ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 12060 223346 65043 2026-06-24T13:16:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223346 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਨਿਖਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਸੁਹੱਪਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ - ਪਰ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸ਼ਾਮਾਂ ਢਲਦੀਆਂ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਫੁੱਲ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋਣਾ ਜਾਂ ਨਿਢਾਲ ਹੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਧੁੰਧਲੇਪਨ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ... ... ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਧਮ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ... ... ਤਾਂ ਇਹ ਜੁਦਾਈ ਦੇ ਬੱਦਲ ਜਿਹੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਸਾਡੇ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਆਰਾਮ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤੀ ਅਨ-ਗਹਿਲੀ ਨਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੇਰੀਆਂ ਰੀਝਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਫਟ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ। {{gap}}ਦੇਵਿੰਦਰ, ਅਸੀ ਦੋਵੇਂ ਦੂਰ ਹੀ ਦੁਰ ਪਏ ਟਿਮਟਮਾਂਦੇ ਹਾਂ ... ... ਦੂਰ ਬੈਠੀ ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅੱਥਰੂ ਬਹਾਦੀ ਹਾਂ। ਕੀ ਮਹੱਬਤ ਏਸ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸੁਚੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜੁਦਾਈ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਭਟਕਦੀ ਫਿਰੇ ? ਨਹੀਂ,ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀਆਂ ਨਾਜ਼ਕ ਕਿਰਨਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਮਾਨੀ ਨੂਰ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦੇਣ। ਪਿਆਰ ਬਿਨਾਂ, ਦੁਨੀਆ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਰੌਣਕੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਸੁੰਨੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗੀ। {{gap}}ਰਾਤੀਂ ਬੜੇ ਖ਼ਿਆਲ ਆਏ, ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ... ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਸੁਆਦ ਤੇ ਬੜਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਖ਼ਿਰ ਮਾਯੂਸ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਸੌਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਚੰਗਾ!ਹੁਣ ਦਸੋ, ਗੱਸੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਨਾ ? ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਫ਼ਰਕ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰਾ ਹੀ ਵਹਿਮ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਤੇ ਸੌਖਾ ਇਲਾਜ ਹੈ। ਇਹੋ ... ... ਕਿ ਤੁਸੀ ਖ਼ਤ ਛੇਤੀ ਪਾ ਦਿਆ ਕਰੋ। {{gap}}ਕਮਲਾ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ ? ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ? {{center|ਸਦਾ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ... ... ...}}<noinclude>{{right|139{{gap}}}}</noinclude> 028ai3pbuhe2k9nmulfzl87mfcnonlo 250 14860 223344 187204 2026-06-24T12:50:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223344 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਦੂਸਰੀ ਛਾਪ ਦੀ}} {{center|{{xx-larger|ਭੂਮਿਕਾ}}}} {{gap}}‘ਕੂਕਿਆਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ' ਜਿਲਦ ੧ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਛਾਪ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਇਹ ਅਗਸਤ ੧੯੪੪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਹੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ ਮਿਲਣ ਵਿਚ ਦੇਰੀ ਤੇ ਛਾਪੇਖਾਨੇ ਦੇ ਹੋਰ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਦੇ ਕਾਰਣ ਤਾਂਘੀ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਇਤਨੀ ਦੇਰ ਉਡੀਕਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਛਾਪ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਚਿਠੀਆਂ ਅਤੇ 'ਨਾਮਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ’ ਵਧਾ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਜਿਲਦ ਵਿਚ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬਾਦ ਕੂਕਾ ਅਰਥਾਤ ਨਾਮਧਾਰੀ ਸ਼ਰੇਣੀ ਦੇ ਆਗੂ ਬਾਬਾ ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਾਬਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋਣਗੇ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨਾਮਧਾਰੀ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ, ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਕਈ ਮਿਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਕੂਕਾ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਨਾਮਧਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਬਤ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਰੀਕਾਰਡ ਇੰਨ ਬਿੰਨ ਛਾਪ ਦਿਤੇ ਜਾਣ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਇਥੇ ਮੈਂ ਇਤਨੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਯਤਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਿਖ ਇਤਿਹਾਸ ਬਾਰੇ ਜਿਤਨੇ ਭੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਰੀਕਾਰਡ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਯਾ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਸਬ<noinclude></noinclude> t31w12dhjfpuukr0idcps1dnmuutz79 250 14863 223345 187205 2026-06-24T12:51:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 223345 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||੬|}}</noinclude>ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕਰ ਕੇ ਲੜੀਵਾਰ ਜਿਲਦਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਏ । ਕੂਕਾ ਕਾਗਜ਼ਾਤ ਭੀ ਇਸ ਲੜੀ ਵਿਚ ਆ ਜਾਣਗੇ। {{gap}}ਮੈਂ ਸੰਤ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੈਦਰਾਜ ਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਮੈਨੂੰ ਬਾਬਾ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ ਝਬਾਲੀਏ ਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਸੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਕ ਟਾਈਪ ਨਕਲ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਗਿਆਨੀ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੀ. ਏ. ਦਾ ਭੀ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਲੋਂ ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਇਕ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਲਾਹਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ।{{nop}} {{left|ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ}} {{left|੯ ਮਈ ੧੯੪੬ }}{{right|ਗੰਡਾ ਸਿੰਘ}} Digitized by Ranjab-DigitalLibrary.www.panjabdiqilib.org<noinclude></noinclude> 15bay4ytudg4cyukva9uq7p8n7jpvfm 250 16741 223341 202664 2026-06-24T12:04:13Z Gill jassu 619 223341 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Rajdeep ghuman" /></noinclude>ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹਰ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨ। ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਫ਼ਰਕ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਨੁਵਾਦ ਕਵਿਤਾ 'ਚੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਰਤਕ 'ਚੋਂ। ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧੁਨੀ, ਨਾਦ ਜਾਂ ਵਾਕ ਦੀ ਭਾਵ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਥਾਂ ਕਵਿਤਾ 'ਚ ਹਾਸਿਲ ਹੈ ਉਹ ਵਾਰਤਕ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਣਾ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਅਨੁਵਾਦ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਾਵਿ-ਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚਲੀ ਮਨੋ-ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ। ਇਹ ਸਭ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੂਖ਼ਮ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਹੀਨ ਫ਼ਰਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮਸਲਨ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ 'ਤੇ ਮਨਬਚਨੀਆਂ ਦਾ ਗਲੋਬ ਥਿਏਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਗਲੱਬ ਥਿਏਟਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ, ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗੀ। ਸੋ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੁੜ ਉਸਾਰੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਢਿੱਲਾ ਨਾ ਪਵੇ ਤੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਦੂਜੀ ਮਿਸਾਲ ਬ੍ਰੈਖਤ ਦੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰੈਖਤ ਦੀ ਨਾਟਕਕਾਰੀ 'ਚ 'ਵਿਯੋਗ-ਸਿਰਜਣ’(Alienation), ਐਂਟੀ-ਹੀਰੋ ਵਰਗੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ ਗੁੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਾਤਰ ਉਸਾਰੀ ਤੇ ਨਾਟਕੀ ਪਲਾਟ ਤੇ ਥੀਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸੋ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬ੍ਰੈਖਤ ਦੀ ਉਸ ਵਿਲੱਖਣ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤੇ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ? ਤੀਜੀ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਸਾਲ ਅਸੀਂ ‘ਵੋਟਿੰਗ ਫ਼ਾਰ ਗੋਦੋਂ' ਦੀ ਉਸ ਲੰਬੀ ਸਪੀਚ ਦੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੈਕਟ ਆਪਣੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰੂਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੈਕਟ ਦੇ ਅਰਥਾਂ 'ਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਲਜਲੂਲਤਾ ਨੂੰ ਉਘਾੜਣ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹੋਏ ਮਨ ਦੇ ਉਸ ਧਰਾਤਲ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਆਮ 3<noinclude></noinclude> gzi5cn7r87wyru7wcnktfagq6lgk5ao 223342 223341 2026-06-24T12:12:29Z Gill jassu 619 /* ਤਸਦੀਕ */ 223342 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gill jassu" /></noinclude>{{center|'''ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ'''}} {{gap}}ਹਰ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨ। ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਫ਼ਰਕ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਨੁਵਾਦ ਕਵਿਤਾ 'ਚੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਰਤਕ 'ਚੋਂ। ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧੁਨੀ, ਨਾਦ ਜਾਂ ਵਾਕ ਦੀ ਭਾਵ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਥਾਂ ਕਵਿਤਾ 'ਚ ਹਾਸਿਲ ਹੈ ਉਹ ਵਾਰਤਕ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਣਾ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਅਨੁਵਾਦ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਾਵਿ-ਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚਲੀ ਮਨੋ-ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ। ਇਹ ਸਭ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੂਖ਼ਮ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਹੀਨ ਫ਼ਰਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਮਸਲਨ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ 'ਤੇ ਮਨਬਚਨੀਆਂ ਦਾ ਗਲੋਬ ਥਿਏਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਗਲੱਬ ਥਿਏਟਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ, ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗੀ। ਸੋ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੁੜ ਉਸਾਰੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਢਿੱਲਾ ਨਾ ਪਵੇ ਤੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਦੂਜੀ ਮਿਸਾਲ ਬ੍ਰੈਖਤ ਦੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਬ੍ਰੈਖਤ ਦੀ ਨਾਟਕਕਾਰੀ'ਚ 'ਵਿਯੋਗ-ਸਿਰਜਣ’(Alienation), ਐਂਟੀ-ਹੀਰੋ ਵਰਗੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ ਗੁੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਾਤਰ ਉਸਾਰੀ ਤੇ ਨਾਟਕੀ ਪਲਾਟ ਤੇ ਥੀਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸੋ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬ੍ਰੈਖਤ ਦੀ ਉਸ ਵਿਲੱਖਣ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤੇ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? {{gap}}ਤੀਜੀ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਸਾਲ ਅਸੀਂ ‘ਵੇਟਿੰਗ ਫ਼ਾਰ ਗੋਦੋਂ' ਦੀ ਉਸ ਲੰਬੀ ਸਪੀਚ ਦੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੈਕਟ ਆਪਣੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰੂਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੈਕਟ ਦੇ ਅਰਥਾਂ'ਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਲਜਲੂਲਤਾ ਨੂੰ ਉਘਾੜਣ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹੋਏ ਮਨ ਦੇ ਉਸ ਧਰਾਤਲ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਆਮ<noinclude>{{rh|||3}}</noinclude> 8mbg794jmymnyjgr0schgdazgawtc98 223355 223342 2026-06-25T00:32:33Z Charan Gill 36 223355 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gill jassu" /></noinclude>{{center|'''ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ'''}} {{gap}}ਹਰ ਅਨੁਵਾਦ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਪ੍ਰਤੱਖ ਤੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨ। ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਫ਼ਰਕ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਨੁਵਾਦ ਕਵਿਤਾ 'ਚੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਰਤਕ 'ਚੋਂ। ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧੁਨੀ, ਨਾਦ ਜਾਂ ਵਾਕ ਦੀ ਭਾਵ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਜੋ ਥਾਂ ਕਵਿਤਾ 'ਚ ਹਾਸਿਲ ਹੈ ਉਹ ਵਾਰਤਕ 'ਚ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਣਾ ਲੈਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਅਨੁਵਾਦ ਕਵਿਤਾ ਤੋਂ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਕਾਵਿ-ਮੀਟਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸੰਵਾਦ ਵਿਚਲੀ ਮਨੋ-ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ। ਇਹ ਸਭ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਰੂਪਾਂਤਰਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਪ੍ਰਤੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੂਖ਼ਮ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਮਹੀਨ ਫ਼ਰਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਮਸਲਨ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ ਨੂੰ ਅਨੁਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ 'ਤੇ ਮਨਬਚਨੀਆਂ ਦਾ ਗਲੋਬ ਥਿਏਟਰ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਨੁਵਾਦਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਵੀਂ ਭਾਸ਼ਾ 'ਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨਾਟਕ ਨੂੰ ਗਲੋਬ ਥਿਏਟਰ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ, ਉਚਾਈ ਵਾਲੀ ਇਮਾਰਤ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏਗੀ। ਸੋ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੰਗਮੰਚ ਲਈ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਤੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੁੜ ਉਸਾਰੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਢਿੱਲਾ ਨਾ ਪਵੇ ਤੇ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਦੂਜੀ ਮਿਸਾਲ ਬ੍ਰੈਖਤ ਦੀ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਬ੍ਰੈਖਤ ਦੀ ਨਾਟਕਕਾਰੀ'ਚ 'ਵਿਯੋਗ-ਸਿਰਜਣ’(Alienation), ਐਂਟੀ-ਹੀਰੋ ਵਰਗੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਸੰਕਲਪ ਗੁੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਪਾਤਰ ਉਸਾਰੀ ਤੇ ਨਾਟਕੀ ਪਲਾਟ ਤੇ ਥੀਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਸੋ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬ੍ਰੈਖਤ ਦੀ ਉਸ ਵਿਲੱਖਣ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਤੇ ਸੁਹਜਾਤਮਕ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? {{gap}}ਤੀਜੀ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਿਸਾਲ ਅਸੀਂ ‘ਵੇਟਿੰਗ ਫ਼ਾਰ ਗੋਦੋ' ਦੀ ਉਸ ਲੰਬੀ ਸਪੀਚ ਦੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੈਕਟ ਆਪਣੀ ਨਾਟਕ ਦੀ ਰੂਹ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਅਨੁਵਾਦਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬੈਕਟ ਦੇ ਅਰਥਾਂ 'ਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਊਲਜਲੂਲਤਾ ਨੂੰ ਉਘਾੜਣ ਲਈ ਭਾਸ਼ਾਈ ਵਿਆਕਰਣ ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦੇ ਹੋਏ ਮਨ ਦੇ ਉਸ ਧਰਾਤਲ ਤੱਕ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਆਮ<noinclude>{{rh|||3}}</noinclude> rykclo7fi5d2zq8b8zux7qb96q3idfe 250 19425 223382 50383 2026-06-25T06:04:15Z Parmjit kaur rao 477 223382 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਖੋਲੀ (ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ ਬਸੰਤ ਮ ਲ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਈ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਤੁ ਹੁਨ ੩ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਭ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੂਤੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਰੀ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥ . ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਝੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼ੁਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> hfkpjnx4oqdvoj2h4xp15uipb4j8yp4 223383 223382 2026-06-25T06:05:32Z Parmjit kaur rao 477 223383 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਬੋਲੀ "ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮ ਲ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਈ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਤੁ ਹੁਨ ੩ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਭ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੂਤੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਰੀ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥ . ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਝੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼ੁਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> rjlaandeohbvdwdy1dz8hjzg9zqkwe3 223384 223383 2026-06-25T06:10:54Z Parmjit kaur rao 477 223384 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਬੋਲੀ "ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਸੁਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰੰਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਦੀ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਯਾਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਤੁ ਹੁਨ ੩ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਭ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੂਤੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਰੀ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥ . ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਝੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼ੁਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> p6tegxs5mys6u0crfvp6mswwybed6c5 223385 223384 2026-06-25T06:12:00Z Parmjit kaur rao 477 223385 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਬੋਲੀ "ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਸੁਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰੰਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਦੀ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਯਾਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਰੰਤੂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਭ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੂਤੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਰੀ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥ . ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਝੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼ੁਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> 1czjt3mrm4cnu2vu3pejymyq5tx5vdh 223386 223385 2026-06-25T06:13:22Z Parmjit kaur rao 477 223386 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਬੋਲੀ "ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਸੁਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰੰਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਦੀ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਯਾਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਰੰਤੂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਤ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਰੀ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥ . ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਝੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼ੁਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> fuacsz3bfpc51m16c2v6q1nh4a5hy3l 223387 223386 2026-06-25T06:14:39Z Parmjit kaur rao 477 223387 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਬੋਲੀ "ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਸੁਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰੰਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਦੀ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਯਾਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਰੰਤੂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਤ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਗੂੰ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥ . ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਝੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼ੁਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> 761y2qn7gi7xfg2jaw3vcocolyw8otm 223388 223387 2026-06-25T06:16:54Z Parmjit kaur rao 477 223388 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਬੋਲੀ "ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਸੁਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰੰਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਦੀ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਯਾਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਰੰਤੂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਤ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਗੂੰ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥ ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਡੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼ੁਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ । Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> 5plg9khfb5xo4241nu56fxiqskzk9r3 223389 223388 2026-06-25T06:18:30Z Parmjit kaur rao 477 223389 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਬੋਲੀ "ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਸੁਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰੰਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਦੀ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਯਾਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਰੰਤੂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਤ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਗੂੰ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ ॥ ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਡੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> oa9q7hjrn19skh9tdb7g4krudg0asgc 223391 223389 2026-06-25T06:21:20Z Parmjit kaur rao 477 223391 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਬੋਲੀ "ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਸੁਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰੰਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਦੀ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਯਾਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਰੰਤੂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਤ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। {{gap}} ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਗੂੰ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ॥ {{xx-larger|ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਡੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ }} Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> hlofg3vb8ris76fmgxcqd6czd3pxnl6 223393 223391 2026-06-25T06:22:11Z Parmjit kaur rao 477 /* ਸੋਧਣਾ */ 223393 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Parmjit kaur rao" />{{center|{{x-larger|(੭੭)}}}}</noinclude>________________ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅ ਇਆ ਕਿ ਠੰਡਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰਕੇ ਬੋਲੀ "ਹੱਛਾ ਰੱਬਾ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ! ਤਦ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ॥ {{gap}}ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ-ਅੰਜਨਾਂ ! ਮੈਂ ਸੁਨਦੀ ਸਾਂ ! ਨਹੀਂ ! ਨਹੀਂ ਸੁਨਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰੰਤੂ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਜਾਨਦੀ ਭੀ ਸਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਬੜਾ ਗਯਾਨੀ ਤੇ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਭਾਹੈ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੀ ਸਮਝਦੀ ਸਾਂ ਪਰੰਤੂ ਹੁਨ ਤਾਂ ਓਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ........ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਹਾਯ ! ਜਦ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਪਨੇ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਅਰਥਾਤ ਅਪਨੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਦੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦਾ ਕੁਝ ਭੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਮਿੱਟੀ ਨਿਆਂ ਕਰਨਗੇ। {{gap}} ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਪੁਰ ਤੀਰਾਂ। ਵਾਗੂੰ ਲਗੀਆਂ ਅਤੇ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੀ॥ {{xx-larger|ਪਿਤਾ ਮੇਰਾ ਸਖੀ ਅਤਗੁਣੀ ਔਰ ਬੜਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ, ਦਯਾ ਧਰਮ ਕੋ ਪਾਲਤਾ ਕਰਤਾ ਹਰਕਾ ਧਿਆਨ । ਰਾਜ ਕਾਜ ਮੇਂ ਚਤੁਰ ਹੈ ਮਸਤਕ ਦੇਖੇ ਜੋ, ਗੁਣ ਔਗੁਣ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰ ਡੰਡ ਦੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ॥ ਜੋ ਮਮ ਹਾਲ ਨ ਪਰਖਿਆ ਤਿਸਕਾ ਔਰ ਹੈ ਭੇਦ, ਪੂਰਬ ਕਰਮ ਮੇਰੇ ਅਤਬੁਰੇ ਜਿਨ ਦਿਖਲਾਯਾ ਖੇਦ। ਮਾਤਾ ਸ਼ੀਲ ਸੁਭਾਓ ਹੈ ਪਤਿਬ੍ਰਤਾ ਤਿਸ ਨਾਮ, ਕੰਠ ਮੇਂ ਜਿਸਕੇ ਬਸਰਿਹਾ ਪਿਆਰੀ ਇੱਕ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕਾ ਨਾਮ | ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੀ ਸਬਸੇ ਕਰੇ }} Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> brydi8znsqkez6j4pp41jmfsz2m4rbb 250 19428 223394 50386 2026-06-25T06:24:08Z Parmjit kaur rao 477 223394 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੭੮ )}}}}</noinclude>________________ ਪਿਆਰ, ਨਗਰ ਨਿਵਾਸੀ ਹਿਤ ਕਰੇਂ ਕਯਾ ਪੁਰਸ਼ ਕਯਾ ਨਾਰ| ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਮਤ ਬੋਲਰੀ ਮੁਖ ਸੇ ਬਾਤ ਅਯੋਗ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੇ ਬਸ ਨਹੀਂ ਬਿਧਨਾ ਲਿਖਾ ਸੰਜੋਗ ॥ ਅਜਨਾ-ਬਸੰਤ ! ਕੀ ਕਿਹਾ ! ਜਰਾ ਸੋਚਕੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ, ਭੈਨ ! ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਦੇ ਅਪਨੀ ਉਲਾਦ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਦੇਖਨਾ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ !! ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ ਸੂਰ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਓਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮਰਾਤਬਾ ਹੈ ! ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਭਲਾ, ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਿ ਓਹ ਮਾਂ ਜਿਸ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆਂ ! ਵਰਿਹਾਂ ਤੀਕ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਆ ! ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਖਾਇਆ ਪਤੁ ਇਆ !!? ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਪਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ । ਬੜੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਓਹਦੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਓਸਨੂੰ ਨਿਰਦਈਂ ਤੇ ਸ਼ਾਲਮ ਆਖਿਏ ! ਬਸੰਤ ! ਓਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਏਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਖੋਟੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਸ਼ੋਕ ! ਅਜੇ ਏਹ ਕਹ ਹੀ ਸੀ ਕਿ, ਥੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਜ ਡੂੰਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਗਜ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇ ਉਪਰ ਚੈਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਮਰਤੇ ਭੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਝਰੀਟੇ ਗਏ ਬੇਸੁਧ ਹੋਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਾਂ ਪੈ ਰਹੀ ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਬਿਛੂਆਂ ਦੀ ਸੂ ਦੀ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਓਨੀਆ ਅਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਂ ਅਗ ਤੇ ਵੇਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ ॥ • ਓਹੋ ! ਅਜੇਹੇ ਝਨਕ ਸਮੇ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਅਜੇਹਾ ਕੇਹੜ' 2.ment Punjab al Library<noinclude></noinclude> 67sa0a57cetdfkr8zudoo2iyxanowe9 223396 223394 2026-06-25T06:25:16Z Parmjit kaur rao 477 223396 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੭੮ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਪਿਆਰ, ਨਗਰ ਨਿਵਾਸੀ ਹਿਤ ਕਰੇਂ ਕਯਾ ਪੁਰਸ਼ ਕਯਾ ਨਾਰ| ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਮਤ ਬੋਲਰੀ ਮੁਖ ਸੇ ਬਾਤ ਅਯੋਗ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੇ ਬਸ ਨਹੀਂ ਬਿਧਨਾ ਲਿਖਾ ਸੰਜੋਗ ॥}} ਅਜਨਾ-ਬਸੰਤ ! ਕੀ ਕਿਹਾ ! ਜਰਾ ਸੋਚਕੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ, ਭੈਨ ! ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਦੇ ਅਪਨੀ ਉਲਾਦ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਦੇਖਨਾ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ !! ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰ ਸੂਰ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਓਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮਰਾਤਬਾ ਹੈ ! ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਭਲਾ, ਸੋਚ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕਿ ਓਹ ਮਾਂ ਜਿਸ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆਂ ! ਵਰਿਹਾਂ ਤੀਕ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਆ ! ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਖਾਇਆ ਪਤੁ ਇਆ !!? ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਪਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ । ਬੜੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਓਹਦੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਓਸਨੂੰ ਨਿਰਦਈਂ ਤੇ ਸ਼ਾਲਮ ਆਖਿਏ ! ਬਸੰਤ ! ਓਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਏਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਖੋਟੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਸ਼ੋਕ ! ਅਜੇ ਏਹ ਕਹ ਹੀ ਸੀ ਕਿ, ਥੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਜ ਡੂੰਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਗਜ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇ ਉਪਰ ਚੈਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਮਰਤੇ ਭੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਝਰੀਟੇ ਗਏ ਬੇਸੁਧ ਹੋਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਾਂ ਪੈ ਰਹੀ ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਬਿਛੂਆਂ ਦੀ ਸੂ ਦੀ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਓਨੀਆ ਅਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਂ ਅਗ ਤੇ ਵੇਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ ॥ • ਓਹੋ ! ਅਜੇਹੇ ਝਨਕ ਸਮੇ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਅਜੇਹਾ ਕੇਹੜ' 2.ment Punjab al Library<noinclude></noinclude> af3it0ndgoy7mi43ddfyttilbgl2qw5 223397 223396 2026-06-25T06:30:48Z Parmjit kaur rao 477 223397 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੭੮ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਪਿਆਰ, ਨਗਰ ਨਿਵਾਸੀ ਹਿਤ ਕਰੇਂ ਕਯਾ ਪੁਰਸ਼ ਕਯਾ ਨਾਰ| ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਮਤ ਬੋਲਰੀ ਮੁਖ ਸੇ ਬਾਤ ਅਯੋਗ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੇ ਬਸ ਨਹੀਂ ਬਿਧਨਾ ਲਿਖਾ ਸੰਜੋਗ ॥}} ਅਜਨਾਂ-ਬਸੰਤ ! ਕੀ ਕਿਹਾ ! ਜਰਾ ਸੋਚਕੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ, ਭੈਨ ! ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਦੇ ਅਪਨੀ ਉਲਾਦ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਦੇਖਨਾ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ !! ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੇਸ੍ਵਰ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਓਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮਰਾਤਬਾ ਹੈ ! ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਭਲਾ, ਸੋਚ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਓਹ ਮਾਂ ਜਿਸ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚੁਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆਂ ! ਵਰਿਹਾਂ ਤੀਕ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਆ ! ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਿਖਾਇਆ ਪੜ੍ਹਾਇਆ !!? ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਪਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ । ਬੜੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਓਹਦੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਓਸਨੂੰ ਨਿਰਦਈਂ ਤੇ ਸ਼ਾਲਮ ਆਖਿਏ ! ਬਸੰਤ ! ਓਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਏਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਖੋਟੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਸ਼ੋਕ ! ਅਜੇ ਏਹ ਕਹ ਹੀ ਸੀ ਕਿ, ਥੋਂ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਜ ਡੂੰਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਗਜ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇ ਉਪਰ ਚੈਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਮਰਤੇ ਭੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਝਰੀਟੇ ਗਏ ਬੇਸੁਧ ਹੋਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਾਂ ਪੈ ਰਹੀ ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਬਿਛੂਆਂ ਦੀ ਸੂ ਦੀ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਓਨੀਆ ਅਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਂ ਅਗ ਤੇ ਵੇਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ ॥ • ਓਹੋ ! ਅਜੇਹੇ ਝਨਕ ਸਮੇ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਅਜੇਹਾ ਕੇਹੜ' 2.ment Punjab al Library<noinclude></noinclude> qza85m41on4dlex1iv18nlobua1hjea 223398 223397 2026-06-25T06:37:38Z Parmjit kaur rao 477 223398 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੭੮ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਪਿਆਰ, ਨਗਰ ਨਿਵਾਸੀ ਹਿਤ ਕਰੇਂ ਕਯਾ ਪੁਰਸ਼ ਕਯਾ ਨਾਰ| ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਮਤ ਬੋਲਰੀ ਮੁਖ ਸੇ ਬਾਤ ਅਯੋਗ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੇ ਬਸ ਨਹੀਂ ਬਿਧਨਾ ਲਿਖਾ ਸੰਜੋਗ ॥}} ਅਜਨਾਂ-ਬਸੰਤ ! ਕੀ ਕਿਹਾ ! ਜਰਾ ਸੋਚਕੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ, ਭੈਨ ! ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਦੇ ਅਪਨੀ ਉਲਾਦ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਦੇਖਨਾ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ !! ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੇਸ੍ਵਰ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਓਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮਰਾਤਬਾ ਹੈ ! ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਭਲਾ, ਸੋਚ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਓਹ ਮਾਂ ਜਿਸ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚੁਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆਂ ! ਵਰਿਹਾਂ ਤੀਕ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਆ ! ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਿਖਾਇਆ ਪੜ੍ਹਾਇਆ !!? ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਪਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ । ਬੜੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਓਹਦੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਓਸਨੂੰ ਨਿਰਦਈਂ ਤੇ ਜਾਲਮ ਆਖਿਏ ! ਬਸੰਤ ! ਓਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਏਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਖੋਟੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਸ਼ੋਕ ! ਅਜੇ ਏਹ ਕਹ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਧੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਜ ਡੂੰਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਗਜ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ) ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇ ਉਪਰ ਢੈਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਮਰਤੇ ਭੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਝਰੀਟੇ ਗਏ ਬੇਸੁਧ ਹੋਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਾਂ ਪੈ ਰਹੀ ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਬਿਛੂਆਂ ਦੀ ਸੂ ਦੀ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਓਨੀਆ ਅਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਂ ਅਗ ਤੇ ਵੇਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ ॥ • ਓਹੋ ! ਅਜੇਹੇ ਝਨਕ ਸਮੇ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਅਜੇਹਾ ਕੇਹੜ' 2.ment Punjab al Library<noinclude></noinclude> 47yr4qwz74nx2n8m81fxu8jhbth06mp 223399 223398 2026-06-25T06:39:27Z Parmjit kaur rao 477 223399 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੭੮ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਪਿਆਰ, ਨਗਰ ਨਿਵਾਸੀ ਹਿਤ ਕਰੇਂ ਕਯਾ ਪੁਰਸ਼ ਕਯਾ ਨਾਰ| ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਮਤ ਬੋਲਰੀ ਮੁਖ ਸੇ ਬਾਤ ਅਯੋਗ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੇ ਬਸ ਨਹੀਂ ਬਿਧਨਾ ਲਿਖਾ ਸੰਜੋਗ ॥}} ਅਜਨਾਂ-ਬਸੰਤ ! ਕੀ ਕਿਹਾ ! ਜਰਾ ਸੋਚਕੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ, ਭੈਨ ! ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਦੇ ਅਪਨੀ ਉਲਾਦ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਦੇਖਨਾ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ !! ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੇਸ੍ਵਰ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਓਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮਰਾਤਬਾ ਹੈ ! ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਭਲਾ, ਸੋਚ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਓਹ ਮਾਂ ਜਿਸ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚੁਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆਂ ! ਵਰਿਹਾਂ ਤੀਕ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਆ ! ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਿਖਾਇਆ ਪੜ੍ਹਾਇਆ !!? ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਪਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ । ਬੜੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਓਹਦੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਓਸਨੂੰ ਨਿਰਦਈਂ ਤੇ ਜਾਲਮ ਆਖਿਏ ! ਬਸੰਤ ! ਓਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਏਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਖੋਟੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਸ਼ੋਕ ! ਅਜੇ ਏਹ ਕਹ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਧੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਜ ਡੂੰਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਗਜ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ) ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇ ਉਪਰ ਢੈਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਸਿਰ ਤੇ ਭੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਝਰੀਟੇ ਗਏ ਬੇਸੁਧ ਹੋਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਾਂ ਪੈ ਰਹੀ ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਬਿਛੂਆਂ ਦੀ ਸੂੰ ਸੂੰ ਦੀ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਓਨੀਆ ਅਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਂ ਅਗ ਤੇ ਵੇਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ ॥ • ਓਹੋ ! ਅਜੇਹੇ ਝਨਕ ਸਮੇ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਅਜੇਹਾ ਕੇਹੜ' 2.ment Punjab al Library<noinclude></noinclude> do6hvvw8c7pjwhvq04qzfuftbe7ddvd 223400 223399 2026-06-25T06:43:24Z Parmjit kaur rao 477 223400 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੭੮ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਪਿਆਰ, ਨਗਰ ਨਿਵਾਸੀ ਹਿਤ ਕਰੇਂ ਕਯਾ ਪੁਰਸ਼ ਕਯਾ ਨਾਰ| ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਮਤ ਬੋਲਰੀ ਮੁਖ ਸੇ ਬਾਤ ਅਯੋਗ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੇ ਬਸ ਨਹੀਂ ਬਿਧਨਾ ਲਿਖਾ ਸੰਜੋਗ ॥}} ਅਜਨਾਂ-ਬਸੰਤ ! ਕੀ ਕਿਹਾ ! ਜਰਾ ਸੋਚਕੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ, ਭੈਨ ! ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਦੇ ਅਪਨੀ ਉਲਾਦ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਦੇਖਨਾ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ !! ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੇਸ੍ਵਰ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਓਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮਰਾਤਬਾ ਹੈ ! ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਭਲਾ, ਸੋਚ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਓਹ ਮਾਂ ਜਿਸ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚੁਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆਂ ! ਵਰਿਹਾਂ ਤੀਕ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਆ ! ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਿਖਾਇਆ ਪੜ੍ਹਾਇਆ !!? ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਪਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ । ਬੜੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਓਹਦੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਓਸਨੂੰ ਨਿਰਦਈਂ ਤੇ ਜਾਲਮ ਆਖਿਏ ! ਬਸੰਤ ! ਓਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਏਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਖੋਟੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਸ਼ੋਕ ! ਅਜੇ ਏਹ ਕਹ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਧੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਜ ਡੂੰਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਗਜ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ) ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇ ਉਪਰ ਢੈਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਸਿਰ ਤੇ ਭੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਝਰੀਟੇ ਗਏ ਬੇਸੁਧ ਹੋਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਾਂ ਪੈ ਰਹੀ ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਬਿਛੂਆਂ ਦੀ ਸੂੰ ਸੂੰ ਦੀ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਓਨੀਆ ਅਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਔਨਾਂ ਅਗ ਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ ॥ • ਓਹੋ ! ਅਜੇਹੇ ਝਨਕ ਸਮੇ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਅਜੇਹਾ ਕੇਹੜ' 2.ment Punjab al Library<noinclude></noinclude> 56rfsp2wctiqz2rbcdu51479ffcagmu 223402 223400 2026-06-25T06:45:23Z Parmjit kaur rao 477 /* ਸੋਧਣਾ */ 223402 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Parmjit kaur rao" />{{center|{{x-larger|( ੭੮ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਪਿਆਰ, ਨਗਰ ਨਿਵਾਸੀ ਹਿਤ ਕਰੇਂ ਕਯਾ ਪੁਰਸ਼ ਕਯਾ ਨਾਰ| ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਮਤ ਬੋਲਰੀ ਮੁਖ ਸੇ ਬਾਤ ਅਯੋਗ, ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੇ ਬਸ ਨਹੀਂ ਬਿਧਨਾ ਲਿਖਾ ਸੰਜੋਗ ॥}} {{gap}}ਅਜਨਾਂ-ਬਸੰਤ ! ਕੀ ਕਿਹਾ ! ਜਰਾ ਸੋਚਕੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਕਰ, ਭੈਨ ! ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਕਦੇ ਅਪਨੀ ਉਲਾਦ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਦੇਖਨਾ ਨਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ !! ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੇਸ੍ਵਰ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਓਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮਰਾਤਬਾ ਹੈ ! ਓਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਭਲਾ, ਸੋਚ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿ ਓਹ ਮਾਂ ਜਿਸ ਨੌ ਮਹੀਨੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਚੁਕਿਆਂ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆਂ ! ਵਰਿਹਾਂ ਤੀਕ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚ ਖਿਡਾਆ ! ਲਾਡ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲਿਖਾਇਆ ਪੜ੍ਹਾਇਆ !!? ਸਾਡੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁਖੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਅਪਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ । ਬੜੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਓਹਦੀਆਂ ਏਨੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਕੇ ਓਸਨੂੰ ਨਿਰਦਈਂ ਤੇ ਜਾਲਮ ਆਖਿਏ ! ਬਸੰਤ ! ਓਨਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਏਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਖੋਟੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਸ਼ੋਕ ! ਅਜੇ ਏਹ ਕਹ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਧੇ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਜੇਹੜਾ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਜ ਡੂੰਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪੰਜ ਗਜ ਦੇ ਹੇਰ ਫੇਰ ਵਿੱਚ ਸੀ (ਜਿਥੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਖੂਹ ਹੁੰਦਾ ਸੀ) ਡਿੱਗ ਪਈ ਤੇ ਬਸੰਤ ਮਾਲਾ ਦੇ ਉਪਰ ਢੈਨ ਨਾਲ ਹੋਰ ਭੀ ਸੱਟ ਲੱਗੀ ਸਿਰ ਤੇ ਭੀ ਚੋਟ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਝਰੀਟੇ ਗਏ ਬੇਸੁਧ ਹੋਕੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਾਂ ਪੈ ਰਹੀ ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਬਿਛੂਆਂ ਦੀ ਸੂੰ ਸੂੰ ਦੀ ਅਵਾਜ ਅਤੇ ਮਾਂਸ ਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਓਨੀਆ ਅਵਾਜਾਂ ਦਾ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਔਨਾਂ ਅਗ ਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਗਿਆ ॥ ਓਹੋ ! ਅਜੇਹੇ ਭ੍ਯਾਨਕ ਸਮੇ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਅਜੇਹਾ ਕੇਹੜਾ<noinclude></noinclude> 2d023e7mvr7srl098ksr1nlbnnqqcu5 2 32508 223353 222830 2026-06-24T22:07:04Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 223353 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource } |columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}} {| class='wikitable sortable' ! Wikidata item ! name ! ਲਿੰਗ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} ahstpj1q8it4suuscv1n6ba7fk8luch 250 33028 223406 84606 2026-06-25T06:56:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223406 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''੯੨ ਕਲੀਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ'''}}}} {{center|{{xx-larger|*********************}}}} {{rh|ਨਾਮ ਕਲੀਆਂ||ਪੰਨਾ}} {{rh|੧ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਣੀ ||੧ }} {{rh|੨ ਤੇਲ ਤੁਬਕੇ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ||੧੦ }} {{rh|੩ ਸਚਾ ਯਰਾਨਾ ||੨੨ }} {{rh|੪ ਤਬਕਾ ਤੇ ਕਿਰਨ ||੨੭ }} {{rh|੫ ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ || ੩੦}} {{rh|੬ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਭਾਲ ||੩੩ }} {{rh|੭ ਸੁਹਾਗ ਭਾਗ || ੩੮}} {{rh|੮ ਹਿਰਸ || ੪੪}} {{rh|੯ ਸ਼ਾਮ ਪਿਆਰੀ || ੪੫}} {{rh|੧੦ ਚੰਦ ਚਾਨਣੀ || ੪੯}} {{rh|੧੧ ਫੁਲ || ੫੮}} {{rh|੧੨ ਕੰਡਾ ||੬੦ }} {{rh|੧੩ ਬਸੰਤ || ੬੪}} {{rh|੧੪ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਲਾਜ || ੭੦}} {{rh|੧੫ ਸਾਈਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ||੭੬ }} {{rh|੧੬ ਮਾਂ ਤੇ ਬਚਾ || ੮੧}} {{rh|੧੭ ਰੋਟੀ || ੮੪}} {{rh|੧੮ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ || ੮੬}} {{rh|੧੯ ਪਛੋਤਾਵਾ ||੮੭ }} {{rh|੨੦ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ||੯੧ }} {{rh|੨੧ ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂ ||੯੪ }}<noinclude></noinclude> mu231ft7001oogy94iu94xtskkut4js 223407 223406 2026-06-25T06:56:38Z Harchand Bhinder 2624 223407 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|'''੯੨ ਕਲੀਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ'''}}}} {{center|{{xx-larger|*********************}}}} {{rh|{{gap}}ਨਾਮ ਕਲੀਆਂ||ਪੰਨਾ}} {{rh|੧ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਣੀ ||੧ }} {{rh|੨ ਤੇਲ ਤੁਬਕੇ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ||੧੦ }} {{rh|੩ ਸਚਾ ਯਰਾਨਾ ||੨੨ }} {{rh|੪ ਤਬਕਾ ਤੇ ਕਿਰਨ ||੨੭ }} {{rh|੫ ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ || ੩੦}} {{rh|੬ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਭਾਲ ||੩੩ }} {{rh|੭ ਸੁਹਾਗ ਭਾਗ || ੩੮}} {{rh|੮ ਹਿਰਸ || ੪੪}} {{rh|੯ ਸ਼ਾਮ ਪਿਆਰੀ || ੪੫}} {{rh|੧੦ ਚੰਦ ਚਾਨਣੀ || ੪੯}} {{rh|੧੧ ਫੁਲ || ੫੮}} {{rh|੧੨ ਕੰਡਾ ||੬੦ }} {{rh|੧੩ ਬਸੰਤ || ੬੪}} {{rh|੧੪ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਲਾਜ || ੭੦}} {{rh|੧੫ ਸਾਈਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ||੭੬ }} {{rh|੧੬ ਮਾਂ ਤੇ ਬਚਾ || ੮੧}} {{rh|੧੭ ਰੋਟੀ || ੮੪}} {{rh|੧੮ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ || ੮੬}} {{rh|੧੯ ਪਛੋਤਾਵਾ ||੮੭ }} {{rh|੨੦ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ||੯੧ }} {{rh|੨੧ ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂ ||੯੪ }}<noinclude></noinclude> bomqvtn6h70w1c59qq7oxi2wga8wyr9 223410 223407 2026-06-25T07:22:55Z Harchand Bhinder 2624 223410 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{center|ਜ}}</noinclude>{{center|{{xx-larger|'''੯੨ ਕਲੀਆਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ'''}}}} {{center|{{xx-larger|*********************}}}} {{rh|{{gap}}ਨਾਮ ਕਲੀਆਂ||ਪੰਨਾ}} {{rh|੧ ਪੰਜਾਬੀ ਰਾਣੀ ||੧ }} {{rh|੨ ਤੇਲ ਤੁਬਕੇ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ||੧੦ }} {{rh|੩ ਸਚਾ ਯਰਾਨਾ ||੨੨ }} {{rh|੪ ਤਬਕਾ ਤੇ ਕਿਰਨ ||੨੭ }} {{rh|੫ ਮਾਂ ਦਾ ਦਿਲ || ੩੦}} {{rh|੬ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਭਾਲ ||੩੩ }} {{rh|੭ ਸੁਹਾਗ ਭਾਗ || ੩੮}} {{rh|੮ ਹਿਰਸ || ੪੪}} {{rh|੯ ਸ਼ਾਮ ਪਿਆਰੀ || ੪੫}} {{rh|੧੦ ਚੰਦ ਚਾਨਣੀ || ੪੯}} {{rh|੧੧ ਫੁਲ || ੫੮}} {{rh|੧੨ ਕੰਡਾ ||੬੦ }} {{rh|੧੩ ਬਸੰਤ || ੬੪}} {{rh|੧੪ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਲਾਜ || ੭੦}} {{rh|੧੫ ਸਾਈਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ||੭੬ }} {{rh|੧੬ ਮਾਂ ਤੇ ਬਚਾ || ੮੧}} {{rh|੧੭ ਰੋਟੀ || ੮੪}} {{rh|੧੮ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ || ੮੬}} {{rh|੧੯ ਪਛੋਤਾਵਾ ||੮੭ }} {{rh|੨੦ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ||੯੧ }} {{rh|੨੧ ਪਿਆਰ ਦੇ ਹੰਝੂ ||੯੪ }}<noinclude></noinclude> 0n15j86jkaydmz5d556kagdqbw1wags 250 33029 223408 84607 2026-06-25T07:21:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223408 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|੨੨ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਹੁਲਾਰੇ||੯੯}} {{rh|੨੩ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘਾ ਦਿਲ||੧੦੧}} {{rh|੨੪ ਚੰਦ ਦੇ ਦਾਗ||੧੦੩}} {{rh|੨੫ ਰੂਹ ਤੇ ਸਰੀਰ||੧੦੯}} {{rh|੨੬ ਪ੍ਰੇਮ ਹਠ||੧੧੦}} {{rh|੨੭ ਲੁਟਕੀਆਂ||੧੧੪}} {{rh|੨੮ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕ||੧੧੮}} {{rh|੨੯ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਹੁਸਨ||੧੨੦}} {{rh|੩੦ ਮਿਲਾਪ||੧੨੩}} {{rh|੩੧ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਸਿਖ||੧੨੭}} {{rh|੩੨ ਜਾਨੀ||੧੩੧}} {{rh|੩੩ ਆਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਅਖੀਆਂ||੧੩੨}} {{rh|੩੪ ਚੋਣਵੇ ਫੁਲ ||੧੩੩} {{rh|੩੫ ਚਿਠੀ||੧੩੬}} {{rh|੩੬ ਤੇਰੇ ਮਾਰ ਗਏ ਨਹੋਰੇ ਬੀਬਾ||੧੩੯}} {{rh|੩੭ ਨੇਕੀ||੧੪੨}} {{rh|੩੮ ਅਮਲਾ ਦਾ ਝੋਰਾ||੧੪੨}} {{rh|੩੯ ਬਾਰੀ ਪਿਆਰੀ||੧੪੫t}} {{rh|੪੦ ਸਲਾਮ||੧੪੯}} {{rh|੪੧ ਬਾਜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਚਿੜੀਆਂ||੧੫੦}} {{rh|੪੨ ਪੰਜ ਪੰਜ ਘੁਟ ਪਾਣੀ ਖੰਡੇ ਦਾ ਪਿਆਲਕੇ||੧੫੨}} {{rh|੪੩ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਆਖਦਾ ਹਾਂ||੧੫੫}} {{rh|੪੪ ਕਲਗੀ ਵਾਲੇ ਜੀ ਆਪਦੇ ਨਾਮ ਉਤੇ||੧੬੦}} {{rh|੪੫ ਵੇ ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਦੇਸ ਦੀ ਹਾਂ||੧੬੩}}<noinclude></noinclude> 0t5gtg3tft232kxhs13topdr98gf59y 223409 223408 2026-06-25T07:22:07Z Harchand Bhinder 2624 223409 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{center|ਝ}}</noinclude>{{rh|੨੨ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਹੁਲਾਰੇ||੯੯}} {{rh|੨੩ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘਾ ਦਿਲ||੧੦੧}} {{rh|੨੪ ਚੰਦ ਦੇ ਦਾਗ||੧੦੩}} {{rh|੨੫ ਰੂਹ ਤੇ ਸਰੀਰ||੧੦੯}} {{rh|੨੬ ਪ੍ਰੇਮ ਹਠ||੧੧੦}} {{rh|੨੭ ਲੁਟਕੀਆਂ||੧੧੪}} {{rh|੨੮ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕ||੧੧੮}} {{rh|੨੯ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਹੁਸਨ||੧੨੦}} {{rh|੩੦ ਮਿਲਾਪ||੧੨੩}} {{rh|੩੧ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਿਮ ਸਿਖ||੧੨੭}} {{rh|੩੨ ਜਾਨੀ||੧੩੧}} {{rh|੩੩ ਆਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਅਖੀਆਂ||੧੩੨}} {{rh|੩੪ ਚੋਣਵੇ ਫੁਲ ||੧੩੩} {{rh|੩੫ ਚਿਠੀ||੧੩੬}} {{rh|੩੬ ਤੇਰੇ ਮਾਰ ਗਏ ਨਹੋਰੇ ਬੀਬਾ||੧੩੯}} {{rh|੩੭ ਨੇਕੀ||੧੪੨}} {{rh|੩੮ ਅਮਲਾ ਦਾ ਝੋਰਾ||੧੪੨}} {{rh|੩੯ ਬਾਰੀ ਪਿਆਰੀ||੧੪੫t}} {{rh|੪੦ ਸਲਾਮ||੧੪੯}} {{rh|੪੧ ਬਾਜਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈਆਂ ਚਿੜੀਆਂ||੧੫੦}} {{rh|੪੨ ਪੰਜ ਪੰਜ ਘੁਟ ਪਾਣੀ ਖੰਡੇ ਦਾ ਪਿਆਲਕੇ||੧੫੨}} {{rh|੪੩ ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦਾ ਆਖਦਾ ਹਾਂ||੧੫੫}} {{rh|੪੪ ਕਲਗੀ ਵਾਲੇ ਜੀ ਆਪਦੇ ਨਾਮ ਉਤੇ||੧੬੦}} {{rh|੪੫ ਵੇ ਮੈਂ ਰਾਣੀ ਇਤਹਾਸ ਦੇ ਦੇਸ ਦੀ ਹਾਂ||੧੬੩}}<noinclude></noinclude> f20mfsz4dcxgu1uupshvzl4ekvb9l8g 250 45073 223380 118352 2026-06-25T05:30:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223380 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>'''ਇਸ ਕਲਮ ਤੋਂ!''' • ਲੋਕ ਗੀਤ: ਗਾਉਂਦਾ ਪੰਜਾਬ (1959), (2014), ਫੁੱਲਾਂ ਭਰੀ ਚੰਗੇਰ (1979), ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲੀਆਂ (2003), ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਆਖਿਆ (2003), ਨੈਣੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਵੇ (2004), ਕਿੱਕਲੀ ਕਲੀਰ ਦੀ (2008), ਸ਼ਾਵਾ ਨੀ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ (2008), ਬੋਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਵਾਂ ਬੰਗਲਾ (2009), ਕੱਲਰ ਦੀਵਾ ਮੱਚਦਾ (2010), ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕੂਲਾਂ-ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੇ ਗੀਤ (2012) • ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ: ਜ਼ਰੀ ਦਾ ਟੋਟਾ (1957), ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ (1962), ਭਾਰਤੀ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ (1991), ਬਾਤਾਂ ਦੇਸ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ (2003), ਦੇਸ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ (2006), (2014), ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਣਜ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ (2013) • ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ: ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ (1956), ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤਾਂ (1979), ਪੰਜਾਬੀ ਬੁਝਾਰਤ ਕੋਸ਼ (2007) • ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ: ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ (1976), ਆਓ ਨੱਚੀਏ (1995), ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ (2004), ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਇਕ (2005), ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤੀ ਖੇਡਾਂ (2005), (2014), ਪੰਜਾਬੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਆਰਸੀ (2006), ਲੋਕ ਸਿਆਣਪਾਂ (2007), ਵਿਰਾਸਤੀ ਮੇਲੇ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰ (2013) • ਨਾਟਕ: ਪਰਾਇਆ ਧਨ (1962) • ਜੀਵਨੀ: ਮਹਾਨ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਰਾਮ ਸਿੰਘ (1995) • ਬਾਲ ਸਾਹਿਤ: ਜਾਦੂ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ (1962), ਕੇਸੂ ਦੇ ਫੁੱਲ (1962), ਸੋਨੇ ਦਾ ਬੱਕਰਾ (1962), ਬਾਲ ਕਹਾਣੀਆਂ (1992), ਆਓ ਗਾਈਏ (1992), ਮਹਾਂਬਲੀ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ (1995), ਨੇਕੀ ਦਾ ਫ਼ਲ (1995), ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ (2014), ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ (2014), ਲਕ ਟੁਣੂੰ ਟੁਣੂ (2014), ਜਾਦੂ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ (2014), ਲੁਹਾਰ ਦੀ ਕੁੜੀ (2014) ਮੁਫਤ ਦੀ ਰੋਟੀ (2014) •ਅਨੁਵਾਦ: ਵਰਖਾ ਦੀ ਉਡੀਕ (1993), ਟੇਡਾ ਤੇ ਟਾਹਰ (1994), ਤਿਤਲੀ ਤੇ ਸੂਰਜਮੁਖੀਆਂ (1994) </poem>}}<noinclude></noinclude> qcujxkx5uh8u2fieh85vxgibp0xd4kf 250 45077 223377 118367 2026-06-25T05:22:32Z Harchand Bhinder 2624 223377 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dugal harpreet" /></noinclude> {{dhr|10em}} {{center|<poem>''ਸਵਰਗੀ ਬਾਪੂ ਦਿਆ ਸਿੰਘ'' ''ਦੀ ਨਿੱਘੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ'' </poem>}} {{dhr|8em}}<noinclude></noinclude> 9xkizjo66s9n80sc8060fgx0tv38k6a 223378 223377 2026-06-25T05:22:51Z Harchand Bhinder 2624 223378 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dugal harpreet" /></noinclude> {{dhr|12em}} {{center|<poem>''ਸਵਰਗੀ ਬਾਪੂ ਦਿਆ ਸਿੰਘ'' ''ਦੀ ਨਿੱਘੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ'' </poem>}} {{dhr|8em}}<noinclude></noinclude> ds4zslary2kwoz4p64r4rue174q4wlq 250 45078 223379 118369 2026-06-25T05:23:20Z Harchand Bhinder 2624 223379 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dugal harpreet" /></noinclude> {{dhr|7em}} {{Block center|<poem>ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਰੂਪ ਰੇਖਾ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਹਾਣੀਕਾਰ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸਰਦਾਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਵਿਰਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਡਾ. ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸਿੰਘ ਔਲਖ, ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਮੁੱਲੇ ਰੁਝੇਵਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਮੁੱਖਬੰਦ ਲਿਖਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। {{gap|4em}}ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ </poem>}}<noinclude>{{center|6/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ }}</noinclude> 83tgvx8cs42qsnyjdi2gmxnryqu3pvg 252 48441 223351 163747 2026-06-24T16:57:32Z Satdeep Gill 13 223351 proofread-index text/x-wiki {{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template |wikidata_item= |Title=ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ (ਭਾਗ ਦੂਜਾ) |Language=pa |Volume= |Author=ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ |Translator= |Editor= |Illustrator= |School= |Publisher= |Address= |Year= |Key= |ISBN= |OCLC= |LCCN= |BNF_ARK= |ARC= |DOI= |Source=pdf |Image=1 |Progress=T |Transclusion=yes |Validation_date= |Pages=<pagelist 1="ਟਾਈਟਲ" 2="ਕੋਲੋਫੋਨ" 3="ਟਾਈਟਲ" 4="ਅੱਧਾ ਟਾਈਟਲ" 5="ਸਮਰਪਣ" 6="ਤਸਵੀਰ" 7="7" 10to11="ਤਤਕਰਾ" 12="-" 13="13" /> |Volumes= |Remarks={{ਪੰਨਾ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਾਗ -2.pdf/10}}{{ਪੰਨਾ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਭਾਗ -2.pdf/11}} |Width= |Header= |Footer={{rh|||{{{pagenum}}}}} |tmplver= }} 8nj4uq101ya6kssuner1iuv7vubiyrz 250 71459 223370 223306 2026-06-25T04:36:56Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 223370 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨਪੁਸਕਤਾ ਸਮੇਂ ਇਸ ਦੇ ਤੇਲ ਨੂੰ ਜਨਨ ਅੰਗ 'ਤੇ ਲਾਉਣਾ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੇਲ ਨੂੰ ਨੱਕ ਵਿਚ ਬੂੰਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦਰਦ ਅਤੇ ਨਜਲਾ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਏਫਲ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ 32 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਟੈਨਿਨ, ਮਿਰਿਸਾਇਟ੍ਰਿਨ ਨਾਂ ਦਾ ਗਲਾਇਕੋਸਾਈਡ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਏਫਲ ਉਤੇਜਕ, ਸੰਕੋਚਕ, ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਜੰਮੀ ਬਲਗਮ ਨੂੰ ਕੱਢਣ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੇ ਗੁਣ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਇਸ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਲਟੀ ਆਉਣ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੱਜਣ ਗੁਰਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ, ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪਿੰਡ ਨਾਹਰਾਂ, ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ 1-708-288-2426 www.punjabilekhak.com ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਵੇਬਸਾਇਟ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ · ਕਾਮ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਵਬਸਾਇਟ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ · ਕਾਮ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੀ ਤਰਜਮਾਨੀ ਕਰਦੀ ਗਈ ਵਬਸਾਇਟ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਕ · ਕਾਮ ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 39<noinclude></noinclude> c7613ipv1wysxugdtdz7qgwmm9rmhiw 250 71460 223374 215674 2026-06-25T04:47:04Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 223374 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਕੇਸਰ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: {{gap}}ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਘਾਟੀ ਦੇ ਪਾਮਪੁਰ ਵਿਚ ਕੇਸਰ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੀ ਕੇਸਰ ਹਲਕੀ, ਪਤਲੀ, ਖੂਨ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗੀ, ਕਲਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਕੇਸਰ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਵਿਚ ਮਿਲਾਵਟ ਵਧੇਰੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਟੈਂਡਰਡ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਸੀਲਬੰਦ ਪੈਕਟ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਖ੍ਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗ੍ਰਾਮ ਤੱਕ ਦੇ ਛੋਟੇ ਪੈਕਟ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਮੋਗਰਾ ਕੇਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਉਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਕੇਸਰ ਦਾ ਬੂਟਾ ਕਈ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ 6 ਤੋਂ 10 ਇੰਚ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਘਾਹ ਵਰਗੇ ਲੰਬੇ, ਪਤਲੇ, ਨਾਲੀਦਾਰ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਪੱਤੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਬੈਂਗਨੀ ਰੰਗ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਥਾਂ 2-3 ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਉਗਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਫੁੱਲ ਤੋਂ ਕੇਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪੱਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ ਆਯਤਕਾਰ, ਤਿੰਨਕੋਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੋਲਾਕਾਰ ਬੀਜ ਨਿੱਕਲਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ- ਕੰਕੁਮ। ਹਿੰਦੀ-ਕੇਸਰ। ਮਰਾਠੀ, ਗੁਜਰਾਤੀ-ਕੇਸ਼ਰ। ਬੰਗਾਲੀ-ਕੁਮਕੁਮ, ਜਾਫਰਨ। ਅੰਗਰੇਜੀ-ਸੈਫ੍ਰਾਮ (Saffron)। ਲੈਟਿਨ-ਕੇਕਸ ਸੇਟਾਇਵਸ (Crocus Sativus)। ਗੁਣ: {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਸਰ ਚੀਕਨੀ, ਚਰਪਰੀ, ਕੌੜੀ, ਵਾਤ, ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਰੰਗ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਰਦੀ 'ਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ, ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਔਰਤ ਦੇ ਥਨਾਂ ਵਿਚ ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਂਦਾ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ, ਦਮਾ, ਬੁਖਾਰ ਆਦਿ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੇਸਰ ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿਸ਼ਾਬ, ਅੱਖਾਂ, ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਦਾਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਗੁਣ ਵੀ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਖੋਜ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸਥਾਈ ਤੇਲ 13.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ-1.37 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਆਦਰਤਾ- 12 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ, ਪਿਕਰੋਸੀਨ ਨਾਂ ਦਾ ਤਿਕਤ ਦ੍ਰਵ, ਗੁਲੂਕੋਜ਼, ਮੋਮ, ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਭਸਮ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 40<noinclude></noinclude> b4qqjcjheaoyvuljt81yggkryzndtvz 250 72674 223347 219859 2026-06-24T14:22:32Z Harchand Bhinder 2624 223347 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪੋਥੀ ਦਾ}}}} {{center|ਤਤਕਰਾ}} {{rh|ਨੰਬਰ||ਨੰਬਰ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਪੰਨੇ ਤਕ}} {{rh|੧ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ|.... ....|੧-੨}} {{rh|੨ ਗਊ|.... .... ....|੨-੫}} {{rh|३ ਸੂਰਜ|.... .... ....|੫-੭}} {{rh|੪ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ|.... .... |੭-੯}} {{rh|੫ ਰੇਲਾਂ|.... .... ....|੯-੧੨}} {{rh|੬ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ|....|੧੨-੧੩}} {{rh|੭ ਏੱਕਾ|.... .... ....|੧੩-੧੪}} {{rh|੮ ਰੋਟੀ (ਪਾਠ ੧)| .... ....|੧੫-੧੯}} {{rh|੯ ਚੰਨ|.... .... ....|੧੯-੨੦}} {{rh|੧੦ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ| ....|੨੦-੨੨}} {{rh|੧੧ ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ| ....|੨੩-੨੪}} {{rh|੧੨ ਦਿਖਾਵਾ| .... .... ....|੨੪-੨੬}} {{rh|੧੩ ਚੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦਾ| .... ....|੨੬-੨੮}} {{rh|੧੪ ਭਲੀਆਂ ਮੱਤਾਂ| .... ....|੨੮-੩੦}} {{rh|੧੫ ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਮੇਢਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ| |੩੦-੩੧}} {{rh|੧੬ ਕ੍ਰੋਧ| .... .... ....|੩੧-੩੩}} {{rh|੧੭ ਰੋਟੀ (ਪਾਠ ੨)| .... ....|੩੩-੩੬}} {{rh|੧੮ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ| .... ....|੩੬-੩੮}} {{rh|੧੯ ਅੰਬ|.... .... ....|੩੮-੪੦}}<noinclude></noinclude> immf64ud7j6r332vqjau6l2i9nujaip 223348 223347 2026-06-24T14:32:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223348 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xx-larger|ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪੋਥੀ ਦਾ}}}} {{center|ਤਤਕਰਾ}} {{rh|ਨੰਬਰ||ਨੰਬਰ ਪੰਨੇ ਤੋਂ ਪੰਨੇ ਤਕ}} {{rh|੧ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ....| | .... ੧-੨}} {{rh|੨ ਗਊ ....| .... |.... ੨-੫}} {{rh|३ ਸੂਰਜ .... | .... | .... ੫-੭}} {{rh|੪ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਿਆ .... | | .... ੭-੯}} {{rh|੫ ਰੇਲਾਂ .... | .... | .... ੯-੧੨}} {{rh|੬ ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ|....|੧੨-੧੩}} {{rh|੭ ਏੱਕਾ .... | .... | .... ੧੩-੧੪}} {{rh|੮ ਰੋਟੀ (ਪਾਠ ੧).... | | .... ੧੫-੧੯}} {{rh|੯ ਚੰਨ .... | .... | .... ੧੯-੨੦}} {{rh|੧੦ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ| .... |੨੦-੨੨}} {{rh|੧੧ ਲੂੰਬੜੀ ਅਤੇ ਕਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ| .... |੨੩-੨੪}} {{rh|੧੨ ਦਿਖਾਵਾ .... | .... | .... ੨੪-੨੬}} {{rh|੧੩ ਚੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਲਹਿੰਦਾ .... | | .... ੨੬-੨੮}} {{rh|੧੪ ਭਲੀਆਂ ਮੱਤਾਂ .... | | .... ੨੮-੩੦}} {{rh|੧੫ ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਮੇਢਿਆਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ| |੩੦-੩੧}} {{rh|੧੬ ਕ੍ਰੋਧ .... | .... | .... ੩੧-੩੩}} {{rh|੧੭ ਰੋਟੀ (ਪਾਠ ੨) .... | | .... ੩੩-੩੬}} {{rh|੧੮ ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ.... | | .... ੩੬-੩੮}} {{rh|੧੯ ਅੰਬ ....| .... | .... ੩੮-੪੦}}<noinclude></noinclude> pls1wlkegs0u6il3ru0ouuh7wpuujeo 250 72675 223349 219860 2026-06-24T14:37:41Z Harchand Bhinder 2624 223349 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੨ )}}</noinclude>{{rh|੨੦ ਲੋਭ .... | .... |....੪੬-੪੯}} ੨੨ ਪੋਥੀ .... ੨੧ਵਿਦ੍ਯਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ....89-82 ....82-88 ....84-86 ੨੩ ਸਾਡੇ ਦੇਸਦੈ ਦਰਿਯਾ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦੇ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵਗਦੇ ਹਨ ....੪੬-੪੯ ੨੪ ਸੱਚ ਬੋਲਣਾ ੨੫ ਚੂਚੇ **** ੨੬ ਚੂਹੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਬੋਤਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ .... ....8-49 ....49-48 ....48-44 **** ੨੭ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪੰਜ ਦਰਿਯਾ ਤੇ ਸਿੰਧ ....੫੬-੫੮ ੨੮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੰਮ **** ....੫੮-੬੦ ੨੯ ਚੰਗੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ...੬੬੩ ੩੦ ਕੁੱਤਾ ....੬੩-੬੫ ੩੧ ਕੁੱਤੇ ਮਾਲਕ ਪਿੱਛੇ ਜਾਨ ਦਿੱਤੀ ...੬੫_੬੬ ੩੩ ਤੋਤਾ ੩੨ ਸਿੰਧ ( ਅਟਕ ਦਰਿਯਾ ) ੩੪ ਤੋਤੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ੩੫. ਗੱਲਾਂ ਕੱਥਾਂ ੩੬ ਰੋਟੀ ( ਪਾਠ ੩) ੩੭ ਗੀਤ ੩੮ ਜਿਹਲਮ ੩੯ ਦੋ ਭਾਂਡੇ ੪੦ ਕੁਸੰਗਤ ...੬੭−੬੮ ....§-70 ....70-72 .... ....72-98 ....28-27 --- ....੭੭-੧੮ ....25-to ....੮੦-੮੧ ....59-43.<noinclude></noinclude> cdmcz3uql5cyom3k231euk027y59i9n 250 72948 223358 223336 2026-06-25T03:08:07Z Navneetkaurbrar7 2578 223358 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੮)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਬ ਕਰਦੇ ਹੈ ) ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਹਾਉਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆਂ ਕਰਨੀ ਵਿਸ਼ਟੇ ਕਾ ਟੋਲਾ ਚੁਕਣਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਸੋ ਸੰਤ ਨਹੀ ਚਾਂਹੁਦੇ ਕਭੀ ਭੀ ॥੨॥ </br> {{center|ਮੂ: ਖੁਦ ਪਰਸਤੀ ਖੇਤਰਏ ਨਾਪਾਕ ਤੋ ॥</br> ਆਂ ਕਿ ਜ਼ਾ ਕਰਦਹਿ ਬ ਮੁਸ਼ਤੇ ਖਾ ਤੋ ॥}} </br> ਅਨਾਮਉਸਰੇ।ਜਾਂ ਨਾਮਜ ਗਾਂ। ਮੁਕੀ। ਟੀਕਾ—ਪੁਨਾ ਅਗੇ ਜਗਯਾਸੂਆਂ ਕੋ ਭੀ ਐਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਹੇਭਾਈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਰਨੀ ਏ ਅਪਵਿਤ੍ਤਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋ) ਭਾਵ ਗੁਰ ਪ੍ਰਮੇਸ ਸੇ ਏ ਇਛਿਆ ਬੇਮੁਖ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਇਸਤੋ॥ ੧॥ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਸ ਚੇਤਨ ਪਨੇ ਜਾਗਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਛੋਟੇ ਜੇਹੇ ' ਤੁਛ ਸੀਰ ਮੈ ਭਾਵ ਖਾਸ਼ ਆਦੀ ਰੌਚਕ ਭਰ ਡੇਰੇ ਭੜਕ ਸਰੀਰਮੈ ਆਪਨੀਸਥਿਤੀ ਕਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਤੂੰ ਸਭ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰ ਰਹਿਆ ਹੈ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਅਤੇ ਹਰ ਜਾਗਾ ਤੂੰ ਆ ਪਾਵਦਾ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਤਾ ਇਸਵੈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਨੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਤੂੰ ਨਾ ਕਰ ਇਸਤੋਂ ਹਟਾਕੈ ਗੁਰਮੇÔ ਪੂਜਾ ਕਰ ਅਰ ਸਭ ਤੌ ਕਰਾਇ॥੨॥ ੫੧ ॥ ਸਨ ਅਪਨੇ ਜੋ ਤੁਛ ਸ੍ਰੀ ਤਾਂ ਚਲਤ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰ ਅਸਮਰਥ ਕਹਾ ਹੈ ਪੰਨਾ ਚੇਤਨ ਕੀ ਇਸਥਿ ਸ੍ਰੀਰ ਮੈ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਕੈਸੇ ਸੀਰ ਮੈਂ ਇਸਥਿਤੀ ਕਹੀ ਹੈ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕ ਜੀਉ ॥ ਆਬੇ। ਜਾਸੂ ਸਰੀਰ (ਤੇਰਾ) । ) ਮਿਟੀ) ਅਨ ਜੇ) ਪੰਨ ) ( ਮੂ, ਜਿਸਮ ਤੋਂ ਅੱਜ ਬਾਦ ਖਾਕੋ ਆਤਿਸ਼ ਅਸਤ ਕੋਤ ਹੋ ਆਬੇ ਓ ਨਰ ਜਾਤਸ਼ ਅਸਤ ਿਗੁਰੂ ਕਿਨਕਾਣਾ ਓ ) ਅ ਨ ਚੇਤਰ) ਜਾਤਾ ਰਾਮਸਰੂਪ ਉਸਾ ਟੀਕਾ- ਰ ਤੇਰਾ ਕੁਛ ਰੌਚਕ ਪੌਣ ਮਿਟੀ ਅਗਨੀ ਜਲ ਚਾਰੋ ਓਤ ਸੋ ਬਨਾ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਵਾਸਤਵਭੇ ਚਾਰੋ ਛਤ ਜਲ ਹੈਂ ॥੧॥ ( ਓ ) ਅਰ ਇਸ ਜਸ ਓਡਾਂ ਰਚਤ ਸੀਰ ਮੈ ਕਿਣਕਾਭਰ ( ਨੂਰ ) ਚੇਤਨ ( ਜਾਤਾ ਸਪ ਉਸ ਰਖਕ ਬਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਹੈ ॥੨॥ ੫੩ ॥ ਮੂਲ ॥ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਜੋ ਖਾਨੇ ਤੋਂ ਅੱਜ ਨੂਰ ਹਕ ਰੋਸ਼ਨ ਸ਼ੂਦਰ । ਯਕ ਗੁਲੇ ਬੂਈ ਕਨੁ ਗੁਲਸਨ ਸ਼ੂਦਹ ॥ ਏਕ। -ਫਲ ਕਰੂ ਨਾਮਨਿਕਾ ਜੈਹਮ ਵਾਲਸਰ।ਨਾਮਬਾਗ ਸੁਦਮੁਨਾ ਦੁਆ ਉਦਰ ਮੌ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> pgh0vzd2wzgienkwiwwm5pmf18rsmbl 223359 223358 2026-06-25T03:14:53Z Navneetkaurbrar7 2578 223359 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੮)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਬ ਕਰਦੇ ਹੈ ) ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਹਾਉਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆਂ ਕਰਨੀ ਵਿਸ਼ਟੇ ਕਾ ਟੋਲਾ ਚੁਕਣਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਸੋ ਸੰਤ ਨਹੀ ਚਾਂਹੁਦੇ ਕਭੀ ਭੀ ॥੨॥ </br> {{center|ਮੂ: ਖੁਦ ਪਰਸਤੀ ਖੇਤਰਏ ਨਾਪਾਕ ਤੋ ॥</br> ਆਂ ਕਿ ਜ਼ਾ ਕਰਦਹਿ ਬ ਮੁਸ਼ਤੇ ਖਾ ਤੋ ॥}} </br> ਟੀਕਾ—ਪੁਨਾ ਅਗੇ ਜਗਯਾਸੂਆਂ ਕੋ ਭੀ ਐਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਹੇਭਾਈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਰਨੀ ਏ ਅਪਵਿਤ੍ਤਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋ) ਭਾਵ ਗੁਰ ਪ੍ਰਮੇਸ ਸੇ ਏ ਇਛਿਆ ਬੇਮੁਖ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਇਸਤੋ॥ ੧॥ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਸ ਚੇਤਨ ਪਨੇ ਜਾਗਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਛੋਟੇ ਜੇਹੇ ' ਤੁਛ ਸੀਰ ਮੈ ਭਾਵ ਖਾਸ਼ ਆਦੀ ਰੌਚਕ ਭਰ ਡੇਰੇ ਭੜਕ ਸਰੀਰਮੈ ਆਪਨੀਸਥਿਤੀ ਕਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਤੂੰ ਸਭ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰ ਰਹਿਆ ਹੈ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਅਤੇ ਹਰ ਜਾਗਾ ਤੂੰ ਆ ਪਾਵਦਾ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਤਾ ਇਸਵੈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਨੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਤੂੰ ਨਾ ਕਰ ਇਸਤੋਂ ਹਟਾਕੈ ਗੁਰਮੇÔ ਪੂਜਾ ਕਰ ਅਰ ਸਭ ਤੌ ਕਰਾਇ॥੨॥ ੫੧ ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅਪਨੇ ਜੋ ਤੁਛ ਸ੍ਰਰੀ ਤਤਾਂ ਚਲਤ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰ ਅਸਮਰਥ ਕਹਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੇਤਨ ਕੀ ਇਸਥਿ।। ਸ੍ਰੀਰ ਮੈ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਕੈਸੇ ਸ੍ਰੀਰ ਮੈਂ ਇਸਥਿਤੀ ਕਹੀ ਹੈ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹੀ ਜੀ ਉਤ੍ਰ ॥ ਮੂ, ਜਿਸਮਿ ਤੋਂ ਅਜ਼ ਬਾਦ ਖਾਕੋ ਆਤਿਸ਼ ਅਸਤ ।। ਕਤਰਹੇ ਆਬੇ ਓ ਨੂਰੇ ਜਾਤਸ਼ ਅਸਤ ।। ਟੀਕਾ- ਰ ਤੇਰਾ ਕੁਛ ਰੌਚਕ ਪੌਣ ਮਿਟੀ ਅਗਨੀ ਜਲ ਚਾਰੋ ਓਤ ਸੋ ਬਨਾ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਵਾਸਤਵਭੇ ਚਾਰੋ ਛਤ ਜਲ ਹੈਂ ॥੧॥ ( ਓ ) ਅਰ ਇਸ ਜਸ ਓਡਾਂ ਰਚਤ ਸੀਰ ਮੈ ਕਿਣਕਾਭਰ ( ਨੂਰ ) ਚੇਤਨ ( ਜਾਤਾ ਸਪ ਉਸ ਰਖਕ ਬਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਹੈ ॥੨॥ ੫੩ ॥ ਮੂਲ ॥ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਜੋ ਖਾਨੇ ਤੋਂ ਅੱਜ ਨੂਰ ਹਕ ਰੋਸ਼ਨ ਸ਼ੂਦਰ । ਯਕ ਗੁਲੇ ਬੂਈ ਕਨੁ ਗੁਲਸਨ ਸ਼ੂਦਹ ॥ ਏਕ। -ਫਲ ਕਰੂ ਨਾਮਨਿਕਾ ਜੈਹਮ ਵਾਲਸਰ।ਨਾਮਬਾਗ ਸੁਦਮੁਨਾ ਦੁਆ ਉਦਰ ਮੌ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 2snaqy2ag8621o7qqc9eof1tpv0ndzj 223360 223359 2026-06-25T03:16:47Z Navneetkaurbrar7 2578 223360 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੮)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਬ ਕਰਦੇ ਹੈ ) ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਹਾਉਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆਂ ਕਰਨੀ ਵਿਸ਼ਟੇ ਕਾ ਟੋਲਾ ਚੁਕਣਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਸੋ ਸੰਤ ਨਹੀ ਚਾਂਹੁਦੇ ਕਭੀ ਭੀ ॥੨॥ </br> {{center|ਮੂ: ਖੁਦ ਪਰਸਤੀ ਖੇਤਰਏ ਨਾਪਾਕ ਤੋ ॥</br> ਆਂ ਕਿ ਜ਼ਾ ਕਰਦਹਿ ਬ ਮੁਸ਼ਤੇ ਖਾ ਤੋ ॥}} </br> ਟੀਕਾ—ਪੁਨਾ ਅਗੇ ਜਗਯਾਸੂਆਂ ਕੋ ਭੀ ਐਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਹੇਭਾਈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਰਨੀ ਏ ਅਪਵਿਤ੍ਤਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋ) ਭਾਵ ਗੁਰ ਪ੍ਰਮੇਸ ਸੇ ਏ ਇਛਿਆ ਬੇਮੁਖ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਇਸਤੋ॥ ੧॥ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਸ ਚੇਤਨ ਪਨੇ ਜਾਗਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਛੋਟੇ ਜੇਹੇ ' ਤੁਛ ਸੀਰ ਮੈ ਭਾਵ ਖਾਸ਼ ਆਦੀ ਰੌਚਕ ਭਰ ਡੇਰੇ ਭੜਕ ਸਰੀਰਮੈ ਆਪਨੀਸਥਿਤੀ ਕਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਤੂੰ ਸਭ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰ ਰਹਿਆ ਹੈ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਅਤੇ ਹਰ ਜਾਗਾ ਤੂੰ ਆ ਪਾਵਦਾ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਤਾ ਇਸਵੈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਨੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਤੂੰ ਨਾ ਕਰ ਇਸਤੋਂ ਹਟਾਕੈ ਗੁਰਮੇÔ ਪੂਜਾ ਕਰ ਅਰ ਸਭ ਤੌ ਕਰਾਇ॥੨॥ ੫੧ ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅਪਨੇ ਜੋ ਤੁਛ ਸ੍ਰਰੀ ਤਤਾਂ ਚਲਤ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰ ਅਸਮਰਥ ਕਹਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੇਤਨ ਕੀ ਇਸਥਿ।। ਸ੍ਰੀਰ ਮੈ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਕੈਸੇ ਸ੍ਰੀਰ ਮੈਂ ਇਸਥਿਤੀ ਕਹੀ ਹੈ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹੀ ਜੀ ਉਤ੍ਰ ॥ </br> {{center|ਮੂ: ਜਿਸਮਿ ਤੋਂ ਅਜ਼ ਬਾਦ ਖਾਕੋ ਆਤਿਸ਼ ਅਸਤ ।। </br> ਕਤਰਹੇ ਆਬੇ ਓ ਨੂਰੇ ਜਾਤਸ਼ ਅਸਤ ।।}} </br> ਟੀਕਾ- ਰ ਤੇਰਾ ਕੁਛ ਰੌਚਕ ਪੌਣ ਮਿਟੀ ਅਗਨੀ ਜਲ ਚਾਰੋ ਓਤ ਸੋ ਬਨਾ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਵਾਸਤਵਭੇ ਚਾਰੋ ਛਤ ਜਲ ਹੈਂ ॥੧॥ ( ਓ ) ਅਰ ਇਸ ਜਸ ਓਡਾਂ ਰਚਤ ਸੀਰ ਮੈ ਕਿਣਕਾਭਰ ( ਨੂਰ ) ਚੇਤਨ ( ਜਾਤਾ ਸਪ ਉਸ ਰਖਕ ਬਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਹੈ ॥੨॥ ੫੩ ॥ ਮੂਲ ॥ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਜੋ ਖਾਨੇ ਤੋਂ ਅੱਜ ਨੂਰ ਹਕ ਰੋਸ਼ਨ ਸ਼ੂਦਰ । ਯਕ ਗੁਲੇ ਬੂਈ ਕਨੁ ਗੁਲਸਨ ਸ਼ੂਦਹ ॥ ਏਕ। -ਫਲ ਕਰੂ ਨਾਮਨਿਕਾ ਜੈਹਮ ਵਾਲਸਰ।ਨਾਮਬਾਗ ਸੁਦਮੁਨਾ ਦੁਆ ਉਦਰ ਮੌ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> jlzqm3tg3ye0l5jl7mwdfdyuw90yy6m 223361 223360 2026-06-25T03:17:35Z Navneetkaurbrar7 2578 223361 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੮)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਬ ਕਰਦੇ ਹੈ ) ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਹਾਉਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆਂ ਕਰਨੀ ਵਿਸ਼ਟੇ ਕਾ ਟੋਲਾ ਚੁਕਣਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਸੋ ਸੰਤ ਨਹੀ ਚਾਂਹੁਦੇ ਕਭੀ ਭੀ ॥੨॥ </br> {{center|ਮੂ: ਖੁਦ ਪਰਸਤੀ ਖੇਤਰਏ ਨਾਪਾਕ ਤੋ ॥</br> ਆਂ ਕਿ ਜ਼ਾ ਕਰਦਹਿ ਬ ਮੁਸ਼ਤੇ ਖਾ ਤੋ ॥}} </br> ਟੀਕਾ—ਪੁਨਾ ਅਗੇ ਜਗਯਾਸੂਆਂ ਕੋ ਭੀ ਐਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਹੇਭਾਈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਰਨੀ ਏ ਅਪਵਿਤ੍ਤਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋ) ਭਾਵ ਗੁਰ ਪ੍ਰਮੇਸ ਸੇ ਏ ਇਛਿਆ ਬੇਮੁਖ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਇਸਤੋ॥ ੧॥ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਸ ਚੇਤਨ ਪਨੇ ਜਾਗਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਛੋਟੇ ਜੇਹੇ ' ਤੁਛ ਸੀਰ ਮੈ ਭਾਵ ਖਾਸ਼ ਆਦੀ ਰੌਚਕ ਭਰ ਡੇਰੇ ਭੜਕ ਸਰੀਰਮੈ ਆਪਨੀਸਥਿਤੀ ਕਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਤੂੰ ਸਭ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰ ਰਹਿਆ ਹੈ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਅਤੇ ਹਰ ਜਾਗਾ ਤੂੰ ਆ ਪਾਵਦਾ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਤਾ ਇਸਵੈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਨੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਤੂੰ ਨਾ ਕਰ ਇਸਤੋਂ ਹਟਾਕੈ ਗੁਰਮੇÔ ਪੂਜਾ ਕਰ ਅਰ ਸਭ ਤੌ ਕਰਾਇ॥