ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 7034 227298 172276 2026-07-19T07:12:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227298 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗਈ। ਈਵਾਨ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਡੁਸਕਦਾ ਤੇ ਰੋਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ, ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ, ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ? ਇਸਦਾ ਉਹਨੂੰ ਆਪ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਬਹੁਤਾ ਪੈਂਡਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਥੋੜ੍ਹਾ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਚਲਿਆ ਕਿ ਖੋੜ੍ਹਾ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਬੂਟ ਘਸ ਗਏ ਸਨ, ਉਹਦਾ ਜਾਮਾ ਘਸ ਤੇ ਪਾਟ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਟੋਪੀ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਫਿੱਸ ਗਈ ਸੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੂੰ ਮਧਰੇ ਕੱਦ ਦਾ ਇਕ ਬੁੱਢਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਏਡਾ ਬੁੱਢਾ ਸੀ, ਜਿੱਡਾ ਬੁੱਢਾ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ। {{gap}}"ਨਮਸਤੇ, ਭਲੇ ਨੌਜਵਾਨ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਕੀ ਢੂੰਡਦਾ ਫਿਰਨੈਂਂ ਤੇ ਕਿੱਧਰ ਜਾਣਾ ਈਂ?" {{gap}}ਈਵਾਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਿਪਤਾ ਦੱਸੀ ਤੇ ਮਧਰੇ ਕੱਦ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ, ਜਿਹੜਾ ਏਡਾ ਬੁੱਢਾ ਸੀ, ਜਿੱਡਾ ਬੁੱਢਾ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ, ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਤੋਬਾ, ਈਵਾਨ, ਡੱਡੂ ਵਾਲੀ ਖਲ ਕਿਉਂ ਸਾੜੀ ਸਾਈ? ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹਨੂੰ ਪਾਣਾ ਜਾਂ ਸਾੜਨਾ। ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ ਜੰਮਦੀ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨਾਲੋਂ ਚਤਰ ਤੇ ਸਿਆਣੀ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਦਾ ਪਿਓ ਇੰਜ ਲੋਹਾ ਲਾਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹਨੇ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਡੱਡੂ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। ਉਫ਼, ਠੀਕ ਏ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਐਹ ਧਾਗੇ ਦਾ ਇਕ ਗੋਲਾ ਈ। ਜਿੱਧਰ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਰਿੜਦਾ ਜਾਵੇ, ਡਰੀਂ ਨਾ ਤੇ ਇਹਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿਛੇ ਤੁਰਦਾ ਜਾਵੀਂ।" {{gap}}ਈਵਾਨ ਨੇ ਮਧਰੇ ਕੱਦ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਏਡਾ ਬੁੱਢਾ ਸੀ ਜਿੱਡਾ ਬੁੱਢਾ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਧਾਗੇ ਦੇ ਗੋਲੇ ਮਗਰ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਤੇ ਗੋਲਾ ਜਿੱਧਰ ਨੂੰ ਵੀ ਰਿੜਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ। ਇਕ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਰਿੱਛ ਮਿਲਿਆ। ਈਵਾਨ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਨ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਰਿੱਛ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲ ਪਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਈਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ, ਕੀ, ਪਤਾ, ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਪੈ ਜਾਏ।" {{gap}}ਈਵਾਨ ਨੂੰ ਰਿੱਛ ਉਤੇ ਤਰਸ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਅਗੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਹ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਏ! - ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਇਕ ਮੁਰਗ਼ਾਬੀ ਉਡਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਈਵਾਨ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਮੁਰਗ਼ਾਬੀ ਉਹਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਈਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ, ਕੀ ਪਤਾ, ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਪੈ ਜਾਏ।" {{gap}}ਤੇ ਈਵਾਨ ਨੇ ਮੁਰਗ਼ਾਬੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਅਗੇ ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ। ਓਸੇ ਹੀ ਪਲ ਇਕ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਭਜਦਾ ਆਇਆ। ਈਵਾਨ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਪਰ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲ ਪਿਆ: {{gap}}"ਈਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ, ਕੀ ਪਤਾ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਪੈ ਜਾਏ।" {{gap}}ਤੇ ਈਵਾਨ ਨੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਅਗੇ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਹ ਨੀਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢੇ ਉਤੇ ਪਈ ਤੇ ਔਖੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਇਕ ਪਾਈਕ-ਮੱਛੀ ਦਿੱਸੀ: {{gap}}"ਈਵਾਨ, ਮੇਰੇ ਤੇ ਤਰਸ ਕਰ," ਪਾਈਕ-ਮੱਛੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ, ਨੀਲੇ, ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਛੱਡ ਦੇ।"<noinclude>{{center|੧੪}}</noinclude> pxpbmssp92qd3v5lajlk27ea00h4t6u 250 7035 227284 180450 2026-07-19T07:08:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227284 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|{{larger|ਮੁਟਿਆਰ ਤੇ ਚੰਨ-ਮਨੁਖ}}}} {{left|ਚੁਕਚੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 264 |bSize = 464 |cWidth = 444 |cHeight = 120 |oTop = 102 |oLeft = 8 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਚੁਕਚੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਇਕ ਧੀ ਮੁਟਿਆਰ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਸਹਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਹੁਨਾਲਾ ਡੇਰੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਇੱਜੜ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਹਰ ਸਿਆਲੇ ਉਹ ਇੱਜੜ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਅਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ। ਸਿਰਫ਼ ਕਦੀ - ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਉਹ ਖਾਣ - ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਿਰਨ ਉਤੇ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ। {{gap}}ਇਕ ਰਾਤੀਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਡੇਰੇ ਵਲ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਿਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਚੁਕਿਆ ਤੇ ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ ਵਲ ਵੇਖਿਆ। {{gap}}"ਵੇਖੀਂ! ਵੇਖੀਂ!" ਉਹ ਕੂਕਿਆ। {{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਉਪਰ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਚੰਨ-ਮਨੁਖ ਦੋ ਰੇਡੀਅਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸਲੈਜ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਕਿਥੇ ਤੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਜਾ ਰਿਹੈ?" ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਚੁਕ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੈ," ਹਿਰਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ! {{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਈ। {{gap}}"ਮੈਂ ਕਰਾਂ ਤੇ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਨਾ ਚੁਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਏ!” ਉਹ ਕੂਕੀ। {{gap}}ਇਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਬੋਲੇ ਬਿਨਾਂ ਹਿਰਨ ਆਪਣੇ ਖੁਰ ਨਾਲ ਬਰਫ਼ ਕਰਾਹਲਣ ਲਗਾ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਮਘੋਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। {{gap}}"ਆ, ਇਸ ਮਘੋਰੇ ’ਚ ਵੜ ਜਾ, ਛੇਤੀ ਕਰ!" ਉਹ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਮਘੋਰੇ ਵਿਚ ਵੜ ਗਈ ਤੇ ਹਿਰਨ ਖੁਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਬਰਫ਼ ਸੁੱਟਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁਟਿਆਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਓਥੇ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਇਕ ਟਿੱਬਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਲੋਂ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਸੀ।<noinclude>{{center|੨੫੦}}</noinclude> ncfqybq98gq25m9xc0zvdhqqr8rmi1j 250 11171 227050 164016 2026-07-19T05:25:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਹੀਸੀ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਟੁਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਰਨਾਲੇ ਛੁਟ ਪਏ, ਹਵਾ ਸੀਟੀਆਂ ਮਾਰਨ ਲਗੀ, ਤੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਵਜਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸਵੇਰ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}“ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਕਿਥੇ ਟਕਰਾਂ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹੈਂ?" ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਈ ਸਾਂ, ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਣਾ।" {{gap}}“ਮੈਂ ਤੋੜ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਿਓ, ਹੀਸੀ, ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ," ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਵੇਖ, ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਦਿਤੈ!" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਪੁੜ ਬੁਚਕੇ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ। {{gap}}“ਪੀਹ, ਮੇਰੇ ਪੁੜਾ!” ਉਹ ਬੋਲਿਆ। "ਸਾਨੂੰ ਦਿਹਾਰ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਚੰਗੀਆਂ-ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ।" {{gap}}ਤੇ ਪੁੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਗੇੜੇ ਖਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਆਟਾ ਤੇ ਦਾਨਾ ਤੇ ਖੰਡ ਤੇ ਮਾਸ ਤੇ ਮੱਛੀ ਤੇ ਹਰ ਹੋਰ ਚੀਜ਼, ਜਿਹਦੀ ਚਾਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਢੇਰ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ। ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਬੋਰੀਆਂ ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਚੁਕ ਲਿਆਈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪੁੜ ਉਤੇ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਟਕ-ਟਕ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: “ਬਸ ਹੋ, ਜਾ ਖਲੋ!" ਤੇ ਪੁੜ ਨੇ ਗਿੜਨਾ ਇਕਦਮ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਅਸਲੋਂ ਅਹਿਲ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦੇ ਪਰਵਾਰ ਨੇ ਦਿਹਾਰ ਓਨੀ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਾਇਆ, ਜਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਮਨਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ-ਸਹਿਣ ਬਦਲ ਚੰਗੇਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਘਰ ਵਿਚ ਹਰ ਸ਼ੈ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ ਸੀ, ਬਚਿਆਂ ਕੋਲ ਸੁਹਣੇ, ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ ਤੇ ਬੂਟ ਸਨ, ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਥੁੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੜ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਉਹਦੇ ਘੋੜੇ ਲਈ ਚੋਖੀ ਸਾਰੀ ਜਵੀ ਪੀਹ ਕੱਢੇ। ਪੁੜ ਨੇ ਇੰਜ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਘੋੜਾ ਘਰ ਕੋਲ ਖਲੋਤਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਜਵੀ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਐਨ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਾਮਾ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਲੈਣ ਲਈ ਝੀਲ 'ਤੇ ਘਲਿਆ। {{gap}}ਕਾਮਾ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਝੀਲ ਵਲ ਹਿਕ ਲਿਜਾਣ ਲਗਾ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਦੇ ਘਰ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਅਟਕ ਗਏ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਦੇ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਰਲ ਜਵੀ ਖਾਣ ਲਗ ਪਏ। ਰਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਹ ਬਾਹਰ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। {{gap}}“ਓਏ, ਗਲ ਸੁਣ,” ਉਹਨੇ ਕਾਮੇ ਨੂੰ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। “ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਦਮ ਲੈ ਜਾ! ਕੂੜਾ ਚਰ ਰਹੇ ਨੇ।" {{gap}}ਕਾਮਾ ਘੋੜੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਇਆ। {{gap}}“ਮਾਲਕ, ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਾਓ ਕਹਿ ਰਹੇ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਉਹ ਕੂੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਵੀ ਸੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਵੀ ਤੇ ਹੋਰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਰਜਵੀਂ ਏਂ।” {{gap}}ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਕੱਢਣ ਦੀ ਲਿਲ ਲਗ ਗਈ।<noinclude>{{center|੯੬}}</noinclude> o4q1mggmwsz0630b0y785auw7w9juiz 250 11183 227067 42728 2026-07-19T05:30:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਦਸ ਦਿਤਾ, ਜੁ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਜਿਹਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਥੇ ਜਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਕਿੱਡਾ ਖਤਰਾ ਉਹ ਮੁਲ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਉਤੋਂ, ਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਉਤੋਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਉਤੋਂ ਤੇ ਖੱਡਾਂ ਉਤੋਂ ਘੋੜਾ ਉਡਾਂਦਾ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ-ਭਰੀਆਂ। ਵਾਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਦਿਓਦਾਰ ਰੁਖਾਂ ਦੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੇ, ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਕੋਲ ਆਣ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਿਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਇੰਜ ਹਨੇਰਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ। ਉਹਦਾ ਬਾਰਾਂ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਉਡਦਾ-ਉਡਦਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉੱਚੇ ਤੋਂ ਉਚੇ ਦਿਓਦਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਨੂੰ ਉਹ ਦਲਦਲ ਦਿਸ ਪਈ, ਜਿਹਦੀ ਦਸ ਉਹਨੂੰ ਇਲਾਨਾ ਨੇ ਪਾਈ ਸੀ | ਦੁਪਹਿਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਲੋਂ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਘੁਰ-ਘੁਰ ਕਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀਤੀ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਚਿੱਕੜ ਵਿਚ ਲੇਟਣੀਆਂ ਲੈਣ ਲਈ ਭਜਦੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਲਗੇ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਇਕ ਸੁਹਣਾ ਲਵਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਤਾੜ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਰਖ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਣ ਲਈ ਭਜ ਨਿਕਲਿਆ! ਪਰ ਸੂਰਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਥੁੰੰਨੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਮਾਰਦੇ, ਉਹਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਭੱਜੇ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਦਾ ਘੋੜਾ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਵਾਲਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੇ ਉਹਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਤੁੰਦ ਜਨੌਰਾਂ ਦੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਤੇ ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਘੋੜਾ ਕਲੋਲ ਕਰਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਅੱਯਾਲ ਛੰਡਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ, ਕੋਈ ਸੁਰ ਅਲਾਪਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਕਿ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਪੈਰ ਚੁੰਮੇ ਸਨ, ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਹ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਅਟਕ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਖਾ-ਪੀ ਲਿਆ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਿੱਠੀ ਨੀਂਦਰੇ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਥਾਂ ਆਮ ਸੂਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਰਖ ਦਿਤਾ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਕੀਤੇ ਦਾ ਸ਼ਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਨਿੱਘੇ ਤੋਂ ਨਿੱਘੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਰਾਹੇ ਪਾ ਦਿਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਨੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਘਰ ਪਰਤਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਇੰਜ ਦੰਦ ਕਰੀਚਣ ਲਗ ਪਈ ਕਿ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗਿਆੜੇ ਵਰ੍ਹਣ ਲਗ ਪਏ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਾਂਭਣਾ ਤੇ ਡਾਢੇ ਬੀਮਾਰ ਪਏ ਹੋਣ ਦਾ ਪਜ ਪਾਣਾ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦੇ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: “ਵਾਹ, ਮੇਰੇ ਬਚਿਆ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਬਚਿਆ, ਰਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਏ, ਤੂੰ ਆ ਗਿਐਂ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਵੇਖ ਸਕੀ ਹਾਂ! ਜੇ ਤੂੰ ਰਤਾ ਮਾਸਾ ਵੀ ਹੋਰ ਢਿਲ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਜਿਊਂਦਿਆਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਭਣਾ। ਸੂਰ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜ਼ਬ੍ਹਾ ਕਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹਦਾ ਮਾਸ ਚੱਖਣ ਦੇ।" ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਸੂਰ ਨੂੰ ਵਢਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਓਦੋਂ ਤਕ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਉਤੇ ਭੁੁੰਨਿਆ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਭੁਜ ਕੇ ਉਹਦਾ ਰੰਗ ਗੂਹੜਾ ਨਸਵਾਰੀ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਨੂੰ ਮਾਸ ਚਖਾਇਆ।<noinclude></noinclude> p6cvdqjz5rqdx3795faajhd1jufuceo 250 11656 227289 141124 2026-07-19T07:09:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227289 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|8em}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ ਪਰਬਤ.pdf |Page = 3 |bSize = 425 |cWidth = 35 |cHeight = 25 |oTop = 175 |oLeft = 175 |Location = center |Description = }} {{center|ਪ੍ਰਗੱਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ}} {{center|ਮਾਸਕੋ}} {{dhr|20em}}<noinclude></noinclude> q4pnq1l8mw3xlareth1ikdzl9uvypir 250 11673 227290 57112 2026-07-19T07:10:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227290 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|ਮਾਣਕ ਪਰਬਤ</br> ਸੋਵੀਅਤ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਕੌਮਾਂ</br> ਦੀਆਂ ਪਰੀ - ਕਹਾਣੀਆਂ}} {{dhr|5em}} {{center|Гора самоцветов</br> СКАЗКИ НАРОДОВ СССР</br> на языке панджаби}}<noinclude></noinclude> nph87k11ewt9kzuvkijx7r93vumzjql 250 11710 227291 172262 2026-07-19T07:10:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227291 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{center|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਵਲੋਂ}} {{dhr|4em}} {{gap}}ਪਿਆਰੇ ਪਾਠਕੋ! {{dhr|1em}} {{gap}}ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ , ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਡਾ ਦੇਸ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਨਾਲੋਂ ਵਡਾ। ਇਹਦੇ ਗਵਾਂਢੀ ਪੂਰਬ ਵੱਲੇ ਅਲਾਸਕਾ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲੇ ਸਕੰਡੇਨੇਵੀਆ ਹਨ। ਦੱਖਣ ਵੱਲੇ ਇਹ ਕਾਕੇਸ਼ੀਆ ਤੇ ਪਾਮੀਰ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਸਿਲਸਲਿਆਂ ਤਕ ਪਸਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਤੱਰ ਵੱਲੇ ਇਹ ਉਤਰੀ ਹਿੰਮ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਜਾ ਲਗਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਇਸ ਮਹਾਨ ਦੇਸ ਦਾ ਦਿਲ, ਧੜਕਦਾ ਦਿਲ, ਮਾਸਕੋ ਹੈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਧੁਰ ਪੂਰਬ ਵਿਚ ਖਬਾਰੋਵਸਕ ਦੇ ਅਸਮਾਨੀਂ ਲੋ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਿੰਸਕ, ਕੀਵ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵਲ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯਾਕੂਤੀਆ ਵਿਚ ਬਰਫੀਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਝੁਲ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕ ਪਸ਼ਮ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਸ਼ਕੰਦ ਵਿਚ ਗੁਲਾਬ ਖਿੜ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਛੁੱਟੀਆਂ ਮਨਾਉਣ ਆਏ ਲੋਕੀ ਕਾਲੇ ਸਾਗਰ ਦੇ ਪੱਥਰ-ਗੀਟਿਆਂ ਵਾਲੇ ਤਟਾਂ ਉਤੇ ਧੁੱਪਾਂ ਮਾਣ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਦੇਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਵਖ-ਵਖ ਕੌਮਾਂ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ;- ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਹਨ, ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਉਜ਼ਬੇਕ ਬੋਲੀ ਰੂਸੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਫੇਰ ਮੋਲਦਾਵੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਓਨੀ ਕੁ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਅਰਬੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਚੀਨੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ। {{gap}}ਤੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਦੀ ਹਰ ਕੌਮ ਦੀਆਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਚੁਕਚੀ, ਨੇਨੇਤਸ ਤੇ ਯਾਕੂਤ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਰੂਸੀ ਉਤਰ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਬਰਫ਼-ਗਲੇਫੇ ਟੁੰਡਰਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਕੱਕਰ-ਚਿੱਟੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਜਿਥੇ ਲੋਹੜੇ ਦੇ ਕੱਕਰ ਤੇ ਚਾਂਗਰਦੇ ਝੱਖੜ ਝੁਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਥੇ ਕੁੱਤਾ ਤੇ ਰੇਂਂਡੀਅਰ ਮਨੁਖ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਯਾਰ ਹਨ। ਕੇਂਦਰੀ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਊਠ ਲੂੰਹਦੇ ਰੇਤੇ ਉਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੈਰ ਪਟਦੇ ਹਨ, ਦੱਖਣੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਅਨਾਰ ਪੱਕ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹਦਵਾਣੇ ਰਸੀਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਦਾ-ਤਿਹਾਈਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਤਰ ਪਹੁੰਚਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇ-ਸ਼ੁਮਾਰ ਨਹਿਰਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਅਰੁੱਕ ਕੁਲਕੁਲ ਸੁਣੀਂਦੀ ਹੈ। ਰੂਸੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਸਾਡੇ ਮਨੀਂ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਚਿਤਰ<noinclude>{{rh||੭|}}</noinclude> cdz0fipmnmnmo61kqlt5csyoyaijmhh 250 11711 227292 36614 2026-07-19T07:10:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227292 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਘੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੂਲੇ ਗਭਰੂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਹੁਨਾਲੇ ਸਾਵੀਆਂ ਤੇ ਸਿਆਲੇ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਗ਼ਲੀਚੇ ਨਾਲ ਕੱਜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਿਰਪਟ ਘੋੜੇ ਦੌੜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਜ਼ਾਰਜ਼ਾਦੀਆਂ ਅਬਰਕ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਲਕੜੀ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਬਹਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਬਰ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹੋ ਤੇ ਵੇਖੋਗੇ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜਾਦੂ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹੋ। ਉਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਈਵਾਨ ਨਾਲ ਰਲ ਲਾਟਾਂ-ਛਡਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ-ਸਿਰੇ ਦੈਂਤ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਨਾਲ ਤੇਗ਼ ਅਜ਼ਮਾਓਗੇ; ਰਿੜਦੇ ਮਟਰ, ਪੋਕਾਤੀ ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ, ਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿਛੇ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੋਗੇ ਤੇ ਉਥੋਂ ਉਕਾਬ ਉਤੇ ਬਹਿ ਪਿਛੇ ਪਰਤੋਗੇ; ਜ਼ਰਨੀਯਾਰ ਦੀ ਚਤਰਾਈ ਵੇਖ ਦੰਗ ਰਹਿ ਜਾਵੋਗੇ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਖਚਰੇ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿਤਾ; ਸੂਰਮੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਬੋਰੋਲਦੋਈ-ਮੇਰਗੇਨ, ਨੂੰ ਰਜ-ਰਜ ਸਲਾਹੋਗੇ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਣ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜਾਨ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਤੀ; ਇਕ ਆਮ ਜੁਲਾਹੇ ਦੀ ਜੁਗਤਕਾਰੀ ਉਤੇ ਅਸ਼-ਅਸ਼ ਕਰ ਉਠੋਗੇ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਸਿਆਣਪ ਵਿਚ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸਿਆਣੇ ਤੋਂ ਸਿਆਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਰਖ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ, ਮਿਲ ਲਵੋਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਪੱਕੇ ਤੇ ਵਫ਼ਾਦਰ ਦੋਸਤ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। {{dhr|18em}}<noinclude></noinclude> 11rmvbi6ijtjseaoduqd8yssddwwfkg 250 11782 227293 172264 2026-07-19T07:11:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227293 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{x-larger|ਡੱਡੂ ਜ਼ਾਰ-ਜ਼ਾਦੀ}}</br>ਰੂਸੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 11 |bSize = 464 |cWidth = 375 |cHeight = 191 |oTop = 74 |oLeft = 57 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਬੜੇ ਚਿਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਏ, ਇਕ ਜ਼ਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਡੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਬੱਚਿਓ, ਅਜੇ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਨਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਆਹੇ ਜਾਵੋ ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤਰੇ-ਪੋਤਰੀਆਂ ਵੇਖ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਮਨਾ ਸਕਾਂ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ: {{gap}}"ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਏ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿਓ। ਦੱਸੋ ਅਸੀਂ ਕਿਦ੍ਹੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੀਏ?" {{gap}}"ਤਾਂ ਫੇਰ, ਮੇਰੇ ਬੱਚਿਓ, ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਇਕ-ਇਕ ਤੀਰ ਫੜ ਲਵੋ ਤੇ ਬਾਹਰ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਚਲੇ ਜਾਵੋ। ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਦੇਵੋ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਡਿੱਗਣਗੇ, ਓਥੇ ਓਥੇ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਗੀਂ ਲਿਖੀਆਂ ਵਹੁੱਟੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ।" {{gap}}ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪਿਉ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ, ਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਹੀ ਇਕ-ਇਕ ਤੀਰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਬਾਹਰ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪੋ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਾਣਾਂ ਖਿੱਚੀਆਂ ਤੇ ਤੀਰ ਛੱਡ ਦਿਤੇ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਤੀਰ ਇਕ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਵਿਚਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਤੀਰ ਇਕ ਬਖ਼ਤਾਵਰ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਡਿੱਗਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਾਰਜ਼ਾਦੇ ਈਵਾਨ ਨਾਲ ਇਹ ਹੋਇਆ<noinclude>{{rh||੯|}}</noinclude> 88sdu7xnclftt7tkzgk0phm6691qfzj 250 11833 227294 172267 2026-07-19T07:11:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227294 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਿ ਉਹਦਾ ਤੀਰ ਉਪਰ ਵਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਾ, ਉਹ ਕਿੱਧਰ ਉਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਹਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਤੇ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਕ ਦਲਦਲ ਕੋਲ ਜਾ ਅੱਪੜਿਆ ਤੇ ਓਥੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਇਕ ਡੱਡੀ ਉਹਦਾ ਤੀਰ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾਈ ਬੈਠੀ ਸੀ। {{gap}}ਜ਼ਾਰਜ਼ਾਦੇ ਈਵਾਨ ਨੇ ਡੱਡੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ : {{gap}}"ਡੱਡੀਏ, ਡੱਡੀਏ, ਮੇਰਾ ਤੀਰ ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦੇ।" {{gap}}ਪਰ ਡੱਡੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ : {{gap}}"ਦੇਵਾਂ ਤਾਂ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਏ!" {{gap}}"ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਏਂਂ, ਡੱਡੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾ ਲਾਂ!" {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਕਰਾਣਾ ਪਏਗਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਾਗੀਂ ਲਿਖੀ ਵਹੁਟੀ ਜੁ ਹੋਈ।" {{gap}}ਈਵਾਨ ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਮੋਝੂਣਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਦਾ। ਉਹਨੇ ਡੱਡੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਜਸ਼ਨ ਕੀਤੇ: ਉਹਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹਿਆ ਗਿਆ, ਉਹਦਾ ਵਿਚਲਾ ਪੁੱਤਰ -ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਿਚਾਰਾ ਈਵਾਨ-ਡੱਡੀ ਨਾਲ। {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਨਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕਿਦ੍ਹੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਸਿਲਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਆਉਂਦੀ ਏ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। ਸਾਰੀਆਂ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤਕ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਕ-ਇਕ ਕਮੀਜ਼ ਬਣਾਣ। {{gap}}ਪੁਤਰਾਂ ਨੇ ਪਿਓ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। {{gap}}ਈਵਾਨ ਘਰ ਆਇਆ, ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾ ਲਿਆ। ਤੇ ਡੱਡੀ ਪੋਸੀਆਂ ਮਾਰ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆ ਪੁੱਜੀ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗੀ : {{gap}}"ਈਵਾਨ, ਸੋਚੀਂ ਕਿਉਂ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਐ? ਕਾਹਦੀ ਚਿੰਤਾ ਲਗੀ ਹੋਈ ਆ?" {{gap}}"ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਹੁਕਮ ਏ, ਤੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰ ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਕਮੀਜ਼ ਬਣਾਵੇਂ।" {{gap}}ਡੱਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਈਵਾਨ, ਦਿਲ ਨਾ ਦੁਖਾ, ਸਗੋਂ ਜਾ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਸਵੇਰ ਸ਼ਾਮ ਨਾਲੋਂ ਸਿਆਣੀ ਹੁੰਦੀ ਏ।" {{gap}}ਈਵਾਨ ਸੌਂ ਗਿਆ ਤੇ ਡੱਡੀ ਟਪੋਸੀਆਂ ਮਾਰਦੀ ਬਾਹਰ ਡਿਉਢੀ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਡੱਡੂਆਂ ਵਾਲੀ ਖੱਲ ਲਾਹ ਸੁੱਟੀ ਤੇ ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ ਬਣ ਗਈ, ਇਹ ਐਸੀ ਮੁਟਿਆਰ, ਨਾ ਸੁਹਣੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਿਹਦੇ ਹਾਰ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਤਾੜੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਬੋਲੀ: {{gap}}"ਆਓ, ਮੇਰੀਓ ਗੋਲੀਓ ਤੇ ਬਾਂਦੀਓ, ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਤੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਜੁੱਟ ਜਾਓ। ਕਲ੍ਹ ਸਵੇਰ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਕਮੀਜ਼ ਬਣਾ ਦਿਓ, ਓਹੋ ਜਿਹੀ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਪਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।" {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਈਵਾਨ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਡੱਡੀ ਫੇਰ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਪੋਸੀਆਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਕਮੀਜ਼ ਪੂਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਤੌਲੀਏ ਵਿਚ ਲਪੇਟੀ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਰਖੀ ਪਈ ਸੀ। ਈਵਾਨ ਦੀ<noinclude>{{center|੧੦}}</noinclude> 2pig3ok7mbf6jwkr2ib256mj05pn8io 250 11874 227295 172270 2026-07-19T07:11:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227295 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹਨੇ ਕਮੀਜ਼ ਚੁਕ ਲਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਵਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਗਾਤਾਂ ਲੈਣ ਵਿਚ ਰੁੱਝਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮੀਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਫੜੀ ਤੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਇਹ ਕਮੀਜ਼ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਗਰੀਬ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਪਾਣ ਲਈ ਠੀਕ ਰਹੇਗੀ।" {{gap}}ਵਿਚਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮੀਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ : {{gap}}"ਇਹ ਕਮੀਜ਼ ਤਾਂ ਗ਼ੁਸਲਖਾਨੇ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਪਾਣ ਲਈ ਠੀਕ ਰਹੇਗੀ।" {{gap}}ਫੇਰ ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮੀਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ। ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਉਤੇ ਤਿੱਲੇ ਨਾਲ ਬੜੀ ਸੁਹਣੀ, ਰਂਗ-ਸੁਰੰਗੀ ਕਢਾਈ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ, ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਭਰਕੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ : {{gap}}"ਇਹ ਹੋਈ ਨਾ ਕਮੀਜ਼ ਦਿਨ-ਦਿਹਾਰ ਨੂੰ ਪਾਣ ਲਈ!" {{gap}}ਦੋਵੇਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗੇ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ: {{gap}}ਲਗਦੈ, ਅਸੀਂ ਈਵਾਨ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਮਖੌਲ ਐਵੇਂ ਹੀ ਉਡਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਡੱਡੀ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਏ।" {{gap}}ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। {{gap}}"ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਕਲ੍ਹ ਸਵੇਰ ਤਕ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਰੋਟੀ ਪਕਾਣ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੈਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਨਾਂ, ਉਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਰਸੋਈ ਦਾ ਕੰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਕਿਹਨੂੰ ਆਉਂਦੈ।" {{gap}}ਈਵਾਨ ਸੋਚੀਂ ਡੁਬ ਗਿਆ ਤੇ ਘਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਤੇ ਡੱਡੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪੁਛਿਆ: {{gap}}ਈਵਾਨ, ਏਨਾ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਏਂ?" {{gap}}ਈਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਤੂੰ ਕਲ੍ਹ ਸਵੇਰ ਤਕ ਪਿਤਾ ਜੀ ਲਈ ਕੁਝ ਰੋਟੀ ਪਕਾਣੀ ਏਂ।" {{gap}}ਈਵਾਨ, ਦਿਲ ਨਾ ਦੁਖਾ, ਸਗੋਂ ਜਾ ਕੇ ਸੌਂਂ ਜਾ। ਸਵੇਰ ਸ਼ਾਮ ਨਾਲੋਂ ਸਿਆਣੀ ਹੁੰਦੀ ਏ।'' {{gap}}ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਦੋ ਜੇਠਾਣੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਹਿਲੋਂ ਡੱਡੀ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਂਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਹੁਣ ਪਿਛਵਾੜੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਘੱਲਿਆ ਕਿ ਡੱਡੀ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਕਿਵੇਂ ਪਕਾਂਦੀ ਏ। {{gap}}ਪਰ ਡੱਡੀ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਬੁਝ ਲਿਆ, ਉਹਦੀਆਂ ਜੇਠਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸੁੱਝੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਕੁਝ ਆਟਾ ਗੁੰਨਿਆ, ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਉਤੋਂ ਭੰਨਿਆ ਤੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਮੋਰੀ ਵਿਚੋਂ ਹੇਠਾਂ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਬੁੱਢੀ ਭੱਜੀ-ਭੱਜੀ ਉਹਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਜੇਠਾਣੀਆਂ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਸਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਡੱਡੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਤੇ ਡੱਡੀ ਟਪੋਸੀਆਂ ਮਾਰਦੀ ਬਾਹਰ ਡਿਉੜੀ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਤਾੜੀ ਵਜਾਈ। {{gap}}"ਆਓ, ਮੇਰੀਓ ਗੋਲੀਓ ਤੇ ਬਾਂਦੀਓ, ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਤੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਗ ਜਾਓ!" ਉਹ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਬੋਲੀ। "ਕਲ੍ਹ ਸਵੇਰ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪੋਲੀ-ਪੋਲੀ ਚਿੱਟੀ ਰੋਟੀ ਪਕਾ ਦਿਓ, ਓਹੋ ਜਿਹੀ, ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਖਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸਾਂ।"<noinclude>{{center|੧੧}}</noinclude> bvxh7gdvl81gqvl0dy4j9z94fpqyq6f 250 11995 227296 172272 2026-07-19T07:11:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227296 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਸਵੇਰੇ ਈਵਾਨ ਜਾਗਿਆ, ਤੇ ਰੋਟੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਰਖੀ ਤੇ ਸੁਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਾਈ ਹੋਈ, ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ। ਉਹਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਉਤੇ ਛਾਪਿਆਂ ਵਾਲੇ ਬੁੱਤ ਤੇ ਉਪਰ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਫਾਟਕਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}ਈਵਾਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹਨੇ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਇਕ ਤੌਲੀਏ ਵਿਚ ਲਪੇਟ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦਾ ਪਿਉ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਲੈ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਨੇ ਆਟੇ ਨੂੰ ਤੰਦੂਰ ਵਿਚ ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁਟ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਸੁੱਟਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਰੋਟੀਆਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਸੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਗੰਦੀਆਂ-ਮੰਦੀਆਂ। {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਰੋਟੀ ਲਈ, ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਘਲ ਦਿਤੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਲੇ ਪੁੱਤਰ ਕੋਲੋਂ ਰੋਟੀ ਲਈ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਘਲ ਦਿਤੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਈਵਾਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਫੜਾਈ, ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਇਹ ਹੋਈ ਨਾ ਰੋਟੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਨ-ਦਿਹਾਰ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੀ!" {{gap}}ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਕਲ੍ਹ ਆਪਣੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਉਣ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਖਾਣ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਈਵਾਨ ਉਦਾਸ ਤੇ ਦਿਲਗੀਰ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੀਵਾਂ ਪਾ ਲਿਆ। ਡੱਡੀ ਫਰਸ਼ ਉਤੇ ਟਪੋਸੀਆਂ ਮਾਰਦੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈ, ਤੇ ਬੋਲੀ: {{gap}}"ਟਰ-ਟਰ, ਟਰ-ਟਰ, ਈਵਾਨ, ਏਨਾ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਏ? ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗਲ ਕਹਿ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁਖਾ ਦਿਤੈ?'' {{gap}}"ਹਾਇ, ਡੱਡੀਏ, ਨੀ ਡੱਡੀਏ," ਈਵਾਨ ਕੂਕਿਆ। "ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਵਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵਾਂ? ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤੇ, ਉਹਦੀ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ 'ਚ ਤੈਨੂੰ ਨਾਲ ਲਿਆਵਾਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਜਾ ਸਕਨਾਂ!" {{gap}}ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਡੱਡੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਈਵਾਨ, ਦਿਲ ਨਾ ਦੁਖਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ 'ਤੇ 'ਕੱਲਾ ਜਾਵੀਂ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਛੇ ਆਵਾਂਗੀ। ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਦਗੜ-ਦਗੜ ਤੇ ਗੜਕ ਸੁਣਾਈ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਡਰੀਂ ਨਾ,ਪਰ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਇਹ ਕੀ ਏ, ਤਾਂ ਕਹੀਂ: 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਡੱਡੀ ਆਪਣੀ ਸੰਦੂਕੜੀ 'ਚ ਆ ਰਹੀ ਏ।' " {{gap}}ਤੇ ਈਵਾਨ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਵਿਚ ਇਕੱਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਡੇ ਭਰਾ ਆਪਣੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਨਾਲ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਹਣੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸੁਰਮਾ ਤੇ ਗਲ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਸੁਰਖ਼ੀ ਲਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਥੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਈਵਾਨ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾ ਰਹੇ ਸਨ: {{gap}}"ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ?" ਉਹਨਾਂ ਪੁਛਿਆ। "ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਤੂੰ ਰੁਮਾਲ 'ਚ ਵੀ ਪਾ ਕੇ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਸੈਂ। ਏਡੀ ਰੂਪਮੱਤੀ ਕਿਥੋਂ ਲੱਭੀ ਆ? ਉਹਦੇ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ, ਦਲਦਲਾਂ ਫੋਲ ਮਾਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਨੀ।" {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਜ਼ਾਰ, ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਮਹਿਮਾਨ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੇ ਮੇਜ਼ਾਂ ਦੁਆਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਮੇਜ਼ਪੋਸ਼ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਖਾਣ ਬੈਠ ਗਏ। ਚਾਣਚਕ<noinclude> {{center|੧੨}}</noinclude> cpuvko5r04jl53frfoh0yp712bx3v1t 250 11998 227297 172274 2026-07-19T07:11:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227297 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੀ ਕੰਨ-ਪਾੜਵੀਂ ਦਗੜ-ਦਗੜੀ ਤੇ ਗੜਕ ਸੁਣਾਈ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਮਹਿਲ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਕੰਬ ਉਠਿਆ। ਮਹਿਮਾਨ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੁਦ ਖਲੋਤੇ। ਪਰ ਈਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਡਰੋ ਨਾ, ਭਲੇ ਲੋਕੋ। ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਡੱਡੀ ਆ ਰਹੀ ਏ, ਆਪਣੀ ਸੰਦੂਕੜੀ 'ਚ ਬੈਠੀ।'' {{gap}}ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਡਿਉੜੀ ਸਾਹਮਣੇ ਉਡਦੀ ਆਉਂਦੀ ਇਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬੱਘੀ ਆਣ ਖਲੋਤੀ। ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਛੇ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਜੁਪੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ ਉਤਰੀ। ਉਹਦੇ ਅਸਮਾਨੀ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਗਾਉਨ ਉਤੇ ਤਾਰੇ ਜੜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਏਕਮ ਦਾ ਡਲ੍ਹਕਦਾ ਚੰਨ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਏਨੀ ਸੁਹਣੀ ਲਗਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਕਿਸੇ ਸੋਚੀ, ਕੀ ਕਿਸੇ ਜਾਣੀ, ਪਵੇ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀ। ਉਹਨੇ ਈਵਾਨ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਮੇਜ਼ਾਂ ਵਲ ਲੈ ਗਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਮੇਜ਼ਪੋਸ਼ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}ਮਹਿਮਾਨ ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੇ ਮੌਜ ਉਡਾਣ ਲਗ ਪਏ। ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲਾਸ ਪੀਤੇ ਤੇ ਆਖਰੀ-ਤੁਪਕੇ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਤੇ। ਉਹਨੇ ਰਾਜ ਹੰਸ ਦਾ ਕੁਝ ਮਾਸ ਖਾਧਾ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਸੁਟ ਲਈਆਂ। {{gap}}ਤੇ ਵਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਤਕਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਉਹ ਕਰਦੀ ਗਈ, ਉਹੋ ਕੁਝ ਉਹ ਵੀ ਕਰਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖਾਧਾ ਤੇ ਪੀਤਾ ਤੇ ਫੇਰ ਨੱਚਣ ਦਾ ਵਕਤ ਆ ਗਿਆ। ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ ਨੇ ਈਵਾਨ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਨੱਚਣ ਲਗ ਪਈ। ਉਹ ਨੱਚਣ ਲਗੀ ਤੇ ਵਲ ਖਾਂਦੀ ਤੇ ਘੁਮੇਟਣੀ ਉਤੇ ਘੁਮੇਟਣੀ ਖਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਦੰਗ ਰਹੀ ਜਾਂਦਾ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਲਹਿਰਾਈ ਤੇ ਇਕ ਝੀਲ ਬਣ ਗਈ; ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਲਹਿਰਾਈ ਤੇ ਚਿੱਟੇ-ਚਿੱਟੇ ਰਾਜ ਹੰਸ ਝੀਲ ਵਿਚ ਤਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਜ਼ਾਰ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਅਸ਼-ਅਸ਼ ਕਰ ਉਠੇ। {{gap}}ਫੇਰ ਦੋ ਵਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਨੱਚਣ ਲਗੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਖੱਬੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਲਹਿਰਾਈਆਂ, ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਉਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਛਿੱਟਾਂ ਪਾ ਦਿਤੀਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੱਜੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਲਹਿਰਾਈਆਂ, ਤੇ ਸਭਨਾਂ ਪਾਸੇ ਹੱਡੀਆਂ ਉਡ ਪਈਆਂ। ਤੇ ਇਕ ਹੱਡੀ ਜਾ ਕੇ ਜ਼ਾਰ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਲਗੀ। ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗ਼ੁਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਏਨੇ ਵਿਚ, ਈਵਾਨ ਅਛੋਪਲੇ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ, ਘਰ ਨੂੰ ਭਜਿਆ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਡੱਡੂ ਵਾਲੀ ਖਲ ਲੱਭੀ, ਉਹਨੇ ਚੁਕ ਕੇ ਤੰਦੂਰ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤੀ ਤੇ ਸਾੜ ਛੱਡੀ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ ਘਰ ਪਰਤੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕਦਮ ਹੀ ਦਿਸ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹਦੀ ਡੱਡੂ ਵਾਲੀ ਖਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਮੋਝੂਣੀ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਬੈਂਚ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਈ ਤੇ ਈਵਾਨ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: {{gap}}"ਹਾਇ, ਈਵਾਨ, ਕੀ ਕਰ ਛਡਿਆ ਈ! ਜੇ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੋਰ ਉਡੀਕ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ-ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਤੇਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਅਲਵਿਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਨਾਵੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਤਿੰਨ-ਦਸਵੀਂ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਵਿਚ ਲੱਭੀਂਂ, ਜਿਥੇ ਅਮਰ ਕੋਸ਼ਚੇਈ ਰਹਿੰਦਾ ਏ।'' {{gap}}ਤੇ ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਦੀ ਇਕ ਕੋਇਲ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਉਡ<noinclude>{{center|੧੩}}</noinclude> jqfmkw361zz1vdchxcoz164lc3injni 250 12116 227299 172280 2026-07-19T07:12:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227299 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਈਵਾਨ ਨੇ ਪਾਈਕ-ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਲਗਾ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧਾਗੇ ਦਾ ਗੋਲਾ ਰਿੜਦਾ-ਰਿੜਦਾ ਇਕ ਜੰਗਲ ਤਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕ ਝੁੱਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਚੂਚੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉਤੇ ਖਲੋਤੀ ਸੀ ਤੇ ਭੁਆਂਟਣੀਆਂ ਖਾਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}"ਝੁੱਗੀਏ, ਝੁੱਗੀਏ, ਖਲੋ ਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਦੀ ਖਲੋਤੀ ਹੁੰਦੀ ਸੈਂ, ਤੇਰਾ ਅੱਗਾ ਮੇਰੇ ਵਲ ਹੋਵੇ ਤੇ ਪਿੱਛਾ ਜੰਗਲ ਵਲ," ਈਵਾਨ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}ਝੁੱਗੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੱਗਾ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤੇ ਪਿੱਛਾ ਜੰਗਲ ਵਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਈਵਾਨ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਚੁਲ੍ਹੇਂ ਦੀ ਵਧਾਵੀਂ ਇੱਟ ਉਤੇ ਪਈ ਸੀ ਲੰਮੀ, ਬਾਬਾ-ਯਾਗਾ ਜਾਦੂਗਰਨੀ, ਦੰਦ ਲੰਮੇ ਫੱਟੇ ਉਤੇ ਧਰਣੀ, ਹਡਿਆਲੀ ਲੱਤੋਂ, ਨਕ ਲੰਮਾ ਜਿਵੇਂ ਉਗਿਆ ਛੱਤੋਂ। {{gap}}"ਭਲੇ ਨੌਜਵਾਨ, ਕਿਸ ਕੰਮ ਆਇਐਂਂ?" ਬਾਬਾ-ਯਾਗਾ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਕੰਮ ਲਈ ਆਇਐਂਂ, ਦਮ ਲਈ ਆਇਐ?" {{gap}}ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਬੁੱਢੀਏ ਚੁੜੇਲੇ, ਪਹਿਲੋ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਕੁਝ ਖਾਣ ਤੇ ਪੀਣ ਨੂੰ, ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਨੁਹਾ ਤੇ ਫੇਰ ਪੁਛ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲ।" {{gap}}ਤੇ ਬਾਬਾ-ਯਾਗਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਭਾਫ਼ ਨਾਲ ਨੁਹਾਇਆ, ਉਹਨੂੰ ਖਾਣ ਤੇ ਪੀਣ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਲਿਟਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਈਵਾਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਕਿ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਚਤਰ-ਸੁਜਾਨ ਵਸਿਲੀਸਾ ਨੂੰ ਲਭ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ,ਉਹ ਕਿਥੇ," ਬਾਬਾ-ਯਾਗਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਉਹ ਅਮਰ ਕੋਸ਼ਚੇਈ ਦੀ ਜਕੜ 'ਚ ਏ। ਉਹਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆਣਾ ਔਖਾ ਹੋਏਗਾ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਕੋਸ਼ਚੇਈ ਨੂੰ ਹਰਾਣਾ ਔਖਾ ਏ। ਉਹਦੀ ਜਾਨ ਇਕ ਸੂਈ ਦੀ ਨੋਕ 'ਚ ਏ, ਸੂਈ ਇਕ ਆਂਡੇ 'ਚ ਏ, ਆਂਡਾ ਇਕ ਮੁਰਗ਼ਾਬੀ ਦੇ ਢਿੱਡ 'ਚ ਏ, ਮੁਰਗ਼ਾਬੀ ਇਕ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਢਿੱਡ 'ਚ ਏ, ਖਰਗੋਸ਼ ਇਕ ਪੱਥਰ ਦੇ ਸੰਦੂਕ 'ਚ, ਤੇ ਸੰਦੂਕ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਇਕ ਉਚੇ ਸਾਰੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਏ, ਤੇ ਅਮਰ ਕੋਸ਼ਚੇਈ ਉਹਦੀ ਰਾਖੀ ਇੰਜ ਕਰਦੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਅੱਖ ਦੀ ਪੁਤਲੀ ਦੀ ਕਰੀਦੀ ਏ।" {{gap}}ਈਵਾਨ ਨੇ ਰਾਤ ਬਾਬਾ-ਯਾਗਾ ਦੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਬਿਤਾਈ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਬਾਬਾ-ਯਾਗਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਉੱਚਾ ਦਰਖ਼ਤ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਤੁਰਦਿਆਂ-ਤੁਰਦਿਆਂ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਲਗਾ ਜਾਂ ਥੋੜਾ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਪਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਉਚੇ ਦਰਖ਼ਤ ਕੋਲ ਪੁਜ ਗਿਆ। ਇਹ ਓਥੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਸਰਸਰਾਂਦਾ ਤੇ ਝੂਲਦਾ, ਤੇ ਪੱਥਰ ਦਾ ਸੰਦੂਕ ਉਹਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤਕ ਰਸਾਈ ਔਖੀ ਸੀ। {{gap}}ਅਚਣਚੇਤ ਹੀ ਕੀ ਹੋਇਆ! ਰਿਛ ਭੱਜਾ-ਭੱਜਾ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਤੋੜ ਜੜਾਂ ਤੋਂ ਪੁਟ ਛਡਿਆ। ਸੰਦੂਕ ਹੇਠਾਂ ਆ ਪਿਆ ਤੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਖੁਲ੍ਹ ਗਿਆ। ਸੰਦੂਕ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਤੇ ਏਨਾ ਤੇਜ਼ ਨਠ ਉਠਿਆ, ਜਿੰਨਾ ਤੇਜ਼ ਉਹ ਨਠ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਕ ਹੋਰ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਉਹਨੇ ਪਹਿਲੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼<noinclude>{{center|੧੫}}</noinclude> evqegbeiv1he5mkb8b38gaduk5dppvf 250 12321 226984 38123 2026-07-19T05:08:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਥਿੜਕ ਕਿਉਂ ਰਿਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਘੋੜਿਆ?" ਉਹ ਚਿਲਕਿਆ। "ਖੰਭ ਕਿਉਂ ਫੜਕਾ ਰਿਹੈਂ, ਕਾਲੇ ਕੋਗੜਕਾਂਂਵਾ? ਕੰਨ ਕਿਉਂ ਖੜੇ ਕਰ ਲਏ ਨੀ, ਕਾਲੇ ਕੁਤਿਆ? ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਈਵਾਨ ਦੀ ਬੋ ਆਈ ਜੇ? ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਅਜੇ ਜੰਮਿਆ ਈ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜੇ ਜੰਮਿਆ ਵੀ ਹੋਇਐ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਹ ਟੱਕਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਚੀਚੀ ਨਾਲ ਫੇਹ ਕੇ ਰਖ ਦਿਆਂਗਾ।" {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕਿਸਾਨ-ਜਾਇਆ ਈਵਾਨ ਛਾਲ ਮਾਰ ਪੁਲ ਹੇਠੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। {{gap}}"ਠਹਿਰ ਜਾ," ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ!" ਉਹਨੇ ਲਲਕਾਰਾ ਮਾਰਿਆ। "ਪਹਿਲੋਂ ਆ ਤਲਵਾਰ ਟਕਰਾ, ਫੇਰ ਫੜਾਂ ਮਾਰਦਾ ਜਾ। ਵੇਖਣੇ ਹਾਂ, ਕੌਣ ਕਿਹਨੂੰ, ਮਿਟਾਂਦੈ!" {{gap}}ਤੇ ਈਵਾਨ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਦਮਸ਼ਕ ਦੇ ਫ਼ੌਲਾਦ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਇਕ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ, ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਦੈਂਂਤ ਦੇ ਛੇ ਸਿਰ ਵਢ ਦਿਤੇ। ਫੇਰ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਨੇ ਈਵਾਨ ਉਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਗੋਡਿਆਂ ਤਕ ਧਕ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਨੇ ਮੁਠ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਰੀ ਤੇ ਵੈਰੀ ਦੀਆਂ ਲਾਲ-ਅੰਗਿਆਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਦੇ ਮਾਰੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਅੰਨਾ ਹੋਇਆ ਦੈਂਤ ਅੱਖਾਂ ਮਲ ਮਿੱਟੀ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਈਵਾਨ ਨੇ ਉਹਦੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਵੀ ਵਢ ਦਿਤੇ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਲੋਥ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਡਕਰੇ ਕਰ ਲਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਬੈਂਤ ਦੇ ਨੌਂ ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਹੇਠ ਰਖ, ਝੁੱਗੀ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਇਆ, ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਇੰਜ ਸੌਂਂ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਹੀ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਉਹਦਾ ਵਿਚਲਾ ਭਰਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। {{gap}}"ਕਿਉਂ, ਰਾਤੀਂ ਕੁਝ ਦਿਸਿਆ ਸਾਈ?" ਈਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ," ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਨਾ ਕੋਈ ਮੱਖੀ ਲੰਘੀ ਏ, ਨਾ ਕੋਈ ਮੱਛਰ।" {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਜੇ ਇਹ ਗਲ ਏ, ਤਾਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾਵੋ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਵੋ," ਈਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੱਛਰ ਵੀ ਵਿਖਾਨਾਂ ਤੇ ਮੱਖੀ ਵੀ।" {{gap}}ਤੇ ਈਵਾਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੇਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਖਾਏ। {{gap}}'ਇਹ ਜੇ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੱਖੀਆਂ ਤੇ ਮੱਛਰ ਜਿਹੜੇ ਏਥੇ ਰਾਤੀਂ ਉਡਦੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ, ਭਰਾਵੇ, ਲੜਾਈਆਂ ਲੜਨ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਚੁਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਤੇ ਹੱਡ ਨਿਘਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣੇ ਹੋ।" {{gap}}ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨੀਵੇਂ ਪਾ ਲਏ। {{gap}}"ਸਾਨੂੰ ਨੀਂਦਰ ਨੇ ਵਸ ਕਰ ਲਿਆ," ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਤੀਜੀ ਰਾਤੀਂ ਈਵਾਨ ਆਪ ਪਹਿਰੇ 'ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ। {{gap}}"ਅਜ ਬੜੀ ਡਰਾਉਣੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨੀ ਪੈਣੀ ਏ ਮੈਨੂੰ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। ਤੁਸੀਂ, ਮੇਰੇ ਭਰਾਵੋ, ਉਕਾ ਨਹੀਂ ਸੌਣਾ, ਸਗੋਂ ਮੇਰੀ ਸੀਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਨਾ। ਜਦੋਂ ਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣੀਵੇ, ਮੇਰੇ ਘੋੜਾ ਮੇਰੇ ਵਲ ਘਲ ਦੇਣਾ ਤੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਮਦਦ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ।" {{gap}}ਇਹ ਕਹਿ, ਕਿਸਾਨ-ਜਾਇਆ ਈਵਾਨ ਦਾਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ, ਬੇਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਹੇਠ ਖਲੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਡੀਕਣ ਲਗਾ।<noinclude>{{center|੨੯}}</noinclude> ht2oevmpc0icd03sm9p5gzx4elda62v 250 12328 226985 38136 2026-07-19T05:08:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਅਜੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋਈ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਕੰਬਣ ਤੇ ਹਿੱਲਣ ਲਗ ਪਈ, ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖੋਲਣ ਤੇ ਉਬਾਲੇ ਖਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਜੰਗਲੀ ਹਵਾਵਾਂ ਚਾਂਗਰਨ ਲਗ ਪਈਆਂ ਤੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਵਿਚੋਂ ਉਕਾਬ ਚੀਕਣ ਲਗ ਪਏ। ਦੈਂਂਤਾਂ ਦਾ ਦੈਂਂਤ, ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ, ਉਹ ਜਿਹਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਸਨ, ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਅਸਵਾਰ ਦਾਖ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਵਲ ਆਇਆ। ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਿਰ ਸ਼ੂਕਰਾਂ ਛਡ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਅਗ ਤੇ ਲਾਟਾਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਖੰਭ ਸਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਾਲ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਦੀ ਅੱਯਾਲ ਤੇ ਪੁਛਲ ਲੋਹੇ ਦੀ। ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਬੇਰੀਆਂ ਵਲ ਪੁਲ ਉਤੇ ਵਧ ਆਇਆ ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਹਦੇ ਹੇਠਾਂ ਘੋੜਾ ਥਿੜਕ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਬੈਠੇ ਕਾਲੇ ਕੋਗੜ-ਕਾਂ ਨੇ ਖੰਭ ਫੜਕਾਏ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਆ ਰਹੇ ਕਾਲੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕੰਨ ਖੜੇ ਕਰ ਲਏ। ਤੇ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਨੇ ਛਾਂਟਾ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ, ਕੋਗੜ-ਕਾਂ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਉਤੇ ਦੇ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}"ਥਿੜਕ ਕਿਉਂ ਰਿਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਘੋੜਿਆ?" ਉਹ ਚਿਲਕਿਆ। ਖੰਭ ਕਿਉਂ ਫੜਕਾ ਰਿਹੈਂ, ਕਾਲੇ ਕਗੜ-ਕਾਂਵਾ? ਕੰਨ ਕਿਉਂ ਖੜੇ ਕਰ ਲਏ ਨੀ, ਕਾਲੇ ਕੁਤਿਆ? ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਈਵਾਨ ਦੀ ਬੋ ਆਈ ਜੇ? ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਅਜੇ ਜੰਮਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੇ ਜੰਮਿਆ ਵੀ ਹੋਇਐ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਬਸ ਇਕ ਫੂਕ ਈ ਮਾਰਨੀ ਏਂ, ਤੇ ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੁਠ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਲਗਾ।" {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕਿਸਾਨ-ਜਾਇਆ ਈਵਾਨ ਬੇਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਹੇਠਾਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। {{gap}}"ਠਹਿਰ, ਐਵੇਂ ਫੜਾਂ ਨਾ ਮਾਰੀ ਜਾ, ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ," ਉਹਨੇ ਲਲਕਾਰਾ ਮਾਰਿਆ, "ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਈ।" {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਤੂੰ ਏਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਈਵਾਨ! ਕੀ ਕਰਨ ਆਇਐ ਏਥੇ?" {{gap}}ਮੈਂ, ਬਦਮਾਸ਼ ਦੈਂਂਤਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਜੀ ਭਰ ਕੇ ਵੇਖਣ ਤੇ ਤੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਕਰਨ ਆਇਆ !" {{gap}}"ਮੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰ! ਮੱਖੀ ਬਰਾਬਰ ਏਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ!" {{gap}}ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਏਥੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪਾ ਭਰਮਾਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆਂ, ਤੇ ਨਾ ਤੇਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਨ ਵੀ ਆਇਆਂ। ਮੈਂ ਕੁਲਹਿਣੇ ਦੈਂਤਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਲੜ ਕੇ ਮਾਰਨ ਤੇ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੇਰੀ ਹਸਤੀ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਕਰਾਣ ਆਇਆਂ!" {{gap}}ਤੇ ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਉਗਰੀ ਤੇ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਿਰ ਵਢ ਦਿਤੇ। ਪਰ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਲਾਟੋ-ਲਾਟ ਉਂਗਲੀ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧੌਣਾਂ ਉਤੇ ਜੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਦੀ ਕੱਟੇ ਹੀ ਨਾ ਗਏ ਹੋਣ। {{gap}}ਓਦੋਂ ਤਕ ਈਵਾਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਮੰਦੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਸ਼ੂਕਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਕੰਨ ਬੋਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਾਟੋ-ਲਾਟ ਜੀਭਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਚੰਗਿਆੜੇ ਵਰ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਗੋਡਿਆਂ ਤਕ ਧਕ ਦਿਤਾ ਸੀ। {{gap}}"ਕਿਉਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆ, ਈਵਾਨ, ਰਤਾ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਈ?" ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਨੇ ਟਿਚਕਰ ਕੀਤੀ। {{gap}}"ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ," ਈਵਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮਾਰੋ, ਵੱਢੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡੋ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੰਜ ਕਰਨਾ!"<noinclude>{{center|੩੦}}</noinclude> cikd6zqw1u8k1a5ck3rbvnh5svb4q5s 250 12381 227052 38283 2026-07-19T05:26:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */ 227052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਾਂ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਇਕਦਮ ਅਮੀਰ ਹੋ ਜਣ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਹੋ ਕਿਵੇਂ ਗਈ ਏ।'' {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ। {{gap}}"ਇਹ ਅਚਣਚੇਤੀ ਈ ਅਮੀਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਐਂ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। “ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ-ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਥੋਂ ਆਈਆਂ ਨੀ?'' {{gap}}ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਲੁਕਾਇਆ। "ਹੀਸੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਏ।" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}“ਕੀ ਮਤਲਬ ਏ ਤੇਰਾ?'' ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਉਹੀਉ ਈ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ। ਤੂੰ ਦਿਹਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਪੌੜ ਦਿਤਾ ਸੀ ਤੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਲੈ ਜਾਵਾਂ ਹੀਸੀ ਕੋਲ। ਤੇ ਮੈਂ ਐਨ ਉਵੇਂ ਈ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਹੀਸੀ ਨੂੰ ਪੌੜ ਦੇ ਦਿਤਾ, ਬਦਲੇ 'ਚ, ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਦੂ ਦਾ ਪੁੜ ਸੌਪ ਦਿਤਾ। ਇਹੀਉ ਪੁੜ ਏ, ਜਿਹੜਾ ਜੁ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਮੈਂ ਕਹਿਨਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਂਦੈ।" {{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ ਖਾਂ!" {{gap}}“ਜਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ।" {{gap}}ਤੇ ਗਰੀਬ ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੜ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ , ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਦੇਵੇ। ਪੁੜ ਇਕਦਮ ਗਿੜਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਮੇਜ਼ ਨੂੰ ਪੂੜੀਆਂ-ਕਚੌਰੀਆਂ, ਭੁੱਜੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੀਆਂ-ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲਦ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਦੇ ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਆਨੇ ਨਿਕਲ ਆਏ। {{gap}}“ਪੁੜ ਮੇਰੇ ਅਗੇ ਵੇਚ ਦੇ,'' ਉਹ ਮਿੰਨਤ ਕਰਨ ਲਗਾ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ,'' ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਚਾਹੀਦੈ।" {{gap}}ਪਰ ਰੱਜਾ-ਪੁਜਾ ਭਰਾ ਏਡੀ ਸੌਖੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛਾ ਛੱਡਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}“ਜੁ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਲ ਪਾ ਲੈ, ਵੇਚ ਦੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅਗੇ!'' ਉਹਨੇ ਪ੍ਰੇਰਿਆ! {{gap}}"ਵਿਕਾਊ ਨਹੀਂ ਇਹ।" {{gap}}ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਐਵੇਂ ਖਿਝਾਈ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਮਿਲਣ ਨਹੀਂ ਲਗਾ, ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਹੋਰ ਢੰਗ ਅਜ਼ਮਾਣਾ ਚਾਹਿਆ। {{gap}}“ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਨਾ-ਸ਼ੁਕਰਾ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਤਕਿਆ! ਉਹ ਕੂਕਿਆ। “ਮੈਂ ਈ ਨਹੀਂ ਸਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਪੌੜ ਦੇਣ ਵਾਲਾ?" {{gap}}“ਤੂੰ ਈ ਸੈਂ।'' {{gap}}"ਗਲ ਹੋਈ ਨਾ, ਫੇਰ! ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੜ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਚੰਗਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅਗੇ ਵੇਚਣਾ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਹੁਦਾਰਾ ਈ ਦੇ ਦੇ।" {{gap}}“ਇੰਜ ਈ ਸਹੀ,'' ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ। “ਕੁਝ ਚਿਰ ਰਖ ਲੈ।'' {{gap}}ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਪੁੜ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਚੁਕ ਘਰ ਨੂੰ ਭਜ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਏਨਾ ਵੀ ਨਾ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਗਿੜਨ ਤੋਂ ਬੰਦ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਣਾ ਏਂ। {{gap}}ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਬੇੜੀ 'ਚ, ਪੁੜ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।<noinclude>{{center|(੯੭)}}</noinclude> 8rrv1kv4q5p63olrtmsz1hgcbw335oh 250 12390 227053 38340 2026-07-19T05:26:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਏਸ ਵੇਲੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਲੂਣ ਲਾ ਰਹੇ ਨੇ," ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਤੇ ਲੂਣ ਮਹਿੰਗਾ ਏ। ਮੈਂ ਲੂਣ ਦਾ ਧੰਦਾ ਕਰਨਾਂ।" {{gap}}ਓਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਦੂਰ ਜਾ ਚੁਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਪੁੜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਪੀਹ, ਮੇਰੇ ਪੁੜਾ! ਮੈਨੂੰ ਲੂਣ ਚਾਹੀਦੈ, ਜਿੰਨਾ ਬਹੁਤਾ, ਓਨਾ ਈ ਚੰਗਾ।" {{gap}}ਪੁੜ ਭੌਣ ਤੇ ਗਿੜਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਰੋਲ ਤੋਂ ਨਿਰੋਲ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਤੋਂ ਚਿੱਟਾ ਲੂਣ ਨਿਕਲਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਰੱਜਾ-ਪੁੱਜਾ ਆਦਮੀ, ਆਪਣੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਾਂਦਿਆਂ , ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਪੁੜ ਨੂੰ ਬਸ ਕਹਿਣ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ , ਪਰ ਉਹਨੇ ਜੁ ਕੀਤਾ , ਉਹ ਸੀ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਵਕਤ ਪਿਛੋਂ ਇਹ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਣਾ : {{gap}}“ਪੀਹ, ਪੁੜਾ ਮੇਰਿਆ, ਪੀਹ, ਖਲੋਈਂ ਨਾ!" {{gap}}ਲੂਣ ਏਨਾ ਭਾਰਾ ਸੀ ਕਿ ਬੇੜੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੂੰਘਿਉਂ ਡੂੰਘੀ ਬਹਿੰਦੀ ਗਈ। ਪਰ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਹੋਸ਼-ਹੱਵਾਸ ਕਾਇਮ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰਹੇ ਲਗਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਨੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੀਤਾ: {{gap}}“ਪੀਹ, ਮੇਰੇ ਪੁੜਾ, ਪੀਹ!" {{gap}}ਹੁਣ ਤਕ ਪਾਣੀ ਪਾਸਿਉਂ ਤੇ ਅੰਦਰ ਪੈਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਬੇੜੀ ਡੁੱਬਣ ਹੀ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੁਰਤ ਆ ਗਈ। {{gap}}“ਪੁੜਾ, ਪੀਹਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇ!" ਉਹ ਕੂਕਿਆ। {{gap}}ਪਰ ਪੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਪੀਂਹਦਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}“ਪੁੜਾ, ਪੀਹਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇ! ਪੀਹਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇ!'' ਰੱਜਾ-ਪੁੱਜਾ ਆਦਮੀ ਫੇਰ ਕੂਕਿਆ, ਪਰ ਪੁੜ ਲਗਾਤਾਰ ਪੀਂਹਦਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਪੁੜ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਤੇ ਬੇੜੀਉਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਤਖ਼ਤੇ ਨਾਲ ਚੱਮੁਟ ਗਿਆ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਚੁਕਿਆ ਨਾ ਗਿਆ। {{gap}}“ਬਹੁੜੋ!" ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕੂਕ ਮਾਰੀ। “ਬਚਾਉ ਮੈਨੂੰ!" {{gap}}ਪਰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁੜ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਬੇੜੀ ਡੁਬ ਗਈ, ਤੇ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਰਲ ਡੂੰਘਾਈਆਂ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ। ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਮੀਟਿਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਪੁੜ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਆ? ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਹਿ ਉਤੇ ਵੀ ਉਹਨੇ ਪੀਹਣਾ ਬੰਦ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਤੇ ਫੇਰ ਹੋਰ ਲੂਣ ਬਣਾਂਦਾ ਗਿਆ। ਤੇ ਮੰਨੋ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਮੰਨੋ, ਇਸੇ ਗਲ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਖਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਏ।<noinclude></noinclude> rwelobgyyki4zhv1qqywli4cmkk2pqx 250 12399 227054 38415 2026-07-19T05:26:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{right|{{x-larger|ਤਿੰਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾ}}}} {{right|{{x-larger|ਖਜ਼ਾਨਾ ਕਿਵੇਂ ਲਭਿਆ}}}} {{right|ਮੋਲਦਾਵੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਇਕ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਬੜਾ ਉਦਮੀ ਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਦੀ ਵਿਹਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਮੂੰਹ-ਝਾਖਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਿਰਾਕੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕਦੀ ਥਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਕੰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਤੇ ਏਧਰ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ, ਸੁਨੱਖੇ ਤੇ ਤਕੜੇ ਗਭਰੂਆਂ ਨੂੰ, ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ। {{gap}}ਪਿਉ ਪੈਲੀ ਵਿਚ, ਬਾਗ ਵਿਚ ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰਦੇ ਵਿਹਲੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਾਂ ਦਰਿਆ ਦੁਨੀਸਤਰ ਵਿਚ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ। {{gap}}“ਕਦੀ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਬਾਪੂ ਦਾ ਹਥ ਕਿਓਂ ਨਹੀਂ ਵਟਾਂਦੇ?" ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਵਾਂਢੀ ਪੁਛਦੇ। {{gap}}“ਅਸੀਂ ਕੰਮ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ?" ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਬ ਦੇਂਦੇ। “ਬਾਪੂ ਸਾਡਾ ਬਹੁਤ ਖਿਆਲ ਰਖਦੇ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਆਪੇ ਈ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦੈ।" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਸਾਲੋ-ਸਾਲ ਇੰਜ ਹੀ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਪੁੱਤਰ ਵਡੇ ਹੋ ਜਣੇ ਨਿਕਲ ਆਏ ਤੇ ਪਿਓ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਬਣ ਜਾਣ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਉਗ-ਆਏ ਘਾਹ-ਬੂਟ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਪੁਤਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਪਰ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਏਨਾ ਮਾੜਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹਥ ਉਤੇ ਹਥ ਧਰ ਬੈਠੇ ਰਹੇ।<noinclude>{{center|੯੯ }}</noinclude> f15v7vvy6tscs1632m01xu4sndmiph4 250 12400 227055 38416 2026-07-19T05:27:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਮੇਰੇ ਪੁਤਰੋ, ਓਥੇ ਬੈਠੇ-ਬੈਠੇ ਵਿਹਲੇ ਵਕਤ ਕਿਉਂ ਗਵਾਂਦੇ ਹੋ?” ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਓ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਛਦਾ। "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸਾਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਵਕਤ ਆ ਗਿਐ।" {{gap}}“ਛੱਡੋ ਵੀ, ਕਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ ਕੰਮ ਪੁੱਤਰ ਜਵਾਬ ਦੇਂਦੇ। {{gap}}“ਇਸ ਗੱਲੇ ਡਾਢੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਏਡੇ ਭੱਦੂ ਸਨ, ਬੁਢਾ ਦੁਖ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੰਜੇ ਪੈ ਗਿਆ।" {{gap}}ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਕ ਟੱਬਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਡਾਢੀ ਹੀ ਮੰਦੀ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ। ਬਾਗ਼ ਜੰਗਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੇ ਬਿੱਛੂ-ਬੁਟੀ ਤੇ ਭਖੜਾ ਏਨਾ ਉਚਾ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮਕਾਨ ਮਸਾਂ-ਮਸਾਂ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਬੁਢੇ ਨੇ ਪੁਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਰਾਂਹਦੀ ਬੁਲਾਇਆ। {{gap}}“ਪੁੱਤਰੋ," ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, “ਮੇਰਾ ਅਖ਼ੀਰੀ ਵੇਲਾ ਆ ਗਿਐ। ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਝੱਟ ਲੰਘਾਉਗੇ? ਕੰਮ ਤਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ, ਤੇ ਕੰਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।" {{gap}}ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲੀਂ ਤਰਾਟਾਂ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਥਰੂ ਵਹਿ ਨਿਕਲੇ। {{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਬਾਪੂ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਖ਼ੀਰੀ ਸਲਾਹ ਦਿਓ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਿੰਨਤ ਕੀਤੀ।" {{gap}}“ਚੰਗਾ!" ਪਿਓ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਭੇਤ ਦਸਨਾਂ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੈ, ਮੈਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਬੇਬੇ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਤੇ ਪੂਰੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ। ਕਿੰਨੇ ਈ ਵਰਿਆਂ'ਚ, ਥੋੜਾ ਥੋੜਾ ਕਰ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਖਜ਼ਾਨਾ ਜਮਾਂ ਕੀਤਾ - ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਘੜਾ। ਮੈਂ ਘੜੇ ਨੂੰ ਘਰ ਕੋਲ ਦਬ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚੇਤਾ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਕਿਥੇ। ਮੇਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲਭ ਲਓ, ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਪਏਗੀ, ਤੇ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਥੁੜ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਜੇ ਹੋਏਗੀ।" {{gap}}ਇਹ ਕਹਿ ਉਹਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਵਾਸ ਬੰਦ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਪੁਤਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਦਬ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਸੋਗ ਮਨਾਇਆ। ਫੇਰ ਇਕ ਦਿਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਸੁਣੋ, ਭਰਾਵੋ, ਗ਼ਰੀਬ ਅਸੀਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਹਾਂ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਰੋਟੀ ਖ਼ਰੀਦਣ ਜੋਗੇ ਵੀ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ। ਚੇਤੇ ਜੇ, ਬਾਪੂ ਨੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਚਲੋ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਲਭੀਏ।" {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਬੇਲਚੇ ਫੜ ਲਏ ਤੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਟੋਏ ਪੁੱਟਣ ਲਗ ਪਏ। ਉਹ ਪੁਟਦੇ ਗਏ? ਪਟਦੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਨਾ ਲੱਭਾ। {{gap}}“ਵਿਚਲੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੇਰੇ ਭਰਾਵੋ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁਟਦੇ ਗਏ, ਸਾਨੂੰ ਬਾਪੂ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਣ ਲਗਾ ਚਲੋ, ਘਰ ਦਵਾਲੇ ਵਾਲੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੁਟ ਛੱਡੀਏ।" {{gap}}ਭਰਾ ਮੰਨ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਫੇਰ ਬੇਲਚੇ ਫੜੇ, ਘਰ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੁਟ ਛੱਡੀ , ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਕੋਈ ਨਾ ਲੱਭਾ। {{gap}}“ਆਓ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਪੁਟੀਏ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਡੂੰਘਾ," ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਸ਼ਾਇਦ ਬਾਪੂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ, ਘੜਾ ਡੂੰਘਾ ਦਬਿਆ ਹੋਵੇ।" {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਭਰਾ ਮੰਨ ਗਏ: ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਪੂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਲੱਭਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਂਘ ਸੀ<noinclude>{{center|੧00}}</noinclude> 09g3l6fh9px526xz1wlt7b4d0fs1d4l 250 12401 227056 38446 2026-07-19T05:27:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਹ ਕੰਮ ਲਗ ਗਏ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ, ਜਿਹੜਾ ਚੋਖੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਪੁਟ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦਾ ਬੇਲਚਾ ਕਿਸੇ ਵਡੀ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ। ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਧੜਕਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। {{gap}}“ਛੇਤੀ ਆਉਣਾ! ਮੈਨੂੰ ਲਭ ਪਿਆ ਜੇ ਬਾਪੂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ!" {{gap}}ਵਿਚਲਾ ਭਰਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਭੱਜੇ ਆਏ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਭਰਾ ਵਲ ਹੋ ਪਏ ਤੇ ਉਹਦਾ ਹਥ ਵਟਾਣ ਲਗੇ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ ਪੁੱਟੀ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪੱਥਰ ਸੀ। {{gap}}ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਾਢੀ ਨਿਰਾਸਤਾ ਹੋਈ। {{gap}}“ਏਸ ਪੱਥਰ ਦਾ ਕੀ ਬਣਾਈਏ?" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੇ। “ਚਲੋ, ਇਹਨੂੰ ਲੈ ਜਾਈਏ ਤੇ ਖਡ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਈਏ।" {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਇੰਜ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਪੱਥਰ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਖਲਾਸੀ ਪਾ ਲਈ ਤੇ ਫੇਰ ਪੁੱਟਣ ਲਗ ਪਏ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕੰਮ ਲਗੇ ਰਹੇ, ਇਕ ਪਲ ਖਾਣ ਜਾਂ ਆਰਾਮ ਲਈ ਵੀ ਨਾ ਅਟਕੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਾ ਬਾਗ਼ ਪੁਟ ਮਾਰਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਲਚਿਆਂ ਹੇਠ ਮਿੱਟੀ ਪੋਲੀ ਤੇ ਭੁਰਭੁਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਕੋਈ ਨਾ ਲੱਭਾ। {{gap}}"ਚੰਗਾ," ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਅਸਾਂ ਮਿੱਟੀ ਪੁਟ ਈ ਲਈ ਏ, ਇਹਨੂੰ ਬੰਜਰ, ਛੱਡਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। ਆਓ, ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਲਾ ਦਈਏ ਏਥੇ!" {{gap}}"ਖਿਆਲ ਚੰਗਾ ਏ!” ਦੋਵੇਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਮੰਨ ਗਏ। “ਅਖ਼ੀਰ ਸਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਜ਼ਾਇਆ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਏਗੀ।” {{gap}}ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਲਾਂ ਲਾ ਦਿਤੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਹ ਬੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਅੰਗੂਰਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਰਸ-ਭਰੇ ਗੁਛਿਆਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਸੁਹਣਾ, ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਵਾੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਭਰਵੀਂ ਫ਼ਸਲ ਸਮੇਟੀ। ਜਿਹੜੇ ਅੰਗੂਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਵਖ ਕਰ ਲਏ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਨਫ਼ੇ 'ਤੇ ਵੇਚ ਦਿਤੇ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਅਖ਼ੀਰ, ਸਾਡਾ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੁਟਣਾ ਅਜਾਈਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਉਹ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲਭ ਈ ਲਿਐ, ਜਿਦ੍ਹੀ ਗਲ ਬਾਪੂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਸੀ।"<noinclude></noinclude> nju48pdsetn6vp3gy6c61cnxcjhrdey 250 12402 227057 38573 2026-07-19T05:28:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|{{x-larger|{{gap|1em}}ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ}}}} {{left|{{x-larger|{{gap|1em}}ਭੈਣ, ਇਲਾਨਾ ਕਸਿਨਜ਼ਾਨਾ}}}} {{left|ਮੋਲਦਾਵੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{right|ਜੁ ਗਲ ਸੱਚੀ, ਉਹ ਹੈ ਸਚੀ{{gap}}}} {{right|ਕਹਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਏ ਕਹਾਣੀ,{{gap|3em}}}} {{right|ਜੇ ਇਹ ਕਦੀ ਨਾ ਹੁੰਦਾ-ਹੰਢਦਾ{{gap|1em}}}} {{right|ਸੀ ਕਿਨੇ ਅਫ਼ਵਾਹ ਫੈਲਾਣੀ।{{gap|2em}}}} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਇਕ ਆਦਮੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਏਨੀ ਸੁਹਣੀ ਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਉੱਜਲ ਸਵੇਰ। ਉਹ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਵਿਚ ਫੁਰਤੀਲੀ ਸੀ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਹੁੰਨਰ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਇੰਜ ਸ਼ੋਖ ਤੇ ਚੰਚਲ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਬਸੰਤੀ ਪੌਣ। ਜੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਉਹਦੇ ਕਿਰਤ ਕਰਦੇ ਹੱਥ, ਉਹਦੇ ਡਲਕਦੇ ਨੈਣ, ਉਹਦੀਆਂ ਦੱਗਦੀਆਂ, ਗੁਲਾਬੀ ਗਲਾਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਾ ਭੁਲਦੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤਕ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਧੜਕਨ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। {{gap}}ਇਕ ਧੁਪਿਆਲੇ ਦਿਨ, ਸੁਹਣੀ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਦੋ ਘੜੇ ਚੁਕੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਲਿਆਣ ਲਈ ਖੂਹ ਵਲ ਟੁਰ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਘੜੇ ਭਰ ਲਏ, ਉਹਦਾ ਖੂਹ ਕੋਲ ਰਤਾ ਬਹਿ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਕਰ ਆਇਆ। ਬੈਠਿਆਂ ਬੈਠਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਅੰਦਰ ਇਕ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਦਾ ਬੂਟਾ ਉਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੋਚਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਬੂਟਾ ਪੁਟ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਸੁੰਘੀ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਕੁੱਖੇ ਇਕ ਬਾਲ ਪੈ ਗਿਆ।<noinclude>{{center| ੧੦੨}}</noinclude> 9wpbesm5vc7vl0xlu038m7g9oc2wtbi 250 12409 227058 38574 2026-07-19T05:28:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਝਿੜਕਣ-ਝਾੜਨ ਲਗ ਪਏ। ਦੁਨੀਆਂ ਹੁਣ ਜਿਊਣ ਲਈ ਮਿੱਠੀ ਸੁਖਾਵੀਂ ਥਾਂ ਨਾ ਰਹਿ ਗਈ, ਤੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਕਿਤੇ ਭਜ ਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰ ਲਈ, ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਥੇ। ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ, ਉਹਨੇ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਛੋਪਲੇ ਹੀ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਨਾਂ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਲੱਭਾ। {{gap}}ਸਹਿਮ ਤੇ ਬੇ-ਪੱਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੁਟਿਆਰ ਅਟਕਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਅਗੇ ਹੀ ਅਗੇ ਟੁਰਦੀ ਗਈ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਪੁੱਜੀ ਤੇ ਉਥੇ ਅੱਚਣਚੇਤ ਹੀ ਇਕ ਗੁਫਾ ਕੋਲ ਆ ਨਿਕਲੀ। ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਓਥੇ ਰਤਾ ਸਾਹ ਲਏਗੀ। ਤੇ ਉਹਨੇ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਹੀ ਪਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸਿਆ, ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ, ਖੰਗਦਾ ਤੇ ਖੰਗੂਰਦਾ, ਉਹਦੇ ਵਲ ਟੁਰੀ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਵਿਚ ਕੁੱਬ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਗਿਠੀਆਂ ਸਨ, ਦਾੜੀ ਏਨੀ ਲੰਮੀ ਸੀ ਕਿ ਗੋਡਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੀ, ਮੁੱਛਾਂ ਏਨੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਮੋਢਿਆਂ ਤਕ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਵਾਲ ਏਨੇ ਲੰਮੇ ਸਨ ਕਿ ਗਿਟਿਆਂ ਤਕ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। {{gap}}"ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ, ਤੇ ਏਥੇ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੀ ਏਂ?" ਸੰਘਣੇ ਭਰੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਡੰਗੋਰੀ ਨਾਲ ਉਪਰ ਕਰਦਿਆਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਨੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਲੁਕੋਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਮੁਟਿਆਰ ਡੁਸਕਣ ਤੇ ਰੋਣ ਲਗ ਪਈ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੇ ਬੁਢੇ ਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਪਈ ਸੀ। {{gap}}ਬੁਢੇ ਨੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਉਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ। ਉਹਨੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਦੇ ਥੜੇ ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ-ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਉਹਨੂੰ ਧਰਵਾਸ ਦੇਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਅਕਸਰ ਇੰਜ ਹੁੰਦਾ ਏ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਲੂੰਹਦੀ ਤਪਸ਼ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਮੀਂਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਡ ਪਾ ਦੇਂਦਾ ਏ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਔਖੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਵਿਚ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਕਿਹਾ-ਆਖਿਆ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਉਤੇ ਮਰਹਮ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਬੁਢੇ ਦੀ ਨਿੱਘੀ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਚਿਰ ਰਹਿਣਾ ਮੰਨ ਗਈ। {{gap}}ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕੋ ਘਰ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਏ, ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਬੁਢੇ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਗ਼ਮ ਦੀ ਕਸਕ ਘਟਦੀ ਲਗਦੀ, ਤੇ ਬੁਢੇ ਨੂੰ - ਆਪਣੀ ਵਡੇਰੀ ਉਮਰੇ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ। {{gap}}ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ, ਤਿੰਨ ਬਕਰੀਆਂ ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਬੁੱਢਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਕਢਦਾ, ਤੇ ਉਹ ਏਸੇ ਦੁਧ ਨਾਲ ਝੱਟ ਲੰਘਾਂਦੇ। {{gap}}ਸਮਾਂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਬਾਲ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿਤਾ, ਜਿਹੜਾ ਇੰਜ ਗੋਭਲਾ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਦਾ, ਉਹਦੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਮੁਸਕਾਣ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਤੇ ਵਿਚਾਰੇ ਬੁੱਢੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਦ-ਬੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ! ਉਹਦੇ ਪੈਰ ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ ਹੀ ਨਚਦੇ ਲਗਦੇ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਇੰਜ ਸੁਬਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਦੀ ਜਵਾਨੀ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਜਿਸ ਪਲ ਹੀ ਬਾਲ ਹੋਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਸਵੇਰ ਦੀ ਤਰੇਲ ਨਾਲ ਨੁਹਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਬਦੀ ਉਹਨੂੰ ਚਮੁੱਟੀ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਬਲਦੀ ਮਸਾਲ ਤੇ ਫ਼ੌਲਾਦ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਲੰਘਾਈ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਪੀੜਾਂ ਤੇ ਔਖਿਆਈਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬੇ-ਜ਼ਰਬ ਲੰਘ ਜਾਏ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਜ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਰੁਸ਼ਨਾਇਆ<noinclude>{{center|੧੦੩}}</noinclude> luunxqjc8pdvwbie62qbt6pl1dr8yhu 250 12410 227059 38589 2026-07-19T05:28:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਫੇਰ ਮਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਨਿੱਡਰ ਬਣਾਣ ਲਈ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਗੁਫਾ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਨੁਕਰਾਂ ਫਰੋਲ ਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਇਕ ਗੁਰਜ਼ ਤੇ ਇਕ ਖੰਡਾ ਲਭਿਆ; ਉਹ ਉਹਦੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਹ ਉਹਨੇ ਬਾਲ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕਰ ਦਿਤੇ, ਤਾਂ ਜੁ ਉਹਦੇ ਉਹ ਕੰਮ ਆ ਸਕਣ। {{gap}}ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਵੇਲੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇਹਦੀ ਕਸਰ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਹਾਸਾ ਚੋਖਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿਤੀਆਂ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਉਹਦੇ ਨਾਂ ਨਿਆਜ਼ਬੋ ਰਖਿਆ, ਉਸ ਬੂਟੇ ਉਤੇ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਪੁਟਿਆ ਸੀ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਂ ਰਲਾ ਦਿਤਾ - ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ, ਜਾਂ ਸੁਹਣਾ ਗਭਰੂ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਬੱਚਾ ਬੜਾ ਸੁਹਣਾ ਦਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਸਮਾਂ ਉਡਦਾ ਗਿਆ, ਬੁੱਢਾ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੁੰਡਾ ਵਡਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਂਦਾ, ਜਿਸਦੀ ਉਹਨੂੰ ਚਾਹ ਹੁੰਦੀ। ਜਿੰਨਾ ਵਡਾ ਉਹ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ, ਓਨੀ ਹੀ ਬਹੁਤੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਕਹਿਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਨਾਲ ਵੀ, ਸੁਖ ਤੇ ਹੁਲਾਸ ਜੁੜਦਾ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਘਰ ਤੋਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਚੀੜ੍ਹ ਤੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦੁਰਾਡੇ ਤੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਅਗੇ, ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਜਾਂਦੀ, ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਨਿਆਜ਼-ਬ ਇਕ ਵਾਦੀ ਦੇ ਮੁਹਾਣੇ ਤਕ ਆਇਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਦੂਰ ਅਗੇ ਤਕਿਆ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਵਡੀ ਸਾਰੀ, ਸਾਵੀਆਂ ਭਾਹਾਂ ਮਾਰਦੀ ਝੀਲ ਦਿੱਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਨਹਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਇਆ, ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਝੀਲ ਝੀਲ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਖਾਲਸ ਸੋਨੇ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਲ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਇਕ ਬੇਅੰਤ ਪਸਾਰੇ ਵਾਲੇ ਹਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਡਲਕਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸੁਹਣੀ ਚੀਜ਼ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖੀ, ਤੇ ਗੁਰਜ਼ ਤੇ ਖੰਡੇ ਨੂੰ ਪੇਟੀ ਵਿਚ ਟਿਕਾ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਮਹਿਲ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। ਵਾਟ ਬਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ। ਮਹਿਲ ਦੀਆਂ ਬੂਹੇ - ਬਾਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਬੰਦੇ ਦਾ ਨਾਂ - ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਤੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਦੇ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ - ਤੇੜੇ। ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਕਮਰਾ - ਕਮਰਾ ਵੇਖ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਮਹਿਲ ਵੀ। ਉਹ ਬਾਹਰ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਤੇ ਓਥੇ ਫੇਰ ਚੁਗਿਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਦਿਸਿਆ। ਫੇਰ, ਚਾਣਚਕ ਹੀ, ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਂ - ਭਾਂ ਤੇ ਸਾਂ - ਸਾਂ ਤੇ ਟਹਿਣੀਆਂ ਦੇ ਤਿੜਕਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀਤੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਲੋਂ ਸਤ ਡਰਾਉਣੇ ਅਜਗਰ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰ ਇਕ ਦਾ {{center|ਸਿਰ ਸੀ{{gap|8em}}ਜਬਾੜੇ ਸਨ}}{{center|ਬਕਰੇ ਦਾ,{{gap|8em}}ਬਘਿਆੜ ਦੇ}}{{center|ਖੁਰ ਸਨ{{gap|8em}}ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਸਨ,}}{{center|ਖੋਤੇ ਦੇ,{{gap|8em}}ਵਿੱਸ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ।}}<noinclude>{{center|੧੦੪}}</noinclude> 5qhpal9gfso14oi98kr5naysyal4m53 250 12417 227060 38676 2026-07-19T05:28:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਹ ਟਪੋਸੀ ਮਾਰਦੇ, ਟਪਦੇ ਤੇ ਉਲਾਂਘਦੇ ਟੁਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਤਿੰਨ ਆਦਮੀ ਰਖੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥ ਪੈਰ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਆ ਵੜੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਡੇ ਕੜਾਹੇ ਹੇਠ ਅਗ ਬਾਲੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਉਬਾਲੇ ਖਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਕੜਾਹੇ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਖਾ ਲਿਆ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਹਾਲ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਜ ਹਾਬੜ ਕੇ ਖਾਧਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਬਾੜੇ ਵਜਦੇ ਸੁਣੀ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਬੂਹੇ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਲੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਤੇ ਅਤਬਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ। ਤੁੰਦ ਅਜਗਰਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਅਖ਼ੀਰਲੀ ਬੁਰਕੀ ਤਕ ਨਿਘਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਮੂੰਹ ਭੁਆਇਆ, ਉਹਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਉਤੇ ਪਈ, ਤੇ ਉਹ ਇੰਜ ਟਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਉਹਨੂੰ ਡੰਗ ਕਢ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}“ਬਾਹਰ ਹਾਤੇ ਵਿਚ, ਬਾਹਰ ਹਾਤੇ ਵਿਚ!" ਉਹ ਕੁਕਣ ਲਗਾ। "ਓਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਜੇ, ਉਡੀਕ ਰਿਹੈ, ਕੜਾਹੇ 'ਚ ਸੁੱਟੇ ਜਾਣ ਲਈ!" {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ, ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਜਗਰ ਟਪ ਖਲੋਤੇ ਤੇ ਬੂਹੇ ਵਲ ਭੱਜੇ। ਪਰ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖੰਡਾ ਮਿਆਨ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਕ-ਇਕ ਅਜਗਰ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ, ਉਹਦੀ ਤਲਵਾਰ ਕਾੜ - ਕਰਦੀ ਅਜਗਰ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਆ ਪੈਂਦੀ! ਸਿਰ ਪੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੋਭੀਆਂ ਵਾਂਗ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਰਿੜਨ ਲਗੇ, ਤੇ ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਫ਼ੇਤ - ਫ਼ਰੁਮੋਸ ਨੇ ਇਕ -ਇਕ ਕਰਕੇ ਛੇ ਅਜਗਰ ਮਾਰ ਦਿਤੇ। ਪਰ ਸਤਵੇਂ ਦਾ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹਦਾ ਖੰਡਾ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ: ਉਹਨੇ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਗਿੱਚੀ ਉਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹਨੇ ਉਹਦਾ ਸਵਾਹਰਾ ਪਾਸਾ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਦੇ ਮਾਰਿਆ, ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚੋਂ ਵਿੰਨ ਦੇਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਨਾ ਬਣਿਆ। ਫੇਰ, ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ, ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਫ਼ੇਤ - ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਗੁਰਜ਼ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਘੁਮਾਇਆ ਤੇ ਅਜਗਰ ਦੀ ਪੁੜਪੁੜੀ ਉਤੇ ਏਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੇ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਅਜਗਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਦੁਨੀਆਂ ਹਨੇਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਅਜਗਰ ਲਗਾਤਾਰ ਭੁਆਟੀਆਂ ਖਾਣ ਤੇ ਪਿਛੇ ਹੱਟਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਹਰ ਕਦਮ 'ਤੇ ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਵਜਦਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਮਹਿਲ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ, ਉਹਨੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਦਾ ਇਕ ਚੋਰ - ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਕਾਈ ਤੇ ਜਾਲੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਇਕ ਪੌੜੀ ਉਤੇ ਢਹਿ ਪਿਆ। ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਹ ਨਾ ਲੈਣ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ - ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਿਆ। ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤਹਿ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਪਏ। ਅਜਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੰਧ ਨਾਲ ਸੁੰਗੜੇ ਲਿਆ, ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਿਰਨ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਦੰਦ ਨੰਗੇ ਹੋ ਗਏ, ਸਹਿਮ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਦਾ ਪਟਾਕਾ ਬੋਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਪਰ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ, ਉਹਨੂੰ ਅੰਦਰ ਡਕ ਬੂਹਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਉਹਦੀ ਚਿਟਕਣੀ ਲਾ ਦਿਤੀ ਤੇ ਸੀਖ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਤੀਆਂ, ਤੇ ਫੇਰ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਲੰਘਦਿਆਂ - ਲੰਘਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੀਖ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਤੀਆਂ, ਅਖੀਰਲੇ ਨੂੰ ਜੰਦਰਾ ਲਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਚਾਬੀ ਆਪਣੇ<noinclude>{{center|੧੦੫}}</noinclude> cev6n6aerr5zylt2lh8oeqth648iz63 250 12418 227061 38675 2026-07-19T05:28:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕੋਟ ਅੰਦਰ ਧਰ ਲਈ। ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿ ਉਹਨੇ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਮਾਂ, ਮਾਂ, ਮੈਂ ਇਕ ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਮਹਿਲ ਲਭਿਐ। ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਓਥੇ ਰਹਾਂ ਕਰਾਂਗੇ। {{gap}}ਮਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹਨੇ ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਨੇ ਗੁਫਾ ਛਡ ਦਿਤੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣਾ ਘਰ ਓਥੇ ਬਣਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਆਖਿਆ : {{gap}}"ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਾਡਾ ਏ। ਪਰ ਅਖੀਰਲਾ ਕਮਰਾ, ਕਦੀ ਵੀ ਨਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲੇ, ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਣਾ, ਇਸ ਲਈ ਇਕ ਅਜਗਰ ਅਜੇ ਓਥੇ ਏ।" {{gap}}“ਪੁਤਰਾ, ਭਰੋਸਾ ਰਖ," ਮਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਅਜਗਰ ਤੈਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ ਪਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਚੇਤੇ ਰਹੇਗਾ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਜੰਦਰਾ ਕਿਵੇਂ ਲਾਈ ਰਖਣੈ।" ਤੇ ਚਾਬੀ ਫੜ ਮਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਰੁਮਾਲ ਵਿਚ ਲਪੇਟ ਲਿਆ, ਰੂਮਾਲ ਨੂੰ ਦਸ ਗੰਢਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਤੇ ਏਡੀ ਦੂਰ ਰਖ ਦਿਤਾ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਉਹਨੂੰ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਤਕ ਵੀ ਲਭਦਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਨਾ ਲਭ ਸਕੇ। {{gap}}ਮਾਂ ਪੁਤਰ ਉਤੇ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਬਹੁਲਤਾ ਦੇ ਸਿੰਗ ਵਿਚੋਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਤੇ ਬਰਕਤਾਂ ਦੀ ਵਾਛੜ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ। ਜਿਸ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਚੁਗਿਰਦੇ ਦੇ ਸੁਹਜ ਦੀ ਰੀਸ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੁਲ੍ਹਾ ਤੇ ਰਜਵਾਂ ਸੀ। {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਇਕ ਵਰ੍ਹਾ ਨਹੀਂ, ਦੋ ਵਰ੍ਹੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਸੰਤ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੁਨਾਲੇ ਦਾ ਮੱਠਾ-ਮੱਠਾ ਨਿਘ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਝੱਖੜ ਝੁਲ ਸਕਦੇ ਨੇ, ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਬਣੀ - ਉਸਰੀ ਹਰ ਵਸਤ ਨੂੰ ਚੂਰ ਤੇ ਥੇਹ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪੈਂਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਸਤ ਅਜਗਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਕਲੋਆਂਤਸਾ, ਨੇ ਪਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਏਨਾ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਲੁੱਕ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਏਨੀ ਕਮੀਨਗੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੀ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਸਵਾਹ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਹੁਣ ਅਜਗਰਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ, ਉਹ ਆਉਣੋਂ ਉਕ ਗਏ, ਉਹਨੂੰ ਏਡੇ ਚੰਦਰੇ - ਚੰਦਰੇ ਵਹਿਮ ਪੈਣ ਲਗ ਪਏ ਕਿ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਲੂਹਿਆ ਗਿਆ। ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਅਗ ਵਿਚ ਪਏ ਸਪ ਵਾਂਗ ਪਲਸੇਟੇ ਤੇ ਮਰੋੜੇ ਖਾਣ ਲਗੀ ਤੇ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਕੀ ਗਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਨੂੰਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਮਹਿਲ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਅਜਗਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿੱਡੀ ਡਾਢੀ ਬੀਤੀ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਘੁਟ ਲਿਆ। ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਡਾਢਾ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਦੀ ਮਾਂ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪਈ। ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਚਾਬੀ ਕਢਵਾ ਲਈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਉਸ ਕਾਲ-ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਧਕ ਲੈ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਅਜੇਹਾ<noinclude>{{center|੧੦੬}}</noinclude> rgwfr9t8afbuf4kdvxe0bmsako1wiow 250 12492 227062 39824 2026-07-19T05:29:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਡਕਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ , ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿਛੇ ਟੁਰਿਆ ਆਵੇ। ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੱਛੇ ਬਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਦਰੇ ਤੇ ਸੀਖਾਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। {{gap}}ਕਲੌਆਂਤਸਾ ਤੇ ਅਜਗਰ ਬਹਿ ਗਏ ਤੇ ਸਲਾਹਵਾਂ ਕਰਨ ਲਗੇ , ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ ਜਾਏ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ - ਮੁਕਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}"ਲੜਾਈ ਲਈ ਵੰਗਾਰ ਸੂ, " ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਨੇ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।{{nop}} {{gap}}“ਨਹੀਂ , ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਡਰ ਲਗਦੈ ਮੈਨੂੰ , ' ਅਜਗਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਉਹਦੀ ਬਾਂਹ 'ਚ ਜ਼ੋਰ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦੈ । ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ , ਅਜੇ ਜਦੋਂ ਵੇਲਾ ਏ , ਨਿਕਲ ਚਲੀਏ , ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਆਪਣੇ 'ਤੇ ਨਾ ਪੈਣ ਦਈਏ , ਨਹੀਂ ਤਾਂ , ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਲਗਾ।" {{gap}}“ਜੇ ਤੂੰ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨੈਂ , ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਛਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦੈ ," ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਚੁੱਕੀ ਜਾਵਾਂਗੀ , ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹਦੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਰੀਂਗਦਾ ਸਪ ਦੀ ਖੁਡ ’ਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ , ਤੇ ਖਲਾਸੀ ਕਰਾਣ ਲਈ ਮੂੰਹੋਂ ਮੌਤ ਮੰਗੇ ।” . {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਆਖ , ਉਹਨੇ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਫੇਰ ਲਾਟੂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਣ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਓਦੋਂ ਤਕ ਘੁੰਮਦੀ ਗਈ , ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹਨੇ ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਫ਼ੇਤ - ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਭੇਸ ਨਾ ਵਟਾ ਲਿਆ। ਉਹਨੇ ਡਾਢੇ ਬੀਮਾਰ ਤੇ ਪੀੜੋ- ਪੀੜ ਹੋਣ ਦਾ ਪਜ ਪਾਇਆ ਤੇ ਬਹਿ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਉਡੀਕਣ ਲਗੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਲੰਘ ਗਿਆ , ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਟੱਪੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਸਿਸਕਣ ਤੇ ਹਉਕੇ ਭਰਨ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}“ਬਚੜਿਆ , ਮੇਰੇ ਬਚੜਿਆ ,' ਹਉਕੇ ਭਰਦਿਆਂ - ਭਰਦੀਆਂ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ , "ਮੈਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ , ਤੂੰ ਚਲਾ ਜੁ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਵੀ ਨਾ ਕੀਤਾ , ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਏ। ਤੇ ਮੈਂ ਡਾਢੀ ਬੀਮਾਰ ਪੈ ਗਈ , ਤੇ ਮੇਰੀ ਵਾਤ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਇ , ਜੇ ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਪੰਛੀ ਦੇ ਦੁਧ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ , ਇਕੋ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੰਦ !... ਤੇ ਫੇਰ ਮੇਰੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹਟ ਜਾਏਗੀ , ਤੇ ਮੈਂ ਫੇਰ ਉਠਣ - ਬਹਿਣ ਜੋਗੀ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।" {{gap}}ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਸ ਨੇ , ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ , ਮਾਂ ਦੇ ਡਾਢੇ ਰੋਗ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ। ਉਹਨੇ ਇਕ ਘੜਾ ਫੜਿਆ , ਤੇ ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ , ਉਹ ਉਹਦੇ ਛੇਤੀ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਰਖੇ , ਪੰਛੀ ਦੇ ਦੁਧ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਮਹਿਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹਨੇ ਫਾਟਕ ਖੜਕਾਇਆ , ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਜੇ ਭਲਾ ਆਦਮੀ ਏ , ਤਾਂ ਲੰਘ ਆ। ਜੇ ਬੁਰਾ ਆਦਮੀ ਏਂ , ਤਾਂ ਲੰਘ ਜਾ , ਨਹੀਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੁੱਤੇ ਬੋਟੀਆਂ ਕਰ ਦੇਣਗੇ ਨੀ।" {{gap}}"ਮਿਠ - ਬੋਲੀਏ ਮੁਟਿਆਰੇ , ਤੇਰਾ ਫਾਟਕ ਭਲਾ ਆਦਮੀ ਖੜਕਾ ਰਿਹੈ , '' ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫਰੂਮੋਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।<noinclude>{{center|੧੦੭ }}</noinclude> 37vb522fejgay4a5ef23j0x3s2s0urg 250 12512 227063 40257 2026-07-19T05:29:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਫਾਟਕ ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਖੁਲ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਹਣਾ ਘਰ ਦਿਸਿਆ। ਉਹਦੇ ਬੂਹੇ ਤੇ ਬਾਰੀਆਂ ਚੁੱਪਟ ਖੁਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਾਮ ,'' ਅੰਦਰ ਵੜਦਿਆਂ , ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}“ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਾਮ ,'' ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਕਿੱਡੀ ਸੁਹਣੀ ਮੁਟਿਆਰ ਸੀ ਉਹ! ਉਹਦੇ ਸੁਹਜ ਅਗੇ। ਸੂਰਜ , ਚੰਨ ਤੇ ਸਰਘੀ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਡਲਕਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਮਾਂਦ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਨਿਉਂ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕਰਦਿਆਂ , ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਕਿਹਾ : {{gap}}“ਮੈਂ ਬੜੀ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆਂ , ਤੇ ਮੈਂ ਬੜੀ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਏਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਤ ਏਥੇ ਗੁਜ਼ਾਰ ਲੈਣ ਦੇਂਗੀ?'' {{gap}}“ਜੀ ਸਦਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰ ,'' ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਮਿਹਰਬਾਨ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨਵਾਜ਼ ਮੀਜ਼ਬਾਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਰੀ ਦੇ ਗਲੀਚੇ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਪਰੋਸ ਦਿਤੇ। {{gap}}ਦਸਤਰਖ਼ਾਨ ਤੇ ਬੈਠਿਆਂ , ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਨਿਆਜ਼ - ਬ ਫੇਤ - ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਦਸਿਆ , ਕਿਹੜੀ ਗਲ ਉਹਨੂੰ ਘਰੋਂ ਏਨੀ ਦੂਰ ਲੈ ਆਈ ਸੀ। {{gap}}“ਪਤਾ ਈ , ਪੰਛੀ ਦਾ ਦੁਧ ਕਿਥੋਂ ਲਭੇਗਾ?'' ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਜਦੋਂ ਦੀ ਮੈਂ ਏਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਆਂ , ਮੈਂ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕਿਸੇ ਖਾਣ - ਪੀਣ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕਿਸੇ ਇਲਾਜ ਦਾ , ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਪਰ ਤੂੰ ਭਲਾ ਆਦਮੀ ਏ , ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ’ਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰਾਂਗੀ ਤੇ ਪਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਾਂਗੀ , ਜੁ ਤੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਣੈ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ , ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ , ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁੱਛਾਂਗੀ। ਹੋਰ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ , ਉਹਨੂੰ ਪਤੈ , ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ - ਕਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿੱਥੇ - ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। {{gap}}ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫੇਤ-ਫਹੂਮੌਸ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭੈਣ , ਇਲਾਨਾ ਕਸਿਨਜ਼ਾਨਾ , ਨਾਲ ਮੇਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਜਦੋਂ ਉਹਦਾ ਮਹਿਮਾਨ , ਥਕੇਵੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ , ਸੌ ਗਿਆ ਸੀ , ਇਲਾਨਾ ਕਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਗੀ, ਕੀ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ , ਪੰਛੀ ਦਾ ਦੁਧ ਕਿਥੇ ਲਭ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}“ਬੜੀ ਦੂਰੋਂ , ਨਿੱਕੀਏ ਭੈਣੇ , ਬੜੀ ਦੂਰੋਂ ,'' ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।" ਓਥੇ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਕਿੰਨੇ ਈ ਹਫ਼ਤੇ ਲਗ ਜਣਗੇ ; ਸਾਰਾ ਰਾਹ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਲ ਜਾਣੈ , ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਵਲ। ਪਰ ਪੰਛੀ ਜਿਹੜਾ ਦੁਧ ਦੇਂਦੈ , ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ , ਉਹ ਏਡਾ ਦੈਂਤ ਏ , ਜਿੱਡਾ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਕਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆਂ : ਉਹਦਾ ਇਕ - ਇਕ ਪਰ ਬੱਦਲ ਜਿੱਡਾ ਏ, ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੈ , ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਚੁਕ ਕੇ ਆਲ੍ਹਣੇ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂਦੈ ਤੇ ਬੋਟੀ - ਬੋਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆਂ ਅਗੇ ਪਾ ਦੇਂਦੈ।'' ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਹੋਣੀ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ , ਜਿਹੜੀ ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਫ਼ੇਤ - ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੁ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ , ਸੂਰਜ ਦੀ ਭੈਣ , ਇਲਾਨਾ ਕਸਿਨਜ਼ਾਨਾ , ਦਾ ਦਿਲ ਮਿਹਰ ਤੇ ਸਹਿਮ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ , ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਬੇਲੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਖੰਭਾ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਲੈ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨੇ ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ : {{gap}}"ਭਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾ , ਇਹ ਘੋੜਾ ਲੈ ਜਾ ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਆਏਗਾ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮਹਿਫੂਜ ਰਖੇਗਾ। ਕਿਸਮਤ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ , ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਿਆਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਜ਼ਰੂਰ ਅਟਕੀ।"<noinclude>{{center|੧੦੮ }}</noinclude> 273xnlzdqxl1vl7a96qqctv9367ttc6 250 12513 227064 40259 2026-07-19T05:29:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰਮੋਸ ਨੇ , ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਇਸ ਮਿਹਰਬਾਨ ਤੇ ਸੁਹਣੀ ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਰਖ ਦੇਣ ਲਈ ਤਾਂਘ ਰਿਹਾ ਸੀ , ਉਹਦਾ ਬਹੁਤ - ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ , ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਚਲ ਪਿਆ। {{Block center|<poem>ਉਹ ਦੁੜਾਂਦਾ ਗਿਆ ਘੋੜਾ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਵਾਦੀਆਂ ਉਤੋਂ , ਦੂਣਾਂ ਤੇ ਪੈਲੀਆਂ ਉਤੋਂ , ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਚਰਾਂਦਾਂ ਉਤੋਂ , ਖੁਲਿਆਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉਤੋਂ।</poem>}} {{gap}}ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੂੰ ਦੁਰ ਕੁਝ ਦਿਸਿਆ ਜੁ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਕੰਧ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ , ਕੰਧ ਉਚੀਉਂ ਉਚੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ , ਤੇ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਬਣ ਗਈ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ। ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਅਪੜਿਆ , ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ , ਉਹਦੀ ਟੀਸੀ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹ ਰਹੀ ਸੀ । ਏਡੇ ਉਚੇ ਪਹਾੜ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਕਿਤੇ ਟਾਵੇਂ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਨੇ! ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਫ਼ੇਤ - ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਘੋਖਿਆ - ਪਰਖਿਆ , ਉਹਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਲੈ ਕੇ ਟੀਸੀ ਤਕ ਫਿਰ ਗਈਆਂ। ਤਾਂ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉੱਪਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ , ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪੰਛੀ ਦਿਸਿਆ , ਜਿਹਦੇ ਖੰਭ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਵਡੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਸਨ। ਪੰਛੀ ਚੱਕਰ ਉਤੇ ਚੱਕਰ ਕੱਢੀ ਗਿਆ , ਇਕ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਅਖੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਨਿਆਜ਼ - ਬ ਫ਼ੇਤ - ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਲਗਾਮ ਨੂੰ ਖਿਚਿਆ ਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਉਪਰ ਪਹਾੜ ਉਤੇ ਪਾ ਦਿਤਾ।ਡਗਾ - ਡਗ! ਘੋੜਾ ਸਿਰਪਟ ਦੌੜ ਪਿਆ , ਅਗੇ ਵਧੀ ਹੋਈ ਇਕ ਚਟਾਨ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਚਟਾਨ ਉਤੇ ਟਪਦਾ ਗਿਆ ਤੋਂ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉਚੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਫ਼ੇਤ - ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ , ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਕਮਾਲ ਦੀ ਝਾਕੀ ਦਿੱਸੀ! ਆਪਣੇ ਤਾਂਬੇ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਿਚ ਦੈਤ ਪੰਛੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਇਕ , ਭਾਵੇਂ ਅਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲਗੇ ,ਢੱਗੇ ਜਿੱਡਾ ਸੀ, ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕੁਰਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫਰੂਮੋਸ ਨੇ ਦੁਆਲੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ , ਤੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਚਟਾਨ ਵਿਚ ਇਕ ਦਰਾੜ ਵੇਖ , ਉਹ ਘੋੜੇ ਸਮੇਤ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਮਾਂ - ਪੰਛੀ ਉਡਾਰੀ ਲਾਂਦਾ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਆਲ੍ਹਣੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਆਲ੍ਹਣੇ 'ਤੇ ਉਡਦਾ ਤੇ ਬੋਟਾਂ ਨੂੰ ਦੁਧ ਪਿਆਣ ਲਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਡ ਉਸ ਆਲ੍ਹਣੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿਹਦੇ ਨੇੜੇ ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਫ਼ੇਤ - ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਲੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ , ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਹਿੰਮਤ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਅਗੇ ਕਰ ਦਿਤਾ , ਤੇ ਪੰਛੀ ਨੇ ਅਣ - ਜਾਤਿਆਂ ਹੀ ਕੁਝ ਦੁਧ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਡਿਗ ਪੈਣ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਉਹ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਣ ਲਈ ਭਜ ਨਿਕਲਿਆ ! ਐਨ ਓਸੇ ਹੀ ਵੇਲੇ ਇਕ ਬੋਟ ਫੇਰ ਭੁਖ ਨਾਲ ਚੀਕਣ ਲਗ ਪਿਆ , ਤੇ ਮਾਂ - ਪੰਛੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਦੁਪਾਸੀਂ ਤਕਿਆ , ਉਹਨੂੰ ਨਿਆਜ਼ - ਬੋ ਦਿਸ ਪਿਆ। ਉਹ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵਾਂਗ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਉਡ ਪਿਆ , ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਰਲ ਨਾ ਸਕਿਆ , ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਦੋ ਹੀ ਖੰਭ ਸਨ ਜਦੋਂ ਖੋ ਨਿਆਜ਼ -ਬੋ ਦੇ ਘੋੜੇ ਕੋਲ ਬਾਰਾਂ ਸਨ , ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਤੇਜ਼ ਉਡ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਿਆਂ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਛੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਫੇਰ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾਂਦਾ ਗਿਆ :<noinclude>{{center|੧੦੯ }}</noinclude> 8cxf6jsxmh28fbt4964cnyjtn1rb94f 250 12990 227065 42733 2026-07-19T05:30:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਉਤੋਂ ਦੂਣਾਂ ਤੇ ਪੈਲੀਆਂ ਉਤੋਂ ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਚਰਾਂਦਾਂ ਉਤੋਂ, ਖੁਲ੍ਹਿਆਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਉਤੋਂ।</poem>}} ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ। ਇਲਾਨਾ ਉਹਨੂੰ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗੀ, ਕੁਝ ਚਿਰ ਅਟਕ ਜਾਏ ਤੇ ਆਰਮ ਕਰ ਲਵੇ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਖਾਧਾ ਪੀਤਾ ਤੇ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਲਾਨਾ ਨੇ, ਜਿਹਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਬਹੁਤਾ ਪਤਾ ਸੀ, ਕੀ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਏ, ਪੰਛੀ ਦਾ ਦੁਧ ਲੁਕਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦਾ ਘੜਾ ਆਮ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁਧ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਤਾ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਘੜਾ ਚੁਕ ਲਿਆ: "ਤੂੰ, ਭੈਣੇ, ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੜੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਈਂ ਏਂ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗੈ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਚਲਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਮੇਰੀ ਬੀਮਾਰ ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਲਾਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤਾਂ ਫੇਰ, ਬਹਾਦੁਰ ਜਵਾਨਾ, ਸਫ਼ਰ ਚੰਗਾ ਲੰਘੀਂ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਆਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲੀਂ।" ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਨਿਊਂ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਉਹਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖੀ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਰਾਹੇ ਪਾ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਤਕ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਕਲੋਆਂਤਸਾ, ਉਹਦਾ ਆਉਣਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ, ਇੰਜ ਮਰੋੜੇ ਖਾਣ ਤੇ ਪਲਸੇਟੇ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਗ-ਵਰ੍ਹਾਂਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਸੁਟ ਪਾਇਆ ਤੇ ਇੰਜ ਸਿਸਕਣ ਤੇ ਹਉਕੇ-ਹਾਵੇ ਲੈਣ ਲਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਮਰਨ-ਕੰਢੇ ਹੋਵੇ। "ਮਰ ਜਾਂ ਮੈਂ! ਮਰ ਜਾਂ ਮੈਂ!" ਉਹ ਕੁਰਲਾਈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਪਾਰ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: "ਬਚੜਿਆ, ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ ਆਂ ਮੈਂ, ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਆ ਪਹੁੰਚਿਐਂ। ਕਿੰਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੁਧ ਲਿਆਂਦਾ ਈ ਮੇਰੇ ਲਈ?" "ਲਿਆਂਦਾ ਏ," ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਘੜਾ ਅਗੇ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਨੇ ਘੜੇ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਦੁਧ ਪੀ ਗਈ। "ਜਿਊਂਦਾ ਰਹੇਂ, ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੇ ਬਚਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਈ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਆਰਾਮ ਲਗ ਰਿਹੈ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਲੇਟ ਗਈ ਤੇ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਹੋਣ ਦਾ ਪਜ ਪਾਣ ਲਗੀ, ਪਰ ਨੀਂਦਰ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਾ ਆ ਸਕੀ। ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਕਿਥੇ ਘਲਿਆ ਜਾਏ, ਜਿਥੇ ਜਾ ਉਹਦਾ ਕਿਸੇ<noinclude></noinclude> d4pzjk4kjkbs6jz41hkp9r3d9lt45b3 250 12991 227066 42727 2026-07-19T05:30:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਨੁੰ ਚੇਤਾ ਤਕ ਵੀ ਨਾ ਆ ਸਕੇ। ਉਹ ਲੇਟੀ ਸੋਚਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹ ਪਲਸੇਟੇ ਮਾਰਨ, ਮਰੋੜੇ ਖਾਣ ਤੇ ਸਿਸਕਣ ਲਗ ਪਈ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਉਹਨੂੰ ਹੁਣ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਓਨੀ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ। "ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਬੜੇ ਪਿਆਰੇ ਬਚਿਆ!" ਉਹ ਕੁਰਲਾਈ। "ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਦੌਰਾ ਪੈ ਗਿਐ ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਸੁਫ਼ਨਾ ਆਇਐ, ਜੇ ਮੈਂ ਲਵੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਵਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੀ।" "ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਲਿਆ ਦੇਨਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਰੀਝ ਇਹ ਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਵਲ ਰਹੋ, ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਤੇ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ, ਉਹ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਘੋੜਾ ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਦੁੜਾਂਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ। "ਮੈਂ ਆ ਸਕਨਾਂ ?" ਉਹਨੇ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਤੋਂ ਪੂਛਿਆ। "ਜੀ ਸਦਕੇ," ਇਲਾਨਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਨਿੱਘੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੁਆਗਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" ਫੇਰ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਇਲਾਨਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਆ ਪਈ ਨਵੀਂ ਬਦ- ਨਸੀਬੀ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣਾਣ ਲਗਾ । "ਪਤਾ ਈ, ਮੈਨੂੰ ਲਵਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਕਿਥੋੋਂ ਲਭੇਗਾ," ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਫੇਰ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਈ ਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਏ, ਉਹਨੂੰ ਲਵੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਈ ਬਚਾ ਸਕਦੈ। "ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਪਰ ਏਥੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਠਹਿਰ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਤੇ ਸ਼ਾਮੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਏਗਾ," ਇਲਾਨਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਈ ਪਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਜੁ ਸਕਦੈ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲੁੱਕਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।" ਨਿਆਜ਼- ਬੋ ਫੇਤ-ਫ਼ਰੂਮਸ ਨੇ ਰਾਤ ਇਲਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਤੇ ਸ਼ਾਮਾਂ ਵੇਲੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਾਂਭ-ਸਮੇਟ, ਇਲਾਨਾ ਦਾ ਭਰਾ ਵੀ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆ ਗਿਆ। ਇਲਾਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ : "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰਾਂ ਦੀ ਗਲ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਣਿਐ। ਪਤਾ ਜੇ, ਉਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਹੁੰਦੇ ਨੇ?" "ਬਹੁਤ ਦੂਰ, ਮੇਰੀਏ ਭੈਣੇ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਉੱਤਰ ਵਲ," ਸੂਰਜ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ । "ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ-ਭਰੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਦਿਓਦਾਰ ਰੁਖਾਂ ਦੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ।" "ਜੇ ਲਵਾ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਭੁੰਨਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਵੇ ਫੜਿਆ ਜਾਏ ?" "ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦੈ, ਭੈਣੇ। ਜੰਗਲ 'ਚ ਦਿਓਦਾਰ ਏਨੇ ਸੰਘਣੇ ਨੇ ਕਿ ਬੰਦੇ ਦੀ ਤਾਂ ਗਲ ਈ ਛਡੋ, ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤਕ ਵੀ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਵੜ ਸਕਦੀਆਂ । ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਮੈਂ ਭੀ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਦੁਪਹਿਰਾਂ ਵੇਲੇ ਵੇਖਨਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਲਦਲ ਵਿਚ ਲੇਟਣੀਆਂ ਲੈਣ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਆਂਦੇ ਨੇ ।ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਤੇਜ਼ ਨੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਢੁਕਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰਨਾ ਆਪਣੀ ਬੋਟੀ-ਬੋਟੀ ਕਰਵਾਣ ਬਰਾਬਰ ਏ ।"<noinclude></noinclude> luzk4632jisx9ltbhceixapq583q8e4 250 12992 227069 42729 2026-07-19T05:31:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> “ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਆਰਾਮ ਲਗਦੈ, ਉਤੋਂ-ਉਤੋਂ ਵਲ ਹੋਈ ਲਗਦੀ, ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇ ਹੁਣ ਨਜ਼ੀਰ ਮੇਰੀ ਨਿੰਮੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।" ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਮਾਸ ਖਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਸਿਸਕਣ ਤੇ ਡੁਸਕਣ ਲਗ ਪਈ, ਸੋਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: ਹਾਇ, ਮੇਰੇ ਬਚੜਿਆ, ਵਿਚਾਰਿਆ, ਦੂਰ-ਦੂਰ ਸਫ਼ਰ ਝਾਗ ਤੈਨੂੰ ਚੋਖਾ ਦੁਖ ਝਲਣਾ ਪਿਐ, ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਚਾਹੁਣੈ, ਮੈਂ ਵਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਮੇਰੀ ਹਾਲਤ ਫੇਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਈ ਏ, ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਮੁਰਦਾ ਤੇ ਕੁਝ ਜਿਊਂਦਾ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਦੇਂਦਾ, ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਣਾ ਏਂ। . "ਤਾਂ ਤੇ, ਮਾਂ, ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਈ ਜਾਵਾਂਗਾ," ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਉਤੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਜੀ-ਭਿਆਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਨਿਰਾਸਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੰਗਾ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਥੋਂ ਲਭਦਾ! ਨਿਰਾਸਤਾ ਤੇ ਉਦਾਸੀ ਵਿਚ ਉਹ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਦੁਖੀ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮੰਦੇ ਹਾਲ ਦਾ ਗਿਲਾ ਕਰਨ ਲਗਾ। “ਚੰਗੀਏ ਭੈਣੇ," ਉਹਨੇ ਇਲਾਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਲੋੜ ਮੈਨੂੰ ਹਿਕ ਉਹਨਾਂ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਪਾ ਰਹੀ ਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਕੋਈ ਵੀ ਦਵਾ-ਦਾਰੂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨੇ ਆਖਿਐ, ਮੈਂ ਮੁਰਦਾ ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਦਿਆਂ ਸੂ। ਤੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਇਹ ਕਿਥੇ ਹੁੰਦੈ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਆ ਸਕਨਾਂ?" ਕੁਝ ਚਿਰ ਠਹਿਰ ਜਾ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈ ਲੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਵਾਰੀ ਵੀ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਇਲਾਨਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਤਰਕਾਲਾਂ ਹੋਣ ਹੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਸੂਰਜ, ਕੋਲ ਗਈ; ਉਹ ਅਜੇ ਪਰਤਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਗਿਰਦੌਰੀਆਂ ਪਿਛੋਂ ਆ ਕੇ ਬੈਠਿਆ ਹੀ ਸੀ। “ਮੇਰੇ ਭਰਾਵਾ, ਰੌਸ਼ਨ ਸੂਰਜਾ," ਇਲਾਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਤੇਰੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇਰੀ ਨੀਝ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਪਤਾ ਈ, ਮੁਰਦਾ ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਪਾਣੀ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਹੁੰਦੈ?" “ਦੂਰ, ਭੈਣੇ, ਬੜੀ ਈ ਦੂਰ, “ਸੂਰਜ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ । "ਤਿੰਨ-ਨਾਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ -ਨਾਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ, ਪੈਲੀਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ 'ਚ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁਰਦਾ ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈਣ ਗਏ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਪਰਤਿਆ। ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਸਰੱਹਦ ਤੇ ਇਕ ਖੂੰਖਾਰ ਅਜਗਰ ਪਹਿਰਾ ਦੇਂਦੈ। ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਵੜਨ ਤਾਂ ਦੇਂਦੈ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇਂਦਾ: ਮੁਰਦਾ ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਪਾਣੀ ਉਹ ਆਪ ਪੀ ਜਾਂਦੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਬਹਾਦਰ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦੈ, ਜਿਹੜੇ, ਪਾਣੀ ਲੱਭਣ ਆਏ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਹੁਣ ਕਿੰਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਸੁਕਾ ਰਿਹਾਂ।" ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਕਿਥੇ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੀ ਪੇਸ਼ ਪੈਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਡਰ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਹਨੇ ਖੰਡਾ ਤੇ ਗੁਰਜ਼ ਪੇਟੀ ਵਿਚ ਲਾ ਲਏ,<noinclude></noinclude> css5kpcsyfza5iq1qlcjobuf1pu036y 250 12993 227070 42978 2026-07-19T05:31:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਈ, ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ, ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਵਾਟ ਲੰਮੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਪੈਲੀਆਂ ਤੇ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਦਾ, ਦਰਿਆ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਲਾਂਭੇ ਛਡਦਾ, ਅਟਕਿਆਂ ਬਿਨਾਂ, ਘੋੜਾ ਦਬੱਲੀ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ -ਨਾਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਤਿੰਨ-ਨਾਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਏਡੀ ਸ਼ਾਨਾਂ ਵਾਲੀ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਥੋਂ ਜਿਹੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸੁਹਜ ਦੀ ਰੀਸ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਓਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਸੁੱਕੀ ਟਾਹਣੀ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਘਾਹ ਦੀ ਝਵੀਂ ਹੋਈ ਤਿੜ। ਸਾਰੇ ਹੀ ਬੂਟੇ ਛੇਤੀ ਉਗਦੇ, ਭਰ ਕੇ ਖਿੜਦੇ ਤੇ ਚੋਖੇ ਫਲਦੇ ਸਨ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਬਾਗ਼-ਬਾਗ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਟੁਰਦਿਆਂ-ਟੁਰਦਿਆਂ ਉਹ ਦੋ ਚਟਾਨਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਚਸ਼ਮੇ ਫੁਟ ਰਹੇ ਸਨ। "ਇਹੀਓ ਹੋਣੈ ਮੁਰਦਾ ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਪਾਣੀ, ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਤੇ ਪਕ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਹਨੇ ਇਕ ਤਿਤਲੀ ਫੜੀ, ਉਹਦੇ ਟੋਟੇ ਕਰ ਦਿਤੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੋਬਿਆ! ਟੋਟੇ ਇਕਦਮ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਤੇ ਤਿਤਲੀ ਫੇਰ ਸਬੂਤੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦੂਜੇ ਚਸ਼ਮੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੋਬਿਆ, ਉਹ ਜਿਉਂ ਪਈ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹਨੇ ਚਸ਼ਮਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮਸ਼ਕਾਂ ਭਰ ਲਈਆਂ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਅਜੇ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਉੱਤੇ ਅਪੜਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਇੰਜ ਕਿੜ-ਕਿੜ ਤੇ ਕੜ-ਕੜ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਨੇਰੀ -ਤੁਫ਼ਾਨ ਵੇਲੇ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਅਸਮਾਨ ਉਤੇ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੂਛ ਹਿਲਾਂਦਾ, ਦੱਸਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਅਜਗਰ ਉਠ ਖਲੋਤਾ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਇਕ ਹਥ ਵਿਚ ਗੁਰਜ਼ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਇਕ ਹਥ ਵਿਚ ਖੰਡਾ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਅਜਗਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਕ ਧੌਣ ਉਹਦੇ ਵਲ ਲਮਕਾਈ, ਉਹਨੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਗੁਰਜ਼ ਦੇ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਖੰਡੇ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਲਾਹ ਕੇ ਰਖ ਦਿਤਾ। ਦੂਜੇ ਸਿਰ ਦਾ ਵੀ ਉਹਨੇ ਇਹੀਓ ਹਾਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਤੀਜੇ ਸਿਰ ਦੇ ਵੀ। ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿ ਉਹਦਾ ਅੰਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਅਜਗਰ ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਪਰ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦਾ ਘੋੜਾ ਉਡ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਅਜਗਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਦੇ ਦੱਸੇ ਸਿਰ ਲਾਹ ਛਡੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਭੁੰਜੇ ਪਟਕਾ ਮਾਰਿਆ। ਫੇਰ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੋਕ ਤੋਂ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾਂਦਾ ਆਇਆ ਤੇ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ ।ਉਹ ਸਖ਼ਤ ਲੜਾਈ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਆਰਾਮ ਲਈ ਲੇਟ ਗਿਆ ਤੇ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਉਹਦੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਮਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਦੋ ਮਸ਼ਕਾਂ ਰਖ ਦਿਤੀਆਂ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਪਾਣੀ ਸੀ। ਬੇ-ਸ਼ਕ ਹੀ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦੇ ਦਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾ ਆਇਆ ਕਿ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਕਿੰਨੀ ਹੀ ਵਾਰੀ ਉਹਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਕੋਈ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਚੰਗਾ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ, ਘੋੜਾ ਪੀੜਿਆ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਾਲੀ ਪੈ ਗਈ ਤੇ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਦਿਲ ਵਿੱਸ ਨਾਲ<noinclude>{{center|੧੧੪}}</noinclude> h68c1ff6e6pkck21lq2ne02hwr7rb11 250 12998 227071 42605 2026-07-19T05:31:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਸੂਕਿਆ ਤੇ ਹੋਸ਼-ਹੱਵਾਸ ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰ, ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦਾ ਫਸਤਾ ਮੁਕਾਣ ਦੇ ਢੰਗ ਤਰੀਕੇ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਈ। ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਫ਼ਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਕੁਝ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲੈਣ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਪਿਛੋਂ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸਦਿਆ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੁੁੰਮਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: "ਪਿਆਰੇ ਬਚਿਆ, ਮੇਰੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋਆ, ਤੂੰ ਬੜੇ ਸਫ਼ਰ ਝਾਗੇ ਨੇ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਈ ਅਣ - ਗਾਹੇ ਰਾਹ ਤੂੰ ਗਾਹੇ ਨੇ। ਸ਼ਰਤ ਲਾ ਲੈ, ਤੇਰਾ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਣੈ। ਆ, ਵੇਖਣੀ ਆਂ, ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੱਸੀ ਟੁੱਟਦੀ ਏ ਕਿ ਨਹੀਂ?" ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੱਸੀ ਕਢੀ, ਉਹ ਉਹਨੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦੁਆਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। "ਆ, ਬਚੜਿਆ," ਉਹ ਆਖਣ ਲਗੀ, "ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾ, ਤੇ ਵੇਖਾਂਗੇ, ਵਡੀ ਦੁਨੀਆਂ ਫਿਰਦਿਆਂ ਤੇ ਅਛੋਹੇ ਰਾਹ ਗਾਂਹਦਿਆਂ, ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਤਾਂ ਨਹੀਉਂ ਮੁਕ ਗਿਆ।" ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਤਾਣਿਆ, ਰੱਸੀ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਤੋੜ ਘਤਿਆ। “ਤੇ ਹੁਣ ਵੇਖਣ ਦੇ, ਤੂੰ ਦੋ ਰੱਸੀਆਂ ਤੋੜ ਸਕਣੈ ਕਿ ਨਹੀਂ," ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਕੁਰਲਾਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦੋ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਨੇ ਦੋ ਰੱਸੀਆਂ ਵੀ ਉਵੇਂ ਹੀ ਤੋੜ ਦਿਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਪਹਿਲੀ ਰੱਸੀ ਤੋੜੀ ਸੀ। “ਤੇਰੇ 'ਚ ਅਜੇ ਵੀ ਸੱਚੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਵਾਲਾ ਜ਼ੋਰ ਏ, ਪਰ ਵੇਖਣੇ ਹਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਕੁਝ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੋਵੇ," ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤਾ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਪੱਠੇ ਅਕੜਾਏ, ਰੱਸੀਆਂ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਤੋੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਵਾਹ ਲਾਈ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਤੇ ਖਿਚਿਆ-ਧੂਹਿਆ, ਪਰ ਰੱਸੀਆਂ ਸਗੋਂ ਉਹਦੇ ਮਾਸ ਵਿਚ ਧਸ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਘੁਟ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਵਾਹ ਲਈ, ਤੇ ਇਸ ਜਤਨ ਵਿਚ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਦਿਤਾ, ਪਰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਰੱਸੀਆਂ ਉਹਦੇ ਮਾਸ ਵਿਚੋਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤਕ ਧਸ ਗਈਆਂ ਤੇ ਟੁੱਟਣ ਵਿਚ ਨਾ ਆਈਆਂ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕਲੋਆਂਤਸਾ ਇਕ ਲੱਤ ਉਤੇ ਟਪੋਸੀਆਂ ਮਾਰਨ ਤੇ ਲਾਟੂ ਵਾਂਗ ਭੁਆਟੀਆਂ ਖਾਣ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਉੱਚੀ-ਉਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਲਗੀ: "ਆ ਜਾ, ਅਜਗਰਾ, ਕਿਥੇ ਲੁੱਕਾ ਹੋਇਆਂ? ਛੇਤੀ ਕਰ ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਵਾਲਾ ਫਾਹਾ ਵੱਢ ਦੇ।" ਅਜਗਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫੁੁੰਕਾਰਿਆ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਲੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਕ ਖੰਡਾ ਫੜਿਆ ਤੇ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਗੋਭੀ ਦੇ ਫੁਲ ਵਾਂਗ ਵੱਢ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ, ਡਕਰੇ ਇੱਕਠੇ ਕਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਘਸੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਛੱਟਾਂ ਵਿਚ ਪਾ, ਉਹਨੇ ਛੱਟਾਂ ਨੂੰ ਕਾਠੀ ਉਤੋਂ ਲਮਕਾ ਦਿਤਾ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛਾਂਟਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਬਾਘੀ ਪਾਂਦਿਆਂ ਕੂਕਿਆ: “ਦੌੜ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ, ਘੋੜਿਆ ਬਦਾ। ਜਿਥੇ ਇਹਨੂੰ ਜਿਊਂਦੇ ਨੂੰ ਸੈਂ ਲੈ ਗਿਆ, ਓਥੇ ਮੋਏ ਨੂੰ ਪੁਚਾ ਪਿਆ!"<noinclude></noinclude> a13c7xnb8syo6ccpf4bripyi766xc5s 250 12999 227072 42612 2026-07-19T05:31:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਤੇ ਘੋੜਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਤ ਵਾਂਗ ਉਡਦਾ, ਭਜ ਨਿਕਲਿਆ, ਧਰਤੀ ਉਹਦੇ ਸੁੰਮਾਂ ਹੇਠ ਸਾਂ-ਸਾਂ ਕਰਨ ਲਗੀ। ਉਹ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ, ਓਥੇ ਉਹ ਜੰਮਿਆ ਤੇ ਪਲਿਆ ਜੁ ਸੀ, ਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਉਹਦੀ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਪਰਵਰਸ਼ ਜੁ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਅਗੇ ਆ, ਖਲੋ ਗਿਆ। ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਬਰੂਹਾਂ ਤਕ ਆਈ ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਲੰਮੀ ਸਵਾਰੀ ਪਿਛੋਂ ਆਰਾਮ ਤੇ ਓਟ ਮੰਗਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਘੋੜਸਵਾਰ ਨਾ ਦਿਸਿਆ; ਉਹਦੀ ਥਾਂ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਦਿਸਿਆ, ਝਗੋ-ਝਗ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਬੜਿਆ ਪਿਆ। ਗਮ ਨਾਲ ਵਲਿਸ ਖਾ, ਉਹ ਘੋੜੇ ਵਲ ਭੱਜੀ, ਉਹਨੇ ਛੱਟਾਂ ਲਾਹ ਲਈਆਂ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖੀਆਂ, ਉਹਨੂੰ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦੇ ਲੋਥ ਦੇ ਟੋਟੇ ਦਿੱਸੇ। “ਹਾਇ, ਵਿਚਾਰਾ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ !" ਉਹ ਕੁਰਲਾਈ। "ਤੇ ਤੇਰਾ ਇਹ ਹਾਲ ਕੀਤਾ ਨੇ! ਤੇ ਉਹ, ਟੋਟਾ ਟੋਟਾ ਕਰ, ਉਹਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਲਗੀ, ਤੇ ਅਖੀਰ ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲੋਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਰ ਉਹ ਗੁਦਾਮ ਵਲ ਭੱਜੀ ਤੇ ਮਰਦਾ ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਪਾਣੀ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦਾ ਬੱਚਾ ਤੇ ਪੰਛੀ ਦਾ ਦੁਧ ਕਢ ਲਿਆਈ। ਜਿਥੇ-ਜਿਥੇ ਮਾਸ ਦਾ ਟੋਟਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਦੀਆਂ ਬੋਟੀਆਂ ਰੱਖ ਦਿਤੀਆਂ; ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਮੁਰਦਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ ਤੇ ਵਖ-ਵਖ ਟੋਟੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਜਿਉਂਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਹਾਇਆ, ਤੇ ਜਵਾਨ ਸੂਰਮਾ ਫੇਰ ਜਿਉਂ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ, ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਠੰਡਾ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: “ਤੋਬਾ, ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸੁੁੱਤਾ ਰਿਹੈਂ ਮੈਂ!" “ਚੰਨੜਿਆ, ਜੇ ਮੈਂ ਏਥੇ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਸੁੱਤਾ ਈ ਰਹਿਣਾ ਸੀ ਤੇ ਫੇਰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਗਣਾ, ਪੰਛੀ ਦੇ ਦੁਧ ਵਾਲਾ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ ਉਹਦੇ ਬੁਲਾਂ ਨਾਲ ਲਾਂਦਿਆਂ, ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਦੁਧ ਪੀਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਹਰ ਘੁਟ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਆਉਂਦੀ ਗਈ। ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਦੁਧ ਪੀ ਲਿਆ, ਉਹ ਏਨਾ ਤਕੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਪਹਿਲ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦਾ; ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰਜ਼ ਦੀ ਇਕੋ ਸਟ ਨਾਲ ਚਕਮਾਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਚਟਾਨ ਨੂੰ ਚੂਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉਠਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਛੰਡ ਵਗਾਈ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਚੇਤਾ ਆਇਆ, ਅਜਗਰ ਨੇ ਉਹਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਗੁਰਜ਼ ਚੁਕ ਲਿਆ ਤੇ ਕਾਹਲੀ - ਕਾਹਲੀ ਮਹਿਲ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਦੀ ਹਿੱਕ ਵਿਚ ਬਦਲੇ ਦੀ ਤਿਹ ਇੰਜ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨੋਂ ਪਰਨਾਲੇ ਬਣ ਵਗਦਾ ਮੀਂਹ। ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਮਹਿਲ 'ਚ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਤੇ ਓਥੇ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਤੇ ਅਜਗਰ ਦਸਤਰਖ਼ਾਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਖਲੋਤੀ ਖਾਣੇ ਪਰੋਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਵੜਦਿਆਂ ਵੇਖਿਆ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਥਲਿਉਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਿਕਲਦੀ ਜਾਪੀ। ਪਰ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰਨ ਦੀ ਮੁਹਲਤ ਨਾ ਦਿੱਤੀ । ਉਹਨੇ ਇਕ ਹਥ ਨਾਲ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਨੂੰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਧਰੂੰਹਦਾ-ਧਰੂੰਹਦਾ ਉਹਨਾਂ<noinclude></noinclude> codyuyxgg6rjevd56ffd3497uligwcs 250 13000 227073 42718 2026-07-19T05:31:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡਕਰੇ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਤਾਂਬੇ ਦੀ ਭੱਠੀ ਬਾਲੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿਤਾ, ਤਾਂ ਜੁ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ, ਜਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦੇ, ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਚਰਾਂਦੀਂ, ਜਾਂ ਮੋਤੀਆਂ-ਭਰੇ ਸਮੁੰਦਰੀਂ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਹੇਠ ਨੀਲੇ ਅਸਮਾਨ, ਜਿਥੇ ਉਕਾਬ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲਾਣ, ਰਹੇ ਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ - ਨਿਸ਼ਾਨ। ਇਹ ਕਰ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲਈ, ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆਂ ਤੇ ਧਰਵਾਸ ਦਿਤੀ। ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜੁੜੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਨੇ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਨੂੰ ਜੀਵਨ-ਸਾਥ ਲਈ ਆਖਿਆ ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਮੰਨ ਗਈ। ਵਿਆਹ ਉਤੇ ਏਨੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਆਏ ਕਿ ਕੋਈ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਖਾਧੀ। ਤੇ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਆਪ ਰੋਸ਼ਨ ਸੂਰਜ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਕੁੱਪੇ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਭਨਾਂ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਲਗਦੇ ਸਨ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮੌਜ-ਬਹਾਰਾਂ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵੰਡਾ ਰਿਹਾ ਸੀ! ਤੇ ਵਿਆਹ ਪਿਛੋਂ ਨਿਆਜ਼-ਬੋ ਫ਼ੇਤ-ਫ਼ਰੂਮੋਸ ਤੇ ਇਲਾਨਾ ਕੋਸਿਨਜ਼ਾਨਾ ਪਿਆਰ ਤੇ ਅਮਨ ਸਹਿਤ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਨੇ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਦਾ ਵਕਤ ਨਹੀਂ ਆ ਗਿਆ ਹੋਇਆ।<noinclude></noinclude> qmdpioc1c2lm4uxmkyj1b6tnrujk7to 250 13086 227074 42736 2026-07-19T05:31:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger|ਕਹਾਣੀ ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਦੀ</br> ਜਿਹੜੀ ਬੜੀ ਸਿਆਣੀ ਸੀ}} '''ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ''' [[ਤਸਵੀਰ:Manak Parbat - Cat and mice.svg|center|400px]] ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਵਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਸੁਣਾਵਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਕੀ ਸੁਣਾਣਾ ਏਂ। ਕਹਾਣੀ ਮਾਮੇਦ ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਸੁਦਾਗਰ ਦੀ, ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਸਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਦੇਸੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਾਲ ਦੀ ਸੁਦਾਗਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇਸ ਚਲ ਪੈਣ ਦੀ ਸੁੱਝੀ। ਉਹਨੇ ਚੋਖਾ ਸਾਰਾ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਲ ਖਰੀਦਿਆ, ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਭਾੜੇ ਉਤੇ ਕੀਤੇ, ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨਾਲ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਥਾਂ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਥਾਂ, ਤੇ ਅਖੀਰ ਉਹ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਪੜਿਆ, ਜਿਹਦਾ ਨਾਂ ਉਹਨੇ ਪਹਿਲੋਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਿਆ। ਏਥੇ ਉਹਨੇ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰਾਂ ਪਿਛੋਂ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਧਾਰੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ-ਚਾਕਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਕਾਫ਼ਲਾ-ਸਰਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਖਾ-ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਕ ਓਪਰਾ ਆਦਮੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। “ਹੋ, ਓਏ, ਸੁਦਾਗਰਾ!" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। “ਤੂੰ ਕਿਤੋਂ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਹੋਏਂਗਾ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਏਥੋਂ ਦੇ ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਕੀ ਨੇ?" ਮਾਮੇਦ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਮੈਂ ਦਸਨਾਂ, ਕੀ ਨੇ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਸੁਦਾਗਰ ਏਥੇ ਆਉਂਦੈ, ਉਹਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨ ਦੇ<noinclude>{{center|੧੧੮}}</noinclude> rpkk1pc72b6vf9e9pgssboeq8n60z4i 250 14646 226986 65222 2026-07-19T05:08:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਸੀਟੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੱਜਾ ਦਸਤਾਨਾ ਝੁੱੱਗੀ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਸਨ। ਤੇ ਦਸਤਾਨੇ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਬਾਰਿਆਂ ਤੋੜ ਦਿਤੀਆਂ, ਪਰ ਭਰਾ ਸੁੱਤੇ ਰਹੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਣਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ, ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ, ਏਨੀ ਤੁੰਦੀ ਨਾਲ ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਈ, ਜਿੰਨੀ ਤੁੰਦੀ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਲਾਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਦੇ ਛੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਰਖ ਦਿਤੇ। ਪਰ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਲਾਟੋ-ਲਾਟ ਉਂਂਗਲੀ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧੌਣਾਂ ਉਤੇ ਜੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਇੰਜ ਜੁੜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਓਥੇ ਹੀ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਫੇਰ ਉਹ ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਲਕ ਤਕ ਧਕ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਈਵਾਨ ਨੂੰ ਸੁਝ ਪਿਆ ਕਿ ਹਾਲਤ ਡਾਢੀ ਮੰਦੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਖੱਬਾ ਦਸਤਾਨਾ ਲਾਹਿਆ ਤੇ ਝੁੱਗੀ ਉਤੇ ਦੇ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਦਸਤਾਨੇ ਛਤ ਵਿਚ ਮਘੋਰਾ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਸੁੱਤੇ ਰਹੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੁਝ ਨਾ ਸੁਣਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਦੇ ਨੌਂ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਰਖ ਦਿਤੇ। ਪਰ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਆਪਣੀ ਲਾਟੋਲਾਟ ਉਂਂਗਲੀ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਧੌਣਾਂ ਉਤੇ ਫੇਰ ਜੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਫੇਰ ਉਹ ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਗਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚ ਮੋਢਿਆਂ ਤਕ ਧਕ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਪਰ ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟੋਪ ਲਾਹ ਲਿਆ ਤੇ ਝੁੱਗੀ ਨੂੰ ਦੇ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਝੁੱਗੀ ਸਟ ਖਾ ਹਿਲ ਪਈ ਤੇ ਝੂਲਣ ਲਗੀ ਤੇ ਢਹਿੰਦੀ-ਢਹਿੰਦੀ ਬਚੀ। ਸਿਰਫ਼ ਤਾਂ ਹੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਗ ਖੁਲ੍ਹੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸੁਣਿਆ, ਈਵਾਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਹਿਣਹਿਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਸੰਗਲੀ ਤੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਬੱਝਾ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਤਬੇਲੇ ਵਲ ਭੱਜੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਉਹਦੇ ਮਗਰ ਨਠ ਪਏ। {{gap}}ਈਵਾਨ ਦਾ ਘੋੜਾ ਸਿਰਪਟ ਦੌੜਦਾ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਨੂੰ ਦੁਲੱਤੀਆਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਤੇ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਨੇ ਸ਼ੂਕਰ ਛੱਡੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੰਗਿਆੜਿਆਂ ਦੀ ਵਾਛੜ ਕਰ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਤੇ ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ ਤੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋ ਦੀ ਲਾਟੋ-ਲਾਟ ਉੱਗਲੀ ਵਢ ਦਿਤੀ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਲਾਹੁਣ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਲਾਹੁੰਦਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਾ ਰਹਿ ਗਿਆ! ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਲੋਥ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਡਕਰੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਖਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਐਨ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਦੋਵੇਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੱਠੇ-ਠੱਠੇ ਪੁੱਜੇ। {{gap}}"ਤੁਹਾਡਾ ਜੋੜਾ ਵੀ ਕਮਾਲ ਦਾ ਏ!" ਈਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਤੁਹਾਡੇ ਨੀਂਦਰ ਨਾਲ ਏਡੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਾਨ ਦੇਣੀ ਪੈ ਚੱਲੀ ਸੀ।" {{gap}}ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਉਹਨੂੰ ਝੁੱਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਨੁਹਾਇਆ, ਖੁਆਇਆ-ਪਿਆਇਆ ਤੇ ਸੁਆ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਈਵਾਨ ਸਵੱਖਤੇ ਹੀ ਉਠ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਕਪੜੇ ਪਾਣ ਲਗ ਪਿਆ ।<noinclude>{{center|੩੧}}</noinclude> ojbhix9po7zbhfhbl4jm7cv2kgfo89x 250 14651 226987 68514 2026-07-19T05:08:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਉਂ ਉਠ ਪਿਐਂਂ?" ਉਹਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਏਡੀ ਸਖ਼ਤ ਲੜਾਈ ਪਿਛੋਂ ਆਰਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਏ ਤੈਨੂੰ।" {{gap}}"ਨਾ, ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ," ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਦਾਖ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਕੋਲ ਮੇਰੀ ਪੇਟੀ ਗੁਆਚ ਗਈ ਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਲੱਭਣ ਜਾਣੈਂਂ ਉਹਨੂੰ।" {{gap}}"ਲੋੜ ਕੀ ਏ!" ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੇ ਤੇ ਓਥੋਂ ਨਵੀਂ ਪੇਟੀ ਖਰੀਦ ਲਵੀਂ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪੇਟੀ ਈ ਚਾਹੀਦੀ ਏ!'' {{gap}}ਤੇ ਈਵਾਨ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦਾਖ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੇਟੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਨਾ ਅਟਕਿਆ। ਉਹ ਬੇਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਤੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਇੰਜ ਅਛੋਪਲੇ ਹੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਨਜ਼ਰੀਂ ਨਾ ਪਿਆ, ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋਆਂ ਦੇ ਪੱਥਰ ਵਾਲੇ ਮਹਿਲ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਰੀਂਗਦਾ-ਰੀਂਗਦਾ ਇਕ ਖੁਲ੍ਹੀ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਜਾ ਅਪੜਿਆ ਤੇ ਉਥੇ, ਕੰਨ ਲਾ, ਸੁੰਗੜ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਓਥੇ ਕੋਈ ਗੋਂਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸਿਆ, ਅੰਦਰ ਚੁਦੋ-ਯੁਦੋਆਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵਹੁਟੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਬੁੱਢੀ ਅਜਗਰਨੀ, ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਹ ਉਥੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਪਹਿਲੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਈਵਾਨ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਵਾਂਗੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਘਰ ਪਰਤ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਭੱਜਾਂਗੀ, ਦਿਨ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਸਹਿ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੀ ਤੇ ਆਪ ਖੂਹ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲਈ ਤਰਸਣਗੇ ਤੇ ਪਹਿਲਾ ਘੁੱਟ ਭਰਦਿਆਂ ਈ ਡਿਗ ਮਰਨਗੇ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਆਖਿਆ ਈ," ਬੁੱਢੀ ਅਜਗਰਨੀ ਬੋਲੀ। {{gap}}ਦੂਜੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਭੱਜਾਂਗੀ ਤੇ ਸੇਆਂ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਜਿਵੇਂ ਈ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੇਅ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਲਾਇਆ, ਇਕਦਮ ਈ ਤੂੰਬੇ ਜਾਣਗੇ। {{gap}}"ਠੀਕ ਆਖਿਐ ਤੂੰ ਵੀ," ਬੁੱਢੀ ਅਜਗਰਨੀ ਫੇਰ ਬੋਲੀ। {{gap}}ਤੀਜੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਤੇ ਮੈਂ, ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਨੀਂਦਰ ਦਾ ਟੂਣਾ ਕਰਾਂਗੀ; ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਭੱਜਾਂਗੀ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਗੱਦੀਆਂ ਵਾਲਾ ਨਰਮ ਗਲੀਚਾ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਭਰਾ ਲੇਟਣਾ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਣਗੇ, ਪਰ ਸੜ ਕੇ ਕੋਲੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ!" {{gap}}"ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਘਟ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ," ਬੁੱਢੀ ਅਜਗਰਨੀ ਬੋਲੀ। "ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ ਸਕੀਆਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਸੂਰਨੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਤੇ ਪਿਛੋਂ ਜਾ ਮਿਲ, ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਘਾਰ ਜਾਵਾਂਗੀ।" {{gap}}ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ ਤੇ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਕੋਲ ਪਰਤ ਆਇਆ। {{gap}}"ਕਿਉਂ, ਲਭ ਪਈ ਆ ਪੇਟੀ?" ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਲਭ ਪਈ ਏ।"<noinclude>{{center|੩੨}}</noinclude> 8fmk6bwzwrbdvfnet9s23zk9w769gt1 250 14656 226988 71326 2026-07-19T05:09:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਤੇ ਏਨਾ ਵਕਤ ਗੁਆਣ ਜੋਗੀ ਹੈ ਸੀ।" {{gap}}"ਹੈ ਸੀ, ਭਰਾਵੋ, ਹੈ ਸੀ।" {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ ਤੇ ਚਰਾਂਦਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਤੇ ਦਿਨ ਇੰਜ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾ ਪੀਤਾ ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਜਾਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਚੁਗਿਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇਕ ਖੂਹ ਦਿਸਿਆ, ਜਿਹਦੇ ਉਪਰ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਇਕ ਡੋਈ ਤਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਵਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਈਵਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਈਵਾਨ, ਠਹਿਰ ਜਾਈਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਠੰਡਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਈਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆ ਲਈਏ।" {{gap}}“ਕੀ ਪਤੈ, ਏਸ ਖੂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਗੰਦਾ ਹੋਵੇ," ਈਵਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਤੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ, ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਖੂਹ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਦੇ ਇੰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਕਹਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਚਾਂਗਰਾਂ ਸੁਣੀਣ ਲਗ ਪਈਆਂ, ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਧੁੰਦ ਛਾ ਗਈ, ਤਪਸ਼ ਘਟ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਹ ਲਗਣੀ ਹਟ ਗਈ। “ਵੇਖ ਲਿਆ ਜੇ ਨਾ, ਭਰਾਵੋ, ਖੂਹ ’ਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਸੀ," ਈਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਉਹ ਅਗੇ ਚਲਦੇ ਗਏ, ਬਹੁਤ ਵਕਤ ਲੰਘ ਗਿਆ ਕਿ ਥੋੜਾ, ਇਹਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਜਾਂਦਿਆਂ - ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੇਆਂ ਦਾ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦਿਸਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਵਡੇ-ਵਡੇ, ਗੁਲਾਬੀ ਸੇਆਂ ਨਾਲ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਘੋੜਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਦ ਖਲੋਤੇ ਤੇ ਸੇਆਂ ਨੂੰ ਹਥ ਪਾਣ ਲਗੇ। ਪਰ ਈਵਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹਲਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲਈ ਤੇ ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਵੱਢਣ ਲਗ ਪਿਆ; ਤੇ ਸੰਆਂ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਚੀਕਣ ਤੇ ਚਾਂਗਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਵੇਖ ਲਿਆ ਜੇ ਨਾ, ਭਰਾਵੋ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੇਆਂ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਜੇ? ਇਹਦੇ 'ਤੇ ਲਗੇ ਸੇਅ ਸੁਆਦਲੇ ਨਹੀਂ।" ਈਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਤੇ ਤਿੰਨੇ ਦੇ ਤਿੰਨੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੇ ਤੇ ਅਗੇ ਚਲ ਪਏ। {{gap}}ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਚਲਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਥਕੇਵਾਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਚੁਗਿਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਤੇ ਉਥੇ ਪੈਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਨਰਮ, ਡਲਕਦਾ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਗੱਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। {{gap}}"ਚਲੋ, ਗਲੀਚੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਲਈਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਥੱਕੇ ਹੱਡਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲੈਣ ਦਈਏ, ਘੰਟਾ ਕੁ ਠੋਕਾ ਲਾ ਲਈਏ," ਦੋਵਾਂ ਵਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਭਰਾਵੋ, ਗਲੀਚਾ ਨਰਮ, ਨਹੀਂ ਜੇ ਲੱਗਣ ਲਗਾ," ਈਵਾਨ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਗਲ ਸੁਣ ਦੋਵੇਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}"ਸਾਨੂੰ ਮੱਤਾਂ ਕਿਉਂ ਦੇਂਦਾ ਰਹਿਣੈ?" ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗੇ। "ਅਸੀਂ ਇਹ ਨਾ ਕਰੀਏ ਤੇ ਉਹ ਨਾ ਕਰੀਏ।" {{gap}}ਪਰ ਈਵਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਨਾ ਕਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਪੋਟੀ ਲਾਈ ਤੇ ਗਲੀਚੇ ਸੁਟ ਦਿਤੀ। ਤੇ ਪੇਟੀ ਬਲ ਉਠੀ ਤੇ ਸੜ ਕੇ ਕੋਲਾ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}"ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹੋ ਕੁਝ ਈ ਹੋਣਾ ਸੀ," ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਨੇੜੇ<noinclude>{{rh|<small>3-279!</small>|੩੩}}</noinclude> lm7nlt68mp7n6kyjhpo2jkq8uspue05 250 14661 226989 71330 2026-07-19T05:09:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਗਲੀਚੇ ਤੇ ਗੱਦੀਆਂ ਦੇ ਟੋਟੇ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫੀਤੀਆਂ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਤੇ ਪਰਾਂ ਸੁਟ ਵਗਾਈਆਂ ਤੇ ਆਖਿਆ : {{gap}}"ਭਰਾਵੋ , ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਗਿਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਖੂਹੀ , ਸੈਆਂ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਤੇ ਗਲੀਚਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਨ , ਜੁ ਉਹ ਲਗਦੇ ਸਨ , ਸਗੋਂ ਤਿੰਨਾਂ ਚੁਦੋ-ਦੋਆਂ ਦੀਆਂ ਵਹੁਟੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ , ਪਰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ , ਸਗੋਂ ਆਪ ਮਰ-ਮੁਕ ਗਈਆਂ ਨੇ।" {{gap}}ਭਰਾ ਅਗੇ ਚਲਦੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਅਗੇ ਨਿਕਲ ਗਏ ਜਾਂ ਘਟ ਅਗੇ ਨਿਕਲ ਗਏ,ਇਹਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ,ਪਰ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਅਸਮਾਨ ਕਾਲਾ ਸ਼ਾਹ ਹੋ ਗਿਆ , ਹਵਾ ਚਾਂਗਰਨ ਲਗ ਪਈ , ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਕੰਬਣ ਤੇ ਸਾਂ-ਸਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ,ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ,ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਸੂਰਨੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਭੱਜੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਜਬਾੜੇ ਚੁਪਾਟ ਖੋਲ੍ਹ ਲਏ ਤੇ ਈਵਾਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਘਾਰ ਹੀ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਏਨੇ ਸਿਧੇ-ਸਾਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗੁੱਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ-ਇਕ ਪੂਡ ਲੂਣ ਧਰੂਹ ਕਢਿਆ ਤੇ ਸੂਰਨੀ ਦੇ ਖੁਲੀ ਧੁੰਨੀ ਵਿੱਚ ਦੇ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}ਸੂਰਨੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹਨੇ ਇਹ ਸੋਚ ਲਿਆ ਕਿ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਈਵਾਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਖਲੋ ਗਈ ਤੇ ਲੂਣ ਨੂੰ ਚਿੱਥਣ ਲਗ ਪਈ। ਪਰ ਸੁਆਦ ਤੋਂ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ ਕਿ ਇਹ ਲੂਣ ਸੀ, ਉਹ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਭਜ ਪਈ| {{gap}}ਉਹ ਭਜਦੀ ਗਈ , ਉਹਦੇ ਲੂੰ ਕੰਢੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹ ਦੰਦ ਕਰੀਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆ ਰਲੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ । {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ , ਈਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਵਾਗਾਂ ਵਖ-ਵਖ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਲੈਣ . ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੱਜੇ ਹਥ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਦੂਜਾ ਖੱਬੇ ਹਥ ਤੇ ਈਵਾਨ ਆਪ-ਸਿੱਧਾ ਅਗੇ ਫਲ। {{gap}}ਸੂਰਨੀ ਭੱਜੀ ਆਈ ਤੇ ਫੇਰ ਅਟਕ ਗਈ , ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲੋਂ ਕਿਹਦੇ ਪਿਛੇ ਜਾਏ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਕੋ-ਤਕੇ ਵਿਚ ਪਈ ਖੜੀ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭੁੰਨੀ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ,ਈਵਾਨ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ ,ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਦੇ ਮਾਰਿਆ ! ਸੂਰਨੀ ਚੂਰਾ-ਚੂਰਾ ਹੋ ਮਿਟੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਹਵਾ ਨੇ ਖਿੰਡਾ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਦੀ ਕੋਈ ਦੈਤ,ਅਜਗਰ ਜਾਂ ਸਪ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ,ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਡਰ-ਭਓ ਨਹੀਂ । {{gap}}ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਕਿਸਾਨ-ਜਾਏ ਈਵਾਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੋ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਏ,ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ,ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ਾਈਂ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ,ਆਪਣੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਵਾਂਹਦੇ,ਆਪਣੀ ਕਣਕ ਬੀਜਦੇ।<noinclude></noinclude> t0gq31km33t8vw6joymsecs68xiedh6 250 18149 227156 130886 2026-07-19T05:49:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} ਚੱਪਣੀ ਬੋਲੀ : “ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਕੀ?? ਚੂਹਾ ਕਹਿੰਦਾ : “ਲੱਡੂ, ਜਲੇਬੀਆਂ, ਪੇੜੇ, ਬਰਫੀ, ਕਪੜੇ। {{gap}}ਚੱਪਣੀ ਚੂਹੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਪਈ। ਚੱਪਣੀ ਫੇਰ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ, “ਤੂੰ ਹੱਟੀਓਂ ਤੇਲ ਲਿਆ।” ਚੂਹਾ ਹੱਟੀ ਆਲੇ ਨੂੰ ਜਾਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਬਈ ਤੇਲ ਦਈਂ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਕੱਢ ਲੈ ਪੀਪੇ 'ਚੋਂ।" ਚੂਹਾ ਤੇਲ ਕੱਢਣ ਲੱਗਿਆ ਤੇਲ ਦੇ ਪੀਪੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਚੱਪਣੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਕਹਿੰਦੇ, “ਚੂਹਾ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।" ਚੱਪਣੀ ਫੇਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਤੇ ਉਥੋਂ ਵੀ ਗਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਈ।<noinclude>{{right|117}}</noinclude> cbpx0bot8d9soul1utu3blx8s0xw3x7 250 18154 227157 136573 2026-07-19T05:49:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਮਚਲੀ ਚੂਹੀ'''}}}} ਇੱਕ ਸੀ ਚੂਹਾ ਇੱਕ ਸੀ ਚੂਹੀ। ਦੋਨੋਂ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ। ਚੂਹਾ ਚੂਹੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, “ਆ ਚੂਹੀਏ ਆਪਾਂ ਮੋਠ ਬੀਜਣ ਚੱਲੀਏ।” ਚੂਹੀ ਕਹਿੰਦੀ: <poem>ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਦੁਖਦਾ ਮੇਰਾ ਢਿੱਡ ਦੁਖਦਾ ਮੈ ਕੀ ਕਰੂੰ</poem> {{gap}}ਚੂਹਾ ਕਹਿੰਦਾ। "ਚਲ ਮਹੀਓਂ ਬੀਜ ਆਉਨਾ।" {{gap}}ਉਹ ਕੱਲਾ ਈ ਮੋਠ ਬੀਜ ਆਇਆ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਮਗਰੋਂ ਫੇਰ ਚੂਹੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਆ ਚੂਹੀਏ ਆਪਾਂ ਮੋਠ ਗੁੱਡ ਆਈਏ। ਚੂਹੀ ਨੇ ਫੇਰ ਬਹਾਨਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਕਹਿੰਦੀ: <poem>ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਦੁਖਦਾ ਮੇਰਾ ਢਿੱਡ ਦੁਖਦਾ ਮੈ ਕੀ ਕਰੂੰ</poem> {{gap}}ਚੂਹਾ ਕੱਲਾ ਈ ਮੋਠ ਗੁੱਡ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਦੋ ਵਾਰ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਮੋਠਾਂ ਦੀ ਫਸਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਚੂਹਾ-ਚੂਹੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਆ ਚੂਹੀਏ ਆਪਾਂ ਮੋਠ ਵੱਢ ਆਈਏ।” ਚੂਹੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਬਹਾਨਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਹਿੰਦੀ : <poem>ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਦੁਖਦਾ ਮੇਰਾ ਢਿੱਡ ਦੁਖਦਾ ਮੈ ਕੀ ਕਰੂੰ</poem> {{gap}}ਚੂਹਾ ਕੱਲਾ ਹੀ ਮੋਠ ਵੱਢ ਕੇ ਸੁਕਣੇ ਪਾ ਆਇਆ। ਫਲੀਆਂ ਸੁਕਾਣ ਮਗਰੋਂ ਚੂਹੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਝਾੜ ਲਿਆ ਤੇ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਘਰ ਆ ਕੇ ਉਹਨੇ ਚੂਹੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਚੂਹੀਏ-ਚੂਹੀਏ, ਮੋਠਾਂ ਨੂੰ ਰਿਣੇ ਧਰ ਦੇ।”<noinclude>118</noinclude> 6p4uv5cq9hh7l1jpr1nrqnynuhadm9e 250 18163 227158 136574 2026-07-19T05:49:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਚੂਹੀ ਨੇ ਫੇਰ ਓਹ ਘੜਿਆ ਘੜਾਇਆ ਬਹਾਨਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ: <poem>ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਦੁਖਦਾ ਮੇਰਾ ਢਿੱਡ ਦੁਖਦਾ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰੂੰ</poem> {{gap}}ਚੂਹਾ ਕਹਿੰਦਾ, “ਚੰਗਾ ਮਹੀਓਂ ਰਿੰਨ੍ਹ ਦਿੰਨਾਂ ਚੂਹੇ ਨੇ ਅੱਗ ਬਾਲੀ ਤੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਮੋਠ ਰਿਝਣੇ ਧਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਮੋਠ ਰਿਝ ਗਏ ਤੇ ਚੂਹਾ ਚੂਹੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, “ਆ ਚੂਹੀਏ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲੈ।” {{gap}}ਚੂਹੀ ਕਹਿੰਦੀ, “ਲਿਆ।” {{gap}}ਜਦ ਚੂਹੀ ਖਾਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਚੂਹੇ ਨੇ ਸੋਟਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਚੂਹੀ ਦੇ ਮਾਰਿਆ। ਚੂਹੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਈ।<noinclude>{{right|119}}</noinclude> 5h5gziu6cnb8vesvrc8u8hh2jms41g4 250 18181 227159 136572 2026-07-19T05:49:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਚਿੜੀ ਤੇ ਖਿੱਲ'''}}}} {{Block center|<poem> {{gap}}ਇੱਕ ਸੀ ਚਿੜੀ। ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉੱਡਦੇ ਉੱਡਦੇ ਉਹਨੂੰ ਇੱਕ ਝਿਊਰੀ ਭੱਠੀ ਤੇ ਦਾਣੇ ਭੁੰਨਦੀ ਦਖਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨੇ ਭੱਠੀ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਮੱਕੀ ਦੇ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਭੁੱਜੀ ਹੋਈ ਖੁੱਲ ਚੁੱਕ ਲਈ ਤੇ ਇੱਕ ਖੁੰਢ ਉੱਤੇ ਜਾ ਬੈਠੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਖਿਲ ਖਾਣ ਲਈ ਖੁੱਢ ਤੋਂ ਰੱਖੀ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁੰਢ ਦੀ ਤੇੜ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ। ਚਿੜੀ ਨੇ ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਖਿੱਲ ਤੋੜ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲੀ। ਚਿੜੀ ਉਥੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਤਰਖਾਣ ਪਾਸ ਪੁੱਜੀ ਤੇ ਬੋਲੀ, "ਤਖਾਣਾ ਖਾਣਾ ਖੁੰਢ ਪਾੜ ਦੇ।" ਤਰਖਾਣ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਪਾੜਾਂ। {{center|<poem>ਤਖਾਣ ਖੁੰਢ ਪਾੜਦਾ ਨੀ ਖੁੰਢ ਖਿੱਲ ਛੱਡਦਾ ਨੀ ਚਿੜੀ ਵਿਚਾਰੀ ਕਿਣ ਜੀਵੇ </poem>}} ਚਿੜੀ ਓਥੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਕਹਿੰਦੀ, "ਰਾਜਾ ਰਾਜਾ ਤੂੰ ਤਖਾਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ।" ਰਾਜਾ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਮਾਰਾਂ। ਚਿੜੀ ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਉਥੋਂ ਉਡਗੀ: {{center|<poem>ਰਾਜਾ ਤਖਾਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਨੀ ਤਖਾਣ ਖੁੰਢ ਪਾੜਦਾ ਨੀ ਖੁੰਢ ਖਿੱਲ ਛੱਡਦਾ ਨੀ ਚਿੜੀ ਵਿਚਾਰੀ ਕਿਕਣ ਜੀਵੇ </poem>}} ਚਿੜੀ ਫੇਰ ਰਾਣੀ ਕੋਲ ਗਈ, "ਰਾਣੀ ਰਾਣੀ ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰੁੱਸ ਜਾ।" ਰਾਣੀ ਨੇ ਝੱਟ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਰੁੱਸਾਂ? {{center|<poem>ਚਿੜੀ ਉਥੋਂ ਵੀ ਇਹ ਗਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਉੱਡ ਗਈ: ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰੁੱਸਦੀ ਨੀ ਰਾਜਾ ਤਖਾਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਨੀ ਤਖਾਣ ਖੁੱਢ ਪਾੜਦਾ ਨੀ ਖੁੰਢ ਖੁੱਲ ਛੱਡਦਾ ਨੀ ਚਿੜੀ ਵਿਚਾਰੀ ਕਿਕਣ ਜੀਵੇ</poem>}} </poem>}}<noinclude>{{left|122}}</noinclude> l67jzyruuqmq4onyxh98kkkudfrerp3 250 18190 227160 136576 2026-07-19T05:49:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|<poem>ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਂਦਾ ਨੀ ਅੱਗ ਸੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲਦੀ ਨੀ ਸੋਟੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਨੀ ਸੱਪ ਰਾਣੀ ਦੇ ਲੜਦਾ ਨੀ ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰੁੱਸਦੀ ਨੀ ਰਾਜਾ ਤਖਾਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਨੀਂ ਤਖਾਣ ਖੁੰਢ ਪਾੜਦਾ ਨੀ ਖੁੰਢ ਖੁੱਲ ਛੱਡਦਾ ਨੀਂ ਚਿੜੀ ਵਿਚਾਰੀ ਕਿਕਣ ਜੀਵੇ</poem>}} ਚਿੜੀ ਊਠਾਂ ਕੋਲ ਆਈ। "ਉਠੋ ਉਠੋ ਤੁਸੀਂ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਸੜ੍ਹਾਕ ਜਾਓ।" ਉਹ ਵੀ ਨਾ ਮੰਨੇ, "ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਸੜ੍ਹਾਕੀਏ। ਚਿੜੀ ਉਥੋਂ ਫੇਰ ਗਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਉੱਡ ਗਈ: {{center|<poem> ਉੱਠ ਪਾਣੀ ਸੜ੍ਹਾਕਦੇ ਨੀ ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਂਦਾ ਨੀ ਅੱਗ ਸੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲਦੀ ਨੀ ਸੋਟੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਨੀ। ਸੱਪ ਰਾਣੀ ਦੇ ਲੜਦਾ ਨੀ ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰੁੱਸਦੀ ਨੀ ਰਾਜਾ ਤਖਾਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਨੀ ਤਖਾਣ ਖੁੰਢਾ ਪਾੜਦਾ ਨੀ ਖੁੰਢ ਖੁੱਲ ਛੱਡਦਾ ਨੀ ਚਿੜੀ ਵਿਚਾਰੀ ਕਿਕਣ ਜੀਵੇ</poem>}} ਚਿੜੀ ਚੂਹਿਆਂ ਪਾਸ ਗਈ। "ਚੂਹਿਓ ਚੁਹਿਓ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਟੁੱਕ ਦਿਓ।" ਚੂਹੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਆਖੇ ਨਾ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਟੁੱਕੀਏ।" ਚਿੜੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਕੇ ਉਥੋਂ ਵੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਉੱਡ ਗਈ: {{center|<poem>ਚੂਹੇ ਨਕੇਲਾਂ ਟੁੱਕਦੇ ਨੀ ਊਂਠ ਪਾਣੀ ਸੜਾਕਦੇ ਨੀ ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਂਦਾ ਨੀ ਅੱਗ ਸੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲਦੀ ਨੀ ਸੋਟੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਨੀ ਸੱਪ ਰਾਣੀ ਦੇ ਲੜਦਾ ਨੀ ਰਾਣੀ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰੁੱਸਦੀ ਨੀ ਰਾਜਾ ਤਖਾਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਨੀ </poem>}}<noinclude></noinclude> 1uk50j3b166u83frmbimzil6cwgrflj 250 18194 227161 136577 2026-07-19T05:50:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|<poem>ਤਖਾਣ ਖੁੰਢ ਪਾੜਦਾ ਨੀ ਖੁੱਡ ਖਿੱਲ ਛੱਡਦਾ ਨੀ ਚਿੜੀ ਵਿਚਾਰੀ ਕਿਕਣ ਜੀਵੇ </poem>}} {{gap}}ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋਕੇ ਚਿੜੀ ਬਿੱਲੀਆਂ ਪਾਸ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾ ਦੱਸੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਬਿੱਲੀਓ ਬਿੱਲੀਓ ਤੁਸੀਂ ਚਹਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵੇ। {{gap}}ਬਿੱਲੀਆਂ ਝੱਟ ਬੋਲੀਆਂ, “ਲਿਆ ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਖਾਨੀਆਂ। {{gap}}ਚਿੜੀ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੂਹਿਆਂ ਪਾਸ ਪੁੱਜੀ। ਚੂਹੇ ਬਿੱਲੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਡਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ, “ਚਿੜੀਏ ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਜਾ ਕੇ ਊਂਠਾਂ ਦੀਆਂ ਨਕਲਾਂ ਟੁੱਕਦੇ ਆਂ।' {{gap}}ਉਹ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਊਂਠਾਂ ਪਾਸ ਗਈ। ਊਂਠਾਂ ਨੇ ਚੂਹੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਸੜਾਕੇ ਜਾਂਦੇ ਆਂ।" {{gap}}ਚਿੜੀ ਊਂਠਾਂ ਸਣੇ ਦਰਿਆ ਤੇ ਪੁੱਜੀ। ਦਰਿਆ ਝੱਟਪੱਟ ਬੋਲਿਆ, “ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦਿਨਾਂ।” {{gap}}ਦਰਿਆ ਹੈਰੀਂ ਚਿੜੀ ਸਮੇਤ ਅੱਗ ਪਾਸ ਗਏ। ਅੱਗ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਫੈਸਲਾ ਬਦਲ ਲਿਆ ਕਹਿੰਦੀ, “ਚਿੜੀਏ ਚਿੜੀਏ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਜਾ ਕੇ ਸੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਲਦੀ ਆਂ।" {{gap}}ਅੱਗ ਤੇ ਚਿੜੀ ਸੋਟਿਆਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਦੋਖ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ, “ਚਿੜੀਏ ਚਿੜੀਏ ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਜਾ ਕੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਆਂ।" {{gap}}ਚਿੜੀ ਤੇ ਸੋਟੇ ਸੱਪਾਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਸੋਟੇ ਵੇਖ ਸੱਪ ਡਰ ਗਏ ਕਹਿੰਦੇ, “ਚਿੜੀਏ ਚਿੜੀਏ ਅਸੀਂ ਹੁਣੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਡੰਗਦੇ ਆਂ।" {{gap}}ਚਿੜੀ ਇੱਕ ਸੱਪ ਲੈ ਕੇ ਰਾਣੀ ਕੌਲ ਆਈ। ਸੱਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਰਾਣੀ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ ਕਹਿੰਦੀ, “ਚਿੜੀਏ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਰੁੱਸਦੀ ਆਂ।” {{gap}}ਚਿੜੀ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਪਾਸ ਆਈ। ਰਾਜਾ ਕਹਿੰਦਾ, “ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਤਰਖਾਣ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾਂ।" {{gap}}ਚਿੜੀ ਤੇ ਰਾਜਾ ਤਖਾਣ ਕੋਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚਿੜੀ ਨਾਲ ਦੇਖ ਤਖਾਣ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਚਿੜੀ ਚਿੜੀਏ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਜਾ ਕੇ ਖੁੰਢ ਪਾੜਦਾਂ।" {{gap}}ਤਖਾਣ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਰੱਖ ਕੇ ਚਿੜੀ ਨਾਲ ਖੁੰਢ ਪਾੜਨ ਪੁੱਜਿਆ। ਤਖਾਣ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੰਢ ਨੇ ਰੌਲਾ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। “ਚਿੜੀਏ ਚਿੜੀਏ ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਖਿੱਲ ਛੱਡਦਾਂ।” {{gap}}ਇਹ ਆਖ ਖੰਢ ਨੇ ਖੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਚਿੜੀ ਨੇ ਖਿੱਲ ਆਪਣੀ ਚੰਝ ਵਿੱਚ ਲਈ ਤੇ ਫੁਰਰ ਕਰਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਈ।<noinclude>{{right|125}}</noinclude> k5zm5kcqz3801a67p05hfrpmcnpnuq3 250 18198 227162 136578 2026-07-19T05:50:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ'''}}}} {{gap}}ਇੱਕ ਸੀ ਬਟੇਰਾ ਤੇ ਇੱਕ ਸੀ ਬਟੇਰੀ। ਬਟੇਰਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੱਟ ਦੇ ਖੇਤ ਚੁਗਣ ਜਾਇਆ ਕਰੇ। ਬਟੇਰੀ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤੇਰਾ ਰੋਕਦੀ ਕਿ ਉਹ ਜੱਟ ਦੋ ਖੇਤ ਨਾ ਜਾਵੇ ਪਰ ਬਟੋਰਾ ਨਾ ਟਲਿਆ। ਆਖਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜੱਟ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਜਾਲ ਪਾਕੇ ਫੜ ਲਿਆ ਜਦੋਂ ਜੱਟ ਬਟੇਰੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਬਟੇਰੀ ਬੋਲੀ: {{center|<poem>ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਰਜ ਰਹੀ ਬਰਜਾ ਰਹੀ ਤੂੰ ਜੱਟ ਦੇ ਖੇਤ ਨਾ ਜਾਈਂ ਵੇ ਬਟੋਰਿਆ </poem>}} ਬਟੋਰੋ ਨੇ ਫੜਿਆਂ ਫੜਾਇਆਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: {{center|<poem>ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਤੂੰ ਮੁੜ ਬੱਚੜਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਈਂ ਨੀ ਬਟੇਰੀਏ </poem>}} {{gap}}ਬਟੇਰੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਜੱਟ ਬਟੇਰੋ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਬਟੇਰੋ ਨੂੰ ਵੱਢ ਚੁੱਕਿਆ ਤਾਂ ਬਟੇਰੀ ਆ ਕੇ ਬੋਲੀ: {{center|<poem>ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਰਜ ਰਹੀ ਬਰਜਾ ਰਹੀ ਤੂੰ ਜੱਟ ਦੇ ਖੇਤ ਨਾ ਜਾਈਂ ਵੇ ਬਟੇਰਿਆ </poem>}} {{gap}}ਵੱਢ੍ਹੋ ਪਏ ਬਟੋਰੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਮੋੜਿਆ: {{center|<poem>ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਤੂੰ ਮੁੜ ਬੱਚੜਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਈਂ ਨੀ ਬਟੇਰੀਏ </poem>}} {{gap}}ਜੱਟ ਨੇ ਵੱਢੇ ਹੋਏ ਬਟੇਰੇ ਨੂੰ ਪਤੀਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਰਿਝਣ ਲਈ ਚੁਲ੍ਹੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਬਟੇਰੀ ਨੇ ਫੇਰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ: {{center|<poem>ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਰਜ ਰਹੀ ਬਰਜਾ ਰਹੀ </poem>}}<noinclude>{{left|126}}</noinclude> b1po7o8x8ruyndd4vnn8z1ct882moal 250 18202 227163 136579 2026-07-19T05:50:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|<poem>ਤੂੰ ਜੱਟ ਦੇ ਖੇਤ ਨਾ ਜਾਈਂ ਵੇ ਬਟੇਰਿਆ। </poem>}} ਪਤੀਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਟੇਰੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ : {{center|<poem>ਮੈਂ ਜਿਊਂਦਾ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਤੂੰ ਮੁੜ ਬੁੱਚੜਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਈ ਨੀ ਬਟੋਰੀਏ </poem>}} ਬਟੇਰੇ ਦਾ ਮਾਸ ਰਿੰਨ੍ਹ ਕੋ ਜੱਟ ਖਾਣ ਲੱਗਿਆਂ ਤਾਂ ਬਟੇਰੀ ਨੇ ਮੁੜ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ : {{center|<poem>ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਰਜ ਰਹੀ ਬਰਜਾ ਰਹੀ ਤੂੰ ਜੱਟ ਦੇ ਖੇਤ ਨਾ ਜਾਈਂ ਵੇ ਬਟੇਰਿਆ </poem>}} ਬਟੇਰੋ ਨੇ ਮੁੜ ਆਵਾਜ਼ ਮੋੜੀ: {{center|<poem>ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਤੂੰ ਮੁੜ ਬੁੱਚੜਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾਈਂ ਨੀ ਬਟੇਰੀਏ </poem>}} {{gap}}ਜੱਟ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕਰ ਖਾਣ ਮਗਰੋਂ ਜੰਗਲ ਪਾਣੀ ਹੋਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਜੇ ਬੈਠਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਬਟੇਰਾ ਵਰਰ ਕਰਦਾ ਉੱਡ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਬਟੇਰੀ ਨਾਲ ਉਡਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਕੋਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ ਮੜ ਕੇ ਬਟੇਰਾ ਜੱਟ ਦੇ ਖੋਤ ਨੀ ਆਇਆ।<noinclude>127{{right|}}</noinclude> fhas9gxeile0qy5nmaa2k0qbi6fq1h2 250 18239 226808 73405 2026-07-18T13:20:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੪)}}</noinclude>ਵੀ............(ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ)। {{gap}}ਡਾਕਟਰ-ਮਾਈ! ਕੀ ਹੋਇਆ? ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ? {{gap}}ਪਰ ਬੁਢੀ ਨੇ ਫੇਰ ਓਹੋ ਸਮਾਚਾਰ ਸੁਣਾਉਣੇ ਅਰੰਭ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਜਦ ਡਾਕਟਰ ਤੰਗ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣਾ ਹਾਲ ਛੱਡ ਕੇ ਧੀਆਂ, ਪੁਤ੍ਰਾ ਤੇ ਨੂੰਹਾਂ ਅਤੇ ਪੋਤ੍ਰੀ ਦੇ ਝਗੜੇ ਛੇੜ ਦਿਤੇ। ਬੜੀ ਕਠਿਨਤਾ ਨਾਲ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਬੁਢੀ ਦੀ ਪੋਤ੍ਰੀ ਬੀਮਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਏਹ ਓਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਦੁਆ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਬੁਢੀ ਨੇ ਦਸਿਆ ਓਹਦੀ ਪੋਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸਰਸਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਏਹੋ ਰੋਗ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਏਸੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮੋਈ ਸੀ। ਗੁਰਦੇਈ ਨੂੰ ਅੱਜ ਤਕ ਭਾਵੇਂ ਏਹ ਰੋਗ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਓਸਦੀ ਦੀ ਦਾਦੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕ ਸੀ, ਕਿਉਕਿ ਗੁਰਦੇਈ ਕਦੇ ਹਸਦੀ ਕਦੇ ਰੋਂਦੀ ਅਤੇ ਕਦੇ ਆਪ ਹੀ ਉੱਠਕੇ ਨਚਣ ਲਗ ਪੈਂਦੀ। <poem>{{gap}}ਡਾਕਟਰ-(ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ ਤੇਰੀ ਪੋਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਦਾ ਹੈ ਗਿਆ ਹੈ? {{gap}}ਬੁਢੀ-ਡਾਕਟਰ ਜੀ! ਕੀ ਕੀ ਕੀ ਏਹਦੇ ਵਾ ਵਾ ਵਾ ਆਸਤੇ ਕੋਈ ਦਾਰੂ ਨ ਨ ਨ ਨਹੀਂ?...(ਖਊਂ ਖਊਂ) . {{gap}}ਡਾਕਟਰ-ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਓਹਨੂੰ ਗਰਮ ਰਖ ਅਤੇ ਏਹ ਕੈਸਟਰਾਇਲ ਲੈ ਜਾਹ, ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਓਹਨੂੰ ਪਿਲਾ ਦੇਵੀਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਆ ਕੇ ਦੇਖ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੁਆ ਵੀ ਦਿਆਂਗਾ। {{gap}}ਕੈਸਟਰਾਇਲ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਲੈਕੇ ਬੁਢੀ ਤੁਰ ਪਈ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਤ੍ਰੀਮਤ ਨੇ ਪੁਛਿਆ 'ਗੁਰਦੇਈ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕੀ ਹੈ?'</poem><noinclude></noinclude> 8wpvpbcx8a1thslw2eht0eai8lqgsed 250 18243 226809 73406 2026-07-18T13:21:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੫)}}</noinclude><poem>{{gap}}ਬੁਢੀ-(ਅੱਖੀਆਂ ਭਰ ਕੇ) ਗੁਰਦੇਈ ਨੂੰ ਸ਼ੁਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕੈਸਟ੍ਰਾਇਲ ਸਭ ਦਾ ਪਿਓ ਹੈ, ਕੀ ਤੇਰੇ ਖਿਆਲ ਵਿਚ ਇਹ ਇਲਾਜ ਠੀਕ ਹੈ? {{gap}}ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਕੈਸਟ੍ਰਾਇਲ ਸਭ ਦਾ ਪਿਓ ਹੈ ਪਰ ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਦਾ ਹੋ ਗਿਆ? {{gap}}ਬੁਢੀ-ਰੱਬ ਦਾ ਹੁਕਮ! {{gap}}ਓਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੀ ਦੁਆਈ ਦੱਸੀ ਅਤੇ ਤੁਰਦੀ ਹੋਈ। ਬੁਢੀ ਨੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਗੁਰਦੇਈ ਨੂੰ ਦੁਆ ਪਿਆ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਗੁਰਦੇਈ ਨੂੰ ਗਰਮ ਰਖਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਇਸ ਨੇ ਕੁਝ ਲਕੜੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਰਖ ਕੇ ਅੱਗ ਬਾਲ ਦਿਤੀ। ਸੇਕ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰਦੇਈ ਭੁੜਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ 'ਅੰਮਾਂ! ਇਹ ਕੀ? ਕੀ ਮੈਂ ਮਰ ਗਈ ਸਾਂ?' {{gap}}ਦਾਦੀ-ਨਹੀਂਂ ਬੱਚੀ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿ ਕਿ ਕਿ...ਹਾ ਸੀ ਕਿ ਤੈਨੂੰ (ਖੰਘ ਕੇ) ਗਰਮ ਰਖਾਂ।</poem><noinclude></noinclude> he46mnwgk4vrtkv2pmwvurl9iq8dyd1 250 18247 226810 73407 2026-07-18T13:21:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੬)}}</noinclude>{{center|{{xxx-larger|ਕਾਂਡ-੩੪}}}} {{gap}}ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਦਮ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਉਤੇ ਚੰਦਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਲਖਾਂਂ ਤਾਰੇ ਕੋਈ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਕਲਰਕਾਂ, ਨੌਕਰਾਂ, ਚਾਕਰਾਂ, ਗੋਲੀਆਂ, ਬਾਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਟਹਿਲਣਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਪਰ ਵੀ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਘਰ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੁਰੱਸਤੀ ਉਦਾਸੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜ਼ਨਾਨੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਟਹਿਲਣਾਂ ਸਣੇ ਰਹਿੰੰਦੀ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਕੋਲਿੱਤਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ ਕੰਧਾਂ ਉਤੇ ਮਕੜੀਆਂ ਨੇ ਜਾਲੇ ਤਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਮਰੇ ਘੱਟੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਸੁਕੇ ਪੱਤਰਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਲੱਗੇ ਪਏ ਸਨ ਅਤੇ ਫੁਲਾਂ ਅਰ ਗਮਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਓਹਨਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਸੁੰਘਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਉਜੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਗਿਦੜ ਆ ਵੜਦੇ। ਗੁਦਾਮ ਵਿਚ ਚੂਹੇ ਭੁੜਕਦੇ ਫਿਰਦੇ। ਰਾਤ ਛਡ ਕੇ ਦਿਨੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਚਮਚੜਿਕਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਪਰ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਗਮਾ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੇਹਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਵੇ ਨਾ? ਪੀਤਮ ਕੌਰ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਲੇ ਹੋਏ ਕਈ ਤੋਤੇ ਬਤਕਾਂ ਅਤੇ ਮੋਰ ਮਰ ਖਪ ਗਏ। ਕਈ ਕਈ ਦਿਨ ਦੁਧ ਨਾ ਚੋਣ ਕਰਕੇ ਗਊਆਂ ਦੇ ਥਨ ਭਾਰੇ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰੋਗੀ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗਲ ਕੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ ਪਰ ਮਾਲਕ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਘਰ<noinclude></noinclude> 5lj5hsg9xdc95hdpf6mygy2n6bxt3e6 250 18250 227164 136580 2026-07-19T05:51:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਲੈਣਾ ਠੀਕਰੀਆ ਧੋਣੀ ਚੁੰਝਰੀਆ ਖਾਣੇ ਚਿੜੀ ਦੇ ਬੱਚੜੇ ਮੈਂ ਕਾਗ ਸੰਗਰੀਆ</poem>}} {{gap}}ਮਿੱਟੀ ਨੇ ਝੱਟ ਕਿਹਾ, “ਕਾਂਵਾਂ ਤੂੰ ਹਿਰਨ ਦਾ ਸਿੰਗ ਲੈ ਆ ਫੇਰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਪੁੱਟ ਕੇ ਬੇਸ਼ਕ ਲੈ ਜਾਈਂ।” {{gap}}ਕਾਂ ਮਿੱਟੀ ਪਾਸੋਂ ਉਡ ਕੇ ਹਿਰਨ ਪਾਸ ਗਿਆ ਤੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ: {{Block center|<poem>ਹੇ ਹਨਰੀਆ ਲੈਣਾ ਸਿੰਗਰੀਆ ਪੁੱਟਣੀ ਮਿਟਰੀਆ ਦੇਣੀ ਘੁਮਰੀਆਂ ਲੈਣਾ ਠੀਕਰੀਆ ਧੋਣੀ ਚੁੰਝਰੀਆ ਖਾਣੇ ਚਿੜੀ ਦੇ ਬੱਚੜੇ ਮੈਂ ਕਾਗ ਸੰਗਰੀਆ </poem>}} {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਹਿਰਨ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਕਾਂਵਾਂ ਮੈਂ ਸਿੰਗ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਆਂ ਪਰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੁਖ ਲੱਗੂਗਾ। ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦੇ, ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਸਿੰਗ ਲੈ ਜੀ।” ਕਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ: {{block center|<poem>ਹੇ ਕੁਤਰੀਆ ਮਾਰਨਾ ਹਨਰੀਆ ਲੈਣਾ ਸਿੰਗਰੀਆ ਪੁੱਟਣੀ ਮਿਟਰੀਆ ਦੇਣੀ ਘੁਮਰੀਆਂ ਲੈਣਾ ਠੀਕਰੀਆ ਧੋਣੀ ਚੁੰਝਰੀਆ ਖਾਣੇ ਚਿੜੀ ਦੇ ਬੱਚੜੇ ਮੈਂ ਕਾਗ ਸੰਗਰੀਆ</poem>}} {{gap}}ਕੁੱਤੇ ਬੋਲੇ, “ਕਾਂਵਾਂ ਅਸੀਂ ਮਾੜੇ ਆਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੁੱਧ ਪਲਾ ਕੇ ਤਕੜੇ ਕਰ, ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਹਿਰਨੇ ਮਾਰ ਲਵਾਂਗੇ।" ਕੁੱਤਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਉੱਡ ਕੇ ਕਾਂ ਮੱਝ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ : {{block center|<poem>ਹੇ ਮਝਰੀਆ ਲੈਣਾ ਦੁਧਰੀਆ</poem>}}<noinclude>{{right|139}}</noinclude> oxsqudk09mmerp1d8xl2qgnw0k8nnm3 250 18251 226811 73408 2026-07-18T13:21:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੭)}}</noinclude>ਉਜਾੜ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਮਾਲਕ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਭੀ ਉਜੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਜੜੇ ਹੋਏ ਬਾਗ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਫੁਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਸੁਰੱਸਤੀ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਕਮਲਾਏ ਹੋਏ ਫਲ ਵਾਂਗ। ਅਤਿ ਗਮ ਅਤੇ ਫਿਕਰ ਵਿਚ ਸੀ ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਦਾਰਨੀ ਜੀ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਮਖੌਲ ਅਤੇ ਟਿਚਕਰ ਸਮਝਦੀ। ਜੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਮੁਖਤਾਰ ਓਸ ਨੂੰ ਪੁਛਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਦਸੋ ਤਾਂ ਉਹ ਕੋਈ ਉਤਰ ਨਾ ਦੇਂਦੀ। ਜਦ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆ ਸੀ ਓਸ ਨੇ ਕੋਈ ਚਿਠੀ ਸੁਰੱਸਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੇਜੀ ਸੀ। {{gap}}ਜਿੰਨੇ ਕੁ ਦੁਖ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਨੇ ਬਨਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਸਹੇ ਸਨ ਓਨੇ ਹੀ ਦੁਖ ਸੁਰੱਸਤੀ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਸਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਕੀ ਸੁਰੱਸਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਰੇਮ ਨਹੀਂ ਸੀ? ਓਸ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਧੁਖ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਓਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕਢ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰ ਧੁਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਸੁਰੱਸਤੀ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਤੇ ਮੁਢ ਤੋਂ ਹੀ ਮੋਹਤ ਸੀ ਪਰ ਓਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਲੇਜੇ ਦਾ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਦਸਿਆ ਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਦਾ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਰਹਿੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਚਾਹ ਦੇ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾਂ ਉਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮਝਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ<noinclude></noinclude> 49qxd7vjwv34jx6pic2k8ylbbjmm7z5 250 18254 227165 136586 2026-07-19T05:51:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪਲਾਉਣਾ ਕੁਤਰੀਆ ਮਾਰਨਾ ਹਰੀਆ ਲੈਣਾ ਸਿੰਗਰੀਆ ਪੁੱਟਣੀ ਮਿਟਰੀਆ ਦੇਣੀ ਘੁਮਰੀਆ ਲੈਣਾ ਠੀਕਰੀਆ ਧੋਣੀ ਚੁੰਝਰੀਆਂ ਖਾਣੇ ਚਿੜੀ ਦੇ ਬੱਚੜੇ ਮੈਂ ਕਾਗ ਸੰਗਰੀਆ</poem>}} ਮੱਝ ਬੋਲੀ, “ਮੈਂ ਭੁੱਖੀ ਆਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੱਖ ਪਾ, ਫੇਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦਊਂਗੀ। ਕਾਂ ਕੱਖਾਂ ਪਾਸ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ : {{Block center|<poem>ਹੋ ਕਖਰੀਆ ਖਲਾਉਣਾ ਮਝਰੀਆ ਲੈਣਾ ਦੁਧਰੀਆ ਪਲਾਉਣਾ ਕੁਤਰੀਆ ਮਾਰਨਾ ਹਰੀਆ ਲੈਣਾ ਸਿੰਗਰੀਆ ਪੁੱਟਣੀ ਮਿਟਰੀਆ ਦੇਣੀ ਘੁਰੀਆ ਲੈਣਾ ਠੀਕਰੀਆ ਧੋਣੀ ਚੁੰਝਰੀਆ ਖਾਣੇ ਚਿੜੀ ਦੇ ਬੱਚੜੇ ਮੈਂ ਕਾਗ ਸੰਗਰੀਆ</poem>}} ਘਾਹ ਬੋਲਿਆ, ਏਦਾਂ ਨੀ ਮੈਂ ਪੁੱਟ ਹੋਣਾ। ਤੂੰ ਖੁਰਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੋਤ ਕੇ ਲੈ ਜਾ। ਕਾਂ ਸਿੱਧਾ ਲੁਹਾਰ ਪਾਸ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆ ਕੇ ਆਖਿਆ: {{Block center|<poem>ਹੇ ਹਰੀਆ ਲੈਣਾ ਖੁਪਰੀਆ ਖੋਤਣਾ ਕਖਰੀਆ ਖਲਾਉਣਾ ਮਝਰੀਆ ਲੈਣਾ ਦੁਧਰੀਆ ਪਲਾਉਣਾ ਕੁਤਰੀਆ ਮਾਰਨਾ ਹਰੀਆ ਲੈਣਾ ਸਿੰਗਰੀਆ</poem>}}<noinclude>140</noinclude> 759pp33z8cumfqpmobedauj39bco3fm 250 18255 226812 73409 2026-07-18T13:21:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੮)}}</noinclude>ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਕਿ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਬਦਲੇ ਛਡ ਦਿਤਾ ਹੈ? ਸੁਰੱਸਤੀ ਇਕੱਲੀ ਬੈਠੀ ਸਦਾ ਇਹਨਾਂਂ ਗਲਾਂ ਉਤੇ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਕਿ ਅੱਛਾ! ਓਹ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਕਰੇ ਪਰ ਓਹ ਮੇਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਕਿਉਂ ਗਿਆ? ਇਸਦੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਿਉਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਨਿਰਸੰਦੇਹ ਕਿਸੇ ਕੁਲੱਖਣੀ ਘੜੀ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸੁਰੱਸਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠਣ ਨਾਲ ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਆਦਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸੀ ਸਾਰੇ ਹੀ ਉਜੜ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁਰੱਸਤੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਦੀ ਸੀ ਕਿ 'ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ' ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਡਾਢੇ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਕੀਰਨੀ ਬਣਾਇਆ ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਯੋਗ ਸੀ ਕਿ ਓਸ ਦੀ ਸੌਕਣ ਬਣਦੀ? ਹਾਇ! ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਦੁਖੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਗਈ? ਮੈਂ ਹੁਣ ਵੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ? ਖੈਰ, ਮੈਂ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਮਰਦੀ ਓਹਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਆ ਲੈਣ ਦੇਵਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਓਸਨੂੰ ਦੇਖ ਲਵਾਂ ਕੀ ਹੁਣ ਉਹ ਆਏਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ? ਸੁਰੱਸਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੰਡਾ ਨਾ ਰਹਾਂਂਗੀ।<noinclude></noinclude> 36grrkvo3cooqiknkhigztrpwt566cq 250 18257 227166 136585 2026-07-19T05:51:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪੁੱਟਣੀ ਮਿਟਰੀਆ ਦੇਣੀ ਘੁਮਰੀਆ ਲੈਣਾ ਠੀਕਰੀਆ ਧੋਣੀ ਚੁੰਝਰੀਆ ਖਾਣੇ ਚਿੜੀ ਦੇ ਬੱਚੜੇ ਮੈਂ ਕਾਗ ਸੰਗਰੀਆ</poem>}} {{gap}}ਲੁਹਾਰ ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, “ਕਾਂਵਾਂ ਹੁਣੇ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੰਨਾਂ ਤੂੰ ਏਥੇ ਆਰਾਮ ਕਰ।” ਕੁਝ ਚਿਰ ਮਗਰੋਂ ਲੁਹਾਰ ਨੇ ਖੁਰਪਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਖੁਰਪਾ ਤਾਂ ਬਣ ਗਿਐ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਤੱਤੈ।” {{gap}}ਕਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਚਿੜੀ ਦੇ ਬੱਚੜੇ ਖਾਣ ਲਈ ਕਾਹਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬੋਲਿਆ, “ਕੋਈ ਨਾ, ਤੂੰ ਇਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਮੇਰੇ ਖੰਭਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦੇ ਮੈਂ ਲੈ ਜਾਨਾਂ।’’ {{gap}}ਲੁਹਾਰ ਨੇ ਤੱਤਾ-ਤੱਤਾ ਖੁਰਪਾ ਕਾਂ ਦੇ ਖੰਭਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਂ ਅਜੇ ਥੋੜੀ ਦੂਰ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰ ਗਿਆ।<noinclude>{{right|141}}</noinclude> otrh3a94qjdxb2xfek3janlu6iupyxu 250 18258 226813 73410 2026-07-18T13:21:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੯)}}</noinclude>{{xxx-larger|{{center|ਕਾਂਡ-੩੫}}}} {{gap}}ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨਾ ਕੁ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮ ਸੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਅਤੇ ਬੇ-ਪਤੇ ਸਰਦਾਰ ਲਈ ਵੀ ਕੁਝ ਇਨਾਮ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਚੂੰ ਕਿ ਵਸੀਅਤ ਨਾਮੇ ਦੀ ਰਜਿਸਟਰੀ ਸਿਆਲਕੋਟ ਵਿੱਚ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਏਸ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਆਪ ਡਸਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਆਉਣ ਦੀ ਤਕੀਦ ਕੀਤੀ, ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਵਸੀਅਤ ਨਾਮਾ ਲਿਖਣ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸਫਰ ਕਰਣ ਤੋਂ ਬਥੇਰਾ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਗੱਲ ਕੀ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੈਦਲ ਹੀ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਏਧਰੋਂ ਗੁਰਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਕੌਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਡਸਕੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਸੁਰੱਸਤੀ ਨੇ ਜਦ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਕੌਰ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਐਉਂ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਨੋਂ ਇਕ ਚਮਕਦਾ ਤਾਰਾ ਫੇਰ ਚੜ੍ਹ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਦ ਤੋਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਨਿਕਲ ਗਈ ਸੀ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਕੌਰ ਸੁਰੱਸਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਨਰਾਜ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਓਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਸੁਰੱਸਤੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਗੁਸਾ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਓਸ ਨੇ ਸੁਰੱਸਤੀ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਕੱਲ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਏਥੇ ਪਹੁੰਚੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਰੱਸਤੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ ਪਰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋਈ। ਕਈ ਪਾਠਕ ਸੁਰੱਸਤੀ<noinclude></noinclude> 6jwhacc0025o6jg47b0c3zx43wqefyh 250 18261 227167 136587 2026-07-19T05:51:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|ਬਦਲਾ}}}} {{gap}}ਇੱਕ ਸੀ ਗਿੱਦੜ ਤੇ ਇੱਕ ਸੀ ਉੱਠ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਸੀ। ਗਿੱਦੜ ਉੱਠ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, “ਆ ਮਾਮਾ ਆਪਾਂ ਖਰਬੂਜ਼ੇ ਖਾ ਕੇ ਆਈਏ। {{gap}}ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਚੱਲ।” {{gap}}ਦੋਨੋਂ ਇੱਕ ਖ਼ਰਬੂਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਬਾੜੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਗਿੱਦੜ ਤਾਂ ਇੱਕ ਖ਼ਰਬੂਜ਼ਾ ਖਾ ਕੇ ਰੱਜ ਗਿਆ। ਗਿੱਦੜ ਕਹਿੰਦਾ, “ਮਾਮਾ ਹਿਣਕਣੀ ਆਉਂਦੀ ਏ। {{gap}}ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਹਾਲੇ ਨਾ ਹੋਣਵੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਰੱਜ ਲੈਣ ਦੇ ਜੱਟ ਬੇਰੀ ਹੇਠ ਬੇਠੈ ਆ ਕੇ ਕੁੱਟੂਗਾ। {{gap}}ਗਿੱਦੜ ਕਹਿੰਦਾ, “ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਈ ਹਿਣਕਣੈ।' {{gap}}ਗਿੱਦੜ ਬਾੜੇ ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਹੁਆਂਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜੱਟ ਉਠਿਆ ਤੇ ਊਠ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਉਹਨੇ ਊਂਠ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਊਂਠ ਵੇਰ ਗਿੱਦੜ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਊਂਠ ਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, “ਗਿੱਦੜਾ-ਗਿੱਦੜਾ ਆ ਆਪਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਆਈਏ। {{gap}}ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਚੱਲ। {{gap}}ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਤੁਰ ਪਏ। ਥੋਹੜੀ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਗਿੱਦੜ ਕਹਿੰਦਾ, “ਮਾਮਾ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤਾਂ ਜਾਊਂਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲੈ।” {{gap}}ਊਂਠ ਨੇ ਗਿੱਦੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ। ਊਂਠ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੜਿਆ ਗੱਭੇ ਜਾ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, “ਗਿੱਦੜਾ-ਗਿੱਦੜਾ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੇਟਣੀ ਆਉਂਦੀ ਐ। {{gap}}ਮੂਹਰੇ ਛੱਪੜ ਕੋਲ ਕੁੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸੀ। ਗਿੱਦੜ ਕਹਿੰਦਾ “ਮਾਮਾ ਮਾਮਾ ਹਾਲੇ ਨਾ ਲਿਟੀ, ਮੂਹਰੇ ਕੁੱਤੇ ਬੈਠੇ ਨੇ ਮਗਰ ਪੈ ਜਾਣਗੇ। {{gap}}ਪਰ ਊਂਠ ਲਿਟ ਗਿਆ। ਕੁੱਤੇ ਗਿੱਦੜ ਦੇ ਮਗਰ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾੜ ਕੇ ਖਾ ਗਏ।<noinclude>142</noinclude> 8eal8jlxdtprbb0qkwxwffg3zsgf9l4 250 18262 226814 73411 2026-07-18T13:21:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੮੦)}}</noinclude>ਦੇ ਏਸ ਰੋਣ ਉੱਤੇ ਹਾਸਾ ਉਡਾਉਣਗੇ ਤੇ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਬਗਲਾ ਮੱਛੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ 'ਪਰ ਸੁਰੱਸਤੀ ਭੋਲੀ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਖਿਆਲ ਵੀ ਨਾ ਆਇਆ ਕਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਨ ਲ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਏਸ ਲਈ ਏਹ ਅੱਲੜ ਕੁੜੀ ਸੱਚ ਮੁਚ ਹੀ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੁਰਬਖਸ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਸੁਰੱਸਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤਸੱਲੀ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਦਿਲ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਪਰਚਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਬਥੇਰਾ ਰੋ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਏਹ ਸੋਚ ਕੇ ਚੁਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ "ਰੋਣ ਤੋਂ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੇ ਮੈਂ ਰੋਂਦੀ ਰਹਾਂਗੀ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਤੰਗ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਵੀ ਚਿੰਤਾਤੁਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਰੋਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਨੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ।" {{gap}}ਗੁਰਦਿਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰਬਖਸ਼ ਕੌਰ ਨੇ ਮਕਾਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਾਇਆ! ਗੰਦ ਬਾਹਰ ਕਢਾਇਆ, ਜਾਲੇ ਲੁਹਾਏ, ਗੱਲ ਕੀ ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦੀ ਮੇਹਨਤ ਨਾਲ ਘਰ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਿਆ ਹੜ੍ਹ ਦੇ ਵੇਲੇ ਬੜਾ ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਦ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਬੜੇ ਅਮਨ ਚੈਨ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਓਸ ਦੇ ਗ਼ਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਬੇਚੈਨ ਅਤੇ ਘਾਬਰਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨੋਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਅਤੇ ਘਰ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹਾਲ ਚਾਲ ਪੁਛਿਆ। ਪਰ ਸੁਰੱਸਤੀ<noinclude></noinclude> auzchvd4zaxv22ho5yv3n2vhccmm2wy 250 18265 227168 136597 2026-07-19T05:51:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{x-larger|{{center|'''ਤਿਪਕਊਆ'''}}}} {{gap}}ਇੱਕ ਬੁੜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਬਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਠਾ ਸੀ। ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੋਠਾ ਚੋਣ ਲੱਗਾ ਬੁੜੀ ਕਹੇ, "ਸੱਪ ਤੋਂ ਨੀ ਡਰਦੀ, ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਨੀ ਡਰਦੀ ਔਸ ਤਿਪਕਉਏ ਨੇ ਮਾਰੀ।" {{gap}}ਬਾਹਰ ਸ਼ੇਰ ਖੜਾ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਸੀ ਇੱਕ ਘੁਮਾਰ ਦਾ ਗਧਾ ਖੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਘੁਮਾਰ ਗਧੇ ਨੂੰ ਟੋਲਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਕੋਠੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਓਥੇ ਸ਼ੇਰ ਖੜਾ ਸੀ। ਓਹਨੇ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਗਧਾ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਕੁੱਟਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਮੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸੋਟੇ ਨਾਲ। ਸ਼ੇਰ ਸਮਝੇ ਇਹ ਤਾਂ ਓਹੀ ਤਿਪਕਊਐ ਜੀਹਤੋਂ ਬੁੜ੍ਹੀ ਡਰਦੀ ਐ। ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਬਹੁਤਾ ਈ ਕੁੱਟਿਆ। {{gap}}ਜਦ ਚੜਿਆ ਦਿਨ-ਇੱਕ ਪਿੱਪਲ ਸੀ ਬਹੁਤ ਭਾਰਾ ਓਥੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿਨ ਚੜਿਆ ਜਦ ਦੇਖਿਆ ਓਹਨੇ ਇਹ ਸ਼ੇਰ ਐ ਓਹ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਟਾਹਣੇ ਨਾਲ ਟਪੂਸੀ ਮਾਰ ਕੇ ਲਟਕ ਪਿਆ। ਸ਼ੇਰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਠਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਓਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਿੱਦੜ ਮਿਲਿਆ। ਗਿੱਦੜ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮਾਮਾ ਤੂੰ ਨੱਠਿਆ ਜਾਂਨੈਂ?" {{gap}}ਸ਼ੇਰ ਬੋਲਿਆ, "ਇਹ ਪਤਾ ਨੀ ਕੀ ਐ ਉਹਨੇ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਮੇਰੀ ਚੂਹੀ ਰਾੜ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਐ।" {{gap}}"ਚਲ ਮਾਮਾ ਮੈਨੂੰ ਦਿਖਾ।" {{gap}}"ਨਾ ਬਈ ਮਾਂ ਤਾਂ ਜਾਣਾ ਨੀ।" {{gap}}ਗਿੱਦੜ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮਾਮਾ ਤੂੰ ਦੱਸ ਤਾਂ ਦੇ।" {{gap}}"ਓਹ ਫਲਾਣੇ ਪਿੱਪਲ ਹੇਠਾਂ ਐ।" {{gap}}ਐਨੇ ਨੂੰ ਘੁਮਾਰ ਪਿੱਪਲ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਕੇ ਥੱਲੇ ਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। {{gap}}ਗਿੱਦੜ ਭੱਜਿਆ ਭੱਜਿਆ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਘੁਮਾਰ ਨੇ ਆਉਂਦੇ ਨੂੰ ਈ ਢਾਅ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਟੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ। ਗਿੱਦੜ ਸ਼ੇਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਉਹ ਤਾਂ ਕੰਨ ਪਟੈ।" {{gap}}ਦੋਨੋਂ ਉਹ ਨੱਠੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਅੱਗੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਂਦਰ ਮਿਲਿਆ। ਕਹਿੰਦਾ, "ਤੁਸੀਂ ਨੱਠੇ ਜਾਨੇ ਓਂ?" {{gap}}ਗਿੱਦੜ ਕਹਿੰਦਾ, "ਇੱਕ ਕੰਨ ਪਟੈ ਓਹ ਫਲਾਣੇ ਪਿੱਪਲ ਹੇਠ ਬੈਠੇ।"<noinclude>{{right|143}}</noinclude> a5z5d4cflgl5trp8i891jtev29o10pf 250 18266 226815 73413 2026-07-18T13:22:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੮੧)}}</noinclude>ਨਾਲ ਗੱਲ ਤਕ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਵਿਛਾਇਆ ਜਿਥੇ ਕਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਓਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਾ ਪਰ ਸੌਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਰੋਣ ਲਈ, ਪੀਤਮ ਕੌਰ ਦਾ ਏਹ ਕਮਰਾ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਸੀ। ਰਾਤ ਕਾਲੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਕੁਝ ਕਣੀਆਂ ਭੀ ਪਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਹਵਾ ਦਾ ਤੁਫਾਨ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੌਲਾ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਰੀਆਂ ਬੂਹੇ ਖੜਕਦੇ ਸਨ। ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬੂਹੇ ਭੀੜੇ ਪਰ ਇਕ ਬਾਰੀ ਜੋ ਬਿਸਤਰੇ ਵਲ ਸੀ, ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਦੇ ਆਣ ਜਾਣ ਲਈ ਖੁਲ੍ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿਤੀ ਅਤੇ ਆਪ ਭੁੰਜੇ ਬੈਠ ਕੇ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਕਮਰੇ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਉਹਨੂੰ ਪੀਤਮ ਕੌਰ ਦੀ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਹਾਇ! ਉਹ ਸਮਾਂ ਕਿਹਾ ਭਾਗਾਂ ਭਰਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪੀਤਮ ਕੌਰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਏਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕੱਠੇ ਬੈਠਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਏਸ ਕਮਰੇ ਦੀ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਸ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਏਹ ਸਮਾਂ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਪਰਤੀਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਦੇਖਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਵੱਖੋ ਵਖ ਅਥਰ ਵਗਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਦੇ ਹਥ ਦੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਇਹਨਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਕਢਾ ਦਿਤੀਆਂ: {{gap}}"ਸੰ: ੧੯.....ਬਿਕ੍ਰਮੀ ਵਿਚ ਇਹ ਕਮਰਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪਿਆਰੇ ਸਿਰਤਾਜ ਪਤੀ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਦਾਸੀ ਪ੍ਰੀਤਮ<noinclude></noinclude> 14v0vkn6gbir6bgwumfvjba92n2cr8m 250 18270 226816 73414 2026-07-18T13:22:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੮੨)}}</noinclude>ਕੌਰ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਇਆ।" {{gap}}ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਅਤੇ ਫੁਟ ਫੁਟ ਕੇ ਰੋਇਆ। ਅਚਨਚੇਤ ਦੀਵਾ ਮੱਧਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੁਝਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਿਆ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਇਕ ਠੰਢਾ ਹਾਉਕਾ ਭਰ ਕੇ ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ ਇਸ ਧੁੰਦਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਅਤਿ ਹੈਰਾਨੀਦ ਇਕ ਗੱਲ ਹੋਈ ਅਰਥਾਤ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਦ ਖੁਲੀ ਬਾਰੀ ਵਲ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਮੇ ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਇਕ ਤੀਵੀਂ ਦਾ ਬੁਤ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ। ਇਸ ਤੀਵੀਂ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਸੀ। ਸੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਲੂੰ ਕੰਡੇ ਹੋ ਗਏ ਉਹ ਉਠ ਕੇ ਉਸ ਬੁਤ ਵਲ ਵਧਿਆ ਪਰ ਝਟ ਦੀਵਾ ਬੁਝ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬਤ ਅਖਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬੇਸੁਰਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਢਹਿ ਪਿਆ। ਜਦ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਹਨੇਰਾ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਸਿਰਹਾਣੇ ਉਤੇ ਸੀ ਹੇ ਪ੍ਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਇਹ ਕੀ ਗਲ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਸਰਹਾਣਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਟ? ਕੀ ਸੁਰੱਸਤੀ ਦੇ ਪੱਟਾਂ ਉਤੇ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਇਸ ਸ਼ੱਕ ਦੇ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂਂ? ਪਰ ਕੁਝ ਉਤਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਹਾਂ, ਇਕ ਦੋ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੁਬਕੇ ਓਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਆ ਪਏ ਜਿਸ ਤੋਂ ਓਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਥ ਚੁਕ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਾਇਆ। ਉਹ ਘਾਬਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਦੜ ਵਟ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਸਵੇਰ ਹੋ ਚਲਾ ਸੀ<noinclude></noinclude> cxr9p9k5jchzmps0sq1ud6alh0mmvcr 250 18273 226817 73415 2026-07-18T13:22:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੮੩)}}</noinclude>ਅਤੇ ਮਧਮ ਮਧਮ ਚਾਨਣ ਬੂਹੇ ਥਾਣੀ ਅੰਦਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਠ ਖਲੋਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਤੀਵੀਂ ਵੀ ਉਠਕੇ ਬੂਹੇ ਵਲ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਈ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਏਨਾ ਤਾਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤੀਵੀਂ ਸੁਰੱਸਤੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਹਨੇਰੇ ਕਰਕੇ ਠੀਕ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ ਕਿ ਓਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂਂ? ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਤੀਵੀਂ? ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।' ਤੀਵੀਂ ਨੇ ਕੁਝ ਉਤਰ ਨਾ ਦਿਤਾ ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾ ਆਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਟੱਪ ਕੇ ਓਸ ਬੁਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਜਾ ਪਿਆ। ਤੀਵੀਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਪੱਟਾਂ ਵਿਚ ਰਖ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਜਦ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਸਵੇਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਚਿੜੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਉਚੀਆਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਸੁਰੱਸਤੀ! ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਆਈ? ਅਜ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੈਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਸਿਰ ਰੱਖੀ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਹੁੰਦੀਓਂਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ?' {{gap}}ਤੀਵੀਂ-ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਅਭਾਗੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣੇ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹੋ ਤਾਂ ਵੇਖੋ ਮੈਂ ਓਹੋ ਹੀ ਹਾਂ। {{gap}}ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ-(ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉਠਕੇ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਮਲ ਕੇ) ਹਾਇ! ਕੀ ਮੈਂ ਸੁਦਾਈ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ? ਕੀ ਮੇਰੀ ਮਤ ਟਿਕਾਣੇ ਹੈ? ਇਹ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤ ਲੋਕ? ਕੀ ਮੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿਚ ਪਾਗਲ ਹੋਣਾ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ?<noinclude></noinclude> qxdvwl4jb9dz64cu7oy9oibripx2yw3 250 18276 226818 188345 2026-07-18T13:22:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੮੪)}}</noinclude>{{gap}}ਤੀਵੀਂ-(ਹਥ ਜੋੜਕੇ) ਉੱਠੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ, ਮੇਰੇ ਸਵਾਮੀ! ਉਠੋ ਮੈਂ ਬੜੇ ਦੁਖ ਭੋਗੇ ਹਨ ਪਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ। ਮੈਂ ਮਰ ਨਹੀਂ ਗਈ ਸਗੋਂ ਜੀਉਂਦੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਈ ਹਾਂ। {{gap}}ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਝਟ ਪ੍ਰੀਤਮ ਕੌਰ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੰਪਤੀ ਰੋਣ ਲਗ ਪਏ ਪਰ ਇਹ ਰੋਣਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸੀ।<noinclude></noinclude> h8x50imdk2q0rtjbvqognrbfe7ihrea 250 18433 226990 74973 2026-07-19T05:10:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਿਆਂ ਸਲੇਜ ਇਕ ਦਰੱਖ਼ਤ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਿਚ ਫਸ ਗਈ, ਪਰ ਉਸ ਵਿਚਾਰੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛਾਂਟਾ ਛੁਹਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਘੋੜਾ ਤੇਜ਼-ਤੱਰਾਰ ਸੀ; ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਨੂੰ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਤੇ ਹੋਇਆ ਕੀ: ਉਹਦੀ ਪੂਛਲ ਲਥ ਗਈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਰਿਜ਼ਕਵਾਨ ਭਰਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਦੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਛਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ, ਉਹ ਗਰੀਬ ਕਰਾ ਨਾਲ ਉੱਚਾ-ਨੀਵਾਂ ਹੋਣ ਲਗਾ। {{gap}}“ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਤਬਾਹ ਕਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿਤਾ ਈ!" ਉਹ ਕੁਰਲਾਇਆ। “ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੀ, ਮੈਂ ਏਥੇ ਬਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ!" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਮੁਕੱਦਮਾ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਥੋੜਾ ਵਕਤ ਲੰਘਆ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਵਕਤ ਲੰਘਆ, ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਚਹਿਰੀ ਤੋਂ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਲ ਨੂੰ ਚਲ ਪਏ, ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਟੁਰਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਕਚਹਿਰੀਏ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਕਦੀ ਗਿਆ। ਪਰ ਕੰਨੀਂ ਮੇਰੇ ਜ਼ਰੂਰ ਪਿਆ। ਲੜੇ ਨਾ ਮਾੜਾ ਤਗੜੇ ਨਾਲ। ਕਰੇ ਨਾ ਨਾਲਿਸ਼ ਕਦੀ ਕੰਗਾਲ। ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਸੂਰਵਾਰ ਠਹਿਰਾਣਗੇ।" {{gap}}ਐਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇਕ ਪੁਲ ਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਏਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਪਲ ਦਾ ਜੰਗਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਦਾ ਪੈਰ ਤਿਲਕ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਐਨ ਉਸੇ ਹੀ ਪੁਲ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਦਰਿਆ ਉਤੋਂ ਸਲੇਜ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਵਾਪਰੀ ਦੀ ਸਲੇਜ ਵਿਚ ਐਨ ਬੁੱਢੇ ਦੇ ਉਤੇ ਆ ਪਿਆ , ਬੱਢਾ ਥਾਏ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਨੂੰ ਝਰੀਟ ਤਕ ਨਾ ਪਈ। {{gap}}ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਗਰੀਬ ਭਰਾ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਪਕੜੀ ਰਖਿਆ। {{gap}}“ਚਲ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੁਨਸਫ਼ ਕੋਲ!" ਉਹ ਚਿਲਕਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨੇ, ਦੋ ਭਰਾ ਤੇ ਇਕ ਵਪਾਰੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਏ। {{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦਾ ਇੰਜ ਮੁੰਹ ਲਹਿ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਥਾ। {{gap}}"ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਈ ਕਸੂਰਵਾਰ ਠਹਿਣਗੇ," ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}ਅੱਚਣਚੇਤ ਹੀ ਉਹਦੀ ਨਜ਼ਰ ਸੜਕ ਉਤੇ ਪਏ ਇਕ ਭਾਰੇ ਪੱਥਰ ਵਲ ਪਈ। ਉਹਨੇ ਪੱਥਰ ਚੁੱਕੇ ਲਿਆ, ਇਕ ਲੀਰ ਵਿਚ ਵਲ੍ਹੇਟ ਲਿਆ ਤੇ ਕਛ ਵਿਚ ਵਾੜ ਲਿਆ। {{gap}}"ਸਤ ਸੱਲ, ਇਕੋ ਗਲ," ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। "ਜੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਸੂਰਵਾਰ ਠਹਿਰਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦੇਣੈ।" {{gap}}ਉਹ ਮੁਨਸਫ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਏ, ਤੇ ਹੁਣ ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਇਕ ਦੀ ਥਾਂ ਦੋ ਮੁਕੱਦਮੇ ਸਨ। ਤੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਨੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਣ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਗਰੀਬ ਭਰਾ ਘੜੀ-ਮੁੜੀ ਮੁਨਸਫ਼ ਵਲ ਵੇਖਦਾ, ਲੀਰ ਵਿਚ ਵਲ੍ਹੇਟਿਆ ਪੱਥਰ ਕਢਦਾ ਤੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕਰਦਾ:<noinclude>{{rh||੩੬}}</noinclude> fzbjcaighhxe0wnf3y9pboxx7isc15x 250 18436 226991 86178 2026-07-19T05:10:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕਰ ਮੁਨਸਫ਼ੀ , ਕਰ ਮੁਨਸਫ਼ੀ , ਕਰ ਮੁਨਸਫ਼ੀ , ਪਰ ਵੇਖ ਕਚਹਿਰੀਏ ਮੈਂ , ਨਾਲ ਅਜ ਆਂਦਾ ਏ ਕੀ ! | {{gap}}ਉਹਨੇ ਇਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕਿਹਾ , ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਹ ਫੇਰ ਕਿਹਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਹ ਤੀਜੀ ਵਾਰੀ ਕਿਹਾ . ਤੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਤਕਿਆ ਤੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ : {{gap}}"ਜਟ ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਰੈਣੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾ ਰਿਹਾ ?' {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੋਖਾ ਮਾਲ ਭੁੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਆਸ ਹੋ ਗਈ । " {{gap}}ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ , ਫੇਰ ਵੀ ਚੰਗੀ-ਚੋਖੀ ਰਕਮ ਜੜ ਜਾਏਗੀ ਇਹਦੇ ਨਾਲ।'' {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਬੇ-ਪੂਛ ਘੋੜਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਗਰੀਬ 'ਭਰਾ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ , ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹਦੀ ਪੂਛਲ ਨਵੇਂ ਸਿਰੋਂ ਨਹੀਂ ਉਗ ਆਉਂਦੀ। {{gap}}ਤੇ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ : {{gap}}"ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਆਦਮੀ ਐਨ ਓਸੇ ਹੀ ਪੁਲ ਥੱਲੇ ਬਰਫ਼ ਉਤੇ ਖੜਾ ਕੀਤੇ ਜਾਵੇ , ਤੇ ਤੂੰ ਪੁਲ ਤੋਂ ਇਹਦੇ ਉਤੇ ਛਾਲ ਮਾਰੇਂ ਤੇ ਇਹਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮਾਰ ਦੇਵੇਂ , ਜਿਵੇ ਇਹਨੇ ਤੇਰੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ । {{gap}}ਤੇ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕੱਦਮਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਰਿਜ਼ਕਵਾਨ ਭਰਾ ਨੇ ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ : {{gap}}“ਚਲ , ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ , ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਬੇ-ਪੂਛ ਘੋੜਾ ਈ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।'' “ {{gap}}ਨਹੀਂ , ਨਹੀਂ , ਭਰਾਵਾ , ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਉਵੇਂ ਈ ਰਹਿਣ ਦੇ , ਜਿਵੇਂ ਮੁਨਸਫ਼ ਨੇ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਐ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਰਖ ਲਾਂਗਾ , ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹਦੀ ਪੂਛਲ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਉਗ ਆਉਂਦੀ । “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੀਹ ਰੂਬਲ ਦੇਨਾਂ , ਤੂੰ ਬਸ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਘੋੜਾ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ ,'' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਸਤ ਬਚਨ , ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁਣੈ , ਉਵੇਂ ਈ ਕਰ ਲੈਣੇ ਆਂ , ਗਰੀਬ ਭਰਾ ਮੰਨ ਗਿਆ । ਰਿਜ਼ਕਵਾਨ ਭਰਾ ਨੇ ਪੈਸੇ ਗਿਣ ਦਿਤੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਮਾਮਲਾ ਨਜਿਠਿਆ ਗਿਆ। ਤਾਂ ਫੇਰ , ਵਪਾਰੀ ਵੀ ਤਰਲੇ-ਮਿੰਨਤ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਗਲ ਕਰਨ ਲਗਾ। “ਚਲ ਭਲੇ ਲੋਕਾ , ਭੁਲਾ ਦਈਏ ਏਸ ਸਾਰੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ , ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ । "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨਾ । | ਜੇ ਮੈਂ ਨਾ ਵੀ ਕਰਾਂ , ਤਾਂ ਵੀ ਮੇਰਾ ਪਿਓ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਜਿਉਂ ਪੈਣ ਲਗਾ ।" “ਨਹੀਂ , ਨਹੀਂ , ਚਲਿਆ ਆ ਤੇ ਉਵੇਂ ਕਰ , ਜਿਵੇਂ ਮੁਨਸਫ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪੁਲ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਡਿਗ।'' "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਚਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਲਈਏ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੌ ਰੂਬਲ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।'' | ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਸੌ ਰੂਬਲ ਲੈ ਲਏ ਤੇ ਚੱਲਣ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਨਸਫ਼ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਸੋਦਿਆ ॥ ੩੭<noinclude></noinclude> e751w12zafdqdme6swr19upvrfdfg4m 250 18439 226992 86179 2026-07-19T05:11:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਤੇ ਦੇ ਮੈਨੂੰ ਜੁ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਸਾਈ ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਛ ਵਿਚੋਂ ਬੁਗਚੀ ਕੱਢੀ , ਲੀਰ ਲਾਹੀ ਤੇ ਮੁਨਸਫ਼ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਵਿਖਾ ਦਿਤਾ। “ {{gap}}ਇਹ ਸੀ ਜੁ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਂ ਵਿਖਾਇਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ : 'ਕਰ ਮੁਨਸਫ਼ੀ , ਕਰ ਮੁਨਸਫ਼ੀ , ਕਰ ਮੁਨਸਫ਼ੀ , ਪਰ ਵੇਖ ਕਚਹਿਰੀਏ ਮੈਂ , ਨਾਲ ਅਜ਼ ਆਂਦਾ ਏ ਕੀ ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾਇਆ ਹੁੰਦਾ , {{gap}} ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਸ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਸੀ।” “ {{gap}}ਚੰਗਾ ਕੀਤੈ ਮੈਂ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣਾ ਕੇ ,'' ਮੁਨਸਫ਼ ਨੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ , “ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੁਣ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣਾ। {{gap}}ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ , ਉਹ , ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗੌਣ ਗਾਉਂਦਾ , ਚਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਘਰ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ !<noinclude></noinclude> 9fv80j2oxcgm7oduwioe84b3wo8v62e 250 18440 226993 86180 2026-07-19T05:11:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}{{left|{{xx-larger|ਪੋਕਾ-ਗਰੋਸ਼ੇਕ}} <br> ਯੂਕਰੇਨੀ ਪਰੀ - ਕਹਾਣੀ}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 43 |bSize = 464 |cWidth = 303 |cHeight = 161 |oTop = 96 |oLeft = 51 |Location = center |Description = }} ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ , ਜਿਹਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ ਤੇ ਅਲਯੋਨਕਾ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਸੀ । ਇਕ ਦਿਨ ਪੁੱਤਰ ਪੈਲੀ ਵਾਹੁਣ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ , ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਓਥੇ ਆਵੇ ॥ “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ , ਹੋਵੋਗੇ ਕਿੱਥੇ , ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗੇ ਨਾ , ਮੈਂ ਆਣਾ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਏ , 'ਅਲਯਾਨਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ : ਅਸੀਂ ਝੁੱਗੀ ਤੋਂ ਓਸ ਟੋਟੇ ਤਕ , ਜਿਹੜਾ ਅਸੀਂ ਵਾਹ ਰਹੇ ਹੋਵਾਂਗੇ , ਇਕ ਸਿਆੜ ਕੱਢੀ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਜੇ ਤੇ ਸਿਆੜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੁਰਦੀ ਆਵੇਂ , ਸਾਨੂੰ ਲਭ ਲਵੇਂਗੀ।" ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ । ਤੇ ਓਧਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਓਸ ਪੈਲੀ ਕੋਲ ਇਕ ਅਜਗਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ , ਤੇ ਉਹ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਪੁੱਟੀ ਸਿਆੜ ਭਰ ਦਿਤੀ , ਤੇ ਆਪਣੀ ਕਢ ਲਈ , ਜਿਹੜੀ ਸਿੱਧੀ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਤਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਤੇ , ਜਦੋਂ ਅਲਯੋਨਕਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲੈ ਉਹਨਾਂ ਵਲ ਚੱਲੀ , ਉਹ ਨਕਲੀ ਸਿਆੜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟਰਦੀ ਗਈ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਅਜਗਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੀ , ਜਿਥੇ ਉਹਨੂੰ ਅਜਗਰ ਨੇ ਇਕਦਮ ਫੜ ਲਿਆ। ਸ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਡੇ ਘਰ ਆਏ , ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੇ : "ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਹਲ ਚਲਾਂਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ । ਸਾਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਜੇ ਭੇਜਿਆ ? “ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, '' ਮਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੋਟੀ ਦੇ ਅਲਯੋਨਕਾ ਨੂੰ ਪੈਲੀ ਵਲ ਘਲਿਆ ਸੀ , ਤੇ ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਸੀ , ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਰਾਹ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਲ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ ?'' "ਅਸੀਂ ਜਾਣੇ ਹਾਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲਭਦੇ ਹਾਂ ,'' ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ੩੯<noinclude></noinclude> jzc73wej7neex15b9obozduixj8vswq 250 18442 226994 86181 2026-07-19T05:11:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਛੇਈਂ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਅਜਗਰ ਦੀ ਸਿਆੜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਆ ਪੁੱਜੇ , ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੀ ਵੇਖਿਆ , ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੈਣ ਖਲੋਤੀ ਸੀ ! {{gap}}ਮੇਰੇ ਵੀਰਨਿਉਂ , ਅਜਗਰ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਥੇ ਲੁਕਾਵਾਂਗੀ ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾ ਜਾਏਗਾ ਉਹ !' ਅਲ ਯੌਨਕਾ ਕੁਰਲਾਈ। {{gap}}ਤੇ ਵੇਖੋ ! - ਅਗਰ ਉਹਨਾਂ ਵਲ ਉਡਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਸਪ ਵਾਂਗ , ਜੁ ਉਹ ਸੀ , ਸੂਕਰਾਂ ਛਡ ਰਿਹਾ ਸੀ । “ {{gap}}ਆਦਮ ਬੋ ! ਆਦਮ ਬੋ !'' ਉਹ ਕੂਕਿਆ। “ਹੱਛਾ ਵਾਈ ਜਵਾਨੋ , ਅਸੀਂ ਲੜਾਈ ਲੜਨੀਂ ਏਂ ਕਿ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਏ ? “ {{gap}}ਅਸੀਂ ਲੜਾਈ ਲੜਨੀਂ ਏਂ !'' ਉਹ ਲਲਕਾਰੇ । “ਤਾਂ ਆਓ ਫੇਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਗਹਾਈ-ਪਿੜ ਨੂੰ ਚਲੀਏ।'' {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਗਹਾਈ-ਪਿੜ ਵਲ ਗਏ , ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਾ ਲੜੇ । ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਅਜਗਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰਸ਼ ਦੇ ਵਿਚ ਧਕ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਅਧ-ਮੋਇਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਧਰੂਹਿਆ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਕਾਲ-ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਤਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ , ਪਰ, ਅਫ਼ਸੋਸ ! ਉਹ ਐਵੇਂ ਹੀ ਉਡੀਕਦੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਮਾਂ ਕੁਝ ਕਪੜੇ ਧੋਣ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਗਈ; ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਓਥੇ ਸੜਕ ਉਤੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਰਿੜਦਾ ਆਉਂਦਾ ਇਕ ਨਿਕ-ਨਿੱਕਾ ਮਟਰ ਉਹਦੀ ਨਜ਼ਰੇ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਮਟਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਖਾ ਲਿਆ ਤੇ ਵਕਤ ਪਾ ਕੇ , ਉਹਦੇ ਘਰ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਔਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਜਾਂ ਰਿੜਦਾ ਮਟਰ ਰਖ ਦਿਤਾ | {{gap}}ਪੋਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਵਡਾ ਹੋਣ ਲਗਾ , ਉਹ ਵਡਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਵਡਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ , ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹਦੀ ਉਮਰ ਬਹੁਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ , ਉਹ, ਉਚਾ-ਲੰਮਾ ਤੇ ਤਕੜਾ ਨਿਕਲ ਆਇਆ । {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਉਹਦਾ ਬਾਪੂ ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਖੂਹ ਪੁੱਟਣ ਲਗੇ , ਤੇ ਉਹ ਪੁਟਦੇ ਗਏ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੇਲਚੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਚਟਾਨ ਨਾਲ ਨਾ ਆ ਵੱਜੇ । ਪਿਓ ਚਟਾਨ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਲਾਣ ਗਿਆ , ਪਰ ਉਹਦੇ ਪਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਚਟਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਚੁਕ ਤੇ ਪਰਾਂ ਸੁਟ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਆਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਹ , ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਡਰ ਵੀ ਗਏ , ਕਿਉਂ ਕਿ ਔਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਕੜਾ ਸੀ। ਸਚੀ ਚੀ ਹੀ , ਉਹ ਏਨਾ ਡਰ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਔਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਮਾਰ-ਮੁਕਾਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾ ਲਿਆ । ਪਰ ਪੋਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਚਟਾਨ ਉਤਾਂਹ ਹਵਾ ਵਿਚ ਸੁਟ ਵਗਾਈ ਤੇ ਫੇਰ ਝੂਪ ਲਈ , ਤੇ ਤਾਕਤ ਦਾ ਇਹ ਕਰਤਬ ਵੇਖ ਲੋਕ ਓਥੋਂ ਤਿੱਤਰ ਹੋ ਗਏ । {{gap}}ਪਿਓ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁੱਟਦੇ ਗਏ। ਉਹ ਪੁਟਦੇ ਗਏ , ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਟੋਟਾ ਨਾ ਲਭ ਪਿਆ , ਤੇ ਉਹ ਟੋਟਾ ਪੋਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਬਾਹਰ ਕਢ ਲਿਆ ਤੇ ਲੁਕਾ ਦਿਤਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਪੱਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ : "ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੇ ?'' ੪੦<noinclude></noinclude> 8igvxorewherket7n0g2dlo8j6h3q3h 250 18444 226995 86230 2026-07-19T05:11:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਹੁੰਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਨ , ਬਚਿਆ ,'' ਉਹਨਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ‘ਤੇਰੀ ਇਕ ਭੈਣ ਸੀ ਤੇ ਛੇ ਭਰਾ , ਪਰ ..." ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਜਾਂਗਾ ,'' ਪੱਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬੜਾ ਕਿਹਾ , ਉਹ ਨਾ ਜਾਵੇ। “ {{gap}}ਨਾ ਜਾ , ਬਚਿਆ , ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ। "ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਗਏ ਸਨ , ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਕੰਮ ਆ ਗਏ ਸਨ , ਤੇ ਤੂੰ , ਹੈ ਵੀਂ ਇਕੱਲਾ , ਬਚਣ ਨਹੀਂ ਲਗਾ।'' " {{gap}}ਨਹੀਂ , ਜਾਣਾ ਮੈਂ ਹਰ ਹਾਲੇ ਏ ,'' ਕਾਤੀ-ਗਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸੱਕੇ ਛੁਡਾਣੇ ਜ਼ਰੂਰ ਨੇ।” {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਉਹ ਟੋਟਾ ਲਿਆ , ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਲੱਭਾ ਸੀ, ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਹਾਰ ਕੋਲ ਗਿਆ । “ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਤਲਵਾਰ {{gap}}ਬਣਾ ਦੇ , ਜਿੰਨੀ ਵਡੀ ਬਣੇ , ਓਨਾ ਈ ਚੰਗੈ !'' ਉਹਨੇ ਲੁਹਾਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ । 'ਤੇ ਲੁਹਾਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਏਡੀ ਵਡੀ ਤੇ {{gap}}ਭਾਰੀ ਤਲਵਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਰਖਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਕਢ ਲਿਆਵੇ , ਤਾਂ ਬੜੀ ਗਲ ਸੀ । ਪਰ ਔਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਫੜ ਲਈ , ਘੁਮਾਈ ਤੇ ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉਛਾਲ ਦਿਤੀ। “ {{gap}}ਹੁਣ ਮੈਂ ਲੰਮੀ ਨੀਂਦਰੇ ਸੌਣ ਲਗਾਂ , ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਗਾ ਦੇਣਾ , ਜਦੋਂ ਤਲਵਾਰ ਉਡਦੀ ਵਾਪਸ ਆਵੇ।'' {{gap}}ਉਹ ਲੇਟ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ , ਤੇ ਤੇਰੂਵੇਂ ਦਿਨ ਤਲਵਾਰ ਉਡਦੀ ਵਾਪਸ ਆਈ , ਉਹਦੇ ਉੱਡਣ ਨਾਲ ਸਾਂ-ਸਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਪਿਉ ਨੇ ਔਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕਾਤੀਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਕੁਦ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਠ ਉਪਰ ਕੀਤੀ; ਤਲਵਾਰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਆ ਵੱਜੀ , ਭੇਜੇ ਜਾ ਪਈ ਤੇ ਦੋ ਟੋਟੇ ਹੋ ਗਈ। " {{gap}}ਮੈਂ ਏਸ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ,'' ਪੋਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਲੈਣੀ ਪਵੇਗੀ । ਤੇ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਤਲਵਾਰ ਲੈ , ਉਹ ਫੇਰ ਲੁਹਾਰ ਕੋਲ ਗਿਆ । {{gap}}ਏਸ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਤਲਵਾਰ ਬਣਾ ਦੇ ,'' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ । ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਬਣਾ ਦੇ , ਜਿਹੜੀ ਮੇਰੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਮੇਚ ਆਵੇ ।" {{gap}}ਹਾਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ , ਜਿਹੜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਡੀ ਸੀ , ਤੇ ਔਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉਛਾਲ ਘਤਿਆ ਤੇ ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਹੋਰ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ। ਤੇਰਵੇਂ ਦਿਨ ਤਲਵਾਰ ਉਡਦੀ ਵਾਪਸ ਆਈ , ਇੰਜ ਭੀ-ਥੀਂ ਤੇ ਸਾਂ-ਸਾਂ ਕਰਦੀ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਕੰਬ ਉਠੀ। ਮਾਂ-ਪਿਉ ਨੇ ਪੋਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਜਗਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਕੁੱਦ ਖਲੋਤਾ। ਉਹਨੇ ਮੁਠ ਅਗੇ ਕੀਤੀ , ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਉਹਨੂੰ ਆ ਵੱਜੀ , ਪਰ ਟੁੱਟੀ ਨਾ , ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਲਿਫ਼ ਹੀ ਗਈ । ਇਹ ਸਚੀ-ਮਚੀ ਈ ਚੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਏ ,' ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ । “ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਭ ਸਕਨਾਂ। ਬੇਬੇ , ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਰੋਟੀ ਪਕਾ ਦੇ , ਤੇ ਕੁਝ ਰਸ ਸੁਕਾ ਦੇ , ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ੪੧<noinclude></noinclude> snwqgp8s30yhshrigiz26ijgiwm7guc 250 18451 226996 86231 2026-07-19T05:12:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ , ਰਸਾਂ ਦੀ ਬੁਗਚੀ ਫੜੀ , ਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆ ਹੋ , ਚਲ ਪਿਆ। | {{gap}}ਉਹ ਅਜਗਰ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿਆੜ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ , ਜਿਹੜੀ ਹੁਣ ਮਸਾਂ-ਮਸਾਂ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਸੀ , ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ , ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਵਡੇ ਸਾਰੇ , ਵਾੜ ਵਾਲੇ ਵਿਹੜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਿਆ ਤੇ ਅਗੇ ਉਸ ਸੁਹਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ , ਜਿਹੜਾ ਓਥੇ ਖੜਾ ਸੀ , ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ , ਅਲਯੋਨਕਾ ਮਿਲ ਪਈ , ਪਰ ਅਜਗਰ ਦਾ ਨਾ ਤੇ ਕੋਈ ਨਾਂ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ । “ {{gap}}ਭਲਾ ਹੋਈ ਸੁਹਣੀਏ ਮੁਟਿਆਰੇ !'' ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ {{gap}}ਭਲਾ ਹੋਈ , ਬਾਂਕੇ ਗਭਰੂਆ ! ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਐ ? ਅਜਗਰ ਆਉਣ ਈ ਵਾਲੈ ਤੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਖਾ . ਜਾਏਗਾ । {{gap}}ਵੇਖਾਂਗੇ ! ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਨਾ ਖਾਏ। ਪਰ ਤੂੰ ਕੋਣ ਏਂ , ਸੁਹਣੀਏ ਮੁਟਿਆਰੇ ?" “ {{gap}}ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ , ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਧੀ ਸਾਂ , ਪਰ ਅਜਗਰ ਮੈਨੂੰ ਚੁਕ ਲਿਆਇਆ , ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਛੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ , ਉਹ ਛੁਡਾ ਨਾ ਸਕੇ । {{gap}}“ਭਰਾ ਕਿਥੇ ਨੇ ? {{gap}}ਅਜਗਰ ਨੇ ਕਾਲ-ਕੋਠੜੀ 'ਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜਿਉਂਦੇ ਨੇ ਕਿ ਮਰ ਗਏ ਨੇ। “ਸ਼ਾਇਦ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਛੁਡਾ ਸਕਾਂ ,'' ਪੋਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੁਡਾ ਸਕਣੈ ! ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨਾ ਛੁਡਾ ਸਕੇ , ਤੇ ਉਹ ਛੇ ਜਣੇ ਸਨ , ਤੇ ਤੂੰ ਤਾਂ 'ਕੱਲਾ ਏ !'' “ਇਹ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ , ਪੱਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਬਹਿ ਉਡੀਕਣ ਲਗਾ। ਐਨ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਅਜਗਰ ਉਡਦਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਹ ਉਡਦਾ ਘਰ ਅੰਦਰ ਆ ਵੜਿਆ ਤੇ ਨਾਸਾਂ ਸਹੂੰ-ਸੜ੍ਹੇ ਕਰਨ ਲਗਾ। “ਆਦਮ ਬੋ !'' ਉਹ ਕੁਕਿਆ। “ਬੋ ਤੈਨੂੰ ਆਦਮੀ ਦੀ ਈ ਆ ਰਹੀ ਏ ,'' ਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਉਹ ਏਥੇ ਜੁ ਹੋਇਆ !" “ਨਹੀਂ ਰੀਸਾਂ , ਮੇਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਦੀਆਂ ! ਕੀ ਚਾਹੁੰਣੈ - ਲੜਾਈ ਲੜਨਾ ਕਿ ਸੁਲਾਹ ਕਰਨਾ ?" “ਲੜਾਈ ਲੜਨਾ , ਹੋਰ ਕੀ !'' ਪੱਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ । “ਤਾਂ ਆ ਫੇਰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਗਹਾਈ-ਪਿੜ ਨੂੰ ਚਲੀਏ।'' “ਚਲ।'' ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਗਹਾਈ-ਪਿੜ ਨੂੰ ਗਏ , ਤੇ ਅਜਗਰ ਨੇ ਕਿਹਾ : “ਪਹਿਲੋਂ ਤੂੰ ਵਾਰ ਕਰ । “ਨਹੀਂ , ਤੂੰ ਕਰ !'' ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਟਕਰਾਈਆਂ ਤੇ ਅਜਗਰ ਨੇ ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਉਤੇ ਡਾਢਾ ਸ਼ਖਤ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਗਿਟਿਆਂ ਤੀਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਗਹਾਈ-ਪਿੜ ਵਿਚ ਧਕ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ਕ ਨੇ ਆਪਣੇ . ਆਪ ਨੂੰ ਕਢ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਘੁਮਾਈ ਤੇ ਅਜਗਰ ਉਤੇ ਜਵਾਬੀ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ੪੨<noinclude></noinclude> cd62433ekuee9hsnmzgfh0m3qyxuh6u 250 18453 226997 86284 2026-07-19T05:12:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਾਈ-ਪਿੜ ਵਿਚ ਧਕ ਦਿਤਾ। ਪਰ ਅਜਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਢ ਲਿਆ ਤੇ ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਉਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਤੀਕ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਿਚ ਧਕ ਦਿਤਾ। ਫੇਰਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਦੂਜਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ , ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਅਜਗਰ ਫ਼ਰਸ਼ ਵਿਚ ਲਕ ਤਕ ਧਕਿਆ ਗਿਆ , ਤੇ ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਤੀਜਾ ਵਾਰ ਕੀਤਾ , ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਅਜਗਰ ਥਾਏਂ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। | {{gap}}ਫੇਰ ਉਹ ਕਾਲ-ਕੋਠੜੀ ਵਲ ਗਿਆ ; ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਹਨੇਰੀ ਸੀ ; ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਲਿਆ , ਜਿਹੜੇ ਏਨੇ ਜਿਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ , ਜਿੰਨੇ ਮੋਏ ਹੋਏ , ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਅਲਯੋਨਕਾ ਨੂੰ , ਤੇ ਅਜਗਰ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰੇ ਸੋਨਾ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਲੈ , ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। ਪਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਨਾ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭਰਾ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਵਕਤ ਗਿਆ ਜਾਂ ਥੋੜਾ ਵਕਤ ਲਗਿਆ , ਇਹਦੀ ਖ਼ਬਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ , ਪਰ ਅਖੀਰ ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਬਲਤ ਦੇ ਇਕ ਲਵੇ ਰੁਖ ਥੱਲੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਬਹਿ ਗਏ । ਤੇ ਲੜਾਈ ਪਿਛੋਂ ਪੱਕਾਤੀਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਏਨਾ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਗੂਹੜੀ ਨੀਂਦਰ ਆ ਗਈ। ਤੇ ਉਹਦੇ ਛੇ ਭਰਾ ਆਪੋ ਵਿਚ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ : {{gap}}“ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਛੇ ਜਣੇ ਰਲ ਕੇ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ ਸਕੇ ਤੇ ਏਸ ਮੁੰਡੇ-ਖੁੰਡੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ 'ਕਲਿਆਂ ਈ ਮਾਰ ਲਿਆ , ਉਹ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਹੱਸਣਗੇ । ਨਾਲੇ , ਹੁਣ ਅਜਗਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਉਹਦੀ ਹੋ ਜਾਏਗੀ।'' {{gap}}ਜਦੋਂ ਪੱਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ , ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ ਕਿ ਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਬੰਨ ਦਿਤਾ ਜਾਏ, ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਨੌਰਾਂ ਦੇ ਨਿਘਾਰੇ ਜਾਣ ਲਈ ਓਥੇ ਹੀ ਛਡ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ ! ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀਤੀ । ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਬੰਨ ਦਿਤਾ ਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪ ਚਲੇ ਗਏ । {{gap}}ਏਧਰ ਮੌਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਇਆ ; ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਇਕ ਰਾਤ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫੇਰ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਇਕਦਮ ਝਟਕਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਸ਼ਾਹ ਬਤ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁਟ ਲਿਆ , ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁਕ ਕੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਰਖ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸੁਣਿਆ , ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। “ਬੇਬੇ , ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਾਲ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸਾਈ ?'' ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪੁਛਿਆ। ਤੇ ਮਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ : “ਹਾਂ, ਹੋਇਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ! ਇਕ ਹੋਰ ਮੁੰਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ , ਕਾਤੀ-ਗਰੇਸ਼ੇਕ ਨਾਂ ਸੀ ਉਹਦਾ , ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੁਡਾਣ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।'' ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ : “ਤਾਂ ਜਿਹਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਸੀ , ਉਹ ਪੋਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਹੀ ਹੋਣੇ ! ਚਲੀਏ , ਉਹਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹੀਏ ਜਾ ਕੇ ।'' ੪੩<noinclude></noinclude> glz2gbp0jkmtsc0upjgrsru3aijskze 250 18455 226998 86285 2026-07-19T05:12:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਰ ਔਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਮੋਢੇ ਚੁਕੇ ਹੋਏ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਨੂੰ ਘੁਮਾਇਆ ਤੇ ਝੁੱਗੀ ਦੀ ਛਤ ਉਤੇ ਏਨ। ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੇ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਝੁੱਗੀ ਖੇਰੂੰ-ਖੇਰੂੰ ਹੁੰਦੀ ਬਚੀ । {{gap}}“ਜਿਥੇ ਹੋ , ਓਥੇ ਈ ਰਹੋ , ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜੁ ਹੈ ਹੋ , ਉਹੀਉ ਈ ਹੋ !'' ਉਹ ਚਿਲਕਿਆ। "ਤੇ ਮੈਂ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਘੁੰਮਨਾਂ।'' {{gap}}ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਰਖ ਉਹ ਟੁਰ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ , ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੂੰ ਦੋ ਪਹਾੜ ਦਿੱਸੇ , ਇਕ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤੇ ਇਕ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ; ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਬੰਦਾ ਖਲੋਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਪਰਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। " {{gap}}ਖ਼ੈਰ ਹੋਈ , ਦੋਸਤਾ !'' ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। " {{gap}}ਤੇਰੀ ਵੀ ਖ਼ੈਰ ਹੋਵੇ ! {{gap}}“ਕੀ ਪਿਆ ਕਰਨੈਂ ?'' ਰਾਹ ਬਣਾਣ ਲਈ ਪਹਾੜ ਪਰਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾਂ।'' "ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਨੇ ?" “ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਬਣਾ ਸਕਾਂ।'' ਮੈਂ {{gap}}ਵੀ ਤਾਂ ਓਥੇ ਈ ਜਾ ਰਿਹਾਂ ! ਨਾਂ ਕੀ ਆ ? ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ , ਪਹਾੜ ਹਿਲਾਣ ਵਾਲਾ । ਤੇਰਾ , ਕੀ ਨਾਂ ਏ ?'' ਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ , ਰਿੜਦਾ ਮਟਰ | ਚਲ 'ਕੱਠੇ ਚਲੀਏ !'' “ਚਲ !'' ਤੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਚਲ ਪਏ ; ਉਹ ਟੁਰਦੇ ਗਏ , ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਜੰਗਲ 'ਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦਾ ਮਿਲਿਆ। ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਜੜੋ, ਪੁਟੱਣ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਹਥ ਹੀ ਹਿਲਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ । "ਖ਼ੈਰ ਹੋਈ , ਦੋਸਤਾ !'' ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਤੇ ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ ਨੇ ਬੁਲਾਇਆ ॥ ਤੁਹਾਡੀ ਵੀ ਖੈਰ ਹੋਏ !' “ਕੀ ਪਿਆ ਕਰਨੈਂ ?'' "ਟੂਰਨ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਣ ਵਾਸਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਪੁਟ ਰਿਹਾਂ। "ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਨੇ ?'' "ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਬਣਾ ਸਕਾਂ।'' "ਅਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਓਥੇ ਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਨਾਂ ਕੀ ਆ ?'' "ਵੇਰਤੀ-ਦੂਬ , ਸ਼ਾਹ-ਬਤ ਪੁੱਟਣ ਵਾਲਾ । ਤੁਹਾਡੇ ਕੀ ਨਾਂ ਨੇ ?'' "ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ , ਰਿੜਦਾ ਮਟਰ ਤੇ ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ , ਪਹਾੜ ਹਿਲਾਣ ਵਾਲਾ | ਚਲ 'ਕੱਠੇ ਚਲੀਏ।'' “ਚੱਲੋ !'' ਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਇਕੱਠੇ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਟੁਰਦੇ ਗਏ , ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਬੰਦਾ ੪੪<noinclude></noinclude> sl6rxp19mzuqztdk82vsk6gnbrcroqe 250 18457 226999 86286 2026-07-19T05:12:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦਿਸਿਆ , ਜਿਹਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਲੰਮੀਆਂ ਤੋਂ ਲੰਮੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਦਰਿਆ ਉਤੇ ਖਲੋਤਾ ਸੀ , ਤੇ ਉਹਦੇ ਇੱਕ ਮੁਛ ਨੂੰ ਵੱਟ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਚੀਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਦਰਿਆ ਦੀ ਸੁੱਕੀ ਤਹਿ ਉਤੇ ਟੁਰ ਕੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਰਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। “{{Block center|ਖ਼ੂਰ ਹੋਈ , ਦੋਸਤਾ ! ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। "ਤੁਹਾਡੀ ਵੀ ਖ਼ੈਰ ਹੋਵੇ ! ਕੀ ਪਿਆ ਕਰਨੈਂ ?'' ‘ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਚੀਰ ਰਿਹਾਂ।'' ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਚੜਾਈਆਂ ਨੇ ?'' “ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਬਣਾ ਸਕਾਂ। "ਅਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਓਥੇ ਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਨਾਂ ਕੀ ਆ ?'' “ਕਰੂਤੀ-ਉਸ , ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਵੱਟ ਦੇਣ ਵਾਲਾ । ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੀ ਨਾਂ ਨੇ ?''}} “ਪੋਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ , ਰਿੜਦਾ ਮਟਰ , ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ , ਪਹਾੜ ਹਿਲਾਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੇਰ-ਦੂਬ , ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਪੁੱਟਣ ਵਾਲਾ । ਆ `ਕੱਠੇ ਚਲੀਏ !'' ਚੱਲੋ !'' {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਚਲ ਪਏ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਜਾਣਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਹੀ ਸੌਖਾ ਲਗਾ , ਕਿਉਂ ਜੁ ਸਵੇਰਨੀਗਰਾ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦੇਂਦਾ , ਵੇਰਤੀ-ਦੂਬ ਹਰ ਜੰਗਲ ਜੜੋ ਪੁਟ ਧਰਦਾ , ਤੇ ਕਰੂਤੀ-ਉਸ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਹਰ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਚੀਰ ਦੇਂਦਾ। · ਟੁਰਦਿਆਂ-ਟੁਰਦਿਆਂ ਉਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆ ਵੜੇ ਤੇ ਓਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਜਹੀ ਝੁੱਗੀ ਦਿੱਸੀ। ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤਕਿਆ ਕਿ ਝੁੱਗੀ ਖਾਲੀ ਸੀ। "ਅਸੀਂ ਰਾਤ , ਇਸ ਝੁੱਗੀ 'ਚ ਕੱਟ ਸਕਣੇ ਹਾਂ , ' ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਰਾਤ ਭੁੱਗੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰੀ , ਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਪੌਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ : ਸਵੇਰਨੀ-ਗਰਾ , ਤੂੰ ਘਰ ਰਹੋ , ਤੇ ਸਾਡੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾ , ਤੇ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਣੇ ਆਂ।'' {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ ਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਬਾਲੀਆਂ , ਭੁੰਨੀਆਂ ਤੇ ਚਾੜੀਆਂ ਹੈ ਓਰ ਸੈਣ ਲਈ ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਬਹੇ 'ਤੇ ਖੜਾਕ ਹੋਇਆ । ਬੂਹਾ ਖੋਲ !'' ਕਿਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ । ਕਿਥੋਂ ਆਇਐਂ ਬੋਲ , ਆਪੇ ਪਿਆ ਖੋਲ੍ਹ !'' ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ ਨੇ ਪਰਤਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਬੂਹਾ ਖੁਲ਼ ਗਿਆ , ਤੇ ਓਹੀਉ ਆਵਾਜ਼ ਫੇਰ ਚਿਲਕੀ : "ਮੈਨੂੰ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਪਾਰ ਕਰਾ!'' ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਸਾਰ , ਆਪੇ ਕਰ ਪਿਆ ਪਾਰ !'' ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਇਕ ਕੱਦੋਂ ਏਡੇ ਛੋਟੇ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਪਾਰ ਕੀਤੀ , ਜਿੱਡਾ ਛੋਟਾ ਆਦਮੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖਿਆ : ਉਹਦੀ ਦਾੜੀ ਏਨੀ ਲੰਮੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਫੁਟ ਮੱਲੇ ਹੋਏ | ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ ਨੂੰ ਛਤਿਆਂ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੰਧ ਉਤੇ ਠੁਕੇ ਇਕ ੪੫<noinclude></noinclude> 2nycku69ji2wwajg7rs975e5701pgt2 250 18458 227000 86349 2026-07-19T05:13:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਿਲ ਨਾਲ ਟੰਗ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਜੁ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ , ਖਾ ਲਿਆ , ਤੇ ਸਾਰਾ ਜੁ ਕੁਝ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਸੀ , ਪੀ ਲਿਆ , ਤੇ ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ ਦੀ ਪਿਠ ਤੋਂ ਮਾਸ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਸਾਰੀ ਲੜਫ਼ ਲਾਹ , ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ ਕਿਲ ਨਾਲ ਵੱਟ ਤੇ ਮਰੋੜੇ ਖਾਂਦਾ ਗਿਆ , ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾ ਨਾ ਲਿਆ , ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਦੀ ਇਕ ਲਿੱਟ ਪੁੱਟੀ ਗਈ; ਫੇਰ ਉਹ ਨਵੇਂ ਸਿਰੋਂ ਰੋਟੀ ਪਕਾਣ ਵਿਚ ਜੁਟ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਦੋਸਤ ਪਰਤੇ , ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਰੁੱਝਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਰੋਟੀ ਪਕਾਂਦਿਆਂ ਫਿਰਕ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਈ ਆ ?'' ਉਹਨਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਪੁਛਿਆ । {{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਉੱਘ ਆ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਚਿਤ-ਚੇਤਾ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ," ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾਧਾ-ਪੀਤਾ ਤੇ ਸੌਂ ਗਏ , ਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਪੌਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ : {{gap}}ਵੇਰਤੀ-ਦੂਥ , ਹੁਣ ਤੂੰ ਘਰ ਰਹੋ , ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਅਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਜਾਨੇਂ ਹਾਂ। {{gap}}ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ , ਤੇ ਵੇਰਤੀ-ਦਬ ਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਬਾਲੀਆਂ , ਭੁੰਨੀਆਂ ਤੇ ਚਾੜੀਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਸੌਣ ਲਈ ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਬੂਹੇ ਤੇ ਖੜਾਕ ਹੋਇਆ । ' {{gap}}ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ! ਕਿਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}"ਕਿਥੋਂ ਆਇਐ ਬੋਲ , ਆਪੇ ਪਿਆ ਖੋਲ ! ਵੇਰਤੀ-ਦੂਬ ਨੇ ਪਰਤਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ । " {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਪਾਰ ਕਰਾ !'' ਉਹੀਉ ਆਵਾਜ਼ ਫੇਰ ਚਿਲਕੀ । “ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਸਾਰ , ਆਪੇ ਕਰ ਪਿਆ ਪਾਰ ! ਵੇਰਤੀ-ਦੂਬ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ । ਤੇ ਵੇਖੋ ! - ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਕੱਦੋਂ ਏਡਾ ਛੋਟਾ ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਚੜ੍ਹ ਆਇਆ , ਜਿੱਡਾ ਛੋਟਾ ਆਦਮੀ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖਿਆ ; ਉਹਦੀ ਦਾੜੀ ਏਨੀ ਲੰਮੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਫੁਟ ਮੱਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨੇ ਵੇਰਤੀ-ਦੂਬ ਨੂੰ ਫਤਿਆਂ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੰਧ ਉਤੇ ਚੁੱਕੇ ਇਕ ਕਿਲ ਨਾਲ ਟੰਗ ਦਿਤਾ , ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਜੁ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ , ਖਾ ਲਿਆ , ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੁ ਕੁਝ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਸੀ , ਪੀ ਲਿਆ , ਤੇ ਵੇਰਤੀ-ਦੂਬ ਦੀ ਪਿਠ ਤੋਂ ਮਾਸ ਦੀ ਇਕ ਲੰਮੀ ਸਾਰੀ ਲੜਫ਼ ਲਾਹ , ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵੇਰਤੀ-ਦੁਬ ਨੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵਟ ਤੇ ਮਰੋੜੇ ਖਾਧੇ , ਤੇ ਉਹ ਇੰਜ ਤੜਫ਼ਦਾ ਰਿਹਾ , ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਬਿਨ ਮੱਛੀ ਤੜਫ਼ਦੀ ਏ , ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾਣ ਤੇ ਭੰਜੇ ਆ ਪੈਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ । ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਹ ਰੋਟੀ ਨਵੇਂ ਸਿਰੋਂ ਪਕਾਣ ਵਿਚ ਜੁਟ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਦੋਸਤ ਆਏ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਰੋਟੀ ਪਕਾਂਦਿਆਂ ਏਨੀ ਚਿਰਕ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਈ ਆ ?” “ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਉਂਘ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ ,'' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। ਪਰ ਸਵੇਰ-ਗੋਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਿਆ , ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਘਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕਰੁਤੀ-ਉਸ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀਉ ਕੁਝ ਹੀ ਬੀਤਿਆ ! ਕਾਤੀ - ਗੁਰਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ : “ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਟੀ ਪਕਾਣ ’ਚ ਬੜੇ ਜਿੱਲੇ ਹੋ ! ਪਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਕਲ਼ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਜਾਣਾ , ਤੇ ਮੈਂ ਘਰ ਰਹਾਂਗਾ।'' ੪੬<noinclude></noinclude> p6juls9uonf0g5sv9459wos24cmhzsb 250 18462 227001 86398 2026-07-19T05:13:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਐਨ ਇਹੀਉ ਹੀ ਕੀਤਾ | ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਉਹਦੇ ਤਿੰਨ ਦੋਸਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਚਲੇ ਗਏ , ਤੇ ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਘਰ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਬਾਲੀਆਂ ਤੇ ਚੁੰਨੀਆਂ ਤੇ ਪਕਾਈਆਂ , ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਸੌਣ ਲਈ ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ। “ {{gap}}ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ !'' ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ । {{gap}}“ਠਹਿਰ ਜਾ , ਆਉਣਾ ਪਿਆਂ !'' ਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਬੂਹਾ ਖੋਲਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੱਦੋਂ ਏਡਾ ਛੋਟਾ ਇਕ ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਖੜਾ ਸੀ , ਜਿੱਡਾ ਛੋਟਾ ਕਦੀ ਕੋਈ ਹੋਇਆ ਹੋਣਾ ਏਂ ; ਉਹਦੀ ਦਾੜੀ ਏਨੀ ਲੰਮੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਮੱਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। “ {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਪਾਰ ਕਰਾ !'' ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੇ ਬੁਢੜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਪੋਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਬੁਢੜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਝੁਗੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਇਆ , ਬੁੱਢਾ ਉਹਨੂੰ ਉਡ ਉਡ ਪੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। “ {{gap}}ਚਾਹੀਦਾ ਕੀ ਈ ?'' ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਪੁਛਿਆ । {{gap}}“ਛੇਤੀ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਏਗਾ ਈ , ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦੈ , ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੇ ਬੁਢੜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ , ਤੇ ਉਹ ਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਦੇ ਛੱਤਿਆਂ ਵਲ ਹਥ ਵਧਾਂਦਿਆਂ , ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਪੋਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਕੜਕ ਪਿਆ : {{gap}}“ਹੱਛਾ , ਏਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਏਂ ਤੂੰ ! ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਦਾੜੀਉਂ ਫੜ ਲਿਆ ! {{gap}}ਫੇਰ , ਕੁਹਾੜਾ ਫੜ , ਉਹ ਛੋਟਾ ਕਦ ਵਾਲੇ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਕਲੇ ਧੂਹ ਲਿਆਇਆ , ਉਹਨੇ ਸ਼ਾਹ ਬਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਦੁਫਾੜ ਕੀਤਾ ਤੇ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਦਾੜੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰਾਂ ਘਸੋੜ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਸ ਗਈ । {{gap}}ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਏਨਾ ਕਮੀਨਾ ਨਿਕਲਿਐ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਕਦ ਵਾਲੇ ਬੁਢੜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ , “ਏਸ ਲਈ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ , ਤੂੰ ਏਥੇ ਈ ਛੋਟੇ ਕਦ ਬੈਠੇਗਾ।'' {{gap}}ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਨੂੰ ਪਰਤ ਆਇਆ , ਤੇ ਓਥੇ ਉਹਦੇ ਦੋਸਤ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਸਨ । {{gap}}ਰੋਟੀ ਤਿਆਰ ਏ ?'' ਉਹਨਾਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਆਖੋ , ਕਿੰਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਪਈ ਏ ,'' ਪੱਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ | ਉਹਨਾਂ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ , ਤੇ ਪੋਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ : ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਓ ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਡੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਝਾਕੀ ਵਿਖਾਨਾਂ , ਜਿੱਡੀ ਕਦੀ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ! ਬੁਢੜੇ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਬਲਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਲ ਲੈ ਗਿਆ , ਪਰ ਵੇਖੋ ! ਓਥੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ -ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ , ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਬੁਢੜੇ ਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸ਼ਾਹ ਬਤ ਨੂੰ ਜੜੋ ਪਟ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਧਰੀਕ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ । ਫੇਰ ਪੋਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਸਿਆ ਜੁ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ , ਤੇ ੪੭<noinclude></noinclude> 6dje241fd7ccwzd9dnrzyi38k7vxcfu 250 18463 227002 86399 2026-07-19T05:13:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ , ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਬਢੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛਤਿਆਂ ਤੋਂ ਟੰਗ ਦਿਤਾ ਸੀ , ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਲੜ ਲਾਹੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਜੇ ਏਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਇਹ ਉਹ ,'' ਪੋਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ , '' ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦੈ , ਜਾਈਏ ਤੇ । ਲੱਭੀਏ ਉਹਨੂੰ।' ਤੇ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲਾ ਬੁਢੜਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ , ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਧਰੀਕਿਆ ਸੀ , ਨਿਸ਼ਾਨ ਛਡ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੇ ਚਾਰੇ ਦੋਸਤ ਉਸ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋ ਪਏ। {{gap}}ਉਹ ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਹੋਏ ਪਏ ਇਕ ਏਡੇ ਡੂੰਘੇ ਟੋਏ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ ਕਿ ਉਹਦੀ ਤਹਿ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਦੀ। “ ਸਵੇਰਨੀ-ਗੋਰਾ , ਉਤਰ ਖਾਂ ਮਘੋਰੇ 'ਚ ਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਨਹੀਂ , ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਉਤਰਨਾ !" "ਤਾਂ , ਵੇਰਤੀ-ਦੂਬ , ਤੂੰ ਚਾ ਉਤਰ !'' ਪਰ ਨਾ ਵੇਰਤੀ-ਦੂਬ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਤੇ ਨਾ ਕਰੂਤੀ-ਉਸ ਹੀ। “ ਠੀਕ ਏ , ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪ ਉਤਰਨਾਂ,'' ਪੋਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਆਓ , ਇਕ ਰੱਸੀ ਵਟ ਲਈਏ !" ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਰੱਸੀ ਵੱਟੀ ਤੇ ਪੋਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਨੇ ਇਕ ਸਿਰਾ ਆਪਣੇ ਹਥ ਦੁਆਲੇ ਵਲੇ ਟ ਲਿਆ। ' ਮੈਨੂੰ ਲਮਕਾ ਦਿਓ ਹੁਣ !'' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਲਮਕਾਣ ਲਗ ਪਏ , ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਹੀ ਚਿਰ ਲੱਗਾ ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਟੋਇਆ ਏਨਾ ਡੂੰਘਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੀ ਤਹਿ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਪਾਤਾਲ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਪਰ ਅਖੀਰ ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਟਿਕਾ ਦਿਤਾ , ਤੇ ਕਾਤੀ-ਗਰੇਸ਼ੇਕ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਟੂਰਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੀਂ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਿਆ , ਤੇ ਅਖੀਰ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਹਿਲ ਦਿਸਿਆ। ਉਹਨੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਪੈਰ ਧਰਿਆ , ਤੇ ਓਥੋਂ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲਿਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਡਲਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰਾਂ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਮਰਿਉਂ ਕਮਰੀ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ , ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਦੇ ਵਲ ਇਕ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਭੱਜੀ ਆਈ; ਉਹ ਏਨੀ ਸੁਹਣੀ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਕਲਮ ਉਹਦਾ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਤੇ ਕੋਈ ਗਲਾ ਉਹਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਤਾਂ ਨਾ ਸੌਂ ਸਕਦਾ। “ {{gap}}ਹਾਇ , ਭਲੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ , ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਐ ?" ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ । "ਮੈਂ ਲੰਮੀ ਸੰਘਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਇਕ ਨਿਕ-ਨਿੱਕੇ ਬੁਢੜੇ ਨੂੰ ਲਭ ਰਿਹਾਂ , '' ਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਉਈ , ਉਹ ਬੋਲੀ, “ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲਾ ਬੁਢੜਾ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਚੋਂ ਆਪਣੀ ਦਾੜੀ ਕੱਢਣ ਲਗਾ ਹੋਇਐ। ਉਹਦੇ ਵਲ ਨਾ ਜਾਈਂ , ਮਾਰ ਦਈਗਾ ! ਉਹਨੇ ਬੜੇ ਬੰਦੇ ਮਾਰੇ ਨੇ।" “ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਣ ਲਗਾ , '' ਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਮੈਂ ਈ ਸਾਂ , ਜਿਨੇ, ਉਹਦੀ ਦਾੜੀ ਫਸਾਈ ਸੀ। ਪਰ ਤੂੰ ਕੌਣ ਏ ਤੇ ਏਥੇ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀਂ ਏਂ ?'' , ' 'ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਹਾਂ , ਤੇ ਇਹ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲਾ ਬੁੱਢਾ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆਇਆ ਹੋਇਐ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੂ।" ੪੮<noinclude></noinclude> 9v1i6u6k2465gn3uq02qp3jgt2kw8ze 250 18465 227003 74985 2026-07-19T05:13:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 53 |bSize = 464 |cWidth = 440 |cHeight = 599 |oTop = 2 |oLeft = 9 |Location = center |Description = }} <noinclude></noinclude> kk73fj71ygvrxv9ounlgk10fxv9dsre 250 18470 227004 86400 2026-07-19T05:14:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਡਰ ਨਾ , ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੁਡਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਵਲ ਲੈ ਜਾ !" {{gap}}ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਬੁੱਢੇ ਆਦਮੀ ਵਲ ਲੈ ਗਈ ਤੇ ਮੌਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਤਕਿਆ ਕਿ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਸਚ ਹੀ ਕਿਹਾ ਸੀ , ਕਿਉਂ ਜੁ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲਾ ਬੁਢੜਾ ਓਥੇ ਬੈਠਾ ਸੀ , ਪਰ ਓਦੋਂ ਤਕ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾੜੀ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ । ਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹ ਚਿਲਕਿਆ : {{gap}}“ਕੀ ਕਰਨ ਆਇਐ ? ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਂ ਸੁਲਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ?" {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੁਲਾਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ ,'' ਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।“ਆ ਲੜਾਈ ਲੜੀਏ । {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਟਕਰਾਈਆਂ , ਤੇ ਡਾਢੀ ਹੁੰਦੀ ਨਾਲ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਲੜਦੇ ਗਏ , ਤੇ ਅਖੀਰ , {{gap}}ਪੱਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਦੇ ਇਕ ਵਾਰ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲਾ ਬੁਢੜਾ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਮਰ ਕੇ ਡਿਗ ਪਿਆ। | ਕਾਤੀ-ਗਰੋਸ਼ੇਕ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸੋਨਾ ਤੇ ਹੀਰੇ-ਜਵਾਹਰ ਚੁਕ ਲਏ , ਤੇ ਇਸ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਬੋਰੀਆਂ ਭਰ , ਉਸ ਟੋਏ ਵਲ ਹੋ ਪਏ , ਜਿਥੋਂ ਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਉਤਰਿਆ ਸੀ । {{gap}}ਉਹ ਟੋਏ ਕੋਲ ਆਏ , ਤੇ ਔਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਉਪਰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ : “ਓਏ , ਮੇਰੇ ਭਰਾਵੋ , ਓਥੇ ਹੋ ? “ਹਾਂ !'' ਉਹਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ । ਫੇਰ ਔਕਾਤੀ-ਗਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਇਕ ਬੋਰੀ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ ਕਿ ਉਪਰ ਖਿਚ ਲੈਣ। “ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇ !'' ਉਹਨੇ ਹਾਕ ਮਾਰੀ। ਉਹਨਾਂ ਬੋਰੀ ਖਿਚ ਲਈ ਤੇ ਰੱਸੀ ਫੇਰ ਲਮਕਾ ਦਿਤੀ , ਤੇ ਪੋਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਦੂਜੀ ਬੋਰੀ ਬੰਨ ਦਿਤੀ। ਇਹ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਜੇ !' ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਹਾਕ ਮਾਰੀ। ਤੇ ਤੀਜੀ ਬੋਰੀ ਵੀ ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤੀ । ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲੇ ਬੁੱਢੇ ਤੋਂ ਉਹਨੇ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਲਿਆ ਸੀ , ਉਹ ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ · ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। “ਹੁਣ ਇਹ ਮੇਰੀ ਜੇ !" ਉਹਨੇ ਹਾਕ ਮਾਰੀ । ਤਿੰਨਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਉਪਰ ਖਿਚ ਲਿਆ , ਤੇ ਹੁਣ ਥੱਲੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੋਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤੇ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗ ਪਏ। “ਉਹਨੂੰ ਕਿਉਂ ਉਪਰ ਖਿੱਚੀਏ ?'' ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ। “ਜੋ ਉਹਨੂੰ ਓਥੇ ਰਹਿਣ ਦਈਏ , ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਵੀ ਸਾਡੀ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਚਲੋ , ਉਹਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਖਿਚ ਲੈਣੇ ਹਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਛਡ ਦੇਣੇ ਹਾਂ , ਤੇ ਉਹ ਡਿਗ ਪਏਗਾ ਤੇ ਮਰ ਜਾਏਗਾ।" . ਪੋਕਾਤੀ-ਗਰੋਸ਼ੇਕ ਨੂੰ ਸੁਝ ਗਿਆ , ਉਹ ਕੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ , ਤੇ ਉਹਨੇ , ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਪੱਥਰ · ਨੂੰ ਬੰਦਿਆਂ , ਹਾਕ ਮਾਰੀ : 4-2791 ੪੯<noinclude></noinclude> 0nkl86kptwg8yj2j8flupgzotfagf5r 250 18472 227005 86401 2026-07-19T05:14:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਖਿਚ ਲਓ !'' {{gap}}ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਉਪਰ ਖਿਚਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਰੱਸੀ ਛਡ ਦਿਤੀ , ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਪੱਥਰ ਘੁੰਮ ਕਰਦਾ ਹੇਠ ਆ ਪਿਆ। ' {{gap}}ਤੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦੋਸਤ !'' {{gap}}ਪੱਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ , ਤੇ ਉਹ ਟੋਏ ਦੀ ਤਹਿ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ , ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਵੇਖੋ ਹੋਇਆ ਕੀ ! ਅਸਮਾਨ ਉਤੇ ਝਖੱੜ ਵਾਲੇ ਬੱਦਲ ਛਾ ਗਏ ਤੇ ਮੀਂਹ ਵੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ , ਤੇ ਗੜਾ ਵੀ ਪੈਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਮੌਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਥੱਲੇ ਲੁਕ ਗਿਆ , ਤੇ ਅੱਚਣਚੇਤੀ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਟੀਸੀ ਤੋਂ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚੋਂ ਉਕਾਬ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਚੀਂ-ਚੀਂ ਸੁਣੀਤੀ। ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਕਾਬ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਰਮ ਕੋਟ ਨਾਲ ਢਕ ਦਿਤਾ। ਓਦੋਂ ਤਕ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਰਨਾਲੇ ਛੁਟ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ , ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਉਕਾਬ ਉਡਦਾ ਆਇਆ , ਉਹ ਜਿਹਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਸਨ। ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ , ਬੱਚੇ ਢਕੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ : “ {{gap}}ਬਚੜਿਓ , ਕਿੰਨੇ ਢਕਿਐ ਤੁਹਾਨੂੰ ?'' {{gap}}ਤੇ ਉਕਾਬ ਦੇ ਬਚਿਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ : {{gap}}ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਦੱਸੀਏ , ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਖਾ ਨਾ ਜਾਏ। ਉਕਾ ਨਾ ਡਰੋ , ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਖਾਵਾਂਗਾ।" “ਚੰਗਾ , {{gap}}ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਥੱਲੇ ਬੈਠਾ ਆਦਮੀ ਦਿਸਦਾ ਈ ? ਇਹ ਸੀ , ਜਿਨੇ ਢਕਿਆ ਸੀ।'' ਤੇ ਉਕਾਬ ਉਡ ਹੇਠਾਂ ਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ। “ {{gap}}ਜ ਚਾਹੇਂ , ਮੈਨੂੰ ਆਖ ਕਰਨ ਲਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ ," ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। “ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ ਏ . ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਬੱਚਾ , ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਹੋਣ ਵੇਲੇ , ਏਡੇ ਮੀਂਹ 'ਚ ਡੁਬਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ । “ਮੈਨੂੰ ਏਥੋਂ ਬਾਹਰ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਲੈ ਜਾ ,'' ਕਾਤੀ-ਗੋਰੇਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ ! ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਕੋਈ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਉਂ ਪਾਇਆ ," ਉਕਾਬ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ । “ਪਰ ਚਾਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ । ਜੋ ਤੂੰ ਆਖਿਐ , ਮੈਂ ਵਾਹ ਲਾਵਾਂਗਾ ਕਰਨ ਦੀ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਛੇ ਪੀਪੀਆਂ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਤੇ। ਛੇ ਪੀਪੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ । ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਸਿਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮੋੜਾਂ , ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਮਾਬ ਦੀ ਬਟੀ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇਗੀ , ਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਮੂੰਹ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਮੋੜਾਂ , ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਘੁਟ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਿਆਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ! ਜੇ , ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ , ਤੂੰ ਨਾ ਕੀਤਾ , ਮੈਂ ਓਥੇ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਾਂਗਾ , ਤੇ ਰਾਹ 'ਚ ਹੇਠਾਂ ਭੇਜੇ ਜਾ ਪਾਂਗਾ।'' {{gap}}ਉਹਨੇ ਛੇ ਪੀਪੀਆਂ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਤੇ ਛੇ ਪੀਪੀਆਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਲੈ ਲਈਆਂ , ਪੱਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਉਕਾਈ ਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ ਤੇ ਉਹ ਉਡੇ ਪਏ ! ਉਹ ਉਡਦੇ ਗਏ , ਉਡਦੇ ਗਏ , ਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਕਾਬ ਸਿਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮੋੜਦਾ , ਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮਾਸ ਪਾ ਦੇਂਦਾ , ਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਹ ਸਿਰ ਖੱਬ ਪਾਸੇ ਮੋੜਦਾ , ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਘੁਟ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਿਆ ਦੇਂਦਾ। ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਡਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ , ਪਰ ਹੁਣ ਮਨੁਖਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ o<noinclude></noinclude> 95xikohwtqcms71akxf84zy2omp3852 250 18474 227006 86402 2026-07-19T05:14:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਵਾਟ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਉਕਾਬ ਨੇ ਮਾਸ ਲਈ ਸਿਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮੋੜਿਆ , ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਬੋਟੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਚੀ ਹੋਈ । ਤਾਂ ਪੱਕਾਤੀ-ਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਤ ਦਾ ਇਕ ਡਕਰਾ ਲਾਹਿਆ ਤੇ ਉਕਾਬ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਫੇਰ ਉਪਰ ਉਡ ਪਏ , ਤੇ ਉਕਾਬ ਨੇ ਪੁਛਿਆ : {{gap}}“ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਕੀ ਦਿਤਾ ਈ ? ਬੜਾ ਸੁਆਦੀ ਏ।'' {{gap}}‘ਆਪਣੇ ਮਾਸ ਦੀ ਬੋਟੀ ,'' ਲਤ ਵਲ ਸੈਣਿਤ ਕਰਦਿਆਂ , ਕਾਤੀ-ਗੋਰਸ਼ੇਕ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ ਉਕਾਬ ਨੇ ਬੇਟੀ ਕਢ ਦਿਤੀ ਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਉਡਿਆ ਤੇ ਜਾਦੂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੈ ਆਇਆ ! ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਕੱਢੀ ਹੋਈ ਬੋਟੀ ਨੂੰ ਪੱਕਾਤੀ-ਰੋਸ਼ੇਕ ਦੇ ਫਟ ਉਤੇ ਰਖਿਆ , ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਿਆ , ਤਿਵੇਂ ਹੀ , ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੇਖਦਿਆਂ , ਲਤ ਫੇਰ ਸਬੂਤ ਦੀ ਸਬੂਤ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਕਾਬ ਵਾਪਸ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਉਡ ਗਿਆ , ਤੇ ਪੱਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। {{gap}}ਪਰ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸਤ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਪਿਓ ਦੇ ਮਹਿਲੀਂ ਪੁੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਹੁਣ ਉਥੇ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਝਗੜ ਰਹੇ ਸਨ , ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ , ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਏ , ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੂਜੇ ਲਈ ਛਡਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੁੰਦਾ। {{gap}}ਪੌਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਲੀਂ ਜਾ ਲਭਿਆ , ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਤਰਾਹ ਨਿਕਲ ਗਿਆ , ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਸਨ ਕਿ ਔਕਾਤੀ-ਗੋਰੋਸ਼ੇਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ । ਔਕਾਤੀ-ਗੋਰੇਸ਼ੇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ : ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਧਰੋਹ ਕਮਾਇਆ ਸੀ , ਏਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਕੀ ਆਸ ਰਖ ਸਕਨਾਂ ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਈ ਸਕਨਾਂ।'' ਤੇ ਉਹਨੇ ਬਖ਼ਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਤਾ , ਤੇ ਆਪ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲਿਆ , ਤੇ ਓਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸਹਿਤ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਏ।<noinclude></noinclude> rn4obwe69v46bf4z0dmdk1s00da1lar 250 18476 227007 86453 2026-07-19T05:15:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਭਲਾ ਤੇ ਬੁਰਾ ਯੂਕਰੇਨੀ ਪਰੀ - ਕਹਾਣੀ {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ , ਦੋ ਭਰਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ; ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਰੱਜਾ-ਪੁੱਜਾ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਕੰਗਾਲ॥ ਇਕ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ , ਤੇ ਕੰਗਾਲ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ : {{gap}}ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਾਵੇਂ ਕਹਿਰ ਕਮਾਂਦੀ ਏ , ਫੇਰ ਵੀ ਬੁਰੇ ਨਾਲੋਂ ਭਲਾ ਕਰਨਾ ਚੰਗੈ । {{gap}}ਕਮਾਲ ਦੀ ਗਲ ਆਖੀ ਆ , ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਹੁਣ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਭਲੇ ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ , ਸਿਰਫ਼ ਬੁਰਾ ਈ ਬੁਰਾ ਰਹਿ ਗਿਐ। ਭਲਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ।” {{gap}}ਪਰ ਕੰਗਾਲ ਭਰਾ ਆਪਣੀ ਗਲ ਉਤੇ ਅੜਿਆ ਰਿਹਾ । {{gap}}“ਨਹੀਂ , ਭਰਾਵਾ , '' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਖ਼ਿਆਲ ਏ , ਭਲਾ ਕੀਤੇ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦੈ। ਠੀਕ ਏ ਫੇਰ , ' ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਚਲ ਸ਼ਰਤ ਲਾਈਏ , ਤੇ ਜਾਈਏ , ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਜਣੇ , ਜੁ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਣ , ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁਛੀਏ। ਜੇ ਉਹ ਕਹਿਣ , ਤੂੰ ਠੀਕ ਏ , ਤਾਂ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਏ, ਤੇਰਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਕਹਿਣ , ਮੈਂ ਠੀਕ ਹਾਂ , ਤਾਂ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਏ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੈ ਜਾਏਗਾ । ਚਲ ਇੰਜ ਈ ਸਹੀ !'' ਕੰਗਾਲ ਮੰਨ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੜਕੇ-ਸੜਕ ਹੋ ਪਏ , ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਆਦਮੀ ਮਿਲਿਆ । ਜਿਹੜਾ ਇਕ ਥਾਉਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਰੁੱਤ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ੫੨<noinclude></noinclude> oen16vii5q9mp49ebqclde8qxckvnsb 250 18478 227008 86454 2026-07-19T05:15:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਸਲਾਮ , ਦੋਸਤਾਂ !" ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਿਆਂ , ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਸਲਾਮ ਹੋਵੇ ਜੇ !'' {{gap}}“ਕੁਝ ਪੁਛਣੇ ਏਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ।'' {{gap}}“ਪੁਛੋ !'' ‘ {{gap}}ਦਸ , ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ 'ਚ ਕਿੰਜ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਏ : ਭਲਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਕਰ ਕੇ ?” ‘ {{gap}}ਭਲਾ ਅਜਕਲ ਕਿਥੋਂ ਲਭਦੇ ਹੋ , ਮਿਹਰਬਾਨੋ !'' ਆਦਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਵੇਖੋ । ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾਂ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾਂ , ਪਰ ਮੇਰੀ ਕਮਾਈ ਨਾ ਹੋਣ ਬਰਾਬਰ ਏ , ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮਾਲਕ ਨੇ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਉਹਦਾ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੁਟ ਲਿਐ । ਨਹੀਂ , ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕੋਈ ਹਜ ਨਹੀਂ। ਭਲੇ ਨਾਲੋਂ ਬੁਰਾ ਕਰਨਾ ਚੰਗੈ !'' “{{gap}}ਵੇਖਿਆ ਈ , ਭਰਾਵੇ , ਕੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਤੈਨੂੰ ! ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਠੀਕ ਹਾਂ ਤੇ ਤੂੰ ਗਲਤ । {{gap}}ਕੰਗਾਲ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਢਹਿ ਗਈ , ਪਰ ਚਾਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ , ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਟੁਰਦੇ ਗਏ। ਅਖੀਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਮਿਲਿਆ। “ {{gap}}ਸਲਾਮ , ਨੇਕ-ਨੀਤ ਵਪਾਰੀਆ !'' ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ। “ਸਲਾਮ ਹੋਵੇ ਜੇ !'' “ਕੁਝ ਪੁਛਣਾ ਏਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ।'' “ਦਸ , ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ 'ਚ ਕਿੰਜ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਏ : ਭਲਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਕਰ ਕੇ ?'' ''ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੀ ਗਲ ਏ , ਮਿਹਰਬਾਨੋਂ ! ਭਲਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹਥ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ! ਜੋ ਕੁਝ ਵੇਚਣਾ ਹੋਵੇ . ਤਾਂ ਸੌ ਵਾਰੀ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਤੇ ਛਲ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦੈ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੇਚੀ ਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। 'ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਉਹਨੇ ਘੋੜਾ ਅਗੇ ਟੋਰ ਦਿਤਾ। ਵੇਖਿਆ ਈ , ਮੈਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਠੀਕ ਹਾਂ!'' ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਕੰਗਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ , ਪਰ ਚਾਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਫੇਰ ਦੁਰ ਪਏ। ਉਹ ਟਰਦੇ ਗਏ , ਟੁਰਦੇ ਗਏ , ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਮਿਲਿਆ। “ਸਲਾਮ , ਜਨਾਬ ਆਲੀ !'' ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ। ‘ਸਲਾਮ ਹੋਵੇ ਜੇ !'' “ਕੁਝ ਪੁਛਣਾ ਏਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ।'' "ਛੋਂ ਫੇਰ ! ਦੱਸੋ , ਤੁਹਾਡੇ ਖਿਆਲ 'ਚ ਕਿੰਜ ਰਹਿਣਾ ਚੰਗਾ ਏ : ਭਲਾ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਕਰ ਕੇ ?'' ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੀ ਗਲ ਏ , ਭਲੇ ਲੱਕੋ ! ਅਜਕਲ ਜ਼ਮਾਨੇ 'ਚ ਭਲੇ ਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਨੇਕੀ ਦਾ ਰਾਹ ਫੜ ਲਵਾਂ , ਤਾਂ ਕਿਉਂ , ' ਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੇ ਘੋੜਾ ਅਗੇ ਟੋਰ ਦਿਤਾ। ' ਮੈਂ ...' ਤੇ ਜਾਗਰਿਦ ੫੩<noinclude></noinclude> s0z30ztlha2zpn8xmmspmrya2uz30lv 250 18480 227009 86455 2026-07-19T05:15:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਠੀਕ ਏ , ਹੁਣ , ਭਰਾਵਾ , '' ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ।'' ਚਲ ਘਰ ਚਲੀਏ । ਜੂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ ਈ , ਮੈਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪਈਗਾ !'' | {{gap}}ਕੰਗਾਲ ਘਰ ਗਿਆ , ਤੇ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤ ਦੁਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਤੇ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜਾ ਉਹਦਾ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਾੜਾ-ਮੋਟਾ ਮਾਲ-ਅਸਬਾਬ ਚਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਦੀ ਝੁੱਗੀ ਛਡ ਗਿਆ। " {{gap}}ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਤੂੰ ਏਥੇ ਰਹਿ ਸਕਣੋਂ ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਅਜੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ । ਪਰ ਛੇਤੀ ਈ ਤੈਨੂੰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲਭਣੀ ਪਏਗੀ। {{gap}}ਕੰਗਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਝੁਗੀ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ , ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਖਾਣ ਨੂੰ ਚੱਪਾ ਰੋਟੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ , ਤੇ ਕੋਈ ਥਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ , ਜਿਥੇ ਕੁਝ ਕਮਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ , ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਫ਼ਸਲਾਂ ਲਈ ਸਾਲ ਮੰਦਾ ਸੀ। ਕੰਗਾਲ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਰਨ ਦਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ , ਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਹ ਕਰ ਸਕਿਆ , ਪਰ ਉਹਦੇ ਬੱਚੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕੁਰਲਾਣ ਲਗ ਪਏ , ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਬੋਰੀ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਆਟਾਂ ਮੰਗਣ ਲਈ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। “ {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਟੋਪਾ ਆਟੇ ਦਾ ਜਾਂ ਦਾਣਿਆਂ ਦਾ ਦੇ , ਜੂ ਵੀ ਦੇ ਸਕਣੈ ,' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਘਰ 'ਚ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ , ਤੇ ਭੁਖ ਨਾਲ ਬਚਿਆਂ ਦੇ ਢਿੱਡ ਫੁਲ ਗਏ ਨੇ !'' ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ : “ਟੋਪਾ ਆਟੇ ਦਾ ਲੈ ਜਾ , ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਕ ਆਨਾ ਕਢ ਲੈਣ ਦੇ ਤਾਂ। ਕੰਗਾਲ ਨੇ ਗਲ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਸੋਝੀ ਸੀ ਕਿ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ । “ਇੰਜ ਈ ਸਹੀ ,'' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ । ਕਢ ਲੈ ਸੁ , ਤੇ ਰਬ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੇ , ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਆਟਾ ਦੇ ਦੇ , ਯਸੂ ਮਸੀਹ ਦਾ ਸਦਕਾ !'' ਤੇ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕੰਗਾਲ ਭਰਾ ਦਾ ਆਨਾ ਕਢ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉੱਲੀ-ਲੱਗੇ ਆਟੇ ਦਾ ਟੋਪ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਕੰਗਾਲ ਭਰਾ ਉਹਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਉਹਦੇ ਵੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਹਦਾ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਦਾ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦਾ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਗਿਆ। “ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਈ , ਅਖ ਕਿੱਥੇ ਈ ? ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ । “ਭਰਾ ਨੇ ਕਢ ਲਈ ਏ , ਉਹਨੇ ਦਸਿਆ। ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗਲ ਸੁਣਾਈ। ਉਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਰੋਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਸੋਗ ਮਨਾਂਦੇ ਰਹੇ , ਪਰ ਆ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਹੀ ਪਿਆ , ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਖਾਣ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੈ ਹੀ ਉਹੀਉ ਕੁਝ ਸੀ। ਹਫ਼ਤਾ ਟੋਪ ਗਿਆ ਜਾਂ , ਸ਼ਾਇਦ , ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਬਹੁਤਾ ਵਕਤ , ਤੇ ਸਾਰਾ ਆਟਾ ਮੁਕ ਗਿਆ । ” ਕੰਗਾਲ ਭਰਾ ਨੇ ਬੋਰੀ ਫੜੀ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਰਾਵਾ , ਕੁਝ ਆਟਾ ਦੇ ਦੇ ਮੈਨੂੰ ' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਜਿਹੜਾ ਆਟਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਿਛਲਾ ਵਾਰੀ ਦਿਤਾ ਸੀ , ਸਾਰਾ ਮੁਕ ਗਿਆ ਏ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਟੋਪਾ ਦੇ ਦੇਨਾਂ , ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਨਾ ਕਢ ਲੈਣ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ , ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ? ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ । ੫੪ .<noinclude></noinclude> 7enjzyye9xoa0cinqd2p2pm5vjewyqx 250 18482 227010 155022 2026-07-19T05:15:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਮੈਂ, ਭਰਾਵਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਅੱਖਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਨਾਂ! ਇਕ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਕਢ ਦਿਤੀ ਹੋਈ ਏ। ਤਰਸ ਕਰ ਤੇ ਆਟਾ ਮੈਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦੇ ਦੇ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਵਾਈ ਨਹੀਂ, ਉਨਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਅਖ ਨਹੀਂ ਕਢ ਲੈਣ ਦੇਂਦਾ।" ਕੰਗਾਲ ਭਰਾ ਕਰਦਾ ਵੀ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਦਾ। {{gap}}"ਚਲ, ਕਢ ਲੈ, ਫੇਰ, ਤੇ ਰਬ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੇ,"ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। ਤੇ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਛੁਰੀ ਫੜੀ, ਕੰਗਾਲ ਭਰਾ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅਖ ਕਢ ਦਿਤੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਬੋਰੀ ਆਟੇ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤੀ। ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਬੋਰੀ ਚੁਕ ਲਈ ਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਠੁੱਡੇ ਖਾਂਦਾ, ਤੇ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਇਕ ਵਾੜ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾੜ ਨੂੰ ਟੋਹਦਾ, ਡਾਢੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਟੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਖੀਰ, ਆਟਾ ਲੈ, ਉਹ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਹੀ ਪਿਆ। ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਹੌਲ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਲਹੂ ਜੰਮ ਗਿਆ। {{gap}}"ਓਏ, ਬਦਨਸੀਬਾ, ਅੱਖਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਂਗਾ!" ਉਹ ਕੁਰਲਾਈ। "ਖਬਰੇ ਸਾਨੂੰ ਆਟਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਉਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਹੁਣ..." {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਵਿਚਾਰੀ ਰੋਣ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਨਾ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਅੰਨੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਭਲੀਏ ਲੱਕੇ, ਰੋ ਨਾ! ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਇਕੋ ਅੰਨ੍ਹਾ ਮੈਂ ਈ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਈ ਨੇ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਝਟ ਲੰਘਾ ਈ ਰਹੇ ਨੇ।" {{gap}}ਪਰ ਟੋਪਾ ਆਟੇ ਦਾ ਬਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਟੱਬਰ ਲਈ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਏ, ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹਦੀ ਅਖ਼ੀਰੀ ਚੂੰਡੀ ਵੀ ਮੁਕ ਗਈ। {{gap}}"ਭਲੀਏ ਲੋਕੇ, ਹੁਣ ਫੇਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਖੇਚਲ ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਚਲਿਆ," ਅੰਨ੍ਹੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਮੈਨੂੰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੰਘਣੇ ਸਫ਼ੈਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾ ਤੇ ਦਿਨ ਭਰ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਓਥੇ ਛਡ ਦੇ, ਤੇ ਸ਼ਾਮੀਂ ਤੂੰ ਆ ਜਾਈਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਘਰ ਲੈ ਜਾਈਂ। ਓਸ ਰਾਹੀਂ ਪੈਦਲ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ 'ਤੇ ਬੜੇ ਲੋਕ ਲੰਘਦੇ ਨੇ; ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਤਾਂ ਟੁਕੜਾ ਰੋਟੀ ਦਾ ਦੇ ਈ ਜਾਏਗਾ।" {{gap}}ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਉਥੇ ਲੈ ਗਈ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਸਫ਼ੈਦੇ ਹੇਠ ਬਿਠਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਘਰ ਪਰਤ ਆਈ। {{gap}}ਅੰਨ੍ਹਾ ਓਥੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਉਹਨੂੰ ਰਤਾ-ਮਾਸਾ ਖ਼ੈਰ ਪਾ ਦਿਤੀ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਸ਼ਾਮਾਂ ਪੈਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਅਜੇ ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ। ਅੰਨ੍ਹਾ ਥਕ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਘਰ ਜਾਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਗ਼ਲਤ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਸਾਰ ਦੇ ਕਿ ਉਹ ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਦੇ ਕੰਨੀਂ ਆਪਣੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਸਰਸਰਾਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਰਾਤ ਓਥੇ ਹੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਪੈਣੀ ਸੀ। ਪਰ, ਜੰਗਲੀ ਜਨੌਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਮਾਰੇ ਉਹ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਕਰਤਬ ਉਹ ਔਖਿਆਈ ਨਾਲ ਹੀ ਕਰ ਹੀ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਅਹਿਲ ਹੋ ਬਹਿ ਗਿਆ।<noinclude>{{center|੫੫}}</noinclude> m7ihuilbtvk5lyijtc2yj6hb6k3p5mh 250 18484 227011 86866 2026-07-19T05:15:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ , ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ , ਅਸਲੋਂ ਓਸੇ ਹੀ ਥਾਂ , ਅਸਲੋਂ ਓਸੇ ਹੀ ਦਰਖ਼ਤ ਥੱਲੇ , ਪ੍ਰੇਤ ਉਡਦੇ ਆ ਪੁੱਜੇ , ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ , ਉਹ ਕੀ-ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਮੈਂ ਦੋ ਟੋਪੇ ਆਟੇ ਲਈ ਇਕ ਭਰਾ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅੰਨਿਆਂ ਕਰਵਾ ਦਿਤੇ , ਇਕ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ {{gap}}ਚੰਗਾ ਕਰ ਲਿਆ ਈ, ਪਰ ਏਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ , ਜਿੰਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ,'' ਤਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ । {{gap}}ਕਿਉਂ ਭਲਾ ?'' {{gap}}ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਅੰਨੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਤਰੇਲ ਈ ਮਲਣੀ ਪਏਗੀ , ਜਿਹੜੀ ਏਸ ਦਰਖ਼ਤ ਥੱਲੇ ਏ , ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਸੁਜਾਖਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।'' “ {{gap}}ਪਰ ਇਹਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖਬਰ-ਸਾਰ ਨਹੀਂ , ਤੇ ਨਾ ਈ ਕਿਸੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਐ , ਏਸ ਲਈ ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਉਹ ਰਹੇਗਾ ਈ । ਇਕ ਹੋਰ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਦਿਆਂ , ਤਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਬੋਲਿਆ : “ਹੁਣ ਤੂੰ ਦਸ , ਕੀ ਕੀਤਾ ਈ।'' ਮੈਂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਸੁਕਾ ਦਿਤੈ , ਇਕ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦਿਤੀ , ਤੇ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਚਾਲੀ ਵਰਸਤ ਦੂਰੋਂ ਲਿਆਣਾ ਪੈਂਦੈ , ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਈ ਨੇ , ਜੋ ਰਾਹ ਚ ਈ ਡਿਗ ਮਰਦੇ ਨੇ।'' “ਚੰਗਾ ਕਰ ਲਿਆ ਈ , ਪਰ ਏਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ , ਜਿੰਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। “ਕਿਉਂ ਭਲਾ ? “ਜੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਪਈ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਚਟਾਨ ਸਰਕਾ ਦਿਤੀ ਜਾਏ , ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਥਲਿਉਂ ਏਨਾ ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਨਿਕਲੇਗਾ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਿਟ ਜਾਏਗੀ। {{gap}}“ਪਰ ਇਹਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖਬਰ-ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਈ ਕਿਸੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਐ , ਏਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਓਥੇ ਈ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਥੇ ਹੈ।'' ‘ਤੇ ਤੂੰ ਸੁਣਾ , ਕੀ ਕੀਤਾ ਈ ?'' ਤਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ । ਮੈਂ ਇਕ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਦੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਧੀ ਨੂੰ ਅੰਨਿਆਂ ਕਰ ਦਿਤੇ , ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਤੇ ਹਕੀਮ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। “ਚੰਗਾ ਕਰ ਲਿਆ ਈ , ਪਰ ਏਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ , ਜਿੰਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।'' “ਕਿਉਂ ਭਲਾ ? ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਤਰੇਲ ਈ ਮਲਣੀ ਪਏਗੀ , ਜਿਹੜੀ ਏਸ ਦਰਖ਼ਤ ਥੱਲੇ ਏ , ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਸੁਜਾਖੀ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਪਰ ਇਹਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖਬਰ-ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਈ ਕਿਸੇ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਐ , ਏਸ ਲਈ ਅੰਨੀ ਤਾਂ ਉਹ ਰਹੇਗੀ ਈ। * ਵਰਸਤ - ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਸੀ ਮਾਪ ; ਅੱਟਾ-ਸੱਟਾ ਇਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ - ਸੰ: ੫੬<noinclude></noinclude> dimt7hl23qxvzbacct3vioui72c2gfl 250 18486 227012 155031 2026-07-19T05:16:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਤ ਉਡ-ਪੁਡ ਗਏ, ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ, ਉਹਨੇ ਤਰੇਲ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਤੇ ਮਲੀ ਤੇ ਹੋਇਆ ਕੀ! ਉਹਨੂੰ ਫੇਰ ਦਿੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾਂ," ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਵਿਚ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਸੀ, ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਤਰੇਲ ਭਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਓਸ ਪਿੰਡ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਇਕ ਬੁਢੜੀ ਵਹਿੰਗੀ ਉਤੇ ਦੋ ਬਾਲਟੀਆਂ ਚੁੱਕੀ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}"ਬੇਬੇ, ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਦੇ," ਨਿਉਂ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਓਏ, ਪੁਤਰਾ," ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ," ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਚਾਲ੍ਹੀ ਵਰਸਤ ਦੀ ਵਾਟ ਤੋਂ ਲਿਆਈਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਤਕ ਅੱਧਾ ਕੁ ਤੇ ਮੈਥੋਂ ਡੁਲ ਈ ਗਿਐ। ਤੇ ਮੇਰਾ ਟੱਬਰ ਵਡਾ ਏ, ਤੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਖੁਣੋਂ ਮਰ ਜਾਣਗੇ!" {{gap}}"ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਪੁਜਿਆ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਚੋਖਾ ਪਾਣੀ ਹੋ ਜਾਏਗਾ," ਉਹਨੇ ਬੁੱਢੀ ਨੂੰ ਦਸਿਆ। {{gap}}ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆਇਆ ਤੇ ਚੰਗੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਉਹਨੂੰ ਇੰਜ ਚਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਿੰਡ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਭੱਜੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ। ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਕਿ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ਕਹੇ ਦਾ ਅਤਬਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ, ਪਰ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਅਗੋਂ ਲੈਣ ਆਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਉਹਨੂੰ ਬੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਮਿਹਰਵਾਨ ਪ੍ਰਦੇਸੀਆ, ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਾਲਮ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਜੁ ਸਾਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਏ।" {{gap}}"ਬਚਾਵਾਂਗਾ ਤੁਹਾਨੂੰ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਓਸ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਓ, ਜਿਹੜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਏ।" {{gap}}ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਲਭਿਆ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲਭਿਆ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਚਟਾਨ ਢੂੰਡ ਲਈ, ਜਿਹਦੀ ਗਲ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। {{gap}}ਫੇਰ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਰਲ ਕੇ ਲਗ ਪਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਚਟਾਨ ਚੁਕ ਤੇ ਸਰਕਾ ਲਈ। ਤੇ ਓਸੇ ਹੀ ਪਲ ਉਹਦੇ ਥਲਿਉਂ ਪਾਣੀ ਵਹਿ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਚੌੜੀ ਨਹਿਰ ਬਣ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਾਰੇ ਚਸ਼ਮੇ ਭਰ ਦਿਤੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਤਲਾਵਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਨਕੋ-ਨਕ ਭਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਡੂੰਘਿਆਂ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਓਸ ਆਦਮੀ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ ਤੇ ਸੁਗਾਤਾਂ ਨਾਲ ਲਦ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਆਦਮੀ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ ਤੇ ਚਲ ਪਿਆ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਤੇ ਉਸ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਰਾਹ ਪੁਛਦਾ, ਜਿਹਦੀ ਗਲ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਲਗਾ, ਜਾਂ ਥੋੜਾ, ਇਹਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਬੂਹੇ 'ਤੇ ਜਾ, ਨੌਕਰਾਂ-ਚਾਕਰਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੈਂ ਸੁਣਿਐਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ਾਰ ਦੀ ਧੀ ਬਹੁਤ ਬੀਮਾਰ ਏ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਵਲ ਕਰ ਸਕਾਂ।"<noinclude>{{center|੫੭}}</noinclude> ttx134dtihcvt00gzhl5cu33rm9w18k 250 18488 227013 155164 2026-07-19T05:16:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਤੂੰ ਕਰ ਸਕੇ!" ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ। "ਉਹਦਾ ਚੰਗੇ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੰਵਾਰ ਸਕੇ, ਏਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਹਥ-ਪੱਲਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਫੇਰ ਵੀ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਦਸ ਛੱਡ।" {{gap}}ਦਸਣਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਏਨਾ ਜ਼ੋਰ ਦਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਮੰਨ ਹੀ ਗਏ ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸ ਦਿਤਾ। ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਲੀਂ ਬੁਲਵਾ ਲਿਆ। {{gap}}"ਤੂੰ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵਲ ਕਰ ਸਕਣੈ?"ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਕਰ ਸਕਨਾਂ," ਆਦਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਵਲ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੁ ਮੰਗੇ ਸੁ ਪਾਵੇਂ।" {{gap}}ਉਹ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਓਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ, ਜਿਥੇ ਜ਼ਾਰਜ਼ਾਦੀ ਲੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹ ਤਰੇਲ ਜਿਹੜੀ ਉਹ ਨਾਲ ਲਿਆਇਆ ਸੀ, ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਤੇ ਮਲੀ, ਤੇ ਹੋਇਆ ਕੀ! ਜ਼ਾਰਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਦਿੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਏਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਕਿ ਲਫ਼ਜ਼ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਏਨੀ ਦੋਲਤ ਦਿਤੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਗਡਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਪੂਰਾ ਕਾਫ਼ਲਾ ਲਿਜਾ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਏਧਰ, ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਦੁਖ-ਸੋਗ ਮਨਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਘਰ ਵਾਲੇ ਕਿਥੇ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਹੀ ਲਗ ਪਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਏਧਰ। ਉਹ ਆ ਪੁਜਿਆ ਸੀ, ਬਾਰੀ ਖੜਕਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ: {{gap}}"ਭਾਗਵਾਣੇ, ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ।" {{gap}}ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਛਾਣ ਲਈ ਤੇ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਤੇ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਭੱਜੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਲਈ ਬੂਹਾ ਜਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਲਿਆਣ ਲਗੀ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅੰਨ੍ਹਾ ਏਂ। {{gap}}"ਬਲੀ ਹੋਈ ਫੱਟੀ ਲਿਆ!" ਉਹਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਫੱਟੀ ਲਿਆਂਦੀ, ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਬਾਹਾਂ ਉਲਾਰ ਲਈਆਂ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹ ਫੇਰ ਸੁਜਾਖਾ ਹੋਇਆ ਓਥੇ ਖੜਾ ਸੀ! {{gap}}"ਸ਼ੁਕਰ ਏ ਰਬ ਦਾ!" ਉਹ ਕੁਕੀ। "ਦਸ ਮੈਨੂੰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਐ?" {{gap}}"ਰਤਾ ਠਹਿਰ ਜਾ, ਭਾਗਵਾਣੇ, ਪਹਿਲੋਂ ਅੰਦਰ ਤੇ ਲੈ ਜਾਈਏ, ਜੁ ਕੁਝ ਮੈਂ ਨਾਲ ਲਿਆਂਦੈ। {{gap}}ਤੇ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਘਰ ਭਰ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਏ, ਤੇ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਭੱਜਾ-ਭੱਜਾ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ। {{gap}}"ਕਿਉਂ, ਭਰਾਵਾ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਐ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਸਣ ਵੀ ਲਗ ਪਿਐ ਤੇ ਤੂੰ ਅਮੀਰ ਵੀ ਹੋ ਗਿਐ?" {{gap}}ਤੇ ਦੂਜੇ ਨੇ ਲੁਕਾ ਉੱਕਾ ਨਾ ਰਖਿਆ, ਤੇ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਦਸ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਤੇ ਹੁਣ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਹੋਣ ਦੀ ਲਿਲ ਲਗ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਪਈ, ਉਹ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਅਸਲੋਂ ਓਸੇ ਹੀ ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ, ਤੇ ਓਥੇ ਉੱਕਾ ਅਡੋਲ ਹੋ ਬਹਿ ਗਿਆ।<noinclude>{{center|੫੮}}</noinclude> alh3izdrijaxhuv21i28no6zgizo94i 250 18490 227014 155165 2026-07-19T05:16:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ, ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਪੈਣ 'ਤੇ, ਪ੍ਰੇਤ ਉਡਦੇ ਆ ਪੁੱਜੇ; ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਸੀ। {{gap}}ਪ੍ਰੇਤ ਕਹਿਣ ਲਗੇ: {{gap}}"ਇਹਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੋਇਆ! ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ-ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ ਅੰਨ੍ਹਾ ਭਰਾ ਫੇਰ ਸੁਜਾਖਾ ਹੋ ਗਿਐ ਤੇ ਪਾਣੀ ਚਟਾਨ ਹੇਠੋਂ ਕਢ ਦਿਤਾ ਗਿਐ ਤੇ ਜ਼ਾਰਜ਼ਾਦੀ ਵਲ ਕਰ ਲਈ ਗਈ ਏ। ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੈ? ਚਲੋ ਖਾਂ ਵੇਖੀਏ!" {{gap}}ਉਹ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਵੇਖਣ ਲਗੇ, ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਿਆ! ਰੱਜਾ-ਪੁੱਜਾ ਭਰਾ ਓਥੇ ਬੈਠਾ ਸੀ... ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਉਹ ਝਪਟ ਪਏ ਤੇ ਉਹਦੀ ਉਹਨਾਂ ਬੋਟੀ-ਬੋਟੀ ਕਰ ਦਿਤੀ।<noinclude></noinclude> djzyjn45a2vlh4ihrnlslvwnquipbra 250 18492 227015 155539 2026-07-19T05:16:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}{{x-larger|ਬਘਿਆੜ, ਕੱਤਾ ਤੇ ਬਿੱਲਾ}} {{gap}}ਯੂਕਰੇਨੀ ਪਰੀ — ਕਹਾਣੀ {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 66 |bSize = 464 |cWidth = 449 |cHeight = 173 |oTop = 75 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਇਕ ਕਿਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਇਕ ਕੁੱਤਾ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੁੱਤਾ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਾਲਕ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਹਿਕ ਕਢਿਆ। ਕੁੱਤਾ ਸਤੈਪੀ ਦੀ ਗਿਰਦੌਰੀ ਕਰਨ ਲਗਾ, ਉਹ ਚੂਹੇ ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਛੋਟਾ ਮੋਟਾ ਜਾਨਵਰ ਉਹਦੇ ਹਥ ਲਗਦਾ ਫੜਦਾ ਤੇ ਖਾ ਲੈਂਦਾ। {{gap}}ਇਕ ਰਾਤੀਂ ਕੱਤੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਇਕ ਬਘਿਆੜ ਉਹਦੇ ਵਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਸੁਣਾ, ਮੀਆਂ ਕੁੱਤੇ!" {{gap}}ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਸਨਿਮਰ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਬਘਿਆੜ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ, ਮੀਆਂ ਕੁੱਤੇ?" {{gap}}"ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ,"ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਦਸਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਸਾਂ, ਘਰ ਉਹਦੇ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਜੁ ਕਰਦਾ ਸਾਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਿਕ ਕਢਿਆ। {{gap}}"ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੋਈਗੀ ਆ, ਮੀਆਂ ਕੱਤੇ," ਬਘਿਆੜ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਹੋਈ ਏ, ਬੜੀ,"ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਤਾਂ ਫੇਰ ਆ ਮੇਰੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੁਆਨਾਂ।" {{gap}}ਤੇ ਕੁੱਤਾ ਬਘਿਆੜ ਨਾਲ ਟੁਰ ਪਿਆ। ਰਾਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਤੈਪੀ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਬਘਿਆੜ ਨੂੰ ਚਰਾਂਦ ਵਿਚ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਗ ਦਿਸਿਆ ਤੇ ਉਹ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾਂ: {{gap}}"ਜਾ ਤੇ ਵੇਖ ਉਹ ਕੌਣ ਨੇ ਓਥੇ, ਚਰਦੇ ਪਏ।" {{gap}}ਕੁੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਟਾਫਟ ਵਾਪਸ ਭਜਦਾ ਆਇਆ।<noinclude>{{center|੬੦}}</noinclude> 6dz2qa5y0wlrl1hunwic04r54rxl848 250 18494 227016 155267 2026-07-19T05:16:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਭੇਡਾਂ ਨੇ," ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਮਾਰ ਵੱਗੇ ਨੇ! ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਧਾ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਦੰਦਾਂ 'ਚ ਉਨ ਈ ਉਨ ਹੋ ਜਾਏਗੀ, ਤੇ ਢਿਡ ਸਾਡੇ ਖਾਲੀ ਦੇ ਖਾਲੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਚਲ ਅਗੇ ਚਲੀਏ, ਮੀਆਂ ਕੁੱਤੇ!" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ, ਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਬਘਿਆੜ ਨੂੰ ਸਤੈਪੀ ਵਿਚ ਮੱਘਾਂ ਦੀ ਇਕ ਡਾਰ ਦਿੱਸੀ। {{gap}}"ਜਾ ਤੇ ਵੇਖ ਕੌਣ ਨੇ ਓਥੇ, ਮੂੰਹ ਪਏ ਮਾਰਦੇ," ਉਹਨੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਕੁੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਟਾਫਟ ਵਾਪਸ ਭਜਦਾ ਆਇਆ। {{gap}}"ਮੱਘ ਨੇ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਮਾਰ ਵੱਗੇ ਨੇ! ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਧਾ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਦੰਦਾਂ 'ਚ ਖੰਬ ਈ ਖੰਬ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਢਿਡ ਸਾਡੇ ਖਾਲੀ ਦੇ ਖਾਲੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਚਲ ਅਗੇ ਚਲੀਏ!" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ, ਤੇ ਟੁਰਦਿਆਂ ਟੁਰਦਿਆਂ ਬਘਿਆੜ ਨੂੰ ਚਰਾਂਦ ਵਿਚ ਇਕ ਘੋੜਾ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}"ਜਾ ਤੇ ਵੇਖ ਉਹ ਕੌਣ ਏ ਓਥੇ, ਖਾਂਦਾ ਪਿਆ," ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਕੁੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਟਾਫਟ ਵਾਪਸ ਭਜਦਾ ਆਇਆ। {{gap}}"ਘੋੜਾ ਏ," ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਠੀਕ ਏ, ਸਾਡਾ ਹੋਏਗਾ ਉਹ!"ਬਘਿਆੜ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਘੋੜੇ ਵਲ ਭੱਜੇ, ਤੇ ਬਘਿਆੜ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪੌਂਚਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਦੰਦ ਕਰੀਚੇ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਰੋਹ ਚੜ੍ਹ ਆਏ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਦਸ, ਮੀਆਂ ਕੁੱਤੇ, ਮੇਰੀ ਪੂਛ ਕੰਬ ਰਹੀ ਏ ਕਿ ਨਹੀਂ?" {{gap}}ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}"ਤੇ ਹੁਣ ਵੇਖ," ਬਘਿਆੜ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧੁੰਦਲਾ ਗਈਆਂ ਨੇ ਕਿ ਨਹੀਂ?" {{gap}}"ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਧੁੰਦਲਾ ਗਈਆਂ ਨੇ," ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਫੇਰ ਬਆੜ ਨੇ ਕੁਦਾੜਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਅੱਯਾਲ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਭੁੰਜੇ ਪਟਕਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਚੀਰ ਕੇ ਰਖ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਉਹ ਤੇ ਕੁੱਤਾ ਘੋੜੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣ ਲਗ ਪਏ। ਬਘਿਆੜ ਜਵਾਨ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਆਪਣਾ ਢਿਡ ਭਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਕੁੱਤਾ ਬੁੱਢਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਦੰਦ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ, ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਵੀ ਉਹਦੇ ਢਿਡ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਾ ਪਿਆ। ਹੋਰ ਕੁੱਤੇ ਭੱਜੇ ਆਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਨਠਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਕੁੱਤਾ ਫੇਰ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਦੇ ਵਲ, ਉਹਦੇ ਜਿੱਡਾ ਹੀ ਬੁੱਢਾ, ਇਕ ਬਿੱਲਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਸਤੈਪੀ ਦੀ ਗਿਰਦੌਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਸੁਣਾ, ਵਾਈ, ਭਰਾ ਬਿੱਲਿਆ!"ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?" {{gap}}"ਜਾ ਰਿਹਾਂ, ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਰਾਹ ਲੈ ਜਾਏ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਮੈ ਚੂਹੇ ਫੜ ਮਾਲਕ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸਾਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਜਿੱਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਂਦੀ ਪੈ ਗਈ, ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਆਣਾ-ਪਿਆਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਘਰੋ ਕਢ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਗੇੜਾ ਲਾਂਦਾ ਫਿਰਨਾ।"<noinclude>{{center|੬੧}}</noinclude> r4l38yxbbjsall8tshss0nfof4bx3b9 250 18496 227017 155339 2026-07-19T05:17:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਤਾਂ, ਭਰਾ ਬਿੱਲਿਆ, ਆ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ," ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੁਆਨਾਂ।" {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਕੁੱਤਾ ਤੇ ਬਿੱਲਾ ਇਕੱਠੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਏ। {{gap}}ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਚਰਾਂਦ ਵਿਚ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਗ ਦਿਸਿਆ ਤੇ ਉਹ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਭਰਾ ਬਿੱਲਿਆ, ਜਾ ਤੇ ਵੇਖ ਉਹ ਕੋਣ ਨੇ ਓਥੇ, ਚਰਦੇ ਪਏ।" {{gap}}ਬਿੱਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਟਾਫਟ ਵਾਪਸ ਭਜਦਾ ਆਇਆ। {{gap}}"ਭੇਡਾਂ ਨੇ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਮਾਰ ਵੱਗੇ ਨੇ! ਸਾਡੇ ਦੰਦਾਂ 'ਚ ਉਨ ਈ ਉਨ ਹੋ ਜਾਏਗੀ ਤੇ ਢਿਡ ਸਾਡੇ ਖਾਲੀ ਦੇ ਖਾਲੀ ਰਹਿਣਗੇ। ਚਲ ਅਗੇ ਚਲੀਏ!" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ, ਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਸਤੈਪੀ ਵਿਚ ਮੱਘਾਂ ਦੀ ਇਕ ਡਾਰ ਦਿੱਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਭਰਾ ਬਿਲਿਆ! "ਦੌੜ ਤੇ ਵੇਖ ਕੋਣ ਨੇ ਓਥੇ, ਮੂੰਹ ਪਏ ਮਾਰਦੇ।" {{gap}}ਬਿੱਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਟਾਫਟ ਵਾਪਸ ਭਜਦਾ ਆਇਆ। {{gap}}"ਮੱਘ ਨੇ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਮਾਰ ਵੱਗੇ ਨੇ! ਸਾਡੇ ਦੰਦਾਂ 'ਚ ਖੰਬ ਈ ਖੰਬ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਢਿਡ ਸਾਡੇ ਖਾਲੀ ਦੇ ਖਾਲੀ ਰਹਿਣਗੇ।" {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਉਤੇ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ। ਉਹ ਟੁਰਦੇ ਗਏ, ਟੁਰਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਚਰਾਂਦ ਵਿਚ ਇਕ ਘੋੜਾ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਭਰਾ ਬੱਲਿਆ! ਦੌੜ ਤੇ ਵੇਖ ਕੌਣ ਏ ਓਥੇ, ਖਾਂਦਾ ਪਿਆ।" {{gap}}ਬਿੱਲਾ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਟਾਫਟ ਵਾਪਸ ਭਜਦਾ ਆਇਆ। {{gap}}"ਘੋੜਾ ਏ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਠੀਕ ਏ,"ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ," ਇਹਨੂੰ ਮਾਰ ਲੈਣੇ ਆਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਖਾਣ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਚੌਖਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।" {{gap}}ਤੇ ਕੁੱਤਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪੌਂਚੇ ਮਾਰਨ ਤੇ ਦੰਦ ਕਰੀਚਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਰੋਹ ਚੜ੍ਹ ਆਏ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਭਰਾ ਬਿੱਲਿਆ, ਵੇਖੀਂ ਮੇਰੀ ਪੂਛ ਕੰਬ ਰਹੀ ਏ ਕਿ ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ," ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ," ਨਹੀਂ ਕੰਬਦੀ ਪਈ।" {{gap}}ਤਾਂ ਕੁੱਤਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਡਾਢਾ ਰੋਹ ਚੜ੍ਹਾਣ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਫੇਰ ਪੌਂਚੇ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਭਰਾ ਬਿੱਲਿਆ, ਹੁਣ ਕੰਬ ਰਹੀ ਏ ਨਾ ਮੇਰੀ ਪੂੂਛ? ਕਹਿ ਕੰਬਦੀ ਪਈ ਏ!" {{gap}}ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਆਹਖੋ, ਕੰਬਦੀ ਪਈ ਏ, ਰਤਾ ਮਾਸਾ।"<noinclude>{{center|੬੨}}</noinclude> tp19lz43hkns8a1x6o53fio3kn5c7dt 250 18498 227018 155342 2026-07-19T05:17:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਵੇਖਦਾ ਜਾ, ਹੁਣੇ ਇਸ ਘੋੜੇ ਜਿਹੇ ਦੀ ਮਰੁੰਮਤ ਕਰਨੇ ਹਾਂ।"ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਪੌਂਚੇ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਭਰਾ ਬਿੱਲਿਆ, ਵੇਖੀਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਧੁੰਦਲਾ ਗਈਆਂ ਨੇ ਕਿ ਨਹੀਂ," ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}"ਨਾ, ਨਹੀਂ ਧੁੰਦਲਾਈਆਂ," ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹੈਂ! ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦੈ ਕਿ ਧੁੰਦਲਾ ਗਈਆਂ ਨੇ।" {{gap}} "ਠੀਕ ਏ, ਜੇ ਤੂੰ ਇੰਜ ਕਹਿਣੈ ਤਾਂ ਧੁੰਦਲਾ ਗਈਆਂ ਨੇ ਫੇਰ, ਮੇਰਾ ਕੀ ਜਾਂਦੇ," ਬਿੱਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ! {{gap}}ਫੇਰ ਕੁੱਤੇ ਨੇ ਗੁੱਸਾ ਖਾਧਾ ਤੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਪਰ ਘੋੜਾ ਦੁਲੱਤੀਆਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਸਿਰ ਉਤੇ ਠੋਕੀ! ਤੇ ਕੁੱਤਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਜਾ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਆਨੇ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਤੇ ਬਿੱਲਾ ਭੱਜਾ-ਭੱਜਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਵਾਹ, ਭਰਾ ਕੁਤਿਆ, ਹੁਣ ਅੱਖਾਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਧੁੰਦਲਾ ਗਈਆਂ ਨੀ।"<noinclude></noinclude> omoz90k3iugi7yvyv9rahnoc9k1i72i 250 18500 227019 163830 2026-07-19T05:17:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ '''{{right|'''ਜਟ ਨੇ ਆਕੜਖਾਨ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਕਿਵੇਂ ਖਾਧੀ'''}}''' {{Right|'''ਯੂਕਰੇਨੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ'''}} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ , ਇਕ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ . ਜਿਹੜਾ ਰਿਜ਼ਕਵਾਨ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਆਕੜਖਾਨ ਵੀ। ਕੋਈ ਟਾਵਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਕੋਈ ਸਰੋਕਾਰ ਰਖਦਾ। ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਜੱਟਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਬੰਦਾ ਜ਼ਾਤ ਤਕ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਸੀ , ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਦੀ ਹਿਮਤ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇਂਦਾ , ਉਹਨੂੰ ਹਿਕ ਕੱਢਣ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਜਟ ਜੁੜ ਬੈਠੇ ਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}"ਅਜ ਮੈਂ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੂੰ ਬੜਾ ਨੇੜਿਉਂ ਵੇਖਿਐ , ਮੈਨੂੰ ਪੈਲੀ 'ਚ ਮਿਲ ਪਿਆ ਸੀ," ਇਕ ਆਖਣ ਲਗਾ। {{gap}}"ਤੇ ਮੈਂ ਕਲ ਵਾੜ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਝਰੋਖੇ 'ਚ ਬੈਠਾ ਕਾਹਵਾ ਪੀ ਰਿਹਾ ਸੀ," ਇਕ ਹੋਰ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਐਨ ਓਸ ਵੇਲੇ, ਕੰਗਾਲਾਂ 'ਚੋਂ ਕੰਗਾਲ, ਇਕ ਹੋਰ ਜਟ, ਆ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਬਹੂ! ਕਿਹੜੀ ਮੱਲ ਮਾਰ ਲਈ ਜੇ, ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। ਵਾੜ ਤੋਂ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਜੇ ਮੈਂ ਚਾਹਵਾਂ, ਤਾਂ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਖਾ ਸਕਨਾਂ। {{gap}}"ਕੀ ਕਹਿ ਰਿਹੈਂ! ਰੋਟੀ ਖਾਏਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ, ਨਹੀਂ ਰੀਸਾਂ!" ਪਹਿਲੇ ਦੋਵੇਂ ਜਟ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਏ ਵੇਖੀ, ਜਦੋਂ ਈ ਉਹਨੇ ਤੈਨੂੰ ਤਕਿਆ, ਉਹਨੇ ਤੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਸੁਟਾ ਦੇਣੈ। ਤੈਨੂੰ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦੇਣਾ ਉਹਨੇ!" {{center|੬੪}}<noinclude></noinclude> 61dfd5rxv04a512cfthql0b547g5esz 250 18502 227020 161038 2026-07-19T05:17:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਜਟ ਤੀਜੇ ਨੂੰ ਟਿਚਰਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}"ਝੂਠਾ ਏਂ ਤੇ ਗੱਪੀਂ ਏਂ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ!" ਉਹ ਚਿਲਕੇ॥ {{gap}}"ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ!" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲਏਂ, ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਤਿੰਨ ਬੋਰੀਆਂ ਕਣਕ ਤੇ ਦੋ ਢੱਗੇ ਦੇਣੇ ਬਣੇ, ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਖਾਧੀ, ਤਾਂ ਜੁ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਹਾਂਗੇ, ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ ਈ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਏ," ਜਟ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਉਹ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਆਣ ਵੜਿਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰੀਂ ਪਿਆ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਹਵੇਲੀਉਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਬੰਨੇ ਹਿਕਣ ਲਗੇ। {{gap}}"ਠਹਿਰ ਜਾਓ!" ਜਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੈਂ ਮਲਕ ਹੁਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਇਆਂ।" {{gap}}"ਕੀ ਏ ਖ਼ਬਰ?" {{gap}}"ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਲਕ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਈ ਦੱਸਾਂਗਾ।" {{gap}}ਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਨੌਕਰ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਜਟ ਨੇ ਕੀ ਆਖਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੂੰ ਖੁਤਖੁਤੀ ਲਗ ਗਈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਜਟ ਕੁਝ ਮੰਗਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ, ਸਗੋਂ ਖ਼ਬਰ ਦੇਣ ਆਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨਿਕਲ ਆਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਫ਼ਾਇਦੇ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ... {{gap}}"ਜਟ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆਓ!" ਉਹਨੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਨੌਕਰ ਜਟ ਨੂੰ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਲੈ ਆਏ, ਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਪੁਛਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਕੀ ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਇਐ?" {{gap}}ਜਟ ਨੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਕੀਤੀ। {{gap}}"ਮਲਕ ਸਾਹਬ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ 'ਕਲਿਆਂ ਗਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਨਾਂ'" ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਹੁਣ ਤਕ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੂੰ ਡਾਢੀ ਖੁਤਖੁਤੀ ਲਗ ਚੁਕੀ ਸੀ (ਜਟ ਉਹਨੂੰ ਦਸ ਕੀ ਸਕਦਾ ਸੀ?), ਤੇ ਉਹਨੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜਟ ਨੇ ਖੁਸਰ-ਫੁਸਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਦਸੋ ਖਾਂ ਭਲਾ, ਮਿਹਰਵਾਨ ਮਲਕ ਸਾਹਬ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਜਿੱਡੇ ਵਡੇ ਡਲੇ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਮੁਲ ਹੋਏਗਾ?" {{gap}}"ਇਹਦਾ ਕਿਉਂ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਣੈ?" ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਹੈ ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ।" {{gap}}ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੀਆ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਹਥ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}"ਜਟ ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਐਵੇਂ ਈ ਨਹੀਂ ਪੁਛਿਆ," ਉਹ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲਗਾ। "ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲਭ ਪਿਆ ਹੋਣਾ ਸੂ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਜਟ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਕਢਾਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲਗਾ। {{gap}}"ਦਸ ਖਾਂ, ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ, ਇਹਦਾ ਪਤਾ ਕਿਉਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਣੈ?"ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਪੁਛਿਆ। 5—2791<noinclude>{{center|੬੫}}</noinclude> q3me3cnnc3sqkcxb4qzjkol7fex6lv5 250 18504 227021 155933 2026-07-19T05:17:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਜਟ ਨੇ ਹਉਕਾ ਭਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ· {{gap}}"ਠੀਕ ਏ, ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਤੇ ਨਾ ਦੱਸੋ। ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਨਾਂ, ਮੇਰੀ ਰੋਟੀ ਮੈਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਏ।" {{gap}}ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਕੜਖਾਨੀ ਭੁਲ ਗਈ। ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੰਬਣੀ ਛਿੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}"ਜਟ ਨੂੰ ਮੈਂ ਫਸਾ ਲੈਣੈਂ," ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਤੇ ਸੋਨਾ ਲੈ ਲੈਣੈਂ ਇਹਦੇ ਕੋਲੋਂ।" ਤੇ ਉਹ ਜਟ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਗਲ ਸੁਣ, ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ, ਘਰ ਜਾਣ ਦੀ ਕਾਹਲ ਕਿਉਂ ਪਈ ਹੋਈ ਆ? ਜੇ ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੋਈ ਆ, ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਖਾ ਲੈ। ਨੌਕਰੋ-ਚਾਕਰੋ, ਆਓ, ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਤੇ ਮੇਜ਼ ਲਾ ਦਿਓ, ਤੇ ਵੋਦਕਾ ਲਿਆਣੀ ਨਾ ਭੁਲਣਾ।" {{gap}}ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਮੇਜ਼ ਲਾ ਦਿਤਾ, ਵੋਦਕਾ ਤੇ ਠੰਡੇ ਪਕਵਾਣ ਪਰੋਸ ਦਿਤੇ, ਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਜਟ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਗਾ, ਉਹਨੂੰ ਕਦੀ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਤੇ ਕਦੀ ਦੂਜੀ। {{gap}}"ਪੀ, ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ, ਤੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾ! ਤੁਕੱਲਫ਼ ਨਾ ਕਰ!"ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਜਟ ਨੇ ਨਾਂਹ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾਧਾ-ਪੀਤਾ, ਤੇ ਏਧਰ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਉਹਦੀ ਪਲੇਟ ਉਤੇ ਢੇਰ ਲਾਂਦਾ ਤੇ ਉਹਦਾ ਗਲਾਸ ਮੁੜ ਭਰਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਜਢੋਂ ਜਟ ਨੇ ਏਨਾ ਖਾ-ਪੀ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਧ ਉਹ ਖਾ-ਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ {{gap}}"ਹੱਛਾ ਤੇ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜਾ ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਜਿੱਡਾ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਡਲਾ ਲੈ ਆ! ਉਹਦਾ ਕੀ ਬਣਾਣੈਂ, ਇਹਦਾ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤਾ ਪਤੈ। ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਇਕ ਰੂਬਲ ਇਨਾਮ ਦਿਆਂਗਾ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮਲਕ ਸਾਹਿਬ, ਮੈਂ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਣ ਲਗਾ ਜੇ,"ਜਟ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਣ ਲਗਾ?" {{gap}}"ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਕਿ ਕਿਹਾ ਈ?! ਤਾਂ ਮੁਲ ਕਿਉਂ ਪੁਛਦਾ ਸੈਂ?" {{gap}}"ਐਵੇਂ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ!" {{gap}}ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੂੰ ਤਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਸੂਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਪੈਰ ਮਾਰਨ ਲਗਾ {{gap}}"ਨਿਕਲ ਜਾ ਏਥੋਂ, ਬੇਵਾਕੂਫ਼ਾ!' ਉਹ ਕੜਕਿਆ। {{gap}}ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਜਟ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਬਹੁਤ ਈ ਮਿਹਰਵਾਣ ਮਲਕ ਸਾਹਬ, ਮੈਂ ਏਡਾ ਬੇਵਾਕੂਫ਼ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਡਾ ਮੈਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ! ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰੋਂ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਮੌਜ ਲੁਟ ਲਈ ਏ, ਤੇ ਨਾਲ ਈ ਤਿੰਨ ਬੋਰੀਆਂ ਕਣਕ ਤੇ ਗੋਲ ਸਿੰਙਾਂ ਵਾਲੇ ਢਗਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਜਿਤ ਲਈ ਏ। ਇਹ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਦਮਾਗ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਏ!" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ।<noinclude></noinclude> 4lj0tkdhfl36ocj80bso2qjdoaqjgdy 250 18508 227022 163836 2026-07-19T05:18:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ {{left| '''ਜਾਦੂ ਦਾ ਚਿਤਾਰਾ'''}} {{left|'''ਬੇਲੋਰੂਬੀ ਪਰੀ - ਕਹਾਣੀ'''}} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਅਸਲੋਂ ਬਾਲ ਵਰੇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਬੰਸੀ ਵਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਢੱਗੇ ਚਾਰਦਿਆਂ ਉਹ ਕੋਈ ਨਾੜ ਤੋੜ ਲੈਂਦਾ, ਉਹਦੀ ਬੰਸੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ, ਤੇ ਵਜਾਣ ਲਗ ਪੈਂਦਾ, ਤੇ ਢੱਗੇ ਘਾਹ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਮਾਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਂਦੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਖੜੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਸੁਣਨ ਲਗ ਪੈਂਦੇ। ਉਹਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਦਲਦਲਾਂ ਦੇ ਡੱਡੂ ਤਕ ਵੀ ਟਰ-ਟਰ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਂਦੇ। {{gap}}ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਚਰਾਣ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਚਰਾਂਦਾਂ ਵਿਚ ਰੌਣਕ ਲਗੀ ਤੇ ਮੌਜ ਮਾਣੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ, ਗਭਰੂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਸੌਂਦੇ ਤੇ ਹਾਸਾ ਮਖੌਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਕਰਨਾ ਬਣਦਾ ਏ। ਰਾਤ ਚੰਗੀ ਸੁਹਣੀ ਤੇ ਨਿੱਘੀ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਹੁਆੜ ਉਠ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਤੇ ਮੁੰਡਾ ਉਠ ਖਲੋਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੰਸੀ ਵਜਾਣ ਲਗ ਪੈਂਦਾ, ਤੇ ਸਭ ਗਭਰੂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਇਕਦਮ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਜਿਵੇਂ ਤਰਾਟਾਂ ਪਾ ਰਹੇ ਦਿਲ ਉਤੇ ਕੋਈ ਫਿਹਾ ਰਖ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਣ-ਪਛਾਤੀ ਤਾਕਤ ਉਹਨੂੰ ਉਪਰ ਚਕ ਡੂੰਘੇ ਨੀਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਡਲਕਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਰਾਤ ਦੇ ਵਾਗੀ ਅਹਿਲ ਹੋ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੀੜ ਕਰ ਰਹੇ, ਥਕੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਤੇ ਭੁੱਖੇ ਢਿੱਡਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ। {{gap}}ਉਹ ਓਥੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੇ। {{gap}}ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਇੰਜ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ , ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਓਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਤੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਨਗ਼ਮੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲੰਘਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਸੰਗੀਤ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿੱਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਮਤੇ ਉਹ ਉਸ ਜਾਦੂ-ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਡਰਾ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਝੁੰਡਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੇ ਦੂਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ, ਬੁਲਬੁਲ ਵਾਂਗ ਗੌਣ ਦੀ ਵਾਛੜ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ। {{center| ੬੭}}<noinclude></noinclude> hj7u2ca1wxrkodnawn1vh4udufk3570 250 18509 227023 156037 2026-07-19T05:18:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤਾਂ ਬੰਸੀ ਫੇਰ ਵਜ ਪੈਂਦੀ, ਇਸ ਵਾਰੀ ਕੋਈ ਗ਼ਮ ਵਾਲੀ ਤਰਜ਼ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਉਤੇ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਦਿਲਗੀਰੀ ਛਾ ਜਾਂਦੀ...ਚਿਰਾਕੇ ਰਾਤੀਂ ਮਾਲਕ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁੜਦਿਆਂ, ਕਿਸਾਨ ਮਰਦ ਤੀਵੀਆਂ ਅਟਕ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਪੈਣ ਉਤੇ ਸੁਣਨ ਲਗਦੇ, ਤੇ ਸੁਣ-ਸੁਣ ਉਹ ਕਦੀ ਰਜਦੇ ਨਾ ਲਗਦੇ।ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆ ਖਲੋਂਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗ਼ਰੀਬੀ ਤੇ ਦੁਖ-ਪੀੜ, ਨਿਰਦਈ ਜਾਗੀਰਦਾਰ, ਮੁਨਸਫ਼ ਤੇ ਮੁਹਤਮਮ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਇੰਜ ਭਾਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਰੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੀ ਵਿੱਛੜ ਗਈ ਆਤਮਾ ਲਈ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜਾਂ ਲਾਮਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿਤੇ ਗਏ ਪੁੱਤਰ ਲਈ। {{gap}}ਪਰ ਉਦਾਸੀ ਵਾਲੀ ਤਰਜ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਤਰਜ਼ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੀ, ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾਤਰੀਆਂ, ਖੁਰਪੇ ਤੇ ਤਰਾਂਗਲ ਸੁਟ ਦੇਂਦੇ ਤੇ ਢਾਕੀਂ ਹਥ ਰਖ ਨੱਚਣ ਲਗ ਪੈਂਦੇ। {{gap}}ਮਰਦ ਤੇ ਤੀਵੀਆਂ, ਘੋੜੇ, ਰੁਖ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਤਾਰੇ ਤੇ ਬੱਦਲ ਨੱਚਣ ਲਗ ਪੈਂਦੇ — ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੱਚਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਣ ਲਗ ਪੈਂਦੀ। {{gap}}ਬੰਸੀ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜਾਦੂ-ਭਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇੰਜ ਓੜਕਾਂ ਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦਿਲ ਦਾ, ਜੁ ਵੀ ਚਾਹੇ, ਹਾਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਬੰਸੀ ਵਾਲਾ ਜਦੋਂ ਵਡਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਇਕ ਚਿੰਤਾਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲੈ ਦੇਸ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਲਗਾ। ਉਹ ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ, ਆਪਣਾ ਚਿੰਤਾਰਾ ਵਜਾਂਦਾ; ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇੰਜ ਖੁਆਇਆ-ਪਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਇੰਜ ਪੇਸ਼ ਆਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕੋਈ ਚਿਰ-ਉਡੀਕਿਆ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈਂਦਾ, ਚੰਗੀਆਂ-ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਲਦ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਲੰਮੇ ਦਿਨ ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਦੇਸ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਜ਼ਾਲਮ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਲਈ ਵਖ਼ਤਾਂ ਦਾ। ਮਾਲਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਡਾ ਬਣ ਕੇ ਚੁਭਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਆ ਨਿਕਲਦਾ, ਗੁਲਾਮ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਂਦੇ। ਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਇੰਜ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੱਡੀ ਸੰਘ ਨੂੰ। {{gap}}ਤੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਧਾਰ ਲਈ। ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਬੰਦਾ ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਡੋਬਣ ਜਾਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਘਲਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਪਰ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਲੋਕ ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਮੁਹਤਮਮ ਉਹਨੂੰ ਜਾਦੂਗਰ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਤੇ ਡਰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਦੈਂਤ ਬੁਲਵਾਏ ਤੇ ਰਲ ਕੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਸਾਜ਼ਸ਼ ਘੜਨ ਲਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁੱਝਾ ਨਹੀਂ, ਮਾਲਕ ਤੇ ਦੈਂਤ ਇਕੋ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਬਾਰਾਂ ਭੁੱਖੇ ਬਘਿਆੜ ਉਹਦੇ ਵਲ ਘਲ ਦਿਤੇ। ਬਘਿਆੜ ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਖੜੇ ਸਨ, ਦੰਦ ਕਰੀਚ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਤੇ ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਦੇ ਹਥ, ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਝੋਲੇ ਤੋਂ ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਚਿੰਤਾਰਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}"ਆਖ਼ਰੀ ਵੇਲਾ ਆ ਗਿਐ ਮੇਰਾ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ<noinclude>{{center|੬੮}}</noinclude> cr0vss2jekcw11wddqaivqqgr1lcka8 250 18512 227024 156054 2026-07-19T05:18:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਝੋਲੇ ਵਿਚੋਂ ਚਿੰਤਾਰਾ ਕਢਿਆ। ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਸੰਗੀਤ ਰਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਢਾਸਨਾ ਲਾ ਲਈ ਤੇ ਤਾਰਾਂ ਉਤੇ ਗਜ਼ ਫੇਰਿਆ। {{gap}}ਚਿੰਤਾਰਾ ਇੰਜ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਿਊਂਦੀ-ਜਾਗਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਟੁਣਕਾਰਾਂ ਗੂੰਜ ਉਠੀਆਂ। ਇਕਦਮ ਹੀ ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲ ਅਹਿੱਲ ਹੋ ਗਏ, ਇਕ ਵੀ ਪੱਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਰਕ ਰਿਹਾ; ਬਘਿਆੜ ਇੰਜ ਓਥੇ ਦੇ ਓਥੇ ਖੜੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਮ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਬਾੜੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਸਨ, ਭੁਖ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸਾਨੇਂ ਰਿਹਾ ਤੇ ਡੁਬ ਕੇ ਸੁਣ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਤੇ ਜਦੋਂ ਸੰਗੀਤ ਬੰਦ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬਘਿਆੜ, ਮਾਣੋ ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਿਚ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। {{gap}}ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ। ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੂਰਜ ਡੁਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਦੀਆਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਿਰਨਾਂ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਸੀਆਂ ਝਿਲਮਿਲਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇੰਜ ਚੁਪ-ਚਾਂ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਸਾਹ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣੀ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਚਿੰਤਾਰਾ ਵਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਏਨਾ ਸੁਹਣਾ ਵਜਾਇਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨੇ ਕੰਨ ਲਾ ਲਏ। ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਸਦਾ ਸੁਣੀ ਜਾਣ ਲਈ ਤਆਰ ਲਗਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਰੌਣਕੀ ਪੋਲਕਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ਚੀਜ਼ ਨੱਚਣ ਲਗ ਪਈ: ਤਾਰੇ ਇੰਜ ਘੁਮਾਟੀਆਂ ਤੇ ਵਲ ਖਾਣ ਲਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਝੱਖੜ ਦੀ ਬਰਫ਼ ਖਾਂਦੀ ਏ, ਬਦੱਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਤਾਰੀਆਂ ਲਾਣ ਲਗ ਪਏ, ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਇੰਜ ਭੁੜਕਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਟਪ-ਟਪ ਵੱਜਣ ਲਗੀਆਂ ਕਿ ਦਰਿਆ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਖੌਲਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੇਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਰੋਕ ਸਕਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਇੰਜ ਲੁੱਡੀ ਪਾਈ ਕਿ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕੰਢਿਉਂ ਬਾਹਰ ਵਹਿ ਨਿਕਲਿਆ। ਦੈਂਤ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਛਪੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਜ ਨਿਕਲੇ, ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰੋਹ ਨਾਲ ਦੰਦ ਕਰੀਚਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਤੇ ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਤਕਿਆ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਦੇਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈਲੀਆਂ ਤੇ ਬਾਗ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੜ੍ਹ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਚਿੰਤਾਰਾ ਵਜਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਚਿੰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਝੋਲੇ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਦੋ ਜਵਾਨ ਮਲਕ ਭੱਜੇ-ਭੱਜੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। {{gap}}"ਅਜ ਰਾਤੀਂ ਸਾਡੇ ਨਾਚ ਏ," ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ। "ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲਿਆ, ਆ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੰਗੀਤ ਵਜਾ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗੇ ਪੈਸੇ ਦਿਆਂਗੇ।" {{gap}}ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆਸੋਚਿਆ, ਉਹ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੇ! ਰਾਤ ਹਨੇਰੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਸੌਣ ਨੂੰ ਥਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਸਨ। {{gap}}"ਠੀਕ ਏ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਵਜਾ ਦਿਆਂਗਾਂ ਸੰਗੀਤ।" {{gap}}ਨੌਜਵਾਨ ਮਲਕ ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਕ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਲੈ ਆਏ, ਜਿਥੇ ਏਨੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਲਕ ਤੇ ਮਲਕਾਣੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਗਿਣੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ।<noinclude>{{center|੬੯}}</noinclude> 3iqy6f0b2lk2r7a6kcr8197s102t0ns 250 18515 227025 156954 2026-07-19T05:18:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਓਥੇ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਇਕ ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਪਿਆਲਾ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮਲਕ ਤੇ ਮਲਕਾਣੀਆਂ ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਉਹਦੇ ਵਲ ਭੱਜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਵਾਰੋ-ਵਾਰੀ ਉਂਗਲ ਪਿਆਲੇ ਵਿਚ ਪਾਂਦੇ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਉਤੇ ਫੇਰਦੇ। {{gap}}ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲਾ ਵੀ ਪਿਆਲੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਉਂਗਲ ਡੋਬੀ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਤੇ ਫੇਰੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹਨੇ ਇੰਜ ਕੀਤਾ, ਉਹਨੂੰ ਦਿਸ ਪਿਆ ਕਿ ਓਥੇ ਮਹਿਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਆਪ ਪਾਤਾਲ ਸੀ, ਤੇ ਮਲਕ-ਮਲਕਾਣੀਆਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਦੈਂਤ ਤੇ ਦੈਂਤਾਣੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਤੇ ਨਾਚ ਏਸ ਕਿਸਮ ਦੈ!" ਚਿੰਤਾਰੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। "ਠਹਿਰ ਜਾਓ, ਸੰਗੀਤ ਵੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸੁਣਾਨਾਂ।" {{gap}}ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਚਿੰਤਾਰਾ ਸੁਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਦਾ ਗਜ਼ ਸਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਜਿਊਂਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਉਤੇ ਫਿਰਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਚੁਗਿਰਦੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੈਂਤ ਤੇ ਦੈਂਤਾਣੀਆਂ ਉਡ-ਪੁਡ ਗਏ ਤੇ ਫੇਰ ਕਦੀ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਸੇ।<noinclude></noinclude> 1w7asxaab6gvxzlche74dkaqrukmevn 250 18518 227026 163839 2026-07-19T05:18:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{right|'''ਬਿੱਜੂ ਤੇ ਲੂੰਮੜੀ ਘੁਰਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ'''}} {{right|'''ਬੇਲੋਰੂਸੀ ਪਰੀ - ਕਹਾਣੀ'''}} {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ , ਬੜਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਛਲਾਂ ਨਾ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਨਾ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ। ਪੂਛਲ ਸਿਰਫ਼ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਸ਼ੋਰ, ਕੋਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪੂਛਲਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮੰਦਾ ਹਾਲ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਗਰਮੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਮੱਖੀਆਂ ਤੇ ਮੱਛਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਕ ਜਿੰਦ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ! ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਂਦੇ ਵੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ? ਕਿੰਨਿਆਂ ਹੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਮੱਖਾਂ ਤੇ ਚਿੱਚੜਾਂ ਵਢ-ਵਢ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ! ਇਕ ਵਾਰੀ ਜੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਹੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ । {{gap}}ਤੇ ਜਦੋਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਜ਼ਾਰ, ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਉਹਨੇ ਇਸ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਕਿ ਇਸ ਭੈੜੇ ਹਾਲ ਵਿਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਘਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪੂਛਲਾਂ ਦੇ ਸਕੇ । {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਏਲਚੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਣ ਲਈ ਸਲਤਨਤ ਦੇ ਸਭਨਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਲ ਭੱਜ ਉਠੇ। ਉਹ ਉੱਡੇ ਵਾਂਗ ਹਵਾ, ਫਿਰਨ ਤੁਰਮਚੀਆਂ ਵਜਾ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਢੋਲ ਖੜਕਾ, ਤੜਾ-ਤਾ, ਤੜਾ-ਤਾ! ਨਾ ਕੋਈ ਸਕੇ ਸੌ ਸਵਾ। ਉਹ ਬਘਿਆੜ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਇਆ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਤੇ ਬਿੱਜੂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਸਿਆ। ਤੇ ਉਹ ਲੰਮੜੀ, ਨਿਉਲੇ, ਸਹੇ, ਬਾਰਾ-ਸਿੰਙੇ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦਿਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲ ਗਏ। ਇਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਿਛ ਹੀ ਨਾ ਲਭਾ। ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਢੰਡਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਅਖੀਰ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘੁਰਨੇ ਵਿਚ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਲੱਭਾ। ਉਹਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਝੂਣ ਕੇ ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਦਸਿਆ, ਛੇਤੀ ਕਰੇ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪੂਛਲ ਲੈ ਆਵੇ ॥ {{center|੭੧}}<noinclude></noinclude> awg3puloyplifdbvtgia1ibxbxkukep 250 18521 227027 157262 2026-07-19T05:19:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਰ ਕਿਸੇ ਰਿਛ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਕਰਦਿਆਂ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਏਂ!.. ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਟਹਿਲਦਾ ਗਿਆ, ਟੁਪ-ਟੁਪ ਕਰਦਾ, ਇਕ-ਇਕ ਪੈਰ ਧਰਦਾ; ਨਜ਼ਰਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਹੁਆੜ ਲਈ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦਾ ਰਿਹਾ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਐਨ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਕ ਰੁਖ ਦੇ ਖੋਖ ਵਿਚ, ਸ਼ਹਿਦ ਦਾ ਇਕ ਖੱਗਾ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}"ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਲੰਮੈਂ," ਰਿਛ ਸੋਚਣ ਲਗਾ। "ਜੇ ਕੁਝ ਖਾ ਲਾਂ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਏ, ਕੁਝ ਆਧਾਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਖੋਖ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਨਕਾ-ਨਕ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ! ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਚਾਂਗਰ ਮਾਰ ਉਹ ਖੋਖ ਨੂੰ ਖੁਰਚਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹਨੇ ਸ਼ਹਿਦ ਸਮੇਟਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੂੜ ਲਿਆ। ਖਾਂਦਿਆਂ-ਖਾਂਦਿਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਉਹਨੇ ਰਜ ਕੇ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਦੀ ਜਤ ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਖੱਗੇ ਦੇ ਭੋਰਿਆਂ ਨਾਲ ਚਿਪਚਿਪੀ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ। {{gap}}"ਜੁ ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਬਣੀ ਹੋਈ ਏ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਨਾਂ?" ਰਿਛ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਦਰਿਆ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਜਤ ਧੋਤੀ ਤੇ ਸੁਕਾਣ ਲਈ ਪਹਾੜੀ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਕੇ ਲੇਟ ਗਿਆ। ਤੇ ਧੁਪ ਏਡੇ ਨਿਘ ਵਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਰਿਛ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਉਂਦੀ, ਉਹ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੁਰਾੜੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਏਨੇ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲੀਂ ਇੱਕਠੇ ਹੋਣ ਲਗ ਪਏ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੂੰਮੜੀ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਹਨੇ ਚੁਗਿਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਓਥੇ, ਮਹਿਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਪੂਛਲਾਂ ਦਾ ਇਕ ਢੇਰ ਲਗਾ ਤਕਿਆ: ਲੰਮੀਆਂ ਪੂਛਲਾਂ ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਪੂਛਲਾਂ, ਵਾਲਾਂ ਦੇ ਗੁਛਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਪੂਛਲਾਂ ਤੇ ਬੇ-ਵਾਲ ਪੂਛਲਾਂ। {{gap}}ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਜ਼ਾਰ ਅਗੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਆ। "ਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹ!" ਉਹ ਆਖਣ ਲਗੀ। "ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪੜੀ ਆ, ਤੇ ਏਸ ਲਈ ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪੂਛਲ ਚੁਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿਓ, ਜਿਹੜੀ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਲਗਦੀ ਹੋਵੇ।" {{gap}}ਏਧਰ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ, ਬੇ-ਸ਼ਕ ਹੀ, ਇਸ ਗਲ ਦੀ ਉਕਾ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਪੂਛਲ ਮਿਲਦੀ ਏ ਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। {{gap}}"ਠੀਕ ਏ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦੀ ਪੂਛਲ ਚੁਣ ਲੈ।" {{gap}}ਤੇ ਖਚਰੀ ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਪੂਛਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰਾ ਢੇਰ ਫੋਲ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਹਣੀ ਪੂਛਲ ਚੁਣ, ਜਿਹੜੀ ਲੰਮੀ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਜਤ ਵਾਲੀ ਵੀ, ਲੈ ਕੇ ਤਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਲ੍ਹਦਿਲੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸ਼ਕ-ਸ਼ੁਬ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਲੂੰਮੜੀ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਗਾਲੜ੍ਹ ਟਪੋਸੀਆਂ ਮਾਰਦੀ ਆਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪੂਛਲ ਚੁਣੀ, ਜਿਹੜੀ ਲੂੰਮੜੀ ਦੀ ਪੂਛਲ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੁਹਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਛੋਟੀ। ਅਗੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਨਿਉਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸੁਹਣੀ, ਸੰਘਣੀ ਪੂਛਲ ਲੈ ਭਜ ਨਿਕਲਿਆ। {{gap}}ਬਾਰਾ-ਸਿੰਙੇ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਪੂਛਲ ਚੁਣੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੀ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਮੱਖਾਂ ਤੇ ਚਿੱਚੜ<noinclude>{{center|੭੨}}</noinclude> tjr6tdjpy3nqlaf4liwo5rnc71qra0b 250 18524 227028 157774 2026-07-19T05:19:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227028 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੂੰ ਉਡਾਣ ਲਈ ਸੰਘਣਾ ਬੁਰਸ਼ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੇ ਬਿੱਜੂ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਪੂਛਲ ਉਤੇ ਝਪਟਾ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਚੌੜੀ ਤੇ ਮੋਟੀ ਸੀ। {{gap}}ਘੋੜੇ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਪੂਛਲ ਲਈ, ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਵਾਲ ਹੀ ਵਾਲ ਸਨ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਪੁਛਲ ਲਾ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਫੇਰੀ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਫੇਰੀ, ਤੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਮੱਖੀਆਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੁਖਾਲੇ ਹੀ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਣਹਿਣਾਇਆ। {{gap}}"ਸਭਨਾਂ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਆ ਜਾਏਗੀ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇ ਸਿਰਪਟ ਦੌੜਦਾ ਚਰਾਂਦ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਜੁ ਨਸਦਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਸਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਕਿਥੇ ਰਿਹੈਂ ਤੂੰ?" ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਪੂਛਲ ਰਹਿ ਗਈ ਆ।" {{gap}}"ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੜੀ ਸੁਹਣੀ ਰਹੇਗੀ," ਸਹੇ ਨੇ ਚਾਈਂ-ਚਾਈਂ ਆਖਿਆ। "ਨਿੱਕੀ ਪੂਛਲ ਵੀ ਓਨੀ ਈ ਚੰਗੀ ਏ, ਜਿੰਨੀ ਕੋਈ ਹੋਰ। ਜਦੋਂ ਬਘਿਆੜ ਜਾਂ ਕੁੱਤੇ ਤੋਂ ਭੱਜ ਰਿਹਾ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਅੜੇਗੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ!" {{gap}}ਤੇ ਸਹੇ ਨੇ ਪੁਛਲ ਦਾ ਉਹ ਬੋਬਾ ਉਸ ਥਾਂ ਉਤੇ ਲਾ ਲਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਲਗਣਾ ਸੀ; ਉਹਨੇ ਇਕ ਟਪੋਸੀ ਮਾਰੀ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਟਪੋਸੀ ਮਾਰੀ, ਤੇ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਭਜ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਸ਼ੇਰ, ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪੂਛਲਾਂ ਵੰਡ ਲਈਆਂ ਸਨ, ਸੌਂ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਓਧਰ ਰਿਛ ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਉਹਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਹੀ ਜਾਗ ਆਈ, ਤੇ ਓਦੋਂ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਚੇਤਾ ਆਇਆ ਕਿ ਉਹਨੇ ਪੂਛਲ ਲੈਣ ਲਈ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਿਲਕਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੂਰੇ ਟਿਲ ਨਾਲ ਨੱਠਣ ਲਗਾ। ਉਹ ਏਨਾ ਤੇਜ਼ ਨਠਿਆ ਕਿ ਵਿਚਾਰੇ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਆ ਗਿਆ। ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਉਹ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਅਪੜਿਆ ਤੇ ਓਥੇ! ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਵੀ ਪੁਛਲ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ: ਨਾ ਓਥੇ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਓਥੇ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ। {{gap}}"ਹੁਣ ਕਰਾਂ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਰਿੱਛ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ। "ਇਕ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਬਾਕੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਪੂਛਲ ਹੋਵੇਗੀ।" {{gap}}ਤੇ ਰਿੱਛ ਪਰਤ ਆਇਆ ਤੇ ਏਨਾ ਗੁੱਸਾ ਖਾ ਆਪਣੇ ਜੰਗਲ ਵਲ ਚਲ ਪਿਆ, ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਖਾ ਸਕਦਾ ਸੀ! ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੈਰ ਧਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਟੁਰਦਿਆਂ-ਟੁਰਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ, ਇਕ ਬਿੱਜੂ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਠੁੰਡ ਉਤੇ ਬੈਠਾ ਵਲ ਤੇ ਘੁਮਾਟੀਆਂ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੁਹਣੀ ਪੂਛਲ ਵੇਖ-ਵੇਖ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਗਲ ਸੁਣ, ਬਿੱਜੂਆ," ਰਿਛ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੂਛਲ ਕੀ ਕਰਨੀ ਆਂ? ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ!" {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਅਜੀਬ-ਅਜੀਬ ਖ਼ਿਆਲ ਆਂਦੇ ਨੇ, ਰਿੱਛਾ!" ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਬਿੱਜੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ! "ਭਲਾ, ਏਡੀ ਸੁਹਣੀ ਪੂਛਲ ਕੌਣ ਛੱਡੇਗਾ?"<noinclude>{{center|੭੩}}</noinclude> 5ymr7ohzcymol4b9oyk27w9lill4acw 250 18527 227029 157775 2026-07-19T05:19:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਸੁਣ, ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾ ਦਿਤੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖੋਹ ਲਾਂਗਾ!" ਆਪਣਾ ਭਾਰਾ ਪੰਜਾ ਬਿੱਜੂ ਉਤੇ ਰਖਦਿਆਂ, ਰਿਛ ਗੜਕਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ ਮਿਲਣ ਲਗੀ ਤੈਨੂੰ!" ਬਿੱਜੂ ਨੇ ਕੂਕ ਛੱਡੀ, ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਅੰਦਰ ਸਾਸੂ, ਸਾਰਾ ਲਾ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਿੱਛ ਦੇ ਪੰਜੇ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਤੇ ਨਠ ਉਠਿਆ। {{gap}}ਰਿੱਛ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਤਕਿਆ, ਬਿੱਜੂ ਦੀ ਜਤ ਦੀ ਇਕ ਲੜਫ਼ ਤੇ ਉਹਦੀ ਪੂਛਲ ਦਾ ਅਸਲੋਂ ਸਿਰਾ,ਉਹਦੇ ਪੰਜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਜਤ ਦੀ ਲੜਫ਼ ਸੁਟ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਪੂਛਲ ਦਾ ਸਿਰਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਠੋਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਖੋਖ ਅੰਦਰਲਾ ਸ਼ਹਿਦ ਮੁਕਾਣ ਲਈ ਟੁਰ ਪਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਏਧਰ ਬਿੱਜੂ ਦੀ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਇੰਜ ਤਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਆਪਣਾ ਕੀ ਬਣਾਏ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਲੁਕ ਬਹਿੰਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇਹ ਲਗਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਲ ਰਿਛ ਆ ਪੁੱਜੇਗਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਬਾਕੀ ਦੀ ਪੂਛਲ ਲੈ ਜਾਏਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਇਕ ਲੰਮੀ ਸਾਰੀ ਖੁਡ ਕੱਢੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਲੰਮੀ ਸਾਰੀ ਕਾਲੀ ਧਾਰੀ ਰਹਿ ਗਈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ਖ਼ਮ ਕਿਥੇ ਲਗਾ ਸੀ। ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਧਾਰੀ ਉਕਾ ਨਿੰਮ੍ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਈ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਲੂੰਮੜੀ ਓਧਰ ਨਿਕਲ ਆਈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਇਕ ਖੁਡ ਦਿੱਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਲੰਮੇ-ਲੰਮੇ ਘੁਰਾੜਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੀ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਖੁਡ ਵਿਚ ਵੜ ਗਈ, ਤੇ ਓਥੇ ਕੀ ਵੇਖਦੀ ਏ! ਬਿੱਜੂ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਗਵਾਂਢੀਆ, ਉਪਰ ਥਾਂ ਨਹੀਉਂ ਲਭਦੀ," ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, "ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਏਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਲੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਈ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ ਲੂੰਮੜੀਏ, ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲਭਦੀ,"ਬਿੱਜੂ ਨੇ ਹਉਕਾ ਭਰਿਆ। "ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਏਸ ਖੁਡ ਵਿਚੋਂ ਕਦੀ ਨਾ ਨਿਕਲਾਂ, ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਵੀ ਨਾ।" {{gap}}ਤੇ ਬਿੱਜੂ ਨੇ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਕਿਉਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਉਪਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਥਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}"ਹੂੰ," ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਜੇ ਰਿੱਛ ਨੇ ਬਿੱਜੂ ਦੀ ਪੂਛਲ ਚੁਰਾਣੀ ਚਾਹੀ ਏ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਹਾ ਬਹਿਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਏ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾਂ ਸੁਹਣੀ ਏ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਥਾਂ ਲੱਭਣ ਲਈ ਭੱਜੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਰਿਛ ਤੋਂ ਲੁਕ ਸਕੇ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਲਭਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਾ ਲਭ ਸਕੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਨਾਲ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬਿੱਜੂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਇਕ ਖੁਡ ਪੁੱਟੀ, ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਵੜ ਬੈਠੀ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੰਘਣੀ ਪੂਛਲ ਨਾਲ ਕੁਜ ਲਿਆ ਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੌਂ ਗਈ। {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਬਿੱਜੂ ਤੇ ਲੂੰਮੜੀ ਖੁਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਿੱਛ ਕੋਲ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਬਟਨ ਵਰਗੀ ਪੂਛਲ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।<noinclude></noinclude> dyh1lwnoyjodfbm3a6cb3sqoars64iz 250 18530 227030 163842 2026-07-19T05:19:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227030 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ {{left|'''ਵਾਸੀਲ ਨੇ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਰਾਇਆ'''}} {{left|'''ਬੇਲਾਰੂਸੀ ਪਰੀ - ਕਹਾਣੀ'''}} {{gap}}ਇੰਜ ਭਾਵੇਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਭਾਵੇਂ ਝੂਠ ਏ ਜਾਂ ਸਚ , ਫੇਰ ਵੀ ਸੁਣੀਏ , ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਸੁਣਾਂਦੀ ਏ । {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਜੇ ਕਹਾਣੀ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਦੇਸ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਜਗਰ ਆ ਨਾਜ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਉਹਨੇ ਇਕ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਧ-ਵਿਚਕਾਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਕ ਡੂੰਘਾ ਸਾਰਾ ਟੋਇਆ ਪੁਟ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਰਾਮ ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਇਹਦਾ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੇਤਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਜਿਸ ਪਲ ਹੀ ਉਹ ਉਠਿਆ, ਉਹ ਏਡੀ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਚਿਲਕਿਆ ਕਿ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਆ ਪਈ; {{gap}}“ਆਓ, ਲੋਕੋ, ਘਰਾਂ ਵਾਲਿਉ ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਾਲੀਉ, ਬੁਢਿਉ ਤੇ ਜਵਾਨੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਕ ਚੜ੍ਵਾਵਾ ਲਿਆਣਾ ਹੋਏਗਾ: ਕੋਈ ਇਕ ਗਾਂ ਲਿਆ ਸਕਦੈ, ਤੇ ਕੋਈ ਦੂਜਾ - ਇਕ ਲੇਲਾ, ਤੇ ਕੋਈ ਤੀਜਾ - ਇਕ ਸੂਰ! ਜਿਹੜਾ ਆਗਿਆ ਪਾਲੇਗਾ, ਉਹ ਜੀਵੇਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਨਹੀਂ ਪਾਲੇਗਾ, ਉਹ ਮਰੇਗਾ, ਉਹਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿਘਾਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ! {{gap}}ਲੋਕ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਪਹੁੰਚਾਣ ਲਗ ਪਏ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਇੰਜ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਬਾਕੀ ਹੀ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਅਸਲੋਂ ਉਹੀਉ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਬਿਨਾਂ ਡੰਗ ਨਹੀਂ {{center|੭੫}}<noinclude></noinclude> a1c3l4vuaqgg4lasjt22jifj14xmb8y 250 18533 227031 160803 2026-07-19T05:19:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੀ ਟਪ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਅਜਗਰ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤੂੜ ਕੇ ਖਾਧੇ ਬਿਨਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੰਘਾ ਸਕਦਾ। ਤਾਂ, ਉਹ ਪਿੰਡੋਂ ਪਿੰਡ ਉੱਡਣ ਲਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੇ ਚੁਕ ਆਪਣੇ ਘੁਰਨੇ ਵਿਚ ਲਿਆਉਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਲੋਕ ਗੁਆਚੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਵਾਂਗ ਵੈਣ ਪਾਂਦੇ ਫਿਰਦੇ, ਨਿਰਦਈ ਅਜਗਰ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਖਲਾਸੀ ਕਰਾਣ ਦਾ ਅਜਾਈਂ ਚਾਰਾ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ। {{gap}}ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ, ਅਸਲੋਂ ਉਹਨੀ ਹੀ ਦਿਨੀਂ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਇਕ ਆਦਮੀ ਆ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਿਹਦਾ ਨਾਂ ਵਾਸੀਲ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਲੋਕ ਹਥ ਮਲਦੇ ਤੇ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਕੁਰਲਾਂਦੇ, ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਮੋਝੂਣੇ ਹੋਏ ਪਏ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। {{gap}}“ਗਲ ਕੀ ਏ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ "ਸਾਰੇ ਰੋ ਕਿਉਂ ਰਹੇ ਹੋ?" {{gap}}ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੱਸੀ, ਤੇ ਵਾਸੀਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਵਾਸ ਦੇਣ ਲਗਾ। {{gap}}"ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ,"ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।"ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਚਾਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਾਂਗਾ।" {{gap}}ਤੇ ਇਕ ਭਾਰਾ ਲਠ ਚੁਕ, ਉਹ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਥੇ ਅਜਗਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਅਜਗਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਡੀਆਂ-ਵਡੀਆਂ ਹਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਝਮਕਾ, ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਇਹ ਲਠ ਚੁਕ ਕੇ ਕਿਉਂ ਆਇਐਂ?" {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਧੈਂਬੜ ਚਾੜ੍ਹਨ ਲਈ!"ਵਾਸੀਲ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਤੋਬਾ, ਬੜਾ ਬਹਾਦਰ ਏਂ ਤੂੰ!"ਅਜਗਰ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਅਜੇ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਨਠ ਸਕਣੈਂ, ਨਠ ਜਾਏਂ ਤਾਂ। ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕੋ ਫੂਕ ਈ ਮਾਰਨੀਂ ਏ, ਤੇ ਤੂੰ ਏਥੋਂ ਇੰਜ ਉਡਣਾ ਏਂ ਕਿ ਦਿਸਣਾ ਈ ਨਹੀਂ, ਪੂਰੇ ਤਿੰਨ ਵਰਸਤ ਦੂਰ ਜਾ ਪਏਂਗਾ!" {{gap}}ਵਾਸੀਲ ਮੁਸਕਰਾਇਆ। {{gap}}"ਬੁੱਢੇ ਕਾਂ-ਡਰਾਵਿਆ, ਐਵੇਂ ਫੜਾਂ ਨਾ ਮਾਰ ਪਿਆ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਡੇ ਦੈਂਤ ਵੇਖੇ ਹੋਏ ਨੇ। ਤਕਣੇ ਆਂ, ਕਿਦੵੀ ਫੂਕ 'ਚ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਏ। ਚਲ ਫੇਰ, ਮਾਰ ਫੂਕ!" {{gap}}ਤੇ ਅਜਗਰ ਨੇ ਏਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਫੂਕ ਮਾਰੀ ਕਿ ਪੱਤੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਝੜ ਪਏ, ਤੇ ਵਾਈਲ ਗੋਡਿਆਂ ਪਰਨੇ ਜਾ ਪਿਆ। {{gap}}"ਛਡ, ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਫੂਕ ਏ!" ਟਪ ਕੇ ਉਠ ਖਲੋਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। “ਇਹਨੂੰ ਵੇਖ ਬਿੱਲੀ ਦਾ ਹਾਸਾ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਏ! ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੇ। ਸਿਰਫ਼ ਗਲ ਇਹ ਏ, ਜੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਤੇਰੇ ਆਨੇ ਨਿਕਲ ਪੈਣ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਪੱਟੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ।" {{gap}}ਅਜਗਰ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਉਤੇ ਰੂਮਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਤੇ ਵਾਸੀਲ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਲਠ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਏਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੇ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਅਜਗਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਗਿਆੜੇ ਨਿਕਲ ਆਏ। {{gap}}"ਕੀ ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਏ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਤਕੜਾ ਏ?" ਅਜਗਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। “ਚਲ ਫੇਰ ਕਰੀਏ,ਤੇ ਵੇਖੀਏ ਸਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਚਟਾਨ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੋੜ ਸਕਦੈ।" {{gap}}ਤੇ ਅਜਗਰ ਨੇ ਇਕ ਪੂਰੇ ਸੌ ਪੂਡ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੀ ਚਟਾਨ ਫੜੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਏਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਘਟ ਚੂਰੋ-ਚੁਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ ਉਡ ਪਈ।<noinclude>{{center|੭੬}}</noinclude> 6kusp103qh2hal4xdzthez84ecukv3t 250 18536 227032 163845 2026-07-19T05:20:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227032 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ {{gap}}"ਬੜੀ ਮਲ ਮਾਰੀ ਆ!'' ਵਾਸੀਲ ਹਸਿਆ। “ਗਲ ਤਾਂ ਹੋਏ ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਏਨਾ ਘੁਟ ਦੇਵੇਂ ਕਿ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਆਏ।” {{gap}}ਅਜਗਰ ਡਰ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਾਸੀਲ ਤਕੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਵਾਸੀਲ ਦੇ ਲਠ ਵਲ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਮੈਥੋਂ ਮੰਗ ਜੁ ਮੰਗਣਾ ਈਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ।” {{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ,'' ਵਾਸੀਲ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਘਰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਚੰਗੀ–ਚੌਖੀ ਏ, ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੀ। {{gap}}* “ਸਚ ਕਹਿ ਰਿਹੈਂ ?'' ਅਜਗਰ ਨੇ ਬੇਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ। "ਜੇ ਅਤਬਾਰ ਨਹੀਉਂ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਆ ਤੇ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖ ਲੈ!'' {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ ਚਲ ਪਏ। {{gap}}ਪਰ ਏਧਰ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਭੁਖ ਲਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਢਗਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਵਗ ਦਿਸਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵਾਸੀਲ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਜਾ ਇਕ ਢੱਗਾ ਫੜ ਲਿਐ, ਤੇ ਕੁਝ ਖਾਣ ਨੂੰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਸਾਡੇ ਕੋਲ। {{gap}}ਤੇ ਵਾਸੀਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਲੀਪਾ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਛਿਲ ਲਾਹੁਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਅਜਗਰ - ਉਡੀਕਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਡੀਕਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਅਖੀਰ ਉਹਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। {{gap}}"ਏਨਾ ਚਿਰ ਕਿਉਂ ਲਗ ਰਿਹਾ ਈ?" ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਵੇਖਦਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਲੀਪਾ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਛਿੱਲ ਲਾਹ ਰਿਹਾਂ,'' ਵਾਸੀਲ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}“ਛਿੱਲ ਕੀ ਕਰਨੀ ਆਂ?” {{gap}}“ਕੁਝ ਰੱਸੀ ਵਟਣੀ ਏ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਰੋਟੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪੰਜ ਢੱਗੇ ਫੜ ਸਕੀਏ।'' "ਪੰਜ ਢੱਗੇ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰਨੇ ਨੇ? ਇਕੋ ਕਾਫ਼ੀ ਏ।'' ਤੇ ਅਜਗਰ ਨੇ ਇਕ ਢੰਗੇ ਨੂੰ ਧੌਣੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਧਰੀਕਦਾ-ਧਰੀਕਦਾ ਉਹਨੂੰ ਗੱਡੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। “ਜਾ ਹੁਣ ਕੁਝ ਲੱਕੜ ਲੈ ਆ, ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਭੁੰਨਣ ਲਈ,'' ਉਹਨੇ ਵਾਸੀਲ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਵਾਸੀਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਹੇਠ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਕ ਸਿਗਰਟ ਵੱਟੀ ਤੇ ਸੂਟੇ ਲਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਅਜਗਰ ਉਹਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਉਡੀਕਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਸਬਰ ਦੀ ਹਦ ਹੋ ਗਈ, ਉਹਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। {{gap}}ਏਨਾ ਚਿਰ ਕਿਉਂ ਲਗ ਰਿਹਾ ਈ?" ਉਹਨੇ ਵਾਸੀਲ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਮੈਂ ਕੋਈ ਬਾਰਾਂ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਲਿਜਾਣਾ ਚਾਹੁਣਾ, ਚੁਣਨ ਲਗਾ ਹੋਇਆਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣੇ ਕਿਹੜੇ ਨੇ।'' {{gap}}"ਅਸਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਕੀ ਕਰਨੇ ਨੇ? ਇਕੋ ਕਾਫ਼ੀ ਏ,” ਅਜਗਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇ ਇਕੋ ਮਰੋੜਾ ਦੇ, ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਘਣਾ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਪੁਟ ਲਿਆ। <references/>*ਲੀਪਾ-ਸਫ਼ੈਦੇ ਵਰਗਾ ਇਕ ਰੁਖ - ਸੰ : {{center|੭੭}}<noinclude></noinclude> ssb7ob5oqa91krnsaq5j70mf52j0qol 250 18539 227033 160802 2026-07-19T05:20:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227033 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਹਨੇ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਭੁੰਨਿਆ ਤੇ ਵਾਸੀਲ ਨੂੰ ਸਦਿਆ, ਆਏ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਬਹਿ ਕੇ ਖਾਵੇ। {{gap}}"ਲਗ ਪਓ, ਆਪ ਈ ਖਾ ਪਿਆ," ਵਾਸੀਲ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਮੈਂ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਖਾ ਲਾਂਗਾ। ਇਕ ਢੱਗਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਏ—ਇਕੋ ਬੁਰਕੀ!" {{gap}}ਅਜਗਰ ਨੇ ਢੱਗਾ ਖਾ ਲਿਆ ਤੇ ਬੁਲ ਚੱਟਣ ਲਗਾ। ਉਹ ਗੱਡੇ 'ਤੇ ਬਹਿ ਫੇਰ ਚਲ ਪਏ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਵਾਸੀਲ ਦੇ ਘਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪਏ। ਬਚਿਆਂ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਤਕਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੂਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਏ: {{gap}}“ਬਾਪੂ ਆ ਗਿਐ! ਬਾਪੂ ਆ ਗਿਐ!" {{gap}}ਪਰ ਅਜਗਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਪਈ ਤੇ ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਬੱਚੇ ਕੀ ਰੌਲਾ ਪਾ ਰਹੇ ਨੇ?" {{gap}}"ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਨੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆ ਰਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਆਣ ਲਈ। ਬੜੀ ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੋਈ ਨੇ।" {{gap}}ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਜਗਰ ਦਾ ਤਰਾਹ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਗੱਡੇ ਤੋਂ ਛਾਲ ਕਢ ਮਾਰੀ ਤੇ ਭਜ ਨਿਕਲਿਆ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਰਾਹ ਨਾ ਲਭਿਆ ਤੇ ਉਹ ਦਲਦਲ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਦਲਦਲ ਬੜੀ ਡੂੰਘੀ ਸੀ, ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਉਹ ਏਨੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੀ ਤਹਿ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਅਜਗਰ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਧਸ ਗਿਆ ਤੇ ਡੁਬ ਗਿਆ। ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ।<noinclude></noinclude> a2te6trtmvv6buo2v3sxfcgwp2u5vm3 250 18542 227034 163847 2026-07-19T05:21:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{larger|'''ਪਿਲੀਪਕਾ'''}} {{left| === ਬੇਲਰੂਸੀ ਪਰੀ - ਕਹਾਣੀ === }} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਇਕ ਆਦਮੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਦਾ ਬਾਲ-ਬੱਚਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਦੁਖ ਤੇ ਝੋਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ ਪੰਘੂੜੇ ਵਿਚ ਪਾ ਝੂਟੇ ਦੇ ਸਕੇ, ਚੁੰਮ-ਚਟ ਤੇ ਲਾਡ-ਪਿਆਰ ਕਰ ਸਕੇ। {{gap}} ਇਕ ਦਿਨ ਘਰ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਏਲਦਰ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਇਕ ਮੋਛਾ ਲਾਹਿਆ . ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਘਰ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਕੋਲ ਲੈ ਆਇਆ। {{gap}}"ਐਹ ਲੈ,' ਘਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹਨੂੰ ਝੂਟੇ ਦਿਆ ਕਰ।" {{gap}}ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਮੋਛੇ ਨੂੰ ਪੰਘੂੜੇ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਝੂਟੇ ਦੇਣ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਝੂਟੇ ਦੇਂਦਿਆਂ-ਦੇਦਿਆਂ ਗੌਣ ਲਗ ਪਈ: {{gap}}"ਝੂਟ, ਝੂਟ ਨਿਕਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਕਾਲਿਆ, ਪਿੰਡੇ ਦੇ ਚਿਟਿਆ ..." {{gap}}ਉਹਨੇ ਮੋਛੇ ਨੂੰ ਇਕ ਦਿਨ ਝੂਟਾਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਝੂਟਾਇਆ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਹਨੇ ਤਕਿਆ, ਪੰਘੂੜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਬਾਲ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ! {{gap}}ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿੱਕੇ ਦਾ ਨਾਂ ਪਿਲੀਪਕਾ ਰਖਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਪਿਲੀਪਕਾ ਵਡਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਬਾਪੂ, ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬੇੜੀ ਬਣਾ ਦਿਓ, ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਚੱਪੂ। ਮੈਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਜਾਣਾ ਏਂ। ਤੇ ਪਿਓ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬੇੜੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਚੱਪੂ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਝੀਲ 'ਤੇ ਘਲ ਦਿਤਾ। {{center|੭੬}}<noinclude></noinclude> pgbb5vd5aeh4wym7ply2fzmxuyr9s7k 250 18544 227035 161633 2026-07-19T05:21:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਿਲੀਪਕਾ ਪੂਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਪੂਰੇ-ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਤੇ ਪੂਰੀਆਂ-ਪੂਰੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਚੀ ਮੁਚੀ, ਮੱਛੀਆਂ ਕੁੰਡੀ ਨੂੰ ਇੰਜ ਮੂੰਹ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਕਿ ਪਿਲੀਪਕਾ ਘਰ ਤਕ ਵੀ ਨਾ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਉਹਦੀ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ। ਉਹ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਦੀ: {{gap}}"ਪਿਲੀਪਕੇ, ਮੇਰੇ ਬਚੜੇ, ਵੇ ਪਹਿਰ ਦੋ ਨੀ, ਹੋ ਗਏ, ਪੂੜੀ ਮੈਂ ਲਿਆਈ ਆਂ, ਆ ਚਖ ਕੇ ਵੇਖ ਖਾਂ!'' {{gap}}'ਤੇ ਪਿਲੀਪਕਾ ਕੰਢੇ ਵਲ ਆਉਂਦਾ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਉਹਨੇ ਓਦੋਂ ਤਕ ਫੜੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ,ਕੰਡੇ 'ਤੇ ਸੁਟ ਦੇਂਦਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਲਿਆਂਦੀ ਪੂੜੀ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਝੀਲ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਏਧਰ ਬਾਬਾ-ਯਗਾ, ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਥੱਬਾ, ਨੇ, ਇਹ ਸੁਣ ਕਿ ਪਿਲੀਪਕੇ ਦੀ ਮਾਂ ਉਹਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੁਲਾਦੀ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਧਾਰ ਲਈ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਇਕ ਬੋਰੀ ਤੇ ਇਕ ਖੂੰਡੀ ਫੜੀ, ਝੀਲ 'ਤੇ ਆਈ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਪਿਲੀਪਕੇ, ਮੇਰੇ ਬਚੜੇ, ਵੇ ਪਹਿਰ ਦੋ ਨੀ ਹੋ ਗਏ ਪੂੜੀ ਮੈਂ ਲਿਆਈ ਆਂ, ਆ ਚਖ ਕੇ ਵੇਖ ਖਾਂ।" ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਮਾਂ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਚੱਪੂ ਮਾਰਦਾ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ: ਤੇ ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਨੇ ਖੂੰਡੀ ਉਹਦੀ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਅੜਾ ਲਈ, ਉਹਨੂੰ ਕੰਢੇ ਤਕ ਧਰੀਕ ਲਿਆਂਦਾ, ਤੇ ਪਿਲੀਪਕੋ ਨੂੰ ਫੜ, ਉਹਨੂੰ ਬੋਰੀ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ। {{gap}}"ਵਾਹ-ਵਾਹ!" ਉਹ ਕੂਕੀ। "ਹੁਣ ਮੱਛੀਆਂ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ ਫਿਰੇਗਾ!" {{gap}}ਤੇ ਬੋਰੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਸੁਟ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ। ਪਰ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੀ ਵਾਟ ਲੰਮੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਥਕ ਗਈ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਬਹਿ ਗਈ ਤੇ ਸੌਂ ਗਈ। ਪਿਲੀਪਕਾ ਬੋਰੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਰੀਂਗ ਆਇਆ, ਉਹਨੂੰ ਭਾਰੇ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਨਕੋ-ਨਕ ਭਰ ਦਿਤਾ,ਤੇ ਵਾਪਿਸ ਝੀਲ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ-ਯੁਗਾ ਜਾਗੀ, ਉਹਨੇ ਬੋਰੀ ਚੁਕੀ ਤੇ ਹਾਇ-ਹਾਇ ਤੇ ਊਈ-ਊਈ ਕਰਦੀ ਘਰ ਲੈ ਗਈ ਉਹਨੇ ਬੋਰੀ ਘਰ ਲੈ ਆਂਦੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਇਸ ਮਛੇਰੇ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਭੁੰਨ ਦੇ!" {{gap}}ਉਹਨੇ ਬੋਰੀ ਨੂੰ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਲੁਦਿਆ ਤੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ! ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਪਥਰਾਂ ਦੇ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸੀ ਡਿਗਿਆ। ਬਾਬਾ-ਯੋਗਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੈਨੂੰ ਸੁਆਦ ਚਖਾਵਾਂਗੀ, ਮੈਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾਣ ਦਾ!"ਉਹ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚਿਲਕੀ, ਤੇ ਭੇਜ ਫੇਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ, ਪਿਲੀਪਕਾ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਪਿਲੀਪਕੇ, ਮੇਰੇ ਬਚੜੇ, ਵੇ ਪਹਿਰ ਦੋ ਨੀ ਹੋ ਗਏ, ਪੂੜੀ ਮੈਂ ਲਿਆਈ ਆਂ, ਆ ਚਖ ਕੇ ਵੇਖ ਖਾਂ।" {{gap}}ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਤੇ ਪਰਤਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ: {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾਂ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਏਂ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਏ।''<noinclude>{{center|੮੦}}</noinclude> 7nbtkqqkowinafvb2zk18r2n8llx26g 250 18547 227036 161636 2026-07-19T05:22:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਦੇਂਦੀ ਰਹੀ, ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ, ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਤਲੀ ਕਰ ਲਾਂਗੀ।'' ਤੇ ਉਹ ਭੱਜੀ-ਭੱਜੀ ਲੁਹਾਰ ਕੋਲ ਗਈ। {{gap}}ਲੁਹਾਰਾ, ਲੁਹਾਰਾ, ਮੇਰੀ ਜੀਭ ਤੇਜ਼ ਬਣਾ ਦੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਤਲੀ ਕਰ ਦੇ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਚੰਗਾ, '' ਲੁਹਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਬਸ ਮੇਰੇ ਵਧਾਣ ਉਤੇ ਰਖ ਦੇ ਸੁ।'' {{gap}}ਤੇ ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਜੀਭ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵਧਾਣ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਲੁਹਾਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹਥੋੜਾ ਫੜਿਆ ਤੇ ਜੀਭ ਓਦੋਂ ਤਕ ਕੁਟਦਾ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਚੰਗੀ ਪਤਲੀ ਨਾ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਝੀਲ ਨੂੰ ਭੱਜੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਪਤਲੀ ਬਰੀਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੂੰ ਸਦਿਆ: “ਪਿਲੀਪਕੇ, ਮੇਰੇ ਬਚੜੇ, ਵੇ ਦੋ ਪਹਿਰ ਨੀ ਹੋ ਗਏ, ਪੂੜੀ ਮੈਂ ਲਿਆਈ ਆਂ, ਆ ਚਖ ਕੇ ਵੇਖ ਖਾਂ!'' {{gap}}ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਤੇ ਸੋਚਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਬੁਲਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਚੱਪੂ ਮਾਰਦਾ-ਮਾਰਦਾ ਕੰਢੇ ਵਲ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਝੁਰਾਟ ਮਾਰ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਬੋਰੀ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ। {{gap}}“ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਣ ਲਗਾ ਤੂੰ!" ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਫੁੱਲੇ ਨਾ ਸਮਾਂਦਿਆਂ, ਬਾਬਾ-ਯੂਗਾ ਕੂਕੀ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਅਟਕੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਸਿਧਿਆਂ ਘਰ ਲੈ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬੋਰੀ ਵਿਚੋਂ ਲੁਦਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{gap}}“ਇਹ ਈ ਉਹ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼! ਭੱਠੀ ਬਾਲ ਤੇ ਰੋਟੀ ਲਈ ਭੰਨ ਲੈ ਸੂ। ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਤੇ ਉਹਦੀ ਧੀ ਨੇ ਭੱਠੀ ਬਾਲੀ, ਤੇ ਇਕ ਬੇਲਚਾ ਫੜਿਆ, ਤੇ ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਣ ਲਗੀ: “ਬੇਲਚੇ 'ਤੇ ਲੇਟ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭੱਠੀ 'ਚ ਪਾਣੈ।'' ਤੇ ਪਿਲੀਪਕਾ ਲੱਤਾਂ ਉਤੇ ਹਵਾ ਵਿਚ ਕਰ, ਬੇਲਚੇ ਉਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ। “ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।'' ਬਾਬਾ-ਯੋਗਾ ਦੀ ਧੀ ਚਿਲਕੀ। “ਜੇ ਤੂੰ ਲੱਤਾਂ ਇੰਜ ਉਪਰ ਕੀਤੀ ਰੱਖੀਆਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭੱਠੀ 'ਚ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਾਂਗੀ। {{gap}}ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਲੱਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਕਰ ਲਈਆਂ ਤੇ ਬੇਲਚੇ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਲਮਕਾ ਦਿਤੀਆਂ। “ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ!'' ਬਾਬਾ-ਯੋਗਾ ਦੀ ਧੀ ਫੇਰ ਚਿਲਕੀ। “ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ?" ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। “ਮੈਨੂੰ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾ।'' "ਕਿੱਡਾ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਏਂ ਤੂੰ ਵੀ!" ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਦੀ ਧੀ ਕੂਕੀ। “ਇੰਜ ਲੇਟੀਦੈ, ਵੇਖ!' ਤੇ ਉਹ ਬੇਲਚੇ ਉਤੇ ਲੇਟ ਗਈ। ਤੇ ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਬੇਲਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਬਲਦੀ ਭੱਠੀ ਵਿਚ ਵਾਹ ਦਿੱਤਾ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਭੱਠੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਬਾਬਾ-ਯੋਗਾ ਦੀ ਖੂੰਡੀ ਅੜਾ ਦਿਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਦੀ ਧੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕੁਦ ਸਕੇ। ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਸਿਆ ਤੇ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਏ! ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਉਹਦੇ ਵਲ ਟੁਰੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਿਲੀਪਕਾ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਇਕ ਉਚੇ ਤੇ ਸੰਘਣੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਲਿਆ।<noinclude>{{center|੮੧}}</noinclude> inokh94myeyohaym2uaey4l360odied 250 18550 227037 161635 2026-07-19T05:22:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਵੜੀ , ਉਹਨੇ ਸੁੰਘਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਭੁੱਜ ਰਹੇ ਮਾਸ ਦੀ ਹਵਾੜ ਆਈ। ਉਹਨੇ ਭੁੱਜੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਭੱਠੀ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ , ਗੋਸ਼ਤ ਖਾ ਲਿਆ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਹਾਤੇ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ , ਤੇ ਇਹ ਬੋਲਦਿਆਂ , ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਲੇਟਣੀਆਂ ਲੈਣ ਲਗੀ : {{gap}}"ਇਹਨਾਂ ਹੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਮੈਂ ਡਿਗ-ਡਿਗ ਪਾ , ਇਹਨਾਂ ਹੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਮੈਂ ਲੇਟਣੀਆਂ ਲਾਂ , ਮੈਂ ਮਾਸ ਪਿਲੀਪਕੇ ਦਾ ਖਾ ਜੁ ਲਿਐ , ਲਹੂ ਓਸ ਦਾ ਮੈਂ ਪੀ ਜੁ ਲਿਐ।'' {{gap}}ਤੇ ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਓਥੋਂ , ਜਿਥੇ ਉਹ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ , ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ : {{gap}}“ਇਹਨਾਂ ਹੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਪਈ ਡਿਗ-ਡਿਗ ਪੈ , ਇਹਨਾਂ ਹੱਡੀਆਂ 'ਤੇ ਪਈ ਲੇਟਣੀਆਂ ਲੈ , ਤੇ ਮਾਸ ਧੀ ਆਪਣੀ ਦਾ ਖਾ ਜੁ ਲਿਐ , ਤੂੰ ਲਹੂ ਧੀ ਆਪਣੀ ਦਾ ਪੀ ਜੁ ਲਿਐ । {{gap}}{{gap}}ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਨੇ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਵਲ ਭੱਜੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਟੱਕਣ ਲਗ ਪਈ । ਉਹ ਟੁਕਦੀ ਗਈ , ਟੁਕਦੀ ਗਈ ਤੇ ਅਖੀਰ ਉਹਦੇ ਦੰਦ ਟੁਟ ਗਏ , ਪਰ ਦਰਖ਼ਤ ਓਥੇ ਦਾ ਓਥੇ ਖੜਾ ਰਿਹਾ , ਉਵੇਂ ਪੱਕੇ ਦਾ ਪੱਕਾ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ , ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲੋਂ ਸੀ। {{gap}}ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਭੱਜੀ-ਭੱਜੀ ਲੁਹਾਰ ਕੋਲ ਗਈ । "ਲੁਹਾਰਾ , ਲੁਹਾਰਾ ," ਉਹ ਕੂਕੀ, “ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੌਲਾਦ ਦਾ ਕੁਹਾੜਾ ਬਣਾ ਦੇ! ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿਤਾ , ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ ਖਾ ਜਾਂਗੀ । {{gap}}ਤੇ ਲੁਹਾਰ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਫ਼ੌਲਾਦ ਦਾ ਕੁਹਾੜ ਬਣਾ ਦਿਤਾ । ਬਾਬਾ-ਯੁਗਾ ਉਹਨੂੰ ਲੈ ਦਰਖ਼ਤ ਵਲ ਭੱਜੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵੱਢਣ ਲਗੀ : ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ : “ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਗੇ , ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਲੱਗੇ !'' ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਬੋਲੀ : “ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਗੇ , ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਲੱਗੇ !'' ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਫੇਰ ਆਖਿਆ : ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਨਾ ਲੱਗੇ , ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਲੱਗੇ !'' ਤੇ ਕੁਹਾੜਾ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੱਜਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਦੰਦੇ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਹੈ ਗਿਆ । {{gap}}ਬਾਬਾ-ਯੂਗਾ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਾਂਗਰੀ, ਉਹਨੇ ਕੁਹਾੜਾ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਕਰਾਣ ਲਈ ਫੇਰ ਲੁਹਾਰ ਕੋਲ ਜਾ ਪੁੱਜੀ। {{gap}}ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ , ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸਿਆ , ਦਰਖਤ ਇਕ ਪਾਸੇ ਨਿਵਣ ਲਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਯਗਾ ਨੇ ਤਕਰੀਬਨ ਉਹਨੂੰ ਚੀਰ ਹੀ ਲਿਆ ਸੀ , ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਵਕਤ ਨਾ ਰਹੇ , ਉਹਨੂੰ ਆਪ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਣ ਲਈ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਐਨ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਉਤੋਂ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਇਕ ਡਾਰ ਉਡਦੀ ਲੰਘੀ । “ਹੰਸੋ , ਹੰਸੋ , ਰੌਲੀ ਨਾ ਪਾਉ , ਇਕ-ਇਕ ਖੰਬ ਸੁਟਦੇ ਜਾਉ ," ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ<noinclude>{{center|੮੨}}</noinclude> f6qg8mcy82zazll475opswxadxqcljj 250 18553 227038 161654 2026-07-19T05:22:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਦਿਤੀ। ਕੋਲ ਮਾਪਿਆਂ ਉਡ ਪਹੁੰਚਾਂ, ਮੈਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ, ਤੁਸਾਂ ਜੁ ਕੀਤਾ, ਉਹਦਾ ਚੁਕਾਵਾਂ ਸਿਲਾ ਮੈਂ ਓਥੇ।” {{gap}}ਹੰਸਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਲਈ ਇਕ-ਇਕ ਖੰਬ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਖੰਬਾਂ ਨਾਲ ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਅੱਧਾ ਪਰ ਬਣਾ ਲਿਆ! {{gap}}ਫੇਰ ਹੰਸਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਡਾਰ ਉਡਦੀ ਆਈ। ਤੇ ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}“ਹੰਸੋ, ਹੰਸੋ, ਰੌਲੀ ਨਾ ਪਾਉ, ਇਕ-ਇਕ ਖੰਬ ਸੁਟਦੇ ਜਾਉ। ਕੋਲ ਮਾਪਿਆਂ ਉਡ ਪਹੁੰਚਾਂ, ਮੈਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ, ਤੁਸਾਂ ਜੁ ਕੀਤਾ, ਉਹਦਾ ਚੁਕਾਵਾਂ ਸਿਲਾ ਮੈਂ ਓਥੇ।" {{gap}}ਤੇ ਦੂਜੀ ਡਾਰ ਨੇ ਵੀ ਉਹਦੇ ਲਈ ਇਕ-ਇਕ ਖੰਬ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਤੀਜੀ ਤੇ ਫੇਰ ਚੋਥੀ ਡਾਰ ਆਈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਹੰਸ ਪਿਲੀਪਕੇ ਲਈ ਇਕ-ਇਕ ਖੰਬ ਸੁਟਦੇ ਗਏ। {{gap}}ਪਿਲੀਪਕੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੋ ਪਰ ਬਣਾ ਲਏ ਤੇ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿਛੇ ਉਡ ਪਿਆ। {{gap}}ਐਨ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਬਾਬਾ-ਯਗਾ ਹਾਰ ਵਲੋਂ ਭੱਜੀ-ਭੱਜੀ ਆਈ, ਤੇ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਫੇਰ ਵੱਢਣ ਲਗ ਪਈ। ਉਹਨੇ ਏਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਟਕ ਮਾਰੇ ਕਿ ਛੋਡੇ ਉਡਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਉਹ ਵਢਦੀ ਗਈ, ਵਢਦੀ ਗਈ, ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਕਾੜ-ੜ ਕਰਦਾ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਆ ਪਿਆ! ਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਈ। {{gap}}ਤੇ ਪਿਲੀਪਕਾ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਉਡਦਾ-ਉਡਦਾ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਮਾਂ ਪਿਓ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਮੇਜ਼ ਦੁਆਲੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਣ ਖਵਾਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਤੇ ਹੰਸਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਜਵੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਕੀ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਲੰਮੀ-ਨਿੱਕੀ।<noinclude></noinclude> jxironppcr4bpm36hdqwghjq609r86w 250 18556 227039 161656 2026-07-19T05:23:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger| '''ਬੁੱਢਾ ਕੱਕਰ ਤੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ'''}} '''ਲਿਥੁਆਨੀ ਪਰੀ - ਕਹਾਣੀ''' {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਬੁੱਢਾ ਬਾਪੂ ਕੱਕਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ - ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਤੇ ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਏਡਾ ਸ਼ੇਖੀਖੋਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦੱਸਣ ਲਈ ਲਫ਼ਜ਼ ਨਹੀਂ ਲਭ ਸਕਦੇ। ਉਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੇ ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਤਕੜਾ ਤੇ ਚਤਰ ਉਹ ਹੈ, ਉਡਾ ਤਕੜਾ ਤੇ ਚਤਰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਪਿਓ ਮੇਰਾ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਐ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਮੈਂ ਜਵਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਖ਼ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਨਾਂ। ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੁਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੈਂ ਖੁੰਬ ਠਪ ਸਕਨਾਂ!'' {{gap}}ਤੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਯਖ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਡਦਾ-ਉਡਦਾ। ਇਕ ਸੜਕ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਇਕ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਬੱਘੀ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਬੱਘੀ ਅਗੇ ਇਕ ਸੁਹਣਾ ਤੇ ਮੋਟਾ-ਤਾਜ਼ਾ ਘੋੜਾ ਜੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਆਪ ਉਚਾ-ਲੰਮਾ ਮੋਟਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਪਸ਼ਮ ਦਾ ਗਰਮ ਕੋਟ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਗਾਲੀਚੇ ਨਾਲ ਕੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਨੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਹਸ ਪਿਆ। {{gap}}"ਹੂੰ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀਆਂ ਮਰਜ਼ੀ ਪਸ਼ਮਾਂ ਨਾਲਕੱਜ ਲੈ, ਤੇਰਾ ਬੱਚਾ ਹੈ ਹੋ ਸੰਕਣ ਲਗਾ। ਬੁਢੜਾ, ਮੇਰਾ ਬਾਪੁ, ਸ਼ਾਇਦ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਝ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਿਝ ਸਕਨਾਂ:ਤੈੰਨੂ ਹੱਡੀਆਂ ਤਕ ਠਾਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਠਹਿਰ ਜਾ ਤੂੰ ਨਾ ਤੇਰੇ ਪਸ਼ਮ ਦੇ ਕੋਟ ਨੇ ਕੁਝ ਬਣਾ ਸਕਣੋਂ, ਨਾ, ਗਾਲੀਚੇ ਨੇ।" {{gap}}ਤੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਉਡ ਕੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ<noinclude>{{center|੮੪}}</noinclude> dwa38lfr9ddpqxyswou62cckod55npb 250 18559 227040 163848 2026-07-19T05:23:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਜ਼ਿਚ ਕਰਨ ਲਗਾ: ਗਲੀਚੇ ਹੇਠ ਵੜ, ਉਹਦੀਆਂ ਬਾਂਹਵਾਂ ਅੰਦਰ ਗੈਂਗ, ਛੋਪਲੇ ਹੀ ਉਹਦੇ ਗਲਮੇ ਵਿਚ ਘੁਸੜ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਕ ਨੂੰ ਚੂੰਡ। {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਵੇਖ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੇ ਕੋਚਵਾਨ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛਾਂਟਾ ਮਾਰੇ। {{gap}}"ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਣੈ ਯਖ਼ ਹੋ ਕੇ।" ਉਹ ਕੂਕਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤਾ ਪਿਛੇ ਪੈਂਦਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਨਕ ਨੂੰ ਏਨਾ ਚੰਡਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੀੜ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਹਥ ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਠਾਰ ਦਿਤੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਹੋ-ਸਾਹੀ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਏਧਰ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਓਧਰ ਹੁੰਦਾ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਕਲਮਲਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਪਾਲੇ ਨਾਲ ਉਹ ਠਰੂ-ਠਰੂ ਕਰਨ ਤੇ ਸੁੰਗੜਨ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}“ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਚਲਾ! ਉਹਨੇ ਚਿਲਕ ਕੇ ਕੋਚਵਾਨ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। ਹੋਰ ਤੇਜ਼!'' {{gap}}ਪਰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਕੂਕਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਬੋਲਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਅਧਮੋਈ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਬੱਘੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਤਾਂ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਉਡਦਾ-ਉਡਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿਉ, ਬੁਢੇ ਕੱਕਰ, ਕੋਲ ਆਇਆ, ਤੇ ਫੜਾਂ ਤੇ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ: {{gap}}"ਵੇਖ ਮੇਰੇ ਵਲ, ਬਾਪੂ!" ਉਹ ਕਿਆ। “ਵੇਖ ਮੇਰੇ ਵਲ! ਮੇਰੇ ’ਚ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਈ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣ ਲਗਾ! ਵੇਖ ਸਈ, ਮੈਂ ਕਿੱਡੇ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ, ਮੋਟੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੂੰ ਯਖ਼ ਕਰ ਕੇ ਰਖ es! ਤੇ ਕਿੱਡੇ ਨਿੱਘੇ ਕੋਟ ਹੇਠਾਂ ਮੈਂ ਰੀਂਗ ਵੜਿਆ ਸਾਂ! ਤੈਥੋਂ ਇੰਜ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਣਾ! ਤੈਥੋਂ ਏਡੇ ਵਡੇ ਹੈ ਤਕੜੇ ਜੁੱਸੇ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਯਖ਼ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ!" {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਕੱਕਰ ਮੁਸਕਰਾਇਆ। {{gap}}"ਸ਼ੇਖੀਖੋਰਿਆ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਏਡੀ ਕਾਹਲ ਨਾ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦੀਆਂ ਫੜਾਂ ਮਾਰਨ ਦੀ। ਠੀਕ ਏ, ਤੂੰ ਓਸ ਮੋਟੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੂੰ ਯਖ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਗਰਮ ਕੋਟ ਹੇਠ ਵੜ ਗਿਉਂ। ਪਰ ਇਹ ਤੂੰ ਕੋਈ ਮਲ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਲਈ। ਓਧਰ ਵੇਖ। ਪਾਟੇ-ਪੁਰਾਣੇ ਕੋਟ ਵਾਲਾ ਮਾੜਚੂ ਜਿਹਾ ਉਹ ਜਟ ਵੇਖਿਆ ਈ, ਮਾੜਚੂ ਜਿਹੇ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦੈ।" {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਵੇਖਿਐ।" "ਠੀਕ, ਉਹ ਲੱਕੜਾਂ ਵੱਢਣ ਜੰਗਲ 'ਚ ਜਾ ਰਿਹੈ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਖਾਂ, ਉਹਨੂੰ ਯਖ਼ ਕਰਨ ਦੀ। ਜੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਉਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਮੰਨ ਜਾਂਗਾ, ਜਦੋਂ ਆਖੇਗਾ, ਤੂੰ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲਾ ਏਂ।" {{gap}}"ਵਾਹ! ਕਮਾਲ ਕਰ ਦਿਤੀ ਆ!" ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਚਿਲਕਿਆ। "ਇਹਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕੋ ਪਲ ’ਚ ਯਖ਼ ਕਰਕੇ ਰਖ ਦਿਆਂਗਾ!" {{gap}}ਤੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਉਪਰ ਹਵਾ ਵਿਚ ਉਠਿਆ ਤੇ ਜਟ ਨੂੰ ਜਾ ਰਲਣ ਲਈ ਉਡ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਜਾ ਰਲਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ, ਪਿਛੇ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਿਚ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਹਦੇ {{center|੮੫ }}<noinclude>{{center|੮੫}}</noinclude> ha4cv9a34zx6udznp70vsn7ok3r5fgi 250 18562 227041 163850 2026-07-19T05:23:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਉਤੇ ਕਦੀ ਇਕ ਪਾਸਿਉਂ ਉਡ ਕੇ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਕਦੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਉਂ, ਪਰ ਜਟ ਘੋੜਾ ਹਿੱਕੀ ਗਿਆ ਤੇ ਉਕਾ ਨਾ ਅਟਕਿਆ! ਫੇਰ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਚੂੰਡਣ ਲਗਾ, ਪਰ ਕਿਸਾਨ ਸਲੇਜ਼ ਵਿਚੋਂ ਕੁਦ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਠਹਿਰ ਜਾ ਤੂੰ!'' ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। “ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ 'ਚ ਯਖ਼ ਕਰਾਂਗਾ।'' {{gap}}ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਕੁਹਾੜਾ ਕਢਿਆ ਤੇ ਕੇਲੋਂ ਤੇ ਬਰਚ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਇੰਜ ਵੱਢਣ ਲਗਾ ਕਿ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਛੱਡੇ ਉਡਣ ਲਗੇ! {{gap}}ਤੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਚੈਨ ਨਾ ਲੈਣ ਦਿਤਾ। ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਗਲਮੇ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਿਆ ... {{gap}}ਪਰ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਜਿੰਨਾ ਬਹੁਤਾ ਜ਼ੋਰ ਜਟ ਨੂੰ ਯਖ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਲਾਂਦਾ, ਓਨੇ ਬਹੁਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜਟ ਕੁਹਾੜੇ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਕੇ ਮਾਰਦਾ ਤੇ ਓਨੇ ਬਹੁਤੇ ਹੀ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਵਢ ਧਰਦਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ, ਉਹਨੂੰ ਏਨੀ ਗਰਮੀ ਲੱਗਣ ਲਗ ਪਈ ਕਿ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਨੇ ਹੀ ਲਾਹ ਛੱਡੇ। {{gap}}ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਓਨਾ ਚਿਰ ਜਟ ਦੇ ਪਿਛੇ ਪਿਆ ਰਿਹਾ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਉਕਾ ਥਕ-ਟੁਟ ਨਾ ਗਿਆ। {{gap}}“ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। “ਹਰਾ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਲੈਣਾ ਈ ਏਂ। ਜਦੋਂ ਘਰ ਦੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੱਡੀਆਂ ਤਕ ਠਾਰ ਦੇਣੈ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ।'' {{gap}}ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਸਲੇਜ ਵਲ ਭਜਿਆ, ਤੇ ਜਟ ਦੇ ਦਸਤਾਨੇ ਵੇਖ, ਰੀਂਗ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ। ਉਹ ਓਥੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ, ਹੱਸਣ ਲਗਾ: {{gap}}”ਵੇਖਨਾਂ, ਜਟ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਨੇ ਕਿਵੇਂ ਪਾਂਦੈ। ਏਨਾ ਅਕੜਾ ਦਿਤੈ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿ ਅੰਦਰ ਉਂਗਲਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਾੜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ!'' {{gap}}ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਜਟ ਦੇ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਜਟ ਲੱਕੜਾਂ ਵਢਦਾ ਰਿਹਾ। ਲਗਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਖਿਆਲ ਤਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਓਨਾ ਚਿਰ ਵਢਦਾ ਗਿਆ, ਜਿੰਨੇ ਚਿਰ ਤਕ ਉਹਨੇ ਪੂਰੇ ਗੱਡੇ ਜਿੰਨਾ ਲਾਦਾ ਤਿਆਰ ਨਾ ਕਰ ਲਿਆ। {{gap}}“ਹੁਣ, ਜਟ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਘਰ ਜਾ ਸਕਨਾਂ ਮੈਂ।" {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਦਸਤਾਨੇ ਫੜੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਪੀਡੇ ਆਕੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}“ਹੱਛਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ?'' ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਹਸਦਿਆਂ ਸੋਚਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਪਰ ਜਟ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕਿ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਦਸਤਾਨੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਪੈ ਰਹੇ, ਆਪਣਾ ਕੁੱਤਾ ਫੜਿਆ ਤੇ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਉਤੇ ਇਕਸਾਰ ਸੱਟਾਂ ਮਾਰਨ ਲਗਾ। {{gap}}ਜਟ ਕੁਹਾੜੇ ਨਾਲ ਦਸਤਾਨਿਆਂ ਉਤੇ ਫਾਂਹ-ਛਾਂਹ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਉਹਨਾਂ ਅੰਦਰ ਊਈ-ਊਈ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਜਟ ਨੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਨੂੰ ਏਡਾ ਸਖ਼ਤ ਕੁਟਾਪਾ ਚਾੜਿਆ ਕਿ ਉਹ, ਅਧ-ਮੋਇਆ ਹੋ ਜਟ ਤੋਂ ਭਜ ਨਿਕਲਿਆ। {{center|੮੬}}<noinclude></noinclude> fuvavhl4v10y75bxiq30fj5b3vhkssc 250 18565 227042 163851 2026-07-19T05:23:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਕੂਕਾਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਹਿਕਦਾ, ਜਟ ਲੱਕੜ ਲੈ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। ਤੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਹਾਇ-ਹਾਇ ਕਰਦਾ, ਪੈਰ ਘੜੀਸਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਵਲ ਚਲ ਪਿਆ। {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਕੱਕਰ ਨੇ ਜਵਾਨ ਕੱਕਰ ਨੂੰ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਹਦਾ ਹਾਸਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। {{gap}}"ਕੀ ਹੋਇਆ ਈ, ਪੁਤਰਾ," ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ, "ਇੰਜ ਪੈਰ ਕਿਉਂ ਘੜੀਸਦਾ ਆ ਰਿਹੈਂ?" {{gap}}"ਜਟ ਨੂੰ ਯਖ਼ ਕਰਦਿਆਂ-ਕਰਦਿਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆਂ।” {{gap}}"ਤੇ ਏਡੀ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਹਾਇ-ਹਾਇ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹੈਂ?" {{gap}}"ਕੌਣ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਥਾਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ! ਜਟ ਨੇ ਜਿਹੜੀ ਧੈਬੜ ਚਾੜ੍ਹੀ ਏ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਪਾਸੇ ਪੀੜ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ।" {{gap}}ਵੇਖ ਪੁਤਰਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਸਬਕ ਸਿਖ। ਵਿਹਲੜ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰੋੜਾ ਚਾੜ੍ਹਨਾ ਤਾਂ ਸੌਖਾ ਏ, ਪਰ ਜਟ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਦਾ। ਤੇ ਇਹ ਗਲ ਕਦੀ ਨਾ ਭੁੱਲੀ!" {{center|੮੭}}<noinclude></noinclude> 9mzoxdgjqr8osvd12aqd7tie24iex1q 250 18568 227043 163900 2026-07-19T05:23:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{right|<poem>{{larger| '''ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਘੋੜਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾ '''ਦਿਤਾ ਗਿਆ''''''}} '''ਲਤਵੀਅਨ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ'''</poem>}} {{gap}}ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਜ਼ਾਲਮ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦਾ ਕਦੀ ਵੀ ਲਿਹਾ? ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਓਨਾ ਚਿਰ ਕੰਮ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਅਧ-ਮੋਏ ਨਾ ਜਾਂਦੇ। ਦਿਨ-ਦਿਹਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਰਾਮ ਨਾ ਕਰਨ ਦੇਂਦਾ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਡਾ ਤਿਹਾਰ ਸੀ, ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ-ਕਾਜ ਛਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਗਹਾਈ ਲਈ ਕੋਠੇ ਨੂੰ ਘਲਿਆ। {{gap}}ਏਧਰ ਕਾਮੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗਹਾਈ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਏਨੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਖਲੋਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਰਿਹਾ। {{gap}} ਉਹਨਾਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਇਕ ਸੋਟੀ ਫੜੀ ਕੋਠੇ ਅੰਦਰ ਆਪ ਆ ਦਮਕਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਮੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿੱਲੇ ਲਗੇ, ਤੇ ਉਹ ਸੋਟੀ ਉਗਰਦਾ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ, ਡਰਾਵੇ ਦੇਣ ਲਗਾ ਤੇ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਣ ਲਗਾ। {{gap}}"ਲਫੰਗਿਉ!" ਉਹ ਕੜਕਿਆ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸਾਰੀ ਰਈ ਗਾਹ ਨਾ ਲਵੋ, ਕੋਠੇ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਧਰ ਸਕਦੇ ਤੁਸੀਂ!" {{gap}} ਕਾਮਿਆਂ ਨੇ ਫਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਜੋਣ ਲਈ ਇਕ ਘੋੜਾ ਮੰਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੁ ਕੰਮ ਛੇਤੀ ਨਬੇੜਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। {{gap}}“ਕੀ ਕਿਹਾ ਜੇ!?" ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਕੜਕਿਆ। "ਘੋੜਾ ਦਿਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ? ... ਜੇ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਨਾਂ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਖਾਲੀ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਈ ਤੁਹਾਡੀ ਇਕ-ਇਕ ਲਫੰਗੇ ਦੀ ਸੰਘੀ ਨੱਪ ਛਡਣੀ ਏਂ! ਘੋੜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣ ਲਗਾ! ਘੋੜੇ ਨੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨੇਂ। ਕੰਮ ਤੁਸੀਂ ਆਪੇ ਈ ਨਿਬੇੜ ਸਕਦੇ ਹੋ। {{gap}} ਤੇ ਚੰਗਾ ਸੰਘ ਪਾੜ, ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਨੇ ਗਹਾਈ ਵਾਲੇ ਕੋਠੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਘੱਟਾ ਫੱਕਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। "<noinclude>{{center|੮੮}}</noinclude> hyw1jbyxq9jdrp9i8rqeprcx9g99ygd 250 18574 227044 163901 2026-07-19T05:24:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਵਿਚ ਉਹ ਸਿਆਲ ਰੁੱਤੇ ਇਕ ਗੱਡੇ ਤੋਂ ਪਰਾਲੀ ਦਾ ਇਕ ਰੁੱਗ ਹੀ ਚੁਰਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਹੁਨਾਲ ਰੁੱਤੇ ਵਾੜ ਹੋਠਾਂ ਉੱਗੇ ਕੁਝ ਕੰਡਿਆਲੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਹੀ ਮਾਰ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ। {{gap}}ਹੋਇਆ ਕੀ ਕਿ ਅਸਲੋਂ ਓਸੇ ਹੀ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਕੁਮੈਤ ਘੋੜਾ ਆਇਆ ਸੀ, ਜ਼ਾਲਮ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬੜਾ ਢੰਡਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਲਭ ਨਾ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਪੂਰਾ ਇਕ ਵਰਾ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਘੋੜਾ ਜ਼ੋਰ ਵਾਲਾ, ਤਕੜਾ, ਤੇ ਬਾਂਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਵਰੇ, ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤਕ ਉਹ ਮਾਂਦਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ: ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਧਸ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਮੂੰਹ ਲਮਕ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਸਲੀਆਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਪਿਠ ਅੰਦਰ ਵਲ ਢਹਿ ਪਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਾਲ ਲਿਲਿਚੇ ਤੇ ਖੰਡਰੇ-ਪੁੰਡਰੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਜਾਗੀਰਦਾਰਨੀ ਨੇ ਘੋੜਾ ਇਹਾਤੇ ਵਿਚ ਤਕਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਮੁਹਤਮਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}ਏਸ ਕੁਲਹਿਣੀ ਟੈਰ ਨੂੰ ਜੰਗਲ 'ਚ ਲੈ ਜਾਓ ਤੇ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ! ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦੈ!'' {{gap}}ਪਰ ਮੁਹਤਮਮ ਨੇ ਵੀ ਬੁਝ ਲਿਆ, ਉਹ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਘੋੜਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}ਇਕ ਸਵੇਰੇ, ਕਿਸੇ ਵਡੇ ਦਿਹਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੁਮੈਤ ਘੋੜਾ ਅਡੋਲ ਹੀ ਆਪਣੀ ਖੁਰਲੀ ਕੋਲੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਉਹ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਦੇ ਬਗੀਚੇ ਵਿਚ ਜਾ ਵੀੜਆ ਤੇ ਗੋਭੀ ਖਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}} ਜਾਗੀਰਦਾਰਨੀ ਸੈਰ ਲਈ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ, ਟਹਿਲਦੀ-ਟਹਿਲਦੀ ਬਾਗੀਚੇ ਵਿਚ ਆਣ ਵੜੀ, ਤੇ ਓਥੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਉਹੀਉ ਕੁਲਹਿਣਾ ਘੋੜਾ ਹਾਬੜਿਆ ਹੋਇਆ ਗੋਭੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲਾਂਹਦਾ ਤੇ ਅੰਦਰ ਲੰਘੀਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਜਾਗੀਰਦਾਰਨੀ ਨੂੰ ਤਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। {{gap}}“ਓਏ ਨਿਕੰਮਿਆਂ ਵਹਿਸ਼ੀਆ!'' ਉਹ ਚਿਲਕੀ। “ਠਹਿਰ ਜਾ ਤੂੰ, ਸਿਖਾਣੀ ਹਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸਬਕ!'' {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਮੋਟਾ ਸਾਰਾ ਡੰਡਾ ਚੁਕ, ਠਾਹ ਕਰਦਾ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਦੇ ਮਾਰਿਆ! ਤੇ ਹੋਇਆ ਕੀ! ਇਕੋ ਖਿਣ ਵਿਚ ਓਥੇ ਆਪ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਆਣ ਖਲੋਤਾ ਸੀ। ਜ{{gap}}ਾਗੀਰਦਾਰ ਨੇ ਮਾਂਦੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਰਸ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਮੇਰੀਏ ਵਹੁਟੀਏ ਪਿਆਰੀਏ! ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਾਰਨੀ ਏਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਚਾਰ ਪੱਤੇ ਗੋਭੀ ਦੇ ਖਾ ਲਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮਾੜਾ ਲਗਦਾ ਈ?... ਵਰੇ ਦੀ ਭੁੱਖ ਪਿਛੋਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਪੱਤੇ ਆਪਣੇ ਖਾਧੇ ਹੋਏ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਮਿੱਠੇ ਲਗਦੇ ਨੇ! {{gap}}ਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰਨੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਫ਼-ਉਫ਼ ਤੇ ਹਾਇ-ਹਾਇ ਕਰਨ ਲਗੀ। ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਉਕਾ ਲਗਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ: ਉਹ ਪਿੰਡੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪਤਲਾ ਤੇ ਰੰਗ ਦਾ ਬਹੁਤ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਦਾੜੀ ਤੇ ਨਹੁੰ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਦਾ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡਾਂ ਝਰੀਟੋ-ਝਰੀਟ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਕਪੜਿਆਂ ਦਾ ਸਿਉਣਾਂ ਤੇ ਲੀਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਜਾਗੀਰਦਾਰਨੀ ਨੇ ਉਹਦਾ ਹਥ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਲੈ ਗਈ ਤਾਂ ਜੁ ਕੋਈ ਵੇਖ ਨਾ ਲਵੇ। {{gap}}ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਜਾਗੀਰਦਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਮਸਕੀਨ ਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।<noinclude></noinclude> eqsodsconp8mcwbn1mna2b3p9o3ub39 250 18577 227045 163904 2026-07-19T05:24:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger|'''ਕਰਨੀ ਦਾ ਫਲ'''}} '''ਏਸਤੋਨੀਅਨ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ''' {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 97 |bSize = 464 |cWidth = 341 |cHeight = 117 |oTop = 99 |oLeft = 32 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਇਕ ਗ਼ਰੀਬ ਬੁੱਢਾ ਰਾਹੀ ਕਿਸੇ ਰਾਹੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਰਕਾਲਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਘਰ ਦੀ ਬਾਰੀ ਖੜਕਾਈ। {{gap}}"ਭਲੇ ਲੋਕੋ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਤ ਭਰ ਲਈ ਆਸਰਾ ਦਿਓ!'' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਜਿਹੜੀ ਇਕ ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਤੀਵੀਂ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਨੂੰ ਝਿੜਕਣ-ਝਾੜਨ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}"ਕੁੱਤੇ ਛਡ ਦਿਆਂਗੀ ਤੇਰੇ 'ਤੇ!" ਉਹ ਚਿਲਕੀ। “ਫੇਰ ਲੱਗੀਗਾ ਪਤਾ, ਰਾਤ ਲਈ ਆਸਰਾ ਕਿਵੇਂ ਮੰਗੀਦੈ। ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ ਏਥੋਂ!'' {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਗਰੀਬ ਘਰ ਦਿਸਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਬਾਰੀ 'ਤੇ ਖੜਾਕ ਕੀਤਾ। {{gap}}“ਭਲੇ ਲੋਕੋ, ਰਾਤ ਭਰ ਲਈ ਆਸਰਾ ਦਿਉਗੇ ਮੈਨੂੰ?'' ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਆ, ਲੰਘ ਆ ਅੰਦਰ!'' ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਨੇ ਸੁਖਾਵੇਂ ਸਹਿਜੇ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਜੀ ਸਦਕੇ ਰਾਤ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗੁਜ਼ਾਰ | ਬਸ ਸਿਰਫ਼ ਰੌਲਾ ਹੋਏਗਾ ਤੇ ਥਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤੀ ਨਹੀਂ। ਪਿਛੋਂ ਨਾ ਕਹੀਂ।'' {{gap}}ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਘਰ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਪਰਵਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗ਼ਰੀਬ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਚੇ ਸਨ, ਤੇ ਝੱਗੇ ਜਿਹੜੇ ਉਹਨਾਂ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਲੀਰੋ-ਲੀਰ ਤੇ ਘਸੱਡੇ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}“ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਲੀਰਾਂ ਕਿਉਂ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੀ?" ਦੇਸੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। “ਨਵੇਂ ਝੱਗੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਦੇਂਦੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ? {{gap}}"ਕਿਵੇਂ ਬਣਾ ਦਿਆਂ?" ਤੀਵੀਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਘਰ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ ਹੋਇਐ, ਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਈ ਪਾਲਣੇ ਪੈ ਰਹੇ ਨੇ ... ਕਪੜਿਆਂ ਦੀ ਛੱਡੋ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈਸੇ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।”<noinclude></noinclude> i4issje7bs10r3irabcy25nw926pprf 250 18580 227046 163906 2026-07-19T05:24:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪ੍ਦੇਸੀ ਨੇ ਉਹਦੀ ਗਲ ਸੁਣੀ ਤੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਇਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਨਾ ਕਿਹਾ। ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਨੇ ਰੋਟੀ ਮੇਜ਼ ਉਤੇ ਪਰੋਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹਨਾ ਨਾਲ ਆ ਬਹੇ। {{gap}}"ਆ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖਾ ਲੈ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਬੁਢੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਰੋਟੀ ਮੈਂ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਈ ਹੋਇਐ, ਖਾਧੀ ਸੀ।'' {{gap}}ਤੇ ਆਪਣਾ ਝੋਲਾ ਖੋਲ੍ਹ, ਉਹਨੇ ਖਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਸਨ, ਕੱਢੀਆਂ ਤੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆ ਦਿਤੀਆਂ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਲੇਟ ਗਿਆ ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਸੋਂ ਗਿਆ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਬੁੱਢਾ ਉਠਿਆ, ਖਾਤਰਦਾਰੀ ਲਈ ਉਹਨੇ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਹੋਣ ਵੇਲੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਤੂੰ ਸਵੇਰੇ ਕਰੇਂ, ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਕਰਦੀ ਰਹੇਂ।'' {{gap}}ਤੀਵੀਂ ਨੂੰ ਦੇਸੀ ਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਾ ਪਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਵਲ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਫਾਟਕ ਤਕ ਛੱਡਣ ਗਈ, ਤੇ ਫੇਰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਪਰਤ ਆਈ। {{gap}}"ਜੇ ਗ਼ਰੀਬ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਲੀਰਾਂ-ਲਮਕਾਂਦੇ ਨੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਗੇ!'' ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਕਪੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਘਰ ਪਏ ਹੋਏ ਕਪੜੇ ਦੇ ਅਖੀਰੀ ਟੋਟੇ ਦਾ ਇਕ ਝੱਗਾ ਬਣਾਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ। ਤੇ ਉਹ ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਗਵਾਂਢਣ ਦੇ ਘਰੋਂ ਗਜ਼ ਮੰਗਣ ਗਈ ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਕਪੜਾ ਮਾਪ ਤੇ ਵੇਖ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਝੱਗੇ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਹੈ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਗਵਾਂਢਣ ਦੇ ਘਰੋਂ ਆ ਉਹ ਇਕਦਮ ਆਪਣੇ ਸਟੋਰ ਵਿਚ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਫੱਟੇ ਤੋਂ ਕਪੜੇ ਦਾ ਟੋਟਾਂ ਚੁਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਾਪਣ ਲਗੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਾਪਣ ਲਗੀ, ਕਪੜਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਦੂਜਾ ਸਿਰਾ ਕਦੀ ਆਉਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲਗਾ! ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉਹ ਕਪੜਾ ਮਾਪਦੀ। ਰਹੀ ਤੇ ਚਿਰਾਕਿਆਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਬਸ ਕਰ ਸਕੀ। {{gap}}ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਪਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਏਨਾ ਕਪੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਲਈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਬਚਿਆਂ ਲਈ ਬਾਕੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਾਸਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸੀ। {{gap}}‘ਤੇ ਪ੍ਦੇਸੀ ਦੀ ਗਲ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਸੀ!'' ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। ਉਸੇ ਹੀ ਸ਼ਾਮੀਂ ਉਹ ਗਜ਼ ਆਪਣੀ ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਗਵਾਂਢਣ ਨੂੰ ਮੋੜਨ ਗਈ, ਤੇ ਉਹਨੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੁਕਾਅ ਤੋਂ, ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਕਿਵੇਂ ਦੇਸੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਕਪੜੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਇਕ ਸਟੋਰ ਹੈ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਮੈਂ ਵੀ ਹੱਦ ਕਰ ਛੱਡੀ, ਉਹਨੂੰ ਰਾਤ ਲਈ ਆਸਰਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦਿਤਾ!'' ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਤੀਵੀਂ? ਸੋਚਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕਾਮੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ: {{gap}}"ਵੇਖ, ਭਲੇ ਆਦਮੀਆਂ, ਫਟਾਫਟ ਘੋੜਾ ਜੋ ਲੈ ਤੇ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਓਸ ਮੰਗਤੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਪਓ। ਹਰ ਹਾਲੇ ਉਹਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ! ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਖੁਲੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਈ ਕਹਿੰਦਾ ਰਹੀ ਆਂ।"<noinclude>{{center|੯੨}}</noinclude> s1yeigtcz0sugrf4ly9qtsnlu2cubrk 250 18583 227047 163908 2026-07-19T05:25:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਕਾਮਾ ਇਕਦਮ ਬੱਚੇ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਉਹਨੂੰ ਜਾ ਰਲਿਆ। ਪਰ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਕਾਮਾ ਡਾਢਾ ਝੁਰਨ ਲਗਾ: {{gap}}“ਕਿੱਡਾ ਦੁਖੀ ਆਂ ਮੈਂ ਵੀ!'' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਜੂਰੀ ਦਿਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਢ ਦੇਣੈ।'' {{gap}}“ਬਚੜਿਆ, ਕ੍ਰਿਝ ਨਾ,'' ਬੁਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਇੰਜ ਈ ਸਹੀ! ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਨਾਂ।'' ਤੇ ਗੱਡੇ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਉਹ ਕਾਮੇ ਨਾਲ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਤੀਵੀਂ, ਬੇਸਬਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣੀ, ਫਾਟਕ 'ਤੇ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਮਿਲੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਘਰ ਅੰਦਰ ਲਿਜਾ, ਖਾਣ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਲਈ ਆਰਾਮਦੇਹ ਬਿਸਤਰਾ ਵਿਛਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}“ਬਾਪੂ ਜੀ, ਲੇਟ ਜਾਓ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰੋ!'' {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਤੀਵੀਂ ਦੇ ਘਰ ਇਕ ਦਿਨ ਰਿਹਾ, ਇਕ ਦਿਨ ਹੋਰ ਤੇ ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਵੀ ਉਹ ਖਾਂਦਾ ਪੀਂਦਾ, ਸੌਦਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਪਾਈਪ ਪੀਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮਿਹਰ ਵਾਲੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉਹਨੂੰ ਵੱਟ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਇਹ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕੰਮ ਦਾ ਬੁੱਢਾ ਏਥੋਂ ਨਿਕਲੇਗਾ ਕਦੋਂ! ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਢ ਦੇਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਉਹਨੇ ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਝਾਗੀ ਸੀ, ਅਜਾਈਂ ਚਲੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਸਵੱਖਤੇ ਹੀ, ਉਹਨੇ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਚੱਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਤੀਵੀਂ ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਰ ਤਕ ਛੱਡਣ ਗਈ। ਬੁੱਢਾ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਫਾਟਕ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ ਤੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਹੀ ਉਹ ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਤੀਵੀਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਨਾ ਰਿਹਾ ਗਿਆ: {{gap}}"ਦੱਸੋ, ਅਜ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ। {{gap}}ਜੁ ਤੂੰ ਸਵੇਰੇ ਕਰੇਂ, ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਕਰਦੀ ਰਹੇਂ। ਰੱਜੀ-ਪੁੱਜੀ ਤੀਵੀਂ ਨੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਆ ਵੜਨ ਤੇ ਕਪੜਾ ਮਾਪਣ ਲਈ ਗਜ਼ ਫੜਨ ਦੀ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਪਰ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਨਿੱਛ ਆ ਗਈ, ਏਨੀ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਕਿ ਬਾਹਰ ਹਾਤੇ ਵਿਚ ਚੂਚੇ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਉਡ ਭੱਜੇ। {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੂੰ, ਅਟਕਿਆਂ ਬਿਨਾਂ, ਸਾਰਾ ਹੀ ਦਿਨ ਨਿੱਛਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ: {{gap}}"ਆ-ਛਾਂ! ਆ-ਛਾਂ! ਆ-ਛਾਂ!'' {{gap}}ਨਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਖਾਧਾ ਗਿਆ, ਨਾ ਪੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ: {{gap}}"ਅ-ਛੀ! ਆ-ਛਾਂ! ਆ-ਛਾਂ!'' {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਨਿੱਛਾਂ ਆਉਣੀਆਂ ਤਾਂ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁਬ ਗਿਆ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਗਿਆ। {{center|੯੯}}<noinclude></noinclude> 2jg8p4srte7pt1ot1qfmnu11zvenlpm 250 18586 227048 163912 2026-07-19T05:25:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 100 |bSize = 464 |cWidth = 206 |cHeight = 246 |oTop = 23 |oLeft = 53 |Location = left |Description = }} {{larger|'''ਹੀਸੀ ਦਾ ਪੁੜ'''}} '''ਕਰੇਲੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ''' {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਦੋ ਭਰਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਤਾਂ ਗਰੀਬ ਸੀ ਤੇ ਦੂਜਾ ਰੱਜਾ ਪੁੱਜਾ। ਰੱਜਾ-ਪੁੱਜਾ ਭਰਾ ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਰਖਦਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਰ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਉਹਨੂੰ ਤੌਖ਼ਲਾ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਗਰੀਬ ਭਰਾ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਮੰਗਣ ਨੂੰ ਨਾ ਟੁਰਿਆ ਆਵੇ। {{gap}}ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਮੰਗਣ ਨੂੰ ਹੀ ਟੁਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਪਰ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਦਿਹਾਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਘਰ ਕੁਝ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਉਹਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗੀ: {{gap}}“ਦਿਹਾਰ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਵਾਂਗੇ? ਭਰਾ ਕੋਲ ਜਾ ਤੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਮਾਸ ਹੁਦਾਰਾ ਮੰਗ ਲਿਆ। ਕਲ੍ਹ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਪਸ਼ੂ ਵੱਢੀਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ ਉਹਨੂੰ।” {{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਹ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਥਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਜਾ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਭਰਾਵਾ, ਮੈਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਮਾਸ ਹੁਦਾਰਾ ਦੇ ਦੇ, ਦਿਹਾਰ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਘਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।” {{gap}}ਤੇ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਗਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪੌੜ ਸੁਟਿਆ ਤੇ ਚਿਲਕਿਆ: {{gap}}“ਐਹ, ਲੈ ਫੜ ਤੇ ਜਾ ਹੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਿਓ, ਕੋਲ!” {{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਭਰਾ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਭਰਾ ਦੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਪੌੜ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੂ ਦਿਤਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਿਓ, ਹੀਸੀ, ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਸੂ, ਏਸ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਹੀਸੀ ਕੋਲ ਈ ਲੈ ਜਾਵਾਂ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਜਾਂ ਨਾ, ਇਹਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਟੁਰਦਿਆ ਟੁਰਦਿਆਂ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਲੱਕੜਹਾਰੇ ਮਿਲ ਪਏ। {{gap}}“ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?” ਲੱਕੜਹਾਰਿਆਂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।<noinclude>{{center|੯੪}}</noinclude> 9ysnp78wpnsz7ldwdfs7y7h1jjext9y 250 18589 227049 163994 2026-07-19T05:25:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਿਓ, ਹੀਸੀ, ਕੋਲ, ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਇਹ ਪੌੜ ਦੇਣ ਲਈ," ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ! “ਪਤਾ ਜੇ, ਉਹਦੀ ਝੁੱਗੀ ਕਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਏ?" {{gap}}ਲੱਕੜਹਾਰਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਸਿੱਧਾ ਅਗੇ ਨਿਕਲ ਜਾ, ਰਾਹੋਂ ਉਕਾ ਨਾ ਮੁੜੀਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਪਹੁੰਚ ਪਏਂਗਾ। ਪਰ ਪਹਿਲੋਂ ਸਾਡੀ ਗਲ ਸੁਣ। ਜੋ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਪੌੜ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੀਸੀ ਤੈਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੇ, ਨਾ ਲਈਂ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਸੋਨਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੇ, ਤਾਂ ਸੋਨਾ ਵੀ ਨਾ ਲਈਂ। ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁੜ ਮੰਗੀਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ।" {{gap}}ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਲਈ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਲੱਕੜਹਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖੀ ਤੇ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਪਿਆ, ਜਾਂ ਨਾ ਜਾਣਾ ਪਿਆ, ਇਹਦਾ ਪਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਟੁਰਦਿਆਂ-ਟੁਰਦਿਆਂ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਝੁੱਗੀ ਦਿਸ ਪਈ। ਉਹ ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਕੀ। ਵੇਖਦਾ ਏ, ਓਥੇ ਆਪ ਹੀਸੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ! {{gap}}ਹੀਸੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਲੋਕ ਅਕਸਰ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੁਗ਼ਾਤਾਂ ਲਿਆਣਗੇ, ਪਰ ਲਿਆਂਦੇ ਕਦੀ ਘਟ ਈ ਨੇ। ਤੂੰ ਕੀ ਲਿਆਂਦੈ ਮੇਰੇ ਲਈ?" {{gap}}"ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਪੌੜ।" {{gap}}ਹੀਸੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}"ਤੀਹ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਪੌੜ ਮੈਨੂੰ ਛੇਤੀ ਦੇਣ ਦੀ ਕਰ!" ਉਹਨੇ ਪੌੜ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਖਾ ਲਿਆ। {{gap}}"ਤੇ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਇਹਦਾ ਇਵਜ਼ਾਨਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁਨਾਂ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਚਾਹੀਦਾ ਈ ਇਹਦੇ ਲਈ? ਐਹ ਲੈ, ਦੋ ਮੁੱਠਾਂ ਚਾਂਦੀ ਦੀਆਂ ਲੈ ਜਾ।" {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ," ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਤਾਂ ਹੀਸੀ ਨੇ ਕੁਝ ਸੋਨਾ ਕਢਿਆ ਤੇ ਦੋ ਮੁੱਠਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਅਗੇ ਰਖ ਦਿਤੀਆਂ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਸੋਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ," ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਕੀ ਏ?" {{gap}}"ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੜ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ! ਪਰ ਪੈਸੇ ਜਿੰਨੇ ਚਾਹੇਂ ਲੈ ਲੈ।" {{gap}}ਪਰ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਮੰਨਣ ਵਿਚ ਹੀ ਨਾ ਆਇਆ ਤੇ ਪੁੜ ਮੰਗਦਾ ਗਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਪੌੜ ਖਾ ਲਿਐ," ਹੀਸੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੇ ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਏ, ਮੈਨੂੰ ਇਵਜ਼ਾਨਾ ਉਹਦਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਪਏਗਾ। ਠੀਕ ਏ ਫੇਰ, ਲੈ ਲੈ ਮੇਰਾ ਪੁੜ। ਪਰ ਪਤਾ ਹੈ ਈ, ਉਹਦਾ ਕਰਨਾ ਕੀ ਏ?" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਦਸ ਦਿਓ।" {{gap}}"ਖ਼ੈਰ," ਹੀਸੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਇਹ ਕੋਈ ਆਮ ਪੁੜ ਨਹੀਂ। ਜੁ ਮੰਗੇਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਦਏਗਾ, ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਬੋਲ:'ਪੀਹੀ, ਪੁੜਾ ਮੇਰਿਆ!' ਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਬੋਲ ਦੇ:'ਬਸ ਹੋ, ਜਾ ਖਲੋ!' ਤੇ ਇਹ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਏਗਾ। ਤੇ ਹੁਣ ਜਾ!"<noinclude>{{center|੯੫}}</noinclude> kbkzat6mr7aio41kyrweudeh7xw5aby 250 18590 227051 165321 2026-07-19T05:26:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 103 |bSize = 464 |cWidth = 446 |cHeight = 599 |oTop = 0 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> 1zlzmp5936dtg93ua3rbez8tjixyefm 250 18592 227068 165322 2026-07-19T05:30:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227068 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 121 |bSize = 464 |cWidth = 441 |cHeight = 596 |oTop = 2 |oLeft = 9 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> 6whtx76hd4xk86dpdp7wjxatwsd33jd 250 18596 227075 164012 2026-07-19T05:32:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸ਼ਾਯਾਂ ਤਹੁਫ਼ਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦੈ। ਬਦਲੇ 'ਚ, ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੁਦਾਗਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲੀਂ ਬੁਲਾਂਦੈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ 'ਨਰਦੀ'* ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾਂਦੈ।” {{gap}}ਮਾਮੇਦ ਕੀ ਕਰਦਾ? ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਵਾਲ਼ੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਕਪੜੇ ਚੁਣੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਥਾਲ ਵਿਚ ਰਖਿਆ, ਤੇ ਮਹਿਲ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਤੁਹਫ਼ੇ ਕਬੂਲ ਕੀਤੇ ਤੇ ਸੁਦਾਗਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਕਿਹੜੇ ਮਾਲ ਦੀ ਸੁਦਾਗਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਕਿਥੇ-ਕਿਥੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਮਾਮੇਦ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਚ-ਸਚ ਦਸ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਹਦੀ ਗਲ ਸੁਣ ਲਈ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਅਜ ਸ਼ਾਮੀਂ ਮੇਰੇ ਮਹਿਲੀਂ ਆਈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਨਰਦੀ ਖੇਡਾਂਗੇ।” {{gap}}ਸ਼ਾਮੀਂ ਮਾਮੇਦ ਮਹਿਲੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਹਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ 'ਨਰਦੀ' ਦੀ ਬਸਾਤ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}“ਸੁਦਾਗਰਾ, ਮੇਰੇ ਕਾਇਦੇ ਸੁਣ ਲੈ," ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ।" ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਇਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬਿੱਲੀ ਏ। ਉਹ ਸਾਰੀ-ਸਾਰੀ ਰਾਤ, ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਸਵੇਰ ਤਕ, ਆਪਣੀ ਪੂਛਲ: 'ਤੇ ਸਤ ਜਗੇ ਹੋਏ ਦੀਵੇ ਟਿਕਾ ਸਕਦੀ ਏ। ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਚਿਰ ਅਸੀਂ ਖੇਡਦੇ ਹਾਂ, ਓਨਾ ਈ ਚਿਰ ਦੀਵੇ ਟਿਕਾ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਤੇਰਾ ਸਾਰਾ ਮਾਲ-ਅਸਬਾਬ ਮੇਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੇਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਕੱਸ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਕੈਦਖਾਨੇ ਪਾ ਦਿਤਾ ਜਾਏਗਾ। ਪਰ ਜੇ ਬਿੱਲੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਰਤਾ-ਮਾਸਾ ਵੀ ਹਿਲਦੀ ਏ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਤੇਰਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਜੋ ਵੀ ਹਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਂ, ਕਰ ਸਕੇਂਗਾ।" {{gap}}ਸੁਦਾਗਰ ਕਰਦਾ ਤੇ ਕੀ ਕਰਦਾ?ਭਜਿਆ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ, ਨਾਂਹ-ਨੁਕਰ ਕਰ ਸਕਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਠਦਾ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਤੇ ਉਹ ਓਥੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਾਅਨਤਾਂ ਪਾਣ ਲਗਾ, ਕਿਉਂ ਉਹ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਆਇਆ। {{gap}}"ਮਾਲ-ਅਸਬਾਬ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਈ ਛਡੋ, ਏਥੇ ਤਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਹਥ ਧੋਣਾ ਪੈ ਸਕਦੈ!" ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸਦਿਆ, ਬਿੱਲੀ ਆਈ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਛਲ ਘੁਮਾਈ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਈ। {{gap}}"ਦੀਵੇ ਲਿਆਉ!" ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਇਕਦਮ ਹੀ ਨੌਕਰ ਸਤ ਦੀਵੇ ਲੈ ਆਏ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਪੂਛਲ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿਤੇ। {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਗੀਟੀਆਂ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਤੇ ਬਾਜ਼ੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਸੁਦਾਗਰ ਬਸਾਤ ਉਤੇ ਮਹੁਰੇ ਚਲਾਂਦਾ ਬਿੱਲੀ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਤੇ ਬਿੱਲੀ ਓਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, {{rule}} *ਨਰਦੀ - ਚੌਸਰ।- ਅਨੁ:<noinclude>{{center|੧੧੯}}</noinclude> c2advcxwzgt0cia0py4by6y3x1zvy7e 250 18602 227076 164051 2026-07-19T05:32:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਕੁਝ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਹਦੀ ਕਾਫ਼ਲਾ-ਸਰਾਂ ਵਿਚ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਹਿਲੀਂ ਚੱਲਣ। {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਜੜੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਥਾਲ ਲਿਆ, ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਤੁਹਫ਼ੇ ਪਰੋਸੇ ਤੇ ਮਹਿਲ ਵਲ ਨੂੰ ਚਲ ਪਈ। ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿਛੇ ਉਹਦੇ ਨੌਕਰ ਚੂਹਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪੇਟੀ ਚੁਕੀ ਲਿਆ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਿਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ : {{gap}}" ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਲ 'ਨਰਦੀ' ਖੇਡ ਰਹੀ ਹੋਵਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰ ਕਮਰੇ 'ਚ ਛਡ ਦੇਣਾ।” {{gap}}ਨੌਕਰ ਪੇਟੀ ਲੈ ਬੂਹੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਪੈਰ ਰਖਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}“ਉਹ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਜੁਗ ਜੁਗ ਜੀਵੇਂ! ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਦੇਸ 'ਚ ਰਿਵਾਜ ਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀਮਤੀ ਤੁਹਫ਼ਾ ਲਿਆਇਆਂ।” {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਨੂੰ ਮਰਦ ਸਮਝਦਿਆਂ, ਉਹਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਦਰ-ਮਾਣ ਨਾਲ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ, ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਕਵਾਣ ਰਖੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ 'ਨਰਦੀ' ਦੀ ਇਕ ਬਾਜ਼ੀ ਲਾਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}“ਉਹ ਹਾਕਮਾਂ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ, ਤੇਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਕੀ ਹੋਣਗੀਆਂ?" ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਅਸੀਂ ਓਦੋਂ ਤਕ ਖੇਡਾਂਗੇ , ਜਦੋਂ ਤਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬਿੱਲੀ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦੀ।” {{gap}}“ਤੇ ਜੇ ਤੇਰੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬਿੱਲੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲ ਪਈ ਤਾਂ?" ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਫੇਰ ਮੈਂ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਬਾਜ਼ੀ ਹਾਰ ਗਿਆਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਜੋ ਵੀ ਹਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਂ, ਕਰੀਂ।” {{gap}}“ਠੀਕ ਏ," ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਹੈ, ਉਵੇਂ ਈ ਸਹੀ।" {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਸਦਿਆ, ਤੇ ਬਿੱਲੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੈਰ ਧਰਦੀ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈ, ਤੇ ਡਾਢੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗ਼ਲੀਚੇ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਈ। ਫੇਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨੌਕਰ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਹਥ ਸਤ ਦੀਵੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਪੂਛਲ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿਤੇ। {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਨਾਲ 'ਨਰਦੀ' ਖੇਡਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਖੇਡਦਾ-ਖੇਡਦਾ ਉਹ ਮੁਸਕਰਾਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁਦਾਗਰ ਮੰਨ ਲਵੇ ਕਿ ਉਹ ਹਾਰ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਹੁਣ ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਪੇਟੀ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਚੂਹਾਂ ਛਡ ਦਿਤਾ । {{gap}}ਜਦੋਂ ਬਿੱਲੀ ਨੇ ਚੂਹਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਮਕਣ ਲਗ ਪਈਆਂ ਤੇ ਇੰਜ ਲਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲਣ ਲਗੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਏਡੀ ਸਖ਼ਤੀ ਦੀ ਨਜ਼ਰ<noinclude>{{center|੧੨੧}}</noinclude> o407j2b3lldnejp68436v3wntupan6a 250 18605 227077 164052 2026-07-19T05:32:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਕਦਮ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ ਬਹਿ ਗਈ ਤੇ ਇੰਜ ਜਾਪਣ ਲਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਥਾਂ ਉਤੇ ਹੀ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਵਿਚ ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ, ਨੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਹੋਰ ਚੂਹੇ ਛਡ ਦਿਤੇ। ਚੂਹੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਨੱਸਣ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਧਾਓ-ਧਾਈ ਕਰਨ ਲਗੇ। ਵਿਦਵਾਨ ਬਿੱਲੀ ਲਈ ਇਹ ਕੁਝ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮਿਆਉਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਕਦਮ ਕੁਦ (ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੱਤੇ ਦੇ ਸੱਤੇ ਦੀਵੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਜਾ ਪਏ) ਸਾਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਨੱਠਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਕੜਕੇ ਮਾਰੇ, ਉਹਦੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬਿੱਲੀ ਨੇ ਉਹਦੀ ਇਕ ਨਾ ਸੁਣੀ। {{gap}}ਤਾਂ ਹੀ ਫੇਰ ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਭੱਜੇ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਘੁਟ ਕੇ ਮੁਸ਼ਕਾਂ ਬੰਨ ਦਿਤੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦੁੱਰੇ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਏ, ਤੇ ਮਾਰਦੇ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਰਹਿਮ-ਰਹਿਮ ਨਾ ਪੁਕਾਰ ਉਠਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੈਦੀ ਛਡ ਦਿਆਂਗਾ," ਉਹ ਕੁਰਲਾਇਆ, "ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੈਂ ਲਿਆ ਸੀ, ਮੋੜ ਦਿਆਂਗਾ, ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ!" {{gap}}ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਦੇ ਨੌਕਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦੁੱਰੇ ਮਾਰਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ; ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਹਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਹਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਨਾ ਆਏ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਚਿਰ ਤੋਂ ਉਹਦੇ ਜ਼ੁਲਮ ਤੇ ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਅੱਕੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਨੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਖਾਵੰਦ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਦੀ, ਜੋ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸਨ, ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਭੋਰੇ ਵਿਚ ਸੁਟਵਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਜ਼ਰਨਿਆਰ ਤੇ ਮਾਮੇਦ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਸਾਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਤੇ ਓਥੇ ਉਹ ਅਮਨ-ਚੈਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਦੇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੁਝ ਖਾਂਦੇ-ਹੰਢਾਂਦੇ, ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਖਾਓ ਪੀਓ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ। {{gap}}ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸੇਅ ਡਿੱਗੇ ਨੇ। ਇਕ ਮੇਰਾ ਏ, ਦੂਜਾ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਤੇ ਤੀਜਾ ਉਹਦਾ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਇਹ ਸੁਣੀ।<noinclude></noinclude> m3klfq964pgdsb0uctghrlmafbv2c4t 250 18608 227078 165327 2026-07-19T05:32:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 133 |bSize = 464 |cWidth = 140 |cHeight = 363 |oTop = 24 |oLeft = 20 |Location = left |Description = }} {{larger|ਭੌਂਦੂ ਸ਼ੈਦੁੱਲਾ}} ਆਜ਼ਰਬਾਈਜਾਨੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ {{gap}}ਸਾਡੇ ਵੇਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲੋਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ, ਸ਼ੈਦੁੱਲਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਭੌਂਦੂ ਤੇ ਨਿਕੰਮਾ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਬਹੁਤਾ ਵਕਤ ਭੁੱਖੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ ਖਰੀਦਣ ਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸੁਫ਼ਨਾ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲੈ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਉਹਨੂੰ ਝਿੜਕਣ ਲਗ ਪੈਂਦੀ, ਕਹਿੰਦੀ, ਉਹਦਾ ਕੰਮ ਨੂੰ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ। ਤਾਂ ਸ਼ੈਦੁੱਲਾ ਆਖਦਾ: {{gap}}“ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰ, ਗ਼ਮ ਨਾ ਖਾ! ਅਜ ਅਸੀਂ ਗ਼ਰੀਬ ਸਹੀ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਈ ਅਸੀਂ ਦੌਲਤਮੰਦ ਹੋਵਾਂਗੇ।” {{gap}}“ਕੀ ਬੋਲੀ ਜਾ ਰਿਹੈਂ!" ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਕੂਕ ਉਠਦੀ। "ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੈ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਦਿਨੇ ਰਾਤੀਂ ਪਿਆ ਰਹਿਣੈਂ ਤੇ ਉਂਗਲ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਿਲਾਂਦਾ!" {{gap}}ਪਰ ਸ਼ੈਦੁੱਲਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਕਹਿੰਦਾ: {{gap}}“ਰਤਾ ਦੰਮ ਲੈ! ਵਕਤ ਆਏਗਾ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦੌਲਤਮੰਦ ਹੋਵਾਂਗੇ।” {{gap}}ਘਰ ਵਾਲੀ ਉਡੀਕਦੀ ਰਹੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਉਡੀਕਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ, ਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਗ਼ਰੀਬ ਦੇ ਗ਼ਰੀਬ ਰਹੇ। {{gap}}“ਉਡੀਕਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ," ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਜੇ ਇੰਜ ਈ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਜਾਂਗੇ।” {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ ਕਿ ਗਰੀਬ ਹੋਣੋਂ ਕਿਵੇਂ ਰਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫੇਰ ਚਲ ਪਿਆ। {{gap}}ਸ਼ੈਦੁੱਲਾ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਟੁਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਇਕ ਛਿਡੜੈਲ, ਮਾੜਚੂ ਜਿਹਾ ਬਘਿਆੜ ਮਿਲ ਪਿਆ।<noinclude>{{center|੧੨੩}}</noinclude> 3bhdoukkn7h903kvjqlyl3w4kci3u76 250 18611 227079 164119 2026-07-19T05:33:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ, ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?” ਬਘਿਆੜ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾਂ, ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਲਈ, ਦੌਲਤਮੰਦ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀਦੈ," ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਬਘਿਆੜ ਨੇ ਉਹਦੀ ਗਲ ਸੁਣੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਜਾ ਈ ਰਿਹੈਂ, ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰ ਕੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛੀਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ। ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਮੇਅਦੇ ’ਚ ਬੜੀ ਸਖ਼ਤ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਏ। ਦਿਨੇ ਰਾਤੀਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦੇਂਦੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਿਆਣਾ ਤੈਨੂੰ ਦਸ ਸਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੈ।" {{gap}}"ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ," ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਮੈਂ ਪੱਛਾਂਗਾ ਸੂ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੋਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਹੋਰ ਟੁਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੂੰ ਸੜਕ ਦੇ ਪਾਸੇ ਉਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੇਆਂ ਦਾ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}“ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ, ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?" ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਕੋਲ, ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਲਈ, ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕੀਤਿਆਂ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਰਿਹਾ - ਸਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦੈ।" {{gap}}"ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਕਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੇ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ," ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਹਰ ਬਹਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਫੁਲ ਪੈਂਦੇ ਨੇ ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਫੁਲ ਖਿੜਦੇ ਨੇ, ਝਉਂ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀਂ ਇੰਜ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਏ।" {{gap}}“ਚੰਗਾ, ਪੁੱਛਾਂਗਾ ਸੂ, ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਤੇ ਫੇਰ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੋਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਹੋਰ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਇਕ ਡੂੰਘੀ ਝੀਲ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਨੇ ਘੱੜਪ ਕਰਕੇ ਸਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ। {{gap}}“ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ, ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?" ਮੱਛੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਇਕ ਸਿਆਣੇ ਕੋਲ, ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਤੇ ਮਦਦ ਮੰਗਣ ਲਈ।" {{gap}}“ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰ ਕੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪੁਛ ਲਿਆਈਂ। ਸਤਵਾਂ ਵਰ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਐ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਘ 'ਚ ਡਾਢੀ ਸਖ਼ਤ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਆ ਰਹੀ ਏ। ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਕਹੀਂ, ਦੱਸੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਰਾਮ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦੈ।" {{gap}}"ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ, ਪੁੱਛਾਂਗਾ," ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਟੁਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਗੁਲਾਬ ਦੀਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਝੁੰਡ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹਨੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸਿਆ, ਇਕ ਝਾੜੀ ਹੇਠ, ਲੰਮੀ ਸਾਰੀ ਚਿੱਟੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਇਕ ਬੁੱਢਾ ਬੈਠਾ ਸੀ। {{gap}}ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਬੁੱਢਾ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਕਿ ਚਾਹੀਦਾ ਈ, ਸ਼ੈਦੁੱਲਿਆ?" {{gap}}ਸ਼ੈਦੁੱਲਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।<noinclude>{{center|੧੨੪}}</noinclude> oanhad196epf3pbm1iei1z3rriqtol2 250 18614 227080 164121 2026-07-19T05:33:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਦਾ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਈ," ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। “ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਈਂ ਉਹ ਸਿਆਣਾ ਏਂ, ਜਿਹਨੂੰ ਮੈ ਮਿਲਣ ਆਇਆਂ।" {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਮੈਂ ਈ ਆਂ," ਬੁਢੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਦਸ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕੀ ਚਾਹੀਦੈ ਤੈਨੂੰ?" {{gap}}ਸ਼ੈਦੱਲੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। {{gap}}"ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂਉਂ ਪੁਛਣਾ," ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}“ਪੁਛਣਾ ਏਂ," ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਜੁ ਕੁਝ ਬਘਿਆੜ, ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਤੇ ਮਛੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਸਿਆਣਾ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਮੱਛੀ ਦੇ ਸੰਘ 'ਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਮੋਤੀ ਫਸਿਆ ਹੋਇਐ। ਜਿਵੇਂ ਈ ਉਹ ਮੋਤੀ ਕਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦੈ, ਮੱਛੀ ਵੱਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਥੱਲੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਮਰਤਬਾਨ ਦਬਿਆ ਹੋਇਐ। ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਫੁਲ ਝਉਂਣੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਫਲ ਲੱਗਣ ਲਗ ਪਏਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਈ ਉਹ ਮਰਤਬਾਨ ਕਢ ਲਿਆ ਜਾਂਦੈ। ਤੇ ਬਾਕੀ ਰਿਹਾ ਬਘਿਆੜ, ਜੇ ਉਹ ਪੀੜ ਤੋਂ ਆਰਾਮ ਚਾਹੁੰਦੈ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਚਾਹੀਦੈ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਭੌਂਦੂ ਮਿਲੇ, ਉਹਨੂੰ ਨਿਘਾਰ ਜਾਵੇ।" {{gap}}“ਤੇ ਮੇਰੀ ਅਰਜ਼ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਐ?” {{gap}}“ਜੁ ਤੂੰ ਚਾਹੁਣੈ, ਉਹ ਦਿਤਾ ਜਾ ਚੁਕਿਐ। ਚਲਾ ਜਾ!" {{gap}}ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ, ਤੇ ਉਹ ਸਿਆਣੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾਂ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਸ ਝੀਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਿਥੇ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਮੱਛੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}“ਹੱਛਾ, ਤੇ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਐ ਕਰਨ ਨੂੰ?" ਮੱਛੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਤੇਰੇ ਸੰਘ 'ਚ ਇਕ ਮੋਤੀ ਫਸਿਆ ਹੋਇਐ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ," ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਅਗੇ ਟੁਰਨ ਲਈ ਮੂੰਹ ਫੇਰਿਆ। {{gap}}“ਭਲਿਆ ਲੋਕਾ, ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ," ਮੱਛੀ ਕੁਕੀ। "ਮੇਰੇ ਸੰਘ 'ਚੋਂ ਮੋਤੀ ਕਢ ਲੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਰਾਮ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਮੋਤੀ ਤੂੰ ਆਪ ਰਖ ਲਈਂ।" {{gap}}“ਨਾ, ਨਾ, ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਸਿਰ ਖਪਾਵਾਂ" ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਮੈਂ ਤਾਂ ਉੱਗਲ ਨਹੀਂ ਹਿਲਾਣੀ ਤੇ ਦੌਲਤਮੰਦ ਬਣ ਜਾਣੈਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀਆਂ ਸਭੇ ਡਾਹਣਾਂ ਫੜਕਣ ਲਗ ਪਈਆਂ, ਸੱਭੇ ਪੱਤੇ ਸਰਸਰਾਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}"ਸੁਣਾ,” ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਸਿਆਣੇ ਕੋਲੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਈ, ਮੇਰਾ ਬਚਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ?" {{gap}}“ਆਹਖੋ, ਪਤਾ ਲਗੈ," ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਤੇਰੀਆਂ ਜੜਾਂ ਥੱਲੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਮਰਤਬਾਨ ਦਬਿਆ ਪਿਐ, ਤੇ ਇਹਨੂੰ ਪੁਟ ਕੇ ਕਢਣਾ ਪਏਗਾ। ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਫੁਲ ਨਹੀਂ ਝਉਂਣਗੇ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸੇਅ ਲੱਗਣ ਲਗ ਪੈਣਗੇ।"<noinclude>{{center|੧੨੫}}</noinclude> 15m0qvlmo0e2alvoavoaxiuqgx3mxlf 250 18617 227081 164158 2026-07-19T05:33:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਕਹਿ ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਟੁਰਨ ਲਈ ਮੂੰਹ ਮੋੜਿਆ। {{gap}}ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੇ ਮਿੰਨਤ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਸ਼ੈਦੁੱਲਿਆ, ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੇਠੋਂ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਮਰਤਬਾਨ ਪੁਟ ਕਢ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਮਦਦ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਮਿਲ ਜਾਏਗੀ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਿਰ ਖਪਾਈ ਕਰਨੀ। ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਂਜੇ ਈ ਹੋ ਜਾਣਾ ਏਂ।" ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੂੰ ਛਿਛੜੈਲ ਬਘਿਆੜ ਮਿਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਸੁਣਾ," ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ, "ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਸਲਾਹ ਦਿਤੀ ਏ? ਮੈਥੋਂ ਉਡੀਕ ਨਾ ਕਰਾ, ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਦੱਸਣ ਦੀ ਕਰ!..." {{gap}}“ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦੈ, ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾ ਭੌਂਦੂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਦੈ, ਉਹਨੂੰ ਖਾ ਜਾਏਂ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇਕਦਮ ਆਰਾਮ ਆ ਜਾਏਗਾ," ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਬਘਿਆੜ ਨੇ ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹਨੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਕੀ - ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਨੇ ਬਘਿਆੜ ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਤੇ ਸੇਆਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਹਾਲ ਦਸਿਆ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਕੀ ਆਖਿਆ ਸੀ। {{gap}}“ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ - ਖਪਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, "ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਦੌਲਤਮੰਦ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹੋ ਈ ਜਾਣਾ ਏਂ।" {{gap}}ਬਘਿਆੜ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਭੌਂਦੂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ," ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, “ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਉਹ ਆਪ ਟੁਰ ਪਹੁੰਚਿਐ। ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਤੋਂ ਮੂਰਖ ਤੇ ਸੁਸਤ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋਣੈਂ।" {{gap}}ਤੇ ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਉਤੇ ਝਪਟ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਥਾਏਂ ਹੀ ਸਬੂਤੇ ਦਾ ਸਬੂਤਾ ਨਿਘਾਰ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੌਂਦੂ ਸ਼ੈਦੁੱਲੇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸੇਅ ਡਿੱਗੇ ਨੇ। ਇਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਏ, ਦੂਜਾ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਣ ਵਾਲੇ ਦਾ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਬਾਕੀ ਸਭਨਾਂ ਦਾ।<noinclude></noinclude> b7alcfooepgugf0ymh4m6y5gtfbjos8 250 18620 227082 165348 2026-07-19T05:33:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger|ਜਾਰ ਤੇ ਜੁਲਾਹਾ}} ਆਰਮੇਨੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 137 |bSize = 464 |cWidth = 408 |cHeight = 192 |oTop = 119 |oLeft = 18 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਇਕ ਜ਼ਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਖ਼ਤ ਉਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇਸੋਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਹੋਰ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਏਲਚੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਏਲਚੀ ਨੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਆਖੇ ਬਿਨਾਂ, ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਲੇ ਚਾਕ ਨਾਲ ਇਕ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਾਹ ਦਿਤਾ ਤੇ ਚੁਪ—ਚਾਪ ਇਕ ਪਾਸੇ ਹੋ ਖਲੋਤਾ। {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਪਿੜ—ਪੱਲੇ ਕੁਝ ਨਾ ਪਿਆ। {{gap}} "ਇਹਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੋਇਆ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਪਰ ਏਲਚੀ ਅਸਲੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਲਗ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਵਜ਼ੀਰ ਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਸੱਦੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਸਮਝਾਣ, ਉਹਦੇ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਲੇ ਲੀਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਤੇ ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਨੇ ਲੀਕ ਦਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕੋਈ ਨਾ ਸੁੱਝੀ। {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। {{gap}}"ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਝੁੰਬ ਮਰੋ!" ਉਹ ਕੜਕਿਆ। "ਡੁਬ ਮਰੋ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ! ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ 'ਚ ਇਕ ਵੀ ਦਾ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਲੇ ਵਾਹੀ ਲੀਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਬੁਝ ਸਕੇ?"<noinclude>{{center|੧੨੭}}</noinclude> m7u6g795ucosezwegc2oxo79cwhzmt8 250 18623 227083 180603 2026-07-19T05:33:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਸਖ਼ਤ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਉਹਦੀ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਸਭੇ ਸਿਆਣੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਚਾਕ ਨਾਲ ਵਾਹੀ ਲੀਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਦੱਸਣ। ਹੁਕਮ 'ਚ ਅਗੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਜੇ ਸਿਆਣੇ ਸਮਝਾ ਨਾ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਲਾਹ ਦਿਤੇ ਜਾਣਗੇ। {{gap}} ਵਜ਼ੀਰ ਸਭਨਾਂ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਭੱਜੇ। ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਫੋਲ ਮਾਰੇ, ਉਹਨਾਂ ਹਰ ਬੂਹਾ ਖੜਕਾਇਆ। ਅਖੀਰ ਉਹ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ ਜਿਹਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਚੁਪ — ਚਾਂ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਓਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਪੰਘੂੜਾ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਝੁਟੀਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}“ਇਹਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੋਇਆ?" ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। “ਪੰਘੂੜਾ ਕਿਉਂ ਝੁਟੀ ਰਿਹੈ? ਏਥੇ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਉਹ ਓਥੇ ਖਲੋਤੇ ਅਸ਼ - ਅਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ। ਏਥੇ ਵੀ ਇਕ ਪੰਘੂੜਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਝੂਟੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ -ਤੇੜੇ ਹੈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਵਜ਼ੀਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਉਪਰ ਕੋਠੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਓਥੇ ਕਣਕ ਸੁਕਣੇ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਪੰਛੀ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਉਡਾਰੀਆਂ ਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਣਕ ਨੂੰ ਠੂੰਗਾ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕੋਠੇ ਉਤੇ ਲਗਾ ਕਾਨਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਪੱਖਾਂ ਏਧਰ -ਓਧਰ ਝੁਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਏਲਚੀਆਂ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਹੀ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}“ਪੱਖਾ ਕਿਵੇਂ ਝੁਲ ਰਿਹੈ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਗੇ। “ਹਵਾ ਵਗ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਤੇ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵੀ ਟਾਹਣੀ, ਇਕ ਵੀ ਪੱਤਾ, ਸਰਕ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।" {{gap}}ਕੋਠੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਉਹ ਫੇਰ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ ਤੇ ਤੀਜੇ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਗਏ। ਓਥੇ ਇਕ ਜੁਲਾਹਾ ਬੈਠਾ ਖੱਡੀ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਤੇਰੇ ਘਰ 'ਚ ਇਹ ਕਰਾਮਾਤ ਕੀ ਹੋ ਰਹੀ ਏ?" ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਏਲਚੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪੁਛਿਆ। “ਖਾਲੀ ਕਮਰਿਆਂ 'ਚ ਪੰਘੂੜੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਈ ਕਿਉਂ ਝੁਟੀ ਰਹੇ ਨੇ? ਤੇ ਕੋਠੇ 'ਤੇ ਕਾਨਿਆਂ ਦਾ ਪੱਖਾ ਕਿਉਂ ਝਲੀ ਰਿਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਵਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ ਪਈ?" {{gap}}“ਇਹ ਕੋਈ ਕਰਾਮਾਤ ਨਹੀਂ, ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਪ ਕਰ ਰਿਹਾਂ।" {{gap}}"ਤੇਰੀ ਏਨੀ ਜੁਰਅਤ, ਸਾਡਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾਵੇਂ!" ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਕੜਕੇ। “ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਏਥੇ ਬੈਠਾ ਬਣੇ ਰਿਹੈਂ, ਤੂੰ ਇਹ ਆਪ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਣੈ?" {{gap}}ਏਸ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਹੋਏਗਾ," ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਮੈਂ ਖੱਡੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਰੱਸੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ। ਇਕ ਮੈਂ ਪਹਿਲੇ ਪੰਘੂੜੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਏ, ਦੂਜੀ ਦੂਜੇ ਪੰਘੂੜੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਤੀਜੀ ਕਾਨਿਆਂ ਦੇ ਪੱਖੇ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਬੁਣਨਾਂ, ਰੱਸੀਆਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਉਹ ਪੰਘੂੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਕੋਠੇ 'ਤੇ ਕਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਂਦੀਆਂ ਨੇ।" {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਏਲਚੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਖੱਡੀ ਨਾਲ ਸਚੀ ਮਚੀ ਹੀ ਤਿੰਨ ਰੱਸੀਆਂ ਲਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ: ਦੋ ਪੰਘੂੜਿਆਂ ਵਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਇਕ ਕਾਨਿਆਂ ਦੇ ਪੱਖੇ ਵਲ।<noinclude>{{center|੧੨੮}}</noinclude> rhu5bic0sqvioxkm0pw22hjciz1swcf 250 18626 227084 164468 2026-07-19T05:34:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਸਚੀ ਮੁੱਚੀ ਦੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਗਲ ਏ!" ਉਹ ਕੂਕ ਉਠੇ। "ਜੁਲਾਹਾ ਵਾਕਿਆ ਈ ਸਿਆਣਾ ਏਂ। ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਵੀ ਏਸੇ ਈ ਆਦਮੀ ਦੀ ਏ! ਜੁਲਾਹਿਆ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜ਼ਾਰ ਕੋਲ ਚਲ, ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਬੁਝਾਰਤ ਬੁਝ ਸਕੇਂ।" {{gap}}“ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਸੋ, ਇਹ ਹੈ ਕੀ ਏ," ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਪਿਛੇ ਜਿਹੇ ਇਕ ਓਪਰੇ ਦੇਸ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਏਲਚੀ ਸਾਡੇ ਜ਼ਾਰ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਉਹਨੇ ਚਾਕ ਦਾ ਇਕ ਟੋਟਾ ਫੜਿਆ ਤੇ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਲੇ ਇਕ ਲੀਕ ਵਾਹ ਛੱਡੀ। ਤੇ ਉਹ ਲੀਕ ਕੀ ਏ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਝ ਰਿਹਾ, ਨਾ ਜ਼ਾਰ (ਨੂੰ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਦੇ ਕਿਸੇ ਦਰਬਾਰੀ ਨੂੰ। ਏਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪਾ ਕੋਈ ਸਿਆਣਾ ਲਭ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਿਹੜਾ ਚਾਕ ਨਾਲ ਵਾਹੀ ਲੀਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝਾ ਸਕੇ। ਜੇ ਤੂੰ ਸਮਝਾ ਸਕੇਂ, ਤਾਂ ਜ਼ਾਰ ਤੈਨੂੰ ਇਨਾਮ - ਅਕਰਾਮ ਨਾਲ ਲਦ ਦੇਵੇਗਾ।" {{gap}}ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਏਲਚੀਆਂ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣੀ ਤੇ ਡੂੰਘੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਦੋ ਸੰਖੀਆਂ ਚੁਕੀਆਂ ਜਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਨਾਲ ਮੁੰਡੇ ਖੇਡਦੇ ਨੇ, ਬੋਝੇ ਵਿਚ ਪਾ ਲਈਆਂ, ਤੇ ਇਕ ਚੂਚਾ ਫੜ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਹਾਤੇ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਵਜ਼ੀਰ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਲ ਤੱਕਣ ਲਗੇ। {{gap}}"ਚੂਚਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਈਂ?" ਉਹਨਾਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਇਹਦੀ ਲੋੜ ਪਏਗੀ ਮੈਨੂੰ," ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਫੜ ਲਿਆਂਦੇ ਚੂਚੇ ਨੂੰ ਇਕ ਟੋਕਰੀ ਵਿਚ ਪਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਲ ਹੋ ਪਏ। {{gap}}ਜੁਲਾਹਾ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਵੜਿਆ, ਉਹਨੇ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਬੰਦਗੀ ਕੀਤੀ, ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਲੇ ਵਹੀ ਚਿੱਟੀ ਚਾਕ ਦੀ ਲੀਕ ਵਲ ਤੇ ਉਸ ਆਦਮੀ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹ ਵਾਹੀ ਸੀ, ਹਸਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋਵੇਂ ਸੰਖੀਆਂ ਸੁਟ ਦਿਤੀਆਂ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਨੇ, ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਬਿਨਾਂ, ਬੋਝੇ ਵਿਚੋਂ ਬੁਕ ਬਾਜਰਾ ਕਢਿਆ ਤੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਖਲੇਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਜੁਲਾਹਾ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਉਹਨੇ ਟੋਕਰੀ ਵਿਚੋਂ ਚੂਚਾ ਕਢਿਆ ਤੇ ਖਿੰਡੇ ਪਏ ਦਾਣਿਆਂ ਉਤੇ ਛਡ ਦਿਤਾ। ਚੂਚਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੁਖਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਗਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਬਾਜਰੇ ਦਾ ਇਕ ਵੀ ਦਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਨੇ, ਮੂੰਹੋਂ ਇਕ ਵੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਆਖੇ ਬਿਨਾਂ, ਜਾਣ ਦੀ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਤੇ ਜੁਲਾਹੇ ਨੂੰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਝ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}"ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਨੇ ਜੁ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਉਹਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਸੀ?" ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ," ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, “ਕਿ ਉਹਦਾ ਜ਼ਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰਦੈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਪਾਸਿਉਂ ਘੇਰ ਲੈਣੈਂ। ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਲੜੋਗੇ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਸੁਟ ਦਿਉਗੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਤਖ਼ਤ ਦੁਆਲੇ ਲੀਕ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਜੇ।"<noinclude>{{center|੧੨੯}}</noinclude> mx1xaqrvgpjdw6c5frrk4479xsk87fa 250 18629 227085 164201 2026-07-19T05:34:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਹਾਂ, ਠੀਕ ਏ," ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਲਗ ਗਈ ਏ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਲਗ ਰਹੀ, ਤੂੰ ਉਹਦੇ ਪੈਰੀਂ ਦੋ ਸੰਖੀਆਂ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟੀਆਂ ਸਨ।" {{gap}}ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਮੈਂ ਸੰਖੀਆਂ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਦਸਣ ਲਈ ਸੱਟੀਆਂ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਤਕੜੇ ਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਸਿੱਧੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ 'ਚ ਜੁ ਮੈਂ ਕੀਤਾ, ਉਹਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ: 'ਸਾਡੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 'ਚ ਤੁਸੀਂ ਬੱਚੇ ਹੋ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਘਰੇ ਬੈਠੇ ਰਹੋ ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਲੈਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸੰਖੀਆਂ ਖੇਡੋ।'" {{gap}}“ਹੱਛਾ!" ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਜੁ ਤੂੰ ਕਿਹੈ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਗਲ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਤਕ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ, ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਨੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਬੁਕ ਕਿਉਂ ਸੁੱਟੀ ਸੀ ਤੇ ਤੂੰ ਟੋਕਰੀ 'ਚੋਂ ਚੂਚਾ ਕਿਉਂ ਕਢ ਦਿਤਾ ਸੀ।" {{gap}}“ਇਹ ਸਮਝਾਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ," ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਬਾਜਰੇ ਦੀ ਬੁਕ ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਸੁਟ ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਇਹ ਵਿਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਅੰਤ - ਸ਼ੁਮਾਰ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚੁਗ ਲਏ ਜਾਣ ਲਈ ਚੂਚਾ ਇਹ ਵਿਖਾਣ ਲਈ ਛਡਿਆ ਕਿ ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵੀ ਸਿਪਾਹੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਬਚਣ ਲਗਾ।" {{gap}}"ਉਹਨੂੰ ਤੇਰੀ ਸਮਝ ਲਗ ਗਈ ਸੀ?" {{gap}}"ਜ਼ਰੂਰ ਲਗ ਗਈ ਹੋਏਗੀ, ਏਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਕਾਹਲੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਸੀ।" {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਜੁਲਾਹੇ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਵਜੋਂ ਕੀਮਤੀ ਤਹੁਫ਼ੇ ਦਿਤੇ ਤੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਜੁਲਾਹਿਆ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਹਿਲੀਂ ਰਹਿ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਵਡਾ ਵਜ਼ੀਰ ਹੋਵੇਂਗਾ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ," ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵਜ਼ੀਰ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੇ।" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਜੁਲਾਹਾ ਚਲਾ ਗਿਆ।<noinclude></noinclude> e0x0lwq4g6ws2h6mz8es5ju5ydujctw 250 18632 227086 171683 2026-07-19T05:34:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger|ਅਨਾਇਤ}} ਆਰਮੇਨੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 141 |bSize = 464 |cWidth = 174 |cHeight = 243 |oTop = 80 |oLeft = 218 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤੇ ਇਕ ਸਵੇਰੇ, ਜ਼ਾਰ ਵਾਚੇ ਦਾ ਇਕੋ-ਇਕ ਪੁੱਤਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਵਾਚਾਗਾਨ, ਆਪਣੇ ਝਰੋਖੇ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ। ਵੰਨ-ਵੰਨ ਦੇ ਪੰਛੀ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਸੌਂ ਰਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਓਨਾ ਸੁਹਣਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗੋ ਰਿਹਾ, ਜਿੰਨਾ ਸੁਹਣਾ ਬੁਲਬੁਲ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਬੁਲਬੁਲ ਗਾਉਣ ਲਗਦੀ, ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੰਛੀ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਉਹਦੇ ਗਾਉਣ ਦਾ ਭੇਤ ਪਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ: ਕੋਈ ਬੁਲਬੁਲ ਦੀ ਚਹਿਕ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ, ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਹਦੇ ਅਲਾਪ ਦੀ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਕੋਈ ਉਹਦੀ ਸੀਟੀ ਦੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਤਿੰਨੋ ਰਲ ਕੇ ਉਹ ਨਗ਼ਮੇ ਦਹੁਰਾਂਦੇ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ। ਪਰ ਵਾਚਾਗਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸੁਣਦਾ, ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਜੁ ਦੁਖੀ ਸੀ। {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਦੀ ਮਾਂ, ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਅਸ਼ਖੇਨ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਬਚਿਆ, ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਆਂ, ਤੇਰੇ ਦਿਲ 'ਤੇ ਗ਼ਮ ਦਾ ਬੋਝ ਏ। ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਲੁਕਾ ਨਾ, ਸਾਨੂੰ ਦਸ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਏ।" {{gap}}"ਅੰਮੀਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ," ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਜੀ ਕਰਦੈ, ਕਿਸੇ ਕੱਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ। ਪਿੰਡ ਅਤਸੀਕ ਈ ਸਹੀ।"<noinclude>{{center|੧੩੧}}</noinclude> 1v1w1mqn995jkrzng436gcsxakuqu07 250 18635 227087 180606 2026-07-19T05:34:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}"ਸਚ ਕਹਿ ਰਿਹੈਂ? ਏਸ ਕਰ ਕੇ ਅਤਸੀਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਓਥੇ ਤੇਰੀ ਸਿਆਣੀ ਅਨਾਇਤ ਰਹਿੰਦੀ ਏ?" {{gap}}"ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲਗੈ, ਅੰਮੀ?" {{gap}}“ਸਾਡੇ ਬਾਗ਼ ਦੀਆਂ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀ ਦਸ ਪਾਈ ਏ। ਪਿਆਰਿਆ, ਸੁਹਣਿਆ ਵਾਚਾਗਾਨਾ: ਇਹ ਨਾ ਭੁਲ ਕਿ ਤੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਏਂ ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਕਿਸੇ ਜ਼ਾਰਜ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਈ ਬਣਾਣਾ ਹੁੰਦੈ, ਤੇ ਇਕ ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਜਾਰਜੀਆਂ ਦੇ ਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਨੇ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣ ਸਕਣੈ। ਗੂਗਾਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਬੜੀ ਸੁਹਣੀ ਧੀ ਏ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਵਿਰਸੇ 'ਚ ਮਿਲਣਗੀਆਂ।ਸੁਨੀਕ ਦੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਕੋਈ ਘਟ ਸੁਹਣੀ ਨਹੀਂ। ਫੇਰ ਵਰਸੈਨੀਕ ਏ, ਸਾਡੇ ਸਿਪਾਹ ਸਲਾਰ ਦੀ ਧੀ, ਜ਼ਾਰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਾਲੀ ਹੋਈ - ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਉਹ?" {{gap}}"ਅੰਮੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਅਨਾਇਤ ਚਾਹੀਦੀ ਏ!" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਵਾਚਾਗਾਨ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਭਜ ਗਿਆ। {{center|੨}} {{gap}}ਵਾਚਾਗਾਨ ਦਾ ਅਜੇ ਵੀਹਵਾਂ ਜਨਮ-ਦਿਨ ਲੰਘਿਆ ਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਪੀਲਾ ਪਿਆ ਨੌਜਵਾਨ ਸੀ, ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਤਕੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}"ਵਾਚਾਗਾਨ, ਬਚਿਆ," ਉਹਦਾ ਪਿਓ ਉਹਨੂੰ ਆਖਦਾ, "ਮੈਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਲਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ! ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਕਾਇਦਾ ਈ ਇਹੋ ਏ।" {{gap}}ਪਰ ਵਾਚਾਗਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਹੇ ਉਤੇ ਕੰਨ ਨਾ ਧਰਦਾ। ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਚਿਰਾਕਾ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ। ਕਿੰਨਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਲਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕੰਨੀ ਕੁਤਰਾਂਦਾ, ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਵੇਲੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਨਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ, ਸਿਵਾਇ ਆਪਣੇ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਅਤਬਾਰੀ ਨੌਕਰ,ਵਾਘੀਨਾਕ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਵਫਾਦਾਰ ਭੇਡ -ਕੁੱਤੇ ਤੇ, ਜਾਂਗੀ. ਤੋਂ। ਜੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਿਲ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਦਸ ਨਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਜ਼ਦਾ ਕੌਣ ਏਂ ਤੇ ਨੌਕਰ ਕੌਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਸਿਧੇ - ਸਾਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਕ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਤੀਰ - ਕਮਾਣ ਲਟਕਾਇਆਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਪੇਟੀ ਵਿਚ ਚੌੜਾ ਖੰਜਰ ਟੰਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗਿਰਦੌਰੀਆਂ ਵਾਚਾਗਾਨ ਲਈ ਚੰਗੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਕਤਾ, ਨਰੋਇਆ ਤੇ ਸ਼ਕਲਵੰਦ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਵਾਚਾਗਾਨ ਤੇ ਵਾਘੀਨਾਕ ਘੁੰਮਦੇ - ਘੁਮਾਂਦੇ ਅਤਸੀਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਏ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕ ਚਸ਼ਮੇ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਏ। ਐਨ ਓਸੇ ਹੀ ਵੇਲੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਚਸ਼ਮੇ ਉਤੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਆਈਆਂ। ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੂੰ ਤਿਹ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਮੰਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਗ ਭਰਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਅਗੇ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਪਰ ਇਕ ਹੋਰ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਗ ਖੋਹ ਲਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਡੋਲ੍ਹ ਦਿਤਾ। ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਜਗ ਨੂੰ ਭਰਿਆ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਡੋਲ੍ਹ ਵੇਰ ਵੀ<noinclude>{{center|੧੩੨}}</noinclude> da9xxjtcdy7fluwcoun4pt852bighbz 250 18638 227088 180609 2026-07-19T05:34:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਦਿਤਾ। ਵਾਚਾਗਾਨ ਦਾ ਸੰਘ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਡਾਢੀ ਤਿਹ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਮੁਟਿਆਰ ਉਹਨੂੰ ਚਿੜਾ ਰਹੀ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਲੋਂ ਜਗ ਨੂੰ ਭਰਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਖਾਲੀ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ। ਉਹਨੇ ਜਗ ਨੂੰ ਵਾਚਾਗਾਨ ਵਲ ਓਦੋਂ ਹੀ ਵਧਾਇਆ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਛੇਵੀਂ ਵਾਰ ਨਾ ਭਰ ਲਿਆ। {{gap}}ਵਾਚਾਗਾਨ ਪਾਣੀ ਡੀਕ ਲਾ ਕੇ ਪੀ ਗਿਆ! {{gap}}“ਪਾਣੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਾਈ ਦਿਤਾ?" ਉਹਨੇ ਮੁਟਿਆਰ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਚਿੜਾਣ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਚੜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੈਂ?" {{gap}}"ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਦੇਸੀਆਂ ਨੂੰ ਚਿੜਾਂਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ," ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਪਰ ਤੂੰ ਥਕਿਆ ਤੇ ਤਪਿਆਂ ਹੋਇਆ ਸੈਂ, ਤੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਹਰਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤੈਨੂੰ, ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਡੀਕਿਆ।" {{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਜਵਾਬ ਸੁਣ ਵਾਚਾਗਾਨ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨੇ ਉਹਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲਿਆ। {{gap}}"ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਕੀ ਏ?'' ''ਉਹਨੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ।'' {{gap}}"ਅਨਾਇਤ," ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਤੇ ਤੇਰਾ ਪਿਓ ਕੌਣ ਏਂ?" {{gap}}“ਮੇਰਾ ਪਿਓ ਪਿੰਡ ਦਾ ਵਾਗੀ ਏ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਏ ਅਰਾਨ। ਤੂੰ ਪੁਛ ਕੇ ਕੀ ਲੈਣੈ?" {{gap}}"ਪੁਛਣਾ ਗੁਨਾਹ ਏ ਕੋਈ?" {{gap}}"ਗੁਨਾਹ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦਸ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੁੰਨੇਂ ਤੇ ਕਿਥੋਂ ਆਇਐ?" {{gap}}“ਤੇਰੇ ਅਗੇ ਝੂਠ ਬੋਲਾਂ ਜਾਂ ਸਚ - ਸਚ ਆਖਾਂ?" {{gap}}“ਉਹੀਓ ਕਰ, ਜੁ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਢੁਕਦੈ।" {{gap}}“ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਕ, ਸਚ, ਤੇ ਸਚ ਇਹ ਵੇ, ਅਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦਸ ਸਕਦਾ, ਮੈਂ ਕੌਣ ਆਂ। ਪਰ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਕੌਲ ਹੋਇਆ, ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਈ ਦਸ ਦਿਆਂਗਾ।” {{gap}}ਇੰਜ ਈ ਸਹੀ। ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਜਗ ਮੈਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇ।" {{gap}}ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ, ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਜਗ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਘਰ ਪਰਤ ਆਏ, ਤੇ ਵਾਘੀਨਾਕ ਨੇ, ਅਤਬਾਰੀ ਨੌਕਰ ਜੁ ਸੀ ਉਹ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਨੂੰ ਜਾ ਸੁਣਾਇਆ। ਵਾਰਾਗਾਨ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਭੇਤ ਦਾ ਪਤਾ ਇੰਜ ਲਗਾ ਸੀ। {{center|੩}} {{gap}}ਵਾਚਾਗਾਨ ਅਨਾਇਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣਦਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਜ਼ਾਰ ਤੇ ਜਾਰਿਤਸਾ ਨੇ ਉਹਦੀ ਚੋਣ ਮੰਨ ਲਈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਾਘੀਨਾਕ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸਰਦਾਰ ਸਾਕ ਕਰਾਣ ਲਈ ਅਤਸੀਕ ਘੱਲੇ। {{gap}}ਵਾਗੀ ਅਰਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਹਿਣ ਲਈ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਾ ਦਿਤਾ।<noinclude>{{center|੧੩੩}}</noinclude> esaonzwfbi0k75kv9d5tk758omnht0f 250 18643 227089 165344 2026-07-19T05:34:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕਿੱਡਾ ਸੁਹਣਾ ਗਲੀਚਾ ਏ!" ਵਾਘੀਨਾਕ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਏ, ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਨੇ ਬੁਣਿਆ ਹੋਣੈ?" {{gap}}"ਮੇਰੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ, " ਅਰਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਦਸ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਗਲੀਚਾ ਮੇਰੀ ਧੀ, ਅਨਾਇਤ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬੁਣਿਐ।" {{gap}}"ਆਪ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਮਹਿਲੀ ਵੀ ਏਡਾ ਸੁਹਣਾ ਗਲੀਚਾ ਨਹੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਏ, ਤੇਰੀ ਧੀ ਏਡੀ ਹੁੰਨਰਵੰਦ ਬੁਣਕਰ ਏ," ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਉਹਦੀ ਸੋਭਾ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤਕ ਜਾ ਪਹੁੰਚੀ ਏ। ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਵਲੋਂ ਸਾਕ ਕਰਨ ਆਏ ਹਾਂ। ਜ਼ਾਰ ਚਾਹੁੰਦੈ, ਤੂੰ ਉਹਦੇ ਇਕੋ - ਇਕ ਪੁੱਤਰ, ਤਖਤ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦੇਵੇਂ।" {{gap}}ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਸੀ, ਜਾਂ ਤੇ ਅਰਾਨ ਇੰਜ ਸਿਰ ਹਿਲਾਏਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੀ ਨਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਟਪ ਖਲੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਵਾਗੀ ਨੇ ਨਾ ਇੰਜ ਕੀਤਾ ਨਾ ਉਂਜ। ਉਹਨੇ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਦੀ ਅਗਲੀ ਉਂਗਲ ਗਲੀਚੇ ਉਤੇ ਨਮੂਨੇ ਵਾਹੁਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}ਵਾਘੀਨਾਕ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਅਰਾਨ, ਭਰਾਵਾ ਮੇਰਿਆ, ਏਨਾ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਐ? ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲਿਆਂਦੀ ਏ, ਦੁਖ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦੀ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਤੈਥੋਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਲਿਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ। ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਉਤੇ ਏ।" {{gap}}ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨੋ," ਅਰਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਜਬਰ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਜੇ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਮੰਨ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ, ਨਾ ਕਰੇ।" {{gap}} ਐਨ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਚੁਕੀ ਅਨਾਇਤ ਅੰਦਰ ਆਈ। ਉਹਨੇ ਬਾਹਰੋਂ ਆਇਆਂ ਨੂੰ ਝੁਕ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ, ਫਲ ਨੂੰ ਤਸ਼ਤਰੀ ਉਤੇ ਪਰੋਸਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗੇ ਰਖ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਗਲੀਚਾ ਬੁਣਨ ਵਾਲੇ ਅੱਡੇ ਤੇ ਬਹਿ ਗਈ। ਸਰਦਾਰ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਗੇ, ਉਹਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਚੁਸਤੀ ਤਕ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਏ। {{gap}}"ਅਨਾਇਤ, 'ਕੱਲੀ ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਨੀਂ ਏਂ, ਮੈਂ ਸੁਣਿਐ, ਤੇਰੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਸ਼ਾਗ੍ਰਿਦਨਾਂ ਨੇ।" {{gap}}"ਹੈ ਤਾਂ ਸਹੀ ਨੇ, ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿਤੈ, ਅੰਗੂਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਸਲ ਸਮੇਟਣ ਲਈ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਐ, ਤੂੰ ਸ਼ਾਗ੍ਰਿਦਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ - ਪੜ੍ਹਨਾ ਵੀ ਸਿਖਾਣੀ ਏਂ।" {{gap}}"ਸਿਖਾਣੀ ਆਂ," ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਫੇਰ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਵਾਗੀ ਵੀ ਜਦੋਂ ਵਗਾਂ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਪੜ੍ਹਦੇ ਨੇ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਿਖਾਂਦੇ ਨੇ। ਸਾਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਸਭਨਾਂ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਤਣੇ ਲਿਖਾਈ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਨੇ। ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ, ਚਟਾਨਾਂ ਤੇ ਪਥਰਾਂ ਉਤੇ ਕੋਲੇ ਨਾਲ ਲਿਖਾਈ ਹੋਈ ਪਈ ਏ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਇਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਲਿਖਦਾ ਏ ਦੂਜਾ ਇਕ ਹੋਰ, ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦੈ। ਸਾਡੇ, ਸਾਰੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਖੱਡਾਂ ਲਿਖਾਈ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ।" {{gap}}"ਅਸੀਂ ਇਲਮ ਦੀ ਏਡੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ," ਵਾਘੀਨਾਕ ਨੇ ਆਖਿਆ "ਸ਼ਹਿਰੀਏ ਸੁਸਤ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਆ ਰਹੇਂ, ਤੂੰ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤੀ ਬਣਨ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿਖਾ ਦਏਂ। ਇਕ ਪਲ ਬੁਣਨਾ<noinclude>{{center|੧੩੪}}</noinclude> tp5tysq9aoe5ozhrz72cljvpep36tjg 250 18646 227090 180624 2026-07-19T05:34:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਬੰਦ ਕਰ ਦੇ, ਅਨਾਇਤ, ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਕੁਝ ਵਿਖਾਣੈ। ਵੇਖ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿੱਡੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ-ਸੁਹਣੀਆਂ ਸੁਗਾਤਾਂ ਭੇਜੀਆਂ ਨੇ।" {{gap}}ਤੇ ਵਾਘੀਨਾਕ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੀਮਤੀ ਮੋਤੀ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਗਾਊਨ ਕੱਢੇ। ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਇਕ ਸਰਸਰੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ। {{gap}}"ਜ਼ਾਰ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਏਨਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਐ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਾਚਾਗਾਨ, ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਚਸ਼ਮੇ ਕੋਲ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿਤਾ ਸੀ; ਉਹਨੂੰ ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਲਗ ਗਈ। ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਆਏ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵਾਚਾਗਾਨ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲੈ। ਇਹ ਮੁੰਦਰੀ, ਇਹ ਹਾਰ, ਇਹ ਕੰਗਣ ਤੇ ਹੋਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਏ।" {{gap}}"ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ?" {{gap}}"ਆਹਖੋ।" {{gap}}"ਸੁਹਣਾ ਨੌਜਵਾਨ ਏ ਉਹ। ਪਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਸੂ?" {{gap}}ਅਨਾਇਤ, ਉਹ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਏ, ਤੇ ਜ਼ਾਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰਈਅਤ ਉਹਦੀ ਨੌਕਰ ਏ। ਉਹਨੂੰ ਕੰਮ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ?" {{gap}}"ਇੰਜ ਈ ਸਹੀ, ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਕਈ ਰੰਗ ਵਿਖਾਂਦੀ ਏ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਅਜ ਮਾਲਕ ਹੁੰਦੈ, ਉਹ ਕਲ ਨੌਕਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੈ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ, ਉਹ ਜ਼ਾਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ, ਜਾਂ ਆਮ ਬੰਦਾ, ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦੈ।" {{gap}}ਸਰਦਾਰ ਅਨਾਇਤ ਦੀ ਗਲ ਸੁਣ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ, ਪਰ ਵਾਗੀ ਅਰਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਕਿਹਾ ਚੰਗਾ ਲਗਾ। {{gap}}"ਤਾਂ ਤੂੰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨਾਲ ਏਸ ਕਰ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਨੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰਨੀ ਏਂ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ?" ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਆਹਖੋ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆਏ ਹੋ, ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾਓ। ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗਾ ਲਗਦਾ ਏ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਮੇਰੀ ਅਰਜ਼ ਏ, ਮੈਨੂੰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਹੋਈ ਏ, ਉਸ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਾਵਾਂਗੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਆਂਦਾ ਹੋਵੇ।" {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਏਲਚੀਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਅਨਾਇਤ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਪੱਕਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਪਾਇਆ। ਪਰ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਣ ਦਸਿਆ। {{gap}}ਅਨਾਇਤ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੁਣ, ਜ਼ਾਰ ਤੇ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਹੁਣ ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਣ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁੱਝਣ ਲਗੀ। ਪਰ ਵਾਚਾਗਾਨ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}'ਅਨਾਇਤ ਠੀਕ ਕਹਿੰਦੀ ਏ। ਹੋਰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਸਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦੈ।" {{gap}} ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕਠ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੁਤਫ਼ਿਕ ਹੋਏ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵੀਂ ਦਸਤਕਾਰੀ ਜ਼ਰੀ ਦੀ ਬੁਣਾਈ ਸੀ। ਇਕਦਮ ਹੀ ਈਰਾਨ ਤੋਂ ਇਕ ਹੁਨਰਵੰਦ ਕਾਰੀਗਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ<noinclude>{{center|੧੩੫}}</noinclude> tq88x3u64urku74d8so8s6tzg5x21gm 250 18648 227091 180627 2026-07-19T05:35:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਕ ਵਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ, ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਕੰਮ ਸਿਖ ਲਿਆ। ਹੁਣੀ ਤਿੱਲੇ ਦੀ ਤਾਰ ਵਰਤ ਉਹਨੇ ਕੀਮਤੀ ਜ਼ਰੀ ਦਾ ਇਕ ਟੋਟ' ਬੁਣਿਆ ਤੇ ਵਾਘੀਨਾਕ ਹਥ ਅਨਾਇਤ ਨੂੰ ਘਲ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਅਨਾਇਤ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਟੋਟਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਜਿਵੇਂ ਅਖਾਣ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦੈ, ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੀਆਂ ਝਲ ਜਾਏ ਉਹ ਬੰਦਾ, ਗਰੀਬੀ ਨਾ ਛੂਹਵੇ, ਜੇ ਆਵੇ ਕੋਈ ਧੰਦਾ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਕਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਣ 'ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਆਂ, ਤੇ ਇਹ ਗਲੀਚਾ ਉਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸੁਗਾਤ ਦਈਂ।" {{gap}} ਵਿਆਹ ਲਈ ਤਿਆਰੀਆਂ ਇਕਦਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤਾਂ ਸਤ ਦਿਨ ਤੇ ਸਤ ਰਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। {{center|੪}} {{gap}}ਪਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ, ਵਾਚਾਗਾਨ ਦਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਦੋਸਤ ਤੇ ਨੌਕਰ,ਵਾਘੀਨਾਕ ਕਿਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਚੂੰਡਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨਾਂ ਉਹਦੇ ਲਭ ਪੈਣ ਦੀ ਸਾਰੀ ਆਸ ਲਾਹ ਛੱਡੀ। ਏਧਰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਬੁਢ ਵਿਰੇਸ ਬਿਤਾ, ਜ਼ਾਰ ਤੇ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਵਾਚਾਗਾਨ ਜ਼ਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{gap}}“ਮੇਰਿਆ ਜ਼ਾਰਾ, ਮੈਂ ਵੇਖ ਰਹੀ ਆਂ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਲੋਕ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਦਸਦੇ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਕਰਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ - ਠੀਕ ਚਲ ਰਿਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸਲੋਂ ਇੰਜ ਨਹੀਂ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਦੇਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਏ, ਕਦੀ ਭਿਖਾਰੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿਚ, ਕਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਾਂ ਸੁਦਾਗਰ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿਚ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਕਹਿ ਰਹੀਂ ਏ ਤੂੰ, ਅਨਾਇਤ," ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਜਾਣਦਾ ਸਾਂ। ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਨਾਂ? ਮੇਰੇ ਪਿਛੋ ਰਾਜ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਕਰਾਂਗੀ," ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਅਗੋਂ ਬੋਲੀ "ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਗਿਆ ਹੋਇਐਂ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਏ। ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਕਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜੋ ਮੈਂ ਵੀਹ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਵਾਪਸ ਨਹੀੰ ਆਂਦਾ, ਤਾਂ ਸਮਝ ਲਈ, ਜਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਕੋਈ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਗਈ ਏ।" {{center|੫}} {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਆਮ ਕਿਸਾਨ ਦਾ ਭੇਸ ਵਟਾ, ਜ਼ਾਰ ਵਾਚਾਗਾਨ ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਪੇਰੋਜ਼ ਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚਿਆ।<noinclude>{{center|੧੩੬}}</noinclude> how9bazrr453ot5p20l8zyt80ri6q2d 250 18651 227092 161774 2026-07-19T05:35:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 147 |bSize = 464 |cWidth = 452 |cHeight = 599 |oTop = 5 |oLeft = 5 |Location = center |Description = }} <noinclude></noinclude> mlujtoilr98rfxwxu47mjo35ufjd22g 250 18657 227093 164133 2026-07-19T05:35:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਓਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਚੌਕ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਮਡੀ, ਜਿਹਦੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੀਂ ਦਸਤਕਾਰਾਂ ਤੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਵਾਚਾਗਾਨ ਚੌਕ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਭੀੜ ਵੇਖੀ, ਜਿਹੜੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁਢੇ ਆਦਮੀ ਦੇ ਮਗਰ - ਮਗਰ ਟੁਰੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੁੱਢਾ ਡਾਢਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੋ ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਇੱਟਾਂ ਰਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਉਹ ਪੈਰ ਰਖਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਲੰਘਦੇ - ਜਾਂਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ, ਉਹ ਬਢਾ ਕੌਣ ਸੀ। {{gap}}"ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਤੈਨੂੰ!" ਆਦਮੀ ਬੋਲ ਉਠਿਆ। “ਵਡੇ ਮਹੰਤ ਹੁਰੀ ਨੀ ਤੇ ਏਨੇ ਪਾਕ - ਸਾਫ਼ ਨੇ ਕਿ ਭੁੰਜੇ ਪੈਰ ਤਕ ਨਹੀਂ ਰਖਦੇ, ਮਤੇ ਕੋਈ ਕੀੜਾ ਨਾ ਮਿਧਿਆ ਜਾਵੇ।" {{gap}}ਫੇਰ ਚੌਕ ਵਿਚ ਇਕ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਡਾ ਮਹੰਤ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਬੁੱਢੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੇ ਸੁਣਨ ਲਈ, ਉਹ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਏ, ਵਾਚਾਗਾਨ ਭੀੜ ਵਿਚੋਂ ਰਾਹ ਬਣਾਂਦਾ ਅਗੇ ਆ ਗਿਅ ਵਡੇ ਮਹੰਤ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇਜ਼ ਸਨ। ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਤਾੜ ਲਿਆ, ਉਹ ਓਪਰਾ ਆਦਮੀ ਸੀ। {{gap}}"ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ ਤੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨੈ?" ਵਡੇ ਮਹੰਤ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਕਾਰੀਗਰ ਹਾਂ," ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਆਇਆਂ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਏ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੰਮ ਦਿਆਂਗਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਮਿਹਨਤਾਨਾ।" {{gap}}ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ ਤੇ ਵਡੇ ਮਹੰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਾਇਕਾਂ, ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਹੀ ਮਹੰਤਾਂ, ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਕੁਝ ਆਖਿਆ ਤੇ ਉਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਵਖ - ਵੱਖ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਟੁਰ ਪਏ। {{gap}} ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਪਾਂਡੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਤ ਆਏ, ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ ਲੱਦੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫੇਰ ਵਡਾ ਮਹੰਤ ਉਠਿਆ ਤੇ ਚੌਕ ਤੋਂ ਚਲ ਪਿਆ ਤੇ ਵਾਚਾਗਾਨ ਚੁਪ — ਚਾਪ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ - ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਫਾਟਕਾਂ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। {{gap}}ਏਥੇ ਵਡੇ ਮਹੰਤ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਬਾਦ ਦਿਤਾ। ਲੋਕ ਛੇਤੀ ਹੀ ਖਿੰਡ - ਪੁੰਡ ਗਏ ਤੇ ਪਿਛੇ ਮਹੰਤ, ਪਾਂਡੀ ਤੇ ਵਾਚਾਗਾਨ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਉਹ ਇਕ ਉਚੀ ਕੇਪ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਫਾਟਕ ਸੀ। ਵਡੇ ਮਹੰਤ ਨੇ ਇਕ ਲੰਮੀ - ਚੌੜੀ ਚਾਬੀ ਕੱਢੀ ਤੇ ਫਾਟਕ ਖੋਲਿਆ। {{gap}}ਅੰਦਰ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਚੌਕ ਸੀ ਤੇ ਅਧ - ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਮੰਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਚੁਗਿਰਦੇ ਕਟਿਆਵਾਂ ਸਨ। ਪਾਂਡੀਆਂ ਨੇ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗੰਢਾਂ ਰਖ ਦਿਤੀਆਂ ਤੇ ਵਡਾ ਮਹੰਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਕ ਬੂਹਾ ਖੋਲ, ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਲੰਘ ਜਾਓ ਅੰਦਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ੳਂਥੇ ਕੰਮ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।" {{gap}}"ਉਹ ਬੌਂਦਲਾ ਗਏ, ਚੁਪ — ਚਾਪ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਭੋਹਰੇ ਵਿਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਉਤੇ ਵਡੇ ਮਹੰਤ ਨੇ ਬੂਹੇ ਨੂੰ ਜੰਦਰਾ ਲਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਇਹ ਜਾਣਦਿਆਂ ਕਿ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ।<noinclude>{{center|੧੩੭}}</noinclude> pnwv4fkej6tnk7zviw9apf4v19yb2z0 250 18660 227094 176806 2026-07-19T05:35:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|੬}} {{gap}}ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ, ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਇਕ ਮਾਂਦੀ ਜਿਹੀ ਲੋ ਹੋਈ ਦੱਸੀ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਵਲ ਹੋ ਪਏ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਇਕ ਗੁਫਾ ਕੋਲ ਅਪੜੇ ਪਏ। ਉਹਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਿਸਕੀਆਂ ਤੇ ਚੀਕਾਂ ਸਣੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਹੋਰ ਬਹੁਤਾ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕੰਨਾਂ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਂਦਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ। ਓਸੇ ਪਲ ਲਾਂਘੇ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਰਗਾ ਅਕਾਰ ਦਿਸਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਗਿਆ, ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ-ਮੁਹਾਂਦਰ ਉਗੜਦਾ ਗਿਆ। ਵਾਚਾਗਾਨ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵਧਿਆ। {{gap}}"ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ - ਬੰਦਾ ਜਾਂ ਭੂਤ?" ਉਹਨੇ ਉੱਚੀ ਸਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। "ਜੇ ਤੂੰ ਬੰਦਾ ਏਂ, ਤਾਂ ਦਸ, ਅਸੀਂ ਕਿਥੇ ਆਂ।" {{gap}}ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕੰਬਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹਨਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਖਲੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਬੰਦਾ ਏਡੀ ਬੁਰੀ ਬਾਬ ਵਾਲਾ, ਜਿੱਡੀ ਵੀ ਬੁਰੀ ਸੋਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਏ! ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਕਿਸੇ ਲੋਥ ਵਰਗਾਂ। ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਵੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਖੰਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦਿਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਡਸਕਦਿਆਂ ਤੇ ਥਥਿਆਂਦਿਆਂ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਖਾਨਾਂ।" {{gap}}ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਸੌੜੇ ਜਿਹੇ ਲਾਂਘੇ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਮਗਰ ਟੁਰ ਪਏ ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗੁਫਾ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ। ਓਥੇ ਕਿ ਹੀ ਬੰਦੇ, ਨੰਗ -ਨੰਗੇ, ਮਰਨ - ਪੀੜ ਨਾਲ ਕੜੱਲ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਤੀਜੀ ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਵਡੇ - ਵਡੇ ਕੜਾਹੇ ਰਖੇ ਪਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਚਾੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਵਾਚਾਗਾਨ ਇਕ ਕੜਾਹੇ ਉਤੇ ਉੜਿਆ ਤੇ ਘਿਣ ਨਾਲ ਇਕਦਮ ਪਿਛੇ ਆ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਨਾ ਕਿਹਾ। ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਇਕ ਹੋਰ ਲਾਂਘੇ ਵਿਚ ਖੜੇ ਸਨ। ਏਥੇ ਘੁਸਮੁਸੇ ਵਿਚ ਕਈ ਸੌ ਆਦਮੀ ਜੁਟ ਸਨ, ਰੰਗ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੀਲਾ - ਵਸਾਰ ਸੀ। ਕੁਝ ਕਢਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਬਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਸy ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਲੋਥ - ਲਗਦੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਓਹੀਉ ਈ ਸ਼ੈਤਾਨ ਮਹੰਤ, ਜਿਦੇ ਵਲਛਲ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਏਸ ਭੋਹਰੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ, ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਫ਼ਰੇਬ ਦੇ ਏਥੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਏਥੇ ਕਿੰਨੇ ਵਰ੍ਹੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਨੇ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਏਥੇ ਨਾ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਏ, ਨਾ ਰਾਤ ਪੈਂਦੀ ਏ, ਬਸ ਇਹ ਮੁੱਕਣ ਨਾ ਵਾਲਾ, ਸਦੀਵੀ ਘੁਸਮੁਸਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ। ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਹ ਪਤੈ, ਸਾਰੇ ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆਏ ਸਨ, ਮਰ ਚੁਕੇ ਨੇ। ਮਹੰਤ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛਲ ਲਿਆਂਦੇ ਨੇ। ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਆਂਦੈ, ਤੇ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਂਦਾ। ਪਹਿਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਉਹ ਏਨਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਦੇ ਨੇ ਕਿ ਉਹ ਕਰਦੇ - ਕਰਦੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਦਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਵੱਢੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਭਿਆਨਕ ਕੜਾਹਿਆਂ ਵਿਚ ਉਬਾਲੇ ਜਾਣ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖੇ ਨੇ। ਉਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਬੱਚਾ ਵੜੀ ਮਹੰਤ 'ਕੱਲਾ ਨਹੀਂ; ਸਾਰੇ ਈ ਮਹੰਤ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਨੇ।"<noinclude>{{center|੧੩੮}}</noinclude> n9qvlf3k25bkoxgb5gj3x559gs3nudy 250 18663 227095 176807 2026-07-19T05:35:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵਲ ਜਦੋਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਤਕਿਆ, ਉਹ ਉਹਦਾ ਆਪਣਾ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਵਾਘੀਨਾਕ ਹੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ, ਮਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੜ ਮਿਲ ਪੈਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਕੱਚੀ ਤੰਦ ਟੁਟ ਜਾਏ, ਜਿਨੇ ਵਾਘੀਨਾਕ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{center|੭}} {{gap}}ਜਦੋਂ ਵਾਘੀਨਾਕ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸਨ, ਪੁਛਿਆ ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਦਰਜ਼ੀ ਏ, ਦੂਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਉਹ ਬੁਣਕਰ ਏ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ, ਪਰ ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਸਹਾਇਕ ਸਨ। {{gap}}ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਖੜਾਕ ਸੁਣੀਤਾ, ਤੇ ਇਕ ਮਹੰਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਣ ਖਲੋਤਾ। ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਆਦਮੀ ਸਨ। ਮਹੰਤ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਖੋਰ - ਖੁਣਸ ਤੇ ਬੇ - ਦਰਦੀ ਦੀ ਮੁਹਰ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਓ ਨਵੇਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ?" ਮਹੰਤ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਅਸੀਂ ਈ ਹਾਂ, ਤਰਸਵਾਨ ਮਹੰਤ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਸੇਵਕ," ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਤੁਹਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕੰਮ ਕਿਹਨੂੰ - ਕਿਹਨੂੰ ਆਉਂਦੈ?" {{gap}}"ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ!" ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਸਾਨੂੰ ਵਧੀਆ ਜ਼ਰੀ ਬੁਣਨੀ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਜਿਹੜੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾਂ ਮਹਿੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਏ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਆਖ ਰਿਹੈਂ?" {{gap}}"ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਪਰਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਪਰਖਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦਸੋ, ਕਿਹੜੇ- ਕਿਹੜੇ ਔਜ਼ਾਰ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਚਾਹੀਦਾ ਜੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਸਭਨਾਂ ਵਾਲੇ ਖਾਤੇ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗ ਪਵੋ। {{gap}}"ਅਸੀਂ ਓਥੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ," ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ। "ਸਾਡੇ ਲਈ ਏਥੇ ਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚੰਗੈ; ਤੇ ਜੇ ਸਾਡੇ ਖਾਣ ਦੀ ਪੁਛਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਜੇ ਖਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ੋਰੀਂ ਖੁਆਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਮੌਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਏ," ਮਹੰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਪਰ ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ, ਜਿੰਨਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਕਿਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਘਟ ਕੀਮਤੀ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁੱਚੜਖਾਨੇ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੁਆ ਦੁਆ ਮਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਏ," ਮਹੰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਪਰ ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ, ਜਿੰਨਾ | ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਕਿਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਘਟ ਕੀਮਤੀ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁੱਚੜਖਾਨੇ ਭੇਜ ਦਿਆਂਗਾ ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੁਆ ਦੁਆ ਮਰਵਾ ਦਿਆਂਗਾ।" {{gap}}ਮਹੰਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਬਜ਼ੀ ਤੇ ਕੁਝ ਰੋਟੀ ਭੇਜੀ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਵਾਘੀਨਾਕ ਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਵੰਡਾ ਕੇ ਖਾਧੀ, ਤੇ ਵਾਚਾਗਾਨ ਕੰਮ ਲਗ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜ਼ਰੀ ਦਾ ਇਕ ਟੋਟਾ ਬੁਣਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਉਹ ਨਮੂਨੇ ਪਾਏ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਡਰਾਉਣੇ ਜੇਲ੍ਹਖਾਨੇ ਦੀਆਂ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਉਹ<noinclude>{{center|੧੩੯}}</noinclude> 92t429c31kq0mf7xqgfw0qseae3p74p 250 18666 227096 176808 2026-07-19T05:36:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਬੰਦ ਪਿਆ ਸੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੌਲਨਾਕੀਆਂ ਚਿਤਰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਪੜ੍ਹੇ - ਬੁੱਝ ਥੋੜੇ ਜਿੰਨੇ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਇਲਮ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਵਾਚਾਗਾਨ ਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਵੇਖ ਮਹੰਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਜ਼ਰੀ ਜਿਹੜੀ ਅਸੀਂ ਬੁਣੀ ਏ, ਸੋਨੇ ਨਾਲੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾਂ ਕੀਮਤੀ ਏ। ਪਰ ਇਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਦੂਣੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲੀ ਜੇ, ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਇਹਦੇ ਨਮੂਨੇ 'ਚ ਕੁਝ ਰੱਖਾਂ ਬੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਨੇ। ਅਫ਼ਸੋਸ ਏ, ਆਮ ਆਦਮੀ ਇਹਦਾ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਬ - ਸੁਜਾਨ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਅਨਾਇਤ ਈ ਸਮਝੇਗੀ।" {{gap}}ਲਾਲਚੀ ਮਹੰਤ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਜ਼ਰੀ ਵੇਚਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਉਹਦੇ ਨਫ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਹਿੱਸਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਤੇ ਉਹਨੇ ਵਡੇ ਮਹੰਤ ਨਾਲ ਇਹਦੀ ਗਲ ਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਾ ਜ਼ਰੀ ਹੀ ਵਿਖਾਈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਫੜ ਵਾਚਾਗਾਨ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। {{center|੮}} {{gap}}ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਉਤੇ ਚੰਗਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਕ ਤਕ ਵੀ ਨਾ ਪਿਆ, ਜ਼ਾਰ ਕਿਤੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਆਪ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਨੀਅਤ ਵਕਤ ਤੋਂ ਦਸ ਦਿਨ ਬਹੁਤੇ ਲੰਘ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਅਜੇ ਵਾਚਾਗਾਨ ਪਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਰਾਤੀਂ ਅਨਾਇਤ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੇ ਸੁਫ਼ਨੇ ਆਉਂਦੇ। ਦਿਨੇ ਉਹਨੂੰ ਅਜੀਬ - ਅਜੀਬ ਝੌਲੇ ਪੈਂਦੇ। ਵਾਚਾਗਾਨ ਦਾ ਕੁੱਤਾ, ਜ਼ਾਂਗੀ, ਲਗਾਤਾਰ ਘੁਰਕਦਾ ਤੇ ਚਾਂਗਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ; ਉਹਦਾ ਘੋੜਾ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਨਾ ਲਾਂਦਾ, ਤੇ ਇੰਜ ਤਰਸ - ਆਂਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਿਣਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵਛੇਰੇ ਦੀ ਮਾਂ ਗੁਆਚ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਚੂਚੇ ਕੁੱਕੜਾਂ ਵਾਂਗ ਬਾਂਗਾਂ ਦੇਂਦੇ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਤਿੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਕੁਲ - ਕੁਲ ਤੇ ਛਰਬਲ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਤੇ ਉਹ ਨਿਮੀ ਘੁੱਟੀ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦਾ। ਨਿਤ ਨਿੱਡਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਅਨਾਇਤ ਸਹਿਮੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਨਾਲ ਹੀ ਤਰਾਹ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਸਵੇਰੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ ਗਿਆ, ਸੁਹਣਾ ਮਾਲ ਲੈ ਇਕ ਸੁਦਾਗਰ ਆਇਆ ਏ। {{gap}}ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਪ੍ਰਦੇਸੀ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਏ। {{gap}}ਆਦਮੀ ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰ ਆਇਆ, ਬੜੇ ਡਰਾਉਣੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਅਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਇਕ ਤਸ਼ਤਰੀ ਅਗੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਹਦੇ ਉਤੇ ਜ਼ਰੀ ਦਾ ਟੋਟਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਗੌਲਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ। {{gap}}"ਏਸ ਜ਼ਰੀ ਦੀ ਕੀ ਕੀਮਤ ਈ?" {{gap}}"ਮਲਕਾ ਸਲਾਮਤ, ਇਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਗੁਣਾਂ ਮਹਿੰਗੀ ਏ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰੀਗਰੀ ਤੇ ਇਹਦੇ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਸਾਮਾਨ ਈ ਵੇਖਿਆ ਜਾਏ ਤਾਂ। ਤੇ ਏਥੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮੇਰੀ, ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਚਾਅ ਦਾ ਮੁਲ ਤਾਂ, ਮਲਕਾ ਸਲਾਮਤ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਈ ਪਾਉਗੇ।"<noinclude>{{center|੧੪੦}}</noinclude> dx83yofeukla1pvjxo518itqx70u344 250 18670 227097 176813 2026-07-19T05:36:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}"ਪਰ ਇਹ ਏਨੀ ਮਹਿੰਗੀ ਕਿਉਂ ਏਂ?" {{gap}}"ਮਿਹਰਬਾਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ, ਇਹਦੇ 'ਚ ਉਹ ਤਾਕਤ ਏ, ਜਿਦਾ ਮੁਲ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾਂ ਸਕਦਾ। ਇਹਦਾ ਨਮੂਨਾ ਈ ਵੇਖੋ ਉਹ ਨਿਰੀਆਂ ਮੂਰਤਾਂ ਈ ਨਹੀਂ, ਰੱਖਾਂ ਨੇ। ਜਿਹੜਾ ਏਸ ਜ਼ਰੀ ਦਾ ਵੇਸ ਪਾਏਗਾ, ਉਹਨੂੰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਗ਼ਮ ਜਾਂ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਲਗ ਸਕਦਾ।" {{gap}}"ਇੰਜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੈ?" ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਜ਼ਰੀ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਿਆ। ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਉਹਨੂੰ ਰੱਖਾਂ ਬਣੀਆਂ ਕੋਈ ਨਾ ਦਿੱਸੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਰੀਕ ਨਮੂਨੇ ਵਿਚ ਬੁਣੇ ਅੱਖਰ ਦਿੱਸੇ। ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਚੁਪ — ਚਾਪ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਪੜਿਆ: {{gap}}"ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਬੇ-ਨਜ਼ੀਰ ਅਨਾਇਤ, ਮੈਂ ਇਕ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਦੇ ਦੋਜ਼ਖ਼ 'ਚ ਕੈਦੀ ਬਣਾਇਆ ਪਿਆਂ। ਜ਼ਰੀ ਦਾ ਇਹ ਟੋਟਾ ਲਿਆਣ ਵਾਲਾ ਉਹਦੇ ਸ਼ੈਤਾਨੀ ਮਾਲਕਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਏ। ਵਾਘੀਨਾਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਏ। ਸਾਨੂੰ ਪੇਰੋਜ਼ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵਲ ਉਚੀਆਂ - ਉਚੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਵਲੇ ਇਕ ਮੰਦਰ ਦੇ ਭੌਂਹਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭੀ। ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਵਾਚਾਗਾਨ।" {{gap}}ਅਨਾਇਤ ਦਾ ਰੋਮ - ਰੋਮ ਝੂਣਿਆ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਸੁਨੇਹੇ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਤੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਪੜਿਆ, | ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਨਮੂਨੇ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। {{gap}}"ਤੂੰ ਠੀਕ ਕਿਹੈ, ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਆਖਿਆ; "ਇਹਨਾਂ ਮੂਰਤਾਂ'ਚ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਏ। ਅਜੇ ਸਵੇਰੇ ਈ ਮੈਂ ਉਦਾਸ ਸਾਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹੌਲਾ ਹੋ ਗਿਐ ਤੇ ਖੁਸ਼ - ਖੁਸ਼। ਤੇਰੀ ਜ਼ਰੀ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਅਣਮੋਲ ਏ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਹਦੇ ਲਈ ਆਪਣੀ ਅੱਧੀ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਵੀ ਦੇ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਅਫਸੋਸ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਫੇਰ ਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਕੋਈ ਵੀ ਕਲਾ - ਕਿਰਤ ਆਪਣੇ ਕਲਾਕਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵਡੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।” {{gap}}"ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ, ਸ਼ਾਲਾ ਤੁਸੀਂ ਜੁਗ - ਜੁਗ ਜੀਵੋ, ਸਚ ਆਖ ਰਹੇ ਹੋ ਤੁਸੀਂ!" {{gap}}"ਤਾਂ ਤੂੰ ਓਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆ,ਜਿਨ੍ਹੇ ਇਹ ਜ਼ਰੀ ਬੁਣੀ ਏ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਇਨਾਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁਣੀ ਆਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ।” {{gap}}"ਮਿਹਰਬਾਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ," ਲਾਲਚੀ ਮਹੰਤ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਉਹ ਕੌਣ ਏ। ਮੈਂ ਜ਼ਰੀ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਇਕ ਯਹੂਦੀ ਤੋਂ ਖਰੀਦੀ ਸੀ,ਜਿਨ੍ਹੇ ਇਹ ਅਗੋਂ ਇਕ ਅਰਬ ਤੋਂ ਖਰੀਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਅਰਬ ਨੇ ਅਗੋਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੋਂ ਲਈ ਸੀ!" {{gap}}"ਪਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣੇ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਕੰਮ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਉਤੇ ਤੇਰੀ ਕਿੰਨੀ ਲਾਗਤ ਆਈ ਏ। ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਏ, ਤੂੰ ਜ਼ਰੀ ਖ਼ਰੀਦੀ ਨਹੀਂ, ਬਣਵਾਈ ਸੀ।" {{gap}}"ਮਿਹਰਬਾਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ, ਇਹ ਸੀ ਜੁ ਮੈਨੂੰ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ 'ਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ..." {{gap}}"ਚੁਪ ਹੋ ਜਾ!" ਅਨਾਇਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੜਕੀ। ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਏਂ। ਨੌਕਰੋ, ਏਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵੋ ਤੇ ਜੇਲ 'ਚ ਪਾ ਦਿਓ!" {{center|੯}} {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਹੁਕਮ ਉਤੇ ਅਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੁਰਮਚੀਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਖ਼ਤਰੇ ਦੀ ਸੁਰ ਵਜਾਣ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕੀ, ਆਪੋ ਵਿਚ ਖੁਸਰ - ਫੁਸਰ ਕਰਦੇ, ਮਹਿਲ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।<noinclude>{{center|੧੪੧}}</noinclude> 1cak00fq9n0lz7rax1wmy2hw2vtlc17 250 18673 227098 176937 2026-07-19T05:36:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੀਕ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਅਨਾਇਤ ਬਾਹਰ ਝਰੋਖੇ 'ਤੇ ਆਈ। {{gap}}"ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕੋ,ਸੁਣੋ!"ਉਹ ਬੋਲਣ ਲਗੀ।“ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਤਰੇ 'ਚ ਏ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸਮਝਦੇ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਮਗਰ - ਮਗਰ ਆਣ। ਦੁਪਹਿਰ ਤਕ ਅਸੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਪੇਰੋਜ਼ ਪਹੁੰਚਣੈ।" {{gap}}ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ - ਅੰਦਰ ਸਭੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਅਨਾਇਤ ਇਕ ਸੁਨੱਖੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ ਗਈ ਤੇ “ਚਲੋ, ਮੇਰੇ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ!" ਬੋਲ ਉਹਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪੇਰੋਜ਼ ਵਲ ਸਿਰਪਟ ਦੌੜਾ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਰਾਹ ਵਿਚ ਨਾ ਅਟਕੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਭਖ਼ ਰਹੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਲਗਾਮ ਪੇਰੋਜ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਚੌਕ ਵਿਚ ਹੀ ਜਾ ਕੇ ਖਿੱਚੀ। ਪੇਰੋਜ਼ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਅਸਮਾਨੋਂ ਉਤਰੀ ਕੋਈ ਦੇਵੀ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮੱਥੇ ਟੇਕਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}"ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਕਿਥੇ ਏ?" ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਰੁਅਬ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਹਾਂ ਗਵਰਨਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਗੁਲਾਮ, ਮਲਕਾ ਸਲਾਮਤ," ਅਗੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਗਵਰਨਰ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਈ ਲਾਪਰਵਾਹ ਏ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ 'ਚ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹੈ।" {{gap}}"ਸਚੀ ਈ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਮਲਕਾ ਸਲਾਮਤ।" ਤੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਘਟੋ - ਘਟ ਇਹ ਤਾਂ ਪਤਾ ਈ, ਮੰਦਰ ਹੈ ਕਿਥੇ ਏ?" {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਮਖੌਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਮਲਕਾ ਸਲਾਮਤ। ਬੇਸ਼ਕ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਏ।" {{gap}}"ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਓਥੇ ਲੈ ਚਲ।” {{gap}}ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਅਨਾਇਤ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਲ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ - ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਈ। {{gap}}ਇਹ ਸੋਚ ਕਿ ਯਾਤਰੂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ, ਮਹੰਤਾਂ ਨੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤਾ। ਅਨਾਇਤ ਇਕਦਮ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾਂਦੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਚੌਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ। ਮਹੰਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੀ ਸਮਝ ਪਈ, ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਡਾ ਮਹੰਤ ਘੋੜੇ ਚੜੀ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ਵਲ ਭਜਿਆ, ਪਰ ਅਨਾਇਤ ਦੇ ਸਿਆਣੇ ਘੋੜੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੁਰਾਂ ਹੇਠ ਮਧੋਲ ਮਾਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਏਨੇ ਨੂੰ ਅਨਾਇਤ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਮਹੰਤਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਾਰ ਬੁਲਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਸਹਿਮੇ ਤੇ ਬੌਦਲਾਏ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}"ਏਧਰ ਆਓ!" ਅਨਾਇਤ ਕੜਕੀ। ਵੇਖੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ 'ਚ ਕੀ ਲੁਕਾਇਆ ਪਿਐ?" {{gap}}ਇਕਦਮ ਹੀ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋੜ ਖੋਲ੍ਹੇ ਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਡਰਾਉਣੀ ਝਾਕੀ ਦਿੱਸੀ। {{gap}}ਭੂਤ ਲਗਦੇ ਬੰਦੇ ਰੀਂਗ-ਰੀਂਗ ਭੋਹਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਲਗੇ। ਕੁਝ ਮਰਨ ਕੰਢੇ ਸਨ ਤੇ ਏਨੇ ਨਿਤਾਣੇ ਕਿ ਖਲੋ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਕਦੇ। ਹੋਰ, ਦਿਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚੁੰਧਿਆਏ, ਥਿੜਕ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਲੂੰਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਟੁਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਵਾਚਾਗਾਨ ਤੇ ਵਾਘੀਨਾਕ। ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਟੁਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਤੇ ਤੇਜ਼ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਅੰਨੇ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। {{gap}}"ਸਿਪਾਹੀ ਭੋਹਰਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ ਤੇ ਲੋਥਾਂ ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇਣ ਦੇ ਔਜ਼ਾਰ ਬਾਹਰ ਲੈ ਆਏ। ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹਿਰ - ਵਾਸੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।<noinclude>{{center|੧੪੨}}</noinclude> 2jgo9mdwtbnyfn3fgmqdkhapfkszo29 250 18676 227099 176939 2026-07-19T05:36:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ ਅਨਾਇਤ ਵਾਚਾਗਾਨ ਤੇ ਵਾਘੀਨਾਕ ਕੋਲ ਤੰਬੂ ਵਿਚ ਪਜੀ , ਜਿਥੇ ਉਹ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਤੰਬੂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕਾਹਲੀ - ਕਾਹਲੀ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ । ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਲ ਟਕ ਲਾ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਥਰੂਆਂ ਨਾਲ , ਵਾਘੀ ਨਾਕ ਨੇ ਬੁਲ੍ਹ ਅਨਾਇਤ ਦੇ ਹੱਥ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿਤੇ। {{gap}}“ਬੇ - ਨਜ਼ੀਰ ਜ਼ਾਰਿਤਸਾ ,'' ਉਹ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਬੋਲਿਆ , “ਅਜ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾ ਲਈਆਂ ਨੇ !" {{gap}}“ਇੰਜ ਨਹੀਂ , ਵਾਘੀਨਾਕ," ਵਾਚਾਗਾਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ। “ਅਨਾਇਤ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਚਿਰ ਜੋ ਹੋਇਆ ਬਚਾ ਦਿਤੀਆਂ ਸਨ , ਓਸ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪੁਛਿਆ ਸੀ , ਤੁਹਾਡੇ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਵੀ ਆਉਂਦੈ ਕਿ ਨਹੀਂ । ਚੇਤਾ ਈ , ਜਵਾਬ ’ਚ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਸਿਆ ਸੈਂ ?" {{center|੧o}} {{gap}}ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਾਰ ਵਾਚਾਗਾਨ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਧੁੰਮ ਗਈ। ਉਹਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇਸਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ , ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਅਨਾਇਤ ਤੇ ਵਾਚਾਗਾਨ ਦੀ ਸੋਭਾ ਕੀਤੀ। ਆਸ਼ੂਗਾਂ , ਜਾਂ ਕਵੀਸ਼ਰਾਂ , ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਗੌਣ ਬਣਾਏ । ਅਫ਼ਸੋਸ ਏ , ਗੌਣ ਸਾਡੇ ਵਕਤ ਤਕ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਪਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਵਾਚਾਗਾਨ ਤੇ ਅਨਾਇਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਜਿਊਂਦੀ ਰਹੀ ਏ ।<noinclude></noinclude> 7syeyvj38dddnaqyg2qpqv8xy5mbrox 250 18679 227100 176941 2026-07-19T05:36:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />ਹਰਨੋਟਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਜਾਰਜੀਅਨ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ</noinclude>{{gap}}ਇਹ ਸਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ ਜਾਂ ਝੂਠ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ, ਪਰ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਏ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੌਲਤਮੰਦ ਜ਼ਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਿਆ‌: {{gap}}“ਜਾਓ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾ ਜਾਨਵਰ ਮਿਲੇ ਜੇ, ਮਾਰ ਲਿਆਓ।" {{gap}}ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾ ਜਾਨਵਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਉਹ ਸੀ ਜੰਗ ਦੀ ਇਕ ਖੁਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਖਲੋਤੀ ਇਕ ਹਿਰਨੀ। ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਹਿਰਨੀ ਨੂੰ ਉਹ ਫੁੰਡਣ ਹੀ ਲਗੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿਸਿਆ, ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬਾਲ ਉਹਦਾ ਥਣ ਚੁੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਬਾਲ ਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨੇ ਦੁਧ ਚੁੰਘਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਹਿਰਨੀ ਦੇ ਧੌਣ ਦੁਆਲੇ ਵਲ ਲਈਆਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਮਣ ਤੇ ਲਡਿਆਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਬਾਲ ਨੂੰ ਨਾਲ ਚੁਕ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਾਰ ਕੋਲ ਲੈ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜਾ ਦਸਿਆ, ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਏਧਰ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਸੀ,ਜਿਹਦੀ ਉਮਰ ਓਨੀ ਹੀ ਸੀ। ਜਿੰਨੀ ਉਸ ਬਾਲ ਦੀ, ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਭਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਰਖਵਾਇਆ ਤੇ ਲੱਭੇ-ਲਭਾਏ ਬਚੇ ਦਾ ਨਾਂ ਹਰਨੋਟਾ ਰਖਿਆ ਗਿਆ।<noinclude>{{center|੧੪੪}}</noinclude> nzxv42w3kqqvjbbo1ka6r03dp3s39gd 250 18682 227101 176954 2026-07-19T05:37:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹਰਨੋਟਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਲਿਆ , ਉਹ ਇਕੋ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਸੌਦੇ , ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਆਯਾ ਨੇ ਹੀ ਦੁਧ ਪਿਆਇਆ। {{gap}}ਕੁਝ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ , ਜਿਹੜੇ ਵਰਿਉਂ ਵਰੀ ਵਧਦੇ ਨੇ , ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਿਨੋ - ਦਿਨੀਂ ਵਧੇ ਤੇ ਵੇਖਦਿਆਂ - ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਬਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੇ ਹੋ ਗਏ । ਜ਼ਾਰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲੀਂ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਕਮਾਨ ਚੁਕ ਬਾਹਰ ਪੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਇਕ ਤੀਰ ਛਡਿਆ , ਤੇ ਤੀਰ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘਦੀ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕੀ ਲਿਜਾਂਦੀ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ਜਗ ਨੂੰ ਜਾ ਵੱਜਾ , ਤੇ ਉਹਨੇ ਜਗ ਦੀ ਹੱਥੀ ਤੋੜ ਕੇ ਰਖ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਮੂੰਹ ਭੁਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ : {{gap}}“ਬਦਅਸੀਸ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਦੇਣ ਨਹੀਂ ਲਗੀ , ਤੂੰ ਇਕੋ - ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜੁ ਏਂ , ਪਰ ਰਬ ਕਰੇ ਤੇਰੇ ਦਿਲ 'ਚ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤਰਾਟਾਂ ਪੈਣ ।" {{gap}}ਹਰਨੋਟਾ ਉਹਦੀ ਗਲ ਸੁਣ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}“ਉਹਦੇ ਕਹੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੋਇਆ ?'' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਪਰ ਉਸ ਪਲ ਤੋਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਗਲ ਦਾ , ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਦਾ , ਕਿਆਸ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਨੇ ਜੜ੍ਹ ਫੜ ਲਈ ਸੀ , ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲੈਣ ਦੇਣ ਰਹੇ। {{gap}}ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ? ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਲੰਘ ਗਏ । ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਕਿਸੇ ਅੱਧੇ ਜਿਉਂਦੇ ਵਾਂਗ ਟੁਰਦਾ - ਫਿਰਦਾ ਸੀ । ਓਸ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਪਿਆਰ , ਜਿਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਕਦੀ ਤਕਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ , ਉਹਦੀ ਸਿਹਤ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਚੋੜਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ : {{gap}}“ਤੇਰਾ ਦੁਧ - ਭਰਾ ਮਰ ਜਾਏ , ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆਉਂਦਾ ਤਾਂ!'' ਫੇਰ ਉਹ ਜ਼ਾਰ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲਗਾ : {{gap}}"ਬਾਪੂ, ਬਾਪੂ , ਲੁਹਾਰ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ , ਮੈਨੂੰ ਲੱਤਾਂ ਲਈ ਪਤਰੀਆਂ ਤੇ ਇਕ ਲੋਹੇ ਦੀ ਕਮਾਨ ਤੇ ਤੀਰ ਬਣਾ ਦੇ , ਏਸ ਲਈ ਕਿ ਮੈਂ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਜਾਣਾ ਏਂ।" {{gap}}ਜ਼ਾਰ ਮੰਨ ਗਿਆ। ਹਰਨੋਟੇ ਲਈ ਪੂਰੇ ਪੰਜ ਪੂਡ ਵਜ਼ਨ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਕਮਾਨ ਤੇ ਇਕ ਭੱਥਾ ਤੇ ਲਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਰੀਆਂ ਬਣਾ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ , ਤੇ ਉਹ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਰਲ ਕੇ ਨਿਕਲ ਪਏ । {{gap}}ਆਪਣੇ ਮਤਰੇਏ ਪਿਓ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹਰਨੇਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ : {{gap}}"ਬਾਪੂ , ਤੌਖ਼ਲਾ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਤੁਸੀਂ ਹਰਨੋਟੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਵਰੇ ਉਡੀਕਣਾ ਤੇ ਚੇਤੇ ਰਖਣਾ: ਜਾਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਪਰਤਾਂਗੇ , ਤੇ ਜਾਂ ਪਰਤਾਂਗੇ ਈ ਨਹੀਂ ।'' {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਟੁਰ ਪਏ। ਉਹ ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਟੁਰਦੇ ਗਏ , ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਸੰਘਣੇ , ਲੰਘੇ ਨਾ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਕੋਲ ਆ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਉਚੀ " ਚਟਾਨ ਦਿੱਸੀ , ਜਿਹਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਘਰ ਸੀ , ਤੇ ਘਰ ਅਗੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣਾ<noinclude>{{center|੧੪੫}}</noinclude> c4tfrh3ubfpnw4sak3aecn6j5py0j3u 250 18685 227102 177113 2026-07-19T05:37:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਬਾਗ਼। ਤੇ ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਪੰਜ - ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਨੌ - ਨੌਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਆਦਮ - ਖੋਰ ਦਿਓ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਭਰਾਵਾ ਮੇਰਿਆ, ਮੈਂ ਥਕ ਗਿਆਂ। ਆ ਰਤਾ ਸਾਹ ਲੈ ਲਈਏ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਏ," ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਰਾਇ ਮਿਲਾਈ। {{gap}}ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ। {{gap}}"ਏਥੇ ਲੇਟਿਆ ਰਹੋ ਤੇ ਸੋ," ਹਰਨੌਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇ ਮੈਂ ਓਸ ਬਾਗ 'ਚ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਮਿੱਠੇ - ਮਿਠੇ ਫਲ ਲਿਆਨਾਂ।" {{gap}}"ਹਰਨੋਟਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦਾ ਇੰਜ ਧਿਆਨ ਰਖਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਾ ਭਰਾ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਪਿਓ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਰਖਦਾ ਏ। {{gap}}ਉਹ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ ਤੇ ਸੇਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਹਣਾ ਦਰਖ਼ਤ ਲਭ, ਕੁਝ ਫਲ ਤੋੜਨ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਇਕ ਨੌਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦਿਓ ਬਾਹਰ ਭੱਜਾ ਆਇਆ। {{gap}}"ਕਿਹਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਪਈ ਏ ਮੇਰੇ ਬਾਗ਼ `ਚ ਵੜਨ ਦੀ?" ਉਹ ਕੜਕਿਆ। “ਏਥੇ ਮੇਰੇ ਡਰ ਮਾਰੇ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਫਟਕਦੇ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕੀੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਰੀਂਗਦੀਆਂ!" {{gap}}"ਮੈਂ ਹਾਂ ਹਰਨੋਟਾ!" ਜਵਾਨ ਨੇ ਉਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਦਿਓ, ਸਹਿਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਬੁੜ - ਬੁੜ ਕਰਦਾ, ਪਿਛੇ ਹਟ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦਿਓਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਸੀ, ਹਰਨੋਟੇ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸੀ। ਸਚੀ ਮੁੱਚੀ ਹੀ ਦਿਓ ਏਨੇ ਸਹਿਮ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾਣ ਲਈ, ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੀਂ ਭਜ, ਨਿਕਲੇ। ਪਰ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਲਭ ਕਢਿਆ ਤੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ, ਸਿਵਾਇ ਇਕੋ ਪੰਜਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਓ ਦੇ, ਜਿਹੜਾ ਮਿਆਨੀ ਵਿਚ ਲੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਏਧਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਛਾਵੇਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸਭਨਾਂ ਦਿਉਆਂ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਪੈਰ ਪਿਛਾਂਹ ਮੋੜੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। ਹੁਣ ਦਿਉਆਂ ਦਾ ਘਰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਭਰਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਟਹਿਲਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਤਰ੍ਹਾਂ - ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੀ ਪਰਚਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦਿਓ, ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਦਾ ਮਿਆਨੀ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ, ਆਪਣੇ ਡਰ ਉਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ, ਬਬਾਹਨਜੋ ਉਸ ਨੁਕਰੋ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਸੁੰਗੜਿਆ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਸੀ, ਗੈਂਗ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਮਿਆਨੀ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ ਤੇ ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਮਿੰਨਤ ਕਰਨ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ," ਉਹ ਆਖਣ ਲਗਾ, "ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਸਾਡੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਤੁਹਾਡੀ ਹੋਵੇਗੀ।" {{gap}}ਹਰਨੋਟਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਪੰਜਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਦਿਓ ਬੋਲੀ ਗਿਆ: {{gap}}"ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਰ ਛੱਡਣ ਤੇ ਪਿੰਡੋੰ - ਪਿੰਡੀਂ, ਸ਼ਹਿਰੋਂ - ਸ਼ਹਿਰੀਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਗਾਹੁਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕੀ ਪੈ ਗਈ ਏ?" {{gap}}ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ:<noinclude>{{center|੧੪੬}}</noinclude> irrj71tldpdy42tpf0dqks33hsxfou2 250 18690 227103 177114 2026-07-19T05:37:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}“ਅਸਾਂ ਇਕ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਏਂ। ਜੇ, ਏਸ ਕਰ ਕੇ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਉਵੇਂ ਈ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹੋਰਨਾਂ ਦਿਉਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਲਭ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ।" {{gap}}ਬਬਾਹਨਜੰਮੀ ਕੋਲ ਥਾਉਂ - ਥਾਈਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਘਰ ਸੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ, ਜਿਥੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ, ਨਾਲ ਪਿਠ ਉਤੇ ਰਖ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਦਿਉ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੇਰੇ ਏਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ 'ਚ ਵੜ ਜਾਓ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਜਾਣੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਜਿਤਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਕਿੰਨੇ ਈ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਣਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ।'' {{gap}}ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਦਿਓ ਦੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਗਏ ਤੇ ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਅਸਵਾਰ ਹੋ ਚਲ ਪਏ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤਾ ਸਮਾਂ ਚਲਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਅਖੀਰ ਉਹ ਇਕ ਦਰਿਆ ਕੋਲ ਪੁੱਜੇ। {{gap}}"ਮੈਂ ਥਕ ਗਿਆਂ," ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਹਰਨੇਟੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਆ ਸਾਹ ਲੈ ਲਈਏ।" {{gap}}ਤੇ, ਬੇ - ਸ਼ਕ, ਬਬਾਹਨਜ਼ਮੀ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਰਾ ਉਹਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਿਹ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਰਿਆ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੂਣਾ ਲਗਾ। {{gap}}"ਪਾਣੀ ਲੂਣਾ ਕਿਉਂ ਏਂ?" ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ, ਅਥਰੂ ਨੇ," ਬਬਾਹਨਜਮੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਦਰਿਆ ਦੇ ਉਪਰ ਵਲ ਪੰਜਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਦਿਓ ਰਹਿੰਦੈ। ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਏ, ਪਰ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਨਾਂਹ ਕਰ ਦਿਤੀ ਏ। ਉਹਦਾ ਇਸ਼ਕ ਉਹਨੂੰ ਅਗ ਵਾਂਗ ਬਾਲ ਰਿਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਅਥਰੂਆਂ ਦੇ ਦਰਿਆ ਵਹਾ ਰਿਹੈ।" {{gap}}ਹਰਨੋਟਾ ਡਾਢੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}"ਜੇ ਮੈਂ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਜਿਤ ਲਿਆਂਦਾ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਹੋਰਨੋਟਾ ਨਹੀਂ।" {{gap}}ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਉਪਰ ਵਲ ਰਹਿੰਦੇ ਦਿਓ ਕੋਲ ਗਏ, ਤੇ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਦਸ ਖਾਂ, ਦਿਉਆ, ਏਨਾ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਏ ਤੈਨੂੰ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨਾਲ?" {{gap}}ਦਿਓ ਰੋਂਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਅਥਰੂ ਵਹਿ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਦਰਿਆ ਬਣ ਗਏ। {{gap}}"ਜੇ ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀਦਾਰ ਕਰ ਲਾਂ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਮਰ ਵੀ ਜਾਵਾਂ," ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਚੰਗਾ," ਹਰਨੇਟੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵਾਇਦਾ ਰਿਹੈ, ਦੀਦਾਰ ਕਰ ਲਏਂਗਾ ਤੂੰ ਉਹਦਾ, ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਘਰ ਲਿਜਾਵਾਂਗੇ।” {{gap}}"ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਅਗੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਟੁਰ ਪਏ। {{gap}}ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਟੁਰਦੇ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਝਲਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਮਾਰ ਤੇ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਫੇਰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਸਦ ਮੁਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ,<noinclude>{{center|੧੪੭}}</noinclude> lmv9w9ywmhyn3gh5e3lhr2rxnmk9pu7 250 18693 227104 177599 2026-07-19T05:37:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੀ। ਉਹ ਅਗੇ ਟੁਰਦੇ ਤੇ ਟੁਰਦੇ ਹੀ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਝੰਡ ਕੋਲ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਪਏ। ਅਜੇ . ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਭਿਆ। {{gap}}ਹਰਨੇਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਉਹ ਪਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਏ। ਮੈਂ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਪੁਛਨਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਕਿਥੇ ਹੁੰਦੀ ਏ। {{gap}}ਤੇ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਤੇ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਛਡ, ਹਰਨੋਟਾ ਪਿੰਡ ਵਲ ਟੁਰ ਪਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਆਪਣੀ ਝੁੱਗੀ ਕੋਲ ਖਲੋਤੀ ਦਿੱਸੀ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: {{gap}}"ਬੇਬੇ, ਓਸ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਹੁੰ ਈਂ ਜਿਹੜਾ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀਂ, ਜੇ ਪਤਾ ਈ, ਮੈਂ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਥਾਉਂ ਲੱਭਾ?" {{gap}}ਬੁੱਢੀ ਹੱਕੀ - ਬੱਕੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੋਨਾ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਕਿੰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਤੇ ਜਵਾਨ ਦਾ ਸਿੱਧਾ - ਸਾਦਾ ਆਖਿਆ ਸੁਣ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}"ਪੁਤਰਾ, ਉਹਨੂੰ ਲਭਣਾ ਬਹੁਤ ਈ, ਬਹੁਤ ਈ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਏ," ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਜਾਪਦੇ, ਤੈਨੂੰ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੈ, ਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨੂੰ ਘਰੋਂ ਉਡਾ ਲਿਜਾਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦੈ। ਏਸੇ ਕਰ ਕੇ ਈ ਉਹਨੂੰ ਸਤ ਜੰਦਰੇ ਲਾ ਕੇ ਰਖਿਆ ਜਾਂਦੈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਦੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਕ ਕਿਰਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸੀ: ਉਹਦੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰ ਰਹਿੰਦੈ, ਉਹਨੂੰ ਉਡਾ ਲਿਆ ਜਾਏਗਾ।" {{gap}}ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦਾ ਥਾਂ-ਟਿਕਾਣਾ ਦੱਸਣ ਲਗੀ। {{gap}}"ਉਹਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ," ਉਹਨੇ ਦਸਿਆ, "ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਪਿਛੇ ਵਲ ਏ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ, ਉਚੀ ਕੰਧ ਏ, ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਓਥੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਏ।" {{gap}}ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੈ।" {{gap}}"ਇਹ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ, " ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਚਹੁਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਨੇ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁਣਗੇ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੀ ਏ ਤੇ ਓਸ ਬੰਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕਰਦੀ ਏ, ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਭਰਾਂ ਮਾਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ।" {{gap}}ਹਰਨੋਟਾ ਹਸਿਆ | ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਕੀ ਸੋਚ ਸਕਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਜੁ ਉਹ ਤੇ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋਣਗੇ? ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਪਰਤ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਦਿਓ ਨੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਘਰ ਪਿਠ ਉਤੇ ਰਖ ਲਿਆ, ਹਰਨੋਟਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ। {{gap}}ਉਹ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਕਿਲੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪਏ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹਰਨੋਟਾ ਸੀ।<noinclude>{{center|੧੪੮}}</noinclude> qqfd36uyq1q3k6308qi9tjqbq0snt7p 250 18696 227105 177604 2026-07-19T05:37:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਏਧਰ, ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਵੀ ਸਕਦੀ ਸੀ ਤੇ ਜਿਵਾ ਵੀ ਸਕਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਹਰਨੱਟੇ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਇੰਜ ਉਚਾ - ਲੰਮਾ, ਤਗੜਾ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਲਗਾ ਕਿ ਵੇਖ - ਵੇਖ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾ ਰੱਜੀਆਂ। {{gap}}"ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ ਤੇ ਏਥੇ ਕੀ ਕਰਨ ਆਇਐ?" ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਬਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਦੋਸਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆਂ।" {{gap}}"ਪਰ ਚਾਹੁਨਾਂ ਕੀ ਏ" {{gap}}"ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਭਰਜਾਈ ਬਣਾਣਾ ਚਾਹੁੰਨਾਂ। {{gap}}ਏਧਰ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}"ਠਹਿਰ ਜਾ, ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁੜਨ ਤਕ ਉਡੀਕ॥ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰੀਂ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।" {{gap}}ਤੇ ਹਰਨੋਟਾ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਡੀਕਣ ਲਈ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਬੰਨੇ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਤੇ ਬਬਾਹਨਜਮੀ ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੌਖ਼ਲਾ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਤੇ ਪੋਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਨਾ ਪਵੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ ਦੇਵੇ, ਏਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਆ, ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਹਰਨੋਟੇ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਸੀ। {{gap}}ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਓਦੋਂ ਹੀ ਮੂੰਹ ਆ ਵਿਖਾਏ, ਜਦੋਂ ਹਨੇਰਾ ਪੈ ਗਿਆ - ਇਕ ਨੇ ਸਬੂਤਾ ਹਿਰਨ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਨੇ - ਇਕ ਹਿਰਨ ਦਾ ਬੱਚਾ ਤੇ ਤੀਜੇ ਨੇ - ਅਗ ਬਾਲਣ ਲਈ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਤਣਾ। {{gap}}"ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਓਪਰੇ ਦੀ ਬੋ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗੇ: {{gap}}"ਮਾਂ, ਮਾਂ, ਕੋਣ ਆਇਆ ਹੋਇਐ?” {{gap}}"ਬਚਿਉ, ਕੋਈ ਜਿਹੜਾ ਦੋਸਤ ਬਣ ਕੇ ਆਇਐ। ਤੁਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ," ਮਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਏਧਰ, ਬਬਾਹਨਜਮੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਲੈ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਓਥੇ ਖੜਾ ਸੀ ਤੇ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵੇਖੀਏ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਏ। {{gap}}ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਭਰਾ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖਲ ਲਾਹੁਣ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਹਰਨੋਟਾ ਅਗੇ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਰਲ ਪਿਆ, ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵਕਤ ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਟੰਙ ਉਤੇ ਲਾਇਆ, ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹਿਰਨ ਦੀ ਖਲ ਲਾਹ ਕੇ ਰਖ ਦਿਤੀ। ਤਿੰਨੇ ਭਰਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਉਹ ਖਾਣ ਲਈ ਬਹਿ ਗਏ, ਤੇ ਹਰਨੋਟਾ ਮਾਸ ਦੇ ਵਡੇ - ਵਡੇ ਟੋਟੇ ਝੁਰਾਟ ਖਾ ਗਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਤਿੰਨੇ ਭਰਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਸੌਂ ਗਏ। ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ:<noinclude>{{center|੧੪੯}}</noinclude> 0zzvdet0k10etd3tksykx4q53d2y4dd 250 18699 227106 177632 2026-07-19T05:37:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ {{gap}}“ਜੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਮੇਰੇ ਦਿਤੇ ਤਿੰਨ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦੈ , ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ; ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ , ਤਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਲਗੀ ।'' {{gap}}ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਗਲ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਵਿਚਾਰਾ ਨੌਜਵਾਨ ਸੁੰਨ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ , ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਨਿਕਲ ਰਹੀ । ਉਹ ਏਨਾ ਬੱਦਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ , ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੱਚੀ ਗਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਜਾਦੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}“ਛੁੱਟੀ ਕਰ !'' ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਕੂਕੀ , ਤੇ ਉਹਨੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਵਾਂਗ ਥਿੜਕਦਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ , ਤੇ ਹਰਨੋਟਾ ਕਾਹਲੀ - ਕਾਹਲੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ : {{gap}}“ਸੁਣਾ , ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਸਾਈ ?'' {{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ , ਭਰਾਵਾ , ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਈ ਬੋਦਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ , '' ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਿਆ , ਤੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਗਿਆ , ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਮਿਲੇ। {{gap}}ਪਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੁਪ – ਚਾਪ ਹੀ ਰਿਹਾ , ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਇੰਜ ਆਇਆ , ਜਿਵੇਂ ਸੁਫ਼ਨੇ ਵਿਚ ਟੁਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ । {{gap}}ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗਲ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀ , ਤੇ ਉਹ ਰਲ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲਗੇ , ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਉਹਨਾਂ ਸਲਾਹ ਪਕਾ ਲਈ। ਫੇਰ ਹਰਨੋਟਾ ਮੁੜ ਕੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ , ਉਹ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਮਿਲੇ। {{gap}}ਪਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਸੇ ਘੜੇ ਹੋਏ ਬੁਤ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਿਹਾ , ਯੇਲੇਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਫੇਰ ਜਾਦੂ ਜੁ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਆ ਗਿਆ , ਤੇ ਕੁਝ ਲਿਖਤਾਂ ਕਢ , ਉਹੋ ਜਿਹੀਆਂ , ਜਿਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਜਾਦੂ ਤੋੜਦੀਆਂ ਨੇ , ਉਹਨੇ ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤੀਆਂ ,ਜਿਥੇ ਸੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਬੈਠੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਕੰਧਾਂ ਝੂਲਣ ਲਗੀਆਂ , ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੀ ਸੁਰਤ ਪਰਤ ਆਈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਜਾਦੂ ਟੁਟ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਉਤੇ ਜਾ ਪਈਆਂ ਸਨ , ਉਹ ਭੱਜਾ - ਭੱਜਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦਾ ਹਥ ਵੜ ਲਿਆ। {{gap}}“ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਏ ! ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਏ !' ਉਹ ਕੂਕਿਆ। {{gap}}ਹਰਨੋਟੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ , ਤੇ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੀ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ । ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ , ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਉਹਦੇ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉਤੇ ਜਾਦੂ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਸੀ , ਤਾਂ ਜੁ ਯੇਲੇਨਾ ਵਿਆਹ ਨਾਂ ਕਰਾ ਸਕੇ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ , ਮੁਸਕਰਾਂਦੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ - ਖੁਸ਼ , ਰਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ। {{gap}}ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਲਾੜਾ ਲਾੜੀ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਸੈਰ ਕਰਨ ਗਏ , ਤੇ ਹਰਨੋਟਾ ਕੋਲ ਖੜਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਕ - ਤਕ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਉਤੇ ਝਪਟਾ ਮਾਰੀਆ । ਉਹਨੂੰ ਉਤਾਂਹ ਚੁਕ ਉਹਨੇ ਘਮਾਟੀਆਂ ਤੇ ਭੁਆਟਣੀਆ<noinclude> {{center|੧੫੦}}</noinclude> nqrnt2ejcud69y0u0hbwrn4o6n24gej 250 18702 227107 177654 2026-07-19T05:38:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦਿਤੀਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਭੁੰਜੇ ਪਟਕਾ ਮਾਰਿਆ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਭੁੰਜੇ ਨਿਰਜਿੰਦ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਉਹ ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਭੁਲ ਗਈ। ਹੁਣ ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਬੁੱਢੀ ਯਾਦ ਆਈ, ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਜਿਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਬਾਰੇ ਤਾੜਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ: ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ, ਹਣ ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਹਰਨੋਟਾ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਜ਼ਾਰੋ-ਜ਼ਾਰ ਰੋਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੀ ਮਾਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਰੋ ਨਾ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਿਵਾ ਦੇਣੀ ਹਾਂ। ਪਰ ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਸੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਐ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਛੁਡ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈ ਰਹੀ।'' {{gap}}ਉਹਨੇ ਇਕ ਰੁਮਾਲ ਕਢਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਫੇਰਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਜੀ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਠ ਖਲੋਤਾ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਲੀਆਂ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੈ ਬੜਾ ਚਿਰ ਸੁੱਤਾ ਰਿਹਾਂ।" {{gap}}ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਤਕਿਆ, ਉਥੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੋਲੇਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ, ਉਹ ਰੋਣ ਤੇ ਡੁਸਕਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਸੁਝ ਜੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਕੀਤਾ ਕੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਫੇਰ ਹਰਨੋਟਾ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਵਹੁਟੀ ਲੈ ਗਿਐ। ਅਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲੇ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣੈ।" ਦਿਉ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਰਬ ਕਰੇ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਥਾਏਂ ਈ ਮਰ ਜਾਏ, ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਨਾ ਕਰੇ! ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਕੰਨ 'ਚ ਵੇਖ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਓਥੇ ਇਕ ਕਾਠੀ ਦਿੱਸੇਗੀ, ਮੇਰੇ ਖੱਬੇ ਕੰਨ 'ਚ ਵੇਖ, ਤੈਨੂੰ ਓਥੇ ਇਕ ਲਗਾਮ ਤੇ ਛਾਂਟਾ ਦਿੱਸੇਗਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਢ ਲੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗਾਮ ਪਾ ਲੈ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਕਦਮ ਚਲ ਪਵਾਂਗੇ। {{gap}}ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਘਰ ਛਡ, ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਬਬਾਹਨਜ਼ਮੀ ਨੂੰ ਲਗਾਮ ਪਾ ਲਈ ਤੇ ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਨੌਂ ਵਧਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਕਾਠੀ ਪੀੜ ਦਿਤੀ ਤੇ ਨੌ ਕੜਿਆਲ ਉਹਦੇ ਪੰਜਾਂ ਮੂੰਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਾ ਲਏ। {{gap}}"ਹੁਣ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਮੇਰੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਬਹਿ ਜਾ," ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇ ਆਪਣਾ ਛਾਂਟਾ ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਕਿ ਮੇਰੀ ਪਿਠ ਤੋਂ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਲੜਫ਼ਾਂ ਲਾਹ ਜਾਣ। ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਫੜੀ ਰੱਖੀ ਤੇ ਡਰੀਂ ਨਾ, ਮੈਂ ਇੰਜ ਤੇਜ਼ ਉੱਡਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ!'' {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਰਨੋਟਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ, ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਗਿਆ। {{gap}}"ਏਥੇ ਠਹਿਰੀਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਉਡੀਕੀਂ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਅਸੀਂ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਚੱਲੇ ਹਾਂ।'' {{gap}}ਫੇਰ ਉਹ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਦਿਓ ਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਤਿੰਨ ਛਾਂਟੇ ਮਾਰੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਮਾਸ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਲੜਫ਼ਾਂ ਲਾਹ ਦਿਤੀਆਂ। ਦਿਓ ਕਰਾਹਿਆ ਤੇ ਸ਼ੂਕਰਿਆ, ਉਹਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਉਪਰ ਉਡਾਰੀ ਲਾ ਉਹ ਬਦਲਾਂ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਉਹ<noinclude>{{center|੧੫੧}}</noinclude> ozsrwrmxd9orfj3d5kll5izqrr9jise 250 18705 227108 177656 2026-07-19T05:38:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦੂਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉਡਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਤਾਂ ਹੀ ਆਏ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਪੈਲੀ ਦਿੱਸੀ। ਪੈਲੀ ਵਿਚ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਸੀ। ਤੇ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਪੋਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਬੁੰਢੀ ਡੁਸਕਣ ਤੇ ਵੈਣ ਪਾਣ ਲਗਾ ਪਈ: {{gap}}"ਵੇ ਬਚੜਿਆ, ਵੇ ਬਚੜਿਆ, ਉਹ ਕੁਰਲਾਣ ਲਗੀ, "ਕੀ ਲੈਣ ਆਇਐ ਏਥੇ? ਹਿੰਮਤ ਹੋਈ ਆ ਏਥੇ ਮੂੰਹ ਵਿਖਾਣ ਦੀ। ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਓਪਰੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਬੋ ਆ ਜਾਏਗੀ, ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਏਗਾ, ਤੂੰ ਏਥੇ ਏਂ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਏਗਾ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਹੋਇਐ, ਉਹ ਏਨੀ ਸੁਹਣੀ ਮੁਟਿਆਰ ਲਿਆਇਐ ਕਿ ਏਸ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਉਹਦੇ ਸੁਹਜ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਜ਼ਾਰ ਏਡੇ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਝੁਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੀ ਫੂ - ਫੁ ਤੇ ਸ਼ੂੰ - ਸ਼ੰ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੁਣੀਤਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਫਾਂਹ ਕਰਦੀ ਭੁੰਜੇ ਆ ਪਈ ਸੀ। {{gap}}"ਓਸੇ ਈ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਲਭ ਰਿਹਾਂ, " ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿਖਾ ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦੈ। " {{gap}}“ਚੰਗਾ' ਬੁੱਢੀ ਮੰਨ ਗਈ, ਪਰ ਸਹਿਮ ਨਾਲ ਉਹ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਹ ਮਸਾਂ - ਮਸਾਂ ਹੀ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਹਰਨੋਟਾ ਉਤਰਿਆ, ਉਹਨੇ ਕਾਠੀ, ਲਗਾਮ ਤੇ ਛਾਂਟਾ ਦਿਓ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਲਕਾ ਦਿਤੇ ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ਪਿਛੇ - ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਪਿਛੇ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਏਧਰ - ਓਧਰ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵੇਖਦ - ਚਾਖਦਾ ਰਿਹਾ ਜੁ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹਨੇ ਪੌਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚੂਚੇ ਵੀ ਖਾ ਛੱਡੇ। {{gap}}ਬੁੱਢੀ ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਈ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਓਸੇ ਹੀ ਸਵੇਰੇ ਜ਼ਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਸੀ ਤੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਹਰਨੋਟਾ ਉਹਦੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਬੂਹੇ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਉਹਨੂੰ ਧਕ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਵੜਿਆ। {{gap}}"ਏਥੇ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚ ਪਿਐ?" ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਤੇ ਮੇਰੇ ਓਸ ਵਿਚਾਰੇ ਲਾੜ੍ਹੇ ਦਾ ਕੀ ਬਣਿਐ?" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਈ ਤੇ ਚੁੰਮਿਆ ਤੇ ਹਰਨੇਟੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦਸਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਏਥੋਂ ਲੈਣ ਆਇਆਂ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਇਹ ਤੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਣ ਲਗਾ!" ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਕੂਕੀ। "ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ, ਲਾਹਣਤ ਪਵੇ ਸੂ, ਸਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ!" {{gap}}ਫੇਰ ਹਰਨੋਟਾ ਉਸ ਬੁੱਢੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਨੂੰ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਰਾਹ ਵਿਖਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਣ ਲਗਾ, ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ।<noinclude>{{center|੧੫੨}}</noinclude> 7clzcp2kxz9f0zmqmjyk6jwqkyoqj8v 250 18708 227109 177657 2026-07-19T05:38:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਪਹਿਲੋਂ ਜਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਆਖ ਕਿ ਅਗਲੀ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਘਰ ਦੀ ਇਕ ਨੁੱਕਰ ਨੂੰ ਛੇਤੀ — ਛੇਤੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਲਵੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਉਦਾਸ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਕੇ ਮਿਲੇ, ਤੇ ਇੰਜ ਵਿਖਾਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਈ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੋਵੇ।” {{gap}}ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ, ਜਿਸ ਪਲ ਹੀ ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਮਾਹਨ ਜ਼ਾਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਗਈ, ਉਹਨੇ ਕੁਝ ਫੁਲ ਚੁੱਗੇ ਤੇ ਉਹ ਖੇਡੀਂ ਲਗੇ ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਘਰ ਦੀ ਇਕ ਨੁੱਕਰ ਸਜਾਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}ਸ਼ਾਮੀ ਜ਼ਾਰ ਘਰ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}“ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਖੇਡ ਰਹੀ ਏਂ?' ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}“ਹੋਰ ਕਰਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕੀ?' ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਗਿਆ ਹੋਣੈ, ਮੈਂ ਦਿਲ ਪਰਚਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਤਾਂ ਲਭਣਾ ਈ ਹੁੰਦੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਕਦੀ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ ਦੇਵੇਂ, ਤੇਰੀ ਰੂਹ ਕਿੱਥੇ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਏਨੀ ਨਾ ਅੱਕਾਂ ਤੇ ਕੱਲੀ - ਕੱਲੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਕਰਾਂ।” {{gap}}“ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ, ਸੁਹਣੀਏ?" {{gap}}"ਤੂੰ ਵੀ ਅਜੀਬ ਆਦਮੀ ਏਂ। ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਿਥੇ ਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੁੜਨ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੀ ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਮ ਤੇ ਲਡਿਆ ਤਾਂ ਸਕਦੀ ਹਾਂ। ਭੁਲ ਨਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰ ਤੇ ਦਸ ਮੈਨੂੰ, ਉਹ ਕਿਥੇ ਏ।” {{gap}}"ਚੰਗਾ,’ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਤੂੰ ਚਾਹੁਣੀ ਏਂ, ਏਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਦਸਨਾਂ, ਨੇ ਕਿਥੇ ਏ।” {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਛਤ ਉਤੇ ਲਿਜਾ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਉਹ ਦੂਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹਿਰਨ ਦਿਸਦਾ ਈ? ਉਹਦੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਬੰਦੇ ਘਾਹ ਵਢਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ 'ਕੱਲਾ ਈ ਖਾ ਜਾਂਦੈ, ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਬੰਦੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸਾਵੇਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੈ। ਤੇ ਓਸ ਹਿਰਨ ਦੇ ਸਿਰ 'ਚ ਤਿੰਨ ਨਿੱਕੇ — ਨਿੱਕੇ ਡੱਬੇ ਨੇ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਓਹਨਾਂ 'ਚ ਲੁਕਾਈ ਪਈ ਏ।” {{gap}}"ਪਰ ਜੇ ਕਦੀ ਕੋਈ ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ?' ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਉਹਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਮੇਰੇ ਈ ਤੀਰ ਕਮਾਨ ਨਾਲ ਜਾ ਸਕਦੈ," ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਡਬਿਆਂ 'ਚ ਇਕ - ਇਕ ਪੰਛੀ ਏ। ਜੇ ਇਕ ਪੰਛੀ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦੈ, ਮੈਂ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਗੋਡਿਆਂ ਤਕ ਪੱਥਰ ਦਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ;ਜੇ ਦੂਜਾ ਪੰਛੀ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦੈ ਮੈਂ ਲੱਕ ਤਕ ਪੱਥਰ ਦਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ;ਜੇ ਤੀਜਾ ਪੰਛੀ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦੈ, ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਹੁਣ ਸਮਝ ਗਈ ਏਂ, ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਕਿਥੇ ਏ।” {{gap}}ਸਵੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੇ ਉਹਦਾ ਕਮਾਨ ਲਾਹ ਲਿਆ ਤੇ ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤਾ, ਉਹਨੂੰ ਦਸ ਦਿਤਾ, ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।<noinclude>{{center|੧੫੩}}</noinclude> i0ifupsotdz8gar77n0dhxpojqg1wnl 250 18711 227110 177659 2026-07-19T05:38:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਹਰਨੋਟੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹਨੇ ਤੀਰ - ਕਮਾਨ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੀ ਖੁਲ੍ਹੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਥੇ ਹਿਰਨ ਮੂੰਹ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਇਕ ਤੀਰ ਛਡਿਆ, ਹਿਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਭਜ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਦੁਫਾੜ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਡੱਬੇ ਕਢ ਲਏ। {{gap}}ਏਧਰ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਹਿਰਨ ਮਰਿਆ ਸੀ, ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਗੜਬੜ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਪਰ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਧੌਣ ਮਰੋੜ ਛੱਡੀ, ਤੇ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਪੱਥਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਦੂਜੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਗਿੱਚੀ ਮਰੋੜ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਇੰਜ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮਸਾਂ ਦਹਿਲੀਜ਼ਾਂ ਤਕ ਹੀ ਧਰੀਕਿਆ ਜਾ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਸੁੰਦਰੀਏ ਯੇਲੇਨਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਗ਼ਾ ਕੀਤਾ ਈ!" ਤੇ ਉਹਨੇ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਤੀਜੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ। {{gap}}"ਇਹ ਈ ਬਦਲਾ ਤੇਰੇ ਕੀਤੇ ਭੈੜ ਦਾ!' ਉਹ ਕੂਕਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਤੀਜੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਗਿੱਚੀ ਮਰੋੜ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਮਰ ਕੇ ਭੁੰਜੇ ਢਹਿ ਪਿਆ, ਤੇ ਹਰਨੋਟਾ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਠੀਕ ਏ,’ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ‘ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਨੌਂ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ, ਤੇ ਅਗੇ, ਦਸਵੇਂ 'ਚ, ਤੈਨੂੰ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਘੋੜਾ ਬੱਝਾ ਲੱਭੇਗਾ। ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਏ, ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਬਹਿ ਜਾਂਗੇ, ਤੇ ਉਡ ਜਾਂਗੇ।" {{gap}}"ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜ਼ਾਰ ਦਾ ਘੋੜਾ ਲਭ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹਨੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਜ਼ ਉਹਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ, ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ, ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹ ਉਡ ਪਏ! {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਆ ਮਿਲੀ। ਬੜੇ ਢੋਲ - ਢਮੱਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਰਨੋਟੇ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਹਦੇ ਸਦਕਾ ਇਹ ਹੋ ਸਕਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਏਧਰ ਬੁੱਢੇ ਜ਼ਾਰ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਦੇ ਸੱਕੇ ਤੇ ਹਰਨੋਟੇ ਦੇ ਮਤਰੇਏ ਪਿਓ, ਦਾ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਉਹ ਇਸ ਨਤੀਜੇ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਚੁਕਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਰ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਦੇਡਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿਤਾ, ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਵਿਚ ਸੋਗ ਮਨਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਦਿਨ ਰੋ - ਧੋ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਗਾ। {{gap}}ਏਧਰ, ਲਾੜੀ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤਾਂ ਖਾ ਲੈਣ ਪਿਛੋਂ, ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ, ਹਰਨੋਟਾ ਤੇ ਸੁੰਦਰਾਂ ਯੇਲੇਨਾ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਦੇ ਪਿਠ ਵਾਲੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਬਹਿ ਘਰ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਏ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਸ ਦਿਓ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘੇ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਅਥਰੂਆਂ ਦਾ ਦਰਿਆ ਵਹਾਇਆ ਸੀ, ਹਰਨੋਟਾ ਕਹਿਣ ਲਗਾ:<noinclude>{{center|੧੫੪}}</noinclude> i603ike7hh70j62uqtqehfx8qql76a2 250 18714 227111 177690 2026-07-19T05:38:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕਿਉਂ ਵਾਈ ਦਿਉਆ, ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦਾ ਦੀਦਾਰ ਕਰਨਾ ਈਂ?" {{gap}}"ਛਡ ਹਰਨੋਟਿਆ, ਉਹਦਾ ਦੀਦਾਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਣ ਕਰਨ ਦੇਣ ਲਗਾ ਏ?" ਦਿਓ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਆਹ ਵੇਖ, ਏਥੇ ਈ ਉਹ, ਕਰ ਲੈ ਦੀਦਾਰ, ਜੇ ਚਾਹੁਣੈ ਤਾਂ," ਹਰਨੌਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਦਿਓ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੁਮਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਮਰ ਕੇ ਡਿਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਹਰਨੋਟਾ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਅਗੇ ਟੁਰਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਨੌਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦਿਓਆਂ ਦੇ ਖਾਲੀ ਘਰ ਵਿਚ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰ, ਫੇਰ ਅਗੇ ਚਲ ਪਏ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਜੰਗਲ ਕੋਲ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਅਟਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਹੋਰ ਕਰਨਾ ਸੀ। {{gap}}ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਅਚਣਚੇਤ ਹੀ ਤਿੰਨ ਕਬੂਤਰ ਉਡਦੇ ਆਏ, ਉਹ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਜਦੋਂ ਬੁਢੇ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨਾਲ ਆ ਰਿਹਾ ਏ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਸੁਗਾਤ ਵਜੋਂ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਘਲੇਗਾ; ਬੰਦੂਕ ਚਲ ਪਏਗੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਪਰ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਗਲ ਸੁਣ ਲਈ ਤੇ ਅਗੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪੱਥਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਮਰ ਜਾਏਗਾ।" {{gap}}"ਇੰਜ ਈ ਹੋਏਗਾ!” ਬਾਕੀ ਦਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦਹੁਰਾਇਆ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਜਦੋਂ ਬੁਢੇ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨੇੜੇ ਏ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਅਗੋਂ ਲੈਣ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਉਹਦੇ ਲਈ ਘੋੜਾ ਲਿਆਏਗਾ, ਤੇ ਘੋੜਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਸੁਟ ਘੱਤੇਗਾ ਤੇ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। {{gap}}"ਇੰਜ ਈ ਹੋਏਗਾ!” ਬਾਕੀ ਦੇ ਦੋ ਕਬੂਤਰਾਂ ਨੇ ਦਹੁਰਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ:"ਪਰ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਲਈ ਤੇ ਅਗੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪੱਥਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਮਰ ਜਾਏਗਾ।” {{gap}}ਤੀਜੇ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਤੇ ਜਦੋਂ ਲਾੜ੍ਹਾ ਲਾੜ੍ਹੀ ਪਹੁੰਚਣਗੇ, ਕੁਲਹਿਣਾ ਦੈਂਤ ‘ਗਵੇਲੇਸ਼ਾਪੀ’ ਰਾਤੀਂ ਆਏਗਾ ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਘੀ ਘੋਪ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਗਲ ਸੁਣੀ ਤੇ ਅਗੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪਥਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਮਰ ਜਾਏਗਾ।” {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕਬੂਤਰ ਉਡ ਗਏ। {{gap}}ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਪਰ ਆਖਿਆ - ਦਸਿਆ ਕੁਝ ਨਾ। {{gap}}ਸਵੇਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਿਓ ਦੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘਰ ਵਿਚ ਚੜ ਬੈਠੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਏ । {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਿਊਂਦਾ ਤੇ ਸਹੀ - ਸਲਾਮਤ ਸੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨਾਲ ਘਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਸੁਗਾਤ ਵਜੋਂ ਇਕ ਬੰਦੂਕ ਘੱਲੀ, ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਉਹਨੂੰ ਛੁਹ ਵੀ ਸਕਦਾ, ਹਰਨੋਟਾ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਅਗੇ ਆਇਆ, ਉਹਨੇ ਬੰਦੂਕ ਖੋਹ ਲਈ ਤੇ ਦੂਰ ਸਾਰੇ ਵਗਾ ਮਾਰੀ।<noinclude>{{center|੧੫੫}}</noinclude> 7n521cw8hminozip2iclbev9t010ido 250 18719 227112 177691 2026-07-19T05:38:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਜ਼ਾਰ, ਮੇਰੇ ਬਾਪੂ, ਨੇ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਸੁਗਾਤ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਨਮਾਨਿਆ, ਪਰ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹਥ ਨਾ ਲਾਣ ਦਿਤਾ," ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ, ਡਾਢਾ ਨਿਰਾਸ ਹੋ, ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਫੇਰ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ, ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਭੇਜਿਆ, ਪਰ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਾ ਲੱਗਣ ਦਿਤਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿਤਾ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਉਹ ਘਰ ਪੁੱਜੇ, ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਜ਼ਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿੱਘਾ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਣ ਲਈ ਇਕ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। {{gap}}ਫੇਰ ਹਰਨੋਟਾ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਬਬਾਹਨਜੋਮੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਤੇਰੀ ਦਿਲ ਲਾ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ। ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਏ ਜਾਣ ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ, ਜਿਥੇ ਵੀ ਤੂੰ ਚੈਨ ਨਾਲ ਰਹਿ ਸਕੇਂ।" {{gap}}ਦਿਓ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਹਰਨੋਟਾ ਚੋਰੀ - ਚੋਰੀ ਲਾੜ੍ਹੇ-ਲਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਬੂਹੇ ਕੋਲ ਖਲੋ ਉਡੀਕਣ ਲਗਾ। ਲਾੜ੍ਹੀ-ਲਾੜ੍ਹਾ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਪਰ ਹਰਨੋਟਾ ਜਾਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਤਲਵਾਰ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਦੁਧ-ਭਰਾ ਦੀ ਜਾਨ ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਸੀ। {{gap}}ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋਣ ਉਤੇ 'ਗਵੇਲੇਸ਼ਾਪੀ' ਆ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਚੋਰੀ — ਚੋਰੀ ਰੀਂਗਦਾ ਲਾੜ੍ਹੇ — ਲਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਪਲੰਘ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਬਾੜੇ ਪੂਰੇ ਖੋਲ੍ਹ ਲਾੜ੍ਹੇ ਤੇ ਲਾੜ੍ਹੀ ਉਤੇ ਝਪਟਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਘੀ ਘੋਪਣ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਇਕੋ ਵਾਰ ਨਾਲ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਲੋਥ ਕਟ ਲਈ ਤੇ ਟੋਟੇ ਪਲੰਘ ਹੇਠ ਸੁਟ ਦਿਤੇ। {{gap}}ਸਵੇਰ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਲਾੜ੍ਹਾ ਲਾੜ੍ਹੀ ਜਾਗੇ, ਇਸ ਗਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਕਿ ਰਾਤੀਂ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਪਰ ਜਦੋਂ ਨੌਕਰ ਲਾੜ੍ਹੇ ਲਾੜ੍ਹੀ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਆਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਲੰਘ ਥਲਿਉਂ ਮੁਰਦਾਰ ਦੇ ਟੋਟੇ ਲੱਭੇ, ਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਕੋਈ ਉਹਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਬਹਿਸਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਇਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗ ਪਏ, ਇਹ ਕਿਨ੍ਹੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਾ ਕਸੂਰ ਹਰਨੋਟੇ ਦੇ ਸਿਰ ਥਪ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਕੀ ਉਹਨੇ ਜ਼ਾਰ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਪਰਾਂ ਸੁਟ ਤੇ ਘੋੜਾ ਮੋੜ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਲਈ ਆਦਰ ਦੀ ਘਾਟ ਤੋਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਆ! ਹਰਨੋਟੇ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਲਾੜ੍ਹੇ ਲਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਮੁਰਦਾਰ ਹੋਰ ਕਿਨ੍ਹੇ ਰਖਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੌਜੂ ਕਿਨ੍ਹੇ ਬਣਾਇਆ ਹੋਵੇਗਾ! {{gap}}ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਲਾ ਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜਿਊਂਦੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦੇ ਰਹੋ?" {{gap}}ਪਰ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਡਾਢੇ ਖਿੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੁਰਦਾਰ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ ਸੀ। {{gap}}"ਚੰਗਾ,” ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੁ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਦਸਨਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਲਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਓਸ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਲਈ ਡਾਢਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਐ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਲਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲਾਂ 'ਤੇ ਗ਼ਮ ਦਾ ਭਾਰ ਨਾ ਪਏ। ਸੁਣੋ ਫੇਰ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਇਕ ਪੈਲੀ 'ਚ ਅਟਕੇ ਸਾਂ, ਰਾਤੀਂ ਤਿੰਨ ਕਬੂਤਰ ਉਡਦੇ ਆ ਨਿਕਲੇ ਸਨ, ਤੇ ਇਕ ਟਹਿਣੀ ਉਤੇ ਬਹਿ, ਬੋਲਣ<noinclude>{{center|੧੫੬}}</noinclude> 3hfku9p6lfdxjng5iahufdexgbt0dgj 250 18721 227113 177782 2026-07-19T05:39:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਲਗ ਪਏ ਸਨ। ਪਹਿਲੇ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ: 'ਜਦੋਂ ਲਾੜਾ-ਲਾੜੀ ਨੇੜੇ ਪੁੱਜੇ ਤਾਂ ਬੁੱਢਾ ਜ਼ਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੰਦੁਕ ਭੇਜੇਗਾ, ਤੇ ਉਹ ਚਲ ਪਏਗੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਏਗੀ। ਪਰ ਉਹ, ਜਿਲ੍ਹੇ ਇਹਦੀ ਗਲ ' ਕੀਤੀ, ਪੱਥਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।'" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਹਰਨੇਟੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਗੋਡਿਆਂ ਤਕ ਪੱਥਰ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ, ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਇਹਦੀ ਗਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਉਹ ਚੁਪ ਰਹਿਣ ਲਈ ਉਹਦੀ ਮਿੰਨਤ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ, ਕਹਿਣ ਲਗ ਪਏ: {{gap}}“ਹਰਨੋਟਿਆ, ਹੋਰ ਨਾ ਬੋਲੀਂ, ਹੋਰ ਨਾ ਬੋਲੀਂ!'' {{gap}}ਪਰ ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ: {{gap}}“ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਬੋਲਣ ਲਗ ਪਿਆਂ, ਮੈਂ ਬੋਲੀ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਸੁਣੋ ਫੇਰ ... ਦੂਜੇ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ: ਬੁੱਢਾ ਜ਼ਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਘੋੜਾ ਭੇਜੇਗਾ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਉਹਦੀ ਪਿਠ ਤੋਂ ਡਿਗ ਪਏਗਾ ਤੇ ਮਰ ਜਾਏਗਾ। ਪਰ ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਹਦੀ ਗਲ ਕੀਤੀ, ਪੱਥਰ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।'' {{gap}}ਤੇ ਹਰਨੋਟਾ ਲਕ ਤਕ ਪੱਥਰ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}"ਬਸ ਕਰ! ਹੋਰ ਨਾ ਬੋਲ!'' ਉਹਨਾਂ ਉਹਦਾ ਤਰਲਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}"ਨਹੀਂ,' ਹਰਨੋਟੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਅਤਬਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦੇ - ਹੁਣ ਵੇਲਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਲਈ ਸੁਣੋ। ਤੀਜੇ ਕਬੂਤਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ: 'ਰਾਤੀਂ, ਜਦੋਂ ਲਾੜਾ - ਲਾੜੀ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਚ ਜਾਣਗੇ, ਗਵੇਲੇਸ਼ਾਪੀ ਆਵੇਗਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਘੀਆਂ ਘੋਪ ਦੇਵੇਗਾ—'" {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲ਼ੀ ਕਿ ਹਰਨੋਟਾ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਹਿ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੱਥਰ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਜ਼ਾਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀਆਂ ਝੜੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਪਰ, ਬੇਸ਼ਕ ਹੀ, ਰੋਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਦੀ ਕੁਖ ਵਿਚ ਬਾਲ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੂੰ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾ ਹੋਈ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਮੁਲ ਕਿਉਂ ਨਾ ਤਾਰਨਾ ਪਏ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਦੋਸਤ ਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜਿਵਾਲ ਕੇ ਛੜਣੈ ' ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਪਤਰੀਆਂ ਪਾ ਲਈਆਂ, ਇਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਸੋਟਾ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਥਾਓਂ ਥਾਈਂ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਜੁ ਕੋਈ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਦਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਪੁਛਦਾ ਰਿਹਾ, ਕੀ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਉਹਦੇ ਦੁਧ - ਭਰਾ ਨੂੰ ਫੇਰ ਕਿਵੇਂ ਜਿਵਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਥਕਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕ ਜੰਗਲ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਇਕ ਬੁੱਢਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਵੀ ਪੁਛਿਆ, ਜੁ ਉਹਨੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਸਾਰਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਪੁਛਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਘਰ ਜਾ, ਜ ਚੀਜ਼ ਤੇਰੇ ਦੁਧ - ਭਰਾ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਏ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਏ।" {{gap}}ਪਰ ਕਿਉਂ ਜੁ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਉਹਦੇ ਕਹੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਮਝ ਸਕਿਆ, ਬੁੱਢਾ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਪਤਾ ਈ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਇਕ ਮੁੰਡਾ ਹੋਇਐ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਬੱਚਾ? ਜੇ ਚਾਹੁਣੈ, ਤੇਰਾ<noinclude>{{center|੧੫੭}}</noinclude> ee70l22fxi6ojhz5vhu0czg67xs1i68 250 18724 227114 177783 2026-07-19T05:39:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦੁਧ — ਭਰਾ ਜਿਊਂਦਾ ਰਹੇ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੰਘੂੜੇ 'ਚ ਮਾਰ ਦੇ,ਉਹਨੂੰ ਉਬਾਲ ਲੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਧ-ਭਰਾ ਉਤੇ ਛਿੜਕ ਦੇ । ਇਹਦੇ ਨਾਲ਼ੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਜਿਉਂ ਪਏਗਾ।" {{gap}}ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਬੁੱਢੇ ਦਾ ਕਿਹਾ ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਬੱਚੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਹਰਨੋਟੇ ਜਿਹਾ ਦੋਸਤ ਤੇ ਭਰਾ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗਾ ।" {{gap}}ਉਹ ਘਰ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੰਘੂੜੇ ਵਿਚ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੁੰਡਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਇੰਜ ਡਲਕਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਅਸਮਾਨੀਂ! {{gap}}ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੇ ਨੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮੰਨ ਗਈ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। {{gap}}“ਇਸ ਲਈ ਕਿ, ਯੇਲੇਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਹਰਨੋਟੇ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜਿਵਾਲਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।” {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਜੁ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲਈ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹਰਨੋਟਾ ਹਿਲ ਪਿਆ, ਉਹਨੇ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈਆਂ ਤੇ ਜਿਊਂ ਪਿਆ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਸੁੰਦਰੀ ਯੇਲੇਨਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੰਘੂੜੇ ਕੋਲ ਗਈ। ਉਹ ਮਾਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸੱਲੋਂ ਪੁਛਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੇ ਦੋਸਤੀ ਲਈ ਬਲੀ ਦੇ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਪੰਘੂੜੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਰਕਿਆ। ਉਹਨੇ ਚਾਦਰਾਂ ਚੁਕੀਆਂ ਤੇ ਕੀ ਤਕਿਆ! ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਉਂਦਾ ਤੇ ਸਹੀ - ਸਲਾਮਤ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਭੇਡਾਂ ਵੱਢੀਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਦੀਆਂ ਸਾਬਤ ਸੀਖਾਂ ਉਤੇ ਭੁੰਨਿਆ। ਚੌਦ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਉਹ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਮੌਜ ਉਡਾਂਦੇ ਰਹੇ।<noinclude></noinclude> ovacazp9zqepvefcfd3ot9oyinrcb2c 250 18726 227115 177835 2026-07-19T05:39:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|{{larger|ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼}}}} {{left|ਜਾਰਜੀਅਨ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 171 |bSize = 464 |cWidth = 446 |cHeight = 216 |oTop = 90 |oLeft = 3 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਕਿਸੇ ਇਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਰਲ ਬੈਠਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰੀ ਹੀ ਸ਼ੇਰ ਆ ਨਿਕਲਦਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਉਤੇ ਝਪਟ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਥਾਏਂ ਹੀ ਨਿਘਾਰ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਵਿਚਾਰੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੌਲ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਨਿਤ ਵਾਂਗ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਤੇ ਰਲ ਸੋਚਣ ਲਗੇ, ਇਸ ਪਲ-ਪਲ ਦੇ ਸਹਿਮ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਪਾਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਸਿਰ ਜੋੜ ਬਹਿ ਗਏ, ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਦਲੀਲਾਂ ਦੇਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ, ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਭੇਟ ਦੇਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਤੇ ਇਹ ਉਹਨੂੰ ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਪਹੁੰਚਾਣਗੇ ਤੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣਗੇ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਲਈ ਨਿਤ ਬਣੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਹਿਮ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਇਹ ਮਤਾ ਪਕਾ, ਉਹ ਸ਼ੇਰ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹਦੇ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ। {{gap}}ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਸੁਝਾ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਉਤੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਭੇਟ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਨੀਅਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਕ ਵੀ ਪਲ ਦੀ ਢਿਲ - ਮਠ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾਏਗੀ। {{gap}}“ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦਿਨ ਪਿਛੋਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਾਨਵਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਪਹੁੰਚਾਣ ਲਗ ਪਏ। ਹੌਲੀ — ਹੌਲੀ ਸ਼ੇਰ ਕੋਲ ਲਿਜਾਏ ਜਾਣ ਲਈ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆ ਗਈ।<noinclude>{{center|੧੫੯}}</noinclude> 1170ra0w2jdepc4510lai46w6yfun09 250 18728 227116 177837 2026-07-19T05:39:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{gap}}“</poem>}}"ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਵਾਰੀ ਮੇਰੀ ਏ ਤੇ ਕੀਤਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ," ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਤੁਸੀਂ ਬਸ ਸ਼ੇਰ ਕੋਲ, 'ਕਲਿਆਂ ਜਾ ਲੈਣ ਦਿਓ। ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਕੰਮ ਤਮਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲਵਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ।" {{gap}}ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਹਾਸਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਭੰਗਾਂਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਡਰੂ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ! {{gap}}ਏਧਰ ਸ਼ੇਰ ਆਪਣੇ ਘੁਰਨੇ ਵਿਚ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਬੜੀ ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਅਗ ਵਾਂਗ ਲਿਸ਼ਕਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕਰੀਚਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਚੱਲਣ ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਹੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਉਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈਣ ਨੂੰ ਸੀ ਕਿ ਜਾਣ – ਬੁਝ ਕੇ ਚਿਰਕ ਕਰਦਾ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। {{gap}}ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਵਲ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਸ਼ੇਰ ਬੋਲਿਆ : {{gap}}"ਤੇਰੀ ਇਹ ਮਜਾਲ, ਏਡੀ ਚਿਰਕ ਕਰ ਕੇ ਆਵੇਂ!" {{gap}}"ਜਨਾਬ,” ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਮਸਕੀਨੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਣੇ ਲਈ ਇਕ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਪਹੁੰਚਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਏਥੇ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਪਰ ਰਾਹ 'ਚ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿਤਾ; ਉਹਨੇ ਦੂਜੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਇਕ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡੇ ਧਰੀਕ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ।” {{gap}}"ਚਲ ਖਾਂ, ਵਿਖਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿਥੇ ਏ ਉਹ!" ਸ਼ੇਰ ਗਜਿਆ। {{gap}}ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਇਕ ਖੂਹ ਉਤੇ ਲੈ ਆਇਆ। {{gap}}"ਜਨਾਬ, ਓਥੇ ਥੱਲੇ ਜੇ," ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਹਦੇ ਵਲ 'ਕਲਿਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਲਗਦੈ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਜਿਆਂ 'ਚ ਰਖ ਲਓ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਖਾਨਾਂ।" {{gap}}ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਰਖ ਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਖੂਹ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਤਹਿ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਕਸ ਦਿਸਿਆ: ਇਕ ਸ਼ੇਰ ਜਿਹਦੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਵਲ ਟਕ ਲਾ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਗੁੱਸਾ ਖਾ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਵਗਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਕੀਬ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੋਹਣ ਲਈ ਖੂਹ ਵਿਚ ਛਲ ਕਢ ਮਾਰੀ। ਪਰ ਖੂਹ ਡੂੰਘਾ ਸੀ, ਤੇ ਖੂੰਖਾਰ ਸ਼ੇਰ ਡੁਬ ਗਿਆ। {{gap}}ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਖ਼ਬਰ ਲਗੀ, ਉਹਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਏ ਜ਼ਾਲਮ ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਪੂਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਅਦਾ ਕੀਤਾ<noinclude></noinclude> 4g1x14e9ukc2uekhtnw6i1joyoiudq8 250 18731 227117 180628 2026-07-19T05:39:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|{{larger|ਸਿਆਣਪ ਦਾ ਸਬਕ}}}} {{left|ਜਾਰਜੀਅਨ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 173 |bSize = 464 |cWidth = 372 |cHeight = 176 |oTop = 69 |oLeft = 23 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਰਿਛ, ਇਕ ਬਘਿਆੜ ਤੇ ਇਕ ਲੂੰਮੜੀ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹ ਗਿਲਾ ਕਰਨ ਲਗੇ, ਕਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਏਨਾ - ਏਨਾ ਚਿਰ ਭੁੱਖਾ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਢਿਡੀਂ ਪੀੜ ਹੋ ਪੈਂਦੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀ ਮੰਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਰੋਣਾ ਰੋਇਆ, ਸਾਰੀ ਗਲ-ਬਾਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੇ, ਅੱਗੋਂ ਤੋਂ ਜੂ ਵੀ ਖੁਰਾਕ ਸਾਡੇ ਹਥ ਲਗੀ, ਅਸੀਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਵੰਡ ਕੇ ਖਾਵਾਂਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਮਤਾ ਪਕਾ ਲਿਆ, ਸੱਚੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫ਼ੀ ਪਾਈ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਢੂੰਡ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਟੁਰੇ। {{gap}}ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਉਹ ਟੁਟ ਕੇ ਪੈ ਸਕਦੇ, ਟੁਰਦੇ ਗਏ, ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਫੱਟੜ ਹਿਰਨ ਝਲ ਪਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਥਾਏਂ ਹੀ ਮਾਰ, ਉਹ ਘਾਹ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ ਲੁਟ ਦਾ ਮਾਲ ਵੰਡਣ ਲਗੇ। {{gap}}ਬਘਿਆੜ ਨੂੰ, ਜਿਹਦੇ ਭੁਖ ਨਾਲ ਦੰਦ ਕਰੀਚਦਿਆਂ ਜਬਾੜੇ ਆਕੜ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਰਿਛ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਚਲ, ਬਘਿਆੜਾ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ 'ਚ ਹਿਰਨ ਵੰਡ।" {{gap}}"ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ" ਬਘਿਆੜ ਮੰਨ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹੋ, ਸਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ, ਪਿੰਡਾ ਮੈਨੂੰ, ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਛੂਹਲੀ ਏ।” {{gap}}ਪਰ ਅਜੇ ਬਘਿਆੜ ਨੇ ਗਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੁਕਾਈ ਕਿ ਰਿਫ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੰਜੇ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਏਡੀ ਡਾਢੀ ਸੱਟ ਮਾਰੀ ਕਿ ਪਹਾੜ ਉਹਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਉਠੇ। ਬਘਿਆੜ ਪੀੜ ਨਾਲ ਕੁਰਲਾਇਆ ਤੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਾ ਪਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਰਿਛ ਨੇ ਲੂੰਮੜੀ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਤੇ ਹੁਣ, ਬੀਬੀ ਲੂੰਮੜੀ, ਤੂੰ ਵੰਡ ਹਿਰਨ।"<noinclude>{{center|੧੬੧}}</noinclude> q0dfc8uyqy95nxvv0el2myiif68fcf3 250 18733 227118 180629 2026-07-19T05:40:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਲੂੰਮੜੀ ਬੜੀ ਖਚਰੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਠੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ਾਮਦੀ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: ਰਿਛ ਜੀ, ਹਿਰਨ ਦਾ ਸਿਰ ਹੱਕੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਏ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹੋ; ਹਿਰਨ ਦਾ ਪਿੰਡਾ ਤੁਹਾਡਾ ਏ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਪਿਉਆਂ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਰਖਿਐ; ਤੇ ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਨੇ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਈ ਅਗੇ — ਅਗੇ ਰਹੇ ਹੋ।" {{gap|2em}}"ਬੀਬੀ ਲੂੰਮੜੀ; ਤੂੰ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਸਿਆਣੀ ਏਂ," ਰਿਛ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਏਡਾ ਸਿਆਣਾ ਤੇ ਸੂਝ - ਬੂਝ ਵਾਲਾ ਢੰਗ ਕਿਸ ਤੋਂ ਸਿਖਿਆ ਈ?" {{gap|2em}}"ਪਾਤਸ਼ਾਹੋ, ਮੈਂ ਸਿਆਣਪ ਤਾਂ ਸਿਖਣੀ ਈ ਹੋਈ," ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਮੈਂ ਵੇਖਿਐ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਬਘਿਆੜ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਇਐ!"<noinclude></noinclude> faac0w0geu3g7f7p9pzpso8598pt5qf 250 18735 227119 178049 2026-07-19T05:40:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|{{larger|ਅਲਨ-ਸਕਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ}}}} {{left|ਬਸ਼ਕੀਰ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 175 |bSize = 464 |cWidth = 195 |cHeight = 243 |oTop = 63 |oLeft = 231 |Location = right |Description = }} {{dhr|6em}} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਇਕ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਕੋ - ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹਨੂੰ ਉਹ ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ, ਸਦਦੇ ਸਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਵਾਂਗ ਸੰਖੀਆਂ ਖੇਡਣੀਆਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਆਂਦੀਆਂ: ਇਸ ਖੇਡ ਵਿਚ ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆਣ ਝੀਲ ਉਤੇ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਇੱਜੜ ਨੂੰ ਹਿਕਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਪਰ ਘੋੜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਯਾਲਾਂ ਤੇ ਪੂਛਾਂ ਹਿਲਾਣ, ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਸੁੰਮ ਮਾਰਨ, ਫਿਕਰ ਨਾਲ ਹਿਣਹਿਣਾਣ ਤੇ ਝੀਲ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਹੱਟਣ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਲਾਣ ਲਗ ਪਏ: ਸਾਫ਼ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅੱਯਾਲ ਖਿਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਧਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੀਣ ਦੇ ਰਿਹਾ। {{gap}}"ਗਲ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ?" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ। "ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਾਂ ਤਾਂ ਸਹੀ। {{gap}}. ਪਰ ਉਹ ਪਾਣੀ ਉਤੇ ਉੜਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਾੜ੍ਹੀਉਂ ਫੜ ਲਿਆ! ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੁਡਾਣ ਲਈ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ, ਪਰ ਛੁਡਾ ਨਾ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਤਕਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਦੀ ਦਾੜੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਨਹੀਂ, ਆਪ ਬੁੱਢੀ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਉਬੀਰ ਨੇ ਫੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਫੜੀ ਨਾ ਰਖ, ਉਬੀਰ, ਛਡ ਦੇ ਮੈਨੂੰ!" ਬੁੱਢਾ ਕੂਕਿਆ। "ਜੇ ਛਡ ਦੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਜੜ ਦੇ ਦਿਆਂ।" {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਭੇਡਾਂ," ਉਬੀਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}“ਤਾਂ ਫੇਰ ਘੋੜਿਆਂ ਦਾ ਇੱਜੜ ਸਹੀ।"<noinclude>{{center|੧੬੩}}</noinclude> c4i1oehkx4eeh3rst4l7fbhy9t17qml 250 18737 227120 178050 2026-07-19T05:40:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ ਤੇਰੇ ਘੋੜੇ। {{gap}}"ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਆਂ ਤਾਂ ਕੀ ਦਿਆਂ?" {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦੇ, ਜੁ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਤੇਰੇ ਯੁਰਤੇ<ref>ਯੁਰਤਾ — ਮੋਟੇ ਨਮਦੇ ਦਾ ਖ਼ੋਮਾ —- ਅਨੁ:</ref>'ਚ ਇਕੋ - ਇਕ ਏ।” {{gap}}ਸਹਿਮ ਵਿਚ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਣ ਦੀ ਨਾ ਸੁੱਝੀ, ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਇਕੋ - ਇਕ ਸੀ। {{gap}}"ਇੰਜ ਈ ਸਹੀ, ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮਿਲ ਜਾਏਗੀਆ, ਛਡ ਸਹੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ।" {{gap}}ਤੇ ਉਬੀਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਆਖਦਿਆਂ ਛਡ ਦਿਤਾ: {{gap}}"ਚੇਤੇ ਰੱਖੀਂ, ਹਰ ਥਾਉਂ ਲਭ ਲਾਂਗੀ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਲੁਕ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ!" {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਘਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਓਦੋਂ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਉਬੀਰ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਕੀ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਉਬੀਰ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਪਿਆਰੇ ਅਲਤੀਨ-ਸਕੇ ਤੋਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੁੱਤਰ ਉਹਦਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਮੋਝੂਣਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹਦੇ ਬਾਰੇ ਦਸਿਆ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ। {{gap}}"ਹੁਣ ਡੇਰਾ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾ ਲਾਈਏ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਏ, ਏਥੋਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਮਾੜੀਆਂ ਨੇ" ਇਹ ਸੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜੁ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਇਕ ਨਵੇਂ ਡੇਰੇ 'ਤੇ ਆ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣਾ ‘ਯੂਰਤਾ' ਓਥੇ ਲਾ ਲਿਆ, ਅਸਲੋਂ ਅਗਲੇ ਹੀ ਦਿਨ ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ ਨਾ ਲੱਭੀ। {{gap}}"ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ ਕਿਥੇ ਏ ਮੇਰੀ?" ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਸਾਥੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪੁਰਾਣੇ ਡੇਰੇ 'ਤੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਓਥੇ ਜਾਈਂ ਨਾ, ਉਬੀਰ ਫੜ ਲਏਗੀ ਤੈਨੂੰ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਸਿਆ, ਜੁ ਕੁਝ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੀ ਗਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੀ, ਫੇਰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਉਬੀਰ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ! ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਦੀ ਵੀ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਮੈਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਾ ਰਿਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਈ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਘੋੜੇ ਕਿਹੜੇ ਚੜ੍ਹਾਂ।" {{gap}}"ਪਿਓ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹੋੜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਪੱਕਾ ਰਿਹਾ: ਉਬੀਰ ਦਾ ਉਹਨੂੰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਾਰੀਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਣਾ ਉਹਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਬਸ! ਜੂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}"ਪਿਓ ਨੇ ਆਖਿਆ:<noinclude>{{rule}} {{center|੧੬੪}} <references/></noinclude> lqii9wk0bzbk2f9zwf3e8gbm71pkdji 250 18739 227121 178052 2026-07-19T05:40:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਠੀਕ ਏ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁਣੇਂ, ਉਵੇਂ ਈ ਸਹੀ। ਤੇ ਹੁਣ ਜਾ ਜਿਥੇ ਇੱਜੜ ਏ, ਆਪਣਾ ‘ਕਰੋਕ’<ref>ਕੋਰੋਕ —ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਮੰਦ, ਇਕ ਹੌਲਾ ਬਾਂਸ ਜਿਹਦੇ ਸਿਰੇ ਉਤੇ ਰੱਸੀ ਦਾ ਵਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਰੋਕ ਨਾਲ ਚਰਦੇ ਘੋੜੇ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।