ ॥ ਮਘਵੇਸਣਨੀਈਸਰਣੀਪ੍ਰਿਥਮਪਦਹਿਉਚਾ ਰ॥ਨਾਮਤੁਪਕਕੇਹੋਤਹੈਲੀਜੈਸੁਕਵਿਸੁਧਾਰ ॥੧੧੧੭॥ ਮਾਡਲੇਸ ਣੀਏਸਣੀਮਥਣੀਅੰਤਉਚਾਰ ॥ ਨਾਮਤੁਪਕਕੇਹੋਤਹੈਲੀਜਹੁਸੁਕਵਿਸੁ ਧਾਰ ॥੧੨੧੮॥ ਚਉਪਈ ॥ ਜਿਸਨਏਸਣੀਆਦਿਭਣਿਜੈ ॥ ਇ ਸੁਣੀਮਥਣੀਅੰਤਕਹਿਜੈ ॥ ਸਭਨਾਮਤੁਪਕਕੇਲਹੀਐ ॥ ਦੀਜੈਤਵ ਨਠਵਰਜਹਚਹੀਐ॥੧੨੧੯॥ ਅੜਿੱਲ॥ ਪ੍ਰਿਥਮਪੁਰੰਦਰਇਸ ਣੀਸਬਦਬਖਾਨੀਐ॥ ਇਸਣੀਮਥਣੀਪਦਕੋਬਹੁਰਮਾਨੀਐ ॥ਨਾਮ ਤੁਪਕੇ ਸਕਲਜਾਨਜੀ ਅਲੀਜੀਐ। ਹੋਸੰਕਤਿਆਗਨਿਸੰਕਉਚਾਰਨ ਕੀਜੀਐ ॥ ੧੨੨੦॥ ਬਧਰਸਣੀਅਰਣੀਆਦਿਉਚਾਰੀਐ ॥ ਨਾਮ ਤੁਪਕਕੇਚਿਤਮੈਚਤੁਰਵਿਚਾਰੀਐ ॥ ਸੰਕਤਿਆਗਨਿਸੰਕਹੁਇਸਬਦ ਬਖਾਨੀਐ ॥ ਹੋਕਿਸੀਸੁਕਵਿਕੀਕਾਨਨਮਨਮੈਆਨੀਐ॥੧੨੨੧॥ ਰਾਖਾੜਪਿਤਣੀਇਸਣੀਪਭਾਖੀਐ ॥ ਅਰਣੀਤਾਂਕੇ ਅੰਤਸਬਦ ਕੋਰਾਖੀਐ ॥ ਸਕਲਤੁਪਕਕੇਨਾਮਹੀਯੇਪਹਿਚਾਨੀਐ ਚਤੁਰਸਭਾਕੇਬੀਚਨਿਸੰਕਬਖਾਨੀਐ ॥ 972R ॥ ਇੰਦ੍ਰਣੀ ਇੰਦ੍ਰਾਣੀਆਦਿਬਖਾਨਕੈ ॥ ਅਰਣੀਤਾਂਕੇ ਅੰਤਸਬਦਕੋਠਾਨਕੈ ॥ ਸਕ ਲਤਪਕਕੇਨਾਮਜਾਨਜੀ ਅਲੀਜੀਐ॥ ਹੋਕਬਿਤਕਾਬਿਕੇਬੀਚਨਿਡਰ ਹੁਐਦੀਜੀਐ॥੧੨੨੩॥ ਉੱਚ ਾਏ।ਇਸਟੈਸਣੀਭਾਖੀਐ ॥ ਇ ਸੁਣੀਕਹਿਕੈਅਰੁਣੀਪਦਕੋਰਾਖੀਐ। ਸਕਲਤੁਪਕਕੇਨਾਮਜਾਨਜੀਯ ਜਾਨੀਐ॥ ਹੋਸੰਕਾਤਿਆਗਨਿਸੰਕਹੁਇਸਦਾਬਖਾਨੀਐ ॥੧੨੨੪॥ ਯਣੀਇਸਣੀਇਸਣੀਇਸਣੀਭਾਖੀਐ ॥ ਅਰਣੀਤਾਂਕੇ ਅੰਤਸਬਦਕੋ ਰਾਖੀਐ ॥ ਸਕਲਤੁਪਕਕੇਨਾਮਅਮਿਤਜੀਅਜਾਨੀਐ ॥ ਹੋਸੰਕਤਿਯਾ ਗਨਿਸੰਗਹੁਇਸਦਾਬਖਾਨੀਐ ॥੧੨੨੫ ॥ ਗਾਜਰਾਜਰਾਜਨਨੀਪ੍ਰਭ ਣੀਭਾਖੀਐ !! ਮਥਣੀਤਾਂਕੇਅੰਤਸਬਦਕੋਰਾਖੀਐ। ਸਕਲਤੁਪਕਕੇਨਾ ਮਜਾਨਜੀਅਲੀਜੀਐ।ਹੋਯਾਂਕੇਭੀਤਰਭੇਦਨਨੈਕਹੂੰਕੀਜੀਐ॥੧੨੨੬<noinclude></noinclude> 26jxt5gs8u8ye86hpzz05n0z4idh1np 250 73219 223170 2026-06-23T07:05:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਗੁਰੁਮਤ ਸੁਧਾਕਰ ਕੋਟਿ ਇੰਦ੍ਰਾਣ ਸਾਹਸਾਹਾਣਿ ਗਣਿਜੇ. ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਮਹੀਪ ਸੁਰ ਨਰ ਅਸੁਰ ਨੇਤਿ ਨੇਤਿ ਬਣ ਤ੍ਰਿਣ ਕਹਿਤ, ਤ੍ਵ ਸਰਬ ਨਾਮ ਕਥੈ ਕਵਨ ? ਕਰਮਨਾਮ ਬਰਣਤ ਸੁਮਤਿ 90 (੨) ਆਦਿਰੂਪ ਅਨਾਦਿਮੂਰਤਿ ਅਜੋਨਿ ਪੁਰਖ ਅਪਾਰ, ਸ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗੁਰੁਮਤ ਸੁਧਾਕਰ ਕੋਟਿ ਇੰਦ੍ਰਾਣ ਸਾਹਸਾਹਾਣਿ ਗਣਿਜੇ. ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਮਹੀਪ ਸੁਰ ਨਰ ਅਸੁਰ ਨੇਤਿ ਨੇਤਿ ਬਣ ਤ੍ਰਿਣ ਕਹਿਤ, ਤ੍ਵ ਸਰਬ ਨਾਮ ਕਥੈ ਕਵਨ ? ਕਰਮਨਾਮ ਬਰਣਤ ਸੁਮਤਿ 90 (੨) ਆਦਿਰੂਪ ਅਨਾਦਿਮੂਰਤਿ ਅਜੋਨਿ ਪੁਰਖ ਅਪਾਰ, ਸਰਬ ਮਾਨ ਤਿਮਾਨ ਦੇਵ ਅਭੇਵ ਆਦਿ ਉਦਾਰ ਸਰਬ ਪਾਲਕ ਸਰਬ ਘਾਲਕ ਸਰਬ ਕੋ ਪੁੰਨ ਕਾਲ, ਜਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਬਿਰਾਜ ਹੀ ਅਵਧੂਤ੧੨ ਰੂਪ ਰਸਾਲ੧੩ ੭੯ (੩) ਨਾਮ ਨਾਮ ਨ ਜਾਤ ਜਾਕਰ, ਰੂਪ ਰੰਗ ਨ ਰੇਖ, ਆਦਿਪੁਰਖ ਉਦਾਰਮੂਰਤਿ, ਅਜੋਨਿ ਆਦਿ ਅਸੇਖ੧੪ ੧ ਇੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਦ੍ਰ, ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਪਤੀ. ੨ ਤਿੰਨ ਲੋਕ. ੩ ਸ੍ਵਾਮੀ, ਰਾਜਾ, ੪ ਏਹ ਨਹੀਂ, ਏਹ ਨਹੀਂ, ਅਰਥਾਤ ਮਨ ਬੁੱਧੀ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਰ ਪੰਜ ਕੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਿਆਰਾ ਹੈ. ੫ ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ, ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਕ, ਗਰਬਰੀ, ਅੰਤਰਜਾਮੀ, ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਮਹਾਂਕਾਲ ਆਦਿਕ ਨਾਮ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਯਾ ਤੋਂ ਕਲਪਣਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਦੇਖੋ ਅੰਗ ੧੯੪ ਤੋਂ ੨੦੧. ੬ ਵ੍ਯਾਪਕ ੭ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂ ੮ ਤਿੰਨ ਕਾਲ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਣ ਯੋ ੯ ਸ੍ਵ, ਦਾਤਾ, ੧੦ ਲਯ ਕਰਣ ਵਾਲਾ, ੧੧ ਹਰ ਜਗਾ. ੧੨ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਝਾੜ ਸਿੱਟਣ ਵਾਲਾ, ੧੩ ਆਨੰਦ ਰੂਪ, ਰਸਾਂ ਦਾ ਘਰ, ੧੪ ਅਨੰਤ,<noinclude></noinclude> kbhf9dlusp3t0rp684s4ffh9ft1vvj1 250 73220 223171 2026-06-23T07:12:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਹੈਜੋਅਸੀਗੁਰੂਨਾਨਕਜੀਦੀ ਜਨਮਪਤੀ ਦੇਖੀਏਰ ਅਤੇਅਸੀਂਜਾਣਾਗੇਜੋਗ ਨਾਨਕ ਜੀਦਾ ਦਰਸਨਕੀਤਾਹੈਤਾਂਗੁਰੂਅੰਗਦਜੀ ਕੀਤਾਹੈਤਾਂਗੁਰੂ ਅੰਗਦਜੀਆਖਿਆਭਾਈਲਲਾਤੈਨਕਰ ਭਰਦੇ ਆਏ ਕਾਰਨੀਵਾਲਾ ਅਤੇਭਾਈਕਲਪ ਦੇਵ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh||4|}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਹੈਜੋਅਸੀਗੁਰੂਨਾਨਕਜੀਦੀ ਜਨਮਪਤੀ ਦੇਖੀਏਰ ਅਤੇਅਸੀਂਜਾਣਾਗੇਜੋਗ ਨਾਨਕ ਜੀਦਾ ਦਰਸਨਕੀਤਾਹੈਤਾਂਗੁਰੂਅੰਗਦਜੀ ਕੀਤਾਹੈਤਾਂਗੁਰੂ ਅੰਗਦਜੀਆਖਿਆਭਾਈਲਲਾਤੈਨਕਰ ਭਰਦੇ ਆਏ ਕਾਰਨੀਵਾਲਾ ਅਤੇਭਾਈਕਲਪ ਦੇਵੇਤਰੇ ਜੋਤਲਵੰਡੀਆਏ॥ ਨਾਨਕ ਜੀਦੀਸਨ ਪਈਦੇਹੁ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦਜੀਮੰਗੀ।ਅਸਾਂਗੁਰੂ ਅੰਗਦਜੀ ਆਖਿਆਭਾਈਵਾਲਤੂੰਗੁਰੂਨਾਨਕਜੀਦਾਮਿÖਸਚੁਆਖੁਅਬਗੁਰੁ ਅੰਗਦ ਜੀਕੇਗੁਰੂਸਿਰੀਚੰਦਹੋਆ॥ਤੁੰਤਾਹੋਰਹੀਸੁਣਾਏਆਸਤਾਂਕਾਈਬਾਲੇਆਖਿਆ ਭਾਈ ਗੁਰੁ ਗੁਰੁ ਅੰਗਦਜੀਹੋਇਆ।