੨॥ ੫੧ ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅਪਨੇ ਜੋ ਤੁਛ ਸ੍ਰਰੀ ਤਤਾਂ ਚਲਤ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰ ਅਸਮਰਥ ਕਹਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੇਤਨ ਕੀ ਇਸਥਿ।। ਸ੍ਰੀਰ ਮੈ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਕੈਸੇ ਸ੍ਰੀਰ ਮੈਂ ਇਸਥਿਤੀ ਕਹੀ ਹੈ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹੀ ਜੀ ਉਤ੍ਰ ॥ </br> {{center|ਮੂ: ਜਿਸਮਿ ਤੋਂ ਅਜ਼ ਬਾਦ ਖਾਕੋ ਆਤਿਸ਼ ਅਸਤ ।। </br> ਕਤਰਹੇ ਆਬੇ ਓ ਨੂਰੇ ਜਾਤਸ਼ ਅਸਤ ।।}} </br> ਟੀਕਾ- ਰ ਤੇਰਾ ਕੁਛ ਰੌਚਕ ਪੌਣ ਮਿਟੀ ਅਗਨੀ ਜਲ ਚਾਰੋ ਓਤ ਸੋ ਬਨਾ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਵਾਸਤਵਭੇ ਚਾਰੋ ਛਤ ਜਲ ਹੈਂ ॥੧॥ ( ਓ ) ਅਰ ਇਸ ਜਸ ਓਡਾਂ ਰਚਤ ਸੀਰ ਮੈ ਕਿਣਕਾਭਰ ( ਨੂਰ ) ਚੇਤਨ ( ਜਾਤਾ ਸਪ ਉਸ ਰਖਕ ਬਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਹੈ ॥੨॥ ੫੩ ॥ ਮੂਲ ॥ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਜੋ ਖਾਨੇ ਤੋਂ ਅੱਜ ਨੂਰ ਹਕ ਰੋਸ਼ਨ ਸ਼ੂਦਰ । ਯਕ ਗੁਲੇ ਬੂਈ ਕਨੁ ਗੁਲਸਨ ਸ਼ੂਦਹ ॥ ਏਕ। -ਫਲ ਕਰੂ ਨਾਮਨਿਕਾ ਜੈਹਮ ਵਾਲਸਰ।ਨਾਮਬਾਗ ਸੁਦਮੁਨਾ ਦੁਆ ਉਦਰ ਮੌ </br><noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org</noinclude> kvdxmkpi0012jktcl6jh7ss3ukeu5nn 223362 223361 2026-06-25T03:23:37Z Navneetkaurbrar7 2578 223362 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੮)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਬ ਕਰਦੇ ਹੈ ) ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਹਾਉਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆਂ ਕਰਨੀ ਵਿਸ਼ਟੇ ਕਾ ਟੋਲਾ ਚੁਕਣਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਸੋ ਸੰਤ ਨਹੀ ਚਾਂਹੁਦੇ ਕਭੀ ਭੀ ॥੨॥ </br> {{center|ਮੂ: ਖੁਦ ਪਰਸਤੀ ਖੇਤਰਏ ਨਾਪਾਕ ਤੋ ॥</br> ਆਂ ਕਿ ਜ਼ਾ ਕਰਦਹਿ ਬ ਮੁਸ਼ਤੇ ਖਾ ਤੋ ॥}} </br> ਟੀਕਾ—ਪੁਨਾ ਅਗੇ ਜਗਯਾਸੂਆਂ ਕੋ ਭੀ ਐਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਹੇਭਾਈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਰਨੀ ਏ ਅਪਵਿਤ੍ਤਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋ) ਭਾਵ ਗੁਰ ਪ੍ਰਮੇਸ ਸੇ ਏ ਇਛਿਆ ਬੇਮੁਖ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਇਸਤੋ॥ ੧॥ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਸ ਚੇਤਨ ਪਨੇ ਜਾਗਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਛੋਟੇ ਜੇਹੇ ' ਤੁਛ ਸੀਰ ਮੈ ਭਾਵ ਖਾਸ਼ ਆਦੀ ਰੌਚਕ ਭਰ ਡੇਰੇ ਭੜਕ ਸਰੀਰਮੈ ਆਪਨੀਸਥਿਤੀ ਕਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਤੂੰ ਸਭ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰ ਰਹਿਆ ਹੈ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਅਤੇ ਹਰ ਜਾਗਾ ਤੂੰ ਆ ਪਾਵਦਾ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਤਾ ਇਸਵੈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਨੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਤੂੰ ਨਾ ਕਰ ਇਸਤੋਂ ਹਟਾਕੈ ਗੁਰਮੇÔ ਪੂਜਾ ਕਰ ਅਰ ਸਭ ਤੌ ਕਰਾਇ॥੨॥ ੫੧ ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅਪਨੇ ਜੋ ਤੁਛ ਸ੍ਰਰੀ ਤਤਾਂ ਚਲਤ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰ ਅਸਮਰਥ ਕਹਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੇਤਨ ਕੀ ਇਸਥਿ।। ਸ੍ਰੀਰ ਮੈ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਕੈਸੇ ਸ੍ਰੀਰ ਮੈਂ ਇਸਥਿਤੀ ਕਹੀ ਹੈ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹੀ ਜੀ ਉਤ੍ਰ ॥ </br> {{center|ਮੂ: ਜਿਸਮਿ ਤੋਂ ਅਜ਼ ਬਾਦ ਖਾਕੋ ਆਤਿਸ਼ ਅਸਤ ।। </br> ਕਤਰਹੇ ਆਬੇ ਓ ਨੂਰੇ ਜਾਤਸ਼ ਅਸਤ ।।}} </br> ਟੀਕਾ- ਰ ਤੇਰਾ ਕੁਛ ਰੌਚਕ ਪੌਣ ਮਿਟੀ ਅਗਨੀ ਜਲ ਚਾਰੋ ਓਤ ਸੋ ਬਨਾ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਵਾਸਤਵਭੇ ਚਾਰੋ ਛਤ ਜਲ ਹੈਂ ॥੧॥ ( ਓ ) ਅਰ ਇਸ ਜਸ ਓਡਾਂ ਰਚਤ ਸੀਰ ਮੈ ਕਿਣਕਾਭਰ ( ਨੂਰ ) ਚੇਤਨ ( ਜਾਤਾ ਸ੍ਰਪ ਉਸ ਰਖਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਹੈ ॥੨॥ ੫੩ ॥ </br> {{center|ਮੂਲ ।। ਖਾਨਹ ਤੁ ਅਜ਼ਨੂਰ ਹਕ ਰੋਸ਼ਨ ਸ਼ੁਦਹ । </br> ਯਕ ਗੁਲੇ ਬੂਈ ਕਨੂ ਗੁਲਸਨ ਸ਼ੂਦਹ ॥}} </br><noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org</noinclude> 0oj3wy4t5zdxry1wc1egy8mhgmmxl4j 223363 223362 2026-06-25T03:25:20Z Navneetkaurbrar7 2578 /* ਸੋਧਣਾ */ 223363 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੮)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਬ ਕਰਦੇ ਹੈ ) ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਹਾਉਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆਂ ਕਰਨੀ ਵਿਸ਼ਟੇ ਕਾ ਟੋਲਾ ਚੁਕਣਾ ਹੈ ਇਸਤੇ ਸੋ ਸੰਤ ਨਹੀ ਚਾਂਹੁਦੇ ਕਭੀ ਭੀ ॥੨॥ </br> {{center|'''ਮੂ: ਖੁਦ ਪਰਸਤੀ ਖੇਤਰਏ ਨਾਪਾਕ ਤੋ ॥'''</br> '''ਆਂ ਕਿ ਜ਼ਾ ਕਰਦਹਿ ਬ ਮੁਸ਼ਤੇ ਖਾ ਤੋ ॥'''}} </br> ਟੀਕਾ—ਪੁਨਾ ਅਗੇ ਜਗਯਾਸੂਆਂ ਕੋ ਭੀ ਐਸੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਹੇਭਾਈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਣੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਕਰਨੀ ਏ ਅਪਵਿਤ੍ਤਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਕੋ) ਭਾਵ ਗੁਰ ਪ੍ਰਮੇਸ ਸੇ ਏ ਇਛਿਆ ਬੇਮੁਖ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ ਇਸਤੋ॥ ੧॥ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਜੋ ਉਸ ਚੇਤਨ ਪਨੇ ਜਾਗਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਛੋਟੇ ਜੇਹੇ ' ਤੁਛ ਸੀਰ ਮੈ ਭਾਵ ਖਾਸ਼ ਆਦੀ ਰੌਚਕ ਭਰ ਡੇਰੇ ਭੜਕ ਸਰੀਰਮੈ ਆਪਨੀਸਥਿਤੀ ਕਰੀ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰ ਤੂੰ ਸਭ ਚੇਸ਼ਟਾ ਕਰ ਰਹਿਆ ਹੈ ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਦੀ ਅਤੇ ਹਰ ਜਾਗਾ ਤੂੰ ਆ ਪਾਵਦਾ ਹੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੁਛ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕਤਾ ਇਸਵੈ ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਨੇ ਦੀ ਇਛਿਆ ਤੂੰ ਨਾ ਕਰ ਇਸਤੋਂ ਹਟਾਕੈ ਗੁਰਮੇÔ ਪੂਜਾ ਕਰ ਅਰ ਸਭ ਤੌ ਕਰਾਇ॥੨॥ ੫੧ ॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅਪਨੇ ਜੋ ਤੁਛ ਸ੍ਰਰੀ ਤਤਾਂ ਚਲਤ ਕਹਾ ਹੈ ਅਰ ਅਸਮਰਥ ਕਹਾ ਹੈ ਪੁਨਾ ਚੇਤਨ ਕੀ ਇਸਥਿ।। ਸ੍ਰੀਰ ਮੈ ਕਹੀ ਹੈ ਸੋ ਕੈਸੇ ਸ੍ਰੀਰ ਮੈਂ ਇਸਥਿਤੀ ਕਹੀ ਹੈ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹੀ ਜੀ ਉਤ੍ਰ ॥ </br> {{center|'''ਮੂ: ਜਿਸਮਿ ਤੋਂ ਅਜ਼ ਬਾਦ ਖਾਕੋ ਆਤਿਸ਼ ਅਸਤ ।।''' </br> '''ਕਤਰਹੇ ਆਬੇ ਓ ਨੂਰੇ ਜਾਤਸ਼ ਅਸਤ ।।'''}} </br> ਟੀਕਾ- ਰ ਤੇਰਾ ਕੁਛ ਰੌਚਕ ਪੌਣ ਮਿਟੀ ਅਗਨੀ ਜਲ ਚਾਰੋ ਓਤ ਸੋ ਬਨਾ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਵਾਸਤਵਭੇ ਚਾਰੋ ਛਤ ਜਲ ਹੈਂ ॥੧॥ ( ਓ ) ਅਰ ਇਸ ਜਸ ਓਡਾਂ ਰਚਤ ਸੀਰ ਮੈ ਕਿਣਕਾਭਰ ( ਨੂਰ ) ਚੇਤਨ ( ਜਾਤਾ ਸ੍ਰਪ ਉਸ ਰਖਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕਾ ਹੈ ॥੨॥ ੫੩ ॥ </br> {{center|'''ਮੂਲ ।। ਖਾਨਹ ਤੁ ਅਜ਼ਨੂਰ ਹਕ ਰੋਸ਼ਨ ਸ਼ੁਦਹ ।''' </br> '''ਯਕ ਗੁਲੇ ਬੂਈ ਕਨੂ ਗੁਲਸਨ ਸ਼ੂਦਹ ॥'''}} </br><noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org</noinclude> 5iy1ca7x8tvrzds7e1r9pt40a6g971l 250 72949 223356 221228 2026-06-25T03:00:51Z Navneetkaurbrar7 2578 223356 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੭)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude>1" f - f. (25). ਸੰਪ੍ਰਭਾਈ ਟੀਕਾ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ ਟੀ--- ਤੇ ਦੇਖ ਏਹ ਸ੍ਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਸਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼- ਮਾਨ ਹੁਆ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਚੇਤਨ ਸਭਿਆਸੇ ਸਭ ਚੌਸਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਫਿਰਨੋ ਭੁਰਨੇ ਬੋਲਨੇ ਖਾਨੇ ਪੀਨੋ ਕੀ ਇਸਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਕੋ ਬਡਾ ਮਾਨਕਰ ਡਿਸਕਾ ਭਜਨ ਕਰੀਏ ਜਿਸਤੇ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਕੇ ਮੋਖ ਹੋ ਜਾਵੈ ॥੧॥ ਹੌਰ ਦੇ ਖਾ ਇਸ ਚੇਤਨ ਸਭਿਆ ਬਿਨਾ ਪੈਲੇ ਏਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਨਿਕਾ ਜੇਹਾ ਫੁਲ ਥਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਰਕਤ ਬੀਜ ਕਾ ਜਬ ਚੇਤਨ ਕਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੂਆ ਖ਼ਬ ਹੁਣ ਬਾਗ ੨ ਹੂਆ ਹੈ)। ਭਾਵ ਕੈਸਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਚਲਨੇਂ ਫਿਰਨੇ ਵਾਲ ਪਰ- ਫੁਲਤ ਹੂਆ ਕਹੈ ॥੩॥ ੫੪॥ ਹ ਮ ॥ ਕਨਕਰ ੫ (ਨਾਮ ਫੇਰ ਦਵੇਰੇ ਨਾਮ ਅੰਜੂ ਗੁ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਬਾਗ, ਖੁਦ ਆਪਨੇ ਦੇ ਸੇਲਕੁਨਕਰ । ਮੂਲ ਪੇਸ਼ ਦਰੁੰਨੇ ਗੁਲੇਸਨੇ ਖੁਦ ਖ਼ੈਰ ਕੁਨ ਹਮ ਚ ਮੁਰਗੇ ਕੁਦਸ ਦਰਵੈ ਤੈਰ ਕੁਨ ॥ ਅਮਰ ਸ ਇਸੀ ਕਾਰ/ਤੂੰਭੀਸਰੀ ਨ ਭੂਬਾਗਨੀ, ਭਰਨਾ - ਜੈਸ ਮੁਰਗੇ ਨਾਮ ਪੰਛੀ ਕੁਦਰ।ਨਾਮਉਡਦਾ ਹੈ, ਵੈਨਾਮ ਉਸਬਾਗਦੇ ਅੰਦੂ ਤੈਰਨ ਉਡ (ਟੀਕਾ-ਹੇ ਭਾਈ ਜਬ ਤੂੰ ਐਸੇ ਜਾਣ ਲੀਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਏਹ ਬਾਗ ਬਨਾਯਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹਰੀ ਇਸ ਮੈ ਬੈਠ ਰਹਾ ਹੈ ਤਬ ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਬਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੈਲ ਕਰ। ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤੀ ਚੋੜ ਅੰਤਰ ਮੁਖ ਹੋਹੁ ॥(ਭੂ) ਜੈਸੇ ਇਕ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਭੀ ਅੰਦਰ ਉਸ ਬਾਗਦੇ ਉਡਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਓਹੁ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਮੈਂ ਹੀ ਉਤਪਤਿ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਬਾਗ ਮੈ ਹੀ ਸਦਾ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਓਹ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਐਸੇ ਤੂੰ ਪੁਨਾ ਛੇ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰ ਬਾਹਰ ਮੁਖ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੩॥੫੫॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰਨੇ ਕਾ ਕਿਆ ਫਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਸੋ ਕਹੋ ਹੈ ਸੋ ਉ॥ ਮੈ ਸੁਖ। ਹੋ ਹਜਾਰਾਂ। ) ਝਲਦਨਾਮ ਗੋਸ ਨਾਮਇਕੱਤਮ ਅਸ ਤੋਂ 7 ਮੂ ॥ ਸੰਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੁਲਦਹਿ ਗੋਹ ਅਸ॥ ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਦਾਨਦੇ ਅੰਜ਼ ਖੋਹ ਅਸ॥ ਦਾਵਾਂ ਆਇਆ ਸਟ ਦੀਕਾ-ਲਖਾਂ ਸੁਰਗ ਆਦੀ ਸੁਖ ਅੰਦਰ ਇਕਾਂਤਦੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਹਰੀ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਲਗਾਨੇ ਸੇ ਮਿਲਤੇ ਹੈਂ ਸਰਬ ਸੁਖ ॥੧॥ ਏਹ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਦੇਖਦਾ ਹੈਂ ਏਹ ਯਾਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਨੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੂਏ ਹੈ। ਭਾਵ ਸਿਟਾ ਬੀਜ ਤੇ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰਂ ਬੀਜ ਰੂਪ ਹਰੀ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਯਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਗਯੈ ਹਰੀ ਕਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰੁ ॥੨॥੫੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਜੋ ਅਪਨੇ ਪੰਛੀ ਕਹਾ ਹੈ ਸਦਾ ਵਿਚੇ ਬਾਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਉਸਦਾ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਕਿਆ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org i<noinclude></noinclude> l357577mrfqb5fv3n4u6jefw80ugikt 223364 223356 2026-06-25T03:37:03Z Navneetkaurbrar7 2578 223364 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੯)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude>ਟੀਕਾ— ਤਾਂਤੇ ਦੇਖ ਏਹ ਸ੍ਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਸਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼- ਮਾਨ ਹੁਆ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਚੇਤਨ ਸਤਿਆਸੇ ਸਭ ਚੌਸਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਫਿਰਨੋ ਭੁਰਨੇ ਬੋਲਨੇ ਖਾਨੇ ਪੀਨੋ ਕੀ ਇਸਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਕੋ ਬਡਾ ਮਾਨਕਰ ਡਿਸਕਾ ਭਜਨ ਕਰੀਏ ਜਿਸਤੇ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਕੇ ਮੋਖ ਹੋ ਜਾਵੈ ॥੧॥ ਹੌਰ ਦੇ ਖਾ ਇਸ ਚੇਤਨ ਸਭਿਆ ਬਿਨਾ ਪੈਲੇ ਏਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਨਿਕਾ ਜੇਹਾ ਫੁਲ ਥਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਰਕਤ ਬੀਜ ਕਾ ਜਬ ਚੇਤਨ ਕਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੂਆ ਖ਼ਬ ਹੁਣ ਬਾਗ ੨ ਹੂਆ ਹੈ)। ਭਾਵ ਕੈਸਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਚਲਨੇਂ ਫਿਰਨੇ ਵਾਲਾ ਪਰ- ਫੁਲਤ ਹੂਆ ਕ ਹੈ ॥੩॥ ੫੪॥ </br> {{center|ਮੂਲ।। ਪਸ਼ ਦਰੁੰਨੇ ਗੁਲਸਨੇ ਖੁਦ ਸ਼ੈਰ ਕੁਨ ।। </br> ਹਮ ਚ ਮੁਰਗੇ ਕੁਦਸ ਦਰਵੈ ਤੈਰ ਕੁਨ ॥}} </br> (ਟੀਕਾ-ਹੇ ਭਾਈ ਜਬ ਤੂੰ ਐਸੇ ਜਾਣ ਲੀਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਏਹ ਬਾਗ ਬਨਾਯਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹਰੀ ਇਸ ਮੈ ਬੈਠ ਰਹਾ ਹੈ ਤਬ ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਬਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੈਲ ਕਰ। ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤੀ ਚੋੜ ਅੰਤਰ ਮੁਖ ਹੋਹੁ ॥(ਭੂ) ਜੈਸੇ ਇਕ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਭੀ ਅੰਦਰ ਉਸ ਬਾਗਦੇ ਉਡਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਓਹੁ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਮੈਂ ਹੀ ਉਤਪਤਿ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਬਾਗ ਮੈ ਹੀ ਸਦਾ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਓਹ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਐਸੇ ਤੂੰ ਪੁਨਾ ਛੇ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰ ਬਾਹਰ ਮੁਖ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੩॥੫੫॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰਨੇ ਕਾ ਕਿਆ ਫਲ ਹੋਣਾ ਹੈ ਸੋ ਕਹੋ ਹੈ ਸੋ ਉ॥ ਮੈ ਸੁਖ। ਹੋ ਹਜਾਰਾਂ। ) ਝਲਦਨਾਮ ਗੋਸ ਨਾਮਇਕੱਤਮ ਅਸ ਤੋਂ 7 ਮੂ ॥ ਸੰਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੁਲਦਹਿ ਗੋਹ ਅਸ॥ ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਦਾਨਦੇ ਅੰਜ਼ ਖੋਹ ਅਸ॥ ਦਾਵਾਂ ਆਇਆ ਸਟ ਦੀਕਾ-ਲਖਾਂ ਸੁਰਗ ਆਦੀ ਸੁਖ ਅੰਦਰ ਇਕਾਂਤਦੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਹਰੀ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਲਗਾਨੇ ਸੇ ਮਿਲਤੇ ਹੈਂ ਸਰਬ ਸੁਖ ॥੧॥ ਏਹ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਦੇਖਦਾ ਹੈਂ ਏਹ ਯਾਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਨੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੂਏ ਹੈ। ਭਾਵ ਸਿਟਾ ਬੀਜ ਤੇ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰਂ ਬੀਜ ਰੂਪ ਹਰੀ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਯਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਗਯੈ ਹਰੀ ਕਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰੁ ॥੨॥੫੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਜੋ ਅਪਨੇ ਪੰਛੀ ਕਹਾ ਹੈ ਸਦਾ ਵਿਚੇ ਬਾਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਉਸਦਾ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਕਿਆ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org i<noinclude></noinclude> hg53ausrydls3x9g8529kymeggi3r1p 223365 223364 2026-06-25T03:40:53Z Navneetkaurbrar7 2578 223365 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੯)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude>ਟੀਕਾ— ਤਾਂਤੇ ਦੇਖ ਏਹ ਸ੍ਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਸਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼- ਮਾਨ ਹੁਆ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਚੇਤਨ ਸਤਿਆਸੇ ਸਭ ਚੌਸਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਫਿਰਨੋ ਭੁਰਨੇ ਬੋਲਨੇ ਖਾਨੇ ਪੀਨੋ ਕੀ ਇਸਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਕੋ ਬਡਾ ਮਾਨਕਰ ਡਿਸਕਾ ਭਜਨ ਕਰੀਏ ਜਿਸਤੇ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਕੇ ਮੋਖ ਹੋ ਜਾਵੈ ॥੧॥ ਹੌਰ ਦੇ ਖਾ ਇਸ ਚੇਤਨ ਸਭਿਆ ਬਿਨਾ ਪੈਲੇ ਏਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਨਿਕਾ ਜੇਹਾ ਫੁਲ ਥਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਰਕਤ ਬੀਜ ਕਾ ਜਬ ਚੇਤਨ ਕਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੂਆ ਖ਼ਬ ਹੁਣ ਬਾਗ ੨ ਹੂਆ ਹੈ)। ਭਾਵ ਕੈਸਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਚਲਨੇਂ ਫਿਰਨੇ ਵਾਲਾ ਪਰ- ਫੁਲਤ ਹੂਆ ਕ ਹੈ ॥੩॥ ੫੪॥ </br> {{center|ਮੂਲ।। ਪਸ਼ ਦਰੁੰਨੇ ਗੁਲਸਨੇ ਖੁਦ ਸ਼ੈਰ ਕੁਨ ।। </br> ਹਮ ਚ ਮੁਰਗੇ ਕੁਦਸ ਦਰਵੈ ਤੈਰ ਕੁਨ ॥}} </br> (ਟੀਕਾ-ਹੇ ਭਾਈ ਜਬ ਤੂੰ ਐਸੇ ਜਾਣ ਲੀਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਏਹ ਬਾਗ ਬਨਾਯਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹਰੀ ਇਸ ਮੈ ਬੈਠ ਰਹਾ ਹੈ ਤਬ ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਬਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੈਲ ਕਰ। ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤੀ ਚੋੜ ਅੰਤਰ ਮੁਖ ਹੋਹੁ ॥(ਭੂ) ਜੈਸੇ ਇਕ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਭੀ ਅੰਦਰ ਉਸ ਬਾਗਦੇ ਉਡਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਓਹੁ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਮੈਂ ਹੀ ਉਤਪਤਿ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਬਾਗ ਮੈ ਹੀ ਸਦਾ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਓਹ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਐਸੇ ਤੂੰ ਪੁਨਾ ੨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰ ਬਾਹਰ ਮੁਖ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੨।।੫੫॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰਨੇ ਕਾ ਕਿਆ ਫਲ ਹੋਤਾ ਹੈ ਸੋ ਕਹੋ ।। ਉਤ੍ਰ ।। ਮੂ ॥ ਸੰਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੁਲਦਹਿ ਗੋਹ ਅਸ॥ ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਦਾਨਦੇ ਅੰਜ਼ ਖੋਹ ਅਸ॥ ਦਾਵਾਂ ਆਇਆ ਸਟ ਦੀਕਾ-ਲਖਾਂ ਸੁਰਗ ਆਦੀ ਸੁਖ ਅੰਦਰ ਇਕਾਂਤਦੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਹਰੀ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਲਗਾਨੇ ਸੇ ਮਿਲਤੇ ਹੈਂ ਸਰਬ ਸੁਖ ॥੧॥ ਏਹ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਦੇਖਦਾ ਹੈਂ ਏਹ ਯਾਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਨੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੂਏ ਹੈ। ਭਾਵ ਸਿਟਾ ਬੀਜ ਤੇ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰਂ ਬੀਜ ਰੂਪ ਹਰੀ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਯਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਗਯੈ ਹਰੀ ਕਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰੁ ॥੨॥੫੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਜੋ ਅਪਨੇ ਪੰਛੀ ਕਹਾ ਹੈ ਸਦਾ ਵਿਚੇ ਬਾਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਉਸਦਾ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਕਿਆ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org i<noinclude></noinclude> f6azlj3034b1nrozy938r9tzwag8nlp 223366 223365 2026-06-25T03:45:11Z Navneetkaurbrar7 2578 223366 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੯)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude>ਟੀਕਾ— ਤਾਂਤੇ ਦੇਖ ਏਹ ਸ੍ਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਸਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼- ਮਾਨ ਹੁਆ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਚੇਤਨ ਸਤਿਆਸੇ ਸਭ ਚੌਸਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਫਿਰਨੋ ਭੁਰਨੇ ਬੋਲਨੇ ਖਾਨੇ ਪੀਨੋ ਕੀ ਇਸਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਕੋ ਬਡਾ ਮਾਨਕਰ ਡਿਸਕਾ ਭਜਨ ਕਰੀਏ ਜਿਸਤੇ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਕੇ ਮੋਖ ਹੋ ਜਾਵੈ ॥੧॥ ਹੌਰ ਦੇ ਖਾ ਇਸ ਚੇਤਨ ਸਭਿਆ ਬਿਨਾ ਪੈਲੇ ਏਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਨਿਕਾ ਜੇਹਾ ਫੁਲ ਥਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਰਕਤ ਬੀਜ ਕਾ ਜਬ ਚੇਤਨ ਕਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੂਆ ਖ਼ਬ ਹੁਣ ਬਾਗ ੨ ਹੂਆ ਹੈ)। ਭਾਵ ਕੈਸਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਚਲਨੇਂ ਫਿਰਨੇ ਵਾਲਾ ਪਰ- ਫੁਲਤ ਹੂਆ ਕ ਹੈ ॥੩॥ ੫੪॥ </br> {{center|ਮੂਲ।। ਪਸ਼ ਦਰੁੰਨੇ ਗੁਲਸਨੇ ਖੁਦ ਸ਼ੈਰ ਕੁਨ ।। </br> ਹਮ ਚ ਮੁਰਗੇ ਕੁਦਸ ਦਰਵੈ ਤੈਰ ਕੁਨ ॥}} </br> (ਟੀਕਾ-ਹੇ ਭਾਈ ਜਬ ਤੂੰ ਐਸੇ ਜਾਣ ਲੀਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਏਹ ਬਾਗ ਬਨਾਯਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹਰੀ ਇਸ ਮੈ ਬੈਠ ਰਹਾ ਹੈ ਤਬ ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਬਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੈਲ ਕਰ। ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤੀ ਚੋੜ ਅੰਤਰ ਮੁਖ ਹੋਹੁ ॥(ਭੂ) ਜੈਸੇ ਇਕ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਭੀ ਅੰਦਰ ਉਸ ਬਾਗਦੇ ਉਡਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਓਹੁ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਮੈਂ ਹੀ ਉਤਪਤਿ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਬਾਗ ਮੈ ਹੀ ਸਦਾ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਓਹ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਐਸੇ ਤੂੰ ਪੁਨਾ ੨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰ ਬਾਹਰ ਮੁਖ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੨।।