— ਅਨੁ:</ref> ਘੁਮਾ ਆਪਣੀ ਲਗਾਮ ਖੜਕਾ, ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਘੋੜਾ ਦੌੜਦਾ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੀ, ਤੂੰ ਓਸੋ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਓਥੇ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਇਜੱੜ ਚਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ‘ਕੋਰੋਕ' ਘੁਮਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਲਗਾਮ ਖੜਕਾਈ, ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਇਕ ਛਿਛੜੈਲ, ਖਰ੍ਹਵੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਵਛੇਰਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਭਜਾ ਆਇਆ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਕੋਲ ਜਾ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਦੱਸੋ ਬਾਪੂ, ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹਾਂ?" {{gap}}“ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਪਣਾ ‘ਕੋਰੋਕ' ਘੁਮਾਈਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਲਗਾਮ ਖੜਕਾਈਂ?" ਪਿਓ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਤੇ ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਫੇਰ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਜੜ ਚਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ‘ਕੋਰੋਕ’ ਘੁਮਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਲਗਾਮ ਖੜਕਾਈ, ਤੇ ਅਸਲੋਂ ਉਹੀਉ ਵਛੇਰਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਫੇਰ ਭੱਜਾ ਆਇਆ। {{gap}}“ਲਗਦੈ, ਮੈਨੂੰ ਏਸੇ ਵਛੇਰੇ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਪੈਣੈ," ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਵਛੇਰੇ ਦੀ ਧੌਣ ਨੂੰ ਛੁਹਿਆ ਤੇ ਹੋਇਆ ਕੀ! ਉਹਦੇ ਗੰਦੇ, ਅਲਚੇ - ਪਲਚੇ ਵਾਲ ਲਹਿ ਗਏ; ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਲਗਾਮ ਪਾਈ ਤੇ ਵਛੇਰਾ ਤਕੜਾ ਤੇ ਚੁਸਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਵਲਗਣ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਆਇਆ, ਤੇ ਵਛੇਰਾ ਉੱਚਾ - ਲੰਮਾ, ਬਾਂਕਾ ਘੋੜਾ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਕਾਠੀ ਪਾਈ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਜੱੜ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਬਣ ਗਿਆ। {{gap}}ਘੋੜਾ ਅਸਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹੈਂ, ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ?" {{gap}}“ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ ਲੈਣ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਡੇਰੇ ਜਾ ਰਿਹਾਂ," ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}“ਓਥੇ ਤੈਨੂੰ ਉਬੀਰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਏ,” ਘੋੜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਆਖੇਗੀ, ਮੇਰੀ ਪਿਠੋਂ ਉਤਰ ਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੰਖੀ ਚੁਕ ਲੈ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਗਲ ’ਤੇ ਕੰਨ ਨਾ ਧਰੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਖਲੋਤਾ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਏਗੀ। ਬਾਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਬਹੁਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਵੀਂ, ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਨਿਊਂ ਜਾਈਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ ਫੜ ਲਈ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਡੇਰੇ ਉਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹਨੇ ਨਜ਼ਰ ਦੌੜਾਈ, ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਡੇਰੇ ਦੀ ਧੂਣੀ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਉਬੀਰ ਹਥ ਸੇਕ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਬੇਬੇ, ਬੇਬੇ, ਮੇਰੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ ਦੇ ਦੇ।" {{gap}}“ਪੁੱਤਰਾ, ਸੰਖੀ ਜ਼ਮੀਨ ’ਤੇ ਪਈ ਹੋਈ ਆ," ਉਬੀਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆ ਚੁਕ ਲੈ ਮੇਰੀ ਪਿਠ ਏਨੀ ਪੀੜ ਕਰ ਰਹੀ ਏ, ਉਠਿਆ ਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ।" {{gap}}ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਦਾ ਘੋੜਾ ਨਿਊਂ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਲਗ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੇ ਸੁਨਹਿਰੀ<noinclude>{{rule}} <references/> {{center|੧੬੫}}</noinclude> 25mzukfwbkjya21tshg4we35w70y4we 250 18741 227122 178383 2026-07-19T05:40:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੰਖੀ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਘੋੜਾ ਸਿਰਪਟ ਦੌੜਾਂਦਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਗੁਸੇ ਨਾਲ ਚਾਂਗਰਦੀ ਉਬੀਰ ਕੁਦ ਖਲੋਤੀ। ਉਹਨੇ ਇਕ ਥੁਕ ਸੁੱਟੀ, ਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਕਾਲਾ ਘੋੜਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਣ ਖਲੋਤਾ, ਉਹਨੇ ਦੂਜੀ ਥੁਕ ਸੁੱਟੀ, ਤੇ ਲਗਾਮ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤੇ ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਈ। {{gap}}ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਉਡਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਆਪਣੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਘੋੜੇ ਉਤੇ, ਤੇ ਉਬੀਰ ਆਪਣੇ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ਕਾਲੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਫੜਨ ਹੀ ਲਗੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਘੋੜਾ ਥਿੜਕ ਗਿਆ, ਉਚੀ - ਉਚੀ ਫੁਕਾਰਦਾ, ਤੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਝਾਂਦਾ, ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਬੀਰ ਨੇ ਲਗਾਮ ਖਿੱਚੀ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਡੀਆਂ ਘੜੇ ਦੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਧਸਾ ਦਿਤੀਆਂ, ਪਰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਹੋਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਹੋਲੀ ਹੁੰਦੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਬੀਰ ਨੂੰ ਤਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਏਨਾ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਖਾ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਪਿਛੇ ਪੈਦਲ ਭਜਣਾ ਪਿਆ। {{gap}}ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਖੀਆਂ ਤੇ ਪਿਠ ਉਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁੱਕੇ ਮਾਰ - ਮਾਰ ਤੇਜ਼ ਕਰਦੀ, ਉਬੀਰ ਅਗਿਉਂ ਅਗੇ ਦੌੜਦੀ ਗਈ। ਉਹ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਲੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਦੰਦ ਮਾਰ ਉਹਦੀ ਸੱਜੀ ਟੰਙ ਵਿੰਨ੍ ਦਿਤੀ, ਪਰ ਘੋੜਾ ਤਿੰਨ ਲੱਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ। ਉਬੀਰ ਪਿਛੇ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹ ਫੇਰ ਘੋੜੇ ਨਾਲ ਆ ਰਲੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਦੰਦ ਮਾਰ ਉਹਦੀ ਖੱਬੀ ਟੰਙ ਵਿੰਨ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਖ਼ੀਰੀ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆਂ: ਤੇ ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੂੰ ਉਬੀਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਪਹੁੰਚਾਂਦਾ, ਅਗੇ ਕੁਦ ਪਿਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਤੇ ਦੋੜਦਾ - ਦੌੜਦਾ ਇਕ ਝੀਲ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਵਲ ਆ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੈਂ ਹੁਣ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਦੌੜ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਉਬੀਰ ਤੋਂ ਝੀਲ 'ਚ ਲੁਕ ਜਾਨਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਕਰ, ਤੇ ਉਸ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੀਆਂ ਟੰਙਾਂ ਠੀਕ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਗੇ ਲੈ ਜਾਂਗਾ।" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਘੋੜਾ ਝੀਲ ਵਿਚ ਟੁੱਬੀ ਮਾਰ ਗਿਆ। ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਛੇਤੀ - ਛੇਤੀ ਝੀਲ ਨਾਲ ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਉਬੀਰ ਭਜਦੀ - ਭਜਦੀ ਅੱਪੜ ਪਈ, ਉਹਨੇ ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਚਿਲਕੀ: {{gap}}"ਹੁਣ ਆ ਗਿਐਂ ਮੇਰੇ ਕਾਬੂ! ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਹੇਠਾਂ ਧਰੀਕ ਲੈਣੈ ਤੇ ਖਾ ਜਾਣੈ।" {{gap}}ਉਹਨੇ ਇਕ ਥੁਕ ਸੁੱਟੀ, ਤੇ ਇਕ ਕੁਹਾੜਾ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਦੰਦ ਕਢਿਆ, ਤੇ ਕੁਹਾੜੇ ਨੂੰ ਓਨਾ ਚਿਰ ਲਾ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਲਗ ਪਈ; ਉਹਦੇ ਵੱਢਣ ਨਾਲ ਛੌਡੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਉੱਡਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਇਕ ਲੂੰਮੜੀ ਭੱਜੀ - ਭੱਜੀ ਆਈ। {{gap}}"ਬੇਬੇ, ਬੇਬੇ, ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਕਿਉਂ ਵੱਢ ਰਹੀ ਏ?" ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਉਂ, ਉਹਦੇ ਤੇ ਕੌਣ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ!" ਉਬੀਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੈਂ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਢ ਦੇਣੇ, ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ, ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣੈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣੈ।" {{gap}}ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਉਪਰ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਇਕ ਸੁਹਣਾ ਮੁੰਡਾ ਬੈਠਾ ਦਿਸਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਤਰਸ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ:<noinclude>{{center|੧੬੬}}</noinclude> 7uihwzryzw9fciave7bpuak31nxcgm8 250 18743 227123 178385 2026-07-19T05:41:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਉਬੀਰ, ਤੂੰ ਬੁੱਢੀ ਏਂ! ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਥਕਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਤੈਨੂੰ। ਲਿਆ, ਮੈਂ ਵਢ ਦੇਣੀ ਆਂ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ।” {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ!” ਉਬੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਆਪੇ ਵਢ ਲੈਣੇਂ ਤੇ ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣੈ।" {{gap}}ਪਰ ਲੂੰਮੜੀ ਏਡੀ ਸੌਖੀ ਟਲਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਵਢ ਮੈਂ ਦੇਣੀ ਆਂ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਖਾ ਤੂੰ ਲਈਂ।” {{gap}}ਉਬੀਰ ਨੇ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੁਹਾੜਾ ਦੇ ਦਿਤਾ, ਆਪ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਥੱਲੇ ਲੇਟ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕਦਮ ਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆ ਗਈ। ਸੁੱਤੀ — ਸੁੱਤੀ ਉਹ ਘੁਰਾੜੇ ਮਾਰਨ ਲਗੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਨਕ ਵਿਚੋਂ ਚੰਘਿਆੜੇ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਨਿਕਲਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਬੀਰ ਸੁੱਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਕੁਹਾੜਾ ਤੇ ਉਹ ਦੰਦ, ਜਿਹੜਾ ਉਬੀਰ ਨੇ ਸਾਣ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਸੀ, ਝੀਲ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਛੱਡੇ ਇੱਕਠੇ ਕਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਬੀਰ ਦੇ ਕੁਹਾੜੇ ਨਾਲ ਪਏ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਵੱਢੇ ਵਿਚ ਜੋੜ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਵੱਢੇ ਉਤੇ ਥੁਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚਟਿਆ, ਤੇ ਛੌਡੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਜੁੜ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਫੇਰ ਸਾਬਤ ਦਾ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਤਦ ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖੀ ਤੇ ਭਜ ਗਈ। {{gap}}ਉਬੀਰ ਜਾਗ ਪਈ, ਉਹਨੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉਤੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਤੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਕੀ ਪਈ ਵੇਖਣੀ ਆਂ ਮੈਂ! ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਫੇਰ ਸਾਬਤ ਦਾ ਸਾਬਤ ਏ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਕਦੀ ਛੁਹਿਆ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।” {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਲਾਅਨਤਾਂ ਪਾਣ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ, ਜਿਹੜੀਆਂ - ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਉਹ ਸੋਚ ਸਕੀ, ਸਲਵਾਤਾਂ ਸੁਣਾਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}ਤਾਂ, ਉਹਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਥੁਕ ਸੁੱਟੀ, ਤੇ ਇਕ ਕੁਹਾੜਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਦੰਦ ਪੁਟਿਆ ਤੇ ਕੁਹਾੜੇ ਨੂੰ ਲਾਣ ਲਗ ਪਈ। ਆਪਣੇ ਕੰਮੀਂ ਲਗੀ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਉਹ ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਵਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ: {{gap}}"ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਮੈਂ ਵਢ ਦੇਣੇਂ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣੈ।" {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹਦਾ ਕੁਹਾੜਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਬੀਰ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਲਗ ਪਈ। ਛੌਡੇ ਸਭ ਪਾਸੇ ਉੱਡਣ ਲਗ ਪਏ, ਤੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹਿੱਲਣ ਤੇ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਕੁਹਾੜੇ ਦੀ ਇਕ ਸਟ ਹੋਰ ਲਗਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਦੱਰਖ਼ਤ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਆ ਪੈਣਾ ਸੀ! {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਇਕ ਹੋਰ ਲੂੰਮੜੀ ਭੱਜੀ — ਭੱਜੀ ਆਈ। {{gap}}"ਬੇਬੇ, ਬੇਬੇ, ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਏਂ?' ਉਹਨੇ ਉਬੀਰ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਵਢ ਰਹੀ ਆਂ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਭਲਾ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਉਤੇ ਬੈਠੇ ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ, ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹੁਣੀ ਆਂ ਤੇ ਖਾ ਜਾਣਾ।” {{gap}}ਲੂੰਮੜੀ ਕਹਿਣ ਲਗੀ:<noinclude>{{center|੧੬੭}}</noinclude> k2r8sqblaywszolo0e4lcbhgjk6wrr0 250 18745 227124 178388 2026-07-19T05:41:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਤੈਨੂੰ ਏਨਾ ਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਲਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਲਿਆ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਵਢ ਦੇਣੀ ਆਂ।” {{gap}}“ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ,” ਉਬੀਰ ਬੁੜਬੁੜਾਈ, “ਮੈਂ ਆਪੇ ਵਢ ਲਵਾਂਗੀ। ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁਣੀ ਆਂ।” {{gap}}“ਤੂੰ ਈ ਖਾਈਂ,” ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਈ ਵੱਢਾਂਗੀ।” {{gap}}“ਨਹੀਂ!” ਉਬੀਰ ਚਿਲਕੀ। “ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਕੁਹਾੜਾ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ। ਇਕ ਹੋਰ ਲੂੰਮੜੀ ਸੀ, ਮੇਰਾ ਹਥ ਵਟਾਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਗਈ।" {{gap}}“ਇਸ ਲੂੰਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਕੀ ਸੀ?" ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਲਾਲ।" {{gap}}“ਬੇਬੇ, ਲਾਲ ਲੂੰਮੜੀਆਂ ਦਾ ਕਦੇ ਵਸਾਹ ਨਾ ਖਾਈਂ," ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਲਾਲ ਲੂੰਮੜੀਆਂ ਝੂਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ। ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡਾ, ਕਾਲੀਆਂ ਲੂੰਮੜੀਆਂ ਦਾ, ਅਤਬਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ।" {{gap}}ਉਬੀਰ ਨੇ ਤਕਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ, ਲੂੰਮੜੀ, ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨੇ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਕੁਹਾੜਾ ਦੇ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪ ਲੇਟ ਗਈ ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਘੁਰਾੜੇ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਚੰਘਿਆੜੇ ਤੇ ਧੂੰਆਂ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਨਕ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}“ਕਾਲੀ ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਉਬੀਰ ਦਾ ਕੁਹਾੜਾ ਤੇ ਦੰਦ ਝੀਲ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਛੋਡਿਆਂ ਨੂੰ ਦਰਖ਼ਤ ਵਿਚ ਉਤੇ ਥੁਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਟਿਆ ਤੇ ਹੋਇਆ ਕੀ! ਉਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਜੁੜ ਗਏ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਫੇਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖੀ ਤੇ ਭਜ ਗਈ। {{gap}}ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਉਬੀਰ ਜਾਗ ਪਈ। ਉਹਨੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਕੂਕ ਉਠੀ: {{gap}}“ਕਿਉਂ, ਇਹ ਕੀ ਏ?.. ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਫੇਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਐ!" {{gap}}“ਉਬੀਰ ਨੇ ਥੁਕ ਸੁੱਟੀ, ਤੇ ਇਕ ਕੁਹਾੜਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਤੀਜਾ ਦੰਦ ਕਢਿਆ ਤੇ ਕੁਹਾੜੇ ਨੂੰ ਲਾਣ ਲਗ ਪਈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚੰਗਾ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਫੇਰ ਵੱਢਣ ਲਗ ਪਈ। ਤੇ ਕੰਮੀਂ ਲੱਗੀ ਉਹ ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਤੇ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਸਲਵਾਤਾਂ ਸੁਣਾਂਦੀ ਰਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਸੁਝ ਸਕੀਆਂ, ਭੈੜੀਆਂ ਤੋਂ ਭੈੜੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕਢਦੀ ਰਹੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਅੱਧਾ ਕਟਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: {{gap}}“ਉਬੀਰ ਨੇ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਲੈਣੇ।” {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਇਕ ਚਿੱਟੀ ਲੂੰਮੜੀ ਭੱਜੀ — ਭੱਜੀ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਕੋਲ ਪੁੱਜੀ ਤੇ ਉਬੀਰ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}“ਬੇਬੇ, ਲਿਆ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਾ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਢਣ 'ਚ ਤੇਰਾ ਹਥ ਵਟਾਵਾਂ।” {{gap}}“ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ, ਅਜੇ ਜਦੋਂ ਮੌਕਾ ਈ!' ਉਬੀਰ ਚਿਲਕੀ। “ਹੁਣ ਤਕ ਦੋ ਵਾਰੀ ਲੂੰਮੜੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰ ਚੁਕੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਭਜ ਗਈਆਂ ਨੇ।” {{gap}}“ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਕੀ ਸੀ, ਬੇਬੇ?" ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।<noinclude>{{center|੧੬੮}}</noinclude> 1cc1wu1uteivm540bk154bl24ibz20z 250 18747 227125 178407 2026-07-19T05:41:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਇਕ ਲਾਲ ਸੀ, ਤੇ ਦੂਜੀ ਕਾਲੀ," ਉਬੀਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਬੇਬੇ, ਲਾਲ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ ਲੂੰਮੜੀਆਂ ਦਾ ਕਦੀ ਵੀ ਵਸਾਹ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ,” ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਉਹਨਾਂ ਜਿਹਾ ਵੀ ਝੂਠਾ ਕੋਈ ਹੁੰਦੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡਾ, ਚਿੱਟੀਆਂ ਲੂੰਮੜੀਆਂ ਦਾ, ਅਤਬਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਰਨ ਲਗੀ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਥ ਵਟਾਵਾਂਗੀ।" {{gap}}ਉਬੀਰ ਨੂੰ ਲੂੰਮੜੀ ਉਤੇ ਅਤਬਾਰ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੁਹਾੜਾ ਫੜਾ ਉਹ ਸੌਂ ਗਈ। ਤੇ ਲੂੰਮੜੀ ਕੁਹਾੜਾ ਤੇ ਉਹ ਦੰਦ, ਜਿਹੜਾ ਉਬੀਰ ਨੇ ਸਾਣ ਬਣਾ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਸੀ, ਝੀਲ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਛੇਤੀ - ਛੇਤੀ ਛੋਡੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ, ਦਰਖ਼ਤ ਵਿਚ ਪਏ ਵੱਢੇ ਵਿਚ ਟਿਕਾ ਦਿਤੇ। ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਥੁਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਟਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਨਾਲ ਪੱਕੇ ਜੁੜ ਗਏ। {{gap}}ਲੂੰਮੜੀ ਨੇ ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਏ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲੋਂ ਕਾਲੀ ਤੇ ਫੇਰ ਚਿੱਟੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਬੇੜਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਬੀਰ ਮੈਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।” {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ, ਉਹ ਭਜ ਗਈ। {{gap}}ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਉਬੀਰ ਜਾਗ ਪਈ। {{gap}}"ਕੀ ਵੇਖਦੀ ਪਈ ਹਾਂ ਮੈਂ?” ਉਹ ਕੂਕੀ। "ਇੰਜ ਲਗਦੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਹਥ ਈ ਨਾ ਲਾਇਆ ਹੋਵੇ।" {{gap}}ਉਹਨੇ ਥੁਕ ਸੁੱਟੀ, ਤੇ ਇਕ ਕੁਹਾੜਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਅਖ਼ੀਰੀ ਦੰਦ ਪੁਟਿਆ ਤੇ ਕੁਹਾੜੇ ਨੂੰ ਲਾਣ ਲਗ ਪਈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਲਗ ਪਈ ਆਪਣੇ ਲਗੀ ਇਹ ਬੁੜਬੁੜਾਂਦੀ ਗਈ: {{gap}}"ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਲੈਣੀ! ਮੈਂ ਕੱਲਿਆਂ ਈ ਸਾਰ ਲਾਂਗੀ।" {{gap}}ਛੋਡੇ ਸਭਨਾਂ ਪਾਸੋਂ ਉਡੱਣ ਲਗ ਪਏ, ਤੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਝੂਲਣ ਤੇ ਕਿੜ-ਕਿੜ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਇੰਜ ਜਾਪਣ ਲਗਾ ਜਿਵੇਂ ਢਹਿ ਪਵੇਗਾ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਉਥੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਬੀਰ ਉਹਨੂੰ ਹੁਣ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। {{gap}}"ਹੁਣ ਕਰਾਂ ਤੇ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਇਕ ਕੋਗੜ — ਕਾਂ ਉਡਦਾ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਆ ਬੈਠਾ | {{gap}}"ਗਲ ਸੁਣ, ਕੋਗੜ — ਕਾਵਾਂ, ਗਲ ਸੁਣ, ਮੇਰੇ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤਾ!” ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੇ ਮਿੰਨਤ ਕੀਤੀ।"ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਡ ਪਹੁੰਚਣੈ ਤੇ ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਣੈ। ਉਡ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਵੇਂ ਡੇਰੇ 'ਤੇ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਦੋਵਾਂ ਕੁਤਿਆਂ, ਅਕੂਲਾਕ ਤੇ ਅਕਤੀਰਨਾਕ, ਨੂੰ ਲਭ ਲੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾਣ, ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਲਗਾ!" ਕੋਗੜ - ਕਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਉਮੀਦ ਏ, ਉਬੀਰ ਤੈਨੂੰ ਫੜ ਲਏਗੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ।"<noinclude>{{center|੧੬੯}}</noinclude> i4bq8opcaj52uqlnbhusfseam38g39r 250 18749 227126 178409 2026-07-19T05:41:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੇ ਇਕ ਟਹਿਣੀ ਉਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬਹਿ ਉਹ ਉਡੀਕਣ ਲਈ ਟਿਕ ਗਿਆ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਨੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਉਂ ਮਦਦ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਐਨ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਇਕ ਮੈਗਪਾਈ ਉਡਦੀ ਆ ਨਿਕਲੀ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}‘ਗਲ ਸੁਣ, ਮੈਗਪਾਈਏ, ਗਲ ਸੁਣ, ਮੇਰੀਏ ਚੰਗੀਏ ਦੋਸਤੇ। ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਉਡ ਪਹੁੰਚਣੀਂ ਏਂ ਤੇ ਤੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਣੀ ਏਂ। ਉਡ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਵੇਂ ਡੇਰੇ 'ਤੇ ਜਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੁਤਿਆਂ, ਅਕੂਲਾਕ 'ਤੇ ਅਕਤੀਰਨਾਕ, ਨੂੰ ਆਖ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਆ ਜਾਣ, ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਲਗੀ!” ਮੈਗਪਾਈ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਮੈਂ ਚਾਹੁਣੀ ਆਂ, ਉਬੀਰ ਤੈਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਏ, ਤੇ ਫੇਰ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮੇਰੇ ਹਥ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਲਗ ਜਾਵੇਗਾ।" {{gap}}ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਦਾਸ ਤੇ ਨਿਮੋਝੂਣਾ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}"ਮੇਰਾ ਅਖ਼ੀਰ ਆ ਗਿਐ,” ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਚਿੜੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਡਾਰ ਆ ਨਿਕਲੀ, ਉਹ ਐਨ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਉਤੋਂ ਉਡ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਾਓ, ਮੇਰੇ ਕੁਤਿਆਂ, ਅਕੂਲਾਕ ਤੇ ਅਕਤੀਰਨਾਕ, ਨੂੰ ਲਭ ਲੋ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖੋ, ਬੁੱਢੀ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਉਬੀਰ {{gap}}"ਗਲ ਸੁਣੋ, ਚਿੱਟਿਓ ਚਿੜੀਓ, ਗਲ ਸੁਣੋ, ਮੇਰੀਓ ਚੰਗੀਉ ਦੋਸਤੋ! ਉਡ ਕੇ ਸਾਡੇ ਨਵੇਂ ਡੇਰੇ 'ਤੇ ਜਾਉ ਮੇਰੇ ਕੁਤਿਆਂ , ਅਕੂਲਾਕ ਤੇ ਅਕਤੀਰਨਾਕ , ਨੂੰ ਲਭ ਲੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖੋ , ਬੁੱਢੀ ਜਾਦੂਗਰਨੀ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਏ।" {{gap}}"ਲਭ ਲਵਾਂਗੀਆਂ ਨੇ! ਲਭ ਲਵਾਂਗੀਆਂ ਨੇ! ਦਸ ਦਿਆਂਗੀਆਂ ਨੇ! ਦਸ ਦਿਆਂਗੀਆਂ ਨੇ!" ਚਿੜੀਆਂ ਚੂਕੀਆਂ ਤੇ ਉਹ ਤੇਜ਼ - ਤੇਜ਼ ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਲ ਉਡ ਪਈਆਂ। {{gap}}ਉਹ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਆਈਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ, ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੁੱਤੇ ਘੂਕ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਨਠਦੇ ਫਿਰੇ ਸਨ ਤੇ ਏਨੇ ਥਕ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਹੁਣ ਮੁਧੇ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ। ਚਿੜੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਉਤੇ ਚੁੰਝਾਂ ਮਾਰਨ ਲਗੀਆਂ; ਫ਼ੇਰ ਉਹਨਾਂ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਚੂੰ - ਚੂੰ ਤੇ ਫੜ - ਫੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ। {{gap}}"ਚਲ, ਅਕੂਲਾਕ, ਚਲ, ਅਕਤੀਰਨਾਕ,"ਉਹ ਚੂਕੀਆਂ। "ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਤੇ ਭਜ ਕੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਓਸ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ਦਰਖ਼ਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੋ, ਜਿਹੜਾ ਝੀਲ ਕੋਲ ਉਗਿਆ ਹੋਇਐ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਬਚਾਓ। ਉਬੀਰ ਉਹਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਜੇ।” {{gap}}ਅਕੂਲਾਕ ਤੇ ਅਕਤੀਰਨਾਕ ਤ੍ਰੱਭਕ ਪਏ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝੀਲ ਵਲ ਨੂੰ ਹੋ ਪਏ। {{gap}}ਚਿੜੀਆਂ ਰਾਹ ਉਤੇ ਉਡਦੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਕੁੱਤੇ, ਭਜਦਿਆਂ ਭਜਦਿਆਂ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਉਡਾਂਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ — ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਏ। {{gap}}ਉਬੀਰ ਨੇ ਧੂੜ ਵੇਖੀ, ਤੇ ਉਹ ਅਸਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਵੇਖ, ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ, ਵੇਖ! ਸੜਕ 'ਤੇ ਉਹ ਧੂੜ ਦੇ ਬੱਦਲ ਕੀ ਨੇ?" {{gap}}"ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆ ਰਹੇ ਨੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੁਖ!" ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਉਬੀਰ ਨੇ ਕੁਤਿਆਂ ਦੀ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗੀ:<noinclude>{{center|੧੭੦}}</noinclude> 7e92foqq8k2ojq0hlrxn8el6rg88qnm 250 18751 227127 178417 2026-07-19T05:41:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਸੁਣਦਾ ਪਿਆ ਏਂ, ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ, ਇਹ ਗੜ - ਗੜ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਏ?" {{gap}}ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆ ਰਹੀ ਏ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਦੁਖ!" ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਐਨ ਓਸ ਵੇਲੇ ਅਕੂਲਾਕ ਤੇ ਅਕਤੀਰਨਾਕ ਭਜਦੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਉਬੀਰ ਪਿਛੇ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿ ਵੱਢਣ ਤੇ ਟੁੱਕਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਉਬੀਰ ਡਰ ਗਈ, ਉਹਨੇ ਕੁਹਾੜਾ ਝੀਲ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਗਰ ਆਪ ਵੀ ਕੁਦ ਪਈ। {{gap}}ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੇ ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}ਅਸੀਂ ਉਬੀਰ ਮਗਰ ਟੁੱਬੀ ਮਾਰਨ ਲਗੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਏਥੇ ਠਹਿਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੇਖਦਾ ਰਹੀਂ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਬੀਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਕਾਲਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ; ਜੇ ਉਬੀਰ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।'' {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਟੁੱਬੀ ਮਾਰ ਗਏ। ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਬਲਣ ਤੇ ਖੋਲਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਤਕਿਆ, ਉਹ ਲਾਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਉਬੀਰ ਨੇ ਮੇਰੇ ਕੁੱਤੇ ਮਾਰ ਦਿਤੇ ਨੇ!" ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕੀ ਦਿਸਿਆ! ਪਾਣੀ ਹੁਣ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ! {{gap}}ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਸ਼ਾਹ ਬਲੂਤ ਦਰਖ਼ਤ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਅਕੂਲਾਕ ਤੇ ਅਕਤੀਰਨਾਕ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਛੰਡਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}"ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਹਿਲੋਂ ਲਾਲ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ?" ਅਲਤੀਨ — ਸਕੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਅਕਤੀਰਨਾਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਬੀਰ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਭਾਰੂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹਨੇ ਮੇਰਾ ਇਕ ਕੰਨ ਵੀ ਖਾਧਾ। ਪਰ ਛੇਤੀ ਈ ਅਸੀਂ ਉਹਦਾ ਕੰਮ ਤਮਾਮ ਕਰ ਦਿਤਾ।" {{gap}}ਕੁਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿਛੇ - ਪਿਛੇ ਘੋੜਾ ਵੀ ਝੀਲ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। {{gap}}"ਆ, ਅਲਤੀਨ - ਸਕੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਸੰਖੀ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਪਿਠ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬਹਿ, ਤੇ ਮੈਂ ਘਰ ਲੈ ਜਾਨਾਂ।" {{gap}}ਤੇ ਅਲਤੀਨ - ਸਕਾ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਸਹੀ - ਸਲਾਮਤ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਮਾਂ ਪਿਓ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਵਡੀ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭਨਾਂ ਸਾਕਾਂ - ਸੰਬੰਧੀਆਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਵਾਕਫਾਂ ਨੂੰ ਸਦਿਆ ਨੌਂ ਦਿਨ ਉਹ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਨੌਂ ਦਿਨ ਉਹ ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਨੌਂ ਦਿਨ ਉਹ ਰੰਗ ਲਰੀਆਂ ਮਨਾਂਦੇ ਰਹੇ।<noinclude></noinclude> rnepvhn0vc7mmc6c58vrydp8hrau0gk 250 18753 227128 178419 2026-07-19T05:41:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|{{larger|ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼}}}} {{left|ਕਲਮੀਕ ਪੁਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 184 |bSize = 464 |cWidth = 336 |cHeight = 194 |oTop = 72 |oLeft = 114 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਪਹਿਲੀਆਂ ਵੇਲੇ, ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਂ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਚ ਇਕ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਬਹਾਦਰ, ਸੁਹਣਾ ਤੇ ਤਕੜਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਮੁਰਗਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਹੰਸ ਦਿੱਸੇ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਇਕਦਮ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਪੈ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਆਪ ਉਹਨੇ ਸਰੂਟਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਡੀਕਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨੇ ਹੰਸ ਉਡਦੇ - ਉਡਦੇ ਕੰਢੇ ਉਤੇ ਆ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਲਾਹ ਲਏ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੁਹਣੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਬਣ ਗਏ; ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨਹਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੜ ਗਈਆਂ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਰੀਂਗਦਾ - ਰੀਂਗਦਾ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਇਕ ਹੰਸ ਦੇ ਲਾਹੇ ਹੋਏ ਖੰਭ ਚੁਕ ਲਏ ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਸਰੂਟਾਂ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਹੰਸ - ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੇ ਨਹਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੋਵਾਂ ਇਕਦਮ ਹੀ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਪਾ ਲਏ, ਪਰ ਤੀਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਨਾ ਲੱਭੇ। ਦੋ ਹੰਸ ਉਪਰ ਹਵਾ ਵਿਚ ਉਡ ਪਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਦੇ ਖੰਭ ਲੱਭਣ ਲਗ ਪਏ, ਪਰ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾ ਦਿੱਸੇ। {{gap}}"ਇੰਜ ਈ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਭੈਣੇਂ!" ਉਹ ਕੂਕੇ ਤੇ ਉਡ ਗਏ। {{gap}}ਹੰਸ - ਮੁਟਿਆਰ ਇੱਕਲੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਲਭਦੀ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ ਹੰਝੂ ਕੇਰਦੀ,'ਤੇ ਏਧਰ - ਓਧਰ ਭੱਜਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}"ਜੇ, ਜਿਹੜਾ ਮੇਰੇ ਖੰਭ ਲਭ ਲੈਂਦੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇਂਦੈ, ਗ਼ਰੀਬ ਹੋਇਆ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ,ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੀ। ਜੇ ਉਹ ਕੋਝਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸੁਹਣਾ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੀ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗੀ ਜੁ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਉਹਨੇ ਮੰਗੀ ... ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਹਰ ਖਾਹਸ਼ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ!"<noinclude>{{center|੧੭੨}}</noinclude> i167qi0knhxifdahn8qtqn8p0jnpivv 250 18755 227129 178422 2026-07-19T05:42:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਕੰਢੇ ਉਤੇ ਏਧਰ - ਓਧਰ ਭਜਦੀ, ਡਾਢੀ ਡੁਸਕਦੀ, ਉਹ ਇੰਜ ਬੋਲਦੀ ਗਈ। {{gap}}ਫੇਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਸਰੂਟਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਪਿਛੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਹੰਸ - ਮੁਟਿਆਰੇ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਵਲ ਆ। ਤੇਰੇ ਖੰਭ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨੇ। {{gap}}ਆਪਣੇ ਖੰਭ ਸੁਹਣੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖ, ਹੰਸ - ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸੰਙਦੀ- ਸੰਙਦੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। {{gap}}"ਮੇਰਿਆ ਭਰਾਵਾ,” ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ,"ਤੂੰ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕੀਤੈ, ਮੇਰੇ ਖੰਭ ਲਭ ਕੇ। ਹੁਣ ਇਕ ਨੇਕ ਕੰਮ ਹੋਰ ਕਰ, ਤੇ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇ। ਬਦਲੇ `ਚ, ਤੈਨੂੰ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹਰ ਖਾਹਸ਼ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗੀ।” {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਕਾਇਆ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਏਂਗੀ?" {{gap}}ਹੰਸ-ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਏਡਾ ਜਵਾਨ, ਉੱਚਾ - ਲੰਮਾ ਤੇ ਸੁਨੱਖਾ ਵੇਖ, ਪੋਲੇ ਜਿਹੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਆਹਖੋ।" {{gap}}ਫੇਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਉਹਦਾ ਹਥ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟਪਰੀਵਾਸਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲਿਆ। ਘਰ ਵਾਸਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ‘ਕੀਬੀਤਕਾ' ਹੀ ਸੀ, ਉਹਦਾ ਨਿਗੂਣਾ ਜਿਹਾ ਖ਼ੇਮਾ, ਪਰ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਮੈਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਜਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵਖ ਨਹੀਂ ਮੈ ਹੋਇਆ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਉਹਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਇਕ ਟਾਵੇਂ ਹੀ ਜੁੜਦੇ ਤੇ ਅੱਖਾਂ — ਚੁੰਧਿਆਵੇਂ ਹੁਸਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਇਆ ਏ। ਖਾਨ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸਚ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਖ਼ੈਮੇ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਵਧਾਅ — ਚੜਾਅ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਿਆ: ਉਹਨੇ ਏਡਾ ਸੁਹਣਾ ਕਦੀ ਕੋਈ ਵੇਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਏਡੀ ਸੁਹਣੀ ਸੀ, ਜਿੱਡੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਧੀ। ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖ — ਵੇਖ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਥਕ ਸਕਦੀਆਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਹਦੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਹੰਸ - ਮੁਟਿਆਰ ਦੇ ਹੁਸਨ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਰਜਾ, ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਉਹਨੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਆਪਣੇ ‘ਦਰਖਾਨ’, ਆਪਣੇ ਵਜ਼ੀਰ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਸਦ ਘਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆਂ ਕੁਝ ਖੁਆਇਆ — ਪਿਆਇਆ, ਤੇ ਫੇਰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਸੁਣੋ ਮੇਰੇ ‘ਦਰਖਾਨੋ’, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਜਿੰਨਾ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸਮਝਨਾਂ, ਸਲਾਹ ਮੰਗਨਾਂ।" {{gap}}"ਸਲਾਹ ਅਸੀਂ ਦਿਆਂਗੇ, ਖਾਨਾਂ!"‘ਦਰਖਾਨਾਂ' ਨੇ ਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ:<noinclude>{{center|੧੭੩}}</noinclude> dmiq557thsoypxl0mo5hc7lgqj1pfj0 250 18757 227130 178434 2026-07-19T05:42:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਮੇਰੇ ਇਕ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੋਲ ਵਹੁਟੀ ਏ, ਜਿਹਦੇ ਜਿਹਾ ਹੁਸਨ ਕਿਸੇ ਕਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਦਾ ਸਾਨੀ ਨਹੀਂ ਲਭ ਸਕਦਾ; ਉਹਦੇ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭੀ ਜਾ ਸਕਦੀ: ਸਭੋ ਮਾਤ ਨੇ ਉਹਦੇ ਅਗੇ।” {{gap}}ਤੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਜਵਾਨ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਮਾਨ - ਮੱਤੇ ਕਦ - ਬੁਤ ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਨਕਸ਼ਾਂ ਦੀ, ਉਹਦੀ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਉਹਦੀ ਬਾਂਕੀ ਚਾਲ ਦੀ, ਉਹਦੇ ਨੈਣਾਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਲੰਮੇ, ਗੁੰਦੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਗਲ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਤੇ ਏਡੇ ਟਾਵੇਂ ਦਿਸਦੇ ਹੁਸਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਹੋਣ,ਇਕ ਆਮ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਏ," ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।"ਮੈਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿਓ। ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾ ਸਕਨਾਂ।” {{gap}}ਕੁਝ ‘ਦਰਖਾਨਾਂ' ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਉਹਦੇ ਘਰੋਂ ਉਹਨੂੰ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਤੇ ਮਹਿਲ 'ਚ ਉਹਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰਖ ਲੈ।” {{gap}}ਦੂਜਿਆਂ ਨੇ ਡੂੰਘਾ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲੈ।” {{gap}}ਕੁਝ ਹੋਰਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ; ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਲਤਨਤ 'ਚੋਂ ਕਢ ਦੇ; ਫੇਰ ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਲੈ ਸਕਣੈਂ।” {{gap}}ਜਦੋਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬੋਲ ਲਿਆ, ਵਡਾ 'ਦਰਖਾਨ', ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਖਾਨ ਦੇ ਸੱਜੇ ਹਥ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਠ ਖਲੋਤਾ। {{gap}}"ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਲਾਹਵਾਂ 'ਚ ਸਿਆਣਪ ਵਾਲੀ ਗਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ," ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ। "ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਘਰੋਂ ਚੁਰਾ ਲਿਆਣਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੋਰੀ - ਛੁਪੇ ਖਾਨ ਦੇ ਮਹਿਲ 'ਚ ਰਖਣਾ ਅੱਗਾ - ਪਿੱਛਾ ਸੋਚੇ ਬਿਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਏਂ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਅਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੋ ਜਾਏਗੀ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਬੇਵਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਣਾ ਖਤਰਨਾਕ ਏ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਲੋਕ ਬਗ਼ਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਮੁਸੀਬਤ ਕਦੀ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗੀ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਲਤਨਤ 'ਚੋਂ ਕਢ ਦੇਣਾ ਬੇਵਾਕੂਫ਼ੀ ਏ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਚੋਰੀ - ਛੁਪੇ ਆ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਏਗਾ। ਨਹੀਂ, ਸਾਨੂੰ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਉਹ ਏ ਚਲਾਕੀ। {{gap}}"ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਸਲਾਹ ਦੇਣੋਂ?" ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਵਡੇ ‘ਦਰਖਾਨ’ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਸੁਣਿਐਂ ਕਿ ਡੁਬਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੇਸ 'ਚ, ਇਕ ਚੌੜੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਖੜਵੇਂ ਤੇ ਢਾਲਵੇਂ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਇਕ ਸ਼ੇਰਨੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਬੱਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਤੁੰਦ ਤੇ ਖੂੰਖਾਰ ਇਹ ਸ਼ੇਰਨੀ ਏਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਜਨੌਰ ਨਹੀਂ। ਤੈਨੂੰ, ਮੇਰਿਆ ਖਾਨਾਂ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਕੁਝ ਦੁਧ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਪਿਛੇ ਨਹੀਂ ਪਰਤਣ ਲਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਸ਼ੇਰਨੀ ੳਹਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਖਾ ਜਾਵੇਗੀ। ਫੇਰ ਉਹਦੀ ਸੁਹਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼<noinclude>{{center|੧੭੪}}</noinclude> ewebf8sm7vx4pc3e300rebwahgf8l3q 250 18759 227131 178435 2026-07-19T05:42:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ 'ਤੇ ਭੇਜਣਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਖਾਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮੰਨਣ ਦੀ ਜੁਰੱਅਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।" {{gap}}ਵਡੇ ‘ਦਰਖਾਨ' ਦੀ ਚਲਾਕੀ ਵਾਲੀ ਤਰਕੀਬ ਆਪ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਲਗੀ। {{gap}}"ਤਰਕੀਬ ਇਹ ਸਿਆਣਪ ਵਾਲੀ ਏ," ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ‘ਦਰਖਾਨ' ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਡਾਢੇ ਬੀਮਾਰ ਪਏ ਹੋਣ ਦਾ ਪਜ ਪਾਇਆ ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਦ ਘਲਿਆ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਆਇਆ, ਤੇ ਖਾਨ ਨੇ ਹਾਇ-ਹਾਇ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ : {{gap}}"ਤੂੰ ਆਪ ਈ ਵੇਖ ਸਕਣੇਂ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਾਢਾ ਰੋਗ ਲਗ ਗਿਐ। ਮੇਰੀ ਅਹੁਰ ਦਾ ਦਾਰੂ ਡੁਬਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੇਸ 'ਚੋਂ ਲਭਦੇ। ਓਥੇ, ਇਕ ਚੌੜੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਖੜਵੇਂ ਤੇ ਢਾਲਵੇਂ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਸ਼ੇਰਨੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਬੱਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਦੁਧ ਈ ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ ਨਵਾਂ - ਨਰੋਇਆ ਕਰ ਸਕਦੈ। ਫ਼ੋਰਨ ਜਾ ਤੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਲਿਆ ਦੇ ਮੈਨੂੰ।” {{gap}}ਤੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਹੋਰ ਵੀ ਉਚੀ – ਉਚੀ ਹਾਇ – ਹਾਇ ਕਰਨ ਤੇ ਇੰਜ ਪਲਸੇਟੇ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੁੰ ਤਰਾਟਾਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। {{gap}}"ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਖ਼ੈਮੇ ਵਿਚ ਪਰਤਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਗਾ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਹਣੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰ ਲਿਆ। {{gap}}"ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹੈਂ ?” ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਪੁੱਛਣ ਲਗੀ। {{gap}}"ਖਾਨ ਬਹੁਤ ਈ ਬੀਮਾਰ ਏ। ਉਹ ਵਲ ਤਾਂ ਈ ਹੋ ਸਕਦੈ, ਜੇ ਉਹ ਉਸ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਦੁਧ ਪੀਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਇਕ ਚੌੜੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਖੜਵੇਂ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੀ ਏ। ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤੈ, ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰ ਕੀਤਿਆਂ ਓਥੇ ਜਾਵਾਂ । ਮੈਂ ਜਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼ ਰਿਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੁਕਮ – ਅਦੂਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।” {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਸਮਝ ਗਈ, ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਕੋਈ ਗੁੱਝਾ ਮਤਲਬ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਉਹਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਘਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ; ਉਹ ਸਮਝ ਗਈ, ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚੰਦਰੀ ਵਿਉਂਤ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਮਾਲ ਚੁਕਿਆ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਫੜਾਇਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ : {{gap}}"ਇਸ ਰੂਮਾਲ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰਖੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੋਰਨੀ ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਝਪਟਾ ਮਾਰਨ ਲਗੇ, ਇਹਨੂੰ ਕਢ ਲਈਂ ਤੇ ਹਿਲਾਈਂ, ਤੇ ਉਹ ਇਕਦਮ ਈ ਮਸਕੀਨ ਤੇ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਏਗੀ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਧ ਚੋ ਲੈਣ ਦੇਵੇਗੀ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਏ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਰਹੀ ਹੋਈ ਏ ਉਹ।” {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਮਾਲ ਲੈ ਲਿਆ, ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਕਾਠੀ ਪਾਈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨ ਘਰ ਵਾਲੀ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ, ਉਹਨੇ ਘੋੜਾ ਡੁਬਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੇਸ ਵਲ ਸਿਰਪਟ ਦੌੜਾ ਦਿਤਾ।<noinclude>{{center|੧੭੫}}</noinclude> ktoi78juey1660u6952bj4iuduchsyq 250 18761 227132 178436 2026-07-19T05:42:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਖੱਡਾਂ, ਲੂਣੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਰੇਤ - ਛਲਾਵੇ ਪਿਛੇ ਛਡਦਾ, ਉਹ ਬਦਲਾਂ ਤੋ ਨੀਵਾਂ, ਪਰ ਟਪਰੀਵਾਸਾਂ ਦੇ ਖੈ਼ਮਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਉਡਦਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਖਾਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੇ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਏਨੀ ਕਾਹਲ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦਿਨੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਲਈ ਨਾ ਅਟਕਿਆ ਤੇ ਨਾ ਰਾਤੀਂ ਸੌਣ ਲਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿਨ ਰਾਤ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਾ ਚੇਤਾ ਨਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਚਲਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਜਿੰਨੇ ਚੌੜੇ ਇਕ ਦਰਿਆ ਦੇ ਅਗੇ ਵਧੇ ਢਾਲਵੇਂ ਕੰਢੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ। ਏਥੇ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਸ਼ੇਰਨੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਬੱਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਓਦੋਂ ਹੀ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਇਕ ਦਿਨ ਦੀ ਅਸਵਾਰੀ ਪਿਛੇ ਸੀ; ਉਹਨੇ ਕੰਨ - ਪਾੜਵੀਂ ਦਹਾੜ ਛੱਡੀ ਤੇ ਅਗੇ ਵਲ ਕੁਦ ਪਈ; ਉਹ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਉਤੇ ਝਪਟਾ ਮਾਰਨਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਬੋਟੀ-ਬੋਟੀ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ, ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰੂਮਾਲ ਕਢ ਲਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਦਿਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਹਿਲਾਣ ਲਗਾ। ਸ਼ੇਰਣੀ ਅਹਿਲ ਹੋ ਖਲ੍ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕਦਮ ਦਹਾੜਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ। <poem>{{gap}}“ਦਸ ਖਾਂ, ਬਹਾਦਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਇਹ ਰੂਮਾਲ ਕਿਥੋਂ ਲਿਆ ਸਾਈ?" ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਦਿਤਾ ਸੀ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ! {{gap}}"ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦਸ, ਏਥੇ ਕੀ ਕਰਨ ਆਇਐ," ਸ਼ੇਰਨੀ ਬੋਲਦੀ ਗਈ। {{gap}}“ਮੇਰਾ ਖਾਨ ਡਾਢਾ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਐ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ, “ਤੇ ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤੈ, ਉਹਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕੁਝ ਦੁਧ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਵਾਂ।"</poem> {{gap}}“ਜੇ ਇਹ ਗਲ ਏ, "ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਘੋੜਿਉਂ ਉਤਰ ਆ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਧ ਚੋ ਲੈਣ ਦਿਆਂਗੀ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ 'ਬੋਰਤਾਗੋ'* ਦੁਧ ਨਾਲ ਭਰ ਸਕਣੈਂ।" {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਉਤਰਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਦੁਧ ਚੋ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਦਾ 'ਬੋਰਤਾਗੋ' ਭਰ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਾਠੀ ਨਾਲ ਘੁਟਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ,ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਦੀ ਦੁਆ ਮੰਗੀ । {{gap}}"ਤੇਰੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਵੀ ਮੈਂ ਦੁਆ ਮੰਗਣੀ ਆਂ," ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਘਰ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਆਪਣੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਫੇਰ ਵਲ ਕਰ ਲੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਲਾ, ਖੁਸ਼-ਨਸੀਬੀ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਚੁੰਮੇ।" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਆਖ ਸ਼ੇਰਨੀ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਬਚਿਆਂ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ, ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਉਹ 'ਬੋਰਤਾਗੋ’ ਖਾਨ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਤੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਦੁਧ ਦਾ ਇਕ ਘੁਟ ਹੀ ਭਰ ਸਕਿਆ ਤੇ ਆਖ ਸਕਿਆ: {{gap}}"ਵਾਹ, ਮੈਂ ਫੇਰ ਵਲ ਹੋ ਗਿਆਂ।" {{gap}}ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਆਪਣੇ 'ਦਰਖਾਨਾਂ' ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਇਕਠਿਆਂ ਕੀਤਾ। {{rule}} *ਬੋਰਤਾਗੋ —— ਮਸ਼ਕ —— ਅਨੁ:<noinclude>{{center|੧੭੬}}</noinclude> 1ygm9ro75s3ov9bdcc3pye1lrvrgueo 250 18763 227133 178437 2026-07-19T05:42:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਮੇਰੇ ਵਡੇ ‘ਦਰਖਾਨ’ ਨੇ ਸਲਾਹ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿਆਣੀ ਦਿਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦਾ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।"ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਬੋਟੀ-ਬੋਟੀ ਕਰ ਦੇਂਦੀ; ਉਹ ਸਗੋਂ ਘਰ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਮੁੜ ਆਇਐ। ਉਹਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਘੱਲਾਂ, ਤਾਂ ਜੁ ਉਹ ਏਥੇ ਵਾਪਸ ਕਦੀ ਵੀ ਨਾ ਆ ਸਕੇ?" {{gap}}'ਦਰਖਾਨ' ਸੋਚਣ ਤੇ ਵਿਚਾਰਨ ਲਗ ਪਏ, ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਸਿਰ ਉਹਨਾਂ ਚੋਖਾ ਖਪਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਸਝਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਅਕਲ ਵਾਲੀ ਉਹ ਕੋਈ ਗਲ ਆਖ ਸਕੇ। {{gap}}ਫੇਰ, ਵਡਾ ‘ਦਰਖਾਨ’, ਜਿਹੜਾ ਖਾਨ ਦੇ ਖੱਬੇ ਹਥ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਠਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਅਸੀਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਥਾਂ ਭੇਜਿਆ, ਜਿਥੇ ਸਾਡਾ ਖਿਆਲ ਸੀ, ਉਹ ਮਰ - ਮੁਕ ਜਾਏਗਾ। ਜੇ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹੋ ਈ ਏ, ਸਾਨੂੰ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਪਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ ਆਂਦਾ। ਮੇਰਾ ਯਕੀਨ ਏ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਲ ਇਕੋ ਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਏ: ਹਦ ਦਰਜੇ ਦੇ ਗਏ - ਗੁਜ਼ਰੇ, ਪੱਕੇ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਬਦਮਾਸ਼ਾਂ ਤੇ ਲੁਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕਠੇ ਕਰਨਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਕਬਾਬ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਢਿਡ ਤੂੜਨੇ ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਕਿ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਆਂਦਾ ਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਤਮਾਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਤੇ ਖਾਨ ਦੀ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਖਲਾਸੀ ਕਰਾਈ ਜਾ ਸਕੇ।" {{gap}}"ਵਡੇ ‘ਦਰਖਾਨਾ’ ਸੱਚੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਏ, ਇਹ ਏ ਜੁ ਸਾਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ," ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਰਾਇ ਮਿਲਾਈ। {{gap}}ਨੀਅਤ ਦਿਨ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਤੇ ਉਹਦੇ 'ਦਰਖਾਨਾਂ' ਨੇ ਚੋਰੀ-ਛੁਪੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਬਦਮਾਸ਼ਾਂ, ਚੋਰਾਂ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗਲ — ਕਟਾਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਢਿਡ ਸ਼ਰਾਬ ਕਬਾਬ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਤੇ ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਖਾਨ ਦੀ ਉਹਦੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਕਰਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਨਹੀਂ। . {{gap}}"ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ’ਚ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜਾ ਖਾਨ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੇ," ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਵੇ, ਜਿਹੜਾ ਅੰਦਰੋਂ-ਅੰਦਰੀਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਸਫ਼ਾਇਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ?'' {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ‘ਦਰਖਾਨ' ਇਸ ਕਵੱਲੇ ਟੋਲੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਲਗ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕੰਨ ਲਾ ਲਏ . ਲੁੱਚੇ ਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਜਵਾਬ ਕੋਈ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਲੁੱਚੇ ਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਇੰਜ ਚੁਪ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਸ ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਖਾਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਫੇਰ 'ਦਰਖਾਨਾਂ' ਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਮੁੜ ਪੁਛਿਆ, ਤੇ ਲੁੱਚੇ ਤੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਫੇਰ ਚੁਪ ਰਹੇ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ, ਜਿਹੜਾ ਇਕ ਅੱਖੋਂ ਅੰਨ੍ਨ੍ਹਾ ਸੀ ਤੇ ਏਡਾ ਖਚਰਾ ਸ਼ੈਤਾਨ ਸੀ, ਜਿੱਡਾ ਕੋਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕੁਦ ਖਲੋਤਾ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਚੋਗਾ ਖੋਲ੍ਹ ਧਰਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਉਤੇ ਆਪ ਹੀ ਹੂਰਾ ਜੜਦਿਆਂ, ਕੂਕ ਪਿਆ: {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ!" {{gap}}ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਤਾਂ ਬੋਲ ਫੇਰ ਤੇ ਦਸ ਕੀ ਕਰੀਏ!'<noinclude>{{center|੧੭੭}}</noinclude> 4339fgwizaej33za98e3c89x6nvedl6 250 18764 227134 178438 2026-07-19T05:42:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਕ ਅਖ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦੈ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਪਤਾ — ਨਹੀਂ — ਕਿਥੇ ਭੇਜੋ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਓ, ਪਤਾ - ਨਹੀਂ - ਕੀ ਲਿਆਵੇ। ਉਹ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਲੱਭਣ ਜਾਏਗਾ, ਜਿਦ੍ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਕੋਈ ਸੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਨਾ ਲੱਭੀ, ਇਹਨਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਲ ਆਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗੀ ਸੂ। {{gap}}ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ‘ਦਰਖਾਨ' ਇਕ - ਅੱਖੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਸੁਝਾ ਸੁਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਇਨਾਮ - ਅਕਰਾਮ ਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਘਲ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਹੁਕਮ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਬਹਾਨਾ ਲੱਭਣ ਲਈ, ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਡਾਢੇ ਬੀਮਾਰ ਪੈ ਜਾਣ ਦਾ ਪਜ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਦ, ਹਾਇ — ਹਾਇ ਕਰਦਿਆਂ ਤੇ ਹਉਕੇ ਭਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੈਂ ਫੇਰ ਬਹੁਤ ਬੀਮਾਰ ਪੈ ਗਿਆਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਠੀਕ ਤਾਂ ਈ ਹੋ ਸਕਨਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਪਤਾ - ਨਹੀਂ - ਕਿਥੇ ਜਾਏਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ - ਨਹੀਂ - ਕੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਵੇਂ। ਤੇਰੇ ਸਿਵਾ ਇਹ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਛੇਤੀ ਜਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇ, ਜਿਦ੍ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਤ ਨਹੀਂ ਤੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂ ਕਿਥੇ ਤੇ ਲਿਆਵਾਂ ਕੀ?" ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਉਂ ਪਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਉਂ ਪਤਾ," ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਹ ਪਤਾ ਏ, ਇਕ ਤੂੰ ਈ ਏਂ, ਜੁ ਇਹਨੂੰ ਕਰ ਸਕਦੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।” {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਉਚੀ ਆਹਵਾਂ ਭਰਨ ਤੇ ਇੰਜ ਪਲਸੇਟੇ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ,ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਤਰਾਟਾਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' ਗਿਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲਗਾ, ਉਹ ਕਰੇ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰੇ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਹ ਸੋਚੀਂ ਡੁੱਬਾ ਰਿਹਾ।ਦਿਨੇ ਉਹ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਰਾਤੀਂ ਉਹਨੂੰ ਨੀਂਦਰ ਨਾ ਪੈਂਦੀ ਤੇ ਉਹ ਨਮਦੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮੋਟੀ ਤਲਾਈ ਉਤੇ ਪਾਸੇ ਪਰਤਦਾ ਤੇ ਵਲ ਖਾਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹਨੇ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, ਪਰ ਸੂਝ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਫੇਰ ਵੀ, ਉਹਨੇ ਇਸ ਡਰੋਂ ਕਿ ਉਹਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਲਗ ਜਾਏ, ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਤਕ ਨਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ, ਤੇ ਫੇਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਕਾਠੀ ਪਾਈ। {{gap}}"ਸ਼ਾਇਦ ਜੇ ਮੈਂ ਨਕ ਦੀ ਸੇਧੇ ਚਲਦਾ ਜਾਵਾਂ, ਮੈਂ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਪਵਾਂਗਾ, ਜਿਥੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾਨ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਏ" ਉਹਨੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, ਤੇ ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ, ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ। {{gap}}"ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?" ਉਹਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਖਾਨ ਫੇਰ ਬੀਮਾਰ ਪੈ ਗਿਐ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਸੂ, ਪਤਾ - ਨਹੀਂ - ਕੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪਤਾ — ਨਹੀਂ — ਕਿਥੇ ਜਾਵਾਂ।" {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਆਖਣ ਲਗੀ:<noinclude>{{center|੧੭੮}}</noinclude> smuvytxfox8a9s7i1bhkjgfh6mjheeg 250 18766 227135 178439 2026-07-19T05:43:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਓਥੇ ਤੂੰ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਣ ਲਗਾ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਪੈਦਲ ਜਾਵੇਂ। ਇਹ ਧਾਗੇ ਦਾ ਗੋਲਾ ਈ। ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਪੁਟ, ਤੇ ਫੇਰ ਇਹਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਸੁਟ ਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਇਹ ਰਿੜਦਾ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਓਸੇ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੰਘੀ ਵੀ ਆ। ਇਹਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾ। ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਵਾਹੀਂ।” {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨ ਵਹੁਟੀ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਪੁੱਟੇ ਤੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਗੋਲਾ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਧਾਗੇ ਦੇ ਗੋਲੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਰਿੜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ - ਪਿਛੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ - ਪਿਛੇ ਲੂਣੀਆਂ ਦਲਦਲਾਂ ਤੇ ਰੇਤ - ਛਲਾਵਿਆਂ ਉਤੋਂ, ਉਤਾਂਹ ਉੱਚੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਉਤੋਂ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਖੱਡਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਡੇਰਿਆਂ ਕੋਲੋਂ, ਸੰਘਣੇ ਸਰੂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ। ਦਿਨੇ ਉਹ ਖਾਣ ਲਈ ਨਾ ਅਟਕਦਾ ਤੇ ਰਾਤੀਂ ਉਹ ਨਾ ਸੌਂਦਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਦਿਨਾਂ, ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਹੀ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਧਾਗੇ ਦਾ ਗੋਲਾ ਰਿੜਦਾ - ਰਿੜਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੇ, ਹਨੇਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆ ਵੜਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ — ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਿਆ। ਉਹ ਦਿਨੇ ਰਾਤੀਂ ਟੁਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਨਾ ਉਹਨੇ ਸਾਹ ਲਿਆ, ਨਾ ਸੁੱਤਾ, ਤੇ ਧਾਗੇ ਦਾ ਗੋਲਾ ਅਗੇ ਹੀ ਅਗੇ ਰਿੜਦਾ ਗਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਨਮਦੇ ਦੇ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਪੰਘਰ ਹੀ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}"ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।"ਸ਼ਾਇਦ ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦੈ।" {{gap}}ਤੇ ਕਢਾਈ ਵਾਲੇ ਨਮਦੇ ਦਾ ਪਲਤਾ ਚੁਕ, ਉਹ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਦੀ ਔਰਤ ਮਿਲੀ, ਜਿਹੜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਹਣੀ ਸੀ। {{gap}}"ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ, ਕਿਥੋਂ ਆਇਐਂ ਤੇ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?' ਔਰਤ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਖਾਨ ਦਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਾਂ," ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਤੇ ਮੈਂ ਪਤਾ — ਨਹੀਂ — ਕੀ ਲੱਭਣ ਪਤਾ - ਨਹੀਂ - ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾਂ।" {{gap}}ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਪੁਛਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਘੱਲ ਦਿਤਾ; ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਪੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਨੀਂਦਰ ਆ ਗਈ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਉਠਿਆ, ਨਹਾਤਾ ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੰਘੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਵਾਹੁਣ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ 'ਕੀਬੀਤਕੇ' ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਇਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੰਘੀ ਕਿਥੋਂ ਲਈ ਆ?" {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਦਿਤੀ ਸੀ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}"ਜੇ ਇਹ ਗਲ ਏ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, "ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਏਂ, ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਜੁ ਏ, ਤੂੰ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕਲ੍ਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਸਿਆ?" {{gap}}ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦੀ ਪਕਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਪਰੋਸਦੀ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਏਡੇ ਲੰਮੇ ਤੇ ਔਖੇ ਸਫ਼ਰ ਪਿਛੋਂ ਆਪਣੇ ਥਕੇ ਹੋਏ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੇ ਲੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੋਰ ਰਹਿ।″<noinclude>{{center|੧੭੯}}</noinclude> 24gn7ga9q6k555329tdf4y2hsku4885 250 18768 227136 178440 2026-07-19T05:43:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਖੁਸ਼ੀ - ਖੁਸ਼ੀ ਮੰਨ ਗਿਆ ਤੇ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ 'ਕੀਬੀਤਕੇ' ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੋਰ ਠਹਿਰ ਪਿਆ। {{gap}}ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਜਦੋਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦਸ, ਤੂੰ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹੈਂ ਤੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਜਾ ਰਿਹੈਂ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੇਰਾ ਖਾਨ ਡਾਢਾ ਬੀਮਾਰ ਪਿਆ ਹੋਇਐ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤੈ, ਮੈਂ ਪਤਾ - ਨਹੀਂ - ਕਿਥੇ ਜਾਵਾਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ - ਨਹੀਂ - ਕੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਵਾਂ। ਇਹ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਘਰ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਧਾਗੇ ਦਾ ਇਕ ਗੋਲਾ ਦਿਤਾ ਸੀ ਤੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ - ਪਿਛੇ ਟੁਰੀ ਜਾਵਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਇਆ। ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਜਾਣਾ ਏ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਧਾਗੇ ਦਾ ਗੋਲਾ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਐ।" {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ, ਕੀਬੀਤਕੇ' ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ ਦਾ ਇਕ ਗੋਲਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਧਾਗੇ ਦੇ ਇਸ ਗੋਲੇ ਪਿਛੇ ਟੁਰਿਆ ਜਾ। ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੀ ਵਡੀ ਭੈਣ ਕੋਲ ਲੈ ਜਾਏਗਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦਸ ਸਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲੱਭਣ ਲਈ ਕਿਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦੈ,ਜਿਦ੍ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਥਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।” {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਫੇਰ ਰੇਸ਼ਮੀ ਧਾਗੇ ਦੇ ਗੋਲੇ ਦੇ ਪਿਛੇ - ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਿਆ। ਕਈ ਦਿਨ ਤੇ ਕਈ ਰਾਤਾਂ ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਾ ਅਟਕਿਆ। ਉਹਨੇ ਵਡਾ, ਹਨੇਰਾ ਜੰਗਲ ਪਿਛੇ ਛਡ ਦਿਤਾ ਤੇ ਤੀਹ ਦਿਨ ਤੇ ਤੀਹ ਰਾਤਾਂ ਇਕ ਸਤੈਪੀ — ਮੈਦਾਨ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਅਖੀਰ ਉਹ ਇਕ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲੇ ਜੰਗਲ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਵਡਾ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਸੀ। {{gap}}ਧਾਗੇ ਦਾ ਗੋਲਾ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਵੜਦਾ ਤੇ ਨਿਕਲਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਝਾੜੀਆਂ ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਹਥ ਤੇ ਪਿੰਡਾ ਝਰੀਟ ਛਡਿਆ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਵਜਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਅਟਕੇ ਬਿਨਾਂ ਅਗੇ ਹੀ ਅਗੇ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਧਾਗੇ ਦਾ ਗੋਲਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਅਧ - ਵਿਚਕਾਰ ਖਲੋਤੇ, ਨਮਦੇ ਦੇ ਇਕ ਨਿਕ - ਮੁਨਿਕੇ 'ਕੀਬੀਤਕੇ ਦੇ ਬਹੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿੜਦਾ ਆਇਆ ਤੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਦੀ ਔਰਤ, ਜਿਹੜੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਹਣੀ ਸੀ, 'ਕੀਬੀਤਕੇ' ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ। {{gap}}"ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ, ਕਿਥੇ ਆਇਐ ਤੇ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?" ਉਹਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਰਾਹੀ ਹਾਂ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆਂ ਤੇ ਮੈਂ ਦੂਰ ਜਾ ਰਿਹਾਂ।" {{gap}}ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਹੋਰ " ਨਾ ਪੁਛਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿਤਾ, ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਖਾਣ - ਪੀਣ ਲਈ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਵਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਉਠਿਆ, ਨਹਾਤਾ ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੰਘੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਵਾਹੁਣ ਲਗ ਪਿਆ।<noinclude>{{center|੧੮੦}}</noinclude> j2aynh3noha9wddh9q7q2yt22rgdulw 250 18770 227137 178441 2026-07-19T05:43:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਿਕੇ ਜਿਹੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਇਹ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕੰਘੀ ਕਿਥੋਂ ਲਈ ਆ? {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਦਿਤੀ ਸੀ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਬੋਲੀ: {{gap}}"ਜੇ ਇਹ ਗਲ ਏ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਏਂ, ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਜੁ ਹੋਈ॥ ਇਹ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਸਿਆ?" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਕਵਾਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਰਾਬਾਂ, ਲੈ ਆਈ, ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਰਨ ਲਗੀ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਢਿਡ ਭਰ ਖਾ - ਪੀ ਲਿਆ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਥਕੇ ਹੋਏ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਤੇ ਲੰਮਾ ਆਰਾਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹੋ। {{gap}}ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰੀਆਂ, ਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਔਰਤ ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਦੱਸੇ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਗਲ ਦਾ ਲੁਕਾ ਨਾ ਰਖੀਂ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਸਿਆ, ਉਹ ਕਿਥੇ ਤੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਉਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ, ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਤੂੰ ਜਿਹੜੀ ਥਾਂ ਜਾ ਰਿਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਹਦਾ ਅਤਾ - ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਦਦਗਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪੁਛਣੀ ਆਂ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਸਿੰਙ ਫੜਿਆ, ਆਪਣੇ 'ਕੀਬੀਤਕੇ' ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਵਜਾਇਆ। {{gap}}ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੌ ਅਠ ਉਦਾਸੀ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਤੇ ਬਾਠ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਥੇ ਸਤੈਪੀ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਪੰਛੀ, ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੇ ਕੀੜੇ ਤੇ ਸਭ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭਜਦੀਆਂ, ਉਡਦੀਆਂ, ਰੀਂਗਦੀਆਂ ਤੇ ਟਪੋਸੀਆਂ ਮਾਰਦੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਆਈਆਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕੀਬੀਤਕੇ' ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਦੁਆਲੇ ਝੁਰਮਟ ਪਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}ਪਸ਼ੂਓ ਤੇ ਪੰਛੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ, ਜਿਹੜੇ ਦੂਰ - ਦੂਰ ਤਕ ਦੋੜ ਤੇ ਦੂਰ - ਦੂਰ ਉਡ ਅਪੜਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਹਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੀਜ਼ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਦੀ ਜਿਦ੍ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਤ ਨਹੀਂ ਤੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ? ਉਹ ਜਿਹਨੂੰ ਪਤਾ ਏ, ਅਗੇ ਆ ਜਾਏ ਤੇ ਕਹੇ: ‘ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣ, ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ - ਜਿਥੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਸਾਓ। {{gap}}ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ!" ਤੇ ਉਹ ਇਕਦਮ ਉਡ ਗਏ।<noinclude>{{center|੧੮੧}}</noinclude> nnnf1pk7xz2ehfi0g6kvrchqpjid5j8 250 18772 227138 178485 2026-07-19T05:43:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ!” ਤੇ ਇਕਦਮ ਸਤੈਪੀ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਭਜ ਗਏ। ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਕਿਰਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ!” ਤੇ ਇਕਦਮ ਰੀਂਗ ਟੁਰੇ। {{gap}}ਫੇਰ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿੰਙ ਚੁਕਿਆ ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਵਜਾਇਆ। ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਸੌ ਅਠ ਉਦਾਸੀ ਦੀਆਂ ਤੇ ਬਾਠ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਸੁਰਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਭਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਦੁਆਲੇ ਆ ਝੁਰਮਟ ਪਾਇਆ: ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕੱਛੂ - ਕੁੰਮਿਆਂ ਨੇ, ਡੱਡੂਆਂ, ਸੱਪਾਂ 'ਤੇ ਕੇਕੜਿਆਂ ਨੇ। {{gap}}ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}ਸੱਪੋ ਤੇ ਮੱਛੀਓ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹੋ, ਜਿਹੜੇ ਦੁਰਾਡੇ ਪਾਣੀਆਂ 'ਚ ਤਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਤੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੁਣਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿਓ: ਤੁਹਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਹੈ, ਜਿਹਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੀਜ਼ ਕਿਥੇ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਜਿਦ੍ਹੀ ਕੋਈ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਤ ਨਹੀਂ, ਥਾਂ ਨਹੀਂ? ਉਹ ਜਿਹਨੂੰ ਪਤਾ ਏ, ਅਗੇ ਆ ਜਾਏ ਤੇ ਕਹੇ, 'ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਤੇ ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਕਹਿਣ, ‘ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਜਿਥੋਂ - ਜਿਥੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਸਾਓ। {{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ! ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ! ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ!' ਮੱਛੀਆਂ, ਕੱਛੂ - ਕੂੰਮੇ, ਸੱਪ, ਡੱਡੂ ਤੇ ਕੇਕੜੇ ਕੂਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਤੇ ਦਲਦਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਏ। {{gap}}ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਕੇਕੜਾ ਨਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀ ਵਲ ਰੀਂਗਣ ਲਗਾਂ, ਫੇਰ ਵਾਪਸ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ’ ਵਲ ਤੇ ਫੇਰ ਪਾਣੀ ਵਲ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆ। {{gap}}ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕਿ ਕੇਕੜੇ ਤੋਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਕੀ ਕਰੇ, ਕਹਿਣ ਲਗੀ। {{gap}}“ਤੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਕੇਕੜਿਆਂ ਦਾ ਖਾਨ ਏਂ, ਹੈਂ ਨਾ?'' {{gap}}“ਹਾਂ ਮੈਂ ” ਕੇਕੜੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}“ਕੀ ਪਤਾ ਈ? ਕੀ ਸੁਣਿਆ ਈ? ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਣੈ? ਬੋਲ ਸਹੀ ਤੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਸਚ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਝੂਠ।” {{gap}}ਕੇਕੜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜੁ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ, ਸਚ ਏ ਕਿ ਨਹੀਂ।” {{gap}}“ਭਾਵੇਂ ਇੰਜ ਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੁ ਤੂੰ ਕਹਿਣੇਂ, ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦੈ " ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕੀਬੀਤਕੇ' ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}“ਹੱਛਾ” ਕੇਕੜਾ ਕਹਿਣ ਲਗਾ ” ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲਭ ਰਿਹੈ ਜਿਦ੍ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਤ ਨਹੀਂ, ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਦੱਖਣ ਵਲ ਜਾਵੇ, ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਇਕ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਜੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪੱਛਮ ਵਲ ਮੁੜ ਜਾਵੇ ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਇਕ ਪੱਤਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਢੇ<noinclude>{{center|੧੮੨}}</noinclude> ldqhe6g3bcxkr152t64iosphuuishxh 250 18774 227139 178488 2026-07-19T05:43:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਇਕ ਚੌੜੇ ਰਾਹ ਤੇ ਅਪੜੇਗਾ। ਇਹ ਰਾਹ ਦੱਖਣ ਵਲ ਜਾਂਦੈ। ਜੇ ਉਹ ਇਸ ਰਾਹੇ ਮਹੀਨਾ ਭਰ ਟੁਰਦਾ ਜਾਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬ ਵਲ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ ਦਿੱਸੇਗਾ। ਰਾਹ ਤੋਂ ਦੋ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਪਿਹਾ ਜੰਗਲ ਵਲ ਜਾਂਦੈ। ਓਥੇ ਰਾਹ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਕੀ ਏ,ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।” {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਆਖ, ਕੇਕੜਾ ਰੀਂਗਦਾ — ਰੀਂਗਦਾ ਆਪਣੀ ਝੀਲ ਵਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}"ਤੇ ਹਾਂ, ਬਹਾਦਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਸੁਣਿਆ ਸਾਈ, ਜੁ ਕੇਕੜਿਆਂ ਦੇ ਖਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ?" ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਸੁਣਿਆ ਸੀ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਚਲ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਜੁ ਤੂੰ ਢੂੰਡ ਰਿਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਲਭ ਪਵੇ। ਇਹਦਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਪ ਰਖਣਾ ਪਵੇਗਾ!" {{gap}}ਉਹਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਖਾਣ - ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿਤੀਆਂ, ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਹਥ ਵਟਾਇਆ, ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਉਤੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਦਿਨ ਪਿਛੋਂ ਦਿਨ, ਅਗੇ ਹੀ ਅਗੇ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਕਦੀ ਇਕ ਪਲ ਤਕ ਨਹੀਂ ਅਟਕਿਆ ਜਦੋਂ ਅਖ਼ੀਰ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਪਾਰ ਵਲ ਝਾਤ ਮਾਰੀ ਤੇ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਕਦੀ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ, ਉਹ ਪੱਛਮ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ ਤੇ ਕੰਢੇ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਟੁਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਇਕ ਪੱਤਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਾਰਲੇ ਕੰਢੇ ਵਾਲਾ ਚੌੜਾ ਰਾਹ ਲਭਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਹੋਰ ਟੁਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹਥ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ, ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ ਦਿਸਿਆ ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਅਟਕਿਆਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਸ ਪਾਸੇ ਟੁਰ ਪਿਆ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਇਕ ਚੌੜੇ, ਦੋ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪਹੇ 'ਤੇ ਅੱਪੜ ਪਿਆ। ਉਹ ਰਾਹ ਤੋਂ ਮੁੜ ਗਿਆ ਤੇ ਪਹੇ ਉਤੇ ਪੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਛੇਕੜ ਉਹ ਜੰਗਲ ਤਕ ਪਹੁੰਚਿਆਂ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਲੰਘ ਚੁਕੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਤਕਿਆ, ਦੋ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਪਿਹਾ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੀ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਪਾਰ ਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਝਾੜ ਕੋਲ ਆ ਇਕਦਮ ਹੀ ਗ਼ਾਇਬ ਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਝਾੜ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਲਗਾ। ਓਥੋਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਲੰਮੇ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਕ ਵੀ ਕਿਰਨ ਜਾਂ ਚਾਨਣ ਦੀ ਝਲਕ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ। ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਡੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਦੀ: ਨਾ ਅਗੇ ਵਲ, ਨਾ ਹੀ ਸੱਜੇ ਹਥ, ਨਾ ਹੀ ਖੱਬੇ ਹਥ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਅਟਕ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਕਰਾਂ ਤੇ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਏਨੀ ਦੂਰ ਆ ਗਿਆ ਹੋਇਆਂ ਕਿ ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।” {{gap}}ਉਹਨੇ ਚੁਪਾਸੀਂ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਤੇ ਅਚਣਚੇਤੀ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਇਕ ਮੋਰਾ ਦਿਸਿਆ। ਉਹ ਮੋਰੇ ਵਿਚ ਉਤਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਇਕ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਲਾਂਘੇ ਵਿਚ ਖਲੋਤਾ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਰਾਹ ਟੋਹ - ਟੋਹ ਅਗੇ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਅਗੇ ਹੀ ਅਗੇ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ<noinclude>{{center|੧੮੩}}</noinclude> qr7s2zyece4snxjlknn7i2tdxdhmrir 250 18776 227140 178489 2026-07-19T05:44:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਝੁੱਗੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚੋਂ ਪੁੱਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ ਤੇ ਚੁਪਾਸੀਂ ਵੇਖਣ ਲਗਾ, ਪਰ ਓਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਕੰਨ ਲਾਏ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਸੁਣੀਤੀ। ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}"ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੌਣ ਰਹਿੰਦੈ ਏਥੇ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਮਤੇ ਐਵੇਂ ਫਸ - ਫਸਾ ਨਾ ਜਾਵਾਂ।" {{gap}}ਤੇ ਕੰਧ ਵਿਚ ਇਕ ਡੂੰਘੀ ਮਹਿਰਾਬ ਵੇਖ, ਉਹ ਰੀਂਗ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਫੜ ਗਿਆ ਤੇ ਇਕਦਮ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦਰੇ ਸੌਂ ਗਿਆ। {{gap}}ਸੁਤਿਆਂ - ਸੁਤਿਆਂ ਉਹਨੇ ਗੱਡੇ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਖੜ - ਖੜ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਏਨੀ ਉਚੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ, ਇਹ ਗੱਡਾ ਕੋਈ ਆਮ ਗੱਡਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਲੁਕਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਇਹ ਸੋਚਦਾ,"ਖਬਰੇ, ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਚੂਹੇ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਪੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਪਹਿਲੋਂ ਉਹਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਗੱਡਾ ਝੁੱਗੀ ਦੇ ਬੂਹੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖਲੋਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੇ ਮੂੰਹ - ਸੁਹਾਂਦਰੇ ਵਾਲਾ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦਿਓ ਅੰਦਰ ਆਣ ਵੜਿਆ। ਉਹਨੇ ਵਧੀਆ ਕਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਪੇਟੀ ਤੋਂ ਕੀਮਤੀ ਹਥਿਆਰ ਲਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਿਓ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲਾਹ ਲਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੰਧ ਉਤੇ ਟੰਗ ਦਿਤਾ, ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਲਾਹ ਲਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੀ ਕੰਧ ਉਤੇ ਟੰਗ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਚੌਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬਹਿ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਆ, ਮੁਰਜ਼ਿਆ, ਭੁੱਖ ਲਗੀ ਏ ਮੈਨੂੰ!" {{gap}}"ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਲਫ਼ਜ਼ ਨਿਕਲੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਮੇਜ਼ਪੋਸ਼ ਵਿਛ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਪਰ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਕਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਤੇ ਚੋਣਵੇਂ ਤੋਂ ਚੋਣਵੇਂ ਫਲ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਜਿਹੜੀ ਸੁਆਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਰੋਸੀ ਗਈ। {{gap}}"ਦਿਓ ਨੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾ - ਪੀ ਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਆ, ਮਰਜ਼ਿਆ, ਲੈ ਜਾ ਚੁਕ ਕੇ!" {{gap}}ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਮੇਜ਼ਪੋਸ਼, ਸਮੇਤ ਆਪਣੀਆਂ ਤਸ਼ਤਰੀਆਂ, ਜੱਗਾਂ ਤੇ ਪਿਆਲਿਆਂ ਦੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੰਜ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਤੇ ਪੰਘਰ ਹੀ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਦਿਓ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ, ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ - ਹੇਠਲੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਇਕਦਮ ਹੀ ਦੂਰ-ਮੁਕਦੀ ਗੱਡੇ ਦੇ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਗੜ - ਗੜ ਤੇ ਖੜ-ਖੜ ਸੁਣੀਤੀ: ਦਿਓ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। {{gap}}"ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਰੀਂਗ ਬਾਹਰ ਆਇਆ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਲੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਦਿੱਸੀ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਬੰਦਾ। ਉਹ ਖਲੋਤਾ ਰਿਹਾ, ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸੋਚਦਾ: {{gap}}"ਇਹ ਦਿਓ ਕੌਣ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਏਥੇ ਆਪਣੇ ਗੱਡੇ 'ਚ ਆਇਆ? ਤੇ ਉਹ ਕੋਣ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਪਕਵਾਨ ਪਰੋਸੇ? ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਖਾਣਾ ਉਹਨੇ ਛੂਹਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਗਾਇਬ ਕਿਥੇ ਹੋ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਵੀ ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਵੇਖਾਂ, ਜੁ ਉਹਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।<noinclude>{{center|੧੮੪}}</noinclude> m9jj6wguh3mx7dc79xas3peyy2m2g8a 250 18778 227141 178490 2026-07-19T05:44:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਫੇਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲਾਹੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਕਿੱਲੀ ਉਤੇ ਟੰਗ ਦਿਤਾ, ਜਿਹੜੀ ਦਿਓ ਨੇ ਵਰਤੀ ਸੀ; ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਲਾਹੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੂਜੀ ਕਿੱਲੀ ਉਤੇ ਟੰਗ ਦਿਤਾ, ਜਿਹੜੀ ਦਿਓ ਨੇ ਵਰਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਨਮਦੇ ਦੀ ਸਫ਼ ਉਤੇ ਚੌਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਆ, ਮੁਰਜ਼ਿਆ, ਭੁਖ ਲਗੀ ਏ ਮੈਨੂੰ!" {{gap}}ਇਕਦਮ ਹੀ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਮੇਜ਼ਪੋਸ਼ ਵਿਛ ਗਿਆ, ਚੋਣਵੇਂ ਤੋਂ ਚੋਣਵੇਂ ਪਕਵਾਨਾਂ ਤੇ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਲਦਿਆ, ਜਿਹੜੀ ਸੁਆਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਖਾ - ਪੀ ਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਮੁਰਜ਼ਿਆ, ਕਿਥੇ ਏਂ? ਆ, ਬਹਿ ਜਾ ਤੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾ - ਪੀ ਲੈ।" {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਮੁਰਜ਼ਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਇਕਦਮ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਖਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਮੁਕਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਪੂਰੇ ਤੀਹ ਵਰੇ ਮੈਂ ਓਸ ਦਿਓ ਲਈ, ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਹੋਇਆ ਏਥੇ ਸੀ, ਖਾਣਾ - ਪੀਣਾ ਪਰੋਸਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਖਾਣ - ਪੀਣ ਲਈ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ। ਤੂੰ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ: ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਗੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਪਰੋਸਿਐ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਣੇ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਵੰਡਾਣ ਲਈ ਸਦ ਲਿਆ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬਹੁਤਾ ਚੰਗਾ ਰਹਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾ।" {{gap}}"ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲਿਜਾਵਾਂਗਾ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਬਿਨਾਂ ਜਾਤਿਆਂ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਿਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲਿਆਣ ਤੇ ਢੂੰਡਣ ਲਈ ਈ ਨਿਕਲਿਆ ਸਾਂ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਜ ਅਚਣਚੇਤ ਈ ਲਭ ਪਿਆ ਏਂ।" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਅਜ ਤੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਰਹਾਂਗਾ," ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। {{gap}}"ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਰਾਇ ਮੇਲੀ, "ਇੰਜ ਈ ਸਹੀ।" {{gap}}ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ - ਹੇਠਲੀ ਝੁੱਗੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ ਤੇ ਇੱਕਠੇ ਟੁਰ ਪਏ, ਮੁਜ਼ਰਾ ਹਰ ਪਲ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ - ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਰਿਹਾ ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਅਦਿਖ ਹੀ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਵਕਤ ਲਗਾ ਜਾਂ ਥੋੜਾ ਵਕਤ ਲਗਾ, ਇਹਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖਬਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹੀਆਂ ਦੇ ਉਚੀ - ਉਚੀ ਖੜ - ਖੜ ਕਰਨ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀਤੀ। {{gap}}ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਮਾਲਕ ਆ ਰਿਹੈ, ਆਪਣੇ ਅਠ ਕਾਲੇ ਘੋੜਿਆਂ ਉਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਤਾਰੇ ਨੇ। ਜ਼ਰੂਰ ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੋਏਗੀ ਸੂ , ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਵੇਗਾ ਪਰੋਸਣ ਲਈ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਓਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ।'' {{gap}}ਉਹ ਅਗੇ ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਚਿਰਾਕੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ ਵੇਲੇ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿਹੜੀ ਕੁਲ-ਮੁਕੱਲੀ ਤੇ ਵੀਰਾਨ ਲਗਦੀ ਸੀ। ਓਥੇ ਇਕ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਧੁਆਂਖਿਆ ਹੋਇਆ ਕੀਬੀਤਕਾ' ਖੜਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਨਮਦਾ ਘਸਡਿਆ ਤੇ ਛੇਕੋ - ਛੇਕੋ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਸੀ।<noinclude>{{center|੧੮੫}}</noinclude> ks3jlgrdsh04ki3j4d84vvnbsktiygy 250 18781 227142 178508 2026-07-19T05:44:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ, ਤੇ ਓਥੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ 'ਦਯਾਨਚੀ' ਇਕ ਦਰਵੇਸ਼,ਦਿਸਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਸਿਜਦੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਇਬਾਦਤ ਵਿਚ ਇੰਜ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਅੰਦਰ ਆ ਵੜਨ ਵਲ ਉਕਾ ਹੀ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਪੂਜਨੀਕਾਂ ਦੇ ਪੂਜਨੀਕ 'ਦਯਾਨਚੀ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਗਲ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁਨਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਰਾਤ ਆਪਣੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' 'ਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਲੈਣ ਦੇ।” {{gap}}‘ਦਯਾਨਚੀ' ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਬਾਦਤ ਰੋਕੀ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}“ਇਹਨਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਲ ਕਦੀ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ ਦਿਸਿਆ। ਤੂੰ ਕਿਥੋਂ ਆਇਐ ਤੇ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹੈਂ? ' {{gap}}“ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਖਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਇਆਂ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹਾਂ " ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}‘ਦਯਾਨਚੀ’ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਰਾਤ ਏਥੇ ਜੀ ਸਦਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੈਨੂੰ ਖਾਣ - ਪੀਣ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਮਾਸ ਦਾ ਸ਼ੋਰਬਾ ਨਹੀਂ, ਚਾਹ ਨਹੀਂ, ਉੱਕਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' 'ਚ ਕੋਈ ਭਾਂਡਾ ਜਾਂ ਤਿਪਾਈ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ।” {{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ,' ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਜੁ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦੈ, ਉਹ ਏ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਥਾਂ।” {{gap}}“ਠੀਕ ਏ, ਫੇਰ, ਟਿਕ ਸਕਣੈਂ ਤੂੰ,” ‘ਦਯਾਨਚੀ' ਨੇ ਆਖਿਆ ਤੇ ਸਿਜਦੇ ਕਰਦਾ ਫੇਰ ਇਬਾਦਤ ਵਿਚ ਰੁਝ ਗਿਆ। ਪਰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਐਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਰਸਦ ਕੱਢੀ ਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਬਹਿ ਗਿਆ; ਉਹਦਾ ਖਾਣਾ ਚਟਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਰਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਰਸਭਰੀਆਂ, ਸੁਕਾਇਆ ਮੇਵਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਕੰਡਿਆਲੇ ਫਲ ਸਨ। {{gap}}‘ਦਯਾਨਚੀ’ ਬੈਠਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਵੇਖਿਆ ਈ, ਮੈਂ ਕੀ ਖਾ ਰਿਹਾਂ? ਏਡਾ ਭੈੜਾ ਖਾਣਾ ਤੈਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ। ਨਾਲੇ, ਇਹ ਹੈ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਫਲ 'ਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਬਾਦਤ ਜੁ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਏ।” {{gap}}ਪਰ ਇਹਦਾ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਉਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। “ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਖਾ,” ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ,“ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਖਾਣਾ ਖਾਵਾਂਗਾ।'' ਤੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਬੋਲ ਪਿਆ : {{gap}}“ਆ, ਮੁਰਜ਼ਿਆ, ਭੁਖ ਲਗੀ ਏ ਮੈਨੂੰ!" {{gap}}ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਨਿਕਲੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਕਪੜਾ ਵਿਛ ਗਿਆ, ਜਿਹਦੇ ਉਤੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸ਼ਤਰੀਆਂ, ਤੇ ਹਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਪਰੋਸੀ ਪਈ ਸੀ, ਜਹੜੀ ਸੁਆਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਖਾਣ ਲਈ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ 'ਦਯਾਨਚੀ' ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਤੇ, ਹੁਣ, ਪੂਜਨੀਕਾਂ ਦੇ ਪੂਜਨੀਕ ‘ਦਯਾਨਚੀ ' ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਕ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਖਾਣਾ ਕੁਝ ਚਖ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ?''<noinclude> {{center|੧੮੬}}</noinclude> 8nc2pprhuq9drfmomtpyo5usjjtn4sd 250 18782 227143 178512 2026-07-19T05:44:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}‘ਦਯਾਨਚੀ’, ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦਾ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਖਾਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਜੁ ਕੁਝ ਉਹਨੇ ਖਾਧਾ, ਉਹਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਦਾਅਵਤ ਵਿਚ ਸ਼ਰੀਕ ਹੋਣ ਲਈ ਸੱਦ ਲਿਆ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਉਠ ਖਲੋਤੇ, ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਚੁਕ ਲੈ, ਮੁਰਜ਼ਿਆ।" {{gap}}ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਜੁ ਕੁਝ ਵੀ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਉਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਆਪ ਕਪੜਾ ਵੀ, ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}‘ਦਯਾਨਚੀ’ ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਖਾਧੇ ਸੁਆਦੀ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਸੌਦਾ ਕਰ ਲਵੇ। {{gap}}"ਬਹਾਦਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਆਪਣਾ ਮੁਰਜ਼ਾ ਤੇ ਉਹਦਾ ਜਾਦੂ ਦਾ ਕਪੜਾ ਮੈਨੂੰ ਦੋ ਦੇ” ਉਹਨੇ ਹਾੜਾ ਕਢਿਆ। "ਤੈਨੂੰ ਬਦਲੇ ’ਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਚੀਜ਼ ਮਿਲ ਜਾਏਗੀ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਰਹਿਣ ਦੇ" ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਮੁਰਜ਼ੇ ਦਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਵੀ ਸੌਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਚਾਹੀਦੈ।" {{gap}}"ਪਰ ‘ਦਯਾਨਚੀ' ਟਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।" {{gap}}"ਚਲ, ਬਹਾਦਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, {"ਮੁਰਜ਼ੇ ਦੇ ਵੱਟੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਉਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਦਿਆਂਗਾ।” {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਕੀ ਸਕਦੈਂ?” ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਨਾਂ," ‘ਦਯਾਨਚੀ' ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ‘ਖਾਦਾਕ', ਲੰਮਾ ਸਾਰਾ ਹੇਸ਼ਮੀ ਰੁਮਾਲ, ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਵੇ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ, 'ਦਯਾਨਚੀ' ਨੇ ‘ਖਾਦਾਕ' ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਇਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਬਣ ਜਾਏ, ਮਹਿਲ!" {{gap}}ਓਸੇ ਹੀ ਪਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਿਲ ਬਣ ਗਿਆ, ਉਹਦੀ ਛਤ ਅਸਮਾਨ ਛੁਹੁੰਦੀ ਗਦੀ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ, ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਪਹਿਲੋਂ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਤੱਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਬਾਹਰੋਂ ਏਹ ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰਿਆ ਤੇ ਮੋਗਿਤੀਆਂ, ਮੋਤਿਆਂ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,ਤੇ ਅੰਦਰੋ, ਉਹਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਜਾਵਟਾਂ ਅੱਖਾਂ ਚੁੰਧਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ - ਏਡੀ ਸ਼ਾਨ - ਸ਼ੌਕਤ ਵਡੇ ਤੋਂ ਵਡੇ ਖਾਨਾਂ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}'ਦਯਾਨਚੀ' ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਬਹਾਦਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਤੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਏਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਮਹਿਲ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇਗੀ। ਤੇ ਏਧਰ ਮੈਨੂੰ, ਸਿਰਫ਼ ਪੀਊ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੀਦੀ ਏ, ਜਿਹੜੀ ਜੀਭ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ‘ਖਾਦਾਕ', ਜਾਦੂ ਦਾ ਰੂਮਾਲ, ਲੈ, ਤੇ ਮੂਰਜ਼ਾ ਤੇ ਉਹਦਾ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਲੈਣ ਦੇ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਮੂਰਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ।”<noinclude>{{center|੧੮੭}}</noinclude> 3pz9qjz8afpeicjkmps4ovy0iz9wdtf 250 18783 227144 178549 2026-07-19T05:44:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਰ ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਖੁਸਰ — ਫੁਸਰ ਕੀਤੀ: {{gap}}“ਮੇਰਾ ਸੌਦਾ ਕਰ ਲੈ। ਮਹਿਲ ਤੇਰਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰਾ ਈ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਵੇਖ ਲਈਂ ਤੂੰ।" {{gap}}ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਮੁਰਜ਼ੇ ਦੇ ਕਹੇ ਉਤੇ ਕੰਨ ਧਰੇ ਤੇ ‘ਦਯਾਨਚੀ ਨਾਲ ਸੌਦਾ ਕਰਨਾ ਮੰਨ ਗਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ 'ਦਯਾਨਚੀ' ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਾਦੂ ਦਾ ਰੂਮਾਲ ਹਿਲਾਇਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: “ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾ!' ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਮਹਿਲ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਰੂਮਾਲ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}“ਹੁਣ ਮੁਰਜ਼ਾ ਤੇਰਾ ਹੋਇਆ।” {{gap}}ਤੇ 'ਦਯਾਨਚੀ' ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਇਕ ਪਹਾੜੀ ਦੱਰੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹਦੇ ਪਾਸਿਉਂ ਦੇ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਮੈਂ ਕਾਹਲ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਐ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੱਟਾ — ਸੱਟਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਮਹਿਲ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਮੁਰਜ਼ਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਏ ਉਹ, ਤੇ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹੈ?'' {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੇ ਆਪ ਮੁਰਜ਼ੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਉਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ: {{gap}}“ਬਹਾਦਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਗ਼ਮ ਨਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਵਖ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗਾ। " {{gap}}‘ਦਯਾਨਚੀ’ ਦਾ ਕੀ ਕੀਤੇ?" ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}“ਪਿਆ ਕਰੇ ਇਬਾਦਤਾਂ," ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ‘ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਨੌਕਰ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਲਗਾ।" {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ ਤੇ ਉਹ ਅਗੇ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਉਹ ਭਜ ਪੈਂਦਾ, ਏਡਾ ਉਤਾਵਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਘਰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁਹਣੀ ਵਹੁਟੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣ ਨੂੰ। ਉਹ ਅਟਕਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਅਗੇ ਤੇ ਹੋਰ ਅਗੇ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਨਾ ਉਹਨੇ ਦਿਨ ਗਿਣੇ ਤੇ ਨਾ ਰਾਤਾਂ,ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪਿਆ। {{gap}}“ਜੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ ਲਾ ਕੇ ਜਾਵਾਂ,” ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਹੋਰ ਸਫ਼ਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਪਰ ਸ਼ਾਇਦ ਏਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬੇੜੀ ਵਾਲਾ ਮਿਲ ਪਵੇ।” {{gap}}ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ — ਕੰਢੇ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ, ਇਕ ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਜਹਾਜ਼ ਲੰਗਰ ਸੁੱਟੀ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀ ਚੜ੍ਹ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਰ ਠਿੱਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀਓ, ਮੈਂ ਦੂਰੋਂ, ਬੜੀ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆਂ। ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਢੇ ਲੈ ਜਾਓ।” {{gap}}ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}“ਲੈ ਜਾਂਗੇ ਤੈਨੂੰ, ਚੜ੍ਹ ਆ।” {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਜਹਾਜ਼ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲ ਠਿਲ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਭੁਖ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਉਹ ਖਾਣ ਲਈ ਬਹਿ ਗਏ।<noinclude> {{center|੧੮੮}}</noinclude> 07veh6tw1s9ieg39auoy89qlw6gjaw2 250 18784 227145 178550 2026-07-19T05:45:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿਓਗੇ ਕੁਝ?" {{gap}}"ਤੇਰਾ ਵੀ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ," ਸਿਪਾਹੀ ਚਿਲਕੇ। "ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ੇ ਚੜ੍ਹ ਲੈਣ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਹੁਣ ਨਾਲ ਤੂੰ ਇਹ ਵੀ ਚਾਹੁਣੇਂ, ਤੈਨੂੰ ਖੁਆਈਏ — ਪਿਆਈਏ! ਤੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਅਸਾਂ ਲੈਣਾ ਕੀ ਏ? ਖਾਣ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦੇਣ ਲਗੇ ਅਸੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਇਕ - ਇਕ ਬੰਦੇ ਪਿਛੇ ਏਨੀ ਖੁਰਾਕ ਈ ਮਿਲਦੀ ਏ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੰਡਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।” {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਰਾਕ ਮਿਣੀ -ਮੇਚੀ ਹੁੰਦੀ ਏ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਚਾਹਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਆ - ਪਿਆ ਸਕਨਾਂ, ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਜਿੰਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਬਚ ਰਹੇ।" {{gap}}ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗ ਲਗ ਗਈ। {{gap}}"ਸ਼ੇਖੀਖੋਰੇ! ਝੂਠੇ!” ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਚਿਲਕੇ। ਤੇ ਉਹ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀ ਗਲ ਆਪਣੇ ਸਰਦਾਰ ਨੂੰ ਜਾ ਸੁਣਾਈ। {{gap}}"ਮੈਂ ਸੁਣਿਐਂ, ਤੂੰ ਸ਼ੇਖੀ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹੈਂ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਕਦਮ ਖੁਆ - ਪਿਆ ਸਕਣੈ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਗਲ ਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸਾਂ," ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਜੇ ਇਹ ਗਲ ਏ, ਤਾਂ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਮੰਨ ਲਵਾਂਗੇ, ਤੂੰ ਈਮਾਨਦਾਰ ਤੇ ਸੱਚਾ ਏਂ। ਪਰ ਜੇ ਤੇਰਾ ਕਿਹਾ ਝੂਠਾ ਨਿਕਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਹਿਮ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਰਖੀਂ। ਧੌਣ ਦੁਆਲੇ ਸੰਢੇ ਜਿੱਡਾ ਪੱਥਰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਆਂਗੇ ਈ ਤੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਸੁਟ ਕੱਢਾਂਗੇ ਤੈਨੂੰ।” {{gap}}"ਠੀਕ ਏ " ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਸਾਬਤ ਕਰਨਾਂ, ਮੈਂ ਸਚ ਆਖਿਆ ਸੀ! ਬਹਿ ਜਾਓ،ਸਾਰੇ ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ 'ਚ, ਪਰ ਵੇਖਣਾ ਵਿਚਕਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਖੁਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਛਡ ਦੇਣਾ।” {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਹਮੋ - ਸਾਹਮਣੇ, ਦੋ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਏਨੇ ਸਾਰੇ ਸਨ ਕਿ ਕਤਾਰਾਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। {{gap}}"ਆ, ਮੁਰਜ਼ਿਆ ” ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ,"ਇਹ ਸਿਪਾਹੀ ਭੁੱਖੇ ਨੇ, ਚੰਗਾ ਖੁਆ - ਪਿਆ ਨੇ!" ਓਸੇ ਹੀ ਪਲ, ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤਕ, ਦੋਵਾਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚਲੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਕਪੜਾ ਵਿਛ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬਾਂ, ਬੈਰੀਆਂ ਤੇ ਫ਼ਲ, ਗਲ ਕੀ, ਹਰ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਪਰੋਸੀ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਸੁਆਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ। {{gap}}ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾਧਾ ਪੀਤਾ, ਪਰ ਖਾਣ ਤੇ ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾ ਘਟੀਆਂ, ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਏਨਾ ਕੁਝ ਬਚ ਰਿਹਾ ਕਿ ਓਨੇ ਹੀ ਹੋਰ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਆਇਆ — ਪਿਆਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}"ਰਜ ਕੇ ਖਾ ਲਿਆ ਜੇ?" ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਆਹਖੋ!” ਸਿਪਾਹੀ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਬੋਲੇ। {{gap}}"ਚੰਗਾ” ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਬੋਲਿਆ।"ਆ, ਮੁਰਜ਼ਿਆ, ਚੁਕ ਲੈ!"<noinclude>{{center|੧੮੯}}</noinclude> pml519s46opfadhi3h4qv3uoyx9z9qv 250 18785 227146 178557 2026-07-19T05:45:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਓਸੇ ਹੀ ਪਲ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ: ਕਪੜਾਂ ਤੇ 'ਤਸ਼ਤਰੀਆਂ, ਜਗ ਤੇ ਪਿਆਲੇ। {{gap}}ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਖੁਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਰਹਿ ਗਏ। {{gap}}“ਅਸੀਂ ਏਡੀ ਕਮਾਲ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਅਗੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੇ। {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਆਪੋ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ, ਸੋਚਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲਗੇ, ਮੁਰਜ਼ੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਜਾਦੂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ ਜਾਏ। {{gap}}ਸਾਡੇ ਅਗੇ ਵੇਚ ਦੇ,” ਉਹ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੇ। {{gap}}“ਰਹਿਣ ਦਿਓ, ਨਹੀਂ'' ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ਵਿਕਾਉ ਨਹੀਂ ਉਹ। {{gap}}ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਸੋਨਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਦੇਣਾ ਕੀਤਾ ਉਹ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ, ਜੁ ਉਹ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਕਰਨ ਉਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। {{gap}}ਜੇ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਵੇਚਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ,'' ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੇ, “ਤਾਂ ਆ ਫੇਰ ਸੌਦਾ ਕਰ ਲਈਏ। ਅਸੀ ਵੱਟੇ 'ਚ ਤੈਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਦਿਆਂਗੇ, ਜਿਹੜੀ ਘਟ ਕਮਾਲ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।" {{gap}}“ਦੇ ਕੀ ਸਕਦੇ ਹੋ ਮੈਨੂੰ?” ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। “ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਮੇਰੇ ਲਈ ਏਨੀ ਕੀਮਤੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਮੇਰਾ ਮੁਰਜ਼ਾ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀ ਲੋੜ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤੀ ਏ।” {{gap}}ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਡੰਡਾ ਕਢਿਆ, ਜਿਹਦਾ ਇਕ ਸਿਰਾ ਬਰੀਕ ਸੀ ਤੇ ਇਕ ਸਿਰਾ ਮੋਟਾ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੇ: {{gap}}“ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਡੰਡਾ ਦੇ ਦਿਆਂਗੇ। ਇਹ ਜਾਦੂ ਦਾ ਡੰਡਾ ਏ। ਜੇ ਮੋਟਾ ਸਿਰਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਮਾਰੀਏ ਤੇ ਏਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਆ ਨਿਕਲਣਗੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ - ਸ਼ੁਮਾਰ ਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗਾ ਉਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਚਮਕੀਲੀ ਢਾਲ ਤੇ ਫੌਲਾਦ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਪਾਈ ਹੋਏਗੀ। ਜੇ ਬਰੀਕ ਸਿਰਾ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਾਰੀਏ, ਤਾਂ ਏਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਆ ਨਿਕਲਣਗੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ - ਸ਼ੁਮਾਰ ਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲਗਾ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਕੋਲ ਇਕ-ਇਕ ਕਮਾਨ ਤੇ ਤੀਰ ਹੋਣਗੇ।" {{gap}}ਜਾਦੂ ਦਾ ਡੰਡਾ ਵੇਖ, ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਖੁਸਰ - ਫੂਸਰ ਕੀਤੀ: {{gap}}“ਬਹਾਦਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਸੌਦਾ ਕਰ ਲੈ ਨੇ, ਕਰ ਲੈ। ਡੰਡਾ ਤੇਰਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰਾ ਰਹਾਂਗਾ।” {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕਹੇ ਉਤੇ ਕੰਨ ਧਰੇ ਤੇ ਮੁਰਜ਼ੇ ਦੇ ਵੱਟੇ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਡੰਡਾ ਲੈ ਲਿਆ। {{gap}}ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਤੇ ਜਹਾੜੋਂ ਉਤਰ ਪਏ, ਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਇਕ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਗਏ ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ। {{gap}}ਉਹ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰਾ ਮੁਰਜ਼ਾ ਕਿਥੇ ਹੋਏਗਾ?" {{gap}}ਪਰ ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆਇਆ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਇਕ ਦਿਨ ਹੋਰ ਤੇ ਇਕ ਰਾਤ ਹੋਰ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੁੜ ਆਖਿਆ : {{gap}}“ਮੁਰਜ਼ਿਆ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤਾ, ਕਿਥੇ ਏਂ?"<noinclude> {{center|੧੯੦}}</noinclude> d7d7dancs8919bcyxkur5vuvqeqcbck 250 18786 227147 178621 2026-07-19T05:45:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਰ ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆਇਆ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਅਗੇ ਟੁਰਦਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੋ ਦਿਨ ਹੋਰ ਤੇ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਹੋਰ ਲੰਘ ਗਈਆਂ, ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੁਰਜ਼ਿਆ, ਕਿਥੇ ਏਂ? ਜਵਾਬ ਦੇ ਮੈਨੂੰ?" {{gap}}ਪਰ ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆਇਆ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਗ਼ਮ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}"ਅਖ਼ੀਰ, ਮੈਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇ ਈ ਗਿਐ," ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗਾ। “ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨਾਲ ਸੌਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।” {{gap}}ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਇਕੋ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਨਾਂ!" ਤੇ ਉਹ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦੇ ਮੁਰਜ਼ਿਆ! ਕਿਥੇ ਵੇਂ?" {{gap}}ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਕੰਨੀਂ ਆਪ ਮੁਰਜ਼ੇ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਈ। ਉਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ: {{gap}}"ਬਹਾਦਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਗ਼ਮ ਨਾ ਕਰ! ਤੇਰਾ ਮੁਰਜ਼ਾ ਏਥੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਏ। ਮੈਂ ਦੁਪਹਿਰੇ ਆਇਆ ਸਾਂ।" {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਭੁਖ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਧ - ਮੋਇਆ ਹੋਇਆ ਪਿਆਂ। ਆ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਖਾਈਏ।” {{gap}}ਇਕ ਦਮ ਹੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ, ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਵਿਛ ਗਿਆ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਤੇ ਮੁਰਜ਼ੇ ਨੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾਧਾ ਤੇ ਫੇਰ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ। ਤੇ ਉਹ ਚੋਖਾ ਸਮਾਂ ਟੁਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਕ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਦਿਨ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਉਹ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੀ ਸਲਤਨਤ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਪਏ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਆਪਣੇ ‘ਕੀਬੀਤਕੇ' ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। {{gap}}"ਜਾਗ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਆ ਗਿਆਂ ਮੈਂ। {{gap}}ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ ਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਉਠੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਅਗ ਬਾਲੀ। {{gap}}"ਖ਼ੈਰ - ਖਰੀਅਤ ਈ ਨਾ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਗ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਲੰਮੇ ਦਿਨ ਕਿਵੇਂ ਲੰਘਾਏ ਸਨ ਤੇ ਕੀ - ਕੁਝ ਹੋਇਆ — ਬੀਤਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਖਾਨ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਏ?" ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। “ਅਜੇ ਵੀ ਬੀਮਾਰ ਏ ਉਹ?" {{gap}}"ਤੇਰੇ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਈ," ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, “ਖਾਨ ਠੀਕ ਰਿਹੈ। ਹੁਣ ਤਕ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਮਨਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਆ ਚੁਕਿਐ, ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣ ਜਾਵਾਂ । ਪਰ ਹਰ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਇਆ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਮੇਰਾ ਘਰ ਵਾਲਾ ਦਵਾਈ ਲੱਭਣ ਗਿਐ, ਜਿਹੜੀ ਤੂੰ ਆਖੀ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਉਹ ਜਿਉਂਦਾ ਹੋਏਗਾ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾ ਲਾਂ?' ਪਰ ਖਾਨ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ: 'ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ ਘਰ ਵਾਲਾ ਮਰ ਗਿਐ। ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਹੋਇਐ, ਮਰ ਗਿਐ।' ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ: ‘ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁਣੈਂਂ,<noinclude>{{center|੧੯੧}}</noinclude> dgh5c4q93kgwvwf3cjcc6b31se67xz0 250 18787 227148 178630 2026-07-19T05:45:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੇਰੇ 'ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲਵਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਖਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਾਂਗੀ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਏਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦਿਆਂ।' ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਸੁਣ ਖਾਨ ਨੂੰ ਡਾਢਾ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਇੱਜੜ ਤੇ ਮਾਲ - ਅਸਬਾਬ ਖੋਹ ਲਿਆ ਜਾਏ। ਤੇ ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਾਡੇ ਸਖਣੇ ‘ਕੀਬੀਤਕ' ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।” {{gap}}ਜਦੋਂ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਸੁਣ ਲਿਆ ਜੁ ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਡਾਢਾ ਤਾਅ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। {{gap}}"ਚਲ ਖਾਨ ਕੋਲ ਚਲੀਏ! ਉਹ ਕੜਕਿਆ। ਮੈਂ ਸਜ਼ਾ ਦਿਆਂਗਾ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਵਸਾਹ ਘਾਤ ਤੇ ਬੇ — ਕਾਨੂੰਨੇ ਢੰਗਾਂ ਦੀ।" {{gap}}ਉਹ ਖਾਨ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਲ ਆਏ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਫਾਸਲੇ 'ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਅਟਕ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਜਾਦੂ ਦਾ ਰੂਮਾਲ ਹਿਲਾਇਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਇਸ ਥਾਂ ’ਤੇ ਮਹਿਲ ਬਣ ਜਾਏ!" {{gap}}ਇਕਦਮ ਹੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਮਹਿਲ ਬਣ ਗਿਆ, ਏਨਾ ਉਚਾ ਕਿ ਉਹ ਬਦਲਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਏਡਾ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸੁਹਣਾ ਕਿ ਖਾਨ ਦਾ ਮਹਿਲ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਢਾਹਾ ਜਿਹਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਤੀਰਅਦਾਜ਼ ਤੇ ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਮਹਿਲ ਅੰਦਰ ਵੜੇ, ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਬੋਲਿਆ: " {{gap}}"ਆ, ਮੁਰਝਿਆ, ਭੁਖ ਲੱਗੀ ਏ ਸਾਨੂੰ, ਖੁਆ-ਪਿਆ! " {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾਧਾ ਤੇ ਫੇਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਮਹਿਲ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦਾ ਬਰੀਕ ਸਿਰਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਓਸੇ ਹੀ ਪਲ ਤੀਰ-ਕਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਏਨੇ ਆਦਮੀ ਆਣ ਜੁੜੇ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ-ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹ ਮਹਿਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਉਤੇ ਖਲੋ ਗਏ ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਹੁਕਮ ਉਡੀਕਣ ਲਗੇ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਬਿਸਤਰ ਤੋਂ ਉਠਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਦਰ ਨਾ ਆਣ ਦੇਣਾ।" {{gap}}ਸਵੇਰੇ, ਖਾਨ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ-ਚਾਕਰਾਂ ਨੇ ਖਾਨ ਦੇ ਮਹਿਲ ਸਾਹਮਣੇ ਉੱਚਾ ਉਠਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਤੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਮਹਿਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਪਈ, ਉਹ ਕੀ ਸੀ। {{gap}}" ਇਹ ਕੀ ਕਰਾਮਾਤ ਏ?"ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗੇ।"ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਇਹ ਮਹਿਲ ਵਡੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਬੁਰਖਾਨ ਨੇ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿਤੈ, ਜਾਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੇ ਬਣਾਇਐ?" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕੁਝ ਦੱਸਣ ਲਈ ਉਹ ਭੱਜੇ-ਭੱਜੇ ਉਹ ਭੱਜੇ-ਭੱਜੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਕੋਲ ਗਏ। ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਮਹਿਲ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਏਡਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹਦੀ ਸੁਰਤ ਹੀ ਮਾਰੀ ਚੱਲੀ ਸੀ। {{gap}}"ਇਹ ਕੀ ਏ?" ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ। "ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਕਦੀ ਵੀ ਮੈਂ, ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੇਤਾ ਏ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਹਿਲ ਨਾ ਕਦੀ ਵੇਖਿਆ ਏ ਤੇ ਨਾ ਈ ਕਦੀ ਸੁਣਿਆ ਏ। ਕਿਨ੍ਹੇ ਬਣਾਇਐ ਇਹ ਤੇ ਅੰਦਰ ਕੌਣ ਰਹਿੰਦੈ? ਜਾਓ, ਉਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਓ!" {{gap}}ਖਾਨ ਦੇ ਹਰਕਾਰੇ ਉਹਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਰ ਪਏ। {{gap}}ਉਹ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਮਹਿਲ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉਤੇ ਖਲੋਤੇ ਦੋ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਕਲ-ਸੂਰਤ ਵਾਲੇ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ: {{gap}}"ਮਹਿਲ ਕਿਦ੍ਹਾ ਏ? ਇਹਦੇ ਅੰਦਰ ਕੌਣ ਰਹਿੰਦੈ? ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੌਣ ਹੋ? ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ ਹੋ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ 'ਚੋਂ ਉਗੇ ਹੋ? ਸਾਨੂੰ ਇਕਦਮ ਜਵਾਬ ਦਿਓ!" {{gap}}ਪਰ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਦੋਵਾਂ ਮੁਹਾਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨੇ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਪੁਛਿਆ: {{gap}}"ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੁੰਦੇ ਹੋ ਏਨੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ?" {{gap}}" ਅਸੀਂ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੇ ਏਲਚੀ ਹਾਂ। ਉਹਨੇ ਸਾਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤੈ, ਉਹਨੂੰ ਆ ਕੇ ਦਸੀਏ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗੇ।” {{gap}}"ਇਹ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਕੌਣ ਏ?" ਮੁਹਾਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਅਸੀਂ ਉਹਦਾ ਕਦੀ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਨਾ ਸੁਣਨਾ ਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਖਾਨ ਏ, ਤੇ ਉਹ ਮਹਿਲ 'ਚ ਏ, ਸੁੱਤਾ ਪਿਐ। ਹੁਣ ਦਫ਼ਾ ਹੋ ਜਾਓ ਏਥੋਂ, ਅਜੇ ਜਦੋਂ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਸਿਰ ਸਲਾਮਤ ਜੇ!"<noinclude>{{center|੧੯੨}}</noinclude> 1j3b1l4xpj2qbetacifcsqm2r68u5os 250 18788 227149 178631 2026-07-19T05:45:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਏਲਚੀ ਡਰ ਗਏ। ਉਹ ਭੱਜੇ-ਭੱਜੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਸ ਦਿਤਾ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੂੰ ਵੱਟ ਚੜ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਝਿੜਕਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}" ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਹਾਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭੇਜਿਆ" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲੀ ਤੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਦੋਵਾਂ ਏਲਚੀਆਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਸਿਪਾਹੀ, ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਉਚੇ-ਲੰਮੇ ਜਵਾਨ, ਬੁਲਾਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। {{gap}}"ਓਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵੋ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਧਰੀਕ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਓ!" {{gap}}ਖਾਨ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿਪਾਹੀ ਮਹਿਲ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੁਹਾਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧਕ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਕੌਣ ਹੋ ਤੁਸੀਂ? ਜੇ ਜਾਨ ਚਾਹੀਦੀ ਜੇ, ਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਰਹੋ!" ਉਹਨਾਂ ਕੜਕਾ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਘਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗਲਾਂ ਕਰੀਏ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਮਹਿਲ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਫੜਨ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਾਨ ਅਗੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਫੇਰ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਧਕ ਵੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਮੁਹਾਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣ ਤੇ ਫੰਡਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}"ਤੁਹਾਡਾ ਖਾਨ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ!' ਉਹ ਕੜਕੇ। "ਅਸੀਂ ਨਾ ਉਹਨੂੰ ਜਾਣਨੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁਣੇ ਹਾਂ।" {{gap}}ਤੇ ਖਾਨ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਟਾਪਾ ਚਾੜ੍ਹ ਉਹਨਾਂ ਹਿਕ ਕਢਿਆ। {{gap}}ਸਿਪਾਹੀ, ਲੰਙਾਂਦੇ ਤੇ ਕਰਾਂਹਦੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੜੀਸਦੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੀ ਹਜੂਰੀ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ। {{gap}}"ਮੁਹਾਫ਼ਜ਼ਾਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਮਹਿਲ 'ਚ ਨਹੀਂ ਵੜਨ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਕੂਕਣ ਲਗੇ। "ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਸਾਡੇ 'ਚ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਨਹੀਂ।" {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ, ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ‘ਦਰਖਾਨਾਂ' ਨੂੰ ਸਦਿਆ। {{gap}}" ਬੋਲੋ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਇਕ ਤਾਕਤਵਰ ਮਹਿਲ ਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਐ।" {{gap}}'ਦਰਖਾਨਾਂ' ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿਓ ਸੂ।" {{gap}}ਤੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਇਕਦਮ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹਦੀ ਫ਼ੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}"ਹਰ ਆਦਮੀ ਆ ਜਾਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪਿਠ ਉਤੇ ਬਿਠਾ ਸਕਣ ਜੋਗਾ ਈ ਹੋਵੇ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। ਤੇ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਆਵੇ, ਓਨਾ ਈ ਚੰਗਾ ਏ।"<noinclude>{{center|੧੯੩}}</noinclude> l4ka08s9mxgzmh4tjvxk44r44wc4jm4 250 19017 227150 178632 2026-07-19T05:45:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਫ਼ੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਖਲ੍ਹਾਰੀ। ਤੇਤੀ ਰੈਜਮੰਟਾਂ ਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੁਆਲੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ, ਉਹ ਤੇਤੀ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿਚ ਖੜੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉਤੇ, ਉਹਦੇ ਨਕੀਬਾਂ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ: {{gap}}"ਬਾਹਰ ਆ ਜਾ, ਅਜੇ ਜਦੋਂ ਸਿਰ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਏ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਜ਼ਮਾ!" {{gap}}"ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਵੰਗਾਰ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਰੀ ਖੋਲ੍ਹ, ਉਹ ਲਕ ਤਕ ਬਾਹਰ ਉੜਿਆ। {{gap}}"ਕੌਣ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋ?" ਉਹਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਤੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ: {{gap}}"ਅਸੀਂ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਹਾਂ।" {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਕੋਈ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦਾ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਈ ਮੈਂ ਉਹਦਾ ਦੋਸਤ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ 'ਚ ਰਹਿਨਾਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਲੜਾਈ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਲ੍ਹੇ ਆਮ ਕਹੇ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੜਾਂਗਾ!" {{gap}}"ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁਨਾਂ!" ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਕੂਕਿਆ1 {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦਾ ਮੋਟਾ ਸਿਰਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਓਸੇ ਹੀ ਪਲ ਏਨੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਸਿਪਾਹੀ ਆ ਗਏ ਕਿ ਨਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਇਕੋ ਨਜ਼ਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਚਮਕੀਲਾ ਬਕਤਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਉਹਦੀ ਤਲਵਾਰ ਸੀ। ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਉਚੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਕੂਕੇ: ਤ {{gap}}"ੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਕੀ ਹੁਕਮ ਏ ਤੇਰਾ?" {{gap}}"ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰੋ!" ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਤੇ ਸਿਪਾਹੀ ਅਗੇ ਵਧੇ ਤੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਫੇਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਦਾ/ਬਰੀਕ ਸਿਰਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਤੀਰਕਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਏਨੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਆ ਗਏ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ-ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਕਮਾਨ ਚੁਕੇ ਤੇ ਬੋਲੇ: {{gap}}"ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾ, ਕੀ ਹੁਕਮ ਏ ਤੇਰਾ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇਨਾਂ!" ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਅਗੇ ਵਧ ਪਏ ਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਗੇ। ਹੱਲੇ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਥਿੜਕ ਗਈ ਤੇ ਪਿਛੇ ਹਟ ਗਈ, ਪਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ, ਵਢਦਿਆਂ ਟੁਕਦਿਆਂ, ਅਗੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਲੜਾਈ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਕੋਈ ਰਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਆਪ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੂੰ<noinclude>{{center|੧੯੪}}</noinclude> mxvps5c0gwvmcu0sheht2m82ffx3pwq 250 19018 227151 178633 2026-07-19T05:46:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਫੜਨ ਹੀ ਲਗੇ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਕੁਦ ਪਿਆ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ, ਇਹ ਕੂਕਾਂ ਮਾਰਦਾ, ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਲ ਨਠਿਆ: {{gap}}"ਰਹਿਮ! ਰਹਿਮ! ਮੈਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦੇ!" {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਇਹਨੂੰ ਮਾਰੋ ਨਾ, ਜਿਊਂਦੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਲੈ ਆਓ। ਮੈਂ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਗਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਨਾਂ।" {{gap}}ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਨੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ 'ਨੂੰ ਉਹਦੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ' ਤੇ ਲੱਤਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਧਰੂਹ ਲਿਆਏ, ਤੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਲੇਟ ਕੇ ਮੱਥੇ ਟੇਕਣ ਲਗ ਪਿਆ — ਸਹਿਮ ਨਾਲ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਿਆ — ਤੇ ਹਾੜੇ ਕੱਢਣ ਲਗਾ, ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਰਹਿਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਹਾਸਾ ਛੁਟ ਪਿਆ। {{gap}}"ਡਰ ਨਾ" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾ। ਤੂੰ ਲੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਲੜਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹੁਨਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਸਤਰਖਾਨ ਤੇ ਬਹੇ। ਆ, ਮੁਰਜ਼ਿਆ, ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੋਈ ਏ ਸਾਨੂੰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਦੇ।" {{gap}}ਇਕਦਮ ਹੀ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਵਿਛ ਗਿਆ, ਕਮਾਲ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਪਰੋਸੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਖਾਨ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਰਨ ਲਗਾ, ਕਦੀ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਪਕਵਾਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ, ਕਦੀ ਦੂਜਾ। {{gap}}ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਂ ਸੁਣਿਐ, ਤੇਰੀ ਸਲਤਨਤ 'ਚ ਇਕ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਏ, ਜਵਾਨ, ਸੁਹਣਾ ਤੇ ਤਕੜਾ, ਬਹਾਦਰਾਂ ਦਾ ਬਹਾਦਰ। ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਏ?ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁਨਾਂ।" {{gap}}"ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? ਕਿਉਂ ਭਲਾ?" ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹ ਮਰ ਗਿਐ।" {{gap}}"ਸਚੀ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੁਣਿਐ, ਉਹ ਜਿਊਂਦਾ ਏ ਤੇ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਏ।" {{gap}}"ਉਹ ਪਤਾ-ਨਹੀਂ-ਕੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪਤਾ-ਨਹੀਂ-ਕਿਥੇ ਗਿਆ ਸੀ," ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। “ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲੋਂ ਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਮਰ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਏ।" {{gap}}"ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਕਿਨ੍ਹੇ ਤੇ ਕਿਉਂ ਭੇਜਿਆ?" ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ," ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਡਾਢਾ ਸਖ਼ਤ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਇਹਦੀ {{gap}}"ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੈ ਈ ਮਰਨ ਦੇ ਕਾਬਲ ਏ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੂੰ ਏਂ ਜਿਨ੍ਹੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਕਰਕੇ<noinclude>{{center|੧੯੫}}</noinclude> avqv0fqovjg91pf7hcwevzibcyfd8t6 250 19022 227152 178634 2026-07-19T05:46:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਿ ਤੂੰ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਖੋਹਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਮੈਂ। ਪਹਿਲੋਂ ਤੂੰ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਪਜ ਪਾਇਆ ਤੂੰ ਦਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਦੁਧ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਵੋ। ਸ਼ੇਰਨੀ ਦਾ ਦੁਧ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਵੋ। ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਲਿਆ ਦਿਤਾ, ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ-ਨਹੀਂ-ਕੀ ਲੱਭਣ ਲਈ ਪਤਾ-ਨਹੀਂ-ਕਿਥੇ ਘਲ ਦਿਤਾ। ਮੇਰੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖ, ਜੇ ਡਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਈ ਅੰਨ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੱਸੇਗਾ ਮੈਂ ਉਹੀਉ ਈ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਹਾਂ ... ਮੈਂ ਦੂਰ, ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਗਿਆ ਸਾਂ, ਪਤਾ-ਨਹੀਂ-ਕਿਥੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਲੈ ਆਂਦੀ ਏ, ਜਿਦ੍ਹੀ ਸ਼ਕਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਸੂਰਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਥਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਜਿਊਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਤੇ ਚੰਗਾ-ਭਲਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਦ ਮਨਸੂਬੇ 'ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਇਨਸਾਫ਼ ਤਾਂ ਇਹ ਏ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂ।" {{gap}}ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਿਆ ਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਉਤੇ ਜਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਰੀਂਗਣ ਤੇ ਜਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਲਈ ਅਰਜ਼ੋਈਆਂ ਕਰਨ ਲਗਾ। ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਨੇ ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧਕ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ : {{gap}}"ਕਰਤੂਤਾਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਬੜੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਮਾਰਨ ਨਹੀਂ ਲਗਾ। ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਏਥੇ ਹੋਣਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਫ਼ੌਰਨ ਦਫ਼ਾ ਹੋ ਜਾ ਤੇ ਇਸ ਸਲਤਨਤ ਤੋਂ ਚੋਖਾ ਦੂਰ ਰਹੀਂ, ਤਾਂ ਜੁ ਹੁਣ ਹੋਰ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਸੇਂ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਇਸ ਮਿਹਰ ਲਈ ਤੇਰਾ 'ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕਰਨਾਂ," ਜ਼ਾਰਕਿਨ ਖਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਟੱਬਰ ਨਾਲ ਲੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਦੇਸੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਬਹਾਦਰ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ ਦਾ ਸਵਾਲ ਏ, ਉਹਨੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਜਵਾਨ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਟਪਰੀਵਾਸਾਂ ਦੇ ਓਸੇ ਹੀ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਘਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸਹਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ!<noinclude></noinclude> ottyfzooc86gbrewwkpkbi1m4o7zal4 250 19026 227153 178643 2026-07-19T05:46:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{right|{{larger|ਹੀਰਿਆਂ ਦਾ ਪਹਾੜ}}{{gap}}}} {{right|'''ਤੁਰਕਮੇਨੀ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ'''{{gap}}}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 209 |bSize = 464 |cWidth = 368 |cHeight = 233 |oTop = 38 |oLeft = 12 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਕਿਸੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਬੇਵਾ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਜਿਹਦਾ ਮਿਰਾਲੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੇ ਗ਼ਰੀਬ ਸਨ। ਬੁੱਢੀ ਉਨ ਤੁੰਬਦੀ ਸੀ, ਕਪੜੇ ਸਿਊਂਦੀ ਤੇ ਧੁਆਈ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ, ਏਨਾ ਕੁ ਕਮਾ ਲੈਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਢਿੱਡ ਭਰ ਸਕੇ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਮਿਰਾਲੀ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਪੁਤਰਾ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ 'ਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਦਮ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਆਪਣੇ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਲਭ ਲੈ, ਤੇ ਇੰਜ ਆਪਣਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਆਪ ਚਲਾ।" {{gap}}"ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ, ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਉਹ ਰੋਜ਼ੀ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਨਿਕਲ ਟੁਰਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਥਾਂ ਗਿਆ ਤੇ ਦੂਜੀ ਥਾਂ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਲੱਭਾ। {{gap}}ਕੁਝ ਵਕਤ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਇਕ 'ਬੇ'<ref>ਬੇ - ਪੁਰਾਣੇ ਤੁਰਕਮੇਨੀਆ ਦਾ ਦੌਲਤਮੰਦ ਤੇ ਕਦੀ - ਕਦੀ ਬਾ - ਖ਼ਤਾਬ ਆਦਮੀ - ਅਨੁ:</ref>ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। {{gap}}"'ਬੇ', ਕੋਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਚਾਹੀਦਾ ਈ?" {{gap}}“ਚਾਹੀਦੈ" 'ਬੇ' ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਭਾੜ੍ਹੇ'ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।<noinclude>{{rule}} {{center|੧੯੭}}</noinclude> 7b8twuzpdkigxwfafo2jp7ou2t1z8sr 250 19030 227154 178644 2026-07-19T05:46:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤੇ ‘ਬੇ’ ਨੇ ਨਵੇਂ ਮਜ਼ਦੂਰ ਨੂੰ ਉਕਾ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਨਾ ਕਿਹਾ। ਇਕ ਦਿਨ ਹੋਰ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤੇ 'ਬੇ' ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਾ ਦਿਤਾ। ਤੀਜਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤੇ ‘ਬੇ' ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤੱਕਣ ਤਕ ਦੀ ਵੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਬੜਾ ਅਜੀਬ ਲਗਾ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ, ‘ਬੇ’ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਭਾੜ੍ਹੇ ਉਤੇ ਰਖਿਆ ਹੀ ਕਿਉਂ ਸੀ। {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮਾਲਕ, ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕੋਈ ਮਿਲੇਗਾ ਮੈਨੂੰ?" {{gap}}"ਹਾਂ, ਹਾਂ," ‘ਬੇ’ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਕਲ੍ਹ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੱਲੀਂ।" {{gap}}ਅਗਲੇ ਦਿਨ ‘ਬੇ' ਨੇ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਇਕ ਢੱਗਾ ਜ਼ਬ੍ਹਾ ਕਰੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਖਲ ਲਾਹ ਲਵੇ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਹੋ ਜਾਏ, ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ — ਵਡੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਲੈ ਆਵੇ ਤੇ ਸਫ਼ਰ ਲਈ ਦੋ ਊਠ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਢੱਗੇ ਦੀ ਖਲ ਤੇ ਬੋਰੀਆਂ ਇਕ ਊਠ ਉਤੇ ਲਦ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਉਤੇ ‘ਬੇ' ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਏ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕ ਦੁਰਾਡੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪੁੱਜੇ, 'ਬੇ' ਨੇ ਊਠ ਖੜੇ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਬੋਰੀਆਂ ਤੇ ਢੱਗੇ ਦੀ ਖਲ ਲਾਹ ਲਵੇ। ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਇੰਜ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਫੇਰ ‘ਬੇ’ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਢੱਗੇ ਦੀ ਖਲ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਲਵੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਲੇਟ ਜਾਵੇ। ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਪਈ, ਇਹ ਕੀਤਾ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਹੁਕਮ - ਅਦੂਲੀ ਦੀ ਜੁਰਅਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ। {{gap}}'ਬੇ' ਨੇ, ਮਿਰਾਲੀ ਸਮੇਤ, ਖਲ ਨੂੰ ਵਲ੍ਹੇਟ ਗੰਢ ਬਣਾ ਲਈ, ਉਤੋਂ ਉਹਨੂੰ ਘੁਟ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪ ਇਕ ਚਟਾਨ ਪਿਛੇ ਲੁਕ ਗਿਆ। {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਦੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਰਿੰਦੇ ਉਡਦੇ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਖਲ ਨੂੰ, ਜਿਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਅਜੇ ਤਾਜ਼ਾ ਮਾਸ ਦਾ ਹਵਾੜ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਚੁੰਜਾਂ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਕ ਅਪਹੁੰਚ ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉੱਤੇ ਲੈ ਗਏ। {{gap}}ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਪਰਿੰਦੇ ਖਲ ਨੂੰ ਚੁੰਜਾਂ ਤੇ ਪੋਚੇ ਮਾਰਨ ਤੇ ਏਧਰ - ਓਧਰ ਖਿੱਚਣ ਲਗ ਪਏ। ਖਲ ਪਾਟ ਗਈ, ਮਿਰਾਲੀ ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ, ਤੇ, ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ, ਪਰਿੰਦੇ ਤਰਹਿ ਗਏ, ਤੇ ਖਲ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲਈ, ਉਡ ਗਏ। {{gap}}ਮਿਰਾਲੀ ਖਲੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ — ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਣ ਲਗਾ। {{gap}}‘ਬੇ’ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਹੇਠੋਂ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ: {{gap}}"ਓਥੇ ਖਲੋਤਾ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹੈਂ? ਰੰਗੀਨ ਪੱਥਰ ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਪਏ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਵਲ ਸੂਟ!" {{gap}}ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਥਾਂ ਕੀਮਤੀ ਪਥਰਾਂ ਨਾਲ ਪਰੁੱਚੀ ਪਈ ਸੀ: ਓਥੇ ਹੀਰੇ ਤੇ ਲਾਲ ਸਨ, ਨੀਲਮ ਤੇ ਪੰਨੇ ਸਨ ਤੇ ਫ਼ਰੋਜ਼ੇ ਦੇ ਢੇਲੇ...। ਹੀਰੇ ਵਡੇ - ਵਡੇ ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਡਲਕ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਮਿਰਾਲੀ ਹੀਰੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ‘ਬੇ’ ਵਲ ਸੁੱਟਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ‘ਬੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਡਿਗਦੇ। ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਚੁਕਦਾ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਭਰ ਲਈਆਂ।<noinclude>{{center|੧੯੮}}</noinclude> ecdcgkhatpgh62se3tkc7ssmm5nwi0v 250 19034 227155 178646 2026-07-19T05:46:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਮਿਰਾਲੀ ਓਦੋਂ ਤਕ ਕੰਮੀਂ ਲਗ ਰਿਹਾ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਨਾ ਆ ਗਈ, ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਠੰਡਾ-ਠਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ, ਮਾਲਕ, ਏਥੋਂ ਹੇਠਾਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਰਾਂਗਾ?" ਉਹਨੇ 'ਬੇ' ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}"ਮੇਰੇ ਵਲ ਹੋਰ ਪੱਥਰ ਸੁਟ," ਬੇ' ਨੇ ਪਰਤਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ, " ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪਿਛੋਂ, ਪਹਾਤ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਰਨੈਂ।'' {{gap}}"ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਉਹਦਾ ਅਤਬਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਹੀਰੇ ਸੁਟਦਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਬੋਰੀਆਂ ਮੂੰਹ ਤਕ ਭਰ ਗਈਆਂ, 'ਬੇ' ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਊਠਾਂ ਉਤੇ ਲਦ ਲਿਆ। {{gap}}"ਸੁਣਾ ਓਏ ਪੁਤਰਾ," ਉਹਨੇ ਹਸ ਕੇ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। "ਹੁਣ ਸਮਝ ਲਗ ਗਈ ਆ . ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਣੈ। ਵੇਖ, ਉਤੇ, ਉਪਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਉਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕਿਨੇ ਕੁ ਨੇ!" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ 'ਬੇ' ਊਠ ਉਤੇ ਬਹਿ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਮਿਰਾਲੀ ਪਹਾੜ ਉਤੇ ਉਕਾ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰਨ ਦਾ ਰਾਹ ਲੱਭਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਖੱਡਾਂ ਤੇ ਦੰਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਮਿਰਾਲੀ ਵਾਂਗ 'ਬੇ ' ਦੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਲ ਪੈਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਸਿਰ ਉਤੇ ਖੰਭਾਂ ਦੀ ਸਰ - ਸਰ ਸੁਣੀਤੀ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮੂੰਹ ਭੂਆ ਸਕਦਾ, ਇਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਉਕਾਬ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਝਪਟ ਪਿਆ। ਉਹ ਮਿਰਾਲੀ ਦੀ ਬੋਟੀ-ਬੋਟੀ ਕਰਨ ਲਗਾਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਕਾਬ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਪੀਚ ਦਿਤਾ। ਉਕਾਬ ਨੇ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, ਹਵਾ ਵਿਚ ਉਡ ਪਿਆ, ਦੋ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਛੰਡ ਵਗਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਗੋਲ - ਗੋਲ ਘੁੰਮਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਅਖ਼ੀਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਥਕ ਤੋਂ ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਆ ਪਿਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮਿਰਾ ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੱਸ ਢਿੱਲੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਉਡ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਿਰਾਲੀ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਮੰਡੀ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਕੰਮ ਲੱਭਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, 'ਬੇ', ਉਹਦਾ ਪਹਿਲਾ ਮਾਲਕ, ਉਹਦੇ ਵਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}"'ਬੇ', ਮਜ਼ਦੂਰ ਚਾਹੀਦਾ ਈ?" ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਏਧਰ 'ਬੇ' ਨੂੰ ਖ਼ਿਆਲ ਤਕ ਨਾ ਆਇਆ, ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਿਉਂਦਾ ਵੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ - ਅਜੇ ਤਕ ਇੰਜ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਬੰਦਾ ਸਮਝ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਭਾੜੇ ਉਤੇ ਰਖ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ, ਬੇ' ਨੇ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਇਕ ਢੱਗਾ ਜਬ੍ਹਾ ਕਰੇ ਤੇ ਉਹਦੀ ਖਲ ਦਾ ਲਵੇ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਦੇ ਊਠ ਤਿਆਰ ਕਰੇ ਤੇ ਚਾਰ ਬੋਰੀਆਂ ਲੈ ਆਵੇ।<noinclude>{{center|੧੯੯}}</noinclude> n0gr50rsk306hbztbkf8g7wqdrz6iic 250 19038 227233 178649 2026-07-19T06:54:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਹ ਓਸੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੇ ਅਸਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ, ‘ਬੇ' ਨੇ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਢੱਗੇ ਦੀ ਖਲ ਉਤੇ ਲੇਟ ਜਾਣ ਤੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਉਹਦੇ ਵਿਚ ਲਪੇਟ ਲੈਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਦਸ, ਇਹ ਕਰਨਾ ਕਿਵੇਂ ਏਂ, ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਈ," ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}‘ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ ਗਲ ਈ ਕਿਹੜੀ ਏ? ਵੇਖ ਇੰਜ ਕਰੀਦੈ," 'ਬੇ' ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਉਲਟਾਈ ਪਈ ਖਲ ਉਤੇ ਪਸਰ ਗਿਆ। {{gap}}ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਖਲ ਨੂੰ, ‘ਬੇ' ਸਮੇਤ, ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ਗੰਢ ਬਣਾ ਲਈ, ਉਤੋਂ ਉਹਨੂੰ ਘੁਟ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}“ਠਹਿਰ ਜਾ ਪੁਤਰਾ ‘ਬੇ’ ਕੁਰਲਾਇਆ। “ਮੇਰਾ ਕੀ ਹਾਲ ਕੀਤਾ ਈ!" {{gap}}ਪਰ ਓਸੇ ਪਲ ਦੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪਰਿੰਦੇ ਉਡਦੇ ਆ ਨਿਕਲੇ, ਉਹਨਾਂ ਢੱਗੇ ਦੀ ਖਲ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲੈ ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਪਏ, ਉਹ ਖਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਚੁੰਜਾਂ ਤੇ ਪੌਂਚਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾੜਨ ਲਗੇ, ਪਰ ‘ਬੇ' ਨੂੰ ਵੇਖ, ਤਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਉਡ ਗਏ। ‘ਬੇ’ ਨੇ ਖੜੇ ਹੋਣ ਦੀ ਕੀਤੀ। {{gap}}“ਸੁਣ ਵਾਈ, ‘ਬੇ’ ਵਕਤ ਜ਼ਾਇਆ ਨਾ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਵਲ ਹੀਰੇ ਸੁਟ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਵਲ ਮੈਂ ਸੁੱਟੇ ਸਨ," ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਹੇਠੋਂ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}‘ਬੇ’ ਨੇ ਤਾਂ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਸਹਿਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}“ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਰਿਆ ਸੈਂ," ਉਹਨੇ ਮਿਰਾਲੀ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। “ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇ ਮੈਨੂੰ!" {{gap}}“ਹੋਰ ਹੀਰੇ ਸੂਟ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਰੀਦੈ," ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਫੇਰ 'ਬੇ' ਹੀਰੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਮਿਰਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਡਿਗਦੇ, ਚੁਕਦਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਬੋਰੀਆਂ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਊਠਾਂ ਉਤੇ ਲਦ ਲਿਆ। {{gap}}"ਸੁਣ, ‘ਬੇ', ਆਪਣੇ ਆਲੇ — ਦੁਆਲੇ ਵੇਖ," ਮਿਰਾਲੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। "ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਸੁੱਟਿਆ, ਹਰ ਥਾਂ ਖਿਲਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਨੇ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪੁਛ ਲੈਂਦਾ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਰੀਦੈ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਘਰ ਜਾ ਰਿਹਾਂ।" {{gap}}ਤੇ ਊਠਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਭੁਆ, ਮਿਰਾਲੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}‘ਬੇ', ਡਰਾਵੇ ਦੇਂਦਾ ਤੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਏਧਰ - ਓਧਰ ਭੱਜਣ ਲਗਾ,ਪਰ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਉਹਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਓਥੇ ਹੈ ਕੌਣ ਸੀ?!<noinclude></noinclude> dv20misjkfp7mog6kk9qh1t0gevimot 250 19042 227234 178695 2026-07-19T06:54:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|{{larger|ਲਾਲਚੀ ਕਾਜ਼ੀ}}}} '''ਤਾਜਿਕ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ''' {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 213 |bSize = 464 |cWidth = -408 |cHeight = 248 |oTop = 41 |oLeft = 441 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਮੰਨੋ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਮੰਨੋ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਗਰੀਬ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਮਿਹਨਤ ਤਾਂ ਹਡ -ਭੰਨਵੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਗ਼ਰੀਬ ਦਾ ਗ਼ਰੀਬ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨੇ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਇਲਾਕਾ ਛਡ ਮਿਹਨਤ - ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਈ ਕਿਸੇ ਦੁਰਾਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਚਲ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਵਕਤ ਲਗਾ, ਜਾਂ ਥੋੜਾ ਵਕਤ ਲਗਾ, ਇਹਦੀ ਖ਼ਬਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਖੀਰ ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਅੱਪੜ ਪਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਕੰਮ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਘਰੋ - ਘਰੀ ਜਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹਦੇ ਹਥ ਲਗਦਾ, ਉਹ ਕਰਦਾ, ਉਹਨੇ ਕਦੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਗ ਪੈਂਦਾ, ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ। {{gap}}ਉਹ ਜਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਕਮਾਂਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਓਨੇ ਹੀ ਖਰਚ ਕਰਦਾ, ਜਿੰਨੇ ਰੋਟੀ ਖਰੀਦਣ ਦੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹੁੰਦੇ, ਤੇ ਬਾਕੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਉਹ ਇਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਗੁੱਥੀ ਵਿਚ ਪਾ ਛਡਦਾ, ਤੇ ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦਾ: {{gap}}"ਮੈਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੋਰ ਪੈਸੇ ਜੋੜ ਲਵਾਂਗਾ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਕੋਲ ਪਰਤ ਪਵਾਂਗਾ।" {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਵਰ੍ਹੇ ਜਾਨ ਤੋੜ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੂਰੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਟਾਂਗੇ'<ref>ਟਾਂਗਾ - ਪੁਰਾਣੇ ਵਕਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਤਾਜਿਕ ਸਿੱਕਾ - ਅਨੁ:</ref>ਜੋੜ<noinclude>{{rule}} {{center|੨੦੧}}</noinclude> r4uf0zq6knbgxwaz3ein6r0knf2a4wi 250 19046 227235 178697 2026-07-19T06:54:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਲਏ। ਤੇ ਕਿਉਂ ਜੁ ਇਹ ਇਕ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਰਕਮ ਸੀ, ਉਹ ਇਹਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਣ ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ: {{gap}}"ਜੇ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪੈਸੇ ਗੁਆਚ ਗਏ ਤਾਂ? ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ — ਨਾਲ ਲਈ ਫਿਰਨਾ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਏ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਗੁਆਚ ਸਕਦੇ ਨੇ; ਨਾਲੇ, ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਚੋਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਲਗ ਸਕਦੈ ਤੇ ਉਹ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੈ ਤੇ ਲੁਟ ਸਕਦੈ। ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ ਲੁਕਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਲਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਇਹ ਓਥੋਂ ਵੀ ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ। ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਲੁਕਾਂਦਾ ਵੇਖ ਸਕਦੈ, ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਖਚਰੇ ਤੇ ਬਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ। ਮੈਥੋਂ ਮੇਰੇ ਪੈਸੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਕੋਲ ਖਾਲੀ ਹੱਥੀਂ ਮੁੜਨਾ ਪਵੇਗਾ..." {{gap}}ਉਹ ਇੰਜ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਕੀ ਕਰੇ। ਪਰ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ' ਰੱਖਣ ਲਈ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ। {{gap}}"ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਈਮਾਨਦਾਰ ਤੇ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਏ," ਉਹ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। "ਮੇਰੇ ਪੈਸੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਰਹਿਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਘਰ ਆਪਣੇ ਜੀਆਂ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦੀ ਧਾਰੀ, ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।” {{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾਇਆ, ਤੇ ਇਸੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ। ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਆਉਣ ਦਿਤਾ ਤੇ ਪੁਛਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਕੀ ਕੰਮ ਸੀ। "ਬਹੁਤ ਈ ਅਦਬ — ਜੋਗ ਕਾਜ਼ੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਖਣਾ ਚਾਹੁਨਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਥਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲਭਦੀ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਰਹਿ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾਂ, ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰਖ।" {{gap}}ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਪੈਸਿਆਂ ਵਾਲੀ ਗੁੱਥੀ ਫੜ ਲਈ ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਰ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਗਲ ਤੂੰ ਸਚ ਈ ਕੀਤੀ। ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਭ ਸਕਦੀ।” {{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਪੈਸੇ ਗਿਣੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ਗੱਲੇ ਵਿਚ ਰਖ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਕੁਝ ਵਕਤ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਕੋਲ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਉਹ ਕਾਜ਼ੀ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਬਹੁਤ ਈ ਅਦਬ — ਜੋਗ ਕਾਜ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਪੈਸੇ ਮੈਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇ, ਭਲਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਜਾ ਰਿਹਾਂ।” {{gap}}ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ। {{gap}}"ਕਿਹੜੇ ਪੈਸੇ ਕਹਿ ਰਿਹੈਂ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਬਹੁਤ ਈ ਅਦਬ — ਜੋਗ ਕਾਜ਼ੀ, ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ' ਜਿਹੜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਖੇ ਸਨ।" {{gap}}"ਦਮਾਗ਼ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਿਐ ਤੇਰਾ!" ਕਾਜ਼ੀ ਕੜਕਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪੈਸੇ ਤੂੰ ਦਿਤੇ ਕਦੋਂ ਸਨ? ਕਮਾਲ ਦੀ ਗਲ ਕੀਤੀ ਆ, ਸਚੀ! ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ'! ਤੇਰੇ ਵਡ - ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸੌ ‘ਟਾਂਗੇ' ਵੀ ਤੱਕੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣੇ! ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ' ਲਭ ਕਿਥੋਂ ਜਾਣੇ ਸਨ?"<noinclude>{{center|२०२}}</noinclude> qbimrr24jqzc4nc1yitupf3xunirsiu 250 19050 227236 178700 2026-07-19T06:55:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪੈਸੇ ਕਦੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਤੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪੋ ਵਿਚ ਕੀ ਗੱਲਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਕਾਜ਼ੀ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ। ਉਹਨੇ ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਮਾਰੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਸਦਿਆ। {{gap}}“ਇਹ ਆਦਮੀ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਏ!' ਉਹ ਚਿਲਕਿਆ। “ਇਹਨੂੰ ਕੁੱਟੋ, ਠੁੱਡੇ ਮਾਰੋ ਤੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢ ਦਿਓ।” {{gap}}ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨੌਕਰ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਉਤੇ ਟੁਟ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਬੇ — ਤਰਸੀ ਨਾਲ ਕੁਟਿਆ ਤੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ, ਰੋਂਦਾ - ਧੋਂਦਾ, ਠੇਡੇ ਖਾਂਦਾ ਬਾਹਰ ਸੜਕ ਉਤੇ ਟੁਰ ਪਿਆ। {{gap}}“ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਖੂਹ - ਖਾਤੇ ਪੈ ਗਈ ਏ! ਮੇਰੇ ਪੈਸੇ ਰੁੜ ਗਏ ਨੇ!” ਉਹ ਦਿਲਗੀਰੀ ਨਾਲ ਮੁੜ — ਘਿੜ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦਾ। "ਲਾਲਚੀ ਕਾਜ਼ੀ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖਾ ਗਿਐ!" {{gap}}ਐਨ ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਕੋਲੋਂ ਇਕ ਔਰਤ ਲੰਘੀ। ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦਾ ਰੋਣਾ — ਧੋਣਾ ਸੁਣ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਮਿਹਣਾ ਮਾਰਦੀ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}“ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਈ, ਭਰਾਵਾ? ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਦਸਤਾਰ ਵਾਲਾ ਏਡੀ ਉਮਰ ਦਾ ਆਦਮੀ ਏਂ ਤੂੰ, ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਕਿਉਂ ਵਿਲਕੀ ਜਾ ਰਿਹੈਂ?" {{gap}}ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਭੈਣੇਂ, ਜੇ ਕਦੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਧੋਖਾ ਖੇਡਿਆ ਗਿਐ! ਸਾਲਾਂ ਬੱਧੀ ਮੈਂ ਲਕ ਤੋੜਦਾ ਰਿਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਦੀ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਖਾਧਾ ਤੇ ਕਦੀ ਪੂਰਾ ਸੁੱਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਡਾਢੇ ਜੱਫ਼ਰ ਜਾਲ ਮੈਂ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ’ ਜੋੜ ਸਕਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਗੁਆ ਬੈਠਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗੇ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਐ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਹਣੇ ਨਾ ਮਾਰੇਂ।” {{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਦਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਐ," ਔਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਉਹਦੇ ਪੈਸੇ ਕਿਵੇਂ ਲੁਟ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। {{gap}}"ਤੇ ਲੋਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕਾਜ਼ੀ ਈਮਾਨਦਾਰ ਤੇ ਪਾਕਬਾਜ਼ ਏ!” ਕੁੜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਉਹ ਅਗੋਂ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}“ਦਿਲਗੀਰ ਨਾ ਹੋ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਚਲਾ ਨਹੀਂ ਗਿਆ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ ਮੈਂ ਕੋਈ ਤਰਕੀਬ ਸੋਚਾਂਗੀ।” {{gap}}ਉਹ ਔਰਤ ਦੇ ਘਰ ਗਏ, ਤੇ ਔਰਤ ਨੇ ਓਥੇ ਪਈ ਇਕ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਫੜੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}“ਮੈਂ ਇਸ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਕਾਜ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਕੁਝ ਦੂਰ ਰਹਿ ਸਾਡੇ ਪਿੱਛੇ - ਪਿੱਛੇ ਆ ਜਾ, ਪਰ ਬਹੁਤਾ ਨੇੜੇ ਨਾ ਹੋਈਂ। ਵੇਖੀਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਤਕ ਨਾ ਲਵੇ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਈਏ ਲੁਕ ਜਾਈਂ ਤੇ ਓਦੋਂ ਤਕ ਉਡੀਕੀਂ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਕਾਜ਼ੀ ਇਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ। ਜਦੋਂ ਦਿੱਸੀ, ਕਾਜ਼ੀ ਇਹ ਸੰਦੂਕੜੀ ਫੜਨ ਲਈ ਹਥ ਅਗੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਏ, ਭੱਜਾ — ਭੱਜਾ ਆਈਂ ਤੇ ਆਖੀਂ: 'ਅੱਬਾ ਆਪਣੇ ਊਠਾਂ ਤੇ ਮਾਲ - ਅਸਬਾਬ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ," 1 “ਹੱਛਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਹੈ, ਮੈਂ ਉਵੇਂ ਈ ਕਰਾਂਗਾ।,' ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। २०३<noinclude></noinclude> 2h6tnvueth6s2oo6gvn754pwq93rghn 250 19054 227237 178763 2026-07-19T06:56:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਔਰਤ ਨੇ ਸੰਦੂਕੜੀ ਸਿਰ ਉਤੇ ਰਖ ਲਈ ਤੇ ਉਹ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਏ ਤੇ ਔਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁਝ ਫ਼ਾਸਲੇ ਉਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ — ਪਿੱਛੇ ਆਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਉਹ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ, ਤੇ ਔਰਤ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}“ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਛੋਂ ਆ ਜਾਈਂ।” {{gap}}ਉਹ ਘਰ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ, ਤੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤੇ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਰਖੀ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}“ਆ ਭੈਣੇਂ, ਕਿਵੇਂ ਆਈ ਏਂ?" {{gap}}ਔਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}} ਬਹੁਤ ਈ ਅਦਬ — ਜੋਗ ਕਾਜ਼ੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਪਤਾ ਏ? ਮੈਂ ਦੋਲਤਮੰਦ ਸੁਦਾਗਰ ਰਹੀਮ ਦੀ ਬੀਵੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਖਾਵੰਦ ਕਾਫ਼ਲਾ ਲੈ ਦੁਰਾਡੇ ਦੇਸੀਂ ਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਖ਼ਬਰੇ ਕਦੋਂ ਪਰਤੇ। ਕਿੰਨੀਆਂ ਈ ਰਾਤਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਚੈਨ ਨਾਲ ਸੌਂ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਚੋਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੁਆਲੇ ਘਾਤ ਲਈ ਬੈਠੇ ਨੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਏ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਲੁੱਟਣ ਦੀਆਂ ਤਰਕੀਬਾਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਨੇ। ਇਸ ਸੰਦੂਕੜੀ 'ਚ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਪੈਸੇ, ਤੇ ਨਾਲੇ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਸੋਨਾ ਤੇ ਹੀਰੇ - ਜਵਾਹਰ ਨੇ। ਇਹ ਏਨੀ ਭਾਰੀ ਏ ਕਿ ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਏਥੇ ਡਾਢੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਲਿਆਈਂ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚਾਹੁਣੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਇਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਰਖੇਂ। ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਖਾਵੰਦ ਪਰਤਦੈ, ਉਹ ਆਪੇ ਆ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ।” {{gap}}ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਸੰਦੂਕੜੀ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਭਾਰੀ ਸੀ, ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਹਥ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}“ਇਸ ਸੰਦੂਕੜੀ ’ਚ ਚਾਲੀ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ' ਰਕਮ ਏ,” ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਤੇ ਨਾਲੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਹੀਰੇ - ਜਵਾਹਰ। ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਐ, ਰਹੀਮ ਬਹੁਤ ਈ ਦੌਲਤਮੰਦ ਸੁਦਾਗਰ ਏ ...' ਤੇ ਔਰਤ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: “ਠੀਕ ਏ, ਭੈਣੇਂ, ਤੇਰਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਮੈਂ ਰਖ ਲਾਂਗਾ। ਯਕੀਨ ਰਖ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਰਹੇਗਾ। ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ, ਇਕ - ਇਕ ‘ਟਾਂਗੇ' ਤਕ।” {{gap}}ਪਰ ਔਰਤ ਨੇ ਸੰਦੂਕੜੀ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਈ। {{gap}}“ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਵਾਪਸ ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ?" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਭੈਣੇਂ, ਇਹਦਾ ਸ਼ਕ ਨਾ ਰਖ!” ਕਾਜ਼ੀ ਬੋਲਿਆ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਤੇ ਪਾਕਬਾਜ਼ੀ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਏ।" {{gap}}ਓਸੇ ਪਲ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਅੰਦਰ ਆ ਵੜਿਆ। ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}“ਰਬ ਨੇ ਇਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਪ ਭੇਜਿਐ," ਉਹ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲਗਾ। “ਇਸ ਔਰਤ ਅਗੇ ਆਪਣੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਸ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮੌਕਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ' ਦੇ ਦੇਨਾਂ ਤੇ ਬਦਲੇ 'ਚ ਪੈਸੇ ਤੇ ਹੀਰੇ - ਜਵਾਹਰਾਂ ਦੀ ਭਰੀ ਸੰਦਕੜੀ ਲੈ ਲੈਨਾਂ। ਏਨੇ ਜੋਗੀ ਇਹ ਹੈ ਏ, ਹਾ - ਹਾ!" {{gap}}ਤੇ ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਔਰਤ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ:<noinclude> {{center|੨੦੪}}</noinclude> nbkkp1y9kwypplxenpzoegegn3g0eon 250 19058 227238 178837 2026-07-19T06:56:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}“ਮੈਂ ਫੇਰ ਕਹਿਨਾਂ, ਭੈਣੋਂ, ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤੀ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਤੇਰੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਏਥੇ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇਰੇ ਇਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਈ ਘਰ ਰੱਖਣ ਨਾਲੋਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਕਤ, ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਖਾਵੰਦ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਤੂੰ ਆਪ ਚਾਹਵੇਂ, ਆਪਣੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਤੂੰ ਲਿਜਾ ਸਕਨੀ ਏਂ।" {{gap}}ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ-ਚਾਕਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਬੈਠਕ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਇੰਜ ਹਿਲਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਕਾਜ਼ੀ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਸਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਹਰ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਤੇ ਅਂਤਬਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਤੇ ਕਾਜ਼ੀ, ਇੰਜ ਪਜ ਪਾਂਦਿਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਉਹਨੂੰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਬੋਲ ਉਠਿਆ: {{gap}}“ਇਹ ਲੈ, ਇਹ ਬੰਦਾ ਈ, ਜਿਨ੍ਹੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਬੱਚਤ, ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ’, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਖੀ। ਇਹ ਅਜ ਸਵੇਰੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਪੈਸੇ ਮੰਗਣ ਲਗਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆਂ ਨਾ, ਮੈਂ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਇਹਨੂੰ ਚੋਰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਤੇ ਇਹਨੂੰ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਜੇ ਕੋਈ, ਜਿਹੜਾ ਇਹਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਇਹਦੀ ਜ਼ਾਮਨੀ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਮੈਂ ਇਹਦੇ ਪੈਸੇ ਇਹਨੂੰ ਇਕਦਮ ਮੋੜ ਦਿਆਂਗਾ।” {{gap}}ਔਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਬਹੁਤ ਈ ਅਦਬ-ਜੋਗ ਕਾਜ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ। ਉਹ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੂਰੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਵਕਤ ਤੋਂ ਈ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਿਹੈ। ਇਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਤਬਾਰ ਕਰੀਂ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਹਾਂ, ਇਹਨੇ ਪੈਸੇ ਕਮਾਣ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਕੀਤੈ। ਇਹਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਗੰਢਾਂ ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ ਪੈ ਗਈਆਂ।" {{gap}}ਕਾਜ਼ੀ ਨਰਮ ਤੋਂ ਨਰਮ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}“ਹੂੰ, ਜਾਣਨੀ ਏਂ ਤੂੰ ਇਸ ਆਦਮੀ ਨੂੰ! ਤਾਂ ਫੇਰ ਢਿਲ — ਮਠ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ, ਭਰਾਵਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ' ਲੈ ਲੈ। ਫ਼ੌਰਨ ਲੈ ਲੈ ਨੇ।” {{gap}}ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੱਲੇ ਵਿਚ ਹਥ ਪਾਇਆ, ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਕੱਢੇ, ਤੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ‘ਟਾਂਗੇ' ਗਿਣ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}“ਤੇ ਹਾਂ, ਭੈਣੇਂ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪ ਵੇਖ ਲਿਐ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੂਜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪੈਸੇ ਕਿੰਨੇ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਨੇ ਤੇ ਮੇਰੇ'ਤੇ ਅਤਬਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦੈ ਕਿ ਮੈਂ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇਨਾਂ ' ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਆਖਿਆ। “ਆਪਣੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਏਥੇ ਛਡ ਜਾ ਤੇ ਚੈਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਸੰਦੂਕੜੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਥ ਅਗੇ ਕੀਤੇ। ਉਸੇ ਪਲ ਔਰਤ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਗਲੀ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜਾ — ਭੱਜਾ ਆਇਆ। {{gap}}“ਅੰਮਾਂ," ਉਹਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। ‘ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਘਰ ਆ! ਅੱਬਾ ਊਠਾਂ ਤੇ ਮਾਲ - ਅਸਬਾਬ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਐ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਿਹੈ।” {{gap}}“ਓਏ! ਮੇਰਾ ਖਾਵੰਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਐ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਚੋਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ,"<noinclude> {{center|੨੦੫}}</noinclude> 92s5n6ie1d43fuma1lt5xtchyqeizfq 250 19062 227239 178840 2026-07-19T06:58:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>- ਔਰਤ ਹਸ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ। “ਉਹ ਆਪਣੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਅਦਬ — ਜੋਗ ਕਾਜ਼ੀ ਦੀ ਮਦਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਈ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।” {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਕਹਿ ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਫੜ ਲਈ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਰਖ ਲਿਆ ਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕਾਜ਼ੀ ਦੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਆਈ। {{gap}}“ਭਰਾਵਾ, ਮਾਯੂਸ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦੈ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। “ਚੇਤੇ ਰਖ, ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਤੇ ਲੁੱਚਾ ਜਿਊਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਦ੍ਹੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਹਰ ਵਾਰ ਚਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਆਪਣੇ ਟਬਰ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਜਾ ਤੇ ਅਮਨ - ਚੈਨ ਨਾਲ ਰਹੋ। ਤੁੰ ਪ੍ਰਦੇਸੀਂ ਗਿਰਦੋਰੀ ਕਾਫ਼ੀ ਕਰ ਲਈ ਏ। ਆਪਣਾ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਪੈਸਾ ਖਰਚ ਕਰ ਤੇ ਮਜ਼ੇ ਉਡਾ।" {{gap}}ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ, ਉਹ ਆਪੋ - ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਏ। {{gap}}ਤੇ ਏਧਰ ਕਾਜ਼ੀ ਦਾ, ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਖਿੱਚੀ, ਪੈਰ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਮਾਰੇ ਤੇ ਉਹ ਏਨਾ ਕ੍ਰਿਝ ਤੇ ਦੁਖ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਸੁੱਝੇ ਹੀ ਨਾ, ਆਪਣਾ ਕੀ ਬਣਾਏ। {{gap}}“ਬਦਨਸੀਬ ਆਦਮੀ ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ!” ਉਹ ਅਫ਼ਸੋਸ ਦੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿਚ ਮੁੜ — ਘਿੜ ਕਹਿੰਦਾ। "ਕਿੱਡੀ ਤਬਾਹੀ ਆਣ ਮਚੀ ਏ! ਬਦ - ਦੁਆ ਲੱਗੇ ਸੁਦਾਗਰ ਰਹੀਮ ਨੂੰ! ਉਹ ਇਕ ਘੰਟੇ, ਇਕੋ ਈ ਘੰਟੇ, ਪਿਛੋਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ! ਓਦੋਂ ਤਕ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਖਜ਼ਾਨੇ ਵਾਲੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਮੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਦੌਲਤ ਦੂਣ - ਸਵਾਈ ਹੋ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਗੱਲਾ ਨਕੋ - ਨਕ ਭਰ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਣ ਲਗਾ, ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ! ਮੇਰੇ ਨਸੀਬੇ ਦੁਖ ਏ! ਮੇਰੇ ਨਸੀਬੇ ਦੁਖ ਏ!"<noinclude></noinclude> 58nqazk27jjciyjkvpth04yhda2x484 250 19066 227240 178917 2026-07-19T06:58:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger| ਸਿਆਣੇ ਭਰਾ}}</br> '''ਉਜ਼ਬੇਕ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ''' {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 219 |bSize = 464 |cWidth = 120 |cHeight = 287 |oTop = 30 |oLeft = 279 |Location = right |Description = }} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਿਹਾ ਕਰਦਾ: </br>{{gap}} “ਬਚਿਉ! ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਇੱਜੜ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸੋਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਤਰਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ 'ਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਨੇ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਸਮਝਣ ਤੇ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ। ਅਖੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੰਘਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਡੇ - ਵਡੇ ਇੱਜੜਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ ਦਮਾਗ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇਜ਼ ਸੂਝ। ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕਦੀ ਵੀ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਖਾਉਗੇ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਲਤ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਮਾੜੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਲਗੀ।</br> {{gap}}ਬਹੁਤ ਵਕਤ ਲੰਘ ਗਿਆ ਜਾਂ ਥੋੜਾ ਵਕਤ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ। ਭਰਾ ਜੁੜ ਬੈਠੇ, ਉਹਨਾਂ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਤੋਂ ਫ਼ੇਰ ਕਹਿਣ ਲਗੇ:</br> {{gap}}“ਏਥੇ ਸਾਡੇ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਚਲੋ ਸਫ਼ਰ ਕਰੀਏ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵੇਖੀਏ। ਲੋੜ ਪਈ ਤੇ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈ ਆਜੜੀਆਂ ਤੇ ਖੇਤ - ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜਿਥੇ ਵੀ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਭੁੱਖੇ ਨਹੀਂ ਮਰਨ ਲਗੇ।"</br> {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਏ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਉਚੇ - ਉਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉਤੋਂ ਲੰਘੇ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਚਾਲ੍ਹੀ ਦਿਨ ਟੁਰਦੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਹੁਣ ਤਕ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਰਸਦ ਮੁਕਾ ਚੁਕੇ ਸਨ ਤੇ ਥੱਕੇ ਟੁੱਟੇ ਪਏ ਸਨ ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਸੜਕ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਦੀ। ਉਹ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲਈ ਅਟਕ ਗਏ, ਤੇ ਪਿਛੋਂ ਫੇਰ ਟੁਰ ਪਏ। {{gap}}ਅਖੀਰ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗੇ ਦਰਖ਼ਤ, ਮੁਨਾਰੇ ਤੇ ਮਕਾਨ ਦਿੱਸਣ ਲਗ ਪਏ - ਉਹ ਇਕ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। {{gap}}ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹੱਦ ਨਾ ਰਹੀ ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਟੁਰਨ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਭੈੜਾ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਗਿਐ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਕੁਝ ਸਾਡੇ ਅਗੇ ਏ," ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੇ ਸਨ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਭਰਾ ਅਚਣਚੇਤ ਹੀ ਅਟਕ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਜਮੀਨ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ:<noinclude>{{center|੨੦੭}}</noinclude> mlj4dt9b0038mtj9gl92mrrcbcw49pt 250 19070 227241 178919 2026-07-19T06:58:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕੁਝ ਚਿਰ ਹੋਇਐ, ਏਥੋਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਊਠ ਲੰਘਿਐ।"</br>{{gap}}ਉਹ ਕੁਝ ਰਾਹ ਅਗੇ ਗਏ, ਤੇ ਵਿਚਲਾ ਭਰਾ ਅਟਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸੇ ਵੇਖ ਕਹਿਣ ਲਗਾ:</br>{{gap}}"ਊਠ ਦੀ ਇਕ ਅਖ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਏ।"</br>{{gap}}ਉਹ ਹੋਰ ਅਗੇ ਟੁਰਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ:</br>{{gap}}"ਊਠ ’ਤੇ ਇਕ ਔਰਤ ਤੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ।"</br>{{gap}}"ਠੀਕ ਏ” ਦੋਵਾਂ ਵਡੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਤਿੰਨੇ ਫੇਰ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ।</br>{{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਘੋੜਸਵਾਰ ਆ ਰਲਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ:</br>{{gap}}"ਘੋੜਸਵਾਰਾ, ਕੋਈ ਗੁਆਚੀ ਚੀਜ਼ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲਭ ਰਿਹਾ?"</br>{{gap}}ਘੋੜਸਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਲਗਾਮ ਖਿਚ ਲਈ।</br>{{gap}}"ਆਹਖੋ, ਲਭ ਰਿਹਾਂ," ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।</br>{{gap}}"ਕੋਈ ਊਠ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਈ?" ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br>{{gap}}"ਆਹਖੋ, ਊਠ ਈ ਗੁਆਚੈ," ਉਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।</br>{{gap}}"ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਊਠ ਸੀ?"</br>{{gap}}"ਆਹਖੋ।”</br>{{gap}}"ਤੇ ਉਹਦੀ ਖੱਬੀ ਅਖ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ?" ਵਿਚਲਾ ਭਰਾ ਬੋਲ ਪਿਆ।</br>{{gap}}"ਆਹਖੋ।”</br>{{gap}}"ਤੇ ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਇਕ ਔਰਤ ਤੇ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ?" ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾਨੇ ਪੁਛਿਆ।</br>{{gap}}ਘੋੜਸਵਾਰ ਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਲ ਸ਼ਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ:</br>{{gap}}"ਹੱਛਾ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੇਰਾ ਊਠ ਏ! ਬੋਲੋ, ਕੀ ਕੀਤਾ ਜੇ ਉਹਦਾ।"</br> {{gap}}"ਤੇਰਾ ਉਠ ਅਸੀਂ ਕਦੀ ਤਕਿਆ ਈ ਨਹੀਂ," ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।</br>{{gap}}"ਤਾਂ ਫੇਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਦਾ ਏਨਾ ਪਤਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗ ਗਿਐ?"</br>{{gap}}"ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਰਤਣ ਤੇ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਜਾਚ ਆਉਂਦੀ ਏ,” ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।"ਛੇਤੀ ਕਰ ਤੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾ, ਤੇ ਊਠ ਲਭ ਪਏਗਾ ਈ।”</br>{{gap}}"ਨਹੀਂ,” ਊਠ ਦਾ ਮਾਲਕ ਆਖਣ ਲਗਾ। "ਮੈਂ ਉਸ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਚਲਿਆ। ਮੇਰਾ ਊਠ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਏ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੋੜਨਾ ਪਏਗਾ।"</br>{{gap}}"ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਊਠ ਨੂੰ ਤਕਿਆ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ," ਭਰਾ ਕੂਕ ਉਠੇ।</br>{{gap}}ਪਰ ਘੋੜਸਵਾਰ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਧੂਹ ਲਈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਵਾਹ ਘੁਮਾਂਦਿਆਂ, ਉਹਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਉਹਦੇ ਅਗੇ-ਅਗੇ ਟੁਰ ਪੈਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ, ਦੇਸ ਦੇ ਹਾਕਮ, ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਦੇ ਮਹਿਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਹਾਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵਿਚ ਛਡ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪ ਸਿੱਧਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਕੋਲ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।<noinclude>{{center|੨੦੮}}</noinclude> lrbjn990thq9olppkhmzhbgi95pk5t0 250 19074 227242 178920 2026-07-19T06:58:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਇੱਜੜ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ,” ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, "ਤੇ ਮੇਰੀ ਬੀਵੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੱਚਾ ਇਕ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ਊਠ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਮੇਰੇ ਪਿਛੇ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਸੜਕੋਂ ਉਕ ਗਏ ਤੇ ਰਾਹ ਭੁਲ ਗਏ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾ ਰਲਿਆ, ਜਿਹੜੇ ਪੈਦਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਏ, ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਊਠ ਚੁਰਾ ਲਿਐ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਈ ਡਰ ਏ, ਇਹਨਾਂ ਮੇਰੀ ਬੀਵੀ ਤੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿਤੈ।" {{gap}}"ਇਹ ਖ਼ਿਆਲ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਈ?" ਜਦੋਂ ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਗਲ ਮੁਕਾ ਲਈ, ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੇਰੇ ਇਕ ਵੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਕਹੇ ਬਿਨਾਂ, ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਦਸ ਦਿਤਾ, ਊਠ ਵਡਾ ਸਾਰਾਸੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਇਕ ਅਖ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਇਕ ਔਰਤ ਤੇ ਇਕ ਬੱਚਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।" {{gap}}ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}"ਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹੈਂ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਸਿਆ, ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਤੇਰੇ ਊਠ ਨੂੰ ਏਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕੇ ਸਨ," ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਚੁਰਾਇਆ ਹੋਣੈ ਉਹ। ਜਾ, ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆ।” {{gap}}ਊਠ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਾਹਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤਿੰਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। {{gap}}"ਜਵਾਬ ਦਿਓ, ਚੋਰੋ!” ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਵਾਬ ਦਿਓ ਮੈਨੂੰ! ਇਸ ਆਦਮੀ ਦੇ ਊਠ ਨੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜੇ? " {{gap}}"ਅਸੀਂ ਚੋਰ ਨਹੀਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਹਦਾ ਊਠ ਕਦੀ ਤਕਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ," ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਮਾਲਕ ਦੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨੂੰ ਊਠ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਸ ਦਿਤਾ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਜੁਰੱਅਤ ਕਿਵੇਂ ਪੈ ਰਹੀ ਏ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ, ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਚੁਰਾਇਆ।” {{gap}}"ਪਾਤਸ਼ਾਹ . ਇਹਦੇ 'ਚ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ!" ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।‘ਅਸੀਂ ਛੋਟੇ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਗਿੱਝੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਨਜ਼ਰੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਲੰਘਣ ਦਈਏ। ਅਸੀਂ ਵੇਖਣ ਤੇ ਸੋਚਣ - ਸਮਝਣ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਚੌਖਾ ਵਕਤ ਲਾਇਐ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ, ਊਠ ਨੂੰ ਕਦੀ ਤਕਿਆਂ ਬਿਨਾਂ, ਅਸੀਂ ਦਸ ਸਕੇ, ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੀ।" {{gap}}ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਹੱਸ ਪਿਆ। {{gap}}"ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਤੱਕੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਏਨਾ ਇਲਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਏ?" {{gap}}ਹੋ ਸਕਦੈ ” ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਚੰਗਾ, ਵੇਖਣੇ ਹਾਂ, ਸਚ ਬੋਲ ਰਹੋ ਕਿ ਨਹੀਂ।" {{gap}}ਤੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਜ਼ੀਰ ਨੂੰ ਸਦਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਵਜ਼ੀਰ ਇਕਦਮ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦੋ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਇਕ ਰੇੜੀ ਉਤੇ ਇਕ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਪੇਟੀ ਰਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪੇਟੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ<noinclude>{{center|੨੦੯}}</noinclude> 2hsplqt0p4x6fwqw582xkfrcwou5wbq 250 19078 227243 178924 2026-07-19T06:58:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਰਖਦਿਆਂ, ਜਿਥੋਂ ਉਹ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਦਿਸ ਸਕੇ, ਉਹ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਏ। ਭਰਾ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖਦੇ ਖਲੋਤੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਕਿਆ, ਪੇਟੀ ਕਿਥੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ, ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਾਈ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਖੀ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}"ਚਲੋ, ਚੋਰੋ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਇਸ ਪੇਟੀ 'ਚ ਕੀ ਏ,' ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। {{gap}}"ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਿ ਚੁਕੇ ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਚੋਰ ਨਹੀਂ,' ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਪਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਸ ਸਕਨਾਂ, ਉਸ ਪੇਟੀ 'ਚ ਕੀ ਏ। ਪੇਟੀ 'ਚ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਗੋਲ ਚੀਜ਼ ਏ।” {{gap}}"ਅਨਾਰ ਏ " ਵਿਚਲਾ ਭਰਾ ਬੋਲ ਪਿਆ। {{gap}}"ਆਹਖੋ, ਤੇ ਉਹ ਪੂਰਾ ਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ," ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਅਗੋਂ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਿਹਾ ਸੁਣ, ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਪੇਟੀ ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਨੌਕਰ ਉਹਨੂੰ ਫ਼ੌਰਨ ਅਗੇ ਲਿਆਣੋਂ ਨਾ ਉਕੇ। ਫੇਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਪੇਟੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਣ ,ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤੀ ਗਈ, ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਵੇਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਪੇਟੀ ਵਿਚ ਇਕ ਅਣ - ਪੱਕਾ ਅਨਾਰ ਪਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ! ਅਸ਼ - ਅਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਅਨਾਰ ਕਢਿਆ ਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਓਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ। ਫੇਰ, ਗੁਆਚੇ ਊਠ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਇਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿਤੈ, ਉਹ ਚੋਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਸਿਆਣੇ ਨੇ। ਜਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਊਠ ਨੂੰ ਕਿਤੋਂ ਹੋਰ ਢੂੰਡ।” {{gap}}ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਕੋਲ ਹਾਜ਼ਰ ਸਨ, ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿਆਣਪ ਵੇਖ ਦੰਗ ਰਹਿ ਗਏ, ਪਰ ਓਨਾਂ ਦੰਗ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਜਿੰਨਾ ਆਪ ਪਾਤਸ਼ਾਹ। ਉਹਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪਕਵਾਨ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}"ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੁਸੀਂ ਜਿਥੇ ਵੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਹੋ, ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਪਹਿਲੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੱਸੋ, ਜਿਵੇਂ - ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿ ਇਸ ਆਦਮੀ ਦਾ ਊਠ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਦਸ ਸਕੇ, ਊਠ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀ?" {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਊਠ ਮਿੱਟੀ ਉਤੇ ਜਿਹੜੇ ਵਡੇ — ਵਡੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛਡ ਗਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਏਥੋਂ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਊਠ ਲੰਘਿਆ ਏ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਆਦਮੀ ਜਿਹੜਾ ਸਾਨੂੰ ਸੜਕ 'ਤੇ ਪਿਛੋਂ ਆ ਰਲਿਆ ਏ, ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਵੇਖੀ ਜਾ ਰਿਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਕਦਮ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੀ ਲਭ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ! ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਊਠ ਦੀ ਖੱਬੀ ਅਖ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ? ਅਖ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋਣਾ ਸੜਕ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਛਡ ਜਾਂਦਾ।” {{gap}}ਮੈਂਨੂੰ ਇਹਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਘਾਹ ਸੜਕ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਚੱਬੀ ਪਈ ਸੀ, ਪਰ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਘਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗਈ,” ਵਿਚਲੇ ਭਰਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ।<noinclude>{{center|२१०}}</noinclude> 3xu4rk86vslh5l8o2x6xr9flgpkso7i 250 19082 227244 178946 2026-07-19T06:59:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕਮਾਲ ਕਰ ਦਿਤੀ ਆ!” ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ 'ਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਬੁਝਿਆ ਸੀ, ਊਠ 'ਤੇ ਇਕ ਔਰਤ ਤੇ ਬੱਚਾ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਬੁਝਿਆ ਸੀ,” ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੈਂ ਇਕ ਥਾਂ ਵੇਖੀ ਜਿਥੇ ਊਠ ਨੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕੇ ਸਨ, ਤੇ ਨੇੜੇ ਈ ਰੇਤੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਇਕ ਔਰਤ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖਿਆ। ਦੂਜੇ, ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਬੱਚਾ ਸੀ।” {{gap}}"ਠੀਕ ਏ, ਤੇ ਤੂੰ ਸਚ ਆਖਿਐ,” ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ। "ਪਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਕਿਵੇਂ ਲਗਾ, ਪੇਟੀ 'ਚ ਇਕੋ ਅਣ - ਪੱਕਾ ਅਨਾਰ ਏ? ਇਹਦੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਕਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ।" {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਪੇਟੀ ਅੰਦਰ ਲਿਆਂਦੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਸੀ, ਉਹ ਭਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਰਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੇਰੇ ਕੰਨੀਂ ਕਿਸੇ ਗੋਲ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਜੁ ਬਹੁਤੀ ਵਡੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤਕ ਰਿੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਖੜ-ਖੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਪਈ।” {{gap}}ਵਿਚਲੇ ਭਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਤੇ ਮੈਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੇਟੀ ਬਾਗ਼ ਤੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ 'ਚ ਕੋਈ ਇਕ ਗੋਲ ਚੀਜ਼ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਚੀਜ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਈ ਅਨਾਰ ਹੋਣੀ ਏ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਿਲ ਕੋਲ ਅਨਾਰਾਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਬਹੁਤ ਲਗੇ ਹੋਏ ਨੇ।” {{gap}}"ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ!” ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ। {{gap}}"ਪਰ ਤੂੰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਦਸ ਸਕਿਆ, ਅਨਾਰ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ?" {{gap}}"ਹੁਣ ਸਾਲ ਦਾ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਕਤ ਏ," ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅਨਾਰ ਹਰੇ ਨੇ। ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਤਕ ਸਕਦੇ ਹੋ ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਬਾਰੀ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਤਕਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਦੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਅਨਾਰਾਂ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਫਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਵੇਖਣ - ਚਾਖਣ ਦੀ ਅਨੋਖੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਸੂਝ ਉਤੇ ਅਸ਼ - ਅਸ਼ ਕਰ ਉਠਿਆ। {{gap}}"ਤੁਸੀਂ ਪੈਸੇ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਲੋਂ ਦੌਲਤਮੰਦ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਹੋਵੋ, ਪਰ ਸਿਆਣਪ ਵਲੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਈ ਦੌਲਤਮੰਦ ਹੋ!" ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ।<noinclude></noinclude> sxrc61kgueu1mudrik7dlj3gux1f2mb 250 19086 227245 179045 2026-07-19T06:59:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 224 |bSize = 464 |cWidth = 270 |cHeight = 353 |oTop = 6 |oLeft = 12 |Location = left |Description = }} {{right|{{larger| ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਕੌਣ ਸੀ?}}}} {{right|'''ਕਿਰਗੀਜ਼ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ'''{{gap}}}} {{gap}}ਬੜੇ ਚਿਰਾਂ ਦੀ ਗਲ ਏ, ਕਿਸੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਸਾਂਝਾ ਡਬ - ਖੜੱਬਾ ਢੱਗਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵਖ ਹੋਣ ਤੇ ਅਡ - ਅਡ ਰਹਿਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ। ਪਰ ਇਕ ਢੱਗਾ ਉਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦਾ? ਪਹਿਲੋਂ ਉਹਨਾਂ ਸੋਚਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਏਡਾ ਮਾਲਦਾਰ ਬੰਦਾ ਨਾ ਲੱਭਾ। ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕਦਾ। ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਸੋਚਿਆ, ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਜਬ੍ਹਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਗੋਸ਼ਤ ਆਪੋ ਵਿਚ ਵੰਡ ਲਿਆ ਜਾਏ, ਪਰ ਉਹ ਇੰਜ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਢੱਗੇ ਦਾ ਦੁਖ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਇਸ ਗਲ ਉਤੇ ਉਹ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੁੰਦੇ ਕਿ ਢੱਗਾ ਉਹਨਾ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਿਆਣੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਮਾਮਲਾ ਨਿਪਟਾ ਸਕੇ। {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਸਿਆਣੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੇ, ਤੇ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਨਾਲ਼ ਲੈ ਸਿਆਣੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਲ ਹੋ ਪਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਢੱਗੇ ਦੇ ਸਿਰ ਕੋਲ ਟੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਚਲਾ ਭਰਾ ਢੱਗੇ ਦੇ ਪਾਸੇ ਕੋਲ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਸੋਟੀ ਨਾਲ ਹਿਕਦਾ, ਉਹਦੇ ਪਿੱਛੇ — ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਸਰਘੀ ਵੇਲੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਘੋੜਸਵਾਰ ਆਣ ਰਲਿਆ। ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਬੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ, ਉਹ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਕਿਥੇ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਬਾਰੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਸਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ:<noinclude>{{center|੨੧੨}}</noinclude> d5gp2wfwgkk9cb9tipwl2uxqy43711k 250 19090 227246 179047 2026-07-19T06:59:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਅਸੀਂ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਸਿਆਣੇ ਕੋਲ ਲਿਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਡਾ ਮਾਮਲਾ ਨਿਪਟਾਏਗਾ। ਅਸੀਂ ਉਹਦੀ ਸਲਾਹ ’ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ।" {{gap}}ਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਅਗੋਂ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਛੇਤੀ ਈ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿਚਲੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਜਾ ਰਲੇਂਗਾ। ਉਹ ਢੱਗੇ ਦੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਟੁਰ ਰਿਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸਲਾਮ ਆਖੀਂ ਤੇ ਕਹੀਂ, ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਹਿਕਦਾ ਜਾਏ। ਅਸੀਂ ਸਿਆਣੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰਾਤ ਪੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚਣ।" {{gap}}"ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ" ਘੋੜਸਵਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਦੁੜਕੀਏ ਪਾਂਦਿਆਂ, ਉਹ ਅਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਉਹ ਵਿਚਲੇ ਭਰੇ ਨੂੰ ਆ ਰਲਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਡਬ — ਖੱੜਬੇ ਢੱਗੇ ਦੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਟੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਘੋੜਸਵਾਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬੰਦਗੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: {{gap}}"ਤੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਲਾਮ ਘੱਲੀ ਏ ਤੇ ਆਖਿਆ ਏ, ਜੇ ਤੂੰ ਓਥੇ ਜਿਥੇ ਤੂੰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ, ਰਾਤ ਪੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੁਣੇਂ, ਤਾਂ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਹਿੱਕੀ ਜਾਈਂ।" {{gap}}ਵਿਚਲੇ ਭਰਾ ਨੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਢਗੇ ਦੇ ਸਿਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਮੇਰੇ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸਲਾਮ ਦਈਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਹੀਂ, ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਹਿਕਦਾ ਜਾਏ। ਅਸੀਂ ਸਿਆਣੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਪਹੁੰਚਣੈਂ।" {{gap}}ਘੋੜਸਵਾਰ ਅਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਢੱਗੇ ਦੇ ਸਿਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੋ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮ ਤੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦਿਤੇ, ਸ਼ਾਮ ਪੈ ਚੁਕੀ ਸੀ। {{gap}}"ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ," ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਭਰਾ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। "ਘੁਸਮੁਸਾ ਹੁਣੇ ਈ ਹੋ ਗਿਐ। ਮੈਂਨੂੰ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਹਿੱਕਣਾ ਬੰਦ ਕਰਨਾ ਤੇ ਰਾਤ ਸੜਕ ਕੰਢੇ ਈ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਪੈਣੀ ਏਂ।" {{gap}}ਘੋੜਸਵਾਰ ਨਾ ਰੁਕਿਆ ਤੇ ਅਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਰਾਤ ਸਤੈਪੀ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਅਗੇ ਹਿਦੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਫੇਰ ਟੁਰ ਪਏ। ਤਾਂ, ਅਚਣਚੇਤ ਹੀ ਇਕ ਡਾਢੀ ਭਿਆਣਕ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਪਈ। ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਉਕਾਬ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਝਪਟਾ ਮਾਰਿਆ, ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ, ਚੁਕ ਉਹਨੂੰ ਬਦਲਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਦੂਰ ਉਡ ਗਿਆ। {{gap}}ਭਰਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਦੇ ਤੇ ਦੁਖ ਮਨਾਂਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਫੇਰ, ਖਾਲੀ ਹੱਥੀਂ, ਘਰ ਪਰਤ ਗਏ। {{gap}}ਏਧਰ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਪੰਜਿਆਂ ਵਿਚ ਫੜੀ, ਉਕਾਬ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਉਡਦਾ ਗਿਆ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹਨੂੰ, ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਚਰਾਂਦ ਵਿਚ, ਬਕਰੀਆਂ ਦਾ ਇਕ ਇੱਜੜ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬਕਰਾ ਦਿਸਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਿੋਙ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇ ਸਨ। ਉਕਾਬ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਵਲ ਝੋਕ ਮਾਰੀ, ਬਕਰੇ ਦੇ ਸਿੰਙਾਂ ਉਤੇ ਆ ਬੈਠਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਹੱਡੀਆਂ ਖਿਲਾਰਦਾ, ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤ ਮੀਂਹ ਵੱਸਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਆਜੜੀ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਬਕਰੀਆਂ ਦੇ ਇੱਜੜ ਨੇ ਉਸੇ ਹੀ ਬਕਰੇ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਹੇਠ ਆ ਓਟ ਲਈ। {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਆਜੜੀ ਨੂੰ ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਡਾਢੀ ਸਖ਼ਤ ਪੀੜ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ।<noinclude>{{center|੨੧੩}}</noinclude> ei2z5a4ucu5fiy8bjgqph92a8x6rkab 250 19094 227247 179048 2026-07-19T06:59:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਅਖ 'ਚ ਕੋਈ ਤੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ ਆਜੜੀ ਆਪਣੇ ਇੱਜੜ ਨੂੰ ਹਿਕ ਪਿੰਡ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹਦੀ ਅਖ ਦੀ ਪੀੜ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਮਿਨਤਾਂ ਕਰਨ ਲਗਾ: {{gap}}"ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਓ, ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਹਕੀਮ ਬੁਲਾਓ! ਉਹ ਮੇਰੀ ਅਖ 'ਚ ਚਾਲ੍ਹੀ ਬੇੜੀਆਂ 'ਚ ਬਹਿ ਠਿਲ ਪੈਣ ਤੇ ਤੀਲਾ ਲਭ ਲੈਣ। ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਲੈਣ ਦੇ ਰਿਹਾ।" {{gap}}ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਚਾਲ੍ਹੀ ਹਕੀਮ ਲੱਭੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੇ: {{gap}}"ਸਾਡੇ ਆਜੜੀ ਦੀ ਅਖ 'ਚ ਠਿਲ ਪਵੇਂ। ਤੀਲਾ ਲਭ ਲਵੋ ਤੇ ਇਹਦੀ ਪੀੜ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿਓ। ਪਰ ਖ਼ਿਆਲ ਇਹ ਰਖਣਾ, ਅਖ ਨੂੰ ਸਟ ਨਾ ਲਗ ਜਾਏ ਸੂ।" {{gap}}ਚਾਲ੍ਹੀ ਹਕੀਮ ਆਪਣੀਆਂ ਚਾਲ੍ਹੀ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿਚ ਠਿਲ ਪਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੀਲਾ ਲਭ ਲਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਅਸਲ ਵਿਚ ਤੀਲਾ ਨਹੀਂ, ਢੱਗੇ ਦੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਜੜੀ ਦੀ ਅਖ ਵਿਚ ਆ ਵੜੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਬਕਰੇ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਹੇਠ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਓਟ ਲਈ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਆਜੜੀ ਦੀ ਅਖ ਵਿਚ ਪੀੜ ਹੋਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ, ਹਕੀਮ ਸਾਰੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਢੱਗੇ ਦੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਪਿੰਡੋਂ ਦੂਰ ਬਾਹਰ ਲਿਜਾਈ ਤੇ ਸੁਟ ਦਿਤੀ ਗਈ। {{gap}}ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ, ਜਿਥੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਪਈ ਸੀ, ਉਥੋਂ ਕੁਝ ਟਪਰੀਵਾਸ ਲੰਘ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ, ਵਡਿਆਂ ਨੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਗਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਅਟਕ ਪੈਣ ਤੇ ਧੂਣੀ ਬਾਲਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ। {{gap}}"ਇਹ ਲੂਣੀ ਦਲਦਲ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤੇ ਮਹਿਫ਼ੂਜ਼ ਥਾਂ ਏ, ਸਾਡੇ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਸਕਣ ਲਈ," ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਟਿਕ ਗਏ ਤੇ ਸੌਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਗੇ, ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਕੰਬਣ ਤੇ ਹਿੱਲਣ ਲਗ ਪਈ। ਟਪਰੀਵਾਸ ਸਹਿਮ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ, ਕਾਹਲੀ - ਕਾਹਲੀ ਆਪਣਾ ਮਾਲ - ਅਸਬਾਬ ਆਪਣੇ ਗੱਡਿਆਂ ਉਤੇ ਲਦ, ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਜੋ ਲਏ ਤੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਟੁਰੇ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਹਿਮ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਉਤੇ ਹੀ ਲੱਥਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਪਿਛੋਂਵਡਿਆਂ ਨੇ ਚਾਲ੍ਹੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਭੂਚਾਲ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਇਹ ਪਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਲੇ, ਓਥੇ ਹੋਇਆ ਕੀ ਸੀ। {{gap}}ਚਾਲ੍ਹੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਅੱਪੜ ਪਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਰਾਤੀਂ ਲਈ ਦਲਦਲ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਹੱਡੀ ਸੀ — ਕਿਸੇ ਢੱਗੇ ਦੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਜਿਸ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ — ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੀ, ਇਕ ਲੂੰਮੜੀ ਚਬ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}"ਤੇ ਏਨੇ ਕੰਬਾਈ ਸੀ ਜ਼ਮੀਨ!” ਘੋੜਸਵਾਰ ਕੂਕ ਉਠੇ। ਉਹਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਤੀਰ ਛੱਡੇ ਤੇ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਉਹਦੀ ਖਲ ਲਾਹੁਣ ਲਗ ਪਏ। ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਪਾਸੇ ਵਾਲੀ ਖਲ ਹੀ ਲਾਹ ਸਕੇ ਤੇ ਦੂਜਾ ਪਾਸਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਣ - ਲੱਥਾ ਹੀ ਛਡਣਾ ਪਿਆ, ਕਿਉਂ ਜੁ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਲਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲੂੰਮੜੀ ਉਲਟਾਈ ਨਾ ਜਾ ਸਕੀ। {{gap}}ਘੋੜਸਵਾਰ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗਲ ਸੁਣਾਈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੋਚਣ ਲਗੇ, ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।<noinclude>{{center|੨੧੪}}</noinclude> dxqclhapbq0gfcg2a7tf01e4yxsupuw 250 19098 227248 179051 2026-07-19T06:59:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਐਨ ਉਸੇ ਹੀ ਵੇਲੇ ਇਕ ਜਵਾਨ ਔਰਤ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ: {{gap}}"ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਲੂੰਮੜੀ ਦੀ ਖਲ ਦਾ ਉਹ ਟੋਟਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ, ਜਿਹੜਾ ਤੁਹਾਡੇ ਘੋੜਸਵਾਰ ਲਿਆਏ ਨੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਹੋਏ ਬਾਲ ਦੀ ਟੋਪੀ ਬਣਾਣੀ ਏਂ।" {{gap}}“ਬਹੁਤ ਹੱਛਾ," ਵਡਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਲੈ ਜਾ।" {{gap}} ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਮੇਚਾ ਲਿਆ ਤੇ ਲੂੰਮੜੀ ਦੀ ਖਲ ਵਿਚੋਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਟੋਪੀ ਕੱਟਣ ਲਗ ਪਈ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦਿਸ ਪਿਆ, ਖਲ ਏਨੀ ਕੁ ਸੀ ਕਿ ਅੱਧੀ ਟੋਪੀ ਬਣ ਸਕੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਫੇਰ ਵਡਿਆਂ ਕੋਲ ਗਈ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲੂੰਮੜੀ ਦੀ ਖਲ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਧ ਮੰਗਣ ਲਗੀ। {{gap}}ਤਾਂ ਚਾਲ੍ਹੀ ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ, ਉਹ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਨਹੀਂ ਸਨ ਸਕੇ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਖਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲਾਹ ਸਕੇ। {{gap}}“ਜੇ ਲੂੰਮੜੀ ਦੀ ਅੱਧੀ ਖਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਟੋਪੀ ਨਹੀਉਂ ਬਣਦੀ," ਉਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲਗੇ,“ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜੇ ਆਪ ਚਲੀ ਜਾਵੇਂ ਤੇ ਲੰਮੜੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਖਲ ਆਪ ਲਾਹ ਲਿਆਵੇਂ।" {{gap}}ਔਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਚੁਕਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਗਈ ਜਿਥੇ ਉਹ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਛਡ ਆਏ ਸਨ। ਉਕਾ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਲਾਏ ਬਿਨਾਂ, ਉਹਨੇ ਲੂੰਮੜੀ ਨੂੰ ਪਰਤਾ ਲਿਆ, ਉਹਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਖਲ ਲਾਹ ਲਈ ਤੇ ਖਲ ਦੇ ਦੋ ਅੱਧਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਨੂੰ ਟੋਪੀ ਬਣਾ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਤੇ ਹੁਣ ਇਕ ਗਲ ਏ, ਜਿਹੜੀ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪੁਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ: ਤੁਹਾਡੇ ਖਿਆਲ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਾ ਕੋਣ ਸੀ-- <poem>{{gap}}ਕੀ ਇਹ ਢੱਗਾ ਸੀ? {{gap}}ਚੇਤੇ ਰਖਣਾ ਕਿ ਇਹਦੀ ਪੂਛਲ ਤੇ ਸਿਰ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਇਕ ਘੋੜਸਵਾਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਲਗ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਕੀ ਇਹ ਉਕਾਬ ਸੀ? {{gap}}ਚੇਤੇ ਰਖਣਾ ਕਿ ਉਹ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨੇਂ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਕੀ ਇਹ ਬਕਰਾ ਸੀ? {{gap}}ਚੇਤੇ ਰਖਣਾ ਕਿ ਉਹ ਇਹਦੇ ਸਿੰਙ ਹੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਉਕਾਬ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨੇ ਢੱਗੇ ਨੂੰ ਖਾਧਾ ਸੀ। {{gap}}ਕੀ ਇਹ ਆਜੜੀ ਸੀ? {{gap}}ਚੇਤੇ ਰਖਣਾ ਕਿ ਉਹਦੀ ਅਖ ਵਿਚ ਚਾਲ੍ਹੀ ਹਕੀਮ ਚਾਲੀ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿਚ ਠਿੱਲੇ ਸਨ? {{gap}}ਕੀ ਇਹ ਲੂੰਮੜੀ ਸੀ? {{gap}}ਚੇਤੇ ਰਖਣਾ ਕਿ ਉਹਨੇ ਢੱਗੇ ਦੇ ਮੋਢੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਮਾਰ ਭੁਚਾਲ ਲੈ ਆਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਕੀ ਇਹ ਬਾਲ ਸੀ? {{gap}}ਚੇਤੇ ਰਖਣਾ ਕਿ ਉਹ ਏਡਾ ਵਡਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦੀ ਟੋਪੀ ਲੂੰਮੜੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖਲ ਤੋਂ ਬਣੀ ਸੀ। {{gap}}ਜਾਂ ਕੀ ਉਹ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਹਦਾ ਦਿਉਆਂ ਜਿੱਡਾ ਬਾਲ ਸੀ? {{gap}}ਸੋਚੋ, ਦਮਾਗ਼ ਲਾ ਕੇ ਸੋਚੋ, ਤੇ, ਸ਼ਾਇਦ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਸਕੋ। </poem><noinclude></noinclude> e1j9b17ne8o0baawew0b0fd7f543koa 250 19102 227249 179150 2026-07-19T07:00:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{right|{{larger|ਅਦਾਰ-ਕੋਸੇ ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ-ਬੇ}}}} {{right|ਕਜ਼ਾਖ਼ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 228 |bSize = 464 |cWidth = 434 |cHeight = 150 |oTop = 114 |oLeft = 14 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਪਹਿਲੀਆਂ ਵੇਲੇ, ਸਤੈਪੀ - ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਅਲਦਾਰ-ਕੋਸੇ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਗ਼ਰੀਬ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਇਕ ਘੜੇ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੀ ਤੇ ਕਿੰਨੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਬ ਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਕਰ ਕੇ ਵਿਖਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਤੇ ਏਧਰ ਓਸੇ ਹੀ ਸਤੈਪੀ ਵਿਚ ਸ਼ਿਗਾਏ-ਬੇ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਦੌਲਤਮੰਦ ਆਦਮੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਗਾਏ-ਬੇ ਬਹੁਤ ਕੰਜੂਸ ਸੀ। ਸੱਚੀ ਗਲ ਇਹ ਏ, ਉਹਦੀ ਕੰਜੂਸੀ ਉਹਦੀ ਅਮੀਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਤ ਪਾਂਦੀ ਸੀ।ਉਹਦੇ ਸ਼ੂਮ ਹੋਣ ਦੀ ਹਦ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਏ-ਗਏ ਅਗੇ ਰੋਟੀ ਦਾ ਟੁਕ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੂੰਦ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਖਦਾ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਤੇ ਖਚਰੇ ਅਲਦਾਰ-ਕੋਸੇ ਨੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਣ ਦਾ ਮਤਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ-ਬੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਚਲ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਅਲਦਾਰ-ਕੋਸੇ ਕਿਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਸਾ ਛੂਟ ਪਿਆ: {{gap}}"ਠਹਿਰ ਜਾ ਤੂੰ, ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ", ਉਹ ਆਖਣ ਲਗੇ। "ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਾਹਾਨਾ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਕਰੇਗਾ। ਭੇਡ ਦੇ ਗੋਸ਼ਤ ਤੇ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ‘ਏਰਾਨ'<ref>ਏਰਾਨ - ਖਮੀਰੇ ਕੀਤੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਾਈ ਪੀਣ ਦੀ ਇਕ ਚੀਜ਼ - ਅ:</ref>ਨਾਲ ਢਿਡ ਭਰ ਜਾਏਗਾ ਤੇਰਾ।" {{gap}}"ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰੋ, ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਵੇਖ ਲਵਾਂਗੇ।"<noinclude>{{rule}} {{center|੨੧੬}}</noinclude> t3yt82ovmx7jzkyqo23amk2tcesoxj9 250 19106 227250 179152 2026-07-19T07:00:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਹ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦਾ ‘ਯੂਰਤਾ’ ਲਭਦਾ, ਸਤੈਪੀ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਦਿਨ ਘੋੜਾ ਦੁੜਾਂਦਾ ਫਿਰਿਆ, ਪਰ ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਗਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ ਗਿਆ: {{gap}}"ਸ਼ਿਗਾਏ — ਬੇ ਨੂੰ ਏਥੇ ਨਾ ਲਭਦਾ ਫਿਰ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ, ਕਿਤੇ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਐ।' {{gap}}ਅਲਦਾਰ — ਕੋਸੇ ਲਈ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਅਗੇ ਲਿਜਾਈ ਜਾਣ ਤੋਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੂੰ ਸਤੈਪੀ ਵਿਚ ਖਲੋਤਾ ਇਕ ਕਲ — ਮੁਕੱਲਾ ‘ਯੁਰਤਾ' ਦਿਸ ਪਿਆ। ਉਹਦੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਸੰਘਣੇ ਸਰੂਟ ਸਨ। {{gap}}"ਸ਼ਿਗਾਏ — ਬੇ ਸਰੂਟਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਕਿਸੇ ਗੱਲੇ ਈ ਆ ਵਸਿਆ ਹੋਇਐ," ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। {{gap}}ਤੇ, ਸਚੀ ਗਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਠੀਕ ਹੀ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਇੰਜ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਓਪਰਾ ਆਦਮੀ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਉਹਦੇ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਵੇ। ਸਰੂਟਾਂ ਦੀ ਸਰ - ਸਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਘਰ ਦੀਆਂ ਖਾਣ - ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਸਭੋ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੁਕਾ ਦੇਂਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਜੁ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਖੁਆਣਾ — ਪਿਆਣਾ ਨਾ ਪਵੇ। {{gap}}ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੇ ਇਹ ਚਲਾਕੀ ਇਕਦਮ ਹੀ ਬੁਝ ਲਈ, ਤੇ ਉਹ ਕੋਈ ਢੰਗ ਸੋਚਣ ਲਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਰੂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੜਾਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲੰਘ ਜਾਏ ਤੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੇ 'ਯੂਰਤੇ' ਪਹੁੰਚ ਪਵੇ। {{gap}}ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੇ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਸੋਚਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਢੰਗ ਨਾ ਸੁਝ ਸਕਿਆ। ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਚਲਾਕੀ ਵਾਲੀ ਤਰਕੀਬ ਅਹੁੜੀ। {{gap}}ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਲਿਜਾ, ਉਹ ਛੋਟੇ - ਛੋਟੇ ਪਥਰ ਤੇ ਗੀਟੇ ਇੱਕਠੇ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਨਾ ਕਰ ਲਏ, ਓਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਨਾ ਅਟਕਿਆ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਹਨੇਰਾ ਪੈਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਗਾ ਤੇ ਫੇਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ - ਇਕ ਕਰਕੇ ਸਰੂਟਾਂ ਵਿਚ ਸੁੱਟਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਇਕ ਪੱਥਰ ਸੁਟਿਆ ਤੇ ਸਰੂਟ ਝੂਲਣ ਤੇ ਸਰਸਰਾਣ ਲਗੇ। ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ 'ਯੂਰਤੇ' ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਕੰਨ ਲਾਈ ਰਖੇ। {{gap}}"ਕੌਣ ਏਂ?" ਉਹਨੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੇ ਇਕ ਪੱਥਰ ਹੋਰ ਸੁਟਿਆ। ਸਰੂਟ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਰਸਰਾਏ, ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ-ਬੇ ਫੇਰ ‘ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਭੱਜਾ ਆਇਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}"ਜ਼ਰੂਰ ਹਵਾ ਸਰੂਟਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਰਹੀ ਹੋਣੀ ਏਂ," ਸ਼ਿਗਾਏ -ਬੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਭੱਜਾ ਆਉਣਾ ਛਡ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਲਗਾਮ ਤੋਂ ਫੜਿਆ ਤੇ ਸਰੂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਰੀ - ਚੋਰੀ ਕੰਜੂਸ ਦੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲਗਾ। ਉਹ ਇਕ ਪੈਰ ਪੁਟਦਾ, ਅਟਕ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਡੀਕਦਾ, ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਪੈਰ ਪੁਟਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਅਟਕ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਮੁੜ ਉਡੀਕਣ ਲਗਦਾ।<noinclude>{{center|੨੧੭}}</noinclude> 99ez2a1v9vbtl4n1jve67kvlqvw7iij 250 19110 227251 179153 2026-07-19T07:00:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ 'ਯੁਰਤੇ' ਦੇ ਬੂਹੇ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਮੋਟੇ ਨਮਦੇ ਦੀ ਚਿਕ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀ। ‘ਯੂਰਤਾ’ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਤੂੜਿਆ ਪਿਆ ਸੀ: ਹਰ ਥਾਂ ਗਲੀਚੇ ਤੇ ਗੱਦੇ ਪਏ ਸਨ, ਤੇ ਭਾਰੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਵਾਲੇ ਗੱਲੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉਤੇ ਰਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਤੇ ਫ਼ਰਸ਼ ਦੇ ਅਧ- ਵਿਚਕਾਰ, ਚੁਲ੍ਹੇ ਕੋਲ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਆਪਣੇ ਟੱਬਰ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਅਗ ਉਤੇ ਟੰਗੀ ਪਈ ਇਕ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਹਾਂਢੀ ਵਿਚ ਭੇਡ ਦਾ ਗੋਸ਼ਤ ਉਬਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਕਦੀ-ਕਦੀ ਚਖ ਕੇ ਤਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਨਾਲੋਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਇਕ ਆਂਦਰ ਵਿਚ ਕੀਮਾ ਭਰਦਾ, ਸਾਸੇਜ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਆਟਾ ਗੁੰਨ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਧੀ ਇਕ ਮੱਘ ਦੇ ਖੰਭ ਲਾਹ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਨੌਕਰ ਅਗ ਉਤੇ ਭੇਡ ਦਾ ਸਿਰ ਭੁੰਨ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਓਸੇ ਪਲ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਅਚਣਚੇਤ ਹੀ ਅੰਦਰ ਵੜ ਆਇਆ। {{gap}}"ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਾਮ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਓਸੇ ਹੀ ਬਿੰਦ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਭਾਂਡੇ ਦਾ ਢੱਕਣ ਠਾਹ ਕਰ ਕੇ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਘੜੰਮ ਕਰਦਾ ਸਾਸੇਜ ਉਤੇ ਜਾ ਪਿਆ, ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਆਟੇ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਈ, ਉਹਦੀ ਧੀ ਨੇ ਮੱਘ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਕਰਟ ਦੀ ਕੰਨੀ ਨਾਲ ਕਜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨੌਕਰ ਨੇ ਭੇਡ ਦਾ ਸਿਰ ਪਿਠ ਪਿਛੇ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਏ ਨੇ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਆਖੀ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਸੁਣਾ ਫੇਰ, ਸਤੋਪੀ ਦੀਆਂ ਕੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੇ?" {{gap}}"ਸਤੈਪੀ 'ਚ ਸੁਆਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਏਨਾ ਕੁਝ ਏ ਤੇ ਬੁੱਝਣ-ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਾ ਏਨਾ ਕੁਝ ਕਿ ਉਹਦੀ ਤੈਨੂੰ ਗਲ ਸੁਣਾਂਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਲਗ ਜਾਏਗਾ।" {{gap}}"ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਣਾ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਘਟੋ-ਘਟ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਤਾਂ ਸੁਣਾ।" {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ‘ਯੁਰਤੇ' ਵਲ ਆ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ, ਮੋਟਾ ਸਪ ਰੀਂਗਦਾ ਜਾਂਦਾ ਤਕਿਆ, ਉਹ ਉਸ ਸਾਸੇਜ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਡਾ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੂੰ ਬੈਠ ਗਿਆ ਸੈਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੰਦਰ ਵੜਿਆ ਸਾਂ।” {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਮੂੰਹ ਭੈੜਾ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਆਖਿਆ ਕੁਝ ਨਾ, ਤੇ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ। {{gap}}"ਬੇ, ਅਤਬਾਰ ਆ ਜਾਈਗਾ," ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ "ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂ ਕਿ ਇਸ ਸਪ ਦਾ ਸਿਰ ਏਨਾ ਵਡਾ ਤੇ ਕਾਲਾ — ਕਾਲਾ ਸੀ, ਜਿੱਡਾ ਉਹ ਭੇਡ ਦਾ ਸਿਰ, ਜਿਹੜਾ ਤੇਰਾ ਨੋਕਰ ਹੁਣੇ ਈ ਅਗੇ 'ਤੇ ਭੰਨ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਉਹਨੇ ਪਿਠ ਪਿਛੇ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਸੀ?" {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ-ਬੇ ਨੇ ਫੇਰ ਭੈੜਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਕਿਹਾ ਕੁਝ ਨਾ, ਤੇ ਚਲਾਕ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਂਦਾ ਗਿਆ: {{gap}}"ਇਹ ਸਪ ਰੀਂਗ ਰਿਹਾ ਤੇ ਸ਼ੂਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਹਾਂਢੀ ਵਾਂਗੂ, ਜਿਦ੍ਹੇ 'ਚ ਤੇਰਾ ਗੋਸ਼ਤ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹੈ। ਮੈਂ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਛਾਲ ਕਢ ਮਾਰੀ, ਇਕ ਭਾਰਾ ਪੱਥਰ ਚੁਕਿਆ ਤੇ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਸਪ ਨੂੰ ਦੇ ਮਾਰਿਆ ਉਹਦੀ ਸਿਰੀ ਫਿਸ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਗੁੱਜੇ ਹੋਏ ਆਟੇ ਵਾਂਗ ਜਾਪਣ ਲਗੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਏ। ਸਤੈਪੀ 'ਚ ਮੈਂ ਇਹੋ - ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਮਾਲ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਖੀਆਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਰਬ<noinclude>{{center|੨੧੮}}</noinclude> 21gww4ga4b4jlab8qctjotj0gsnig2p 250 19114 227252 180630 2026-07-19T07:01:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਹੇ ਮੇਰਾ ਵੀ ਉਹੀਓ ਹਾਲ ਹੋਵੇ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਮੱਘ ਦਾ ਹੋਇਐ, ਜਿਦ੍ਹੇ ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਹੁਣੇ — ਹੁਣੇ ਖੰਬ ਪੁੱਟੇ ਨੇ।" {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੂੰ ਝੁਣਝਣੀ ਛਿੜ ਗਈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖਿਝ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਇਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਨਾ ਆਖਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹਨੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਅਗੇ ਰਖਿਆ। {{gap}}ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਬੈਠੇ ਦੇਰ ਤਕ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਮਾਸ ਹਾਂਢੀ ਵਿਚ ਉਬਲਦਾ ਸੁਰ-ਸੁਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਇਕ ਸੁਆਦਲੀ ਹੁਆੜ ‘ਯੁਰਤੇ’ ਵਿਚ ਭਰ ਗਈ। {{gap}}ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਲਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਭੁਖ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਲਲਚਾਂਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ, ਹਾਂਢੀ ਵਲ ਤਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਸ਼ਿਗਾਏ —ਬੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇੰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਉਬਲਦੀ ਰਹੇ, ਮੇਰੀਏ ਹਾਂਢੀਏ, ਅੱਧਾ ਸਾਲ ਉਬਲਦੀ ਰਹੋ!" {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ, ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਬੂਟ ਲਾਹੇ, ਲੰਮਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਉਬਾਸੀ ਲਈ ਤੇ ਬੋਲ ਪਿਆ: {{gap}}"ਆਰਾਮ ਕਰੋ, ਮੇਰੇ ਬੂਟੋ, ਦੋ ਸਾਲ ਆਰਾਮ ਕਰੋ!" {{gap}}ਇਹ ਵੇਖ ਕਿ ਉਹਦੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਦੀ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਆਪ ਰੋਟੀ ਖਾਧੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਸੌਂ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਫੇਰ ਗੋਸ਼ਤ ਵਾਲੀ ਹਾਂਢੀ ਨੂੰ ਤਿਪਾਈ ਉਤੇ ਛਡ, ਹਰ ਕੋਈ ਗਲੀਚੇ ਉਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ। {{gap}}"ਜਿਵੇਂ ਈ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੈ," ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਜਗਾ ਲਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਗੋਸ਼ਤ ਖਾ ਲਾਂਗੇ।" {{gap}}"ਜਿਵੇਂ ਈ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਸੌਂ ਜਾਂਦੈ," ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਹਾਂਢੀ 'ਚ ਗੋਸ਼ਤ ਚੜ੍ਹਿਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਭੁੱਖਾ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਰਹਾਂ!" {{gap}}ਦੋਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਨੀਂਦਰ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੂੰ ਆਈ। ਉਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲੇਟਿਆ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ‘ਯੁਰਤਾ’ ਉਹਦੇ ਘੁਰਾੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। {{gap}}ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਉਠਿਆ, ਉਹਨੇ ਹਾਂਢੀ ਵਿਚੋਂ ਗੋਸ਼ਤ ਕਢਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਹਾਂਢੀ ਵਿਚ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬੂਟ ਸੁਟ ਦਿਤੇ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੇ ਹਾਂਢੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿਤੀ, ਫੇਰ ਲੇਟ ਗਿਆ ਤੇ ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਡੀਕਣ ਲਗਾ, ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਏ। {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਜਾਗ ਪਿਆ, ਉਹਨੇ ਪਲ ਕੁ ਲਈ ਕੰਨ ਲਾਏ, ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਵਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਇਹ ਸੋਚ ਕਿ ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਏ, ਉਹਨੇ ਅਛੋਪਲੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ। {{gap}}"ਜਾਗੋ ਜਾਗ ਪਵੋ ਹੁਣ!" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। "ਜਦੋਂ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਐ, ਕੁਝ ਗੋਸ਼ਤ ਖਾ ਲਈਏ ਅਸੀਂ।" {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਢੱਕਣ ਚੁਕਿਆ, ਆਪਣੇ ਬੂਟ ਕੱਢੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੁਰੀ ਨਾਲ ਕਟ ਲਿਆ। ਉਹ ਖਾਣ ਲਗ ਪਏ, ਚਬਦੇ ਗਏ ਤੇ ਚਬਦੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਟੁਕੜੇ ਤੋੜੇ ਨਾ ਗਏ। ਕੀ ਗਲ ਸੀ, ਗੋਸ਼ਤ ਏਨਾ ਸਖ਼ਤ ਕਿਉਂ ਸੀ? {{gap}}"ਇਹ ਸਭ ਓਸ ਨਿਕੰਮੇ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਦਾ ਕਸੂਰ ਏ," ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।<noinclude>{{center|੨੧੯}}</noinclude> a9w7wl5zsuyc78bkuf8do2m9nkollr2 250 19118 227253 179216 2026-07-19T07:01:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਉਹਦੇ ਕਰ ਕੇ ਈ ਗੋਸ਼ਤ ਏਨਾ ਸਖ਼ਤ ਹੋ ਗਿਐ। ਪਰ, ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਲਾ ਜਾਏਗਾ, ਇਹਨੂੰ ਓਦੋਂ ਤਕ ਪਕਾਵਾਂਗੇ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਖਾਵਾਂਗੇ। ਤੇ ਹੁਣ ਬੋਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲਵੋ ਤੇ ਵਾਪਸ ਹਾਂਢੀ 'ਚ ਪਾ ਦਿਓ।" {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਾਂਢੀ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਅਗ ਬਾਲੇ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਲ ਵਾਲੇ ਆਟੇ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਟਿੱਕੀਆਂ ਬਣਾ ਦੇਵੇ। {{gap}} ਜਦੋਂ ਟਿੱਕੀਆਂ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਠੰਡੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਕਛ ਵਿਚ ਪਾਣ ਦੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਇੱਜੜ ਉਤੇ ਇਕ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਬਾਹਰ ਸਤੈਪੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਉਹਦੇ ਮਗਰ - ਮਗਰ ਹੋ ਪਿਆ। ਉਹ ਭੱਜਾ - ਭੱਜਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਵਾਹ, ਸ਼ਿਗਾਏ -ਬੇ, ਕਿੱਡੀ ਚੰਗੀ ਗਲ ਏ, ਮੈਂ ਜਾਗ ਪਿਆ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਈ ਜਾਣਾ ਪੈਣਾ ਸੀ ਮੈਨੂੰ। ਮੈਂ ਅਜ ਘਰ ਜਾ ਰਿਹਾਂ।" {{gap}}ਉਹਨੇ ਬਾਹਵਾਂ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾ ਲਈਆਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਘੁਟਿਆ ਤੇ ਗਰਮ ਗਰਮ ਟਿੱਕੀਆਂ ਨੇ ਕੰਜੂਸ ਨੂੰ ਲੂਹ ਛਡਿਆ। ਪਹਿਲੋਂ ਪਹਿਲ ਤਾਂ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਪੀੜ ਸਹਾਰ ਲਈ, ਪਰ ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਨਾ ਸਹਾਰੀ ਗਈ, ਉਹ ਕੂਕ ਉਠਿਆ: {{gap}}"ਉਹ! ਉਹ! ਮੈਨੂੰ ਸਾੜਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਨੇ! ਮੈਨੂੰ ਸਾੜਦੀਆਂ ਪਈਆਂ ਨੇ!" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਛ ਵਿਚੋਂ ਕਢਦਿਆਂ ਉਹ ਕੂਕਿਆ: {{gap}}"ਕੁੱਤੇ ਪਏ ਖਾਣ ਨੇ!" {{gap}}"ਛਡ ਵੀ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ” ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਆਪਣੇ ਕੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ - ਗਰਮ ਟਿੱਕੀਆਂ ਕਿਉਂ ਖੁਆਏਂ! ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਈ ਖੁਆ ਦੇ ਖਾਂ!" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਟਿੱਕੀਆਂ ਫੜ ਲਈਆਂ ਤੇ ਖਾ ਗਿਆ। {{gap}}"ਤੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਟਿੱਕੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਬਣਾਂਦੀ ਏ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ," ਅਲਦਾਰ — ਕੋਸੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੈਂ ਏਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਏਡੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਟਿੱਕੀਆਂ ਨਹੀਂ ਖਾਧੀਆਂ।" {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਭੁਖ ਉਹਨੂੰ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹ ਸਤੈਪੀ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਸ਼ਾਮੀਂ ਉਹ ਘਰ ਪਰਤਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ! ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਉਹਦੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਥੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਨਹੀਂ ਸੈਂ ਹੋ ਗਿਐ? ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਜਾ ਰਿਹੈਂ," ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਜਾ ਮੈਂ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਪਰ ਫੇਰ ਮੈਂ ਖ਼ਿਆਲ ਬਦਲ ਲਿਆ " ਅਲਦਾਰ — ਕੋਸੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਮੇਰਾ ਏਥੇ ਤੇਰੇ "ਯੁਰਤੇਂ' 'ਚ ਬੜਾ ਦਿਲ ਲਗੈ।" {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਖਿਝ ਨਾਲ ਘੂਰੀ ਵੱਟੀ, ਪਰ ਕੀਤਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਢ ਸਕਦਾ।<noinclude>{{center|੨੨੦}}</noinclude> cfmpngfdxpg5ofk8pxbq410sq84c11f 250 19122 227254 179258 2026-07-19T07:01:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਅਗਲੀ ਸਵੇਰੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਫੇਰ ਸਤੈਪੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਲਗਾ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਇਕ ਕੁੱਪਾ ‘ਏਰਾਨ' ਦਾ ਦੇ-ਦੇ, ਪਰ ਵੇਖੀਂ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਤੈਨੂੰ ਤਕ ਨਾ ਲਵੇ।” {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ -ਬ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਚਮੜੇ ਦਾ ਇਕ ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਕੁੱਪਾ ‘ਏਰਾਨ' ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਕੁੱਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੋਲੇ ਦੇ ਪਲਤੇ ਹੇਠ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਤੇ ‘ਯੂਰਤੇਂ' ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। {{gap}}"ਐਤਕੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ — ਠਾਕ ਰਹੇਗਾ," ਉਹਨੇ ਦਿਲ 'ਚ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਪਰ ਹੋਣਾ ਇੰਜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਬਾਹਰ ਭੱਜਾ — ਭੱਜਾ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਗਲ ਬਾਹਵਾਂ ਪਾ ਲਈਆਂ। ਉਹਨੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੂੰ ਏਨਾ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਘੁਟਿਆ ਕਿ 'ਏਰਾਨ ਦਾ ਕੁੱਪਾ ਉਲਟ ਗਿਆ, ਤੇ ‘ਏਰਾਨ' ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੇ ਚੋਲੇ ਉਤੇ ਡੁਲ ਗਈ। {{gap}}ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਕੁੱਪਾ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਧਕ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕੂਕ ਉਠਿਆ: {{gap}}"ਪੀ ਲੈ! ਪੀ ਲੈ!" {{gap}}"ਪੀ ਲੈਨਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਕਹਿ ਜੁ ਰਿਹੈਂ," ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਮੈਂ ਨਾਂਹ ਕਰ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ‘ਏਰਾਨ’ ਪੀ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਸਤੈਪੀ ਨੂੰ ਭੁੱਖਮ - ਭਾਣਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਚਲਾਕ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ‘ਯੁਰਤੇ’ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਧੀ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਕੰਜੂਸ ਦੇ ਘਰ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਦਿਨ ਰਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਕਿੱਡੀ ਵੀ ਚਲਾਕੀ ਤੋਂ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਤਰਕੀਬਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸੋਚੀਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਭੁਚਲਾ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਨਾ ਚਾਹੁੰਦਿਆਂ ਉਹਨੂੰ ਅਲਦਾਰ —ਕੋ ਸੇ ਨੂੰ ਖੁਆਣਾ — ਪਿਆਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਰਾਤ ਤਕ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਕੋਈ ਢੰਗ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਤੋਂ ਕਢ ਸਕਦਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਗਿਆ, ਸੋਚਦਾ ਗਿਆ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੂੰ ਸੁਝ ਪਿਆ, ਉਹਨੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸੀ। {{gap}}"ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਤਾਰਾ ਸੀ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਹੁਣ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣ ਦੀ ਧਾਰ ਲਈ। ਉਹ ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਘੋੜੇ ਕੋਲੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ, ਤੇ ਉਹਦੀ ਤਕਣੀ ਵਿਚ ਖਾਰ - ਖੁਣਸ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਅਲਦਾਰ — ਕੋਸੇ ਨੇ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਵੇਖ ਲਈ, ਤੇ ਉਸ ਸ਼ਾਮੀਂ ਉਹਨੇ ਕੁਝ ਕਾਲਖ਼ ਲਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਦੇ ਸਿਰ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਤਾਰੇ ਉਤੇ ਮਲ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਕੁਝ ਚਿੱਟੀ ਮਿੱਟੀ ਲਿੰਬ ਦਿਤੀ। ਉਹ ‘ਯੁਰਤੇ' ਅੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸੌਂ ਗਿਆ।<noinclude>{{center|੨੨੧}}</noinclude> 21l3w2qj33cjmlg7b1re98jhnf02unz 250 19126 227255 179260 2026-07-19T07:01:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ‘ਯੂਰਤੇਂ' ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉਹ ਘੋੜਾ ਚੁਣ ਲਿਆ, ਜਿਹਦੇ ਮੱਥੇ ਉਤੇ ਚਿੱਟਾ ਤਾਰਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉੱਚੀ — ਉਚੀ ਰੌਲਾ ਪਾਣ ਲਗ ਪਿਆ: {{gap}}"ਉਫ਼, ਉਫ਼, ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ, ਭੈੜੇ ਦਿਨ ਆ ਗਏ ਨੇ ਤੇਰੇ! ਘੋੜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਡਾਢਾ ਬੁਰਾ ਹੋ ਗਿਐ।" {{gap}}"ਅਲਦਾਰ -ਕੋਸੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਤੋ ਬਾਹਰ ਤਕ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ। {{gap}}"ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ, ਬਹੁਤਾ ਦਿਲ 'ਤੇ ਨਾ ਲਾ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, "ਰੌਲਾ ਨਾ ਪਾ। ਏਡੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵਢ ਲੈ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਖਾਣ ਨੂੰ ਗੋਸ਼ਤ ਚੋਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" {{gap}}"ਇਹ ਸੁਣ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਾਸਾ ਛੁਟ ਪਿਆ, ਉਹ ਇਸ ਗਲ ਉਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਘ੍ਰਿਣਤ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਤੋਂ ਬਦਲਾ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਇਹ ਉਹਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਦਿਸਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ ਵਢ ਕੇ ਰਖ ਦਿਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੜ - ਭੁਜ ਗਿਆ, ਪਰ ਚਾਰਾ ਵੀ ਕੀ ਸੀ; ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਗੋਸ਼ਤ ਪਕਾਣਾ ਤੇ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨਾਲ ਵੰਡਾਣਾ ਪਿਆ। {{gap}}"ਪਰ ਸਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ, ਅਖ਼ੀਰ ਅਲਦਾਰ-ਕੋਸੇ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਕੋਲ ਰਹਿ - ਰਹਿ ਅਕ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੀ ਧੀ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ। {{gap}}"ਜੇ ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਚੰਗਾ ਰਹੇਗਾ ਸੂ," ਉਹਨੇ ਸੋਚਿਆ। “ਸ਼ਿਗਾਏ ਬੇ ਜਿਹੇ ਪਿਓ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ — ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਇਹ ਵੀ ਉਹਦੇ ਵਾਂਗ ਕੰਜੂਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" {{gap}}ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ —ਬੇ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬਿਜ਼ — ਬੁਲਦੂਕ ਸੀ, ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਤਕਦਿਆਂ ਹੀ, ਉਹਨੂੰ ਮੌਜੀ ਤੇ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਚੰਗਾ ਲਗਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਚੋਰੀ - ਚੋਰੀ ਉਹਦੇ ਵਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਗਾਏ-ਬੇ, ਨਿਤ ਵਾਂਗ, ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਬਹਿ ਸਤੈਪੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਲਦਾਰ — ਕੋਸੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ, ਮੈਂ ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾਂ। ਹੁਣ ਵਕਤ ਆ ਗਿਐ, ਮੈਂ ਘਰ ਜਾਵਾਂ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਰਾਤੀਂ ਵਾਪਸ ਘਰ ਆਵੇਂਗਾ, ਤੇਰੇ ‘ਯੂਰਤੇ' 'ਚ ਖੁਲ੍ਹ ਈ ਖੁਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਏਗੀ।" {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਸੁਣਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਸੁਣੇ ਉਤੇ ਅਤਬਾਰ ਹੀ ਨਾ ਆਇਆ। {{gap}}"ਸਿਰਫ਼ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਿਜ਼<ref>ਬਿਜ਼ - ਆਰ — ਅਨੁ: -</ref> ਦੇ - ਦੇ," ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਬੋਲੀ ਗਿਆ, “ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੂਟ ਮਰੰਮਤ ਕਰਨੇ ਨੇ। ਅਸਲੋਂ ਟੁੱਟੇ ਪਏ ਨੇ। {{gap}}"ਠੀਕ ਏ, ਠੀਕ ਏ" ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। “ਬਿਜ਼ ਲੈ - ਲੈ, ਆਪਣੇ ਬੂਟ ਠੀਕ ਕਰ ਲੈ ਤੇ ਦਫ਼ਾ ਹੋ ਜਾ। ਹੋ ਗਿਐ ਵਕਤ ਹੁਣ!" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਉਹ ਸਤੈਪੀ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਏਧਰ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ‘ਯੂਰਤੇ' ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ —ਬੇ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ:<noinclude>{{rule}}</noinclude> 9vzydmg3k950czk8xf5e99f8xbj8z2n 250 19130 227256 179262 2026-07-19T07:01:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਹੱਛਾ, ਤੇ ਭਲੀਏ ਲੋਕੇ, ਬਿਜ਼ - ਬਲਦੂਕ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾ ਰਹੀ ਏ ਉਹ।" {{gap}}"ਦਮਾਗ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਈ?" ਗਾਏ - ਬੇ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਬੋਲ ਪਈ। "ਤੂੰ ਸੋਚਣੈ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਬਿ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਮੰਗਤੇ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ?" {{gap}}"ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਏ। ਜੇ ਅਤਬਾਰ ਨਹੀਉਂ ਆਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਆਪ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਲੈ।" {{gap}}ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਭੱਜੀ - ਭੱਜੀ 'ਯੁਰਤੇ' ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਖਾਵੰਦ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿੱਤੀ: {{gap}}"ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ! ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ! ਸਚ ਏ, ਤੂੰ ਬਿਜ਼ ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਇਦਾ ਕੀਤੈ?" {{gap}}"ਸਚ ਏ, ਸਚ ਏ!' ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। ਉਹਨੂੰ ਮੇਰੀ ਬਿਜ਼ ਦੇ - ਦੇ ਤੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਣ ਦੇ ਸੂ!" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਕਹਿ, ਸ਼ਿਗਾਏ -ਏ ਨੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਛਾਂਟਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਸਤੈਪੀ ਵਲ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਹੁਕਮ - ਅਦੂਲੀ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਯੁਰਤੇ' ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲੈ ਆਈ। ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਬਿਠਾ ਲਿਆ, ਜਿਹਦੇ ਸਿਰ ਉਤੇ ਚਿੱਟਾ ਤਾਰਾ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਗਾਏ -ਬੇ ਦੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਨੂੰ ਦੂਰ ਪਿਛਾਂਹ ਛਡਦੇ, ਉਹ ਪਰਾਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਘੋੜੇ ਚੜੇ ਇੱਕਠੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਲਦਾਰ - ਕੋਸੇ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਤੂੰ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਰਹੇਂਗੀ ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਚੰਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਸ਼ਾਮੀਂ, ਸ਼ਿਗਾਏ - ਬੇ ਆਪਣੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਨੂੰ ਪਰਤਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਉਹਦੇ ਪਿਛੋਂ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ - ਪੀਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠਾ ਤੇ ਉਹਨਾ ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਸਤੈਪੀ ਗਾਹ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਅਲਦਾਰ - ਕੱਸੇ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਲਭਾ ਤੇ ਉਹ ਖਾਲੀ ਹੱਥੀਂ ਮੁੜ ਆਇਆ।<noinclude></noinclude> mgbapw93mwz705c88or3a9muqvpw10s 250 19134 227257 179282 2026-07-19T07:01:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|{{larger|ਬੋਰੋਲਦੋਈ-ਮੇਰਗੇਨ ਤੇ ਉਹਦਾ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ}}}} {{left|ਅਲਤਾਈ ਪਰੀ - ਕਹਾਣੀ}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 236 |bSize = 464 |cWidth = 459 |cHeight = 192 |oTop = 77 |oLeft = -10 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਪਹਿਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਬੀਤ ਗਏ ਸਮੇਂ, ਨੀਲੇ ਅਲਤਾਈ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਅਲਮੀਸ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਆਦਮ-ਖੋਰ ਦਿਓ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਅਲਮੀਸ ਦੀਆਂ ਲੰਮੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਸਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਉਹ, ਲਗਾਮਾਂ ਵਾਂਗ, ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਸੁੱਟੀ ਰਖਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਉਹਦੇ ਗੋਡਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਲਾਲ ਦੰਦ ਉਹਦੇ ਲੰਮੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਸਨ। ਉਂਗਲਾਂ ਉਤੇ ਨਹੁੰਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਉਹਦੇ ਤੇਜ਼ - ਤੇਜ਼ ਪੰਜੇ ਸਨ। ਤੇ ਉਹਦਾ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡਾ ਮੋਟੇ – ਮੋਟੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਕਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਅਲਮੀਸ ਤੰਦ, ਖੂੰਖਾਰ ਤੇ ਬੇ-ਤਰਸ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆ ਪੈਂਦਾ, ਤੇ ਨਾ ਉਹ ਬੁਢਿਆਂ ਨੂੰ ਛਡਦਾ, ਨਾ ਛੋਟੇ - ਛੋਟੇ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ। ਉਹ ਕਾਬੂ – ਆਇਆਂ ਉਤੇ ਝਪਟ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਅਲਮੀਸ ਏਨਾ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਤੇ ਖਚਰਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਅਲਮੀਸ ਦਿਸਦਾ, ਲੋਕੀ ਭਜ ਨਿਕਲਦੇ ਤੇ ਲੁੱਕਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਹੋਰ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਸੁਝਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}"ਅਲਮੀਸ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਤਗੜਾ ਤੇ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਏ," ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ। “ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। । ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਭੁਚਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਸਾਨੂੰ ਜਰਨ ਤੇ ਦੜ ਵੱਟੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜਾਚ ਸਿਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਏ।" {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੜ ਵੱਟੀ ਰੱਖੀ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬੋਰੋਲਦੋਈ – ਮੇਰਗੇਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਗੜਾ ਸੀ, ਉਹ ਬਹਾਦਰ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਖਾਲੀ ਹਥ ਮੁੜ ਆਂਦੇ ਨੇ।<noinclude>{{center|੨੨੪}}</noinclude> ebzbiilx5t2aqnpkk8828phzzit2o0q 250 19141 227258 179299 2026-07-19T07:02:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227258 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਰ ਬੋਰੋਲਢੋਈ — ਮੋਰਗੇਨ ਖਾਲੀ ਹਥ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੁੜਦਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਭਰੇ ਬੁਗਚੇ ਨਾਲ ਮੁੜਦਾ: ਉਹ ਲੂੰਮੜੀਆਂ ਤੇ ਸੇਬਲਾਂ ਤੇ ਅਰਮੀਨਾਂ ਤੇ ਗਾਲ੍ਹੜ ਲਿਅਉਂਦਾ। ਉਹਨੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਜੰਗਲ ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪਹਾੜ ਗਾਹੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਜਾਨਵਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕਦੀ ਛੁਹਿਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਸਟ - ਫੇਟ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗੀ, ਉਹਦਾ ਦਮਾਗ਼ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਨਜ਼ਰ ਤਿੱਖੀ ਸੀ ਤੇ ਬਾਂਹ ਉਹਦੀ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਅਲਮੀਸ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਬੋਰੋਲਦੋਈ —ਮੇਰਗੇਨ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆ ਗਿਆ। ਸਹਿਮੇ ਲੋਕ ਏਧਰ - ਓਧਰ ਭੱਜਣ ਲਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗੇ, ਉਹ ਲੁੱਕਣ ਕਿਥੇ। ਤੇ ਅਲਮੀਸ ਨੇ ਇਕ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਵਾਪਸ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਉਹ ਨੇੜੇ ਸੀ, ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਖੁਸਰ - ਫੁਸਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਿਵਾ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਹੀ ਨਾ ਪਈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਉੱਚੀ — ਉਚੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਰੋਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}"ਦਿਓ ਅਗੋ ਕਿਦਾਂੱ ਬੱਚਾ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ? ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰਦਿਆਂ ਮਾਵਾਂ ਕੂਕੀਆਂ, ਤੇ ਬੱਚੇ ਰੀਂ - ਰੀਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਆਦਮੀ ਮੱਥਾ ਵਟਦੇ ਤੇ ਚੁਪ ਰਹਿੰਦੇ। {{gap}}ਫੇਰ ਬੋਰੋਲਦਾਈ — ਮੋਰਗੇਨ ਬੋਲਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਅਥਰੂ ਵਹਾਣਾ ਤੇ ਲੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਬੇ-ਫ਼ਾਇਦਾ ਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਅਲਮੀਸ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਈ ਅਸੀਂ ਸਹਿਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਰਹਿ ਸਕਾਂਗੇ।” {{gap}}ਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ: {{gap}}"ਅਸੀਂ ਅਲਮੀਸ ਨੂੰ ਹਰਾ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਖਲਾਸੀ ਕਰਾ ਕਿਵੇਂ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਅਸੀਂ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ, ਕਿ ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਉਡ ਜਾਈਏ, ਨਾ ਅਸੀਂ ਮੱਛੀਆਂ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਣੀ 'ਚ ਲੁਕ ਜਾਈਏ। ਸਾਡਾ ਲਾਹਣਤੀ ਦਿਓ ਦੇ ਪੰਜਿਆਂ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਮਰ ਮੁਕ ਜਾਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਐ।” {{gap}}ਬੋਰੋਲਦੋਈ — ਮੋਰਗੇਨ ਡਾਢਾ ਉਦਾਸ ਤੇ ਜੀ - ਭਿਆਣਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਅਲਮੀਸ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਉਹਦੀਆਂ ਬੋਟੀਆਂ ਕਰ ਛੱਡੋ। ਤੇ ਨਾ ਈ ਬਾਕੀ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਇਸ ਲਈ ਜੰਮੇ ਨੇ। ਨਹਿਸ਼ ਆਦਮ ਖੋਰ ਅਲਮੀਸ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾਣਾ ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।” {{gap}}ਪਰ ਇਹ ਕੀਤਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇ? {{gap}}ਅਲਮੀਸ ਨੂੰ ਲੜਾਈ ਲਈ ਵੰਗਾਰਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਠਦਾ: ਅਲਮੀਸ ਏਨਾ ਤਕੜਾ ਸੀ ਕਿ ਬੰਦੇ ਦੀ ਤਾਂ ਗਲ ਹੀ ਛੱਡੋ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਨਾਲੇ, ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਲੜਨ ਉਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣਾ। ਅਲਮੀਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਰਾਹਿਆ ਤੇ ਦਬਾਇਆ ਹੋਇਆ ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਤੇ ਜਿਗਰੇ ਤੋਂ ਵਾਰ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਲਮੀਸ ਨੂੰ ਭੁਚਲਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ: ਉਹ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਸਭੋ ਕੁਝ ਬੁਝ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਬੋਰੋਲਦੋਈ — ਮੇਰਗੇਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਲਮੀਸ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਕਰਾਣ ਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦਾ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਜਨ ਨਾਲ ਨਾ ਬੈਠਾ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਗਿਆ, ਸੋਚਦਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੜਾ ਚਿਰ, ਬੜਾ ਹੀ ਚਿਰ, ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੂੰ ਸੁਝ ਪਿਆ, ਉਹਨੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸੀ।<noinclude>{{center|੨੨੫}}</noinclude> tiygjlwysg5b5knzxr4vw1odyqu5tm4 250 19145 227259 179300 2026-07-19T07:02:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227259 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਰ ਇਹ ਹੈ ਕੀ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾ ਦਸਿਆ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਕਮਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਚੁਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਦਿਲ 'ਚ ਹਿੰਮਤ ਹੈ ਈ?" {{gap}}"ਹੈ ਵੇ!” ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਦਿਲ ’ਚ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦਰਦ ਹੈ ਈ?" {{gap}}"ਹੈ ਵੇ।” {{gap}}"ਤਾਂ ਆ ਮੇਰੇ ਨਾਲ। ਵਾਟ ਸਾਡੀ ਲੰਮੀ ਏਂ, ਤੇ ਕੰਮ ਸਾਡਾ ਡਰਾਉਣਾ। ਪਰ ਜਾਣਾ ਅਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਏ। ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪੁਛਣਾ ਚਾਹੁਣੇ?" {{gap}}ਪਰ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤੇ ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੁਪ — ਚਾਪ ਟੁਰ ਪਏ, ਉਹਨਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਵਲ ਹੋ ਪਏ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਲਮੀਸ ਦਾ ਲਾਂਘਾ ਸਮਝੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਉਹ ਇਕ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ, ਪਥਰੀਲੇ ਢਲਾਣਾਂ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਤੇ ਰਾਹ ਵਿਖਾਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਪਹੇ ਤਕ ਦੀ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਉਹ ਅਗੇ ਟੁਰਦੇ ਗਏ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਖੁਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਪਏ। {{gap}}ਉਥੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦਾ ਇਕ ਉਚਾ ਸਾਰਾ ਠੁੰਡ ਖੜਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਝਾੜੀਆਂ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਿਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਪੰਛੀ। {{gap}}ਬੋਰੋਲਦੋਈ — ਮੋਰਗੇਨ ਖਲੋ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਲਾਹੇ ਤੇ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਠੁੰਡ ਨੂੰ ਪਾ ਦਿਤੇ। ਉਹਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਹਦੇ ਵਲ ਚੁਪ — ਚਾਪ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਹਨੇ ਕੋਈ ਵੀ ਸਵਾਲ ਨਾ ਪੁਛਿਆ। ਪਿਉ ਨੇ ਠੁੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਕਰ ਕੇ ਧੂਣੀ ਬਾਲੀ, ਤੇ ਤਾਂ ਵੀ ਮੁੰਡਾ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਏਥੇ ਧੂਣੀ ਕੋਲ ਬਹਿ ਜਾ, ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕੀ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਭੱਜੀਂ ਨਾ।” {{gap}}"ਨਹੀਂ ਭੱਜਾਂਗਾ।” {{gap}}"ਜੁ ਕੁਝ ਹੋਵੇਗਾ, ਦਹਿਸ਼ ਪਾ ਦੇਗਾ ਤੈਨੂੰ।” {{gap}}"ਨਹੀਂ ਪਾਏਗਾ।” {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਫੇਰ, ਬਹਿ ਜਾ ਤੇ ਉਡੀਕ।" {{gap}}ਮੁੰਡਾ ਧੂਣੀ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਿਓ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਮਾਨ ਤੇ ਤੀਰ ਫੜੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਾ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸਿਵਾ ਓਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਚੁਪ — ਚਾਪ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਡਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਤਿੜਕਣ ਤੇ ਡਾਹਣਾਂ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਤੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਆਪ ਅਲਮੀਸ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। ਉਹਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਉਹਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉਤੇ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਅੱਖਾਂ ਉਹਦੀਆਂ ਲਾਲ ਸੂਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣ ਤੇਜ਼ ਦੰਦ ਕਰੀਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਧੂਣੀ ਕੋਲ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗੜਕ ਪਿਆ:<noinclude>{{center|੨੨੬}}</noinclude> rhkm7xnm674mp6zkwu4sdalc7jygb36 250 19149 227260 179301 2026-07-19T07:02:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227260 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਮੈਂ ਮਾਸ ਲਈ ਪਿੰਡ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਤੇ ਮਾਸ ਮੈਨੂੰ ਏਥੇ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਏ!” {{gap}}ਵੇਰ ਉਹਨੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਠੰਡ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਸਮਝ, ਹਸ ਕੇ ਆਖਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਸੁਣਾ, ਸ਼ਿਕਾਰੀਆ, ਵੇਖ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਖਾਂਦਿਆਂ! ਉਹਨੂੰ ਬਚਾਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕਰੀਂ।" {{gap}}"ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਅਲਮੀਸ ਧੂਣੀ ਵਲ ਭਜਿਆ। ਭੱਜਣ ਵੇਲੇ ਉਹਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਹਵਾ ਵਿਚ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਲੰਮੇ ਪਸ਼ਮ ਦੇ ਕੋਟ ਦੇ ਪਲਤੇ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ। ਅਲਮੀਸ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਮੁੰਡਾ ਠੰਡ ਦੇ ਪਿਛੇ ਦੌੜ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਭਜਿਆ, ਪਰ ਮੁੰਡਾ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਦੌੜਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਦਿਓ ਉਹਨੂੰ ਫੜ ਨਾ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਹੁਣ ਬੋਰੋਦਲੋਈ — ਮੇਰਗੇਨ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਇਕ ਤੀਰ ਛਡਿਆ ਤੇ ਉਹ ਅਲਮੀਸ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੇ ਅਧ — ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਜਾ। ਪੀੜ ਨਾਲ ਅਲਮੀਸ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਏਨੀਆਂ ਉਚੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਰੌਲੇ ਨਾਲ ਦਰਖ਼ਤ ਲਿਫ ਗਏ, ਤੇ ਚਟਾਨਾਂ ਤਿੜਕ ਗਈਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਹੇਠ ਰਿੜ ਆਈਆਂ। {{gap}}ਤੇ ਬੋਰੋਲਦੋਈ — ਮੇਰਗੇਨ ਦੈਂਤ ਨੂੰ ਇਕ ਪਿਛੋਂ ਦੂਜਾ ਤੀਰ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਅਲਮੀਸ ਨੂੰ ਕਹਿਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਠੁੰਡ ਵਲ ਭੱਜਾ, ਜਿਹਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪੁਆਏ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਦੱਬਣ ਤੇ ਟੁੱਕਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਪਰ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹ ਧੜੰਮ ਕਰਦਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਆ ਪਿਆ। ਬੋਰੋਲਦੋਈ — ਮੇਰਗੇਨ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਅਲਮੀਸ ਮਰ ਚੁਕਾ ਸੀ। {{gap}}ਬੋਰੋਲਦੋਈ — ਮੇਰਗੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਨਾ ਪੁਛਿਆ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਡਰ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਲਫ਼ਜ਼ ਹੀ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਆ!" {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਦੋਵੇਂ ਪਿੰਡ ਵਲ ਚਲ ਪਏ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਪੁੱਜੇ, ਬੋਰੋਲਦੋਈ — ਮੇਰਗੇਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਅਮਨ - ਚੈਨ ਨਾਲ ਵਡੇ ਹੋਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਸਹਿਮੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਣਗੀਆਂ। ਅਲਮੀਸ ਮਰ ਚੁਕਿਐ, ਉਹਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਐ।" {{gap}}"ਕਿੰਨੇ ਮਾਰਿਐ ਉਹਨੂੰ?" ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਮਾਰਿਐ।" {{gap}}"ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਲੈ ਗਿਆ ਸੈਂ?" {{gap}}"ਉਹਨੇ ਅਲਮੀਸ ਲਈ ਤਮ੍ਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਦਿਤਾ।" {{gap}}"ਪਰ ਅਲਮੀਸ ਉਹਦੀ ਬੋਟੀ - ਬੋਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ?" {{gap}}"ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ।” {{gap}}ਤੇ ਇਕ ਵੀ ਹੋਰ ਲਫ਼ਜ਼ ਆਖੇ ਬਿਨਾਂ, ਬੋਰੋਲਦੋਈ — ਮੇਰਗੇਨ ਆਪਣੇ ਘਰ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੀਲੇ ਅਲਤਾਈ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਬੇ-ਤਰਸ ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਕਰਾਈ ਗਈ।<noinclude></noinclude> 3p653kpo4xw9ltk6fxn6ohrmlbgxed3 250 19153 227261 179320 2026-07-19T07:02:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227261 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{left|{{larger|ਫ਼ਰਨ-ਮੁਟਿਆਰ}}}} {{left|ਯਾਕੂਤ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਇਕ ਸਵੇਰੇ ਪੰਜਾਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਦੀ ਇਕ ਬੁੱਢੀ . ਉਠੀ ਤੇ ਬਾਹਰ ਪੈਲੀਆਂ ਨੂੰ ਗਈ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਚੌੜੀ ਪੈਲੀ ਵਿਚ ਉਹਨੇ ਇਕ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਛ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਬਟਾ, ਪੰਚ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਵਾਲੀ ਇਕ ਫ਼ਰਨ, ਵੇਖੀ, ਉਹਨੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ, ਜੜੋ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਰੂੰਬਲ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆਂ ਬਿਨਾਂ ਪੁਟ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ 'ਯੂਰਤੇ' ਵਿਚ ਲੈ ਆਈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰਾਹਣੇ ਉਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਤਾਂ ਉਹ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਕੱਢਣ ਬਹਿ ਗਈ। {{gap}}ਉਹ ਓਥੇ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਦੇ ਕੰਨੀਂ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚੋਂ ਟੱਲੀਆਂ ਦੀ ਟੁਣ- ਟੁਣ ਪਈ। ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੁਧ ਵਾਲੀ ਦੋਹਣੀ ਰਖ ਦਿਤੀ, ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਦੁਧ ਡੁਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਭੱਜੀ ਭੱਜੀ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚ ਗਈ ਤੇ ਆਲੇ- ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਣ ਲਗੀ, ਪਰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸਗਵੀਂ ਦੀ ਸਗਵੀਂ ਸੀ: ਰਾਹ ਉਤੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਛ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਬੂਟਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਫ਼ਰਨ ਵਰਗੀ ਫ਼ਰਨ। ਬੱਢੀ ਫੇਰ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਕੱਢਣ ਬਹਿ ਗਈ, ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਫੇਰ ਟੱਲੀਆਂ ਦੀ ਟੁਣ - ਟੁੰਣ ਸੁਣੀਤੀ। ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਦੁਧ ਡੋਲ੍ਹ੍ਦੀ, ਉਹ ਭੱਜੀ - ਭੱਜੀ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਉਹਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉਤੇ ਇਕ ਅਚਰਜ ਸੁਹਜ ਵਾਲੀ ਮੁਟਿਆਰ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਮੁਟਿਆਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਭਰਵੱਟੇ ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਕਾਲੀਆਂ ਸੇਬਲਾਂ ਸਨ। ਫ਼ਰਨ ਮੁਟਿਆਰ ਬਣ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}ਉਹ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹੋ ਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਬਣ ਜਾ।" {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚ ਇੱਕਠੀਆਂ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਈਆਂ।<noinclude> {{center|੨੨੮}}</noinclude> jv3jreuefn30hwssb0za1edgmrxx4ys 250 19157 227262 179316 2026-07-19T07:02:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227262 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਖੁਰਜੀਤ — ਬੋਰਗੇਨ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਨੋਜਵਾਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਤਾਇਗਾ<ref>ਤਾਇਗਾ - ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ - ਸੰ:</ref> ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਚਿੱਟੀ ਗਾਲ੍ਹੜ ਦਿੱਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ। ਉਹ ਸਵੇਰ ਸਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤਕ ਤੀਰ ਛਡਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਉਹ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਗਾਲ੍ਹੜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਨਾ ਬਣਾ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਗਾਲ੍ਹੜ ਟਪੋਸੀਆਂ ਮਾਰਦੀ ਕੇਲੋਂ ਦੇ ਇਕ ਰੁਖ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਕੋਲੋਂ ਤੋਂ ਉਹਨੇ ਇਕ ਬਰਚ ਰੁਖ ਉਤੇ ਛਾਲ ਕਢ ਮਾਰੀ ਤੇ ਓਥੋਂ ਇਕ ਲਾਰਚ — ਰੁਖ ਉਤੇ ਤੇ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਦੇ 'ਯੂਰਤੇ' ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਉਹ ਇਕ ਚੀੜ੍ਹ ਦੇ ਰੁਖ ਉਤੇ ਆ ਬੈਠੀ। {{gap}}ਖਰਜੀਤ — ਬੋਰਗੇਨ ਭੱਜਾ — ਭੱਜਾ ਚੀੜ੍ਹ ਦੇ ਰੁਖ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਇਕ ਤੀਰ ਹੋਰ ਛਡਿਆ, ਪਰ ਗਾਲੜ ਫੇਰ ਭਜ ਨਿਕਲੀ, ਤੇ ਤੀਰ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ‘ਯੂਰਤੇ ਦੀ ਧੂੰਏ ਵਾਲੀ ਮੋਰੀ ਵਿਚ ਜਾ ਪਿਆ! {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੀਰ ਚਾਹੀਦੈ, ਬੇਬੇ, ਉਹ ਮੋੜ ਦੇ ਮੈਨੂੰ!" ਖਰਜ਼ੀਤ — ਬੋਰਗੇਨ ਨੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ, ਪਰ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਖਰਜੀਤ — ਬੋਰਗੇਨ ਨੂੰ ਡਾਢਾ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਰੋਹ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ‘ਯੁਰਤੇ' ਅੰਦਰ ਭਜਿਆ। {{gap}}ਓਥੇ, ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਇਕ ਸੁਹਣੀ ਮੁਟਿਆਰ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਉਹ ਏਡੇ ਹੁਸਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਖਰਜੀਤ ਬੇਰਗੇਨ ਦਾ ਅੰਦਰ ਦਾ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਘੇਰਨੀ ਆ ਗਈ। ਇਕ ਵੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਬੋਲੇ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਬਾਹਰ ਭਜ ਨਿਕਲਿਆ, ਪਲਾਕੀ ਮਾਰ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਿਰਪਟ ਘਰ ਵਲ ਦੁੜਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਓ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੰਜਾਂ ਗਊਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ, ਕੋਲ 'ਯੂਰਤੇ' ਵਿਚ ਡਾਢੀ ਸੁਹਣੀ ਕੁੜੀ ਏ। ਉਹਦੇ ਵਲ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜੋ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਵਹੁਟੀ ਬਣਾਣਾ ਚਾਹੁਨਾ।” {{gap}}ਖਰਜੀਤ — ਬੋਰਗੇਨ ਦੇ ਪਿਓ ਨੇ ਕੁੜੀ ਲਈ ਇਕਦਮ ਹੀ ਨੌਂ ਘੋੜਿਆਂ ਉਤੇ ਨੌਂ ਬੰਦੇ ਘਲ ਦਿਤੇ। {{gap}}ਵਿਚੋਲੇ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਦੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਏਡੇ ਹੁਸਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰ ਦਾ ਸਾਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਫੇਰ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੂਰਤ ਪਰਤ ਆਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ, ਸਿਵਾਇ ਇਕ ਤੋਂ, ਜਿਹੜਾ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਇਜ਼ੱਤ ਮਾਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ‘ਯੁਰਤੇ' ਵਿਚੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। {{gap}}"ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀਏ ਬੁੱਢੀਏ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮੁਟਿਆਰ ਖਰਜੀਤ — ਬੋਰਗੇਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਂਗੀ, ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣਨ ਲਈ?" {{gap}}"ਦੇ ਦਿਆਂਗੀ," ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, ਉਹ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਸੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਰਜ਼ਾਮੰਦ ਸੀ।<noinclude>{{center|੨੨੯}}</noinclude> b2jqj54u1zegicygha9648i69q141c7 250 19161 227263 179360 2026-07-19T07:03:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227263 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਵਹੁਟੀ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੋਖਾ ਕੁਝ ਤਾਰਨਾ ਪਵੇਗਾ," ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਨੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਘੋੜੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣੇ ਪੈਣਗੇ, ਜਿੰਨੇ ਮੇਰੀ ਪੈਲੀ 'ਚ ਸਮਾ ਸਕਣ।" {{gap}}ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਘੋੜੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਦੀ ਪੈਲੀ ਵਿਚ ਹਿਕ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਏਨੇ ਸਾਰੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਮਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਸੁਹਣੇ ਕਪੜੇ ਪੁਆਏ, ਉਹਨੂੰ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਡੱਬਾ ਘੋੜਾ ਲਿਆਂਦਾ, ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਲਗਾਮ ਪਾਈ, ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਾਠੀ ਰੱਖੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇਕ ਛਾਂਟਾ ਲਮਕਾ ਦਿਤਾ। ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਹਥ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੈ ਆਇਆ, ਡੱਬੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਘਰ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਅਚਣਚੇਤ ਹੀ ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਇਕ ਲੂੰਮੜੀ ਦਿਸ ਪਈ। ਖੁਰਜੀਤ —ਬੇਰਗੇਨ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੈਂ ਲੂੰਮੜੀ ਦੇ ਪਿਛੇ ਜਾ ਰਿਹਾਂ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਈ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੇ ਤੂੰ ਏਸੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਈ ਚਲੀ ਜਾਈਂ, ਓਸ ਥਾਂ ਤਕ, ਜਿਥੇ ਇਹਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹੋ ਦੋ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਪੂਰਬ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸੇਬਲ ਦੀ ਖਲ ਟੰਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ — ਚਿੱਟੀ ਧੌਣ ਵਾਲੇ ਰਿਛ ਦੀ ਖਲ। ਪੱਛਮ ਵਾਲੇ ਰਾਹ ਵਲ ਨਾ ਮੁੜੀਂ। ਓਸ ਰਾਹ ਜਾਈਂ ਜਿੱਧਰ ਤੈਨੂੰ ਸੇਬਲ ਦੀ ਖਲ ਦਿੱਸੇ।” {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਉਹਨੇ ਘੋੜਾ ਸਿਰਪਟ ਦੌੜਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਇਕੱਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਠੀਕ ਵਕਤ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਦੁਰਾਹੇ `ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਪਈ। ਪਰ ਉਹ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਖਰਜ਼ੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਭੁਲ ਗਈ। ਉਹ ਉਸ ਰਾਹ ਵਲ ਮੁੜ ਗਈ ਜਿੱਧਰ ਰਿਛ ਦੀ ਖਲ ਟੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹ ਲੋਹੇ ਦੇ ਇਕ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ‘ਯੁਰਤੇ' ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪਈ। {{gap}}'ਯੁਰਤੇਂ' ਵਿਚੋਂ, ਲੋਹੇ ਦਾ ਵੇਸ ਪਾਈ, ਅਠਵੇਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨਿਕਲੀ। ਉਹਦੀ ਇਕੋ ਲਤ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮਰੁੰਡੀ - ਤਰੁੰਡੀ ਹੋਈ, ਇਕ ਬਾਂਹ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਲਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਮਰੁੰਡੀ - ਤਰੁੰਡੀ ਹੋਈ, ਉਹਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਅਧ - ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਕੋਝੀ, ਬੇ- ਨੂਰ ਅਖ ਸੀ, ਇਕ ਲੰਮੀ ਕਾਲੀ ਜੀਭ ਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੀ ਛਾਤੀ ਤਕ ਲਮਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਘੋੜੇ ਤੋਂ ਧਰੂਹ ਲਿਆ, ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਮਾਸ ਲਾਹ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਲਾ ਲਿਆ; ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਹਣੇ ਕਪੜੇ ਖਿਚ ਲਾਹੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਪਾ, ਉਹਨੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ‘ਯੁਰਤੇਂ' ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ, ਉਹ ਡੱਬੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੀ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵਲ ਹੋ ਪਈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਉਹ ਖਰਜ਼ੀਤ - ਬੇਰਰੇਨ ਦੇ ਪਿਓ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਆਣ ਰਲਿਆ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਕੁਝ ਦਿਸਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਨਾ ਕੁਝ ਬੁਝਿਆ। {{gap}}ਖਰਜ਼ੀਤ - ਏਰਗੇਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਅਗੋਂ ਮਿਲਣ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ।ਨੌਂ ਸੁਹਣੇ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਅਠ ਕੁੜੀਆਂ ਉਹਨੂੰ ਅਗੋਂ ਲੈਣ ਲਈ ਘੋੜਾ ਬੰਨਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਆਈਆਂ। {{gap}}ਕੁੜੀਆਂ ਆਪੋ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ:<noinclude>{{center|੨੩੦}}</noinclude> 3dqh9n3yq0im0m5suoime5x3egzdfj5 250 19165 227264 179440 2026-07-19T07:03:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227264 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਬਸ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਣਾ ਏਂ ਤੇ ਇਕ ਬੋਲ ਬੋਲਣਾ ਏਂ ਤੋਂ ਸੁਹਣੇ ਤੇ ਸੁਹਣੇ ਮੋਤੀ ਝੜ ਪੈਣੇ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖਿਲਰ ਜਾਣੇ ਨੇ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਮੋਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੋਣ ਲਈ ਧਾਗਾ ਲੈ ਆਈਆਂ। {{gap}}ਮੁੰਡੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਇਕੋ ਪੈਰ ਈ ਪੁਟਣਾ ਏਂ, ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਉਹ ਲੰਘੀ, ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ — ਪਿਛੇ ਕਾਲੀਆਂ ਸੇਬਲਾਂ ਨੇ ਟੁਰ ਪੈਣੋਂ। {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਸੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਫੁੰਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰ - ਕਮਾਨ ਲੈ ਆਏ। {{gap}}ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਹੁਟੀ ਬੋਲਣ ਲਗੀ, ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਡੱਡੂ ਨਿਕਲੇ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਇਕ ਕਦਮ ਚੁਕਿਆ, ਰੋਡੇ ਨਿਊਲੇ ਉਹਦੇ ਮਗਰ ਭਜ ਪਏ। {{gap}}ਸਾਰੇ ਜਿਹੜੇ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਲੈਣ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਹੱਕੇ-ਬੱਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਅੰਦਰੋ - ਅੰਦਰੀਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਲਾੜ੍ਹੇ ਦੇ ‘ਯੁਰਤੇ' ਤਕ ਹਰੀ ਘਾਹ ਦਾ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਾ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਵਹੁਟੀ ਦਾ ਹਥ ਫੜ, ਉਹਨੂੰ ਓਧਰ ਲੈ ਗਏ। {{gap}}ਵਹੁਟੀ ‘ਯੂਰਤੇ' ਅੰਦਰ ਵੜੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਤਿੰਨ ਲਵੇ ਲਾਰਚ — ਰੁਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਬਲਾਂ ਨਾਲ ਚੁਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਅਗ ਬਾਲੀ। {{gap}}ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਵਿਆਹ ਦੀ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਹੋਈ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖਾਧਾ ਤੇ ਪੀਤਾ, ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਤੇ ਮੌਜਾਂ ਮਾਣੀਆਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਾ ਬੁਝਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਸਲ ਵਹੁਟੀ ਉਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਪਿਛੋਂ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਕੱਢਣ ਲਈ ਪੈਲੀ ਵਿਚ ਆਈ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਓਸੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਉਤੇ ਹੀ ਇਕ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਛਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਬੂਟਾ ਉਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਹਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਸਨ, ਤੇ ਬੂਟਾ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਸੁਹਲ ਸੀ। {{gap}}ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹ ਸਮੇਤ ਪੁਟ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ‘ਯੁਰਤੇ' ਅੰਦਰ ਲੈ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰਾਹਣੇ ਉਤੇ ਰਖ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਪੈਲੀ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਧਾਰ ਕੱਢਣ ਲਗ ਪਈ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ‘ਯੂਰਤੇਂ' ਵਿਚੋਂ ਟੱਲੀਆਂ ਦੀ ਟੁਣ - ਟੁਣ ਸੁਣੀਤੀ। ਉਹ ਅੰਦਰ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਕੀ ਵੇਖਿਆ, ਅਸਲੋਂ ਉਹੀਉ ਹੀ ਮੁਟਿਆਰ ਬੈਠੀ ਸੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸੁਹਣੀ ਲਗ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}"ਏਥੇ ਕਿਵੇਂ ਏਂ ਤੂੰ, ਵਾਪਸ ਕਿਉਂ ਆ ਗਈ ਏਂ?" ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮਾਏ," ਕੁੜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, “ਜਦੋਂ ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ‘ਯੂਰਤੇ' ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੇ ਸਾਂ ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਉਹ ਘੋੜਾ ਇਕ ਲੂੰਮੜੀ ਪਿਛੇ ਪਾਣ ਲਗਾ ਏ ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਹੇ ਚਲਦੇ ਜਾਣਾ ਏ ਜਿਥੇ ਸੇਬਲ ਦੀ ਖਲ ਟੰਗੀ ਹੋਈ ਏ ਤੇ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲੇ ਰਾਹ ਦੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਨਹੀਂ ਮੁੜਨਾ, ਜਿੱਧਰ ਰਿਛ ਦੀ ਖਲ ਟੰਗੀ ਹੋਈ ਏ। ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਕਿਹਾ ਭੁਲ ਗਈ, ਗ਼ਲਤ ਰਾਹ 'ਤੇ ਪੈ ਗਈ ਤੇ ਛੇਤੀ ਈ ਲੋਹੇ ਦੇ ਇਕ ‘ਯੁਰਤੇ' ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪਈ। ਮੈਨੂੰ ਅਠਵੇਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਮਿਲ ਪਈ ਤੇ ਪੰਜੇ ਮਾਰ - ਮਾਰ ਉਹਨੇ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਮਾਸ ਲਾਹ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ। ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਸੁਹਣੇ<noinclude>{{center|੨੩੧}}</noinclude> g5dea0eh61o0tt2qpxudfb7qta688t2 250 19169 227265 179439 2026-07-19T07:03:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227265 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਪੜੇ ਲਾਹ ਲਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪ ਪਾ, ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ‘ਯੂਰਤੇ' ਦੇ ਪਾਰ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਡੱਬੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤੇ ਨਿਕਲ ਟੁਰੀ । ਕੁਝ ਚਿੱਟੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਬਾੜਿਆਂ 'ਚ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਧਰੂੰਹਦੇ - ਧਰੂੰਹਦੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ‘ਯੁਰਤੇ' ਕੋਲ ਇਕ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਪੈਲੀ 'ਚ ਲੈ ਆਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਛਲ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਫੇਰ ਜਿਉਂ ਪਈ। ਹਾਇ, ਨੀ ਮਾਏ, ਦਸ ਮੈਂ ਫੇਰ ਕਦੀ ਮਿਲ ਸਕਾਂਗੀ ਖਰਜ਼ੀਤ —ਬੇਰਗੇਨ ਨੂੰ?" {{gap}}ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਉਹਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਧਰਵਾਸ ਦੇਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲਗੀ। {{gap}}"ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ, ਮਿਲੇਂਗੀ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ," ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਤੇ ਏਨਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹੋ ਤੇ ਮੇਰੀ ਧੀ ਬਣ ਜਾ।" {{gap}}ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਰਨ — ਮੁਟਿਆਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫੇਰ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ‘ਯੂਰਤੇ' ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}ਡੱਬੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਕਿ ਫ਼ਰਨ-ਮੁਟਿਆਰ ਜਿਉਂ ਪਈ ਏ ਤੇ ਉਹ ਖਰਜ਼ੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਦੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਮਨੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਸੁਣ, ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਏਥੇ ਲਿਆਂਦਿਆਂ ਉਹਨੂੰ 'ਕਲਿਆਂ ਛਡ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਅਗੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਰਾਹੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਪਈ ਸੀ, ਜਿਥੇ ਰਿਛ ਦੀ ਖਲ ਟੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਇਕ ‘ਯੂਰਤੇ' ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪਈ ਸੀ। ਅਠਵੇਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਭਜਦੀ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਮਾਸ ਲਾਹ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਸੁਹਣੇ ਕਪੜੇ ਲਾਹ ਲਏ ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਪਾ ਲਏ ਸਨ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ‘ਯੁਰਤੇ' ਤੋਂ ਪਾਰ ਸੂਟ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ‘ਯੁਰਤੇਂ' 'ਚ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਰਹਿੰਦੀ ਏ ਤੇ ਤੇਰੀ ਨੂੰਹ ਬਣੀ ਹੋਈ ਏ ਤੇ ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਮੇਰੀ ਅਸਲੀ ਮਾਲਕਨ ਦਾ ਸਵਾਲ ਏ, ਉਹ ਫੇਰ ਜਿਊਂ ਪਈ ਏ। ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦੈ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ‘ਯੁਰਤੇ’ ਲੈ ਆਵੇਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰੇਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਾਲਤ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਏਗੀ ਆ। ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਤੇਰੇ ਚੁਲ੍ਹਾ ਤੇ ‘ਯੁਰਤਾ' ਢਾਹ ਦੇਵੇਗੀ, ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣਾ ਦੇਵੇਗੀ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗੀ।" {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ, ਬੁੱਢਾ ਭੱਜਾ — ਭੱਜਾ 'ਯੂਰਤੇਂ' ਅੰਦਰ ਗਿਆ। {{gap}}"ਪੁੱਤਰਾ, ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਕਿਥੋਂ ਲਿਆਂਦੀ ਸਾਈ?" ਉਹਨੇ ਖਰਜ਼ੀਤ —ਬੇਰਗੇਨ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। ਕੌਣ ਏ ਉਹ?" {{gap}}"ਉਹ ਪੰਜ ਗਊਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਨ, ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ, ਦੀ ਧੀ ਏ," ਖਰਜ਼ੀਤ —ਬੇਰ- ਗੇਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਪਿਓ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਡੱਬਾ ਘੋੜਾ ਮੇਰੇ ਅਗੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੈ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਏਥੇ ਲਿਆ ਰਿਹਾ ਸੈ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ 'ਕੱਲੀ ਛਡ ਗਿਆ ਸੈਂ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੁਰਾਹੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਹ ਉਸ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਈ,ਜਿਨ੍ਹੇ ਉਹਨੂੰ ਲੋਹੇ ਦੇ ਇਕ 'ਯੁਰਤੇ' ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿਤੇ। ਅਠਵੇਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਘੋੜਿਉਂ ਧਰੂਹ ਲਿਆ। ਪੰਜੇ ਮਾਰ - ਮਾਰ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਦਾ ਮਾਸ ਲਾਹ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ, ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ<noinclude>{{center|੨੩੨}}</noinclude> 9e0hwpuohxd7qa4n8ap3mwjsu36n3yi 250 19172 227266 179363 2026-07-19T07:03:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227266 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 245 |bSize = 464 |cWidth = 444 |cHeight = 600 |oTop = 3 |oLeft = 8 |Location = center |Description = }} <noinclude></noinclude> 3nffja0a3udjt7amqucaz2eokeghd4y 250 19180 227267 179752 2026-07-19T07:04:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227267 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸਾਰੇ ਸੁਹਣੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ। ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਫ਼ਰੇਬ ਖੇਡਿਐ, ਉਹਨੇ ਏਥੇ ਆਪਣਾ ਘਰ ਚਲਿੱਤਰ ਨਾਲ ਬਣਾਇਐ ... ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਕੋਲ ਜਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਮਿੰਨਤ ਕਰ,ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਲ ਪਰਤ ਆਵੇ। ਉਹਨੂੰ ਏਥੇ ਲੈ ਆ। ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਏ, ਉਹਨੂੰ ਜੰਗਲੀ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਛਲ ਨਾਲ ਬਨ੍ਹ ਦੇ ਤੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਇਕ ਬਾਹਰ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਲੈ ਜਾ। ਉਹਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਖਲ੍ਹੇਰ ਦੇਣ ਸੂ! ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗੀ — ਆਦਮੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇ ਇੱਜੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।" {{gap}}ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਹਦੀ ਗਲ ਸੁਣ ਲਈ ਤੇ ਸਹਿਮ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਾਲੀ ਪੈ ਗਈ। {{gap}}ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਨੇ ਉਹਦੀ ਗਲ ਸੁਣੀ ਤੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਉਹਨੂੰ ਲੱਤੋਂ ਘਸੀਟ ‘ਯੂਰਤੇਂ' ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਲਿਆ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਘੋੜੇ ਦੀ ਪੂਛ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਘੋੜਾ ਸਿਰਪਟ ਖੁਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨ ਵਲ ਦੌੜ ਪਿਆ . ਉਹਨੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦੁਲੱਤੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਮਧੋਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਦਾ ਕਾਲਾ ਪਿੰਡਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਿਉ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ ਤੇ ਸਾੜ ਦਿਤੇ। {{gap}}ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਖਰਜੀਤ —ਬੇਰਗੇਨ ਘੋੜੇ ਚੜ੍ਹ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ਯੁਰਤੇ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। ਉਹ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉਤੋਂ ਕੁਝ ਪਿਆ, ਤੇ ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ‘ਯੂਰਤੇਂ' ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ। ਉਹਨੂੰ ਡਾਢੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਜਿਹਨੂੰ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਫੇਰ ਲਭ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਇੰਜ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ, ਜਿਹਨੂੰ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ ਸਮਝ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਫੇਰ ਜਿਉਂ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ‘ਯੁਰਤੇ’ ਤਕ ਉਹਨੇ ਹਰੀ ਘਾਹ ਦਾ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਾਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੀ ਤੇ ਪਲੀ ਹੋਈ ਭੇਡ ਤੇ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਘੋੜਾ ਵਢਿਆ ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲਗੀ। {{gap}}ਤੇ ਏਧਰ ਫ਼ਰਨ - ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਖਰਜ਼ੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਹਦਾ ਰੋਣਾ ਨਿਕਲ ਆਇਆ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਆਇਐਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ?" ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ। "ਤੂੰ ਅਠਵੇਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਲਹੂ ਡੋਲ੍ਹ ਲੈਣ, ਮੇਰਾ ਸੁਹਣਾ ਮਾਸ ਚੂੰਡ ਲੈਣ ਦਿਤਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪਿੰਡਾ ਚਿੱਟੇ ਕੁਤਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਹੁਣ ਏਥੇ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਣੈ? ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਏਨੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਨੇ, ਜਿੰਨੀਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਬਹਿਣ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੁਨੀਆਂ 'ਚ ਏਨੀਆਂ ਔਰਤ ਨੇ, ਜਿੰਨੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਉਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਲਭ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾਣ ਲਗੀ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਅਠਵੇਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ" ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਤੈਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤਾਇਗਾ 'ਚ ਲੂੰਮੜੀ ਪਿਛੇ ਘੋੜਾ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੇ ਜਾਣਾ ਏਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਖਿਆ, ਜਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਜਾ ਪੋ।" {{gap}}ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੱਜੀ ਅਖ ਦੇ ਅਥਰੂ ਪੂੰਝੇ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਅਖ ਦੇ ਅਥਰੂ ਪੂੰਝੇ ਤੇ ਫ਼ਰਨ - ਮੁਟਿਆਰ ਤੇ ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹਿ ਗਈ।<noinclude></noinclude> 56563rif31flfrq8hhnw6my6scsktpw 250 19184 227268 179756 2026-07-19T07:04:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227268 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਛੋਟੇ ਕਦ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਤੂੰ ਜਿਹੜੀ ਮਰ ਗਈ ਸੈਂ ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਫੇਰ ਜਿਊਂ ਪਈ, ਤੂੰ ਜਿਹੜੀ ਗੁਆਚ ਗਈ ਮੈਂ ਤੇ ਫੇਰ ਲਭ ਪਈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਹੀਂ ਮਨਾਂਦੀ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਈ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਜਣਤਾਈ ਤੇ ਅਮਨ - ਚੈਨ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਦੋਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਮੇਰੇ ਕਹੇ 'ਤੇ ਕੰਨ ਧਰੋ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦੀ ਆਂ, ਉਵੇਂ ਈ ਕਰੋ।" {{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਮੰਨ ਗਈ ਤੇ ਪੋਲੇ ਜਿਹੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ: {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਹਿਣੀ ਏਂ, ਮੈਂ ਉਵੇਂ ਈ ਕਰਾਂਗੀ, ਮੈਂ ਮੁਆਫ਼ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ ਤੇ ਭੁਲ ਜਾਵਾਂਗੀ।" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਸੁਣ ਖਰਜ਼ੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਉਠ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਨੱਚਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਲੁੱਡੀ ਪਾਣ ਤੇ ਫ਼ਰਨ — ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਣ ਤੇ ਚੁੰਮਣ ਲਗ ਪਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਡੱਬੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਾਠੀ ਪਾਈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਲਗਾਮ ਦਿਤੀ; ਉਹਨਾਂ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਝੁਲ ਪਾਈ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਾਸੇ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਇਕ ਛਾਂਟਾ ਲਮਕਾ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਫ਼ਰਨ — ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੇਸ ਪੁਆਏ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਤੇ ਖਰਜ਼ੀਤ — ਬੋਰਗੇਨ ਆਪਣੇ ਰਾਹੇ ਪੈ ਗਏ। {{gap}}"ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ, ਬੜਾ ਹੀ ਚਿਰ ਲਗਾ। ਸਿਆਲਾਂ ਦੀ ਸੂਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਣ ਵਾਲੀ ਬਰਫ਼ ਤੋਂ ਲਗੀ, ਹੁਨਾਲੇ ਦੀ ਸੂਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਲਗੀ, ਪਤਝੜ ਦੀ ਸੂਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਕੁਹਰੇ ਤੋਂ ਲਗੀ, ਜਿਹੜਾ ਪੈਲੀਆਂ ਉਤੇ ਪਸਰਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਗੇ ਤੇ ਅਗੇ ਚਲਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਖਰਜੀਤ ਬੇਰਗੇਨ ਦੇ ‘ਯੂਰਤੇ' ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਪਏ। {{gap}}ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਉਹਦੇ ਨੌਂ ਦੇ ਨੌਂ ਭਰਾ, ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਅਗੋਂ ਲੈਣ ਆਏ।ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ 'ਯੁਰਤੇ' ਤਕ ਉਹਨਾਂ ਹਰੀ ਘਾਹ ਦਾ ਗਲੀਚਾ ਵਿਛਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਜਦੋਂ ਵਹੁਟੀ ਆਵੇਗੀ ” ਉਹ ਆਪੋ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗੇ, "ਉਹ ਇਕ ਪੈਰ ਧਰੇਗੀ ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਧਰੇਗੀ, ਤੇ ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹ ਜਾਏਗੀ, ਉਹਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ 'ਚੋਂ ਸੇਬਲਾਂ ਕੁਦ ਨਿਕਲਣਗੀਆਂ।” {{gap}}"ਤੇ ਇਸ ਖਿਆਲ ਨਾਲ ਉਹ ਤੀਰ - ਕਮਾਨ ਬਣਾਣ ਲਗ ਪਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਏਨੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਲਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਖਰਜ਼ੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਦੀਆਂ ਅਠ ਭੈਣਾਂ ਧਾਗਾ ਕੱਤਣ ਲਗੀਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵੀ ਏਡੀ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਤੋਂ ਮਾਸ ਲਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਉਡੀਕਣ ਲਗੀਆਂ ਤੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲਗੀਆਂ: {{gap}}"ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਵੇਗੀ, ਉਹ ਰੁਪਹਿਲੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਚ ਗਲ ਕਰੇਗੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੀਮਤੀ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਝੜਨਗੇ।" {{gap}}ਫੇਰ ਖਰਜੀਤ — ਬੇਰਗੇਨ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨਾਲ ਅਪੜਿਆ, ਤੇ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਕਿਲਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਬਾਹਵਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰ ਲਿਆ। ਵਹੁਟੀ ਰੂਪਹਿਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਝੜਨ ਲਗੇ, ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਮੋਤ ਚੁੱਗਣ ਤੇ ਧਾਗੇ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> dphec4vmfwsih82cx8f8hs9ws54k38p 250 19188 227269 179758 2026-07-19T07:04:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227269 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਰੋਣ ਲਗੀਆਂ। ਵਹੁਟੀ 'ਯੁਰਤੇ' ਵਲ ਟੁਰੀ, ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਲੀਆਂ ਸੇਬਲਾਂ ਭਜ ਨਿਕਲੀਆਂ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰ - ਕਮਾਨ ਫੜੇ ਤੇ ਸੇਬਲਾਂ ਨੂੰ ਫੁੰਡਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਵਹੁਟੀ ‘ਯੁਰਤੇ' ਅੰਦਰ ਵੜੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਤਿੰਨ ਲਵੇ ਲਾਰਚ — ਰੁਖਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਬਲਾਂ ਨਾਲ, ਚੁਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਅਗੇ ਬਾਲੀ! {{gap}}ਵਿਆਹ ਦੀ ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਹੋਈ। ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਗਵੱਯੇ ਸਨ, ਨੱਚਾਰ ਸਨ, ਕਿੱਸੇ ਸੁਣਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕੁਸ਼ਤੀਆਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਲਾਣ ਵਾਲੇ ਵੀ। {{gap}}ਜ਼ਿਆਫ਼ਤ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਮੁਕ ਗਈ, ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਘੋੜਿਆਂ ਉਤੇ ਤੇ ਪੈਦਲ, ਘਰੋਂ - ਘਰੀ ਚਲ ਗਏ। {{gap}}ਤੇ ਖਰਜੀਤ - ਬੇਰਗੇਨ ਤੇ ਉਹਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਰਲ ਕੇ ਘਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਸੱਜਣਤਾਈ ਤੇ ਅਮਨ ਚੈਣ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ - ਖੁਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਏ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੋਤਰੇ — ਦੋਹਤਰੇ ਅਜੇ ਵੀ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।<noinclude></noinclude> 8iqxkgcgf99bd5cvglxoav8bl3tvxdw 250 19192 227270 179883 2026-07-19T07:04:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227270 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 250 |bSize = 464 |cWidth = 126 |cHeight = 344 |oTop = 45 |oLeft = 84 |Location = left |Description = }} {{right|{{larger|ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਿਆਲਾ}}}} {{right|ਬੁਰਯਾਤ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{gap}}ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਬੜਾ ਹੀ ਚਿਰ ਹੋਇਆ, ਪੁਰਾਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿਚ, ਸੰਨਦ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਖਾਨ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵਿਆਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਥੇ ਡੇਰੇ ਲਾਣ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਚਰਾਂਦਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਭਰਵੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੀ ਵਾਟ ਲੰਮੀ ਤੇ ਔਖੀ ਸੀ। {{gap}}ਚੱਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਸਾਰੇ ਬੁਢਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ। {{gap}}"ਬੁਢੇ ਰਾਹ `ਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਬੋਝ ਬਣਨਗੇ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵੀ ਬੁੱਢਾ ਜਾਂ ਬੁੱਢੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਇਕ ਵੀ ਜਿਊਂਦਾ ਨਹੀਂ ਛਡਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਜਿਹੜਾ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗਾ, ਉਹਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।" {{gap}}ਹੁਕਮ ਡਾਢੇ ਕਹਿਰ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਪਰ ਚਾਰਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਖਾਨ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਖਾਨ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਹੁਕਮ ਅਦੂਲੀ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈਂਦੀ। {{gap}}ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਦੀ ਰਿਆਇਆ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਆਦਮੀ, ਸੀਰੇਨ ਨਾਂ ਦੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਨੇ ਕਸਮ ਖਾਧੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੁੱਢੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰੇਗਾ। {{gap}}ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਿਓ ਨੇ ਰਾਇ ਮੇਲੀ ਕਿ ਸੀਰੇਨ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਚਮੜੇ ਦੀ ਇਕ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਛਟ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਲਵੇਗਾ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਹਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਚੋਰੀ, ਨਵੇਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਏਗਾ। ਜਿਥੋਂ ਤਕ ਇਹ ਸਵਾਲ ਸੀ ਕਿ ਅਗੋਂ ਜਾ ਕੇ ਕੀ ਬਣੇਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਸੋਚਿਆ, ਵੇਖੀ — ਡਿੱਠੀ ਜਾਵੇਗੀ ... {{gap}}ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ ਡੇਰਾ ਛਡ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਇੱਜੜਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਉਤਰ ਵਲ ਦੁਰਾਡੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋ ਪਿਆ। ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੀਰੇਨ ਦੇ ਘੋੜੇ ਉਤੇ ਰਖੀ ਚਮੜੇ ਦੀ ਇਕ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਛਤ ਵਿਚ ਉਹਦਾ ਬੁੱਢਾ ਪਿਓ ਵੀ ਗਿਆ। ਸੀਰੇਨ, ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਲੁਕਾ-ਛੁਪਾ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਦੇਂਦਾ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਉਹ ਡੇਰਾ ਲਾਂਦੇ, ਉਹ ਸ਼ਾਹ ਹਨੇਰਾ ਪੈਣ ਤਕ ਉਡੀਕਦਾ, ਛਟ ਦੀਆਂ<noinclude>{{center|੨੩੬}}</noinclude> qzpqnodujnglpzv443x7gr5vwx5l5fv 250 19196 227271 179885 2026-07-19T07:04:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227271 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗੁਢਾਂ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਢ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਜੁ ਉਹ ਆਰਾਮ ਕਰ ਸਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੀੜ ਕਰ ਰਹੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਸਲ ਕਰ ਸਕੇ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਚਲਦੇ ਗਏ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਵਡੇ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਪਏ। {{gap}}ਖਾਨ ਦਾ ਇਕ ਨੌਕਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤਕ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਦਿੱਸੀ, ਜਿਹੜੀ ਚਮਕਾਂ ਤੇ ਡਲਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਤਕਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਨੋਖੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲਾ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਪਿਆਲਾ ਸੀ। ਇਕਦਮ ਖਾਨ ਕੋਲ ਪਰਤ,ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ ਕਿ ਕੰਢੇ ਦੇ ਕੋਲ ਕਰ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੋਨੇ ਦਾ ਇਕ ਕੀਮਤੀ ਪਿਆਲਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਨੇ, ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਸੋਚਿਆਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿਤਾ ਕਿ ਪਿਆਲਾ ਲਿਆ ਕੇ ਇਕਦਮ ਉਹਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਟੁੱਬੀ ਮਾਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਇਹਦੇ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਖਾਨ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਪਰਚੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣ। {{gap}}ਪਰਚੀ ਖਾਨ ਦੇ ਇਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਦਮੀ ਦੀ ਨਿਕਲੀ। ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਟੁੱਬੀ ਮਾਰੀ, ਪਰ ਉਹ ਫੇਰ ਉਪਰ ਕਦੀ ਨਾ ਆਇਆ। {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਫੇਰ ਪਰਚੀਆਂ ਪਾਈਆਂ, ਤੇ ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਦੀ ਪਰਚੀ ਨਿਕਲੀ, ਉਹ ਇਕ ਖੜਵੀਂ ਚਟਾਨ ਦੀ ਟੀਸੀ ਤੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਕੁਦਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਫੇਰ ਕਦੀ ਨਾ ਦਿਸਿਆ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਦੇ ਕਿੰਨਿਆਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। {{gap}}ਪਰ ਬੇ-ਤਰਸ ਖਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਛੱਡਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਾ ਆਇਆ। ਉਹਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਦੇ ਲੋਕ, ਨਾਂਹ - ਨੁਕਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਅੱਗੜ - ਪਿੱਛੜ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਟੁੱਬੀਆਂ ਮਾਰਦੇ ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ ਗਏ। {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਪਿਆਲੇ ਵਾਸਤੇ ਟੁੱਬੀ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸੀਰੇਨ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆ ਗਈ। ਟੁੱਬੀ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀਰੇਨ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਤੋਂ ਰੁਖ਼ਸਤ ਹੋਣ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}"ਅਲਵਿਦਾ, ਅੱਬਾ ” ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ। “ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ, ਮਰਨ ਲਗੇ ਹਾਂ।" {{gap}}"ਹੋਇਆ ਕੀ ਏ? ਕਿਉਂ ਮਰਨਾ ਏਂ ਤੂੰ?" ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਫੇਰ ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਪਿਆਲੇ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਟੁੱਬੀ ਮਾਰਨ ਲਈ ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਸੀ। {{gap}}"ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵੀ ਟੁੱਬੀ ਮਾਰੀ ਏ, ਉਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਇਕ ਵੀ ਫੇਰ ਉਪਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। ਇਸ ਤਰਾਂ, ਖਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਮਰ ਜਾਣੇਂ ਤੇ ਤੂੰ ਏਥੇ ਲਭ ਪੈਣੇਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣੇਂ।" {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਗਲ ਸੁਣੀ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਜੇ ਇੰਜ ਈ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਈ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਡੁਬ ਜਾਓਗੇ। ਪਿਆਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਹਿ 'ਚ ਉਕਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਦਿਸਦਾ ਈ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਈ? ਹਾਂ, ਤੇ<noinclude>{{center|੨੩੭}}</noinclude> sk4x9oecbci735tot8jra3vwvc2ic56 250 19200 227272 179887 2026-07-19T07:05:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227272 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਉਹਦੀ ਟੀਸੀ 'ਤੇ ਏ। ਜਿਹਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਪਿਆਲਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਉਹਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਕਸ ਏ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗਲ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸੁੱਝੀ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?” ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਪਹਾੜ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾ, ਪਿਆਲਾ ਲਭ ਲੈ ਤੇ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ। ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਲਭਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਿਆਲਾ ਡਲਕਦੈ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਈ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦੈ। ਪਰ, ਹੋ ਸਕਦੈ, ਉਹ ਏਡੀ ਅਪਹੁੰਚ ਚਟਾਨ ਉਤੇ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਚੜ੍ਹਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਜੇ ਇੰਜ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦੈ: ਓਦੋਂ ਤਕ ਉਡੀਕ ਜਦੋ ਤਕ ਹਰਨੋਟੇ ਚਟਾਨ ਉਤੇ ਨਾ ਆ ਨਿਕਲਣ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਭਕਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਢੰਗ ਲਭ। ਹਰਨੋਟੇ ਭਜ ਉਠਣਗੇ ਤੇ ਕਾਹਲੀ 'ਚ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਧਕ ਡੇਗਣਗੇ। ਫੇਰ ਤੂੰ ਵਕਤ ਉਕਾ ਨਾ ਗਵਾਈਂ ਤੇ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਫੜਨ ਦੀ ਕਰੀਂ, ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਡੂੰਘੀ, ਹਨੇਰੀ ਖੱਡ 'ਚ ਜਾ ਪਵੇਗਾ।" {{gap}}ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਕਦਮ ਹੀ ਪਹਾੜ ਵਲ ਹੋ ਪਿਆ। {{gap}}ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹਨਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੀਰੇਨ ਝਾੜੀਆਂ, ਰੁਖਾਂ ਤੇ ਤਿਖੇ ਕਿੰਗਰਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਉਤੇ ਇੰਜ ਝਰੀਟਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਕਿ ਲਹੂ ਸਿੰਮਣ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾਟ ਗਏ। ਅਖ਼ੀਰ, ਉਹਨੂੰ ਟੀਸੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਿਆਲਾ ਦਿਸ ਪਿਆ। ਉਹ ਡਾਢਾ ਸੁਹਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਇਕ ਉੱਚੀ ਤੇ ਅਪਹੁੰਚ ਚਟਾਨ ਉਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਚਮਕ ਤੇ ਡਲਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਸੀਰੇਨ ਨੂੰ ਦਿਸ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਚਟਾਨ ਉਤੇ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹ ਸਕਣ ਲਗਾ। ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਆਖੇ ਉਤੇ ਚਲਦਾ, ਹਰਨੋਟਿਆਂ ਦੇ ਆ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਗਾ। {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਾ ਉਡੀਕਣਾ ਪਿਆ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਰਨੋਟੇ ਚਟਾਨ ਉਤੇ ਆ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਅਡੋਲ ਹੇਠਾਂ ਟਕ ਲਾ ਖਲੋ ਗਏ। ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਕੂਕ ਮਾਰੀ। ਹਰਨੋਟੇ ਤ੍ਰਭੱਕ ਪਏ ਤੇ ਚਟਾਨ ਉਤੇ ਏਧਰ - ਓਧਰ ਭੱਜਣ ਲਗੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਧਕ ਦਿਤਾ। ਪਿਆਲਾ ਥੱਲੇ ਰਿੜਦਾ ਆਇਆ ਤੇ ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਡਿਗਦੇ-ਡਿਗਦੇ ਨੂੰ ਚੁਸਤੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ। {{gap}} ਖੁਸ਼ੀ - ਖੁਸ਼ਾਈਂ ਤੇ ਚਾਈਂ — ਚਾਈਂ ਉਹ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਫੜੀ, ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ, ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਰਖ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਇਸ ਪਿਆਲੇ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਹਿ 'ਚੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਢਿਐ ਤੂੰ?" ਖਾਨ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਓਥੋਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਾ," ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਉਹ ਪਰ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੀਸੀ ਤੋਂ ਲਭਿਐ। ਜੁ ਸਾਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ 'ਚ ਦਿਸਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਇਹਦਾ ਅਕਸ ਈ ਸੀ।" {{gap}}"ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਦਸਿਆ ਸੀ?" ਖਾਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਸੁਝਿਆ ਸੀ," ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਖਾਨ ਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਪੁਛਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਜਾਣ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਲੋਕ ਅਗੇ ਟੁਰ ਪਏ। {{gap}}ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਚਲਦੇ ਗਏ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਥਲ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਪਏ। ਏਥੇ<noinclude>{{center|੨੩੮}}</noinclude> eotsw7qt19srwru56v366w4br3ygd2t 250 19204 227273 179901 2026-07-19T07:05:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227273 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ ਸੂਰਜ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਸਾਰੀ ਘਾਹ ਸਾੜ ਸੁੱਟੀ ਸੀ। ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਕਿਤੇ ਦਰਿਆ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ , ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਕੋਈ ਨਦੀ ਤਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਦਮੀਆਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਡਾਢੀ ਤਿਹ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋਣ ਲਗਾ । ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭਾਲ ਲਈ ਸਾਰਿਆਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਲ ਘੋੜਸਵਾਰ ਘੱਲੇ . ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਕੋਈ ਨਾ ਲਭ ਸਕਿਆ , ਕਿਉਂ ਜੂ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਸੁੱਕੀ , ਭੁਜੀ ਹੋਈ ਜ਼ਮੀਨ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਮ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ , ਕੀ ਕਰਨ ਜਾਂ ਕਿਥੇ ਜਾਣ। {{gap}}ਸੀਟੇਨ ਚੋਰੀ - ਚੋਰੀ ਓਥੇ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਛਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। "ਅੱਬਾ , ਦਸ , ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ ?'' ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤਿਹ ਨਾਲ ਮਰ ਰਹੇਂ ਹਾਂ , ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਲ - ਡੰਗਰ ਵੀ।" {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ : {{gap}}“ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਗਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀ ਛਡ ਦਿਓ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤਕਦੇ ਰਹੋ। ਜਿਥੇ ਕਿਤੇ ਉਹ ਅਟਕ ਪਵੇ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਸੁੰਘਣ ਲਗ ਪਵੇ , ਓਥੋਂ ਪੁੱਟਣ ਲਗ ਪਵੋ।" {{gap}}ਸੀਰੇਨ ਭੱਜਾ-ਭੱਜਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਤਿੰਨਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਇਕ ਗਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਛੱਡੀ , ਤੇ ਗਾਂ ਨੇ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਪਾ ਲਿਆ ਤੇ ਥਾਉਂ - ਥਾਈਂ ਘੁੰਮਣ ਲਗੀ । ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਅਟਕ ਗਈ ਤੇ ਤਪਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਨਾਸਾਂ ਸੁੜਕਣ ਲਗੀ। {{gap}}“ਏਥੋਂ ਪੁੱਟੋ,"ਸਿਰੇਨ ਨੇ ਆਖਿਆ । {{gap}} ਲੋਕੀ ਪੁੱਟਣ ਲਗ ਪਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਵਡਾ ਸਾਰਾ ਚਸ਼ਮਾ ਲਭ ਪਿਆ । ਠੰਡਾ , ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਬਾਹਰ ਫੁਟ ਪਿਆ , ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਵਹਿ ਆਇਆ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਪੀਤਾ , ਤੇ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਵਧ ਗਿਆ। {{gap}}ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਨੇ ਸੀਰੇਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ : {{gap}}"ਇਸ ਸੁੱਕੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ - ਹੇਠਲਾ ਚਸ਼ਮਾ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਭ ਪਿਆ ?" {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਅਲਾਮਤਾਂ ਦਿੱਸੀਆਂ , ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ ਪਿਆ , ਇਹ ਕਿਥੇ ਸੀ ," ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪੀਤਾ , ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫੇਰ ਅਗੇ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਦਿਨ ਚਲਦੇ ਰਹੇ , ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਅਟਕ ਪਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਡੇਰਾ ਲਾ ਲਿਆ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਡਾਢਾ ਸਖ਼ਤ ਮੀਂਹ ਪੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਧੂਣੀ ਬੁਝ ਗਈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ , ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਅਗ ਫੇਰ ਨਾ ਬਾਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਹੱਡਾਂ ਤੀਕ ਠਰ ਤੇ ਭਿੱਜ ਗਏ , ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ , ਉਹ ਕੀ ਕਰਨ। {{gap}}ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨੂੰ ਦਿਸਿਆ , ਜੁ ਇਕ ਦੁਰਾਡੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਬਲਦੀ ਧੂਣੀ ਦੀ ਲੋ ਜਾਪਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਨੇ ਇਕਦਮ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਅਗ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾਏ। {{gap}}ਲੋਕੀ ਖਾਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੱਜੇ । ਪਹਿਲੋਂ ਇਕ , ਫੇਰ ਦੂਜਾ ਤੇ ਫੇਰ ਤੀਜਾ ਪਹਾੜੇ ਚੜਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗ ਲਭ ਪਈ , ਜਿਹੜੀ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡੇ ਸਪਰੂਸ - ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸੰਘਣੀਆਂ ੨੩੯<noinclude></noinclude> lhxscko8src387n18y5u8l4us78q01r 250 19208 227274 180600 2026-07-19T07:05:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227274 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਟਹਿਣੀਆਂ ਹੇਠ ਬਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵੀ, ਜਿਹੜਾ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਅਗ ਸੇਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਕ — ਇਕ ਬਲਦੀ ਲੱਕੜ ਲੈ ਗਏ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਡੇਰੇ ਤਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਿਆ। ਸਖ਼ਤ ਮੀਂਹ ਨੇ ਲਾਟ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਡਾਢਾ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੇ ਅਗ ਲੈਣ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪਰਤੇ ਸਨ, ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਏ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਅਗ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸੀਰੇਨ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ, ਉਹ ਰੀਂਗ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਜਦੋਂ ਅਗ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਸੀਰੇਨ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ, ਉਹ ਰੀਂਗ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਲੁਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁੱਛਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਅੱਬਾ, ਕੀ ਕਰਾਂ? ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਡੇਰੇ ਅਗ ਲਿਆਂਦੀ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇ?" {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਬਲਦੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ ਨਾ ਲਈਂ — ਉਹ ਰਾਹ 'ਚ, ਧੁਖਣ ਲਗ ਪੈਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਬੁਝ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਭਾਂਡਾ ਲੈ ਜਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਭਖ਼ਦੇ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਭਰ ਲਈ। ਅਗ ਡੇਰੇ ਤਕ ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਆ ਸਕੇਂਗਾ।" {{gap}}ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਪਿਓ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਭਖਦੇ ਅੰਗਿਆਰਾਂ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਭਰ ਕੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੱਗਾਂ ਬਾਲ ਲਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਤੇ ਨਿੱਘਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਪਕਾ ਲਈ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਗ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਸੀਰੇਨ ਉਹਦੇ ਅਗੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਵੇ। {{gap}}"ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਤੂੰ ਜਿਹਨੂੰ, ਪਤਾ ਸੀ, ਅਗ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਏ, ਚੁਪ ਰਿਹਾ?" ਉਹ ਕੜਕਿਆ। "ਤੂੰ ਇਕਦਮ ਈ ਕਿਉਂ ਨਾ ਬੋਲ ਪਿਆ?" {{gap}}"ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਜਾਚ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦੀ” ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ। {{gap}}"ਪਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਵੀ ਤੂੰ ਸਕਿਆ। ਇੰਜ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ?" ਖਾਨ ਪੁੱਛੀ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲ ਸੀਰੇਨ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉਤੇ ਇੰਜ ਦਬਾ - ਦਬ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਅਖ਼ੀਰ ਇਕਬਾਲ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਖਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੀਆਂ ਸਿਆਣੀਆਂ ਸਲਾਹਵਾਂ ਦਾ ਸਦਕਾ ਪੂਰੇ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਪਿਓ ਕਿਥੇ ਏ ਤੇਰਾ?" ਖਾਨ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਸੀਰੇਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}"ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਚਮੜੇ ਦੀ ਇਕ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਛਟ 'ਚ ਪਾ ਤੋੜ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆਂ।" {{gap}}ਫੇਰ ਸੰਨਦ ਖਾਨ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ ਕਿ ਬੁੱਢੇ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਹੁਕਮ ਮੰਸੂਖ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਬੁੱਢੇ ਨੌਜਵਾਨ ਲਈ ਬੋਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਉਮਰ ਕੋਲ ਸਿਆਣਪ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਤੈਨੂੰ ਹੁਣ ਲੁੱਕਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਬਾਕੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਆਮ ਚਲ ਸਕਣੈ।”<noinclude></noinclude> 8jzmocmhfauf2953dud846emh18dmmn 250 19212 227275 180343 2026-07-19T07:05:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227275 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{left|{{larger|ਪੌਣਾਂ ਦਾ ਸਾਈਂ, ਕੋਤੂਰਾ}}}} {{left|ਨੇਨੋਤਸ ਪਰੀ-ਕਹਾਣੀ}} {{Css image crop |Image = ਮਾਣਕ_ਪਰਬਤ.pdf |Page = 255 |bSize = 464 |cWidth = 222 |cHeight = 120 |oTop = 50 |oLeft = 197 |Location = center |Description = }} {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ, ਟਪਰੀਵਾਸਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਡੇਰੇ ਵਿਚ ਇਕ ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦਿਲ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਿਆਣੀ ਸੀ। {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਬੜਾ ਗ਼ਰੀਬ ਸੀ। ਉਹਦਾ ‘ਚੂਮ’, ਖੱਲਾਂ ਦਾ ਖ਼ੈਰਾ, ਪਾਟਾ-ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਛੇਕੋ-ਛੇਕ ਸੀ। ਪਾਣ ਨੂੰ ਗਰਮ ਕਪੜੇ ਬਹੁਤ ਘਟ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਕੱਕਰ ਡਾਢਾ ਸਖ਼ਤ ਪੈਂਦਾ, ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਅੱਗ ਕੋਲ ਗੁੱਛਾ-ਮੁੱਛਾ ਹੋ ਬਹਿੰਦਾ ਤੇ ਨਿੱਘਾ ਰਹਿਣ ਦਾ ਜਤਨ ਕਰਦਾ। ਰਾਤੀਂ, ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਦੇਂਦੇ, ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਸਵੇਰ ਤਕ ਠੰਡ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ, ਭਰ ਸਿਆਲੀਂ, ਤੁੰਦਰਾ ਵਿਚ ਇਕ ਭਿਆਣਕ ਬਰਫ਼-ਝੱਖੜ ਝੁਲ ਪਿਆ। ਹਵਾ ਇਕ ਦਿਨ ਝੁਲਦੀ ਰਹੀ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਝੁਲਦੀ ਰਹੀ ਤੇ ਉਹ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਝੁਲਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ 'ਚੂਮ' ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਉਡ ਜਾਣਗੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੈ ਰਹੀ ਤੇ ਉਹ ਭੁੱਖੇ-ਭਾਣੇ ਤੇ ਠਰੂ-ਠਰੂ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ‘ਚੂਮਾਂ’ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਉਹਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਵੀ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ‘ਚੂਮ' ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਝੁਲਦੇ ਝੱਖੜ ਉਤੇ ਕੰਨ ਲਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਆਖਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਇਸ ਝੱਖੜ ’ਚੋਂ ਬੈਠੇ-ਬੈਠੇ ਅਸੀਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਪੌਣਾਂ ਦੇ ਸਾਈਂ, ਕੋਤੂਰਾ, ਨੇ ਝੁਲਾਇਐ। ਜ਼ਰੂਰ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਏਗਾ ਸੂ, ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੋਏਗਾ, ਅਸੀਂ ਉਹਦੇ ਲਈ ਸੁਚੱਜੀ ਵਹੁਟੀ ਘੱਲੀਏ। ਤੈਨੂੰ, ਮੇਰੀਏ ਵਡੀਏ ਧੀਏ, ਕੋਤੂਰੇ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕੀ ਮਰ-ਮੁਕ ਜਾਣਗੇ। ਤੂੰ ਜਾ ਤੇ ਮਿੰਨਤ ਕਰ ਸੂ, ਝੱਖੜ ਬੰਦ ਦੇਵੇ।" {{gap}}"ਜਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ?" ਕੁੜੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਰਾਹ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।” {{gap}}"ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਲੈਜ ਦੇਨਾਂ। ਇਹਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਖ ਦਈਂ ਕਿ ਇਹ ਹਵਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਜਾਏ, ਉਹਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਧਕ ਦਈਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿਛੇ ਹੋ ਪਈਂ। ਹਵਾ, ਤੇਰੇ ਕੋਟ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇਗੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਅਟਕੀਂ ਨਾ। ਬਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਬੂਟਾਂ 'ਚ ਵੜ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਝਾੜਨ ਲਈ ਖਲੋਈਂ ਨਾ। ਓਦੋਂ ਤਕ ਕਿਤੇ ਨਾ ਠਹਿਰੀਂ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਤੂੰ ਇਕ ਉਚੇ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ। ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਈਂ ਤੇ ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਟੀਸੀ ਉਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਂ, ਫੇਰ ਤੂੰ ਬੂਟਾਂ 'ਚੋਂ<noinclude>{{center|੨੪੧}}</noinclude> 7r6mwopx7wstn4y8ixce3f05dgtepf1 250 19216 227276 180344 2026-07-19T07:05:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227276 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਬਰਫ਼ ਝਾੜਨ ਤੇ ਕੋਟ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਠਹਿਰ ਸਕਣੀ ਏਂ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਇਕ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਉਡਦਾ-ਉਡਦਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏਗਾ ਤੇ ਤੇਰੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਆ ਬਹੇਗਾ। ਉਹਨੂੰ ਉਡਾਈਂ ਨਾ, ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮਿਹਰ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਵੀਂ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰੀਂ। ਫੇਰ ਸਲੈਜ 'ਚ ਬਹਿ ਜਾਈਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਚਲੀ ਜਾਵੀਂ। ਸਲੈਜ ਤੈਨੂੰ ਸਿਧੀ ਕੋਤੂਰੇ ਦੇ ' ਚੂਮ ' ਦੇ ਬੂਹੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਵੇਗੀ। ‘ਚੂਮ' ਅੰਦਰ ਵੜ ਜਾਈਂ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਛੁਹੀਂ ਨਾ, ਬਸ ਬੈਠ ਜਾਈਂ ਤੇ ਉਡੀਕੀਂ। ਜਦੋਂ ਕੋਤੂਰਾ ਆਵੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੇ, ਕਰੀਂ।" {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੱਤ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ, ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੀ ਦਿਤੀ ਸਲੈਜ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਖ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹਵਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਧਕ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਅਗੇ ਵਲ ਠੇਲ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਉਹ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ-ਪਿਛੇ ਕੁਝ ਕੁ ਵਾਟ ਗਈ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਟ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਖੁਲ੍ਹ ਗਈਆਂ, ਬਰਫ਼ ਉਹਦੇ ਬੂਟਾਂ ਵਿਚ ਵੜ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਡਾਢੀ ਸਖ਼ਤ ਠੰਡ ਲਗਣ ਲਗ ਪਈ। ਉਹਨੇ ਉਵੇਂ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਪਿਓ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਅਟਕ ਗਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਗ ਪਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਰਫ਼ ਝਾੜਨ ਲਗ ਪਈ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਫੇਰ ਅਗੇ ਤੁਰ ਪਈ, ਓਧਰ ਜਿਧਰੋਂ ਹਵਾ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਤੁਰਦੀ ਰਹੀ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਉੱਚਾ ਸਾਰਾ ਪਹਾੜ ਦਿਸਿਆ। ਉਹ ਪਹਾੜ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਉਡਦਾ-ਉਡਦਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਬਹਿਣ ਲਗਾ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਚਿਕ ਦੇਣ ਲਈ ਹਥ ਮਾਰੇ ਤੇ ਪੰਛੀ ਕੁਝ ਚਿਰ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਚੱਕਰ ਲਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫੇਰ ਉਡ ਗਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਆਪਣੀ ਸਲੈਜ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਈ ਤੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਠਿਲ ਪਈ, ਤੇ ਸਲੈਜ ਇਕ ਵਡੇ ਸਾਰੇ 'ਚੂਮ' ਅਗੇ ਆਣ ਖਲੋਤੀ। {{gap}}ਕੁੜੀ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈ ਤੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਚੀਜ਼ ਜਿਹੜੀ ਉਹਨੇ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਸੀ ਹਿਰਨ ਦੇ ਭੁੱਜੇ ਹੋਏ ਮਾਸ ਦਾ ਇਕ ਬਹੁਤ ਵਡਾ ਟੋਟਾ। ਉਹਨੇ ਅਗ ਬਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਘਿਆਂ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਾਸ ਤੋਂ ਚਰਬੀ ਦੀਆਂ ਬੋਟੀਆਂ ਤੋੜਨ ਲਗ ਪਈ। ਉਹ ਇਕ ਬੋਟੀ ਤੋੜਦੀ ਤੇ ਖਾ ਲੈਂਦੀ, ਤੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੋਰ ਤੋੜ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਲੈਂਦੀ ਤੇ ਜਦੋਂ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇ 'ਚੂਮ' ਵਲ ਆਉਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਉਹਨੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖੱਲ ਜਿਹੜੀ ਬੂਹੇ ਉਤੇ ਟੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਚੁੱਕੀ ਗਈ, ਤੇ ਇਕ ਜਵਾਨ ਦਿਓ ਅੰਦਰ ਆਣ ਵੜਿਆ। ਇਹ ਆਪ ਕੋਤੂਰਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਕਿਥੋਂ ਆਈਂ ਏ, ਤੀਵੀਏਂ, ਤੇ ਏਥੇ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਈ?" {{gap}}"ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਘੱਲਿਐ," ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਘਲਿਆ ਸੂ ਤੈਨੂੰ?" {{gap}}"ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣਾ ਲਵੇਂ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਸ਼ਿਕਾਰ 'ਤੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਮਾਸ ਲਿਆਂਦੈ। ਉਠ ਖਲੋ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚਾੜ੍ਹ ਦੇ," ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਆਖਿਆ।<noinclude>{{center|२४२}}</noinclude> q28tnavv3u64harb6la856ehmu05585 250 19220 227277 180358 2026-07-19T07:06:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227277 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਮਾਸ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਤਰੇ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ, ਮਾਸ ਨੂੰ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਲੈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਕਰਦੇ। {{gap}}"ਤੂੰ ਤੇ ਮੈ ਮਾਸ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਖਾਵਾਂਗੇ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗਾ। ਦੂਜਾ ਹਿੱਸਾ ਲਕੜੀ ਦੀ ਤਸ਼ਤਰੀ 'ਚ ਪਾ ਲੈ ਤੇ ਇਹਨੂੰ ਗਵਾਂਢ ਦੇ ‘ਚੁਮ' ਲੈ ਜਾ। ਆਪ ‘ਚੂਮ’ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਜਾਈਂ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਬੂਹੇ ’ਤੇ ਉਡੀਕੀਂ। ਤੇ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਬਾਹਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏਗੀ। ਉਹਨੂੰ ਮਾਸ ਦੇ ਦਈਂ ਤੇ ਓਨਾ ਚਿਰ ਉਡੀਕੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਖਾਲੀ ਤਸ਼ਤਰੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲੈ ਆਂਦੀ।" {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੇ ਮਾਸ ਚੁਕਿਆ ਤੇ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਹਵਾ ਚਾਂਗਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਬਰਫ਼ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਕਾਲਾ ਸ਼ਾਹ ਹਨੇਰਾ ਸੀ। ਏਡੇ ਝੱਖੜ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਲਭ ਸਕਦੀ ਸੀ! ..ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਕੁਝ ਅਗੇ ਗਈ, ਅਟਕ ਗਈ, ਉਹਨੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਮਾਸ ਬਰਫ਼ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਉਸ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਖਾਲੀ ਤਸ਼ਤਰੀ ਲੈ ਵਾਪਸ ਕੋਤੂਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। {{gap}}ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਉਹਦੇ ਵਲ ਤਕਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਸ ਦੇ ਦਿਤਾ ਈ?" {{gap}}"ਆਹੋ, ਦੇ ਦਿਤੈ," ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤਸ਼ਤਰੀ ਵਿਖਾ, ਮੈਂ ਤਕਣਾ ਚਾਹੁਨਾਂ, ਮਾਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਉਹਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦਿਤੈ,"ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੇ ਕੋਤੂਰੇ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਤਸ਼ਤਰੀ ਵਿਖਾਈ, ਪਰ ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਧਾ ਤੇ ਸੌਂ ਗਿਆ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਉਠਿਆ, ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਅਣ-ਕਮਾਈਆਂ ਖੱਲਾਂ ‘ਚੂਮ' ਅੰਦਰ ਲਿਆਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਗਿਆ, ਇਹਨ ਖੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾ ਲਈਂ ਤੇ ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਨਵਾਂ ਕੋਟ, ਨਵੇਂ ਬੂਟ ਤੇ ਨਵੇਂ ਦਸਤਾਨੇ ਬਣਾ ਦਈਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਏਂ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।" {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ, ਕੋਤੂਰਾ ਤੁੰਦਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਕੰਮ ਲਗ ਗਈ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਬੂਹੇ ਉਤੋਂ ਖਲ ਦਾ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਕ ਧੌਲੇ ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਅੰਦਰ ਆਈ। {{gap}}"ਬੱਚੀਏ, ਮੇਰੀ ਅੱਖ 'ਚ ਕੁਝ ਪੈ ਗਿਐ," ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ।" ਵੇਖ ਖਾਂ, ਕਢ ਸਕਣੀ ਏਂ।" {{gap}}"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਖਪਾਣ ਨੂੰ ਵਕਤ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, "ਮੈਂ ਕੰਮ 'ਚ ਰੁੱਝੀ ਹੋਈ ਆਂ।" {{gap}}ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੇ ਮੂੰਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ‘ਚੂਮ' ਵਿਚੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਇਕੱਲੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਖੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਕਮਾਇਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਕੱਟਣ ਲਗ ਪਈ, ਕੰਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਮੁਕਾਣ ਲਈ ਕਾਹਲ ਕਰਨ ਲਗੀ। ਸਚੀ ਮੁਚੀ, ਉਹਨੂੰ ਏਨੀ ਕਾਹਲ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਹਣੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਣ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ<noinclude>{{center|੨੪੩}}</noinclude> e3dkhq97tpwqspq4j7ubogp85odndov 250 19224 227278 180370 2026-07-19T07:06:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227278 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਮੁਕਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਸਿਊਣ ਨੂੰ ਸੂਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੰਮ ਮੁਕਾਣ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਕੋ ਦਿਨ ਸੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਬਣਾਣ ਲਈ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਦੀ। {{gap}}ਸ਼ਾਮੀਂ ਕੋਤੂਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। {{gap}}"ਮੇਰੇ ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ ਤਿਆਰ ਨੇ?" ਉਹਨੇ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਤਿਆਰ ਨੇ,' ਸਭ ਤੋ ਵਡੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਕਪੜੇ ਫੜੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹਥ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਫੇਰੇ, ਤੇ ਖੱਲਾਂ ਏਨੀ ਭੈੜੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਕਿ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਉਹ ਖਰ੍ਹਵੀਆਂ ਲਗੀਆਂ। ਉਹਨੇ ਤਕਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਦਿਸਿਆ ਕਿ ਕਪੜੇ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕੱਟੇ ਹੋਏ, ਲਾ-ਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਸੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਛੋਟੇ ਸਨ। {{gap}}ਇਹ ਵੇਖ ਉਹਨੂੰ ਡਾਢਾ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ‘ਚੂਮ' ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦੂਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੂਰ, ਸੁਟ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚ ਡਿਗ ਪਈ ਤੇ ਓਥੇ ਪਈ ਰਹੀ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਯਖ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਈ। {{gap}}ਤੇ ਹਵਾ ਦੀਆਂ ਚਾਂਗਰਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਤੁੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ। {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੇ ' ਚੂਮ ' ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਦਿਨੇ ਰਾਤੀਂ ਹਵਾ ਦਾ ਚਾਂਗਰਨਾ ਤੇ ਝੱਖੜ ਦਾ ਝੂਲਣਾ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਮੇਰੇ ਆਖੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਉਵੇਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਹਵਾ ਨੇ ਚਾਂਗਰਨਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਕੋਤੂਰਾ ਗੁੱਸੇ ਏ। ਦੂਜੀਏ ਧੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਉਹਦੇ ਕੋਲ਼ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ।" {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਲੈਜ ਬਣਾਈ, ਉਹਨੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੂੰ ਐਨ ਉਹੀਉ ਕੁਝ ਦਸਿਆ, ਜੋ ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡੀ ਧੀ ਨੂੰ ਦਸਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਕੋਤੂਰੇ ਵਲ ਘਲ ਦਿਤਾ। ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨਾਲ ' ਚੂਮ' 'ਚ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤੇ ਝੱਖੜ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਗਾ। {{gap}}ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੇ ਸਲੈਜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਖ ਦਿਤਾ ਕਿ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਹਵਾ ਵਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਧਕ, ਉਹ ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਤੁਰ ਪਈ। ਤੁਰਦੀ-ਤੁਰਦੀ ਦੇ ਕੋਟ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਖੁਲ੍ਹ ਗਈਆਂ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਉਹਦੇ ਬੂਟਾਂ ਵਿਚ ਵੜ ਗਈ। ਉਹਨੂੰ ਡਾਢੀ ਠੰਡ ਲੱਗਣ ਲਗੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਭੁਲ, ਉਹਨੇ ਬਰਫ਼ ਬੂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਝਾੜ ਸੁੱਟੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈਆਂ ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਆਈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਤੇ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਵੇਖ, ਉਹਨੇ ਹਥ ਹਿਲਾ ਉਹਨੂੰ ਚਿਕ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਲੈਜ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਈ ਤੇ ਪਹਾੜ ਤੋ ਠਿਲਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕੋਤੂਰੇ ਦੇ 'ਚੂਮ' ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਪਈ।<noinclude>{{center|੨੪੪}}</noinclude> bj1k4dj83gz5y4s5y94e1isryv7is1v 250 19227 227279 180376 2026-07-19T07:06:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227279 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਹ ਚੂਮ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਈ, ਉਹਨੇ ਅੱਗ ਬਾਲੀ ਤੇ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਧਾ ਤੇ ਕੋਰੇ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਈ| {{gap}}ਕੋਤੂਰਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਉਹਨੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪੱਛਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਆਈ ਏਂ?" {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਨੇ ਭੇਜਿਐ," ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਕਿਉਂ ਭੇਜਿਆ, ਸੂ ਤੈਨੂੰ?" {{gap}}"ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣਾ ਲਵੇਂ।" {{gap}}"ਤਾਂ ਫੇਰ ਓਥੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਏਂ? ਮੈਨੂੰ ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੋਈ ਏ, ਛੇਤੀ ਕਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਮਾਸ ਬਣਾ ਦੇ।" {{gap}}ਜਦੋਂ ਮਾਸ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਉਹਨੂੰ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਢ ਲਵੇ ਤੇ ਦੋ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਲਵੇ। {{gap}}"ਅੱਧਾ ਮਾਸ ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਖਾਵਾਂਗੇ," ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਆਖਿਆ।"ਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਤੂੰ ਓਸ ਲਕੜੀ ਦੀ ਤਸ਼ਤਰੀ 'ਚ ਪਾ ਲੈ ਤੇ ਇਹਨੂੰ ਗਵਾਂਢ ਵਾਲੇ 'ਚੂਮ' ਲੈ ਜਾ। ਆਪ ‘ਚੂਮ' ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਵੜੀਂ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ ਖਲੋ ਜਾਈਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਸ਼ਤਰੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਤਕ ਉਡੀਕੀਂ।" {{gap}}ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੇ ਮਾਸ ਚੁਕ ਲਿਆ ਤੇ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਹਵਾ ਚਾਂਗਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਬਰਫ਼, ਘੁੰਮੇਰੀਆਂ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਲਭਣਾ-ਬੁਝਣਾ ਔਖਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਦਾ ਹੋਰ ਅਗੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਉਹਨੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਬਰਫ਼ ਉਤੇ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਓਥੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਖਲੋਤੀ ਰਹੀ ਤੇ ਫੇਰ ਕੋਤੂਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}"ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸ ਦੇ ਦਿਤਾ ਈ?" ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਆਹੋ, ਦੇ ਦਿਤੈ," ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਤੂੰ ਆ ਬੜੀ ਛੇਤੀ ਗਈ ਏਂ। ਮੈਨੂੰ ਤਸ਼ਤਰੀ ਵਿਖਾ, ਮੈਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁਨਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਸ ਦੇ ਬਦਲੇ 'ਚ ਕੀ ਦਿਤੈ।" {{gap}}ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਖਾਲੀ ਤਸ਼ਤਰੀ ਵਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਪਰ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਤੇ ਸੌਂ ਗਿਆ। ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਅਣ-ਕਮਾਈਆਂ ਖੱਲਾਂ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਉਹਨੂੰ ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ ਬਣਾ ਦੇਵੇ। {{gap}}"ਕੰਮ ਲਗ ਜਾ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਸ਼ਾਮੀਂ ਮੈਂ ਵੇਖਾਂਗਾ, ਤੂੰ ਕਿੰਨੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਉਂ ਸਕਣੀ ਏਂ।" {{gap}}ਇਹ ਕਹਿ ਕੋਤੂਰਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਤੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਕੰਮ ਲਗ ਗਈ। ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਾਹਲ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੁਕਾਣਾ ਸੀ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਇਕ ਧੌਲੇ ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ‘ਚੂਮ' ਵਿਚ ਆਣ ਵੜੀ। "ਬਚੀਏ, ਮੇਰੀ ਅੱਖ 'ਚ ਤੀਲਾ ਪੈ ਗਿਐ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ। "ਇਹਨੂੰ ਕਢ ਦੇ, ਆ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ।"<noinclude>{{center|੨੮੫}}</noinclude> 26hp5g3486lc19y2mzxyyfxxnc9rclx 250 19231 227280 180381 2026-07-19T07:06:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227280 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤੇਰੇ ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ ਤੀਲੇ ਨਾਲ ਸਿਰ ਖਪਾਣ ਲਈ ਵਿਹਲ ਨਹੀਂ!" ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। "ਚਲੀ ਜਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ।" {{gap}}ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕਿਹਾ ਤੇ ਇਕ ਵੀ ਲਫ਼ਜ਼ ਬੋਲੇ ਬਿਨਾਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਪਈ, ਕੋਤੂਰਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। {{gap}}"ਮੇਰੇ ਕਪੜੇ ਤਿਆਰ ਨੇ?' ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਆਹੋ, ਤਿਆਰ ਨੇ, " ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਲਿਆ ਫੇਰ ਮੈਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਵੇਖਣ ਦੇ।" {{gap}}ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਕਪੜੇ ਪਾਏ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਸਫ਼ਾਈ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਤੇ ਸਿਊਣਾਂ ਹੀ ਡਿੰਗ-ਪੜਿੰਗੀਆਂ ਸਨ। ਕੋਤੂਰੇ ਨੂੰ ਡਾਢਾ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਉਹਨੇ ਦੂਜੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਓਥੇ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਜਿਥੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਸੁਟਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਯਖ਼ ਹੋ ਮਰ ਗਈ {{gap}}ਤੇ ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ‘ਚੂਮ' ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਝੱਖੜ ਦੇ ਮੱਠੇ ਪੈ ਜਾਣ ਦੀ ਨਿਸਫਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਤੁੰਦ ਸੀ, ਤੇ ਇੰਜ ਲਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ' ਚੂਮ ' ਕਿਸੇ ਪਲ ਵੀ ਉਡ-ਪੁਡ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}"ਮੇਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਆਖੇ 'ਤੇ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਧਰੇ, " ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਹਾਲਤ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦਿਤੀ ਏ, ਕੋਤਰੇ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿਤਾ ਨੇ। ਤੂੰ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ ਮੇਰੀ ਆਖਰੀ ਧੀ ਏਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਕਤੂਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਇਸ ਆਸ ਨਾਲ ਕਿ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣਾ ਲਵੇਗਾ। ਜੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਘਲਦਾ, ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਭੁਖ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ, ਧੀਏ . ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ ਤੇ ਚਲ ਪੌ।" {{gap}}ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਸਿਆ, ਕਿਥੇ ਜਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸੀ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ 'ਚੂਮ' ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ, ਉਹਨੇ ਸਲੈਜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਖਿਆ ਕਿ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਹਵਾ ਵਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਧਕ, ਉਹਨੂੰ ਉਹਨੇ ਅਗੇ ਠੇਲ ਦਿਤਾ। ਹਵਾ ਚਾਂਗਰ ਤੇ ਗੜਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਬਰਫ਼ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾ ਵਿਚ ਵਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਸ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਝੱਖੜ ਵਿਚ ਅਗੇ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਉਹਨੇ ਪਿਓ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਾ ਇਕ ਲਫ਼ਜ਼ ਵੀ ਨਾ ਭੁਲਾਇਆ ਤੇ ਉਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਐਨ ਉਵੇਂ ਕਰਦੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਕੋਟ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਖੁਲ੍ਹ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਈ ਨਾ ਅਟਕੀ। ਬਰਫ਼ ਉਹਦੇ ਬੂਟਾਂ ਵਿਚ ਵੜ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਝਾੜਨ ਲਈ ਨਾ ਖਲੋਤੀ। ਡਾਢੀ ਠੰਡ ਸੀ ਤੇ ਹਵਾ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਅਟਕੀ ਤੇ ਅਗੇ ਹੀ ਅਗੇ ਤੁਰਦੀ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਕੋਲ ਪੁਜੀ ਤੇ ਉਹਦੇ ਉਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੀ ਅਟਕੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬੂਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਰਫ਼ ਝਾੜਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੋਟ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹਣ ਲਗੀ। ਫੇਰ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਉਡਦਾ-ਉਡਦਾ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ ਉਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਚਿਕ ਦਿਤਾ। ਉਹਨੇ,<noinclude>{{center|੨੪੬}}</noinclude> 0ssl64ri8zplq2l2kphe13qa4qfofw9 250 19235 227281 180425 2026-07-19T07:07:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227281 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>________________ ਸਗੋਂ ਉਹਨੂੰ ਲਾਡ · ਕੀਤਾ ਤੇ ਥਾਪੜਿਆ । ਜਦੋ ਪੰਛੀ ਉਡ ਗਿਆ , ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਆਪਣੀ ਸਲੇਜ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਈ ਤੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਠਿਲ ਸਿੱਧੀ ਕੋਤੂਰੇ ਦੇ ‘ਚੂਮ' ਕੋਲ ਜਾ ਪੁੱਜੀ। {{gap}}ਉਹ 'ਚੁਮ' ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਉਡੀਕਣ ਲਗੀ । ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਬੂਹੇ ਉਤੇ ਟੰਗੀ ਖਲ ਚੁੱਕੀ ਉਹ ' ਜਾ', ਤੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਦਿਓ ਅੰਦਰ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ , ਉਹ ਹੱਸ ਪਿਆ ਤੇ ਬੋਲਿਆ : {{gap}}ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਆਈਂ ਏਂ ?" {{gap}}“ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਨੇ ਭੇਜਿਐ , " ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}“ਕਿਉਂ ਭੇਜਿਆ ਸੂ ?" {{gap}}“ ਝੱਖੜ ਬੰਦ ਕਰਨ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਮਿੰਨਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ , ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਜੇ ਤੂੰ ਝੱਖੜ ਬੰਦ ਨਾ ਕੀਤਾ , ਸਾਡੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕੀ ਮਰ ਜਾਣਗੇ ।" {{gap}}“ਓਥੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਏ ? ਅੱਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਾਲਦੀ ਤੇ ਕੁਝ ਮਾਸ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚਾੜ੍ਹਦੀ ? " ਕਤੂਰੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲਗੀ ਹੋਈ ਏ , ਤੇ ਭੁਖ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਲਗੀ ਹੋਈ ਹੋਣੀ ਏਂ , ਮੈਂ ਵੇਖਿਐ , ਜਦੋਂ ਦੀ ਤੂੰ ਆਈ ਏ , ਤੂੰ ਖਾਧਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ।" {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਮਾਸ ਚਾੜਿਆ , ਉਹਨੂੰ ਭਾਂਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕਢਿਆ ਤੇ ਕਤੂਰੇ ਨੂੰ ਦਿਤਾ , ਤੇ ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਕੁਝ ਕੁ ਖਾਧਾ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅੱਧਾ ਮਾਸ ਗਵਾਂਢ ਵਾਲੇ ਚੂਮ ਲੈ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਮਾਸ ਦੀ ਤਸ਼ਤਰੀ ਫੜੀ ਤੇ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਹਵਾ ਉਚੀ-ਉਚੀ ਗੜਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਰਫ਼ ਚੱਕਰਾ ਤੇ ਘੂਕਰ ਖਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਕਿੱਧਰ ਜਾਣਾ ਸੀ ? ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਦਾ ‘ਚੂਮ ' ਕਿਥੇ ਲੱਭਣਾ ਸੀ ? ਉਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਖਲੋ ਗਈ , ਸੋਚਣ ਲਗੀ , ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਝੱਖੜ ਵਿਚ ਚਲ ਪਈ , ਉਹਨੂੰ ਆਪ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸੂਝ ਰਿਹਾ , ਉਹ ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹੀਉ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ , ਪੰਛੀ ਆ ਨਿਕਲਿਆ , ਜਿਹੜਾ ਪਹਾੜ ਉਤੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਉਡਦਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਉੱਡਣ ਲਗਾ , ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਪੰਛੀ ਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਜਾਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਕਾਇਆ । ਪੰਛੀ ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਵੀ ਗਿਆ , ਉਹ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਤੁਰਦੀ ਗਈ। ਉਹ ਅਗੇ ਹੀ ਅਗੇ ਚਲਦੀ ਗਈ, ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ , ਕੁਝ ਦੂਰ , ਇਕ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ , ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿਸਿਆ , ਜੋ ਕਿਸੇ ਲਾਟ ਦਾ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ ਲਗਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ . ਤੇ ਉਹ ਇਹ ਸੋਚਦੀ ਕਿ ‘ਚੂਮ' ਓਥੇ ਹੋਵੇਗਾ , ਉਸ ਪਾਸੇ ਹੋ ਪਈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੇੜੇ ਪੁੱਜੀ , ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਹਨੇ "ਚੂਮ' ਸਮਝਿਆ ਸੀ , ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਟਿਲਾ ਸੀ . ਜਿਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਧੂੰਆ ਕੁੰਡਲ ਖਾਂਦਾ ਉਪਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਟਿੱਲੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫ਼ਿਰੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਚੋਭਿਆ , ਤੇ ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਉਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਬੂਹਾ ਖੁਲ੍ਹ ਗਿਆ। ਇਕ ਧੌਲੇ ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਬੂਹੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਤਕਿਆ ਤੇ ਬੋਲੀ : {{gap}}“ਕੌਣ ਏਂ ਤੂੰ ? ਕੀ ਕਰਨ ਆਈਂ ਏਂ ?" {{gap}}"ਮੈਂ ਬੇਬੇ,ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਮਾਸੇ ਲਿਆਂਦੇ ," ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। “ ਕੋਤੂਰੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਆਵਾਂ।”<noinclude>{{center|੨੪੭}}</noinclude> 6gsc9kfpu0a4gjjf1a82qyxxllbfkh4 250 19239 227282 164010 2026-07-19T07:07:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227282 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਕੋਤੂਰਾ, ਕਿਹਾ ਸਾਈ? ਹੱਛਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਲੈ ਲੈਣੀ ਹਾਂ। ਤੇ ਤੂੰ ਏਥੇ, ਬਾਹਰ,ਉਡੀਕੀਂ।" {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਟਿੱਲੇ ਕੋਲ ਖਲੋ ਗਈ ਤੇ ਉਡੀਕਣ ਲਗੀ। ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਉਡੀਕਦੀ ਰਹੀ। ਅਖ਼ੀਰ, ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਫੇਰ ਖੁਲ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਬਾਹਰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਲਕੜੀ ਦੀ ਤਸ਼ਤਰੀ ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਫੜਾ ਦਿਤੀ। ਤਸ਼ਤਰੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਢੇਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲਗਾ, ਉਹ ਕੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਤਸ਼ਤਰੀ ਲੈ ਲਈ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲੈ ਵਾਪਸ ਕੋਤੂਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। <poem>{{gap}}"ਏਨਾ ਚਿਰ ਕਿਉਂ ਲਗ ਗਿਆ ਈ?" ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। " 'ਚੂਮ' ਲਭ ਪਿਆ ਸਾਈ?" {{gap}}"ਆਹੋ, ਲਭ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}"ਮਾਸ ਦੇ ਦਿਤਾ ਸਾਈ? {{gap}}"ਆਹੋ।" {{gap}}"ਮੈਨੂੰ ਤਸ਼ਤਰੀ ਵਿਖਾ, ਮੈਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁਨਾਂ, ਉਹਦੇ 'ਚ ਕੀ ਏ।"</poem> {{gap}}ਕੋਤੂਰੇ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਸ਼ਤਰੀ ਵਿਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਚਾਕੂ ਤੇ ਫ਼ੌਲਾਦ ਦੀਆਂ ਸੂਈਆਂ ਤੇ ਖੱਲਾਂ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਖੁਰਚਣੀਆਂ ਤੇ ਘਸਾਣੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਕੋਤੂਰਾ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਹਸਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ-ਸੁਹਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਨੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਬਹੁਤ ਈ ਕੰਮ ਆਉਣਗੀਆਂ।" {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਕਤੂਰਾ ਉਠਿਆ ਤੇ 'ਚੂਮ' ਵਿਚ ਹਿਰਨ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਖੱਲਾਂ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਨਵਾਂ ਕੋਟ, ਬੂਟ ਤੇ ਦਸਤਾਨੇ ਬਣਾ ਦੇਵੇ। {{gap}}"ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਚੰਗੇ ਬਣਾ ਲਏ," ਉਹਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣਾ ਲਵਾਂਗਾ।" {{gap}}ਕੋਤੂਰਾ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਕੰਮ ਲਗ ਗਈ। ਬੁੱਢੀ ਦੀ ਸੁਗਾਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਹੇ-ਵੰਦੀ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਕਪੜੇ ਬਣਾਣ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਕੋਲ ਹੈ ਸੀ। ਪਰ ਕੋਈ ਇਕੋ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚ-ਵਿਚ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਏ?..ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਇਹਦੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਣ ਉਤੇ ਵਕਤ ਨਾ ਗੁਆਇਆ, ਸਗੋਂ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹਨੇ ਖੱਲਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾਇਆ, ਖੁਰਚਿਆ, ਕਟਿਆ ਤੇ ਸੀਤਾ। ਚਾਣਚਕ ਹੀ ਬੂਹੇ ਉਤੇ ਟੰਗੀ ਖੱਲ ਚੁੱਕੀ ਗਈ ਤੇ ਧੌਲੇ ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਇਕ ਬੁੱਢੀ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇਕਦਮ ਹੀ ਪਛਾਣ ਲਿਆ: ਇਹ ਉਹੀਉ ਹੀ ਬੁੱਢੀ ਸੀ, ਜਿਹਦੇ ਕੋਲ ਉਹ ਮਾਸ ਲੈ ਕੇ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}"ਬੱਚੀਏ, ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰੀਂ," ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ।" ਮੇਰੀ ਅੱਖ 'ਚ ਤੀਲਾ ਏ। ਇਹਨੂੰ ਕਢ ਦਈਂ, ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ।" {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਨਾਂਹ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰਖ ਦਿਤਾ ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚੋਂ ਤੀਲਾ ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਢ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਠੀਕ ਏ," ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਸੱਜੇ ਕਨ 'ਚ ਵੇਖ।" {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਬੁੱਢੀ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਤ੍ਰੱਭਕ ਪਈ।<noinclude>{{center|<poem>੨੪੮</poem>}}</noinclude> pk6t4clm3ouvrkkcbmwe12mcxv0kh30 250 19243 227283 180426 2026-07-19T07:07:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227283 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਓਥੇ ਕੀ ਦਿਸਦਾ ਈ?" ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਤੇਰੇ ਕੰਨ 'ਚ ਇਕ ਕੁੜੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਏ" ਸਭ ਤੋ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਉਹਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ? ਕੋਤਰੇ ਦੇ ਕਪੜੇ ਬਣਾਣ 'ਚ 'ਤੇਰਾ ਹੱਥ ਵਟਾਏਗੀ। {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ, ਤੇ ਉਹਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। ਉਹਦੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇਣ ਉਤੇ, ਬੁੱਢੀ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚੋਂ, ਇਕ ਨਹੀਂ, ਚਾਰ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਕੁੱਦ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਚਾਰੇ ਕੰਮ ਲਗ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਖੱਲਾਂ ਕਮਾਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਚਿਆ, ਕਟਿਆ ਤੇ ਸੀਤਾ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਕਪੜੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਬੁੱਢੀ ਨੇ ਚਾਰਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਲੁਕਾ ਲਿਆ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਸ਼ਾਮੀਂ ਕੋਤੂਰਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। {{gap}}"ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਰ ਲਿਆ ਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ?" ਉਹਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਆਹੋ, ਕਰ ਲਿਐ," ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}"ਵਿਖਾ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਵੇਂ ਕਪੜੇ, ਮੈਂ ਪਾਕੇ ਵੇਖਨਾਂ।" {{gap}}ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕਪੜੇ ਦੇ ਦਿਤੇ, ਤੇ ਕੋਰੇ ਨੇ ਫੜ ਲਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਫੇਰਿਆ: ਖੱਲਾਂ ਨਰਮ ਸਨ ਤੇ ਛੁਹਣ ਨੂੰ ਸਖਾਵੀਆਂ। ਉਹਨੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਲਏ, ਤੇ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਸਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਵਡੇ, ਸਗੋਂ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੇ ਆ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਬਣੇ ਵੀ ਹੰਢਣਸਾਰ ਸਨ। ਕੋਤੂਰਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਏ ਧੀਏ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲਗੀ ਏਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੀ ਲਗੀ ਏਂ। ਤੂੰ ਕੰਮ ਚੰਗਾ ਕਰਨੀਂ ਏਂ, ਤੇ ਤੇਰੇ 'ਚ ਹੌਸਲਾ ਏ। ਤੂੰ ਡਾਢੇ ਝੱਖੜ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਮਾਰਿਆ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਮਰ ਨਾ ਜਾਣ। ਮੇਰੀ ਵਹੁਟੀ ਬਣ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ‘ਚੂਮ 'ਚ ਰਹੁ।" {{gap}}ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਤੁੰਦਰਾ ਵਿਚ ਝੱਖੜ ਝੁਲਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਹੁਣ ਹਵਾ ਤੋਂ ਲੁਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਹੁਣ ਉਹ ਯਖ਼ ਨਾ ਹੋਏ। ਉਹ, ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ, ਆਪਣੇ ‘ਚੂਮਾਂ' ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਦਿਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਏ।<noinclude></noinclude> 50zegfkw64zspduddwww2wra2rg79gr 250 19247 227285 180452 2026-07-19T07:08:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227285 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਚੰਨ-ਮਨੁਖ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਇਆ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਰੇਡੀਅਰ ਖਲ੍ਹਾਰੇ ਤੇ ਸਲੈਜ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।ਉਹ ਮੁਟਿਆਰ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿਚ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਣ ਲਗਾ, ਆਪਣੇ ਚੁਗਿਰਦੇ ਵੇਖਣ ਲਗਾ। ਪਰ ਮੁਟਿਆਰ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭੀ। ਏਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਟਿੱਬੇ ਤਕ ਵੀ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਉਹਦੀ ਟੀਸੀ ਵਲ ਤਕਿਆ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਾ ਸੁਝਿਆ, ਉਹ ਕੀ ਸੀ। {{gap}}"ਅਜੀਬ ਗਲ ਏ!” ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਨੇ ਆਖਿਆ। "ਮੁਟਿਆਰ ਕਿਥੇ ਜਾ ਸਕੀ ਹੋਏਗੀ? ਮੈਥੋਂ ਲੱਭੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਹੀ। ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਏ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਲਾ ਜਾਨਾਂ ਤੇ ਪਿਛੋਂ ਫੇਰ ਉਤਰ ਆਵਾਂਗਾ। ਓਦੋਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਲਭ ਪਵੇਗੀ ਤੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਗਾ ਉਹਨੂੰ।" {{gap}}ਇਹ ਕਹਿ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਲੈਜ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹਦੇ ਰੇਡੀਅਰ ਉਹਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ | {{gap}}ਉਹ ਅਜੇ ਗਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਹਿਰਨ ਨੇ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਪਰ੍ਹਾਂ ਸੁਟ ਦਿਤਾ, ਤੇ ਕੁੜੀ ਮਘੋਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਚਲ ਛੇਤੀ - ਛੇਤੀ ਡੇਰੇ ਨੂੰ ਚਲੀਏ!” ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ। "ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਲਵੇਗਾ ਤੇ ਫੇਰ ਹੇਠਾਂ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਲੁਕ ਸਕਣ ਲਗੀ।" {{gap}}ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਲੈਜ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਈ ਤੇ ਹਿਰਨ ਉਹਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਡਾ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਡੇਰੇ ਪਹੁੰਚ ਪਏ, ਤੇ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ‘ਚੂਮ’ ਅੰਦਰ ਭਜ ਗਈ। ਪਰ ਉਹਦਾ ਪਿਓ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹਦੀ ਕੌਣ ਮਦਦ ਕਰਦਾ? ਹਿਰਨ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}"ਤੈਨੂੰ ਲੁਕ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਸਾਡੇ ਪਿਛੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਣੇ।" {{gap}}"ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਲੁੱਕਾਂ?" ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}"ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਬਣਾ ਦੇਨਾਂ — ਸ਼ਾਇਦ, ਇਕ ਪੱਥਰ” ਹਿਰਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਲਗਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਲਭ ਲਵੇਗਾ।" {{gap}}"ਹਥੌੜਾ।" {{gap}}"ਇਹ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਲਗਾ।" {{gap}}"ਬਾਂਸ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ" {{gap}}"ਬੂਹੇ ’ਤੇ ਲਮਕਦੀ ਖਲ ਦਾ ਵਾਲ।" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ।" {{gap}}"ਫੇਰ ਕੀ? ਹੱਛਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੀਵਾ ਬਣਾ ਦੇਨਾਂ।" {{gap}}"ਠੀਕ ਏ।" {{gap}}"ਚੰਗਾ, ਸੁੰਗੜ ਬਹਿ।" {{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਸੁੰਗੜ ਗਈ। ਹਿਰਨ ਨੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉਤੇ ਖੁਰ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਮੁਟਿਆਰ ਦੀਵਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਹ ਏਨਾ ਤੇਜ਼ ਬਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ‘ਚੂਮ' ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ!<noinclude>{{center|੨੫੧}}</noinclude> imy2gzzl8cx1wsmte0glv7120wedp29 250 19251 227286 180454 2026-07-19T07:08:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227286 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਏਧਰ ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਹਿਰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਢੂੰਡਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਡਾਢੀ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਡੇਰੇ ਵਲ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਰੇਡੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿਤਾ, ‘ਚੂਮ’ ਅੰਦਰ ਵੜ ਆਇਆ ਤੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਫੇਰ ਲੱਭਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਲੱਭੀ। ਉਹਨੇ ਉਹਨਾਂ ਬਾਂਸਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਹਾਰੇ 'ਚੂਮ' ਦੀ ਛਤ ਖੜੀ ਸੀ, ਉਹਨੇ ਹਰ ਭਾਂਡੇ, ਖੱਲਾਂ ਦੇ ਹਰ ਵਾਲ, ਮੰਜਿਆਂ ਹੇਠ ਪਈ ਹਰ ਡਾਹਣੀ, ਫ਼ਰਸ਼ ਉਤੇ ਪਏ ਮਿਟੀ ਦੇ ਹਰ ਢੇਲੇ, ਦਾ ਮੁਆਇਨਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮੁਟਿਆਰ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਲੱਭੀ। {{gap}}ਤੇ ਦੀਵਾ ਉਹਨੇ ਗੌਲਿਆ ਹੀ ਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਤੇਜ਼ — ਤੇਜ਼ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਆਪ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਚਮਕੀਲਾ ਸੀ। {{gap}}ਅਜੀਬ ਗਲ ਏ,” ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਨੇ ਆਖਿਆ। “ਕਿਥੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ? ਮੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਅਸਮਾਨੋਂ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ।" {{gap}}ਉਹ ‘ਚੂਮ' ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਰੇਡੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਲੈਜ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਚੱਲਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਟਿਆਰ ਬੂਹੇ ਉਤੇ ਲਗੀ ਖਲ ਦੇ ਪਲਤੇ ਕੋਲ ਭੱਜੀ — ਭੱਜੀ ਆਈ। ਆਪਣੇ ਲਕ ਤਕ ਬਾਹਰ ਉੜ, ਉਹਨੇ ਉਚੀ ਸਾਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਹਾਸਾ ਛਣਕਾਇਆ। {{gap}}"ਏਥੇ ਵਾਂ ਮੈਂ! ਏਥੇ ਵਾਂ ਮੈਂ!" ਉਹਨੇ ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੇਡੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿਤਾ ਤੇ ‘ਚੂਮ' ਅੰਦਰ ਵਲ ਨੂੰ ਭਜਿਆ। ਪਰ ਮੁਟਿਆਰਫੇਰ ਦੀਵਾ ਬਣ ਗਈ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਉਹਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹਨੇ ਹਰ ਡਾਹਣੀ ਤੇ ਹਰ ਪੱਤਾ, ਖੱਲਾਂ ਦਾ ਹਰ ਵਾਲ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਹਰ ਢੇਲਾ ਵੇਖਿਆ — ਚਾਖਿਆ, ਪਰ ਮੁਟਿਆਰ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਲਭ ਸਕੀ। {{gap}}ਕਿੱਡੀ ਅਜੀਬ ਗਲ ਸੀ? ਉਹ ਹੋ ਕਿਥੇ ਸਕਦੀ ਸੀ? ਉਹ ਅਲੋਪ ਕਿਥੇ ਹੋ ਗਈ ਸੀ? ਇੰਜ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਉਹਦੇ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਪਰਤਣਾ ਪੈਣਾ ਸੀ। {{gap}}ਪਰ ਉਹ ਅਜੇ ‘ਚੂਮ' ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਹੀ ਸੀ ਤੇ ਰੇਡੀਅਰਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਹੀ ਲਗਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਟਿਆਰ ਪਲਤੇ ਥਲਿਉਂ ਬਾਹਰ ਵਲ ਨੂੰ ਉੜੀ। {{gap}}"ਏਥੇ ਵਾਂ ਮੈਂ! ਏਥੇ ਵਾਂ ਮੈਂ!" ਉਹਨੇ ਹਾਸਾ ਹਸਦਿਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ‘ਚੂਮ' ਅੰਦਰ ਭਜਿਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਫੇਰ ਲੱਭਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਚਿਰ ਲਭਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹਨੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਫਰੋਲ ਮਾਰੀ, ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਉਲਟਾ - ਉਲਟਾ ਵੇਖੀ, ਪਰ ਲਭ ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਨਾ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਲਭਦਾ — ਲਭਦਾ ਏਨਾ ਥਕ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਤਲਾ ਤੇ ਨਿਤਾਣਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹਿਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਬਾਹਵਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ ਚੁੱਕੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ। {{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਹਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਉਹਨੇ ਆਪਣਾ ਠੀਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੀ ‘ਚੂਮ' ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਪਿਠ ਭਰਨੇ ਸੁਟ ਲਿਆ ਤੇ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਹਥ ਪੈਰ ਬੰਨ ਦਿਤੇ। {{gap}}"ਉਫ਼!" ਚੰਨ - ਮਨੁਖ ਕਰਾਹਿਆ। "ਮੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣੈਂ! ਤਾਂ ਫੇਰ ਮਾਰ ਦੇ ਮੈਨੂੰ! ਠੀਕ<noinclude>{{center|੨੫੨}}</noinclude> pzcx8cwpus9x8qvy6hcrz9ffxforsoh 250 19255 227287 180455 2026-07-19T07:08:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227287 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਏ, ਮੈਂ ਹੈ ਈ ਇਸ ਕਾਬਲ ਹਾਂ, ਸਾਰਾ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਕਸੂਰ ਏ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੁਕ ਲਿਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ। ਪਰ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਮਰਾਂ, ਮੇਰੇ ਉਤੇ ਖੱਲਾਂ ਪਾ ਦੇ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿੱਘਾ ਹੋ ਲੈਣ ਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਡਾਢੀ ਠੰਡ ਲਗ ਰਹੀ ਏ ..." {{gap}}ਮੁਟਿਆਰ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਹਦ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}"ਤੈਨੂੰ — ਠੰਡ ਲਗ ਰਹੀ ਏ?" ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੀ। "ਕਿਉਂ ਭਲਾ, ਤੂੰ ਬਾਹਰ ਖੁਲ਼ 'ਚ ਰਹਿਣੈਂ, ਤੇਰਾ ਘਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇਰਾ 'ਚੂਮ' ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਖੁਲ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੈਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਓਥੇ ਈ ਚਾਹੀਦੈ। ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਖੱਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਏ!" {{gap}}ਫੇਰ ਚੰਨ-ਮਨੁਖ ਮੁਟਿਆਰ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}"ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਘਰ - ਘਾਟ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਦੀ ਮੇਰਾ ਹੋਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਅਸਮਾਨੇਂ ਫਿਰਨ ਲਈ ਛਡ ਦੇ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਜਿਹਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਲੋਕ ਵੇਖਿਆ ਕਰਨਗੇ, ਕੋਈ ਚੀਜ਼, ਜਿਹੜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿਆ ਕਰੇਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਛਡ ਦੇ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਚਾਨਣ - ਮੁਨਾਰਾ ਬਣਾਂਗਾ ਤੇ ਤੁੰਦਰਾ ਦੇ ਆਰ — ਪਾਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਖਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਛਡ ਦੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਦਿਨ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗਾ! ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਾਲ ਮਾਪਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਪਹਿਲੋਂ ਮੈਂ, ਬੁੱਢੇ ਢੱਗੇ ਵਾਲਾ ਚੰਨ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਫੇਰ ਵਛੇਰਿਆਂ ਦੇ ਸੂਣ ਵਾਲਾ ਚੰਨ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਫੇਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਾਲਾ ਚੰਨ, ਫੇਰ ਪਤਿਆਂ ਵਾਲਾ ਚੰਨ, ਫੇਰ ਨਿਘ ਵਾਲਾ ਚੰਨ, ਤੇ ਫੇਰ ਹਿਰਨ-ਸਿੰਙਾਂ ਦੇ ਝੜਨ ਵਾਲਾ ਚੰਨ ਤੇ ਫੇਰ ਜੰਗਲੀ ਹਿਰਨਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਚੰਨ, ਫੇਰ ਪਹਿਲੇ ਸਿਆਲ ਵਾਲਾ ਚੰਨ, ਤੇ ਫੇਰ ਛੋਟੇ ਹੋ ਰਹੇ ਦਿਨਾਂ ਵਾਲਾ ਚੰਨ।" {{gap}}"ਤੇ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਛਡ ਦਿਆਂ ਤੇ ਤੂੰ ਫੇਰ ਤਕੜਾ ਹੋ ਜਾਏਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਜ਼ੋਰ ਆ ਜਾਏ — ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚੁਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨਹੀਂ ਆਏਂਗਾ?" {{gap}}"ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ, ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਲ ਦਾ ਰਾਹ ਤਕ ਵੀ ਭੁਲਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਈ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਏ। ਮ ਫੇਰ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਉਤਰਨ ਲਗਾ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ ਸਹੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੁਸ਼ਨਾ ਦਿਆਂਗਾ!" {{gap}}ਤੇ ਮੁਟਿਆਰ ਨੇ ਚੰਨ-ਮਨੁਖ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹ ਉਪਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਨੇ ਧਰਤੀ ਉਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਹੜ੍ਹ ਲੈ ਆਂਦਾ।<noinclude></noinclude> ekrvkea70qmi3evdy0s8g5qy30l9b7p 250 19263 227288 180457 2026-07-19T07:09:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227288 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਪਾਠਕ ਨੂੰ}} {{gap}}ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਲਿਖੋ ਤੇ ਦੱਸੋ, ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਹੈ, ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਨੁਵਾਦ, ਡੀਜ਼ਾਈਨ ਤੇ ਛਪਾਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਲਗੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਛਾਪੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਅਸੀਂ ਸੁਆਗਤ ਕਰਾਂਗੇ। ਸਾਡਾ ਪਤਾ ਹੈ: {{Block center|<poem>ਪ੍ਰੱਗਤੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ, ੨੧, ਜੂਬੋਵਸਕੀ ਬੂਲੇਵਾਰਦ, ਮਾਸਕੋ, ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ </poem>}}<noinclude></noinclude> 7ksk1mljjvzst327e1fu6t8zr66ay9r 250 22230 226970 53337 2026-07-19T00:40:57Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੫੧}}</noinclude>ਤਿਸੁ ਜਨ ਕਉ ਕਰਹੁ ਸਭਿ ਨਮਸਕਾਰੁ॥ ਮਲੁ ਕੂੜੀ ਨਾਮਿ ਉਤਾਰੀਅਨੁ ਜਪਿ ਨਾਮੁ ਹੋਆ ਸਚਿਆਰੁ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਜਿਸ ਦੇ ਏਹਿ ਚਲਤ ਹਹਿ ਸੋ ਜੀਵਉ ਦੇਵਣਹਾਰੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਤੁਧੁ ਜੇਵਡੁ ਦਾਤਾ ਨਾਹਿ ਕਿਸੁ ਆਖਿ ਸੁਣਾਈਐ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਾਇ ਜਿਥਹੁ ਹਉਮੈ ਜਾਈਐ॥ ਰਸ ਕਸ ਸਾਦਾ ਬਾਹਰਾ ਸਚੀ ਵਡਿਆਈਐ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਬਖਸੇ ਤਿਸੁ ਦੇਇ ਆਪਿ ਲਏ ਮਿਲਾਈਐ॥ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਰਖਿਓਨੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਿਸੈ ਪਿਆਈ ॥੯॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਬਾਬਾਣੀਆ ਕਹਾਣੀਆ ਪੁਤ ਸਪੁਤ ਕਰੇਨਿ॥ ਜਿ ਸਤਿਗੁਰ ਭਾਵੈ ਸੁ ਮੰਨਿ ਲੈਨਿ ਸੇਈ ਕਰਮ ਕਰੇਨਿ॥ ਜਾਇ ਪੁਛਹੁ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ ਬਿਆਸ ਸੁਕ ਨਾਰਦ ਬਚਨ ਸਭ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਕਰੇਨਿ॥ ਸਚੈ ਲਾਏ ਸਚਿ ਲਗੇ ਸਦਾ ਸਚੁ ਸਮਾਲੇਨਿ॥ ਨਾਨਕ ਆਏ ਸੇ ਪਰਵਾਣੁ ਭਏ ਜਿ ਸਗਲੇ ਕੁਲ ਤਾਰੇਨਿ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਗੁਰੂ ਜਿਨਾ ਕਾ ਅੰਧੁਲਾ ਸਿਖ ਭੀ ਅੰਧੇ ਕਰਮ ਕਰੇਨਿ॥ ਓਇ ਭਾਣੈ ਚਲਨਿ ਆਪਣੈ ਨਿਤ ਝੂਠੋ ਝੂਠੁ ਬੋਲੇਨਿ॥ ਕੂੜੁ ਕੁਸਤੁ ਕਮਾਵਦੇ ਪਰ ਨਿੰਦਾ ਸਦਾ ਕਰੇਨਿ॥ ਓਇ ਆਪਿ ਡੁਬੇ ਪਰ ਨਿੰਦਕਾ ਸਗਲੇ ਕੁਲ ਡੋਬੇਨਿ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਤੁ ਓਇ ਲਾਏ ਤਿਤੁ ਲਗੇ ਉਇ ਬਪੁੜੇ ਕਿਆ ਕਰੇਨਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸਭ ਨਦਰੀ ਅੰਦਰਿ ਰਖਦਾ ਜੇਤੀ ਸਿਸਟਿ ਸਭ ਕੀਤੀ॥ ਇਕਿ ਕੂੜਿ ਕੁਸਤ ਲਾਇਅਨੁ ਮਨਮੁਖ ਵਿਗੂਤੀ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਧਿਆਈਐ ਅੰਦਰਿ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤੀ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਪੋਤੈ ਪੁੰਨੁ ਹੈ ਤਿਨ੍ਹ ਵਾਤਿ ਸਿਪੀਤੀ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ ਸਚੁ ਸਿਫਤਿ ਸਨਾਈ॥੧੦॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧॥ ਸਤੀ ਪਾਪੁ ਕਰਿ ਸਤੁ ਕਮਾਹਿ॥ ਗੁਰ ਦੀਖਿਆ ਘਰਿ ਦੇਵਣ ਜਾਹਿ॥ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਖੈ ਖਟਿਐ ਭਾਉ॥ ਭਾਵੈ ਆਵਉ ਭਾਵੈ ਜਾਉ॥ ਸਾਸਤੁ ਬੇਦੁ ਨ ਮਾਨੈ ਕੋਇ॥ ਆਪੋ ਆਪੈ ਪੂਜਾ ਹੋਇ॥ ਕਾਜੀ ਹੋਇ ਕੈ ਬਹੈ ਨਿਆਇ॥ ਫੇਰੇ ਤਸਬੀ ਕਰੇ ਖੁਦਾਇ॥ ਵਢੀ ਲੈ ਕੈ ਹਕੁ ਗਵਾਏ॥ ਜੇ ਕੋ ਪੁਛੈ ਤਾ ਪੜਿ ਸੁਣਾਏ॥ ਤੁਰਕ ਮੰਤ੍ਰੁ ਕਨਿ ਰਿਦੈ ਸਮਾਹਿ॥ ਲੋਕ ਮੁਹਾਵਹਿ ਚਾੜੀ ਖਾਹਿ॥ ਚਉਕਾ ਦੇ ਕੈ ਸੁਚਾ ਹੋਇ॥ ਐਸਾ ਹਿੰਦੂ ਵੇਖਹੁ ਕੋਇ॥ ਜੋਗੀ ਗਿਰਹੀ ਜਟਾ ਬਿਭੂਤ॥ ਆਗੈ ਪਾਛੈ ਰੋਵਹਿ ਪੂਤ॥ ਜੋਗੁ ਨ ਪਾਇਆ ਜੁਗਤਿ ਗਵਾਈ॥ ਕਿਤੁ ਕਾਰਣਿ ਸਿਰਿ ਛਾਈ ਪਾਈ॥ ਨਾਨਕ ਕਲਿ ਕਾ ਏਹੁ ਪਰਵਾਣੁ॥ ਆਪੇ ਆਖਣੁ ਆਪੇ ਜਾਣੁ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਹਿੰਦੂ ਕੈ ਘਰਿ ਹਿੰਦੂ ਆਵੈ॥ ਸੂਤੁ ਜਨੇਊ ਪੜਿ ਗਲਿ ਪਾਵੈ॥ ਸੂਤੁ ਪਾਇ ਕਰੇ ਬੁਰਿਆਈ॥ ਨਾਤਾ ਧੋਤਾ ਥਾਇ ਨ ਪਾਈ॥ ਮੁਸਲਮਾਨੁ<noinclude></noinclude> b5k5hhqd074hctisjby4x6w7pft2tip 250 22235 226972 53342 2026-07-19T01:56:28Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੫੨}}</noinclude>ਕਰੇ ਵਡਿਆਈ॥ ਵਿਣੁ ਗੁਰ ਪੀਰੈ ਕੋ ਥਾਇ ਨ ਪਾਈ॥ ਰਾਹੁ ਦਸਾਇ ਓਥੈ ਕੋ ਜਾਇ॥ ਕਰਣੀ ਬਾਝਹੁ ਭਿਸਤਿ ਨ ਪਾਇ॥ ਜੋਗੀ ਕੈ ਘਰਿ ਜੁਗਤਿ ਦਸਾਈ॥ ਤਿਤੁ ਕਾਰਣਿ ਕਨਿ ਮੰਦ੍ਰਾ ਪਾਈ॥ ਮੰਦ੍ਰਾ ਪਾਇ ਫਿਰੈ ਸੰਸਾਰਿ॥ ਜਿਥੈ ਕਿਥੈ ਸਿਰਜਣਹਾਰੁ॥ ਜੇਤੇ ਜੀਅ ਤੇਤੇ ਵਾਟਾਊ॥ ਚੀਰੀ ਆਈ ਢਿਲ ਨ ਕਾਊ॥ ਏਥੈ ਜਾਣੈ ਸੁ ਜਾਇ ਸਿਵਾਣੈ॥ ਹੋਰੁ ਫਕੜ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਣੈ॥ ਸਭਨਾ ਕਾ ਦਰਿ ਲੇਖਾ ਹੋਇ॥ ਕਰਣੀ ਬਾਝਹੁ ਤਰੈ ਨ ਕੋਇ॥ ਸਚੋ ਸਚੁ ਵਖਾਣੈ ਕੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਅਗੈ ਪੁਛ ਨ ਹੋਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਮੰਦਰੁ ਆਖੀਐ ਕਾਇਆ ਕੋਟ ਗੜੁ॥ ਅੰਦਰਿ ਲਾਲ ਜਵੇਹਰੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਪੜੁ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਮੰਦਰੁ ਸਰੀਰੁ ਅਤਿ ਸੋਹਣਾ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਦਿੜੁ॥ ਮਨਮੁਖ ਆਪਿ ਖੁਆਇਅਨੁ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਨਿਤ ਕੜੁ॥ ਸਭਨਾ ਸਾਹਿਬੁ ਏਕੁ ਹੈ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਪਾਇਆ ਜਾਈ॥੧੧॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੧॥ ਨਾ ਸਤਿ ਦੁਖੀਆ ਨਾ ਸਤਿ ਸੁਖੀਆ ਨਾ ਸਤਿ ਪਾਣੀ ਜੰਤ ਫਿਰਹਿ॥ ਨਾ ਸਤਿ ਮੂੰਡ ਮੁਡਾਈ ਕੇਸੀ ਨਾ ਸਤਿ ਪੜਿਆ ਦੇਸ ਫਿਰਹਿ॥ ਨਾ ਸਤਿ ਰੁਖੀ ਬਿਰਖੀ ਪਥਰ ਆਪੁ ਤਛਾਵਹਿ ਦੁਖ ਸਹਹਿ॥ ਨਾ ਸਤਿ ਹਸਤੀ ਬਧੇ ਸੰਗਲ ਨਾ ਸਤਿ ਗਾਈ ਘਾਹੁ ਚਰਹਿ॥ ਜਿਸੁ ਹਥਿ ਸਿਧਿ ਦੇਵੈ ਜੇ ਸੋਈ ਜਿਸ ਨੋ ਦੇਇ ਤਿਸੁ ਆਇ ਮਿਲੈ॥ ਨਾਨਕ ਤਾ ਕਉ ਮਿਲੈ ਵਡਾਈ ਜਿਸੁ ਘਟ ਭੀਤਰਿ ਸਬਦੁ ਰਵੈ॥ ਸਭਿ ਘਟ ਮੇਰੇ ਹਉ ਸਭਨਾ ਅੰਦਰਿ ਜਿਸਹਿ ਖੁਆਈ ਤਿਸੁ ਕਉਣੁ ਕਹੈ॥ ਜਿਸਹਿ ਦਿਖਾਲਾ ਵਾਟੜੀ ਤਿਸਹਿ ਭੁਲਾਵੈ ਕਉਣੁ॥ ਜਿਸਹਿ ਭੁਲਾਈ ਪੰਧ ਸਿਰਿ ਤਿਸਹਿ ਦਿਖਾਵੈ ਕਉਣੁ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਸੋ ਗਿਰਹੀ ਜੋ ਨਿਗ੍ਰਹੁ ਕਰੈ॥ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਭੀਖਿਆ ਕਰੈ॥ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਕਾ ਕਰੇ ਸਰੀਰੁ॥ ਸੋ ਗਿਰਹੀ ਗੰਗਾ ਕਾ ਨੀਰੁ॥ ਬੋਲੈ ਈਸਰੁ ਸਤਿ ਸਰੂਪੁ॥ ਪਰਮ ਤੰਤ ਮਹਿ ਰੇਖ ਨ ਰੂਪੁ॥੨॥ ਮਃ ੧॥ ਸੋ ਅਉਧੂਤੀ ਜੋ ਧੂਪੈ ਆਪੁ॥ ਭਿਖਿਆ ਭੋਜਨੁ ਕਰੈ ਸੰਤਾਪੁ॥ ਅਉਹਠ ਪਟਣ ਮਹਿ ਭੀਖਿਆ ਕਰੈ॥ ਸੋ ਅਉਧੂਤੀ ਸਿਵ ਪੁਰਿ ਚੜੈ॥ ਬੋਲੈ ਗੋਰਖੁ ਸਤਿ ਸਰੂਪੁ॥ ਪਰਮ ਤੰਤ ਮਹਿ ਰੇਖ ਨ ਰੂਪੁ॥੩॥ ਮਃ ੧॥ ਸੋ ਉਦਾਸੀ ਜਿ ਪਾਲੇ ਉਦਾਸੁ॥ ਅਰਧ ਉਰਧ ਕਰੇ ਨਿਰੰਜਨ ਵਾਸੁ॥ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਕੀ ਪਾਏ ਗੰਢਿ॥ ਤਿਸੁ ਉਦਾਸੀ ਕਾ ਪੜੈ ਨ ਕੰਧੁ॥ ਬੋਲੈ ਗੋਪੀ ਚੰਦੁ ਸਤਿ ਸਰੂਪੁ॥ ਪਰਮ ਤੰਤ ਮਹਿ ਰੇਖ ਨ ਰੂਪੁ॥੪॥ ਮਃ ੧॥ ਸੋ ਪਾਖੰਡੀ ਜਿ ਕਾਇਆ ਪਖਾਲੇ॥ ਕਾਇਆ ਕੀ ਅਗਨਿ ਬ੍ਰਹਮੁ ਪਰਜਾਲੇ॥ ਸੁਪਨੈ ਬਿੰਦੁ ਨ ਦੇਈ<noinclude></noinclude> 8fvrbjj72hmppzwd1dnm2oqmgyx0ctq 250 22240 226973 53347 2026-07-19T02:07:23Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੫੩}}</noinclude>ਝਰਣਾ॥ ਤਿਸੁ ਪਾਖੰਡੀ ਜਰਾ ਨ ਮਰਣਾ॥ ਬੋਲੈ ਚਰਪਟੁ ਸਤਿ ਸਰੂਪੁ॥ ਪਰਮ ਤੰਤ ਮਹਿ ਰੇਖ ਨ ਰੂਪੁ॥੫॥ ਮਃ ੧॥ ਸੋ ਬੈਰਾਗੀ ਜਿ ਉਲਟੇ ਬ੍ਰਹਮੁ॥ ਗਗਨ ਮੰਡਲ ਮਹਿ ਰੋਪੈ ਥੰਮੁ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਅੰਤਰਿ ਰਹੈ ਧਿਆਨਿ॥ ਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਸਤ ਸਮਾਨਿ॥ ਬੋਲੇ ਭਰਥਰਿ ਸਤਿ ਸਰੂਪੁ॥ ਪਰਮ ਤੰਤ ਮਹਿ ਰੇਖ ਨ ਰੂਪੁ॥੬॥ ਮਃ ੧॥ ਕਿਉ ਮਰੈ ਮੰਦਾ ਕਿਉ ਜੀਵੈ ਜੁਗਤਿ॥ ਕੰਨ ਪੜਾਇ ਕਿਆ ਖਾਜੈ ਭੁਗਤਿ॥ ਆਸਤਿ ਨਾਸਤਿ ਏਕੋ ਨਾਉ॥ ਕਉਣੁ ਸੁ ਅਖਰੁ ਜਿਤੁ ਰਹੈ ਹਿਆਉ॥ ਧੂਪ ਛਾਵ ਜੇ ਸਮ ਕਰਿ ਸਹੈ॥ ਤਾ ਨਾਨਕੁ ਆਖੈ ਗੁਰੁ ਕੋ ਕਹੈ॥ ਛਿਅ ਵਰਤਾਰੇ ਵਰਤਹਿ ਪੁਤ॥ ਨਾ ਸੰਸਾਰੀ ਨਾ ਅਉਧੂਤ॥ ਨਿਰੰਕਾਰਿ ਜੋ ਰਹੈ ਸਮਾਇ॥ ਕਾਹੇ ਭੀਖਿਆ ਮੰਗਣਿ ਜਾਇ॥੭॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਮੰਦਰੁ ਸੋਈ ਆਖੀਐ ਜਿਥਹੁ ਹਰਿ ਜਾਤਾ॥ ਮਾਨਸ ਦੇਹ ਗੁਰ ਬਚਨੀ ਪਾਇਆ ਸਭੁ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਪਛਾਤਾ॥ ਬਾਹਰਿ ਮੂਲਿ ਨ ਖੋਜੀਐ ਘਰ ਮਾਹਿ ਬਿਧਾਤਾ॥ ਮਨਮੁਖ ਹਰਿ ਮੰਦਰ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਨੀ ਤਿਨੀ ਜਨਮੁ ਗਵਾਤਾ॥ ਸਭ ਮਹਿ ਇਕੁ ਵਰਤਦਾ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਪਾਇਆ ਜਾਈ॥੧੨॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਮੂਰਖੁ ਹੋਵੈ ਸੋ ਸੁਣੈ ਮੂਰਖ ਕਾ ਕਹਣਾ॥ ਮੂਰਖ ਕੇ ਕਿਆ ਲਖਣ ਹੈ ਕਿਆ ਮੂਰਖ ਕਾ ਕਰਣਾ॥ ਮੂਰਖੁ ਓਹੁ ਜਿ ਮੁਗਧੁ ਹੈ ਅਹੰਕਾਰੇ ਮਰਣਾ॥ ਏਤੁ ਕਮਾਣੈ ਸਦਾ ਦੁਖੁ ਦੁਖ ਹੀ ਮਹਿ ਰਹਣਾ॥ ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਪਵੈ ਖੂਹਿ ਕਿਹੁ ਸੰਜਮੁ ਕਰਣਾ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਇ ਸੁ ਕਰੇ ਵੀਚਾਰੁ ਓਸੁ ਅਲਿਪਤੋ ਰਹਣਾ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪੈ ਆਪਿ ਉਧਰੈ ਓਸੁ ਪਿਛੈ ਡੁਬਦੇ ਭੀ ਤਰਣਾ॥ ਨਾਨਕ ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਕਰੇ ਜੋ ਦੇਇ ਸੁ ਸਹਣਾ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਨਾਨਕੁ ਆਖੈ ਰੇ ਮਨਾ ਸੁਣੀਐ ਸਿਖ ਸਹੀ॥ ਲੇਖਾ ਰਬੁ ਮੰਗੇਸੀਆ ਬੈਠਾ ਕਢਿ ਵਹੀ॥ ਤਲਬਾ ਪਉਸਨਿ ਆਕੀਆ ਬਾਕੀ ਜਿਨਾ ਰਹੀ॥ ਅਜਰਾਈਲੁ ਫਰੇਸਤਾ ਹੋਸੀ ਆਇ ਤਈ॥ ਆਵਣੁ ਜਾਣੁ ਨ ਸੁਝਈ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਫਹੀ॥ ਕੂੜ ਨਿਖੁਟੇ ਨਾਨਕਾ ਓੜਕਿ ਸਚਿ ਰਹੀ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਸਭੁ ਸਰੀਰੁ ਹੈ ਹਰਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸਭੁ ਆਪੈ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਨਾ ਪਵੈ ਕਿਛੁ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਪੈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਾਲਾਹੀਐ ਹਰਿ ਭਗਤੀ ਰਾਪੈ॥ ਸਭੁ ਮਨੁ ਤਨੁ ਹਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਹੰਕਾਰੁ ਗਵਾਪੈ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਹਰਿ ਕਾ ਖੇਲੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਕਿਸੈ ਬੁਝਾਈ॥੧੩॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧॥ ਸਹੰਸਰ ਦਾਨ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰੁ ਰੋਆਇਆ॥ ਪਰਸ ਰਾਮੁ ਰੋਵੈ ਘਰਿ ਆਇਆ॥ ਅਜੈ ਸੁ ਰੋਵੈ ਭੀਖਿਆ ਖਾਇ॥ ਐਸੀ ਦਰਗਹ ਮਿਲੈ ਸਜਾਇ॥ ਰੋਵੈ ਰਾਮੁ<noinclude></noinclude> 2rq8y3ee6b9y7rdfc46ubwigooygo1a 250 22245 226974 53352 2026-07-19T02:16:43Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੫੪}}</noinclude>ਨਿਕਾਲਾ ਭਇਆ॥ ਸੀਤਾ ਲਖਮਣੁ ਵਿਛੁੜਿ ਗਇਆ॥ ਰੋਵੈ ਦਹਸਿਰੁ ਲੰਕ ਗਵਾਇ॥ ਜਿਨਿ ਸੀਤਾ ਆਦੀ ਡਉਰੂ ਵਾਇ॥ ਰੋਵਹਿ ਪਾਂਡਵ ਭਏ ਮਜੂਰ॥ ਜਿਨ ਕੈ ਸੁਆਮੀ ਰਹਤ ਹਦੂਰਿ॥ ਰੋਵੈ ਜਨਮੇਜਾ ਖੁਇ ਗਇਆ॥ ਏਕੀ ਕਾਰਣਿ ਪਾਪੀ ਭਇਆ॥ ਰੋਵਹਿ ਸੇਖ ਮਸਾਇਕ ਪੀਰ॥ ਅੰਤਿ ਕਾਲਿ ਮਤੁ ਲਾਗੈ ਭੀੜ॥ ਰੋਵਹਿ ਰਾਜੇ ਕੰਨ ਪੜਾਇ॥ ਘਰਿ ਘਰਿ ਮਾਗਹਿ ਭੀਖਿਆ ਜਾਇ॥ ਰੋਵਹਿ ਕਿਰਪਨ ਸੰਚਹਿ ਧਨੁ ਜਾਇ॥ ਪੰਡਿਤ ਰੋਵਹਿ ਗਿਆਨੁ ਗਵਾਇ॥ ਬਾਲੀ ਰੋਵੈ ਨਾਹਿ ਭਤਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਦੁਖੀਆ ਸਭੁ ਸੰਸਾਰੁ॥ ਮੰਨੇ ਨਾਉ ਸੋਈ ਜਿਣਿ ਜਾਇ॥ ਅਉਰੀ ਕਰਮ ਨ ਲੇਖੈ ਲਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੨॥ ਜਪੁ ਤਪੁ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਮੰਨਿਐ ਅਵਰਿ ਕਾਰਾ ਸਭਿ ਬਾਦਿ॥ ਨਾਨਕ ਮੰਨਿਆ ਮੰਨੀਐ ਬੁਝੀਐ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਕਾਇਆ ਹੰਸ ਧੁਰਿ ਮੇਲੁ ਕਰਤੈ ਲਿਖਿ ਪਾਇਆ॥ ਸਭ ਮਹਿ ਗੁਪਤੁ ਵਰਤਦਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪ੍ਰਗਟਾਇਆ॥ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਗੁਣ ਉਚਰੈ ਗੁਣ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇਆ॥ ਸਚੀ ਬਾਣੀ ਸਚੁ ਹੈ ਸਚੁ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਆ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਆਪੇ ਆਪਿ ਹੈ ਆਪੇ ਦੇਇ ਵਡਿਆਈ॥੧੪॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੨॥ ਨਾਨਕ ਅੰਧਾ ਹੋਇ ਕੈ ਰਤਨਾ ਪਰਖਣ ਜਾਇ॥ ਰਤਨਾ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਈ ਆਵੈ ਆਪੁ ਲਖਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੨॥ ਰਤਨਾ ਕੇਰੀ ਗੁਥਲੀ ਰਤਨੀ ਖੋਲੀ ਆਇ॥ ਵਖਰ ਤੈ ਵਣਜਾਰਿਆ ਦੁਹਾ ਰਹੀ ਸਮਾਇ॥ ਜਿਨ ਗੁਣੁ ਪਲੈ ਨਾਨਕਾ ਮਾਣਕ ਵਣਜਹਿ ਸੇਇ॥ ਰਤਨਾ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਨੀ ਅੰਧੇ ਵਤਹਿ ਲੋਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਨਉ ਦਰਵਾਜੇ ਕਾਇਆ ਕੋਟੁ ਹੈ ਦਸਵੈ ਗੁਪਤੁ ਰਖੀਜੈ॥ ਬਜਰ ਕਪਾਟ ਨ ਖੁਲਨੀ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਖੁਲੀਜੈ॥ ਅਨਹਦ ਵਾਜੇ ਧੁਨਿ ਵਜਦੇ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਸੁਣੀਜੈ॥ ਤਿਤੁ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਚਾਨਣਾ ਕਰਿ ਭਗਤਿ ਮਿਲੀਜੈ॥ ਸਭ ਮਹਿ ਏਕੁ ਵਰਤਦਾ ਜਿਨਿ ਆਪੇ ਰਚਨ ਰਚਾਈ॥੧੫॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੨॥ ਅੰਧੇ ਕੈ ਰਾਹਿ ਦਸਿਐ ਅੰਧਾ ਹੋਇ ਸੁ ਜਾਇ॥ ਹੋਇ ਸੁਜਾਖਾ ਨਾਨਕਾ ਸੋ ਕਿਉ ਉਝੜਿ ਪਾਇ॥ ਅੰਧੇ ਏਹਿ ਨ ਆਖੀਅਨਿ ਜਿਨ ਮੁਖਿ ਲੋਇਣ ਨਾਹਿ॥ ਅੰਧੇ ਸੇਈ ਨਾਨਕਾ ਖਸਮਹੁ ਘੁਥੇ ਜਾਹਿ॥੧॥ ਮਃ ੨॥ ਸਾਹਿਬ ਅੰਧਾ ਜੋ ਕੀਆ ਕਰੇ ਸੁਜਾਖਾ ਹੋਇ॥ ਜੇਹਾ ਜਾਣੈ ਤੇਹੋ ਵਰਤੈ ਜੇ ਸਉ ਆਖੈ ਕੋਇ॥ ਜਿਥੈ ਸੁ ਵਸਤੁ ਨ ਜਾਪਈ ਆਪੇ ਵਰਤਉ ਜਾਣਿ॥ ਨਾਨਕ ਗਾਹਕੁ ਕਿਉ ਲਏ ਸਕੇ ਨ ਵਸਤੁ ਪਛਾਣਿ॥੨॥ ਮਃ ੨॥ ਸੋ ਕਿਉ ਅੰਧਾ ਆਖੀਐ ਜਿ ਹੁਕਮਹੁ ਅੰਧਾ ਹੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਹੁਕਮੁ ਨ ਬੁਝਈ<noinclude></noinclude> jnu42g4bvidxrxxv5vglsp2i676f6uh 250 22250 226975 53358 2026-07-19T02:29:11Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੫੫}}</noinclude>ਅੰਧਾ ਕਹੀਐ ਸੋਇ॥੩॥ ਪਉੜੀ॥ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰਿ ਗੜੁ ਕੋਟੁ ਹੈ ਸਭਿ ਦਿਸੰਤਰ ਦੇਸਾ॥ ਆਪੇ ਤਾੜੀ ਲਾਈਅਨੁ ਸਭ ਮਹਿ ਪਰਵੇਸਾ॥ ਆਪੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਾਜੀਅਨੁ ਆਪਿ ਗੁਪਤੁ ਰਖੇਸਾ॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਸਚੁ ਪਰਗਟੀਏਸਾ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਸਚੋ ਸਚੁ ਹੈ ਗੁਰਿ ਸੋਝੀ ਪਾਈ॥੧੬॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੧॥ ਸਾਵਣੁ ਰਾਤਿ ਅਹਾੜੁ ਦਿਹੁ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਦੁਇ ਖੇਤ॥ ਲਬੁ ਵਤ੍ਰ ਦਰੋਗੁ ਬੀਉ ਹਾਲੀ ਰਾਹਕੁ ਹੇਤ॥ ਹਲੁ ਬੀਚਾਰੁ ਵਿਕਾਰ ਮਣ ਹੁਕਮੀ ਖਟੇ ਖਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਲੇਖੈ ਮੰਗਿਐ ਅਉਤੁ ਜਣੇਦਾ ਜਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਭਉ ਭੁਇ ਪਵਿਤੁ ਪਾਣੀ ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਬਲੇਦ॥ ਹਲੁ ਹਲੇਮੀ ਹਾਲੀ ਚਿਤੁ ਚੇਤਾ ਵਤ੍ਰ ਵਖਤ ਸੰਜੋਗੁ॥ ਨਾਉ ਬੀਜੁ ਬਖਸੀਸ ਬੋਹਲ ਦੁਨੀਆ ਸਗਲ ਦਰੋਗ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਕਰਮੁ ਹੋਇ ਜਾਵਹਿ ਸਗਲ ਵਿਜੋਗ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਮੋਹੁ ਗੁਬਾਰੁ ਹੈ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਬੋਲੈ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਸਦਾ ਦੁਖੁ ਹੈ ਨਿਤ ਨੀਰੁ ਵਿਰੋਲੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ ਮਥਿ ਤਤੁ ਕਢੋਲੈ॥ ਅੰਤਰਿ ਪਰਗਾਸੁ ਘਟਿ ਚਾਨਣਾ ਹਰਿ ਲਧਾ ਟੋਲੈ॥ ਆਪੇ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਦਾ ਕਿਛੁ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ॥੧੭॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੨॥ ਨਾਨਕ ਚਿੰਤਾ ਮਤਿ ਕਰਹੁ ਚਿੰਤਾ ਤਿਸ ਹੀ ਹੇਇ॥ ਜਲ ਮਹਿ ਜੰਤ ਉਪਾਇਅਨੁ ਤਿਨਾ ਭਿ ਰੋਜੀ ਦੇਇ॥ ਓਥੈ ਹਟੁ ਨ ਚਲਈ ਨਾ ਕੋ ਕਿਰਸ ਕਰੇਇ॥ ਸਉਦਾ ਮੂਲਿ ਨ ਹੋਵਈ ਨਾ ਕੋ ਲਏ ਨ ਦੇਇ॥ ਜੀਆ ਕਾ ਆਹਾਰੁ ਜੀਅ ਖਾਣਾ ਏਹੁ ਕਰੇਇ॥ ਵਿਚਿ ਉਪਾਏ ਸਾਇਰਾ ਤਿਨਾ ਭਿ ਸਾਰ ਕਰੇਇ॥ ਨਾਨਕ ਚਿੰਤਾ ਮਤ ਕਰਹੁ ਚਿੰਤਾ ਤਿਸ ਹੀ ਹੇਇ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਨਾਨਕ ਇਹੁ ਜੀਉ ਮਛੁਲੀ ਝੀਵਰੁ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਕਾਲੁ॥ ਮਨੂਆ ਅੰਧੁ ਨ ਚੇਤਈ ਪੜੈ ਅਚਿੰਤਾ ਜਾਲੁ॥ ਨਾਨਕ ਚਿਤੁ ਅਚੇਤੁ ਹੈ ਚਿੰਤਾ ਬਧਾ ਜਾਇ॥ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਜੇ ਆਪਣੀ ਤਾ ਆਪੇ ਲਏ ਮਿਲਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸੇ ਜਨ ਸਾਚੇ ਸਦਾ ਸਦਾ ਜਿਨੀ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਤਾ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚਾ ਮਨਿ ਵਸੈ ਸਚੁ ਸਉਦਾ ਕੀਤਾ॥ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਘਰ ਹੀ ਮਾਹਿ ਹੈ ਵਡਭਾਗੀ ਲੀਤਾ॥ ਅੰਤਰਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਮਰਿ ਗਈ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੀਤਾ॥ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਅਨੁ ਆਪੇ ਦੇਇ ਬੁਝਾਈ॥੧੮॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੧॥ ਵੇਲਿ ਪਿੰਵਾਇਆ ਕਤਿ ਵੁਣਾਇਆ॥ ਕਟਿ ਕੁਟਿ ਕਰਿ ਖੁੰਬਿ ਚੜਾਇਆ॥ ਲੋਹਾ ਵਢੇ ਦਰਜੀ ਪਾੜੇ ਸੂਈ ਧਾਗਾ ਸੀਵੈ॥ ਇਉ ਪਤਿ ਪਾਟੀ ਸਿਫਤੀ ਸੀਪੈ ਨਾਨਕ ਜੀਵਤ ਜੀਵੈ॥ ਹੋਇ ਪੁਰਾਣਾ ਕਪੜੁ ਪਾਟੈ ਸੂਈ ਧਾਗਾ ਗੰਢੈ॥ ਮਾਹੁ ਪਖੁ ਕਿਹੁ ਚਲੈ ਨਾਹੀ ਘੜੀ ਮੁਹਤੁ ਕਿਛੁ<noinclude></noinclude> fbi5fecegodtg0xum6cnqdz0wsy95xz 250 22255 226976 53363 2026-07-19T02:45:00Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੫੬}}</noinclude>ਹੰਢੈ॥ ਸਚੁ ਪੁਰਾਣਾ ਹੋਵੈ ਨਾਹੀ ਸੀਤਾ ਕਦੇ ਨ ਪਾਟੈ॥ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੋ ਸਚਾ ਤਿਚਰੁ ਜਾਪੀ ਜਾਪੈ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਸਚ ਕੀ ਕਾਤੀ ਸਚੁ ਸਭੁ ਸਾਰੁ॥ ਘਾੜਤ ਤਿਸ ਕੀ ਅਪਰ ਅਪਾਰ॥ ਸਬਦੇ ਸਾਣ ਰਖਾਈ ਲਾਇ॥ ਗੁਣ ਕੀ ਥੇਕੈ ਵਿਚਿ ਸਮਾਇ॥ ਤਿਸ ਦਾ ਕੁਠਾ ਹੋਵੈ ਸੇਖੁ॥ ਲੋਹੂ ਲਬੁ ਨਿਕਥਾ ਵੇਖੁ॥ ਹੋਇ ਹਲਾਲੁ ਲਗੈ ਹਕਿ ਜਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਦਰਿ ਦੀਦਾਰਿ ਸਮਾਇ॥੨॥ ਮਃ ੧॥ ਕਮਰਿ ਕਟਾਰਾ ਬੰਕੁੜਾ ਬੰਕੇ ਕਾ ਅਸਵਾਰੁ॥ ਗਰਬੁ ਨ ਕੀਜੈ ਨਾਨਕਾ ਮਤੁ ਸਿਰਿ ਆਵੈ ਭਾਰੁ॥੩॥ ਪਉੜੀ॥ ਸੋ ਸਤਸੰਗਤਿ ਸਬਦਿ ਮਿਲੈ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚਲੈ॥ ਸਚੁ ਧਿਆਇਨਿ ਸੇ ਸਚੇ ਜਿਨ ਹਰਿ ਖਰਚੁ ਧਨੁ ਪਲੈ॥ ਭਗਤ ਸੋਹਨਿ ਗੁਣ ਗਾਵਦੇ ਗੁਰਮਤਿ ਅਚਲੈ॥ ਰਤਨ ਬੀਚਾਰੁ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਭਲੈ॥ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਦਾ ਆਪੇ ਦੇਇ ਵਡਿਆਈ॥੧੯॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੩॥ ਆਸਾ ਅੰਦਰਿ ਸਭੁ ਕੋ ਕੋਇ ਨਿਰਾਸਾ ਹੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਜੋ ਮਰਿ ਜੀਵਿਆ ਸਹਿਲਾ ਆਇਆ ਸੋਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਨਾ ਕਿਛੁ ਆਸਾ ਹਥਿ ਹੈ ਕੇਉ ਨਿਰਾਸਾ ਹੋਇ॥ ਕਿਆ ਕਰੇ ਏਹ ਬਪੁੜੀ ਜਾਂ ਭੋੁਲਾਏ ਸੋਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜੀਵਣੁ ਸੰਸਾਰ ਸਚੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਦਾਤਾ ਦਾਤਾਰ ਨਿਹਚਲੁ ਏਹੁ ਧਨੁ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਆਰਾਧੇ ਨਿਰਮਲੁ ਸੋਇ ਜਨੁ॥ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਅਗਮੁ ਰਸਨਾ ਏਕੁ ਭਨੁ॥ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸਰਬਤਿ ਨਾਨਕੁ ਬਲਿ ਜਾਈ॥੨੦॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧॥ ਸਰਵਰ ਹੰਸ ਧੁਰੇ ਹੀ ਮੇਲਾ ਖਸਮੈ ਏਵੈ ਭਾਣਾ॥ ਸਰਵਰ ਅੰਦਰਿ ਹੀਰਾ ਮੋਤੀ ਸੋ ਹੰਸਾ ਕਾ ਖਾਣਾ॥ ਬਗੁਲਾ ਕਾਗੁ ਨ ਰਹਈ ਸਰਵਰਿ ਜੇ ਹੋਵੈ ਅਤਿ ਸਿਆਣਾ॥ ਓਨਾ ਰਿਜਕੁ ਨ ਪਇਓ ਓਥੈ ਓਨ੍ਹਾ ਹੋਰੋ ਖਾਣਾ॥ ਸਚਿ ਕਮਾਣੈ ਸਚੋ ਪਾਈਐ ਕੂੜੈ ਕੂੜਾ ਮਾਣਾ॥ ਨਾਨਕ ਤਿਨ ਕੌ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲਿਆ ਜਿਨਾ ਧੁਰੇ ਪੈਯਾ ਪਰਵਾਣਾ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਸਾਹਿਬੁ ਮੇਰਾ ਉਜਲਾ ਜੇ ਕੋ ਚਿਤਿ ਕਰੇਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਈ ਸੇਵੀਐ ਸਦਾ ਸਦਾ ਜੋ ਦੇਇ॥ ਨਾਨਕ ਸੋਈ ਸੇਵੀਐ ਜਿਤੁ ਸੇਵਿਐ ਦੁਖੁ ਜਾਇ॥ ਅਵਗੁਣ ਵੰਵਨਿ ਗੁਣ ਰਵਹਿ ਮਨਿ ਸੁਖੁ ਵਸੈ ਆਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਵਰਤਦਾ ਆਪਿ ਤਾੜੀ ਲਾਈਅਨੁ॥ ਆਪੇ ਹੀ ਉਪਦੇਸਦਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਤੀਆਈਅਨੁ॥ ਇਕਿ ਆਪੇ ਉਝੜਿ ਪਾਇਅਨੁ ਇਕਿ ਭਗਤੀ ਲਾਇਅਨੁ॥ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਬੁਝਾਏ ਸੋ ਬੁਝਸੀ ਆਪੇ ਨਾਇ ਲਾਈਅਨੁ॥ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ ਸਚੀ ਵਡਿਆਈ॥੨੧॥੧॥ ਸੁਧੁ॥<noinclude></noinclude> hyupud03arcqazzqq99ebot6l57teov 250 22260 226977 53369 2026-07-19T02:48:41Z Kuldip DMW 2077 226977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੯੫੭}}</noinclude>{{center|ਰਾਮਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ ਮਹਲਾ ੫ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਜੈਸਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੁਣੀਦਾ ਤੈਸੋ ਹੀ ਮੈ ਡੀਠੁ॥ ਵਿਛੁੜਿਆ ਮੇਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਕਾ ਬਸੀਠੁ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੋ ਮੰਤ੍ਰੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਦਾ ਕਟੇ ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ॥ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰੁ ਤਿਨਾ ਮਿਲਾਇਆ ਜਿਨਾ ਧੁਰੇ ਪਇਆ ਸੰਜੋਗੁ ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਇਕੁ ਸਜਣੁ ਸਭਿ ਸਜਣਾ ਇਕੁ ਵੈਰੀ ਸਭਿ ਵਾਦਿ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਦੇਖਾਲਿਆ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਸਭ ਬਾਦਿ॥ ਸਾਕਤ ਦੁਰਜਨ ਭਰਮਿਆ ਜੋ ਲਗੇ ਦੂਜੈ ਸਾਦਿ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬੁਝਿਆ ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਪਰਸਾਦਿ@@@ ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਥਟਣਹਾਰੈ ਥਾਟੁ ਆਪੇ ਹੀ ਥਟਿਆ॥ ਆਪੇ ਪੂਰਾ ਸਾਹੁ ਆਪੇ ਹੀ ਖਟਿਆ॥ ਆਪੇ ਕਰਿ ਪਾਸਾਰੁ ਕਿ ਕਿ ਆਪੇ ਰੰਗ ਰਟਿਆ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਕੀਮ ਨ ਪਾਇ ਅਲਖ ਮਟਿਆ॥ ਅਗਮ ਅਥਾਹ ਬੇਅੰਤ ਪਰੈ ਪਰਟਿਆ॥ ਆਪੇ ਵਡ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਆਪਿ ਵਜੀਰਟਿਆ॥ ਕੋਇ ਨ ਜਾਣੈ ਕੀਮ ਕੇਵਡੁ ਮਟਿਆ॥ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਆਪਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੀ ਪਰਗਟਿਆ॥੧॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੫॥ ਸੁਣਿ ਸਜਣ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੇਰਿਆ ਮੈ ਸਤਿਗੁਰੁ ਦੇਹੁ ਦਿਖਾਲਿ॥ ਹਉ ਤਿਸੁ ਦੇਵਾ ਮਨੁ ਆਪਣਾ ਨਿਤ ਹਿਰਦੈ ਰਖਾ ਸਮਾਲਿ॥ ਇਕਸੁ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਹਰਾ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜੀਵਣੁ ਸੰਸਾਰਿ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਤੇ ( ਸਤਿਗੁਰੁ ਤਿਨਾ ਮਿਲਾਇਓਨੁ ਜਿਨ ਸਦ ਹੀ ਵਰਤੈ ਨਾਲਿ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਮੇਰੈ ਅੰਤਰਿ ਲੋਚਾ ਮਿਲਣ ਕੀ ਕਿਉ? ਪਾਵਾ ਪ੍ਰਭ ਤੋਹਿ॥ ਕੋਈ ਐਸਾ ਸਜਣੁ ਲੋੜਿ ਲਹੁ ਜੋ ਮੇਲੇ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮੋਹਿ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਮੇਲਾਇਆ ਜਤ ਦੇਖਾ ਤਤ ਦੇ ਨ ਸੋਇ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਸੇਵਿਆ ਤਿਸੁ ਜੇਵਡੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਦੇਵਣਹਾਰੁ ਦਾਤਾਰੁ ਕਿਤੁ॥ ਨੂੰ ਮੁਖਿ ਸਾਲਾਹੀਐ॥ ਜਿਸੁ ਰਖੈ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰਿ ਰਿਜਕੁ ਸਮਾਹੀਐ॥ ਕੋਇ ਨ ਕਿਸ ਹੀ ਵਸਿ ਸਭਨਾ ਇਕ ਧਰ॥ ਨੇ ਪਾਲੇ ਬਾਲਕ ਵਾਗ ਦੇ ਕੈ ਆਪਿ ਕਰ॥ ਕਰਦਾ ਅਨਦ ਬਿਨੋਦ ਕਿਛ ਨ ਜਾਣੀਐ॥ਸਰਬ ਧਾਰ ਸਮਰਥ ਹਉ ਤਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਕੁਰਬਾਣੀਐ॥ ਗਾਈਐ ਰਾਤਿ ਦਿਨੰਤੁ ਗਾਵਣ ਜੋਗਿਆ॥ ਜੋ ਗੁਰ ਕੀ ਪੈਰੀ ਪਾਹਿ ਤਿਨੀ ਹਰਿ ਰਸੁ ਭੋਗਿਆ ਕੇ॥੨॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਭੀੜਹੁ ਮੋਕਲਾਈ ਕੀਤੀਅਨੁ ਸਭ ਰਖੇ ਕੁਟੰਬੈ ਨਾਲਿ॥ਕਾਰਜ ਆਪਿ ਸਵਾਰਿਅਨੁ ਸੋ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਸਦਾ ਸਭਾਲਿ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੰਠਿ ਲਾਇਦਾ ਲਹੁੜੇ ਬਾਲਕ ਪਾਲਿ॥ ਦਇਆਲ ਹੋਏ ਸਭ ਜੀਅ ਜੰਤ੍ਰ ਹਰਿ ਕੇ<noinclude></noinclude> ha87med18kktxsiembo24e9siuvbwxu 226978 226977 2026-07-19T03:07:57Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੫੭}}</noinclude>{{center|ਰਾਮਕਲੀ ਕੀ ਵਾਰ ਮਹਲਾ ੫ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਜੈਸਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੁਣੀਦਾ ਤੈਸੋ ਹੀ ਮੈ ਡੀਠੁ॥ ਵਿਛੁੜਿਆ ਮੇਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਕਾ ਬਸੀਠੁ॥ ਹਰਿ ਨਾਮੋ ਮੰਤ੍ਰੁ ਦ੍ਰਿੜਾਇਦਾ ਕਟੇ ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ॥ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰੁ ਤਿਨਾ ਮਿਲਾਇਆ ਜਿਨਾ ਧੁਰੇ ਪਇਆ ਸੰਜੋਗੁ ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਇਕੁ ਸਜਣੁ ਸਭਿ ਸਜਣਾ ਇਕੁ ਵੈਰੀ ਸਭਿ ਵਾਦਿ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਦੇਖਾਲਿਆ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਸਭ ਬਾਦਿ॥ ਸਾਕਤ ਦੁਰਜਨ ਭਰਮਿਆ ਜੋ ਲਗੇ ਦੂਜੈ ਸਾਦਿ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬੁਝਿਆ ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਪਰਸਾਦਿ ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਥਟਣਹਾਰੈ ਥਾਟੁ ਆਪੇ ਹੀ ਥਟਿਆ॥ ਆਪੇ ਪੂਰਾ ਸਾਹੁ ਆਪੇ ਹੀ ਖਟਿਆ॥ ਆਪੇ ਕਰਿ ਪਾਸਾਰੁ ਆਪੇ ਰੰਗ ਰਟਿਆ॥ ਕੁਦਰਤਿ ਕੀਮ ਨ ਪਾਇ ਅਲਖ ਬ੍ਰਹਮਟਿਆ॥ ਅਗਮ ਅਥਾਹ ਬੇਅੰਤ ਪਰੈ ਪਰਟਿਆ॥ ਆਪੇ ਵਡ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਆਪਿ ਵਜੀਰਟਿਆ॥ ਕੋਇ ਨ ਜਾਣੈ ਕੀਮ ਕੇਵਡੁ ਮਟਿਆ॥ ਸਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਆਪਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਗਟਿਆ॥੧॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੫॥ ਸੁਣਿ ਸਜਣ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੇਰਿਆ ਮੈ ਸਤਿਗੁਰੁ ਦੇਹੁ ਦਿਖਾਲਿ॥ ਹਉ ਤਿਸੁ ਦੇਵਾ ਮਨੁ ਆਪਣਾ ਨਿਤ ਹਿਰਦੈ ਰਖਾ ਸਮਾਲਿ॥ ਇਕਸੁ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਹਰਾ ਧ੍ਰਿਗੁ ਜੀਵਣੁ ਸੰਸਾਰਿ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰੁ ਤਿਨਾ ਮਿਲਾਇਓਨੁ ਜਿਨ ਸਦ ਹੀ ਵਰਤੈ ਨਾਲਿ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਮੇਰੈ ਅੰਤਰਿ ਲੋਚਾ ਮਿਲਣ ਕੀ ਕਿਉ ਪਾਵਾ ਪ੍ਰਭ ਤੋਹਿ॥ ਕੋਈ ਐਸਾ ਸਜਣੁ ਲੋੜਿ ਲਹੁ ਜੋ ਮੇਲੇ ਪ੍ਰੀਤਮੁ ਮੋਹਿ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਮੇਲਾਇਆ ਜਤ ਦੇਖਾ ਤਤ ਸੋਇ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਸੇਵਿਆ ਤਿਸੁ ਜੇਵਡੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਦੇਵਣਹਾਰੁ ਦਾਤਾਰੁ ਕਿਤੁ ਮੁਖਿ ਸਾਲਾਹੀਐ॥ ਜਿਸੁ ਰਖੈ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰਿ ਰਿਜਕੁ ਸਮਾਹੀਐ॥ ਕੋਇ ਨ ਕਿਸ ਹੀ ਵਸਿ ਸਭਨਾ ਇਕ ਧਰ॥ ਪਾਲੇ ਬਾਲਕ ਵਾਗਿ ਦੇ ਕੈ ਆਪਿ ਕਰ॥ ਕਰਦਾ ਅਨਦ ਬਿਨੋਦ ਕਿਛੂ ਨ ਜਾਣੀਐ॥ ਸਰਬ ਧਾਰ ਸਮਰਥ ਹਉ ਤਿਸੁ ਕੁਰਬਾਣੀਐ॥ ਗਾਈਐ ਰਾਤਿ ਦਿਨੰਤੁ ਗਾਵਣ ਜੋਗਿਆ॥ ਜੋ ਗੁਰ ਕੀ ਪੈਰੀ ਪਾਹਿ ਤਿਨੀ ਹਰਿ ਰਸੁ ਭੋਗਿਆ॥੨॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਭੀੜਹੁ ਮੋਕਲਾਈ ਕੀਤੀਅਨੁ ਸਭ ਰਖੇ ਕੁਟੰਬੈ ਨਾਲਿ॥ ਕਾਰਜ ਆਪਿ ਸਵਾਰਿਅਨੁ ਸੋ ਪ੍ਰਭ ਸਦਾ ਸਭਾਲਿ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੰਠਿ ਲਾਇਦਾ ਲਹੁੜੇ ਬਾਲਕ ਪਾਲਿ॥ ਦਇਆਲ ਹੋਏ ਸਭ ਜੀਅ ਜੰਤ੍ਰ ਹਰਿ<noinclude></noinclude> j8th6igayi1mrv3mgtka4f406lgjj1o 250 22265 226979 53374 2026-07-19T03:20:24Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੫੮}}</noinclude>ਨਾਨਕ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਵਿਣੁ ਤੁਧੁ ਹੋਰੁ ਜਿ ਮੰਗਣਾ ਸਿਰਿ ਦੁਖਾ ਕੈ ਦੁਖ॥ ਦੇਹਿ ਨਾਮੁ ਸੰਤੋਖੀਆ ਉਤਰੈ ਮਨ ਕੀ ਭੁਖ॥ ਗੁਰਿ ਵਣੁ ਤਿਣੁ ਹਰਿਆ ਕੀਤਿਆ ਨਾਨਕ ਕਿਆ ਮਨੁਖ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸੋ ਐਸਾ ਦਾਤਾਰੁ ਮਨਹੁ ਨ ਵੀਸਰੈ॥ ਘੜੀ ਨ ਮੁਹਤੁ ਚਸਾ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਨਾ ਸਰੈ॥ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਸੰਗਿ ਕਿਆ ਕੋ ਲੁਕਿ ਕਰੈ॥ ਜਿਸੁ ਪਤਿ ਰਖੈ ਆਪਿ ਸੋ ਭਵਜਲੁ ਤਰੈ॥ ਭਗਤੁ ਗਿਆਨੀ ਤਪਾ ਜਿਸੁ ਕਿਰਪਾ ਕਰੈ॥ ਸੋ ਪੂਰਾ ਪਰਧਾਨੁ ਜਿਸ ਨੋ ਬਲੁ ਧਰੈ॥ ਜਿਸਹਿ ਜਰਾਏ ਆਪਿ ਸੋਈ ਅਜਰੁ ਜਰੈ॥ ਤਿਸ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਸਚੁ ਮੰਤ੍ਰੁ ਗੁਰ ਮਨਿ ਧਰੈ॥॥੩॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੫॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਰਾਗ ਸੁਰੰਗੜੇ ਆਲਾਪਤ ਸਭ ਤਿਖ ਜਾਇ॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਜੰਤ ਸੁਹਾਵੜੇ ਜੋ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਪਦੇ ਨਾਉ॥ ਜਿਨੀ ਇਕ ਮਨਿ ਇਕੁ ਅਰਾਧਿਆ ਤਿਨ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ॥ ਤਿਨ ਕੀ ਧੁੜਿ ਹਮ ਬਾਛਦੇ ਕਰਮੀ ਪਲੈ ਪਾਇ॥ ਜੋ ਰਤੇ ਰੰਗਿ ਗੋਵਿਦ ਕੈ ਹਉ ਤਿਨ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ॥ ਆਖਾ ਬਿਰਥਾ ਜੀਅ ਕੀ ਹਰਿ ਸਜਣੁ ਮੇਲਹੁ ਰਾਇ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਮੇਲਾਇਆ ਜਨਮ ਮਰਣ ਦੁਖੁ ਜਾਇ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਪਾਇਆ ਅਗਮ ਰੂਪੁ ਅਨਤ ਨ ਕਾਹੂ ਜਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਵੇਲਾ ਘੜੀ ਧੰਨੁ ਧਨੁ ਮੂਰਤੁ ਪਲੁ ਸਾਰੁ॥ ਧੰਨੁ ਸੁ ਦਿਨਸੁ ਸੰਜੋਗੜਾ ਜਿਤੁ ਡਿਠਾ ਗੁਰ ਦਰਸਾਰੁ॥ ਮਨ ਕੀਆ ਇਛਾ ਪੂਰੀਆ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ਅਗਮ ਅਪਾਰੁ॥ ਹਉਮੈ ਤੁਟਾ ਮੋਹੜਾ ਇਕੁ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਆਧਾਰੁ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਲਗਾ ਸੇਵ ਹਰਿ ਉਧਰਿਆ ਸਗਲ ਸੰਸਾਰੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਸਿਫਤਿ ਸਲਾਹਣੁ ਭਗਤਿ ਵਿਰਲੇ ਦਿਤੀਅਨੁ॥ ਸਉਪੇ ਜਿਸੁ ਭੰਡਾਰ ਫਿਰਿ ਪੁਛ ਨ ਲੀਤੀਅਨੁ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਲਗਾ ਰੰਗੁ ਸੇ ਰੰਗਿ ਰਤਿਆ॥ ਓਨਾ ਇਕੋ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ ਇਕਾ ਉਨ ਭਤਿਆ॥ ਓਨਾ ਪਿਛੈ ਜਗੁ ਭੁੰਚੈ ਭੋਗਈ॥ ਓਨਾ ਪਿਆਰਾ ਰਬੁ ਓਨਾਹਾ ਜੋਗਈ॥ ਜਿਸੁ ਮਿਲਿਆ ਗੁਰੁ ਆਇ ਤਿਨਿ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਣਿਆ॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਤਿਨ ਜਿ ਖਸਮੈ ਭਾਣਿਆ॥੪॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਹਰਿ ਇਕਸੈ ਨਾਲਿ ਮੈ ਦੋਸਤੀ ਹਰਿ ਇਕਸੈ ਨਾਲਿ ਮੈ ਰੰਗੁ॥ ਹਰਿ ਇਕੋ ਮੇਰਾ ਸਜਣੋ ਹਰਿ ਇਕਸੈ ਨਾਲਿ ਮੈ ਸੰਗੁ॥ ਹਰਿ ਇਕਸੈ ਨਾਲਿ ਮੈ ਗੋਸਟੇ ਮੁਹੁ ਮੈਲਾ ਕਰੈ ਨ ਭੰਗੁ॥ਜਾਣੈ ਬਿਰਥਾ ਜੀਅ ਕੀ ਕਦੇ ਨ ਮੋੜੈ ਰੰਗੁ॥ ਹਰਿ ਇਕੋ ਮੇਰਾ ਮਸਤੀ ਭੰਨਣ ਘੜਨ ਸਮਰਥੁ॥ ਹਰਿ ਇਕੋ ਮੇਰਾ ਦਾਤਾਰੁ ਹੈ ਸਿਰਿ ਦਾਤਿਆ ਜਗ ਹਥੁ॥ ਹਰਿ ਇਕਸੈ ਦੀ ਮੈ ਟੇਕ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਿ ਸਭਨਾ ਸਮਰਥੁ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਸੰਤੁ ਮਿਲਾਇਆ<noinclude></noinclude> jaam2kt6gebjvo7zaz9d7sp215lvfxb 250 22270 226980 53379 2026-07-19T03:30:55Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੫੯}}</noinclude>ਮਸਤਕਿ ਧੁਰਿ ਕੈ ਹਥੁ॥ ਵਡਾ ਸਾਹਿਬੁ ਗੁਰੂ ਮਿਲਾਇਆ ਜਿਨਿ ਤਾਰਿਆ ਸਗਲ ਜਗਤੁ॥ ਮਨ ਕੀਆ ਇਛਾ ਪੂਰੀਆ ਪਾਇਆ ਧੁਰਿ ਸੰਜੋਗ॥ਨਾਨਕ ਪਾਇਆ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਸਦ ਹੀ ਭੋਗੇ ਭੋਗ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਮਨਮੁਖਾ ਕੇਰੀ ਦੋਸਤੀ ਮਾਇਆ ਕਾ ਸਨਬੰਧੁ॥ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਭਜਿ ਜਾਨਿ ਕਦੇ ਨ ਪਾਇਨਿ ਬੰਧੁ॥ ਜਿਚਰੁ ਪੈਨਨਿ ਖਾਵਨ੍ਹੇ ਤਿਚਰੁ ਰਖਨਿ ਗੰਢੁ॥ ਜਿਤੁ ਦਿਨਿ ਕਿਛੁ ਨ ਹੋਵਈ ਤਿਤੁ ਦਿਨਿ ਬੋਲਨਿ ਗੰਧੁ॥ ਜੀਅ ਕੀ ਸਾਰ ਨ ਜਾਣਨੀ ਮਨਮੁਖ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧੁ॥ ਕੂੜਾ ਗੰਢੁ ਨ ਚਲਈ ਚਿਕੜਿ ਪਥਰ ਬੰਧੁ॥ ਅੰਧੇ ਆਪੁ ਨ ਜਾਣਨੀ ਫਕੜੁ ਪਿਟਨਿ ਧੰਧੁ॥ ਝੂਠੈ ਮੋਹਿ ਲਪਟਾਇਆ ਹਉ ਹਉ ਕਰਤ ਬਿਹੰਧੁ॥ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਜਿਸੁ ਆਪਣੀ ਧੁਰਿ ਪੂਰਾ ਕਰਮੁ ਕਰੇਇ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਸੇ ਜਨ ਉਬਰੇ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰ ਸਰਣਿ ਪਰੇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜੋ ਰਤੇ ਦੀਦਾਰ ਸੇਈ ਸਚੁ ਹਾਕੁ॥ ਜਿਨੀ ਜਾਤਾ ਖਸਮੁ ਕਿਉ ਲਭੈ ਤਿਨਾ ਖਾਕੁ॥ ਮਨੁ ਮੈਲਾ ਵੇਕਾਰੁ ਹੋਵੈ ਸੰਗਿ ਪਾਕੁ॥ ਦਿਸੈ ਸਚਾ ਮਹਲੁ ਖੁਲੈ ਭਰਮ ਤਾਕੁ॥ ਜਿਸਹਿ ਦਿਖਾਲੇ ਮਹਲੁ ਤਿਸੁ ਨ ਮਿਲੈ ਧਾਕੁ॥ ਮਨੁ ਤਨੁ ਹੋਇ ਨਿਹਾਲੁ ਬਿੰਦਕ ਨਦਰਿ ਝਾਕੁ॥ ਨਉ ਨਿਧਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਲਾਗੁ॥ ਤਿਸੈ ਮਿਲੈ ਸੰਤ ਖਾਕੁ ਮਸਤਕਿ ਜਿਸੈ ਭਾਗੁ॥੫॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਹਰਣਾਖੀ ਕੂ ਸਚੁ ਵੈਣੁ ਸੁਣਾਈ ਜੋ ਤਉ ਕਰੇ ਉਧਾਰਣੁ॥ ਸੁੰਦਰ ਬਚਨ ਤੁਮ ਸੁਣਹੁ ਛਬੀਲੀ ਪਿਰੁ ਤੈਡਾ ਮਨ ਸਾਧਾਰਣੁ॥ ਦੁਰਜਨ ਸੇਤੀ ਨੇਹੁ ਰਚਾਇਓ ਦਸਿ ਵਿਖਾ ਮੈ ਕਾਰਣੁ॥ ਊਣੀ ਨਾਹੀ ਝੂਣੀ ਨਾਹੀ ਨਾਹੀ ਕਿਸੈ ਵਿਹੂਣੀ॥ ਪਿਰੁ ਛੈਲੁ ਛਬੀਲਾ ਛਡਿ ਗਵਾਇਓ ਦੁਰਮਤਿ ਕਰਮਿ ਵਿਹੂਣੀ॥ ਨਾ ਹਉ ਭੁਲੀ ਨਾ ਹਉ ਚੁਕੀ ਨਾ ਮੈ ਨਾਹੀ ਦੋਸਾ॥ ਜਿਤੁ ਹਉ ਲਾਈ ਤਿਤੁ ਹਉ ਲਗੀ ਤੂ ਸੁਣਿ ਸਚੁ ਸੰਦੇਸਾ॥ ਸਾਈ ਸੋਹਾਗਣਿ ਸਾਈ ਭਾਗਣਿ ਜੈ ਪਿਰਿ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰੀ॥ ਪਿਰਿ ਅਉਗਣ ਤਿਸ ਕੇ ਸਭਿ ਗਵਾਏ ਗਲ ਸੇਤੀ ਲਾਇ ਸਵਾਰੀ॥ ਕਰਮਹੀਣ ਧਨ ਕਰੈ ਬਿਨੰਤੀ ਕਦਿ ਨਾਨਕ ਆਵੈ ਵਾਰੀ॥ ਸਭਿ ਸੁਹਾਗਣਿ ਮਾਣਹਿ ਰਲੀਆ ਇਕ ਦੇਵਹੁ ਰਾਤਿ ਮੁਰਾਰੀ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਕਾਹੇ ਮਨ ਤੂ ਡੋਲਤਾ ਹਰਿ ਮਨਸਾ ਪੂਰਣਹਾਰੁ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪੁਰਖੁ ਧਿਆਇ ਤੂ ਸਭਿ ਦੁਖ ਵਿਸਾਰਣਹਾਰੁ॥ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਆਰਾਧਿ ਮਨ ਸਭਿ ਕਿਲਵਿਖ ਜਾਹਿ ਵਿਕਾਰ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਤਿਨ ਰੰਗੁ ਲਗਾ ਨਿਰੰਕਾਰ॥ ਓਨੀ ਛਡਿਆ ਮਾਇਆ ਸੁਆਵੜਾ ਧਨੁ ਸੰਚਿਆ ਨਾਮੁ ਅਪਾਰੁ॥ ਆਠੇ ਪਹਰ ਇਕਤੈ ਲਿਵੈ ਮੰਨੇਨਿ<noinclude></noinclude> 80bizdfav5cqkb3hh6p8dc4g641qwlk 250 22279 226981 53388 2026-07-19T03:46:23Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੬੦}}</noinclude>ਹੁਕਮੁ ਅਪਾਰੁ॥ ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਮੰਗੈ ਦਾਨੁ ਇਕੁ ਦੇਹੁ ਦਰਸੁ ਮਨਿ ਪਿਆਰੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਆਵਹਿ ਚਿਤਿ ਤਿਸ ਨੋ ਸਦਾ ਸੁਖ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਆਵਹਿ ਚਿਤਿ ਤਿਸੁ ਜਮ ਨਾਹਿ ਦੁਖ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਆਵਹਿ ਚਿਤਿ ਤਿਸੁ ਕਿ ਕਾੜਿਆ॥ ਜਿਸ ਦਾ ਕਰਤਾ ਮਿਤ੍ਰੁ ਸਭਿ ਕਾਜ ਸਵਾਰਿਆ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਆਵਹਿ ਚਿਤਿ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ ਜਨੁ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਆਵਹਿ ਚਿਤਿ ਬਹੁਤਾ ਤਿਸੁ ਧਨੁ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਆਵਹਿ ਚਿਤਿ ਸੋ ਵਡ ਪਰਵਾਰਿਆ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਆਵਹਿ ਚਿਤਿ ਤਿਨਿ ਕੁਲ ਉਧਾਰਿਆ॥੬॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਅੰਦਰਹੁ ਅੰਨਾ ਬਾਹਰਹੁ ਅੰਨਾ ਕੂੜੀ ਕੂੜੀ ਗਾਵੈ॥ ਦੇਹੀ ਧੋਵੈ ਚਕ੍ਰ ਬਣਾਏ ਮਾਇਆ ਨੋ ਬਹੁ ਧਾਵੈ॥ ਅੰਦਰਿ ਮੈਲੁ ਨ ਉਤਰੈ ਹਉਮੈ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਆਵੈ ਜਾਵੈ॥ ਨੀਂਦ ਵਿਆਪਿਆ ਕਾਮਿ ਸੰਤਾਪਿਆ ਮੁਖਹੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਹਾਵੈ॥ ਬੈਸਨੋ ਨਾਮੁ ਕਰਮ ਹਉ ਜੁਗਤਾ ਤੁਹ ਕੁਟੇ ਕਿਆ ਫਲੁ ਪਾਵੈ॥ ਹੰਸਾ ਵਿਚਿ ਬੈਠਾ ਬਗੁ ਨ ਬਣਈ ਨਿਤ ਬੈਠਾ ਮਛੀ ਨੋ ਤਾਰ ਲਾਵੈ॥ ਜਾ ਹੰਸ ਸਭਾ ਵੀਚਾਰੁ ਕਰਿ ਦੇਖਨਿ ਤਾ ਬਗਾ ਨਾਲਿ ਜੋੜੁ ਕਦੇ ਨ ਆਵੈ॥ ਹੰਸਾ ਹੀਰਾ ਮੋਤੀ ਚੁਗਣਾ ਬਗੁ ਡਡਾ ਭਾਲਣ ਜਾਵੈ॥ ਉਡਰਿਆ ਵੇਚਾਰਾ ਬਗੁਲਾ ਮਤੁ ਹੋਵੈ ਮੰਵੁ ਲਖਾਵੈ॥ ਜਿਤੁ ਕੋ ਲਾਇਆ ਤਿਤ ਹੀ ਲਾਗਾ ਕਿਸੁ ਦੋਸੁ ਦਿਚੈ ਜਾ ਹਰਿ ਏਵੈ ਭਾਵੈ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਰਵਰੁ ਰਤਨੀ ਭਰਪੂਰੇ ਜਿਸੁ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਸੋ ਪਾਵੈ॥ ਸਿਖ ਹੰਸ ਸਰਵਰ ਇਕਠੇ ਹੋਏ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਹੁਕਮਾਵੈ॥ ਰਤਨ ਪਦਾਰਥ ਮਾਣਕ ਸਰਵਰਿ ਭਰਪੂਰੇ ਖਾਇ ਖਰਚਿ ਰਹੇ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੈ॥ ਸਰਵਰ ਹੰਸੁ ਦੂਰਿ ਨ ਹੋਈ ਕਰਤੇ ਏਵੈ ਭਾਵੈ॥ ਜਨ ਨਾਨਕ ਜਿਸ ਦੈ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗੁ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿਆ ਸੋ ਸਿਖੁ ਗੁਰੂ ਪਹਿ ਆਵੈ॥ ਆਪਿ ਤਰਿਆ ਕੁਟੰਬ ਸਭਿ ਤਾਰੇ ਸਭਾ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਛਡਾਵੈ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਪੰਡਿਤੁ ਆਖਾਏ ਬਹੁਤੀ ਰਾਹੀ ਕੋਰੜ ਮੋਠ ਜਿਨੇਹਾ॥ ਅੰਦਰਿ ਮੋਹੁ ਨਿਤ ਭਰਮਿ ਵਿਆਪਿਆ ਤਿਸਟਸਿ ਨਾਹੀ ਦੇਹਾ॥ ਕੂੜੀ ਆਵੈ ਕੂੜੀ ਜਾਵੈ ਮਾਇਆ ਕੀ ਨਿਤ ਜੋਹਾ॥ ਸਚੁ ਕਹੈ ਤਾ ਛੋਹੋ ਆਵੈ ਅੰਤਰਿ ਬਹੁਤਾ ਰੋਹਾ॥ ਵਿਆਪਿਆ ਦੁਰਮਤਿ ਕੁਬੁਧਿ ਕੁਮੂੜਾ ਮਨਿ ਲਾਗਾ ਤਿਸੁ ਮੋਹਾ॥ ਠਗੈ ਸੇਤੀ ਠਗੁ ਰਲਿ ਆਇਆ ਸਾਥੁ ਭਿ ਇਕੋ ਜੇਹਾ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਰਾਫੁ ਨਦਰੀ ਵਿਚਦੋ ਕਢੈ ਤਾਂ ਉਘੜਿ ਆਇਆ ਲੋਹਾ॥ ਬਹੁਤੇਰੀ ਥਾਈ ਰਲਾਇ ਰਲਾਇ ਦਿਤਾ ਉਘੜਿਆ ਪੜਦਾ ਅਗੈ ਆਇ ਖਲੋਹਾ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਜੇ ਸਰਣੀ ਆਵੈ ਫਿਰਿ ਮਨੂਰਹੁ ਕੰਚਨੁ ਹੋਹਾ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਨਿਰਵੈਰੁ ਪਤ੍ਰ ਸਤ੍ਰ ਸਮਾਨੇ ਅਉਗਣ ਕਟੇ ਕਰੇ ਸੁਧੁ ਦੇਹਾ॥ ਨਾਨਕ<noinclude></noinclude> ivyfyt6qmx5oauz6os43p8qccnn6r2o 250 22284 226982 53393 2026-07-19T03:58:56Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੬੧}}</noinclude>ਜਿਸੁ ਧੁਰਿ ਮਸਤਕਿ ਹੋਵੈ ਲਿਖਿਆ ਤਿਸੁ ਸਤਿਗੁਰ ਨਾਲਿ ਸੁਨੇਹਾ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਰੇ ਕੀ ਜਿਸੁ ਕਿਰਪਾਲੁ ਹੋਵੈ ਤਿਸੁ ਰਿਦੈ ਵਸੇਹਾ॥ਆਵਣ ਜਾਣਾ ਤਿਸ ਕਾ ਕਟੀਐ ਸਦਾ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਹਾ॥੨॥ਪਉੜੀ॥ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਣਾ ਜੰਤੁ ਸੋ ਤੁਧੁ ਬੁਝਈ॥ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਣਾ ਜੰਤੁ ਸੁ ਦਰਗਹ ਸਿਝਈ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੇਰੀ ਨਦਰਿ ਹਉਮੈ ਤਿਸੁ ਗਈ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੂ ਸੰਤੁਸਟੁ ਕਲਮਲ ਤਿਸੁ ਖਈ॥ ਜਿਸ ਕੈ ਸੁਆਮੀ ਵਲਿ ਨਿਰਭਉ ਸੋ ਭਈ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੂ ਕਿਰਪਾਲੁ ਸਚਾ ਸੋ ਥਿਅਈ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੇਰੀ ਮਇਆ ਨ ਪੋਹੈ ਅਗਨਈ॥ ਤਿਸ ਨੋ ਸਦਾ ਦਇਆਲੁ ਜਿਨਿ ਗੁਰ ਤੇ ਮਤਿ ਲਈ॥੭॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਕਿਰਪਾਲ ਆਪੇ ਬਖਸਿ ਲੈ॥ ਸਦਾ ਸਦਾ ਜਪੀ ਤੇਰਾ ਨਾਮੁ ਸਤਿਗੁਰ ਪਾਇ ਪੈ॥ ਮਨ ਤਨ ਅੰਤਰਿ ਵਸੁ ਦੂਖਾ ਨਾਸੁ ਹੋਇ॥ ਹਥ ਦੇਇ ਆਪਿ ਰਖੁ ਵਿਆਪੈ ਭਉ ਨ ਕੋਇ॥ ਗੁਣ ਗਾਵਾ ਦਿਨੁ ਰੈਣਿ ਏਤੈ ਕੰਮਿ ਲਾਇ॥ ਸੰਤ ਜਨਾ ਕੈ ਸੰਗਿ ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ ਜਾਇ॥ ਸਰਬ ਨਿਰੰਤਰਿ ਖਸਮੁ ਏਕੋ ਰਵਿ ਰਹਿਆ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਸਚੁ ਸਚੋ ਸਚੁ ਲਹਿਆ॥ ਦਇਆ ਕਰਹੁ ਦਇਆਲ ਅਪਣੀ ਸਿਫਤਿ ਦੇਹੁ॥ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਿ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰੀਤਿ ਏਹ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਏਕੋ ਜਪੀਐ ਮਨੈ ਮਾਹਿ ਇਕਸ ਕੀ ਸਰਣਾਇ॥ ਇਕਸੁ ਸਿਉ ਕਰਿ ਪਿਰਹੜੀ ਦੂਜੀ ਨਾਹੀ ਜਾਇ॥ ਇਕੋ ਦਾਤਾ ਮੰਗੀਐ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਪਲੈ ਪਾਇ॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਸਾਸਿ ਗਿਰਾਸਿ ਪ੍ਰਭੁ ਇਕੋ ਇਕੁ ਧਿਆਇ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਸਚੁ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਇਆ ਜਾਇ॥ ਵਡਭਾਗੀ ਤੇ ਸੰਤ ਜਨ ਜਿਨ ਮਨਿ ਵੁਠਾ ਆਇ॥ ਜਲਿ ਥਲਿ ਮਹੀਅਲਿ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਾਹਿ॥ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈ ਨਾਮੁ ਉਚਰਾ ਨਾਨਕ ਖਸਮ ਰਜਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੂ ਰਖਵਾਲਾ ਮਾਰੇ ਤਿਸੁ ਕਉਣੁ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੂ ਰਖਵਾਲਾ ਜਿਤਾ ਤਿਨੈ ਭੈਣੁ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੇਰਾ ਅੰਗੁ ਤਿਸੁ ਮੁਖੁ ਉਜਲਾ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੇਰਾ ਅੰਗੁ ਸੁ ਨਿਰਮਲੀ ਹੂੰ ਨਿਰਮਲਾ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੇਰੀ ਨਦਰਿ ਨ ਲੇਖਾ ਪੁਛੀਐ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੇਰੀ ਖੁਸੀ ਤਿਨਿ ਨਉ ਨਿਧਿ ਭੁੰਚੀਐ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੂ ਪ੍ਰਭ ਵਲਿ ਤਿਸੁ ਕਿਆ ਮੁਹਛੰਦਗੀ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਸੁ ਤੇਰੀ ਬੰਦਿਗੀ॥