ਜਿਸਦੇਅ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕਜੀ ਪੰਜ ਪੈਸੇ ਤੇ ਅਤੇ ਸਨਾਲਫਿਰ ਬਰਾਬਰੀਕੇਹੀ।ਤੇਸਿਰੀਚੰਦਜੀਉ ਲਕਰਕੇ ਮੁੜੀ ਮਨਤੇ ਤਾਲਾਲੂਆਖਿਆਭਾਈਮੈਘਰਵਿਚਢੋਲਵਾਹਾਂ ਤੇਭਾਈ ਮਾਤਾਭੀਚਲਗਈਹੈ।ਬਹੁਤਲੇਖੇਦੋਕਾਰਤਪਏਹੋਏ ਨੁ ਤਘਰਵਿਨਵਲਵਲ ਟੋਲਦੇ ਟੋਲਦੇਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਪਤੀਲੋਧੀ ਅਤੇਲਭਕਰ ਭਾਈਬਾਲੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਬਾਲੇ ਲਾਲੈਪੁੰਨੂਨੂੰਦੇਸ਼ੀਅਤਾਭਾਈਚਾਲੇਪਨੰਬਾਲੇ ਆਖਿਓਸੁਜੋਏਹਮੇਰੀਭੇਟਗੁਰੂ ਅੰਗਦਜੀਅਗੇਰਖਣੀ ਅਤੇਮੇਬਾਏਕ</poem>}}<noinclude></noinclude> l4s10bqtptjp6thpwd6cr4o8l3a84lc 250 73221 223172 2026-06-23T07:13:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>ਜੀਦੇ ਅਗੋਰਖੀ ਅਤੇਮਝਾਟੇਕਿਆ ਕਰਤਾਰਚਿਤਆਵੈ ਅਤਸਾਅਸਾਨੂੰਸ੍ਰੀਗੁਰਨਾਨਕਜੀਦਾਦਰਸਨਕਰਾਇਆਹੈ ਗੁਰਅੰਗਜੀਜਨਮਪਹਥਲੋਕਰਅਖੀਆਂਤੇਰਖੀਅਤੇ ਸਿਰਤੋਰਖੀ,ਖੋ ਲਕਰਦੇਖਤ ਅਖਰੁਮਾਸੜੀਹੈਨਾਤਾਗੁਰੂਅੰਗਦਜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{rh||5|}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਜੀਦੇ ਅਗੋਰਖੀ ਅਤੇਮਝਾਟੇਕਿਆ ਕਰਤਾਰਚਿਤਆਵੈ ਅਤਸਾਅਸਾਨੂੰਸ੍ਰੀਗੁਰਨਾਨਕਜੀਦਾਦਰਸਨਕਰਾਇਆਹੈ ਗੁਰਅੰਗਜੀਜਨਮਪਹਥਲੋਕਰਅਖੀਆਂਤੇਰਖੀਅਤੇ ਸਿਰਤੋਰਖੀ,ਖੋ ਲਕਰਦੇਖਤ ਅਖਰੁਮਾਸੜੀਹੈਨਾਤਾਗੁਰੂਅੰਗਦਜੀਵੀਚਾਰਕੀਤਾਸੋ ਕੋਈ ਜੇਹਾਸਿਖਹੋਵੈਜੋਦੋਵੇਅਖਰ ਪੜਿਆ ਵੇ ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਲਿਖਣਜਾਣੇ ਤਾਮਹਿਮਾ ਹਿਰਾਜਦ ਬੋਲਿਆ ਜਿਸਦੇ ਘਰ ਸ੍ਰੀਗੁਰੁ ਅੰਗਦ ਜੀ ਰਹਿਦੇਸੇਤਾਉਸ ਆਖਿਆਗੁਰੁ ਸੀਸੁਲਤਾਨਪਰਵੇਜਪੇੜਮੋਖਾਖੜੀਹੈਓਹਦੋਵੈ ਅਖਰ ਪੜਿਆ ਅਤੇ ਦੋਵੈ ਅਖੋਂ ਲਿਖਦਾਹੈ।ਤਾਗੁਰੂ ਅੰਗਦਜੀ ਕਹਿਆਭਾਈ ਮਹਿਮਾਊਸਨੂੰਆਦਾ ਚਾਹੀਏ ਜਰੂ ਰਤਮਹਿਮੇਆਖਿਆਭਲਾਗੁਰੂਜੀਮੈਜਾਂਦਾਹਾਂ ਮੇਰੇ ਆਖੇਬਆਵੇਗਾਤਾਂਮਹਿਮ ਗਇਆਸੁਲਤਾਨਪੁਰੇਪੜੇਮੇਖੇਨਲੈਆਇਆਤਾਪੈੜੋਆਇਕਰ ਸ੍ਰੀਗੁਰੂ ਅੰਗਦਜੀ ਅਰੋਮਝਦੇਖਿਆਤਾਂ ਗੁਰੂਅੰਗਦਜੀ ਉਸਤਾਈਸਨ ਪਤੀ-ਦਿਖਾਈਤਾਭਾਈ ਪੈੜੇਤ ਬਤਾੜਵਾਚਸੁਣਾਈਪਤਾ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦਜੀਸੁਣਕਰਖਸਹੋਈਤਾਂਸੀਗੁਰੂ ਅੰਗਦਜੀਅ ਖਿਆ ਸੁਣ ਭਾਈਪੈਡ ਏਹਜਨਮ ਪਤੀ ਸਾਨੂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਅਖਰਾਂਵਿਚ ਲਿਖਦੇ ਹੁ॥ਅਤਾਂਭਾਈਪੈੜੋਆਖਿਆ ਕੁਲਗੁਰੂਜੀ ਕਾਂਗਦ ਸਿਆਹੀ ਅਤੇਕਲਮ ਮਗ ਵਾਦੇਓਭਾਂਮੇ ਲਿਖ ਦੇਂਦਾਹਾਅਤਾਸੀਗੁਰੂਅੰਗਦਤੀ ਕਾਗਦ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀਆਂ ਕਲਮ ਮੰਗਵਾ,ਦਿਤੀ ਤਾਭਾਈ ਮੋਖੇ ਜਨਮ ਪੜੀ ਲਿਖੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਗੁਰੂ ਅੰਗਦੁਜੀਲੇਅਵਾਈ॥