੫੫॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰਨੇ ਕਾ ਕਿਆ ਫਲ ਹੋਤਾ ਹੈ ਸੋ ਕਹੋ ।। ਉਤ੍ਰ ।। ਮੂ ॥ ਸਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੁਲਦਹਿ ਗੋਸ਼ਹ ਅਸ॥ ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਦਾਨਦੇ ਅਜ਼ ਖੋਸ਼ਹ ਅਸ॥ ਟੀਕਾ- ਲਖਾਂ ਸੁਰਗ ਆਦੀ ਸੁਖ ਅੰਦਰ ਇਕਾਂਤਦੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਹਰੀ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਲਗਾਨੇ ਸੇ ਮਿਲਤੇ ਹੈਂ ਸਰਬ ਸੁਖ ॥੧॥ ਏਹ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਦੇਖਦਾ ਹੈਂ ਏਹ ਯਾਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਨੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੂਏ ਹੈ। ਭਾਵ ਸਿਟਾ ਬੀਜ ਤੇ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰਂ ਬੀਜ ਰੂਪ ਹਰੀ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਯਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਗਯੈ ਹਰੀ ਕਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰੁ ॥੨॥੫੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਜੋ ਅਪਨੇ ਪੰਛੀ ਕਹਾ ਹੈ ਸਦਾ ਵਿਚੇ ਬਾਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਉਸਦਾ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਕਿਆ<noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org</noinclude> 3m9t44h4xyidmffsobbj2bvw2cbt2zc 223367 223366 2026-06-25T03:47:05Z Navneetkaurbrar7 2578 223367 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੯)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude>ਟੀਕਾ— ਤਾਂਤੇ ਦੇਖ ਏਹ ਸ੍ਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਸਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼- ਮਾਨ ਹੁਆ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਚੇਤਨ ਸਤਿਆਸੇ ਸਭ ਚੌਸਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਫਿਰਨੋ ਭੁਰਨੇ ਬੋਲਨੇ ਖਾਨੇ ਪੀਨੋ ਕੀ ਇਸਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਕੋ ਬਡਾ ਮਾਨਕਰ ਡਿਸਕਾ ਭਜਨ ਕਰੀਏ ਜਿਸਤੇ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਕੇ ਮੋਖ ਹੋ ਜਾਵੈ ॥੧॥ ਹੌਰ ਦੇ ਖਾ ਇਸ ਚੇਤਨ ਸਭਿਆ ਬਿਨਾ ਪੈਲੇ ਏਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਨਿਕਾ ਜੇਹਾ ਫੁਲ ਥਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਰਕਤ ਬੀਜ ਕਾ ਜਬ ਚੇਤਨ ਕਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੂਆ ਖ਼ਬ ਹੁਣ ਬਾਗ ੨ ਹੂਆ ਹੈ)। ਭਾਵ ਕੈਸਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਚਲਨੇਂ ਫਿਰਨੇ ਵਾਲਾ ਪਰ- ਫੁਲਤ ਹੂਆ ਕ ਹੈ ॥੩॥ ੫੪॥ </br> {{center|'''ਮੂਲ।। ਪਸ਼ ਦਰੁੰਨੇ ਗੁਲਸਨੇ ਖੁਦ ਸ਼ੈਰ ਕੁਨ ।।''' </br> '''ਹਮ ਚ ਮੁਰਗੇ ਕੁਦਸ ਦਰਵੈ ਤੈਰ ਕੁਨ ॥'''}} </br> (ਟੀਕਾ-ਹੇ ਭਾਈ ਜਬ ਤੂੰ ਐਸੇ ਜਾਣ ਲੀਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਏਹ ਬਾਗ ਬਨਾਯਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹਰੀ ਇਸ ਮੈ ਬੈਠ ਰਹਾ ਹੈ ਤਬ ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਬਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੈਲ ਕਰ। ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤੀ ਚੋੜ ਅੰਤਰ ਮੁਖ ਹੋਹੁ ॥(ਭੂ) ਜੈਸੇ ਇਕ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਭੀ ਅੰਦਰ ਉਸ ਬਾਗਦੇ ਉਡਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਓਹੁ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਮੈਂ ਹੀ ਉਤਪਤਿ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਬਾਗ ਮੈ ਹੀ ਸਦਾ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਓਹ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਐਸੇ ਤੂੰ ਪੁਨਾ ੨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰ ਬਾਹਰ ਮੁਖ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੨।।੫੫॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰਨੇ ਕਾ ਕਿਆ ਫਲ ਹੋਤਾ ਹੈ ਸੋ ਕਹੋ ।। ਉਤ੍ਰ ।। </br> {{center|'''ਮੂ ॥ ਸਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੁਲਦਹਿ ਗੋਸ਼ਹ ਅਸ॥''' </br> '''ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਦਾਨਦੇ ਅਜ਼ ਖੋਸ਼ਹ ਅਸ॥'''}} </br> ਟੀਕਾ- ਲਖਾਂ ਸੁਰਗ ਆਦੀ ਸੁਖ ਅੰਦਰ ਇਕਾਂਤਦੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਹਰੀ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਲਗਾਨੇ ਸੇ ਮਿਲਤੇ ਹੈਂ ਸਰਬ ਸੁਖ ॥੧॥ ਏਹ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਦੇਖਦਾ ਹੈਂ ਏਹ ਯਾਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਨੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੂਏ ਹੈ। ਭਾਵ ਸਿਟਾ ਬੀਜ ਤੇ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰਂ ਬੀਜ ਰੂਪ ਹਰੀ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਯਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਗਯੈ ਹਰੀ ਕਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰੁ ॥੨॥੫੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਜੋ ਅਪਨੇ ਪੰਛੀ ਕਹਾ ਹੈ ਸਦਾ ਵਿਚੇ ਬਾਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਉਸਦਾ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਕਿਆ </br><noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org</noinclude> lxokxe49tbb904zz1jby3z2kgqhlrju 223368 223367 2026-06-25T03:47:24Z Navneetkaurbrar7 2578 /* ਸੋਧਣਾ */ 223368 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੯)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਟੀਕਾ— ਤਾਂਤੇ ਦੇਖ ਏਹ ਸ੍ਰੀਰ ਰੂਪੀ ਘਰ ਤੇਰਾ ਸਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ ਸੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼- ਮਾਨ ਹੁਆ ਹੂਆ ਹੈ) ਭਾਵ ਚੇਤਨ ਸਤਿਆਸੇ ਸਭ ਚੌਸਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਫਿਰਨੋ ਭੁਰਨੇ ਬੋਲਨੇ ਖਾਨੇ ਪੀਨੋ ਕੀ ਇਸਤੇ ਪਰਮੇਸਰ ਕੋ ਬਡਾ ਮਾਨਕਰ ਡਿਸਕਾ ਭਜਨ ਕਰੀਏ ਜਿਸਤੇ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਕੇ ਮੋਖ ਹੋ ਜਾਵੈ ॥੧॥ ਹੌਰ ਦੇ ਖਾ ਇਸ ਚੇਤਨ ਸਭਿਆ ਬਿਨਾ ਪੈਲੇ ਏਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਨਿਕਾ ਜੇਹਾ ਫੁਲ ਥਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਰਕਤ ਬੀਜ ਕਾ ਜਬ ਚੇਤਨ ਕਾ ਪਰਕਾਸ਼ ਹੂਆ ਖ਼ਬ ਹੁਣ ਬਾਗ ੨ ਹੂਆ ਹੈ)। ਭਾਵ ਕੈਸਾ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਚਲਨੇਂ ਫਿਰਨੇ ਵਾਲਾ ਪਰ- ਫੁਲਤ ਹੂਆ ਕ ਹੈ ॥੩॥ ੫੪॥ </br> {{center|'''ਮੂਲ।। ਪਸ਼ ਦਰੁੰਨੇ ਗੁਲਸਨੇ ਖੁਦ ਸ਼ੈਰ ਕੁਨ ।।''' </br> '''ਹਮ ਚ ਮੁਰਗੇ ਕੁਦਸ ਦਰਵੈ ਤੈਰ ਕੁਨ ॥'''}} </br> (ਟੀਕਾ-ਹੇ ਭਾਈ ਜਬ ਤੂੰ ਐਸੇ ਜਾਣ ਲੀਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰੀ ਨੇ ਏਹ ਬਾਗ ਬਨਾਯਾ ਹੈ ਅਰੁ ਹਰੀ ਇਸ ਮੈ ਬੈਠ ਰਹਾ ਹੈ ਤਬ ਫਿਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਰੂਪੀ ਬਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸੈਲ ਕਰ। ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਬਿਰਤੀ ਚੋੜ ਅੰਤਰ ਮੁਖ ਹੋਹੁ ॥(ਭੂ) ਜੈਸੇ ਇਕ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਭੀ ਅੰਦਰ ਉਸ ਬਾਗਦੇ ਉਡਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਓਹੁ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਮੈਂ ਹੀ ਉਤਪਤਿ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰੁ ਬਾਗ ਮੈ ਹੀ ਸਦਾ ਰੋਂਦਾ ਹੈ ਓਹ ਪੰਛੀ ਬਾਗ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਐਸੇ ਤੂੰ ਪੁਨਾ ੨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰ ਬਾਹਰ ਮੁਖ ਨਾ ਹੋਹੁ ॥੨।।੫੫॥ ਪ੍ਰਸਨ ਅੰਤਰਮੁਖ ਬਿਰਤੀ ਕਰਨੇ ਕਾ ਕਿਆ ਫਲ ਹੋਤਾ ਹੈ ਸੋ ਕਹੋ ।। ਉਤ੍ਰ ।। </br> {{center|'''ਮੂ ॥ ਸਦ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਖੁਲਦਹਿ ਗੋਸ਼ਹ ਅਸ॥''' </br> '''ਹਰਦੁ ਆਲਮ ਦਾਨਦੇ ਅਜ਼ ਖੋਸ਼ਹ ਅਸ॥'''}} </br> ਟੀਕਾ- ਲਖਾਂ ਸੁਰਗ ਆਦੀ ਸੁਖ ਅੰਦਰ ਇਕਾਂਤਦੇ ਹੈਂ।ਭਾਵ ਹਰੀ ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਲਗਾਨੇ ਸੇ ਮਿਲਤੇ ਹੈਂ ਸਰਬ ਸੁਖ ॥੧॥ ਏਹ ਜੋ ਦੋਨੋਂ ਲੋਕ ਦੇਖਦਾ ਹੈਂ ਏਹ ਯਾਰੂਪੀ ਸਿਟੇ ਦੇ ਇਕ ਦਾਨੇ ਸੇ ਬਣੇ ਹੂਏ ਹੈ। ਭਾਵ ਸਿਟਾ ਬੀਜ ਤੇ ਹੋਤਾ ਹੈ ਅਰਂ ਬੀਜ ਰੂਪ ਹਰੀ ਹੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਯਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਯਾਗਯੈ ਹਰੀ ਕਾ ਹੀ ਧਿਆਨ ਕਰੁ ॥੨॥੫੬॥ ਪ੍ਰਸਨ ਜੋ ਅਪਨੇ ਪੰਛੀ ਕਹਾ ਹੈ ਸਦਾ ਵਿਚੇ ਬਾਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਉਸਦਾ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਕਿਆ </br><noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org</noinclude> sw2wrla4fxg04b29w0y4q08t5zmdcmd 250 72950 223357 221229 2026-06-25T03:01:21Z Navneetkaurbrar7 2578 223357 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੨੭)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude>ਸੰਭਾਈ ਦੀ ਕਾ (੩੦) ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾਂ ਹੈ ਜਿਸਕੋ ਆਸਤੇ ਜੀਵਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ । ਉਤਰ ॥ ਕੁਤਿਆਂ ਮੁਰਗੇ ਮੁਕੱਦਸ਼ ਯਾਦਿ ਓ ॥ –ਖਬਰਦਾਰ ਯਾਦ ਓ ਹੈ ਯਾਦਿ ਓ ਹਾਂ ਯਾਦਿ ਓ ॥ . ਟੀਕਾ-ਖੁਰਾਕ ਉਸ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਕੀ ਹੈ ਭਾਵ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਹੈ ਭੈਸੇ ਜੀਵ ਭੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੈਂ ਹੀ ਉਸਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਾਂਤਿ ਰੂਪ ਰੋਤਾ ਹੈ॥ ੧ ॥ਤਾਤ ਹੈ ਭਾਈ ਤੂੰ ਭੀ (ਯਾਦਗੀਰੀ) ਭਗਤ ਉਸਕੀ ਅਤੇ ਕਰ` ਭਗਤੀ ਉਸ ਵਾਹਿਗ ੁਰੂ ਕੀ ਖਬਰਦਾਰ ਹੋਕੇ ਕਰ ਭਗਭੀ ਉਸਕੀ ਮਨ ਤਨ ਬਾਣੀ ਸੇ ਕਰ ॥੩॥੫੭ ॥ ਸਿ ਧਾਂਤ ॥ ਜੇਕੋਈ। ਮਾਇਲੋਰਾਮ ਆਸਕ।' ਰਾਸਤੇ ਨਿਕ) ਮੂ ਹਰ ਕਸੇ ਤੋਂ ਮਾਇਲੇ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ ॥ ਖਾਕ ਰਾਹ ਸੰਤੁਤੀਆਏ ਚਸ਼ਮਿ ਮਾਸ ॥ ਦੀਕਾ-ਜੋ ਕੋਈ (ਮੋਹਿਤ) ਆਸਕ ਹੂਆ ਹੈਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਉਪਰ। ਭਾਵ ਸੁਆਸ ੨ ਭਗਭੀ ਕਰਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਉਸਕੇ ਰਸਤੇ ਕੀ ਖ਼ਾਕ ਸੂਰਮਾਂ ਮੇਰੇ ਨੇਤ੍ਰੋਂ ਕਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਨਕੇ ਚਰਨ ਕੀ ਧੂੜੀ ਜੇ ਮਿਲੇ ੳੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪਾਂਵਦਾ ਹਾਂ ਮੈ ॥੨ ੫੮॥ ) ਜੇਕਰ ਤੇਰਰਾਪਤਾਈ। ਪ੍ਰਾਪਤ ਮੂਗਰ ਤੇਰਾ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਹਾਸਿਲ ਹਲਿ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੁਰਾ ਏ ਦਿਲ ਜਵੰਦ ਛੁਟੀਕਾ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਤਾਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ, ਪ ਹੋਵੈ॥ ੧॥ (ਏ ਦਿਲ) ਐ ਪਿਆਰੇ ਤਾਂ ਤਮਾਮ ਮੁਸ਼ਕਲਭਾਈਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤੇਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਵੈ ॥੨॥ ੫੯॥ ਉਸੀ ਕਾ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹਤੇ ਹੈ। ਤਮਾਮ ਹੋਇ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਮੀ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ॥ ਹਰਕਿ ਜਾਂਦੇ ਹਕ ਕੁਨੱਦ ਜਾਤੇ ਖੁਦਾ ਸਤ ॥ ਸਰੂਪ ਟੀਕਾ-ਭੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੋਂ ਸੇ ਤਮਾਮ ਦੁਖਾਸੇ ਛੁਟਣਾ ਰੋਤ ਹੈ।੮ ਕਿਸਤਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਤਾ ਹੈ।ਜੋ ਕੋਈ ਸਚੇ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕ ਤ ਹੈ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> cqpl69xbiddeg58d28b9zwop6nydfoj 223401 223357 2026-06-25T06:44:36Z Navneetkaurbrar7 2578 223401 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੩੦)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਹੈ ਜਿਸਕੋ ਆਸਤੇ ਜੀਵਦਾ ਹੈ ਅਤ ਉਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ । ਉਤਰ ॥ ਕੁਤਿਆਂ ਮੁਰਗੇ ਮੁਕੱਦਸ਼ ਯਾਦਿ ਓ ॥ ਯਾਦ ਓ ਹਾ ਯਾਦਿ ਓ ਹਾਂ ਯਾਦਿ ਓ ॥ ਟੀਕਾ-ਖੁਰਾਕ ਉਸ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਕੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਹੈ ਭੈਸੇ ਜੀਵ ਭੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੈਂ ਹੀ ਉਸਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਾਂਤਿ ਰੂਪ ਰੋਤਾ ਹੈ॥ ੧ ॥ਤਾਤ ਹੈ ਭਾਈ ਤੂੰ ਭੀ (ਯਾਦਗੀਰੀ) ਭਗਤ ਉਸਕੀ ਅਤੇ ਕਰ` ਭਗਤੀ ਉਸਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਖਬਰਦਾਰ ਹੋਕੇ ਕਰ ਭਗਭੀ ਉਸਕੀ ਮਨ ਤਨ ਬਾਣੀ ਸੇ ਕਰ ॥੨॥੫੭ ॥ ਸਿਧਾਂਤ ॥ ਮੂ:ਹਰ ਕਸੇ ਕੋ ਮਾਇਲੇ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ ॥ ਖਾਕ ਰਾਹ ਸਤੁਤੀਆਏ ਚਸ਼ਮਿ ਮਾਸਤ ॥ ਟੀਕਾ-ਜੋ ਕੋਈ (ਮੋਹਿਤ) ਆਸਕ ਹੂਆ ਹੈਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਉਪਰ। ਭਾਵ ਸੁਆਸ ੨ ਭਗਭੀ ਕਰਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਉਸਕੇ ਰਸਤੇ ਕੀ ਖ਼ਾਕ ਸੁਰਮਾਂ ਮੇਰੇ ਨੇਤ੍ਰੋਂ ਕਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਨਕੇ ਚਰਨ ਕੀ ਧੂੜੀ ਜੇ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਨੇਤਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਂਵਦਾ ਹਾਂ ਮੈ ॥੨ ੫੮॥ ਮੂ: ਗਰ ਤੁਰਾ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਹਾਸਿਲ ਸਵੱਦ ।। ਹਲਿ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੁਰਾ ਏ ਦਿਲ ਸਵੱਦ ।। ਛੁਟੀਕਾ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਤਾਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ, ਪ ਹੋਵੈ॥ ੧॥ (ਏ ਦਿਲ) ਐ ਪਿਆਰੇ ਤਾਂ ਤਮਾਮ ਮੁਸ਼ਕਲਭਾਈਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤੇਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਵੈ ॥੨॥ ੫੯॥ ਉਸੀ ਕਾ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹਤੇ ਹੈ। ਤਮਾਮ ਹੋਇ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਮੀ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ॥ ਹਰਕਿ ਜਾਂਦੇ ਹਕ ਕੁਨੱਦ ਜਾਤੇ ਖੁਦਾ ਸਤ ॥ ਸਰੂਪ ਟੀਕਾ-ਭੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੋਂ ਸੇ ਤਮਾਮ ਦੁਖਾਸੇ ਛੁਟਣਾ ਰੋਤ ਹੈ।੮ ਕਿਸਤਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਤਾ ਹੈ।ਜੋ ਕੋਈ ਸਚੇ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕ ਤ ਹੈ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 6j717wo7pzb8fk0h1jquiep0rt2v415 223403 223401 2026-06-25T06:49:27Z Navneetkaurbrar7 2578 223403 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੩੦)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਹੈ ਜਿਸਕੋ ਆਸਤੇ ਜੀਵਦਾ ਹੈ ਅਤ ਉਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ । ਉਤਰ ॥ ਕੁਤਿਆਂ ਮੁਰਗੇ ਮੁਕੱਦਸ਼ ਯਾਦਿ ਓ ॥ ਯਾਦ ਓ ਹਾ ਯਾਦਿ ਓ ਹਾਂ ਯਾਦਿ ਓ ॥ ਟੀਕਾ-ਖੁਰਾਕ ਉਸ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਕੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਹੈ ਭੈਸੇ ਜੀਵ ਭੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੈਂ ਹੀ ਉਸਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਾਂਤਿ ਰੂਪ ਰੋਤਾ ਹੈ॥ ੧ ॥ਤਾਤ ਹੈ ਭਾਈ ਤੂੰ ਭੀ (ਯਾਦਗੀਰੀ) ਭਗਤ ਉਸਕੀ ਅਤੇ ਕਰ` ਭਗਤੀ ਉਸਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਖਬਰਦਾਰ ਹੋਕੇ ਕਰ ਭਗਭੀ ਉਸਕੀ ਮਨ ਤਨ ਬਾਣੀ ਸੇ ਕਰ ॥੨॥੫੭ ॥ ਸਿਧਾਂਤ ॥ ਮੂ:ਹਰ ਕਸੇ ਕੋ ਮਾਇਲੇ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ ॥ ਖਾਕ ਰਾਹ ਸਤੁਤੀਆਏ ਚਸ਼ਮਿ ਮਾਸਤ ॥ ਟੀਕਾ-ਜੋ ਕੋਈ (ਮੋਹਿਤ) ਆਸਕ ਹੂਆ ਹੈਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਉਪਰ। ਭਾਵ ਸੁਆਸ ੨ ਭਗਭੀ ਕਰਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਉਸਕੇ ਰਸਤੇ ਕੀ ਖ਼ਾਕ ਸੁਰਮਾਂ ਮੇਰੇ ਨੇਤ੍ਰੋਂ ਕਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਨਕੇ ਚਰਨ ਕੀ ਧੂੜੀ ਜੇ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਨੇਤਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਂਵਦਾ ਹਾਂ ਮੈ ॥੨ ੫੮॥ ਮੂ: ਗਰ ਤੁਰਾ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਹਾਸਿਲ ਸਵੱਦ ।। ਹਲਿ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੁਰਾ ਏ ਦਿਲ ਸਵੱਦ ।। ਟੀਕਾ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਤਾਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ॥ ੧॥ (ਏ ਦਿਲ) ਐ ਪਿਆਰੇ ਤਾਂ ਤਮਾਮ ਮੁਸ਼ਕਲਭਾਈਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤੇਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਵੈ ॥੨॥ ੫੯॥ ਉਸੀ ਕਾ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹਤੇ ਹੈ। ਮੂ: ਹਲਿ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਮੀ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ॥ ਹਰਕਿ ਯਾਦੇ ਹਕ ਕੁਨੱਦ ਜਾਤੇ ਖੁਦਾਸਤ ॥ ਟੀਕਾ-ਭੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੋਂ ਸੇ ਤਮਾਮ ਦੁਖਾਸੇ ਛੁਟਣਾ ਰੋਤ ਹੈ।੮ ਕਿਸਤਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਤਾ ਹੈ।ਜੋ ਕੋਈ ਸਚੇ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕਰਾਤਾ ਹੈ<noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org</noinclude> hfauykxak2cqo1zeg0u9cfa2ycbgy6j 223404 223403 2026-06-25T06:52:20Z Navneetkaurbrar7 2578 /* ਸੋਧਣਾ */ 223404 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੩੦)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਹੈ ਜਿਸਕੋ ਆਸਤੇ ਜੀਵਦਾ ਹੈ ਅਤ ਉਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ । ਉਤਰ ॥ {{center|ਕੁਤਿਆਂ ਮੁਰਗੇ ਮੁਕੱਦਸ਼ ਯਾਦਿ ਓ ॥ ਯਾਦ ਓ ਹਾ ਯਾਦਿ ਓ ਹਾਂ ਯਾਦਿ ਓ ॥}} ਟੀਕਾ-ਖੁਰਾਕ ਉਸ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਕੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਹੈ ਭੈਸੇ ਜੀਵ ਭੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੈਂ ਹੀ ਉਸਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਾਂਤਿ ਰੂਪ ਰੋਤਾ ਹੈ॥ ੧ ॥ਤਾਤ ਹੈ ਭਾਈ ਤੂੰ ਭੀ (ਯਾਦਗੀਰੀ) ਭਗਤ ਉਸਕੀ ਅਤੇ ਕਰ` ਭਗਤੀ ਉਸਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਖਬਰਦਾਰ ਹੋਕੇ ਕਰ ਭਗਭੀ ਉਸਕੀ ਮਨ ਤਨ ਬਾਣੀ ਸੇ ਕਰ ॥੨॥੫੭ ॥ ਸਿਧਾਂਤ ॥ </br> {{center|'''ਮੂ:ਹਰ ਕਸੇ ਕੋ ਮਾਇਲੇ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ ॥''' </br> '''ਖਾਕ ਰਾਹ ਸਤੁਤੀਆਏ ਚਸ਼ਮਿ ਮਾਸਤ ॥'''}} </br> ਟੀਕਾ-ਜੋ ਕੋਈ (ਮੋਹਿਤ) ਆਸਕ ਹੂਆ ਹੈਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਉਪਰ। ਭਾਵ ਸੁਆਸ ੨ ਭਗਭੀ ਕਰਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਉਸਕੇ ਰਸਤੇ ਕੀ ਖ਼ਾਕ ਸੁਰਮਾਂ ਮੇਰੇ ਨੇਤ੍ਰੋਂ ਕਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਨਕੇ ਚਰਨ ਕੀ ਧੂੜੀ ਜੇ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਨੇਤਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਂਵਦਾ ਹਾਂ ਮੈ ॥੨ ੫੮॥ </br> {{center|'''ਮੂ: ਗਰ ਤੁਰਾ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਹਾਸਿਲ ਸਵੱਦ ।।''' </br> '''ਹਲਿ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੁਰਾ ਏ ਦਿਲ ਸਵੱਦ ।।'''}} </br> ਟੀਕਾ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਤਾਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ॥ ੧॥ (ਏ ਦਿਲ) ਐ ਪਿਆਰੇ ਤਾਂ ਤਮਾਮ ਮੁਸ਼ਕਲਭਾਈਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤੇਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਵੈ ॥੨॥ ੫੯॥ ਉਸੀ ਕਾ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹਤੇ ਹੈ। </br> {{center|'''ਮੂ: ਹਲਿ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਮੀ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ॥''' </br> '''ਹਰਕਿ ਯਾਦੇ ਹਕ ਕੁਨੱਦ ਜਾਤੇ ਖੁਦਾਸਤ ॥'''}} </br> ਟੀਕਾ-ਭੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੋਂ ਸੇ ਤਮਾਮ ਦੁਖਾਸੇ ਛੁਟਣਾ ਰੋਤ ਹੈ।੮ ਕਿਸਤਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਤਾ ਹੈ।ਜੋ ਕੋਈ ਸਚੇ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕਰਾਤਾ ਹੈ<noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org</noinclude> 6ijssda9qw6usak1h97yipvyn820ujp 223405 223404 2026-06-25T06:53:33Z Navneetkaurbrar7 2578 223405 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Navneetkaurbrar7" />{{rh|ਸੰਪ੍ਰਦਾਈ ਟੀਕਾ|(੩੦)|ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਮਾ}}</noinclude> ਹੈ ਜਿਸਕੋ ਆਸਤੇ ਜੀਵਦਾ ਹੈ ਅਤ ਉਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ । ਉਤਰ ॥ </br> {{center|'''ਕੁਤਿਆਂ ਮੁਰਗੇ ਮੁਕੱਦਸ਼ ਯਾਦਿ ਓ ॥''' </br> '''ਯਾਦ ਓ ਹਾ ਯਾਦਿ ਓ ਹਾਂ ਯਾਦਿ ਓ ॥'''}} </br> ਟੀਕਾ-ਖੁਰਾਕ ਉਸ ਪਵਿਤਰ ਪੰਛੀ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਉਸਕੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਪਰਮੇਸਰ ਦੀ ਯਾਦਗੀਰੀ ਕਰਨੇ ਸੇ ਜੀਵ ਦਾ ਹੈ ਭੈਸੇ ਜੀਵ ਭੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੈਂ ਹੀ ਉਸਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਾਂਤਿ ਰੂਪ ਰੋਤਾ ਹੈ॥ ੧ ॥ਤਾਤ ਹੈ ਭਾਈ ਤੂੰ ਭੀ (ਯਾਦਗੀਰੀ) ਭਗਤ ਉਸਕੀ ਅਤੇ ਕਰ` ਭਗਤੀ ਉਸਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਖਬਰਦਾਰ ਹੋਕੇ ਕਰ ਭਗਭੀ ਉਸਕੀ ਮਨ ਤਨ ਬਾਣੀ ਸੇ ਕਰ ॥੨॥੫੭ ॥ ਸਿਧਾਂਤ ॥ </br> {{center|'''ਮੂ:ਹਰ ਕਸੇ ਕੋ ਮਾਇਲੇ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ ॥''' </br> '''ਖਾਕ ਰਾਹ ਸਤੁਤੀਆਏ ਚਸ਼ਮਿ ਮਾਸਤ ॥'''}} </br> ਟੀਕਾ-ਜੋ ਕੋਈ (ਮੋਹਿਤ) ਆਸਕ ਹੂਆ ਹੈਂ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਉਪਰ। ਭਾਵ ਸੁਆਸ ੨ ਭਗਭੀ ਕਰਤਾ ਹੈ ॥੧॥ ਉਸਕੇ ਰਸਤੇ ਕੀ ਖ਼ਾਕ ਸੁਰਮਾਂ ਮੇਰੇ ਨੇਤ੍ਰੋਂ ਕਾ ਹੈ। ਭਾਵ ਉਨਕੇ ਚਰਨ ਕੀ ਧੂੜੀ ਜੇ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਨੇਤਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਂਵਦਾ ਹਾਂ ਮੈ ॥੨ ੫੮॥ </br> {{center|'''ਮੂ: ਗਰ ਤੁਰਾ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾ ਹਾਸਿਲ ਸਵੱਦ ।।''' </br> '''ਹਲਿ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੁਰਾ ਏ ਦਿਲ ਸਵੱਦ ।।'''}} </br> ਟੀਕਾ—ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਤਾਈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ, ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ॥ ੧॥ (ਏ ਦਿਲ) ਐ ਪਿਆਰੇ ਤਾਂ ਤਮਾਮ ਮੁਸ਼ਕਲਭਾਈਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤੇਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਵੈ ॥੨॥ ੫੯॥ ਉਸੀ ਕਾ ਨਿਰਨਾ ਕਰ ਕਹਤੇ ਹੈ। </br> {{center|'''ਮੂ: ਹਲਿ ਹਰ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਮੀ ਯਾਦੇ ਖੁਦਾਸਤ॥''' </br> '''ਹਰਕਿ ਯਾਦੇ ਹਕ ਕੁਨੱਦ ਜਾਤੇ ਖੁਦਾਸਤ ॥'''}} </br> ਟੀਕਾ-ਭੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੋਂ ਸੇ ਤਮਾਮ ਦੁਖਾਸੇ ਛੁਟਣਾ ਰੋਤ ਹੈ।੮ ਕਿਸਤਰਾ ਛੁਟਣਾ ਹੋਤਾ ਹੈ।ਜੋ ਕੋਈ ਸਚੇ ਕੀ ਭਗਤੀ ਕਰਾਤਾ ਹੈ </br><noinclude>Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org</noinclude> oo3ylydx8mukkys4qaqbckgfzujxd36 250 72981 223343 223307 2026-06-24T12:43:29Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 223343 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>years, as a Special Public Prosecutor for the purpose of conducting cases in that Court. '''{{center|<poem>Chapter-XVI OFFENCES AND PENALTIES</poem>}}''' '''89.''' Any person who contravenes any of the provisions of this Act, or of any rule made thereunder shall for first contravention be punishable with fine which may extend to ten thounsand rupees and for any subsequent contravention with fine which shall not be less than fifty thousand rupees but which may extend to five lakh rupees. '''92.''' Whoever,- (a) intentionally insults or intimidates with intent to humiliate a person with disability in any place within public view; (b) assaults or uses force to any person with disability with intent to dishonour him or outrage the modesty of a woman with disability; (c) having the actual charge or control over a person with disability voluntarily or knowingly denies food or fluids to him or her; (d) being in a position to dominate the will of a child or woman with disability and uses that position to exploit her sexually; (e) voluntarily injures, damages or interferes with the use of any limb or sense or any supporting device of a person with disability; (l) performs, conducts or directs any medical procedure to be performed on a woman with disability which leads to or is likely to lead to termination of pregnancy without her express consent except in cases where medical procedure for termination of pregnancy is done in severe cases of disability and with the<noinclude>{{rh||48}}</noinclude> 1wp2pv0i6xeep13ojmmg3qa53o5xoli 250 72982 223411 221328 2026-06-25T11:28:30Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 223411 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>opinion of a registered medical practitioner and also with the consent of the guardian of the woman with disability. {{gap}}ਉਪਰੋਕਤ ਐਕਟ 2016 ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਮੂਹ ਅੰਗਹੀਣ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਕਤ ਐਕਟ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਛਪਵਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਅੰਗਹੀਣ ਇਸਦਾ ਲਾਭ ਲੈ ਸਕਣ। {{gap}}ਹੁਣ ਉਕਤ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਅਧਿਆਇ ਦੂਜਾ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਬਿਨਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਦੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਿਊਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਆਧਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮਤਰੇਈ ਮਾਂ ਵਾਲਾ ਸਲੂਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦਾ ਹਨਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਜ਼ੁਲਮ, ਅਤਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਪੈੜ ਪੈੜ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ, ਤੇ ਅਤਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਵਿਵਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨਾਲ ਭੈੜਾ ਵਰਤਾਉ, ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਰਾਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਐਕਟ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਤੀਜਾ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅੰਗਹੀਣ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਉਸਾਰਿਆ। ਸਰਵ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ ਤਹਿਤ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤਾਂ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਜੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। {{gap}}ਅਧਿਆਇ ਚੌਥਾ ਸਕਿੱਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਅਤੇ ਰੋਜਗਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਸਰਕਾਰਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਲਈ ਘੱਟ ਵਿਆਜ਼ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਕਰਜ਼ੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਜ਼ ਦੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ<noinclude>{{rh||49}}</noinclude> 484t2yupxc42cajud1l5hdf7waxnqxq 250 72983 223412 221331 2026-06-25T11:29:54Z Jalseerat Aman 2446 223412 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਕਦੇ ਵੀ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੇ ਲੀਕ ਮਾਰਨ, ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਆਫ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀਆਂ ਕਰਕੇ ਕਰਜ਼ੇ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਗਹੀਣ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਨੇਤਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਹੀਣ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲਈ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਜ਼ ਕਰਜ਼ਾ ਤਾਂ ਦੇਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਐਕਟ ਵਿਚ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਪਾਲਿਸੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਾਲਿਸੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕਰਕੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਸਟੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਬਦਲੀਆਂ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਲਿਖਤੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ, ਅਖਬਾਰਾਂ ਜਾਂ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬਦਲਾ ਲਊ ਨੀਤੀਆਂ ਅਪਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਮਿਸ਼ਨਰ, ਪਰਸਨਜ਼ ਵਿਦ ਡਿਸਏਬਿਲਟੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਿਵਾਰਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦਾ ਚਾਰਜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਅਕਸਰ 'ਲੰਮੀ' ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਜੀਦਗੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਥੇ ਤੱਕ ਅਧਿਆਇ ਪੰਜ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣਾਂ ਲਈ ਬਣਾਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਕੀਮ ਤੇ ਸਾਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ਦੀ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਹੂਲਤਾਂ, ਸਕੀਮਾਂ ਅੰਗਹੀਣਤਾ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਥੱਲੇ ਜਾਂਦੇ ਦੁਖ, ਤਕਲੀਫਾਂ<noinclude>{{rh||50}}</noinclude> 9kaw3b3y7jkhc5d6mdh304a8rifmth1 250 73231 223350 2026-06-24T16:30:21Z Muskan1903 2644 /* Proofread */ 223350 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Muskan1903" /></noinclude>{{rh||[ਬਾਲਕ ਪਾਲਣਾਂ]|ਪ}} ਹੀ ਮਲੂਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਸਾਡੀ ਅਸਲੀ ਆਦਮ ਗਿਣਤੀ ਕਿੰਨੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? {{gap}}ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਬੱਚੇ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਕਿਉਂ ਮਰਦੇ ਹਨ? ਕਈ ਲੋਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਅਜੇਹੀ ਮਰਜੀ ਜਾਣਕੇ ਸਬਰ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਇਸਦਾ ਕਾਰਣ ਸਮਝ ਕੇ ਉਸਦੇ ਰੋਕਣ ਦਾ ਉਪਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਕੁਝ ਇਸਨੂੰ ਮੌਸਮ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦਾ ਵਖਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਮਤਲਬ ਇਹ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਲੋਕ ਪੁਰਾ ਕਰ ਬੈਠਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਸਿਹਤ ਦੇ ਮੈਹਕਮੇਂ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਰਪੋਰਟ ਪੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਾਲਕ ਅਜੇਹੇ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਿਰੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਯਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਕੰਨ੍ਯਾ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਥਵਾ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਲਕਾਂ ਦੇ ਪਾਲਣ ਦੀ ਸਿੱਖ੍ਯਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕਿ ਹਰ ਸਾਲ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਇੰਨੇ ਬਾਲਕ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਮਰ ਜਾਣ । {{gap}}ਇੰਨੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਛੇੜੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਚਾਰ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬੱਚਾ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਨੂੰ ਮਮੂਲੀ ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ<noinclude></noinclude> ajneiquqi4qkrims8owibvzknlqlvjm 250 73232 223352 2026-06-24T17:15:39Z Aman Arora PTL 1841 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਕੁਛ ਗਰਮੀ ਨਾਲ, ਕੁਛ ਨਿਰਦਈ ਗੋਲੀ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨਾਲ। ਸਿਖ ਮਜਬੂਰ ਹੋਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛਡ ਗਏ, ਕੁਛ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਾਂਗੜੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੁਛ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰੇਗਸਤਾਨਾਂ ਵਲ ਤੇ ਕੁਛ ਲ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223352 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> ਕੁਛ ਗਰਮੀ ਨਾਲ, ਕੁਛ ਨਿਰਦਈ ਗੋਲੀ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨਾਲ। ਸਿਖ ਮਜਬੂਰ ਹੋਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛਡ ਗਏ, ਕੁਛ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਾਂਗੜੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੁਛ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰੇਗਸਤਾਨਾਂ ਵਲ ਤੇ ਕੁਛ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਵਲ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਨਾ ਨੱਸ ਸਕੇ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਜਾਂ ਅਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ। ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਜੇ ਚੜਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਲਗਾਵ ਦਾ ਝੁਕਾਉ ਪ੍ਤੀਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਆਪ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਅਪਣਾ ਬਾਹੂ ਬਲ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜੰਗੀ ਸਾਹਸ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਇਕ ਵਚਿਤ ਅਸਰ ਰਖਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਕੌਤਕ ਅਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਤਾਂ ਦਿਲ ਨੇ ਅਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਲਗਾਉ ਦੀ ਵਾਗ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਸ ਰੁਖ਼ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੰਝੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਜਾਨ ਲੜਕਾ ਸੀ।ਮੌਤ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਚੋਣ ਦਿਤੀ ਗਈ।ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੌਤ ਕਬੂਲੀ | ਖੈਰ, ਕਿਸੇ ਸੂਰਮੇ ਲਈ ਮਰਣ ਕਬੂਲਣਾ ਕੋਈ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤਿ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਸੀ। ਚਰਖੀ ਤੇ ਚਾੜਕੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹਠ ਕਮਾਲ ਦਾ ਸੀ।ਇਸਦਾ ਦਿਲ ਕਿਸੇ ਐਸੀ ਸਾਧੀ ਹੋਈ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਦਾ ਘੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਚਰਖੀ ਉੱਪਰ ਵੀ ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਅਟੰਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜੁੱਸੇ ਉੱਪਰ ਜਲਾਦ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਸਨ। ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਯ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਤੱਤੇ ਰਣਖੇਤ ਵਿਚ ਜੂਝ ਮਰਨਾ ਹੋਰ ਖੇਡ ਹੈ, ਬੀਰਰਸ ਦੇ ਉਤਸਾਹ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਟੱਪ ਜਾਣਾ ਇਕ ਕਰਤੇ ਦੀ ਵਿਦਯਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੀ ਵੰਗਾਰ ਹੇਠ ਉਬਲ ਰਹੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਣਾ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ, ਪਰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕਬੂਲਣੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਬੂਲੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਾਜਰਾ ਹੈ।ਇਹ ਨਿਰੀ ਹਠ ਦੀ ਖੇਡ ਨਹੀਂ। ਚਰਖੀ ਦੀ ਖਿਚ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਨਿਰੇ ਹਠ ਦਾ ਧਾਗਾ ਸੁਖੈਨ ਹੀ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਿਆਲ ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਖ਼ਰ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਰੰਬੀ ਨਾਲ ਉਖਾੜੀ ਗਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਰਨ ਮਰਾਂਦ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਸ ਅਧਮੋਈ ਲੋਥ ਨੂੰ ਇਕ ਧਰਮਸਾਲਾ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਦਾ।ਜ਼ਖਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਗ ਰਹੇ ਖੂਨ ਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਛੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਤਿਆਰ ਬਰਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਇਕ ਕਰਾਮਾਤੀ ਦੇਵਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਖੂੰਨ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਬੂੰਦ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਹੀਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਮੱਧਮ ਫੁਹਾਰ ਅਨੇਕ ਦਿਨ ਤਕ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਇਕ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਦਿੱਯ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਬਾਈ ਦਿਨ ਤਕ ਨਿਰਾ- ਹਾਰ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। *History of the Sikhs, H. R Gupta. page 9-10. ਕਹਿਓ ਜਲਾਦਨ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਗਜਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੁੱਸਾ। ਦੋ ਘੰਟੇ ਤਕ ਚਰਖੀ ਉਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਸਾਂ ਘੁਮਾਯਾ। ਹੱਡ ਪਸਲੀ ਟੁੱਟ ਗਏ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਹਾਇ ਨ ਗਾਯਾ। +ਬਾਈ ਦਿਵਸ ਅੰਨ ਨਾ ਛਕਿਓਸਿੰਘ ਜੀ ਬੈਠਾ ਰਹਾ। [ਗਯਾਨ ਸਿੰਘ, ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ [ਗਯਾਨ ਸਿੰਘ, ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ Digitized by Panjab Digital Library / www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 2mtj4tu3g6tby7g1zhtzeajkc7o3fak 223354 223352 2026-06-25T00:19:01Z Charan Gill 36 223354 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> ਕੁਛ ਗਰਮੀ ਨਾਲ, ਕੁਛ ਨਿਰਦਈ ਗੋਲੀ ਦੇ ਜ਼ਖਮਾਂ ਨਾਲ। ਸਿਖ ਮਜਬੂਰ ਹੋਕੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛਡ ਗਏ, ਕੁਛ ਜੰਮੂ ਤੇ ਕਾਂਗੜੇ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਕੁਛ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਰੇਗਸਤਾਨਾਂ ਵਲ ਤੇ ਕੁਛ ਲੱਖੀ ਜੰਗਲ ਵਲ ਜਿਹੜੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਣ ਨਾ ਨੱਸ ਸਕੇ ਉਹ ਸਰਕਾਰੀ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਜਾਂ ਅਪਣੇ ਗੁਆਂਢੀਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣੇ।<ref>History of the Sikhs, H. R Gupta. page 9-10.</ref> {{center|{{larger|'''ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ'''}}}} {{gap}}ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਅਜੇ ਚੜਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਨ। ਆਪ ਦੇ ਖਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਲਗਾਵ ਦਾ ਝੁਕਾਉ ਪ੍ਤੀਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਆਪ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਮੇ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਅਪਣਾ ਬਾਹੂ ਬਲ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਜੰਗੀ ਸਾਹਸ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਕਰਤੱਵ ਇਕ ਵਚਿਤ ਅਸਰ ਰਖਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਾ ਕੌਤਕ ਅਖੀਂ ਡਿੱਠਾ ਤਾਂ ਦਿਲ ਨੇ ਅਪਣੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਲਗਾਉ ਦੀ ਵਾਗ ਨੂੰ ਇਕ ਖਾਸ ਰੁਖ਼ ਦੇ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਕੜ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਪੰਝੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਜਾਨ ਲੜਕਾ ਸੀ।ਮੌਤ ਜਾਂ ਇਸਲਾਮ ਦੀ ਚੋਣ ਦਿਤੀ ਗਈ।ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੌਤ ਕਬੂਲੀ | ਖੈਰ, ਕਿਸੇ ਸੂਰਮੇ ਲਈ ਮਰਣ ਕਬੂਲਣਾ ਕੋਈ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤਿ ਕਸ਼ਟਾਂ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਸੀ। ਚਰਖੀ ਤੇ ਚਾੜਕੇ ਤਸੀਹੇ ਦਿਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹਠ ਕਮਾਲ ਦਾ ਸੀ।ਇਸਦਾ ਦਿਲ ਕਿਸੇ ਐਸੀ ਸਾਧੀ ਹੋਈ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਦਾ ਘੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜੋ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਚਰਖੀ ਉੱਪਰ ਵੀ ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਅਟੰਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖਸ਼ਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਜੁੱਸੇ ਉੱਪਰ ਜਲਾਦ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਸਨ।<ref>{{rh|ਕਹਿਓ ਜਲਾਦਨ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਗਜਬ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜੁੱਸਾ। ਦੋ ਘੰਟੇ ਤਕ ਚਰਖੀ ਉਤੇ ਇਸਨੂੰ ਅਸਾਂ ਘੁਮਾਯਾ। ਹੱਡ ਪਸਲੀ ਟੁੱਟ ਗਏ ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਹਾਇ ਨ ਗਾਯਾ।||[ਗਯਾਨ ਸਿੰਘ, ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ }}</ref> {{gap}}ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਉੱਪਰ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਯ ਦਾ ਗਹਿਰਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ। ਤੱਤੇ ਰਣਖੇਤ ਵਿਚ ਜੂਝ ਮਰਨਾ ਹੋਰ ਖੇਡ ਹੈ, ਬੀਰਰਸ ਦੇ ਉਤਸਾਹ ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਟੱਪ ਜਾਣਾ ਇਕ ਕਰਤੇ ਦੀ ਵਿਦਯਾ ਹੈ, ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੀ ਵੰਗਾਰ ਹੇਠ ਉਬਲ ਰਹੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕੱਟਿਆ ਜਾਣਾ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਹੈ, ਪਰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਕਬੂਲਣੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਬੂਲੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਾਜਰਾ ਹੈ।