ਪੁਰਮੁਖਸਤੀ ਭਾਈ ਬਾਲੇ ਸੰਧਦੇ ਆਅਖਰਮਾਸੜੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਮੈ ਪਰਸਿੱਧਰੇਸਨ॥੩॥ ਏਰਗੁਰਮੁਖੀਅਗੁਰੂ ਨਾਨਕਜੀਬਣਾਏ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀਗੁਰ ਅੰਗਦ ਸੀਜਗਤ ਵੇਰਵਰੜਾਏ॥ਐਸੋਪਰਉਪਕਾਰੀਗੁਰੁਜੀਜਗਤਦੇਉਧਾਰਕਰਨਦੇਵਾਸਤੋਗੁ ਰਮੁਖੀ ਅਖਰ-ਬਨਾਏ ਕਿਓਜੋਸਹੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸਮਝਨੀ ਤੇਪੜਨੀ,ਬਡੀਔਖੀਸੀ ਅੰਗੁਰਮੁਖੀ ਸੁਖੈਨਹੀ ਸਮਝੀ ਜਾਤੀ ਕਲਜੁਗੀਜੀਵਾਂਖੀਬਧਸੈਟੀਜਾ ਕੇਸੀਹਰਨਾਨਕਜੀਗੁਰਮੁਖੀਅਖਰਚਦੀਏਹੋ।ਅਸੀਸਾਗਾਡੀਗੁਰਮੁਖ ਰਸਤਾ ਬਦੀਆਂਹੈ ਜੋ ਸਿਖ ਪਾਵੰਤ ਜਿਸਕੇ ਚੇਤਮੇਮੋਖਹੋਵੇਗੀ ਚਾਹੁ ਹੋਵੈਸੋਸੀਗੁਰੂਜੀਕੇ ਸੁਖੈਨਰਸਤੇ ਪਰ ਚਲੇਗਾ ਜੋ ਸ੍ਰੀਪਰਮੇਸਰ ਜੀਕੋਰਮ ' ਸਮੋਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ</poem>}}<noinclude></noinclude> egvve0pbx9gly97ue7f3i8po1tclkoi 250 73222 223178 2026-06-23T07:28:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "2. 3. 4. 5. 6. 7. David Swenson, Princeton University Press, 1941. (Concepts Given on the basis of these books.) Martin Buber, Will Herberg 'Four Existential Theologians' Double Day Anchor Books, New York, 1958 (Concepts Based on the Study of pages from 154 to 229) JACQUES MARITAIN Op. Cit, Pages 27 to 96 Gabriel Marcel Concepts Based on H.J. Blackham's Book Six Existential Thinkers, P 66-85. NICOLAS BERDYAEV Op. Cit Pages 99-152 PAUL TILLICH Op...." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>2. 3. 4. 5. 6. 7. David Swenson, Princeton University Press, 1941. (Concepts Given on the basis of these books.) Martin Buber, Will Herberg 'Four Existential Theologians' Double Day Anchor Books, New York, 1958 (Concepts Based on the Study of pages from 154 to 229) JACQUES MARITAIN Op. Cit, Pages 27 to 96 Gabriel Marcel Concepts Based on H.J. Blackham's Book Six Existential Thinkers, P 66-85. NICOLAS BERDYAEV Op. Cit Pages 99-152 PAUL TILLICH Op. Cit Pages 233-312 Rudolf Karl Bultmann John Macquarrie, An Existential Theology, Pelicon Books, 1977 Pages 29-123, 127-237 (A Comparison of Heidegger and Bultmann) 1. 