ਇਹ ਨਿਰੀ ਹਠ ਦੀ ਖੇਡ ਨਹੀਂ। ਚਰਖੀ ਦੀ ਖਿਚ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਨਿਰੇ ਹਠ ਦਾ ਧਾਗਾ ਸੁਖੈਨ ਹੀ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਿਆਲ ਦੀਵਾਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਆਖ਼ਰ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਰੰਬੀ ਨਾਲ ਉਖਾੜੀ ਗਈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਮਰਨ ਮਰਾਂਦ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਏਸ ਅਧਮੋਈ ਲੋਥ ਨੂੰ ਇਕ ਧਰਮਸਾਲਾ ਵਿਚ ਲੈ ਆਂਦਾ।ਜ਼ਖਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਗ ਰਹੇ ਖੂਨ ਨੇ ਕਈ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਛੱਟਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਤਿਆਰ ਬਰਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਇਕ ਕਰਾਮਾਤੀ ਦੇਵਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਖੂੰਨ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਬੂੰਦ ਤੋਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਹੀਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਮੱਧਮ ਫੁਹਾਰ ਅਨੇਕ ਦਿਨ ਤਕ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਇਕ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਦਿੱਯ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਬਾਈ ਦਿਨ ਤਕ ਨਿਰਾ- ਹਾਰ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। <ref>{{rh|ਬਾਈ ਦਿਵਸ ਅੰਨ ਨਾ ਛਕਿਓਸਿੰਘ ਜੀ ਬੈਠਾ ਰਹਾ। ||[ਗਯਾਨ ਸਿੰਘ, ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼}}</ref><noinclude><references/></noinclude> pfs1dk8yied4o2lvv4b0qfv99qnahxx 250 73233 223369 2026-06-25T04:14:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{center|{{x-larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|*ਮੁੱਖ ਬੰਦ||9}} {{rh|*ਦੋ ਸ਼ਬਦ||12}} ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ {{rh|*ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਕਿਰਦਾਰ||12}} * ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਦਾਰੂ * ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ * ਬਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿਮਈ ਖੇਡਾਂ * ਸਾਵਣ ਆਇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223369 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|*ਮੁੱਖ ਬੰਦ||9}} {{rh|*ਦੋ ਸ਼ਬਦ||12}} ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ {{rh|*ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਕਿਰਦਾਰ||12}} * ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਦਾਰੂ * ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ * ਬਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿਮਈ ਖੇਡਾਂ * ਸਾਵਣ ਆਇਆ ਨੀ ਸਖੀਏ * ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ ਮੇਲੇ ਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ * ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਰਸਮਾਂ * ਵਿਸਰ ਰਹੇ ਸ਼ੌਂਕ ਪ੍ਰੀਤ ਗਾਥਾਵਾਂ * ਸੋਹਣੀ-ਮਹੀਂਵਾਲ 92 12 17 27 43 47 58 64 69 75 81 87 * ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ 89 * ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ 91 * ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ 93 * ਇੰਦਰ ਬੇਗੋ 98 * ਸੋਹਣਾ ਜ਼ੈਨੀ 103 * ਕਾਕਾ ਪਰਤਾਪੀ 109 * ਰੋਡਾ ਜਲਾਲੀ 116 ਲੋਕ ਨਾਇਕ * ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ * * ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਸੂਰਮਾ ਜੀਉਣਾ ਮੰਡ ਗੁੱਗਾ ਜਾਹਰ ਪੀਰ * ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਕਿਸਾਨੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ * ਲੋਕ ਅਖਾਣ 124 130 134 143 155 164 * ਉੱਤਮ ਖੇਤੀ 169 * ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਰੁੱਤ ਗਿਆਨ 175 * ਵਾਹੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ 191 * ਜ਼ਮੀਨ * ਖਾਦ ਬਾਰੇ 197 202 * ਬੀਜ ਦੀ ਚੋਣ 205 * ਬਿਜਾਈ 207 7/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ<noinclude></noinclude> 3i1kub5a8v3ms2wqb7evyp6p9mv3cli 223371 223369 2026-06-25T04:41:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223371 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|{{gap}}*ਮੁੱਖ ਬੰਦ||9}} {{rh|{{gap}}*ਦੋ ਸ਼ਬਦ||12}} ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ {{rh|{{gap}}*ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਕਿਰਦਾਰ||17}} {{rh|{{gap}}* ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਦਾਰੂ||27}} {{rh|{{gap}}* ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ||43}} {{rh|{{gap}}*ਬਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿਮਈ ਖੇਡਾਂ||47}} {{rh|{{gap}}*ਸਾਵਣ ਆਇਆ ਨੀ ਸਖੀਏ||58}} {{rh|{{gap}}*ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ||64}} {{rh|{{gap}}*ਮੇਲੇ ਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ||69}} {{rh|{{gap}}* ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਰਸਮਾਂ||75}} {{rh|{{gap}}*ਵਿਸਰ ਰਹੇ ਸ਼ੌਂਕ||81}} ਪ੍ਰੀਤ ਗਾਥਾਵਾਂ {{rh|{{gap}}*ਸੋਹਣੀ-ਮਹੀਂਵਾਲ||87}} {{rh|{{gap}}*ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ||89}} {{rh|{{gap}}* ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ||91}} {{rh|{{gap}}*ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ||93}} {{rh|{{gap}}*ਇੰਦਰ ਬੇਗੋ||98}} {{rh|{{gap}}* ਸੋਹਣਾ ਜ਼ੈਨੀ||103}} {{rh|{{gap}}* ਕਾਕਾ ਪਰਤਾਪੀ||109}} {{rh|{{gap}}* ਰੋਡਾ ਜਲਾਲੀ||116}} ਲੋਕ ਨਾਇਕ {{rh|{{gap}}* ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ||124}} {{rh|{{gap}}* ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਸੂਰਮਾ||130}} {{rh|{{gap}}* ਿਜਊਣਾ ਮੌੜ||134}} {{rh|{{gap}}* ਗੁੱਗਾ ਜਾਹਰ ਪੀਰ||143}} {{rh|{{gap}}* ਪੂਰਨ ਭਗਤ||155}} ਕਿਸਾਨੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ {{rh|{{gap}}* ਲੋਕ ਅਖਾਣ||164}} {{rh|{{gap}}* ਉੱਤਮ ਖੇਤੀ||169}} {{rh|{{gap}}* ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਰੁੱਤ ਗਿਆਨ||175}} {{rh|{{gap}}* ਵਾਹੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ||191}} {{rh|{{gap}}* ਜ਼ਮੀਨ||197}} {{rh|{{gap}}* ਖਾਦ ਬਾਰੇ||202}} {{rh|{{gap}}* ਬੀਜ ਦੀ ਚੋਣ||205}} {{rh|{{gap}}* ਬਿਜਾਈ||207}}<noinclude>{{center|7/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ}}</noinclude> e2xclpzvq567fnbnesozegsxmgsj38n 223372 223371 2026-06-25T04:43:26Z Harchand Bhinder 2624 223372 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|{{gap}}* ਮੁੱਖ ਬੰਦ||9}} {{rh|{{gap}}* ਦੋ ਸ਼ਬਦ||12}} ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ {{rh|{{gap}}* ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਕਿਰਦਾਰ||17}} {{rh|{{gap}}* ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਦਾਰੂ||27}} {{rh|{{gap}}* ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ||43}} {{rh|{{gap}}* ਬਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿਮਈ ਖੇਡਾਂ||47}} {{rh|{{gap}}* ਸਾਵਣ ਆਇਆ ਨੀ ਸਖੀਏ||58}} {{rh|{{gap}}* ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ||64}} {{rh|{{gap}}* ਮੇਲੇ ਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ||69}} {{rh|{{gap}}* ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਰਸਮਾਂ||75}} {{rh|{{gap}}* ਵਿਸਰ ਰਹੇ ਸ਼ੌਂਕ||81}} ਪ੍ਰੀਤ ਗਾਥਾਵਾਂ {{rh|{{gap}}* ਸੋਹਣੀ-ਮਹੀਂਵਾਲ||87}} {{rh|{{gap}}* ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ||89}} {{rh|{{gap}}* ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ||91}} {{rh|{{gap}}* ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ||93}} {{rh|{{gap}}* ਇੰਦਰ ਬੇਗੋ||98}} {{rh|{{gap}}* ਸੋਹਣਾ ਜ਼ੈਨੀ||103}} {{rh|{{gap}}* ਕਾਕਾ ਪਰਤਾਪੀ||109}} {{rh|{{gap}}* ਰੋਡਾ ਜਲਾਲੀ||116}} ਲੋਕ ਨਾਇਕ {{rh|{{gap}}* ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ||124}} {{rh|{{gap}}* ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਸੂਰਮਾ||130}} {{rh|{{gap}}* ਿਜਊਣਾ ਮੌੜ||134}} {{rh|{{gap}}* ਗੁੱਗਾ ਜਾਹਰ ਪੀਰ||143}} {{rh|{{gap}}* ਪੂਰਨ ਭਗਤ||155}} ਕਿਸਾਨੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ {{rh|{{gap}}* ਲੋਕ ਅਖਾਣ||164}} {{rh|{{gap}}* ਉੱਤਮ ਖੇਤੀ||169}} {{rh|{{gap}}* ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਰੁੱਤ ਗਿਆਨ||175}} {{rh|{{gap}}* ਵਾਹੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ||191}} {{rh|{{gap}}* ਜ਼ਮੀਨ||197}} {{rh|{{gap}}* ਖਾਦ ਬਾਰੇ||202}} {{rh|{{gap}}* ਬੀਜ ਦੀ ਚੋਣ||205}} {{rh|{{gap}}* ਬਿਜਾਈ||207}}<noinclude>{{center|7/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ}}</noinclude> h7kgztem1nuxe0d8huj5l150y6nr3s1 223373 223372 2026-06-25T04:44:07Z Harchand Bhinder 2624 223373 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|ਤਤਕਰਾ}}}} {{rh|{{gap}}* ਮੁੱਖ ਬੰਦ||9}} {{rh|{{gap}}* ਦੋ ਸ਼ਬਦ||12}} ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਜੀਵਨ {{rh|{{gap}}* ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਕਿਰਦਾਰ||17}} {{rh|{{gap}}* ਲੋਕ ਜੀਵਨ ਤੇ ਦਾਰੂ||27}} {{rh|{{gap}}* ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਲੋਕ ਖੇਡਾਂ||43}} {{rh|{{gap}}* ਬਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਵਿਮਈ ਖੇਡਾਂ||47}} {{rh|{{gap}}* ਸਾਵਣ ਆਇਆ ਨੀ ਸਖੀਏ||58}} {{rh|{{gap}}* ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਚ||64}} {{rh|{{gap}}* ਮੇਲੇ ਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਦੇ||69}} {{rh|{{gap}}* ਵਿਸਰ ਰਹੀਆਂ ਰਸਮਾਂ||75}} {{rh|{{gap}}* ਵਿਸਰ ਰਹੇ ਸ਼ੌਂਕ||81}} ਪ੍ਰੀਤ ਗਾਥਾਵਾਂ {{rh|{{gap}}* ਸੋਹਣੀ-ਮਹੀਂਵਾਲ||87}} {{rh|{{gap}}* ਹੀਰ-ਰਾਂਝਾ||89}} {{rh|{{gap}}* ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ||91}} {{rh|{{gap}}* ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ||93}} {{rh|{{gap}}* ਇੰਦਰ ਬੇਗੋ||98}} {{rh|{{gap}}* ਸੋਹਣਾ ਜ਼ੈਨੀ||103}} {{rh|{{gap}}* ਕਾਕਾ ਪਰਤਾਪੀ||109}} {{rh|{{gap}}* ਰੋਡਾ ਜਲਾਲੀ||116}} ਲੋਕ ਨਾਇਕ {{rh|{{gap}}* ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ||124}} {{rh|{{gap}}* ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਸੂਰਮਾ||130}} {{rh|{{gap}}* ਜਿਊਣਾ ਮੌੜ||134}} {{rh|{{gap}}* ਗੁੱਗਾ ਜਾਹਰ ਪੀਰ||143}} {{rh|{{gap}}* ਪੂਰਨ ਭਗਤ||155}} ਕਿਸਾਨੀ ਲੋਕ ਸਾਹਿਤ {{rh|{{gap}}* ਲੋਕ ਅਖਾਣ||164}} {{rh|{{gap}}* ਉੱਤਮ ਖੇਤੀ||169}} {{rh|{{gap}}* ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਰੁੱਤ ਗਿਆਨ||175}} {{rh|{{gap}}* ਵਾਹੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ||191}} {{rh|{{gap}}* ਜ਼ਮੀਨ||197}} {{rh|{{gap}}* ਖਾਦ ਬਾਰੇ||202}} {{rh|{{gap}}* ਬੀਜ ਦੀ ਚੋਣ||205}} {{rh|{{gap}}* ਬਿਜਾਈ||207}}<noinclude>{{center|7/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ}}</noinclude> 1vd8in9c1o3wswdk5aix0b9spqrverk 250 73234 223375 2026-06-25T05:17:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223375 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|{{gap}}* ਸੰਜਾਈ||213}} {{rh|{{gap}}* ਗੋਡੀ||215}} {{rh|{{gap}}* ਵਾਢੀ ਤੇ ਗਹਾਈ||216}} {{rh|{{gap}}* ਫਸਲਾਂ||218}} {{rh|{{gap}}* ਪਸ਼ੂ||222}} {{rh|{{gap}}* ਫੁਟਕਲ||226}} ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ {{rh|{{gap}}* ਫ਼ਸਲਾਂ||228}} {{rh|{{gap}}* ਜੀਵ-ਜੰਤੂ||243}} {{rh|{{gap}}* ਸੰਦ||246}} ਲੋਕ ਗੀਤ {{rh|{{gap}}* ਫ਼ਸਲਾਂ||252}} {{rh|{{gap}}* ਰੁੱਖ||260}} {{rh|{{gap}}* ਫੁੱਲ-ਬੂਟੇ||269}} {{rh|{{gap}}* ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀ||270}} {{rh|{{gap}}* ਗਹਿਣੇ ਗੱਟੇ||285}} {{rh|{{gap}}* ਸਰਕਾਰੂ ਬੰਦੇ||291}} {{rh|{{gap}}* ਆਰਥਕ ਮੰਦਵਾੜਾ||296}} {{rh|{{gap}}* ਖੂਹ-ਹਰਟ||298}} {{rh|{{gap}}* ਦੋਹੇ||300}} {{rh|{{gap}}* ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ||303}} ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ {{rh|{{gap}}* ਖਚਰਾ ਜੱਟ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣਿਆਂ||316}} {{rh|{{gap}}* ਖਚਰਾ ਜੱਟ||318}} {{rh|{{gap}}* ਜੱਟ ਦੀ ਸਿਆਣਪ||320}} {{rh|{{gap}}* ਮਚਲਾ ਜੱਟ||322}} {{rh|{{gap}}* ਜੱਟ ਮਚਲਾ||324}} {{rh|{{gap}}* ਚੁਸਤ ਜੱਟ||325}} {{rh|{{gap}}* ਮੂਰਖ ਜੁਲਾਹਾ ਜੱਟ ਬਣਿਆਂ||327}} {{rh|{{gap}}* ਅਣਜਾਣ ਸਾਂਝੀ||329}} {{rh|{{gap}}* ਚੁਗ਼ਲਖੋਰ||331}} {{rh|{{gap}}* ਵਾਹੀ ਦੀ ਕਾਰ||333}} {{rh|{{gap}}* ਏਕਾ||335}} {{rh|{{gap}}* ਦੱਬਿਆ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ||337}} {{rh|{{gap}}* ਉਦਮੀ ਤੋਂ ਆਲਸੀ ਦੀ ਸਾਂਝ||339}} ਅੰਤਿਕਾ {{rh|{{gap}}* ਜੀਵਨ-ਬਿਓਰਾ ਲੇਖਕ||341}} {{rh|{{gap}}* ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ||343}}<noinclude>{{center|8 ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ}}</noinclude> mi35yizrouc6p0iju0llnqrm7b5zcxx 223376 223375 2026-06-25T05:21:23Z Harchand Bhinder 2624 223376 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|{{gap}}* ਸੰਜਾਈ||213}} {{rh|{{gap}}* ਗੋਡੀ||215}} {{rh|{{gap}}* ਵਾਢੀ ਤੇ ਗਹਾਈ||216}} {{rh|{{gap}}* ਫਸਲਾਂ||218}} {{rh|{{gap}}* ਪਸ਼ੂ||222}} {{rh|{{gap}}* ਫੁਟਕਲ||226}} ਲੋਕ ਬੁਝਾਰਤਾਂ {{rh|{{gap}}* ਫ਼ਸਲਾਂ||228}} {{rh|{{gap}}* ਜੀਵ-ਜੰਤੂ||243}} {{rh|{{gap}}* ਸੰਦ||246}} ਲੋਕ ਗੀਤ {{rh|{{gap}}* ਫ਼ਸਲਾਂ||252}} {{rh|{{gap}}* ਰੁੱਖ||260}} {{rh|{{gap}}* ਫੁੱਲ-ਬੂਟੇ||269}} {{rh|{{gap}}* ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀ||270}} {{rh|{{gap}}* ਗਹਿਣੇ ਗੱਟੇ||285}} {{rh|{{gap}}* ਸਰਕਾਰੂ ਬੰਦੇ||291}} {{rh|{{gap}}* ਆਰਥਕ ਮੰਦਵਾੜਾ||296}} {{rh|{{gap}}* ਖੂਹ-ਹਰਟ||298}} {{rh|{{gap}}* ਦੋਹੇ||300}} {{rh|{{gap}}* ਲੋਹੜੀ ਦੇ ਗੀਤ||303}} ਲੋਕ ਕਹਾਣੀਆਂ {{rh|{{gap}}* ਖਚਰਾ ਜੱਟ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਬਣਿਆਂ||316}} {{rh|{{gap}}* ਖਚਰਾ ਜੱਟ||318}} {{rh|{{gap}}* ਜੱਟ ਦੀ ਸਿਆਣਪ||320}} {{rh|{{gap}}* ਮਚਲਾ ਜੱਟ||322}} {{rh|{{gap}}* ਜੱਟ ਮਚਲਾ||324}} {{rh|{{gap}}* ਚੁਸਤ ਜੱਟ||325}} {{rh|{{gap}}* ਮੂਰਖ ਜੁਲਾਹਾ ਜੱਟ ਬਣਿਆਂ||327}} {{rh|{{gap}}* ਅਣਜਾਣ ਸਾਂਝੀ||329}} {{rh|{{gap}}* ਚੁਗ਼ਲਖੋਰ||331}} {{rh|{{gap}}* ਵਾਹੀ ਦੀ ਕਾਰ||333}} {{rh|{{gap}}* ਏਕਾ||335}} {{rh|{{gap}}* ਦੱਬਿਆ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ||337}} {{rh|{{gap}}* ਉਦਮੀ ਤੇ ਆਲਸੀ ਦੀ ਸਾਂਝ||339}} ਅੰਤਿਕਾ {{rh|{{gap}}* ਜੀਵਨ-ਬਿਓਰਾ ਲੇਖਕ||341}} {{rh|{{gap}}* ਪੁਸਤਕ ਸੂਚੀ||343}}<noinclude>{{center|8/ ਮਹਿਕ ਪੰਜਾਬ ਦੀ}}</noinclude> 9v8gsy8qx8kmpmbgodrwmn3byr7o1wt 250 73235 223381 2026-06-25T06:03:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਤਤਕਰਾ {{Block center|<poem>{{Multicol}}{{Right|ਦੀਬਾਚਾ/ਭੂਮਿਕਾ {{gap}}9 ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ {{gap}}11 ਸ਼ੁਗ਼ਲ {{gap}}22 ਫਾਹਾ {{gap}}29 ਟੇਢੀ ਲਕੀਰ {{gap}}36 ਪਛਾਣ {{gap}}44 ਸ਼ਰਾਬੀ {{gap}}52 ਤਮਾਸ਼ਾ {{gap}}63 ਸ਼ੂ ਸ਼ੂ {{gap}}69 ਖੁਸ਼ੀਆ {{gap}}78 ਬਾਂਝ {{gap}}86 ਨਾਅਰਾ {{gap}}105 ਸ਼ਹਿ-ਨਸ਼ੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 223381 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤਤਕਰਾ {{Block center|<poem>{{Multicol}}{{Right|ਦੀਬਾਚਾ/ਭੂਮਿਕਾ {{gap}}9 ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ {{gap}}11 ਸ਼ੁਗ਼ਲ {{gap}}22 ਫਾਹਾ {{gap}}29 ਟੇਢੀ ਲਕੀਰ {{gap}}36 ਪਛਾਣ {{gap}}44 ਸ਼ਰਾਬੀ {{gap}}52 ਤਮਾਸ਼ਾ {{gap}}63 ਸ਼ੂ ਸ਼ੂ {{gap}}69 ਖੁਸ਼ੀਆ {{gap}}78 ਬਾਂਝ {{gap}}86 ਨਾਅਰਾ {{gap}}105 ਸ਼ਹਿ-ਨਸ਼ੀਨ ਪਰ {{gap}}116 ਤਾਕਤ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ 123 ਉਸਦਾ ਪਤੀ 130}}{{Multicol-break}} {{Multicol}}{{dhr|8em}}{{Right|ਮੌਸਮ ਦੀ ਸ਼ਰਾਰਤ 146 ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਦੀ ਪਹਿਲ 153 ਬੇਗੋ 159 ਮੰਤਰ 175 ਇਨਕਲਾਬੀ 184 ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੰਤਕਾਮ 196 ਸਟੂਡੈਂਟ ਯੂਨੀਅਨ ਕੈਂਪ 208 ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੇ ਹੰਝੂ 215 ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦੀਵੇ 217 ਹੱਤਕ 219 ਡਰਪੋਕ 240 ਦਸ ਰੁਪਏ 248 ਮਿਸੇਜ਼ ਡੀ ਕੋਸਟਾ 262}}{{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{rh||ਤਤਕਰਾ / ਮੰਟੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ}}</noinclude> 27is71q6kz7a7yerj12x9v5oz1chqj8 223390 223381 2026-06-25T06:20:05Z Harchand Bhinder 2624 223390 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Right|ਤਤਕਰਾ{{gap}}{{gap}}{{gap}}}}{{gap}} {{Block center|<poem>{{Multicol}}{{Right|ਦੀਬਾਚਾ/ਭੂਮਿਕਾ {{gap}}9 ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ {{gap}}11 ਸ਼ੁਗ਼ਲ {{gap}}22 ਫਾਹਾ {{gap}}29 ਟੇਢੀ ਲਕੀਰ {{gap}}36 ਪਛਾਣ {{gap}}44 ਸ਼ਰਾਬੀ {{gap}}52 ਤਮਾਸ਼ਾ {{gap}}63 ਸ਼ੂ ਸ਼ੂ {{gap}}69 ਖੁਸ਼ੀਆ {{gap}}78 ਬਾਂਝ {{gap}}86 ਨਾਅਰਾ {{gap}}105 ਸ਼ਹਿ-ਨਸ਼ੀਨ ਪਰ {{gap}}116 ਤਾਕਤ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ {{gap}}123 ਉਸਦਾ ਪਤੀ 130}}{{Multicol-break}} {{Multicol}}{{dhr|8em}}{{Right|ਮੌਸਮ ਦੀ ਸ਼ਰਾਰਤ {{gap}}146 ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਦੀ ਪਹਿਲ {{gap}}153 ਬੇਗੋ {{gap}}159 ਮੰਤਰ {{gap}}175 ਇਨਕਲਾਬੀ {{gap}}184 ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੰਤਕਾਮ {{gap}}196 ਸਟੂਡੈਂਟ ਯੂਨੀਅਨ ਕੈਂਪ {{gap}}208 ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੇ ਹੰਝੂ {{gap}}215 ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦੀਵੇ {{gap}}217 ਹੱਤਕ {{gap}}219 ਡਰਪੋਕ {{gap}}240 ਦਸ ਰੁਪਏ {{gap}}248 ਮਿਸੇਜ਼ ਡੀ ਕੋਸਟਾ {{gap}}262}}{{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{rh||ਤਤਕਰਾ / ਮੰਟੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ}}</noinclude> h8fpc4rokt71jciyx5cp2azhb58hdak 223392 223390 2026-06-25T06:21:57Z Harchand Bhinder 2624 223392 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Right|ਤਤਕਰਾ{{gap}}{{gap}}{{gap}}}}{{gap}} {{Block center|<poem>{{Multicol}}{{Right|ਦੀਬਾਚਾ/ਭੂਮਿਕਾ {{gap}}9 ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ {{gap}}11 ਸ਼ੁਗ਼ਲ {{gap}}22 ਫਾਹਾ {{gap}}29 ਟੇਢੀ ਲਕੀਰ {{gap}}36 ਪਛਾਣ {{gap}}44 ਸ਼ਰਾਬੀ {{gap}}52 ਤਮਾਸ਼ਾ {{gap}}63 ਸ਼ੂ ਸ਼ੂ {{gap}}69 ਖੁਸ਼ੀਆ {{gap}}78 ਬਾਂਝ {{gap}}86 ਨਾਅਰਾ {{gap}}105 ਸ਼ਹਿ-ਨਸ਼ੀਨ ਪਰ {{gap}}116 ਤਾਕਤ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ {{gap}}123 ਉਸਦਾ ਪਤੀ {{gap}}130}}{{Multicol-break}} {{Multicol}}{{dhr|8em}}{{Right|ਮੌਸਮ ਦੀ ਸ਼ਰਾਰਤ {{gap}}146 ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਦੀ ਪਹਿਲ {{gap}}153 ਬੇਗੋ {{gap}}159 ਮੰਤਰ {{gap}}175 ਇਨਕਲਾਬੀ {{gap}}184 ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੰਤਕਾਮ {{gap}}196 ਸਟੂਡੈਂਟ ਯੂਨੀਅਨ ਕੈਂਪ {{gap}}208 ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੇ ਹੰਝੂ {{gap}}215 ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦੀਵੇ {{gap}}217 ਹੱਤਕ {{gap}}219 ਡਰਪੋਕ {{gap}}240 ਦਸ ਰੁਪਏ {{gap}}248 ਮਿਸੇਜ਼ ਡੀ ਕੋਸਟਾ {{gap}}262}}{{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{rh||ਤਤਕਰਾ / ਮੰਟੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ}}</noinclude> 637f0vf6d0q4bdx6bkhqpb0xqz92a9y 223395 223392 2026-06-25T06:24:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 223395 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Right|ਤਤਕਰਾ{{gap}}{{gap}}{{gap}}}}{{gap}} {{Block center|<poem>{{Multicol}}{{Right|ਦੀਬਾਚਾ/ਭੂਮਿਕਾ {{gap}}9 ਨਵਾਂ ਕਾਨੂੰਨ {{gap}}11 ਸ਼ੁਗ਼ਲ {{gap}}22 ਫਾਹਾ {{gap}}29 ਟੇਢੀ ਲਕੀਰ {{gap}}36 ਪਛਾਣ {{gap}}44 ਸ਼ਰਾਬੀ {{gap}}52 ਤਮਾਸ਼ਾ {{gap}}63 ਸ਼ੂ ਸ਼ੂ {{gap}}69 ਖੁਸ਼ੀਆ {{gap}}78 ਬਾਂਝ {{gap}}86 ਨਾਅਰਾ {{gap}}105 ਸ਼ਹਿ-ਨਸ਼ੀਨ ਪਰ {{gap}}116 ਤਾਕਤ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ {{gap}}123 ਉਸਦਾ ਪਤੀ {{gap}}130}}{{Multicol-break}} {{Multicol}}{{dhr|8em}}{{Right|ਮੌਸਮ ਦੀ ਸ਼ਰਾਰਤ {{gap}}146 ਖੁਦਕਸ਼ੀ ਦੀ ਪਹਿਲ {{gap}}153 ਬੇਗੋ {{gap}}159 ਮੰਤਰ {{gap}}175 ਇਨਕਲਾਬੀ {{gap}}184 ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇੰਤਕਾਮ {{gap}}196 ਸਟੂਡੈਂਟ ਯੂਨੀਅਨ ਕੈਂਪ {{gap}}208 ਮੋਮਬੱਤੀ ਦੇ ਹੰਝੂ {{gap}}215 ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਦੀਵੇ {{gap}}217 ਹੱਤਕ {{gap}}219 ਡਰਪੋਕ {{gap}}240 ਦਸ ਰੁਪਏ {{gap}}248 ਮਿਸੇਜ਼ ਡੀ ਕੋਸਟਾ {{gap}}262}}{{Multicol-end}} </poem>}}<noinclude>{{rh||ਤਤਕਰਾ / ਮੰਟੇ ਦੇ ਅਫ਼ਸਾਨੇ}}</noinclude> 2vm0vypzqhybaj2v5m3kris2goj5u21