2. (ਅ) ਨਾਸਤਿਕ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ (Athiest Existentialists) Edmond Husserl Concepts Based on Mary Warnock's Book 'Existentialism', Oxford University III 1979 Pages 23-45 and Systematic Theology by Paul Tillich P-118, Six Existential Thinkers by H.J. Blackham P-87 and Literary Theory From Plato to Barthes by Richard Harland P-201 Friedrich Nietzsche Concepts Based on W.H. Wright (Ed)'s Book The Philosophy of Nietzsche, the Modern Library, New York, 1954 and H.J. Blackham's Book Six Existential Thinkers From P 23-42 3. Karl Jaspers Concepts based on H.J. Blackham's Book Six Existential Thinkers- P 43-65 and Dr. Sonal K.Amin's book Karl Jaspers and Existentialsm, P 32-55, 236-251 ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ) / 262<noinclude></noinclude> ruq9xebiox0m2ej9qzit9y68lbzp2h3 250 73223 223179 2026-06-23T07:34:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{Block center|<poem>4. Martin Heidegger {{Right|Concepts based on John Macquarrie's Book. An Existential Theology P 29-123, 127-234; H.J. Blackham's Book Six Existential Thinkers, P 86-109, Mary Warnock's Book Existentialsm P 46-70}} 5. Maurice Merleau-Ponty{{Right| }}Concepts Based on Mary Warnock's Book Existentialism P 71-91 6. Jean Paul Sartre {{Right|Concepts Based on Dominick La-Capra's A Preface to Sartre; H.J. Blackham's op. cit. Book P 1..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>4. Martin Heidegger {{Right|Concepts based on John Macquarrie's Book. An Existential Theology P 29-123, 127-234; H.J. Blackham's Book Six Existential Thinkers, P 86-109, Mary Warnock's Book Existentialsm P 46-70}} 5. Maurice Merleau-Ponty{{Right| }}Concepts Based on Mary Warnock's Book Existentialism P 71-91 6. Jean Paul Sartre {{Right|Concepts Based on Dominick La-Capra's A Preface to Sartre; H.J. Blackham's op. cit. Book P 110-148; Donald Palmer's Book, Sartre, Orient Longman, 2003; Being and Nothing (Tr.By Hazel E. Barnes) P 799-807; Existentialism and Human Emotions (Trans. Bernard Freshman and Hazel Barnes.)}} {{center|ਅਧਿਆਇ ਤੀਜਾ}} {{center|ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮਾਡਲ}} 1. Richard Harland, Literary Theory From Plato to Barthes, P 201 2. Ibid, P 203 3. Dominic La Capra, A Preface to Sartre, P 197 4. W.H. Wright, Philosophy of Nietzsche, Thus Spake Zarthustra, Ch. 25 5. The Tribune, Dated Nov 21, 2013 6. S.K. Sachdeva, Editorial, Competition Success Review, Dec, 2013 7. The Tribune, Dated, June 11, 2013 8. Encyclopaedia Britannica, Vol 15, P 257 </poem>}}<noinclude>ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ) / 263</noinclude> c6gqkvi400hpfruesxpbecbaigt8jff 223180 223179 2026-06-23T07:39:04Z Harchand Bhinder 2624 223180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>4. Martin Heidegger Concepts based on John Macquarrie's Book. An Existential Theology P 29-123, 127-234; H.J. Blackham's Book Six Existential Thinkers, P 86-109, Mary Warnock's Book Existentialsm P 46-70}} 5. Maurice Merleau-Ponty Concepts Based on Mary Warnock's Book Existentialism P 71-91 6. Jean Paul Sartre Concepts Based on Dominick La-Capra's A Preface to Sartre; H.J. Blackham's op. cit. Book P 110-148; Donald Palmer's Book, Sartre, Orient Longman, 2003; Being and Nothing (Tr.By Hazel E. Barnes) P 799-807; Existentialism and Human Emotions (Trans. Bernard Freshman and Hazel Barnes.) {{center|ਅਧਿਆਇ ਤੀਜਾ}} {{center|ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਅਧਿਐਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮਾਡਲ}} 1. Richard Harland, Literary Theory From Plato to Barthes, P 201 2. Ibid, P 203 3. Dominic La Capra, A Preface to Sartre, P 197 4. W.H. Wright, Philosophy of Nietzsche, Thus Spake Zarthustra, Ch. 25 5. The Tribune, Dated Nov 21, 2013 6. S.K. Sachdeva, Editorial, Competition Success Review, Dec, 2013 7. The Tribune, Dated, June 11, 2013 8. Encyclopaedia Britannica, Vol 15, P 257 </poem>}}<noinclude>ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ) / 263</noinclude> khx8qbiznissjxcw07capvd7bky1s16 250 73224 223181 2026-06-23T07:46:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>9. The Tribune, September 28, 2013 10. Quoted by : Roger A Johnson, Introduction To Rudolf Bultmann, P-133 {{center|ਅਧਿਆਇ ਚੌਥਾ}} {{center|'''ਬਾਣੀ ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ'''}} 1. ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ-ਜੀਵਨੀ ਤੇ ਰਚਨਾ, ਤਾਰਨ ਸਿੰਘ, ਬਲਬੀਰ ਕੌਰ, ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ, 1973, ਸ਼ਲੋਕ 6 2. ਉਹੀ, ਸ਼ਲੋਕ 123 3. ਉਹੀ, 1 4. John Macquarrie, An Existential Theology, P 112 5. Op. Cit 6. Op. Cit 7. ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ, ਉਹੀ, ਸ਼ਲੋਕ 93 8. ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ, ਉਹੀ, ਸ਼ਲੋਕ 36 9. John Macquarrie, Op. Cit, P 84 10. ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ, ਉਹੀ, ਸ਼ਲੋਕ 95 11. ਉਹੀ, ਰਾਗ ਆਸਾ 12. ਉਹੀ ਰਾਗ ਸੂਹੀ 13 . ਉਹੀ, ਸ਼ਲੋਕ, 124 14. ਸ਼ੇਖ਼ ਫ਼ਰੀਦ, ਉਹੀ, ਰਾਗ ਸੂਹੀ 15. ਉਹੀ, ਸ਼ਲੋਕ 35 16. ਉਹੀ, ਸ਼ਲੋਕ 24 17. ਉਹੀ, ਸ਼ਲੋਕ, 25 {{center|ਅਧਿਆਇ ਪੰਜਵਾਂ}} {{center|'''ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ'''}} 1. John Macquarrie, An Existential Theology, P. 211 2. Ibid </poem>}}<noinclude>ਅਸਤਿਤਵਵਾਦੀ ਆਲੋਚਨਾ (ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ) / 264</noinclude> 7s190cvgwwcqmnza5ghv8dkozf6egrd