੮॥ ਸਲੋਕ ਮਹਲਾ ੫॥ ਹੋਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੇ ਸੰਤਾਂ ਸੰਗਿ ਵਿਹਾਵੇ॥ ਤੁਧਹੁ ਭੁਲੇ ਸਿ ਜਮਿ ਜਮਿ ਮਰਦੇ ਤਿਨ ਕਦੇ ਨ ਚੁਕਨਿ ਹਾਵੇ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਿਮਰਹੁ ਆਪਣਾ ਘਟਿ ਅਵਘਟਿ ਘਟ ਘਾਟ॥ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਜਪੰਤਿਆ ਕੋਇ ਨ ਬੰਧੈ ਵਾਟ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥<noinclude></noinclude> rn0farnp3alwn8azqjjaz5pqruht6ie 250 22289 226983 53398 2026-07-19T04:12:04Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 226983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੯੬੨}}</noinclude>ਤਿਥੈ ਤੂ ਸਮਰਥੁ ਜਿਥੈ ਕੋਇ ਨਾਹਿ॥ ਓਥੈ ਤੇਰੀ ਰਖ ਅਗਨੀ ਉਦਰ ਮਾਹਿ॥ ਸੁਣਿ ਕੈ ਜਮ ਕੇ ਦੂਤ ਨਾਇ ਤੇਰੈ ਛਡਿ ਜਾਹਿ॥ ਭਉਜਲੁ ਬਿਖਮੁ ਅਸਗਾਹੁ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਪਾਰਿ ਪਾਹਿ॥ ਜਿਨ ਕਉ ਲਗੀ ਪਿਆਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸੇਇ ਖਾਹਿ॥ ਕਲਿ ਮਹਿ ਏਹੋ ਪੁੰਨੁ ਗੁਣ ਗੋਵਿੰਦ ਗਾਹਿ॥ ਸਭਸੈ ਨੋ ਕਿਰਪਾਲੁ ਸਮ੍ਹਾਲੇ ਸਾਹਿ ਸਾਹਿ॥ ਬਿਰਥਾ ਕੋਇ ਨ ਜਾਇ ਜਿ ਆਵੈ ਤੁਧੁ ਆਹਿ॥੯॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਦੂਜਾ ਤਿਸੁ ਨ ਬੁਝਾਇਹੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮੁ ਦੇਹੁ ਆਧਾਰੁ॥ ਅਗਮੁ ਅਗੋਚਰੁ ਸਾਹਿਬੋ ਸਮਰਥੁ ਸਚੁ ਦਾਤਾਰੁ॥ ਤੂ ਨਿਹਚਲੁ ਨਿਰਵੈਰੁ ਸਚੁ ਸਚਾ ਤੁਧੁ ਦਰਬਾਰੁ॥ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈਐ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਰਾਵਾਰੁ॥ ਪ੍ਰਭੁ ਛੋਡਿ ਹੋਰੁ ਜਿ ਮੰਗਣਾ ਸਭੁ ਬਿਖਿਆ ਰਸ ਛਾਰੁ॥ ਸੇ ਸੁਖੀਏ ਸਚੁ ਸਾਹ ਸੇ ਜਿਨ ਸਚਾ ਬਿਉਹਾਰੁ॥ ਜਿਨਾ ਲਗੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪ੍ਰਭ ਨਾਮ ਸਹਜ ਸੁਖ ਸਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਇਕੁ ਆਰਾਧੇ ਸੰਤਨ ਰੇਣਾਰੁ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਅਨਦ ਸੂਖ ਬਿਸ੍ਰਾਮ ਨਿਤ ਹਰਿ ਕਾ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਇ॥ ਅਵਰ ਸਿਆਣਪ ਛਾਡਿ ਦੇਹਿ ਨਾਨਕ ਉਧਰਸਿ ਨਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਬਹੁਤੁ ਘਿਣਾਵਣੇ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਬੇਦ ਪੜਾਵਣੇ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਤੀਰਥਿ ਨਾਈਐ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਧਰਤੀ ਧਾਈਐ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਕਿਤੈ ਸਿਆਣਪੈ॥ ਨਾ ਤੂ ਆਵਹਿ ਵਸਿ ਬਹੁਤਾ ਦਾਨੁ ਦੇ॥ ਸਭੁ ਕੋ ਤੇਰੈ ਵਸਿ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰਾ॥ ਤੂ ਭਗਤਾ ਕੇ ਵਸਿ ਭਗਤਾ ਤਾਣੁ ਤੇਰਾ॥੧੦॥ ਸਲੋਕ ਮਃ ੫॥ ਆਪੇ ਵੈਦੁ ਆਪਿ ਨਾਰਾਇਣੁ॥ ਏਹਿ ਵੈਦ ਜੀਅ ਕਾ ਦੁਖੁ ਲਾਇਣ॥ ਗੁਰ ਕਾ ਸਬਦੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਖਾਇਣ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਸੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਿਸ ਕੇ ਸਭਿ ਦੂਖ ਮਿਟਾਇਣ॥੧॥ ਮਃ ੫॥ ਹੁਕਮਿ ਉਛਲੈ ਹੁਕਮੇ ਰਹੈ॥ ਹੁਕਮੇ ਦੁਖੁ ਸੁਖੁ ਸਮ ਕਰਿ ਸਹੈ॥ ਹੁਕਮੇ ਨਾਮੁ ਜਪੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ॥ ਨਾਨਕ ਜਿਸ ਨੋ ਹੋਵੈ ਦਾਤਿ॥ ਹੁਕਮਿ ਮਰੈ ਹੁਕਮੇ ਹੀ ਜੀਵੈ॥ ਹੁਕਮੇ ਨਾਨ੍ਹਾ ਵਡਾ ਥੀਵੈ॥ ਹੁਕਮੇ ਸੋਗ ਹਰਖ ਆਨੰਦ॥ ਹੁਕਮੇ ਜਪੈ ਨਿਰੋਧਰ ਗੁਰਮੰਤ॥ ਹੁਕਮੇ ਆਵਣੁ ਜਾਣੁ ਰਹਾਏ॥ ਨਾਨਕ ਜਾ ਕਉ ਭਗਤੀ ਲਾਏ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਉ ਤਿਸੁ ਢਾਢੀ ਕੁਰਬਾਣੁ ਜਿ ਤੇਰਾ ਸੇਵਦਾਰੁ॥ ਹਉ ਤਿਸੁ ਢਾਢੀ ਬਲਿਹਾਰ ਜਿ ਗਾਵੈ ਗੁਣ ਅਪਾਰ॥ ਸੋ ਢਾਢੀ ਧਨੁ ਧੰਨੁ ਜਿਸੁ ਲੋੜੇ ਨਿਰੰਕਾਰੁ॥ ਸੋ ਢਾਢੀ ਭਾਗਠੁ ਜਿਸੁ ਸਚਾ ਦੁਆਰ ਬਾਰੁ॥ ਓਹੁ ਢਾਢੀ ਤੁਧੁ ਧਿਆਇ ਕਲਾਣੇ ਦਿਨ ਰੈਣਾਰ॥ ਮੰਗੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਨ ਆਵੈ ਕਦੇ ਹਾਰਿ॥ ਕਪੜੁ ਭੋਜਨੁ ਸਚੁ ਰਹਦਾ ਲਿਵੈ ਧਾਰ॥ ਸੋ ਢਾਢੀ<noinclude></noinclude> 8a4rkyjmdzke90y1zyjodqqr61jf4lp 250 49418 226765 140144 2026-07-18T13:08:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਪਤੀ'''}}}} {{gap}}ਉਹ ਉਸ ਦਿਨ ਫੇਰ ਪੀ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਕਮਲਾ ਕਦੋਂ ਦੀ ਸੌਂ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਆਥਣ ਦੀ ਰੋਟੀ ਬਣਾਈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲਈ। ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪ ਵੀ ਖਾਧੀ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬੈਠ ਕੇ ਟੀ. ਵੀ. ਸੀਰੀਅਲ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਦੁੱਧ ਤੱਤਾ ਕਰਕੇ ਜੁਆਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਮਲਾ ਨੇ ਰਸੋਈ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੂਠੇ ਭਾਂਡੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਲਏ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਹ ਏਵੇਂ ਹੀ ਕਰਦਾ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਜਾਵੇ, ਬੱਸ ਫੇਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਘਰ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਯਾਦ ਹੀ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਗੇਟ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਲਾ ਕੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿੰਦਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਗੇਟ ਬੱਸ ਝੰਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਭਾਂਡਾ-ਟਾਂਡਾ ਸਭ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਕਮਲਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸੌਂ ਜਾਵੇ ਮੁੜ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਰਤ-ਬਿੜਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। {{gap}}ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਹਦਾ ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਏਵੇਂ ਹੀ ਗਈ ਰਾਤ ਘਰ ਵੜਦਾ ਹੈ। ਹੌਲੀ ਦੇ ਕੇ ਗੇਟ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ। ਬਿਨਾਂ ਖੜਕੇ ਦੇ ਫਰਿੱਜ ਤੇ ਪਈ ਚਾਬੀ ਚੱਕ ਕੇ ਗੇਟ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਲਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਫੇਰ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਗੈਸ ਜਲਾਏਗਾ। ਫਰਿੱਜ ਵਿਚੋਂ ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਡੌਂਗਾ ਲੱਭ ਕੇ ਇੱਕ ਕੌਲੀ ਸਬਜ਼ੀ ਗਰਮ ਕਰ ਲਵੇਗਾ। ਥਰਮੋਵੇਅਰ ਵਿਚੋਂ ਰੋਟੀਆਂ ਕੱਢ ਕੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਹੀ ਧਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਸੋਈ ਅੰਦਰ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ-ਖੜ੍ਹਾ ਰੋਟੀ ਨਿਗਲੇਗਾ। ਵਿੱਚ ਦੀ ਟੂਟੀ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਲਾਸ ਭਰ ਕੇ ਪੀ ਲਵੇਗਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ-ਬੇਅਵਾਜ਼। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਮਲਾ ਜਾਗਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅਲੱਗ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਤੁਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਵਾ ਨਹੀਂ। ਉਹਦੀ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਫ਼ਰਮਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਕਮਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਇਸ ਚੱਪ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਖਿਝ ਚੜ੍ਹਦੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਜਿਹੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਬੋਲਦਾ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਝਿੜਕਦਾ ਮਾਰਦਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਝਿੜਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਪਣੱਤ ਹੁੰਦੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਮੋਹ ਭਿੱਜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਕਰਦਾ।<noinclude>{{rh|180||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 2d8jdoo58yjta1bz01qi5d98phzuimu 250 49419 226766 140145 2026-07-18T13:08:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਜਦੋਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਕਿੰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਾ ਕੋਈ ਖਿਡੌਣਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਉਸ ਖਿਡੌਣੇ ਨਾਲ ਜੀ ਭਰ ਕੇ ਖੇਡਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਉਛਾਲ ਦਿੰਦਾ। ਫੜਦਾ, ਫਿਰ ਪਰੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ। ਪਰ ਫੇਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਬੱਚੇ ਦਾ ਚਾਅ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਕਮਲਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕਿੰਨਾ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਕਮਲਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ, ਉਹਦੀ ਇਹ ਬੇਰੁਖੀ ਉਸੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਹ ਮਾਸਟਰਾਣੀ ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਈ ਸੀ। ਕਦੇ ਉਹ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਦੀ ਹੁੰਦੀ। ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਉਹ ਵੀ ਲਿਖਦਾ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਉਹ ਕੰਵਾਰਾ ਸੀ। ਆਪ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਕਮਲਾ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਦੇਖੀਆਂ ਸੀ, ਉਹ ਚਿੱਠੀਆਂ। ਉਹਨੇ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖਦੇ ਹੁੰਦੇ। ਉਹਦੀ ਫੋਟੋ ਵੀ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਇਸ ਫੋਟੋ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ। ਨਿੱਕੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਫਰੇਮ ਵਿੱਚ ਜੜ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਫੋਟੋ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ, ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੀਡਿਆਂ-ਖੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੌ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਹੋਵੇਗੀ ਇਹ ਕੋਈ ਕੁੜੀ। ਇਹ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਹੁਣ ਐਨੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹੀ ਕੁੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਖਲਲ ਪਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਉਹ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖਾ ਹੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਕਮਲਾ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਖਿਲਾਅ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਮਾਸਟਰਾਣੀ ਦੀ ਉਮਰ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇਗੀ। ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਵਿਆਹੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਹੁਣ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਗੋਦੀ ਚਾਰ ਜੁਆਕ ਹੁੰਦੇ। ਵਿਆਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਮੁੰਡਾ ਆਵੇਗਾ? ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਸ਼ਕ ਹੀ ਕੀਤੇ ਹੋਣਗੇ, ਵਿਆਹ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਦੂਰ ਜਾ ਖੜ੍ਹੀ ਇੱਕ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾ ਵੜਦੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਆ ਦਬੋਚਿਆ, ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਬਾਪ। ਇਹ ਭਲਾ ਕੋਈ ਉਮਰ ਐ ਇਹਦੀ, ਉੱਠ ਤੁਰਦੈ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੈਗ ਫੜ ਕੇ। ਦੋ-ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਘਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਵੜਦਾ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਵਹਿਚਰ ਏਥੇ ਰਾਤਾਂ ਕੱਟ ਕੇ ਗਈ ਹੈ। ਕਮਲਾ ਦਾ ਸਬਰ ਅੱਜ ਸਮਝਿਆ, ਕੱਲ੍ਹ ਸਮਝਿਆ। ਬੰਦਾ ਨ੍ਹਾਤਾ ਘੋੜਾ ਹੁੰਦੈ, ਪਰ ਕਾਹਨੂੰ। ਇੱਕ ਵੀ ਖਾਨੇ ਨਹੀਂ ਵੜਦੀ ਮੂਰਖ਼ ਦੇ। {{gap}}ਕਮਲਾ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਨਿੱਤ ਦੀ ਝਿੜਕ ਝੰਬ ਬੁਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੁੰਦੀ। ਬੜਾ ਗੁਸੈਲ ਸੁਭਾਅ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਪਤੀ ਦਾ। ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਦੀ ਦੁੱਧ ਦੇ ਉਬਾਲ ਵਾਂਗ ਹੋਸ਼ਹਵਾਸ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਗੱਸੇ ਵਿੱਚ ਐਨਾ ਅੰਨਾ ਕਿ ਉਹ ਨੂੰ ਧੋਹਧੋਹ ਕੁੱਟ ਸੁੱਟਦਾ। ਇਹ ਵੀ ਨਾ ਦੇਖਦਾ ਕਿ ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਉਹਦੇ ਕਿੱਥੇ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਉਬਾਲ ਠੰਡਾ ਹੋ ਕੇ ਥੱਲੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੁੱਚ-ਪੁੱਚ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਬਖ਼ਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਐਨਾ ਭੋਲਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸੀ ਕਿ ਕਮਲਾ ਦਾ ਸਿਰ ਦੱਬਣ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਂ ਟੰਗਾਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦਿੰਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗਾ-ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ। ਉਹ ਧੀਰਜ ਧਰਦੀ,<noinclude>{{rh|ਪਤੀ||181}}</noinclude> so10msqppb5lv4g9miypn9fx4dp3u4f 250 49888 226767 140146 2026-07-18T13:08:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਜਿੱਥੇ ਦੋ ਭਾਂਡੇ ਹੋਣਗੇ, ਠਹਿਕਣਗੇ ਹੀ। ਘਰ-ਘਰ ਇਹੋ ਹਾਲ ਹੈ। ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਝਗੜੇ ਤਾਂ ਧੁਰ-ਦਰਗਾਹ ਤੋਂ ਬਣੇ ਆਏ ਨੇ। {{gap}}ਪਰ ਇਹ ਕੀ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਉਹ ਚੁੜੇਲ ਇਹਦੇ ਮਗਰ ਪਈ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਨਾ ਕਿਸੇ ਗੱਲ 'ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੋਹ-ਪਿਆਰ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇਸ ਘਰ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਤ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੀ ਸਬੰਧ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੁਣ ਉਹਦਾ ਇਸ ਘਰ ਨਾਲ? ਬੱਚੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਡਰੇ-ਡਰੇ, ਸਹਿਮੇ-ਸਹਿਮੇ ਝਾਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਫੜਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖ਼ਰੀਦ-ਖ਼ਰੀਦ? ਸੱਤ ਬਿਗਾਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਈ, ਇਹ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੋਈ ਭਲਾ? ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਹਦਾ ਕੀ ਪਤਾ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਇੱਧਰ ਦਾ ਰਾਹ ਭੁੱਲ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਬੰਦੇ ਦੇ ਮਨ ਦਾ ਕੀ ਬੁੱਝੀਏ ਹੁਣ? ਬਦਕਾਰ ਤੀਵੀਂ ਕੋਲ ਸੌ ਚਲਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਕਮਲਾ ਸੋਚਦੀ ਤੇ ਸੋਚਦੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਚਿੰਤਾ ਉਹਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਫੇਲ੍ਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਫੇਰ ਉਹ ਕੁੱਝ ਵੀ ਨਾ ਸੋਚ ਸਕਦੀ।ਆਖਰ ਕੀ ਕਰੇ ਉਹ? ਉਹਨੇ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਹੀ ਮਿੱਠੀ-ਮਿੱਠੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕੀਤੀ ਹੈ ਉਹਦੇ ਕੋਲ, ਉਹਦੀ ਇਸ ਬੇਰੁਖੀ ਬਾਰੇ। ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੋਲ ਵੀ ਮੂੰਹੋਂ ਨਹੀਂ ਕੱਢਦਾ। ਕਮਲਾ ਨੇ ਕਦੇ ਭਰੇ ਗਲ ਨਾਲ ਔਖਾ ਬੋਲ ਕੱਢਿਆ, ਉਹ ਤਾਂ ਵੀ ਚੁੱਪ। {{gap}}ਕਮਲਾ ਦਾ ਸਿਰ ਦੁਖਣ ਲੱਗਦਾ। ਪੁੜਪੁੜੀਆਂ ਫਟ ਫਟ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿੱਚ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਿੱਲ ਠੋਕ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜੰਮਪਲ ਹੈ। ਦੇਸੀ ਓਹੜਪੋਹੜ ਕਰਦੀ। ਕਾਗੜੀ ਤੇ ਗਿੱਲਾ ਆਟਾ ਲਾ ਕੇ ਪੁੜਪੁੜੀ ਨਾਲ ਚਿਪਕਾ ਲੈਂਦੀ। ਆਟਾ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਨਾੜਾਂ ਨੂੰ ਕੱਸ ਪੈ ਕੇ ਪੁੜਪੁੜੀ ਦਾ ਦਰਦ ਘਟਣ ਲੱਗਦਾ। ਪਰ ਕਾਗਤੀਆਂ ਉਹਦੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਓ ਦਾ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕਾਗਤੀ ਉਹ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦਾ ਨਸੀਬ ਬਣ ਗਈ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਕਾਗਤੀ ਸੁੱਕ ਕੇ ਲਹਿ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਜੀ ਲਾ ਲੈਂਦੀ। ਉਹਦੇ ਢਿੱਡ ਦੀ ਭੁੱਖ ਦਾ ਆਟਾ ਕਾਗਤੀਆਂ ਦੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਬਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਅਣਸਰਦੇ ਨੂੰ ਵੇਲੇ-ਕੁਵੇਲੇ ਇੱਕ ਰੋਟੀ ਉਹ ਸੰਘੋ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। | ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਫੇਰ ਪੀ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਪੀਣ ਜਾਂ ਨਾ ਪੀਣ ਦਾ ਕਮਲਾ ਦੀ ਮਨੋਸਥਿਤੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਫ਼ਰਕ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਰਾਤ ਉਹਨੇ ਗੇਟ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਫਰਿੱਜ ਤੋਂ ਚਾਬੀ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਜਿੰਦਾ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਹਾਕ ਮਾਰੀ-ਕਮਲਾ। {{gap}}ਉਹ ਬੋਲੀ ਨਹੀਂ, ਜਾਗ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਥਿੜਕਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਅੰਦਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਤੇ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ, 'ਕਮਲਾ।' {{gap}}ਉਹਨੇ ਉੱਠ ਕੇ ਟਿਊਬ ਜਗਾਈ। ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਤ ਸੀ। ਖੜ੍ਹਾ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਝੂਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਟੰਗਾਂ ਉਹਦਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਝੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਦੇ ਹੱਥ<noinclude>{{rh|182||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> otyoy73opccrst4yy6710c7dhayg1r7 250 49889 226768 140172 2026-07-18T13:09:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਵਿੱਚ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਵੀ ਸੀ। ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਉਹਨੇ ਕਮਲਾ ਵੱਲ ਕੀਤਾ। ਉਹਨੇ ਫੜ ਲਿਆ। ਦੇਖਿਆ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। {{gap}}'ਰੋਟੀ ਦੇਹ...' ਉਹ ਕੜਕਿਆ। {{gap}}ਕਮਲਾ ਫਰਿੱਜ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਟਿਊਬ ਜਗਾ ਕੇ ਪੱਖਾ ਛੱਡ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰੋਟੀ ਦੀਆਂ ਪਲੇਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਉਹ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਦੰਦ ਪੀਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਉਹ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਣ ਲੱਗਿਆ.. {{gap}}ਇੱਕ ਬੁਰਕੀ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਤੇ ਕੜਕਿਆ, 'ਇਹ ਕੱਦੂ.. ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਹੋਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ.. {{gap}}ਉਹ ਉਹਦੇ ਜ਼ਰਾ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਧੱਫ਼ਾ ਦੇ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}ਪੰਜ-ਚਾਰ ਬੁਰਕੀਆਂ ਹੀ ਖਾਧੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਟੇਢਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, 'ਉਹ ਕੁੱਤੀਏ, ਤੇਰਾ ਕਿਤੇ ਭਲਾ ਨੀਂ ਹੋਊਗਾ।' {{gap}}'ਨਾ ਹੋਵੇ ਮੇਰਾ ਭਲਾ, ਥੋਡਾ ਭਲਾ ਕਰੇ ਰੱਬ। ਭਾਂਡੇ ਚੁੱਕਣ ਲੱਗੀ ਉਹ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੱਗੇ ਉਹ ਤੋਂ ਬੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਹਿੱਝਕੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}'ਓਏ ਤੈਨੂੰ ਨੀਂ ਆਖਦਾ ਮੈਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਸ ...।' {{gap}}ਕਮਲਾ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਲਿਆਂਦਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਬੈਠਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਗਲਾਸ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦਾ ਕੱਢਦਾ ਸੌਂ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਘਰਾੜੇ ਮਾਰਨ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਕਮਲਾ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਜੂਠੀ ਛੱਡੀ ਸਬਜ਼ੀ ਤੇ ਰੋਟੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਬੈਠ ਗਈ। ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਖਾ ਰਹੀ ਕਮਲਾ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹਲਕਾ-ਹਲਕਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਪੁੜਪੁੜੀ 'ਤੇ ਉਹਨੇ ਕਾਗਤੀ ਨਹੀਂ ਲਾਈ।<noinclude>{{rh|ਪਤੀ||183}}</noinclude> br9c68omd63gx0sqxufgt01v4qjqmwz 250 49890 226769 140173 2026-07-18T13:09:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ'''}}}} {{gap}}ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਪੰਦਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਹਦੀ ਦੋ ਵਾਰ ਬਦਲੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਸਭ ਢੰਗ-ਤਰੀਕੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਅਫ਼ਸਰਾਂ-ਕਲਰਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮਿਲ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਬਦਲੀ ਰੱਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਏਥੋਂ ਹੀ ਸੇਵਾ-ਮੁਕਤ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸਬੰਧ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲਏ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਓਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਪੱਕਾ ਵਸਨੀਕ ਹੋਵੇ। {{gap}} ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣ ਗਈ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲੰਬੇ-ਲੰਬੇ ਖ਼ਤ ਲਿਖਦੇ ਤੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਮਿਲਦੇ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ ਤਾਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਵੇਲੇ ਕੀਤੀਆਂ ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ। ਇੰਝ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੁਣ ਦੀ ਬੇ-ਰਸ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਕੂਨ ਜਿਹਾ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੋਝ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਾਂ, ਫੇਰ ਮੇਰੀ ਬਦਲੀ ਉਹਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੇੜੇ ਗਈ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਮਿਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕਿਸੇ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਨਿੱਚਰਵਾਰ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਸਾਂ, ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਸਬਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਸਿਨੇਮਾਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੋਸਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੋ ਸਿਨੇਮੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂਦਾ, ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਫ਼ਿਲਮ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਦੇ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਫ਼ਿਲਮ ਹੁੰਦੀ, ਚੰਗੀ-ਮਾੜੀ, ਦੇਖਦੇ ਜ਼ਰੂਰ। {{gap}}ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਿਨਮਾ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਿਨਮਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਫੱਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਰਸੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਖੜੀਆਂ ਤੇ ਟੁੱਟੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਤਾਂ ਪਾਸੇ ਅੰਬ ਜਾਂਦੇ। {{gap}}ਜਦੋਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਇੰਟਰਵਲ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਬੁੱਢੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਸਮੋਸੇ ਖਾਂਦੇ। ਕਮਾਲ ਦੇ ਸਮੋਸੇ ਬਣਾ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਉਹ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਕਾਰ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਆਮ ਸਮੋਸਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਟਰ ਤੇ ਹਰਾ ਧਣੀਆਂ, ਫੇਰ ਅਮਚੂਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੁਝ ਪਾ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਉਹ ਸਮੋਸਾ ਖਾਣ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੂੰਹ ਦੇ ਪਚਾਕੇ ਵੱਜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕਯਾ ਬਾਤ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਮੋਸਿਆਂ ਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਖਣ ਨਹੀਂ, ਸਮੋਸੇ ਖਾਣ ਹੀ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨਵੇਂ ਸਿਨਮਾ-ਘਰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਈਏ।<noinclude>{{rh|184||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> qv6nr22487yv1s3tjm2ivv7wmbi5n2m 250 49891 226770 140174 2026-07-18T13:09:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਬੁੱਢਾ ਬਾਬਾ ਉਮਰ ਕਾਫ਼ੀ ਬੁੱਢਾ ਲੱਗਦਾ। ਉਹਦੇ ਕੱਪੜੇ ਧੇ-ਬੰਧਾਰ ਹੁੰਦੇ। ਕੁੜਤਾ ਤੇ ਧੋਤੀ ਮੈਲ ਦੇ ਭਰੇ ਹੋਏ। ਸਿਰ ਦੀ ਪਗੜੀ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਨਵੀਂ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਮੁੜ ਕਦੇ ਨਾ ਧੋਤੀ ਹੋਵੇ। ਬੁੜ੍ਹੇ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਗੰਜ ਸੀ। ਪਗੜੀ ਵਿਚੋਂ ਗੰਜ ਵਾਲਾ ਸਿਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਫ਼ ਨੰਗਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ। ਬੁੱਢੇ ਬਾਬੇ ਦਾ ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਥੱਲੇ ਦਾਖ਼ੀ ਗੋਲ ਘੇਰੇ ਸੁੱਜੇ ਸੁੱਜੇ ਲੱਗਦੇ। ਦਾੜੀ ਮੁੰਨੀ ਹੋਈ, ਪਰ ਕਰਚੇ ਖੜੇ ਦੇ ਖੜੇ। ਮੁੱਛਾਂ ਕੁੰਡਲਦਾਰ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਕੁੜਤੇ ਹੇਠ ਮੈਲੇ ਲੱਠੇਦੀ ਝੱਗੀ ਪਾਉਂਦਾ। ਝੱਗੀ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਜੇਬਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਟਾਂ ਦੀਆਂ ਥਹੀਆਂ। ਪੈਰਾਂ ਭਾਰ ਬੈਠਾ ਉਹ ਬੜੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਾਉਂਦਾ। ਚਟਣੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਚਟਣੀ ਦੀ ਤਾਂ ਲੋੜ ਹੀ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ। ਸੁੱਕੇ ਸਮੋਸਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਦ ਭਰਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਰੱਦੀ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਸਮੋਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿੰਦਾ। ਇੱਕ ਵੀ ਸਮੋਸਾ ਉਹਦਾ ਮੁੜ ਕੇ ਨਾ ਜਾਂਦਾ। ਇੰਟਰਵਲ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਸਮੋਸੇ ਵਿਕ ਜਾਂਦੇ। ਬੁੱਢੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਸਮੋਸਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਲੋਕ ਗਿਰਝਾਂ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ। {{gap}}ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬੱਸ-ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਉਤਰਦਾ ਤਾਂ ਰਿਕਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਬਿਜਲੀ-ਖੰਭੇ ਨਾਲ ਟੰਗਿਆ ਵੱਡਾ ਫੱਟਾ, ਜਿਹੜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ, ਉਸ 'ਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾ-ਮੋਟਾ ਕਰਕੇ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਰੇਲਵੇ ਰੋਡ 'ਤੇ ਹੀ ਹੈ।' {{gap}}ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਨਾਕਾ-ਚੂੰਗੀ ਦੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫੱਟਾ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਬਿਲਕੁੱਲ ਓਸੇ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਵੱਟਾ ਓਹੀ ਲਾਲ ਅੱਖਰ-ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਰੇਲਵੇ-ਰੋਡ ਤੋਂ ਹੁਣ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਆ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਥਾਂਵਾਂ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਕਈ ਫੱਟੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ-ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਇਬਾਰਤਾਂ ਵਾਲੇ। {{gap}}'ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਚਾਲ੍ਹੀ ਸਾਲਾ ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਰੇਲਵੇ-ਰੋਡ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਹੀ ਹੈ। {{gap}}'ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਦੁਕਾਨ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।' ‘ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਹੁਣ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆਂਦੀ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਆਪ ਆ ਕੇ ਦੇਖ ਲਵੋ। {{gap}}'ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਦੀਆਂ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦੀਆਂ ਜਲੇਬੀਆਂ ਰੇਲਵੇ-ਰੋਡ 'ਤੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਖਾਓ ਤੇ ਮਜ਼ੇ ਲਓ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਵੇਂ ਸਿਨਮਾ-ਘਰ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਖਣ ਗਏ। ਇੰਟਰਵਲ ਵਿੱਚ ਬੁੱਢੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਸਮੋਸੇ ਖਾਧੇ ਤੇ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇਖ ਕੇ ਘਰ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਸੀ। ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਗੱਲ ਛੇੜੀ, 'ਯਾਰ, ਇਹ ਖੇਡਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਵਾਲਾ ਕੀ ਚੱਕਰ ਹੈ? ਥਾਂ-ਥਾਂ ਫੱਟੇ.. {{gap}}'ਇਹ ਕੋਈ ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ, ਬੱਸ ਦੁਕਾਨਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਨੇ। ਦੋਸਤ ਨੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਓ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।<noinclude>{{rh|ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ||185}}</noinclude> beu5ie8gfefp7w823t5v4c0offekqgz 250 49893 226771 140176 2026-07-18T13:09:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਕੌਣ ਐ, ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ?' {{gap}}ਦੋਸਤ ਮੁਸਕਰਾਇਆ ਬੋਲਿਆ, 'ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੈ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਨੂੰ।' {{gap}}'ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ? ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਦਾ?' {{gap}}'ਜਾਣਦੈ, ਜਾਣਦੈ, ਖੂਬ ਜਾਣਦੈ ਤੂੰ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਨੂੰ। {{gap}}'ਬਈ ਕਮਾਲ ਐ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾਂ, ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਬਾਰੇ।' {{gap}}'ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਸਮਝੇਗਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ।' ਅਸੀਂ ਰੋਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਦੋਸਤ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆ, 'ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰੇਲਵੇ ਰੋਡ ਤੇ ਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਐ। ਓਥੇ ਅਸਲੀ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਦੀਆਂ ਜਲੇਬੀਆਂ ਪੱਕਦੀਆਂ ਨੇ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਜਲੇਬੀਆਂ ਪੱਕਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਜਲੇਬੀਆਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ ਨੇ। ਗਰਮ-ਗਰਮ ਜਲੇਬੀਆਂ ਦੁਕਾਨ ਅੱਗੇ ਪਈ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਪਰਾਤ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਤੱਕੜੀ ਤੇ ਤੁਲ ਕੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਟਿਕਦੀਆਂ ਤੁਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਬੋਹੜ ਦੇ ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਧਰ ਕੇ ਜਲੇਬੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਸੌ ਗ੍ਰਾਮ, ਦੋ ਸੌ ਗ੍ਰਾਮ, ਢਾਈ ਸੌ ਗ੍ਰਾਮ। ਅੱਧਾ ਕਿੱਲੋਂ ਤੇ ਕਿੱਲੇ ਜਲੇਬੀਆਂ ਲਈ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਹੁੰਦੈ। ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਜਲੇਬੀ ਦੀਆਂ ਸਾਂਝਾਂ ਐਨੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਉੱਗਲ ਜਿੰਨੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ, ਪਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਸਾ ਕੋਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦੈ, ਜਿਵੇਂ ਗਰਮ ਮਖਿਆਲ ਦੀਆਂ ਘੁੱਟਾਂ। {{gap}}'ਤੂੰ ਤਾਂ ਜਲੇਬੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਈ ਕਰੀ ਜਾਨੈ, ਜਿਵੇਂ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਏਜੰਟ ਹੋਵੇ ਤੂੰ, ਮੈਂ ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪੁੱਛੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਟੋਕਿਆ। {{gap}}'ਹਾਂ, ਠੀਕ ਐ। ਦੱਸਦਾ-ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਦੇ ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਨੇ। ਉਹ ਦਸ-ਦਸ ਜਮਾਤਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਪਿਓ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਈ ਬੈਠ ਗਏ। ਪੂਰੇ ਹਲਵਾਈ ਬਣ ਗਏ ਉਹ ਵੀ। ਵਿਆਹੇ ਗਏ, ਫੇਰ ਅੱਡ ਹੋ ਗਏ। ਮਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਅੱਡ-ਅੱਡ ਮਕਾਨ ਬਣਾ ਲਏ। ਪਿਓ ਨੂੰ ਦੁਕਾਨ 'ਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੁਕਾਨ ਵੰਡ ਲਈ। ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਅੱਧ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਰੇਲਵੇ ਰੋਡ ਵਾਲੀ ਅਸਲੀ ਦੁਕਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲਈ। ਛੋਟੇ ਨੇ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਨਵੀਂ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈ। ਇਹ ਫੱਟੇ ਲਿਖ ਕੇ ਲਾਉਣ ਦੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਵੱਡਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਉਂਝ ਦੋਵੇਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨੇ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਫ਼ਰਕ ਹੋਣੈ।' ਮੈਂ ਕਿਹਾ। {{gap}}'ਇੱਕੋ ਪਿਓ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਯਾਰ। ਜਲੇਬੀਆਂ 'ਚ ਭੋਰਾ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਓਹੀ ਚੀਜ਼। {{gap}}'ਜਲੇਬੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰ ਇੱਕੋ ਹੋਣਗੀਆਂ। {{gap}}'ਹੋਰ ਫੇਰ?'<noinclude>{{rh|186||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> ixba0t446wdpouxxqfajj5cti8o4yco 250 49894 226772 140177 2026-07-18T13:10:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਗਾਹਕ ਬਹੁਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣਗੇ।' ਮੈਂ ਕਿਹਾ। {{gap}}'ਹਾਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਨ ਗਿਆ। {{gap}}'ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਪਿਓ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਪਿਓ ਦੇ ਨਾਉਂ ਦੀ ਹੀ ਖੱਟੀ ਖਾ ਰਹੇ ਨੇਂ।' {{gap}}'ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਘਰੋਂ ਵੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਸੀ। ਮਾਂ ਮਰੀ ਤਾਂ ਮਕਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਬੁੜ੍ਹਾ ਗੈੱਟ ਆਊਟ।' {{gap}}'ਹੁਣ ਫੇਰ ਬੁੜ੍ਹਾ?' ਮੈਂ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਬਾਰੇ ਤਰਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ। 'ਤੂੰ ਜਾਣਦੈ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਨੂੰ। ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੋਇਐ। ਦੋਸਤ ਨੇ ਮੇਰਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਚਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ। {{gap}}'ਕਿਉਂ, ਬਕਵਾਸ ਮਾਰਦਾ ਹੁੰਨੈਂ, ਯਾਰ।' {{gap}}'ਸ਼ਰਤ ਲਾ ਫੇਰ। ਤੂੰ ਮੰਨ ਜਾਣੈ।' ਉਹ ਨੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}'ਹਾਂ ਚੱਲ, ਰਹੀ ਫੇਰ।' ਮੈਂ ਵੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸਾਂ। ਉਹ ਹੱਸਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਅਸੀਂ ਹੱਥ ਧੋਣ ਉੱਠੇ। ਦੋਸਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਹੁਣ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਵਿਚਾਰਾ ਕਿਰਾਏ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੈ। ਉਹ ਹਨੇਰ-ਕੋਠੜੀ ਹੀ ਉਹਦਾ ਸੰਸਾਰ ਐ ਹੁਣ ਬੱਸ।' {{gap}}'ਤਾਂ ਇਹ ਐਵੇਂ ਭਕਾਈ ਐ ਤੇਰੀ ਬਈ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਅੱਖਾਂ ਚੌੜੀਆਂ ਕਰਕੇ ਝੁਕ ਗਿਆ। {{gap}}'ਨਵੇਂ ਸਿਨਮਾ-ਘਰ ਅੱਗੇ ਸਮੋਸੇ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਅਪਾਂ ਓਸ ਬੱਢੇ-ਬਾਬੇ ਤੋਂ, ਬੱਸ ਉਹੀ ਐ ਖੇਤਾ ਰਾਮ ਹਲਵਾਈ।' ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੋਰ ਚੌੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦੋਸਤ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹਦੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਮੇਰੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਹੀ ਸੀ।<noinclude>{{rh|ਅਸਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਦੁਕਾਨ ||187}}</noinclude> qvmh78rgfqcga1v2gxlxbvifr6c4v9s 250 49895 226773 140179 2026-07-18T13:10:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਭਲੇ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ'''}}}} {{gap}}ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਪੰਜਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀਰ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ।ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਨ। ਇੱਕ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਲਾ, ਦੋ ਜਣੇ ਢੱਡਾਂ ਵਜਾਉਂਦੇ। ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਲਾ ਕੁਝ ਉਤਾਰ ਉਮਰ ਦਾ ਸੀ। ਢੱਡਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਡੇ ਪੂਰੇ ਗੱਭਰੂ ਸਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ, ਚਿੱਟੇ ਕੁੜਤੇ, ਚਿੱਟੇ ਚਾਦਰੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਹੀ ਸਾਫ਼ੇ-ਮਾਵਾ ਦੇ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਲੜ ਛੱਡਵੀਆਂ ਤੁਰਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਪੱਗਾਂ। ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੋਕਦਾਰ ਦੁਖੱਲੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ-ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਕੱਢੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਦਾੜੀਆਂ, ਮੁੱਛਾਂ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ। {{gap}}ਤਿੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਰੀਦਾਰ ਸੁਰਮਾ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਡੋਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਟਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਲਾ ਫੇਰ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਬਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ। ਪਰ ਉਹ ਦੀ ਸਾਰੰਗੀ ਕਦੇ ਵੈਣ ਪਾਉਂਦੀ, ਕਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੱਸਦੀ ਤੇ ਕਦੇ ਕਿਲਕਾਰੀਆਂ ਮਾਰਦੀ। ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਲੇ ਦਾ ਨਾਉਂ ਮਹਿੰਗਾ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਉਂ ਜਰਨੈਲ ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਾਉਂ ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨੂੰ ਪਿਆਰੂ ਆਖਦਾ। ਪਿਆਰੂ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਜਰਨੈਲ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੱਡਾ ਲੱਗਦਾ। ਉਹਦਾ ਰੰਗ ਵੀ ਮਾਮੂਲੀ ਜਿਹਾ ਕਣਕ-ਵੰਨਾ ਸੀ। ਜਰਨੈਲ ਗੋਰਾ ਨਿਛੋਹ। {{gap}}ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਚਿੜੀ ਚੂਕਦੀ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਰਾਤ ਮੁੱਕੀ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਤੇ ਰਾਹੀ-ਪਾਂਧੀ ਆਪਣਾ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ। ਕਹਿੰਦੇ, ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਪੰਛੀ ਵੀ ਭਾਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਢੱਡ-ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਅਖਾੜਾ ਦਿਨ ਦੇ ਛਿਪਾਅ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਦੀਵੇ ਡੰਗਣ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਮਘ ਉੱਠਦਾ।ਮਜਾਲ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਡੰਗਰ-ਪਸ਼ੂ ਲੰਘਾ ਲਵੇ, ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਕੋਈ ਭੁੰਨੇ ਦਾਣੇ ਚੱਬਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗਰ੍ਹਨਾ ਕੱਢਣ ਹੀ ਬੈਠ ਜਾਵੇ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਬੰਦੇ ਬਾਹੋਂ ਫੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੰਦੇ।ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਚੁੱਪ ਹੁੰਦੀ। ਢੱਡ-ਸਾਰੰਗੀ ਬੋਲਦੀ ਤੇ ਜਾ ਬੱਸ ਗਵੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ। ਪਿਆਰ ਵਖਿਆਲ ਕਰਦਾ। ਐਸੀ ਕਥਾ ਛੇੜਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਪੂਰਾ ਨਾਟਕੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ, ਉਹਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ। {{gap}}ਸੱਥ ਦਾ ਚੌਗਾਨ ਪੂਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸੀ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਹਥਾਈ ਦੀਆਂ ਚੌਕੜੀਆਂ, ਤਿੰਨ ਪਾਸੇ ਘਰ। ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਬੀਹੀਆਂ ਆ ਕੇ ਰਲਦੀਆਂ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਛਿਪਦੇ ਪਾਸੇ ਸੀ<noinclude>{{rh|188||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> dne671mo80pn2o4tuzqp3ic2yp9gmst 250 49896 226774 140182 2026-07-18T13:10:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਇਹ ਸੱਥ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਬਨੇਰੇ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਿਆਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਨੇਰਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠ ਕੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਗੌਣ ਸੁਣਦੀਆਂ। ਗੌਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ। ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਤਾਂ ਸੁਣ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਕੋਠਿਆਂ 'ਤੇ ਹੀ ਸੁਣਦੀਆਂ। ਬੰਦੇ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਘੇਰਾ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ। ਕੋਈ ਇੱਕ-ਅੱਧ ਵੈਲੀ ਬੰਦਾ ਦਾਰੂ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਗੜਵਾ ਤੇ ਕੌਲੀ ਵੀ। ਪਿਆਰੂ ਤੇ ਜਰਨੈਲ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਾਰੰਗੀ-ਵਾਲਾ ਇੱਕ-ਦੋ ਕੌਲੀਆਂ ਛਕ ਲੈਂਦਾ। ਦਾਰੂ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੰਗੀ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ-ਨਵੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਕੱਢਣ ਲੱਗਦਾ। {{gap}}ਬਨੇਰਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬਹੂ ਵੀ ਘੁੰਡ ਕੱਢ ਕੇ ਬੈਠਦੀ। ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀਆਂ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਬੈਠਦੀਆਂ। ਕੰਨੇ ਰਸ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੁਰਤ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਕਿ ਕੋਠਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਹਦੀ ਬੁੜ੍ਹੀ ਬੈਠੀ ਹੈ, ਕੀਹਦੀ ਬਹੂ ਤੇ ਕੀਹਦੀ ਕੁੜੀ। ਪਰ ਕੀ ਪਤੈ, ਭਾਈ, ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਦੇਖ ਜਾਂਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਕੀ ਪਤੈ, ਕੋਈ ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੀ ਨਿਗਾਹ ਗੱਡੀ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਅਜਿਹੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗੌਣ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਧਿਆਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਸਤਿਜੁਗੀ ਜ਼ਮਾਨਾ ਸੀ, ਅੱਖ-ਸ਼ਰਮ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਰਾਪੁਰੀਆਂ ਦੀ ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੰਦ ਕੁਰ ਨਿੱਤ ਆ ਕੇ ਕੋਠੇ 'ਤੇ ਬੈਠਦੀ। ਉਹਨੇ ਸਾਰਾ ਗੌਣ ਸੁਣਿਆ। ਸੋਟੀ ਫੜ ਕੇ ਤੁਰਦੀ, ਪਰ ਦੇਹ ਦੀ ਨਰੋਈ ਸੀ। ਪੁਰਾ ਡਾਂਡੇ-ਖਾਂਡੇ ਵਾਲਾ ਘਰ ਸੀਰਾਪੁਰੀਆਂ ਦਾ। ਨੰਦ ਕੁਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੰਡੇ ਸੀ। ਖੱਬੀ ਖਾਨ ਵਾਹੀ ਕਰਦੇ। ਛੱਤ ਨਾਲ ਬੋਰੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਤਿੰਨਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਅਗਾਂਹ ਜੁਆਨ ਪੁੱਤ ਧੀ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਪਿਓ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਕੱਠਾ ਟੱਬਰ ਸੀ।ਪੁੱਗਦੀ ਨੰਦ ਕਰ ਦੀ। ਪੰਜ ਕਰੇ, ਪੰਜਾਹ ਕਰੇ, ਮੁੰਡਾ-ਬਹੂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਕੁਸਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਨੰਦ ਕੁਰ ਦੀ ਪੋਤੀ, ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਧੀ ਨਾਮੋ ਵੀ ਆਥਣ ਵੇਲੇ ਗੌਣ ਸੁਣਦੀ। ਉਹ ਦਾਦੀ ਦੇ ਗੋਡੇ-ਮੁੱਢ ਲੱਗ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਮੰਤਰ ਮੁਗਧ ਹੋ ਕੇ ਸੁਣਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅੱਖਾਂ ਪੁੱਟ ਕੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਝਾਕਦੀ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਿਗਾਹ। {{gap}}ਦਾਦੀ ਉਹ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗੱਲੋਂ ਟੋਕਦੀ ਵਰਜਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹਥਾਈ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਬੰਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਔਰਤਾਂ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਕੰਮੀਂ ਧੰਦੀਂ ਰੁੱਝੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਛੋਟੇ ਜੁਆਕ ਵੀ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਤਾਂ ਦਾਦੀ-ਪੋਤੀ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ ਦੀ ਛਾਂ ਥੱਲੇ ਬੈਠੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਨਾਮੋ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ-ਅੰਬੋ ਨੀ, ਉਹ ਕੀ ਸੁਹਣਾ ਬੋਲਦੈ, ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਵਧੀਆ ਗਾਉਂਦੈ। {{gap}}'ਗਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆਂ ਨੇ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਐਂ?' {{gap}}'ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਊਂ ਵੀ ਬੋਲਦਾ ਹੁੰਦੈ। ਮੁਸ਼ਕੀ ਜ੍ਹਾ ਰੰਗ ਐ ਜੀਹਦਾ, ਉਹ। ਅੰਬੋ ਨੀ, ਉਹਦੇ ਤਾਂ ਪਤਾਸਿਆਂ ਵਰਗੇ ਬੋਲ ਨੇ।<noinclude>{{rh|ਭਲੇ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ||189}}</noinclude> 9gkvyebqikephwiofefyw0a3xor9f87 250 49897 226775 140183 2026-07-18T13:10:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226775 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਇਹ ਕਲਾ ਐ ਧੀਏ। ਰੱਬ ਆਪ ਦਿੰਦੈ ਇਹ ਕਲਾ ਬੰਦੇ ਨੂੰ। ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਗਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਦੇ ਧਨੀ ਨੇ। ਸੁਰਸਤੀ ਆਪ ਆ ਕੇ ਬਹਿੰਦੀ ਐ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ 'ਤੇ। ਸਾਰੰਗੀ ਆਲਾ ਕਿਹੜਾ ਘੱਟ ਐ। ਉਹਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਕਲਾ ਐ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ ਅੰਬੋ, ਪਿਆਰੂ ਬਾਹਲਾ ਸੁਹਣਾ ਗਾਉਂਦੈ। ਬੁੜ੍ਹੀ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। ਨੀਂਝ ਲਾ ਕੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕਣ ਲੱਗੀ। ਤੇ ਫੇਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚ ਕੇ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਗਈ। ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਸਾਹ ਬੁੜ੍ਹੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਨ੍ਹਾਮੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਕੰਮ-ਧੰਦਾ ਕਰਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਨੰਦ ਕੁਰ ਨਿੰਮ ਥੱਲਿਓਂ ਉੱਠ ਕੇ ਅੰਦਰ ਸਬਾਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠੀ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣਾ ਸੰਦੂਖ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਟੂਮਾਂ ਦੀ ਪੋਟਲੀ ਕੱਢ ਲਈ। ਤਿੰਨੇ ਬਹੂਆਂ ਦੀਆਂ ਟੂਮਾਂ ਉਹ ਆਪ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦੀ। ਕਿਸੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਟੂਮਾਂ ਆਪ ਕੱਢ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ। ਬੁੜ੍ਹੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤਪ-ਤੇਜ਼ ਸੀ। ਘਰ ਕੀ, ਸਾਰੇ ਅਗਵਾੜ ਵਿੱਚ ਨੰਦ ਕੁਰ-ਨੰਦ ਕੁਰ ਪਈ ਹੁੰਦੀ। ਹੋਰਾਂ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤੀਵੀਆਂ ਉਹਨੂੰ ਘਰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਨਿਆਂ ਨਿਬੜਾਉਂਦੀਆਂ। {{gap}}ਟੂਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੰਠਾ ਕੱਢ ਕੇ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪਲੋਸਦੀ ਰਹੀ। ਸੱਤ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕੰਠਾ ਲਿਸ਼ਕਾ ਮਾਰਦਾ। ਇਹ ਕੰਠਾ ਉਹਨੇ ਚਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ, ਕਣਕ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਵੇਚ ਕੇ। ਉਹਦੀ ਵਿਉਂਤ ਸੀ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਪੋਤੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇਹ ਕੰਠਾ ਪ੍ਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਪਾਵੇਗੀ। ਸੁੱਚੇ ਸੁਨਿਆਰ ਨੇ ਇਹ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਵੀ ਬੜੀ ਪ੍ਰੀਤ ਲਾ ਕੇ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਕੰਠਾ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਲਿਆ ਤੇ ਬਾਕੀ ਟੂਮਾਂ ਪੋਟਲੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸੰਦੂਖ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਕਰੋਸ਼ੀਏ ਦੇ ਇੱਕ ਰੁਮਾਲ ਵਿੱਚ ਕੰਠਾ ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ਸੰਦੂਖ ਦੇ ਹੀ ਅੰਦਰਲੇ ਰਖਣੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਗੌਣ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਦਿਨ ਸੀ। ਹੀਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਓ 'ਤੇ ਸੀ। ਰਾਂਝਾ ਰੰਗਪੁਰ ਤੋਂ ਹੀਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇੜੇ ਉਹਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੇਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਅਦਲੀ ਰਾਜਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੀਰ ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਬਦ-ਦੁਆ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਕੇ ਹੀਰ, ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਜਿਸ ਦਿਨ ਅਖਾੜਾ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਆਇਆ, ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਸਰੋਤੇ ਆਮ ਦਿਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਡੂਢੇ-ਸਵਾਏ ਹੋਣਗੇ। ਕੋਠਿਆਂ ਦੇ ਬਨੇਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਰੌਣਕਾਂ ਸਨ। ਰੁਪਈਏ ਤਾਂ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਉਸ ਦਿਨ ਅਗਵਾੜ ਨੇ ਬਾਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਰੁਪਏ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ। ਰੁਪਈਆਂ ਨਾਲ ਪੱਗਾਂ ਤੇ ਖੇਸ ਵੀ। {{gap}}ਗਵੰਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿਆਰੂ ਤੇ ਜਰਨੈਲ ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਕੱਢਦੇ। ਮਹਿੰਗਾ ਸਾਰੰਗੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਦੂਹਰਾ ਹੋ-ਹੋ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਗੌਣ ਨੂੰ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਅੱਗਾ-ਪਿੱਛਾ ਅਗਵਾੜ ਦੇ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਮਹਿੰਗਾ ਜੁਆਕ-ਜੱਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਬੀਲਦਾਰ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਜਰਨੈਲ ਵੀ ਸ਼ਾਦੀ-ਸ਼ੁਦਾ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਵਾਹੁਟੀ ਕੋਲ ਮੁੰਡਾ ਸੀ। ਪਿਆਰੂ ਕੰਵਾਰਾ ਸੀ। ਜਰਨੈਲ ਨਾਲੋਂ ਉਹ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਹਾਲੇ ਤੱਕ<noinclude>{{rh|190||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 71f7meq639n2i26mq37rwvfpmt8904v 250 49898 226776 140187 2026-07-18T13:10:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226776 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਉਹਨੇ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਕੁਝ-ਕੁਝ ਫੱਕਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਸੀ ਉਹਦੀ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸਤੀ। ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ। ਹੱਸਦਾ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਆ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਅਗਵਾੜ ਦੇ ਚੰਗੇ-ਚੰਗੇ ਘਰ ਗਵੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਕਰਦੇ। ਜਿਹੜਾ ਘਰ ਆਥਣ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵਰਜਦਾ, ਉਹੀ ਘਰ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਵਾਉਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਟਿਕਾਣਾ ਹਥਾਈ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਹਥਾਈ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਪੰਪ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ-ਧੋਂਦੇ ਤੇ ਸਵੇਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਖਾ ਕੇ ਆਏ ਗਏ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਰੋਟੀ ਅਗਲੇ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਖਾਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਨਸਪਤੀ ਘਿਓ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੇ ਲਵੇਰੇ ਸਨ। ਦੁੱਧ ਲੱਸੀ ਆਮ ਰਹਿੰਦਾ। ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਣੀ ਹੱਥ ਦੀ ਲੂਣ ਵਾਲੀ ਬੇਸਣੀ ਰੋਟੀ ਮਖਣੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ। ਅਚਾਰ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸੀ। ਗਲੇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ। ਅਲਮੀ ਸਲਮੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਧਰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਦਾਲ ਤੇ ਅਣਚੋਪੜਿਆ ਕਣਕ ਦਾ ਫੁਲਕਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਸੀ। ਘਿਓ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ੱਕਰ ਜ਼ਰੂਰ ਖਾਂਦੇ। {{gap}}ਨੰਦ ਕੁਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਘਰ ਬੁਲਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਟੀ-ਟੁੱਕ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਨ੍ਹਾਮੋ ਕਰਦੀ। ਗਵੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਨੰਦ ਕੁਰ ਦੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਉਹ ਨਿੱਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ ਹੋਣ। ਮਹਿੰਗਾ ਆਖਦਾ, 'ਕੁੜੀ ਸਹੁਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨੀਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦੀ ਐ, ਰੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਢਿੱਡ ਭਰ ਜਾਂਦੈ, ਨੀਤ ਨੀਂ ਭਰਦੀ। {{gap}}ਹਾਂ, ਉਹ ਅਖਾੜੇ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ਾਮ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਆਏ ਸਨ ਤੇ ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਹੀਰ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਕਲੀ ਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਰੇ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਦੀਵੇ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਡੰਗੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਸਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰੀਂ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਕਾਹਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਚਾਰ ਲਾਲਟੈਣਾਂ ਮਚਾ ਕੇ ਸੱਥ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਲੀਆਂ ਗੱਡ ਕੇ ਟੰਗ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਗਵੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਗਾਂ ਤੇ ਖੇਸ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਅਗਵਾੜ ਦੀ ਬਾਸ਼ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਰੁਪਈਏ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਥੈਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਤੇ ਥੈਲੀ ਮਹਿੰਗਾ ਸਿੰਘ ਸਾਰੰਗੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਥੈਲੀ ਸਾਰੰਗੀ ਦੀ ਭੇਟਾ ਸੀ। {{gap}}ਸਾਰੰਗੀ ਹੁਣ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਢੱਡਾਂ ਗਵੰਤਰੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ। ਲਾਲਟੈਣਾਂ ਦੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਨੰਦ ਕਰ ਵੀ ਸੋਟੀ ਫੜ ਕੇ ਗਵੰਤਰੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹੀ। ਸਿਰ ਵਾਲੀ ਚਾਦਰ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਸਨ, 'ਬੁੜ੍ਹੀ ਦਾ ਖਾੜੇ ਚ ਕੀ ਕੰਮ ਬਈ?' {{gap}}ਉਹ ਪਿਆਰੂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਝਾਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਮਲ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ ਛਾ ਗਈ। ਉਹਨੇ ਚਾਦਰ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਦਗਦਾ ਕੰਠਾ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰੂ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਹਿੰਦੀ-ਲੈ ਪੁੱਤ ਵੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਵਦੀ ਨ੍ਹਾਮੋ ਦਿੱਤੀ'<noinclude>{{rh|ਭਲੇ ਵੇਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ||191}}</noinclude> n5z72b5eo6czdpqqxqq2cogo81bcvys 250 49899 226777 140188 2026-07-18T13:10:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਫ਼ਾਸਲੇ'''}}}} {{gap}}ਬਹੂ-ਮੁੰਡੇ ਵਾਲੀ ਜੀਪ ਵਿਚ ਮੈਂ ਵੀ ਸਾਂ। ਦੋ ਬੰਦੇ ਹੋਰ ਸਨ। ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਵਿਚੋਲਾ ਵੀ ਸੀ। ਮਾਮੀ ਵਿਚੋਲਣ ਬਣ ਕੇ ਨਾਲ ਆਈ ਸੀ। ਦੂਜਾ ਬੰਦਾ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਪਿਓ ਦਾ ਕੋਈ ਲਿਹਾਜ਼ੀ ਸੀ। ਸੀ ਬਜ਼ੁਰਗ {{gap}}ਸਾਬੋਕੀ ਤਲਵੰਡੀ ਆ ਕੇ ਜੀਪ ਰੁਕੀ। ਡਰਾਈਵਰ ਰੇਡੀਏਟਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। ਮੁੰਡਾ, ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਮਾਮਾ ਤੇ ਪਿਓ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕੇ ਵੱਲ ਤੁਰ ਗਏ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡੱਬਾ ਲੈ ਕੇ ਓਕ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}'ਗਲਾਸ ਲੈ ਲਓ, ਭਾਈ ਸਾਅਬ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਠੀਕ ਐ, ਗਲਾਸ ਨੂੰ ਕੀ ਐ।' {{gap}}ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਮੁੱਛਾਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਿਆ ਤੇ ਗਿੱਲੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿਲਾਇਆ। ਦੂਰੋਂ ਖੜ੍ਹੇ ਨੇ ਮੈਂ ਜੀਪ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ, ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਮਾਮੀ ਤੇ ਬਹੂ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਬਿੰਦ ਮੇਰੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਆਈ-ਹੁਣ ਵਕਤ ਲੱਗਿਐ ਵਿਚਾਰੀ ਬਹੂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦਾ। {{gap}}ਹਾੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਏ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਮੀਂਹ ਪਿਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਫੇਰ ਗਰਮੀ ਦੂਣ-ਸਵਾਈ ਹੋ ਚੱਲੀ ਸੀ।ਧਰਤੀ ਫਿਰ ਤਪਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਹਨੇਰੀਆਂ ਫਿਰ ਉੱਠਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਢਲੀ ਦੁਪਹਿਰ ਅਸੀਂ ਵਿਦਾ ਹੋਏ ਤੇ ਹੁਣ ਆਥਣ ਉਤਰਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਸੜਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਨਿੰਮ੍ਹ ਦੀ ਛਾਂ ਥੱਲੇ ਜੀਪ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਠੇਕੇ ਵਿਚੋਂ ਅਜੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡੱਬਾ ਤੇ ਗਲਾਸ ਲੈ ਕੇ ਪੀਣ ਬੈਠ ਗਏ ਹੋਣ। ਚਾਹ-ਸੋਢੇ ਦੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਮਸ ਸੀ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਸੁੱਕੇ ਜਿਹੇ ਲਸੂੜੇ ਥੱਲੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸਾਂ। ਲਸੂੜੇ ਦੀਆਂ ਵਿਰਲੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ 'ਤੇ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਪੱਤਾ ਸੀ। ਏਧਰ-ਉੱਧਰ ਝਾਕ ਕੇ ਮੈਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਸੋਚਿਆ, ਜੀਪ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਬੈਠ ਜਾਵਾਂ। ਇੱਕ ਪੈਰ ਪੁੱਟਿਆ, ਪਰ ਨਹੀਂ। ਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚੋਲਣ ਨੂੰ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੁਝ ਸਮਝਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਬਹੂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕੁਝ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਆਪਾਂ ਕਾਹਨੂੰ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਚ ਤੇ ਨਾਲੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ, ਮੇਰੇ ਜਾਣ 'ਤੇ। {{gap}}ਖਾ ਲੈ ਖ਼ਰਚ ਲੈ ਪੁੰਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰ ਲੈ.....ਉੱਚੀ ਲੰਬੀ ਹੇਕ ਵਾਲੀ ਅਵਾਜ਼ ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਪਈ।<noinclude>{{rh|192||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> pwzputi1sko4ys4xskzh734mhltve0p 250 49900 226778 140189 2026-07-18T13:11:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226778 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਤੇ ਵਿਰ... {{gap}}ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪੜੀ ਰਹਿਣੀ। {{gap}}ਏਧਰ-ਓਧਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਚਾਰ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਝਾਕ ਕੇ ਮੈਂ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਕੌਣ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ? ਵੀਹ-ਵੀਹ ਗਜ਼ ਦੀ ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਹੀ ਕਿਤੋਂ ਅਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਛੱਪਰੀ ਜਿਹੀ ਵੱਲ ਮੈਂ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਛੱਪਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਢਿਲਕੀ ਹੋਈ ਮੰਜੀ ਵਿਚ ਇੱਕ ਕਾਲਾ-ਕਲੂਟਾ ਆਦਮੀ ਪਿਆ ਸੀ। ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਤੇ ਬੋਲ ਐਡਾ? ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਮੰਜੀ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਮੈਲਾ ਗਦੈਲਾ ਵਿਛਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਇੱਕ ਬਾਹੀ 'ਤੋਂ ਦੀ ਥੱਲੇ ਲਮਕਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਸਿਰ ਦੂਜੀ ਬਾਹੀ ਨਾਲ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੰਜੀ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗੰਢ ਜਿਹੀ ਬਣਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਜਦ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ, ਉਸ ਨੇ। ਗਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਬੰਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। 'ਆਓ ਭਗਤੋਂ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਲਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਮਰਤੱਖ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਹੋਈਏ। ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਸੀ। {{gap}}'ਬੱਸ ਤੇਰਾ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆ ਗਏ ਭਰਾਵਾ।' ਮੈਂ ਕਿਹਾ।‘ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸਾਡੇ ਆਇਆਂ ਤੋਂ?' {{gap}}'ਦੋ ਬੋਲ ਕੱਢ ਕੇ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਚਿੱਤ ਪਰਚਾ ਲਈਦੈ, ਮਿੱਤਰ ਜਨਾ। ਗੌਣ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੀ ਐ, ਬੱਸ ਐਨਾ ਈ ਐ, ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਥੋਡੇ ਵਰਗੇ ਸੱਜਣ ਲੋਕ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛ ਜਾਂਦੇ ਨੇ।' ਉਹ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਕੇ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਬੋਲ ਨਰੋਆ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦੀ। ਪੁੜਪੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਢਿੱਡ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਧਸ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਤੇੜ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਲਾਲ ਦੁਪੱਟਾ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੱਪੜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਿਰ ਅੱਧਾ ਗੰਜਾ ਤੇ ਅੱਧੇ ਉੱਤੇ ਗਿੱਚੀ ਵੱਲ ਲੁਈਂ ਜਿਹੀ ਸੀ। ਦਾੜੀ ਦੇ ਚੀਚੀ-ਚੀਚੀ ਕਰਜ਼ੇ ਅੱਧੇ ਕਾਲੇ, ਅੱਧੇ ਚਿੱਟੇ ਸਨ। ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। {{gap}}'ਤੁਰ ਫਿਰ ਲੈਨੈਂ ਮਾੜਾ-ਮੋਟਾ?' ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਇੱਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਹ ਹੱਸਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹੱਸਣ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਵਾਲ ਦਾ ਮਖੌਲ ਜਿਹਾ ਉੱਡਦਾ ਮੈਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ। {{gap}}'ਤੁਰਨਾ-ਫਿਰਨਾ ਕਾਹਦਾ ਚੋਬਰਾ, (ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਉਸ ਨੇ ਭਾਂਪ ਲਈ ਸੀ) ਆਹ ਕੋਲੇ ਜਿਹੜਾ ਖ਼ਾਲੀ ਮੰਜਾ ਪਿਐ, ਦਿੱਸਦੈ, ਵਿਚਾਲਿਓਂ ਵੱਢਿਆ ਹੋਇਆ, ਘੋਗਰਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ? ਆਹ ਹੋਟਲ ਵਾਲੇ, ਜਦ ਕਹਾਂ-ਇੱਕ ਜਣਾ ਡੌਲਿਆ ਤੋਂ ਫੜਦੈ, ਇੱਕ ਜਣਾ ਗੋਡਿਆ ਤੋਂ-ਚੱਕ ਕੇ ਏਸ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਬਾਹਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਪਸ਼ਾਬ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਐਸੇ ਡੱਬੇ ਚ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਲੈਨਾਂ-ਹਸਪਤਾਲ ਵਾਲੀ ਭੰਗਣ ਜਦ ਔਂਦੀ ਐ, ਚੱਕ ਕੇ ਡੋਲ੍ਹ ਔਂਦੀ ਐ।'<noinclude>{{rh|ਫ਼ਾਸਲੇ ||193}}</noinclude> 2hwx6tk76rtizsubhlt7oypvno2u5ip 250 49901 226779 140190 2026-07-18T13:11:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਤੂੰ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਈ ਐਂ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਾਵਾ ਕਿ ਮਗਰੋਂ ਕਦੇ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ?' ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}'ਇਹ ਤਾਂ ਲੰਮੀ ਕਹਾਣੀ ਐ ਦੋਸਤਾ' ਉਸ ਨੇ ਖੰਘਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਗਲ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਥੁੱਕ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਧਰ ਕੋਈ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਾਧ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਸਾਧ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਯਾਦ ਕਰਵਾਈ ਤੇ ਗਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਵੀ। ਸਾਧ ਕੋਲ ਇੱਕ ਗਵੱਈਆ ਆਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕਤਾਰੀਅ ਵਜਾਉਣਾ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਕਤਾਰੀਆ ਵਜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਕਤਾਰੀਏ ਦੇ ਕੱਦੂ ਤੇ ਠੀਕਰੀ ਦੀ ਤਾਲ ਦਿੰਦਾ। ਸਾਧ ਨੇ ਤੇ ਉਸ ਗਵੱਈਏ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਗਾਉਣ ਸਿਖਾ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਇਕਤਾਰਾ ਵਜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਗਾਉਂਦਾ। ਉਸ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਾ ਤਰਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਉਹਦੇ ਸਿਲਵਰ ਦੇ ਕੌਲੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ-ਪੰਜ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਰੁਪਏ ਉਹ ਨਿੱਤ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਂ ਦਸ ਵੀ। ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕੁੱਲੀ ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਪਣੀ ਕੁੜੀ ਉਸ ਕੁੱਲੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਰਸਮ ਬੱਸ ਇਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੰਦਾ ਬੱਸ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਗੰਢਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਇੱਕ ਉਸ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਸੀ ਤੇ ਇੱਕ ਬੱਸ ਇਹ ਕੁੜੀ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੇ ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਅਜੇ ਠੇਕੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਏ ਸਨ। ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ, ਵਿਚੋਲਣ ਬਹੂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਮੋਢਿਆ ਤੋਂ ਫੜੀ ਕਿਤੇ ਪਰੇ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਵਾਉਣ ਲਿਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਮਾਮੇ ਨੇ ਆ ਕੇ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਫੜੀ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ, 'ਓਏ ਤੂੰ ਭਾਈ ਸੁੱਕਾ ਈ ਰਹੇਂਗਾ ਹੁਣ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਆਖਿਆ, ਆਪੇ ਈ ਆਜੇਂਗਾ। ਆਜਾ ਤੂੰ ਵੀ।' {{gap}}'ਨਾ ਮਾਮਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਹਿਆ ਜ੍ਹਾ ਕੰਮ ਕਦੇ ਕੀਤਾ ਨ੍ਹੀ।' {{gap}}'ਓਏ, ਤੂੰ ਆ ਵੀ।' {{gap}}'ਨਾ-ਨਾ, ਮਖਿਆ ਜਮਾਂ ਈ ਨੀ।' ਕਹਿ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਹੱਥ ਛੁਡਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਪਤੌੜਾਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਗਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਰੁਪਿਆ ਦੇਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}'ਇਹ ਕੌਣ ਸੀ, ਭਾਈ?' {{gap}}'ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦਾ ਈ ਐ। ਮੁੰਡਾ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆਏ ਆਂ ਅਸੀਂ।' ਮੈਂ ਕਿਹਾ। 'ਤੂੰ ਅਗਾਂਹ ਸੁਣਾ, ਆਪਣੀ ਗੱਲ। {{gap}}'ਅੱਛਿਆ ਭਾਈ, ਵਕਤ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਬਥੇਰਾ ਕੁੱਛ ਦੇਖਿਆ। ਦੋ ਕਾਕੇ ਵੀ ਹੋਏ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ ਗਏ। ਓਸੇ ਨੇ ਦਿੱਤੇ ਸੀ, ਓਹੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਦਾ ਪਿਓ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਮਾਂ ਵੀ। ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਹੋਰ ਹੋਈ ਫੇਰ। ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਸ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਗਾਉਂਦਾ। ਪੈਸੇ ਕਮਾ ਕੇ ਘਰ ਲਿਜਾਂਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ।<noinclude>{{rh|194||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> n887kl64k6phjsc32td9ks3e77uwmjx 250 49902 226780 140191 2026-07-18T13:11:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226780 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਉਹ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸੁੱਖੇ ਵਾਲੇ ਪਤੌੜ ਖਾ ਲੈਂਦਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੁਝ ਬਹੁਤੇ ਖਾ ਗਿਆ। ਬੱਸ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਹੀ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ। ਬਹੁਤ ਹਨੇਰੀ ਚੱਲ ਵਗੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਹੀ। ਹਨੇਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੀਂਹ ਪਿਆ। ਮੀਂਹ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਵਰ੍ਹਿਆ। ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰਤ ਆਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੋ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ। ਲੱਤਾਂ ਜੁੜ ਗਈਆਂ। ਸੁਕੜੱਜਾ ਤੇ ਗਮੋੜੇ ਜਿਹੇ ਵੀ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਦਾਰੂ ਬੂਟੀ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਘਰਵਾਲੀ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੀ ਕਰਦੀ ਉਹ? ਕੀ ਸੀ ਉਸ ਕੋਲ? ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਲੱਤਾਂ ਦੇ ਫੋੜੇ ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਹਟ ਗਏ। ਪਰ ਉਸ ਤੋਂ ਤੁਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕਤਾਰੀਏ ਦੀ ਕਮਾਈ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਾਈ ਬਠਿੰਡਿਓਂ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਹ ਇੱਕ ਸਰਦਾਰ ਦੀ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਛੋਟੇ ਭਾਈ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਸਾ ਲਵੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਵਗ ਇਸ ਨੇ ਉਂਝ ਵੀ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੁਛ ਕਰਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਹੁਣ ਖਾਊ ਕਿੱਥੋਂ? ਮੈਂ ਸਰੀਰੋਂ ਵੀ ਆਰੀ ਹੋ ਗਿਆ।ਤੂੰ ਹੀ ਲੈ ਜਾ ਹੁਣ ਇਹਨੂੰ। ਉਹ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ-'ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਚੱਲ ਬਠਿੰਡੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਨੀਂ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਐਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਐਥੇ ਆ ਕੇ ਵਰ੍ਹੇ ਛਮਾਹੀ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਨੇ। ਕੁੜੀ ਜਿਹੜੀ ਮੇਰੀ, ਵਿਆਹ 'ਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ। ਮੌਜਾਂ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਬੁੱਲੇ ਵੱਢਦੇ ਨੇ। ਮੇਰਾ ਐਥੇ ਅਨੰਦ-ਮੰਗਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ। ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਇਹ ਵਿਚਾਰੇ ਅੱਡੇ ਵਾਲੇ ਲੋਕ। {{gap}}ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਦਸੀ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਲੈ ....' {{gap}}'ਕੀ ਐ, ਭਗਤਾ?' {{gap}}'ਪੈਸੇ ...ਕਾਹਦੇ 'ਚ ਪਾਵਾਂ?' {{gap}}'ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਭਗਤਾ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨ੍ਹੀਂ। ਰੋਟੀ-ਚਾਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਐ। ਹੋਰ ਕਾਸੇ ਦੀ ਤਲਬ ਈ ਨ੍ਹੀਂ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ ਕੰਮ ਆ ਜਾਣਗੇ ਤੇਰੇ।' {{gap}}ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਹੱਥ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਹਾਣਾ ਟੋਹਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਪਾਵੇ ਕੋਲੋਂ ਟੀਨ ਦਾ ਡੱਬਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਬੰਦੇ ਵੱਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ-ਲੈ ਜੁਆਨਾ, ਤੂੰ ਆਪ ਦਾ ਚਾਅ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈ। ਦੋ-ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਪੈਸੇ ਸੁੱਟੇ। ਮੇਰਾ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਡੱਬੇ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿਆਂ। ਪਰ ਸੋਚਿਆ, ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਦਿਆਂਗਾ?' {{gap}}'ਚਾਹ ਪੀਣੀ ਐ, ਭਰਾਵਾ?' ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}'ਚਾਹ, ਤੂੰ ਦੱਸ ਚੋਬਰਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਪੀਈਂ ਬੈਠਾਂ। ਤੂੰ ਕਹੇਂ ਤਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੰਨਾ ਕੱਪ, ਵਾਜ ਮਾਰ ਕੇ।<noinclude>{{rh|ਫ਼ਾਸਲੇ||195}}</noinclude> 7r5kci0yp4457crksf57a1z7z2ocz9s 250 49903 226781 140192 2026-07-18T13:11:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226781 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਔੜਿਆ। 'ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿ ਭਰਾਵਾ, ਬੱਸ।' ਮੈਂ ਐਨਾ ਹੀ ਕਹਿ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿ' ਕਹਿਣ 'ਤੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਗੋਂ ਸ਼ਰਮ ਆਈ। {{gap}}ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਠੇਕੇ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜੀਪ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਾਮੇ ਦਾ ਚਾਦਰਾ ਗਿੱਟਿਆਂ ਵਿਚ ਅੜ੍ਹਕ-ਅੜ੍ਹਕ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੱਗ ਨੂੰ ਢਾਹ ਕੋ ਦੁਬਾਰਾ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਮਲੇ ਜਿਹੇ ਲੜ ਵਲ੍ਹੇਟਦਾ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਪਿਓ ਦਾ ਲਿਹਾਜ਼ੀ ਬੋਲਾ ਜਿਹਾ ਬਣਿਆ ਸੰਭਲ-ਸੰਭਲ ਕੇ ਪੈਰ ਧਰਦਾ। ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਡੱਬ ਵਿੱਚੋਂ ਪੌਣੀ ਬੋਤਲ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਨੇ ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹ ਕੱਢੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਡੱਬ ਵਿਚ ਅੜੁੰਗ ਕੇ ਜੀਪ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਨੇੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਚਾਹ ਪੀਣ ਬਾਅਦ ਮੁਚਿਆ-ਘਸਿਆ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਡਰਾਈਵਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੀਪ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ ਓਧਰ ਨੂੰ ਅਹੁਲਿਆਂ। ਮੈਂ ਵੀ ਜੀਪ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। {{gap}}'ਡਰੇਵਲਾ' ਤੈਨੂੰ ਪਿੰਡ ਚੱਲ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ. ਬਾਈ।' ਮਾਮੇ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਆਥਣ ਘੁਸਮੁਸੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਕੱਚੇ ਰਾਹ ਪਈ ਜੀਪ ਵੱਖੀਆਂ ਭੰਨ੍ਹਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬੱਸ-ਅੱਡੇ ਦੇ ਉਸ ਅਮਰ-ਪਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸਾਂ।<noinclude>{{rh|196||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> lk4gfp9b7i5m4u6dimn3jydbqwslhr5 250 49904 226782 140193 2026-07-18T13:11:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226782 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਸੰਦੂਕੜੀ'''}}}} {{gap}}ਬਿਰਜੂ ਬਾਣੀਏ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਉਹ ਟੱਬਰ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਸਭ ਮਰ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਦੋ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮਰੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਅਜੇ ਡੇਢ-ਪੌਣੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਵਾਕ ਜੰਮਣ ਸਾਰ ਮਰ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਜਵਾਕ ਵੀ। ਡੇਢ-ਪੌਣੇ ਦੋ ਸਾਲ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬਾਂਦਰੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਬਿਰਜੂ ਹਿੱਕ ਨਾਲ ਲਾਈ ਰੱਖਦਾ। ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਤੇ ਸੌਦਾ ਵੀ, ਤੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਮੁੰਡਾ ਰੋਂਦਾ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਕਿਲਕਾਰੀਆਂ ਮਾਰਦਾ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰੇ ਦਸਤ ਲੱਗ ਗਏ ਸਨ। ਬਿਰਜੂ ਨੇ ਦਵਾਈ-ਬੂਟੀ ਬਹੁਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੁੰਡਾ ਬਚ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਿਲਕੁੱਲ ਇਕੱਲਾ। ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਦੁਕਾਨ ਕਰਨੀ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਦੁਕਾਨ ਚੱਲਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੋਈ ਸੌਦਾ ਲੈਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਸੌਦੇ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸੌਦਾ ਉਸ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਗਲਾ ਪੁੱਛਦਾ, 'ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਦਾਲ।' ਉਹ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ, ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਦਾਲ ਤਾਂ ਹੈ ਨੀਂ, ਮਿਰਚਾਂ ਲੈ ਜਾ। ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮਖੌਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਸਨ। ਜਦ ਕੋਈ ਸੌਦਾ ਲੈਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ, ਦੁਕਾਨ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਦੋ ਕਮਰੇ, ਜਿਹੜੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਛੱਤੇ ਸਨ, ਬਹੁਤੇ ਮੀਂਹਾਂ ਵੇਲੇ ਢਹਿ ਗਏ ਸਨ। ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਸ ਕੋਲ ਇੱਕ ਘੋੜੀ ਸੀ। ਮਧਰੇ ਕੱਦ ਵਾਲੀ ਮਾੜਚੂ ਹਾਰੀ ਹੋਈ, ਟੁੱਟੀ ਜਿਹੀ। ਉਸ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਕੰਧਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਇੱਕ ਛਤਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਛਤਨੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਕੰਧ ਦੁਕਾਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਛਤਨੇ ਦੇ ਬਾਰ ਮੂਹਰੇ ਉਹ ਸਰਕੜੇ ਦਾ ਫਿੜਕਾ ਲਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਬਿਰਜੂ ਦੀ ਉਮਰ ਸੱਠ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੱਡਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਅਜੇ ਉਹ ਤਕੜਾ ਸੀ। ਘੋੜੀ ਲੈ ਕੇ ਨਿੱਤ ਉਹ ਤੜਕੇ ਹੀ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ। ਵਾੜਾਂ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀਆ ਮੋੜ੍ਹੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਮੋੜ੍ਹੀ ਕਿਤੋਂ, ਇੱਕ ਕਿਤੋਂ। ਕੁਹਾੜੀ<noinclude>{{rh|ਸੰਦੂਕੜੀ ||197}}</noinclude> n1kjpp3g00f4r2voo0x8n6awf3fsu5m 250 49905 226783 140194 2026-07-18T13:11:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226783 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਨਾਲ ਵੱਢ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ-ਦੋ ਗਿੱਠ ਲੰਬੇ ਟੋਟੇ ਬਣਾਉਂਦਾ। ਕੁਹਾੜੀ ਦੇ ਪੀਨ ਦੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਮਾਰ-ਮਾਰ ਉਨਾਂ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਝਾੜ ਦਿੰਦਾ। ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਥੱਬੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਸੀੜ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ। ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਖਿੱਦੋ ਮੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਥੱਬੀਆਂ ਉਸ ਘੋੜੀ ਦੀ ਖੁਰਜੀ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਪੰਜ ਕੁ ਥੱਬੀਆਂ ਉਸ ਪਾਸੇ, ਪੰਜ ਕੁ ਉਸ ਪਾਸੇ ਘੋੜੀ ਦਾ ਕੰਡਿਆਲ ਫੜ ਕੇ ਫਿਰ ਉਹ ਪਿੰਡ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਘੋੜੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬਹਿੰਦਾ, ਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਘੋੜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਥੱਬੀ। ਫਿਰ ਥੋੜੀਆਂ ਜਿਹੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੰਦਰਾਂ ਪੈਸੇ ਥੱਬੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਵੀਹ ਪੈਸੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੀਹ ਪੈਸੇ ਵੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਪੰਜਾਹ ਪੈਸੇ ਵੀ ਥੱਬੀ ਵੇਚ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਬਿਰਜੂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਵਾੜ ਦੀਆਂ ਕੁੱਟੀਆਂ-ਝੰਬੀਆਂ ਮੋੜੀਆਂ ਲਟਲਟ ਬਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਸੀਖ਼ ਘਸਾ ਕੇ ਲਾਓ, ਫੱਟ ਲਾਟ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਸ਼ਹਿਰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੋ-ਢਾਈ ਮੀਲ ਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਕੰਮ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਚੌਂਦਾ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਹਿਲੀ ਘੋੜੀ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਮਰ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਬਿਲਕੁੱਲ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਘੋੜੀ ਇੱਕ ਤੁਰਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਮਿਰਾਸੀ ਤੋਂ ਡੇਢ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਸੀ। {{gap}}ਇੱਕ-ਇੱਕ, ਦੋ-ਦੋ, ਪੰਜਾਂ-ਪੰਜਾਂ ਤੇ ਦਸਾਂ-ਸਾਂ ਦੇ ਨੋਟ ਉਹ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸੰਦੂਕੜੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੋ ਇੰਚ ਮੋਟੀ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਈ ਮੋਰੀ ਜਾਂ ਤੇੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਚੂਹੇ ਚਿੜੇ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੰਦੂਕੜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਵਧੀਆਂ ਜਿਹੀ ਜਿੰਦੀ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ। ਜਿਹੜੀ ਉਸੇ ਕੁੰਜੀ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ। ਕਿਸੇ ਤੋੜ ਸੂਏ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੀ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂਦਾ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਹ ਸੰਦੂਕੜੀ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ। ਜਿੰਦਾ ਲਾ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਖੰਡ ਵਾਲੀ ਪੀਪੀ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਪੀਪੀ 'ਤੇ ਚਾਹ ਵਾਲਾ ਡੱਬਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਸੰਦੂਕੜੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ? ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੀ ਲੈਣ ਆਉਣਾ ਸੀ ਕਿਸੇ ਨੇ? ਬਿਰਜੂ ਪਰ ਉਸ ਸੰਦੂਕੜੀ ਦਾ ਵਿਸਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਰਹਿੰਦਾ। ਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦ ਉਹ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਦੁਕਾਨ ਨੂੰ ਦੇਹਲੀ ਜਿੰਦਾ ਲਾ ਦਿੰਦਾ। ਦੇਹਲੀ ਜਿੰਦੇ ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਧੋਤੀ ਦੇ ਲੜ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਡੱਬ ਵਿੱਚ ਦੇ ਲੈਂਦਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਉਹ ਦੇਹਲੀ ਜਿੰਦਾ ਹੀ ਲਾਉਂਦਾ। {{gap}}ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਉਹ ਮੂੰਗੀ ਦੀ ਦਾਲ ਰਿੰਨ੍ਹਦਾ। ਦੂਜੇ ਵੇਲੇ ਓਸੇ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲੈਂਦਾ। ਬੇਹੀ-ਤਬੇਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਗੌਲਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਕਦੇ ਸੁੰਘ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖਿਆ। ਦਸੌਰੀ ਘਿਓ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀਆਂ ਚੋਪੜਦਾ। ਦਾਲ ਨੂੰ ਤੜਕਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਾਇਆ। ਨਾ ਗਠਾ, ਨਾ ਲਸਣ, ਮਿਰਚ, ਲੂਣ, ਵਸਾਰ ਤੇ ਧਣੀਆ, ਜ਼ੀਰਾ ਵਰਤ ਲੈਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਨਾ ਮਾਤਰ ਹੀ।<noinclude>{{rh|198||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 1q0ttsiw0ec7wblclii28gaaczu1g1w 250 49906 226784 140195 2026-07-18T13:11:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226784 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਵਰ੍ਹੇ-ਛਮਾਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਬਣ-ਤੇਲ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕੁੜਤਾ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜੋ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਪਾਟ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਾਹੁੰਦਾ। ਇਹੀ ਹਾਲ ਧੋਤੀ ਸਾਫ਼ੇ ਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਬੁੱਢੇ ਬੋਕ ਵਰਗਾ ਮੁਸ਼ਕ ਮਾਰਦਾ। {{gap}}ਘਰ ਆ ਕੇ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਕੱਖ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਾਏ। ਮੋੜੀਆਂ ਲੈਣ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਓਥੋਂ ਹੀ ਖਾਲਾਂ 'ਤੇ ਜਾਂ ਵੱਢਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਵੀ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਕਿਤੋਂ ਘੋੜੀ ਦਾ ਘਰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਪਾਣੀ ਵੀ ਉਹ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡੇਰੇ ਵਾਲੀ ਹਲਟੀ ਦੇ ਖੇਲ ਤੋਂ ਪਿਆ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਪਹਿਨਣ ਦਾ। ਘੋੜੀ ਦਾ ਵੀ ਕੋਈ ਤਰਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਜਦ ਉਹ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚਲੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਦੱਬਦਾ ਤੇ ਨੋਟ ਜਦ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਬਹੁਤੇ ਲੱਗਦੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਹੌਸਲੇ ਸਹਾਰੇ ਹੀ ਉਹ ਜਿਉਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਹੌਸਲਾ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸ ਅਰਥ ਲਾਉਣਾ ਸੀ, ਇਹ ਓਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ। {{gap}}ਅੱਜ ਉਹ ਸਦੇਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉੱਠਿਆ। ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਓਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਢਿਲਕੀ ਜਿਹੀ ਮੰਜੀ ਵਿੱਚ ਮੈਲੀ ਮੈਲੀ ਦਰੀ 'ਤੇ ਮੈਲਾ-ਮੈਲਾ ਖੇਸ ਤਾਣੀ। ਖੇਸ ਤੇ ਦਰੀ 'ਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਭਿਣਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੋਂ ਦਾ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਕਦੋਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਤੀਵੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਬਾਰ ਮੂਹਰ ਦੀ ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵੱਲ ਗੁਟਰ-ਗੁਟਰ ਝਾਕਦੀਆਂ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਪਿਆ ਸੀ, ਲੰਮੀਆਂ ਤਾਣੀ। ਘੋੜੀਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਹਿਣਕੀ। ਬਿਰਜੂ ਤਾਂ ਊਰਮ੍ਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਉੱਠਣ ਦਾ। ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਬਾਰ ਅੱਧ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਂਝ ਹੀ ਭੇੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਹਮੀਦੂ ਅਰਾਈਂ ਆਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਹਮੀਦੂ ਉਸ ਦਾ ਬਚਪਨ ਦਾ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਫ਼ਸਾਦਾਂ ਵੇਲੇ ਹਮੀਦੂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਪੋਤੇ ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਭੱਜ ਕੇ ਜਾਨ ਬਚਾ ਗਏ ਸਨ ਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਟਿਕ ਟਿਕਾਅ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਾਕਿਸਤਾਨ 'ਚੋਂ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੋਤੇ ਵਿਆਹੇ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਉਹ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਸੀਰੀ ਰਲਦੇ ਸਨ। ਪੋਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਾਂਹ ਪੁੱਤ ਸਨ, ਧੀਆਂ ਸਨ। ਹਮੀਦੂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਅਰਾਮ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੇ ਹਾਣੀ ਬੁੜ੍ਹਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰੀਂ ਜਾ ਕੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਦਿਨ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਬਿਰਜੂ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਬਿਰਜੂ ਦੀ ਮੰਜੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਹਮੀਦੂ ਨੇ ਖੰਘੂਰ ਮਾਰੀ। ਬਿਰਜੂ ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਤਿਆਂ ਵੀ ਨਾ। ਖੇਸ ਦੀ ਕੰਨੀ ਖਿੱਚੀ। ਫੇਰ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। ਮੋਢਾ ਝੰਜੋੜਿਆ। ਬਿਰਜੂ ਨੇ<noinclude>{{rh|ਸੰਦੂਕੜੀ ||199}}</noinclude> 5vsgsasghw48ksu1h07oj12clio6keq 250 49907 226785 140196 2026-07-18T13:11:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226785 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਅੱਖਾਂ ਝਮਕੀਆਂ। ਮਸ੍ਹਾਂ ਕਿਤੇ ਉਹ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ। ਅੱਧ-ਮਰਿਆ ਜਿਹਾ। ਹਮੀਦੂ ਪੈਂਦਾ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।' ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਹਾ, ਗੱਡੀ ਢਿੱਲੀ ਐ ਕੁਸ?' ਹਮੀਦੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੋਟੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਬਿਰਜੂ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਹੀ ਹੱਥ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}'ਮੂੰਹੋਂ ਵੀ ਬੋਲ, ਸਿਓਨਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਐ?' ਹਮੀਦੂ ਹੱਸਿਆ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਦੇਖ ਲੈ।' ਬਿਰਜੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਮੰਜੀ 'ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ। ਘੋੜੀ ਹਿਣਕੀ ਭੁੱਖੀ ਤਿਹਾਈ। {{gap}}ਹਮੀਦੂ ਨੇ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਬਾਰ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੇਖਿਆ, ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਪਾੜ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੀਪੀਆਂ, ਕੁੱਜੇ, ਡੱਬੇ ਤੇ ਤੌੜੇ ਏਧਰ-ਉਧਰ ਖਿੰਡੇ ਪਏ ਸਨ। ਕਈ ਤਾਂ ਮੂਧੇ ਵੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਜਿਸ 'ਤੇ ਖੰਡ ਵਾਲੀ ਪੀਪੀ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਗਾਇਬ ਸੀ। ਬਿਰਜੂ ਕੋਲ ਬੈਠਣ-ਉੱਠਣ ਕਰਕੇ ਹਮੀਦੂ ਨੂੰ ਐਨਾ ਕੁ ਪਤਾ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਐਥੇ ਇੱਕ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਬਿਰਜੂ ਦੀ ਐਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕਠਿਨ ਕਮਾਈ ਵੀ ਓਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਪੀਪੀਆਂ, ਡੱਬੇ, ਕੁੱਜੇ ਤੇ ਤੌੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਚ ਖੰਡ, ਕਿਸੇ 'ਚ ਤਮਾਖੂ, ਕਿਸੇ 'ਚ ਗੁੜ, ਕਿਸੇ 'ਚ ਚਾਹ, ਮਿਰਚਾਂ, ਲੂਣ ਹੈ। ਉਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੰਦੂਕੜੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਸੋਟੀ ਠੋਹਰਦਾਰ ਬਿਰਜੂ ਦੀ ਮੰਜੀ ਕੋਲ ਮੁੜ ਆਇਆ, ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ, ਇਹ ਕੀ ਭਾਣਾ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਬਿਰਜੂ ਲਾਲਾ?' {{gap}}ਬਿਰਜੂ ਚੁੱਪ ਹੀ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। {{gap}}'ਓਏ ਦੱਸ, ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਪੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਬੋਲਦਾ ਕਿਉਂ ਨੀਂ?' ਹਮੀਦੂ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}'ਮ੍ਹੀਦਿਆ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਰਿਹਾ ਹੀ ਕੱਖ ਨੀ। ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੰਦੂਕੜੀ.....' ਬੋਲ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਟਕ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਦੌਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}'ਲੱਕੜ ਦੀ ਸੰਦੂਕੜੀ 'ਚ ਕੀ ਸੀ? ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਚੁੱਪ ਸੀ। {{gap}}'ਕਿਉਂ ਬਿਰਜ ਲਾਲਾ.... ਹੁਣ ਹਮੀਦੂ ਮੰਜੀ ਦੀ ਬਾਹੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਪੁੱਟੀਆਂ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ, 'ਓਸੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਸੀ ਸਭ ਕੁਸ। ਪਤਾ ਨੀਂ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ, ਪਤਾ ਨੀਂ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ। ਕਿਹੜਾ ਗਿਣਿਆ ਸੀ। ਸਭ ਕੁਸ ਲੈ ਗਿਆ ਕੋਈ। ਖਬਰੈ, ਕੀਹਦੀ ਬੇੜੀ ਬਹਿਗੀ?' {{gap}}'ਪੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਐਨੇ ਪੈਸੇ, ਐਥੇ, ਇਓਂ ਕਾਹਨੂੰ ਰੱਖਣੇ ਸੀ? ਮੰਡੀ 'ਚ ਕਿਸੇ ਆੜ੍ਹਤੀਏ ਨੂੰ ਫੜਾ ਔਂਦਾ। ਬੈਂਕ 'ਚ ਜਾਂ ਡਾਕਖ਼ਾਨੇ 'ਚ ਜਮਾਂ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦਾ। ਹਮੀਦੂ ਝੋਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}'ਮੇਰਾ ਕਰਮ..' ਕਹਿ ਕੇ ਬਿਰਜੂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਹਉਂਕਾ ਲਿਆ। ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੰਬੀ ਖੰਘ ਛਿੜ ਪਈ।<noinclude>{{rh|200||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> pj9zccsx4yso3e94h61no89q8m2qhmg 250 49908 226786 140197 2026-07-18T13:11:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226786 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਚੰਗਾ ਖਾਧਾ ਤੈਂ ਨੀਂ, ਪਹਿਨਿਆਂ ਤੈਂ ਨ੍ਹੀਂ, ਨਾ ਕੁਸ ਹੋਰ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖਿਆ। ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਖ਼ਰਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਵਰਤਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਕਾਹਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਐਸ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ?' ਹਮੀਦੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, 'ਪੰਚੈਤ ਨੂੰ ਪਤਾ ਕਰਦੇ, ਚੌਕੀਦਾਰ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦਿਖਾ ਦੇ। ਪੁਲਿਸ ਆਉ ਹੁਣ, ਆਪ ਕੱਢ ਚੋਰੀ?' {{gap}}ਹਮੀਦੂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖੰਘਦਾ, ਥੱਕਦਾ, ਮੋਢੇ ਤੇ ਰੱਖੇ ਸਮੋਸੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝਦਾ ਬਿਰਜੂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਥੋੜ੍ਹੇ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਬਿਰਜੂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਠਿਆ ਬਿਸਤਰਾ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਵਿਛੀ ਪਈ ਪਾਟੀ ਪੁਰਾਣੀ ਤੱਪੜੀ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਜੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਲੈ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਓਹੀ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਖ਼ਿਆਲ ਅੱਜ ਤੜਕੇ ਦੇਹਲੀ ਜਿੰਦਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜਨ ਵੇਲੇ ਤੇ ਫਿਰ ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਪਾੜ ਲੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਸੀ। ਬਿਰਜੂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਬਿਸਤਰੇ ਕੋਲ ਤੱਪੜੀ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਕੰਧ ਵਿਚਾਲੇ ਪਾੜ ਨੂੰ ਗਹੁ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਚੈਤ ਨੂੰ ਪਤਾ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ? ਪੰਚੈਤ ਨੂੰ ਪਤਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ। ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਇਤਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਪੁਲਿਸ ਆਵੇਗੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ। ਪੁਲਿਸ ਕਹੇਗੀ, 'ਨਾਂ ਧਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀਹਦਾ ਨਾਂ ਲਵਾਂਗਾ? ਕਿਤੇ ਐਵੇਂ ਹੀ ਨਾਂ ਕੋਈ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੀ ਬੈਂਸ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਇਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਪੰਚੈਤ ਨੂੰ ਇਤਲਾਹਨਾ ਹੀ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਆਵੇਗੀ। ਖੇਹ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਮੁੜਨੋਂ ਰਹੇ। ਚੋਰ ਦਾ ਪਤਾ ਜੇ ਲੱਗ ਵੀ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਉਂਝ ਹੀ ਖੁਰਦ-ਬੁਰਦ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਪੁਲਿਸ ਕਿਧਰੋਂ ਦੁੱਧ-ਧੋਤੀ ਹੁੰਦੀ ਐ। ਪੁਲਿਸ ਤਾਂ ਆਪ ਚੋਰਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੀ ਭਾਈਵਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਦੁੱਲਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰੋਂ ਕਹੀ ਲਿਆਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਟੋਆ ਪੁੱਟਿਆ॥ ਗਵਾਂਢ ਵਿੱਚ ਖੇਤੇ ਕੇ ਪੰਪ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਟੋਏ ਵਿੱਚ ਗਾਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਔਖਾ-ਸੁਖਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਕੰਧ ਵਿਚਲਾ ਪਾੜ ਆਪ ਹੀ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਾੜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਤਲੀ-ਪਤਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵੀ ਲਿੱਪ ਦਿੱਤੀ। ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ ਇੱਕ ਖੋਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਪਾੜ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਬਿਰਜੂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਪਾੜ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚੁੱਪ ਗੜੁੱਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਰੋਟੀ ਪਕਾਈ ਤੇ ਨਾ ਚਾਹ ਕੀਤੀ। ਦੁਕਾਨ ਨੂੰ ਦੇਹਲੀ ਜਿੰਦਾ ਵੀ ਨਾ ਲਾਇਆ। ਕੁੰਡਾ ਹੀ ਲਾ ਛੱਡਿਆ। ਡੇਰੇ ਵਾਲੀ ਨਿੰਮ ਥੱਲੇ ਬਾਬਾ ਨਰਾਇਣ ਦਾਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਉੱਖੜੀ ਜਿਹੀ ਮੰਜੀ ਲੈ ਕੇ ਪੈ ਰਿਹਾ। ਘੋੜੀ ਟੋਭੇ ਤੋਂ ਪਰਲੇ ਪਾਰ ਸਿਵਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਰੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ ਘਾਹ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਮਾਰਦੀ ਰਹੀ। ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰ ਉਹ ਹਮੀਦੂ ਕੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ, 'ਹਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨੀਂ ਇਹ, ਮ੍ਹੀਦਿਆ। ਤੂੰ ਢਿੱਡ 'ਚ ਈ ਰੱਖੀਂ ਆਪਣੇ।<noinclude>{{rh|ਸੰਦੂਕੜੀ ||201}}</noinclude> pcvcvjbvw8q3u6yuic9dm7jpipv6ly2 250 49909 226787 140200 2026-07-18T13:12:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226787 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਚੋਰੀ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਘੋੜੀ ਫੱਤੂ ਘੁਮਿਆਰ ਨੂੰ ਨੱਬੇ ਰੁਪਿਆਂ ਦੀ ਵੇਚ ਦਿੱਤੀ। ਆਪ ਉਹ ਆਪਣੀ ਭਾਣਜੀ ਦੇ ਘਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗਿਆ। ਕੰਮ ਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਹੁਣ ਕੋਈ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਭਾਣਜ-ਜਵਾਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਜਾਜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਬਿਰਜੂ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਹੁੱਕਾ ਪੀਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਾਲ ਕੁ ਭਰ ਕੱਟਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ। ਮੋਮੀ ਕਾਗਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਲ੍ਹੇਟੇ ਹੋਏ ਨੱਥੇ ਰੁਪਏ ਉਸ ਦੇ ਕੁੜਤੇ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੇ। ਕੁੜਤਾ ਜਿਹੜਾ ਮੁੜਕੇ ਤੇ ਮੈਲ ਨਾਲ ਚੰਮ ਬਣ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਨਾਲ ਚਿਪਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।<noinclude>{{rh|202||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> at7tssp2jt5knnaxmft69bms57x8h74 250 49910 226788 140201 2026-07-18T13:12:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਮਨਹੂਸ'''}}}} {{gap}}ਤੇ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੇ ਨਵੀਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਰੱਖ ਲਈ ਸੀ। ਉਹ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਜਮਨਾ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਸੀ, ਬੜੀ ਸਿਆਣੀ, ਵਧੀਆ ਸਿਹਤ ਵਾਲੀ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ। ਉਹਨੂੰ ਚੋਰੀ ਵਰਗੀ ਵੀ ਕੋਈ ਆਦਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਆਉਣ ਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਬਰਤਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ, ਫੇਰ ਕੋਠੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਮਰੇ ਸੁੰਭਰ ਕੇ ਕੁਰਸੀਆਂ, ਮੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਝਾੜ-ਪੂੰਝ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ। ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰ ਆ ਕੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਬਰਤਨ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੀ। ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਝੱਸ ਜਾਂਦੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਪਿੰਜਣੀਆਂ ਦੱਬ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ। ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਉਹ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਵੀ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਪਿਛਲੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੁੰਦੀ, ਦੂਜੀਆਂ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਕਣਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਜੋ ਅਵਾਰਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਗੋਦੀ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਹ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹਦੀ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਸੰਭਾਲਦੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਕੰਮ 'ਤੇ ਆਈ ਹੁੰਦੀ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਬੈਠਦੀ। ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਤਾਂ ਇਉਂ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਮਾਲਕਣ-ਨੌਕਰਾਣੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੂੰ ਜਮਨਾ ਚੰਗੀ-ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ। ਮਹੀਨਾ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਕਦੇ ਦੋ-ਚਾਰ ਰੁਪਏ ਉਹਤੋਂ ਮੰਗਦੀ ਤਾਂ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਇਨਕਾਰ ਨਾ ਕਰਦੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਇਹ ਪੈਸੇ ਉਹ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਵਿਚੋਂ ਕੱਟਦੀ ਵੀ ਨਾ। 'ਚੱਲ, ਤੂੰ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ ਐਂ। ਤੇਰਾ ਤਾਂ ਪੁੰਨ ਈ ਐ।' ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਗੌਰਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਦਰੀ। {{gap}}ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਵੇਰ ਜਮਨਾ ਆਈ ਨਾ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਖ਼ੁਦ ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਕਿੰਨੀ ਔਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਜਮਨਾ ਨੇ ਇੰਝ ਕਦੇ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਨਾ ਆਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਵੱਡੀ ਕੁੜੀ ਭਾਵੇਂ ਅਜੇ ਐਨੀ ਤਕੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਪੂਰੀ ਨੌਕਰਾਣੀ ਬਣ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਬੱਸ ਉਹ ਤਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਇੰਝ ਅਰਥ ਜਿਹਾ ਸਾਰਨ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਨਾ<noinclude>{{rh|ਮਨਹੂਸ ||203}}</noinclude> bsd5uo4cjat7r2jsqlqv7hwzq8due2d 250 49911 226789 140202 2026-07-18T13:12:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਭੇਜੀ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਜਮਨਾ ਨੂੰ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢਦੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਉਹ ਸੋਚ ਜਾਂਦੀ, ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਗਈ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇੰਝ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਮਨਾ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਬੁੜ-ਬੁੜ ਕਰਦੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨੇ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਆਪਣਾ ਧੋਬੀ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਲਿਆਵੇ, ਜਿਹੜੀ ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹਦੇ ਘਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਘਰ ਨਵੀਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਆ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰ ਜਮਨਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੁੜੀ ਆਈ। ਨਵੀਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕੀਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ। ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਤੇ ਫੇਰ ਕੁੜੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਬੁੱਲ੍ਹ ਹਿਲਾਏ, 'ਬੀਬੀ ਜੀ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਆਈ। {{gap}}'ਮਾਂ ਤਾਂ...' ਕੁੜੀ ਮਸਾਂ ਹੀ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ ਕੱਢ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}'ਬਾਪੂ ...' ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਸੀ। {{gap}}'ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ?' {{gap}}'ਬਾਪ ਕੀ?' {{gap}}'ਬਾਪੂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਬਹੁਤ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਸਾਇਕਲ ਦੀ ਟੱਕਰ ਹੋ ਗਈ। ਕੰਮ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੌਥੇ ਆਥਣੇ।' {{gap}}'ਫੇਰ?' ਕੁੜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਟਿੱਪ-ਟੱਪ ਕਰਕੇ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਵਗ ਤੁਰਿਆ। 'ਮਰ ਗਿਆ?' ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੇ ਬੇਕਿਰਕ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਕੁੜੀ ਨੇ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਤੇ ਫਿਰ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਵੀ ਚੁੱਪ ਖੜ੍ਹੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖਦੀ ਰਹੀ। ਆਖਿਆ, 'ਨੌਕਰਾਣੀ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਡੀਕ-ਉਡੀਕ ਭਾਈ ਮੈਂ ਨਵੀਂ ਰੱਖ ਲਈ।' ਕੁੜੀ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਦੂਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਡਾਕਟਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਆਪਣੇ ਇਕਲੌਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਈ। {{gap}}ਜਮਨਾ ਦਾ ਪਤੀ ਦਿਹਾੜੀ 'ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਮਕਾਨ ਬਣਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਸੜਕ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪੁਲ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੀ ਬੁਰੀ ਆਦਤ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਵੀ ਉਬਾਲ ਉੱਠਦਾ, ਉਹ ਠੇਕੇ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਦਿਹਾੜੀ ਦੇ ਮਿਲੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਖਰੀਦ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਠੇਕੇ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿਚ ਪੀ ਕੇ ਹੀ ਘਰ ਮੁੜਦਾ। {{gap}}ਜਮਨਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੰਡੇ ਸਨ, ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ। ਵੱਡਾ ਮੁੰਡਾ ਪੜ੍ਹਨ ਲਾਇਆ, ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿਚੋਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਅਵਾਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਜੂਆ ਖੇਡ ਕੇ ਸਿਨਮਾ ਦੇਖਦਾ। ਪਿਉ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ<noinclude>{{rh|204||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 0789myzladx7aunkba613wjshsyrpar 250 49912 226790 140203 2026-07-18T13:12:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢਦਾ ਸੀ। ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਚਲਾਉਂਦਾ। ਦੋਵਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ। ਵੱਡੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਕੰਮ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਬੱਸ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੱਚਾ ਖਿਡਾਉਣ ਦਾ। ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਕਿਤੇ ਮਹੀਨੇ ਲਈ, ਕਿਤੇ ਵੀਹ ਦਿਨਾਂ ਲਈ। ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਮੁੰਡੇ ਤੇ ਕੁੜੀ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਏ ਦੋ ਬੱਚੇ, ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਤੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਮਰ ਗਏ ਸਨ। ਹੁਣ ਜਮਨਾ ਸੋਚਦੀ, ਉਹਦਾ ਗੋਦੀ ਵਾਲਾ ਮੁੰਡਾ ਤੇ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਜੇ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਸੀ। ਮਰ ਗਏ ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕਰਦੇ। ਹੁਣ ਰਿਕਸ਼ਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਕਮਾਈ 'ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਟੱਬਰ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਨਹੀਂ ਚਲਾ ਸਕੇਗੀ। ਅਵਾਰਾ ਹੋ ਗਏ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ, ਉਹ ਸੋਚਦੀ, ਹੁਣ ਸਮਝਾ ਕੇ ਦੇਖੇਗੀ। ਨਾ ਸਮਝਿਆ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਮਰਿਆ ਹੀ ਸਮਝ ਲਵੇਗੀ। {{gap}}ਪਤੀ ਦੀਆਂ ਅੰਤਮ ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਆਦ ਉਹ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਘਰ ਗਈ। ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਮਾਲਕਣ ਨੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਨਵੀਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਰੱਖੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹਦਾ ਵਾਹ ਤਾਂ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਾਹਾਜਨ ਦੇ ਘਰ ਨਾਲ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕੰਮ ਤੇ ਲਾ ਲਵੇਗੀ। ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਲਾਵੇਗੀ? ਉਹਦੇ ਕੰਮ 'ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੀ ਬੜੀ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਵੀਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਦਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਘਰ ਕਰਕੇ ਜਮਨਾ ਆਪ ਵੀ ਬਹੁਮ ਖੁਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਲਿਆ ਕਿ ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਕਮਾਈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਉਹ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲੇਗੀ। ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਉਹ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਸੁਧਰ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਪਿਓ ਤੇ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਮਝ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਕੋਠੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹਨੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਝਿੜਕਣ ਵਾਂਗ ਬੋਲੀ, 'ਜਮਨਾ, ਬਾਹਰ ਈ ਖੜ੍ਹ। ਤੈਂ ਅੰਦਰ ਨੀਂ ਔਣਾ।' {{gap}}ਜਮਨਾ ਠਠੰਬਰ ਕੇ ਥਾਂ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ। ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਉਹਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ। ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਆਸ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}'ਮੈਂ ਕਹਿਨੀ ਆਂ, ਜਮਨਾ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹ ਜਾ ਕੇ।' {{gap}}ਜਮਨਾ ਗੇਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਖੜ੍ਹੀ। {{gap}}'ਹਾਂ, ਦੱਸ ਕਹਿ ਐ?' ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੇ ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ। ਸਰਦੀ ਦੀ ਰੁੱਤ। ਨਵੀਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਸਵੇਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਕਦੋਂ ਦੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। {{gap}}'ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੰਮ ਤੇ ਆਈ ਆਂ ਬੀਬੀ ਜੀ।' ਜਮਨਾ ਨੇੰ ਬੁੱਲ੍ਹ ਹਿਲਾਏ। {{gap}}'ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੀ ਕੁੜੀ ਨੇ, ਅਸੀਂ ਨਵੀਂ ਨੌਕਰਾਣੀ ਰੱਖ ਲਈ ਐ?' ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਭੋਰਾ ਵੀ ਹਮਦਰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}'ਬੱਸ, ਤੂੰ ਜਾਹ। ਤੂੰ ਮਨਹੂਸ ਐ, ਜ਼ਮਨਾ। ਮੱਥੇ ਕਾਹਨੂੰ ਲੱਗਣਾ ਸੀ ਮੇਰੇ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ? ਸਵਾ ਮਹੀਨਾ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। ਜਾਹ ਬੱਸ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਜਦ ਇਹ ਸਭ<noinclude>{{rh|ਮਨਹੂਸ ||205}}</noinclude> fsirjds61n9c8vsw2bunjbtkgutew9i 250 49913 226791 140204 2026-07-18T13:12:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226791 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਮਨਾ ਚਿਹਰਾ ਲਟਕਾਈ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ਤੇ ਟੁੱਟੀ ਚੱਪਲੀ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਕੱਢ ਕੇ ਗੂਠੇ ਨੂੰ ਗਲੀ ਘਸੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਰਗੜ ਰਹੀ ਸੀ। ਗਵਾਂਢ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੀਆਂ ਸੀ। ਜਮਨਾ ਗੇਟ ਅੱਗਿਓਂ ਤੁਰੀ ਤਾਂ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੇ ਖੜਾਕ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਮਨਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅਗਾਂਹ ਹੋਈ ਤਾਂ ਛੋਟੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਹਦੇ ਉਦਾਲੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ। {{gap}}'ਕੋਠੀ ਵਾਲੀ ਇਹ ਬੜੀ ਹੈਂਸਿਆਰੀ ਐ। ਜੇ ਇਹਦਾ ਆਬਦਾ ਆਦਮੀ ਮਰ ਜਾਏ ਤਾਂ ਇਹਨੂੰ ਨਾ ਲਾਵੇ ਕੋਈ ਮੱਥੇ?' ਕੋਈ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}'ਕੁੜੇ ਛੱਡ, ਇਹਨੂੰ ਤਾਂ ਊਈਂ ਮੱਥੇ ਲਾਉਣਾ ਮਾੜੈ। ਕੁੜਮੀ ਐ। ਪੁੱਤਾਂ ਪਿੱਟੀ ਨੇ ਨੀਂ ਸੋਚਿਆ, ਬਈ ਇੱਕ ਤਾਂ ਇਹਦਾ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਤੂੰ ਅੱਗਿਓਂ ਕੰਮ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਦਿਨੀਂ ਐਂ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹਰਖੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। {{gap}}'ਜਮਨਾ ਤਾਂ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਔਂਦੀ ਐ।' ਕੋਈ ਸਿਆਣੀ ਬੁੜ੍ਹੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}'ਆਹੋ, ਆਹ ਦੇਖ ਕੀ ਆਖ ਤਾ ਅਖੇ-ਤੂੰ ਮਨਹੂਸ ਐਂ। ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਨਾ ਲੱਗ।' {{gap}}ਜਮਨਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਚੁੰਨੀ ਦੇ ਮੈਲੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਡਾਕਟਰ ਮਹਾਜਨ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਕੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਗਾਂਧੀ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਦੋ ਕੰਪਾਊਂਡਰ ਤੇ ਇੱਕ ਨਰਸ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਦਾ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਹਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ। ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਘਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਫੈਮਿਲੀ ਡਾਕਟਰ ਸੀ। ਪਰ ਉਹਦੀ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਐਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਖ਼ੁਦ ਗੁਰਦਿਆਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸੀ। ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹੀ ਸੰਭਾਲੀ ਜਾਂਦੇ। ਬਹੁਤ ਵਿਗੜਿਆ ਕੇਸ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਮਹਾਜਨ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲ ਭਿਜਵਾ ਦਿੰਦਾ। {{gap}}ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹਦੀ ਸਿਹਤ ਵਿਗੜਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਘੱਟ ਕਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਪੈਸਾ ਕਮਾ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੁੰਡਾ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਵੱਡੀਆਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਗੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਸਾਲ ਭਰ ਜਮਨਾ ਨੇ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ। ਗਲੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਉਹਦੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਦੀਆ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਵਿਚਾਰੀ ਨੂੰ ਕੀਹਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਕੰਮ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹ ਕੀ ਪਤਾ, ਕੰਮ ਮਿਲ ਵੀ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸਾਰੇ ਜਵਾਕਾਂ ਦਾ ਢਿੱਡ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲਦੀ ਹੋਵੇਗੀ? ਗਲੀ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਉੱਚਾ ਰੋਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਭ ਨੇ ਉਹਦਾ ਰੋਣਾ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੜ ਵੱਟ ਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਕੋਠੀ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।<noinclude>{{rh|206||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 60sku8mfg1h2holl12wf6gstulsg9ew 250 49914 226792 140205 2026-07-18T13:12:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਤੇ ਫੇਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਬੁੜ੍ਹੀ ਖੂੰਡੀ ਫੜ ਕੇ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਕੋਠੀ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ। ਜਾ ਕੇ ਉਹਨੇ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਦੋ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਰ ਅੰਦਰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਚਾਰ ਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਵੀ। ਸਭ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਡਾਕਟਰ ਮਹਾਜਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਹਿਲ-ਜੁਲ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਪਲੰਘ 'ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਗਵਾਂਢ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਦੋ ਆਦਮੀ ਆਏ। ਡਾਕਟਰ ਮਹਾਜਨ ਨੂੰ ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੀ ਗਲੀ ਕੋਠੀ ਅੰਦਰ ਆ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਹੰਝੂ ਡੋਲ੍ਹਦੀ ਥਾਂ ਟਿਕਾਣਾ ਦੱਸ ਕੇ ਸੁਨੇਹੇ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ... {{gap}}ਕੋਈ ਸਾਈਕਲ ਲੈ ਕੇ ਦੌੜ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੋਈ ਰਿਕਸ਼ਾ ਉੱਤੇ, ਕੋਈ ਪੈਦਲ ਹੀ। ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਡਾਕਟਰ ਮਹਾਜਨ ਦੇ ਦੋਸਤ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਰ ਤੇ ਵਾਕਫ ਲੋਕ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਦਾਹ-ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਭੋਗ ਪੈਣ ਤੱਕ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। {{gap}}ਭੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗਲੀ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਔਰਤਾਂ ਉਹਦੀ ਕੋਠੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖ-ਸੁੱਖ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੂੰ ਜਮਨਾ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ। ਕਦੇ ਉਹ ਸੋਚਦੀ, ਜਮਨਾ ਉਹਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗੀ, ਤਦ ਹੀ ਉਹ ਦਾ ਪਤੀ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਖੁੱਸ ਗਿਆ। ਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ਿੰਦਤ ਨਾਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਮਨਹੂਸ ਔਰਤ ਹੈ, ਮਨਹੂਸ ਔਰਤ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ। ਪਰ ਉਹ ਸੋਚਦੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤਾਂ ਮਨਹੂਸ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਦਾ ਪਤੀ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਗਲੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਉਹ ਦੇ ਘਰ ਭੱਜੀਆਂ ਆਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਕਹਿਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਉਹ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਭੋਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨਾਲ ਗਿਲਾਨੀ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਚਦੀ, ਛੋਟੇ ਲੋਕ ਕਿੰਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਦਿਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਲੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਔਰਤ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਮਨਹੂਸ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਮਨਹੂਸ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, ਨਾ ਤਾਂ ਜਮਨਾ ਮਨਹੂਸ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੁਣ ਉਹ ਆਪ ਮਨਹੂਸ ਤਾਂ ਬੰਦੇ ਦਾ ਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇੱਕ ਗੱਲ ਉਹਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੁਤਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹਦੇ ਕਾਲਜੇ ਨੂੰ ਕੱਟਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੀ ਭੈੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਮਨਾ ਨੂੰ ਮਨਹੂਸ ਸਮਝ ਕੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅੰਦਰ ਮਨਹੂਸ ਜਾਪਦਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਧੋਬੀ ਨੂੰ ਜਮਨਾ ਦੇ ਘਰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਜਮਨਾ ਮੁੜ ਕੇ ਉਹ ਦੇ ਘਰ ਕੰਮ ਤੇ ਆ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਿਆ ਕਰੇ। ਉਹਦੇ ਦਿਨ ਸੁਖ਼ਾਲੇ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗਣ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਨੂੰ ਮੁੰਡਾ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਕੇ<noinclude>{{rh|ਮਨਹੂਸ ||207}}</noinclude> ihpgod6tmm2n8u9y7mju0zn379vjyoo 250 49915 226793 140206 2026-07-18T13:13:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਘਰ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ। ਉਹਨੂੰ ਕਹੇਗੀ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰੇ। ਉਹਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਵੇਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਬਿਤਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਧੋਬੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਜਮਨਾ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਘਰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਂਦੀ ਐ। ਇੱਥੇ ਔਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ।' ਤੇ ਧੋਬੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਿਸਿਜ਼ ਮਹਾਜਨ ਤੋਂ ਹੁਣ ਡਰਦੀ ਵੀ ਹੈ।<noinclude>{{rh|208||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> ejd0n51l7g9wfw36g8y366fp5ji40vc 250 49916 226794 140207 2026-07-18T13:13:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਜਵਾਰਭਾਟਾ'''}}}} {{gap}}ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਦੇਖਣਾ ਵੀ ਖ਼ੁਜਲੀ ਕਰਨ ਵਰਗੀ ਆਦਤ ਐ।' {{gap}}'ਆਦਤ?' {{gap}}'ਆਦਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬਿਮਾਰੀ।' {{gap}}ਪਤਨੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੂੰ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਪਟਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।ਖਿਝ ਕੇ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, 'ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ? ਜਵਾਨੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਏਸ ਚੰਦਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਈ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਲੰਘ ਗਈ। ਕੀ ਖਾ-ਹੰਢਾ ਲਿਆ ਮੈਂ?' {{gap}}'ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਗੱਲ ਐ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਤੂੰ ਕੋਈ ਅਸਮਾਨੋਂ ਉਤਰੀ ਹੋਈ ਐਂ?' {{gap}}'ਤੇ ਹੋਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਏਸ ਚੰਦਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਈ ਕੀ? ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤੁਹਾਡਾ ਦੇਣਾ-ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਿਆ। ਅਜਿਹਾ ਮਹੀਨਾ ਹੈ ਕੋਈ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਉਧਾਰ ਨਾ ਦੇਣਾ ਹੋਵੇ?' {{gap}}'ਉਧਾਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਈ ਆਉਂਦੈ। ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਬ ਤਾਂ ਨੀਂ ਪੀਂਦਾ, ਜੂਆ ਤਾਂ ਨੀਂ ਖੇਡਦਾ, ਹੋਰ ਦੱਸ ਕੀ ਲੱਡੂ ਲੈ-ਲੈ ਖਾਨਾਂ ਮੈਂ?' {{gap}}'ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਪਤੈ, ਕੀ ਕਰਦੇ ਓ ਤੁਸੀਂ? ਮੰਗਤਿਆਂ ਵਰਗੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂ ਰਹੇ ਆਂ।' {{gap}}'ਚੰਗਾ, ਬਕ ਨਾ ਬਹੁਤਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰ ਜਾ ਕੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ ਉੱਭਰ ਆਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}'ਕੰਮ ਦਾ ਫੂਕਣਾ ਈ ਫੂਕਣੈ ਸਾਰੀ ਉਮਰ।' ਡਿੱਗ ਰਹੀ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਨਿੱਟ ਸਿਰ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਤਨੀ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ ਹੈ। ਰਸੋਈ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੱਗੀ ਐਹ। {{gap}}ਪਤੀ ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼-ਤਰਾਰ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਖ਼ਬਰ ਉਹਦੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ। ਪੜ੍ਹੀ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਅੱਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਾਰੀਖ਼ ਹੈ ਤੇ ਦਿਨ ਐਤਵਾਰ। ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਐਨੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਉਹਦੀ ਹੁਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਉਮਰ 'ਚ ਜਦੋਂ ਉਹਦਾ ਬਾਪ ਸੀ, ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਤਾਰੀਖ਼ ਉਹਨੂੰ<noinclude>{{rh|ਜਵਾਰਭਾਟਾ ||209}}</noinclude> beko07tqmipoh9spga1f11wf6t3hvbu 250 49917 226795 140208 2026-07-18T13:13:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਬਟੂਆ ਖ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਰੁਪਏ ਉਹ ਬਚਾ ਕੇ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਬਟੂਏ ਦੇ ਚੋਰਖ਼ਾਨੇ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਤਾਂ ਕਿ ਜੇ ਉਹਦੀ ਪਤਨੀ ਬਟੂਆ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਭਰ ਲੰਘਾ ਲਵੇਗਾ। ਸਬਜ਼ੀ ਦਾ ਖ਼ਰਚ, ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਮੌਸਮੀ ਫ਼ਲ, ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਦੋਸਤ ਲਈ ਚਾਹ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਸਟ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਇਹ-ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਘਰ ਵਾਸਤੇ ਲੈਣੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ-ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਮੋੜਨਾ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਦੋ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮੱਦਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹਦਾ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਾਲਾ-ਧਨ ਚੁੱਪ ਕੀਤਾ ਹੀ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਫੇਰ ਦੋ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਉਹ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਉਡੀਕਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਤਰੀਕ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਦਾ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਰਸੂਲ ਹਮਜ਼ਾਤੋਵ ਨੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵਧੀਆ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਚਾਲ਼ੀਆਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਆਸ ਹੀ ਨਾ ਰੱਖੋ ਕਿ ਇਹ ਆਉਣਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ। ਪਰ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਸੂਲ ਨੇ ਇਹ ਗਲਤ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੌਕਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਦਿਨ ਫਿਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਚਾਲੀਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੋਂ ਦਾ ਟੱਪ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਹਵਾਈ ਕਿਲੇ ਅਜੇ ਮੁੱਕੇ ਨਹੀਂ। ਉਹਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਮਿਟਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਸਿਰੇ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ। ਫੇਰ ਵੀ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਦਲੇਰ ਹੈ ਕਿ ਹਾਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਨਾ-ਮੁਕੰਮਲ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸਾਂਝ-ਮੋਰਚਾ ਬਣਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਵਾਈ ਐਲਾਨ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਉਹਨੂੰ। ਇਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਫ਼ਾ ਰੱਖਾਂਗੇ। ਇੱਥੇ ਇਸ ਖੂੰਜੇ ਵਿੱਚ ਟੀ. ਵੀ. ਸੈੱਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਸੋਈ ਕਿੱਡੀ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਫਰਿੱਜ ਤਾਂ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਹੀ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ। ਸਕੂਟਰ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋਇਆ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਰ ਲਵਾਂਗੇ। ਔਧਰ ਗਲੀ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਢਾਹ ਕੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਗੇਟ ਲਾਵਾਂਗੇ। ਚੌੜਾ ਸਾਰਾ। ਓਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਕਮਰਾ ਹੋਰ ਪਾ ਕੇ ਗੇਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੋਰਚ ਬਣਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਕਾਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਿਹਾ ਕਰੇਗੀ। {{gap}}ਪਤਨੀ ਦਾ ਯੋਗਦਾਨ-ਮੈਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਰਤਨ ਚੀਨੀ ਜਾਂ ਪਿੱਤਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣ ਦੇਣਾ। ਕੱਚ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਨਵਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ। ਨਿੱਕੇ ਚਮਚੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਾਣੀ ਤੱਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਟੋਕਣੀ ਤੱਕ ਵੀ ਸਭ ਸਟੀਲ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਹੋਣਗੇ। ਹਾਂ, ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਡਾਈਨਿੰਗ ਟੇਬਲ ਤੇ ਛੇ ਕੁਰਸੀਆਂ। ਮਕਾਨ ਬਣੇ ਨੂੰ ਸੱਤ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਅਲਮਾਰੀ ਇੱਕ ਦੇ ਵੀ ਤਖ਼ਤੇ ਚੁਗਾਠ ਨਹੀਂ ਲਗਵਾਈ ਤੁਸੀਂ। ਇਹ ਤਾਂ ਐਤਕੀਂ ਕਰ ਹੀ ਲਓ। ਇੱਕ ਅਲਮਾਰੀ 'ਤੇ ਡਾ ਮੇਰਾ ਕਬਜ਼ਾ ਰਹੇਗਾ। ਸਟੀਲ ਦਾ ਸਾਰਾ ਡਾਈਨਿੰਗ ਸੈਂਟ ਮੈਂ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਰਾ ਮਾਰ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗੀ। ਮਹਿਮਾਨ ਆਉਣਗੇ, ਤਦ ਹੀ ਅਲਮਾਰੀ ਖੋਲ੍ਹਣੀ ਹੈ।<noinclude>{{rh|210||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> st56fpemch4r293zxy8dr2afuig1ux6 250 49918 226796 140218 2026-07-18T13:13:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਈ-ਬੁਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਧੀਆ ਤੇ ਅਮੀਰ ਇਨਸਾਨ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪਤਨੀ ਇਕਦਮ ਹੀ ਚਹਿਕ ਉੱਠਦੀ ਹੈ-ਏ ਜੀ?' {{gap}}ਪਤੀ ਦੇ ਵਜੂਦ ਨਾਲੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਚਿੱਪਰ ਜਿਹੀ ਲਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕੋਈ ਮੰਗ ਪੇਸ਼ ਕਰੇਗੀ। ਪਤੀ ਦੀ ਚੁੱਪ ਉਹਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਫ਼ਰਮਾਇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਨੂੰ ਅਗਲੀ ਤਨਖ਼ਾਹ 'ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਸੈੱਟ ਲੈ ਦਿਓਗੇ। ਲੈ ਦਿਓਗੇ ਨਾ? ਗਲੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲੈ ਆਈਆਂ ਨੇ।' {{gap}}'ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਐ ਉਹ?' {{gap}}ਪਤੀ ਠਰ੍ਹੰਮੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਤਨੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੰਨ ਜਾਏਗਾ। ਬਣਾ ਸੰਵਾਰ ਕੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, 'ਸੋਨੇ ਦਾ ਭਾਅ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਗਿਐ ਨਾ। ਆਪਾਂ ਲੋਕ ਤਾਂ ਹੁਣ ਇਹ ਪਹਿਨ ਨੀਂ ਸਕਦੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਹੁਣ ਚਾਂਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਐ। ਚਾਂਦੀ ਸੈਂਟ ਵਿੱਚ ਕੰਨਾਂ ਦੇ, ਗਲ ਦੇ ਤੇ ਅੰਗੂਠੀ ਹੁੰਦੀ ਐ। ਲੈ ਦਿਓਗੇ ਨਾ? ਬੱਸ ਦੋ ਪੱਤੇ ਸੌ-ਸੌ ਦੇ।' {{gap}}ਪਤੀ ਚੁੱਪ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹਦੀ ਚੁੱਪ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਹੀਂ, ਨਾਂਹ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਫੇਰ ਲੇਲ੍ਹੜੀ ਕੱਢਦੀ ਹੈ, 'ਦੱਸੋ ਵੀ' ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਗਲ ਲੱਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਪਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹਾਂ ਧੱਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਔਰਤਾਂ ਪਹਿਨਦੀਆਂ ਨੇ। ਆਪਾਂ ਕਿਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਆਂ?' {{gap}}ਉਹ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, 'ਲਓ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ? ਹੁਣ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਚਾਂਦੀ ਪਹਿਨਣ ਲੱਗ ਪਈ ਐ। ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਹੈ, ਗਲੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ...। {{gap}}ਪਤੀ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਗੁਸਲਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਬਜਟ ਦੇਖਾਂਗੇ, ਕੀ ਕਹਿੰਦੈ। {{gap}}ਪਤਨੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਵਾਈ ਮਹਿਲ ਦਾੜ ਦੇ ਕੇ ਭੁੰਜੇ ਆ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦਾ ਪਤੀ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਪਿਕਚਰ ਦਿਖਾ ਦੇਵੇ। ਪਰ ਉਹ ਹਰ ਵਾਰ ਟਾਲ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, 'ਪਿਕਚਰ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ ਹੋਈ।' {{gap}}ਅੱਜ ਪਤਨੀ ਨੇ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਧੋ ਲਏ ਹਨ। ਰੋਟੀ-ਟੁੱਕ ਦਾ ਕੰਮ ਨਿਬੇੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਵਾਂ ਸੂਟ ਪਹਿਨ ਲਿਆ ਹੈ। ਪਤੀ ਸੌਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਰੇਡੀਓ 'ਤੇ ਗਾਣੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਤਨੀ ਉਹਦੇ ਮੰਜੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈ ਤੇ ਬਾਹੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਜਿਹਾ ਭਰ ਕੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਸਹਿਲਾਉਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, 'ਨੀਂਦ ਆ ਰਹੀ ਹੈ?' {{gap}}ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ। ਪਾਸਾ ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਤਨੀ ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਏ ਜੀ?' {{gap}}ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਹਿਮ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਕਹੇਗੀ?<noinclude>{{rh|ਜਵਾਰਭਾਟਾ ||211}}</noinclude> r1psu829x1vfa1iitut7j4auxxhhbki 250 49919 226797 140219 2026-07-18T13:13:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226797 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਹਦੀ ਹਿੱਪ ਪਾਕਿਟ ਨੂੰ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ ਹੈ। '{{gap}}'ਕੀ ਕਰਦੀ ਐ?' ਪਤੀ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਉੱਠਿਆ ਹੈ। {{gap}}'ਤੁਹਾਡਾ ਪਰਸ ਦੇਖਾਂ?' {{gap}}'ਕੀ ਮਤਲਬ?' {{gap}}'ਦਿਖਾਓ ਤਾਂ ਸਹੀ। ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ?' {{gap}}'ਇੱਕ ਰੁਪਇਆ ਵੀ ਨ੍ਹੀਂ। ਕੀ ਕਰਨੈ ਤੂੰ ਰੁਪਈਆ ਦਾ?' {{gap}}'ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਸ ਦਿਖਾਓ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਪਰ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੁੱਛ ਨਹੀਂ।' {{gap}}'ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਗੇ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਹੱਥ ਨੀਂ ਲਾਉਣ ਦਿੰਦੇ ਪਰਸ ਨੂੰ।' ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬੈਠੀ ਹੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। 'ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਾਅਦਾ ਯਾਦ ਐ।' {{gap}}'ਕੀ {{gap}}'ਪਿਕਚਰ ਰ ਰ ਰ ...' ਉਹ ਲਾਚੜ ਕੇ ਪਿਕਚਰ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬੱਸ ਕੰਡਕਟਰ ਦੀ ਲੰਬੀ ਵਿਸਲ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਫੇਰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, 'ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਤੁਸੀਂ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਐਤਵਾਰ ਪਿਕਚਰ ਦੇਖਣ ਚੱਲਾਂਗੇ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਪਿਕਚਰ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਬਹਾਨਾ ਨੀਂ ਚੱਲਦਾ, ਬਈ ਪਿਕਚਰ ਚੰਗੀ ਨੀਂ। ਪਤੈ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ ਸਿਨੇਮਾ ਗਿਆਂ ਨੂੰ। ਇੱਕ-ਅੱਧ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਦਿਖਾਓ ਪਰਸ।' ਉਹ ਪਤੀ ਦੀ ਹਿੱਪ ਪਾਕਿਟ 'ਤੇ ਝਪਟ ਪਈ ਹੈ। {{gap}}ਪਤੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਹਿੱਪ ਪਾਕਿਟ ਦਾ ਬਟਨ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਬਟੂਆ ਕੱਢ ਕੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਫਟਾ ਫੱਟ ਬਟੂਏ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਹਿਆਂ ਫਰੋਲਦੀ ਹੈ। ਨੋਟ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਟਿਆ ਹੋਇਆ ਨੋਟ ਹੈ। ਦੂਜੀ ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਬਿੱਲ ਹਨ-ਇੱਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ, ਇੱਕ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਤੇ ਤੀਜਾ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਿੱਲ। {{gap}}'ਇਹ ਬਿੱਲ?' ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। {{gap}}'ਹਾਂ, ਇਹ ਦੇਣੇ ਨੇ ਅਜੇ।' {{gap}}'ਫੇਰ, ਕਿਵੇਂ ਕਰੋਗੇ?' ਪਤਨੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਉਤਰਨ ਲੱਗੀ ਹੈ। {{gap}}'ਕਰਨਾ ਕੀ ਸੀ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਪੇਮੈਂਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗੇ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਬਿੱਲ ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਮੁਕਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਐਨੇ ਕੁ ਤਾਂ ਹੈਗੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ। ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਬਿੱਲ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਕੁਲੀਗ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ। {{gap}}'ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਬਿੱਲ ਐ?' {{gap}}'ਦੇਖ ਲੈ।' {{gap}}'ਚੌਦਾਂ ਰੁਪਏ। ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਹਨ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ?' {{gap}}'ਹਾਂ। ਉਹ ਪਤਨੀ ਹੱਥੋਂ ਬਟੂਆਂ ਫੜਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੋਰਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ ਵੀਹ ਦਾ ਨੋਟ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{rh|212||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> mz62786pahnionupbtykzrwb3uvn7q8 250 49920 226798 140220 2026-07-18T13:14:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਪਤਨੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚਲੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੁਰ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, 'ਚੰਗਾ, ਚੌਦਾਂ ਇਹ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਅੱਡ ਰੱਖ ਲਓ ਤੁਸੀਂ। ਬਾਕੀ ਦੇ ਪੈਸੇ ਮੈਂ ਪਾਉਣੀ ਆਂ। ਉੱਠੋ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਓ। ਢਾਈ, ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੇ।' {{gap}}'ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਏ ਪੈਸੇ?' {{gap}}'ਲਓ ਜੀ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਨੰਗ ਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀ? ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈਗੇ ਪੈਸੇ।' {{gap}}'ਕਿੱਥੋਂ ਲਏ ਨੇ?' {{gap}}'ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਲਏ ਹੋਣ।' {{gap}}'ਨਾ ਦੱਸ ਵੀ, ਕਿੰਨੇ ਨੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ?' {{gap}}'ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਹੋਣ, ਬਾਕੀ ਦੇ ਮੈਂ ਪਾ ਦਿਊਂਗੀ।' {{gap}}'ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ-ਰਸਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਦੀ ਵੇਚੀ, ਬੂਰਾ-ਸੂੜ੍ਹਾ ਤੇ ਰੋਟੀਆਂ।' {{gap}}'ਰੋਟੀਆਂ?' {{gap}}'ਹਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਬਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਸੁਕਾ ਲੈਨੀ ਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਮਹੀਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਵੇਚ ਦਿੰਨੀ ਆਂ।' {{gap}}'ਵੱਧ ਰੋਟੀਆਂ ਨਾ ਪਕਾਇਆ ਕਰ।' {{gap}}'ਕਿਉਂ, ਸਰਦਾ ਵੀ ਐ। ਵੱਧ ਨਾ ਪਕਾਵਾਂ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਇੱਕ ਵੀ ਨ੍ਹੀਂ ਬਚਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਜਵਾਕ ਪਿੱਟਣਾ ਪਾ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਕੀ ਦੇਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨੂੰ?' {{gap}}'ਪਿਕਚਰ ਰਹਿਣ ਦੇ।' {{gap}}'ਕਿਉਂ?' {{gap}}'ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਜਿਹੜੇ ਪੈਸੇ ਨੇ ਉਹ ਤੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖ। ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਣਗੇ।' {{gap}}'ਸਬਜ਼ੀ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਲਿਆਵਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਸੀ ਵੀ ਨੀਂ ਖ਼ਰਚ ਕਰਨੀ ਘਰ 'ਚ। {{gap}}'ਘਰ ਕੀਹਦਾ ਐ?' {{gap}}'ਹੋਊਗਾ ਤੁਹਾਡਾ। ਮੈਂ ਕੀ ਘਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੱਚਣੈ। ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉੱਠ ਕੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਪਤੀ ਦਾ ਚੈਨ ਉਖੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹਾਕਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਰਹੀ। ਇੱਕ ਚੀਖ਼ ਵਰਗੀ ਕੁਰੱਖ਼ਤ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'ਓਏ ਕੀਹ ਐ। ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ ਮੈਂ। ਸੌਂ ਜਾਓ ਬੱਸ।' ਉਹ ਕੜਕੀ ਹੈ। {{gap}}ਪਤੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਸੌਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਐਤਵਾਰ ਹੈ। ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮਹਿਮਾਨ ਆਇਆ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਿਮਾਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਚਾਹ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਪਤੀ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਮਹਿਮਾਨ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਤਨੀ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੁਣ ਨਾਰਮਲ ਹੈ। ਪਤੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, 'ਤੂੰ ਗੁੱਸੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ?<noinclude>{{rh|ਜਵਾਰਭਾਟਾ ||213}}</noinclude> 5g9wq4h7hhad0p5gvk4578ntjs3oucr 250 49921 226799 140221 2026-07-18T13:14:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਕੀ ਐ? ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਇਹੀ ਨ੍ਹੇਰਾ ਢੋਣੈ।' ਉਹ ਫੇਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। {{gap}}ਪਤੀ ਛੇੜਦਾ ਹੈ, 'ਤੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੰਹ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਕਰ, ਮੇਰੀ ਜਾਨ। ਤੂੰ ਕਹੇੰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਡਾ ਕੇ ਲਿਜਾ ਸਕਦਾ। {{gap}}{{gap}}'ਸਿਨਮਾ ਤਾਂ ਲਿਜਾ ਨਾ ਸਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਓਗੇ?' {{gap}}ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਪਤੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ 'ਤੇ ਹੀ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟੀ। ਉਹ ਉੱਠੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਮੰਜੇ ਤੇ ਜਾ ਪਈ। ਪਤੀ ਸੌਂ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਵੱਜੇ ਹਨ। ਝਿਊਰੀ ਨੇ ਭੱਠੀ ਚੜ੍ਹਾ ਲਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਤਨੀ ਮੱਕੀ ਦੇ ਦਾਣੇ ਭੁੰਨਾਉਣ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਫਟੇ ਨੋਟ ਦਾ ਗੁੜ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਗੁੜ ਨਾਲ ਮੱਕੀ ਦੇ ਦਾਣੇ ਚੱਬਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਹੀ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁੜ ਨਾਲ ਮੱਕੀ ਦੇ ਦਾਣੇ ਬਹੁਤ ਸੁਆਦ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। {{Css image crop |Image = ਰਾਮ_ਸਰੂਪ_ਅਣਖੀ_ਦੀਆਂ_ਸਾਰੀਆਂ_ਕਹਾਣੀਆਂ_ਭਾਗ_-5.pdf |Page = 214 |bSize = 389 |cWidth = 78 |cHeight = 48 |oTop = 227 |oLeft = 171 |Location = center |Description = }}<noinclude>{{rh|214||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> i3pe2ubklnicaclwxjs7ep6gqix3ezn 250 49923 226763 140138 2026-07-18T13:08:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਲਖਬੀਰ, ਸੌਂ ਗਿਆ?' ਉਹ ਫਿਰ ਰੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}'ਕਿਉਂ। ਕੀਹ ਐ?' {{gap}}'ਮੈਂ ਆਂ।' {{gap}}'ਤਕਸੀਮ, ਸਾਲਿਆਂ ਐਨਾ ਚਿਰ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸੌਂ ਵੀ ਗਏ।' ਲਖਬੀਰ ਨੇ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਬੈਠਾ ਹੋ ਕੇ ਰੋਬ੍ਹ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ। {{gap}}'ਯਾਰ, ਬੋਤਲ ਤਾਂ ਮੈਂ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਭਰਪੂਰ ਨਹੀਂ ਉਪੜਿਆਂ?' {{gap}}'ਭਰਪੂਰ? ਕਿੱਥੇ ਐ ਭਰਪੂਰ?' {{gap}}'ਏਥੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ?' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਏਥੇ ਕਿੱਥੇ ਐ?' {{gap}}'ਤਾਂ ਫਿਰ?' {{gap}}'ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿੱਧਰ ਛੱਡ ਆਇਆ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ?' ਤਕਸੀਮ ਥਰ-ਥਰ ਕੰਬਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}'ਤੈਨੂੰ ਪਤੈ, ਉਸੇ ਮਜ਼੍ਹਹਬੀਆਂ-ਵਿਹੜੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਬੰਦਾ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਹੀ। ਕਿਤੇ...? ਲਖਬੀਰ ਉਸ ਦੇ ਬਹੁਤ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}'ਤਕਸੀਮ ਚੁੱਪ ਖੜ੍ਹਾ ਤੇ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}'ਜਾਹ ਲਿਆ ਭਾਲ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ। ਬੰਦਾ ਗਲ ਪਵਾ ਲਏਂਗਾ। ਇਉਂ ਕਿਵੇਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ? ਕਿੱਧਰ ਗਿਆ?' ਲਖਬੀਰ ਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਦਾ ਪੱਲਾ ਬਹੁਤ ਘੁੱਟ ਕੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}'ਓਏ ਮੈਂ ਚੱਲਾਂ ਨਾਲ? ਜਸਵਿੰਦਰ ਨੇ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਬੈਠਾ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਤਕਸੀਮ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦਸਾਂ ਦਾ ਨੋਟ, ਜਿਹੜਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਤਹਿ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲਿਆ। {{gap}}'ਜਸਵਿੰਦਰ, ਜਾਹ ਯਾਰ। ਇਹ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਏਗਾ, ਸੋ ਹੋਏਗਾ ਹੀ, ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਨਾ ਦਬੱਲੀ ਫਿਰੇ।' ਲਖਬੀਰ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤਕਸੀਮ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚਲੇ ਬਿਖਰੇ-ਬਿਖਰੇ ਡਰ ਨੂੰ ਵੱਟ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਤਕਸੀਮ ਦਾ ਕਾਲਜਾ ਹੋਰ ਧੜਕਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਤੇ ਜਸਵਿੰਦਰ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰ ਗਏ। ਮਜ਼੍ਹਬੀਆਂ-ਵਿਹੜੇ ਜਾ ਕੇ ਓਸੇ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ। {{gap}}'ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕਿੱਥੇ ਜਿਹੇ ਨਿਖੜਿਆ ਸੀ?' ਜਸਵਿੰਦਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਉਸ ਮੋੜ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਤਕਸੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਐਥੋਂ। {{gap}}ਉਹ ਹੋਰ ਅਗਾਂਹ ਤੁਰਦੇ ਗਏ। ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਤਕਸੀਮ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਕੁ ਕਦਮ ਪਿਛਾਂਹ ਜਸਵਿੰਦਰ। ਅਗਲਾ ਮੋੜ ਆਇਆ ਤਾਂ ਜਸਵਿੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਤੇ ਸਿਰ-ਮੁਧ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਭੱਜ ਕੇ ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਆ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਰਪੂਰ ਨਾਲੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤਾ ਤੇਜ਼ ਭੱਜ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਚੁਬਾਰੇ ਉੱਤੋਂ ਭਰਪੂਰ ਵੀ ਹੱਸਣ ਲੱਗਿਆ।<noinclude>{{rh|178||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 4kci3lzl5q40amgv6jx73ijgbi1ng9i 250 49924 226764 140142 2026-07-18T13:08:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਓਏ ਹੌਲੀ ਹੱਸੋ। ਆ ਨਾ ਜਾਵੇ ਕਿਤੇ ਉਹ। ਭਰਪੂਰ, ਤੂੰ ਨਾ ਬੋਲ ਓਏ। ਜਸਵਿੰਦਰ ਤੂੰ ਜਾਹ ਉੱਤੇ।ਕੱਪੜਾ ਲੈ ਜਾ ਕੋਈ।ਪੈਜਾ ਬੱਸ। ਲਖਬੀਰ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਕਾਇਮ ਸੀ। {{gap}}ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}ਇਸ ਵਾਰ ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਤਕਸੀਮ ਦੀ ਪੈੜ-ਚਾਲ ਪੌੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਬਹੁਤ ਧੀਮੀ-ਧੀਮੀ। {{gap}}'ਲਖਬੀਰ?' {{gap}}ਉਹ ਬੋਲਿਆ ਨਹੀਂ। {{gap}}'ਲਖਬੀਰ, ਸੌ ਗਿਆ?' {{gap}}'ਤਕਸੀਮ? ਸਾਲਿਆ ਕਿੱਥੇ ਰਿਹਾ ਹੁਣ ਤਾਈਂ? ਜਸਵਿੰਦਰ?' ਤਕਸੀਮ ਕੰਬ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸੁੰਨ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। {{gap}}'ਓਏ, ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ?' {{gap}}'ਜਸਵਿੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ?' ਬਹੁਤ ਮੱਧਮ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਤਕਸੀਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}'ਏਥੇ ਕਿੱਥੇ ਐ?' {{gap}}ਤਕਸੀਮ ਬੁੱਤ ਬਣਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। {{gap}}'ਹੁਣ, ਦੋ ਖੂਨ ਗਲ ਪੈਣਗੇ, ਪੁੱਤ ਮੇਰਿਆ। {{gap}}ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਫੇਰ?' ਤਕਸੀਮ ਦੀ ਅੱਧਮਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੀ। {{gap}}'ਜਾਹ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਆਈ ਨਾ। ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਕੀ ਲੈਣ ਆਇਆ ਐਂ?' {{gap}}'ਓਏ, ਮੈਂ ਚੱਲਾਂ?' ਹਰਨੇਕ ਨੇ ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਬੈਠਾ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ। {{gap}}'ਜਾਹ ਯਾਰ। ਲਿਆ ਭਲਵਾ ਕੇ। ਬੰਦੇ ਨੁਕਸਾਨੇ ਗਏ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਵੀ ਮਾਰੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।' {{gap}}ਉਹ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰ ਗਏ। ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਤਕਸੀਮ, ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਹਰਨੇਕ। ਮਜ਼੍ਹਬੀਆਂ-ਵਿਹੜੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਉਸੇ ਗਲੀ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ। ਹਰਨੇਕ ਉਸ ਤੋਂ ਦਸ ਕਦਮ ਪਿਛਾਂਹ ਸੀ। {{gap}}'ਓਏ ਕਿੱਥੇ ਕੁ ਨਿੱਖੜਿਆ ਸੀ ਤੈਥੋਂ ਜਸਵਿੰਦਰ?' ਉਸ ਮੋੜ ਤੇ ਆ ਕੇ ਤਕਸੀਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਐਥੇ!' ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ। ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਹਰਨੇਕ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਮੋੜ ਤੇ ਤਕਸੀਮ ਅਗਾਂਹ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਹਰਨੇਕ ਨੇ ਵੀ ਜੋੜੇ ਲਾਹ ਲਏ। {{gap}}ਤਕਸੀਮ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਭੌਕਦਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਾਰ ਉਹ ਮੁੜਿਆ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਘੰਟਿਆ ਬਾਅਦ ਉਹ ਚਾਰੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਫਿਰ ਚਾਰੇ ਜਣੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਮਜ਼੍ਹਬੀਆਂ ਵਿਹੜੇ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ। {{gap}}ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਪਹੁ ਫੁੱਟ ਰਹੀ ਸੀ। ਤਕਸੀਮ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।*<noinclude>{{rh|ਤਕਸੀਮ ||179}}</noinclude> mh29teggn5fcnst9u6ar9363kss6mbc 250 49925 226762 140136 2026-07-18T13:08:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਲਿਆ। ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ, 'ਛੇਤੀ ਦੱਸ। ਖ਼ਾਸਾ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਿਐ। ਘਰ ਦੇ ਉਡੀਕਦੇ ਹੋਣਗੇ।' {{gap}}'ਆਂ, ਘਰ ਦੇ ਉਡੀਕਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਤੈਨੂੰ ਮਹੀਵਾਲ ਨੂੰ।' ਭਰਪੂਰ ਨੇ ਚੋਟ ਕੀਤੀ। {{gap}}'ਆਹ ਫੜ ਦਸ ਰੁਪਏ। ਭਰਪੂਰ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਨਾਲ। ਇੱਕ ਬੋਤਲ ਹੋਰ ਫੜ ਲਿਆ। ਲਖਬੀਰ ਨੇ ਹੁਕਮ ਵਾਂਗ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਤਕਸੀਮ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਮੋੜਿਆ। ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਖਾ ਲਈ ਸਭ ਨੇ, ਰੋਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੌਣ ਪੀਂਦਾ ਹੈ। ਭਰਪੂਰ ਨੂੰ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ, ਚੱਲ ਬਈ, ਹੋ ਖੜ੍ਹਾ। {{gap}}ਭਰਪੂਰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਚੱਲ। ਕੁੜਤਾ ਪਾ ਲਵਾਂ ਮੈਂ।' {{gap}}ਤਕਸੀਮ ਦਸਾਂ ਦਾ ਨੋਟ ਲੈ ਕੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਭਰਪੂਰ ਅਜੇ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲਖਬੀਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੱਲ ਸਮਝਾਈ। ਉਹ ਵੀ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਮਗਰ ਦਗੜ-ਦਗੜ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰ ਗਿਆ। {{gap}}ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਠੇਕਾ ਮਜ਼੍ਹਬੀਆਂ-ਵਿਹੜੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਅਘੜੇ-ਦੁਘੜੇ ਜਿਹੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੋਈ ਤਰਤੀਬ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਸਨ ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਬਿਗਾਨੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਗਲੀ ਕਿਧਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਗਾਂਹ ਕਿਸੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਨਿਕਲ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਤਕਸੀਮ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਭਰਪੂਰ। ਭਰਪੂਰ ਕਹਿੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਤੂੰ ਹੀ ਲੱਗੀ ਚੱਲ, ਯਾਰ, ਮੂਹਰੇ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਿਆਣੂ ਐਂ ਠੇਕੇ ਦਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਆਇਆ ਨਹੀਂ ਏਧਰ। {{gap}}ਇੱਕ ਗਲੀ ਦੇ ਮੋੜ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਤਕਸੀਮ ਅਗਾਂਹ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਭਰਪੂਰ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਮੁੜ ਆਇਆ। ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਭੱਜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਆ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਚੁਬਾਰੇ ਅੱਗਿਓਂ ਆਪਣਾ ਬਿਸਤਰਾ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਿਆ। ਚੁਬਾਰੇ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਦੋ ਢਿਲਕੇ ਜਿਹੇ ਪੁਰਾਣੇ ਬਾਣ ਦੇ ਮੰਜੇ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ। ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ-ਕਣੀ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਨਾ ਜੇਠ-ਹਾੜ੍ਹ ਦੀ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਅਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਤਪਦੇ-ਸੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਚੁਬਾਰੇ 'ਤੇ ਸੌਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਚੁਬਾਰੇ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਪੈਂਦੇ। ਬਹੁਤੀ ਗਰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਟੂਲ ਰੱਖ ਕੇ ਟੇਬਲ-ਫੈਨ ਲਾ ਲੈਂਦੇ। ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹਵਾ ਦੇ ਫਰਾਟੇ ਚਾਰੇ ਮੰਜਿਆਂ ਦੇ ਉਤੋਂ ਦੀ ਗੁਜ਼ਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਮੱਛਰ ਵੀ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ। ਭਰਪਰ ਨੇ ਇੱਕ ਚਾਦਰ ਲਈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਬਾਰੇ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਪਏ ਇੱਕ ਮੰਜੇ ਉੱਤੇ ਵਿਛਾ ਕੇ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਸੌਂ ਗਿਆ। {{gap}}ਕੋਈ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਤਕਸੀਮ ਦੀ ਪੈੜ-ਚਾਲ ਪੌੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਚੁਬਾਰੇ ਅੱਗੇ ਪਏ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਕੁਸਕਿਆ। {{gap}}'ਲਖਬੀਰ। ਤਕਸੀਮ ਨੇ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਭਰੜਾਇਆ ਜਿਹਾ ਬੋਲ ਕੱਢਿਆ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।<noinclude>{{rh|ਤਕਸੀਮ||177}}</noinclude> n607ec3p1n7gx0a1mhmflo8z4nr9gqc 250 49926 226761 140135 2026-07-18T13:08:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕਦੇ ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ-ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਪੂਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਡਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਕਿਤੇ ਮਖੌਲ ਵਜੋਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਇਹ ਗੱਲ। {{gap}}ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਉਹ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮਖੌਲ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਤਕਸੀਮ ਨੂੰ ਵੀ ਨਾਲ ਪਿਆਉਣੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਸ ਨੂੰ ਤਦ ਆਇਆ, ਜਦੋਂ ਲਖਬੀਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ਵਿਚੋਂ ਰੁਪਏ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਫੜਾ ਦਿੱਤੇ ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈ ਕੇ ਨੰਬਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੋ ਬੋਤਲਾਂ ਲੈ ਆਵੇ। ਕੰਬਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤਕਸੀਮ ਨੇ ਰੁਪਏ ਫੜੇ ਸਨ। {{gap}}ਮਈ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ। ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਹਨੇਰੀਆਂ ਚੱਲਦੀਆਂ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬੱਦਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨੇਰੀ ਵੀ ਉੱਠਦੀ, ਪਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਿਚੋਂ ਚਾਰ ਛਿੱਟੇ ਵਰ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਮੌਸਮ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਕਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਵੀ ਭਰ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਸਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਜ਼ਗੀ ਲਿਆਉਂਦੀ। {{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਮੀਂਹ ਪੈ ਕੇ ਹਟਿਆ ਸੀ। ਠੰਡੀ-ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਕੋਲ ਵੱਡੇ ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਖੜਖੜ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਾਵੀਂ ਸੁਖਾਵੀਂ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਚੁੱਲ੍ਹੇ 'ਤੇ ਮੀਟ ਦਾ ਪਤੀਲਾ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਅੱਗੇ ਦੋ ਮੰਜੇ ਡਾਹੇ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੇਜ਼ ਰੱਖ ਕੇ ਪੀਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅੰਬ ਦੇ ਅਚਾਰ ਤੇ ਗੱਠਿਆਂ ਨਾਲ ਜੀਭ ਸੁਆਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਪਤੀਲੇ ਵਿਚੋਂ ਸੁਗੰਧ ਆਉਣ ਲੱਗੀ, ਉਹ ਅੱਧ-ਕੱਚੇ ਮੀਟ ਦੀਆਂ ਸੰਖੀਆਂ ਹੀ ਚੁਸਣ ਲੱਗੇ। ਪੀਂਦੇ ਰਹੇ। ਤਕਸੀਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਗਲ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। {{gap}}'ਕਿਉਂ ਭੁਕਾਈ ਮਾਰੀ ਐ, ਕੰਜਰ ਦੇ ਪੁੱਤੋ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਕਹਿ ਲਓ, ਜੋ ਕਹਿਣਾ ਐ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਚਿੜਚਿੜ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ।' ਤਕਸੀਮ ਨੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਲੀ-ਮਿਲੀ ਗੱਲ ਆਖੀ। {{gap}}ਲਖਬੀਰ ਤੇ ਭਰਪੂਰ, ਜਿਹੜੇ ਇੱਕੋ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਨੇ ਸੈਨਤ ਰਲਾਈ, ਅੱਜ ਸਾਲੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਮਖੌਲ ਕਰੀਏ। {{gap}}ਦੋਵੇਂ ਬੋਤਲਾਂ ਮੁਕਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲਈ ਤੇ ਪੈਣ ਲੱਗੇ। ਦਸ ਵਜੇ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਾਰ ਮੰਜੇ ਨਿੱਤ ਵਾਂਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਅੱਗੇ ਹੀ ਡਾਹ ਲਏ ਤੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਵਿਛਾ ਵੀ ਲਏ। ਰੋਟੀ ਵੀ ਤਕਸੀਮ ਨੇ ਉਸ ਦਿਨ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਖਾਧੀ। ਉਹ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਲਖਬੀਰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਤਕਸੀਮ, ਕੱਚੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਯਾਰ। ਹੋਰ ਮੰਗਾਈਏ। {{gap}}'ਨਾਂਹ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁੱਲ ਠੀਕ ਆਂ।' {{gap}}ਤਕਸੀਮ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਚੁਬਾਰੇ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰਨ ਲਈ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਪੈਰ ਪੁੱਟਿਆ। ਉਏ, ਤੂੰ ਠਹਿਰ ਤਾਂ ਸਹੀ ਲਖਬੀਰ ਦੇ ਕੜਕਵੇਂ ਬੋਲ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਲ ਮਾਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਹਿਠਾਂਹ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਉਤਾਂਹ ਚੁੱਕ<noinclude>{{rh|176||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 6x99chxyyx6er3g3przxyf7c0tbls8d 250 49927 226760 140134 2026-07-18T13:07:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{xx-larger|{{center|'''ਤਕਸੀਮ'''}}}} {{gap}}'ਤਕਸੀਮ' ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ: ਇੱਕ ਪਏ-ਦਾਅ ਲਕੀਰ, ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚੀਆਂ ਤੇ ਫਿਰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਦੋ ਚਾਪਾਂ, ਅਰਧ-ਚੰਦ ਅਕਾਰ ਦੀਆਂ। ਬੱਸ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੀ ਸਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ। ਉਤਲੇ ਬੁੱਲ੍ਹ 'ਤੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਰੇਖਾ ਤੇ ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੰਬੇ-ਲੰਬੇ ਕੁੰਡਲ, ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਆ ਕੇ ਇਕਦਮ ਉਤਾਂਹ ਉੱਠੇ ਹੋਏ। ਕੁੰਡਲਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮਰੋੜਾ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖਦਾ। ਉਤਾਂਹ ਚੁੱਕਦਾ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ। ਫ਼ਿਕਸਰ ਲਾ ਕੇ ਚਿਪਕਾਈ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤੇ ਕੱਕੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਤਕਸੀਮ ਬਣ ਕੇ ਉੱਘੜਦੀਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਤਕਸੀਮ ਰੱਖ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਹੀ ਕੋਈ ਆਖਦਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਹੀਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਕਲਰਕ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ-'ਚੱਲ ਬਈ, ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਲਾ ਟਿਕਟ {{gap}}ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ...ਲੱਛੂ ....ਲੱਛੂ .... .ਲੱਛਾ...ਵਾਲਾ ਦਾ ਲੱਛਾ....ਤੇ ਫਿਰ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗੱਲ ਤੁਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ 'ਤੇ ਆ ਅਟਕਦੀ। ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਖਿਝਦਾ, ਮੋੜਵੇਂ ਜਵਾਬ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਸਾਥੀ ਹੋਰ ਛੇੜਦੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੁਝ ਕਹੀ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਹੀ ਛੱਡਦਾ। ਮੁਸਕਰਾਉਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਦੀ ਤਕਸੀਮ ਹੋਰ ਉੱਘੜ-ਉੱਘੜ ਪੈਂਦੀ। {{gap}}ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਲਖਬੀਰ, ਭਰਪੂਰ, ਜਸਵਿੰਦਰ ਤੇ ਹਰਨੇਕ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਉਮਰ ਦੇ, ਇੱਕੋ ਜਿਹੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਸਨ। ਲਖਬੀਰ ਕੁਝ ਚੁਸਤ, ਸਿਆਣਾ ਤੇ ਬਾਕੀਆਂ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦਾ। ਚਾਰੇ ਹੀ ਛੜੇ-ਛੜਾਂਗ। ਇੱਕ ਚੁਬਾਰਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਤਨਖ਼ਾਹ ਮਿਲਦੀ, ਉਹ ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ। ਪੀਂਦੇ ਤੇ ਪੂਰਾ ਸ਼ੁਗਲ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਕਸੀਮ ਨੂੰ ਵੀ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਵੱਖਰੇ ਮਕਾਨ ਵਿੱਚ ਸੀ। {{gap}}ਤਕਸੀਮ ਵਿੱਚ ਹੀਣ-ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਕੋਈ ਸੁਭਾਇਕੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬੋਲਣ ਹੀ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।ਮਖੌਲ ਤੇ ਮਖੌਲ। ਉਹ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ। ਉੱਤੋਂ-ਉੱਤੋਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ, ਪਰ ਅੰਦਰਲੇ ਮਨੋਂ ਹੀਣਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੁੰਦਾ।<noinclude>{{rh|ਤਕਸੀਮ ||175}}</noinclude> 9qixsot1g6emyq0n4s3rh8fjtmt7dwh 250 49929 226759 140133 2026-07-18T13:07:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਵੀ ਆ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਂ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਝਾਫੇ ਦੂਰ ਵਗਾਹ ਮਾਰੇ, ਮੋੜ੍ਹੀਆਂ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਇਹੋ ਹੋਇਆ। ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੱਲਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਜਾਣ ਨਾ ਦਿੰਦੀਆਂ। ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਬੁੜ੍ਹੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ। ਛੋਟੇ ਜੁਆਕ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਦਾ ਸਾਥ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂਦੇ। ਦੋ-ਚਾਰ ਜੁਆਕ ਇਕੱਠੇ ਜਾਂਦੇ ਤਾਂ ਭੱਜ ਕੇ ਗਲੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਗਰ ਕੋਈ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਘੋਰ ਅਨਰਥ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲਾਂ ਪਾਉਣ ਲੱਗਿਆ। ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰਸ਼ੋਤਮ ਸਿੰਘ ਨੇ। ਉਹਦੇ ਘਰ ਦੀ ਪਿੱਠ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਓਧਰਲੇ ਪਾਸੇ ਉਹਦੇ ਘਰ ਦਾ ਵਿਹੜਾ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਵਰਾਂਡੇ ਮਗਰ ਦੋ ਕਮਰੇ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਘਰ ਦੇ ਲਕੇ-ਤੁਕੇ ਨਾਲ ਅੱਟੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਕਮਰਿਆਂ ਮਗਰ ਦੋ ਕਮਰੇ ਹੋਰ ਸਨ, ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਪੇਟੀਆਂ-ਸੰਦੁਖ ਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਰਜ਼ਾਈਆਂ, ਗਦੈਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਲੀੜਾ-ਕੱਪੜਾ ਮੰਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਿਛਲੇ ਦੋਵੇਂ ਕਮਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਘੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਹੁੰਚਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਲੈਣੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਲਾਲਟੈਣ ਲੈ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜਦੀਆਂ। {{gap}}ਪਰਸ਼ੋਤਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਿਲ ਕਰੜਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਾਲੀ ਪਿਛਲੀ ਕੰਧ ਭੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚੁਗਾਠ ਨੂੰ ਤਖ਼ਤੇ ਲਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਰਜ਼ਾਈ-ਗੁਦੈਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਬੈਠਕ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਧੁਰ ਤੋਂ ਧੁਰ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਝਾਲ ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜਣਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਬੋਲੇ ਹੀ ਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੇ ਗਊ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ। ਚੁੱਪ-ਕੀਤਾ ਉੱਠ ਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ। 'ਦਮਾਕ ਨੀਂ ਫਿਰ ਗਿਆ ਲੱਗਦਾ ਇਹਦਾ?' ਕੋਈ ਉਹ ਦੀ ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਪਰ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੀ ਲੰਘੇ ਹੋਣਗੇ, ਪਰਸ਼ੋਤਮ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਚੌਥੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਸੱਜਣ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਕੰਧ ਭੰਨ ਕੇ ਬਾਰ ਕੱਢ ਲਿਆ। ਤੇ ਫੇਰ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਗਲੀ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਬਾਰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਜਿਵੇਂ ਭੀੜੀ ਇਹ ਰਹੀ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਦੀ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ ਸਨ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਾਂਦੇ ਧੀਰਜ-ਮਤੇ ਨਾਲ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਬਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਝਾਲ ਕੰਨੀਂ ਦੀ ਹੁਣ ਕਾਹਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕੋਈ।<noinclude>{{rh|174||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> gd8tkamz2aj8em0utwfuh4oo38evri2 250 49930 226758 140132 2026-07-18T13:07:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਹਦੀ ਹਾਮੀ ਭਰਦਾ, ਹੋਰ ਕਿੱਧਰੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਗਲੀ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਾਲੇ ਜਾ ਕੇ ਕਿਉਂ ਸਿੱਟੂ ਬਈ। ਇਹ ਤਾਂ ਜਮਾਂ ਅੱਧ-ਵਿਚਾਲੇ ਪਿਆ ਐ।' {{gap}}ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੱਕੀ ਕਰਦਾ, 'ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਇਹੀ ਵਾਰਦਾਤ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਓਧਰ ਝਿਊਰਾਂ ਵੰਨੀ ਐਨ ਮੌੜ 'ਤੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਐਧਰ ਧਰ ਕੇ ਗਿਆ ਕੋਈ, ਘੁਮਿਆਰ ਕੰਨੀ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਗਲੀ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ। ਓਧਰ ਤਾਂ ਬਹੁਤੇ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋ ਗੇ। ਐਧਰ ਇਹ ਦਸ ਕੁ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਐ। ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ 'ਚੋਂ ਵੱਡਾ ਆਹ ਮੈਂਗਲ ਬੁੜ੍ਹਾ ਬੈਠਾ ਐ। ਇਹਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲੈਨੇ ਆਂ। ਇਹਨੂੰ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਪਤਾ ਐ।' {{gap}}ਇਸ ਵਾਰ ਇਹ ਨਵਾਂ ਜੰਮਿਆ ਬੱਚਾ ਜਿਉਂਦਾ ਸੀ। ਮੁੰਡਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਵੇਂ ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ, ਮਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਘੁਸਰ-ਮੁਸਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, ਬਈ ਗਲੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਹੜੇ ਘਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਹ?' {{gap}}ਦੂਰ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਉਸ ਕਤਲ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਤਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਕਤਲ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਹਰ ਚੌਥੇ-ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਨਵਾਂ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ ਓਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਤੇ ਕਦੇ ਓਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ। ਸ਼ੇਰਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਹੀ ਸੂਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਵਿਹਲਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਪੰਜ ਭਰਾ ਸਨ। ਐਡਾ ਉੱਚਾ ਕੱਦ ਤੇ ਭਰਵਾਂ ਸਰੀਰ। ਜ਼ੋਰਾਵਰ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਮੋਢੇ ਗੰਧਾਲਾ ਰੱਖਦਾ, ਡੱਬ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਬੋਰ ਦਾ ਦੇਸੀ ਪਸਤੌਲ। ਦੂਜੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਖੇਤ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਨਾ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਦਿਨ ਛਿਪੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤਾ ਸੀਰੀ ਸਾਂਝੀ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਜਾਂ ਘਰ ਦੇ ਬੁੜ੍ਹੇ ਬੰਦੇ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਰੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਕ ਚੱਬਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਵੀ ਤਿੰਨ ਸਨ। ਆਥਣ ਵੇਲੇ ਸ਼ੇਰਾ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਠੇਕੇ 'ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਂਦਾ। ਠੇਕੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੀ ਪੈਂਦਾ। ਠੇਕੇ ਦਾ ਕਰਿੰਦਾ ਉਹਤੋਂ ਭੈਅ ਖਾਂਦਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਠੇਕੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉਹ ਪੀਣ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਨੂੰ ਬੋਤਲ-ਅਧੀਆ ਫੜਾਉਂਦਾ ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਕਰਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਓਪਰੇ ਬੰਦੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਬਿਠਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਗੁੱਟ ਹੋਕੇ ਸ਼ੇਰਾ ਠੇਕੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਗੰਧਾਲਾ ਖੜਕਾਉਂਦਾ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਗਿਆ। ਅੱਧ ਵਿਚਕਾਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈ ਗਏ ਟੁੱਟ ਕੇ ਉਹ। ਨਾ ਕੋਈ ਗੋਲੀ ਚੱਲੀ ਤੇ ਨਾ ਰੌਲਾ-ਗੌਲਾ। ਸੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਇਉਂ ਕੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਦੜਮਾਰ ਰੜੇ ਮੈਦਾਨਗਿੱਦੜ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਦੇ ਹੋਣ। {{gap}}ਫੇਰ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪੰਚਾਇਤ ਨੇ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਨੂੰ ਬੰਦ ਹੀ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਮੂੰਹਿਆਂ 'ਤੇ ਮੋੜੀਆਂ ਗੱਡ ਦਿੱਤੀਆਂ ਤੇ ਵਿੱਚ ਝਾਫੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਚਲੋ ਜੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਆਵੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਾਵੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਿੱਤ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਰਾ ਹੋਇਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਬੜੀ ਮਨਹੂਸ ਸੀ ਇਹ ਭੀੜੀ ਗਲੀ। {{gap}}ਪਰ ਇਹ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਤਾਂ ਅੰਨ੍ਹੀ ਗਲੀ ਬਣ ਗਈ। ਮਾੜੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਮੌਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਝਾਫਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰ੍ਹੇ ਹਟਾਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾ ਵੜਦੇ ਗਲੀ ਅੰਦਰ। ਹੁਣ ਕਿਹੜਾ ਇਹ ਸ਼ਰ੍ਹੇਆਮ ਰਸਤਾ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਘੁੱਪ-ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਬੁੱਕਲ ਹੋਵੇ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਦਿਨ<noinclude>{{rh|ਭੀੜੀ ਗਲੀ ||173}}</noinclude> t6izf4p32trt199eaol7kerw1eo4flk 250 49931 226757 140131 2026-07-18T13:07:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਅਗਵਾੜ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੇ। ਬਰਸਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਲੀਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਰੁੜ੍ਹ ਜਾਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਝਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਝਾਲ ਕਰਕੇ ਗਲੀਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਬਨ੍ਹਿਆਂ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਟਿਕਵੀਂ ਤੋਰ ਵਗ ਕੇ ਝਾਲ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਾ। ਇਸ ਢਾਲ ਤੋਂ ਬਜ਼ਾਰ ਤੱਕ ਵਿੰਗ-ਵਲੇਵੇ ਜ਼ੇ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਕਈ ਗਲੀਆਂ ਅਗਵਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਇੱਕ ਲੰਮਾ ਰਾਹ ਸੀ-ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਲੰਘ ਕੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਪਰ ਜੇ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਜਾਈਦਾ ਤਾਂ ਬਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਬਜ਼ਾਰ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਆਮ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਦਾਣਿਆਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਜਾਂ ਨਕਦ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਦੀ ਬਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਬਜ਼ਾਰੋਂ ਕੋਈ ਸੌਦਾ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜਦਾ, ਮਜ਼ਬੀਆਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਝਪੁੱਟ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹਦੇ ਹੱਥੋਂ ਚੀਜ਼ ਜਾਂ ਪੈਸੇ ਖੋਂਹਦੇ ਤੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ। ਜੁਆਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁੱਟਦੇ ਵੀ। {{gap}}ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੇਠ-ਹਾੜ੍ਹ ਦੀ ਰੁੱਤ ਸੀ, ਉਸ ਦਿਨ ਹਨੇਰੀ ਵਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਟਿੱਬਿਆਂ ਦਾ ਬਦਾਮੀ ਰੇਤਾ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਝਮਕਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ। ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਰੇਤੇ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਦਿੱਸਣੋ ਹਟ ਜਾਂਦਾ। ਦਿਨ ਦਾ ਛਿਪਾਅ ਸੀ। ਲਾਲੂ ਕੀ ਪੱਤੀ ਦੇ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੁੜੀ ਬਜ਼ਾਰ ਗਈ-ਦਰੀਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਲੈਣ। ਸਰਵਣ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦਾ ਨਾਮਕਟੀਆ ਫ਼ੌਜੀ ਦਾਰੂ ਦੇ ਠੇਕੇ ਮੂਹਰੇ ਖੜ੍ਹਾ ਮੁੱਛਾਂ ਨੂੰ ਵੱਟ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਕੁੜੀ ਮਗਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜਿਹੇ ਜਾ ਕੇ ਕੁੜੀ ਨੇ ਮਗਰੋਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੈੜਚਾਲ ਸੁਣੀ ਤਾਂ ਉਹ ਚੁੱਕਵੇਂ ਪੈਰੀਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਫ਼ੌਜੀ ਤਾਂ ਭੱਜ ਹੀ ਪਿਆ। ਅੱਖ ਦੇ ਫੋਰ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਕੰਜੇ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਜਾ ਦਬੋਚਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਬਾਜ਼ ਚਿੜੀ 'ਤੇ ਝਪਟਦਾ ਹੋਵੇ। ਗੱਲ ਵਿਚੇ ਦੱਬੀ ਗਈ, ਪਰ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲਿਆ ਲਾਲ ਰੰਗ ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦੋਂ ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਮੀਂਹ ਦੇ ਛੜਾਕਿਆਂ ਨੇ ਉੱਡਦਾ ਰੇਤਾ ਦੱਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਆਥਣੇ ਜਿਹੇ ਸੰਤੋਖ ਸਿੰਘ ਦਾ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਮੁੰਡਾ ਗੰਡਾਸਾ ਲੈ ਕੇ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪਿੱਪਲ ਦੀ ਚੌਕੜੀ 'ਤੇ ਆ ਬੈਠਦਾ ਤੇ ਦੱਬਵੀਂ ਜਿਹੀ ਖੰਘਰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੁੱਛਾਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਕਦੇ ਗੰਡਾਸੇ ਦੀ ਚੁੰਝ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਖੁਭੋਅ ਕੇ ਲੰਮੀ ਸਾਰੀ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਦਾ। ਸੱਜੇ-ਖੱਬੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਝਾਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਸਰਵਣ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦਾ ਘਰ ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਬਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਤੀਜੇ ਅਗਵਾੜ ਸੀ। {{gap}}ਇਹ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਹੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਝਾਲ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਬੰਦੇ ਝਗੜ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, 'ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ 'ਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਿੱਟਿਐ ਇਹ ਪਾਪ। {{gap}}ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਆਖਦਾ, 'ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਗਵਾਡ਼ਾ ਵੀ ਆ ਸਕਦੈ ਕੋਈ। {{gap}}ਤੀਜਾ ਦਲੀਲ ਦਿੰਦਾ, ਹੋਰ ਅਗਵਾਜੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ, ਭਾਈ ਸਾਅਬ, ਗਲੀ ਦੇ ਮੋੜ 'ਤੇ ਸਿੱਟ ਕੇ ਜਾਂਦਾ।<noinclude>{{rh|172||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 2nbbdvjw00c51yp2apafceo3z08obf3 250 49932 226756 140126 2026-07-18T13:07:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਭੀੜੀ ਗਲੀ'''}}}} {{gap}}'ਨੀ ਬੀਬੋ, ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਨਾ ਜਾਈਂ, ਚੰਦਰੀਏ।' ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੋਂ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਕੇ ਮਾਂ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਤਾੜਿਆ। {{gap}}'ਨਹੀਂ ਬੇਬੇ, ਪਤੈ ਮੈਨੂੰ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਐਧਰ ਝਾਲ ਕੰਨੀ ਦੀ ਜਾਊਂਗੀ।' ਕੁੜੀ ਨੇ ਮਾਂ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਕਰਾ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}{{gap}}ਘੁਮਿਆਰ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਓਧਰ ਪਰਲੇ ਅਗਵਾੜ ਮੱਖਣ ਝਿਉਰ ਦੇ ਘਰ ਤੱਕ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ-ਬਰਾਬਰ ਮਸਾਂ ਦੋ ਬੰਦੇ ਤੁਰ ਸਕਦੇ। ਓਧਰੋਂ ਆ ਰਹੇ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਕੋਲ ਦੀ ਏਧਰੋਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਬੰਦਾ ਮੌਢਾ ਵੱਟ ਕੇ ਲੰਘਦਾ। ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਗਲੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬਾਰ ਤਾਂ ਕੀ ਖਿੜਕੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਓਧਰ ਝਿਊਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਏਧਰ ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਗਲੀ ਦੀ ਢਲਾਣ ਨੀਵੀਂ ਹੀ ਨੀਵੀਂ ਹੁੰਦੀ ਆਉਂਦੀ। ਮੀਂਹ ਪਏ ਤੋਂ ਇਹ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ। ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਭੀੜੀ ਗਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹੀ ਨਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਤੁਰ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਤਾਂ ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਤਿਲਕਣ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਫੇਰ ਪਾਣੀ। ਸੁੱਕਾ ਥਾਂ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਟਾਂ ਵੱਟੇ ਤੇ ਫੁੱਟੇ ਹੋਏ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਠੀਕਰੀਆਂ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਖਿੰਡੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਖੁਰਨ ਦੇ ਡਰੋਂ ਹਰ ਕੱਚੀ ਕੰਧ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਚਹੇ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ। {{gap}}ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਜ਼ਾਰ ਵੀ ਸੀ, ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਸ-ਬਾਰਾਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਖ਼ਾਸ-ਖ਼ਾਸ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ-ਖੰਡ, ਚਾਹ, ਗੁੜ ਤੇ ਲੂਣ, ਤੇਲ, ਵਸਾਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੱਪੜਾ ਲੀੜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਨਿੱਕ-ਸੁੱਕ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਠੇਕਾ ਵੀ ਸੀ। ਦਰਜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਲਲਾਰੀ ਵੀ ਬੈਠਦਾ। ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵੀ ਸੀ। ਹਲਵਾਈ ਸੀ। ਬੱਸ ਏਸੇ ਨੂੰ ਬਜ਼ਾਰ ਕਹਿੰਦੇ। ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ-ਕੁੜੀਆਂ, ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ, ਬਹੂਆਂ ਤੇ ਛੋਟੇ ਜੁਆਕ। ਪਿੱਪਲ ਥੱਲੇ ਵਿਹਲੇ ਬੰਦੇ ਤਾਸ਼ ਖੇਡਦੇ। {{gap}}ਘੁਮਿਆਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਦੋ ਅਗਵਾੜ ਪੈਂਦੇ ਸਨ-ਲਾਲੂ ਦੀ ਪੱਤੀ ਤੇ ਬਾਵਿਆਂ ਦਾ ਅਗਵਾੜ। ਦੋਵੇਂ ਅਗਵਾੜ ਪਿੰਡ ਦੇ ਛਿਪਦੇ ਪਾਸੇ ਸਨ ਤੇ ਨੀਵੇਂ ਥਾਂ ਵੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਏਧਰ ਹੀ ਆਉਂਦਾ। ਦੋਵਾਂ ਅਗਵਾੜਾ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਝਾਲ ਜੋੜਦੀ। ਝਾਲ<noinclude>{{rh|ਭੀੜੀ ਗਲੀ||171}}</noinclude> 87e3nfxofga36wuhgxvurby1blhotyr 250 49933 226755 140125 2026-07-18T13:07:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਫੇਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੰਦਾ ਅਚਾਨਕ ਆ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, 'ਦੇਖੋ ਜੀ, ਟਰੱਕ ਦਾ ਭੋਰਾ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਿਆ। ਡਰਾਈਵਰ ਉਤਰ ਕੇ ਭੱਜ ਗਿਆ। ਟਰੱਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਟਰੱਕ ਆਲੇ ਨੇ ਵੱਟਿਆ ਨਹੀਂ। ਓਧਰ ਖ਼ਤਾਨਾਂ ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਟਰੱਕ। ਬੱਸ ਜੀ ਟਰੱਕ ਬਚਾਉਂਦਾ-ਬਚਾਉਂਦਾ ਬੱਸ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਘਬਰਾ ਗਿਆ। ਬੱਸ ਸੀ ਤੇਜ਼। ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਟਰੱਕ, ਖੱਬੇ ਖਤਾਨ। ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਕਿੱਕਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੱਜੀ ਬੱਸ।ਬੱਸ ਜੀ, ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਫ਼ਨਾਹ ਹੋ ਗਈ। ਖ਼ਤਾਨ ਡੂੰਘਾ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਖ਼ਤਾਨ ਚ ਡਿੱਗੀ ਬੱਸ ਕਿਵੇਂ ਬਚਦੀ?' {{gap}}ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਨੇ ਨਹੀਂ, ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਨੇ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, 'ਤਾਂ ਕੀ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਧਮਾਕਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ?' {{gap}}'ਨਾ ਜੀ, ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਤੁਸੀਂ? ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋਇਐ।' {{gap}}'ਐਕਸੀਡੈਂਟ?' {{gap}}{{gap}}'ਹੋਰ ਜੀ। ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਉਡਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿਸੇ ਨੇ। ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋਇਐ ਇਹ ਤਾਂ। ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੰਜਾਹ ਬੰਦੇ ਅੱਖੀਂ ਦੇਖ ਕੇ ਆਏ ਐ।' {{gap}}'ਸੜਕ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਕਾਹਲੇ ਕਦਮੀਂ ਮੈਂ ਘਰ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਤਸੱਲੀ ਦੇ ਭਾਵ ਹਨ। ਘਰ ਆ ਕੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਣ ਲਈ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਖਿੜਿਆ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, 'ਕੀ ਗੱਲ ਜੀ, ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਉਦਾਸ ਚਿਹਰਾ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਾਹਦੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਤੁਹਾਨੂੰ।' {{gap}}'ਭੁੱਖ ਬੜੀ ਲੱਗੀ ਐ। ਰੋਟੀ ਦਾ ਆਹਰ ਕਰ ਛੇਤੀ।' {{gap}}'ਕਿਸ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਖਰ?' ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। {{gap}}'ਓਸ ਸ਼ਹਿਰ ਕੈਂਚੀਆਂ 'ਤੇ ਬੱਸ 'ਚ ਉਹ ਬੰਦੇ ਮਰ ਗਏ ਨਾ, ਜਿਹੜੇ ਚਾਲੀ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦੈ ਉਣੰਜਾ, ਉਹ ਕੋਈ ਬੰਬ ਧਮਾਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋਇਐ। ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਤਾਂ ਹੁੰਦੇ ਈ ਰਹਿੰਦੇ ਐ।' {{gap}}ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਮੈਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਫੇਰ ਖੋਲ੍ਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਮੁੰਡਾ ਬਾਹਰੋਂ ਆ ਕੇ ਸਾਹੋ-ਸਾਹ ਹੋਇਆ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, 'ਹੈਂ-ਹੈਂ ਮੰਮੀ, ਹੈਂ ਪਾਪਾ..' ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, 'ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਓਸ ਬੱਸ ਚ ਨੌ ਬੰਦੇ ਸੀ।' ਉਹ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਨੌਂ ਦੇ ਨੌਂ ਬੰਦਿਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਛੇ ਆਦਮੀ, ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਬੱਚਾ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਮੈਚ ਜ਼ੋਰ-ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਕੂਲ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉਸ ਬੱਸ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ। ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਕੀ ਆਖੂਗਾ? ਕਿੱਡਾ ਮੂਰਖ਼ ਆਦਮੀ ਐ। ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਚਾਹੇ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਨਾਲ, ਬੰਦੇ ਤਾਂ ਮਰ ਗਏ ਨਾ।' {{gap}}ਪਰ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ, ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ, ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਰੇ। ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਨਾਲ ਮਰਨਾ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ, ਅੱਜ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ।<noinclude>{{rh|170||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> r3yj5bpvme5ayhsd20toc4pqjitnqfr 250 49934 226754 140122 2026-07-18T13:07:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਘਰਵਾਲੀ ਚਾਹ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਕੋਲ ਰੱਖ ਗਈ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਰੱਖ ਗਈ। ਆਈ ਹੈ, ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਬਣ ਗਈ। ਪੀਤੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਸੋਚੀ ਜਾਨੇ ਓਂ?' {{gap}}ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, 'ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ?' {{gap}}'ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਐਂ? ਉਹ ਉਲਟਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। {{gap}}'ਪੰਜਾਹ-ਪਚਵੰਜਾਤਾਂ ਸੀਟਾਂ ਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਖੜ੍ਹੇ ਤੇ ਅੱਧ-ਬੈਠੇ ਅਲੱਗ। ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਚ ਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਐ। ਸੱਤਰ-ਅੱਸੀ ਬੰਦੇ ਮਰ ਗਏ ਹੋਣੇ ਐ।' {{gap}}'ਓਹੋ ... ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਇਹੀ ਸੋਚੀ ਜਾ ਰਹੇ ਓਂ?' ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲੀ ਹੈ। {{gap}}'ਕਿਉਂ? ਇਹ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ?' {{gap}}'ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ ਸੀ।' {{gap}}'ਕਿਸ ਦਿਨ?' {{gap}}'ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਜਿੱਦਣ ਕਤਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਪਤੈ ਕੀ ਆਖਿਆ ਸੀ ਮੈਨੂੰ?' {{gap}}'ਕੀ ਆਖਿਆ ਸੀ?' {{gap}}'ਅਖੇ, ਤੂੰ ਰੋਟੀ ਕਿਉਂ ਨ੍ਹੀਂ ਖਾਂਦੀ। ਤੇਰੀ ਕਿਹੜਾ ਉਹ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ। ਹਾਂ ਫੇਰ, ਠੀਕ ਆਖਿਆ ਸੀ ਮੈਂ। {{gap}}'ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਈ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਾਹ ਪੀਣੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਮੈਂ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਠੰਡੀ ਚਾਹ ਪੀਣ ਲੱਗਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਸੋਈ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਮੁੰਡਾ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਅਕਹਿ ਜਿਹੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਲੀ ਗਿਲਾਸ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਗਲੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸੜਕ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ ਤੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਬੰਦੇ ਵੀ ਮੁੜ ਆਏ ਹਨ। {{gap}}ਹੁਣ ਖ਼ਬਰ ਗਰਮ ਹੈ, 'ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਹੀ ਚਾਲੀ ਬੰਦੇ ਮਰ ਗਏ। ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਸੱਤਰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਐ, ਓਸੇ ਸ਼ਹਿਰ।' {{gap}}ਤੀਹ ਸਵਾਰੀਆਂ ਜਾਨੋਂ ਬਚ ਗਈਆਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਬੰਦੇ ਤਾਂ ਦੋ ਵੀ ਜੇ ਮਰ ਜਾਣ ਤਾਂ ਕਿੱਡੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂ ਚਾਲੀ ਸਨ। ਇਕਦਮ ਚਾਲੀ ਜਣੇ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਮਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਹੋਣਗੇ, ਸਿੱਖ ਵੀ ਹੋਣਗੇ, ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬੱਸ ਹਿੰਦੁਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਫੇਰ ਕੋਈ ਆ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਚਾਲੀ ਨਹੀਂ ਜੀ, ਬੰਦੇ ਉਣੰਜਾ ਮਰੇ ਐ। ਆਪ ਗਿਣ ਕੇ ਆਇਐ ਜੋ, ਉਹਨੇ ਦੱਸਿਐ ਮੈਨੂੰ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, 'ਕੰਡਕਟਰ ਬਚ ਗਿਆ ਜੀ। ਡਰਾਈਵਰ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ।<noinclude>{{rh|ਹਾਲਾਤ||169}}</noinclude> 1ghx4txpf1iauktih549kv7191gl4mi 250 49935 226753 140121 2026-07-18T13:07:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਛਿੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣ ਗਿਆ? ਹਣ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਰੋਟੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈਣਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਬੱਸ ਐਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹ ਆਉਂਦਾ ਰਹੇ। {{gap}}ਫੇਰ ਵਿਵੇਕ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਇਹੀ ਤਾਂ ਚਾਲ ਸੀ ਸਰਮਾਏਦਾਰੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੀ। ਚਾਲ ਚੱਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।' ਇਹੀ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਸ਼ੈਤਾਨ ਸਰਮਾਏਦਾਰ। ਬਈ ਕਮਾਲ! ਲੜਾਈ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਨਾ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਸੇਕ ਕਿੰਨਾ ਭਖ਼ ਉੱਠਿਆ ਹੈ। ਕਿਧਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਮਾੜਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕੁੱਤਿਆਂ-ਬਿੱਲੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ। ਦੋ ਅਣਪਛਾਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ। ਕੇਸ ਦਰਜ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੜਤਾਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਆਮ ਹਿੰਦੂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਕਾਹਨੂੰ ਜੰਮਣਾ ਸੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ?' {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਆਮ ਸਿੱਖ ਝੁਰਦੇ, 'ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਨ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦਿੱਲੀ, ਕਾਨਪੁਰ ਤੇ ਕਲਕੱਤਾ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵਸੇ ਰਫ਼ਿਊਜ਼ੀ ਸਿੱਖ ਮੱਥਾ ਫੜ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਮਸਲੇ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਕੀ ਸਬੰਧ? ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਦੂਜਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਨੇ।' {{gap}}ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਤਾਲੀ ਦੇ ਫ਼ਸਾਦ ਦੇਖੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਆਖਦੇ, 'ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੰਗਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਕਟਾ-ਵਢੀ ਤਾਂ ਪਾਸਕੂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਸਿਰ ਚਕਰਾ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਥਿਊਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਸਭ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ? {{gap}}ਕੋਈ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਸਭ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੀ.ਆਈ.ਏ. ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਐ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦੈ, ਇੰਡੀਆ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪੰਜਾਬ ਟੁੱਟ ਕੇ ਖਾਲਿਸਤਾਨ ਬਣੇ, ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਮੁਲਕ।' {{gap}}ਕੋਈ ਹੋਰ, 'ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਖ਼ੁਦ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਐ ਜੀ। ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤਿਵਾਦੀ ਸਿੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਸਿੱਖ ਕਦੋਂ ਸੀ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਨਿਕਲੇ। ਸੁੰਨਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।' {{gap}}ਤੇ ਕੋਈ ਜਣਾ ਆਪਣਾ ਤਰਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ, ਇਹ ਸਭ ਕਾਂਗਰਸ ਆਪ ਕਰਵਾ ਰਹੀ ਐ, ਭਾਈ ਸਾਅਬ। ਚਾਹੁੰਦੀ ਐ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਹਿੰਦੂ ਵੋਟ ਸੌ ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦੋ ਝੋਲੀ ਆ ਡਿੱਗੇ।' {{gap}}ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਦੋਸ਼, 'ਅਤਿਵਾਦ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਆਪ ਪੈਦਾ ਕੀਤੈ।' {{gap}}ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਮੰਗ, 'ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤਿਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇਆਮ ਕੰਡੈਮ ਕਰੇ। {{gap}}ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ, 'ਅਜੀਬ ਕਹਾਣੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਪੰਜਾਬ ਵੀ। ਕਿਸੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵੀ ਕੋਈ ਤੰਦ ਫੜ ਕੇ ਇਹ ਗੁੱਥੀ ਸੁਲਝਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਅਜੀਬ ਮਾਹੌਲ ਐ। ਅਜੀਬ ਹਾਲਾਤ ਨੇ।'<noinclude>{{rh|168||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 4gl4iewtaf8imihn24b3vkdc43nd21x 250 49936 226752 140120 2026-07-18T13:07:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ-ਦੋਸਤ ਦਾ ਖ਼ਤ, ਸੱਚ ਜਾਣ, ਅੰਦਰੋਂ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ, ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਿਚੋਂ ਜਿਉਂਦੇ ਸੜ ਰਹੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਮੁਸ਼ਕ ਮਾਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਮੂਹਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਓਵੇਂ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹੋਣ। ਆਪਣੇ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਦਿਨ-ਕਟੀ ਕਰਨ? ਨਾ ਅਸੀਂ ਸਿੱਖ, ਨਾ ਹਿੰਦੂ, ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਨਾ ਬਾਹਮਣ, ਨਾ ਜੱਟ, ਨਾ ਚੂਹੜੇ। ਕਿੱਧਰ ਜਾਈਏ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਭੈਣ ਦੇ ਖ਼ਸਮਾਂ ਲਈ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਜੇ ਕੋਈ ਹਿੰਦੂ ਮਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਅੰਦਰਲਾ ਕੁਝ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਮਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਅਸੀਂ ਅੰਦਰੋਂ ਮਰਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ ਮਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਅਸੀਂ ਹੀ ਹਾਂ। ਅਸੀ ਘਰ ਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ-ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਘਰ ਪੰਜ ਦਿਨ ਛੁਪੇ ਰਹੇ। ਸਭ ਨੇ ਇਉਂ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਜਮਨਾਂ ਪਾਰ ਸ਼ਾਹਦਰੇ ਵੱਲ ਤੂੰ ਦੇਖਿਆ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸੰਘਣਾ ਤੇ ਨਿਮਨ ਪੱਧਰ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਹੈ। ਉੱਧਰ ਬਹੁਤ ਘਾਣ ਹੋਇਆ। ਇੱਧਰ ਝੁੱਗੀਆਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਮਿਲਿਆ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਸਾਰੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਜੋ ਸਿੱਖ ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੂ. ਪੀ., ਬਿਹਾਰ, ਦਿੱਲੀ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਕੋਈ ਰਸਾਇਣ ਵੰਡੀ ਗਈ, ਜੋ ਜਿਉਂਦੇ ਬੰਦੇ 'ਤੇ ਭੁੱਕ ਕੇ ਤੀਲੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਹ ਭੜੱਕ ਕਰਕੇ ਮੱਚਿਆ ਨਹੀਂ। ਝੁੱਗੀਆਂ-ਝੌਪੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਾਬ, ਪੈਸੇ, ਸਰੀਏ, ਪਟਰੌਲ, ਮਾਚਸਾਂ ਦੇ ਕੇ ਤੋਰੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਿੱਖ ਫੂਕੇ, ਫੇਰ ਨੇੜੇ ਦੀਆਂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ 'ਤੇ ਧਾਵੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। {{gap}}ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਿਹੇ ਚੰਦਰੇ ਦਿਨ ਸਨ। ਸਿੱਖਾਂ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਵਣੀ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਕੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਨ-ਮਾਲ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਗਊ-ਗਰੀਬ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖ਼ੁਦ ਰੱਖਿਆ ਮੰਗਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਮੈਂ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਆ ਬੈਠਾ ਹਾਂ। ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ ਹਾਂ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤਾਂ ਇਹ ਬਣ ਨਾ ਸਕੀ। ਫੇਰ ਇਹ ਹੁਣ ਦਹਿਸ਼ਤ ਕਾਹਦੀ? ਹਿੰਦੂ ਵੀ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਿੱਖ ਵੀ ਮਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜ਼ਮਾਨਾ ਕਿੰਨਾ ਨਾਜ਼ਕ ਆ ਗਿਆ। ਕਿਧਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਵਾਪਰ ਜਾਵੇ ਚਾਹੇ। ਤੁਸੀਂ ਸੜਕ ਤੇ ਭਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰ ਦਾ ਠੇਡਾ ਕਿਸੇ ਇੱਟ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਧੜਕ ਉੱਠੇਗਾ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹ ਇੱਟ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਕੋਈ ਬੰਬ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੈ ਤਾਂ ਬੰਬ ਹੀ, ਪਰ ਇੱਟ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਆਖ਼ਰ ਸਭ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਪੁਰਾਣੇ ਦਿਨ ਮੁੜ ਕੇ ਕਦੋਂ ਆਉਣਗੇ? ਅਸੀਂ ਭੁੱਖੇ-ਨੰਗੇ ਸਹੀ, ਪਰ ਅਮਨ ਅਮਾਨ ਨਾਲ ਤਾਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸੀ। ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਤਾਂ ਆਰਥਿਕ ਨਾ-ਬਰਾਬਰੀ ਵਿਰੁੱਧ<noinclude>{{rh|ਹਾਲਾਤ||167}}</noinclude> 2wg0sd2qalhg9ko611h77nv1w360qz5 250 49937 226751 140119 2026-07-18T13:06:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਗਲਾ ਸੋਚਦਾ, ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਪਿਆ ਹੈ, ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਵਿੱਚ ਆਨ ਕੀਤੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਫਟਿਆ ਨਹੀਂ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਟਰਾਂਜਿਸ਼ਟਰ ਕਾਹਨੂੰ ਸਨ, ਟਰਾਂਜਿਸ਼ਟਰ ਦੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਖੋਲ੍ਹ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬੰਬ ਹੁੰਦਾ। ਪਲੀਤਾ ਅੱਗ ਫੜਦਾ ਤੇ ਉਹ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ। ਅਜੀਬ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਸੀ। ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ-ਬੰਬ ਨਾ ਹਿੰਦੂ ਦੇਖਦਾ, ਨਾ ਸਿੱਖ, ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਲਈ ਬੰਬ ਸੀ ਤੇ ਉਡਾ ਦਿੰਦਾ। {{gap}}ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਇੱਕ ਹਾਸ ਵਿਅੰਗ ਲੇਖਕ ਨੇ ਲਤੀਫ਼ਾ ਘੜਿਆ, ਅਖੇ, 'ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਹਰੋਂ ਕਿੱਧਰੋਂ ਲਾਸਟ ਬੱਸ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਤੜਕੇ ਉੱਠ ਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਭੱਜਿਆ ਬੱਸ-ਸਟੈਂਡ ਨੂੰ ।ਜਾ ਕੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਬੱਸ ਓਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਓਸ ਸੀਟ ਤੇ ਮੇਰਾ ਟਰਾਂਜਿਸ਼ਟਰ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਕੁਝ ਵੀ ਮਾੜਾ ਵਾਪਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਤੱਕ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਦਹਿਸ਼ਤ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨ ਕੱਟਣੇ ਔਖੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਅਜੀਬ ਮਾਹੌਲ ਹੈ। ਅਜੀਬ ਦਹਿਸ਼ਤ ਹੈ। ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਫਸਾਦ ਭੜਕ ਪੈਣ ਤਾਂ ਕਿ ਅਗਲਿਆਂ ਦਾ ਉੱਲੂ ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਲੱਗਦਾ ਤਾਂ ਇੰਝ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਜੋ ਇੱਕ ਹਨ। ਭਰਾ-ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਤਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।ਤੇ ਫਿਰ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਹਿੰਦੂ-ਸਿੱਖ ਲੜਾਈ ਬਿਲਕੁੱਲ ਨਹੀਂ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੈ, ਕੇਂਦਰੀ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ। ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਲੜਾਈ, ਪਾਰਟੀ ਚਾਹੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ, ਕੇਂਦਰ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਰਹਿਣੀ ਹੈ। ਪਰ ਦਹਿਸ਼ਤ ਪਸੰਦਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਹਨ? ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਾਹ ਵਾਸਤਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਤ੍ਰਾਹ ਨਿਕਲ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਤਾਂ ਪਾਗਲ ਹਾਸੀ ਹੱਸਣ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਹੋਈ ਬਈ, ਇੱਕ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਦੋ ਜਣੇ ਸਵਾਰ ਹਨ। ਅਗਲਾ ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਛਲਾ ਸਟੇਨਗੰਨ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਭੀੜ ਤੇ ਤੜ... ੜ....ੜ ਗੋਲੀਆਂ ਦਾ ਛਾਣਾ ਦੇ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਚਾਹੇ ਹਿੰਦੂ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਸਿੱਖ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਮੁਸਲਮਾਨ। {{gap}}ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ... ਬੱਸ ਡਰਾਈਵਰ ਦੀ ਧੌਣ 'ਤੇ ਰਿਵਾਲਵਰ ਦੀ ਨੋਕ ਹੈ। ਬੱਸ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲਹਿ ਕੇ ਉਜਾੜ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਖੜ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੰਗੇ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਥੱਲੇ ਉਤਰ ਆਓ ਤੇ ਫੇਰ ਦੂਜੇ ਬਿੰਦ ਸਭ ਭੁੰਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਅਤਿਵਾਦ ਦੀ ਸਿਖ਼ਰ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦਾ ਕਤਲ। ਤੇ ਫੇਰ ਅਗਲਾ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਤੋਬਾ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਬਲਿਊ ਸਟਾਰ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਠਾਰਾਂ<noinclude>{{rh|166||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> tuu2cf523tehteefhd90ryfsmj1lhbi 250 49938 226750 140069 2026-07-18T13:06:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਹਾਲਾਤ'''}}}} {{gap}}ਅੱਗ ਲੱਗਣ ਵਾਂਗ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਬਰ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ ਕਿ ਨੇੜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੈਂਚੀਆਂ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬੱਸ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ। ਇੱਕ ਵੀ ਸਵਾਰੀ ਜਿਉਂਦੀ ਨਹੀਂ ਬਚੀ। ਸਭ ਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦਮ ਤੋੜ ਗਏ। ਡਰਾਈਵਰ ਤੇ ਕੰਡਕਟਰ ਵੀ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਦੂਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਕੈਂਚੀਆਂ ਵੱਲ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਸਕੂਟਰ, ਮੋਟਰ ਸਾਈਕਲ, ਮੋਪਿਡ ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਭਜਾ ਕੇ ਲੈ ਗਏ ਹਨ। ਕੋਈ ਜਿਸ ਦਾ ਹੋਰ ਵਸੀਲਾ ਨਾ ਬਣਿਆ, ਅਗਲੀ ਬੱਸ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਲੋਕ ਤਮਾਸ਼ਬੀਨ ਵੀ ਹਨ। ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਆਖ਼ਰ ਇੰਝ ਹੋਇਆ ਕਿਵੇਂ? ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਗਏ ਹਨ, ਮੋਢੀ ਕੈਮਰੇ ਲਟਕਾ ਕੇ। {{gap}}ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਕੂਲੋਂ ਛੁੱਟੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਕੇ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਕ੍ਰਿਕਟ ਦਾ ਮੈਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਨੂੰ ਪੋਸਟਮੈਨ ਦੇ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੱਸ ਫੇਰ ਕੀ, ਸਾਡਾ ਕਾਲਜੀਏਟ ਮੁੰਡਾ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਦੌੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਦਰਾਂ-ਵੀਹ ਮਿੰਟ ਬਾਅਦ ਜਾਂ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਗਲੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਸੜਕ ਦੇ ਚੌਰਹੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਆਉਂਦੇ-ਜਾਂਦੇ ਵਾਕਿਫ਼ਕਾਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਬੱਸ ਦੁਰਘਟਨਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਹਰ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿੰਨੇ ਮੂੰਹ ਓਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ। ਸਾਡੇ ਮੁੰਡੇ ਕੋਲ ਸਾਈਕਲ ਹੈ। ਉਹ ਪੈਡਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਔਧਰ ਨੂੰ ਭੱਜ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਪੈਡਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਐਧਰ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਣੀਆਂ-ਸੁਣਾਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਘਰ ਆ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, 'ਹੈਂ ਮੰਮੀ, ਹੈਂ ਪਾਪਾ; ਉਹਦਾ ਸਾਹ ਨਾਲ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਰਲਦਾ। {{gap}}ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ, ਜੋ ਹੁਣ ਲੱਗਭਗ ਪੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਬੰਬ ਸੀ। ਚੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਬੱਸ ਤਬਾਹ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}'ਬੰਬ ਤਾਂ ਫੇਰ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟ-ਬੰਬ ਈ ਹੋਊਗਾ? ਕੋਈ ਆਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦਹਿਲ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ-ਦੋ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟਰਾਂਜਿਸ਼ਟਰ-ਬੰਬ ਚੱਲੇ ਸਨ। ਪਲਾਂ-ਛਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਜਾਨਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ<noinclude>{{rh|ਹਾਲਾਤ ||165}}</noinclude> 6cqbq4u2fg3d6rfrhyz7k7jufbrp9c6 250 49939 226749 140068 2026-07-18T13:06:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਉਹ ਚਾਰ ਜੀਅ ਹਨ। ਉਹ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੰਦ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੰਦ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਸ-ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣੀ ਆਉਂਦੀ। ਉਹਦੀ ਪੰਜਾਬੀ 'ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਉਹਨੂੰ ਛੇੜਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਖਿੱਝਾਂ ਪਾ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ। ਘਰ ਆ ਕੇ ਕੁੜੀ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹਾਲ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਮਰ ਜਾਣਗੇ। ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਡੰਗਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ ਵੀ ਨਦੀਦ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਘਰ ਦਾ ਮਕਾਨ ਤੇ ਨਾ ਕਮਾਈ। ਇਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਓਪਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਲੱਗ। {{gap}}ਨਿੱਤ ਵਾਂਗ ਉਹਨੇ ਅੱਜ ਵੀ ਆਪਦਾ ਦੋ ਸੈੱਲਾਂ ਵਾਲਾ ਟੁੱਟਿਆ-ਤਿੜਕਿਆ ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ। ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਨੇੜੇ ਨਹਿਰ ਦੀ ਪਟੜੀ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇੱਕ ਸਾਈਕਲ ਸਵਾਰ ਦੋਧੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਦੋਧੀ ਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦਮ ਤੋੜ ਗਿਆ। ਮੋਗੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਘਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਸਰੇ-ਬਜ਼ਾਰ ਸੜਕ ਤੇ ਭੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਿੱਤ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਆਦਤ ਪੈ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਇਹ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਕੰਬਦਾ। {{gap}}ਆਪਣੇ ਪਿੰਡੋਂ ਚੱਲਣ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਲਕਾ-ਤੁਕਾ ਲੱਦ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੰਦਰੇ ਲਾ ਕੇ ਚਾਬੀਆਂ ਆਪਣੇ ਗਵਾਂਢੀ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਅਖਿਆ ਸੀ, 'ਜੈਲਿਆ ਭਰਾਵਾ, ਆਹ ਫੜ ਚਾਬੀਆਂ। ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕੀ ਪਤਾ, ਕੀਹ ਐ ਮੁੜ ਕੇ ਆ ਜਾਈਏ, ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਤੂੰ ਮਾਲਕ ਏਸ ਘਰ ਦਾ।' {{gap}}ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗਿੱਲੀਆਂ ਸਨ, ਨੰਦ ਭਾਈ, ਦੇ ਜਾ ਚਾਬੀਆਂ। ਤੇਰੀ 'ਮਾਨਤ ਐ ਤੇਰਾ ਘਰ। ਜਿਹੜਾ ਕੁਝ ਛੱਡ ਗਿਐ, ਹੱਥ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੌਣ ਨੀਂ ਦੇਣਾ ਮੈਂ। ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ ਚਾਬੀਆਂ ਫੜ ਲਈਂ ਆਣ ਕੇ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਥੇਰਾ ਸਮਝਾਇਆ ਤੈਨੂੰ, ਤੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਖੜ੍ਹਦਾ ਤਾਂ, ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ।' {{gap}}ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ, ਬੱਸ ਇੱਕ ਦਿਨ ਨੰਦ ਲਾਲ ਤੜਕੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਪਿੰਡੋਂ ਨਿਕਲ ਤੁਰਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਉਹਨੇ ਫੇਰ ਟਰੱਕ ਭਾੜੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਟਰੱਕ ਤੇ ਲੱਦ ਲਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ, ਆਪਣੇ ਘਰ, ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਸ਼ਾਮ ਕੀ, ਚਾਹੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਕਾਹਦਾ ਡਰ? {{gap}}ਮਾਂ-ਧੀ ਡਰਾਈਵਰ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੰਦ ਟਰੱਕ ਦੇ ਉਤੇ ਜਾਕੇ ਟੂਲ-ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਅੱਧ ਲੇਟਿਆ ਜਿਹਾ ਬੈਠ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਕਾਨ-ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕਮਰਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਨੰਦ ਲਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਚੰਗਾ ਭਾਈ ਸਾਅਬ, ਏਥੇ ਭੁੱਖੇ ਮਰਨ ਨਾਲੋਂ, ਜੇ ਮਰਨਾ ਈ ਹੋਇਆ, ਓਥੇ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਖਾਂਦੇ-ਪੀਂਦੇ ਤਾਂ ਮਰਾਂਗੇ।<noinclude>{{rh|164||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 928i01th2174gzr6uzhi6hmrno37i60 250 49940 226748 140067 2026-07-18T13:06:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਨੰਦ ਲਾਲ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੰਦ ਸਵੇਰੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਪਿੰਡਾਂ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਵਿਚੋਂ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਸਾਈਕਲ ਲੱਦ ਕੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਫਿਰ ਕੇ ਸਬਜ਼ੀ ਵੇਚਦਾ। {{gap}}ਨੰਦ ਲਾਲ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਕੈਂਸਰ-ਰੋਗ ਜਿਹਾ ਇੱਕ ਡਰ ਬੈਠ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਪਿਓ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੋਈ ਕਤਲ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ-ਉਹਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ। ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਏ ਬਗੈਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਕਿਧਰੇ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਇਹ ਹਨੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲੇ ਨਾਗ ਵਾਂਗ ਡੁੱਸ ਲਵੇਗਾ, ਪਰ ਕਤਲ ਤਾਂ ਚਿੱਟੇ ਦਿਨ ਵੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਹੋਣ ਹੀ ਨਾ, ਰਾਤ ਹੀ ਰਾਤ ਹੋਵੇ। ਕਿਉਂ ਨਾ ਉਹ ਇਸ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਲੈਣ, ਪੰਜਾਬ ਹੀ ਛੱਡ ਜਾਣ। ਸਾਰਾ ਪੰਜਾਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਤ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਆਂ ਲੰਬੀ ਰਾਤ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸਾਰਾ ਚਾਨਣ ਹੀ ਚਾਨਣ। {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਇਸ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫੇਰ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਨੰਦ ਲਾਲ ਤਾਂ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਹਿੰਦੂ ਭਰਾਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੋਈ ਨਾ। ਸਭ ਹਿੰਦੂ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਹਨ, ਭਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿੱਥੋਂ ਆਵੇ। ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਤਾਂ ਹੈ, ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣ ਦਾ ਬੁਰਾ ਅਹਿਸਾਸ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਿੰਦੂ ਹੋਣਾ ਬੁਰਾ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇੱਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣਾ ਬੁਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੇਠ ਤਿਪਰ ਚੰਦ ਉਹਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਤੇਰਾ ਦੁਜੇ ਨੌਕਰਾ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਝਗੜਾ ਰਹਿੰਦੈ। ਤੇਰੇ। ਵਿੱਚ ਈ ਕੋਈ ਨੁਕਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਐਨੇ ਨੌਕਰ ਸਾਰੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੂਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਆਪਣਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ, ਭਾਈ।' {{gap}}ਕਿੱਧਰ ਜਾਵੇ ਨੰਦ ਲਾਲ, ਕੀ ਕਰੇ? ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਅਜਿਹੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਨੌਕਰ ਰੱਖ ਲਵੇ। ਉਹ ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਜਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, 'ਜ਼ਰੂਰਤ ਨਹੀਂ, ਬਾਈ।' ਜਾਂ, 'ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਫਾਲਤੂ ਹੈ। {{gap}}ਨੰਦ ਲਾਲ ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹਲਾ ਘਰ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਲਕ ਮਕਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਕਿਰਾਇਆ ਪੇਸ਼ਗੀ ਲੈ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਅਗਲੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਉਹ ਪੇਸ਼ਗੀ ਕਿਰਾਇਆ ਕਿੱਥੋਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਮਰਾ ਹੀ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੰਦ ਵੀ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਬੁਝਿਆ-ਬੁਝਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡਣ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਕੀ ਹੁੰਦੈ, ਬਾਈ ਜੀ, ਬੈਠੇ ਰਹੋ। ਹਨੇਰੀ ਐ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗੀ।' {{gap}}ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਸੀ, 'ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਉਮਰ ਐ। ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦਾ ਕੀ ਬਹੂ-ਪਤਾ? ਇਹਨੂੰ ਹਵਾ ਦੀ ਕੀ ਪਛਾਣ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖੀ ਐ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੰਤਾਲੀ ਸੁਣਿਆ ਹੋਇਐ, ਭਾਈ। ਹੂੰਝਾ ਈ ਫਿਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੀਹਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਸੀ ਆਖਾਂਗੇ?'<noinclude>{{rh|ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ||163}}</noinclude> 8ulbk5ffx4e6wv0cn0jd51twptez299 250 49941 226747 140066 2026-07-18T13:06:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਆਇਆ ਹੈ ਵਿਚਾਰਾ-ਹਿੰਦੂ ਪੰਜਾਬੀ ਭਰਾ ਹੈ। ਪਰ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਨੌਕਰ ਨੰਦ ਲਾਲ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਐਨਾ ਉਛਾਲ ਕਿਉਂ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂੰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਅੱਖਰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਚੁਭਦਾ ਹੈ। ਉੱਧਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਾਂ ਇਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਆਇਆ-ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸੇਠ ਵਲਾਇਤੀ ਰਾਮ ਤਿਪਰ ਚੰਦ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਡਾ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਕੱਪੜੇ ਦਾ। ਵਲਾਇਤੀ ਰਾਮ ਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿਆਣਾ ਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨੌਕਰ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਇੰਝ ਬੈਠਦਾ ਤੇ ਇੰਝ ਗਾਹਕ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੇਠ ਵਲਾਇਤੀ ਰਾਮ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਈ-ਭਤੀਜਾ। ਪਰ ਏਥੇ ਆ ਕੇ-ਏ ਪੰਜਾਬੀ, ਕੈਸਾ ਕਰਤਾ? ਕੱਪੜਾ ਪਕੜਾਨਾ ਨਹੀਂ ਆਤਾ ਕਿਆ?' ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ-ਯੇਹ ਸਾਲੇ ਸਬ ਏਕ ਸੇ ਹੈ। ਅੰਦਰ ਸੇ ਯੇਹ ਬੀ ਉਗਰਵਾਦੀ ਲੱਗਾ। ਆਂਖ ਦੇਖੋ ਕੈਸਾ ਨਿਕਾਲ। ਦਾੜ੍ਹੀ ਬੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪਗੜੀ ਬਾਂਧੇ, ਚਾਹੇ ਇਸ ਜੈਸਾ ਬਾਲ ਕਟਵਾ ਕੇ ਰਖੇ, ਇਨਕਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਬਾਬਾ... ਬਚ ਕੇ ਰਹਿਨਾ ਸਾਲੇ ਸੇ ...ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਹੱਸੇ ਹਨ। {{gap}}ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਟਿਕਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ। {{gap}}ਉਹਦਾ ਆਪਣਾ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਰਮ ਰਹਿ ਕੇ ਦਿਨ ਕੱਟ ਲਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਰੇੜ੍ਹੀ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਣ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ। ਓਸ ਢਾਂਗੇ ਜਿਹੇ ਬਿਸ਼ੰਭਰ ਦਾਸ ਨੇ ਅੱਜ ਫੇਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੰਦ ਨੂੰ ਕੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਖੇ ਜੀ-ਤੁਮ ਉੱਚਾ ਕਿਉਂ ਬੋਲਤਾ ਇਤਨਾ। {{gap}}'ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਕੇ ਹੋਕਾ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਸਬਜ਼ੀ ਲੈਣ ਕੌਣ ਆਵੇਗਾ?' {{gap}}ਨੰਦ ਲਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੰਦੂ ਹੈ। ਉਹਦੇ ਲਈ ਇਹ ਕਸ਼ਟ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਸਾਸ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 'ਹਿੰਦੂ ਹੈ। ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ 'ਪੰਜਾਬੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਕੋਲ ਉਹਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਮੀਲ ਦੂਰ ਸਾਹ ਸੂਤ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਆਤੰਕ ਤਾਂ ਹਰ ਪਿੰਡ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਹਿੰਦੂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦੂਰ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ ਉਤਰ ਗਈ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਠ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸੇ ਹਨ। ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਬਚਾਓ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਕੁਝ ਬਹੁਤੇ ਫੇਰ ਵਾਪਸ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਆਈਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋੜ ਕੇ ਲੈ ਗਈਆਂ। ਅਖੇ, 'ਤੁਹਾਡੇ ਬਗੈਰ ਸਾਡਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਬਹੁਤ ਤੱਤੇ ਵਗੇ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਹੀ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਸੇ। ਅਖੇ, ਓਥੇ ਆਪਣੇ ਹਿੰਦੂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗੇ।' {{gap}}ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨਿੱਤ ਸਵੇਰੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾਂ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਸੇਠ ਵਲਾਇਤੀ ਰਾਮ ਤੋਂ ਚਾਬੀ ਲੈ ਕੇ ਦੁਕਾਨ ਓਹੀ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਿੱਤ ਦਾ ਕਾਰ-ਵਿਹਾਰ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦਾ।ਉਹ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅੱਠ ਵਜੇ ਹੀ ਪਿੰਡ ਮੁੜਦਾ।<noinclude>{{rh|162||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 30t2712v495evv20k6ofag5bwyd7fob 250 49942 226746 140065 2026-07-18T13:06:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ'''}}}} {{gap}}'ਚਲੇ ਆਓ, ਚਾਰ ਰੁਪਏ! ਗੋਭੀ ਚਾਰ ਰੁਪਏ ਕਿੱਲੋ।' ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰੇੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਅੱਧਖੜ੍ਹ ਆਦਮੀ ਨੇ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਕੱਢਿਆ। {{gap}}'ਆ ਜਾਓ, ਚਾਰ ਰੁਪਈਏ। ਗੋਭੀ ਦਾ ਫੁੱਲ ਵੀ ਦੇਖੋ, ਟਹਿ-ਟਹਿ ਕਰਦਾ। ਚੁੱਕੇ ਜੀ, ਚਾਰ ਰੁਪਏ ਕਿੱਲੋ!' ਪਹਿਲੇ ਰੇੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਖੜ੍ਹੇ ਦੂਜੇ ਰੇੜ੍ਹੀ ਵਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੋਰ ਉੱਚਾ ਟੁਣਕਵਾਂ ਬੋਲ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਉੱਚੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲਾ। ਗਾਹਕ ਕੋਈ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਨਵੀਂ ਰੁੱਤ ਦੀ ਸਬਜ਼ੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਆਈ ਹੈ। ਐਨੇ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਦੀ ਗੋਭੀ ਹਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਨਵੀਂ ਸਬਜ਼ੀ ਖਾਧੀ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਇਸ ਵਾਰ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਉੱਚਾ ਟੁਣਕਵਾਂ ਬੋਲ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਅੱਧਖੜ੍ਹ ਆਦਮੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੋਲ ਰੋਕ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਰੇੜ੍ਹੀ ਵੱਲ ਚੁੱਪ ਕੀਤਾ ਹੀ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਦੋ ਥੱਪੜ ਧਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਕੜਕਿਆ ਹੈ, 'ਸਾ... ਲਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਕਹੀਂ। ਉਧਰ ਹੀ ਰਹਿਤਾ, ਪੰਜਾਬ ਮੈਂ। ਯਹਾਂ ਆ ਕੇ ਹਮਾਰਾ ਧੰਦਾ ਖਰਾਬ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਬੋਲ ਮਤ। ਸੀਧਾ ਹੋ ਕੇ ਬੇਚ ਲੇ ਬਿਕਤਾ ਹੈ ਤੋ' {{gap}}ਮੁੰਡਾ ਕੰਨ ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੱਧਖੜ੍ਹ ਆਦਮੀ ਵੱਲ ਡੌਰ ਹੋ ਕੇ ਝਾਕਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। ਨੰਦ ਲਾਲ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਨੌਕਰ ਸੀ। ਹੋਰ ਨੌਕਰ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਪੰਜਾਬੀ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਹੈ। ਦੁਕਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੇਠ ਤਿਪਰ ਚੰਦ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਐਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਬਾਪ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹਦੀ ਇਹ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਚੱਲ ਨਿਕਲੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਓਧਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵੀ ਏਧਰ ਹੀ ਹਨ। ਸੇਠ ਤਿਪਰ ਚੰਦ ਘਰ ਦੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਗਾਂਹ ਉਹ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ-ਘਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਸ਼ਾਇਦ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਹੀ ਲਗਾਓ ਸੀ ਜਾਂ ਫੇਰ ਸੇਠ ਤਿਪਰ ਚੰਦ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਿ ਉਹ ਨੇ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਤਰਸ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਉੱਧਰੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ<noinclude>{{rh|ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ||161}}</noinclude> 5f0ilava3muwyidy89o2zf0ix27eje3 250 49943 226738 140028 2026-07-18T13:05:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹੀ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਨੌਕਰੀ ਆਦਿ ਦੀ ਖ਼ਾਹਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਏਸੇ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਏਧਰ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਢੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਭਾਰਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪੂਰੀ ਛਾਣ-ਬੀਣ ਕੀਤੀ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਆਸਥਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਸੀ। ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਨੂੰ ਉਹ ਉੱਕਾ ਹੀ ਨਿਰਮੂਲ ਦੱਸਦਾ। ਉਹ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਰਣ ਵੱਡਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਦਾ ਵਰਗ ਸੰਘਰਸ਼ ਹੀ ਅਸਲੀ ਲੜਾਈ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਉਹਨੂੰ 'ਪੰਡਤ ਜੀ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਲੱਗਦਾ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੱਥਾ ਮਾਰਦਾ ਕਿ ਜਾਤ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ। ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦਾ ਬੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦਾ। {{gap}}ਉਹਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਤੇ ਨਾ ਉਹਨੂੰ ਭੂਤਾਂ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਲੱਗਦਾ। ਮਨ ਦੇ ਵਹਿਮ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਟਾਲ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਂਦ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮੁਨਕਰ ਹੋ ਬਹਿੰਦਾ। ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਆਖਦੇ-ਦਮਾ ਫਿਰ ਗਿਆ ਬਾਮਣ ਦਾ।' ਉਹ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ, 'ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹੋ-ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਕਿਉਂ ਹਾਂ', ਸਾਡਾ ਚਾਨਣ ਹੋ ਜਾਂਦੈ।' {{gap}}ਅਨਪੜ੍ਹ ਲੋਕ ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਹੱਸਦੇ-ਮਨਸ਼ਾ 'ਕੌਮਨਸ਼ਟ' ਐ, ਕੌਮ ਦਾ ਨਸ਼ਟ। ਸੁਣ ਲੈ ਬਈ, ਇਹ ਹੁਣ ਰੱਬ ਨੂੰ ਵੀ ਨੀਂ ਮੰਨਦਾ। {{gap}}ਪਾਰਟੀ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਕੰਮ ਉਹਨੂੰ ਸੌਂਪਦੀ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ। ਅਣਥੱਕ ਕਾਰਕੁੰਨ ਸੀ ਉਹ। ਨਿੱਡਰ ਪੂਰਾ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਨਿਝੱਕ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦਾ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਖਰਾਬ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇਹਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦਾ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਤੇ ਬੱਸ-ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। {{gap}}'ਉਏ ਕੁਛ ਸੋਚ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਕਰ, ਤੇਰਾ ਵੀ ਡੰਡਾ ਜਾ ਡੁੱਕ ਦੂ ਕੋਈ।' ਉਹਦੇ ਹਾਣੀ ਬੰਦੇ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਪਰ ਉਹ ਇੱਕ ਨਾ ਜਾਣਦਾ। ਉਹ ਆਖਦਾ-ਮੌਤ ਦਾ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨੀਂ। ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਐ। ਪਤੈ ਮੈਨੂੰ, ਸੱਚ ਨਿਰਪੱਖ ਨੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸੱਚ ਤਰਫ਼ਦਾਰ ਹੁੰਦੈ' ਹੁਣ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਨਰਲ ਵਾਰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਖੂੰਜੇ ਬੈੱਡ 'ਤੇ ਪਿਆ ਸੀ, ਲੱਤ, ਬਾਂਹ ਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਪੱਟੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਗੁਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਬੋਤਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਪਲ-ਪਲ ਉਹਦੀ ਜਾਨ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ। ਪਲ-ਪਲ ਉਹ ਮੁੱਕਦਾ ਜਾਂਦਾ। ਔਖਾ ਬਹੁਤ, ਪਰ ਜਾਨ ਨਿਕਲਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸੂਈ ਇੱਕ ਥਾਂ ਅਟਕ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਦਿਖਾਵੇ ਦਾ ਓਹੜ-ਪੋਹੜ ਜਿਹਾ ਤਾਂ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਡਾਕਟਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ...<noinclude>{{rh|ਕਾਮਰੇਡ ਮਨਸ਼ਾ ਰਾਮ||153}}</noinclude> 27ofgev2tp5hnl3kte96bzj8xweshsh 250 49944 226739 140029 2026-07-18T13:05:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਮਨਸ਼ਾ ਰਾਮ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲੇ ਉਹਦੀ ਆਸ ਮੁਕਾਈ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਉਹ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਰ ਲੈਣ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਬੱਸ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਹੀ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲ ਨਾ ਸਕਦਾ। ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇਹ ਚਰਚਾ ਵੀ ਕਰਦੇ-ਜਾਨ ਨਾਲੋਂ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮਨਸ਼ਾ ਰਾਮ ਨੇ ਭਲਾ ਬਈ ਕੀ ਲੈਣਾ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲ ਕੇ? ਫੇਰ ਕੀ ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਮੁੱਕਦਾ ਦੀਂਹਦੈ ਕਿਤੇ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਦੋ ਬੰਦੇ ਆਏ। ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਠੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੱਲ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ-ਹਿੰਦੂ ਕਾਹਨੂੰ ਜੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਕਾਮਰੇਡ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਐ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵਾਰਦਾਤ।' {{gap}}'ਕਾਮਰੇਡ' ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਮਨਸ਼ਾ ਰਾਮ ਦਾ ਸਿਰ ਲੁੜ੍ਹਕ ਗਿਆ। ਜਨਰਲ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਭੱਜ-ਨੱਠ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਬੈੱਡ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਨਰਸ ਨੇ ਗੁਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਸੁਈ ਪੁੱਟ ਦਿੱਤੀ।<noinclude>{{rh|154||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> jppv0nn7tfcovn9h4h7ive8e4xd2e9y 250 49945 226740 140031 2026-07-18T13:05:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਦਹਿਲ'''}}}} {{gap}}ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਸ ਫੜ ਲਈ। ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਸ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈਂਦਿਆਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਕਿੰਨੇ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਫੇਰ ਲੰਮੇ ਰੂਟ ਦੀ ਬੱਸ। ਇਹ ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਸ ਹੁਣ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹੋ ਢਾਈ ਵਜੇ ਚੱਲ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਬਠਿੰਡੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਸੱਤ ਵਜੇ ਤੱਕ। ਭਲੇ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚੰਡੀਗੜ ਤੋਂ ਬਠਿੰਡੇ ਵਾਲੀ ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਸ ਪੰਜ ਵਜੇ ਚੱਲਦੀ ਹੁੰਦੀ। ਸੰਗਰੂਰ ਆ ਕੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਨੇ ਦਾਰੂ ਪੀਣੀ। ਬਰਨਾਲੇ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ। ਦਸ-ਗਿਆਰਾਂ ਬਰਨਾਲੇ ਹੀ ਵੱਜ ਜਾਂਦੇ। ਬਠਿੰਡੇ ਇਹ ਬੱਸ ਕਿਤੇ ਬਾਰਾਂ-ਸਾਢੇ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਜਾ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦੀ। ਲੋਕ ਤਾਂ ਤਰਸ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਠੀਕ ਹੋਣਗੇ ਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਆਖ਼ਰੀ ਬੱਸ .... {{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ ਧੁੰਦ ਉਨੀ ਹੀ ਸੀ। ਵੀਹ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ ਸੀ। ਸਿਆਲਾਂ ਦੇ ਦਿਨ, ਨੌਂ-ਦਸ ਵਜੇ ਜਾ ਕੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਦਿੱਸਿਆ ਸੀ। ਐਨੀ ਧੁੰਦ ਬਹੁਤ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਪਈ। ਸਵੇਰੇ ਬੱਸਾਂ ਆਪਣੇ ਅੱਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਤਾਂ ਉਸੇ ਟਾਈਮ, ਮਤਲਬ ਕੋਈ ਸਾਢੇ ਪੰਜ, ਕੋਈ ਛੇ ਵਜੇ, ਪਰ ਦੂਰ ਦੀਆਂ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦੋ-ਦੋ, ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਲੇਟ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ। ਬੱਸ ਦੀ ਲਾਈਟ ਅੱਠ ਦਸ ਗਜ਼ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਾ ਤੁਰ ਸਕਦੀ। ਭੱਜੀ ਜਾਂਦੀ ਬੱਸ ਇਉਂ ਲੱਗਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਘੁੱਪ ਹਨੇਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾਂ ਝੋਟਾ ਸਿਰ-ਮੁਧ ਭੱਜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਪੈਰ-ਪੈਰ ਤੇ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨੀ ਭੀੜ ਨਾ ਹੁੰਦੀ। ਅਣਸਰਦੇ ਨੂੰ ਅਗਲਾ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲਦਾ। ਉਹ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਬੱਸ ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸਨ, ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਚੜ੍ਹੇ। ਪਟਿਆਲੇ ਤੱਕ ਰੇਲ ਗੱਡੀ, ਫੇਰ ਉੱਥੋਂ ਬੱਸ ਲੈਣ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਗੱਡੀ ਸਵੇਰੇ ਛੇ ਵਜੇ ਮਿਲਦੀ। ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਤੇ ਵੀ ਇਸ ਧੁੰਦ-ਗੁਬਾਰ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੀ ਬੋਚ-ਬੋਚ ਪੱਬ ਧਰਦੀ ਹੋਵੇ। ਗੱਡੀ ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਢੇ ਛੇ ਵਜੇ ਆਈ। ਗੱਡੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟ-ਫਾਰਮ ਦੇ ਸ਼ੈੱਡ ਥੱਲੇ ਬੈਂਚ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਉਹ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਅੱਖਰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਧੁੰਦ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਨਾ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਦੂਰ ਰੇਲਵੇ ਪੁਲ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਖੰਭੇ 'ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਦੋ<noinclude> {{rh|ਦਹਿਲ||155}}</noinclude> oqylf4i8c757wde1snne5ank93gx5xp 250 49946 226741 140034 2026-07-18T13:05:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਟਿਊਬਾਂ ਇਉਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਖਿਲਾਅ ਵਿੱਚ ਲੰਮ-ਸਲੰਮਾ ਖਲਪਾੜ ਦਾ ਅੰਗਿਆਰ ਵੰਗਆ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਗੱਡੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਕਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਸ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਤੱਤਾ-ਠੰਡਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਧੁੰਦ ਵੀ ਸਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣੀ ਪਈ ਹੈ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਮੁੱਕੂਗੀ।' {{gap}}'ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਈ ਨਾ ਲੈ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿਧਰੇ?' {{gap}}'ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕੋਈ ਬੰਬ-ਤਜ਼ਰਬਾ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਐਨੀ ਧੁੰਦ ਤਾਂ ਉਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਹਾਂ, ਹੋ ਸਕਦੈ। ਬੰਬ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਛਾਲ ਹੋਉ ਅਸਮਾਨ ਕੰਨੀ। ਪਾਣੀ ਧੁੰਦ ਬਣ ਗਿਆ। ਐਧਰ ਇੰਡੀਆ ਕੰਨੀ ਕਰ ਤਾ ਮੂੰਹ ਧੁੰਦ ਦਾ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ। ਇਹ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਈ ਸ਼ਰਾਰਤ ਐ।' {{gap}}'ਸ਼ਰਾਰਤ ਨਹੀਂ, ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਆਖ।' {{gap}}'ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਤਾਂ...।' {{gap}}ਗੱਡੀ ਦੀ ਲਾਈਟ ਇਉਂ ਦਿਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਅਚਾਨਕ ਹੀ ਟਾਰਚ ਦਾ ਬਟਨ ਦੱਬ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਧੁੰਦ ਨੇ ਗੱਡੀ ਦਾ ਖੜਕਾ ਵੀ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਡੱਬੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੁੰਗੜ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਠੰਡ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਇੱਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਡੱਬੇ ਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਸੀ। {{gap}}'ਐਦੂੰ ਤਾਂ ਯਾਰ ਕੀੜੀ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਭੱਜਦੀ ਹੋਊਗੀ। ਪਤਾ ਨੀਂ ਕਦੋਂ ਆਊ ਪਟਿਆਲਾ।' ਬਿੱਕਰ ਨੇ ਕੰਬਲ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਹੋਰ ਕੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ। {{gap}}'ਓਏ ਚੱਲ ਬੈਠੇ ਆਂ। ਬਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪਹੁੰਚ ਈ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਾ ਕੰਮ ਨੀਂ ਆਪਣਾ। ਮੌਜ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗੇ। ਗੱਡੀ 'ਚ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਦਾ ਧੁੜਕੂ ਤਾਂ ਨੀਂ ਹੈਗਾ। ਬੱਸਾਂ ਤਾਂ ਨਿੱਤ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਨੇ ਖਤਾਨਾਂ ਚ' ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਤਸੱਲੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}'ਜ਼ੋਰਿਆ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਰ ਗੱਲ 'ਤੇ ਮੋਕ ਮਾਰ ਜਾਨੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਪੁੱਛਦੈ, ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਕੀ ਹੁੰਦੇ ਨੀਂ ਤੇਰੇ ਭਾਅ ਦਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਆਉਣੀ ਐ ਨਾ, ਬੱਸ ਆ ਜਾਣੀ ਐ। ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਮਰੀਂ ਜਾਣਾ ਬੰਦੇ ਦਾ ਧਰਮ ਨ੍ਹੀਂ। {{gap}}'ਓਏ ਚੱਲ, ਬੱਚਤ ਰਹਿ ਜੇ ਜਿੰਨੀ, ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਐ ਕੋਈ?' {{gap}}'ਪਰ ਤੂੰ ਮੋਕ ਬਹੁਤ ...।' {{gap}}ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੇ। ਫੇਰ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੋਰਸ ਵੀ ਇਕੱਠਿਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਨੌਕਰੀ ਇਕੱਠਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੱਕੇ ਦੋਸਤ ਸਨ। ਪਰ ਸੁਭਾਅ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸੀ। ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਪੂਰਾ ਦਲੇਰ ਸੀ। ਘੱਟ ਹੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਦਾ। ਬੇਪ੍ਰਵਾਹ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਸਮਝਦਾਰੀ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਵਰਤਦਾ, ਪਰ ਡਰਪੋਕ ਸੀ। ਬਿੱਕਰ ਉਹਨੂੰ ਚਹੇਡਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨੂੰ ਬਿੱਕਰ<noinclude>{{rh|156||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 9a2hubdwckd7p5fxn1xo738ysdgz0pb 250 49947 226742 140036 2026-07-18T13:05:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਦਾ ਆਸਰਾ ਵੀ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਬੇਪ੍ਰਵਾਹੀ ਤੇ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਿਲ ਟਿਕਾਣੇ ਰਹਿੰਦਾ। {{gap}}ਚਾਹੇ ਦੁਪਹਿਰ ਢਲਣ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਪਰ ਸੂਰਜ ਦਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਜਿਹੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਲਕੁੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਦੁਪਹਿਰ ਜਿਹੀ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦਿੱਸਦਾ, ਬੱਸ ਜਿਵੇਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਰੋਟੀ। ਆਸ ਜਿਹੀ ਬੱਝਣ ਲੱਗਦੀ ਕਿ ਹੁਣੇ ਉਹ ਨੰਗਾ-ਚਿੱਟਾ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਧੁੰਦ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਨਿੱਖਰਿਆ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਪਰ ਕਾਹਨੂੰ ਲਾਲ ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਪਲਾਂ-ਛਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਧਰੇ ਖਾਧੀ ਪੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਅਕਾਸ਼ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਗੱਡਿਆ ਅੰਧਕਾਰ ਦਾ ਤੰਬੂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ। {{gap}}ਉਹ ਬੱਸ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜਿਹੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੇ। ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਰਮਜ਼ ਦਿੱਤੀ, 'ਡਰਾਈਵਰ ਸੀਟ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਿੱਛੇ ਈ ਠੀਕ ਐ। ਤੈਨੂੰ ਨੀਂ ਪਤਾ। ਬੱਚਤ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਐ। ਬਹੁਤਾ ਮਗਰ ਵੀ ਨਾ ਬੈਠੇ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਗਰ ਵੀ ਖ਼ਤਰਾ ਰਹਿੰਦੈ। {{gap}}ਬਿੱਕਰ ਨੇ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਤਾਂ ਲਈ, ਪਰ ਹੱਸੀਂ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। 'ਓਏ ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ, ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਕਰੇਂਗਾ ਬੱਚਤਾਂ, ਸਿੰਘਾ-ਸਰਦਾਰਾ। ਜਦੋਂ...। ਤੂੰ ਮੋਕ .....।' {{gap}}ਹੁਣ ਸਵੇਰ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਸੜਕ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦੀ ਤੇ ਬੱਸਾਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸਪੀਡ 'ਤੇ ਭੱਜੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਟਰੱਕਾਂ ਵਾਲੇ ਖੁੱਲ੍ਹ-ਖੇਡ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}ਨਦਾਮਪੁਰ ਦਾ ਪੁਲ ਲੰਘ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੱਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰ ਫੜ ਲਈ। ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਆ ਰਹੀ ਬੱਸ ਵੀ ਪੂਰੀ ਸਪੀਡ 'ਤੇ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਬੱਸਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਬਿੰਦ ਦੀ ਬਿੰਦ ਪੈਰ ਮਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਕੀ, ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਤਾਂ ਸੜਕ ਦੇ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਭੱਜੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਤਾਂ ਭੋਰਾ ਵੀ ਪਾਸਾ ਨਹੀਂ ਵੱਟਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਸ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਬੱਸ ਦਾ ਸਟੇਅਰਿੰਗ ਜਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਬੱਸ ਜਿਵੇਂ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੋਵੇ। ਨੱਕ ਦੀ ਸੇਧ ਭੱਜੀ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਹੋਰ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਵੱਟੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। {{gap}}ਬਿੱਕਰ ਠੀਕ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਮੂਹਰਲੀ ਸੀਟ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਕੇ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਹਦੀ ਨਿਗਾਹ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਇੱਕ ਬਿੰਦ ਉਹਨੂੰ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਹਮਣੇ ਧੁੰਦ ਹੀ ਧੁੰਦ ਹੋਵੇ। ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਬੱਸ ਕੋਈ ਬੱਸ ਕਾਹਨੂੰ, ਇੱਕ ਝੌਲਾ ਸੀ, ਬੱਸ ਦਾ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧੁੰਦ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਿਧਰੋਂ ਉਤਰ ਆਈ ਸੀ। {{gap}}ਸਾਹਮਣਿਓਂ ਸਿੱਧੀ ਆਉਂਦੀ ਬੱਸ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਬੱਸ ਦੀਆਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸਕਤਾ ਮਾਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਸਿਉਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹੋਣ। ਜਿਵੇਂ ਕਸਾਈ ਦਾ ਟੋਕਾ ਦੇਖ ਕੇ ਬੱਕਰਾ ਗਰਦਨ ਝੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕੁੰਦਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ। ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਬਾਂਹ ਕਰ ਲਈ। ਕਬੂਤਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਲਵੇ ਤਾਂ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਦਿੱਸੇਗਾ ਨਹੀਂ।<noinclude>{{rh|ਦਹਿਲ||157}}</noinclude> sujsblgff002j1cn3eloeibyhrqyi66 250 49948 226743 140118 2026-07-18T13:05:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਇੰਜਣ ਜਿਵੇਂ ਚੱਟਾਨ ਨਾਲ ਜਾ ਵੱਜੇ ਹੋਣ। ਖੱਖੜੀ ਵਾਂਗ ਖਿੰਡ ਗਿਆ, ਬੱਸਾਂ ਦਾ ਪੁਰਜ਼ਾ-ਪੁਰਜ਼ਾ। ਬਾਡੀਆਂ ਪੀਪੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮਚਕੋੜ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਹਾਏ ਕੁਰਲਾਹਟ ਮੱਚੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਡਰਾਈਵਰ ਸਟੇਅਰਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸੇ ਰਹਿ ਗਏ। ਚਾਲੀ ਸਵਾਰੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਕਿੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੱਸ ਗਏ ਸਨ। ਮੱਥੇ ਫਟ ਗਏ। {{gap}}ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੀਆਂ ਵੀ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਸਵਾਰੀਆਂ ਬਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਕਿਨਾਰਾ ਨਸੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਏਵੇਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਮੁਸਾਫ਼ਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਡ-ਗੋਡੇ ਹੀ ਫੁੱਟੇ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਬੱਸਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਕੁਝ ਉਹ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖਿੱਚ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸੱਟਾਂ ਚਾਹੇ ਬਹੁਤ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਬਚਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਪੰਦਰਾਂ-ਵੀਹ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੱਸ ਸੰਗਰੂਰ ਵੱਲੋਂ ਆਈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਦਲੇਰ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਭ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਜਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਦਮ ਤੋੜ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਘੰਟੇ-ਡੇਢ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਬਾਹਰ ਲਿਆਂਦਾ। ਨੇੜੇ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਲੋਥਾਂ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਦਾ ਕੋਝਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਬੱਸ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਚੱਪਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਗੋਡਿਆਂ ਤੋਂ ਪੈਂਟ ਫਟ ਗਈ। ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਦੀ ਛੱਤ 'ਤੇ ਝਰੀਟਾਂ ਸਨ। ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਖ਼ਮ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇੱਕ ਜੇਬ ਕੋਲੋਂ ਕੋਟ ਲੰਗਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੱਸ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਪਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਕਿੱਕਰ ਥੱਲੇ ਘਾਹ ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ। ਹਾਏ-ਹਾਏ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਬੈਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਲੋਥਾਂ ਵੱਲ ਝਾਕ ਕੇ ਤੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਫੇਰ ਲੇਟ ਜਾਂਦਾ। ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਬਿੱਕਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ। ਜਿਉਂਦਾ ਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰ ਗਿਆ। {{gap}}ਬਿੱਕਰ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀਟਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਬੱਸਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਕੱਢਿਆ। ਅਗਲਿਆਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਬੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਹਿੱਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਮਰ ਗਿਆ। ਰੱਬ-ਤਵੱਕੋ ਹੀ ਫੇਰ ਉਹਨੂੰ ਸੁਰਤ ਆਈ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਬਥੇਰਾ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰੇ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਚੁੱਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੂਹਰਲੀ ਸੀਟ ਥੱਲੇ ਉਹਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਫਸੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ 'ਤੇ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਮੂਹਰਲੀ ਸੀਟ ਦੇ ਡੰਡੇ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਉੱਠਣ ਦਾ ਊਰ੍ਹਮਾ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਮੂਹਰਲੀ ਸੀਟ ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਹੋਰ ਡਿੱਗਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੀ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ। ਸਿਰ 'ਤੇ ਪੱਗ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਟੋਹ-ਟੋ ਸਿਰ ਦਾ ਚਾਰ-ਚੁਫ਼ੇਰਾ ਦੇਖਿਆ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਉਹਦਾ ਹੱਥ ਲਹੂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ। ਉਹਨੇ ਹੌਸਲਾ ਫੜਿਆ, ਸਿਰ ਕਾਇਮ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਹ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਦੂਜੀਆਂ ਸੱਟਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਗੌਲੇਗਾ। ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੀ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਜਾਨ ਤਾਂ ਬਚੀ ਰਹੇਗੀ।<noinclude>{{rh|158||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 3pdo8meyd1whj5d8os73wq9e12383bp 250 49949 226744 140039 2026-07-18T13:05:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਉਹਨੇ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹਾਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ, 'ਓਏ ਕੋਈ ਹੈ? ਕੱਢ ਲਓ ਓਏ ਮੈਨੂੰ। ਓਏ ਮੈਂ ਜਿਉਨਾਂ। ਓਏ ਖਸਮੋ।' {{gap}}ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਲੋਕ ਟੁੱਟੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਫਿਰ-ਤੁਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਬਾਹਰ ਤੱਕ ਗਈ ਤਾਂ ਦੋ ਜਣੇ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਅੰਦਰ ਆ ਵੜੇ। ਜਦੋਂ-ਜਹਿਦ ਬਾਅਦ ਉਹਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ 'ਤੇ ਉਹਦੀ ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਵੱਲ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਬੰਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਏਧਰ-ਉਧਰ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਟਰੱਕਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਲਾਸ਼ਾਂ ਤਾਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਹਨ, ਫੇਰ ਸੰਭਾਲ ਲਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। {{gap}}'ਛੋਟਿਆ, ਗੱਲ ਸੁਣ ਓਏ। ਉਹਨੇ ਥੋੜਾ ਪਰੇ ਖੜ੍ਹੇ ਪਾਲੀ-ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਮੁੰਡਾ ਨੇੜੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੋਟੀ ਸੀ। ਬਾਂਹ ਵਿੱਚ ਸਾਈਕਲ ਦੀ ਤਾਰ ਦੇ ਵੰਗਣੇ ਵਾਲਾ ਟੀਨ ਦਾ ਡੱਬਾ। {{gap}}ਉਹ ਔਖਾ-ਸੁਖਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਮੁੰਡਾ ਇੱਕ ਪੱਗ ਚੁੱਕ ਲਿਆਇਆ। ਕਹਿੰਦਾ, 'ਔਹ ਪੱਗ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆ ਉਰੇ।' ਏਧਰ-ਉੱਧਰ ਕਈ ਪੱਗਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਅੱਧ-ਸੁੱਕੀਆਂ, ਅੱਧੀਆਂ ਮੈਲੇ ਨਾਲ ਗੜੁੱਚ। {{gap}}'ਸੁੱਕਾ ਜ੍ਹਾ ਥਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਪਾੜ ਲੈ ਇਹਨੂੰ।' {{gap}}ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਪੱਗ ਦੇ ਗਜ਼-ਗਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਟੋਟੇ ਕਰ ਲਏ। ਲਹੂ ਲਿੱਬੜਿਆ ਕੱਪੜਾ ਪਰ੍ਹਾਂ ਵਗਾਹ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}ਬਿੱਕਰ ਦੀ ਖੱਬੀ ਲੱਤ ਦੀ ਸੁਕੜੰਜ ਤੋਂ ਮਾਸ ਦਾ ਖਲੇਪੜ ਲਹਿ ਕੇ ਲੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਟਾਕੀ ਵਾਂਗ ਮੋੜ ਕੇ ਨੰਗੀ ਹੱਡੀ 'ਤੇ ਮਾਸ ਉਹਨੇ ਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਚਮੇੜ ਦਿੱਤਾ। ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਲੈ ਇੱਕ ਟੋਟੇ ਨਾਲ ਏਥੋਂ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ। ਦੂਜੇ ਟੋਟੇ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਉਸੇ ਲੱਤ ਦੀ ਅੱਡੀ ਬੰਨ੍ਹਵਾ ਲਈ। ਅੱਡੀ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਇਉਂ ਲੱਥ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਗਿੱਲੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਵਿਲਕ। {{gap}}ਉਹਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਤਿੰਨ ਥਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟ ਗਈ ਸੀ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਟੋਹ ਕੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਿੰਨ ਥਾਂ ਡੂੰਘ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ। 'ਛੋਟਿਆ, ਹੁਣ ਐਧਰੋਂ ਕਿਤੋਂ ਕੋਈ ਫੱਟੀ ਜ੍ਹੀ ਲਿਆ ਭਾਲ ਕੇ। ਬੱਸ ਕੰਨੀ ਜਾਹ। ਬਾਡੀ ਦੀ ਲੱਕੜ ਪਈ ਹੋਣੀ ਐ ਛੋਟੀ ਜ੍ਹੀ ਕੋਈ। {{gap}}ਮੁੰਡਾ ਡੇਢ ਕੁ ਗਿੱਠ ਲੰਮੀ ਫੱਟੀ ਚੱਕ ਲਿਆਇਆ {{gap}}'ਲੈ ਹੁਣ, ਇਹ ਫੱਟੀ ਮੇਰੀ ਏਸ ਬਾਂਹ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ। ਹੋਰ ਸਾਫ਼ਾ ਚੱਕ ਲਿਆ ਐਥੋਂ ਕਿਤੇ। {{gap}}ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਫੱਟੀ ਲਾ ਕੇ ਬਾਂਹ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। ਬਿੱਕਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪਾਲੀ-ਮੁੰਡਾ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਬਾਈ, ਪਾਣੀ ਲਿਆਵਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪੀਣ ਨੂੰ?' {{gap}}ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਬਿੱਕਰ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਹਦਾ ਚਿੱਤ ਟਿਕਾਣੇ ਸੀ।<noinclude>{{rh|ਦਹਿਲ||159}}</noinclude> fgw4nwgghp131v9z3450y3rx0dowuep 250 49950 226745 140040 2026-07-18T13:06:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਟਰੱਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਪਿਆ ਸੀ। ਹਾਏ-ਹਾਏ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਿੱਚ-ਵਿੱਚ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਵੀ ਲੈਂਦਾ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਿਆਣਾ ਲਿਆ। ਬਿੱਕਰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ, 'ਓਏ ਤੇਰੇ ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਸੱਟਾਂ ਨੇ?' {{gap}}'ਹਾਏ, ਗੋਡੇ ਫੁੱਟ ਗੇ। ਆਹ ਮੱਥਾ ਦੇਖ।' {{gap}}'ਓਏ, ਕੁੱਛ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਂ ਨ੍ਹੀਂ?' {{gap}}'ਟੁੱਟਿਆ, ਕੁੱਛ ਨ੍ਹੀਂ, ਭਰਾਵਾ।' {{gap}}'ਫੇਰ ਹਾਏ-ਹਾਏ ਕਿਉਂ ਕਰਦੈ। ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਪਿਆ ਰਹਿ। ਹਸਪਤਾਲ ਜਾ ਕੇ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜੂਗਾ।' {{gap}}ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਚਿਰ ਮੂੰਹ ਘੁੱਟ ਕੇ ਰੱਖਿਆ। ਪਰ ਫੇਰ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹਾਏ ਨਿਕਲ ਗਈ। {{gap}}'ਓਏ ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਨੀ ਪੈਂਦਾ? ਸਾਲਿਆ, ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਜਮ੍ਹਾਂ ਗਈ। ਲੱਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨ੍ਹੀਂ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਸੱਟ ਐ। ਤੂੰ ਊਂਈ.... {{gap}}ਸੰਗਰੂਰ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਫੱਟੜ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਮਰੇ ਭਰ ਗਏ। ਕੁਝ ਇੱਕ ਤਾਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਰੱਖ ਕੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਇੱਕ-ਇੱਕ, ਦੋ-ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟਾਂਕੇ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਬਿੱਕਰ ਦੀ ਬਾਂਹ ਦਾ ਪਲੱਸਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਲੱਤ ਤੇ ਪੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਲੱਤ ਦੀ ਹੱਡੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟੀ ਸੀ। ਬਿੱਕਰ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਾਨੋਂ ਬਚ ਗਿਆ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਕੀਹ ਐ, ਟੋਏ ਆਪੇ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਉਹਨੂੰ ਗਹਿਰਾ ਦੁੱਖ ਇਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜ਼ੋਰਾ ਸਿੰਘ ਵਿਚਾਰਾ ਦਹਿਲ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ। ਹਸਪਤਾਲ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਮਸ੍ਹਾਂ ਕੱਟੀ।<noinclude>{{rh|160||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ }}</noinclude> 2qzgbztjqjwqeq01wjl854eksjhn92t 250 49965 226666 139712 2026-07-18T12:34:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਸਿਆਪਾ ਪਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਕਹਿੰਦੀ-ਏਦਾਂ ਵੀ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ? ਕੋਟਕਪੂਰੇ ਬਲਵੰਤ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਝੱਟ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਆ ਠਹਿਕੇ। ਬਿਰਧ ਪਿਓ ਕਹਿੰਦਾ-ਬਲਵੰਤ ਮੁੰਡੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖੂਹ ’ਚ ਧੱਕਾ ਦੇ ਦੇ। ਮੈਂ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਇਉਂ ਨਹੀਂ ਕਹੌਣਾ, ਬਈ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਨਦਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸਾਹੇ ਧਰੀ ਛੱਡ ਤੀ। ਬਲਵੰਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਤੇ ਭਰਜਾਈ ਬਹੁੜੀਆਂ ਪਾਉਣ ਕਿ ਰੋਹਤਕ ਵਾਲਾ ਟੱਬਰ ਕਦ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਆਵੇ। ਇਸ ਘੜਮੱਸ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਬਲਵੰਤ ਦੀ ਸੁਰਤ ਮਾਰੀ ਗਈ। ਰੇਸ਼ਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ-ਬਲਵੰਤ ਜੀ, ਹੁਣ ਦੇ ਝਗੜੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾਓ। ਮੇਰੀ ਉਡੀਕ ਰੱਖਣੀ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੀ ਹਾਂ।’ ਤੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ ਤੋਂ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ ਰੋਹਤਕ ਨੂੰ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਭਰਜਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਵਿਆਹ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਿੱਛੇ ਪਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਲਵੰਤ ਮੁੜ ਕੇ ਭਦੌੜ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਭਦੌੜ ਹੁਣ ਉਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਬੈਠਕ ਦੀ ਇੱਕ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜੜਵਾ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਜਦ ਉਹ ਉੱਠਦਾ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮੱਥੇ ਨਾ ਲਾਉਂਦਾ। ਸਰਾਣੇ ਥੱਲੇ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਓਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਧੋਦਾ ਤੇ ਉਸ ਤਸਵੀਰ ਮੁਹਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਗੋਡਿਆ ਭਾਰ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕੋ ਦੁਆ ਕਰਦਾ‘ਹੇ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕਾ, ਮੈਨੂੰ ਰੇਸ਼ਮਾ ਮਿਲ ਜੇ।" {{gap}}ਬਲਵੰਤ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਠੋਕਰਾਂ ਵੱਜਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਰੇਸ਼ਮਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਜਿੰਨੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਧਾਗਿਆ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਸਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਰਿਸਕ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ, ਕਦੇ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਤੇ ਮਾਂ ਸਮੇਤ ਜਦ ਰੇਸ਼ਮਾ ਰੋਹਤਕ ਨੂੰ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਲਵੰਤ ਨੂੰ ਭਦੌੜ ਚਿੱਠੀ ਪਹੁੰਚੀ-"ਕਾਕਾ, ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਰੇਸ਼ਮਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਸੁਹਣੇ ਸੁਨੱਖੇ ਐੱਮ. ਏ., ਬੀ. ਟੀ. ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। | ਇਹ ਚਿੱਠੀ ਤੋਂ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਭਦੌੜ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਉੱਡ ਗਈ, ਸਾਰੇ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਉੱਡ ਗਈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੋਟਕਪੂਰੇ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਉੱਡ ਗਈ-ਬਲਵੰਤ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਧਰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।’ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੱਧੂ ਕੋਲ ਜਦ ਕੋਈ ਬਲਵੰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇੜਦਾ ਤਾਂ ਇੰਦਰਜੀਤ ਰੋ ਪੈਂਦਾ।<noinclude> 80 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ }}</noinclude> 5giu8gdv7mewhq8qrq8futpx3p6a9gd 250 49966 226667 139713 2026-07-18T12:34:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226667 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਖੱਟਾ ਅੰਬ'''}}}} {{gap}}ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਲੰਮਾ ਕੱਦ, ਪਤਲਾ ਸਰੀਰ, ਰੰਗ ਗੋਰਾ, ਅੱਖਾਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੇ ਨਖ਼ਰੇ ਵਾਲੀ ਚਾਲ, ਨਖ਼ਰੇ ਵਾਲੀ ਬਾਤ। {{gap}}ਕਾਂਤਾ-ਮਧਰਾ ਕੱਦ, ਭਰਵਾਂ ਸਰੀਰ, ਰੰਗ ਬਦਾਮੀ, ਅੱਖਾਂ ਮੋਟੀਆਂ ਤੇ ਸਾਊ ਚਾਲ, ਸਿਆਣੀ ਗੱਲਬਾਤ। {{gap}}ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇੱਕੋਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਨਰਸ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਕਾਂਤਾ ਨੇ ਬੇਸਿਕ ਕਰ ਲਈ। {{gap}}ਕਾਂਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਲਦਾਰ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ’ਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਉਸ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸੰਵਰਦੀਆਂ। ਸਾਰਾ ਪਟਿਆਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਕਾਂਤਾ ਕਦੇ ਕਦੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਭਰਾ ਕੋਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਪੈਸੇ ਲੈਣੇ ਹੁੰਦੇ। ਦੀਪ ਖੰਨਾ ਦੀ ਉਹ ਲਾਡਲੀ ਭੈਣ ਸੀ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਈਆਂ। ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ=ਤਿੰਨ ਡਰਾਇਵਰ ਇੱਕ ਸਟਿੱਪਨੀ ਨੂੰ ਬੱਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਾ ਰਹੇ ਸਨ।ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਉਹ ਖੁੰਝਲਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਸਟਿੱਪਨੀ ਚੜ੍ਹੀ ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਫੇਰ ਇੱਕ ਡਰਾਇਵਰ ਨੇ ਇੱਕ ਰੱਸਾ ਸਟਿੱਪਨੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਬੱਸ ਦੇ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਇਕੱਲੇ ਨੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਾਂਹ ਡੋਲ ਵਾਂਗ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਸ ਡਰਾਇਵਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਅਨੋਖੇ ਜਿੱਤ ਟਪਕਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਦੇਖ ਲਈ ਤੇ ਉਹ ਓਸੇ ਘੜੀ ਜਿਵੇਂ ਉਸ 'ਤੇ ਮਰ ਜਿਹੀ ਗਈ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਡਰਾਇਵਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਖਣ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਮੱਖਣ-ਕੱਦ ਸੁਰ ਸਿਰ, ਤਕੜਾ ਸਰੀਰ, ਰੰਗ ਬਦਾਮੀ, ਦੰਦ ਥੋੜੇ ਥੋੜੇ ਉੱਚੇ ਤੇ ਘੁੰਗਰਲੇ ਜਲੇਬੀਦਾਰ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ। {{gap}}ਘਰ ਆ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਾਂਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ-"ਜਿੰਨਾ ਚੰਗਾ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਬੰਦਾ ਲੱਗਿਆ, ਪਤਾ ਨੀ ਹੋਰ ਅਜੇ ਤਾਈਂ ਕਿਉਂ ਨੀ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਐਂ ਕਹਿ ਬਈ ਪੁੱਟੀ ਗਈ ਚੰਦਰੀਏ। ਕਾਂਤਾ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵੱਖੀ ਵਿੱਚ ਕੁਦਕੁਤੀ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਮੱਖਣ ਪਟਿਆਲਾ-ਸੰਗਰੂਰ ਰੂਟ ’ਤੇ ਬੱਸ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਘਰ "ਫੂਲ’ ਥੀਏਟਰ ਦੇ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਹੀ ਸੀ। ਮੱਖਣ ਦੀਆਂ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਵਕਤ ਸ਼ਾਇਦ<noinclude> ਖੱਟਾ ਅੰਬ {{rh|||81}}</noinclude> mffi9bpydi13yiglejqj8xb00iufkhc 250 49967 226668 139714 2026-07-18T12:35:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226668 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਉਸ ਨੇ ਕਿਤੋਂ ਨੋਟ ਕਰ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਜਦ ਮੱਖਣ ‘ਫੂਲ’ ਕੋਲ ਦੀ ਬੱਸ ਲੈ ਕੇ ਲੰਘਦਾ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ। ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਸਵਾਲਾਂ ਜਵਾਬਾਂ ਤੀਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਿਆਲ ਦੀ ਠਰੀ ਆਥਣ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਰਾਜਪੁਰਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੂਏ ਦੀ ਵੱਖੀ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਕਰੀਰਾਂ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆ ਮਿਲਿਆ। ਕਾਂਤਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਕਾਂਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਦਾ ਛੋਟਾ ਕੁੱਕੂ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਕੁੱਕੂ ਨਾਲ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਬੈਠੀ ਪਰਚਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਮੱਖਣ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੂਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਰੀਰ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਉਸ ਕਰੀਰ ਕੋਲ ਦੀ ਇੱਕ ਖ਼ਾਲ ਵਗਦਾ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਖਾਲ ਵਿਚੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਚੂਲੀਆਂ ਭਰ ਕੇ ਸਹੁੰਆਂ ਖਾਧੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਮੱਖਣ ਨੇ ਸਰੂਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤਿਸਨਾ ਦੇ ਕੰਬਦੇ ਬੁੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਚੂਸ ਲਈ। {{gap}}ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਨਾਗਮਣੀ ਲੱਭ ਪਈ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਸਾਂਭ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਚਪੋਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਸੂਰਮਾ ਮਰਦ ਲੱਭ ਪਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੰਢਾਉਣ ਦੀ ਅੱਗ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੁਲਗਾ ਲਈ ਸੀ। {{gap}}ਦੁੱਖ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਜ ਕੇ ਰਾਤਾਂ ਮਾਨਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਦਾ ਦਿੱਸਦਾ। {{gap}}ਸੱਚਦੇਵ ਤੇ ਸੰਦੀਪ ਮੱਖਣ ਦੇ ਪੂਰੇ ਯਾਰ ਸਨ। ਮੱਖਣ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੰਦੀਪ ਕੋਲ ਗੱਲ ਤੋਰੀ। ਸੰਦੀਪ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਹੁਣ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ੌਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸ ਆਰਟ ਵਿੱਚ ਗਾਲ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਰੋਟੀ ਰੱਜਵੀਂ ਵਿਚਾਰੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤੇ ਉਹ ਹਾਰ ਕੇ ਹੁਣ ਇੱਕ ਪੇਂਟਰ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ’ਤੇ ‘ਸੰਦੀਪ ਆਰਟਸ’ ਉਸ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਬੱਸਾਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਲਿਖਦਾ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਦੀਪ ਦਾ ਪਤਲਾ ਮਧਰਾ ਛੀਂਟਕਾ ਸਰੀਰ। ਰੰਗ ਗੋਰਾ। ਦਾੜੀ ਮੁੱਛਾਂ ਡਰਾਇਵਰ ਕੱਟ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਝਾਕਣੀ ਪੂਰੀ ਲੁੱਚੀ। {{gap}}ਸੱਚਦੇਵ ਦਾ ਮੌਜੀ ‘ਹੋਟਲ’ ਵੀ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ 'ਤੇ ਹੀ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਡਰਾਇਵਰ ਸਾਰੇ ਕੰਡਕਟਰ ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਕੋਲ ਹੀ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ। ਸੱਚਦੇਵ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਪਟਿਆਲੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਮੰਜੀ ਹੋਟਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਉਸ ਦੀ ਬੈਠਕ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੋਟਲ ਉਹ ਦਾ ਵਧੀਆ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਮਾਂ ਪਿਓ ਉਸ ਦੇ ਧੂਰੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਖ਼ਰਚ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਭੇਜ ਦਿੰਦਾ। ਵਿਆਹ ਉਸ ਨੇ ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਕਰਨ ਦੀ ਫਿਟਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰਤ ਆ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੋਟਲ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੁਣ ਬੈਂਕ ਦੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਕਿਸੇ ਜਿਗਰੀ ਦੋਸਤ ਨਾਲ ਜਦੋਂ<noinclude> 82 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> b8925hg2ts0mzt3k44qiwt6hmxt2v28 250 49968 226669 139715 2026-07-18T12:35:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226669 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਬੜੇ ਫ਼ਖ਼ਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਚਿਰ ਪੁਰਾਣੇ ਪਲੰਘ 'ਤੇ ਲੱਤ ਮਾਰ ਕੇ ਦੱਸਦਾ-ਪੂਰੀਆਂ ਪੈਂਤੀ ਸਲਵਾਰਾਂ ਏਸ ਪਲੰਘ ਦਾ ਸਰਾਣਾ ਬਣ ਚੁੱਕੀਆਂ ਨੇ।" {{gap}}ਸੱਚਦੇਵ-ਹਲਕਾ ਸਰੀਰ, ਮੁਸ਼ਕੀ ਰੰਗ, ਤਿੱਖੀ ਝਾਕਣੀ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸਿਗਰਟ ਪੀਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। {{gap}}ਮੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੰਦੀਪ ਨੇ ਅਗਾਂਹ ਸੱਚਦੇਵ ਕੋਲ ਤੋਰ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਸੱਚਦੇਵ ਨੇ ਮੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੋਢਾ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਹਲੂਣ ਕੇ ਆਖਿਆ‘ਮੱਖਣਾ, ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਤਾਂ ਮਿੱਠੀ ਜ਼ਹਿਰ ਐ। ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਅਜੀਬ। ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਬੰਦਾ ਮਰਦਾ ਵੀ ਨੀ, ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿ ਕੇ ਸੂਲੀਆਂ ਹੰਢਾਉਂਦੈ।’ ਤੇ ਫਿਰ ਕਹਿੰਦਾ‘ਰਹਿਣ ਦੇ ਤੂੰ, ਮੇਰੀ ਮੰਨ। {{gap}}ਪਰ ਸੁੱਖੇ ਦੀ ਘੂਕੀ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਮੱਖਣ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਦਿਨ ਛਿਪਦਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਮੌਜੀ ਹੋਟਲ ਦੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਕਰਕੇ ਤੁਰ ਜਾਂਦੀ। ਜਿੱਦਣ ਕਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਬਾਹਰ ਹੁੰਦੇ, ਉਹ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਤੇ ਭਰਾ ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਸੱਚਦੇਵ ਤੇ ਸੰਦੀਪ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਕੰਧ ਟਪਾ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਆਪ ਸੜਕ `ਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਸਿਗਰਟਾਂ ਫੁਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਮੱਖਣ ਚੁੱਪ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਦੇ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਕੰਬਣੀਆਂ ਭੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਦੀ ਘਸਮੈਲੀ ਚਾਦਰ ਤੇ ਡਰ ਦੇ ਪਤਾਸੇ ਫੁੱਟਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। {{gap}}ਦੇਸ਼ ਤੇ ਬਿਪਤਾ ਸੀ।ਗੋਲਡ ਬਾਂਡ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਲੋਕ ਧੜਾ ਧੜ ਸੋਨਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੱਖਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਬ ਭਗਤੀ ਜਾਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪੰਜ ਗ੍ਰਾਮ ਸੋਨਾ ਖਰੀਦਿਆਂ ਤੇ ਬੈਂਕ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੀ ਭਗਤੀ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸੁਨਿਆਰ ਦੇ ਗਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਨਗ ਵਾਲੀ ਛਾਪ ਉਸ ਪੰਜ ਗ੍ਰਾਮ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣਵਾ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚੀਚੀ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਆਇਆ। {{gap}}ਮੱਖਣ ਦੀ ਮਾਸੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਟੈਰਾਲਿਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੂਟ ਲਿਆਇਆ। ਪਰ ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਜਾਣਾ ਸੀ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੀ ਬੱਸ ਦਾ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸੱਟਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇ ਉਹ ਵਿਆਹ ਨਾ ਜਾ ਸਕਿਆ। ਸੂਟ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਓਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਟਰੰਕ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਥਾਨ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਉਹ ਸੂਟ ਉਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਕਾਂਤਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ। ਕਾਂਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਭੇਤ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਹਾਇਕ ਸੀ। ਉਹ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਨੂੰ ਸਕੀਮਾਂ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ। ਕਾਂਤਾ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ। ਜੀਜਾ ਜੀ, ਜੀਜਾ ਜੀ, ਕਰਦੀ ਦਾ ਉਹ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਦਾ ਸੀ। ਕਾਂਤਾ ਦਾ ਬੋਲ ਕੁਝ ਭਾਰਾ ਸੀ, ਗਰਗਰਾ ਜਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਈ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੀ ਤਾਂ<noinclude> ਖੱਟਾ ਅੰਬ {{rh|||83}}</noinclude> h2g3rsfmqgpmf5udxmhx6ohrcp8f5fr 250 49969 226670 139718 2026-07-18T12:36:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226670 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਖੰਘ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਗਲ ਸਾਫ਼ ਜਿਹਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ-ਜੀਜਾ ਜੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਜੀਜਾ ਟੋਲ ਦਿਓ। {{gap}}‘ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਜੇ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਤਾਂ ਕਰ ਲੈ, ਫੇਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਜੀਜਾ ਵੀ ਆਜੂ।" ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਜਿਵੇਂ ਭੋਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਾਂਤਾ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਦੋਸਤ ਕੁੜੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪੂਰਾ ਸੀ। {{gap}}ਕਾਂਤਾ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਲੱਗ ਪਈ। ਪਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀਪ ਖੰਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਲਗਵਾ ਦੇਵੇ। "ਉਹ ਐਡੀ ਵੱਡੀ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਐ। ਸਾਰਾ ਪਟਿਆਲਾ ਉਹ ਨੂੰ ਜਾਣਦੈ। ਕੀ ਉਹ ਐਨੀ ਗੱਲ ਵੀ ਨੀ ਕਰ ਸਕਦਾ?' {{gap}}ਦੀਪ ਖੰਨਾ... ਪੱਕਾ ਰੰਗ, ਮਧਰਾ ਮੋਟਾ ਅਕਾਰ, ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਗੰਜ ਤੇ ਢਿੱਡ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਬੇਜਾ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ। ਜੋਗੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਪਾਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਕਾਂਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦੀ। ਕਾਂਤਾ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਜ਼ੋਰ ਪਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਅਸਾਮੀਆਂ ਨਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲੀ ਪਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਥੇ ਲਗਵਾ ਦੇਵੇ। ਦੀਪ ਖੰਨਾ ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਿਨ ਤਾਂ ਟਾਲ ਮਟੋਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਫੇਰ ਮੰਨ ਗਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਨੌਕਰੀ ਲਗਵਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਸਹੇਲੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਸਹੇਲੀ ਜਿਹੜੀ ਜਾਨ 'ਤੇ ਖੇਡ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਉਹ ਦੀ ਸਾਥਣ ਸੀ ਤੇ ਦੀਪ ਖੰਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਾ ਦਿੱਸਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੌਜੀ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਜਦੋਂ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਮੱਖਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਪਿਆਰ ਕਹਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈ, ਕਹਿੰਦੀ-ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਨਿਰੀ ਬਕਵਾਸ ਐ। ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਕਹਿੰਦੈ-ਪੰਛੀ ਦਾ ਚਿੱਤ ਨਿੱਤ ਨਵੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ।’ ਤੇ ਮੱਖਣ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਬੱਸ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹੀ ਤਾਂ ਸਮਝੌਣਾ ਸੀ। ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਡਰਾਇਵਰ, ਸਾਰੇ ਕੰਡਕਟਰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੱਖਣ ਦੀ ਡਰਾਇਵਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਹੁਣ ਨੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੱਖਣ ਦੇ ਚੈਨ ਆਰਾਮ ਲੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ। ਆਥਣ ਵੇਲੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਦੇ ਹੋਟਲਾਂ ਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤੜਕੇ ਲੱਗਦੇ ਤੇ ਮਾਸ ਰਿਝਦਾ ਤਾਂ ਕਰਾਰੀ ਕਰਾਰੀ ਵਾਸ਼ਨਾ ਸਾਰੇ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ। ਓਸੇ ਸਮੇਂ ਹੀ ਹੋਟਲਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰ ਜਦ ਮੌਜੀ ਹੋਟਲ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਵੜਦੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਤਾਂ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਹਾਕਾਂ ਮਾਰਦੇ। ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਦੀ ਗੱਲ ਆਮ ਸੀ।<noinclude> 84 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> o2k438y25vm7g2ggate43m900b9il59 250 49970 226671 139725 2026-07-18T12:36:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226671 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਡਰਾਇਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਸਰਦਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਡਰਾਇਵਰ, ਸਾਰੇ ਕੰਡਕਟਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ।ਉਹ ਹਿੱਕ ਠੋਕ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ-ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਸੁਆਦ ਲੈ ਕੇ ਦੇਖਣੇ।’ ਸੰਦੀਪ ਤੇ ਸੱਚਦੇਵ ਪੂਰੀ ਅਣਖ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਰੱਖਦੇ। ਮੌਜੀ ਹੋਟਲ ਆਉਂਦੀ ਨੂੰ ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਲਾਹੁਣ ਤਾਈਂ ਜਾਂਦੇ। ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀਰ ਜੀ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਕਦੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ। ਮੱਖਣ ਉਦਾਸ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਵੀ ਹੁਣ ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਿਆ। ਸੰਦੀਪ ਆਪਣੀ ਦੁਕਾਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੱਚਦੇਵ ਨੇ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਮਕਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਬਹੁਤਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਹੁਣ ਮਕਾਨ ਦੇ ਗੇੜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ। ਹੋਟਲ ਦਾ ਕੰਮ ਧੂਰੀ ਤੋਂ ਆਇਆ ਉਹ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਚਲਾਉਂਦਾ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਿਲ੍ਹਾ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਕਾਂਤਾ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਈ। ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਨਾ ਹੋਈਆਂ। ਬੱਸ ਐਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰ ਹੋ ਗਈ ਐ। ਮੱਖਣ ਨੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ-‘ਚੱਲੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤਾਂ ਮਿਲ ਗਈ। {{gap}}ਮੱਖਣ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਭਦੌੜ ਨੇੜੇ ਦਿਆਲਪੁਰੇ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਮੱਖਣ ਦੇ ਭਾਣਜੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸੀ। ਸੱਚਦੇਵ ਤੇ ਸੰਦੀਪ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਦਿਆਲਪੁਰੇ ਵਿਆਹ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਭਾਣਜੇ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਦਿਆਲਪੁਰੇ ਦੇ ਅੱਡੇ 'ਤੇ ਹੀ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬੋਤਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਝੋਲੇ ਵਿੱਚ ਅੰਬ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਲਿਆਂਦੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਇੱਕ ਪੈੱਗ ਪੀਂਦੇ ਤੇ ਅੰਬ ਚੀਰ ਚੀਰ ਖਾਂਦੇ। ਮੱਖਣ ਉਦਾਸ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇੜਦਾ। ਸੰਦੀਪ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਹੱਸਦਾ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ-ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੁਣ ਤਾਈਂ ਬਥੇਰੀ ਬਦਾਮਾਂ ਵਾਗੂੰ ਘੋਟ ਘੋਟ ਪੀਤੀ ਐ। ਹੁਣ ਛੱਡ ਖਹਿੜਾ ਸਾਲੀ ਦਾ। {{gap}}'ਓਏ ਤੂੰ ਕੰਜਰਦਿਆਂ ਸੁਕਿਆ ਜਿਆ ਅੱਡ ਮਾਰ ਲੇ ਮੱਖਣ ਨੇ ਸੰਦੀਪ ਦੀ ਢਾਹੀ ਵਿੱਚ ਵੱਟ ਕੇ ਮੁੱਕੀ ਮਾਰੀ ਦੇ ਕਹਿੰਦਾ-ਸੰਦੀਪ ਯਾਰ, ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਨਵੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਨੀਂ। ਇੱਕੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਲ੍ਹਣੇ 'ਚ ਮੂੰਹ ਲੁਕੋਇਐ।' {{gap}}ਸੱਚਦੇਵ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਸੱਲੀ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਸੱਚਦੇਵ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੱਖਣ ਬੋਲਦਾ ਕੁਝ ਨਾ ਤੇ ਉਦਾਸ ਉਦਾਸ ਹੁੰਗਾਰੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਭਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਹਉਕਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖੂਨ ਉਸ ਇੱਕੋ ਹਉਕੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਅੰਬ ਚੀਰਿਆ ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਫਾੜੀ ਆਪ ਖਾ ਕੇ ਦੇਖੀ।ਅੰਬ ਖੱਟਾ ਟੀਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਫਾੜੀ ਚੀਰ ਕੇ ਸੰਦੀਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਾੜੀ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਲਾਈ ਤੇ ਫਾੜੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕੇ ਦਸ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਮਾਰੀ। ਸੱਚਦੇਵ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਫਾੜੀ ਖਾਧੀ ਤੇ ਫੋਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਹੀ<noinclude> ਖੱਟਾ ਅੰਬ {{rh|||85}}</noinclude> rlqkakx3piexrl9usihvd6zh1ctpkfe 250 49971 226672 139730 2026-07-18T12:36:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226672 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਸਿੱਟ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ-'ਤੁਰਸ ਐ ਕੁਸ।' ਸੰਦੀਪ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ-ਮੱਖਣ, ਸਿੱਟ ਦੇ ਸਾਰਾ ਅੰਬ, ਹੋਰ ਚੀਰ ਕੋਈ।’ ਮੱਖਣ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਚੜ੍ਹ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਵਕ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ‘ਜਿਹੜਾ ਅੰਬ ਮੈਂ ਆਪ ਚੀਰਿਐ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਟ ਦਿਆਂ? ਖਾਊਂਗਾ-ਭਾਵੇਂ ਖੱਟੇ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਸ ਐ। {{gap}}‘ਮੱਖਣ, ਚੀਰਿਆ ਭਾਵੇਂ ਤੋਂ ਆਪ ਹੋਉ। ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਤਾਂ ਲੱਗ ਗਿਆ ਬਈ ਇਹ ਖੱਟੈ? ਫੇਰ ਸਿੱਟ ਦੇ ਗਾ।’ ਸੰਦੀਪ ਨੇ ਕਿਹਾ। {{gap}}‘ਚੀਰੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਖੱਟੇ ਮਿੱਠੇ ਦਾ? ਇਹ ਖੱਟੇ, ਬੱਸ ਸਿੱਟ ਦੇ ਇਹਨੂੰ।" ਸੱਚਦੇਵ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਮੱਖਣ ਨੇ ਘੁਕਾ ਕੇ ਅੰਬ ਸੜਕ ਤੋਂ ਪਾਰ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਪਟਿਆਲੇ ਆ ਗਏ। ਮੱਖਣ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਥਣੇ ਰਾਜਪੁਰਾ ਰੋਡ 'ਤੇ ਪੈਰੀਂ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡੀਜ਼ਲ ਪੰਪ ’ਤੇ ਉਹ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਪੰਪ ’ਤੇ ਇੱਕ ਟਰੱਕ ਤੇਲ ਪਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਟਰੱਕ ਦਾ ਡਰਾਇਵਰ ਤਾਂ ਤੇਲ ਪਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰੁਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਸੀਟ ਤੇ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਘਸਮੈਲੀ ਆਥਣ ਵਿੱਚ ਮੱਖਣ ਨੇ ਸਿਆਣ ਲਿਆ, ਉਹ ਦੀਪ ਖੰਨਾ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਗਹਿਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਭੰਨਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੋਗੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੋਰ ਸੂਹੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਸਨ। ਦੀਪ ਖੰਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਤੇ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਟੇਅਰਿੰਗ ਕੋਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ। ਦੀਪ ਖੰਨਾ ਦੇ ਪੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਬੇਸੁੱਧ ਸਰੀਰ ਲਟਕਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਮੱਖਣ ਵਿਚੋਂ ਜਿਵੇਂ ਸਤਿ ਜਿਹਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਢੇਰੀ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਡੀਜ਼ਲ ਪੰਪ ਦੇ ਇੱਕ ਖੂੰਜੇ ਬੈਠਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕੀ ਕੀ ਬੋਲਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੱਡੀ ਰਾਤ ਹੋਈ ਤੋਂ ਇਹੀ ਖ਼ਿਆਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਿਨ ਦਿਆਲਪੁਰੇ ਦੇ ਅੱਡੇ ਤੇ ਸੱਚਦੇਵ ਅਤੇ ਸੰਦੀਪ ਦੇ ਕਹੇ ਤੋਂ ਖੱਟਾ ਅੰਬ ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਨੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਠੀਕ ਹੀ ਸਿੱਟਿਆ ਸੀ।<noinclude> 86 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> rs0wr15qlvovm9rtdgq6fotai9dt3we 250 49972 226673 139738 2026-07-18T12:36:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226673 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ'''}}}} {{gap}}ਇੱਕ ਬੂਟਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਛੱਪੜੀ ਤੇ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਪੜੀ-ਵਿਹੜਾ ਕਹਿੰਦੇ। ਇਸ ਛੱਪੜੀ 'ਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਡੰਗਰ ਪਸ਼ੂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ। ਛੱਪੜੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੋਂ ਕਿਤੋਂ ਪਾਣੀ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਪਾਸੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਗ ਕੇ ਇਸ ਛੱਪੜੀ ਵਿੱਚ ਆ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ। ਛੱਪੜੀ-ਵਿਹੜੇ ਦਾ ਗੰਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਇਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ। {{gap}}ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਪੜੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਮੱਛਰਾਂ ਦਾ ਘਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਮੁਸ਼ਕ ਮਾਰਨ ਲੱਗਦਾ।ਮੀਂਹਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਪੜੀ ਇੱਕ ਝੀਲ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ। ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਹਲੀਆਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਥਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਨਾ ਹੁੰਦੀ। ਛੱਪੜੀ-ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਕੱਚੇ ਘਰ ਸਾਬਤ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣ ਦੀਆਂ ਸੁੱਖਾਂ ਸੁੱਖਦੇ। {{gap}}ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀਹ-ਬਾਈ ਘਰ ਸਨ। ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਪਿਛਲੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਭੱਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਘਰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਸਿਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਸਮਾਂ ਬਦਲਦਾ ਗਿਆ, ਕੰਮ ਵੀ ਬਦਲਦੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਘਰਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਖੇਤ-ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੀਰੀ ਰਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕੁਝ ਨੇੜੇ ਦੀ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਸੜਕ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਸਨ। ਸੜਕ ਨਿਕਲੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਪੰਦਰਾਂ-ਵੀਹ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਦਾ ਕੰਮ ਸਦਾ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਟੁੱਟੇ-ਉੱਖੜੇ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬੱਜਰੀ-ਲੁੱਕ ਦੀਆਂ ਟਾਕੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਖੁਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਖ਼ਤਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੰਮ। ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਗੇੜਾ-ਫੇੜਾ ਹੀ। ਕੁਝ ਇੱਕ ਬੰਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਨਿੱਕਾ-ਮੋਟਾ ਸਮਾਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਇਸੇ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੋ-ਤਿੰਨ ਬੰਦੇ ਡੱਗੀ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਸਸਤੇ ਭਾਅ ਕੱਪੜਾ ਲੈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਫਿਰ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰ-ਫਿਰ ਕੇ ਹੋਕਾ ਦੇ ਕੇ ਬੁੜੀਆਂ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕੱਪੜਾ ਵੇਚਦੇ ਹਨ। ਸੜਕਾਂ ਤਾਂ<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||87}}</noinclude> f4n37tjus134anfg3vxmykq5jpb41mr 250 49973 226674 139748 2026-07-18T12:37:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226674 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਆਮ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਈਕਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਦਰਾਂ-ਪੰਦਰਾਂ, ਅਠਾਰਾਂ-ਅਠਾਰਾਂ ਮੀਲਾਂ ਤੱਕ ਵੀ ਦੂਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਬੜੀ ਕਠਿਨ ਕਮਾਈ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਪਿੰਡ ਹੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਝਾਂ ਚਾਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਤੱਕ ਦਾ ਸਕੂਲ ਤਾਂ ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤੱਕ ਦਾ ਸਕੂਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸੜਕ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨਵਾਂ ਹੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਬੱਚੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਹਨ ਤੇ ਦੋ ਕਾਲਜ ਵੀ। ਕੁਝ ਮੁੰਡੇ ਕਾਲਜ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਬੂਟਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ। ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕਾਲੇ ਬਟੁਏ ਲਮਕਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਇੱਕ ਕੋਲ ਇੱਕ ਰਜਿਸਟਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ-ਕੁੜੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀਆਂ-ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋਈਆਂ ਭਾਈ?' ਉਹ ਕਹਿੰਦੀਆਂ-ਅਸੀਂ ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ, ਨਵੀਆਂ ਈ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਕੂਲ 'ਚ ਬਦਲ ਕੇ ਆਈਆਂ, ਇਸੇ ਸਾਲ ਈ, ਅਸੀਂ ਨਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਲਿਖਣੇ ਨੇ। {{gap}}‘ਨਵੇਂ ਬੱਚੇ ਕਿਹੜੇ?" ਇੱਕ ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}‘ਨਵੇ, ਤਾਈ ਜਿਹੜੇ ਇਸ ਸਾਲ ਜੰਮੇ ਨੇ, ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਬਹੁ ਤਾੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਸ ਪਈ। {{gap}}ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀਆਂ। ਉਹ ਇੰਝ ਕਰਦੀਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹਾਸੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਬੋਲੀ-ਨਵੇਂ ਬੱਚੇ, ਬੇਜੀ, ਜਿਹੜੇ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਸਕੂਲ 'ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰੌਣੇ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਹੁਣ ਪੰਜ ਸਾਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਐ।" {{gap}}‘ਲੈ ਨੀ, ਭਾਈਆਂ ਦੀਓ। ਚੰਦ ਵੇ, ਤੇਰਾ ਨਾਉਂ ਲਿਖਣ ਆਈਆਂ ਨੇ ਇਹ ਤਾਂ ਭੈਣ ਜੀਆਂ, ਇੱਕ ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਦੂਜੇ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਚਾਂਭੜਾਂ ਪਾਉਣ ਲੱਗੇ-ਆਹਾ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਸਕੂਲ ਜਾਇਆ ਕਰਾਂਗੇ। {{gap}}ਚੰਦ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਠੁੱਸ-ਠੁੱਸ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ-ਐਬੋ, ਮੈਨੂੰ ਫੱਟੀ ਲੈ ਕੇ ਦੇ ਦੇਂਗੀ?' {{gap}}ਬੂਟਾ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਵੱਲ ਝਾਕਿਆ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਚੰਦ ਦੀ ਦਾਦੀ ਉਹਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ-ਮੁਖਤਿਆਰ ਕੁਰੇ, ਕੁੜੇ ਬਹੂ, ਬੂਟਾ ਵੀ ਤੇਰਾ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਣੈ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਤਾਂ?' {{gap}}‘ਹਾਂ ਅੰਮਾ ਜੀ। ਇਸ ਮਾਘ ਤੋਂ ਛੀਵਾਂ ਲੱਗ ਜੂ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਉਸੇ ਸਾਲ ਸੀਰ ਛੱਡਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਪੱਟ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਗਿੱਟਾ ਟੁੱਟਿਐ ਉਹਦਾ।" {{gap}}‘ਚੰਗਾ ਧੀਏ, ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੇ। ਤੂੰ ਵੀ ਲਿਖਾ ਦੇ ਇਹ ਦਾ ਨਾਉਂ। ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਸਕੂਲ ਜਾਇਆ ਕਰੂ। ਪੜ੍ਹ ਜੂਗਾ, ਕਿਸੇ ਨੌਕਰੀ-ਚਾਕਰੀ ’ਤੇ ਹੋ ਜੂ। ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਦਿੱਤੀ।<noinclude> 88 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> pompljiuuzgl8q2ze38jdu4nef1jeim 250 49974 226675 139751 2026-07-18T12:37:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226675 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਫੇਰ ਆਸੋ ਬੁੜ੍ਹੀ ਨੇ ਕਿਹਾ-ਕੁੜੇ, ਪੀਹੜੀਆਂ ਲਿਆ ਦਿਓ ਨੀ, ਬੈਠ ਜਾਣਗੀਆਂ ਵਚਾਰੀਆਂ। ਇਹ ਕੁਰਸੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੇ, ਇਉਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਨੇ ਕਿਤੇ?' {{center|2}} {{gap}}ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਬੈਠੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਲਿਖਣਗੀਆਂ। ਛੱਪੜਾਂ-ਵਿਹੜੇ ਦੀਆਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਸਨ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬੰਦੇ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਐਤਕੀਂ ਇਹ ਤੀਵੀਆਂ ਕਿਧਰੋਂ ਆ ਗਈਆਂ, ਸੋਚਦੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਦੇਖੋ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰੀਂ ਤੁਰੀਆਂ-ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਨਖ਼ਾਹ ਵੀ ਖਾਸੀ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਹਿਨ-ਪਚਰ ਕੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਮੇਮਾਂ ਬਣੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਨੇ। {{gap}}ਦੋਵੇਂ ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਇਕੱਲੇ-ਇਕੱਲੇ ਘਰ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਸਕੂਲ ਨਾ ਜਾਂਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲਿਖਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਮਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ। ਕੁੜੀ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲਿਖਦੀਆਂ। ਪਿਓ ਦਾ ਨਾਉਂ ਪੁੱਛਦੀਆਂ ਤਾਂ ਮਾਵਾਂ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਸੰਗਦੀਆਂ ਤੇ ਫੇਰ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਹੀ ਆਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦਾ ਨਾਉਂ ਦੱਸ ਦੇਣ। {{gap}}ਜਿਸ ਘਰ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ-ਕੁੜੀ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸੁਨ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਚਾਰ ਵੱਜਦੇ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲਿਆ। ਦਸ-ਬਾਰਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਹੀ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਹੜੇ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਆ ਸਕੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸਤਾਰਾਂ-ਅਠਾਰਾਂ ਬੱਚੇ ਹੀ ਬਣੇ। {{gap}}ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱਡ ਕੇ ਆਉਣ। ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਕਿਤਾਬਾਂ-ਕਾਪੀਆਂ ਤੇ ਫੱਟੀਆਂ-ਸਲੇਟਾਂ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇਵੇਗੀ। ਸਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਫਲੀਟ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਗਰੀਬ ਬੱਚਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਰੈੱਡ-ਕਰਾਸ ਫੰਡ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਦੀ ਵੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਵੱਡੀਆਂ ਕਲਾਸਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇਗਾ। ਉਹ ਪੜ੍ਹ ਜਾਣਗੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਕਿੱਤੇ ਤੇ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਬੰਦੇ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਮਾਰਨੀ ਸਿੱਖ ਜਾਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਲੋਟੂ-ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਨਹੀਂ ਸਕਣਗੇ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰਯੋਗ ਥਾਂ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਰਾਗਾਂ ਵਾਂਗ ਜਗ ਉੱਠੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਨਹਿਰੇ ਸੁਪਨੇ ਲਟਕਣ ਲੱਗੇ। ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਂ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||89}}</noinclude> h9bqa9ia7pjupi5dwnldraadx6l1epl 250 49975 226676 139813 2026-07-18T12:37:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226676 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਨ ਬਣ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਭੇਜਣਗੀਆਂ। ਜਿਹੜੇ ਬੱਚੇ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਨੋ ਹਟ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਹੁਣ ਅਵਾਰਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਗਲੀਆਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੁਰੇ-ਫਿਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਹਿਣਗੀਆਂ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ ਜਾਇਆ ਕਰਨ। ਜੀਵਨ ਸੁਧਰ ਜਾਏਗਾ, ਉਹ ਬੰਦੇ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। {{gap}}ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਸੋਚਦੀਆਂ, ਇਹ ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸ ਕੇ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹੋ-ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਦੇ ਦੱਸੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬੰਦੇ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਲਿਖ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ। ਹਰ ਸਾਲ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਹੋ-ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀਆਂ। ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਸੋਚਦੀਆਂ, ਇਹ ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹਨ। ਕਿੰਨਾ ਗਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਗਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਦੱਸਣਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਐਨੀ ਅਕਲ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਮਸਟਰਾਣੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ ਨੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਣੀ-ਖਣੀ ਤੀਵੀਂ ਮਾਸਟਰਾਣੀ ਥੋੜਾ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿਤੇ? {{gap}}ਉਸੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਛੱਪੜੀ-ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਕਾਮੇ-ਬੰਦੇ ਜਦੋਂ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਬੰਦੇ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੇ ਵੀ ਤੇ ਸੋਚਦੇ ਵੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੁੱਝ ਬੋਲਦੇ। ਬੱਸ ਸੁਣਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜ ਕੇ ਮਿਲੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਇਆ ਕਰਨਗੇ। {{gap}}ਬੂਟਾ ਕਿੰਨਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਪੂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਕੈਦਾ-ਫੱਟੀ ਲਿਆ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਢੋਲਣ ਤੋਂ ਕੈਦਾ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਢੋਲਣ ਵੱਡੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ ਤੇ ਛੇਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸਕੂਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜਬਰੇ ਨੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ। {{center|3}} {{gap}}ਜਬਰਾ ਸੜਕ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੈਲਾ ਸੀ। ਖ਼ਤਾਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਿੱਟੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸੜਕ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਪਾਉਣ ਹੁੰਦੀ। ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਪੱਧਰਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਫ਼ ਪਟੜੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਹੁੰਦਾ। ਸੜਕ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਬੱਜਰੀ ਤੇ ਲੁੱਕ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਬਣਦਾ ਤਾਂ ਟੁੱਟੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਟਾਕੀਆਂ ਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੇਟ ਸੀ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ। ਬੇਲਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੰਮ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿੰਦਾ। ਉਹਦਾ ਹੁਕਮ ਉਹ ਮੋੜਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਮੇਟ ਅੜਦੇ-ਥੁੜਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸਬੰਧੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਓਵਰਸੀਅਰ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਾ। {{gap}}ਜਬਰਾ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਦਾ। ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਜੰਗਲ-ਪਾਣੀ ਜਾ ਕੇ ਤਿਆਰ-ਬਰਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਚਾਦਰ ਦੀ ਥਾਂ ਹੁਣ ਉਹ ਤੇੜ ਪਜਾਮਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਚੰਮ ਦੀ<noinclude> 90 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> f9299b2sq1nvobk7zpyw17ly2aneymn 250 49976 226677 139753 2026-07-18T12:38:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226677 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਦੇਸੀ ਜੁੱਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰਗਾਬੀ ਪਹਿਨਦਾ। ਹੱਥ 'ਤੇ ਘੜੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਦਾ। ਉਹ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਘੜੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਬੇਲਦਾਰ ਕੋਲੋਂ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਸਤੇ ਮੁੱਲ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਚੱਲਦੀ ਤਾ ਠੀਕ ਸੀ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਖੜ੍ਹ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਹਿਲਾ ਕੇ ਧੁੱਪੇ ਧਰ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਚੱਲਣ ਲੱਗਦੀ। ਵੱਡਾ ਨੁਕਸ ਇਹ ਕਿ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਮੁਹਰੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ। ਕੰਮ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਜਬਰਾ ਦੂਜੇ ਬੇਲਦਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਤੇ ਸੂਈਆਂ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਘੁਮਾ ਲੈਂਦਾ। ਇੱਕ ਗੱਲੋਂ ਇਹ ਘੜੀ ਜਬਰੇ ਲਈ ਚੰਗੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕੰਮ ਤੋਂ ਲੇਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਆ ਬੈਠਾ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਕਦੇ ਗਰਾਂ-ਘੋਹੀ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਮੋਟਰ-ਗੱਡੀ ਤੋਂ ਖੁੰਝਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਘੜੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਇੱਕ ਆਦਤ ਵੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ।ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਘੜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਟਾਈਮ ਜ਼ਰੂਰ ਪੱਛਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪਣੀ ਘੜੀ ’ਤੇ ਟਾਈਮ ਦੇ ਫ਼ਰਕ ਦੀ ਨਿਰਖ਼ ਕਰਦਾ।ਉਹ ਵਾਰਵਾਰ ਘੜੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਘੜੀ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਘੜੀ ਵੀ ਉਹੀ ਟਾਈਮ ਦੱਸਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}ਬੂਟਾ ਉਹਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਸੀ। ਬੂਟੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮਰ ਗਈਆਂ। ਬੂਟੇ ਪਿੱਛੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਲਈ ਬੂਟਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਬਹੁਤ ਸੀ। {{gap}}ਬੁਟਾ ਜਿਸ ਸਾਲ ਜੰਮਿਆ, ਉਸ ਸਾਲ ਜਬਰਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨਾਲ ਸੀਰੀ ਸੀ।ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੱਡੇ ਨਾਲ ਦੇਸੀ ਰੂੜੀ ਦਾ ਰੇਹ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮੁੰਡਾ ਕਿਰਪਾਲ, ਇੱਕ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਉਹ ਆਪ। ਉਹ ਸਵੇਰ ਦੇ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਗਵਾੜ ਦੀਆਂ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਚੰਨ-ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਰੇਹ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਦਿਹਾੜੀ ਨੂੰ ਦੁੱਗਣੀ ਦਿਹਾੜੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਕਿਰਪਾਲ ਲਾਲਚੀ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਪਿਓ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਕੰਜੂਸ ਤੇ ਮੱਖੀ-ਚੂਸ। ਜਬਰਾ ਰੇਹ ਦੇ ਟੋਕਰੇ ਚੁੱਕਦਾ ਤੇ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਦਾ। ਦਿਹਾੜੀਆ ਵੀ। ਕਿਰਪਾਲ ਤਾਂ ਬੱਸ ਟੋਕਰੇ ਭਰੀ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਚੁਕਾਈ ਜਾਂਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਡ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੱਡੇ ਦੇ ਪੱਟ ਜਬਰਾ ਹੀ ਬੈਠਦਾ। ਖੇਤ ਜਾ ਕੇ ਦਿਹਾੜੀਆ ਸਾਰਾ ਗੱਡਾ ਲਾਹ ਦਿੰਦਾ। ਜਬਰਾ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਵੀ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਉੱਘਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਨੀ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋੜਾਂ ਵਾਂਗ ਰੜਕਦੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਂ ਨੱਚਣ ਲੱਗਦੇ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਦੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਪਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਕੱਸੀ ਦੀ ਉੱਚੀ ਪੁਲੀ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਉਤਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਬਲਦ ਭੱਜ ਕੇ ਪੈਂਦੇ ਤੇ ਗੱਡਾ ਧੜਕਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਪਾਟੀ ਨੂੰ ਸੰਭਲ ਕੇ ਬੈਠਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਥਾਂ ਫੜ ਕੇ। ਪਹੁ ਫੁੱਟਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਗੱਡਾ ਭਰ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦਿਹਾੜੀਦਾਰ ਆਦਮੀ ਗੱਡੇ ਮਗਰ ਮਗਰ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੱਸੀ ਦੀ ਪੁਲੀ ਆਈ ਤਾਂ ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਚੜ੍ਹਨ ਵੇਲੇ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਬਲ਼ਦਾਂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਚੜ੍ਹਾਈ ਚੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||91}}</noinclude> ep993lvjy31m1bib2fqlqqghxogny03 250 49977 226678 139755 2026-07-18T12:38:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226678 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਟਿਕਾਓ ਵਿੱਚ ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਸਗੋਂ ਸੁੱਖ ਜਿਹਾ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਗੱਡਾ ਪੁਲੀ ਉਤਰਨ ਲੱਗਿਆ, ਬਲ਼ਦ ਭੱਜ ਪਏ ਤੇ ਜਬਰਾ ਪੱਟ ਉੱਤੋਂ ਤਿਲਕ ਕੇ ਥੱਲੇ ਆ ਗਿਆ। ਅਜੇ ਤਾਂ ਸ਼ੁਕਰ ਕਿ ਉਹ ਪਹੀਏ ਥੱਲੇ ਨਾ ਆ ਗਿਆ। ਅਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਉਹਨੇ ਹੋਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਗੱਡੇ ਹੇਠ ਐਨ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਡਾ ਉਹਦੇ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਰੱਬ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਹੱਥ ਦੇ ਕੇ ਰੱਖ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਬਲ਼ਦ ਵੀ ਜੂਲੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋਤਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਗੱਡੇ ਦੀ ਠੋਡ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਗੱਡਾ ਉਲਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਦਿਹਾੜੀਏ ਨੇ ਭੱਜ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫੇਰ ਬਲਦ ਸੰਭਾਲੇ। ਜਬਰਾ ਤੁਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਲੱਤ ਗਿੱਟੇ ਤੋਂ ਜਰਕਾਟਾ ਖਾ ਗਈ ਸੀ। {{center|4}} {{gap}}ਕਦੇ ਕਿਤੇ ਜਾ, ਕਦੇ ਕਿਤੇ ਜਾ, ਜਬਰਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲੱਤ ਉੱਤੇ ਪੱਟੇ ਬੰਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੋੜੀ ਬੁੜ੍ਹਾ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਸਿਆਣਾ ਸੀ। ਟੁੱਟੀਆਂ-ਉਤਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ-ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੋਂ ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੈਂਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੁਫ਼ਤ ਦੀ ਸੇਵਾ। ਕਿੰਨਿਆਂ ਹੀ ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉਹ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੂਰੋਂ ਆਏ ਗਰੀਬ-ਗੁਰਬੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਰੋਟੀ ਵੀ ਘਰੋਂ ਖਵਾਉਂਦਾ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦਾਰੂ ਦਾ ਅਧੀਆ ਪੀ ਲਵੇ। ਮਰੀਜ਼ ਦਾਰੂ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਘੋੜੀ ਉਹ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਅੰਗ ਦੀ ਪੂਰੀ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਸ਼ਾਂ ਕਰਦਾ। ਝਟਕਾ ਮਾਰ ਕੇ ਉਤਰਿਆ ਅੰਗ ਥਹਿ ਸਿਰ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਬਾਂਸ ਦੀਆਂ ਫੱਟੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪੱਟਾ ਕੱਸ ਦਿੰਦਾ। ਟੁੱਟੀਆਂ ਲੱਤਾਂ-ਬਾਹਾਂ ਦਾ ਉਹ ਪੁਰਾ ਕਾਰੀਗਰ ਸੀ। ਬੰਦੇ ਦੇ ਮਾਸ ਅੰਦਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਇੱਕ ਇੱਕ ਜੋੜ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਪੂਰਾ ਚਾਨਣ ਹੋਵੇ। ਇਕੱਲੀ-ਇਕੱਲੀ ਹੱਡੀ ਟੋਹ ਕੇ ਦੱਸਦਾ। ਘੋੜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਪੱਟੇ ਬੰਨਾਏ। ਗਿੱਟੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਨਰਮ ਕੀਤੀ। ਫੇਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹਨੂੰ ਦਾਰੂ ਪਿਆ ਕੇ ਉਹਦਾ ਗਿੱਟਾਂ ਕੜੱਕ ਦੇ ਕੇ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਫੱਟੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਫੱਟੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਗਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਓਨਾ ਹੀ ਦਰਦ ਸੀ। ਲੱਤ ਤਾਂ ਸੁੱਜੀ ਪਈ ਸੀ। ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਫੇਰ ਘੋੜੀ ਨੇ ਲੱਤ ਦੀ ਡਾਕਟਰੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਤਾਂ ਜਬਰੇ ਦੀਆਂ ਚਾਂਗਾਂ ਹੀ ਨਿਗਲ ਗਈਆਂ।ਉਹ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਹ ਉੱਠਿਆ। ਕੂਕਿਆਂ-ਓਏ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਹਿਣ ਦੇਹ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ। ਇੱਥੇ ਈ ਜੁੜਿਆ ਜਾਣ ਦੇਹ ਗਿੱਟਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਲੰਗ ਮਾਰ ਕੇ ਹੀ ਤੁਰ ਲਿਆ ਕਰੂ। ਮੈਥੋਂ ਇਹ ਕਸਾਈਪੁਣਾਂ ਨੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਘੋਤੀ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਛੱਡਿਆ ਨਾ। ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਘੁੱਟ ਕੇ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋ ਵਾਰੀ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਲੱਤ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਈ। ਗਿੱਟਾ ਥਹਿ ਸਿਰ ਆਇਆ ਹੀ ਨਾ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਦਾ ਸੀਰ ਵਿਚਕਾਰ<noinclude> 92 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 550teak25rg0zpra68fxhi8zlztcjud 250 49978 226680 139773 2026-07-18T12:39:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226680 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਾ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਗਿੱਟੇ ਟੁੱਟੇ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਸੀ। ਜਬਰੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੀਰ ’ਤੇ ਤੋਰ ਸਕਦਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕੌਣ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲੇ ਅਗਲਾ ਜਾਵੇ ਵੀ ਤਾਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਦਿਨ। ਮਹੀਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੰਘਾ ਸਕਦਾ। ਜਬਰੇ ਦੀ ਸਾਕ-ਸਕੀਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਭੀੜ ਪਈ ’ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦਾ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਜਬਰੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਨਵਾਂ ਸੀਰੀ ਰਲਾ ਲਿਆ। ਨਵੇਂ ਸੀਰੀ ਨੂੰ ਸੀਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ। ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਠਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਅੱਧੀ ਫ਼ਸਲ ਤਾਂ ਜਬਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਜਬਰਾ ਜੋ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਉਹਦੇ `ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਉਹ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਕਹੇ ਵੇਖੇ ਤੋਂ ਉਹਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਕਣਕ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਸੀਰ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਸੀਰ ਤਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਹਿੱਸਾ ਕਾਹਦਾ? ਸੀਰ ਵਿਚੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜਬਰੇ ਨੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਲ ਹੀ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਐਨਾ ਫ਼ਿਕਰ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਚਿੰਤਾ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਖਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਸੀਰ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਵਿਧ ਵਾਪਸ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਲੱਤ ਤੋਂ ਆਰੀ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੀਰੀ ਰਲਦਾ, ਤਦ ਹੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਸੀਰ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਸਕਦਾ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਤਾਂ ਬੇਕਿਰਕ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸੀਰ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਕਮ ਤੇ ਵਿਆਜ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}ਘੋੜੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਬਣਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਜਬਰਾ ਹੋਰ ਪਿੰਡੋਂ ਵੀ ਗਿਆ। ਲੱਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦਾ। ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਉਹਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਝਿੜਕਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਐਨਾ ਚਿਰ ਘਰੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਲੱਤ ਤਾਂ ਗਲਣ ਤੇ ਆਈ ਪਈ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹਦੀ ਲੱਤ ਦਾ ਪਲੱਸਤਰ ਕੀਤਾ। ਹਫ਼ਤਾ-ਦਸ ਦਿਨ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫੇਰ ਪਿੰਡ ਆ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਲੱਸਤਰ ਖੁੱਲਵਾ ਆਇਆ। ਲੱਤ ਦਾ ਦਰਦ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਗਿੱਟਾ ਸੰਢਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਾਸਤੇ ਨਿਕਾਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||93}}</noinclude> 8wc9aogm4yipx5p5x8wy14fvzj4flks 250 49979 226679 139774 2026-07-18T12:38:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */ 226679 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਾ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਉਹਦੇ ਸਿਰ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਗਿੱਟੇ ਟੁੱਟੇ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਸੀ। ਜਬਰੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੀਰ ’ਤੇ ਤੋਰ ਸਕਦਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਜ਼ਮਾਨਾ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕੌਣ ਕੰਮ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਲੇ ਅਗਲਾ ਜਾਵੇ ਵੀ ਤਾਂ ਦੋ-ਚਾਰ ਦਿਨ। ਮਹੀਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਲੰਘਾ ਸਕਦਾ। ਜਬਰੇ ਦੀ ਸਾਕ-ਸਕੀਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਭੀੜ ਪਈ ’ਤੇ ਉਹਦੇ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦਾ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਜਬਰੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਨਵਾਂ ਸੀਰੀ ਰਲਾ ਲਿਆ। ਨਵੇਂ ਸੀਰੀ ਨੂੰ ਸੀਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ। ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੱਠਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸੋਲ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਅੱਧੀ ਫ਼ਸਲ ਤਾਂ ਜਬਰੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਜਬਰਾ ਜੋ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦਿਹਾੜੀਆਂ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਉਹਦੇ `ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਉਹ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਕਹੇ ਵੇਖੇ ਤੋਂ ਉਹਨੂੰ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਕਣਕ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਸੀਰ ਦਾ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਸੀਰ ਤਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਹਿੱਸਾ ਕਾਹਦਾ? ਸੀਰ ਵਿਚੇ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਜਬਰੇ ਨੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਲ ਹੀ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਐਨਾ ਫ਼ਿਕਰ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਚਿੰਤਾ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਵੱਢ-ਵੱਢ ਖਾਂਦੀ ਸੀ ਕਿ ਸੀਰ ਦੇ ਪੈਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਵਿਧ ਵਾਪਸ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਲੱਤ ਤੋਂ ਆਰੀ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸੀਰੀ ਰਲਦਾ, ਤਦ ਹੀ ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਸੀਰ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦੀ ਰਕਮ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਸਕਦਾ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਤਾਂ ਬੇਕਿਰਕ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇ ਉਹ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸੀਰ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਰਕਮ ਤੇ ਵਿਆਜ ਲੱਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}ਘੋੜੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਬਣਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਜਬਰਾ ਹੋਰ ਪਿੰਡੋਂ ਵੀ ਗਿਆ। ਲੱਤ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹਰ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਦੇ ਦਿੰਦਾ। ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਉਹਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਝਿੜਕਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਐਨਾ ਚਿਰ ਘਰੇ ਕਿਉਂ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਲੱਤ ਤਾਂ ਗਲਣ ਤੇ ਆਈ ਪਈ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹਦੀ ਲੱਤ ਦਾ ਪਲੱਸਤਰ ਕੀਤਾ। ਹਫ਼ਤਾ-ਦਸ ਦਿਨ ਉਹ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫੇਰ ਪਿੰਡ ਆ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਪਲੱਸਤਰ ਖੁੱਲਵਾ ਆਇਆ। ਲੱਤ ਦਾ ਦਰਦ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਗਿੱਟਾ ਸੰਢਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਜ਼ੋਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਵਾਸਤੇ ਨਿਕਾਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ।<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||93}}</noinclude> 60tnkkb12rexw7bx0epkulc000h246j 250 49980 226681 139777 2026-07-18T12:39:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226681 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਹ ਮੱਝ ਵੀ ਖਰੀਦ ਲਿਆਏ ਸਨ। ਮੱਝ ਚਾਹੇ ਚੌਥੇ-ਪੰਜਵੇਂ ਸੁਏ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਹਨੇ ਤਿੰਨ ਸੂਏ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਮੱਝ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੁੱਧ ਰੁਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਿੰਨੇ ਜਣੇ ਡੱਕਵਾਂ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ। ਰਿੜਕਦੇ ਵੀ। ਬੂਟਾ ਘੜਕੁੱਲੇ ਵਰਗਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੱਖ-ਪੱਠਾ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤੋਂ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਮੱਝ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਬੂਟੇ ਦੀ ਮਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੱਝ ਦੇ ਆਹਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੱਝ ਦਾ ਚਾਅ ਵੀ ਬੜਾ ਸੀ। ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਘਰਾਂ ਕੋਲ ਹੀ ਮੱਝਾਂ ਸਨ। ਮੱਝ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਾਂ ਸਰਦਾਰੀ ਸੀ। ਮੱਝ ਵਾਲਾ ਘਰ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਮੱਝ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਬਰਕਤਾਂ ਸਨ। ਮੱਝ ਵਾਲੇ ਘਰ ਦੀ ਸੁਆਣੀ ਤਾਂ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਤੁਰਦੀ। {{gap}}ਬੁਟਾ ਉਡਾਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਖਾਂਦਾ-ਪੀਂਦਾ ਤੇ ਕੁਦਾੜੀਆਂ ਮਾਰਦਾ। ਬੱਸ ਉਸੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਜਬਰਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ। ਬੂਟਾ ਤਾਂ ਜਬਰੇ ਲਈ ਤਿਰਲੋਕੀ ਦੀ ਮਾਇਆ ਸੀ। ਬੂਟਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੂਰਜ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਾਨਣ ਸਾਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਗਮਗਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ। ਪੁੱਤ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਮਾਂ ਖਿੜੀ ਕਪਾਹ ਵਾਂਗ ਹੱਸਦੀ। ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਦਾ ਤਾਂ ਜੱਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੋਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਵਧਦਾ-ਫੁੱਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਹੱਡ-ਪੈਰ ਕਿੰਨੇ ਤਕੜੇ ਸਨ। ਹੱਡਾਂ ’ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਮਾਸ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਕਿੰਨਾ ਭਰਿਆ-ਭਰਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਚੁਸਤ ਸੀ। ਕਿੰਨਾ ਫੁਰਤੀਲਾ। ਮਾਂ-ਬਾਪ ਸੁਪਨੇ ਲੈਂਦੇ ਕਿ ਉਹ ਜਿਸ ਦਿਨ ਜੁਆਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਘਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਧੋਣੇ ਧੋ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਉਹ ਕੰਮ ’ਤੇ ਜਾਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਬਰਾ ਸੋਚਦਾ ਉਹ ਆਪ ਸੜਕ ਦਾ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ ਤੇ ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਵੇਗਾ। ਪੁੱਤ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਉਹ ਐਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁੱਲ ਜਾਣਗੇ। {{center|6}} {{gap}}ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਰੋਟੀ-ਟੁੱਕ ਦਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੰਜਿਆਂ 'ਤੇ ਪੈਣ ਲੱਗਦੇ ਤਾਂ ਬੂਟਾ ਬਹੁਤ ਲਾਚੜ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ ਪਿਓ ਦੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ, ਕਦੇ ਮਾਂ ਦੇ ਮੰਜੇ 'ਤੇ। ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਹੋਏ-ਹੋਏ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ ਰਿਕਾਟ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ। ਮਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਪਿਓ ਦੇ ਮੰਜੇ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਦਾ। ਪਿਓ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪਾ ਲਵੇ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਉਹਨੂੰ ਸੁੱਕਾ-ਸੁੱਕਾ ਝਿੜਕਦੇ। ਉਹ ਸੁੱਕਾ-ਸੁੱਕਾ ਰੋਂਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਉਹਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਸੌਂ ਜਾਂਦਾ।ਉਹ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਘਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੇੜ ਲੈਂਦੇ। {{gap}}ਇੱਕ ਰਾਤ ਜਬਰਾ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਬੂਟਾ ਜੁਆਨ ਹੋ ਜੇ, ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲ ਲੂਗਾ।' {{gap}}ਹੁਣ ਤਾਂ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਖਾਸਾ ਹੋ ਗਿਐ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਘਰ ਦਾ ਨਿੱਕਾ-ਮੋਟਾ ਸਾਰਾ<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||95}}</noinclude> bj9va3wx4gsa6vx1jkcwmaczv2f7i3o 250 49981 226682 139779 2026-07-18T12:39:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226682 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਧੰਦਾ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੈ। ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਨੇ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਿਆ। {{gap}}ਅਜੇ ਤਾਂ ਚੌੜ ਕਰਦੈ, ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਗਲ ਪਿਆ, ਫੇਰ ਆਉ ਨਾਨੀ ਯਾਦ। ਹੁਣ ਇਹਨੂੰ ਕੀ ਪਤੈ, ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਐ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈ, ਜਿਉਂ ਫਸਿਆ ਏਸ ਕੜਿੱਕੀ ’ਚ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਦੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਨੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਭੂਤਨੀ ਭੁੱਲੀ ਰਹਿੰਦੀ ਐ।’ ਜਬਰਾ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। {{gap}}‘ਤੇਰੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗੀ, ਇਹਦੀ ਇਹ ਜਾਣੂ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਇੱਕੋ ਜ਼ੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦੀ ਐ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਤਾਂ ਐਸ਼ ਕਰਨੀ ਐ। ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਨੇ ਨਾਲ ਪਏ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਘੁੱਟ ਲਿਆ। {{gap}}ਐਸ਼? ਜਬਰਾ ਹੱਸਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}‘ਹਾਂ, ਦੇਖ ਨੀਂ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਐ। ਮਾਮੇ 'ਤੇ ਜਾਊ। ਮਾਮਾ ਕਰਦੈ ਨਾ ਸਰਦਾਰੀ। ਪਿੰਡ 'ਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਹਦੀ ਇੱਜ਼ਤ-ਮਾਣ ਕਰਦੇ ਐ। ਲਾ ਜੱਟਾਂ ਤੋਂ, ਲਾ ਬਾਣੀਆਂ ਤੋਂ। ਕੰਮ ਵੀ ਕਿਹੜਾ ਔਖਾ ਕਰਦੈ। ਬੱਸ ਮੰਡੀਆਂ 'ਤੇ ਰਹਿੰਦੈ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਆ ਵੇਚਤੀਆਂ, ਚਾਰ ਖਰੀਦ ਲੀਆਂ। ਵਗਲ ਮਾਰ ਕੇ ਫਿਰਨੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਘਰ ਪਾ ਛੱਡਿਐ। ਕਿਸੇ ਜੱਟ ਦਾ ਨੀਂ ਏਹੋ ਜਿਹਾ। ਪੂਰੀ ਸਰਦਾਰੀ ਐ, ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਦੀ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਉਹ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ 'ਤੇ ਉਤਰ ਆਈ। {{gap}}‘ਚੱਲ ਮਾਮੇ ਨੂੰ ਛੱਡ, ਆਪਾਂ ਕੀ ਸਾਲੇ ਦੇ ਖਾਣ ਜਾਣੈ।' {{gap}}'ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਖੁਆ ’ਤਾ?' {{gap}}‘ਆਪਾਂ ਕੀ ਖੁਆ ਦੇਣੈ, ਗਰੀਬਾਂ ਨੇ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਊਂ ਗੱਲ ਕਰਦਾ। ਬਈ ਆਪਾਂ ਉਹਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਤੋਂ ਕੀ ਲੈਣੈ। ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਆਵਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।' {{gap}}‘ਨਾ ਫੇਰ ਮੱਚਦਾ ਕਾਹਨੂੰ ਐ, ਮੇਰੇ ਭਾਈ ਤੇ?' {{gap}}‘ਲੈ ਫੇਰ, ਹੈ ਦੇਖ।' {{gap}}‘ਦੇਖ ਕੀ, ਜਬਾ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਕਰ।' {{gap}}‘ਦੇਖ ਓਏ, ਤਾਹਾਂ ਦੀ ਤਾਹਾਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਾਂਦੀ ਐ। {{gap}}ਹੁਣ ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਖੇਸ ਦੀ ਤਹਿ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਉੱਤੇ ਲੈਣ ਲੱਗੀ। ਜਬਰਾ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਦੀ ਚੁੱਪ ਉਹਨੂੰ ਚੁਭਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਫੇਰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਬੈਠਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਰਕ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੇਸ ਖੋਲ੍ਹੇ ਤੇ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਕੰਘੀ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰੇ ਜੂੜਾ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਸਿੱਧੀ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਪਾਸਾ ਮਾਰ ਕੇ ਬੂਟੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲਿਆ। {{gap}}ਜਬਰੇ ਨੇ ਤਰਲਾ ਲਿਆ-ਬੋਲਦੀ ਨੀਂ?' {{gap}}ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਬੋਲੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਸੁੱਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਮੂਤਰ-ਮੂਤਰ ਝਾਕ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ, "ਮਖਿਆ, ਸੁਣਦੀ ਐ?' {{gap}}‘ਹਾਂ, ਦੱਸ ਕੀਹ ਐਂ ਸੁਣਨ ਨੂੰ? ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਅੱਕ ਕੇ ਬੋਲੀ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੱਕਰੀ ਨਾ ਲੈ ਦੀਏ?' {{gap}}‘ਬੱਕਰੀ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨੈ ਇਹਨੇ?' ਉਹ ਸਹਿਜ-ਸੁਭਾਅ ਬੋਲੀ।<noinclude> 96 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> cjhd7r37ez2zjq8vbmsdjwg3iu598ah 250 49982 226683 139780 2026-07-18T12:39:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226683 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}‘ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਟਾਂ ’ਤੇ ਫੇਰ ਲਿਆਇਆ ਕਰੂ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਰਲਾ ਦਿਆਂਗੇ। ਹੋਰ ਵੀ ਤਾਂ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਬਾਹਰ ਦਾ ਸਿਆਣ ਹੋ ਜੂ। ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਜਵਾਕਾਂ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਮਾਰਦਾ ਰਹਿੰਦੈ ਸਾਰਾ ਦਿਨ। ਰੀਠੇ-ਕੋਠੀਆਂ ਈ ਨੀਂ ਮੁੱਕਦੇ ਇਹਦੇ। ਨਿੱਤ ਕੁੱਟ ਖਾ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦੈ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ।' {{gap}}ਬੱਕਰੀ ਗੁਆ ਕੇ ਆਜੂ। ਹਾਲੇ ਕਿਹੜੀ ਉਮਰ ਐ ਇਹਦੀ। ਹਾਲੇ ਤਾਂ ਆਪ ਈ ਇਹ ਮੇਮਣਾ ਜਿਹਾ ਐ।" ਉਹ ਹੱਸੀ ਤੇ ਫੇਰ ਬੂਟੇ ਦੇ ਸਿਰ `ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਫੇਰਨ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਹੁਣੇ ਖੇਤੀਂ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਫੇਰ ਈ ਵੱਲ ਆਊ ਇਹਨੂੰ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ। ਉਹ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਉਵੇਂ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਦੱਸਾਂ......" ਉਹ ਵੀ ਉੱਠ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। {{gap}}'ਹਾਂ.....' {{gap}}'ਮੈਂ ਏਸ ਜਵਾਕ ਨੂੰ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਨੀਂ ਪੌਣਾ।' {{gap}}"ਕਿਉਂ, ਇਹ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਐ। ਪਿਓ-ਦਾਦੇ ਨੇ ਕੀਤੈ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਐ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ’ਚ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਬਰਕਤ ਐ।' {{gap}}‘ਨਾ, ਇਹ ਕੋਈ ਕੰਮ ਐ? ਨ੍ਹੌਣ-ਧੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਨੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਅਗਲੇ ਨੂੰ। ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨ੍ਹੇਰਾ ਢੋਂਦੈ ਆਦਮੀ।' {{gap}}‘ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੀ ਦਫ਼ਤਰ ਤੇ ਬਠਾਏਂਗੀ ਇਹਨੂੰ? ਹੋਰ ਕੀ ਕਰੂਗਾ ਏਹੇ?' {{gap}}ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਲੌਣੇ। ਦਸ ਜਮਾਤਾਂ ਪਾਸ ਕਰਵੌਣੀਆਂ ਨੇ। ਨੌਕਰੀ ਇਹਦਾ ਮਾਮਾ ਆਪੇ ਦਵਾਉ। ਕੇਰਾਂ ਫਸ ਗਿਆ ਕਿਸੇ ਕਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮੌਜਾਂ ਕਰੂ। {{gap}}ਉਹ ਹੱਸਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਹੱਸਣ ਦੀ ਗੱਲ ਨੀਂ। ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਵਾਂਗੇ, ਕਿੰਨੇ ਮੁੰਡੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੱਪੜੀ-ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਈ। ਕਈ ਤਾਂ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰ ਵੀ ਗਏ। {{gap}}‘ਕਈ, ਕਿੰਨੇ ਕੁ? ਸਾਰੇ ਧੱਕੇ ਖਾਂਦੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ। ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। {{gap}}"ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਮਿਲ ਜੁਗੀ। ਦਸਵੀਂ ਤਾਂ ਕਰਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਸਵੀਂ ਕਰਗੇ, ਇਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਲੈ ਜਾਣਗੇ। {{center|7}} {{gap}}ਜਿਸ ਮਹੀਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੀਆਂ ਮਾਸਟਰਾਣੀਆਂ ਨਵੇਂ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਨਾਉਂ ਲਿਖਣ ਛੱਪੜੀ-ਵਿਹੜੇ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਬਰੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵੀ ਦਾਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਟਾ ਚੱਕੀ ਤੋਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਉਹ ਦਸ-ਦਸ ਕਿੱਲੋ ਆਟਾ ਮੁੱਲ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਆਟਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਨਾਲੇ ਆਟਾ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਹਰ ਵਾਰ ਨਕਦ ਪੈਸੇ ਕਿੱਥੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਉਸ ਸਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੱਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੱਝ ਵੇਲੇ ਉਹ ਦੁੱਧ ਵੇਚ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||97}}</noinclude> lp5gmkzqgczynrpnwlu3bkgx3dqrtz0 250 49983 226684 139782 2026-07-18T12:39:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226684 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਸਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਗਾਂ ਸੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੁੱਧ ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇ ਦੇ ਦਿੰਦੀ, ਬੱਸ ਚਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦੀ। ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਬਚਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਬੂਟਾ ਪੀ ਲੈਂਦਾ। {{gap}}ਸੜਕ 'ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੁਝ ਬੇਲਦਾਰ ਚੋਰੀਓਂ ਲੁੱਕ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ। ਬੱਜਰੀ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਭਰ ਕੇ ਚੁਕਾ ਦਿੰਦੇ। ਜਬਰੇ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਰੱਬ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਸੀ। ਅਜਿਹਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਮੌਜਾਂ ਕਰਦਾ। ਦੂਜੇ ਬੇਲਦਾਰਾਂ ਤੇ ਮੇਟ ਨੂੰ ਇੰਝ ਕਰਦੇ ਉਹ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਪਰ ਖ਼ੁਦ ਉਹਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪਈ। ਉਹ ਤਾਂ ਇੰਝ ਕਰਨ ਨੂੰ ਪਾਪ ਸਮਝਦਾ। ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ‘ਦਰਗਾਹ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਲੇਖਾ ਦੇਣੈ। ਕਾਹਨੂੰ ਐਵੇਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣੀਏ। ਸਾਬਤ ਨਾਲੋਂ ਅੱਧੀ ਚੰਗੀ। ਹੱਕ ਦੀ ਖਾਣੀ ਐ, ਭਾਈ। {{gap}}ਉਹਦਾ ਕੋਈ ਸਾਥੀ-ਬੇਲਦਾਰ ਕਹਿ ਵੀ ਦਿੰਦਾ-ਮਰ ਭੁੱਖਾ ਫੇਰ। ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਦੇਖਿਐ, ਸੱਚ ਕੀਹ ਐ ਤੇ ਝੂਠ ਕੀਹ ਐ? ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ ਐ। ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕੀ ਵੱਢ ਪੈਂਦੀ ਐ?' {{gap}}‘ਨਾ ਭਰਾਵਾ, ਓਸ ਦਿਨ ਤਾਂ ਆਪਾਂ ਜੰਮੇ ਈ ਨੀਂ। ਅੱਧੀ ਤਾਂ ਲੰਘ ’ਗੀ, ਅੱਧੀ ਰਹਿੰਦੀ ਐ। ਆਪੇ ਰੱਬ ਦੇਉ। ਇਹ ਕੰਮ ਨੀਂ ਕਰਨਾ। ਉਹ ਮੋੜਵਾਂ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ। {{gap}}ਇਹ ਉਹ ਦਿਨ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਕਣਕ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਕਣ 'ਤੇ ਆਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਡੰਗ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਤਾਂ ਫ਼ਸਲ ਨਿਕਲਦੇ ਹੀ ਖਾਣ-ਜੋਗੀ ਰੱਖ ਕੇ ਬਾਕੀ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਣਕ ਮੰਡੀ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਰਦੇ-ਪੁੱਜਦੇ ਤੇ ਧਨੀ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਣਕ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕਣਕ ਮਹਿੰਗੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿਕਦੀ। ਮੰਡੀ ਦੀ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਧਨਾਢ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦਾ ਦੁੱਗਣਾ ਮੁੱਲ ਪਾਉਂਦੇ। ਮੰਡੀ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਕਣਕ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ। ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕ ਚੜ੍ਹੇ-ਮੱਲ ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ ਕਣਕ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ। ਲੋੜਵੰਦ ਲੋਕ ਚੜ੍ਹੇ-ਮੁੱਲ ’ਤੇ ਹੀ ਨਕਦਾਂ ਦੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਥੁੜੇ-ਟੁੱਟੇ ਕਿਸਾਨ ਲੋਕ ਡੂਢੀਆਂ-ਸਵਾਈਆ ਤੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਨਿਰੀ ਚਾਂਦੀ ਬਣ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਜਬਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਇਲਾਜ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਦੇ ਘਰੋਂ ਲਿਖਤ ਕਰਕੇ ਕਣਕ ਲਿਆਵੇ। ਇੰਝ ਕਣਕ ਲਿਆਉਣ ਦੇ ਸਭ ਢੰਗ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦਾ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਇੰਝ ਕਰਨਾ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਐਤਕੀਂ ਦਾ ਸਾਲ ਹੀ ਕੁਝ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੰਦਰਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਵੇਲਾ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਕਿਤੋਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਕਾਂਬਾ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ ਚੜ੍ਹੇ ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਮਸਾਂ ਲਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਕਰਜ਼ ਦਾ ਧਨ ਤਾਂ ਖੱਬਲ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਸੂੰਦਾ ਹੀ ਸੂੰਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਵੀ ਕੱਟ-ਵੱਢ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਉਖੜਦੀਆਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਜਿਹੜੇ ਉਹਨੇ ਸਿਰ-ਖ਼ੁਦ<noinclude> 98 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 4k29eqipa0hbv2orr9jwl3evdcetsuw 250 49984 226685 139783 2026-07-18T12:39:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226685 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕੀਤੇ, ਕਰਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਰ ਮੂਹਰੇ ਆ ਕੇ ਸੋਟੀ ਖੜਕਾ ਦਿੰਦਾ। ਚਿੱਟੇ ਕੁੜਤੇ, ਚਿੱਟੇ ਸਾਫ਼ੇ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਧੋਤੀ ਵਾਲਾ ਜੁਆਲਾ ਸ਼ਾਹ ਬਾਰ ਮੂਹਰੇ ਖੜ੍ਹਿਆ ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਜਮਦੂਤ ਉਹਦੀ ਜਾਨ ਕੱਢਣ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਹਾੜੀ-ਸਉਣੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਜੁਆਲਾ ਸ਼ਾਹ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬੇਰੀ ਦੀ ਸੋਟੀ ਫੜੀ ਉਹਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕੇ ਉਹਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਔੜਦੀ। ਉਹਨੂੰ ਭੈਅ ਆਉਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬਹੀ ਕੱਢ ਕੇ ਨਾ ਬੈਠ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਨੰਬਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੀਰ ਦੇ ਪੈਸੇ। ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਨੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਕੀ, ਨੰਬਰਦਾਰ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਕਿਰਪਾਲ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੂਲੀ 'ਤੇ ਟੰਗੀ ਰੱਖਿਆ। ਕਿਰਪਾਲ ਉਹਦੇ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਉੱਚਾ-ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਕੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਛੱਪੜੀ-ਵਿਹੜੇ ਨੂੰ ਸਣਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਭੁੱਲ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਕਿਰਪਾਲ ’ਤੇ ਖਿਝ ਚੜ੍ਹਦੀ। ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਦਈ ਆਦਮੀ ਸੀ। ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਜਾਨ ਲੈਣੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਜਰ-ਸੂਈ ਗਾਂ ਕਿੱਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਮੱਲੋਂ ਮੱਲੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਘੁੱਟ ਸਾਵੀਂ ਦੀ ਸਾਵੀਂ ਬਾਹਰ ਕਢਵਾ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦੀ ਬਹੀ ’ਤੇ ਨਾਮੇ ਦਾ ਕਾਟਾ ਵੱਜਿਆ, ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਕੈਦ ਵਿਚੋਂ ਛੁਟ ਕੇ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ਤੇ ਹੁਣ ਜੁਆਲਾ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਕਿਰਪਾਲ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੰਝ ਦਾ ਹੀ ਕੋਈ ਤੀਜਾ ਪ੍ਰੇਤ ਉਹਨੂੰ ਟਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸੋਚਦਾ, ਉਹ ਬਹੁਤਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕੇਗਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਭਾਰ ਥੱਲੇ ਸਿਰ ਦੇਵੇਗਾ। {{center|8}} {{gap}}ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਠੇ ਰਾਮਗੜ੍ਹ ਤੋਂ ਡੇਢ-ਦੋ ਮੀਲ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਘਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਸੜਕ ਨਿਕਲੀ ਤੇ ਮੁਰੱਬਾਬੰਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਘਰ ਪਾ ਲਿਆ। ਇਸੇ ਥਾਂ ਹੀ ਉਹਦੀ ਚਾਲੀ ਕਿੱਲੇ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਟੱਕ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਟਰੈਕਟਰ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੰਡੇ ਸਨ। ਤਿੰਨੇ ਪੂਰੇ ਕਮਾਊ ਸਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹੂਆਂ ਹੁਣ ਬਾਹਰ ਹੀ ਕੋਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਵਾਕ-ਜੱਲੇ ਸਨ। ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਮਰਾ, ਇੱਕ ਵਰਾਂਡਾ ਤੇ ਦੂਜੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲਦਾ ਬਾਰ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅੰਦਰਲੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹਦੇ ਬਾਰ ਵਾਲਾ ਸਾਰਾ ਪਾਸਾ ਉਹਨੇ ਮਾਲ-ਪਟਵਾਰੀ ਨੂੰ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਪਟਵਾਰੀ ਤੋਂ ਕੋਈ ਕਿਰਾਇਆ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਸੌ ਕੰਮ ਲੈਣੇ ਹੁੰਦੇ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਸੋ, ਉਹਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵੀ ਗੇੜਾ ਮਾਰਨਾ ਪੈਂਦਾ।<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||99}}</noinclude> fy7imku054wgm1zkyw23vkcg7m86ye4 250 49985 226686 139785 2026-07-18T12:39:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226686 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਪਟਵਾਰੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਨਿੱਕਾ ਕਮਰਾ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਅਲੱਗ ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬੈਠਕ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਬਾਰ ਨੂੰ ਉਹ ਜਿੰਦਾ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮੰਜਾ-ਬਿਸਤਰਾ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋ-ਚਾਰ ਭਾਂਡੇ, ਲਾਲਟੈਣ ਤੇ ਇੱਕ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਾਗਜ਼-ਪੱਤਰ ਜਿਹੇ ਸੀ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀਆਂ ਬਹੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। {{gap}}ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਦੇ ਥੁੜੇ-ਟੁੱਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਗਰਜ਼ ਪੈਂਦੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹਨੇ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਘਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਗਹਿਣੇ ਲੈ ਰੱਖੀ ਸੀ। ਜ਼ਮੀਨ ਛੁਡਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਹੀ ਹੋਰ ਪੈਸੇ ਚੜ੍ਹਵਾ ਲੈਂਦੇ ਜਾਂ ਇੱਕ-ਅੱਧਾ ਕਿੱਲਾ ਹੋਰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ। ਕੁਝ ਇੱਕ ਘਰਾਂ ਦਾ ਗਹਿਣ ਤਾਂ ਐਨਾ ਵਧ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਛੁਡਵਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਬੈਅ ਜਿੰਨਾ ਗਹਿਣਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਏਦਾਂ ਹੀ ਪੈਸੇ ਚੜ੍ਹਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੋ ਘਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਬੈਅ ਕਰਵਾ ਲਈ ਸੀ। {{gap}}ਛੋਟੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੇਣ-ਲੈਣ ਮਜ਼ਹਬੀ, ਰਾਮਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਰੋਕ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਦਾਣੇ ਹੀ ਦਿੰਦਾ। ਬਹੁਤੇ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਬਹੁਤੇ ਦਾਣੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਦੇਖ ਕੇ ਓਨੇ ਕੁ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਦਾਣੇ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲਾ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮੋੜ ਸਕਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਇਦਾਦ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਿੱਕਾ ਮੋਟਾ ਟੂਮ-ਛੱਲਾ। ਕਈ ਮਜ਼ਹਬੀ, ਰਾਮਦਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਹ ਦੋ-ਦੋ, ਚਾਰ-ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੀ ਕਰਦਾ। ਪੰਜਾਹ ਰੁਪਏ ਦੇ ਦਿੱਤੇ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੌ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਹੱਥ ਪੈਂਦਾ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਜਬਰਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਠਿਆਂ ਨੂੰ ਚੱਲ ਪਿਆ ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਸੜਕ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਛੁੱਟੀ ਲੈ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮੇਟ ਉਹਨੂੰ ਛੁੱਟੀ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਇਸ ਛੁੱਟੀ ਬਦਲੇ ਉਹਨੂੰ ਮੇਟ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਮੇਟ ਵੀ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਫ਼ਸਰ ਸੀ। ਚਾਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਤ-ਬਰਾਦਰੀ ਵਿਚੋਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ, ਪਰ ਅਫ਼ਸਰ ਤਾਂ ਅਫ਼ਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਫ਼ਸਰ ਨਾਲ ਕਾਹਦੀ ਦੋਸਤੀ। ਅਫ਼ਸਰ ਦੀ ਲਿਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਗਰਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਫ਼ਸਰ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਠੰਡ ਬਿਲਕੁੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਗਰਮੀ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ। ਨਾ ਸਰਦੀ, ਨਾ ਗਰਮੀ। ਬੜਾ ਵਧੀਆ ਮੌਸਮ ਸੀ, ਨਿਰਮਲ ਅਸਮਾਨ। ਜਬਰਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਕੋਠਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਕਿਧਰੇ ਛੁੱਟੀ ਲਈ ਹੋਈ ਐਵੇਂ ਹੀ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜਵਾਬ ਹੀ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਵੀ ਦੇਖ-ਪਰਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਾਣੇ-ਰੁਪਈਏ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਬਰਾ ਲੱਤ ਦਾ ਆਰੀ ਸੀ। ਸੜਕ `ਤੇ ਲੱਗ ਕੇ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਕਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ। ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ-ਆਪ ਬਹੁਤ ਛੋਟਾ-ਛੋਟਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਜਿਹੋ-ਜਿਹਾ ਇਸ ਜੱਗ<noinclude> 100 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> qme25ss4l8nldj9ejf0hfatgv7fgd3d 250 49986 226687 139787 2026-07-18T12:40:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226687 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਨਾ ਆਇਆ।‘ਮੰਗਣ ਗਿਆ ਸੋ ਮਰ ਗਿਆ’ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਉਹਦੇ ਧੁਰ ਕਾਲਜੇ ਵਿੱਚ ਛੁਰੀ ਵਾਂਗ ਵੱਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਰੱਬ ਨੇ ਉਹਦੇ ਲੇਖ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਿਖ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਜਿੱਦਣ ਦਾ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਕਦੇ ਵੀ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਸਦਾ ਹੀ ਗੁਲਾਮੀ ਕੀਤੀ। ਸਦਾ ਹੀ ਝਿੜਕਾਂ ਖਾਧੀਆਂ। ਉਹਨੂੰ ਲੱਗਿਆ, ਰੱਬ ਵੀ ਦਰਿਆਤ ਕਰਦਾ। ਕਈਆਂ ਕੋਲ ਤਾਂ ਹਵੇਲੀਆਂ ਹਨ, ਦਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਰੀਆਂ ਛੱਤਣਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੋਈ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਰੁਪਈਆ-ਪੈਸਾ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਵੇਲੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਮਸਾਂ ਪੱਕਦੀ ਹੈ। ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵੀ ਤਰਸਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹਿੱਕ ਕੱਢ ਕੇ ਤੁਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਫਾਲਤੂ ਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹੋਣ। {{center|9}} {{gap}}ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਇੱਕ ਬਕਰੈਣ ਥੱਲੇ ਤਖ਼ਤਪੋਸ਼ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਗਰ੍ਹਨਾ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਕੋਠਿਆਂ ਵੱਲ ਡੰਡੀ-ਡੰਡੀ ਤੁਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਬੜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਨਿਗਾਹ ਪੁੱਟ ਕੇ ਝਾਕਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਲਈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਉਣ ਦਾ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਬਰੇ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਭੱਜੀ-ਭਿੱਜੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁਲਾਈ ਤੇ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੁੱਤਾ ਤਾਂ ਨੀਂ ਕੋਈ ਬਾਬਾ?' {{gap}}‘ਕੁੱਤਾ ਜੇ ਹੋਊ, ਤੈਨੂੰ ਨੀਂ ਵੱਢਦਾ। ਬੇਸੰਸ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰਿਆ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਬੋਲਿਆ। ਜਮਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਜਬਰੇ ਨੇ ਫੇਰ ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਕਹੀ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਕਸਰ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਾਰ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹ ਦੀ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਸੰਵਾਰ ਕੇ ਮੰਨੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਐਧਰ-ਕਿੱਧਰ ਫਿਰਦੈ ਓਏ ਤੂੰ?' {{gap}}‘ਬੱਸ ਬਾਬਾ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਈ ਆਇਆਂ।' {{gap}}‘ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਕਦੇ ਆ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੋਣੀ ਐ ਤਾਂ ਹੀ ਆਇਐਂ ਐਡੀ ਦੂਰ ਚੱਲ ਕੇ।' {{gap}}‘ਗੱਲ ਤਾਂ ਹੈਗੀ, ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੰਨੇ ਆਂ। {{gap}}ਖੜ੍ਹਾ ਕਿਉਂ ਐਂ। ਐਧਰ ਲੱਕੜ ਦੀ ਖੁਰਲੀ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾ। ਨਹੀਂ, ਆਹ ਇੱਟ ਲੈ {{gap}}ਉਹ ਇੱਕ ਡਬਲ ਇੱਟ ’ਤ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ‘ਹਾਂ, ਹੁਣ ਦੱਸ।' {{gap}}‘ਦੱਸਣਾ ਕੀਹ ਹੈ ਬਾਬਾ, ਇੱਕ ਦਾਣਾ ਨੀਂ ਘਰੇ, ਖਾਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੋਰੀ ਕਣਕ ਦੇਹ, ਔਖਾ-ਸੁਖਾਲਾ। {{gap}}‘ਕਣਕ?' ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਗੁੱਝਾ-ਗੁੱਝਾ ਮੁਸਕਰਾਇਆ। {{gap}}‘ਹਾਂ, ਹੋਰ ਮਖਿਆ, ਬਾਬੇ ਕੋਲ ਚੱਲਦੇ ਆਂ, ਓਹੀ ਪਾਉ ਪੱਲੇ ਖੈਰ।<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||101}}</noinclude> 29q6mhaje25f6gy4ac54gipiwx2tlcf 250 49987 226688 139788 2026-07-18T12:40:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}‘ਕਣਕ ਐਡੀ ਛੇਤੀ ਮੁਕਾ ਲੀ? ਇੱਕ ਤੂੰ ਐਂ, ਇੱਕ ਤੇਰੀ ਤੀਵੀਂ, ਦੋ-ਚਾਰ ਜੁਆਕ ਹੋਣਗੇ। {{gap}}‘ਜਵਾਕ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਐ, ਮੁੰਡੈ, ਪੰਜ-ਛੇ ਸਾਲ ਦਾ। {{gap}}"ਹਾਂ ਹੋ, ਇਹੋ ਕਹਿਨਾਂ ਮੈਂ, ਬਈ ਤਿੰਨ ਤਾਂ ਜੀਅ ਓ ਤੁਸੀਂ। ਐਨਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਖਰਚ ਐ ਥੋਡਾ?' {{gap}}‘ਖ਼ਰਚ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨੀਂ ਬਾਬਾ। ਬੱਸ ਸੜਕ ਤੋਂ ਤਨਖ਼ਾਹ ਜਿਹੜੀ ਮਿਲਦੀ ਐ, ਉਹ ਤਾਂ ਆਈ-ਚਲਾਈ ਐ। ਪੈਸੇ ਮਿਲਦੇ ਨੇ, ਖੱਡੀ ਵੜ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਪਿੜਾਂ ਵੇਲੇ ਕੱਠੀ ਕਣਕ ਜਿਹੜੀ ਲਈ ਸੀ, ਹੁਣ ਤਾਈ ਚੱਲ ਗੀ। ਬੱਸ, ਆਹ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ-ਸੰਘੀੜ ਐ, ਫੇਰ ਸਾਨੂੰ ਮਹਿਕਮੇ ਨੇ ਕਣਕ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇ ਦੇਣੈ। ਫੇਰਤਾਂ 'ਕੱਠੀ ਈ ਲੈ ਲਾਂਗੇ, ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਬੋਰੀਆਂ। {{gap}}ਹੁਣ ਫੇਰ ਇੱਕ ਬੋਰੀ ਕੀ ਕਰਨੀ ਐਂ ਤੂੰ? ਦੋ ਮ੍ਹੀਨੇ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਮਣ ਕਣਕ ਨੀਂ ਮੁੱਕਦੀ ਥੋਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਜੀਆਂ ਨੂੰ। {{gap}}‘ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਕੀ ਪਤੈ, ਖਬਰੈ ਇੱਕ-ਅੱਧਾ ਮ੍ਹੀਨਾ ਲੇਟ ਕਰ ਦੇਣ। ਫੇਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਕੀਹਦਾ ਕੁੰਡਾ ਖੜਕਾਵਾਂਗੇ?' {{gap}}‘ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੋਰੀ ਬਿਨਾਂ ਨੀਂ ਸਰਦਾ।' {{gap}}‘ਹਾਂ ਇੱਕ ਬੋਰੀ ਕਰਦੇ ਬਾਬਾ, ਕਿਵੇਂ ਕਰ।' {{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਹੇਂ, ਕਰ ਲੈਨੇ ਆਂ।' ਗਰ੍ਹਨਾ ਰੋਕ ਕੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਝਾਕਣ ਲੱਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਸੋਚ-ਸੋਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ, "ਤੂੰ ਔਖਾ ਨਾ ਹੋ ਭੋਰਾ ਵੀ, ਹੋਰ ਦੱਸ? {{gap}}ਬੱਸ ਬਾਬਾ। ਬੱਸ ਐਨਾ ਕਰ।' {{gap}}‘ਤੂੰ ਆਇਓਂ ਕਰ। ਸੰਗ ਨਾ ਜਮਾਂ ਈ। ਸੌ ਰੁਪਈਆ ਵੀ ਲੈ ਜਾ। ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਜੀਅ ਕਰੇ ਕੱਠੇ ਈ ਮੋੜ ਦੇਂ। ਕਣਕ ਦੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਤੇ ਸੌ ਵੀ।' {{gap}}ਜਬਰਾ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਗੱਲੋਂ ਉਹ ਸੁਖਾਲਾ-ਸੁਖਾਲਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ। ਸੋਚਿਆ, "ਚੱਲ, ਸੌ ਵੀ ਲੈ ਜਾਨੇ ਆਂ। ਜਿੱਥੇ ਕੱਟਿਆਂ ਦਾ ਲੇਖਾ, ਉੱਥੇ ਵੱਛਿਆ ਦਾ। ਕੋਈ ਝੱਗਾ-ਚੁੰਨੀ ਬਣਾ ਲਾਂਗੇ। ਕਿੱਦਣ ਦੀ ਸੂਟ-ਸੂਟ ਕਰਦੀ ਐ, ਮੁਖਤਿਆਰ ਕੁਰ, ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਕੁੜਤਾ ਲੈ ਦਿੰਨੇ ਆਂ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪੱਗ ਹੈ ਨੀਂ। ਜਮਾਂ ਬੋਦੀ ਹੋਈ ਪਈ ਐ। ਸੜਕ `ਤੇ ਤਾਂ ਮਹਿਕਮੇ ਦੀ ਲਾਲ ਪੱਗ ਨਾਲ ਸਰ ਜਾਂਦੈ। ਕਦੇ ਪਿੰਡ ਚ ਜਾਣਾ ਪੈ ਜਾਂਦੈ। ਗਰਾਂ-ਘੋਹੀ ਵੀ। ਉੱਥੇ ਮਹਿਕਮੇ ਵਾਲੀ ਪੱਗ ਕੀ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਕੋਈ।' ਉਹਨੇ ਸੌ ਲਈ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਲਿਆ। {{gap}}‘ਚੰਗਾ ਫੇਰ, ਦਿਨ ਛਿਪਦੇ ਨਾਲ ਆਉਂ ਮੈਂ ਪਿੰਡ, ਚਰਨੀ ਬਾਣੀਏ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ’ਤੇ ਲਿਖਤ ਕਰ ਲਾਂਗੇ। ਬਹੀ ਮੈਂ ਲਈ ਆਊਂ। ਚਰਨੀ ਦੀ ਹੱਟੀ ਤੋਂ ਈ ਤੈਨੂੰ ਬੋਰੀ ਚੁਕਾ ਦੂੰ। ਸੌ ਦਾ ਨੋਟ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਫੜ ਲੀਂ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦਾ ਆਮ ਭਾਓ ਡੇਢ ਸੌ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਸੀ। ਪਰ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪੌਣੇ ਦੋ ਸੌ ਰੁਪਿਆ ਇੱਕ ਕੁਇੰਟਲ ਦਾ ਲਵੇਗਾ। ਸੌ<noinclude> 102 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> hlduwhopuyjy8nz8t988lxd2tilm374 250 49988 226689 139789 2026-07-18T12:40:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਰੁਪਿਆ ਨਕਦ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਲਿਖਤ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸੌ ਰੁਪਈਏ ਦੀ ਕਰੇਗਾ। ਦੋ ਰੁਪਏ ਸੈਂਕੜਾ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਵਿਆਜ। ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮੁੜ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੇ। ਵਿਆਜ ਮੋੜਨਾ ਹੈ, ਵਿਆਜ ਮੋੜ ਦੇਵੇ। ਵਿਆਜ ਸਣੇ ਸਾਰੀ ਰਕਮ ਮੋੜੀਨੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਮੋੜ ਦੇਵੇ। ਜਬਰਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਕਾਹਦਾ ਇਤਰਾਜ਼ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਟਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਖਾਣ ਲਈ ਗੁੱਲੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਮਿਲੇ, ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਮਿਲੇ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਤੇ ਉਹ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਦਾ, "ਬਾਬਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀ ਅੱਡ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਐਂ ਤੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਰਦੈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਰ ਲੀੰ। {{gap}}ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਪੱਕ-ਠੱਕ ਹੋ ਗਈ ਤਾਂ ਜਬਰਾ ਓਥੋਂ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਆ ਗਿਆ। ਡੂੰਘੀ ਆਥਣ ਹੋਈ ਤਾਂ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਆਇਆ। ਚਰਨੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੇ ਜਬਰਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਦਾ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਲ ਬਹੀ ਮੋਢੇ ਵਾਲੇ ਸਮੋਸੇ ਵਿੱਚ ਵਲੇਟੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਚਰਨੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨੇ ਅੰਦਰ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਤਾਂ ਜਬਰਾ ਵੀ ਮੁੱਲਕ ਦੇ ਕੇ ਦੇਹਲੀ ਅੰਦਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਰਨੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੁੱਕੇ ਦੀ ਨੜ੍ਹੀ ਪਰ੍ਹਾਂ ਭੰਵਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਮਝਾ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਬੰਦ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਲਮ-ਦਵਾਤ ਲੱਭਣ ਲੱਗਿਆ। {{center|1੦}} {{gap}}ਅਪ੍ਰੈਲ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਲੱਗੇ। ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਫੱਟੀ, ਇੱਕ ਬਾਲ-ਬੋਧ ਸਕੂਲ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਏ। ਘਰੋਂ ਇੱਕ ਰੁਪਈਆ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲੀ ਸਿਆਹੀ, ਦਵਾਤ ਤੇ ਕਲਮਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆਇਆ। ਸਕੂਲ ਜਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬੜੇ ਚਾਹ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲੱਗਿਆ। ਸਕੂਲ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਨਵਾਂ ਹੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਤੱਪੜਾਂ ’ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਜਿਹਾ ਬੈਠਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਦੋ ਮੁੰਡੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਤਾਂ ਭੈਣ ਜੀ ਵੱਟ ਟੋਕ ਦਿੰਦੇ-ਏ..... ਕੰਮ ਕਰੋ ਆਪਣਾ। ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਉੱਠਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਏਦਾਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ। ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਹੀ ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਉਹਨੇ ਸਿੱਖੀ। ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਂਗਲ ਖੜੀ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕਹਿਣਾ ਹੁੰਦਾ--ਇੱਕ ਨੰਬਰ ਜਾ ਆਵਾਂ ਜੀ?" ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਖੜੀਆਂ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ-ਦੋ ਨੰਬਰ ਜਾ ਆਵਾਂ ਜੀ?" ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਗੱਲ ਵੀ ਭੈਣ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਠ ਕੇ ਦੱਸਦੇ। ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਦੂਜਾ ਉੱਠ ਕੇ ਭੈਣ ਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਜਾਂਦਾ-'ਭੈਣ ਜੀ, ਔਹ ਮੇਰੀ ਕਿਤਾਬ ਖੋਂਹਦੈ। ਔਹ ਮੇਰੀ ਕਿਤਾਬ ਪਾੜਦੈ।" ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੁੜੀ ਵੱਲ ਜ਼ਰਾ ਰਿਸਕ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਝੱਟ ਉੱਠਦੀ ਤੇ ਭੈਣ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾ ਦੱਸਦੀ-ਭੈਣ ਜੀ, ਔਹ ਮੇਰੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗੀ।’ ਦੂਜੇ ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਬੂਟੇ ਲਈ ਇਹ ਨਵਾਂ<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||103}}</noinclude> 3c7n42mna8lhyeknlcytr79nbu9z07j 250 49989 226690 139797 2026-07-18T12:40:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਲਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਐਵੇਂ ਹੀ ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਮਾਸਟਰਣੀ ਨੂੰ ਜਾ ਕਹਿੰਦਾ-ਭੈਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਕਲਮ ਨੂੰ ਮਾੜਾ ਜਿਹਾ ਹੱਥ ਲਾ ’ਤਾ, ਕਹਿੰਦਾ-ਮੇਰੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜੜੂੰ’ ਜਾਂ ਕੋਈ ਬੈਠਾ-ਬੈਠਾ ਹੀ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ-ਭੈਣ ਜੀ ਅਹਿਨੇ ਮੇਰੀ ਦਵਾਤ ’ਚੋਂ ਡੋਭਾ ਲੈ ਲਿਆ।' {{gap}}ਮਾਸਟਰਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਤੋਂ ਅੱਕਦੀ-ਥੱਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੀ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿਰੁੱਧ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲਾਈ ਗਈ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈਂਦੀ-ਇਹ ਦਿਲਜੀਤ, ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ।’ ਜਾਂ ‘ਇਹ ਕੁੜੀਏ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ। ਤੇ ਜਾਂ ਓਏ ਗੁਰਜੰਟ, ਬੰਦਾ ਬਣ ਜਾ।' {{gap}}ਵੱਡੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਕੰਨ ਫੜਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਵੱਡੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਮੁੱਕੀ ਮਾਰੇ ਤੇ ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਵੇ। ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਗੁੱਤ ਖਿੱਚ ਦੇਵੇ, ਉਹਦੇ ਵਾਲ ਪੁੱਟੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਹੰਝੂ ਭਰ ਕੇ ਭੈਣ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਰੁਕ-ਰੁਕ ਕੇ ਬੋਲੇ, ਗੁੱਤ ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਕੰਨ ਫੜਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਵੀ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਦਿਲਚਸਪ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਘਰ ਆ ਕੇ ਕੰਨ ਫੜਨ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨ ਫੜ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ। ਮਾਂ ਹੱਸਦੀ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ-"ਵੇ ਜਾਣਦੇ, ਕਿਹੋ-ਜ੍ਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖ-ਸਿੱਖ ਕੇ ਔਂਦੈ ਖਰੂਦੀ। ਓਥੇ ਏਹੀ ਸਖੌਦੀਆਂ ਨੇ ਤੇਰੀਆਂ ਭੈਣ ਜੀਆਂ?' {{gap}}ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਲੜਨਾ-ਝਗੜਨਾ ਵੀ ਅਜੀਬ ਢੰਗ ਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਬੰਧ ਤੋੜ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ‘ਦੋ ਕਰ ਦਿੰਦਾ। ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਇੰਝ ਦੁਜੇ ਮੁੰਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਉਂਗਲਾਂ ਖੜੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਤੇ ਸਬੰਧ ਖ਼ਤਮ ਹੋਏ ਨਹੀਂ। ਇਹ ‘ਦੋ ਕਰ ਦੇਣਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਬਾਈਕਾਟ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ‘ਦੋ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਨਾਉਂ ਤੱਕ ਵੀ ਨਾ ਲੈਂਦੇ। ਨਾਉਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਦੋ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਆੜੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ‘ਦੋਂ ਤੁੜਵਾਉਣ ਲਈ ਦੂਜੇ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ। ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। {{gap}}ਬੂਟੇ ਦੇ ਭੈਣ ਜੀ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਨਵਾਂ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕੋਈ ਮੁੰਡਾ ਸਬਕ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਝਾਕਦਾ ਤਾਂ ਭੈਣ ਜੀ ਉਹਨੂੰ ਘੂਰਦੇ। ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ।ਤੇ ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਸਬਕ ਯਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਭੈਣ ਜੀ ਸਭ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਮਨੀਟਰ ਮੁੰਡੇ ਤੋਂ ਆਪ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਫੇਰ ਓਸ ਮਨੀਟਰ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ-ਇਕੱਲਾ ਕਰਕੇ ਇਹੀ ਸਬਕ ਸੁਣੇ। ਮਨੀਟਰ ਇੱਕ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਸਬਕ ਸੁਣਦਾ, ਯਾਦ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਬਿਠਾ ਦਿੰਦਾ, ਨਾ ਯਾਦ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿਣ ਦਿੰਦਾ, ਜਿੰਨੇ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਖੜ੍ਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਸੁਣਾਉਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਯਾਦ<noinclude> 104 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> cupjxqmaxitkb43jpk0xuazkw0oqdd9 250 49990 226691 139799 2026-07-18T12:40:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕਰਦੇ ਤੇ ਫੇਰ ਮਨੀਟਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਜਿਸ ਦੇ ਯਾਦ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਫੜਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੂਹੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਕੀਆਂ ਲਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਭੈਣ ਜੀ ਆਪ ਵੀ ਕੁੱਟਦੇ। ਮੁੱਕੀਆਂ-ਥੱਪੜ ਉਹ ਘੱਟ ਹੀ ਮਾਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਦਰਦ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਕੋਈ ਡੰਡਾ ਮੰਗਵਾਉਂਦੇ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਮਾਰਦੇ। ਇੱਕ ਡੰਡਾ ਉਸ ਹੱਥ ’ਤੇ, ਇੱਕ ਡੰਡਾ ਉਸ ਹੱਥ ’ਤੇ। {{gap}}ਸਬਕ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫੱਟੀਆਂ ਉਕੇਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇਕੱਲੀ-ਇਕੱਲੀ ਫੱਟੀ 'ਤੇ ਪੈਨਸਿਲ ਨਾਲ ਭੈਣ ਜੀ ਨਵੇਂ ਅੱਖਰ ਉਕੇਰ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਸਿਆਹੀ ਫੇਰ-ਫੇਰ ਲਿਖਦੇ। ਅੱਧੀ ਛੁੱਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਹਾੜੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਇੰਝ ਇਹ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਹੀ ਜੀਵਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੂਟਾ ਬੜਾ ਹੀ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ। ਉਹਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਸਬਕ ਯਾਦ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਫੱਟੀ ਲਿਖਦਾ ਤੇ ਕਾੜ-ਕਾੜ ਪਹਾੜੇ ਸੁਣਾਉਂਦੇ। {{center|11}} {{gap}}ਬੂਟਾ ਤਿੰਨ ਜਮਾਤਾਂ ਪਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨਵੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦਾ ਸੀ। ਲੱਗਭਗ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜੱਟਾਂ-ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਵੀਂਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ-ਕਾਪੀਆਂ ਖਰੀਦ ਲਈਆਂ ਸਨ। ਮਜ਼ਹਬੀ ਰਾਮਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ-ਕਾਪੀਆਂ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਸਨ। ਮਤਲਬ ਕਿ ਸਕੂਲ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਜੇ ਖ਼ਾਲੀ ਬਸਤਿਆਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਕੂਲ ਆਉਂਦੇ। ਦੂਜੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ। ਮਜ਼ਹਬੀ-ਰਾਮਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਭੈਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਹਾਲੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਾਪੀ ਪੰਜਾਬੀ, ਹਿੰਦੀ ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਲਈ ਮੁੱਲ ਲੈ ਲੈਣ। ਸਕੂਲ ਵੱਲੋਂ ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਠਹਿਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਾਪੀਆਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ। {{gap}}ਬੂਟੇ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬੋਸ਼ਕੀ ਦਾ ਨਵਾਂ ਕੁੜਤਾ ਤੇ ਮੈਲੇ ਲੱਠੇ ਦਾ ਇੱਕ ਪਜਾਮਾ ਸਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੈਰਾਂ ਲਈ ਕਾਲੀ ਕੁਰਮ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵੀ ਲੈ ਦਿੱਤੇ। ਪੱਗ ਵੱਲੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਦੁਪੱਟਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ। ਇਹ ਦੁਪੱਟਾ ਜਾਲਖਾ ਜਿਹਾ ਸੀ। ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਵੀ ਸੀ। ਸੋ, ਬਟੇ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹੀ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦਾ। ਨਵੀਂ ਪੱਗ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰੋਖੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਪੱਗ 'ਤੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਪੈਸੇ ਲੱਗੇ ਜਾਣੇ ਸਨ। ਮਾਂ ਦੇ ਦੁਪੱਟੇ ਨਾਲ ਹੀ ਘਰੋਂ ਸਰ ਗਿਆ। ਬੂਟਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਵੱਡੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਦੇਖਾ ਦੇਖੀ ਪੱਗ ਦਾ ਟੂਚ ਕੱਢ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਤਿੱਖੀ ਨੋਕ ਰੱਖ ਕੇ। {{gap}}ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਬੂਟੇ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਬਹੁਤ ਚਾਅ ਸੀ। ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਤਾਂ ਬੇਹੱਦ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਉਹਦਾ ਪੁੱਤ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਕਾਕਿਆਂ ਵਾਂਗ ਤੁਰਦਾ<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ {{rh|||105}}</noinclude> boeqioekp6tstdv5xv4c1qyfw8jknon 250 49991 226692 139800 2026-07-18T12:40:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਹੈ। ਜਬਰਾ ਸੋਚਦਾ, ਬੂਟਾ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰ ਜਾਵੇਗਾ। ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਿਧਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਵਿੱਚ ਅੜ੍ਹਕ ਜਾਵੇਗਾ। ਬੂਟਾ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਸੰਭਾਲ ਲਵੇਗਾ। ਜਬਰਾ ਸੁਪਨੇ ਲੈਂਦਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬੂਟਾ ਘਰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲਿਆਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਸੜਕ ਦੀ ਬੇਲਦਾਰੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗਾ। ਮੌਜਾਂ ਨਾਲ ਘਰ ਬੈਠਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਇੱਕ ਮੱਝ ਰੱਖ ਛੱਡਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਮੱਝ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ 'ਤੇ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਵੇਗਾ। ਸਾਰਾ ਟੱਬਰ ਮੱਝ ਦਾ ਡੱਕਵਾਂ ਦੁੱਧ ਪੀਵੇਗਾ ਤੇ ਮੱਖਣੀ ਖਾਵੇਗਾ। ਸਾਰੇ ਰੰਗ-ਭਾਗ ਲੱਗ ਜਾਣਗੇ। ਉਹ ਸਮਝਦਾ, ਬੱਸ ਹੁਣ ਇਹ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਸਾਲ ਦੀ ਔਖਿਆਈ ਹੈ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਉਹਨੇ ਇੱਕ ਪੈਸਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੋੜਿਆ ਸੀ। ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਹਿਸਾਬ ਕਰਦਾ, ਵਿਆਜ ਦੇ ਪੈਸੇ ਲੱਗ ਕੇ ਰਕਮ ਵਧ ਜਾਂਦੀ। ਜਬਰਾ ਚੁੱਪ ਕੀਤਾ ਹੀ ਗੂਠਾ ਲਾ ਦਿੰਦਾ। ਹਿਸਾਬ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਲਵੀਂ ਜਿਹੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ-ਜਬਰ ਸਿਆਂ ਵਿਆਜ ਦੀ ਰਕਮ ਤਾਂ ਮੋੜ ਦਿਆ ਕਰ, ਅਸਲ ਰਕਮ ਜਦੋਂ ਹੋਈ, ਓਦੋਂ ਤਾਰ ਦੀ। {{gap}}ਜਬਰਾ ਖੁੱਸੇ-ਖੁੱਸੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ-ਰਕਮ ਤਾਂ ਜਿੱਦੋਂ ਮੋੜੀ ਸਰਦਾਰ ਜੀ, ਹੁਣ ਕੱਠੀ ਈ ਮੋੜਾਂਗੇ। ਬੱਸ ਦੰਦਾਂ 'ਚ ਜੀਭ ਐ। ਸਭ ਲਾਹ ਦਿਆਂਗੇ। {{gap}}ਉਹ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਕਿ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੈਸਾ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਤਾਂ ਵਧਦਾ ਹੀ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਜਿਹਾ ਆਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਨੀ ਰਕਮ ਮੋੜਨ ਲਈ ਸੋਚ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਉਹਨੂੰ ਚੰਗਾ ਭਲਾ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਰਕਮ ਵਧਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਕੱਲਾ ਵਿਆਜ ਮੋੜਨ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹ ਐਵੇਂ ਸੁਲਾਹ ਮਾਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਲੁੱਟਣ-ਖਾਣ ਦੇ ਢੰਗ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ। ਜੁਆਲਾ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਭੋਰਾ ਵੀ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਤਿੰਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਗਣੇ ਪੈਸੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਵਿਆਜ ਲੱਗਦਾ ਤੇ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਪਹਿਲੀ ਰਕਮ ਅਸਲ ਰਕਮ ਗਿਣ ਲਈ ਜਾਂਦੀ। ਇਸ ਵਧ ਰਹੀ ਰਕਮ ਦਾ ਝੋਰਾ ਜਬਰੇ ਦੇ ਹੱਡਾਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੇ ਘੁਣ ਵਾਂਗ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਮਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੱਸ ਇੱਕ ਸੜਕ ਹੀ ਸੜਕ ਸੀ। ਸੜਕ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੂਨ-ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਜਿਹਾ ਹੋਈ ਜਾਂਦਾ। ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬੂਟੇ ਦੀ ਮਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਆਉਂਦੀ ਤੇ ਨਿੱਕ-ਸੁੱਕ ਜਿਹਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਕੋਈ ਆਟਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ, ਕੋਈ ਦਾਣੇ, ਕੋਈ ਗੁੜ ਤੇ ਕੋਈ-ਕੋਈ ਘਰ ਦੋ-ਚਾਰ ਰੁਪਏ ਵੀ। ਛੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤਲੀਆਂ ਦੇਣ, ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਪਾਂਡੂ ਦਾ ਰੋਲਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ, ਹਾਰੇ, ਚਾਪੜ, ਕੰਧੋਲੀਆਂ ਤੇ ਗੁਹਾਰੇ ਆਦਿ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਉਹ ਕਰਦੀ। ਉਹਨੂੰ ਇੱਕੋ ਹੌਸਲਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਲਵੇਗਾ। ਜਬਰੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵੀ ਸੋਚਦੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਾ ਬੂਟਾ ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ 'ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਆਹਿਆਂ ਗਿਆ, ਉਹਦੇ ਘਰ ਨੂੰਹ ਆ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਗੋਲਾ-ਧੰਦਾ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ। ਆਪਣੀ ਨੂੰਹ ਤੋਂ ਇਹ<noinclude> 106 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 1fkgb87ajcdygy9u6nehpz8wpjbtu35 250 49992 226693 139804 2026-07-18T12:40:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕੰਮ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਏਗੀ। ਇਹ ਕਿਤੇ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਥੋੜਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਘਰ ਦਾ ਰੋਟੀ-ਟੁੱਕ ਨਿਬੇੜ ਕੇ ਉਹ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਮਸ਼ੀਨ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ। ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਦੁਖਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਵੱਖੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਉਂਝ ਹੀ ਕਿਵੇਂ ਚਿੱਤ ਢਿੱਲਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਦੇ ਘਰੋਂ ਬੱਸ ਤੱਤੀ-ਤੱਤੀ ਚਾਹ ਪੀਂਦੀ ਤੇ ਕੰਮ ਜੁਟ ਜਾਂਦੀ। {{center|12}} {{gap}}ਇਸ ਵਾਰੀ ਹਾੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਹਿਸਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਚਰਨੀ ਦੀ ਹੱਟ ਤੇ ਬੁਲਾਇਆ। ਹਿਸਾਬ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਜਬਰੇ ਦੇ ਘਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਾ ਆਇਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਹੀ ਜਵਾਬ ਸਵਾਲ ਕਰਦੀ। ਕਹਿੰਦੀ, "ਉਹ ਆਪ ਈ ਆਜੂ ਜੀ, ਥੋਡੇ ਕੋਲ। ਜਦੋਂ ਲਏ ਨੇ, ਖ਼ਰੇ ਦੁੱਧ ਅਰਗੇ ਦੇਣੇ ਐਂ। ਲੇਖਾ ਮਾਵਾਂ-ਧੀਆਂ ਦਾ, ਜਿਹੜਾ ਦੇਣੈ, ਦੇਣਾ ਈ ਐ। ਰੱਬ ਅੱਗੇ ਜਾਨ ਦੇਣੀ ਐਂ।’ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ-ਐਤਕੀਂ ਹਿਸਾਬ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨੀਂ ਸਰਨਾ। ਐਤਕੀਂ ਥੋੜਾ-ਬਹੁਤਾ ਬਹੁਤਾ ਦਿਓ ਵੀ। ਕੁਝ ਤਾਂ ਹੱਥ-ਪੱਲਾ ਝਾੜੋ।' {{gap}}ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਦੇਖਦੀ। ਹਰ ਵਾਰ ਉਹਦੀ ਨਿਗਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਖੜੀ ਤੀਜੇ ਸੂਏ ਸੂਈ ਗਾਂ ਵੱਲ ਉੱਠ ਜਾਂਦੀ। ਗਾਂ, ਜੀਹਦੇ ਮਗਰ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਾ ਵੱਛਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਤੁਰਦੀ-ਫਿਰਦੀ ਅਵਾਰਾ ਵੱਛੀ ਜਬਰੇ ਨੇ ਘਰ ਲਿਆ ਬੰਨ੍ਹੀ। ਸੜਕ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਉਹਦੇ ਲਈ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਮੋਟਾ ਹਰਾ ਉਹ ਕਿਤੋਂ ਨਾ ਕਿਤੋਂ ਲੈ ਆਉਂਦਾ। ਕਦੇ ਕਿਧਰੋਂ ਤੂੜੀ ਦੀ ਪੰਡ ਵੀ। ਵੱਛੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ। ਤਿੰਨੇ ਸਏ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੀ ਸੂਈ। ਤਿੰਨੇ ਵਾਰ ਵੱਛੇ ਦਿੱਤੇ। ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਦੋਵੇਂ ਵੱਛੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਸਨ। ਵੱਡਾ ਵੱਛਾ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਪੈਸੇ ਵਟਾਉ ਸੀ। ਪੂਰਾ ਵਹਿੜਕਾ ਬਣ ਗਿਆ। {{gap}}ਜਬਰਾ ਆਥਣੇ ਚਰਨੀ ਦੀ ਹੱਟ ਤੇ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਸਦੇਹਾਂ ਹੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਪੂਰਾ ਤਾੜ ਕੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦਿਨ ਚਰਨੀ ਦੀ ਹੱਟ ’ਤੇ ਆਥਣੇ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਵੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੱਟ ਲਾਹੁਣ-ਚਾਹਣ ਕਰੇਗਾ। {{gap}}ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹਦਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਜਿਹਾ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ।ਜਬਰਾ ਦੇਹਲੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਪੈਰਾਂ ਭਾਰ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਬਹੀ ਦੀ ਡੋਰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਚਰਨੀ ਨੇ ਜਬਰੋ ਨੂੰ ਦੇਹਲੀ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਖਿਆ। ਬਹੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਚਰਨੀ ਮੂਹਰੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਲੈ ਬਈ ਸੇਠਾ, ਪਿਛਲਾ ਸ਼ਾਬ ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਇਹਨੂੰ। ਹੁਣ ਤਾਈ ਦਾ ਪੂਰਾ ਟੋਟਰ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਰਹਿ ਜੇ ਕੋਈ।' {{gap}}‘ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੀਹ ਐ, ਬਾਬਾ ਕਰਮ ਸਿਆਂ। ਜਿੰਨੇ ਬਣਗੇ ਠੀਕ ਹੈ। 'ਕੱਲੀ ਟਿੰਘ ਆਂ, ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਐਥੇ ਤਾਈ ਕਾਹਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੀ ਗੱਲ। ਤੇਰੇ ਵੀ ਭਾਈ ਸ਼ਾਬਾਸੋ, ਐਨੇ ਸਾਲ ਜਰਾਂਦ ਰੱਖੀ। ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੋਰ ਲੰਘਾ ਦੇ ਹੁਣ। ਜਬਰਾ ਕਹਾਣੀ ਜਿਹੀ ਪਾਉਣ ਲੱਗਾ।<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ{{rh|||107}}</noinclude> pdqkvcs5wrsnsz3w3bsmx1ceoldcacl 250 49993 226694 139805 2026-07-18T12:41:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}"ਹੋਰ ਲਾਂਘਾ ਲੰਘਣ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸੋਚ ਹੁਣ, ਜਬਰ ਸਿਆਂ। ਐਤਕੀਂ ਤਾਂ ਨਬੇੜ ਦੇ ਬੱਸ। ਆਹ ਹੁਣ ਸੇਠ ਸ਼ਾਬ ਕਰ ਦਿੰਦੈ, ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੰਦੈ, ਡੱਕੋ-ਭਾਲ। ਐਤਕੀਂ ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰ। ਔਖਾ ਹੋ, ਸੁਖਾਲਾ ਹੋ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਿਆਨਾ ਫੜਾਈ ਬੈਠਾ, ਭੌਇ ਦਾ ਸੌਦਾ ਹੋਗਿਐ। ਰਕਮ ਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਐ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਐਵੇ ਕਹਿੰਦਾ ਨੀਂ ਸੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਕਰੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਖਚਰੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਬਰਾ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ। ਖ਼ੈਰ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਂ ਰਕਮ ਦੇਣੀ ਸੀ। ਇਹ ਦਿੱਤੇ ਬਗੈਰ ਤਾਂ ਖਹਿੜਾ ਨਹੀਂ ਛੁਟਣਾ ਸੀ। ਚਰਨੀ ਨੇ ਹਿਸਾਬ ਕੀਤਾ ਤੇ ਠੋਕ-ਵਜਾਕੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਣੇ ਵਿਆਜ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁੱਲ ਛੇ ਸੌ ਰੁਪਏ ਬਣਦਾ ਹੈ।ਜਬਰੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ੍ਹਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਚਰਨੀ ਨੇ ਝੂਠ ਮਾਰਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਹ ਦੁੱਗਣੀ ਰਕਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਚੇਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਲੰਬਾ ਅਰਸਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਾਲ ਬੂਟਾ ਪਹਿਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਚੌਥੀ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸੀ। {{gap}}ਪੈਂਦੀ ਸੱਟ ਹੀ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ-ਲੈ ਬਈ, ਸੁਣ ਲੈ ਮੇਰੀ ਗੱਲ। ਇੱਕੋ ਸੁਣਾ ਦਿੰਨਾਂ। ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ, ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਗੰਢ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਛੀ ਸੌ ਦੀ ਰਕਮ ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਤਾਰ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਪੰਜਵੇਂ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਗਾਂ ਦਾ ਰੱਸਾ ਲੈ ਜਾਣੈ ਮੈਂ। ਗਾਂ ਤੇਰੀ ਛੀ ਸੌ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੈਸਾ ਵੱਧ ਨੀਂ। ਆਹ ਬੈਠੇ, ਚਰਨੀ ਮੱਲ ਸੇਠ। {{gap}}ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਜਬਰੇ ਦੀਆਂ ਪਾਤਲੀਆਂ ਹੇਠ ਚੰਗਿਆੜੇ ਬਲਣ ਲੱਗੇ। ਗਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧੀਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਲੀ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਗਾਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਬੰਨ੍ਹ ਸੀ। ਇਹ ਗਾਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਦੁੱਧ ਬਾਫਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਪੀ ਵੀ ਲੈਂਦੇ। ਬੂਟਾ ਇਸੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਹੁੰਦੜ ਹੋਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਧਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ ਮਖਣੀਆਂ। {{gap}}‘ਬੋਲਿਆ ਨਾ, ਦੱਸ ਫੇਰ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੈ, ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿਚੋਂ ਜਗਾਇਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}ਉਹ ਬੇਸੁੱਧ ਜਿਹਾ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਬੈਠਾ ਸੀ। {{gap}}ਚਰਨੀ ਨੇ ਬਹੀ ’ਤੇ ਡੋਰ ਵਲ੍ਹੇਟ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਕਾਗਜ਼ ’ਤੇ ਹਿਸਾਬ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਬਹੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਬਰੇ ਦੇ ਨਾਮੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਜਬਰਾ ਕੰਨ ਖੁਰਕਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਮੱਥਾ ਪੂੰਝਿਆ। ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਠੰਡਾ ਮੁੜ੍ਹਕਾ ਸੀ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਚਰਨੀ ਦੋਵੇਂ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਲਗਾਤਾਰ ਝਾਕੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਤਿੱਖੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਜਬਰੇ ਦੇ ਲੂੰ-ਲੂੰ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲੱਗੇ ਉਹਨੇ ਮਰਦਲਾ ਜਿਹਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਕੋਈ ਨੀਂ, ਮੈਂ ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰ ਲਾਂ। ਤੜਕੇ ਘਰ ਆਉਂ ਮੈਂ ਥੋਡੇ।' {{gap}}'ਘਰ ਕਿੱਥੇ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੋਠੀ ਬੈਠਾ ਹੋਊਂ। ਪਿੰਡ ਨੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਅੱਜ ਮੈਂ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਾ।’ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ।<noinclude> 108{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> nx11hcj8r567ny1q6ldnwbk1w3t9swu 250 49994 226695 139807 2026-07-18T12:41:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}‘ਕੋਠੇ ਕੀ ਦੂਰ ਨੇ। ਆਹ ਖੜ੍ਹੇ ਨੇ ਕੋਠੇ। ਉੱਥੇ ਆ ਜੂ ਮੈਂ। ਜਬਰਾ ਉੱਥੋਂ ਭੱਜਣ ਲਈ ਕਾਹਲਾ ਸੀ। {{gap}}ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਲੈ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਰੀ ਸੁਣਾ ’ਤੀ।’ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਹੀ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਵਾਲੇ ਸਮੋਸੇ ਵਿੱਚ ਵਲ੍ਹੇਟ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਦੁਕਾਨ 'ਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਜਬਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਤੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। {{gap}}‘ਮੁੰਡਾ ਵੀ ਤੇਰਾ ਹੁਣ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਗੱਭਰੂ ਐ।" ਝਿਊਰੀ ਦੀ ਭੱਠੀ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। {{gap}}‘ਹਾਂ, ਚੌਥੀ ’ਚ ਪੜਦੈ। ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋਈ ਕਿ ਵਿਆਜੂ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਝੇੜਾ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਬੈਠਾ। {{gap}}‘ਖਾਸਾ ਉਡਾਰ ਐ ਹੁਣ ਤਾਂ। ਛੋਹਲਾ ਵੀ ਲੱਗਦੈ ਮੈਨੂੰ। ਬੀਹੀ ’ਚ ਖੇਡਦਾ ਦੇਖਿਐ ਮੈਂ ਤਾਂ।" ਉਹ ਨੇ ਫੇਰ ਕਿਹਾ। ‘ਹਾਂ ਉਹ ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਐ ਬਾਖਰੂ ਦੀ।’ ਜਬਰਾ ਜਿਵੇਂ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}‘ਢਾਂਡੇ ਚਾਰਨ ਆਲਾ ਤਾਂ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਹੋਇਐ ਵਿਐ। ਜਾਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਰ।" {{gap}}ਕੀ? {{gap}}"ਉਹਨੂੰ ਪਾਲੀ ਰਲਾ ਦੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ। ਸਾਡਾ ਪਾਲੀ ਭੱਜ ਗਿਐ। ਚੱਲ ਇਉਂ ਕਰ ਲੈ।’ ‘ਗਾਹਾਂ ਤੋਂ ਛੀ ਸੌ ਤੇ ਵਿਆਜ ਨੀਂ ਲੈਂਦੇ। ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ ਇਹ ਛੇ ਸੌ ਮੋੜ ਦੇਂ। ਓਨਾ ਚਿਰ ਮੁੰਡਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹੇ। ਦੋਵੇਂ ਵਖਤਾਂ ਦੀ ਰੋਟੀ, ਛੀ ਮੀਨੀ ਲੀੜਾ-ਕੱਪੜਾ ਵੀ ਦੇਊਂ। ਚੱਲ ਇਉਂ ਕਰ ਲੈ। {{gap}}'ਉਹ ਤਾਂ ਕਰਮ ਸਿਆਂ, ਪੜ੍ਹਦੈ। ਚੌਥੀ ’ਚ ਐ। ਮੈਂ ਕਹਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹ ਜੇ। ਦਸ ਕਰ ਲੇ। ਕਿਸੇ ਟੁਕੜੇ `ਤੇ ਹੋ ਜੂ।' {{gap}}‘ਛੱਡ ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜਵਾਕਾਂ ਨੇ ਕਿਧਰੋਂ ਦਫ਼ਤਰ ’ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਣੈ। ਇਹੀ ਨੇਰਾ ਢੋਹਣੈ, ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਜਬਰ ਸਿਆਂ, ਇਹ ਛੱਡ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ-ਭੜੂਈਆਂ। ਕੀਹਨੇ ਪੁੱਠੀ ਮੱਤ ਦੇ ’ਤੀ ਤੈਨੂੰ?' {{gap}}'ਉਹ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਠੀਕ ਐ, ਕਰਮ ਸਿਆਂ, ਪਰ ਕੀਹ ਐ....' {{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਤੂੰ ਅਵਾਦਾ ਦੇਖ। ਉਹ ਕਰ ਲੈ ਜਾਂ ਆਹ ਕਰ ਲੈ। ਪਰ ਨਬੇੜ ਦੇ। ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਕਰਦੇ। ਚੰਗਾ, ਤੜਕੇ ਮੈਂ ਡੀਕੂੰ ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ।' {{gap}}ਉਹ ਨਿੱਖੜ ਗਏ। {{center|13 }} {{gap}}ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਬਰਾ ਤੇ ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਖੌਝਲਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।ਗਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਛੁਡਾ ਕੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਾਲੀ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਬੂਟਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਾਲੀ ਰਲਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਛਿੜਦੀ ਦੋਵੇਂ ਜੀਅ ਝੋਰਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਹਸਰਤ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਝਾਕਣ<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ{{rh|||109}}</noinclude> dp75nooso56uwltrkkuiz1iv700ne85 250 49995 226696 139809 2026-07-18T12:53:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਲੱਗਦੇ। ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਹੀ ਕਾਲਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰੁੱਗ ਜਿਹਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲ ਉੱਠਦਾ ਤੇ ਬੂਟੇ ਦੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਨੇਰਾ-ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਗਈ ਦਿੱਸਦੀ। {{gap}}ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਪਾਲੀ ਰਲਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚੇ ਰਹਿ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹਟਿਆ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਕਦੋਂ ਫੇਰ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਉਹ ਨੇ ਪਾਲੀ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਪੱਕ ਜਾਣੀਆਂ ਸਨ। ਮੁੜ ਕੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਸਕੂਲ ਇੱਕ ਫਾਲਤੂ ਚੀਜ਼ ਲੱਗਣੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਉਹ ਨੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀਰੀ ਦਾ ਕੰਮ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਇਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇਗੀ, ਨਿਕਲ ਕੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗੀ। ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਘਰ ਰੱਖਦੇ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾ ਰੱਸਾ ਖੁੱਲ੍ਹਵਾ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਦੁੱਧ ਵਾਲੇ ਝੂਠੇ ਵਿੱਚ ਲੱਤ ਵੱਜਦੀ ਸੀ। ਚਾਹ ਦੀ ਤਿੱਪ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਤਰਸਦੇ ਰਹਿ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਮੁੱਲ ਦਾ ਦੁੱਧ ਤਾਂ ਨਿਰਾ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਾਂ ਮਗਰ ਜੋ ਵੱਛਾ ਸੀ, ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਵੱਛੇ ਨੇ ਹੀ ਕਿੰਨੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਹੋ ਕੇ ਵਿਕਣਾ ਸੀ। {{gap}}ਜਬਰਾ ਗਿਣਤੀਆਂ-ਮਿਣਤੀਆਂ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁੰਡਾ ਦਸ ਜਮਾਤਾਂ ਪਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਫੇਰ ਕੋਈ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਉਣ ਪਵੇਗਾ। ਕੀ ਪਤਾ, ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੋਰਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਨਾ ਜੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰ ਵੀ ਲਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਨੌਕਰੀ ਤੇ ਲੱਗਣ ਦਾ ਵੀ ਕੀ ਭਰੋਸਾ? ਅਨੇਕਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਿਹਲੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਣੇ-ਖਣੇ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ।ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਸਾਲ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਲੰਬਾ ਅਰਸਾ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜੁੱਗ ਬੀਤ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਦੋਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਬੀਤ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਹੀ ਬੀਤਿਆ-ਬੀਤਿਆਂ ਜਿਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ-ਅੱਠ ਸਾਲ ਕੀਹਨੂੰ ਆਏ। ਪੁੱਤ ਗੱਭਰੂ ਹੋਣ ’ਤੇ ਆਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਰਹੇਗਾ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪੱਕਾ ਜੇਰਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਐਨਾ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਕੌਣ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਫਿਰੇਗਾ। ਜਬਰਾ ਤੇ ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਫ਼ੈਸਲਾ ਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਕਿ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਹੀ ਸਕੂਲੋਂ ਹਟਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਰੀਂ ਉਹਦੀਆ ਮੱਝਾਂ ਦਾ ਪਾਲੀ ਬਣਾ ਕੇ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਹੁਣੇ ਤੋਂ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਤਾਂ ਹੀ ਅਗਾਂਹ ਤੋਂ ਕੰਮ ਦਾ ਭੁੱਸ ਪਵੇਗਾ। ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁੰਡਾ ਕਾਮਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗੱਭਰੂ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਾ ਕਰਿੰਦਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚਲਾ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਮੋੜਾ ਦੇ ਜਾਂਦਾ। ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕ ਵਰਗਾ ਇੱਕ ਝਲਕਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਲਟਕਦਾ। ਛੱਪੜੀ-ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਕਿਵੇਂ ਫੁਰਨ-ਫ਼ਰਨ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੋਈ ਅੱਠਵੀਂ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਦਸਵੀਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਨੌਕਰੀਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੁਝ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਦੀ ਆਸ ਸੀ। ਨੌਕਰੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਸੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੀਂਹ ਜਾਵੇ, ਨੇਰੀ ਜਾਵੇ, ਬੱਧੀ-ਰੁੱਧੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਆ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਿੰਨੀ ਸ਼ਾਹੀ ਠਾਠ ਹੈ।<noinclude> 110{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> ajczmgxj1lqz36ci2gjxw1l35h1meip 250 49996 226697 139810 2026-07-18T12:56:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਤਾਂ ਬੰਦੇ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸੁਧਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਮੀਆਂ-ਕਮੀਣਾਂ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਦਾਰੀ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਹੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਿਆਂ-ਲਿਖਿਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਟੌਰ੍ਹ ਹੀ ਹੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਬਰਾ ਝੂਰਦਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਰਦਾਰੀ ਜੀਵਨ ਕਿੱਥੇ? ਉਹਦਾ ਬਾਪ ਨਰਕ ਭੋਗਦਾ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਆਪ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਰਕ ਭੋਗਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਦਾ ਬੂਟਾ.... {{gap}}ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੰਜੀਆਂ ਤੇ ਉੱਕ ਵਾਂਗ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਧਰ ਖੰਭ ਲਾ ਕੇ ਉੱਡ ਗਈ। ਜਬਰਾ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਦੀ। ਮੁਖਤਿਆਰੋ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਤਾਂ ਜਬਰਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਦਾ।ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਰੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚਦੇ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ’ਤੇ ਲਾਹਣਤਾਂ ਪਾਉਣ ਲੱਗਦੇ। ਰੱਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਲੇਖ ਲਿਖ ਦਿੱਤੇ।ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਢੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਆਪ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੀਤ ਗਈ ਸੋ ਬੀਤ ਗਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਚੱਜ ਦਾ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ। ਦੁਚਿੱਤੀ ਜਿਹੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਉਹ ਬੈਠੇ ਬਿਠਾਏ ਮੰਜੀਆਂ ’ਤੇ ਟੇਢੇ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਤ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਪਹਿਰ ਗੁਜ਼ਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਚਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। {{center|14 }} {{gap}}ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਦੇਹਾਂ ਹੀ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਜਬਰਾ ਘਰੋਂ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਦੀ ਠੁੱਸ-ਠੁੱਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹਦਾ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵੀ ਡਿੱਗੂ ਡਿੱਗੂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੂਟੇ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਲਮਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਡੁੱਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਸਨ।ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪੰਜ-ਸੱਤ ਕਦਮ ਚੱਲਣ ਬਾਅਦ ਹੀ ਜਬਰਾ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਲਾਉਂਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਫੇਰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ। ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਰਲਾਉਣ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਤੇਜ਼-ਤੇਜ਼ ਪੈਰ ਪੁੱਟਣ ਲਈ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜਬਰਾ ਗਾਲ਼ ਵੀ ਕੱਢਦਾ, ਖਿਝ ਉੱਠਦਾ। ਪਰ ਕਦੇ ਪੁਚਕਾਰਦਾ ਵੀ, ਪੁੱਤ-ਪੁੱਤ ਕਰਨ ਲੱਗਦਾ। {{gap}}ਜਬਰਾ ਸੋਚਦਾ ਹਾਲੇ ਇਸ ਦੀ ਉਮਰ ਹੀ ਕੀ ਹੈ। ਮੱਝਾਂ ਚਾਰਨ ਦੀ ਉਮਰ ਤਾਂ ਅਜੇ ਹੋਈ ਨਹੀਂ। ਬਹੁਤ ਨਿਆਣਾ ਹੈ, ਅਜੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮਸ਼ਾਂ ਨੌਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿੰਨਾ ਮਾਸੂਮ ਚਿਹਰਾ ਹੈ। ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ, ਡੱਕਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪਤਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ-ਬਾਹਾਂ, ਮਲੂਕ ਜਿਹੀ ਜਿੰਦੜੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਝੂਰਦਾ, ਕਿੱਥੋਂ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਜਾਨ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਵਾੜ ਵਿੱਚ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਜ਼ਿਮੀਦਾਰਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕੰਡਿਆਂ ਦੀ ਵਾੜ ਹੈ। ਕਿਵੇਂ ਸਹਾਰੇਗਾ ਇਹ ਜੇਠ ਹਾੜ ਦੀ ਧੁੱਪ? ਬੂਟੇ ਦੇ ਤੇੜ ਪਾਈ ਨੀਲੀ ਨਿੱਕਰ ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਘਰ ਦੀ ਖੱਡੀ ’ਤੇ ਬੁਣੇ ਮੋਟੇ ਖੱਦਰ ਦਾ ਦੂਜੀ ਧੋ ਪਾਇਆ ਕੁੜਤਾ ਖਾਸਾ ਚਿੱਟਾ<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ{{rh|||111}}</noinclude> lzpuuc7ib260ua8nxepotyd81293ykw 250 49997 226698 139811 2026-07-18T12:56:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਦਿੱਸਦਾ। ਮੁੰਨੇ ਸਿਰ ਦੇ ਉਂਗਲ-ਉਂਗਲ ਕਰਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਕੋਰ ਜਾਲਖੀ ਮਲਮਲ ਦਾ ਪਿਆਜ਼ੀ ਦੁਪੱਟਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆਇਆ ਸੀ। ਅੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਕੋਰਾਂ ਤੋਂ ਗੰਢੀ ਹੋਈ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਚੋਪੜੀ ਪੁਰਾਣੀ ਮੌਡੀ ਜੁੱਤੀ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੇਮਲੂਮਾ ਜਿਹਾ ਚੀਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਗੰਢਾਉਣ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਭੀੜੀ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਗੁੜ ਦੀਆਂ ਬਾਰੀਕ ਰੋੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਘਿਓ ਤੋਂ ਕੁੱਟੀ ਤਿੰਨ ਰੋਟੀਆਂ ਦੀ ਚੂਰੀ ਸਮੋਸੇ ਲੜ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਲਮਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਠੁਮਕ-ਠੁਮਕ ਤੁਰਦਾ ਉਹ ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਉਤਰੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਗਰਦਨ ਭੰਵਾ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਉਤਰ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਤੁਰਦਾ ਤੇ ਬੂਟਾ ਹੋਰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਉਹਨੂੰ ਬੂਟੇ ’ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਫੇਰ ਤਰਸ ਵੀ। {{gap}}ਵਸਾਖ-ਜੇਠ ਦੀ ਰੁੱਤ ਸੀ। ਉਹ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਠੀ ਛੱਡਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਬਰੇ ਜ਼ਿੰਮੇ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦਾ ਛੇ ਸੌ ਵਿਆਜੂ ਰੁਪਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਰਕਮ ਦੇ ਵਿਆਜ ਚ ਬੂਟੇ ਨੇ ਹੁਣ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਚਾਰਨੀਆਂ ਸਨ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਤਾਂ ਚਾਰਨੀਆਂ ਹੀ ਸਨ ਨਾ। ਫੇਰ ਵੀ ਜੇ ਵਿਆਜੁ ਪੈਸਾ ਨਾ ਉਤਰਿਆ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਮੱਝਾਂ ਚਾਰਨ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬੂਟੇ ਨੇ ਇਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਥਣ ਉੱਗਣ ਹੋਰ ਨਿੱਕੇ-ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰਨੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਠੀ ਹੀ ਸੌਣਾ ਸੀ। ਰੋਟੀ-ਟੁੱਕ ਸਭ ਓਥੇ। ਅੱਠੀਂ-ਦਸੀਂ ਦਿਨੀਂ ਪਿੰਡ ਗੇੜਾ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਬਿੰਦ ਦੀ ਬਿੰਦ।ਜਬਰਾ ਸੂਏ ਦੇ ਪੁਲ ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਮਗਰ ਆ ਰਹੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਹਾਕ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਪੁਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਪੁਲ ਤੇ ਆ ਖੜੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਬਾਂਹ ਕੱਢ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਵੱਖੀ ਨਾਲ ਘੁੱਟਿਆ। {{gap}}'ਲਾਇਆ ਕਰੇਂਗਾ, ਮਹੀਆਂ ਦੇ ਮੋੜੇ?' {{gap}}ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੂਟੇ ਨੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਇਆ ਮੂੰਹ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਸਿਉਂਤਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। {{gap}}‘ਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਂਗਾ?' ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਜਬਰੇ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਬੂਟਾ ਵੀ ਜਬਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕਣ ਲੱਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਹਿ ਰਹਿ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ ਬਾਪੂ? {{gap}}ਸੂਏ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੀਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ-ਉੱਚੀਆਂ ਟਾਹਲੀਆਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਹਰੇ ਕਚੂਰ ਸਨ। ਠੰਡੀ-ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਟਾਹਲੀਆਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਬਹੁਤ ਥੋੜਾ ਹਿੱਲਦੇ। ਦੂਰ ਤੱਕ ਕਣਕਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਖੇਤ ਜਬਰੇ ਦੇ ਮਨ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਜਾੜ ਪਏ ਸਨ। ਕੋਈ-ਕੋਈ ਕਿਸਾਨ ਦਾਣੇ ਵੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਧਰੇ-ਕਿਧਰੇ ਕੋਈ ਜਣਾ ਕਣਕ ਦੇ ਵੱਢ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਨਰਮਾ ਬੀਜਣ ਲਈ ਖੇਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਸੂਏ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਹਿੰਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਟਾਹਲੀਆਂ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਪੱਤੇ ਕਿੱਕਰ ਦੀ ਕੋਈ ਟਹਿਣੀ, ਘਾਹ ਦੀ ਕੋਈ ਤਿੜ੍ਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣੇ ਰੁੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਥਾਂ ਨਿਗਾਹ ਟਿਕਾਓ, ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਓਥੇ ਹੀ ਪਰਤ ਆਉਂਦੀ।<noinclude> 112{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ }}</noinclude> j2taqpclcyyhl6dhqw7tx3hrgmh2bhs 250 49998 226699 139818 2026-07-18T12:57:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਸੋਹਣੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਲ ਕਿੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਥਾਂ ਸੀ। ਪਰ ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਬਿਲਕੁੱਲ ਹੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਛੱਪੜੀ-ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਦੋਵੇਂ-ਤਿੰਨੇ ਅਗਵਾੜਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਜਵਾਕ ਸਕੂਲ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦੇ। ਦੇਖਦੇ-ਦੇਖਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮੁੰਡੇ ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਕਰ ਗਏ। ਕਈ ਤਾਂ ਨੇੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲਜ ਵੀ ਜਾਂਦੇ। ਮਜ਼ਹਬੀ ਵਿਹੜੇ ਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਮੁੰਡੇ ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਮੁੰਡੇ ਕਾਲਜ ਵੀ। ਘੋਤੂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਮਾਸਟਰ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਧੱਲੇ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਪਟਵਾਰੀ ਸੀ। ਘੀਚਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਸੋਹਣੀ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦੇ। ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਦੇ। {{gap}}"ਓਏ, ਤੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਈ ਰਾਜ਼ੀ ਐਂ? ਜਬਰਾ ਉੱਭੜਵਾਹਿਆਂ ਬੋਲਿਆ। {{gap}}ਮੁੰਡੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਚਮਕ ਪਈਆਂ ਹੋਣ। ਚਿਹਰਾ ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਧੋਤੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਨਿੱਖਰ ਆਇਆ ਹੋਵੇ।ਉਸ ਦੇ ਜਮਾਤੀ ਮੁੰਡੇ ਗਿੰਦਰੀ, ਢੂੰਡਾ ਤੇ ਪਾਖਰ ਕਿੰਨੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ। ਉਹ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਂ ਹੁਣ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਚੌਥੀ ਦਾ ਮਨੀਟਰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਬਣੇਗਾ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੀਟਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਓਸੇ ਨੇ ਹੀ ਬਣਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਾਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੀ ਬੜਾ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਸੀ। ਭੈਣ ਜੀ ਸਵਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਲਿਆ ਦਿਖਾਉਂਦਾ। ਰੇਡੀਓ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਵਾਂਗ ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਕਿੰਨੀ ਵਧੀਆ ਲਿਖਾਈ ਸੀ ਉਹਦੀ। {{gap}}ਜਬਰੇ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਛੇ ਸੌ ਰੁਪਿਆ ਮੋੜਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਗਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਪਸ਼ੂ ਨਹੀਂ ਜੁੜਨਾ ਸੀ। ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਘਰ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਕੌਣ ਤੋਰੇਗਾ? ਸੱਤ-ਅੱਠ ਸਾਲ ਕਿੱਥੇ ਪਏ ਨੇ।ਓਦੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਸੀਰੀ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਘਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਆਉਣ ਲੱਗਣਗੇ। ਜਬਰੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਿਰਨ ਜਾਗੀ। ਉਹਨੇ ਵਿਉਂਤ ਲੜਾਈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਰਲਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਉਸ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਛੇ ਸੌ ਰੁਪਏ ਦਾ ਫਾਹਾ ਵੱਢ ਦੇਵੇਗਾ। ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਨਵੇਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਤੋਂ ਤੇ ਕੁਝ ਉਹ ਆਪ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਲਾਹ ਦੇਵੇਗਾ।ਤੇ ਫੇਰ ਐਨੇ ਨੂੰ ਬੂਟਾ ਸੀਰੀ ਰਲਣ ਜੋਗਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਘਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕ ਲਵੇਗਾ। {{gap}}‘ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਦਿਆ ਕਿੱਥੇ ਭਾਈ, ਚੱਲ ਉੱਠ।’ ਜਬਰੇ ਨੇ ਲੰਬਾ ਸਾਹ ਲਿਆ। {{gap}}'ਬੂਟਾ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਝਾਕਿਆ ਤੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ। ਉਹਦੀ ਝਾਕਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਸੀ। {{gap}}ਜਬਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਮੁੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਸਰਿਆ। ਫੇਰ ਕੁਝ ਪਲਾਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬੋਲਿਆ-ਚੱਲ ਤੁਰ, ਮੈਂ ਸੜਕ ਤੇ ਵੀ ਜਾਣੈ ਅਜੇ। ਮੇਟ ਤਾਂ ਡੀਕੀ ਜਾਂਦਾ ਹੋਣੈ ਮੈਨੂੰ' {{gap}}ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਿਵੇਂ ਡੁੱਬ ਹੀ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੋਠੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਦਿੱਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਿਓ-ਪੁੱਤ ਸਿਰ ਸੁੱਟੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।<noinclude> ਛੱਪੜੀ ਵਿਹੜਾ{{rh|||113}}</noinclude> f24rg36k0w8f1q5v4sjsyd08y0fbamz 250 49999 226700 139819 2026-07-18T12:57:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਦਾ ਮੋਹ'''}}}} {{dhr|2em}} {{gap}}ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸਾਡਾ ਅਚਾਨਕ ਮੇਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਇੱਕੋ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹੇ ਸੀ। ਸਦਾ ਵਾਂਗ ਉਹਨੇ ਨਮਸਤੇ ਆਖੀ, ਹੱਥ ਮਿਲਾਇਆ ਤੇ ਬੱਸ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਅਗਲੀ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਮਗਰ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਸੀਟ ਖ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਹਾਲ-ਚਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਿਆ। ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋ?' ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਿਬੇੜ ਕੇ ਫੇਰ ਉਹਨੇ ਗੱਲ ਤੋਰੀ-ਤੁਸੀਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਲਿਖਦੇ ਹੋ?' {{gap}}'ਹਾਂ-ਹਾਂ, ਬਹੁਤ। ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹੀ ਐ ਕਦੇ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ?' ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਲੱਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਧਾਰਨਾ ਬਦਲਣ ਲੱਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਚੰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}'ਹਾਂ ਜੀ, ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ-ਰਸਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਰਿਹਾਂ ਮੈਂ ਥੋਡੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ। ਸਾਡੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਹ ਲੈ ਆਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੋਈ ਰਸਾਲਾ ਘਰੇ ਪੜ੍ਹਨ ਨੂੰ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਤਾਂ ਨਿੱਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਈ ਆਂ। {{gap}}'ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੈ ਮੁੰਡਾ? ਕੀ ਕੰਮ ਕਰਦੈ?' ਮੈਂ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਜ਼ਰੂਰ ਉਹ ਵੀ ਸਾਹਿਤਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਰਸਾਲੇ ਘਰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}'ਓਵਰਸੀਅਰ ਸੀ ਜੀ, ਮਰ ਗਿਆ, ਰਾਜਪਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ-ਕਰਦਾ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}‘ਮਰ ਗਿਆ? ਕਿਵੇਂ ਮਰ ਗਿਆ? ਕਿੰਨੀ ਉਮਰ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜਪਾਲ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋਈ, ਪਿਓ-ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਸਾਹਿਤਕ ਰੁਚੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਸਰ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਹ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਰਾਜਪਾਲ ਦੇ ਬਾਕੀ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਰੇ ਵੀ। {{gap}}ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਆੜਤ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਸੀ। ਚਾਰ-ਪੰਜ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਉਹਦੀ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖੀ ਆੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕੰਮ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੀ ਪਰ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੀ ਪੜਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਸਨ। ਵੱਡਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਦੁਕਾਨ 'ਤੇ ਹੀ ਬਹਿੰਦਾ ਤੇ ਮਹਾਜਨੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ<noinclude> 114{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> kn8fyy1h18k2wtxzm3dgn8bdspg3aur 250 50000 226701 139820 2026-07-18T12:57:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਾਹਰ ਸੀ। ਛੋਟੇ ਮੁੰਡੇ ਨਰੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਓਵਰਸੀਅਰੀ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰੇ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁੱਟ-ਲੁੱਟ ਖਾਵੇ। ਮੌਜਾਂ ਕਰੇ। ਆੜ੍ਹਤ ਦਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਜੱਟਾਂ-ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਬੈਂਕ ਵਿਚੋਂ ਪੈਸਾ ਲਿਆਂਦਾ, ਅਗਾਂਹ ਜੱਟਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਫ਼ਸਲ ਮੌਕੇ ਸਣੇ ਵਿਆਜ ਦਿੱਤਾ ਪੈਸਾ ਕੱਟ ਲਿਆ, ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਜੱਟ ਫੇਰ ਖੜੇ ਦਾ ਖੜ੍ਹਾ। ਇਹ ਚੱਕਰ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਸ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਪੈਸੇ ਨਾ ਮੁੜਦੇ, ਉਹਦੇ ਮਗਰ-ਮਗਰ ਫਿਰਨਾ ਪੈਂਦਾ। ਖੱਜਲ-ਖੁਆਰੀ ਹੁੰਦੀ। ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਚਾਹਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵੱਡਾ ਤਾਂ ਚਲੋ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਸੋ ਪੈ ਗਿਆ, ਛੋਟਾ ਐਸ਼ਾਂ ਕਰੇ। {{gap}}ਨਰੇਸ਼ ਦਾ ਉਹਨੇ ਠੋਕ-ਵਜਾ ਕੇ ਦਾਜ-ਦਹੇਜ ਲਿਆ, ਸਮਾਨ ਅੱਡ, ਨਕਦ ਪੈਸਾ ਗੁਪਤੀ, ਕੁੜੀ ਬੀ. ਏ. ਪਾਸ ਸੀ। ਨਰੇਸ਼ ਦਾ ਮੁੱਲ ਇਸ ਕਰਕੇ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਪੱਕਾ ਕਰਮਚਾਰੀ ਸੀ। ਉਹਦਾ ਮਹਿਕਮਾ ਵੀ ਸੜਕਾਂ ਦਾ ਸੀ। ਅੰਨ੍ਹੀ ਕਮਾਈ ਸੀ ਉਹਨੂੰ ਠੇਕੇਦਾਰ ਘਰ ਆ ਕੇ ਨੌਟ ਫੜਾ ਜਾਂਦੇ। ਕੁੜੀ ਉਹਨੂੰ ਓਧਰੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਸਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ ਓਧਰ ਦੇ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ। {{gap}}ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਦੇ ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਕੁੜੀਆਂ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ ਇਹ ਨਰੇਸ਼। ਤਿੰਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ 'ਤੇ ਖ਼ਰਚ ਜਿਹੜਾ ਹੋਇਆ, ਉਹਨੇ ਉਹਨੂੰ ਖੁੰਘਲ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਨੇ ਪੂਰਾ ਸਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਅਗਲਿਆਂ ਨੇ ਜਿੰਨਾ ਕਿਹਾ, ਲਾਇਆ। ਅਕੇਰਾਂ ਤਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਬਾਣੀਏ। {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਨਰੇਸ਼ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਤਿੰਨਾਂ ਕੁੜੀਆਂ 'ਤੇ ਲੱਗਿਆ ਪੈਸਾ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਰੇ ਧੋਣੇ ਧੋਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ। ਨਰੇਸ਼ ਦੀ ਬਹੁ ਬਹੁਤ ਚੁਸਤ-ਚਲਾਕ ਸੀ। ਬੜੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ ਉਹ। ਉਹਦੇ ਮਾਪੇ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਸਨ।ਵਿਆਹ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੰਡਾ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਜਿਹੜਾ ਗੁਪਤ ਪੈਸਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਨਕਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਚੈੱਕ ਸੀ ਤੇ ਚੈੱਕ ਵੀ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਨਾਂ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਚੈੱਕ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਜਮਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ। ਨਾਲ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫੇਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਹਿੰਦਾ, "ਮੇਰਾ ਪੈਸਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ ਜਮਾਂ ਕਰਾਵਾਂ।' ਐਨੇ ਨੂੰ ਬਹੂ ਨੇ ਛੱਪਾ ਪਾ ਲਿਆ ਮੁੰਡੇ ’ਤੇ। ਉਹਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਘਰ ਨਹੀਂ ਭੇਜਿਆ। ਮਜਾਲ ਹੈ, ਕਦੇ ਹੱਥ ’ਤੇ ਥੁੱਕਿਆ ਵੀ ਹੋਵੇ।ਸਮਾਨ ਜਿਹੜਾ ਵਿਆਹ ਵੇਲੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸਭ ਓਥੇ ਸੀ। ਰੰਗਦਾਰ ਟੀ. ਵੀ., ਫਰਿੱਜ, ਸਕੂਟਰ, ਗਾਡਰੇਜ਼ ਦੀ ਅਲਮਾਰੀ, ਕੂਲਰ, ਵੀ. ਸੀ. ਆਰ. ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਮਕਾਨ ਸੀ, ਓਥੇ ਈ ਰਹੀਆਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਭਾਅ ਬਈ? {{gap}}ਰਾਜਪਾਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਚਲੋ, ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਹੀ ਸੀ। ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਮੈਨੂੰ, ਨਾ ਸਹੀ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਐਨੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮੁੰਡਾ ਪੈਸੇ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਵਕਤ ਕੱਟਿਆ, ਚਲੋਂ ਉਹ ਤਾਂ ਐਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਕਦੇ ਤਾਂ ਸਮਝੇਗਾ,<noinclude> ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਦਾ ਮੋਹ{{rh|||115}}</noinclude> ovxui7l64z1rz5iai0l6tnpnnd7zmn0 250 50001 226702 139821 2026-07-18T12:57:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕਦੇ ਤਾਂ ਮੱਤ ਆਵੇਗੀ ਕਿ ਮੇਰਾ ਬਾਪ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਇਆ-ਲਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਸਮਾਨ ਦਾ ਕੀ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸੀ ਸਮਾਨ ਦਾ? ਉਹਦਾ ਹੈ, ਵਰਤੇ ਆਪਣਾ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਬੱਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਸਫ਼ਰ ਮੁਕਾ ਚੁੱਕੇ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਗੱਲ ਲਮਕਾ ਰਿਹਾ ਲੱਗਿਆ। ਗੱਲ ਤਾਂ ਐਨੀ ਸੀ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਪੜ੍ਹਾਇਆ-ਲਿਖਾਇਆ, ਓਵਰਸੀਅਰ ਦੀ ਵਧੀਆ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ, ਕਮਾਈ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਸੀ, ਸਹੁਰਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਬਹੁਤ, ਬਹੂ ਚੁਸਤ-ਚਲਾਕ ਸੀ, ਮੁੰਡਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਮੁੰਡਾ ਮਰੇ ਦਾ ਕੀਹਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ? ਮੈਂ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ-ਉਹ ਮਰ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ?' {{gap}}ਇਹ ਵੀ ਕੀ ਆਖ ਸਕਦੇ ਆਂ, ਭਾਈ ਸਾਅਬ? ਖਬਰੈ, ਮਰ ਗਿਆ ਜਾਂ ਮਾਰ ਤਾਂ ਵੀਹ ਦਿਨ ਹਸਪਤਾਲ ਰਿਹਾ। ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਭੇਤ ਨੀਂ ਆਇਆ। ਦਸ ਦਿਨ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਨੂੰ ਕੀਤੀ। ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਗਏ ਸੀ। ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਘਰਵਾਲੀ ਰਹੇ ਉਹ ਦੇ ਕੋਲ। ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਹੁਰੀ ਗੇੜਾ ਜਾ ਮਾਰ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਫੇਰ ਆਉਣੋ ਈ ਹਟਗੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਘਰੇ ਲੈ ਗੇ ਸੀ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਜੁਆਬ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਤੁਰ ਗਿਆ ਬੱਸ। ਸਹੁਰੇ ਨੇ ਹਿੰਝ ਨੀਂ ਸਿੱਟੀ ਕੋਈ। ਦੂਰ ਸੀ, ਓਥੇ ਈ ਫੂਕ ਆਏ ਫੇਰ। ਏਥੇ ਲਿਆ ਕੇ ਵੀ ਤਾਂ ਫੂਕਣਾ ਈ ਸੀ। ਬੱਸ ਜੀ, ਸਹੁਰੀ ਨੇ ਭੋਰਾ ਵੀ ਨੀਂ ਡੀਕਿਆ, ਸਾਂਭਣ ’ਤੇ ਹੋ ’ਗੀ। ਭੋਗ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਈ ਸਾਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਤਾ, ਅਖੇ"ਥੋਡਾ ਕੀਹ ਐ ਹੁਣ ਐਥੇ। ਸਮਾਨ ਮੇਰਾ, ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। {{gap}}‘ਫੇਰ ਤਾਂ ਬੜੀ ਮਾੜੀ ਨਿਕਲੀ। ਜ਼ਾਲਮ ਸੀ ਉਹ ਥੋਡੀ ਨੂੰਹ।' {{gap}}‘ਜ਼ਾਲਮ ਵਰਗੀ ਜ਼ਾਲਮ। ਜਮਾਂ ਚੰਡਾਲਣੀ, ਮੁੰਡਾ ਖਾ ਗੀ ਸਾਡਾ। ਰਾਜਪਾਲ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਸੀ। {{gap}}ਅਸੀਂ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਮੈਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੀ ਸੀਟ ਤੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਲਾ ਲਿਆ। ਅਗਲਾ ਅੱਡਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਵਾਰੀਆਂ ਦੀ ਉਤਰਾਈ-ਚੜ੍ਹਾਈ ਦੇਖਣ ਲੱਗਿਆ। ਰਾਜਪਾਲ ਵੱਲ ਮੇਰਾ ਬਿਲਕੁੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਗੱਲ ਮੁੱਕ ਗਈ ਤੇ ਬੱਸ। ਪਰ ਉਹਨੇ ਮੇਰੇ ਮੋਢੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਚੌਂਕ ਕੇ ਉਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪਸ਼ ਸੀ। ਉਹ ਬੋਲਿਆ, "ਫੇਰ ਬੱਚਾ ਸੀ ਪੇਟ ’ਚ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ, ਉਹ ਕਢਾ 'ਤਾ। ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਚਲੋ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਸੀ ਸਾਡਾ। ਉਹਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਤਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਜੱਗ ’ਤੇ, ਉਹ ਵੀ ਖ਼ਤਮ।' {{gap}}‘ਚੱਲ ਛੱਡ ਰਾਜਪਾਲ। ਜਦੋਂ ਤੇਰਾ ਮੁੰਡਾ ਨੀਂ ਰਿਹਾ, ਤੂੰ ਉਹ ਦਾ ਜੁਆਕ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸੀ?' ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਠੀਕ ਕੀਤਾ ਉਹਨੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਨਵਾਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਸਕੇਗੀ। ਬੰਦੇ ਦੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮੁੱਕਿਆ ਨੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਗਾਂਹ ਵੀ ਤਾਂ ਤੋਰਨੀ ਸੀ।' {{gap}}‘ਜਿੰਨਾ ਪੈਸਾ ਜਮਾਂ ਸੀ ਨਰੇਸ਼ ਦਾ ਸਾਰਾ ਕਢਾ ਲਿਆ। ਪਤਾ ਨੀਂ ਦੋ ਲੱਖ ਸੀ, ਪਤਾ ਨੀਂ ਚਾਰ ਲੱਖ ਸੀ। ਖਬਰੈ, ਕਿੰਨਾ ਸੀ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਪਤਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਕੱਖ ਨੀਂ ਉਹਦੇ ਨਾਂ, ਹੁਣ ਕੁੱਛ ਕਿਸੇ ਬੈਂਕ 'ਚ। ਇੱਕ ਸਾਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਹੇ-ਜੇ ਬਣ ਗੇ, ਘਰ ਵਾਲੀ ਦੇ<noinclude> 116{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> ajj08zk6hms0jmdhlalu97cc7bycnkr 250 50002 226703 139822 2026-07-18T12:57:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਨਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਸਭ। ਅਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਜੰਮਿਆ-ਪਾਲਿਆ, ਪੜ੍ਹਾਇਆ-ਲਿਖਾਇਆ, ਸਾਡਾ ਭਲਾ ਹੱਕ ਨੀਂ ਸੀ ਬਣਦਾ ਕੋਈ?" ਉਹਦਾ ਤਪਿਆ ਚਿਹਰਾ ਦੱਸਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਪੈਸੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖੀ ਹੈ। {{gap}}ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਦੀ ਐ ਉਹ? ਘਰੇ ਈ ਐ, ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ? ਜਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਾ ਲੀ ਕੋਈ?' {{gap}}‘ਸ਼ਾਦੀ ਨੀਂ ਕਰਾਈ। ਓਸੇ ਮਕਾਨ 'ਚ ਐ, ਨਰੇਸ਼ ਆਲੇ 'ਚ। ਸਮਾਨ ਦਾ ਡਾਲ ਨ੍ਹੀ ਹਿੱਲਣ ਦਿੰਦੀ ਕਿਧਰੇ। ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਨੀਂ ਦਿੰਦੀ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦਿੰਦੀ ਐ। ਨਰੇਸ਼ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਲੈ ਲੀ। ਓਸੇ ਮਹਿਕਮੇ ’ਚ ਕਲਰਕ ਐ ਹੁਣ। ਮੌਜਾਂ ਕਰਦੀ ਐ, ਖਬਰੈ ਕੀ ਕਰਦੀ ਐ? ਕਹਿ ਨੀਂ ਸਕਦੇ, ਨੂੰਹ ਐ ਫੇਰ ਵੀ।' {{gap}}‘ਚੁਸਤ ਐ ਫੇਰ ਤਾਂ।" ਮੈਂ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਚੁਸਤ ਵਰਗੀ ਚੁਸਤ। ਨਰੇਸ਼ ਕੋਈ ਯਾਦ ਨੀਂ ਹੁਣ ਉਹਦੇ। ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨੀਂ ਉਹਦੇ ਮਰੇ ਦਾ। ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਉਹ ਫੇਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਆ-ਚਲੋਂ ਬੱਚਾ ਗਿਰਾ 'ਤਾ, ਕੋਈ ਗੱਲ ਨੀਂ। ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ’ਗੀ, ਕਾਨੂੰਨ ਐ, ਮਿਲਣੀ ਈ ਸੀ। ਪਰ ਪੈਸਾ ਜਿਹੜਾ ਜਮਾਂ ਸੀ, ਬੈਂਕਾਂ 'ਚ ਜਾਂ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਉਹਦਾ ਰੱਖਿਆ ਵਿਆ, ਉਹ ਦੇ 'ਚ ਸਾਡਾ ਵੀ ਹੱਕ ਸੀ। ਇਹ ਮਾੜਾ ਕੀਤਾ ਸਹੁਰੀ ਨੇ। ਕੁੱਛ ਵੀ ਨਾ ਸੋਚਿਆ।' {{gap}}"ਓਏ, ਪੈਸਾ ਮੁੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਉਹਨੂੰ ਭਾਈ, ਰਾਜਪਾਲ। ਕੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੈ ਤੂੰ। ਪੈਸੇ ਕਰਕੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਾਤੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਐ। ਦੁਨੀਆ ਪੈਸੇ ਦੀ ਐ। ਮੈਂ ਗੱਲ 'ਤੇ ਪੋਚਾ ਫੇਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਅਗਲਾ ਅੱਡਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨ ਲਈ ਥੱਲੇ ਉੱਤਰ ਗਿਆ। ਮੁੜ ਕੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸੀਟ ਤੇ ਇੱਕ ਜ਼ਨਾਨੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਉਹ ਨੂੰ ਬਿੰਦ ਦੀ ਬਿੰਦ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਜ਼ਨਾਨੀ ਦੀ ਗੋਦੀ ਛੋਟਾ ਜੁਆਕ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੇ ਉਸ ਜ਼ਨਾਨੀ ਨੂੰ ਉੱਠਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਹੱਥ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਬੈਠੋ ਭਾਈ, ਬੈਠੋ। ਮੈਂ ਐਧਰ ਦੇਖ ਲੈਨਾਂ। ਦੋ ਸਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸਾ ਮਰਵਾ ਕੇ ਮੈਂ ਨਿੱਕੀ ਜਿੰਨੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕ ਗਿਆ। ਦੂਜੀ ਸਵਾਰੀ ਪਤਲਾ ਜਿਹਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ ਇੱਕ। ਧੌਣ ਭੰਵਾ ਕੇ ਮੈਂ ਰਾਜਪਾਲ ਵੱਲ ਝਾਕਿਆਂ ਤਾਂ ਉਹ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਜ਼ਨਾਨੀ ਵੱਲ ਦੇਖ-ਦੇਖ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਚਾਹੇ ਮੈਂ ਤੰਗ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜਪਾਲ ਦੀ ਅੰਤਹੀਣ ਵਾਰਤਾ ਤੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੁਡਾ ਕੇ ਖਾਸੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਗਈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਕਲਪ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨੂੰਹ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਖਿਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੂੰਹ ਜਿਵੇਂ ਡਾਕੂ ਹੋਵੇ। ਦੈਂਤਣੀ ਹੋਵੇ ਕੋਈ। ਮੁੰਡਾ ਖਾ ਗਈ ਸੋ ਖਾ ਗਈ, ਪੈਸਾ ਕਿਉਂ ਖਾਧਾ? ਐਨੇ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਉਤਰ ਕੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹਿਆ। ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆ ਖੜ੍ਹਾ, ਮੇਰੀ ਛਾਂ ਵਾਂਗ। ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਧਰ ਈ ਜਾਣੈ। ਇੱਕ ਰਿਕਸ਼ਾ ਕਰ ਲੈਨੇ ਆਂ। {{gap}}ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ। ਗੱਲਾਂ ਬਹੁਤ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਹੁਣ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਤੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ। ਬੋਲ<noinclude> ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਦਾ ਮੋਹ {{rh|||117}}</noinclude> clcb4f82ga43ytdaf800c7gi02sbgg1 250 50003 226704 139825 2026-07-18T12:57:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਉੱਠਿਆ- ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿਓ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਦਵਾਨ ਓ-ਗਿਆਨਵਾਨ ਓਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖਦੇ ਓਂ, ਇਹ ਵੀ ਲਿਖ ਦਿਓ। {{gap}}‘ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਜੂ ਰਾਜਪਾਲ?' {{gap}}ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੰਦੇ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਮੈਂ ਢੋਹਤੀਆਂ। ਮੁਕੱਦਮਾ ਕਰਨ ਦੀ ਧਮਕੀ ਵੀ ਦਿੱਤੀ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ ਮੇਰੇ ਹੱਕ `ਚ ਨੀਂ ਖੜ੍ਹਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖ ਦਿਓ। ਛਪਾਉਣ ’ਤੇ ਜਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਲੱਗਣਗੇ, ਖ਼ਰਚ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਕਰੂੰ। ਤੁਸੀਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਚਾਹੁਨਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਬਈ ਉਹਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ। ਮੈਂ ਓਸ ਕੁੱਤੀ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ। {{gap}}ਮੇਰੀ ਗਲੀ ਆ ਗਈ। ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ‘ਰਾਜਪਾਲ, ਤੇਰਾ ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੁੜ ਨੀਂ ਸਕਦਾ। ਕਹਾਣੀਆਂ ’ਚ ਕੀ ਧਰਿਆ ਪਿਐ, ਯਾਰ। ਸਬਰ ਕਰ ਬੱਸ।" ਪਰ ਉਹ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਰਿਕਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਬੈਠਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਹਸਰਤ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਝਾਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।<noinclude> 118 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> npyemoydiduukhzlqmsgvdku095aos5 250 50004 226705 139826 2026-07-18T12:57:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਸਾਈਡ ਬਿਜ਼ਨਸ'''}}}} {{gap}}‘ਫ਼ਿਕਰ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਐ ਜੀ। {{gap}}'ਹਾਂ, ਹਾਂ, {{gap}}‘ਰਾਜੂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਿਐ। ਕੱਲ੍ਹ ਆਪਣੇ ਸਹਾਰੇ ਈ ਇੱਕ ਪਲਾਂਘ ਪੁੱਟੀ। ਹੱਸਦਾ ਵੀ ਸੀ। {{gap}}‘ਹਾਂ, ਕੁੱਛ ਜ਼ਿਆਦਾ ਈ ਵੱਡਾ ਹੋ ਗਿਐ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਚਲਿਆ ਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਓਪਰੀ ਥਾਂ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਇਹ ਨੇ। {{gap}}'ਤਦ ਈ ਤਾਂ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਦੀ ਆਂ ਮੈਂ। {{gap}}'ਮੰਗਲੂ, ਦੇਖਿਆ, ਕਿੰਨਾ ਛੇਤੀ ਗਿਆ। ਬੈਠਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਹਾਲੇ। ‘ਓਸ ਨੇ ਤਾਂ ਰਜਨੀ, ਯਾਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੋਣਾ ਆਪਾਂ ਨੂੰ।' {{gap}}ਐਨੀ ਕੁ ਉਮਰ ’ਚ ਕੀ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਸੀ ਉਹਨੇ। ਕੀ ਸੁਰਤ ਹੁੰਦੀ ਐ ਐਡੇ ਕੁ ਬੱਚੇ ਨੂੰ। ਉਹ ਨੇ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ ਵੀ ਬਹੁਤ। ‘ਹਾਂ, ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦੈ। ਉਹ ਸਾਲ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਲੰਘਿਆ ਆਪਣਾ। ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਟੋਟ ਨੀਂ ਰਹੀ, ਘਰ ਚ। ਪਾਓ-ਪਾਓ ਦੁੱਧ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਪੀਣ ਨੂੰ।' {{gap}}‘ਰਾਜੂ ਦਾ ਦੇਖੋ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ, ਅੱਜ ਤਾਂ ਇਹ ਚਲਿਆ ਈ ਜਾਏਗਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੀ ਸੁੱਖਣਾ ਵੀ ਸੁੱਖੀ ਬੈਠੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇਵੀ...। {{gap}}ਜੌਨਸ ਗੰਜ ਦੇ ਰੇਲਵੇ-ਕੁਆਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਐਤਵਾਰ ਹੈ। ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਉਹ ਸਵੇਰ ਦਾ ਰੁੱਖਾ-ਮਿੱਸਾ ਨਾਸ਼ਤਾ ਕਰਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਤੁਰਦੇ ਹਨ। ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰ ਐਤਵਾਰ ਖਾਲੀ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੂਰਜ ਛਿਪੇ ਘਰ ਆ ਮੁੜਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਜੌਨਸ ਗੰਜ ਦੇ ਰੇਲਵੇ-ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੜਕੇ-ਸੜਕ ਤੁਰੇ ਆ ਰਹੇ ਉਹ ਰਾਜ ਬਾਰੇ ਫ਼ਿਕਰਮੰਦ ਹਨ। ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਰਾਮਗੰਜ ਵੱਲੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਤਾਂਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੇਮ ਚੰਦ ਹੱਥ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਤਾਂਗੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਜਨੀ ਰਾਜੂ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਲਾ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਕਦਮਾਂ ਨਾਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤਾਂਗੇ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਾਂਗੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿੰਨ ਸਵਾਰੀਆਂ ਬੈਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਤਾਂਗੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਰੇਲਵੇ-ਹਸਪਤਾਲ ਤੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਲਈ। ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਸਪੀਡ-ਬਰੇਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦਾ<noinclude> ਸਾਈਡ ਬਿਜ਼ਨਸ {{rh|||119}}</noinclude> fm3k0cy70ol0mz1c2up9ph9lwdzu951 250 50005 226706 139827 2026-07-18T12:58:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਤਾਂਗਾ ਹੌਲੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤਾਂਗੇ ਵਾਲਾ ਪਿਛਾਂਹ ਝਾਕਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਇੱਕ ਸਵਾਰੀ ਹੋਰ ਲੈ ਲਵੇ। ਫੱਟੇ ਤੇ ਬਿਠਾ ਲਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਵਾਰੀ ਤਾਂਗੇ ਵੱਲ ਭੱਜੀ ਆਉਂਦੀ ਦਿੱਸੀ ਨਹੀਂ। ਘੋੜਾ ਸਪੀਡ-ਬਰੇਕਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਸੇਂਟ ਫਰਾਂਸਿਜ ਹਸਪਤਾਲ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖੇਮ ਚੰਦ ਨੇ ਰਾਜੂ ਦੀ ਗੱਲ੍ਹ ’ਤੇ ਪੋਲੀ ਜਿਹੀ ਚੂੰਢੀ ਵੱਢੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, "ਅਰੇ, ਤੇਰਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਰਜਨੀ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਘੁੱਟ ਲਿਆ ਹੈ। ਪੁੱਚ-ਪੁੱਚ ਕਰਕੇ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਹੈ। {{gap}}‘ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਨਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਰਸਾਂ ਕੋਈ ਡਾਕਟਰੀ ਦਵਾ-ਬੂਟੀ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਨੇ।' ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਹੱਸਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਬਰਿੱਜ ਕੋਲ ਦੀ ਲੰਘਦਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਂਗੀ ਟੇਲਰਜ਼ ਵੱਲ ਗਈ ਹੈ। ਰਜਨੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ-ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਲੀਂ ਪੈਂਟ ਇੱਥੋਂ ਸਿਲਾਈ ਸੀ, ਯਾਦ ਐ?' {{gap}}‘ਹਾਂ ਕਿੰਨੇ ਸਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਜ ਤੱਕ ਉਹੀ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪੇਂਟ ਐ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ। ਕਿਧਰੇ ਔਣ-ਜਾਣ ਨੂੰ।' {{gap}}ਅੱਜ ਰਾਜੂ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਪੈਂਟ ਹੋਰ ਬਣਵਾ ਦਿਆਂ, ਟੈਰੀਕਾਟ ਦੀ ਵਧੀਆ ਜਿਹੀ। ਇੱਕ ਬੁਸ਼ਰਟ ਵੀ। ‘ਇੱਕ ਟ੍ਰਾਂਜਿਸਟਰ ਤੇ ਘੜੀ ਵੀ ਲੈਣੀ ਐ ਏਸ ਸਾਲ। ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ...' {{gap}}‘ਰਾਜੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਏਸ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਉਂ ਐ ਜੀ?' ਤਾਂਗੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਐਨਕਾਂ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਝਾਕ ਕੇ ਖੇਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ। ਖੇਮ ਚੰਦ ਕੰਬ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਜਨੀ ਬੁੱਢੇ ਵੱਲ ਭੈ ਭੀਤ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਝਾਕੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਝੱਟ ਹੀ ਖੇਮ ਚੰਦ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, "ਨਹੀਂ ਜੀ, ਬਿਲਕੁੱਲ ਨਹੀਂ।ਰਾ ਜੂ ਸਾਡੇ ਬੱਕਰੇ ਦਾ ਨਾਉਂ ਐ।' {{gap}}'ਹੱਛਾ! ਹੈਂ-ਹੀਂ....’ ਬੁੱਢਾ ਹੱਸਿਆ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਭਾਟੀ ਸਟੂਡੀਓ ਅੱਗੇ ਖੜ੍ਹੀ ਭੀੜ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਹੁਣ ਖੇਮ ਚੰਦ ਤੇ ਰਜਨੀ ਚੁੱਪ ਹਨ। ਤਾਂਗੇ ਵਾਲਾ ਉੱਚੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦੀ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੁਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਰੇਲਵੇ-ਸਟੇਸ਼ਨ ਸਾਹਮਣੇ ਮਦਾਰ ਗੇਟ ਦੇ ਸਟਾਪ ’ਤੇ ਤਾਂਗਾ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਭ ਉਤਰ ਗਏ ਹਨ। ਤਾਂਗੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪੰਜਾਹ-ਪੰਜਾਹ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇ? ਪਾਨ ਲੈ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਖੇਮ ਚੰਦ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਬਜਰੰਗ ਗੜ੍ਹ ਨਾ ਚੱਲੀਏ? ਰਜਨੀ ਸੁਝਾਓ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ‘ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ?<noinclude> 120 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 1vqlcffs178yf2brjmarqpaue383vkl 250 50006 226707 139838 2026-07-18T12:58:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}‘ਕਿਉਂ?' {{gap}}"ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਬਜਰੰਗ ਗੜ੍ਹ ਤਾਂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਈ ਭਰਦੈ। ਏਨੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੇ-ਉਤਰਦੇ ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਸਾਹ ਫੁੱਲ ਜਾਂਦੈ ਝਰਨੇਸ਼ਵਰ ਚੱਲਦੇ ਆਂ।' {{gap}}‘ਝਰਨੇਸ਼ਵਰ? ਦੇਖ ਲਓ।' {{gap}}ਪੈਦਲ ਤੁਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਹ ਗਾਂਧੀ-ਭਵਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}‘ਫੇਰ, ਦੱਸ ਵੀ?' ਖੇਮ ਚੰਦ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਤੂੰ ਦੱਸ ਰਾਜੂ?' ਰਜਨੀ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਕੋਲ ਦੀ ਲੰਘੇ ਜਾ ਰਹੇ ਭੂਕਾਨਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਲ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਹੱਥ ਕੱਢਿਆ ਹੈ। {{gap}}‘ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਚੱਲ ਦੌਲਤ ਬਾਗ ਚੱਲਦੇ ਆਂ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਮਿਲ ਸਕਦੈ।' {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਦੌਲਤ-ਬਾਗ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜ ਕੇ ਖੇਮ ਚੰਦ ਕਹਿੰਦਾ-ਸੋਨਾ-ਮੰਦਰ 'ਚ ਵੀ ਤਾਂ ਲੋਕ ਐੱਦੇ ਨੇ। ਔਹ ਸਾਹਮਣੇ ਐ। ਸੋਨਾ-ਮੰਦਰ ਵੀ ਗੇੜਾ ਮਾਰ ਔਨੇ ਆਂ। {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਥੋੜਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਸੋਨਾ ਦੇਖਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਲੋਕ। ਰਜਨੀ ਦੌਲਤ-ਬਾਗ ਦੇ ਗੇਟ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜੂ ਨੂੰ ਖੇਮ ਚੰਦ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ। ਦੌਲਤ-ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਖਾਸੀ ਭੀੜ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਮੇਲਾ ਜਿਹਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਪੀਂਘਾਂ ਝੂਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੀਮਿੰਟ ਦੇ ਬਣੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਥੱਲੇ ਤਿਲ੍ਹਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਨਹਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਝਰਨੇਸ਼ਵਰ ਮੰਦਰ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠੇ ਲੋਕ ਉਬਾਸੀਆਂ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਉੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋੜੇ ਏਧਰ-ਉੱਧਰ ਬੈਠੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਲੰਚ ਖਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਿਸੇ-ਕਿਸੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਵੀ ਹੈ। ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਚੌਂਤਰੇ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਅਨਾ-ਸਾਗਰ ਵੱਲ ਝਾਤ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਦੁਰ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਬਜਰੰਗ ਗੜ੍ਹ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਨਾਸਾਗਰ ਦੇ ਪਰਲੇ ਪਾਰ ਖੁਸ਼ਕ ਪਹਾੜ ਉਠ ਦੀ ਕੁਹਾਂਢ ਵਾਂਗ ਉਭਰੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੌਂਤਰੇ ਤੋਂ ਥੱਲੇ ਉਤਰ ਕੇ ਉਹ ਇੱਕ ਦਰਖ਼ਤ ਹੇਠ ਹਰੀ-ਹਰੀ ਘਾਹ ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਜੂ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਤੌਲੀਆ ਵਿਛਾ ਕੇ ਲਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਾਇਦ ਸੌਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਮੰਗਲਾ ਵਧੀਆ ਰਿਹਾ। ਖੁਆਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਗਈ। ਕੁਦਰਤੀ ਓਸ ਦਿਨ ਉਰਸ ਤੇ ਆਪਾਂ ਗਏ ਉਹ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਏਸ ਰਾਜੂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਤਾਂ ਉਸ ਤਾਂ ਜਾ ਆਏ ਆਂ, ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਈ ਨੀ ਬਣੀ। ਦਰਗਾਹ ਵੀ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਈ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਐ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ। ਖੇਮ ਚੰਦ ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ ਹੀ ਬੋਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}‘ਹਾਂ, ਰਾਜੂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਸੱਤ ਦਿਨ ਓਥੇ ਬੈਠੇ ਰਹੇ ਆਂ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}ਮੈਂ ਦੱਸਾਂ?' {{gap}}‘ਕੀ?'<noinclude> ਸਾਈਡ ਬਿਜ਼ਨਸ{{rh|||121}}</noinclude> rdgct5n0ayk218nd951863d7t6mj35c 250 50007 226708 139839 2026-07-18T12:58:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}‘ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਦਿੰਦੈ ਨਾ, ਛੱਪਰ ਫਾੜ ਕੇ ਦਿੰਦੈ। ਨਿਹਚਾ ਰੱਖ ਬੱਸ ਓਸੇ ਤੇ। ਖੇਮ ਚੰਦ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉਂਗਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{gap}}'ਨਿਹਚਾ ਤਾਂ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਕੰਮ ਥੋੜਾ ਕਰਦੀ ਆਂ ਮੈਂ। ਹਜ਼ਾਰੀ ਬਾਗ ਵਾਲੇ ਸਿਲਾਈ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਕਿੰਨਾ ਕੱਪੜਾ ਸਿਉਣ ਲਈ ਘਰ ਲੈ ਕੇ ਅੰਨੀ ਆਂ।ਕਿੰਨਾ ਕਮੌਨੀ ਆਂ। {{gap}}‘ਸਿਲਾਈ-ਸੈਂਟਰ ਵਾਲੇ ਦਿੰਦੇ ਵੀ ਕੀਹ ਨੇ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮਸ਼ੀਨ ਚਲੌਨੀ ਐਂ, ਮਸ਼ਾਂ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਰੁਪਏ ਬਣਦੇ ਨੇ। ਉੱਤੋਂ ਮਹਿੰਗਾਈ ਤਾਂ ਦੇਖ।' {{gap}}‘ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹਾਂ?' {{gap}}'ਕੀ?' {{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਰੇਲਵੇ-ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਪਰੇ। ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਇੰਜਣਾਂ ਦੇ ਕੋਲ-ਪੁਰਜ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਮੱਥਾ ਮਾਰਦੇ ਓ। ਤਨਖ਼ਾਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਹੜੀ ਐ। ਕੀ ਚਾਰ ਸੌ ਪਿਆ? ਚਾਰ ਸੌ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਕਿਤੋਂ ਵੀ ਕਮਾ ਲਵੇ। ਕੇਲਿਆਂ-ਸੇਬਾਂ ਦੀ ਰੇਹੜੀ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਓ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ....' {{gap}}'ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਈ ਨੇ, ਰਜਨੀ। ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਨਹੀਂ, ਕੰਮ ਮਿਲਣਾ ਔਖੈ।' {{gap}}‘ਇੱਕ ਤਾਂ ਦੇਣ-ਲੈਣ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੈਸਾ ਘਰ 'ਚ ਐੱਦਾ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਐ, ਜਾਂਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਧਰ ਐ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕ-ਦੋ ਗਵਾਂਢੀਆਂ ਦਾ ਉਧਾਰ ਮੋੜਨਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦੈ।' {{gap}}‘ਸਾਲਾ, ਉਹ ਘਣਸ਼ਾਮ ਕਿੰਨਾ ਮਿੱਠਾ-ਸੁੱਚਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਪੈਸੇ ਮੰਗੋ, ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ‘ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਰਸੀਦ ਵੀ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਲੈਂਦਾ। ਜਿਹੜਾ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਉਹਦੇ ਦਿਲ ਚ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਚੋਰ ਸੀ।' {{gap}}ਹਾਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਮੁੰਡੇ 'ਤੇ ਅੱਖ ਸੀ। {{gap}}‘ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਕੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਵਿਆਜ ਜੋੜ-ਜੋੜ। ਤਿੰਨ-ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਈ। ਤੇ ਫੇਰ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਨਕਦ ਦੇ ਕੇ ਮੁੰਡਾ ਲੈ ਲਿਆ। {{gap}}‘ਪੈਸਾ ਉਹਦੇ ਕੀ ਯਾਦ ਸੀ। ਅਕਾਊਂਟਸ ਬ੍ਰਾਂਚ ਵਿੱਚ ਹੈੱਡ ਕਲਰਕ। ਪੂਰੇ ਪੈਸੇ ਵੱਢਦਾ। ਰਿਸ਼ਵਤ ਲਏ ਬਗੈਰ ਉਹਨੇ ਸਕੇ ਪਿਓ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਐਨਾ ਪਾਪੀ ਸੀ, ਤਦ ਈ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਕੋਈ ਔਲਾਦ ਨਾ ਹੋਈ। {{gap}}‘ਸ਼ੰਭੂ ਤਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਸੀ। ਐਡਾ ਵੱਡਾ ਹੋ ਚੱਲਿਆ ਸੀ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਭੋਰਾ ਵੀ ਜੀਅ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਸੀ। ਓਸੇ ਸਾਲ ਦੀ ਘਣਸ਼ਾਮ ਦੀ ਬਦਲੀ ਬਿਲਾਸਪੁਰ ਦੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। {{gap}}ਹੁਣ ਤਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪਣਾ ਅੱਠ-ਨੌਂ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਣੈ। ਸਕੂਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}‘ਆਪਣਾ ਕਿਉਂ, ਘਣਸ਼ਾਮ ਦਾ ਕਹੋ। {{gap}}‘ਚਲੋ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਹੋਇਆ। ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਢਿੱਡ ਭਰ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਭੁੱਖਾ ਈ ਮਰਨਾ ਸੀ।<noinclude> 122 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> r9djbf74caxzjghr9z1xyd6t1et9pcp 250 50008 226709 139842 2026-07-18T12:59:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਖੇਮ ਚੰਦ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਉਹਦੀ ਅੱਧਖੜ ਜ਼ਨਾਨੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੱਪੜੇ ਦਾ ਥੈਲਾ ਫੜੀ ਰਾਜੂ ਵੱਲ ਲਲਚਾਈਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਝਾਕਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਦੀ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਖੇਮ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਜਾਗੀ। ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਮਿਲਣ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ‘ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖਿਐ ਕਿਧਰੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ। {{gap}}‘ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਮਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀ ਅਜਮੇਰ ਵਿੱਚ। ਏਥੇ ਈ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆ, ਏਥੇ ਹੀ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਲਈ। ਪਾਲ ਬੀਚਲਾ ਚ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਮਕਾਨ ਐ।' {{gap}}‘ਕਿਹੜੇ ਮਹਿਕਮੇ ਚ ਤੁਸੀਂ?' {{gap}}‘ਰੇਲਵੇ।' {{gap}}‘ਵਾਹ! ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਰੇਲਵੇ ਵਿੱਚ ਆਂ।' {{gap}}ਕਿਹੜੀ ਪੋਸਟ ਤੇ?' {{gap}}‘ਮਿਸਤਰੀ, ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਵਿੱਚ।' {{gap}}‘ਚੰਗੀ ਪੇਅ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ?' {{gap}}‘ਬੱਸ ਜੀ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦੈ।' {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਖੇਮ ਚੰਦ ਗੱਲ ਪਲਟਦਾ ਹੈ- {{gap}}‘ਕਿੰਨੀ ਪੈਨਸ਼ਨ ਹੋਈ ਤੁਹਾਡੀ?' {{gap}}‘ਸੱਤ ਸੌ ਰੁਪਿਆ।' {{gap}}ਫਿਰ ਤਾਂ ......।' {{gap}}ਹਾਂ, ਬਹੁਤ ਨੇ। ਕੋਈ ਲੜਕਾ ਨਹੀਂ, ਲੜਕੀ ਨਹੀਂ। ਦੋਵੇਂ ਜੀ ਆ ਬੱਸ ਸਰ ਜਾਂਦੈ। {{gap}}"ਹੱਛਾ, ਔਲਾਦ ਕੋਈ ਨਹੀਂ?’ ਖੇਮ ਚੰਦ ਚੌਕਦਾ ਹੈ। "ਹਾਂ ਜੀ, ਬੱਚਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।' {{gap}}‘ਲੜਕਾ ਤਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਚਾਹੇ ਇੱਕ ਹੋਵੇ।' {{gap}}ਹਾਂ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਤੇ ਫੇਰ ਖੇਮ ਚੰਦ ਸੁਝਾਓ ਦਿੰਦਾ {{overfloat left|ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਹਿਬ, ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਗੋਦ ਲੈ ਲੈਣਾ ਸੀ।|depth=1em}} {{gap}}‘ਕਿਸ ਦਾ ਬੱਚਾ ਗੋਦ ਲਈਏ ਜੀ?' {{gap}}‘ਬਥੇਰੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਸਾਹਿਬ।' {{gap}}ਇੰਝ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ? {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਮੁੱਲ ਲੈ ਲਓ, ਇੱਕ ਲੜਕਾ। {{gap}}‘ਲੜਕਾ? ਮੁੱਲ?' ਬੁੱਢਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਹਾਂ ਜੀ, ਲੜਕਾ ਮੁੱਲ ਮਿਲ ਸਕਦੈ।’ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ ਖੇਮ ਚੰਦ ਦੂਰ ਬੈਠੀ ਰਜਨੀ ਵੱਲ ਝਾਕਿਆ ਹੈ। {{gap}}‘ਛੱਡੋ ਜੀ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਜਿਹੜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ ਜਾਂਦੀ ਐ। ਅਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਕਾਰਖਾਨਾ ਸੰਭਾਲ ਦੇਣੈ, ਲੜਕੇ ਨੂੰ। ਇੱਕ ਮਕਾਨ ਐ। ਮਰ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈਗੀ ਐ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੱਧਖੜ ਜ਼ਨਾਨੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।<noinclude>ਸਾਈਡ ਬਿਜਨਸ {{rh|||123}}</noinclude> 6ifuzmv7q10jxqj9c3q1gwevotl72av 250 50009 226710 139843 2026-07-18T12:59:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਮਰਨ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪਤਨੀ ਸੁੰਗੜ ਜਿਹੀ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਬੁੱਢਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕੋਈ ਇਹਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ, ਮਕਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲਵੇਗਾ, ਇਹ ਦੇ ਭਾਈ-ਭਤੀਜੇ ਹੈਗੇ। ਏਥੇ ਅਜਮੇਰ ਵਿੱਚ ਈ।' {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਵਿੱਚ ਖੇਮ ਚੰਦ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ। ਉਹ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਗੱਲ ਮੁਕਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਜਨੀ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉੱਘਲਾ ਰਹੀ ਹੈ। {{gap}}ਦੁਪਹਿਰ ਢਲਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। {{gap}}ਚੱਲੀਏ? ਰਜਨੀ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਕਿੱਧਰ?' {{gap}}'ਕਿਤੇ ਹੋਰ।' {{gap}}‘ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਘਰ ਚੱਲਦੇ ਆਂ।' {{gap}}‘ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਕਰੋ ਤੁਸੀਂ।' {{gap}}‘ਕੀ?' {{gap}}'ਅਖ਼ਬਾਰ 'ਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਕਢਵਾ ਦਿਓ ਕਿ ...' {{gap}}‘ਬੱਚਾ ਗੋਦ ਲੈਣ ਲਈ ਤਾਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਹੁੰਦੈ। ਗੋਦ ਦੇਣ ਲਈ ਸੱਚ, ‘ਬੱਚਾ ਵਿਕਾਊ ਹੋ, ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਹੋ ਸਕਦੈ?' {{gap}}ਇੰਝ ਤਾਂ ਫੜੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਇਹ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਧੰਦਾ ਐ। ਨਹੀਂ ਫੜੇ ਜਾਵਾਂਗੇ?' {{gap}}ਜ਼ਨਾਨੀ ਹਊਕਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ‘ਚਲੋ ਫੇਰ, ਘਰ ਈ ਚੱਲਦੇ ਆਂ। ਅਗਲੇ ਐਤਵਾਰ ਦਰਗਾਹ ਚੱਲਾਂਗੇ। ਮਜ਼ਾਰ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਬੇਔਲਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਰਥਨਾਵਾਂ ਸੁਣਾਂਗੇ।'<noinclude> 124{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 2mwrd4q28bc9lxbp4pru12vyjvlp4mb 250 50010 226711 139845 2026-07-18T12:59:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਧੀ-ਧਿਆਣੀ'''}}}} {{gap}}ਉਹ ਇੱਕ ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਸੀ। ਕਾਲਾ ਧੂਸ ਰੰਗ, ਪਰ ਨੈਣ-ਨਕਸ਼ ਤਿੱਖੇ। ਮਸ਼ਾਲ ਵਾਂਗ ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ। ਤੇੜ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ ਘੱਗਰੀ, ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੀਆਂ ਪਿੰਜਣੀਆਂ ਤੱਕ ਉੱਚੀ ਸੀ। ਗਲ ਖੱਟੀ ਕੁੜਤੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਗਲਮੇ ’ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਪੱਥਰ ਦੇ ਮੋਤੀ-ਮਣਕੇ ਸਿਉਂਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨੌਕਾਂ ਵਾਲੀ ਦੁਖੱਲੀ ਜੁੱਤੀ। ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਝਾਂਜਰਾਂ। ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਤੀਲੀ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਹੀ ਘੁੰਗਰੂ। ਗਲ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਤਵੀਤੀ। ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿੱਤਲ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਤੇ ਬਾਹਾਂ ਚ ਰਬੜ ਦੀਆਂ ਰੰਗੀਨ ਚੂੜੀਆਂ ਤੇ ਗਜਰੇ। ਉਹਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਸਿਹਲੀ ’ਤੇ ਨਿੱਕਾ ਜਿਹਾ ਚੰਨ ਖੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਸੀ, ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਵਕਤ। ਗਰਮੀ ਘਟ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਕੰਧ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠਾ ਕੁਝ ਲਿਖ-ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਉਹ ਇਕਦਮ ਹੀ ਮੇਰੀ ਬੀਵੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਆ ਖੜੀ। ਫੱਟੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਚ ਕੇ ਉਹਦੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣੀ। ਬਿਲਕੁੱਲ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਬੋਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਗਹੁ ਨਾਲ ਝਾਕਣ ਲੱਗਿਆ। ਉਹ ਥਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚਿਉਂਦੇ ਥੱਲਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੋ ਬਾਲਟੀਆਂ ਦੀ ਨਿਰਖ਼-ਪਰਖ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਬੀਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ-ਪੈਸੇ ਦੱਸ, ਕਿੰਨੇ ਲਵੇਂਗੀ?' {{gap}}ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ-ਟੀਨ ਹੈਗ? ਕੋਈ ਵੱਟਿਆ ਪੀਪਾ ਹੋਵੇ?' {{gap}}ਬੀਬੀ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਗਈ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤੇਲ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਲੀ ਗੇਲਣ ਚੁੱਕ ਲਿਆਈ। ਇਹ ਸੀਤਾਂ ਨਵਾਂ ਜਿਹਾ ਹੀ, ਪਰ ਇਹ ਦਾ ਹੈੱਡਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਤੇਲ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਔਖਿਆਈ ਹੁੰਦੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਚੁੱਲੇ ਚ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਲਈ ਗੰਦਾ ਤੇਲ ਪਵਾ ਲਿਆਏ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਗੰਦਗੀ ਉਹਦੇ ਥੱਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਭੈੜੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਾਂਗ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਬਥੇਰਾ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ। ਗੰਦਗੀ ਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਤੇਲ ਪਵਾ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਤਾਂ ਤੇਲ ਕਾਲਾ ਮਰਿਆੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਲੱਗਦਾ। ਸੋ, ਹੁਣ ਇਹ ਗੇਲਣ ਅਣਵਰਤਿਆ ਹੀ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਗੇਲਣ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਬੋਲ ਉੱਠੀ, "ਇਹ ਠੀਕ ਐ, ਬੱਸ।' {{gap}}ਬੀਵੀ ਫੇਰ ਚਮਕੀ, ‘ਚੰਗਾ, ਪੈਸੇ ਦੱਸ।'<noinclude> ਧੀ-ਧਿਆਣੀ {{rh|||125}}</noinclude> 5pd1zo3rhpzarwyns0b7zmugnqgop7r 250 50011 226712 139846 2026-07-18T12:59:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਉਹ ਬੋਲੀ, "ਦੇਖੋ, ਦੋ ਬਾਲਟੀਆਂ ਨੇ।' {{gap}}‘ਹਾਂ ਦੋ ਨੇ।’ ਬੀਵੀ ਵੀ ਤਿੱਖੀ ਹੋਈ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖਣ ਦੇ ਰਉਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੱਸ ਰਿਹਾ ਸਾਂ। ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲੀ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੈਸੇ ਕਹੇਗੀ। ਬੀਵੀ ਉਹਦੇ ਮੂਹਰਿਓਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਚੁੱਕ ਲਵੇਗੀ ਤੇ ਕਹਿ ਉੱਠੇਗੀ, ਐਨੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਂ ਬਾਲਟੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਫੇਰ ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਪੈਸੇ ਘਟਾ ਦੇਵੇਗੀ। ਬੀਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਖੇਗੀ ਤੇ ਫਿਰ ਵਿਚ-ਵਿਚਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਸੌਦਾ ਤੈਅ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਆਏ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਕਰ ਨਾਲ ਬੀਵੀ ਇੰਝ ਦਾ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਕਰ ਵੀ ਤਿੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਰਗ ਰਗ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਨੇ। {{gap}}ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਕਹਿੰਦੀ, ‘ਕੰਮ ਤਾਂ ਭੈਣ, ਦਸ ਰੁਪਿਆਂ ਦਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਅੱਠ ਦੇ ਦੇਈਂ।' {{gap}}‘ਰੁਪਏ ਅੱਠ ਦੀ ਥਾਂ ਦਸ ਲੈ ਲੈ, ਪਰ ਟੀਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲੋਂ ਲਾ।' ਬੀਵੀ ਨੇ ਗੇਲਣ ਉਹਦੇ ਅੱਗੋਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। {{gap}}ਇੱਕ ਬਿੰਦ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਡਰ ਉੱਠਿਆ, ਗੇਲਣ ਸਾਲਾ ਕਿਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ ਨਾ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਸੌਦਾ ਤੋੜ ਦਿਆਂ। ਮੈਂ ਹੌਲੀ ਜਿਹਾ ਬੋਲਿਆ, ‘ਫੇਰ ਦੱਸ ਵੀ, ਕਿੰਨੇ ਲਏਂਗੀ?' {{gap}}‘ਸੱਤ ਦੇ ਦਿਓ, ਚੱਲ ਛੇ ਦੇ ਦਿਓ।' ਕਹਿ ਕੇ ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਨੇ ਨਿੱਕੀ ਬਾਲਟੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਬਾਲਟੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਤੇ ਛੋਟੀ ਬਾਲਟੀ ਵਿੱਚ ਗੇਲਣ ਧਰ ਲਿਆ। ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਛੇ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨੀਂ। ਰੁਪਏ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਦੇਊਂਗੇ’ ਬੀਵੀ ਅਜੇ ਵੀ ਅੜੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਫੇਰ ਬੈਠ ਗਈ। ਅੰਦਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਚੀਕ ਮਾਰੀ। ਖੜਕਾ ਵੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਕੋਲੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਡਿੱਗੀ ਸੀ। ਬੀਵੀ ਭੱਜ ਕੇ ਅੰਦਰ ਗਈ। ਗੱਡੀਆਂ ਵਾਲੀ ਲਗਾਤਾਰ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੁੱਛ ਹੀ ਬੈਠੀ, 'ਤੂੰ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੈ ਕੋਈ?' {{gap}}'ਹਾਂ, ਮੈਂ ਮਾਸਟਰ ਆਂ, ਐਥੇ।' {{gap}}‘ਤੇਰਾ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਨੀਂ? ਉਹ ਝੱਟ ਬੋਲ ਪਈ। {{gap}}ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਤਾ?' ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਸਾਂ। {{gap}}ਉਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ, 'ਅਸੀਂ ਧੌਲੇ ਦੇ ਆਂ।' {{gap}}‘ਧੌਲੇ ਦੇ ਕਿਵੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਆਲੇ ਓ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਓ। ਤੁਸੀਂ ਧੌਲੇ ਦੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਏ?' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਓਧਰ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਗਏ। ਧੌਲੇ ਈ ਬਹੁਤਾ ਰਹਿਨੇ ਆਂ। ਏਧਰ-ਓਧਰ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰ-ਚਰ ਔਨੇ ਆਂ। ਪਰ ਪੱਕਾ ਡੇਰਾ ਧੌਲੇ ਰੱਖਦੇ ਆਂ। ਓਹੀ ਸਾਡਾ ਪਿੰਡ ਐ।' {{gap}}‘ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਦੀ ਐਂ?" ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ।<noinclude> 126{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 72tu3mmmehryp6pebyrmps22q69ewg5 250 50012 226713 139847 2026-07-18T13:00:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਸਾਡੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਖੂਹ ਕੋਲ ਲੱਗੀਆਂ ਨੇ ਨਾ। ਉੱਥੋਂ ਦੀ ਲੰਘਦਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਦੇਖਿਐ। ਤੂੰ ਕਬੂਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਬੇ ਦਾ ਭਤੀਜਾ ਨੀਂ?' {{gap}}‘ਬਈ ਵਾਹ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਭ ਜਾਣਦੀ ਐਂ।" ਮੈਂ ਹੋਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਇੱਕ ਬਿੰਦ ਉਹ ਚੁੱਪ ਜਿਹੀ ਬੈਠੀ ਰਹੀ ਤੇ ਫੇਰ, ‘ਚੱਲ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਦਿਓ, ਕਹਿ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}‘ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈਂ। ਚਾਹ ਵੀ ਪੀ ਜਾਈਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਰੋਟੀ ਲੈ ਜਾਈਂ ਨਾਲੇ। ਬੀਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਉਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੋਹ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਗਈ। ਰੋਟੀ ਨਾਲ ਜਲੇਬੀਆਂ ਵੀ ਦੇਈਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ। ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਐ। {{gap}}ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਚੱਲ, ਮੈਨੂੰ ਦੇਖ ਆ, ਭੈਣ। ਅਸੀਂ ਔਥੇ ਸੜਕ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਆਂ। ਓਥੋਂ ਲੈ ਆਈਂ ਬਾਲਟੀਆਂ।' {{gap}}‘ਬਈ ਵਾਹ, ਤੂੰ ਆਪ ਲੈ ਕੇ ਆ ਬਾਲਟੀਆਂ।' ਮੈਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}'ਕਦੋਂ ਕੁ ਆਏਂਗੀ?' ਬੀਵੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}‘ਬੱਸ ਅੱਧੇ-ਪੌਣੇ ਘੰਟੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਦਿੰਨੀ ਆਂ ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ। ਉਹ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਆਜਾ ਫੇਰ ਓਦੋਂ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰ ਦੀ ਚਾਹ ਦਾ ਵੇਲਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਣੈ। ਚਾਹ ਵੀ ਪੀ ਲਈਂ। ਬੀਵੀ ਬੋਲੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਰਾਹ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਹੱਬਤ ਪੈ ਜਾਂਦੀ। ਧੌਲੇ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈਕੇ ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਠੱਗ ਜਿਹਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਰੇ ਹੀ ਹੋਏ ਨੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡੇ ਨੂੰ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਦਿਨ ਬੀਤਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੋਹ ਕਿੰਨਾ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਜਿਹਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਮੋਹ ਹਉਂਕਾ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਟੱਪਰੀ ਵਾਸ ਲੋਕ ਧੌਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂ ਆਖ ਰਹੇ ਨੇ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਏ, ਉਹੀ ਉਹਦਾ ਘਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਧਰਤੀ ਰੱਬ ਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਰੱਬ ਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਰਹੇ, ਓਹੀ ਉਸਦਾ ਪਿੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਬੀਵੀ ਆਟੇ ਲਈ ਕਣਕ ਦਾ ਪੀਹਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਮੈਂ ਰੇਡੀਓ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸੁਣਨ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੰਘਿਆ ਤੇ ਗੱਡੀਆਂ-ਵਾਲੀ ਬਾਲਟੀ ਦੇ ਵੇਂ ਥੱਲੇ ਜੜ ਕੇ ਲੈ ਆਈ। ਉਹਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਤੇਜ਼ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗਿਆੜੇ ਬਲਦੇ। ਉਹਦੇ ਦੰਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੱਟੇ ਦਿੱਸਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਤੀ ਚਮਕਦੇ ਹੋਣ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਕੀ ਐ?' {{gap}}‘ਤੂੰ ਨਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਲੈਣੇ?' {{gap}}ਉਹ ਹੱਸ ਪਈ। ਉਹਦੇ ਉਤਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਨੇਸ਼ ਤੇ ਸੋਨਾ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}‘ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧੀ ਐਂ। ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਵੀ ਜਾਨਣਾ ਨੀਂ ਚਾਹਾਂਗਾ?' ਮੈਂ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜ ਕੇ ਆਖਿਆ।<noinclude> ਧੀ-ਧਿਆਣੀ {{rh|||127}}</noinclude> d910778e056kyr9qfh99lqxujsjsbhd 250 50013 226714 139848 2026-07-18T13:00:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਬਾਲਟੀਆਂ ਫ਼ਰਸ਼ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਘੱਗਰੀ ਛੂੰਗੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਕਹਿੰਦੀ, 'ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਬੀਰਾਂ ਐਂ। {{gap}}‘ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਣਾ ਨਾਂ ਐਂ।' ਮੈਂ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਉੱਠੀ। ਇੱਕ ਟੱਪਰੀਵਾਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਾਉਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਬੀਵੀ ਨੇ ਸਟੋਵ ਤੇ ਚਾਹ ਧਰ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਲੇਬੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ। ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਬੀਵੀ ਪੰਜ-ਸੱਤ ਜਲੇਬੀਆਂ ਲਿਆਈ ਤੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਬੀਰਾਂ ਨੇ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਜਲੇਬੀਆਂ ਉੱਤੇ ਉਡਦੀ ਜਿਹੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਚੁੰਨੀ ਦੇ ਲੜ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਗੰਭੀਰ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸੀ। ਉਹ ਚੁੱਪ ਜਿਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਬੀਵੀ ਨੇ ਚਾਹ ਦੇ ਗਲਾਸ ਨਾਲ ਅੰਬ ਦਾ ਅਚਾਰ ਧਰ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਵੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਬੈਠਿਆਂ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਗ ਸ਼ਰਮ ਦੇ ਉਹ ਨੇ ਰੋਟੀਆਂ ਚਾਹ ਨਾਲ ਘੱਟਾ-ਬਾਟੀ ਕਰਕੇ ਖਾ ਲਈਆਂ। {{gap}}ਉਹ ਉੱਠੀ ਤਾਂ ਬੀਵੀ ਉਹਨੂੰ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦੇਣ ਲੱਗੀ। ਬੀਰਾਂ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੀ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਓ। ਥੋਡੇ ਕੋਲੋਂ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਲੈਣੇ। {{gap}}‘ਪਿੰਡ ਦੇ ਆਂ, ਫੇਰ ਕੀ ਐ, ਤੂੰ ਮਿਹਨਤ ਕੀਤੀ ਐ। ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਪੈਸੇ ਤਾਂ ਲੈਣੇ ਈ ਨੇ। ਤੂੰ ਪੈਸੇ ਫੜ ਲੈ।' ਮੈਂ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਨਹੀਂ, ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਲੈਣੇ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਕੰਮ ਹੈਗਾ ਤਾਂ ਦੱਸੋਂ। {{gap}}ਬੀਰਾਂ ਅਮੋੜ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਦੁਬਿਧਾ ਵਿੱਚ ਸਾਂ। ਸੋਚਦਾ ਸਾਂ, ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗੀ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਮਨ 'ਤੇ ਬੋਝ ਰਹੇਗਾ। ਉਹਨੂੰ ਪੈਸੇ ਲੈ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਬੀਵੀ ਹੱਥੋਂ ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਨੋਟ ਲੈ ਕੇ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਵਧਾਅ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, 'ਨਹੀਂ ਬੀਰਾਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਮਿਹਨਤ ਐ।' {{gap}}ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੱਲ ਸੁਣੇ ਬਗ਼ੈਰ ਉਹ ਸਾਡੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਇੱਕ ਗੱਲ ਸੁਣ।' ਮੈਂ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਖੜ੍ਹਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਗਰਦਨ ਭੰਵਾਂ ਕੇ ਰੁਕ ਗਈ। {{gap}}‘ਜੇ ਤੂੰ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਨਹੀਂ ਲੈਣੇ ਤਾਂ ਨਾ ਲੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਧੌਲੇ ਦੀ ਐਂ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧੀ-ਧਿਆਣੀ ਐਂ। ਅਸੀਂ ਘਰ ਆਈ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਨੀਂ ਮੋੜਦੇ। ਆਹ ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਧੀ-ਧਿਆਣੀ ਸਮਝ ਕੇ ਲੈ ਜਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਠੀਕ ਐਂ ਨਾ?' ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਦਾ ਨੋਟ ਫੜ ਲਿਆ। *<noinclude> 128{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> r4io02f6pofb8d8i4aelqjl6tq7lym7 250 50014 226715 139850 2026-07-18T13:01:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਔਰਤ'''}}}} {{gap}}ਬਲਵਿੰਦਰ ਦੁਸਾਂਝ ਡੌਰਚੈਸਟਰ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੇ ਤਿੰਨ ਫ਼ੋਨ ਆ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਤੀਜੇ ਫ਼ੋਨ ਵੇਲੇ ਉਹ ਖਿਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਉਂਦੇ ਕਿਉਂ ਨੀਂ? ਆਖ਼ਰ ਕਾਰਨ ਕੀ ਐ? ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲੇ ਈ ਵਾਪਸ ਇੰਡੀਆ ਚਲੇ ਜਾਓਗੇ? ਬਰਮਿੰਘਮ ਤੋਂ ਕੋਚ ਫੜੋ, ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ ਡੌਰਚੈਸਟਰ ਪਹੁੰਚਣ ਨੂੰ। ਸਾਫ਼ ਦੱਸੋ, ਆਉਣੈ, ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ? ਐਤਵਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਨ ਮੈਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਕਰਦੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੋਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਹੁੰਦੇ। {{gap}}ਬਲਵਿੰਦਰ ਮੇਰੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਾਠਕ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ਤੇ ਕਈ ਨਾਵਲ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦੀ ਹੁੰਦੀ। ਉਹਦੀ ਲਿਖਾਈ ਬੇਸ਼ੱਕ ਐਨੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦੀ। ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਾਹਲ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਚਿੱਠੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਲਿਫ਼ਾਫ਼ਾ ਮੁੱਕਣ ਤੇ ਆਉਂਦਾ, ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖਦੀ-ਬਾਕੀ ਫੇਰ ਕਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹਨੇ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਤੇ ਪੌਂਡ ਦਾ ਨੋਟ ਹਵਾਈ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਹੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਗਲਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਮੈਂ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ, "ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਨੇ?' {{gap}}ਉਹਦਾ ਜਵਾਬ ਸੀ, "ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ।' {{gap}}‘ਸਰਦਾਰ ਸਾਅਬ?' {{gap}}'ਉਹ ਨਹੀਂ।' {{gap}} ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੱਲ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਬੜੇ ਭੈੜੇ ਲੱਗੇ ਸਨ ਮੈਨੂੰ। ਐਨਾ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ, "ਬੱਚੇ ਕੀ ਕਰਦੇ ਨੇ? {{gap}}‘ਸਕੂਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਇੱਕ ਮੁੰਡਾ ਐ, ਦੋ ਕੁੜੀਆਂ। ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਨੇ, ਮੁੰਡਾ ਛੋਟੈ।’ ਉਹਨੇ ਦੱਸਿਆ। {{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸੀ, ਮੈਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਸੀ। ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮੀਆਂ ਬੀਵੀ ਦੋਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ’ਤੇ ਗਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਦੁਪਹਿਰ ਢਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਇਕਾਂਤ ਸੀ। ਕਬਰਾਂ ਜਿਹੀ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ੀ। ਮੈਂ ਸੌ-ਸੌਂ ਕੇ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ-ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਫ਼ੋਨ ਰੌਣਕਾਂ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਫ਼ੋਨ, ਫੇਰ ਇਸ ਵੇਲੇ। ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਤਾਂ<noinclude> ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਔਰਤ{{rh|||129}}</noinclude> 0omtfouqj1889g3xe5ojl79lpgf2pif 250 50015 226716 139851 2026-07-18T13:01:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕੋਈ ਹੁੰਗਾਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭਰਦਾ। ਘੰਟੀ ਵੱਜਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਫ਼ੋਨ ਚੁੱਕਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਬਲਵਿੰਦਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਬਰਮਿੰਘਮ ਤੋਂ ਨੌਂ-ਦਸ ਵਜੇ ਸਵੇਰੇ ਕੋਚ ਫੜਾਂਗਾ, ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਆਵਾਂਗਾ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਡੌਰਚੈਸਟਰ ਬੱਸ-ਸਟਾਪ ਤੋਂ ਲੈ ਲਵੇ। {{gap}}ਉਹ ਹੁਣ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ। ਕਹਿੰਦੀ, "ਠੀਕ ਐ। ਮੈਂ ਬੱਸ-ਸਟਾਪ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਵਾਂਗੀ। {{gap}}‘ਚੁੱਕਣਾ ਸ਼ਬਦ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਆਮ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 'ਲੈ ਜਾਣਾ।' ਪਰ ਜਦੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਹਾਸਾ ਆਉਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੱਕੋਂ ਚੁੱਕਣਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੋਦੀ ਚੁੱਕਣਾ ਹੋਵੇ ਕੋਈ ਜੁਆਕ। ਬਲਵਿੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵੀ ਹੱਸ ਪਿਆ। ਉਹ ਬੋਲੀ, 'ਕੀ ਗੱਲ, ਇਹ ਕਾਹਦਾ ਹਾਸਾ ਆ ਗਿਆ ਤੁਹਾਨੂੰ?' {{gap}}'ਆਹ ਚੁੱਕਣ ’ਤੇ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕੀ ਨਾ।ਮੈਂ ਆਪੇ ਈ ਤੇਰੀ ਕਾਰ ਚ ਬੈਠਾ ਜੂੰਗਾ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਹੱਸਣ ਲੱਗੀ। ਡੌਰਚੈਸਟਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮੀਲ ਦੀ ਵਿੱਥ ਤੇ ਹਾਇਰ ਹੈਂਪਟਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲਕਾਰ ਥਾਮਸ ਹਾਰਡੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਇੱਕੋ ਨਾਵਲ ‘ਟੈਂਸ’ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਪ-ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਬੁਲੰਦੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਦੋ ਨਾਵਲ ਹੋਰ ‘ਵਾਰ ਫਰੌਮ ਦੀ ਮੈਡਿੰਗ ਕਰਾਉਡ’ ਤੇ ‘ਦੀ ਮੇਅਰ ਆਫ ਕਾਸਟਰਬਰਿੱਜ ਵੀ ਪੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਕਾਸਟਰਬਰਿੱਜ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਨਾਂ ਹੈ, ਡੌਰਚੈਸਟਰ ਦਾ। ਹਾਰਡੀ ਮੇਰਾ ਮਨਪਸੰਦ ਲੇਖਕ ਸੀ। ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਚਲੋ ਹਾਰਡੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦੇਖ ਆਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਕਿਤੇ ਕਿ ਡੌਰਚੈਸਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਛੱਲਾਂ ਦੇਖਦਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਭੁੱਲਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਬੱਸ ਸਮੁੰਦਰ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋਵੇ, ਧਰਤੀ ਗੁਆਚ ਗਈ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਸਾਂ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਡੌਰਚੈਸਟਰ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬਾਰੀ ਵਿਚੋਂ ਦਿੱਸਦੇ ਖੇਤ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਧਰੇ-ਕਿਧਰੇ ਚਰਦੀਆਂ ਭੇਡਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਾਰਡੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦਾ। ਲੱਗਦਾ, ਹਾਰਡੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸ੍ਰੋਤ ਇਹੀ ਖੇਤ ਹੋਣਗੇ, ਇਹੀ ਭੇਡਾਂ, ਇਹੀ ਲੋਕ। ਪ੍ਰੈੱਸ ਇੱਥੇ ਹੀ ਕਿਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਡੌਰਚੈਸਟਰ ਦੇ ਬੱਸ-ਸਟਾਪ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਉਤਰਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਟ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਾਲੀ ਕਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੋਚ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਿੰਦੇ-ਬਿੰਦੇ ਏਧਰ ਝਾਕਦੀ ਤੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਵਿੱਚ ਫੇਰ ਨਿਗਾਹ ਗੱਡ ਲੈਂਦੀ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੀ ਛੋਟੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਫ਼ੋਨ ਤੇ ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਹਿਚਾਣ ਦੱਸੀ ਕਿ ਉਹਦੀ ਕਾਰ ਦਾ ਰੰਗ ਕਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਾਰ ਸਾਹਮਣੇ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ਲੈ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਾਲਾ ਸੂਟ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਾਲੀ ਕਮੀਜ਼, ਕਾਲੀ ਸਲਵਾਰ। ਉਹਦਾ<noinclude> 130 {{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> d1kyrezxwhsm9epnbepqzzlkyc8wi9j 250 50016 226717 139897 2026-07-18T13:01:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਰੰਗ ਗੋਰਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਬੁਆਏ-ਕੱਟ ਹਨ। ਮੈਂ ਝੱਟ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ, ਇਹੀ ਹੈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਦੁਸਾਂਝ। ਮੇਰੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਤਾਂ ਉਹਨੇ ਕਈ ਵੇਖੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਜਿਹੀ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਈ। ਜਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਗੰਢ ਦੇ ਲਈ ਹੋਵੇ। ਸ਼ਬਦ ਲਮਕਾ ਕੇ ‘ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ’ ਆਖੀ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਬੁੱਕਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਕਿਹਾ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਈ ਐਂ ਨਾ?' {{gap}}ਅਜੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਐਂ?' ਉਹ ਬੋਲੀ ਤੇ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਸੀਟ ਦੀ ਤਾਕੀ ਖੋਲ੍ਹੀ। ਅਗਲੇ ਪਲ ਹੀ ਉਹਦੀ ਕਾਰ ਸੜਕ ਤੇ ਸਰਪੱਟ ਭੱਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ। ਕੋਚ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ? ਕਦੋਂ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ ਇੰਡੀਆ? ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਿਆ ਇੰਗਲੈਂਡ? ਕਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਘੁੰਮ ਲਏ? ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਹਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕਦਾ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਉਹਦੀ ਨਿਗਾਹ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁੰਦੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਦੱਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਹਦਾ ਕੱਦ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਦਾ ਚੁਗਾਠਾ ਵੀ ਤਕੜਾ ਭਰਵਾਂ ਲੱਗਿਆ। ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਦਿੱਖ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਲੱਗਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਤਿੰਨ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਘਰ ਬੱਸ-ਸਟਾਪ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸੀ। ਸਿਟਿੰਗ ਰੂਮ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਤਾਂ ਸਾਢੇ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਕਤ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਚਾਹ, ਕੌਫ਼ੀ ਜਾਂ ਜੂਸ?' {{gap}}ਜੂਸ ਪਿਆ ਦੇ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਪਹਿਲਾਂ ਜੂਸ ਪੀ ਲਓ। ਫੇਰ ਚਾਹ ਬਣਾ ਦਿੰਨੀ ਆਂ। ਲੇਖਕ ਤਾਂ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ। ਉਹ ਹੱਸਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਜੂਸ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਚਾਹ ਵੀ ਪੀਤੀ। ਬੱਚੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ, ਸਕੂਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਏ। ਪੁੱਛਦੀ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੱਚੀ ਐ? ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੀ ਤੁਹਾਨੂੰ? ਉਹ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੋਰ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਵਧੀਆ ਲੇਖਕ ਨੇ? ਮੈਂ ਕਈਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਲਏ। ਕੋਈ ਉਹਨੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸਦੀ। ਕੋਈ ਨਾ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਫੇਰ ਅਗਲਾ ਸਵਾਲ ਕਰ ਦਿੰਦੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਪੁੱਛ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਲੱਗਿਆ, ਬੜੀ ਬੋਰ ਤੀਵੀਂ ਹੈ, ਕਿੱਥੋਂ ਫਸ ਗਿਆ ਮੈਂ। {{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਥੱਕੇ-ਥੱਕੇ ਲੱਗਦੇ ਓ, ਸ਼ਾਇਦ ਬੋਰ ਹੋ ਗਏ। ਡਰਿੰਕ ਤਾਂ ਲੈ ਈ ਲੈਂਦੇ ਹੋਵੋਗੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਵਿਸਕੀ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਲੋਕ ਤਾਂ....ਉਹ ਉੱਠੀ। {{gap}}ਅਗਲੇ ਪਲ ਮੇਜ਼ ’ਤੇ ਦੋ ਪਿਆਲੇ ਸਨ। ਵਿਸਕੀ ਦਾ ਹਾਫ਼ ਸੀ। ਇੱਕ ਬੋਤਲ ਜੂਸ ਦੀ ਤੇ ਇੱਕ ਕੋਕ ਦੀ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਕੋਕ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਓ ਤਾਂ ਕੋਕ ਲੈ ਲਓ, ਜੂਸ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਓ ਜੂਸ ਲੈ ਲਓ। ਲੈਮਨਾਈਡ ਵੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਹਿਮਿਆਂ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇਹ ਹੁਣ ਆਪ ਵੀ ਵਿਸਕੀ ਪੀਏਗੀ ਤੇ ... ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ...।<noinclude> ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਔਰਤ{{rh|||131}}</noinclude> 8edk1h4t2og4o824xq8t3sfhyb5rdpy 250 50017 226718 139899 2026-07-18T13:01:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਉਹਨੇ ਇੱਕ ਪੈੱਗ ਵਿਸਕੀ ਦਾ ਬਣਾਇਆ। ਵਿੱਚ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਦੂਜੇ ਪਿਆਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਕੋਕ ਪਾ ਲਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ, 'ਮੈਂ ਡਰਿੰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਲਓ। ਮੈਂ ਕੋਕ ਲਊਂਗੀ।' {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਸੌਖਾ ਸਾਹ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਦੋ ਪੈੱਗ ਪੀਤੇ। ਦੂਜਾ ਪੈਂਗ ਆਪ ਪਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਵੱਜੀ। ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠੀ ਤੇ ਫ਼ੋਨ ਸੁਣਲ ਲੱਗੀ। ਸਿਟਿੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੌੜੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਫ਼ੋਨ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਫੇਰ ਉੱਚਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਉਹਨੇ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਗਾਲਾਂ ਕੱਢੀਆਂ। {{gap}}ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੁਰਸੀ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਤਾਂ ਉਹ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਭਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੌਣ ਸੀ?' {{gap}}‘ਓਹੀ ਹਰਾਮਜ਼ਾਦਾ। ਕਹਿੰਦਾ ਤੂੰ ਲੈਣ ਕਿਉਂ ਆਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ।' {{gap}}ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਵੱਲ ਖ਼ਾਲੀ-ਖ਼ਾਲੀ ਝਾਕਣ ਲੱਗਿਆ। {{gap}}‘ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਈ ਦਿਆਂ। ਇਹ ਮੇਰਾ ਹਸਬੈਂਡ ਸੀ। ਅੱਜ ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਬੱਚੇ ਗਏ ਸੀ। ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਗਏ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਮੁੜੇ। ਹੁਣੇ ਆਏ ਨੇ, ਆਪ ਜਾ ਕੇ ਲਿਆਈ ਆਂ। ਮੈਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ। ਕੁੜੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਚਲੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੁਣਾਂ ’ਤੀਆਂ ਫੇਰ। {{gap}}ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕੁਝ, ਇਹਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ .. ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ ਕਿਉਂ ਗਏ ਸੀ?' {{gap}}'ਬੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਜੀ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨ ਅਜੀਬ ਨੇ। ਇਹ ਕੋਰਟ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਐ ਕਿ ਬੱਚੇ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। {{gap}}'ਅੱਛਾ। ਵਾਕਿਆ ਈ ਅਜੀਬ ਫ਼ੈਸਲਾ ਐ।' {{gap}}ਜਿਹੜੀ ਉਹਦੇ ਘਰ ਐਨਾ ਹੁਣ ਕੁੱਤੀ, ਮੇਰੀ ਭਤੀਜੀ ਐ। ਮੈਂ ਈ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ ਉਹ ਨੂੰ। ਮੇਰਾ ਘਰ ਈ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਕੀੜੇ ਪੈਣੀ ਨੇ। ਉਹ ਭਰੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਫਟਣ ਲੱਗੀ। ਮੈਂ ਤੀਜਾ ਪੈੱਗ ਬਣਾ ਲਿਆ ਤੇ ਘੁੱਟ ਭਰੀ। {{gap}}ਉਹ ਦੱਸ ਰਹੀ ਸੀ, "ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ ਨੇ। ਵੱਡਾ ਆਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਵਿੰਦਰ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਜੁਆਕ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾ, ਫੇਰ ਰਾਹ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜੂਗਾ। ਬਾਕੀ ਫੇਰ ਆਪੇ ਆ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਂ ਇਹ ਮੰਗਾ ਲਈ। ਸਤਾਰਾਂ ਵਰਿਆਂ ਦੀ ਸੀ, ਸਾਰੀ। ਦਸਵੀਂ ਪਾਸ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਛੱਡ ਕੇ ਆਈ ਸੀ ਏਧਰ। ਸੋਚਿਆ ਸੀ, ਕੰਮ 'ਤੇ ਲਵਾ ਲੂੰਗੀ। ਫੇਰ ਇਹ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰੂੰਗੀ। ਮੈਂ ਫੈਕਟਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ। ਬੱਚੇ ਛੋਟੇ ਸੀ। ਘਰ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਕੋਚ ਦਾ ਡਰਾਈਵਰ ਸੀ। ਹੁਣ ਵੀ ਡਰਾਈਵਰੀ ਕਰਦੈ। ਭਤੀਜੀ ਘਰੇ ਹੁੰਦੀ। ਮੈਂ ਉਹ ਦੇ ਲਈ ਕੰਮ ਲੱਭ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਮੈਂ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਘਰ ਆਈ। ਮੇਰੀ ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ<noinclude> 132{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 6gm11jmp89w9tb526qdn77a82iz6krh 250 50018 226719 139901 2026-07-18T13:01:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਨਹੀਂ ਸੀ। ਘਰ ਆ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਘਰਵਾਲਾ ਵੀ ਘਰ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ ਕੰਮ ਤੇ ਗਿਆ ਸੀ ਚੰਗਾ ਭਲਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਮੁੜ ਕੇ ਆ ਗਿਆ। ਮੇਰੀ ਭਤੀਜੀ.... ਦੇ ਵਰ ਇਨ ਦਾ ਬੈਂਡ। ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਪੈਰਾਂ ਥੱਲਿਓਂ ਜ਼ਮੀਨ ਨਿਕਲਗੀ। ਉਹ ਫਟਾ ਫਟ ਉੱਠਿਆ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਾਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਜੁੱਤੀ ਲਾਹ ਲਈ। ਬਹੁਤ ਕੁੱਟਿਆ ਭਤੀਜੀ ਨੂੰ ਮੈਂ। ਉਹ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਖਦੀ ਸੀ, ਭੂਆ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨੀਂ। ਫੁੱਫੜ ਜੀ ਹਟਦੇ ਨੀਂ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਬੇਸ਼ੱਕ ਕਿੰਨਾ ਮਾਰ ਲਓ, ਵੱਢ ਕੇ ਟੋਟੇ ਕਰ ਦਿਓ ਮੇਰੇ। {{gap}}'ਬੜਾ ਕੰਜਰ ਸੀ, ਫੇਰ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਇਹ ਹਸਬੈਂਡ। ਮੈਂ ਖਿਝ ਕੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਕੁੜੀ ਤੇ ਤਰਸ ਆਇਆ। ਉਹ ਦੋ ਦਿਨ ਕਿਧਰੋਂ ਨੀਂ ਮੁੜਿਆ। ਮੈਂ ਵੀ ਦੋ ਦਿਨ ਘਰੇ ਰਹੀ। ਕੰਮ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਕੁੜੀ ਦੋ ਦਿਨ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ। ਨਾ ਅੰਨ, ਨਾ ਪਾਣੀ। ਮੇਰੇ ਪੈਰੀਂ ਹੱਥ ਲਾਵੇ। ਭੂਆ ਜੀ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨੀਂ। ਮੈਂ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਕੰਮ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਆਈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੈ ਗਿਆ ਉਹਨੂੰ ਉਹ। ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਰੱਖ ਗਿਆ। ਅਖੇ ਸੰਭਾਲ ਆਪਣਾ ਘਰ।' {{gap}}‘ਫੇਰ?' ਮੈਂ ਪੈੱਗ ਦੀ ਹੋਰ ਘੁੱਟ ਭਰੀ। {{gap}}ਉਹਨੇ ਅਲੱਗ ਮਕਾਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫੇਰ ਮੇਰਾ ਡਾਈਵੋਰਸ ਚੱਲਿਆ। ਮੇਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਡਾਈਵੋਰਸ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸ ਕੁੱਤੀ ਦੇ ਦੋ ਜੁਆਕ ਨੇ। {{gap}}ਬਲਵਿੰਦਰ ਹਫ਼ੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਬੜੀ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਸੀ ਵਿਚਾਰੀ ਦੀ। ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ, "ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੇ ਸੀ, ਫਗਵਾੜੇ। ਬੀ. ਐੱਡ. ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੱਠਿਆ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਓਦੋਂ ਤਾਂ ਪੈਰੀ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਮੇਰੇ, ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗੂੰ ਪੁਛ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਸੀ-ਵਿੰਦਰ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਤੂੰ ਐਂ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਲੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਈ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਆ ਗਈ। ਦੇਹ ਚਿੱਠੀ 'ਤੇ ਚਿੱਠੀ। ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਮੰਗਵਾ ਲਿਆ ਫੇਰ। ਓਧਰ ਈ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਸਾਡਾ। {{gap}}ਤੇ ਇਹ ਭਤੀਜੀ ਦਾ ਭਲਾ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਮੈਂ ਤਾਂ, ਮੇਰੀ ਸੌਂਕਣ ਬਣ ਕੇ ਬੈਠ ਗੀ। {{gap}}ਮਾਰ ਗੋਲੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ। ਭੁੱਲ ਜਾ ਇਹ ਕਿੱਸਾ। ਤੂੰ ਹੋਰ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈ।' ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਿਵਾਜ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸੁਝਾਓ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਬੰਦੇ ਦੀ ਜਾਤ ਤੋਂ ਈ ਨਫ਼ਰਤ ਐ ਹੁਣ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜਾਣਦੈ ਮੇਰਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਦਾਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਇਕੱਲੀ ਕੱਟ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਗੀ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਗ਼ਲਤ ਐ। ਸਾਥੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਚਾਹੀਦੈ। {{gap}}'ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਕਰਾਂ ਜੀ ਫੇਰ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਐ।' {{gap}}'ਚੱਲ, ਉਡੀਕ ਲੈ। ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈ। ਮੁੰਡਾ ਕੰਮ ਤੇ ਲੱਗ ਜੂਗਾ। ਵਿਆਹਿਆ ਜਾਊ। ਫੇਰ ਕੋਈ ਡਰ ਨੀਂ। ਤੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਦੇਖ। ਮੈਰਿਜ ਤੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਰ ਗੋਲੀ। ਭੁੱਲ ਜਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ।'<noinclude> ਇੱਕ ਦਲੇਰ ਔਰਤ {{rh|||133}}</noinclude> td8k19mab9lonaypqwkoifemu0x65at 250 50019 226720 194688 2026-07-18T13:01:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ, ਕਦੋਂ ਤਿੰਨ ਵੱਜ ਗਏ। ਉਹ ਕਿਚਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਰੋਟੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੈੱਗ ਹੋਰ ਪੀ ਲਿਆ। ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਪੈੱਗ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਪੀਤੀ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਲੱਗੇ। ਹੁਣ ਉਹ ਨਾਰਮਲ ਸੀ। ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ, "ਤੁਸੀਂ ਨਾਵਲ ਲਿਖੋ ਮੇਰੇ 'ਤੇ। ਜਿੱਡਾ ਮਰਜ਼ੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਆਪ ਛਪਵਾ ਕੇ ਦਿਉਂਗੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ।' {{gap}}'ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ ਤੋਂ ਕੀ ਹੋ ਜਾਉ? ਫੇਰ ਕਿਹੜਾ...।' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨੈ।' {{gap}}'ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਦਾ ਐ?' ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}'ਫਗਵਾੜੇ ਕੋਲ ਈ ਪਿੰਡ ਐ ਇੱਕ।' {{gap}}'ਤੇ ਤੂੰ?' {{gap}}ਸਾਡਾ ਪਿੰਡ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲ ਐ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਹੇ ਸੜਕ `ਤੇ।' {{gap}}ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਬਾਅਦ ਟਿਸ਼ੂ ਪੇਪਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਪੂੰਝ ਰਹੀ ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ, 'ਆਪਣਾ ਤਾਂ ਹੁਣ ਇਸ ਮੁਲਕ 'ਚ ਕੋਈ ਨੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਆਂ? ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਪ।' {{gap}}'ਸ਼ਾਪ ਕਿੱਥੇ ਐ ਤੇਰੀ?' {{gap}}'ਮਕਾਨ ਮੇਰਾ ਐ। ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਮੋਰਟਗੇਜ ਭਰਦੀ ਰਹੀ ਆਂ ਇਹਦੀ। ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ। ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਐ ਇਹ।' {{gap}}ਚਾਰ ਵੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਪੰਜ ਵਜੇ ਮੁੜਨਾ ਸੀ। ਪੰਜ ਵਜੇ ਬਰਮਿੰਘਮ ਲਈ ਆਖ਼ਰੀ ਕੋਚ ਮਿਲਣਾ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਓਥੇ ਬੱਸ-ਸਟਾਪ ਤੇ ਮੈਨੂ ਲੈਣ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ।<noinclude> 134{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> szoyfpise0uq1saboav7lwuccnoux93 250 50020 226721 139903 2026-07-18T13:01:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ'''}}}} {{gap}}ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੰਗ ਨੂੰ ਆਇਆ ਸੀ, ਬਰਫ਼ੀ ਦਾ ਡੱਬਾ ਦੇ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਬਰਫ਼ੀ ਦਾ ਡੱਬਾ? ਕਿਉਂ ਬਈ?" ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਸੀ। 'ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਬਰਫ਼ੀ ਦਾ ਡੱਬਾ! ਗੱਲ ਕੀ ਹੋਈ ਇਹ?' ਮੇਰਾ ਮਨ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਇਹ ਇਕਦਮ ਤਬਦੀਲੀ ਕਿਵੇਂ ਆਈ ਉਹਦੇ 'ਚ...? ਪੁੱਛਿਆ, 'ਬੋਲਿਆ ਨੀਂ ਕੁੱਛ?' {{gap}}'ਨਾ ਬੱਸ, ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਕੱਦੂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇਂ, ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਐ। ਹੁਣ ਠੀਕ ਆਂ ਮੈਂ। ਤਿੰਨ ਪੋਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਜਮਾਤਾਂ ਚੜ੍ਹਗੇ। ਅੱਜ ਨਤੀਜਾ ਸੁਣਾਇਆ ਸਕੂਲ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ। ਮਖਿਆ, ਨਾਲੇ ਕੱਦੂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਆਵਾਂਗੇ।' ਫੇਰ ਘਰਵਾਲੀ ਹੱਸ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ, "ਕਿਉਂ ਜੀ, ਉਹ ਥੋਨੂੰ ਕੱਦੂ ਕਿਉਂ ਆਖਦਾ ਹੁੰਦੈ?' {{gap}}'ਜਦੋਂ ਉਹਦਾ ਚਿੱਤ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ 'ਚ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੱਦੂ ਆਖਦੈ, ਨਹੀਂ ਭੱਠਲ ਸਾਅਬ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਗਿਆਨ। {{gap}}'ਹਾਂ ਜੀ, ਚਿੱਟੀ ਜੀਪ ਗੇਟ ਮੂਹਰੇ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹ 'ਗੀ। ਮਖਿਆ-ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੌਣ ਐ? ਹਾਕ ਮਾਰੀ-ਭੱਠਲ ਸਾਅਬ ਮੈਂ ਦੇਖਣ ਗਈ ਤਾਂ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਬੁਲਾਕੇ ਡੱਬਾ ਫੜਾ 'ਤਾ। ਫੇਰ ਥੋਨੂੰ ‘ਕੱਦੂ-ਕੱਦੂ' ਆਖ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਥੋਡਾ ਸਿੱਧਾ ਨਾਉਂ ਕਿਉਂ ਨੀਂ ਲੈਂਦਾ ਜੀ?' {{gap}}ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ-ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਾਲਜ 'ਚ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੁੰਦੇ, ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਕੱਦ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਹੋਸਟਲ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਕੱਦੂ ਪਕਾ ਲਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਖਿਝ ਚੜ੍ਹਦੀ ਸੀ, ਫੇਰ ਨੀਂ। ਫੇਰ ਕੱਦੂ ਨਾਉਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪ ਈ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਕੱਦੂ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਉਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਐ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾਂ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਐ ਕੋਈ। ਕੱਦੂ ਨਾਉਂ ਸੁਣਨ ਖ਼ਾਤਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤਰਸਦਾ ਰਹਿਨਾਂ।ਏਸ ਜੰਗ ਨੂੰ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਉਂ ਐ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ। ਇਹਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਣਾ-ਕੀ ਹਾਲ ਐ ਨੰਗਿਆ?' ਤਾਂ ਇਹਨੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ-ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਇਹਦਾ ਨਾਉਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਪਕਾ ਲਿਆ। ਹੋਸਟਲ 'ਚ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਨਾਉਂ ਧਰੇ ਹੋਏ ਸੀ।' {{gap}}'ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੀ ਥੋਨੂੰ ਕੱਦੂ ਆਖਿਆ ਕਹੂੰ। ਮੈਂ ਵੀ ਤਾਂ ਥੋਡੀ ਆਪਣੀ ਆਂ। ਨਹੀਂ?' {{gap}}'ਲੈ, ਤੂੰ ਕਹਿ ਲਿਆ ਕਰ। ਪਰ ਤੇਰੀ ਰੀਸ ਆਪਣੇ ਜੁਆਕ ਨਾ ਕਿਤੇ ਮੈਨੂੰ ਕੱਦੂ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪੈਣ। ਫੇਰ ਤਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਈ ਕੱਦੂ-ਕੱਸ ਹੋ ਜੂ ਮੇਰਾ।<noinclude> ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ {{rh|||135}}</noinclude> 4r3ah83s2jeeqijazt3jo8zp0qm2oza 250 50021 226722 139905 2026-07-18T13:01:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਜੰਗ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ-ਇਹ ਟਿੱਚਰੀ ਬੜਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਈ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਸਭਾਅ ਸੀ ਇਹਦਾ। ਹੁਣ ਵੀ ਓਹੀ, ਸੁਭਾਅ ਐ! ਪਰ ਵਿਚਾਰਾ ਦੁੱਖਾਂ ਨੇ ਮਾਰ 'ਤਾ। ਹੋਸਟਲ 'ਚ ਮੇਰੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਇਹਦਾ ਕਮਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਪੜ੍ਹਦਾ-ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਦੋਂ ਥੱਕ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਤਾਜ਼ਾ-ਦਮ ਹੋਣ ਖ਼ਾਤਰ ਆ ਕੇ ਮੇਰਾ ਬਾਰ ਖੜਕਾ ਦਿੰਦਾ। ਬੋਲਦਾ ਓਏ ਸੁਣਾ ਬਈ ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਭੱਠਲ? ਫੇਰ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਪੱਟਣ ਲੱਗਦਾ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਕੱਢਦਾ-ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਭੱਠਲ..... ਕੱਦੂ... ਫਿੱਸ... ਟੈਂਟੋ ਫਿੱਸ! ਤੇ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਮੁੰਡੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਰਵਉਂਦਾ... ਚੰਗੇ ਰਉਂ ਚ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਆਖਦਾ-ਇਹ ਗਿਆਨ ਐ। ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਰਓਂ 'ਚ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਬੋਲਦਾ-ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ, ਇਹਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਉਂ ਐ ਸਰਦਾਰ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਭੱਠਲ ਉਰਫ਼ ਗਿਆਨ ਕੱਦੂ ਉਰਫ਼ ਫਿੱਸ-ਟੈਂ .... ਟੈਂ.. ਫਿੱਸ।' {{gap}}'ਹਾਂ ਜੀ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਮਰਿਆ, ਉਹ ਗੱਲ ਈ ਨ੍ਹੀਂ ਰਹਿ ਗੀ। ਉਹ ਵਿਚਾਰਾ ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਕੇ ਬੋਲੀ। {{gap}}'ਪਰ ਬਰਫ਼ੀ ਦਾ ਡੱਬਾ? ਅਖੇ-ਮੁੰਡੇ ਪਾਸ ਹੋਏ ਐ। ਸੱਚੀਂ ਕੱਦੂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ?' {{gap}}'ਹਾਂ ਜੀ, ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਕੱਦੂ ਕਿਹੈ। {{gap}}'ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਐ।' {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਫੇਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਹੈਰਾਨੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਕਿਵੇਂ? {{gap}}ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਹਤੋਂ ਕਤਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਝਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੰਦਾ ਕਦੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਧਰੇ। ਕਦੇ ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਟਿਕਾਣੇ ਲਾਵੇ ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਤੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਅਖ਼ੀਰ 'ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਗੱਲ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗਦਾ। ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ, ਅਵਾਜ ਭਿੱਜੀ ਭਿੱਜੀ। ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਵੀ ਭੈੜਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਔੜਦੀ ਹੀ ਨਾ। ਇਸ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਸਮਝਾਵੇ ਵੀ ਤਾਂ ਕੀ ਸਮਝਾਵੇ। ਮੈਂ ਆਖਦਾ, 'ਜੰਗ ਯਾਰ, ਹੁਣ ਸਬਰ ਕਰ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾ। ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਕਰ 'ਤਾ, ਉਹਦੇ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਨੀਂ ਕਿਸੇ ਦਾ। {{gap}}'ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਾਵਾਂ ਮਨ ਨੂੰ, ਸਮਝਦਾ ਨੀਂ ਜਦੋਂ। ਤੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਦੇਖ ਲੈ।' ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਭੱਜ ਕੇ ਪੈਂਦਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦਾ।ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਵੱਟ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਹਿ ਸਕਦਾ। {{gap}}'ਕੁੱਕੜ ਮਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੰਗ ਨੇ ਹਾਲ ਤੱਕ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਧਰਿਆ ਸੀ। 'ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਭੋਗ ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਏ ਸੀ। ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇੱਕ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲਜਾ ਢੇਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਖਿੰਡਣ ਲੱਗੀ। ਵਿਚਾਰਾ ਜੰਗ! ਲਓ, ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ ਉਹ। ਇਹ ਆਖ਼ਰ ਦੀ ਸੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਣਾ?<noinclude> 136{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> l4gabswddlp9neai5vfxgxnfehm3i40 250 50022 226723 139906 2026-07-18T13:02:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਮੈਂ ਤੇ ਘਰਵਾਲੀ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਏ। ਘਰ ਵੜਨ ਵੇਲੇ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਜੰਗ ਨਾਲ ਕੀ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਾਂਗੇ? ਉਹ ਵਰਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਕੁਰਸੀ ਡਾਹ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਸਾਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਬੈਠੇ ਦਾ ਬੈਠਾ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਠੋਸ ਚੀਜ਼ ਗੱਡ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਦੂਜੀ ਕੁਰਸੀ ਉਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਘਰਵਾਲੀ ਅੰਦਰ ਕਿਧਰੇ ਜੰਗ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਨੂੰਹ ਕੋਲ ਜਾ ਬੈਠੀ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਗੱਲ ਤੋਰੀ-ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਈ ਨੀਂ। ਕਾਰਡ ਭੇਜ ਦਿੰਦਾ, ਭੋਗ ਤੇ ਤਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਮੈਂ। ਤੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਬਈ ਗਿਆਨ....।' {{gap}}'ਕਾਰਡ ਕੀਹਨੂੰ ਸੁੱਝੇ ਐ? ਜੀਹਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ, ਆ ਗਿਆ। ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਆਇਆ ਤਾਂ ਵੀ ਕੀਹ ਐ। ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਹੋ ਗਿਆ। ਕੋਈ ਆਓ, ਨਾ ਆਓ।" ਉਹ ਓਪਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}'ਯਾਰ, ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਹੋਇਆ। ਕਿਵੇਂ....? ਚਾਹੇ ਮੈਨੂੰ ਨੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆ ਕਿ 'ਕੁੱਕੜ ਟਰੈਕਟਰ-ਟਰਾਲੀ ਲੈ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਝਖੇੜਾ ਵਗ ਕੇ ਹਟਿਆ ਸੀ। ਤੜਕੇ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਖੰਭਾ ਡਿੱਗਿਆ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਨੀਵੀਆਂ। ਤਾਰਾਂ ਉਤਾਂਹ ਚੁੱਕੇ ਬਗ਼ੈਰ ਟਰੈਕਟਰ ਲੰਘ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਬਿਜਲੀ ਬੰਦ ਸੀ। ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਬਿਜਲੀ ਬੰਦ ਹੈ। 'ਕੁੱਕੜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਤਾਰਾਂ ਦਾ ਰੁੱਗ ਉਤਾਂਹ ਕਰਕੇ ਟਰੈਕਟਰ ਲੰਘਾਉਣਾ ਚਾਹਿਆ, ਪਰ ਕੁਦਰਤ ਰੱਬ ਦੀ, ਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰੰਟ ਆ ਗਿਆ। ਐਨੀ ਵੋਲਟੇਜ, ਛੱਡਦੀ ਐ ਬਿਜਲੀ? ....।' {{gap}}ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਰੋਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਐਨੇ ਦਿਨ ਰੋਂਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਇੱਕ ਵੀ ਹੰਝੂ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ। ਜ਼ਬਾਨ ਮੇਰੀ ਵੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਅਸੀਂ ਕਾਫ਼ੀ ਚਿਰ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਐਨੇ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਦਲਜੀਤ ਚਾਹ ਦੇ ਗਈ। ਕੁੜੀ ਤੇ ਪਰੌਂਣਾ ਓਥੇ ਸਨ। ਚਾਹ ਪੀਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦੋ ਲੜਕੇ ਸਨ ਤੇ ਇੱਕ ਲੜਕੀ। ਉਹਦੇ ਪਿਤਾ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚੋਂ ਸੂਬੇਦਾਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਆਏ। ਉਹ ਹਾਕੀ ਦੇ ਵਧੀਆ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ। ਸੰਸਾਰ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਕੀ-ਖਿਡਾਰੀ ਮੇਜਰ ਧਿਆਨ ਚੰਦ ਦੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਰਹੇ। ਪਿਤਾ ਕਰਕੇ ਜੰਗ ਨੂੰ ਵੀ ਹਾਕੀ ਦੀ ਲਗਨ ਸੀ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵੀ ਏ-ਟੀਮ ਦਾ ਪਲੇਅਰ ਸੀ। {{gap}}ਜ਼ਮੀਨ ਬਹੁਤ ਸੀ। ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਪਿਓ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਪੁੱਤ ਸੀ। ਸੂਬੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਅਚਾਨਕ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਠੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਐਨੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਐਵੇਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਹਿੱਸੇ-ਠੇਕੇ ਵਾਲੇ ਦਿੰਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿੰਡ ਆਉਣ ਪੈ ਗਿਆ। ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਖੇਤੀ-ਪੱਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੈਣਾ ਪਿਆ। ਫੇਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਡੇ ਵਿਆਹ ਇੱਕੋ ਮਹੀਨੇ ਇੱਕੋ ਤਰੀਕ ਦੇ ਸਨ। ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਬਰਾਤ<noinclude> ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ{{rh|||137}}</noinclude> oqe15w2wzmc5ac4h4mhfyddkn6z9glg 250 50023 226724 139980 2026-07-18T13:02:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਪਰ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਵਿਆਹ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਾ ਉਹ ਮੇਰੀ ਬਰਾਤ ਜਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਨਾ ਮੈਂ ਉਹ ਦੀ ਬਰਾਤ। ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਹਿਸਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹਿਸਾਬ ਆਉਂਦਾ। ਐੱਫ. ਐੱਸ. ਸੀ. ਵਿਚੋਂ ਉਹਨੇ ਅੱਸੀ ਫ਼ੀਸਦੀ ਨੰਬਰ ਲਏ। ਜੇ ਉਹਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਐੱਫ. ਏ. ਕਰਨ ਬਾਅਦ ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਖੇ-ਹੋਰ ਖ਼ਰਚ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਖ਼ਰਚ ਦਾ ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਉਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਉਦਾਸ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਹਦੀਆਂ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਸਨ। ਵੱਡੀਆਂ ਦੋ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਆਹ ਕਰ ਗਏ ਸਨ, ਤਿੰਨ ਜੰਗ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪ ਵਿਆਹੀਆਂ। ਫੇਰ ਉਹਦੀ ਆਪਣੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਕੁੜੀ ਵੱਡੀ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਮੁੰਡਾ ਕਨੇਡਾ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਠੱਗੀ ਹੋ ਗਈ। ਮੁੰਡਾ ਬਾਹਰਲਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੁੜੀ ਏਧਰਲੀ ਜਾਂ ਮੁੰਡਾ ਏਧਰਲਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਕੁੜੀ ਓਧਰਲੀ, ਕਹਾਣੀ ਫਿੱਟ ਬੈਠਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਢੁਕਣ ਦਿੰਦਾ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਜੋੜ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਲਜੀਤ ਦਾ ਮਸਲਾ ਅਜੀਬ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮੁੰਡਾ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਏਧਰ ਰਿਹਾ। ਮੁੜ ਕੇ ਉੱਧਰੋਂ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਕੋਈ ਕਾਗਜ਼-ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ। ਉਡੀਕ-ਉਡੀਕ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਟੁੱਟ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਹਦੀ ਦੂਜੀ ਸੱਟ ਸੀ, ਪਰ ਕੁੜੀ ਦਾ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਭਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਚਾਹੇ ਉਹ ਖੇਤੀ ਦਾ ਖੱਬੀਖਾਨ ਕੰਮ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਿਲਦਾ ਝੂਰਦਾ। ਮੈਂ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਖਦਾ-ਦੇਖ ਲੈ, ਤੂੰ ਛਾਂ 'ਚ ਬਹਿਨੇ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਨੈਂ, ਪਹਿਨ-ਪੱਥਰ ਕੇ ਰਹਿਨੇਂ। ਅਸੀਂ ਐਧਰ ਘੱਟਾ ਵੋਨੇ ਆਂ। ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲਾ ਹਿਸਾਬ ਐ। ਹੁਣ ਆਖਦ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਬਈ ਮੈਂ ਐੱਫ. ਸੀ. ਫਸਟ-ਕਲਾਸ ਆਂ? ਬਾਪੂ ਜੀ ਜੇ ਬਿਮਾਰ ਨਾ ਹੁੰਦੇ ਤੇ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਾ ਛੱਡਦਾ ਤਾਂ ਅੱਜ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਅਫ਼ਸਰ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਤੈਥੋਂ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਹੋਣਾ ਸੀ। {{gap}}ਵੱਡਾ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਉਂ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਬਿੱਲੂ ਆਖਦੇ। ਛੋਟੇ ਕੁੱਕੜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਉਂ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਸੀ। ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲੀ ਨਾਉਂ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਦੋਸਤਾਂ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਉਹ ਬਿੱਲੂ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਸਨ। ਦੋਵੇਂ ਐਡੇ ਸੁਹਣੇ ਜੁਆਨ, ਕਲੰਡਰੀ ਮੂਰਤਾਂ ਵਰਗੇ ਮੁੰਡੇ। {{gap}}ਬਿੱਲੂ ਨੇ ਬੀ. ਏ. ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਕੱਤੇ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫੇਰ ਫ਼ਿਰੋਜ਼ਪੁਰ। ਚੰਗੇ ਰੱਜੇ-ਪੁੱਜੇ ਘਰ ਉਹਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਮੁੰਡਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਹਿੱਕ ਚੌੜੀ ਕਰਕੇ ਤੁਰਦਾ। {{gap}}ਉਹਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕੁੱਕੜ ਨੂੰ ਵੀ ਬੀ. ਏ. ਕਰਵਾਏਗਾ। ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਕੋਰਸ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ।ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦਿਵਾਏਗਾ। ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ। ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹਦੇ ਆਪਣੇ ਹੱਡ-ਗੋਡੇ ਕਾਇਮ ਹਨ, ਉਹ ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਰੋੜੀ ਜਾਵੇਗਾ। ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਐਸ਼ ਕਰਾਉਣੀ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਮਿੱਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ।<noinclude> 138{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 8llacjm0vz8za4njb9e624v9vt0257n 250 50024 226725 139981 2026-07-18T13:02:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਪਰ ਅਚਿੰਤੇ ਬਾਜ ਪੈ ਗਏ। ਅੰਬਰੋਂ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਰੱਬ ਦਾ ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ, ਬਿੱਲੂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਗਾ-ਭਲਾ ਸੁੱਤਾ, ਤੜਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸੂਰਜ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਨੇਰ-ਗੁਬਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਅਦਭੁੱਤ ਫ਼ੈਸਲੇ ਕਰ ਲਏ ਗਏ। {{gap}}ਕੁੱਕੜ ਪਲੱਸ-ਟੂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ। ਉੱਠਦੀ ਜਵਾਨੀ ਸੀ ਉਹਦੀ। ਅਜੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਜੱਗ-ਜਹਾਨ ਦੀ ਸੁਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਿੱਲੂ ਦੇ ਭੋਗ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਪਾਠ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬੇ ਦੀ ਹਜੂਰੀ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਬਿੱਲੂ ਦੀ ਵਿਧਵਾ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਕੁਲਵੰਤ ਦੇ ਲੜ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸੱਚਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਮਿਹਰ ਰੱਖੇਗਾ ਤੇ ਜੋੜੀ ਦੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇਗਾ। ਅੱਜ ਤੋਂ ਇਹ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ ਸਫ਼ਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਗੇ। ਵਹੁਟੀ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਕੁਲਵੰਤ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਤੇ ਧੀ-ਜੁਆਈ ਸਮੇਤ ਸਭ ਅੱਖਾਂ ਭਰੀ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਿੱਤ-ਚੇਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇੰਝ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਨਿਢਾਲ ਸੀ। ਨੂੰਹ-ਪੁੱਤ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਾਹੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਪਰ ਬਿੱਲੂ ਟੱਬਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੀ ਭੁੱਲਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਉਹਦੀ ਬਰਸੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ। ਦਿਨ ਦੇ ਦਿਨ ਉਹਦੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਬਹੂ ਕੋਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੰਡਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਏ ਤੋਂ ਉਹਦੀ ਛਟੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਵਿਆਹ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਸੀ। ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿਰੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਸਾਰੇ ਰੰਗ-ਰਾਗ ਕੀਤੇ ਗਏ। {{gap}}ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ ਬਿਰਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਨਾਸਤਿਕ ਕਹਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੁਕਤੇ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ ਤੇ ਪੂਰਾ ਖਹਿਬੜ ਪੈਂਦੇ, ਪਰ ਯਾਰੀ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਸੀ। ਬਹਿਸ ਤਾਂ ਬਿੰਦ-ਝੱਟ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨ ਹੁੰਦੀ। ਅਖੀਰ ਮੈਂ ਉਹਦੀ ਕੁਝ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਕੁਝ-ਕੁਝ। {{gap}}ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਉੱਠਦਾ। ਜੰਗਲ-ਪਾਣੀ ਜਾ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ। ਫੇਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣ ਜਾਂਦਾ। ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਹੀ ਮੂੰਹ ਜੂਠਾ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਉਹਦਾ ਨਿੱਤ-ਨੇਮ ਸੀ-ਹਾੜ੍ਹ ਕੀ ਤੇ ਸਿਆਲ ਕੀ। ਸਵੇਰੇ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਆਥਣੇ ਰਹਿਰਾਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਖੁੰਝਣ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਚਾਹੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਹੁੰਦਾ। {{gap}}ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਪਿੰਡ ਗਿਆ। ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਝੱਖੜ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਸੜਕ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਟੁੱਟੇ ਪਏ ਸਨ। ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਖੰਭੇ ਟੇਢੇ ਹੋ ਗਏ। ਘੁੱਗੀਆਂ, ਗੁਟਾਰਾਂ ਤੇ ਕਾਂ ਮਰੇ ਪਏ। ਫ਼ਸਲਾਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਵਿਛ ਗਈਆਂ। ਚਾਹ-ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦਾ- ਕੱਦੂਆ ਸਾਲਿਆ, ਮੰਨਦਾ ਨ੍ਹੀ ਹੁੰਦਾ, ਆਹ ਦੇਖ। {{gap}}ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ, ਬੈਠਕ ਦੀ ਇੱਟ-ਬਾਲੇ ਦੀ ਛੱਤ ਕਾਇਮ ਸੀ, ਪਰ ਤਿੰਨ ਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰੇੜਾਂ ਆਈਆਂ ਹੋਈਆ। ਚੌਥੀ ਕੰਧ ਸਾਬਤ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਏਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬੈਠਕ ਦਾ ਬਾਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ-ਹਾਂ ਦੇਖ ਲਿਆ।' {{gap}}'ਭਲਾਂ ਇਹ ਕੰਧ ਕਿਵੇਂ ਬਚਗੀ, ਤਿੰਨ ਤਿੜਕ ਗੀਆਂ?' ਉਹ ਢਾਕਾਂ ਤੇ ਹੱਥ ਧਰੀ ਰੋਅਬ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ-ਪੂਰਾ ਜਬਰ ਜੰਗ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ।<noinclude> ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ{{rh|||139}}</noinclude> j6h7igpl0w0brwenaxf46d1rk2hvm4d 250 50025 226726 139982 2026-07-18T13:02:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਬਿਜਲੀ ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਦੇ ਐਂਟੀਨੇ ਰਾਹੀ ਚਾਰਜ ਹੋ ਗਈ। ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ ਵੀ ਸੜਿਆ ਪਿਆ ਸੀ। ਕੰਧਾਂ ਹਿੱਲ ਗਈਆਂ। ਜਿਹੜੀ ਕੰਧ 'ਤੇ ਐਂਟੀਨਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਬਹੁਤ ਪਾਟੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਦੋ ਕੰਧਾਂ ਘੱਟ! ਚੌਥੀ ਕੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਤਰੇੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਝਾਕਣ ਲੱਗਿਆ। ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਉਹੀ ਬੋਲਿਆ, 'ਓਏ ਵੱਡਿਆ ਕਾਮਰੇਡਾ, ਦੀਂਹਦਾ ਨੀ ਏਸ ਕੰਧ 'ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਫੋਟੋ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਐ, ਜੋਗੀਪੁਰ ਆਲਿਆਂ ਦੀ। ਕੀ ਕਰਦੀ ਬਿਜਲੀ?' {{gap}}ਅਸੀਂ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ-ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੰਨੇਗਾ ਨਾ ਕਿ ਕਰਾਂ ਤੇਰਾ ਕੱਦੁ-ਕੱਸ?' {{gap}}ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਚੁੱਪ ਵੱਟ ਲਈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਬਿੱਲੂ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਜੋ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, ਮੈਂ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ। ਉਹਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਦੁੱਖ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹਿਸਾਂ ਨਿਗੁਣੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਹੀ ਮੜਕ, ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਉਹੀ ਮਜ਼ਾਕੀਆ ਅੰਦਾਜ਼। ਕੀ ਹਾਲ ਐ?' ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ। {{gap}}ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਬਹੂ ਕੋਲ ਦੂਜਾ ਮੁੰਡਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੰਗ ਆਖਦਾ ਹੁੰਦਾ- ਮੈਂ ਕੱਲਾ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਗਾਹਾਂ ਦੋ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਤਿੰਨ ਹੋ ਗੇ। ਬੰਦਿਆਂ ਕੰਨੀਓਂ ਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਖਾਂਦੇ। {{gap}}ਕੁੱਕੜ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮੁੰਡਾ ਦੋ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ। ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਜਮਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਅੰਦਰੋਂ ਵੀ ਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਵੀ। ਉਹਦੇ ਗੋਡੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ। ਲੱਤਾਂ ਭਾਰ ਨਾ ਝੱਲਦੀਆਂ। ਮਸ਼ਾਂ ਤੁਰਦਾ। {{gap}}ਕੁੱਕੜ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਸਾਡਾ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਦੋਸਤ ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੋਂ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਕੁੱਕੜ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਏ। ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕੁਝ-ਕੁਝ ਵੱਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਤੇ ਉਹਨੇ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਲਈਆਂ। ਉਹਦੇ ਸੰਘ ਵਿਚੋਂ ਮਸਾਂ ਬੋਲ ਨਿਕਲਦਾ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਉਹਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਪਰ ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਹੀ ਆਖਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ-'ਇੱਕ ਬੱਸ ਮਰਿਆ ਨੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਹੋਰ ਕਸਰ ਕੋਈ ਨੀਂ।' {{gap}}ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਸੁਝਾਓ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਦੀ ਦਵਾਈ ਲਵੇ। ਤਾਕਤ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਖਾਇਆ ਕਰੇ। ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਰੱਖੋ ਪਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ-ਗਿਆਨ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨੈਂ ਹੁਣ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਹਿਨਾ ਛੇਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇ ਇਹ। ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਜਾ ਬੈਠਾਂ। ਰਲਾਂ ਜਾ ਕੇ ਰਾਹੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗ।' {{gap}}ਉਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਅਸੀਂ ਨਿਰੁੱਤਰ ਬੈਠੇ ਸੀ। ਦਿਲਾਸੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਬੇਕਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਉਹਦੀਆਂ ਗਿੱਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। {{gap}}ਸਾਲ ਭਰ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾਣਾ ਮੈਂ ਕਦੇ ਮੁਨਾਸਬ ਨਾ ਸਮਝਿਆ। ਜੀਅ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕਰਦਾ ਕਿ ਉਹਨੂੰ ਮਿਲਾਂ। ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਹੌਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਕਿ ਅੱਗੋਂ ਹਮਦਰਦ ਬੰਦਾ ਮੂੰਹ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। {{gap}}ਫੇਰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਦੀ ਆਪਣੀ ਜੀਪ ਹੈ। ਡਰਾਈਵਰ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਪਬਲਿਕ<noinclude> 140{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> lc4s9d2p7jn4a86gfuvc3t130mix5j9 250 50026 226727 139984 2026-07-18T13:02:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਛੁੱਟੀ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਓਨੀ ਦੇਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੰਮ-ਧੰਦਾ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਟਰੈਕਟਰ-ਟਰਾਲੀ ਓਵੇਂ ਦੀ ਓਵੇਂ ਘਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ਇਹਦਾ ਮਤਲਬ ਹੁਣ ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਜਿਹੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਾਵਾਂ। ਰਾਤ ਰਹਿ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ, ਪਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਉਹ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟੱਕਰ ਗਿਆ। ਚਿੱਟੀ ਜੀਪ ਮੇਰੇ ਸਾਈਕਲ ਕੋਲ ਦੀ ਲੰਘ ਗਈ ਸੀ। ਪਿੱਛੋਂ ਅਵਾਜ਼ ਪਈ-ਗਿਆਨ’ ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ 'ਇਹ ਤਾਂ ਜੰਗ ਐ।' {{gap}}ਡਰਾਈਵਰ ਜੀਪ ਲੈ ਕੇ ਅਗਾਂਹ ਕਿਸੇ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਠੀਕ ਕਰਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠੇ। ਬਹਿੰਦੇ ਹੀ ਮੈਂ ਗੱਲ ਛੇੜੀ-ਹੁਣ ਕੀ ਹਾਲ ਐ ਤੇਰਾ?' {{gap}}'ਹਾਲ ਕੀ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਬੱਸ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਆਂ। ਕੋਈ ਪਤਾ ਨੀਂ ਕਿਵੇਂ ਤੁਰੇ ਜ੍ਹੇ ਫਿਰਦੇ ਆਂ।' ਉਹਨੇ ਹੱਸ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}'ਤੂੰ ਹੁਣ ਬਿੱਲੂ ਤੇ ਕੁੱਕੜ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਕਰ। ਇਹੀ ਤੇਰੇ ਬਿੱਲੂ-ਕੁੱਕੜ ਨੇ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ। {{gap}}'ਇਹ ਜਦੋਂ ਨੂੰ ਜੁਆਨ ਹੋਣਗੇ, ਮੈਂ ਨੀਂ ਰਹਿਣਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੀ ਕੀ ਦੇਖਾਂ ਮੈਂ?' ਉਹਨੇ ਰੁੱਖਾ ਬੋਲ ਕੱਢਿਆ। {{gap}}ਹੋਰ ਯਾਰ ਫੇਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋਉ ਤੇਰਾ?' ਮੈਂ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ। {{gap}}'ਹੋਣਾ ਕੀਹ ਐ, ਹੋਈ ਜਾਂਦੈ। ਰੱਬ ਨਾਲ ਝਗੜੈ ਮੇਰਾ ਤਾਂ। ਮੈਂ ਐਨਾ ਰੱਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਈ ਐ ਹੋ 'ਗੀ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆ ਤਾਂ ਖ਼ਤਮ ਐ ਫੇਰ। ਉਹਨੇ ਚਾਹ ਪੀਂਦੇ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਲਈਆਂ। ਬੋਲਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਉਹਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਪਰੇ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਨਿੱਕੀ-ਨਿੱਕੀ ਘੁੱਟ ਭਰ ਕੇ ਚਾਹ ਪੀਣ ਲੱਗਿਆ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਇਹਦਾ? ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਅਸੀਂ ਓਥੇ ਬੈਠੇ, ਉਹ ਇਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਕੋਈ ਸੁਝਾਓ। ਜੀਪ ਦੁਕਾਨ ਮੂਹਰੇ ਹੀ ਆ ਖੜੀ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਗਏ। ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਂ ਰਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਬੋਲਿਆ, 'ਚੰਗਾ ਜੰਗ, ਆਵਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਊਂਗਾ।' {{gap}}ਉਹ ਹੱਸਿਆ-ਖ਼ਿਆਲ ਈ ਖ਼ਿਆਲ ਐ। ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਛੇਤੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਚੰਗੈ। ਆਪ ਚਲੇ ਗਏ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਗੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ 'ਗੇ। ਆਹ ਫਿਰਦਾਂ ਡੱਪ-ਡੱਪ ਵੱਜਦਾ। ਕਿੱਥੇ ਤਾਂ ਪੁੱਤ ਪਿਓ ਨੂੰ ਤੋਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਕਿੱਥੇ ਪਿਓ ਨੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤੋਰ 'ਤਾ, ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ।' {{gap}}ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਦੂਰ-ਨੇੜੇ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਿਨ ਜਿਹੜਾ ਬਰਫ਼ੀ ਦਾ ਡੱਬਾ ਦੇ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨੇ ਕੱਦੂ ਆਖਿਆ, ਘਰਵਾਲੀ ਤੋਂ ਉਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਠੀਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਉਹਦੇ ਪਿੰਡ ਗਿਆ। ਉਹ ਉੱਡ<noinclude> ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ {{rh|||141}}</noinclude> 2i780lffctqqujcg4c1dm0pqmw2vgrm 250 50027 226728 139985 2026-07-18T13:02:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਕੇ ਮਿਲਿਆ। ਉਹਦਾ ਖਿੜਿਆ ਚਿਹਰਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਐਨਾ ਹੀ ਕਿਹਾ, 'ਹੁਣ ਫੇਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਐ,' {{gap}'‘ਜਮ੍ਹਾਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ। ਤੂੰ ਸੁਣਾਅ ਆਵਦਾ?' ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਚਾਂਭਲ ਕੇ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ-'ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਜਾਣੈ, ਮਖੌਲ ਦੀ ਘੱਗਰੀ ਨੀਂ, ਕੱਦੂ ਸਾਅਬ। ਐਨਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਰੇਂਗਾ ਈ।' {{gap}}ਚੁੱਪ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਵਿਖਾਵਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਕਿ ਜੰਗ ਹੁਣ ਸਹੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਪੱਕੀ ਕਰਕੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਜਾਣ ਦੀ ਤਰੀਕ ਤੱਕ ਇਹੀ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ ਕਿ ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਬਦੀਲੀ ਆਈ ਕਿਵੇਂ?' ਸੋਚਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਰਫ਼ੀ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਉਤਸੁਕਤਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਬਾਰੇ ਕਦੋਂ ਛੇਤੀ ਪੁੱਛਾਂ। {{gap}}ਚੰਡੀਗੜ ਜਾਂਦਿਆਂ ਜੀਪ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਸੀਟਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸੀ, ਉਹ ਡਰਾਈਵਰ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਕਿਉਂ ਜੰਗ, ਤੂੰ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਠੀਕ ਐ। ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਸੋਚਿਆ। {{gap}}'ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਲਾ ਪਰੌਂਣਾ ਮਾਰ ਗਿਆ ਮੰਤਰ। ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਹੋਏ ਭੈਣ ਆਈ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਸੀ ਬੱਸ। ਭਾਣਜੇ-ਭਾਜਣੀਆਂ ਨੀਂ ਆਏ। ਚਾਰ ਦਿਨ ਰਹੇ ਉਹ ਪਿੰਡ। ਜੰਗ ਬਹਾਦਰ ਪੂਰੀ ਗੜ੍ਹਕ ਨਾਲ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। 'ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਤਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਈ ਉਹ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਬਿੱਲੂ ਵੇਲੇ ਆ ਨੀਂ ਸਕੇ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸੋਹਣ ਸੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲੱਗਿਆ, ਗੱਲਾਂ-ਗੱਲੀ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ। ਉਹ ਨੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਈ ਲਾਇਆ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਆਥਣੇ ਜੇ ਮੈਂ ਬੋਤਲ ਫੜ ਲਿਆਂਦੀ। ਜਿਉਂ ਕੁੱਕੜ ਮੁੱਕਿਆ, ਕਦੇ ਪੀਤੀ ਨੀ ਸੀ। ਓਸ ਦਿਨ ਸੋਚਿਆ, ਅੱਜ ਪੀਨੇ ਆਂ। ਨਾਲੇ ਇਹ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਭੁਕਾਈ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੈ। ਪੀ ਕੇ ਸੌਂ ਜਾਂਗੇ। ਇਹ ਦੀ ਭੁਕਾਈ ਤੋਂ ਬਚਾਂਗੇ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਖਹਿੜਾ ਨੀਂ ਛੱਡਦਾ ਸੀ।' ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਹੱਸ-ਹੱਸ ਕੇ ਦੱਸਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਮਖ਼ਸੂਸ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ। ਦੋ-ਦੋ ਪੈਂਗ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅੰਦਰ ਸਿੱਟ ’ਲੇ, ਸੋਹਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਜੰਗ, ਐਧਰ ਝਾਕ ਮੇਰੇ ਕੰਨੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਦੇਖ। ਉਹ ਬੋਲਿਆ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂ ਤੈਨੂੰ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋ ਤਾਂ ਗੁਆ ਲੇ, ਰੱਬ ਨੇ ਕੀਤੀਆਂ, ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗੁਆਏਂਗਾ, ਜੇ ਇਹੀ ਹਾਲ ਰਿਹਾ ਤੇਰਾ।' {{gap}}'ਇਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}'ਸੋਹਣ ਤੂੰ ਸਿਆਣਾ ਬਹੁਤ ਐ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤਾਂ ਭਾਈ ਉਹਦੀ ਗੱਲ ਇਉਂ ਜਾ ਵੜੀ, ਜਿਵੇਂ ਡਾਕਟਰ ਸੂਆ ਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਕੋਈ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਅਸੀਂ ਬਿੱਲੂ-ਕੁੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੀਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।' {{gap}}'ਚੱਲ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆ।' {{gap}}'ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂ, ਜੇ ਭੈਣ ਨਾ ਆਉਂਦੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਨਾ ਹੁੰਦਾ।<noinclude> 142{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ }}</noinclude> bpi62vb34y1ciuh9hm2g0ckuc1ygcip 250 50028 226729 139986 2026-07-18T13:02:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਉਹ ਕਿਵੇਂ?' {{gap}}'ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਲਿਆ ਕੇ ਰੱਖੀ ਪਈ ਸੀ। ਬੱਸ ਉਸ ਰਾਤ ਪੀ ਕੇ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਤੜਕੇ ਨੂੰ ਸਤਿਨਾਮ ਹੋ 'ਗੀ ਹੁੰਦੀ, ਪਰ ਆਥਣ ਨੂੰ ਭੈਣ ਤੇ ਸੋਹਣ ਨੂੰ ਕਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਖੜ੍ਹੇ।' {{gap}}'ਅੱਛਾ ਯਾਰ! ਖ਼ੁਦਕਸ਼ੀ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ ਸੀ?' ਮੈਂ ਅੱਖਾਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ।' {{gap}}'ਹੋਰ ਫੇਰ ਜੀਅ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਲੱਗਦਾ ਨੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਠੀਕ ਆਂ। ਹੁਣ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਐ। ਹੁਣ ਪੋਤਿਆਂ ਖ਼ਾਤਰ ਜੀਵਾਂਗੇ।' ♥<noinclude> ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ{{rh|||143}}</noinclude> 4p7vpje92zjo01oe3aun06r7sd56vx0 250 50029 226730 139988 2026-07-18T13:03:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਆਪਣੇ ਘੜੇ ਦਾ ਪਾਣੀ'''}}}} {{gap}}ਅਰਦਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬੇ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੀਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਰਾਤ ਦਸ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਪਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਮੁੜਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਸਾਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਉੱਠਿਆਂ। ਲੋਕ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੱਭ ਪਿਆ ਤਾਂ ਝੱਟ ਬਗਲਗੀਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਬਾਰੇ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਾਹਲ ਵਿੱਚ, ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ। ਉਸ ਜੱਥੇ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਾਇਰ ਵੀ ਸਾਂ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਇਰ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਜੱਫ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਥੱਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਅਦੀਬਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁੱਛਾਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਕਿੰਨੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਸ਼ਾਮ ਚਾਰ ਵਜੇ ਇੱਕ ਮੁਸ਼ਾਇਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਸੀ। {{gap}}ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਸ਼ਾਇਰ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਦੇ ਕੇ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾਹਟਾਂ ਬਖੇਰਦੇ, ਜਦੋਂ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡਾ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰਨ, ਮੁਸ਼ਾਇਰੇ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰ ਲੈਣ, ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਵਾਂਗੇ। ਮੈਂ ਦੇਖਿਆ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਇਕੱਲੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੋਗਵਾਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਝਾਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਈ ਹੋਵੇਗੀ। ਉਹ ਕੋਈ ਜੱਥੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੀ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਉਦਾਸ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚ ਬੇਮਲੂਮੀ ਜਿਹੀ ਚਮਕ ਉੱਭਰੀ। ਉਦਾਸ ਦੇ ਰੰਗ ਚ ਘੁਲ ਕੇ ਖੋ ਜਾਣ ਜਿੰਨੀ ਕੁ ਚਮਕ। ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਇਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਸ ਔਰਤ ਨੇ ਬੜੀ ਕਾਹਲ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ-ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ ਵੀਰਾ?' ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਵੀ ਜਿਹਲਮ ਵੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਹੈ। ਮੇਰੀ<noinclude> 144{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ }}</noinclude> aiccg7rry7gefpj7w0e0iz8wjsg08xk 250 50030 226731 139989 2026-07-18T13:03:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਜਿਹਲਮੀ ਬੋਲੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇ ਹੀ ਉਹਨੇ ਕੋਈ ਗੱਲ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ। {{gap}}ਪਟਿਆਲੇ ਤੋਂ। ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}'ਉੱਧਰ ਹੀ ਜੰਮਿਆ ਸੀ। ਜਾਂ ਏਧਰੋਂ ਦਾ ਹੈਂ ਕਿਤੋਂ ਦਾ? ਮੇਰੇ ਜਵਾਬ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। {{gap}}'ਜਨਮ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਏਧਰ ਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਭੈਣਾਂ। ਏਧਰ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ ਸਾਂ। ਉੱਜੜ ਕੇ ਓਧਰ ਗਿਆ ਹਾਂ। {{gap}}'ਏਧਰ ਕਿੱਥੋਂ ਦਾ?' {{gap}}'ਕਾਲਾ, ਜਿਹਲਮ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਹੈ।' {{gap}}'ਹੱਛਾ! ਕਾਲਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਤੇਰਾ?' ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨਾਲ ਦੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਉਦਾਸੀ ਉੱਡ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਚਿੱਟੀ ਨਿੱਘੀ ਧੁੱਪ ਵਾਂਗ ਮਹਿਕ ਉੱਠੀ ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਬੋਲੀ ਹੀ ਪਹਿਚਾਣ ਲਈ ਸੀ, ਵੀਰਾ।' ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਡ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। {{gap}}'ਤੂੰ ਏਧਰ ਕਿੱਥੋਂ ਦੀ ਹੈਂ ਭੈਣ?’ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਪਿਘਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। {{gap}}'ਕਾਲਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਿੰਡ ਹੈ।' ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣੱਤ ਉਭਰਨ ਲੱਗੀ। {{gap}}'ਤੂੰ ਵਿਆਹੀ ਹੋਵੇਂਗੀ ਉੱਥੇ?' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਜੰਮੀ ਸਾਂ ਕਾਲੇ ਪਿੰਡ। ਵਿਆਹੀ ਗਈ ਸਾਂ ਅਧਵਾਲ। ਮੇਰਾ ਖਾਵੰਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੱਪੜੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੁਲਕ ਦੀ ਵੰਡ ਵੇਲੇ ਉਧਰ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵਿਆਹੀ ਹੀ ਸਾਂ। ਦੋ ਵਾਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹੀ ਰਹੀ ਤੇ ਫਿਰ ਭਾਣਾ ਵਰਤ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਕਾਲੇ ਹੀ ਸਾਂ, ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਜੱਥਾਂ ਪੰਜਾ ਸਾਹਿਬ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੱਤਰ ਮੀਲ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਮਾਰ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਕੀਹ ਐ, ਕੋਈ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸੇ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇਂਗਾ ਵੀਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਮੋਢਾ ਝੰਜੋੜਿਆ। ਕੱਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੈਥੋਂ ਲੰਬੀ ਸੀ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}'ਕੀ ਨਾਂ ਸੀ?' ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ। {{gap}}'ਕਰਮ ਦੀਨ।' ਉਸ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਮਿੱਠੀ ਆਸ ਦੀ ਫੜਫੜਾਹਟ ਸੀ। {{gap}}'ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕਿਸ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਕਾਨ ਸੀ ਉਹਦੀ?' {{gap}}ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਕਹਿ ਰੋਸ਼ਨੀ ਸੀ।ਉਹ ਤੜਪ ਉੱਠਣ ਵਾਂਗ ਬੋਲੀ-ਹਾਲ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ।' ਹੁਣ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰ-ਗੰਭੀਰ ਅੱਖਾਂ ਮੇਰੇ ਬੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਗੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਜੋ ਕੁਝ ਬੋਲਾਂਗਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਜਾਗ ਉੱਠੇਗੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਕੌਣ ਕਰਮ ਦੀਨ, ਹਾਲ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਦੁਕਾਨ? ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਦਾ ਰੰਗ ਇਕਦਮ ਘੁਲ<noinclude> ਆਪਣੇ ਘੜੇ ਦਾ ਪਾਣੀ {{rh|||145}}</noinclude> i7zbhoxffqdg6x30lshp51jbhfz3j9o 250 50031 226732 139990 2026-07-18T13:03:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਗਿਆ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਭਾਰ ਬੈਠ ਗਈ ਤੇ ਪੁੜਪੜੀਆਂ 'ਤੇ ਹੱਥ ਧਰ ਲਏ। ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਹਟ ਕੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਘੱਟ ਅੰਦਰ ਲੰਘਾ ਕੇ ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਗੱਲ ਦਾ ਰੁਖ਼ ਬਦਲਿਆ। {{gap}}'ਕਾਲੇ ਵਿੱਚ, ਵੀਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਘਰ ਕਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਸੀ?' {{gap}}'ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ। ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਕੋਲ।' {{gap}}'ਹੱਛਾ-ਹੱਛਾ! ਹਾਂ, ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਘਰ ਹੈ, ਉਸ ਪਾਸੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਇੱਕ ਰਫ਼ਿਊਜੀ-ਟੱਬਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡਾ ਘਰ ਵੀ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਹੈ। ਮੈਂ ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ। {{gap}}'ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼, ਜਿਸ ਕੋਲ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਇੱਜੜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ?' {{gap}}'ਹਾਂ, ਓਹੀ ਵੀਰ। {{gap}}'ਤੂੰ ਸਦੀਕਾਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ?' {{gap}}'ਹਾਂ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਸਦੀਕਾਂ ਹਾਂ।' {{gap}}ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਤੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਏ। ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ ਮੈਂ ਦਰਸ਼ਨ ਹਾਂ। ਹੌਲਦਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜਿਹੜਾ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਇੱਕ ਤਾਇਆ ਵੀ ਸੀ, ਸੁਜਾਨ ਸਿੰਘ। ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦੀ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਟਾਲ ਸੀ। {{gap}}'ਤੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ।' ਸਦੀਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਾਲਜੇ ਨਾਲ ਘੁੱਟੇ ਤੇ ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੇ ਆਖਿਆ-'ਚੱਲ ਅੱਜ ਕਾਲੇ ਨੂੰ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਰਹਿ ਆ ਸਾਡੇ ਕੋਲ।' {{gap}}'ਓਥੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਸਦੀਕਾਂ। ਮੇਰੇ ਵੀਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਪਏ ਹੋਏ ਹਾਂ।' {{gap}}ਉਹ ਰੋਣ ਲੱਗੀ... {{gap}}ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਕਾਲਾ ਦਾ ਨਾਉਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਕੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਕੋਈ ਰਫ਼ਿਊਜੀ ਪਰਿਵਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਦੀਕਾਂ ਨਾਲ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਯਾਦਾਂ ਦੀ ਸਕਰੀਨ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਗੁਆਚ ਹੀ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਕੀ-ਕੀ ਸੋਚ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ-ਕੱਲ੍ਹ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੈਂ?' {{gap}}'ਹਾਂ, ਕੱਲ੍ਹ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਚੱਲਣਾ ਹੈ।' {{gap}}'ਮੈਂ ਅੱਜ ਕਾਲੇ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਕੱਲ੍ਹ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਘਰੋਂ ਆਪ ਰੋਟੀ ਪਕਾ ਕੇ ਲਿਆਵਾਂਗੀ। ਤੂੰ ਕਾਲੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਖਾਵੀਂ।' {{gap}}ਮੇਰਾ ਲੂੰ-ਲੂੰ 'ਹਾਂ ਕਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅੰਦਰ ਦੋਵੇਂ ਸਾਥੀ-ਸ਼ਾਇਰਾ ਕੋਲ ਮੈਂ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਅਸੀਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਜ਼ਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।<noinclude> 146{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> snyze01apa5kbwzzk1bd2c4icsstknm 250 50032 226733 139991 2026-07-18T13:03:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਸਦੀਕਾਂ ਰੋਟੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ਥੱਲੇ ਅਸੀਂ ਬੈਠ ਗਏ। ਚਾਰ ਡੱਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਟਿਫ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਲਿਆਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਆਦਤ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹਾਂ। ਵਿੱਚ ਦੀ ਸਦੀਕਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਵੀ-'ਪਾਣੀ ਪਾ ਦਿਆਂ?' ਪਰ ਮੈਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, 'ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਾਣੀ ਵੀ ਪੀ ਲਵਾਂਗਾ।' {{gap}}ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਉਹ ਸੰਵਾਰ-ਸੰਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖਵਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐਨੇ ਹੀ ਚਾਅ ਨਾਲ ਰੋਟੀ ਖਵਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਸਦੀਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਪਰੌਠੀਆਂ, ਆਲੂ-ਛੋਲਿਆ ਦੀ ਲਜ਼ੀਜ਼ ਸੁੱਕੀ ਸਬਜ਼ੀ, ਅੰਬ ਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਜ਼ਾਇਕੇਦਾਰ ਅਚਾਰ, ਅਣਘਾਲੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀ ਰਬੜੀ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਖੋਪਾ-ਦਾਖਾ ਪਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਖੀਰ, ਸਭ ਕਾਸੇ ਵਿਚੋਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹੀ ਸੁਆਦ ਆਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਮਾਂ ਵੇਲੇ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਦੁੱਗਣੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਜਿੱਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ-ਭੁੱਖਾ ਨਾ ਰਹੀਂ, ਵੀਰ ਵੇ।' {{gap}}ਮਾਂ ਦੀ ਆਦਤ ਸੀ, ਉਹ ਰੋਟੀ ਵੇਲੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਦਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ-ਆਪੇ ਲੈ-ਲੈ ਘੜੇ 'ਚੋਂ। ਮੈਂ ਵੀ ਘੋਲ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਸਾਂ, ਸਾਰੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਹੀ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ। ਸਾਰੀ ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸ਼ਾਇਦ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਘੜੇ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਬਾਂਹ ਪਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੜਵੀ ਭਰਦਾ ਤੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਂਦਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਡਕਾਰ ਆਉਂਦਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਸੁਆਦ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਆਦ ਰੋਟੀ ਮੁੜ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਦਿਨ... {{gap}}ਸਦੀਕਾਂ ਵੱਲ ਭਰਪੁਰ ਨਿਗਾਹਾਂ ਭਰ ਕੇ ਤੇ ਫਿਰ ਆਲਾ-ਦੁਆਲਾ ਭਾਂਪ ਕੇ ਮੈਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ, ਪਾਣੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ-'ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਤੂੰ ਕਾਲੇ ਦੀ ਲੈ ਆਈ, ਪਾਣੀ ਹੁਣ ਕਿੱਥੋਂ ਪੀਵਾਂ?' ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਡੋਲੂ ਦਾ ਢੱਕਣ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਸਟੀਲ ਦਾ ਗਲਾਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਪਾਣੀ ਵੀ ਉੱਥੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ ਵਾਲੀ ਖੂਹੀ ਦਾ ਹੈ। ਰੋਟੀ ਨਾਲ ਐਨਾ ਰੱਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਸਾਰਾ ਡੋਲੂ ਪੀ ਜਾਵਾਂ।<noinclude> ਆਪਣੇ ਘੜੇ ਦਾ ਪਾਣੀ {{rh|||147}}</noinclude> 3a0wg68ee8wl6hhvwx4fpm9uesclhyi 250 50033 226734 139993 2026-07-18T13:03:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{xx-larger|{{center|'''ਹੱਡੀਆਂ'''}}}} {{gap}}ਮੈਂਗਲ ਤੇ ਬਾਰੂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਬੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵੱਡੇ ਤੜਕੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਜਾਂਦੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰ ਕੇ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਮੰਜੇ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਪੈਂਦੇ, ਪਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਖੜੀ ਨੀਂਦ ਮੁੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਉਂਦੀ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਦੇਰ ਤੱਕ ਧੂਣੀ ਦੁਆਲੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਸੋਚਦੇ-ਖਾਸੀ ਰਾਤ ਲੰਘ ਕੇ ਪੈਣਗੇ ਤਾਂ ਤੁਕੜੇ ਸਦੇਹਾਂ ਜਾਗ ਨਹੀਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇਗੀ। ਪਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਘੰਟੇ ਹੀ ਮਜ਼ਾਂ ਸੌਂ ਸਕਦੇ। ਦੋਵਾਂ ਬੁੜ੍ਹਿਆਂ ਆਂ ਦਾ ਇਹੀ ਹਾਲ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੁੱਤਾਂ-ਪੋਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਹੀ ਕਬੀਲਦਾਰੀ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਕਈ ਵਰਿਆਂ ਤੋਂ ਛੱਡ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬੱਸ ਇੱਕੋ ਰਾਹ ਸੀ। ਉਹ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਖਰੂ-ਵਾਖਰੂ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਵੀਹੀ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਫਿਰਨ-ਤੁਰਨ ਲੱਗਦੇ ਤਾਂ ਉਹ ਖੇਸਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁੱਕਲਾਂ ਮਾਰ ਕੇ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਖੁੰਢਾਂ 'ਤੇ ਆ ਬੈਠਦੇ। ਖੰਘਦੇ-ਥੁੱਕਦੇ ਏਧਰ-ਓਧਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਦੇ। ਪੋਤੇ-ਪੋਤੀਆਂ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੜਵੀਆਂ ਫੜਾ ਜਾਂਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਆ ਕੇ ਬਹਿੰਦੇ ਤੇ ਇੱਕ-ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਰ ਜਾਂਦੇ। ਮੈਂਗਲ ਤੇ ਬਾਰੂ ਤਾਂ ਖਾਸੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਉੱਥੋਂ ਉੱਠਦੇ। {{gap}}ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਚਾਹ ਦੀਆਂ ਗੜਵੀਆਂ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰਕੇ ਅਜੇ ਬੈਠੇ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਘੀਚਰ ਕਾ ਮੁਕੰਦ ਚੁੱਪ ਕੀਤਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਮੁਰਦੇਹਾਣੀ ਛਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ-ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਓਪਰੀਆਂ-ਓਪਰੀਆਂ ਲੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਉਹ ਆਪ-ਮੁਹਾਰਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਇੱਕ ਹੋਰ ਭਾਣਾ ਸੁਣ ਲੌ ਹੁਣ। ਤੜਕੇ ਆਹ ਹੁਣੇ, ਉੱਠਿਆਈ ਆਂ ਮੈਂ, ਪਰਤਾਪ ਦੀ ਮਾਂ ਤਾਂ ਹਾਲੇ ਜਾਗੀ ਨੀਂ ਸੀ, ਵਿਹੜੇ 'ਚ ਪੰਪ ਦੇ ਫ਼ਰਸ਼ 'ਤੇ ਹੱਡੀ ਡਿੱਗੀ ਪਈ। ਬੰਦੇ ਦੀ ਹੱਡੀ ਐ। ਜਮਾਂ ਤਾਜ਼ੀ। ਮਾਸ ਵੀ ਹੈਗਾ ਨਾਲ ਇਹਦੇ।' {{gap}}'ਹੱਡੀ? ਬੰਦੇ ਦੀ ਹੱਡੀ?' ਮੈਂਗਲ ਚੌਕ ਪਿਆ। {{gap}}'ਹਾਂ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਬੰਦੇ ਦੀ। {{gap}}'ਕਿੱਥੇ ਐ?' ਬਾਰੂ ਵੀ ਹੈਰਾਨ। {{gap}}'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਐ।<noinclude> 148{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> a44thg1jt2i90lylfmoy1wq2m3bnaoe 250 50034 226735 139994 2026-07-18T13:04:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੱਖੀ ਐ ਆਪਣੇ ਕੋਲ? ਸਿੱਟ ਕਿਉਂ ਨੀਂ ਦਿੰਦਾ ਬਾਹਰ ਰੂੜੀ 'ਤੇ? ਕੋਈ ਕਾਂ-ਕੱਤਾ ਡੇਗ ਗਿਆ ਹੋਣੈ।' ਮੈਂਗਲ ਨੇ ਇੱਕੋ ਸਾਹ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਦਿੱਤੀਆਂ। {{gap}}ਮੈਂ ਤਾਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਇਹਨੂੰ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਐ ਐਸ ਵੇਲੇ।' ਮੁਕੰਦ ਨੇ ਖੇਸ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੈਰਾਂ-ਭਾਰ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਗੋਡਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼। 'ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ ਫਿਰ ਇਹ ਦਾ? ਐਵੇਂ ਕਾਹਨੂੰ ਮੁਰਦਾਰ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦੈ? ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਰੂ ਨੇ ਉਹਦੀ ਝੋਲੀ ਵੱਲ ਬੜੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ। {{gap}}'ਕਿਉਂ, ਹੋ ਸਕਦੈ ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਰਤਾਪ ਦੀ ਹੱਡੀ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਉਹਦੀਆਂ ਓਪਰੀਆਂ ਓਪਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਸਿੰਮ ਆਇਆ। {{gap}}ਦੋਵੇਂ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਉਹਦੇ 'ਤੇ ਤਰਸ ਆਇਆ ਪਰ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹੱਡੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪ ਵੀ ਭੈਅ ਭੀਤ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਮੈਂਗਲ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਆਈਆਂ। ਅਖੇ-ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਊ ਦੀ ਪੂਛ, ਗਊ ਦੇ ਸਿੰਗ, ਗਊ ਦੇ ਕੰਨ...ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੁਣ ਬੰਦੇ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲੀ ਕਹਾਣੀ ਕੀ ਬਣੀ ਇਹ?' {{gap}}ਬਾਰੂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਖਿਸਕ ਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਉਹਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਦੀ ਝੋਲੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਣ ਲੱਗਿਆ, ਪਰ ਮੁਕੰਦ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ। ਬੁੜਬੁੜ ਕਰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਤੁਰਦਾ ਹੋਇਆ। {{gap}}'ਇਹ ਕੀ ਕਹਾਣੀ ਹੋਈ ਮੈਂਗਲਾ?' {{gap}}'ਬਾਰੂ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਆਪ ਅਕਲ 'ਚ ਨ੍ਹੀਂਂ ਔਂਦੀ ਇਹ ਗੱਲ। ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਉਹਦੇ ਮੁੰਡੇ ਪਰਤਾਪ ਦੀ ਗੱਲ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। {{gap}}ਮੈਂਗਲ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ-ਇੱ ਮੰਡਾ ਸੀ, ਜਾਰ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਧੀ, ਨਾ ਪੱਤ। ਇਹ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਜੀਅ ਪੰਜਾਹ-ਪਚਵੰਜਾ ਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਓਹੀ ਇੱਕ ਸਹਾਰਾ ਸੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਾਂ। ਕਿਹੜੇ, ਕਸੂਤੇ ਰਾਹ ਪੈ ਗਿਆ। ਜਾਨ ਗੁਆ ਲਈ।' {{gap}}'ਸੂਤ ਜਾਂ ਕਸੂਤ, ਇਹ ਤਾਂ ਭਾਈ ਉਹਦਾ ਮਨੂਆ ਸੀ। ਸੂਤ ਸਮਝ ਕੇ ਈ ਤੁਰਿਆ ਹੋਉ ਉਹ ਏਸ ਰਾਹ 'ਤੇ। ਬਾਰੂ ਨੇ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਲਿਆ। {{gap}}'ਗੱਲ ਤਾਂ ਠੀਕ ਐ ਤੇਰੀ। ਸੂਤ-ਕਸੂਤ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਿਆ ਹੀ ਹੋਊ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੌਣ ਧਰਦੈ ਭਾਈ, ਜਾਨ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ। {{gap}}'ਓਦਣ ਖਬਾਰ 'ਚ ਸੁਣਿਆ ਨ੍ਹੀਂ ਸੀ ਤੂੰ, ਸੂਬੇਦਾਰ ਨੇ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਸੁਣਾਇਐ, ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ?' ਬਾਰੂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਿਆ-ਬਈ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਥੋੜੀਆਂ। ਕਿੱਲਾ ਕਿੱਲਾ, ਦੋ-ਦੋ ਕਿੱਲੇ ਈ ਐ, ਬਹੁਤੇ ਘਰਾਂ ਕੋਲੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੰਡੇ ਚੌਦਾ-ਚੌਦਾ, ਸੌਲਾਂ ਸੌਲਾਂ ਜਮਾਤਾਂ ਪੜ੍ਹੀ ਫਿਰਦੇ ਐ। ਗੱਡਾ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਭਰ ਕੇ ਲਿਜਾਵੇ ਕੋਈ, ਫੇਰ ਮਿਲਦੀ ਐ ਨੌਕਰੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਇਹੀ ਮੁੰਡੇ ਨਕਸਲਵਾੜੀ ਬਣੇ, ਹੁਣ ਫੇਰ ਏਧਰ ਹੋ ਗਏ। ਕਿੱਧਰ ਜਾਣ? ਤੱਤਾ ਲਹੂ ਐ, ਕੰਮ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿਓ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਖਰਾਬੀ ਕਰੂ। ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ਨਾ ਪਾਇਆ। ਇਹ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰਦੇ?' ਧਰਮ ਦੀ ਬੁੱਕਲ 'ਚ ਵੜੇ ਹਾਨੀਸਾਰ ਨੂੰ।'<noinclude> ਹੱਡੀਆਂ {{rh|||149}}</noinclude> 270993wa92etxjeupmqjgp5ikfvuts8 250 50035 226736 140024 2026-07-18T13:04:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}'ਆਹੋ, ਪਹਿਲਾਂ-ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਈ ਸਮਝਦੀ ਰਹੀ। ਬਈ, ਅਲਮਸਤ ਵਹਿੜਕੇ ਨੇ, ਖੌਰੂ ਪਾ-ਪਾ ਥੱਕ ਗਏ ਤਾਂ ਆਪੇ ਨਿੱਸਲ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਣਗੇ।' ਮੈਂਗਲ ਨੇ ਉਹਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰਿਆ। {{gap}}'ਫੇਰ ਤਾਂ ਬਈ ਜਦੋਂ ਵਿਗੜ ਗਈ ਕਹਾਣੀ, ਫੇਰ ਕਦ ਸੂਤ ਦੀ ਐ। ਦਿੱਲੀ ਸਰਕਾਰ ਨਰੰਗੇ ਦੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਈ। ਓਹੀ ਫਰੰਗੀ ਆਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ। ਹੁਣ ਦੇਖ ਫੇਰ, ਕਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਗੱਲ। {{gap}}ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਉਹ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਮੁਕੰਦ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਖੇਸ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਪਿਛਾਂਹ ਵੱਲ ਕੀਤੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਤੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਨ।ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਦੀ ਚੁੱਪ ਕੀਤਾ ਹੀ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਇਸ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਝਾਕਿਆ ਵੀ ਨਾ। ਮੈਂਗਲ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਹਾਕ ਮਾਰ ਲਈ-'ਮੁਕੰਦ ਸਿਆਂ, ਹੱਡੀ ਤੇਰੀ?' {{gap}}ਉਹ ਪਿਛਾਂਹ ਵੱਲ ਗਰਦਨ ਭੰਵਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ-ਖੂਹ 'ਚ।' ਉਹਦਾ ਭਰੜਾਇਆ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਖੂਹ ਦੇ ਨਾਉਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਭੈਅ ਭੀਤ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਚੌਥੇ-ਪੰਜਵੇਂ ਦਿਨ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਿੱਤ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ ਕਿ ਸਦੇਹਾਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁਕੰਦ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਖਾਲੀ ਟੋਕਰਾ ਸੀ। ਖੇਸ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਮਾਰੀ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਹੱਥ ਉਹਨੇ ਟੋਕਰੇ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਢਾਕ 'ਤੇ, ਕੂਹਣੀ ਖੇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ-ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕੰਦ ਬਾਰੇ ਤਰ੍ਹਾਂ-ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਉੱਡ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ। ਮੁਕੰਦ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਮੁੱਕੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ ਹੁਣ ਉਹਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਪੈ ਗਿਆ। ਗਵਾਂਢੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਸੀ ਕਿ ਮੁਕੰਦ ਆਪਣੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਸਮਝੀ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵੱਢਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੋਰੀਓਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਓਸ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਬਿਰਤੀ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਾ ਸਲਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤ ਪੂਰਨ ਭਗਤ ਦੇ ਹੱਥ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹਦੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਸਨ, ਏਦਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਹਦੇ ਪੁੱਤ ਪਰਤਾਪ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਖੂਹ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਆਉਣਗੀਆਂ ਤੇ ਉਹ ਸਾਬਤ-ਸਬੂਤ ਘਰ ਪਰਤ ਆਵੇਗਾ। {{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਉਹ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾਕ ਹੀ ਤਾਂ ਸੀ। ਉਹ ਅਬਾ-ਤਬਾ ਬੋਲਦਾ। ਗੰਭੀਰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਰੋਹਲਾ ਰੰਗ ਬੈਠ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਦਰਦ ਗਵਾਂਢੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਹਿਮ ਬਣ ਕੇ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਜਾਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਬੋਲਿਆ-ਅੱਜ ਤਾਂ ਟੋਕਰਾ ਭਰਿਆ ਸੁੱਟ ਕੇ ਆਇਆਂ ਖੂਹ ਚ। {{gap}}'ਇਹਨੂੰ ਹੁਣ ਸਮਝਾਈਏ ਵੀ ਤਾਂ ਕੀ? ਪੁੱਤ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਮੁੜਦਾ ਤਾਂ ਹੈਂ ਨੀਂ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਵਾਖਰੂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਬੱਸ।ਦਮਾਕ ਹਿਲਾਈ ਫਿਰਦੈ।' ਮੈਂਗਲ ਨੇ ਉਹਦਾ ਝੋਰਾ ਕੀਤਾ।<noinclude> 150{{rh|||ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ}}</noinclude> 4xdjkm9yyhzygzxbx3ip48fntjdy5cl 250 50036 226737 140025 2026-07-18T13:04:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਬਾਰੂ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਮੈਂਗਲ ਪਰਤਾਪ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਜਿਹੜੀ ਸੁਣੀ ਸੀ ਨਾ ਆਪਾਂ ਰੇੜੀਏ ਤੇ ਓਸ ਦਿਨ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਓਹੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਹੁਣ ਹੋਰ ਔਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਕੀ ਸਭ ਨਾਲ ਐਂ ਈ ਹੁੰਦੈ, ਜਾਰ?' {{gap}}ਕਿਵੇਂ, ਕਿਹੜੀ ਖ਼ਬਰ?' ਮੈਂਗਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਸੀ। 'ਅਖੇ, ਸਕੂਟਰ 'ਤੇ ਦੋ ਬੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੀ। ਸ਼ੱਕ ਪੈਣ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ। ਅੱਗੋਂ ਸਕੂਟਰ ਆਲਿਆਂ ਨੇ ਫੈਰ ਕਰ 'ਤਾ। ਜਵਾਬ 'ਚ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ। ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਦੂਜਾ ਭੱਜਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਰੇ ਅਗਵਾੜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਮੁਕੰਦ ਸਵੇਰੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੋਕਰਾ ਲੈ ਕੇ ਵਿੱਢੇ ਖੂਹ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟੋਕਰਾ ਚਾਦਰੇ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੇਸ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਮਾਰੀ ਹੋਈ। ਇੱਕ ਹੱਥ ਟੋਕਰੇ ਨੂੰ ਤੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਢਾਕ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਕੂਹਣੀ ਖੇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੀ ਦਿੱਸਦੀ। {{gap}}ਹੁਣ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੁਕੰਦ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਦੇ ਭਿਜਵਾਏ ਸਨ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਖੇਤਾਂ ਦੀਆਂ ਝੂੰਬੀਆਂ ਵੀ ਅਗਵਾੜ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਛਾਣ ਮਾਰੀਆਂ। ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਮੈਂਗਲ ਤੇ ਬਾਰੂ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਅਗਵਾੜ ਦੇ ਦਸ-ਬਾਰਾਂ ਬੰਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆ ਖੜ੍ਹੇ। ਸਭ ਮੁਕੰਦ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਖ਼ੀਰ ਮੈਂਗਲ ਬੋਲਿਆ-ਬਾਰਾ ਸਿਆਂ, ਆਪਾਂ ਖੂਹ ਨਾ ਦੇਖੀਏ ਜਾ ਕੇ?' {{gap}}'ਮੁਕੰਦ ਮੂਜਬ ਖੂਹ ਤਾਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੋਊ ਹੁਣ ਤਾਈਂ। ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਹੈ ਨੀਂ ਸੀ ਉਹ ਦੇ 'ਚ। ਪੁਰਾਣਾ ਖੂਹ ਐ, ਸਦੀਆਂ ਦਾ। ਕਿਰਪੇ ਬਾਣੀਏ ਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਹੱਥੀਂ ਲੱਗਿਆ ਸੀ ਏਹ ਬਾਰੂ ਖੂਹ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। {{gap}}ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਜਗਿਆਸਾ ਖੂਹ ਤੇ ਜਾ ਟਿਕੀ। {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਮੈਂਗਲ ਤੇ ਬਾਰੂ ਬੁੜ੍ਹਾ, ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਅਗਵਾੜ ਦੇ ਬੰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਵੀ ਜੁੜਦੇ ਗਏ। ਵਿੱਢੇ ਖੂਹ ਦੇ ਚੌਂਤਰੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਭ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਅੰਨ੍ਹੇ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਹੱਡੀ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਉਂ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੂਰ ਸਾਰੇ ਖੂਹ ਦੇ ਥੱਲੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਕਾਲਾ ਅਕਾਰ ਜਿਹਾ ਪਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਅਗਵਾੜ ਦੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਗਵਾੜ ਦੇ ਹੀ ਬਦਲੇ ਝਿਉਰ ਨੂੰ ਲਾਸ ਵਗ੍ਹਾ ਕੇ ਥੱਲੇ ਉਤਾਰਿਆ। ਖੂਹ ਥੱਲਿਓਂ ਬਚਨੇ ਦੀ ਗੂੰਜਵੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ, ਖੂਹ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਪਾੜਦੀ ਹੋਈ-ਮੁਕੰਦ ਐ .... ਮਰਿਆ ਪਿਐ ... ♥<noinclude> ਹੱਡੀਆਂ{{rh|||151}}</noinclude> nll5jh108zcrnnhjl662hxb12avh6sg 250 52297 226806 137450 2026-07-18T13:18:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|4em}} {{gap}}* ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਓਸੇ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਹਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਅਨੁਭਵ ਹੋਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਬਾਪ ਹਲਵਾਹਕ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ। ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਕੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਖੇਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਿਸਾਨ-ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਬਚਪਨ ਬੀਤਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਖੇਡਿਆ-ਪਲਿਆ, ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਕੋਈ ਚੁਤਾਲੀ-ਪੰਤਾਲੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜੱਟ-ਕਿਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਿਚਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਤੋਂ ਮਾਨਸਾ-ਬਠਿੰਡਾ ਵੱਲ ਸਾਡੀਆਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀਆਂ ਸਨ, ਆਉਣ-ਜਾਣ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲੀ-ਪੰਜਾਹ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਤੋਰਾ-ਫੇਰਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਲ਼ੀ-ਪੰਜਾਬ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਮਿੱਟੀ-ਪਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਤੇ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਆਬੋ-ਹਵਾ ਹੈ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹੈ। ਮੇਰੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਕੱਚਾ ਮਸਾਲਾ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਧਰੇ ਜਾ ਕੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਾਂਗਾ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਕਲਮ ਭਟਕ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਪਣੇ ਚਹੇਤੇ ਨਾਵਲਕਾਰ ਥਾਮਸ ਹਾਰਡੀ ਦਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ ਦੇਖਣ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਮਿਲੀ ਕਿ ਹਾਡਰੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੋਚਦਾ-ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਨਾਵਲਾਂ ਦੇ ਘਟਨਾ-ਸਥਲ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੇਤਰ ਦਾ ਨਾਂ ਉਹਨੇ ਵੈਸੈਕਸ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਵੈਸੈਕਸ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਧੌਲਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਾਨਸਾ-ਬਠਿੰਡਾ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਇਹ ਚਾਲ੍ਹੀ-ਪੰਜਾਹ ਪਿੰਡ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਤੱਥ ਨਾਲ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਬਿਹਤਰੀਨ ਸਾਹਿਤ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗਲਪ-ਸਾਹਿਤ ਪਿੰਡਾਂ ਬਾਰੇ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। {{right|'''ਮਲ੍ਹੇ ਝਾੜੀਆਂ (ਸੈ-ਜੀਵਨੀ) ਵਿੱਚੋਂ'''}}<noinclude>{{rh|||7}}</noinclude> srcmh6jipu3i90c169zvyei9eau208i 250 52402 226800 137444 2026-07-18T13:17:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|3em}} {{center|<poem>{{x-larger|'''ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ'''}} {{x-larger|'''ਦੀਆਂ'''}} {{x-larger|'''ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ'''}} '''(ਭਾਗ ਪੰਜਵਾਂ)'''</poem>}}<noinclude>{{rh|||ਟਾਈਟਲ}}</noinclude> jf8bft2tuy3immlljoavnylcudqm0m3 250 52403 226801 137445 2026-07-18T13:17:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|20em}} '''ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ''' {{rule|10em}} *ਕੋਠੇ ਖੜਕ ਸਿੰਘ *ਕੱਖਾਂ ਕਾਨਿਆਂ ਦੇ ਪਲ *ਜਮੀਨਾਂ ਵਾਲੇ *ਬਸ ਹੋਰ ਨਹੀਂ *ਦੁੱਲੇ ਦੀ ਢਾਬ *ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਰੁੱਖ *ਸੁਗੰਧਾਂ ਜਿਹੇ ਲੋਕ *ਤੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਆ ਸਦੀਕ *ਪਰਤਾਪੀ *ਕੈਦਣ *ਕਿੱਲੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਆਦਮੀ *ਗੇਲੋ *ਭੀਮਾ *ਮਲ੍ਹੇ ਝਾੜੀਆਂ *ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਅਤੀਤ *ਸੁਲਗਦੀ ਰਾਤ *ਜਿਨ ਸਿਰ ਸੋਹਣਿ ਪੱਟੀਆਂ *ਕਣਕਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ *ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਿੱਟੀ *ਮੋਏ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖਤ<noinclude>{{rh|||ਕੋਲੋਫੋਨ}}</noinclude> 92o2qjkjryp1xomakt3q8lnuu8xzl8p 250 52404 226802 137446 2026-07-18T13:17:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|<poem>{{xx-larger|'''ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ'''}} {{xx-larger|'''ਦੀਆਂ''' }} {{xx-larger|'''ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ'''}} '''(ਭਾਗ ਪੰਜਵਾਂ)''' {{dhr|8em}} '''ਸੰਗ੍ਰਿਹ ਕਰਤਾ : ਕਰਾਂਤੀ ਪਾਲ'''</poem>}}<noinclude>{{rh|||ਟਾਈਟਲ}}</noinclude> 2x4pmwwxpbq44k5po22vla4i4i50s73 250 52405 226803 137447 2026-07-18T13:17:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|<poem>'''Ram Sarup Anakhi Dian Sarian Kahanian''' '''(Part-5)''' '''Editing by : Krantipal''' </poem>}}<noinclude>{{rh|||ਅੱਧਾ ਟਾਈਟਲ}}</noinclude> tl01eibw30gouh5y7ze70eovm8lx33g 250 52406 226804 137448 2026-07-18T13:17:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}} {{center|<poem>{{center|*}} '''ਸਮਰਪਣ''' ਛੋਟੋ ਵੀਰ ਰਾਜਾ ਦਬੜ੍ਹੀਖਾਨੇ ਦੇ ਨਾਂ {{center|*}}</poem>}}<noinclude>{{rh|||ਸਮਰਪਣ}}</noinclude> f18pz2mh6njgyk51ba1caaf59ma4cc6 250 52407 226805 137449 2026-07-18T13:18:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਰਾਮ_ਸਰੂਪ_ਅਣਖੀ_ਦੀਆਂ_ਸਾਰੀਆਂ_ਕਹਾਣੀਆਂ_ਭਾਗ_-5.pdf |Page = 6 |bSize = 389 |cWidth = 381 |cHeight = 599 |oTop = 3 |oLeft = 2 |Location = center |Description = }}<noinclude>{{rh|||ਤਸਵੀਰ}}</noinclude> du2anq3cwokn3ojhyscg6733iflztsb 250 52408 226807 137451 2026-07-18T13:18:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|5em}} {{gap}}*ਬਾਪੂ ਦੀਆਂ ਰਚੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ। {{gap}}ਇਤਫ਼ਾਕ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਗਏ। ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੇ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੰਵਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਚਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਫਲਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਘਟਨਾ/ਪਾਤਰ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਨੇ... {{gap}}ਚਲੋ ਖੈਰ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਸੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਪੂ ਕਥਾਕਾਰ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਕਹਿਣੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ/ਨਾਵਲ ਲਿਖੇ, ਪਰ ਕਥਾਰਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ-ਸੰਗ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ’ਚ ਮਕਬੂਲ ਬਾਪੂ, ਨਾਵਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ। ਨਾਵਲਗਿਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲਾਈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਨਾਵਲ, ਉਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾਵਲ ਲਿਖਣ ਦਾ ਰਾਹ ਕਿਉਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਬਾਪੂ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਪੂ ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਕਥਾਕਾਰ ਸੀ। ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤਾਂ ਅੰਦਰੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਨਿੱਕਲਦੀ ਹੈ, "ਵਾਹ ਬਾਪੂ ਕਮਾਲ ਕਰਤੀ।" {{gap}}ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਿਖੇਰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਰੰਗ ਸਮੇਂ ਦੀ ਧੂੜ 'ਚ ਫਿੱਕੇ ਪੈ ਗਏ। {{gap}}ਐਨੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਸਰਲਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਬਣੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅਣਖੀ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ .. {{rh|4 ਮਾਰਚ, 2018||-ਕਰਾਂਤੀ ਪਾਲ}}<noinclude>{{rh|||8}}</noinclude> sg95iukfzwdl8j2f30q0uwckwzdpm3q 250 53533 226665 225023 2026-07-18T12:03:48Z Jagdish Papra 2490 226665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪੰਚਮੋ ਤੰਤ੍ਰ|੨੬੯}}</noinclude> <poem>ਰੋਗੀ ਹੋ ਰਸ ਕੋ ਤਜੇ ਜੋ ਜੀਵਨ ਚਹਿ ਨੀਤ॥੫੨॥</poem> {{gap}}ਦੂਜੇ ਏਹ ਰਾਗ ਬੀ ਕੁਝ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਸੰਖ ਦੀ ਅਵਾਜ ਵਾਂਙੂ ਦੂਰੋਂ ਸੁਨੀਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤ ਦੇ ਰਾਖੇ ਬੀ ਹਨ ਨਾਂ ਜਾਨੀਏ ਜੋ ਓਹ ਤੇਰੀ ਅਵਾਜ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ ਅਥਵਾ ਮਾਰਨ॥ ਇਸ ਲਈ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਹੋ ਕੇ ਖਖੜੀਆਂ ਖਾਂਦਾ ਰਹੁ ਰਾਗ ਰੰਗ ਨਾ ਕਰ ਇਹ ਸੁਨ ਕੇ ਗਧੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਰਾਗ ਦੀ ਸਾਰ ਕੀ ਜਾਨੇਂ ਇਸ ਲਈ ਐਉਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ ਯਥਾ:− <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਸਰਦ ਰਿਤੂ ਤਮ ਦੂਰ ਭੇ ਨਿਜ ਪਿਆਰੀ ਕੇ ਤੀਰ॥ ਧੰਨ ਪੁਰਖ ਜੇ ਸੁਨਤ ਹੈਂ ਗੀਤਨ ਕੀ ਧੁਨ ਬੀਰ॥੫੩॥</poem> {{gap}}ਇਹ ਸੁਨ ਗਿੱਦੜ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੇ ਮਾਮੇਂ ਤੂੰ ਰਾਗ ਨੂੰ ਜਾਨਦਾ ਨਹੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਂ ਬਾਂ ਕਰੇਂਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਨਾ ਪਰੋਜਨ ਕਿਉਂ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਗਧਾ ਬੋਲਿਆ ਜਾ ਮੂਰਖ ਕਿਆ ਮੈਂ ਗੀਤ ਨਹੀਂ ਜਾਨਦਾ ਉਸ ਦੇ ਭੇਦ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਸੁਨ ਯਥਾ:− <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਗ੍ਾਮ ਤੀਨ ਅਰ ਸਾਤ ਸੁਰ ਮੂਰਛਨ ਹੈ ਇੱਕੀਸ॥ ਤੀਨ ਤੀਨ ਲੈ ਮਾਤਰਾ ਤਾਲ ਉਨੰਜਾ ਦੀਸ॥੫੪॥ ਯਦੀ ਮਕਾਨ ਸੁ ਤੀਨ ਹੈਂ ਖਟ ਮੁਖ ਨੌ ਰਸ ਜਾਨ। ਛੱਤੀ ਜਾਨੇ ਰਾਗ ਸਬ ਚਾਲਿਸ ਭਾਵ ਪਛਾਨ॥੫੫॥ ਅਹੇ ਪਚਾਸੀ ਸੌ ਸਹਿਤ ਰਾਗੋਂ ਕੇ ਅੰਗ ਬੀਰ॥ ਭਰਤ ਮੁਨਿ ਭਾਖਨ ਕੀਏ ਰਾਗ ਗ੍ਰੰਥ ਮੇਂ ਧੀਰ॥੫੬॥ਪੁਨਾ॥ਕੁੰਡਲੀਆ ਛੰਦ। ਗਾਇਨ ਬਿਨ ਸੰਸਾਰ ਮੇਂ ਦੇਵਨ ਕੌ ਪ੍ਰਿਯ ਨਾਂਹਿ। ਤਪ ਏ ਰਾਵਨ ਸ਼ੂਕਿਓ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਭੇ ਨਾਂਹਿ॥ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਭੇ ਨਾਂਹਿ ਭਏ ਤਿਨ ਰਾਗ ਸੂ ਕੀਨਾ। ਤਾ ਸੁਨ ਭੋ ਸ਼ਿਵ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਸੁਨੋ ਮਮ ਬਚਨ ਪ੍ਰਬੀਨਾ॥ ਕਹਿ ਸ਼ਿਵਨਾਥ ਪੁਕਾਰ ਜਗਤ ਮੇਂ ਅਵਰ ਨਾ ਭਾਇਨ। ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਨੇ ਕੇ ਹੇਤ ਅਹੋ ਇਕ ਵਿਦਯਾ ਗਾਇਨ॥੫੭</poem> {{gap}}ਸੋ ਹੇ ਭਨੇਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰਾਗ ਵਿੱਦ੍ਯਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਨ ਕੇ ਕਿਉਂ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈਂ॥ ਗਿੱਦੜ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਹੇ ਮਾਮੇ ਜੇਕਰ ਏਹੋ ਬਾਤ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਾੜੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜੋ ਕੇ ਰਾਖਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਖਦਾ ਹਾਂ ਤੂੰ ਆਪ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾ। ਜਦ ਖੋਤੇ ਨੇ<noinclude></noinclude> kuqjg120cle8dyry3lldi5ckycn28dq 250 53534 227302 225024 2026-07-19T09:16:16Z Jagdish Papra 2490 227302 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh|੨੭੦|ਪੰਚ ਤੰਤ੍ਰ|}}</noinclude>ਰਾਗ ਛੇੜਿਆ ਤਾਂ ਰਾਖੇ ਬੜੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸਦੇ ਦੌੜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਜੋ ਗਧੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਮਾਰਿਆ ਜੋ ਮਾਰ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਜਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਰਾਖਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਉਖਲ ਛੇਕ ਵਾਲਾ ਉਸ ਗਧੇ ਦੇ ਗਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਆਪ ਸੌਂ ਰਹੇ ਅਤੇ ਗਧਾ ਆਪਨੀ ਜਾਤ ਦੇ ਸੁਭਾਉ ਕਰਕੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਉਠ ਖੜੋਤਾ। ਇਸ ਪਰ ਅਖਿਆ ਬੀ ਹੈ:− <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਸ੍ਵਾਨ ਅਸ਼੍ਵ ਅਰ ਗਧੇ ਕੋ ਏਕ ਮਹੂਰਤ ਬਾਦ॥ ਚੋਟ ਪੀੜ ਨਹਿ ਰਹਿਤ ਹੈ ਬਾਤ ਰਾਖਿਯੋ ਯਾਦ॥੫੮॥</poem> {{gap}}ਤਾਂ ਖੋਤਾ ਉਸ ਉਖਲੀ ਦੇ ਸਮੇਤ ਵਾੜ ਟੱਪ ਕੇ ਨੱਸ ਗਿਆ ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਵਿਖੇ ਅੱਗੇ ਗਿੱਦੜ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਖੋਤੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਹੱਸ ਕੇ ਇਹ ਕਿਹਾ:− <poem>ਦੋਹਰਾ॥ਹੇ ਮਾਤੁਲ ਮਮ ਬਦਨ ਤਜ ਸੁੰਦਰ ਗਾਇਨ ਕੀਨ॥ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਬਾਂਧੀ ਮਨੀਗਲ ਮੇਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਬੀਨ॥੫੯॥</poem> {{gap}}ਸੋ ਆਪ ਮੇਰੇ ਹਟਾਏ ਬੀ ਨਹੀਂ ਹਟੇ ਸੇ ਸੋ ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗੋ॥ ਇਸ ਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਬੋਲਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ:− <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਜਾਂ ਕੋ ਨਿਜ ਬੁਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਤ੍ ਬਚਨ ਨਹਿ ਭਾਤ॥ ਮੰਥਰ ਕੋਲਕ ਕੀ ਤਰਹਿ ਅਪਨੋ ਨਾਸ ਕਰਾਤ॥੬੦॥</poem> ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਪੁੱਛਯਾ ਏਹ ਬਾਤ ਕਿਵੇਂ ਹੀਂ ਹੈ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਸੁਨ:− {{gap}}੮ ਕਥਾ॥ ਕਿਸੇ ਜਗਾਂ ਪੁਰ ਮੰਬਰਕ ਨਾਮੀ ਜੁਲਾਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਬੁਨਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਾਠ ਦੇ ਸਾਧਨ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤਦ ਓਹ ਕੁਹਾੜਾ ਲੈਕੇ ਬਨ ਵਿਖੇ ਲਕੜ ਲੈਨ ਲਈ ਗਿਆ ਉਸਨੇ ਬਨ ਵਿਖੇ ਢੂੰਡ ਭਾਲ ਸਮੁਦ੍ ਜਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਰ ਟਾਹਲੀ ਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਜੋ ਇਸਦਾ ਕਾਠ ਬਹੁਤ ਹੈ ਇਸ ਦੇ ਕੱਟਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪੱਟ ਬੁਨਨ ਦੀਆਂ ਘੁਮਾਲਾਂ ਬਨ ਜਾਨਗੀਆਂ। ਇਹ ਬਿਚਾਰ ਕੇ ਕੱਟਨ ਲਈ ਕੁਹਾੜਾ ਚਲਾਯਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਇੱਕ ਯੱਖ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਹੇ ਜੁਲਾਹੇ ਏਹ ਰੁੱਖ ਮੇਰੇ ਨਿਵਾਸ ਦੀ ਜਗਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਅ ਕਰ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ<noinclude></noinclude> 8x9dv4lq73ngjtt0j21svrn6dsoqxlk 250 53535 227305 225025 2026-07-19T10:06:27Z Jagdish Papra 2490 227305 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਪੰਚਮੋ ਤੰਤ੍ਰ |੨੭੧}}</noinclude>ਇਸ ਦੇ ਉਪਰ ਸਮੁਦ੍ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਕੇ ਅਤੇ ਹਵਾ ਤੇ ਵਰਖਾ ਦਾ ਬਚਾ ਕਰਕੇ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਬਾਤ ਸੁਨ ਕੇ ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਾਈ ਤੂੰ ਤਾਂ ਠੀਕ ਆਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲਕੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰਾ ਟੱਬਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਖੇ ਲੱਕੜ ਬਹੁਤ ਹੈ ਸੋ ਤੂੰ ਕਿਧਰੇ ਹੋਰ ਦਰ ਚਲਿਆ ਜਾਹ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਕੱਟਾਂਗਾ! ਇਹ ਸੁਣ ਯੱਖ ਬੋਲਿਆ ਮੈਂ ਖੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਯਾ ਹਾਂ ਜੋ ਚਾਹੇਂ ਸੋ ਮੰਗ ਲੈ ਪਰ ਇਸ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਹ। ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੇਕਰ ਏਹ ਬਾਤ ਠੀਕ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਘਰ ਜਾਕੇ ਆਪਨੇ ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਤੀਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਆਵਾਂ ਤਦ ਜੋ ਮੰਗਾਂਗਾ ਜੋ ਦੇਵੀਂ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਯੱਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰਤਿਗਯਾ ਕਰਕੇ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਜੁਲਾਹਾ ਘਰ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਜਦ ਓਹ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮੁੱਢ ਆਯਾ ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਮਿਤ੍ਰ ਨਾਈ ਮਿਲ ਪਿਆ ਉਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਯੱਖ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਨਾਯਾ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੂੰ ਦੱਸ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਕੀ ਮੰਗ ਲਵਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲਈ ਆਯਾ ਹਾਂ ਨਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ ਤੂੰ ਰਾਜ ਮੰਗ ਜੋ ਤੂੰ ਰਾਜਾ ਬਨੇ ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵਜ਼ੀਰ ਬਨਾ ਕਿਉਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਬੀ ਸੁਖ ਲਵਾਂਗੇ ਇਸ ਪਰ ਕਿਹਾ ਬੀ ਹੈ॥ ਯਥਾ:− <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਦਾਨ ਕਰਤ ਨ੍ਰਿਪ ਜਗਤ ਮੇਂ ਜਸ ਪਾਵਤ ਹੈ ਮੀਤ॥ ਪੁਨਾ ਸਵਰਗ ਮੇ ਜਾਇ ਕਰ ਦੇਵਨ ਢਿਗ ਰਹ ਨੀਤ॥੬੧॥</poem> {{gap}}ਏਹ ਸੁਨ ਜੁਲਾਹੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਏਹ ਬਾਤ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ ਪਰ ਤਦ ਬੀ ਆਪਣੀ ਤੀਮੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲਵਾਂ ਓਹ ਬੋਲਿਆ ਏਹ ਬਾਤ ਅਜੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਵੀਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਸ਼ਾਸਤ ਤੋਂ ਵਿਹੁਧ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਤੀਮੀਆਂ ਦੀ ਬੁੱਧਿ ਥੋੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਸੇ ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ॥ ਯਥਾ:− <poem>ਦੋਹਰਾ॥ ਭੋਜਨ ਭੂਖਨ ਬਸਨ ਪੁਨ ਰਿਤੁ ਕਾਲ ਮੇਂ ਸੰਗ॥ ਦੇਤ ਰਹੇ ਨਿਜ ਨਾਰਿ ਕੋ ਕਰੇ ਨਾ ਮੰਤ੍ਰ ਅਭੰਗ॥੬੨॥ ਜਹਾਂ ਨਾਰਿ ਧੂਰਤ ਪੁਨਾ ਬਿਨ ਸਿੱਖ ਕਾ ਬਾਲ। ਰਹੇ ਤੀਨ ਭ੍ਰਿਗੂ ਇਮ ਕਹੇ ਨਾਸਤ ਹੈ ਤਤਕਾਲ॥੬੩॥ ਮੁਖ ਪ੍ਸੰਨ ਤਬ ਲਗ ਰਹੇ ਗੁਰ ਜਨ ਕੇ ਸੰਗ ਪ੍ਰੀਤ। ਜਬ ਲਗ ਨਾਰੀ ਬਦਨ ਕੋ ਸੁਤਨ ਨਹੀਂ ਧਰ ਪ੍ਰੀਤ॥੬੪॥</poem><noinclude></noinclude> e81htf4f82h54mzyw1zmnjxmmntuh5j 250 64609 226819 183333 2026-07-18T13:24:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(56)}}</noinclude>ਬਾਦਸਾਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਜ਼ੋਰ ਜਾਵੇ ਆਜਜ਼ ਨਫਰ ਗੁਲਾਂਮ ਕਹਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਛਪਦਾ ਮੂਲਨ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਐਂਵੇਂ ਹੱਠ ਦੇ ਨਾਲ ਛਪਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਹਾਥੀ ਆਨ ਵੜਿਆ ਵਿੱਚ ਕੋਠੜੀ ਦੇ ਉਪਰ ਟੋਕਰੀ ਪਾਇ ਲੁਕਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਲਗੀ ਅੱਗ ਬਾਰੂਦ ਦੇ ਰਖਤ ਖਾਨੇ ਪਾਨੀ ਛਿਣਕ ਕੇ ਪਿਆ ਬੁਝਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਦੇਵ ਇਸਕ ਨੇ ਆਨ ਕੇ ਹਥ ਪਾਯਾ ਪਿਆ ਮਿੰਨਤਾਂ ਨਾਲ ਛੁਡਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਹੁਨ ਇਸਕ ਜੁਵਾਨ ਪੁਰ ਜ਼ੋਰ ਹੋਯਾ ਅੱਗੇ ਬਾਲ ਨੂੰ ਪਿਆ ਵਲਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਚੜਿਆ ਫੂਕ ਕੇ ਤਾਪ ਤੇ ਲੁਕ ਕੇ ਓਹ ਜਿੰਨ ਭੂਤ ਨੂੰ ਪਿਆ ਪਰਚਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਲਹੂ ਪੀਂਵਦਾ ਸੀ ਨਿੱਤ ਕਾਲਜੇ ਦਾ ਅਤੇ ਮਾਸ ਸਰੀਰ ਦਾ ਖਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਹੱਥ ਕੰਬ ਦੇ ਕਲਮ ਨਾ ਪਕੜ ਸੱਕੇ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਨੇ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ॥ ਪਿਆ ਖਾਂਵਦਾ ਪੀਨਕਾਂ ਪੋਸਤੀ ਜਿਉਂ ਵਾਂਗ ਕਮਲਿਆਂ ਕਾਰ ਕਮਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਦੇਖੇ ਤਰਫ਼ਦਰੀ ਚੇਦੀ ਵਾਰ ਵਾਰੀ ਅਤੇ ਬਾਪਥੋਂ ਅੱਖ ਚੁਰਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਚਕੋਰ ਦੇਖੋ ਮੋਰ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇਖ ਘੁਮਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਗਿਰਦੇ ਸਮਾਂ ਦੇ ਜਿਵੇਂ ਪਤੰਗ ਫਿਰਦਾ ਨਜ਼ਰ ਬਾਜ਼ ਜਿਉਂਨ ਰਲੜਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਚੋਰ ਤੱਕ ਦਾ ਘਰਾਂ ਬੇਗਾਨਯਾਂ ਨੂੰ ਹੇੜੀ ਕੱਸ ਬੰਦੂਕ ਚਲਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਹੱਥ ਕਾਰ ਵੱਲੇ ਚਿਤ ਯਾਰ ਵੱਲੇ ਪਿਆ ਗੀਤ ਦਿਲਦਾਰ ਦੇ ਗਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਹਰ ਵਕਤ ਮਹਬੂਬ ਤਾਂਈਂ ਦਮਦਮ ਦੇ ਨਾਲ ਧਿਆਂਵਦਾ ਸੀ॥੩੫॥<noinclude></noinclude> 3tthkrcxw5bmcd1bspwt1uxokapztl4 250 64612 226820 183335 2026-07-18T13:24:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(57)}}</noinclude>ਤਸਵੀਰਾਂ ਲਿਖਨੀਆਂ ਸੀਰੀਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਕੰਧ ਤੇ ਇੱਕ ਰੋਜ਼ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਪਿਉ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਕਾਇਮ ਹੋਯਾ ਜਾਂ ਆਪਨੀ ਕਾਰ ਉਤੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚਾਂਰੀਓ ਸੂ ਅੱਜ ਆਏ ਹਾਂ ਫੇਰ ਸਕਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਪਵੇ ਖ਼ੈਰ ਜੇ ਕਿਵੇਂ ਫ਼ਕੀਰ ਤਾਈਂ ਖੜਾ ਆਣ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਬਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾ ਕੰਮ ਸਵਾਰ ਸੱਕੇ ਰੱਖ ਆਸ ਸੱਚੀ ਸਰਕਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਰੱਖ ਝੂਠ ਨਾ ਕਰੇ ਜੇ ਏਸ ਵੇਲੇ ਚਸਮਾਂ ਚਾਰ ਹੋ ਜਾਨ ਦੀਦਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਆਸ ਕਵਾਰ ਦੇ ਜਾਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਇੱਕ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਮਹਬੂਬ ਦੀ ਤਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਹੋਈ ਮਨ ਦੀ ਤੁਰਤ ਮੁਰਾਦ ਪੂਰੀ ਪੌਂਹ ਤਾਂ ਆਨ ਤਬੀਬ ਬੀਮਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਸੀਰੀਂ ਉਠ ਕੇ ਤਾਕੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਦਿਲ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਆਪ ਦੀਦਾਰ ਉੱਤੇ ਆਸਕ ਦੇ ਖਜਮਾਲ ਨਿਹਾਲ ਹੋਯਾ ਲਾਲ ਚੱਲਿਆ ਪੱਟ ਦੀ ਡਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਸੀਰੀਂ ਦੇਖ ਦੀ ਰਮਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਇ ਗਈ ਗ਼ਮ ਖਾਇ ਗਈ ਗਮ ਖਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਮੁਸਕਾਇਕੇ ਪਿਛਾਂ ਹਟੀ ਲਿਆ ਚਿਤ ਚੁਰਾਇ ਪਿਆਰ ਉੱਤੇ॥ ਸਰਮ ਖਾਇਕੇ ਅੱਖੀਆਂ ਫੇਰ ਲਈਆਂ ਭਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਾਰ ਬਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਮਤ ਦੇਖ ਸਹੇਲੀਆਂ ਹੋਨ ਵਾਕਫ਼ ਸੀਰੀਂ ਵਿਕੀ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਲੁਹਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਸਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਮ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਅੱਖ ਰੱਖ ਦੇਖੋ ਸਰਮਸਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਦਿਲ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋ ਗਏ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਏ ਕੌਲ ਕਰਾਰ ਨਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਰਾਹ ਦਿਲ ਦਾ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੇ ਯਾਰ ਜਾਨ ਲੈਂਦੇ ਦਿਲ ਯਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਇਕ ਤਰਫ ਦੀ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰੀਤ ਲਗਦੀ ਇਕ<noinclude></noinclude> 50k2i4cjta5coffrix136wqns42rv8g 250 64613 226821 183336 2026-07-18T13:24:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(58)}}</noinclude>ਹੱਥ ਦੇ ਦੇਖ ਖੜਕਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਦੋਵੇਂ ਦਸਤ ਮਿਲ ਖ਼ੂਬ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਵੇ ਐਸੇ ਜਾਨ ਪ੍ਰੀਤ ਦੋ ਧਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਸੀਰੀ ਲੁਕੀਤਾਂਜੱਗ ਅੰਧੇਰ ਹੋਯਾ ਲੱਗੇ ਚਿਤ ਨਾ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕਈ ਸੀਰੀਆਂ ਕੰਧ ਤੇ ਲਿੱਖ ਧਰੀਆਂ ਇੱਕ ਘੜੀ ਦੇ ਨਕਸ ਨਗਰ ਉੱਤੇ॥ ਬੇਖੁਦ ਹੋਇਕੇ ਮਸਤ ਬੇਹੋਸ ਹੋਯਾ ਗਈ ਹੋਸ ਮਖ਼ਮਰ ਖ਼ੁਮਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਬਾਜ਼ੀ ਗਰਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਏਹ ਨਾਚ ਕੀਤਾ ਨੰਗੀ ਦੇਖ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਆਸਕ ਹੋਵਨਾ ਨਹੀਂ ਆਸਾਨ ਕੋਈ ਹੱਥ ਮਾਰਨਾ ਸੈਫ਼ ਤਲਵਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਇਸਕ ਮੁਸਕ ਤੇ ਹੁਸਨ ਨ ਰਹਿਨ ਗੁਝੇ ਨਹੀਂ ਛਪਦੀ ਕੈਫ਼ ਪੁਕਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਹਾਥੀ ਕੁਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾਰ ਹੇ ਲੁਕਿਆ ਅਤੇ ਦਾਰੂ ਦੀ ਗੱਠ ਅੰਗਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕਿਹਾ ਬਾਪ ਨੇ ਦੇਖਕੀ ਹੋਯਾ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਅਕਲ ਉਡੀ ਏਸ ਕਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਹਥੀਂ ਆਪਨੀ ਮੌਤ ਵਿਹਾਜ ਲਈਆ ਕਾਹ ਨੂੰ ਜਮਿਓਂ ਏਸ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਖ਼ਬਰ ਹੋਈ ਜੇ ਸ਼ਾਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਤਾਂਈਂ ਉੱਡ ਜਾਇੰਗਾ ਤੋਪ ਦੀ ਮਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਸਾਨੂੰ ਸਣੇ ਕਬੀਲੜੇ ਕਤਲ ਕਰ ਸੀ ਪੌਹ ਤਾ ਸਾਹ ਜੇਏ ਸਇ ਸਰਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕਿਹਾ ਬੈਠ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਗੱਲ ਸੁਨ ਤੂੰ ਪੋਚਾ ਫੇਰਿਆ ਨਕਸ ਨਿਗਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਭੇਦ ਇਸਕ ਦਾ ਖੋਲਨਾ ਭਲਾ ਨਾਹੀਂ ਹੱਥ ਮਾਰ ਨਾ ਸਾਫ ਕਟਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਅਨਲ ਹੱਕ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕਿਹਾ ਤੁਰਤ ਪਕੜ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਦਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਗੱਲਾਂ ਕਮਲਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਛੋਡ ਬੱਚਾ ਕਦੇ ਗੱਡ ਨਾ ਚੜੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਸੰਭਾਲੀਏ ਕਦਰ ਅਪਨਾ ਮੂੰਹੋਂ ਬੋਲੀਏ ਜ਼ੋਰ ਮਿਕਦਾਰ ਉੱਤੇ॥੩੬॥<noinclude></noinclude> 08byoocbzi760o5up218ahmco4qt2a2 250 64614 226822 183339 2026-07-18T13:25:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(59)}}</noinclude>{{center|ਜਵਾਬ ਦੇਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਨੂੰ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਬਾਪ ਤਾਈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਬਰ ਕੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਆਸ਼ਕ ਹੋਵਨਾ ਤੇ ਫੇਰ ਰੋਵਨਾ ਕੀ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਆਰ ਉੱਤੇ॥ ਜਿਹ ਨੂੰ ਲੱਗਦੀਏ ਸੋਈ ਜਾਨਦਾਈਂ ਹੱਥ ਰੱਖ ਦੇਖੋ ਤਲਵਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਪਏ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਮੁਆਮਲੇ ਜਾਲਸਾਂ ਮੈਂ ਜਾਨਦੇਵਸਾਂ ਆਪਨੇ ਯਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਮਨਾਏ ਹੋ ਕੀਮੀਆਂ ਏਸ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ॥੩੭॥ {{center|ਸਬਰ ਕਰਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਬਾਪ ਦਾ}} ਸੁਨੀਂ ਗੱਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਬਾਪ ਜਦੋਂ ਘਟ ਝੱਟ ਕੇ ਚੁਪ ਖ਼ਾਮੋਸ ਹੋਯਾ॥ ਗ਼ਸ ਖਾਇਕੇ ਕੰਧ ਦੇ ਨਾਲ ਡਿੱਗਾ ਵਾਂਗ ਕਮਲਿਆਂ ਬਹੁਤ ਬੇਹੋਸ ਹੋਯਾ॥ ਆਈ ਹੋਸ ਤਾਂ ਉਠਕੇ ਕਹਿਨ ਲਗਾਂ ਸਾਡੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਏਹ ਦੋਸ ਹੋਯਾ॥ ਕੋਈ ਮਰਜ਼ ਹੋਈ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਤਾਈਂ ਇਕੇ ਪਰੀ ਤੇ ਹੂਰ ਦਾ ਜੋਸ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਜੋਸ ਤੇ ਅਕਲ ਕਰਸੀ ਜਿਥੇ ਇਸਕ ਦਾ ਜੋ ਸਖਰੋਸ ਹੋਯਾ॥੩੮॥ਕਹਿਨਾ ਬਾਪ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਦਾ ਫ਼ਰਯਾਦ ਕਰਕੇ॥ ਕਿਹਾ ਬਾਪ ਨੇ ਨਾਲ ਨਸੀਹਤਾਂ ਦੇ ਦੱਸ ਆਪਨਾ ਦੁਖ ਦਵਾਇ ਬੇਟਾ॥ ਤੇਰੇ ਰੋਗ ਦਾ ਕੋਈ ਅਲਾਜ ਕਰਸਾਂ ਦੇਸਾਂ ਦੌਲਤਾਂ ਨਿਆਮਤਾਂ ਲਾਇ ਬੇਟਾ॥ ਤੇਰੇ ਜੇਹਾ ਨਾ ਕੋਈ ਹੁਸਿਆਰ ਹੈਸੀ ਦੱਸ ਪਈ ਏਹ ਕਹੀ ਬਲਾਇ ਬੇਟਾ॥ ਹੋਯਾ ਕਹਿਰ ਕੀ ਠਹਿਰ ਕੇ ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ ਕਹੀ ਵੱਗ ਗਈ ਤੈਨੂੰ ਵਾਇ ਬੇਟਾ॥ ਨਾ ਓਹ ਰੰਗ ਨਾ ਢੰਗ ਨਾ ਸੰਗ ਕੋਈ ਬੈਠੋ ਨੰਗ ਨਾਮੂਸ ਗਵਾ ਬੇਟਾ॥<noinclude></noinclude> l1btjnxl9zkqwj1re3oba8qqrojaihn 250 64615 226823 183340 2026-07-18T13:25:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(60)}}</noinclude>ਨਾ ਓਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਾਰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਕੋਈ ਨਾ ਓਹ ਹਾਲ ਨਾਂ ਓਹ ਅਦਾ ਬੇਟਾ॥ ਹੋਈ ਕੀ ਤਕਦੀਰ ਤਕਸੀਰ ਕੋਈ ਦਸ ਅਜੇ ਤਦਬੀਰ ਕਰਾ ਬੇਟਾ॥ ਬੂਟਾ ਸੇਉ ਦਾ ਲਿਆ ਸੀ ਰੱਬ ਕੋਲੋਂ ਕਰਕੇ ਬੇਨਤੀ ਜ਼ੁਹਦ ਦੁਆ ਬੇਟਾ॥ ਹੋਯਾ ਫਲ ਲਾਇਕ ਸੜੇ ਬਖ਼ਤ ਸਾਡੇ ਵੱਗੀ ਸਖ਼ਤ ਖ਼ਿਜ਼ਾਂ ਦੀ ਵਾਇ ਬੇਟਾ॥ ਨਾਲ ਮੇਹਨਤਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਪਾਲਿਆ ਸੀ ਹੁਨ ਵਰਤਿਆ ਕਹਿਰ ਖ਼ੁਦਾਇ ਬੇਟਾ॥ ਹੋਵੇ ਜਿੰਨ ਯਾ ਭੂਤ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਯਾ ਪਾਈਏ ਰਖ ਦਾਵੀਜ਼ ਲਿਖਾਇ ਬੇਟਾ॥ ਕੋਈ ਰੋਗ ਹੋਵੇ ਚਲਾਂ ਵੈਦ ਵਲੇ ਅੱਲਾ ਵਾਸਤੇ ਕਰੇ ਦੁਆ ਬੇਟਾ॥ ਜੇਤਾਂ ਸੀਰੀਂ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਖ਼ਿਆਲ ਆਯਾ ਏਸ ਖ਼ਿਆਲ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਹਟਾਇ ਬੇਟਾ॥ ਛੋਡ ਆਪਨੇ ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਤਾਈਂ ਨਹੀਂ ਤਰਫ਼ ਹਰਾਮ ਦੀ ਜਾਇ ਬੇਟਾ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਸੁਣ ਕੌਲ ਏਹ ਕੰਨ ਧਰਕੇ ਅਲਜ਼ਨਾ ਯੁਖ਼ਰ ਜੁਲ ਬਿਨਾ ਬੇਦਾ॥੩੯॥ {{center|ਜਵਾਬ ਦੇਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਨੂੰ}} ਸੁਨ ਕੇ ਕਿਹਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਬਾਪ ਤਾਈਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਦੁਖ ਤੇ ਰੋਗ ਮੀਆਂ॥ ਸਾਇਆ ਪਰੀ ਨਾ ਜਿੰਨ ਨਾਂ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਦੂਸਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਸੋਗ ਮੀਆਂ॥ ਮੇਰਾ ਵੈਦ ਨਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਹੋਵੇ ਭੋਗ ਆਪਨੇ ਲਵਾਂਗਾ ਭੋਗ ਮੀਆਂ॥ ਜ਼ਹਿਮਤ ਤਾਪ ਅਸਰਾਰ ਨਾ ਕੋਈ ਮੈਨੂੰ ਜੰਤ ਮੰਤ ਨਾਹੀਂ ਕੋਈ ਹੋ ਗਮੀਆਂ॥ ਕੋਈ ਰੋਗ ਅਵੱਲੜਾ ਆਨ ਲਗਾ ਕੀਤਾ ਰੱਤ ਸਕਾਇਕੇ ਫੋਗਮੀਆਂ॥ ਏਸ ਦੁਖ ਦਾ ਦਾਰੂੜਾ ਮੌਤ ਹੋਵੇ ਜਿਹਨੂੰ ਆਖਦੇ ਲੋਗ ਵਿਜੋਗ<noinclude></noinclude> qgbixe11s6gj1tzpidt4bbhemojpl2s 250 64616 226824 183342 2026-07-18T13:25:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(61)}}</noinclude>ਮੀਆਂ॥ ਮੈਨੂੰ ਇਸਕ ਨੇ ਮਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਕੀਤਾ ਪਿਛੇ ਯਾਰ ਦੇ ਲਵਾਂਗਾ ਜੋਗ ਮੀਆਂ॥ ਰੋਵੇ ਜ਼ਾਰ ਜ਼ਾਰੀ ਮਾਰੇ ਆਹ ਨਾਰੇ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਸੁਨਾਂਵਦਾ ਲੋਗ ਮੀਆਂ॥ ਆਖੇ ਰੱਬ ਦੇ ਬਾਝ ਨ ਕੋਈ ਮੇਰਾ ਓਹੋ ਰੱਬ ਦਾ ਲੋਗ ਪਰਲੋਕ ਮੀਆਂ॥ ਕੋਈ ਬਾਪ ਨਾ ਮਾਉਂ ਨਾ ਭੈਣ ਭਾਈ ਐਸੇ ਖਾਬ ਦਾ ਸਬ ਸੰਜੋਗ ਮੀਆਂ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਝੂਠ ਕਹਿਨਾ ਜੇੜ੍ਹਾ ਬੋਲਿਆ ਨਹੀਂ ਅਜੋਗ ਮੀਆਂ॥੪੦॥ {{rh||ਕਹਿਣਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਬਾਪ ਦਾ|}} ਕਿਹਾ ਬਾਪ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਨਿਜ ਜਮ ਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਓਂ ਰੜੇ ਬਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਉਮਰ ਪਿਛਲੀ ਹੋਯਾ ਸੀ ਇਕ ਬੇਟਾ ਸੋਈ ਗਿਆ ਏ ਚੰਦਰੀ ਕਾਰ ਉਤੇ॥ ਲਾਠੀ ਬੁਢੇ ਦੀ ਭੱਜ ਕੇ ਚੂਰ ਹੋਈ ਟੁਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਸਾਂ ਏਸ ਬਲਕਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਹੈਸੀ ਆਸਰ ਰੱਬ ਤੋਂ ਉਰੇ ਇਸਦਾ ਦਗਾ ਦਿਤੋਸੂ ਨਦੀ ਵਿਚਕਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨ ਪੁਛ ਵੇਖੇ ਭਾਣਾ ਵਰਤਿਆ ਆਇ ਲਾਚਾਰ ਉਤੇ॥ ਮਾਰ ਹਾਉਕੇ ਮਰਾਂਗਾ ਨਾਲ ਝੋਰੇ ਕੋਈ ਦਮ ਸੀ ਏਸ ਅਸਾਰ ਉਤੇ॥ ਬੱਚਾ ਸਮਝ ਨਾ ਮਾਰ ਨਤਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਵਾਸਤਾ ਮੰਨ ਗੁਫ਼ਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਤੈਨੂੰ ਤਰਸ ਨਾ ਆਂਵਦਾ ਪਾਪੀਆ ਓਏ ਮਨ ਤੋੜ ਨਾ ਮੋਹ ਪਿਆਰ ਉੱਤੇ॥ ਕਹੇ ਬਾਪ ਤੇ ਚੁਪਕਰ ਸੁਨੀਂ ਜਾਵੇ ਰੱਖੇ ਚਿਤ ਨਾ ਗੇਲ ਗੁਫ਼ਤਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਲੱਗੇ ਇਸਕ ਕੀ ਨਾਲ ਨਸੀਹਤਾਂ ਦੇ ਕੱਖ ਰੱਖੀਏ ਅੱਗ ਅੰਗਾਰ ਉਤੇ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਸਿਕ ਦਾ ਪੁਤ<noinclude></noinclude> bt6vfhb30fx6ol5epth6h7uabd90hck 250 64617 226825 183344 2026-07-18T13:25:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(62)}}</noinclude>{{center|ਮਰੇ ਵਿਗੜੇ ਏਹ ਗੱਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ॥੪੧॥ ਦੀਵਾਨਾ ਹੋਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਕਾ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਬਾਪ ਤਾਈਂ ਸਾਨੂੰ ਸੌਂਪ ਹੁਨ ਰੱਬ ਗੁਫ਼ਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਮਰਣਾਂ ਜੀਵਨ ਇਕ ਹੈ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਵੇਚਿਆ ਯਾਰ ਦਿਲਦਾਰ ਉੱਤੇ॥ਸਿਰੋਂ ਲਾਹਿਕੇ ਧਰਤਦੇ ਨਾਲਮਾਰੀ ਪਾੜਕੱਪੜੇ ਸੁਦਪਸਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਨਿਕਲ ਚਲਯਾ ਸੀਰੀਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿਚੋਂ ਹਥ ਜੋੜ ਖੜਾ ਦਰਬਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੀਤੀ ਅਰਜ ਨਿਆਜ ਸਲਾਮ ਨਾਲ ਮੂੰਹੋਂ ਆਖਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਗੁਫ਼ਤਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਰਿਹਾ ਜੀਂਵਦਾ ਫੇਰ ਦੀਦਾਰ ਕਰਸਾਂ ਹੁਣ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਗੁਨਾਹਗਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਛੋੜੇ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਮੈਂ ਆਪਨੀ ਕਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਏਹੋ ਕਾਰ ਕਰਸਾਂ ਮਰਸਾਂ ਇਸ਼ਕ ਅੰਦਰ ਤੇਰਾ ਰਖਸਾਂ ਨਾਮ ਸੰਸਾਰ ਉਤੇ॥ ਦੌੜ ਚਲਿਆ ਹਲਿਆ ਨਾਲ ਹੀਲੇ ਜੀਵੇਂ ਜਾਇ ਅਸਵਾਰ ਅਸਵਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਅਗੇ ਪੁਤ ਪਿਤਾ ਪਿਛੇ ਦੌੜ ਚਲੇ ਖੜੇ ਆਇ ਕੇ ਹਟ ਬਾਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕਿਹਾਂ ਬਾਪ ਨੇ ਏਸ ਨੂੰ ਦੇਵ ਲਗਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਮਹਿਲ ਮੀਨਾਰ ਉਤੇ॥ ਲਿਆ ਪਕੜ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਲੋਕਾਂ ਲੈਕੇ ਆਨ ਪਹੁਤੇ ਘਰਬਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਲੜਕੇ ਲੜਕੀਆਂ ਤੁਰਤ ਹੋ ਗਏ ਕੱਠੇਨਰ ਨਰਾਂ ਤੇ ਨਾਰ ਸੀਨਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਆਸਕ ਕੰਮ ਲਾਮਸਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਬਨਿਆਂ ਢਠਾ ਜਾਇਕੇ ਪਲੰਘ ਨਿਵਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕਿਹਾ ਮਾਉਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਦੀ ਹਾਇ ਰੱਬਾ ਏਹ ਕੀ ਵਰਤਿਆ ਕਹਿਰ ਵਿਚਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਔਰਤ ਦੇਖਕੇ ਚੁਪ<noinclude></noinclude> lm19alab4xftbrmwpbgjuksdq8offu8 250 64618 226826 183346 2026-07-18T13:25:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(63)}}</noinclude>ਖ਼ਮੋਸ਼ ਹੋਈ ਖੜੀ ਦੰਗ ਦਹਲੀਜ਼ ਦੀ ਸਾਰ ਉਤੇ॥ ਲੋਕ ਆਖ ਦੇ ਬਹੁਤ ਏਹ ਬੁਰਾ ਹੋਯਾ ਭਾਨਾ ਵਰਤਿਆ ਆਏ ਲੁਹਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਰੱਬ ਦੀ ਰੱਬ ਜਾਨੇ ਹੋਯਾ ਕਮ ਏਹ ਕਿਸੇ ਇਸਰਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਰੋਗ ਏਹ ਹੋਯਾ ਭਾਰਾ ਸੱਦੋ ਵੈਦ ਹਕੀਮ ਬੀਮਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੇਹਰ ਕੀਤਾ ਜਦ ਚਲਿਆ ਰੂਪ ਸਿੰਗਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਸੀਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਬੈਠਾ ਘਾਇਲ ਹੋਯਾ ਓਸ ਤਲਵਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਸੀਸ ਰਸਾਮ ਹੈ ਏਹ ਵੈਦ ਆਵਸਨ ਏਸ ਆਜ਼ਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਭਾਵੇਂ ਖ਼ਫ਼ਕਾਨ ਹੋਯਾ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਗੱਲ ਰੁਖ਼ਸਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਨੱਕ ਤੇ ਉਂਗਲੀ ਰੱਖ ਕਹਿੰਦੀ ਘੋੜਾ ਦੌੜਿਆ ਦੁੰਬ ਜਵਾਲ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਦਿਲ ਨਾ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਘੋੜਾ ਸੀਖਪਾ ਹੋਯਾ ਅਸਵਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਬਾਜ ਛੁਡਾਇ ਡੋਰਾਂ ਪਿਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਜਾਇ ਡਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਬਾਲ ਸੀ ਲੌਹਦਿਆਂ ਦਾ ਹੋਯਾ ਕਹਿਰ ਗਰੀਬ ਨਜਾਰ ਉਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਬਹੁਤ ਅਛੰਦੜਾ ਸੀ ਕਿਆਮਾਰਿਆਕਿ ਹੈਕਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਲੇਖ ਦੀ ਰੇਖ ਡਾਢੀ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦੀ ਕਿਸੇ ਔਤਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਲੇਖ ਸੜ ਗਏ ਇਸ ਦੇ ਲੱਗਾ ਦੁਖ ਆ ਚੰਦਰੇ ਵਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਬੱਚਿਆ ਹੋਸ ਕਰ ਤੂੰ ਭੈਨ ਰੋਂਦ ਵੀ ਬੈਠ ਪਸਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਹੋਰ ਮਾਸੀਆਂ ਫੁਫੀਆਂ ਲੈਨ ਤਰਲੇ ਬਡਾ ਕਹਿਰ ਦਾ ਦਿਨ ਸੀ ਨਾਰ ਉੱਤੇ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਏਹ ਕੰਮ ਹੈ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਪਹੁਚਨ ਪੁਜਕੇ<noinclude></noinclude> 72xn15kjdtth7cb6jylaz4isyu8kpim 250 64619 226827 183350 2026-07-18T13:25:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(64)}}</noinclude>ਸਖਤ ਬੀਮਾਰ ਉੱਤੇ॥੪੨॥ {{center|ਆਵਨਾ ਹਕੀਮ ਦਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ}} ਸੱਦੇ ਵੈਦ ਹਕੀਮ ਤਬੀਬ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਆਏ ਨਜ਼ਰ ਨਿਆਜ਼ ਮਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਮੁਲਾਂ ਜੋਤ ਸੀ ਸਿੱਧ ਫ਼ਕੀਰ ਵਲੀ ਬੈਠੇ ਆਇ ਸਭ ਪਲੰਘ ਵਿਛਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਦੇਖਦੇ ਨਬਜ਼ ਦੀ ਚਾਲ ਤਾਈਂ ਹੱਥ ਵੀਨੀਓਂ ਪਕੜ ਉਠਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਪਾਇ ਕਾਰੂਰੇ ਨੂੰ ਵਿਚ ਸੀਸੇ ਅਤੇ ਦੇਖਦੇ ਖ਼ੂਬ ਹਿਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਲਿੱਖ ਤਾਵੀਜ਼ ਤਜਵੀਜ਼ ਜਸੇਤੀ ਗਲ ਬੰਨ ਦੇ ਧੂਪ ਧੁਖਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਭੂਤ ਹੈ ਬਡਾ ਭਾਰਾ ਲਈਏ ਤੁਰਤ ਹਜਰਾਇਤਾਂ ਪਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਅਰਜ਼ਾਂ ਕਰਨ ਮਾਂ ਬਾਪ ਖ਼ੁਸਮਤਾਂ ਭੀ ਪੈਰੀਂ ਰਖਦੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਰੋ ਰੋ ਆਖਦੇ ਰੁੜਦਿਆਂ ਲਾਓ ਬੰਨੇ ਕੋਈ ਕਰੋ ਇਲਾਜ ਹੁਨ ਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਆਖਨ ਵੈਦ ਹਕੀਮ ਨਾ ਫ਼ਰਕ ਕਰਸਾਂ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਾਂਗੇ ਜ਼ੋਰ ਸਭਲਾਇ ਕੇ ਜੀ॥ ਅੱਗੇ ਨਾਲ ਤਕਦੀਰ ਤਦਬੀਰ ਨਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਜ਼ੋਰ ਕੁਝ ਨਾਲ ਰਜ਼ਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੇ ਨਹੀਂ ਏਹ ਸੇਹਰ ਜਾਦੂ ਐਪਰ ਸੱਭ ਨਸਾਨ ਸੌਦਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਹਾਇ ਖ਼ਫ਼ਕਾਂਨ ਹੋਯਾਇਕ ਕਹਿਨ ਏਹ ਰੰਗ ਸਫਰਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਕਹਿਨ ਹੋਯਾ ਮਾਲੀ ਖ਼ੋਲੀਆ ਹੈ ਇਕ ਸਕਤਾ ਕਹਿਨ ਸੁਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਭਾਂਵੇਂ ਦਵਾਰ ਹੋਵੇਂ ਦੇਖੋ ਯੂਸਫੀ ਤਿੱਬ ਲਿਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਭਿਬ ਮੀਜ਼ਾਨ ਤੇ ਤਿਬ ਅਕਬਰ ਲਿਆਂਵਨ ਕਾਦਰੀ ਕੁਤਬ ਉਠਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਪਕੜ<noinclude></noinclude> 0y4wk5clwf5wkw1l7kucirvm5f2qbis 250 64663 226828 183369 2026-07-18T13:25:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(65)}}</noinclude>ਕਫਾਯਾ ਮਨਸੂਰੀ ਲਯਾਵਨ ਜਾਲੀ ਨੂਸ ਦੀ ਬਾਤ ਬਤਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਲਾ ਜੁਲ ਗੁਰਬਾਂ ਦਸਤੂ ਰੁਲ ਇਲਾਜ ਲਿਆਵਨ ਇਲਾਜੁਲ ਇਮਰਾਜ਼ ਦਿਖਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਵੈਦ ਹਿੰਦ ਯੂਨਾਨੀਆਂ ਜਮਾਂ ਹੋਏ ਆਪੋ ਆਪਨੇ ਗ੍ਰੰਥ ਉਠਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਕਈ ਮੇਘ ਬਿਨੋਦ ਨਿਦਾਨ ਲਿਆਵਨ ਕਬਡ ਰੰਗ ਸਾਰਿੰਗਧਰ ਜਾਇ ਕੇ ਜੀ॥ ਤਿੱਬ ਦਾਰੁ ਲਸਫਾ ਦਰਵੇਸੀ ਲਿਆਵਨ ਹੋਰ ਖ਼ੈਰ ਮਾਨੁਖ ਪਰਤਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਕਈ ਪੋਥੀਆਂ ਹੋਰ ਪੁਰਾਨ ਨੁਸਖ਼ੇ ਧਾਂਤਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਕਹਿਨ ਅਜ਼ਮਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਰੂਪ ਰਸ ਸੋਨਾ ਤਾਂਬਾਕਲੀ ਮਾਰੀ ਅਬਰਕ ਹੋਰ ਹੜਤਾਲ ਬਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇੱਕ ਆਖਦੇ ਦੇਓ ਅਨਾਰ ਸਰਬਤ ਮੁਸ਼ਕਬੇਦ ਗੁਲਾਬ ਰਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਕਹਿਨ ਖ਼ਸਖ਼ਾਸ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਘੋਟੋ ਮਲੋ ਨਾਲ ਮਲਾਈ ਮਿਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੇ ਗਾਚਨੀ ਘੋਟ ਲਓ ਨਿੰਬੂ ਮਿਸਰੀ ਦਿਓ ਦਬਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਸੀਰੀਂ ਸਰਬਤ ਜੇਹ ਹੋਨ ਕਾਫੀ ਦਿਓ ਤੁਰਤ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਲਿਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਏਸ ਨੂੰ ਸੰਨ ਹੋਈ ਦੇ ਓਲੌਂਗ ਜੈਫਲ ਮਿਰਚਾਂ ਪਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਸਿੰਗ੍ਰਫ ਮਾਰਿਆ ਸੰਖੀਆ ਹੋਵੇ ਮਿੱਠਾ ਏਹਨੂੰ ਦਿਓ ਫੌਲਾਦ ਜਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇੱਕ ਆਖਦੇ ਮੁੜਕਾ ਜੇ ਆ ਜਾਵੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੁਨੇ ਹੋਵੇ ਤੁਰਤ ਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਦੇਓ ਮਾਜੂਨ ਕੋਈ ਨੋਸ ਫਲਾਸਵਾ ਲਿਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਸੋਨੇ ਵਰਕ ਯਾਕੂਤੀ ਯਾ ਜ਼ਰਦ ਕੇ ਸਰਸੋਂ ਫਲਾਚੀਆਂ ਮਗਜ਼ ਮਿਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਅਰਕ ਪੂਦਨਾ ਅਰਕ ਅਜਵੈਨ ਦਾ ਜੀ ਦਿਓ ਅਰਕ<noinclude></noinclude> 8g6rfjij2mykpiwe0njgq6jojox55vs 250 64664 226829 183370 2026-07-18T13:25:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(66)}}</noinclude>ਮਕੋਇ ਅਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਪਾਨੀ ਗਰਮ ਪਾ ਸੋਏ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ ਹੱਥ ਪੈਰ ਤੇ ਲਿੰਗ ਧੁਵਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਦਿਹੋ ਜੁਲਾਬ ਜਲਦੀ ਚੰਗਾ ਹੋਇ ਜਾਵੇ ਦਸਤ ਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਹੋਰ ਆਖਦੇ ਫ਼ਸਦ ਹੈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਵੇਖੋ ਰੱਤ ਭੀ ਜ਼ਰਾ ਕਢਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਪੱਛ ਸਿਰ ਪਾਓ ਪਾਨੀ ਖ਼ੂਬ ਮਸਕਦੀ ਧਾਰ ਬਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਕੁਝ ਨਾ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ਕੇਹਾ ਰੋਗ ਲਗਾ ਕੋਈ ਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਮੋਹ ਰਕਾ ਤਾਪ ਹੋਸੀ ਗਿਬ ਗੈਰ ਖ਼ਾਲਸ ਚੜਿਆ ਧਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਭੇਦ ਇਸਕ ਦਾ ਮੂਲਨਾ ਕੋਈ ਜਾਨੇ ਵੈਦ ਕਮਲੇ ਹੋਇਅ ਕਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਕਰਨ ਦਾਰੂ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਰੋਗ ਵਾਫਰ ਥਕੇ ਜ਼ੋਰ ਸਭ ਅਪਨਾ ਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਚੈਨ ਆਵੇ ਹਥੋਂ ਅੱਗ ਲਗੇ ਭੜਕਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਦਾਰੂ ਦਰ ਮਲੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਨਫਾ ਹੋਯਾ ਸਿਆਨੇ ਕਏ ਸਭ ਸੀਸ ਹਿਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਦਰਦ ਹੋਰ ਤੇ ਦਾਰੂੜੇ ਹੋਰ ਕਰਦੇ ਐਵੇਂ ਜਾਂਵਦੇ ਕੰਮ ਵਞਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਓੜਕ ਬਾਪ ਫਰਜ਼ੰਦ ਨੂੰ ਪਕੜ ਟੁਰਿਆ ਬੈਠਾ ਵਿਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਜਾਇਕੈ ਜੀ॥ ਕੀਤੀ ਦੁਆਇ ਸਲਾਮ ਜਾਂ ਆਲਮਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਤੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਹਾਫਜ਼ ਜਲਵੀ ਵਿਰਦ ਵਜ਼ੀਫ ਵਾਲੇ ਬੈਠੇ ਪਾਸ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਕਿਹਾ ਬਾਪ ਨੇ ਕਰੋ ਇਲਾਜ ਕੋਈ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਾਸ ਹਬੀਬ ਖੁਦਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਰੋ ਰੋ ਅਰਜ਼ ਨਿਆਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਰ ਸੋਜ਼ ਦਾਜ਼ ਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਹਾਲ ਆਪਨਾ ਦਸਿਆ ਫੋਲ ਸਾਰਾ ਜੇਹੜਾ ਵਰਤਿਆ<noinclude></noinclude> rv4qiw4vea70paqvgvxtt00cxrzv2th 250 64665 226830 183374 2026-07-18T13:25:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(67)}}</noinclude>ਹੁਕਮ ਰਜ਼ਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕੋ ਪੁਤ ਗਰੀਬ ਮਸਕੀਨ ਦਾ ਸੀ ਹੋਯਾ ਜ਼ਹਿਮਤੀ ਅਜ ਏਹ ਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿਆਰਿਆਂ ਪੁਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਪ ਰਖਦੇ ਜਾਨ ਘੁਮਾਇਕੇ ਜੀ॥੪੩॥ {{center|ਅਹਿਵਾਲ ਆਲਮਾਂ}} ਸੁਨਕੇ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਫਰਿਹਾਦ ਵੱਲੋਂ ਬੈਠੇ ਮਰਦ ਖੁਦਾਇਦੇ ਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਬੜੇ ਜ਼ੋਹਦ ਤੇ ਬੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕ ਜ਼ਰੀਫ ਕਹਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਪੜਨ ਕੁਰਾਨ ਹਦੀਸ ਮਸਲੇ ਜਿਕਰ ਸੁਗਲ ਤਹਕੀਕ ਬਤਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਪੜਨ ਕੁਤਬ ਤੋਰੇਤ ਅੰਜੀਲ ਨਾਲੇ ਇਕ ਪੜਨ ਜ਼ਬੂਰਾਂ ਲ੍ਯਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਹੱਥੀਂ ਤਸਬੀਆਂ ਪਗੜੀਆਂ ਖੂਬ ਧਰੀਆਂ ਮੋਹਰੇ ਦਾਰ ਦਸਤਾਰ ਬਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਰਖ ਆਸੇ ਬਗਲ ਹੇਠ ਆਏ ਕਾਸੇ ਕੀਮਤੀ ਹੱਥ ਉਠਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਕਰਕੇ ਵੁਜੂ ਨਿਮਾਜ਼ ਗੁਜ਼ਾਰੀਓ ਨੇ ਬਡੇ ਨਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਨ ਕਲਾਮ ਕੁਰਾਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹੀ ਹੋਰ ਸੁਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਪਕੜ ਚਿਮਟੇ ਛੁਰੀ ਦਾਤਰੀ ਨੂੰ ਝਾੜਾ ਪਾਂਵਦੇ ਤੀਲੀਆਂ ਲਿਆਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਪਾਇ ਗੰਢਾਂ ਵਿੱਚ ਧਾਗਿਆਂ ਦੇ ਡੋਰਾ ਜਾਂਵਦੇ ਗਲ ਬਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਪੜ੍ਹਨ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕਰਨ ਤੰਤ੍ਰ ਜੰਤ੍ਰ ਲਿਆਂਵਦੇ ਗੁਪਤ ਲਿਖਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਕਰਾਂਗੇ ਤੁਰਤ ਰਾਜ਼ੀ ਅਸਾਂ ਲਏ ਮਸਾਨ ਜਗਾਇਕ ਜੀ॥ ਇੱਕ ਪੜ੍ਹਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਕਲਾਮ ਕੋਈ ਅਤੇ ਮਾਰਦੇ ਫੂਕ ਦਬਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਲਿਖ ਤਾਵੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਦੇਵਨ ਇੱਕ<noinclude></noinclude> d724p38z7bfy9mgjfaxh8pdn10f6jrw 250 64666 226831 183445 2026-07-18T13:25:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(68)}}</noinclude>ਬੱਤੀ॥ਆਂ ਦੇਨ ਧੁਖਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇੱਕ ਆਖਦੇ ਜਿੰਨ ਹੈ ਬਡਾ ਜ਼ਾਲਮ ਏਹ ਤਾਂ ਜਾਇਗਾ ਦੁਖ ਦਿਖਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਲੱਗਾ ਕਿਸੇ ਗਲ ਵੱਲੋਂ ਗੁਸਾ ਖਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਕੋਈ ਚੁੜੇਲ ਭਾਰੀ ਗਈ ਦੌੜ ਚਪੇੜ ਲਗਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਪਰੀ ਦਾ ਪਿਯਾ ਸਾਯਾ ਦੇਖੋ ਗਈ ਹੈ ਬੁਧ ਗਵਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਦੇਹੋ ਮਨੌਤ ਕੋਈ ਖੈਰ ਸੀਰ ਨੀ ਨਾਂਮ ਖੁਦਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਤੁਰਤ ਨਿਆਜ਼ ਵੰਡੋ ਦੇਗ ਚਾਵਲਾਂ ਖ਼ੂਬ ਪਕਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਬੱਕਰਾ ਛੱਤਰਾ ਭੀ ਦੇਹੋ ਰਾਤ ਬਾਲੀ ਨ ਬਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਸੱਤ ਅਨਾਜ ਲੈਕੇ ਦੇਹੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਝੱਬ ਰਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਕਪੜਾ ਰੰਗ ਸੂਹਾ ਦੇਹੋ ਜਿਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਇਕ ਕਹਿਨ ਚੋਰਾਹੇ ਦੇ ਵਿਚ ਰਾਤੀਂ ਦੀਵਾ ਚੌਮੁਖੀ ਧਰੋ ਜਗਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਸਭੇ ਜੰਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰੀ ਹਾਰ ਗਏ ਥਕਹੁਟ ਰਹੇ ਝਾੜੇ ਪਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਓੜਕ ਇਕ ਦਾਨਾ ਇਨੇ ਆਨ ਕਿਹਾ ਦਸਾਂ ਰੋਗ ਮੈਂ ਪੁਛ ਪੁਛਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਬੈਠਾ ਪਾਸ ਫਰਿਹਾਦ ਦੇ ਹੋਇ ਕੱਲਾ ਹੋਰ ਲੋਕ ਸਭ ਦੂਰ ਹਟਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਕਿਹਾ ਕੰਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਨ ਬਾਪ ਬੇਟਾ ਮੈਨੂੰ ਦਸਖਾਂ ਹਾਲ ਬਤਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਦਰਦ ਦੁਖ ਕੀ ਤੁਧ ਨੂੰ ਹੋਯਾ ਵਾਰ ਦਾ ਸਭ ਥਕ ਰਹੇ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਗਯਾ ਦਿਲ ਜੇਹੈ ਕਿਸੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਕਰਾਂਗਾ ਨਕਸ ਲਿਖਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਤੇਰਾ ਭੇਦ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਲ ਕਹਿ ਸਾਂ ਅਤੇ ਰੱਖ ਸਾਂ ਖ਼ੂਬ ਛਪਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਝੂਠ ਬੋਲਨਾ ਮਰਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ<noinclude></noinclude> 27pn11eksw5fuomb01wiegzi5n6napu 250 64667 226832 183448 2026-07-18T13:26:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(69)}}</noinclude>ਚੰਗਾ ਸੱਚੋ ਸੱਚ ਹੀ ਦੱਸ ਸੁਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਬਹੁਤ ਝੂਠ ਭੀ ਬੋਲਨਾ ਭਲਾ ਨਾਹੀਂ ਬਹੁਤ ਸੱਚ ਨਾ ਕਹ ਦੁਖਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਸੱਚ ਬੋਲਨਾ ਕੰਮ ਹੈ ਸੂਰਿਆਂਦਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀਸ ਨੂੰ ਤਲੀ ਟਿਕਾਈਕੇ ਜੀ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਪਰ ਝੂਠ ਕਵੀਂਸਰਾਂ ਦਾਂ ਮਹਿੰਗੇ ਮੂਲ ਵਿਕਾਂਵਦਾ ਆਇਕੇ ਜੀ॥੪੪॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਬਾਤ ਬੁਢੇ ਦੀ ਸਮਝ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਕਿਹਾ ਬਾਬਾ ਹੋਰ ਨਾਹੀਂ ਕੋਈ ਦਰਦ ਮੈਨੂੰ॥ ਸਕਲ ਸੀਰੀਂ ਦੀ ਦੇਖ ਕੇ ਅਕਲ ਉਡੀ ਵੱਜੀ ਵਿੱਚ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਕਰਦ ਮੈਨੂੰ॥ ਬਾਝ ਯਾਰ ਨਾਂ ਭਾਂਵ ਦੀ ਕਾਰ ਕੋਈ ਕੀਤਾ ਮਾਰ ਵਿਛੋੜੇ ਨੇ ਗਰਦ ਮੈਨੂੰ॥ ਚੌਪਟ ਇਸਕ ਤੇ ਸਿਰਾਂ ਦੇ ਦਾ ਲਾਏ ਪਹਿਲੇ ਪਈ ਖ਼ੁਆਰੀ ਦੀ ਨਰਦਮੈ ਨੂੰ॥ ਹੁਨ ਕਿਹਾ ਲੁਕਾ ਉਹੈ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਕੀਤਾ ਸੀਰੀ ਦੇ ਸੌਕ ਬੇਪਰਦ ਮੈਨੂੰ॥ ਐਵੇਂ ਸਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਆਜਮਾਂ ਹੋਏ ਦੁਖ ਦੇ ਰਹੇ ਤੀਵੀਂ ਮਰਦ ਮੈਨੂੰ॥ ਭੁਲਾ ਬਾਪ ਕਰਾਂਵਦਾ ਫਿਰੇ ਦਾਰੂ ਦਾਰੂ ਵਾਲੜੀ ਕੋਈ ਨਾ ਦਰਦ ਮੈਨੂੰ॥ ਐਥੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੇਸ ਨਾਂ ਮੂਲ ਜਾਂਦੀ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਪੀਲੜਾ ਜ਼ਰਦ ਮੈਨੂੰ॥ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੀ ਵਿਚ ਸੀਨੇ ਕੌਨ ਬਾਝ ਸੀਰੀਂ ਕਰੇ ਸਰਦ ਮੈਨੂੰ॥ ਜਾਨ ਬੁਝ ਮੈ ਕਮਲਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਤੁਸਾਂ ਜਾਨਿਆ ਕੋਈ ਨਾ ਮਰਦ ਮੈਨੂੰ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਕੋਈ ਹੁਨ ਮੂਲ ਮੇਰਾ ਰੱਖੇ ਚਾਹੇ ਇੱਕੋ ਅਲਾਹ ਫ਼ਰਦ ਮੈਨੂੰ॥੪੫॥ {{center|ਜਵਾਬ ਬੁਢਾ}} ਬੁਢੇ ਕਿਹਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਬਸਕਰ ਤੂੰ ਏਸ ਗਲ ਦਾ ਲਈਂ ਨਾਂ<noinclude></noinclude> sh3ufcfh8ta3vh1c6v5u7vch07ojmek 250 64668 226833 183449 2026-07-18T13:26:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(70)}}</noinclude>ਨਾਉਂ ਬੇਟਾ॥ ਜੈਤਾਂ ਖ਼ਬਰ ਹੋਵੇ ਬਾਦਸਾਹ ਤਾਈਂ ਕਿ ਤੇਰ ਹਿਨ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਨਥਾਉਂ ਬੇਟਾ॥ ਕਿਥੋਂ ਸਿੱਖਯੋਂ ਭੈੜੀ ਆਂਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਸਾ ਮਾਰਨਾ ਆਪਨੇ ਪਾਉਂ ਬੇਟਾ॥ ਮਿਲੇ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲੜਾ ਤੁਰਤ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆ ਫਿਰੇਂਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਰਾਉਂ ਬੇਟਾ॥ ਘਰ ਆਪਨੇ ਕੁਝ ਪਰਵਾਹ ਨਾਹੀਂ ਨਿੱਤ ਹੱਸ ਤੇ ਖੇਡ ਤੇ ਗਾਉਂ ਬੇਟਾ॥ ਪਰੀ ਜੇਹੀ ਹੈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਘਰ ਤੇਰੇ ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਪਯਾਓ ਹਨੂੰ ਰਾਉਂ ਬੇਟਾ॥ ਛੋਢ ਹੱਕ ਹਰਾਮ ਦੇ ਮਗਰ ਲੱਗੋਂ ਕਿੱਥੇ ਲਿੱਖਯਾ ਏਹ ਨਿਆਉ ਬੇਟਾ॥ ਅਲਜ਼ ਨਾ ਯੁਖ਼ਰ ਜੁਲ ਬਨਾਇ ਕਿਹਾ ਪੱਟ ਸੁਕਦਾ ਜੜਾ ਜ਼ਨਾਉਂ ਬੇਟਾ॥ ਜਹਿੰਦਾ ਖਾਵਨਾਂ ਓਸ ਦਾ ਬੁਰਾ ਕਰਨਾ ਬ੍ਰਿਛ ਵੱਢਨਾ ਮਾਨਕੇ ਛਾਉਂ ਬੇਟਾ॥ ਅੱਠੇ ਪਹਰ ਜੋ ਭੋਗ ਦਾ ਖ੍ਯਾਲ ਰੱਖਨ ਸੋਈ ਜਾਨੀਏ ਕੁਤੇ ਤੇ ਕਾਉਂ ਬੇਟਾ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਸਿਆਨਿਆਂ ਮੱਤ ਦੇਨੀ ਅੱਗੇ ਕਰੀਂ ਜੋ ਆਪ ਨੂੰ ਭਾਓ ਬੇਟਾ॥੩੬॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਅਕਲ ਦੇਵਨੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਸਦਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕੰਮ ਮੀਆਂ॥ ਸ਼ੀਹਾਂ ਬਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਰਜਨਾ ਮਾਸ ਵੱਲੋਂ ਜੇਹੜੇ ਰਹਿਨ ਨਾਹੀਂ ਇੱਕ ਦਮ ਮੀਆਂ॥ ਇਸਕ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾ ਛੋਡਸਾਂ ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਲਾਹਿ ਸੁਟੋ ਮੇਰਾ ਚੰਮ ਮੀਆਂ॥ ਲੱਗੇ ਵੱਸਤਾਂ ਸੀਰੀਂ ਦੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾਂ ਜਵਾ ਮਹਿਲ ਉਤੇ ਘਮਾ ਘਮ ਮੀਆਂ॥ ਬਾਝੋਂ ਯਾਰ ਘਰ ਬਾਰ ਉਜਾੜਦਿ ਸੋਅ ਹੀਂ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂ ਠੰਢੇ ਦਮ ਮੀਆਂ॥ ਸੋਈ ਜਾਨ ਦੇ ਨੀਂ ਦੁਖ ਆਸਕਾਂ ਦਾ ਲੱਗਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ<noinclude></noinclude> 2cqgopkuokq1n4ndxhc3ethatqzf883 250 64677 226834 185057 2026-07-18T13:26:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(71)}}</noinclude>ਨੂੰ ਇਸਕ ਦਾ ਗ਼ਮ ਮੀਆਂ॥ ਨਾਗ ਇਸਕ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਆਨ ਮੈਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ਼ ਥੀਂ ਮਾਰਕੇ ਖੱਮ ਮੀਆਂ॥ ਕੋਈ ਜਾਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਪਛਾਨਦਾ ਹੈ ਵਿੱਚੇ ਵਿੱਚ ਰੋਵਾਂ ਛੱਮ ਛੱਮ ਮੀਆਂ॥ ਸੌਕ ਸੀਰੀਂ ਦਾ ਗਿਆ ਚਮੁੱਟ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਮ ਮੀਆਂ॥ ਨਹੀਂ ਪੰਖ ਜੋ ਉਡ ਕੇ ਜਾਇ ਮਿਲਾਂ ਹੱਥੀਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਹੀਂ ਪੱਲੇ ਦੱਮ ਮੀਆਂ॥ ਜਿਸ ਇਸਕ ਥੀਂ ਮਿਲੇ ਮਹਬੂਬ ਪਿਆਰਾ ਐਸਾ ਇਸਕ ਹੋਵੈ ਜੱਮ ਜੱਮ ਮੀਆਂ॥ ਜਿਸ ਮਰਦ ਤਾਂਈ ਕੋਈ ਇਸਕ ਨਹੀਂ ਓਹਦਾ ਜੀਂਵਦੇ ਪੜ੍ਹੋ ਖਤਮ ਮੀਆਂ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਮਹਬੂਬ ਦੇ ਮਿਲੇ ਬਾਝੋਂ ਗ਼ਮ ਇਸਕ ਨਾ ਹੋਵਦਾ ਤੱਮ ਮੀਆਂ॥੪੭॥ {{center|ਮਕੂਲਾ ਸਾਇਰ ਜਵਾਬ ਬੁਢਾ}} ਬੁੱਢੇ ਆਖਿਆ ਇਸਕ ਥੀਂ ਬਾਜ਼ ਰਹੀਏ ਏਹ ਇਸਕ ਹੈ ਬੜਾ ਮਹਾਲ ਭਾਈ॥ ਲਵੇ ਨਾਉਂ ਨਾ ਇਸਕ ਦਾ ਮੂਲ ਕੋਈ ਕੱਨੀ ਸੁਨੇ ਜੇ ਏਸਦਾ ਹਾਲ ਭਾਈ॥ ਇਸਕ ਰੋਗ ਭਾਰਾ ਏ ਸਜੱਗ ਅੰਦਰ ਵਿੱਚੇ ਵਿੱਚ ਦੇਵੇ ਹੱਡ ਗਾਲ ਭਾਈ॥ ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਲਖ਼ ਬੁਖ਼ਾਰੇ ਦਾ ਮੁਗ਼ਲ ਹੈ ਜੀ ਸੋਹਨੀ ਵਾਸਤੇ ਓਹ ਮਹੀਂਵਾਲ ਭਾਈ॥ ਸੀਸਾ ਹਾਰ ਨਾ ਮਾਰਨਾ ਮਨ ਭਾਈ ਜੂਏ ਇਸਕ ਦੇ ਦੀ ਬੁਰੀ ਚਾਲ ਭਾਈ ਮਜਨੂੰ ਵਿਚ ਉਜਾੜ ਦੇ ਫਿਰੇ ਭੌਂਦਾ ਦਾ ਲੇਲਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਭਾਈ॥ ਇਸਕ ਰੰਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਨਾਂ ਸੁਖ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਇਸਕ ਹੈ ਜੁਲ ਜਲਾਲ ਭਾਈ॥ ਸੱਸੀ ਪੁਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਥਲਾਂ ਵਿਚ ਮੋਏ ਕੀਤੇ ਇਸਕ ਨੇ ਬਹੁਤ ਬੇਹਾਲ ਭਾਈ॥ ਰਾਨੀ ਸੁੰਦਰਾਂ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਤੁਟ<noinclude></noinclude> ch3cr24zzjb2kzdplnlib9sbot0vyaq 250 64678 226835 185059 2026-07-18T13:26:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(72)}}</noinclude>ਮੋਈ ਕੀਤਾ ਪੂਰ ਨੇ ਵੱਲ ਖਿਆਲ ਭਾਈ॥ ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਦੇ ਮਗਰ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਆ ਕੰਨ ਚੀਰ ਕੇ ਮੁੰਦਰਾਂ ਡਾਲ ਭਾਈ॥ ਦਹ ਸਿਰ ਮਾਰਿਆ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਪਿੱਛੇ ਹਨੂਮਾਨ ਦਿੱਤੀ ਲੰਕਾ ਜਾਲ ਭਾਈ॥ ਮਿਰਜ਼ਾ ਕੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜਾ ਸਾੜਿਓ ਨੇ ਜਦੋਂ ਚੱਲਿਆ ਸਾਹਿਬਾਂ ਨਾਲ ਭਾਈ॥ ਮਾਰੇ ਹਸਨ ਹੁਸੈਨ ਇਮਾਮ ਜ਼ਾਦੇ ਸੁਨਿਆ ਹੋਗ ਯਜ਼ੀਦ ਦਾ ਹਾਲ ਭਾਈ॥ ਕਰ ਕਾਰ ਬਹਾਰ ਘਰ ਬਾਰ ਅੰਦਰ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀਰੀਂ ਦਾ ਮਨ ਤੋਂ ਟਾਲ ਭਾਈ॥ ਰੂਪ ਦੇਖ ਬੇਗਾਨੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਦਾ ਦਿਲ ਵਾਂਗ ਪਤੰਗ ਨਾ ਜਾਲ ਭਾਈ॥ ਏਸ ਕੰਮ ਥੀਂ ਨਫ਼ਾ ਨਾਂ ਕੁਝ ਹੋਸੀ ਏਹ ਇਸਕ ਹੈ ਬੜਾ ਜੰਜਾਲ ਭਾਈ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਨਾਲ ਸਾਹਾਂ ਕਦਰ ਆਪਨਾ ਆਪ ਸੰਭਾਲ ਭਾਈ॥੪੮॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਹੋਸ ਕਰ ਤੂੰ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ॥ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਆਨ ਮਕਾਨ ਕੀਤਾ ਤਦੋਂ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਵੈਰਾਨ ਹੋਏ॥ ਅਕਲ ਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਸੁਧ ਨਾਰ ਹੀ ਕੋਈ ਕੁਠੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੀ ਪਸੇਮਾਨ ਹੋਏ॥ ਸਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਾਂ ਮੇਲ ਰਿਹਾ ਜੇਹੜੇ ਇਸਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਲਤਾਨ ਹੋਏ॥ ਕੁਲ ਲੋਕ ਤੇ ਬੇਦ ਦੀ ਲਾਜ ਟੁਟੀ ਪਰੇ ਹੱਦ ਬੇਹਦ ਅਸਤਾਨ ਹੋਏ॥ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਤਮਾਚਿਆਂ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ ਹਿੰਦੂ ਤੁਰਕ ਦੋਵੇਂ ਪਸੇਮਾਨ ਹੋਏ॥ ਵਸੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਆਰੇ ਦਾ ਮਨ ਅੰਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਸਭ ਨਸਾਨ ਹੋਏ॥ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਸਾਰੇ ਵਲੀ ਅੰਬੀਆ<noinclude></noinclude> 2gqudj9ddvs6br2o9lm4uh92tbooijf 250 64679 226836 185157 2026-07-18T13:26:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(73)}}</noinclude>ਸਾਹ ਸੁਲਤਾਨ ਹੋਏ॥ ਲੱਗੇ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰ ਕਾਰੀ ਓਹ ਝੁਕ ਕੇ ਵਾਂਗ ਕਮਾਨ ਹੋਏ॥ ਸੀਤਾ ਵਾਸਤੇ ਰਾਮ ਆਰਾਮ ਖੋਯਾ ਅਤੇ ਸੀਸ ਦਹਿਸੀਸ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਏ॥ ਮਾਰੇ ਹਸਨ ਹੁਸੈਨ ਯਜ਼ੀਦ ਜ਼ਾਲਮ ਜ਼ੈਨਬ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤਾਨ ਹੋਏ॥ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਨਾਲ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤਾ ਵਿਸਨ ਲਖਮੀ ਨਾਲ ਇਕ ਜਾਨ ਹੋਏ॥ ਮਹਾਂਦੇਵ ਗੌਰੀ ਗੌਰੇ ਹੋਇ ਰਹੇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਰਾਧ ਕੇ ਨਸਰ ਜਹਾਨ ਹੋਏ॥ ਇੰਦ੍ਰ ਜੇਹਾਂ ਨੇ ਲਿਆ ਸ੍ਰਾਪ ਜਾਕੇ ਜਦੋਂ ਨਾਲ ਅਹਿਲਿਆ ਧ੍ਯਾਨ ਹੋਏ॥ ਮੁਛਾਂ ਮੁੰਨੀਆਂ ਇਦ੍ਰੀ ਕਟ ਦਿਤੀ ਮਾਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਹੀ ਪਸੇਮਾਨ ਹੋਏ॥ ਰਾਜੇ ਭੋਜ ਹੋਰੀ ਦੇਖੋ ਬਣੇ ਘੋੜੇ ਖਾਨ ਅੱਡੀਆਂ ਤੇ ਤਲੇਆਨ ਹੋਏ॥ ਲੇਲੀ ਮਜਨੂੰ ਨੂੰ ਜਾਨੇ ਜਗ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਾਸਤੇ ਜਗ ਨਸਾਂਨ ਹੋਏ॥ ਆਰੀ ਰਖਕੇ ਚੀਰਿਆ ਜ਼ਿਕਰੀਏ ਨੂੰ ਖ਼ੂਕ ਚਾਰਨੇ ਨੂੰ ਸੁਨਿਆਨ ਹੋਏ॥ ਸੁਲੀ ਸਹੀ ਮਨਸੂਰ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਛੇ ਸੱਮਸ ਖੱਲ ਲਹਾਇ ਅਯਾਨ ਹੋਏ॥ ਚਿਖਾ ਵਿਚ ਖ਼ਲੀਲ ਅਸੀਲ ਪਾਏ ਅਸਮਾਈਲ ਜੇਹੇ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਏ॥ ਸੋਹਣੀ ਸੱਸੜੀ ਤੇ ਮਹੀਂਵਾਲ ਪੁੰਨੂੰ ਚੰਦਰ ਬਦਨ ਮਾਯਾਰ ਮਸਤਾਨ ਹੋਏ॥ ਪੀਤਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਯਾ ਲੜਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਾਲਾ ਸੋਈ ਮਸਤ ਅਲ ਮਸਤ ਦੀਵਾਨ ਹੋਏ॥ ਜੇਹੜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪੱਤ੍ਰੀ ਵਾਚ ਬੈਠੇ ਘਰਬਾਰ ਓਹ ਏਕ ਸਮਾਨ ਹੋਏ॥ ਭੁਲ ਗਏ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਸਾਰੇ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਆਨ ਫ਼ਰਮਾਨ ਹੋਏ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਪੀਰ ਹੈ ਨਢਿਆਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦਾ ਪਿਛੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਪੀਰ ਜਵਾਨ ਹੋਏ॥ ਯੂਸਫ਼ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਜੇਹੜੇ ਹੁਸਨ ਦੇ<noinclude></noinclude> b5dfjbxpi9citajjtfni8kh9cavvfr7 250 64680 226837 185158 2026-07-18T13:26:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(74)}}</noinclude>ਨਾਲ ਗੁਮਾਨ ਹੋਏ॥ ਪੱਲਾ ਇਸਕ ਨੇ ਛੱਡਿਆ ਆਸਕਾਂ ਦਾ ਜਦੋਂ ਜਾਇ ਮਕਾਨ ਮਸਾਂਨ ਹੋਏ॥ ਅਸੀਂ ਰੱਖਨੇ ਹਾਂ ਪੇਮ ਪਿਆਰੜੇ ਦਾ ਜਿਸਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਕੰਮ ਆਸਾਨ ਹੋਏ॥ ਫਾਸੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਫਾਂਸ ਕੇ ਦਾਸ ਹੋਏ ਪੰਛੀ ਵਿਚ ਜਾਲੀ ਜਿਵੇਂ ਆਨ ਹੋਏ॥ ਜਿਵੇਂ ਨੈਨ ਮਾਸ਼ੂਕ ਦੇ ਦੇਖ ਆਸਕ ਛੱਡ ਜਾਨ ਜਹਾਨ ਨਦਾਨ ਹੋਏ॥ ਗਲੀ ਯਾਰ ਦੀ ਜੀਵਨਾਂ ਬਲੀ ਹੋਕੇ ਤਲ ਸੀਸ ਤੇ ਹੱਥ ਤੇ ਜਾਨ ਹੋਏ॥ ਜਿਨਾਂ ਵਿਚ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਜੰਗ ਕੀਤਾ ਸੋਈ ਸੂਰਮੇ ਏਸ ਜਹਾਨ ਹੋਏ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਸਰਫ਼ ਕਿਹਾ ਸੀਸ ਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਮਾਨ ਹੋਏ॥ ੪੯॥ {{center|ਜਵਾਬ ਬੁਢਾ}} ਬੁਢੇ ਆਖਿਆ ਬਚਿਆ ਕਰਮ ਤੇਰੇ ਅਸਾਂ ਦੱਸਣੀ ਮੱਤ ਸਿਆਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਰਾਹ ਛੱਡ ਕੁਰਾਹ ਦੀ ਤਰ ਦੌੜੇਂ ਤੈਨੂੰ ਖਾਵਨਾ ਏਂ ਮਾਸ ਖਾਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਮੱਤ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਂਵਦੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਉਗ ਨਾ ਭੁੰਨਿਆਂ ਦਾਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਅੱਗ ਦੇਖ ਸਿਆਨਿਆਂ ਮਨਾ ਕਰ ਨਾਂ ਹੱਥ ਮਾਰਨਾ ਜਾਇ ਅਵਾਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਜੇਹੜਾ ਆਖਿਆ ਕੰਨ ਨਾਂ ਮੂਲ ਰੱਖੇ ਕਾਹੇ ਦੇਵ ਨੀ ਮਤ ਸੁਜਾ ਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਜੇਹੜਾਂ ਬੇੜੀ ਦੇ ਵਿਚ ਨਾ ਪੈਰ ਪਾਵੈ ਜੋਰੀ ਚਾੜ੍ਹਨਾ ਨਹੀਂ ਮੁਹਾਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਕਹੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮੂਲ ਨਾ ਲੱਗਨਾ ਏਂ ਤੈਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਮੌਤ ਦੇ ਭਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਨੌਕਰ ਰਾਨੀਆਂ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਰਖੇ ਮਾਰ ਸੁੱਟ ਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਰਾਨਿਆ ਨੇ॥ ਮਾਉਂ ਬਾਪ ਦੀ ਬਾਤ ਨਾ ਮੰਨ ਨੀ ਹੈ ਨਾਲਾਇਕਾਂ ਤੇ ਐਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਨੇ॥ ਰਹੇ ਆਖਦੇ ਖੂਹ ਦੇ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> oghoc36thpbeud9wclp3pus8dv1ty6n 250 64681 226838 185159 2026-07-18T13:26:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(75)}}</noinclude>ਢੈਹਨਾ ਨਾਮ ਕੂਲਾਂ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਿਆਂ ਕਾਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਅਫ਼ਤਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਕਰਨੇ ਕੋਹੜੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਟਿਟਾਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਇਕ ਜਨਾਂ ਜਹਾਨ ਤੋ ਹੋਯੋਂ ਆਕੀ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਧਿਗਾਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਹੁਨ ਹਈ ਵੇਲਾ ਪਿਛੋਂ ਤੋਂ ਵਸੇਂ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਆਵਨਾਂ ਵਕਤ ਵਿਹਾਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਯੋੜਾ ਦੁਖ ਸਤਾਬਹੀ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਔਖਾ ਜਾਵਣਾਂ ਦੁਖਾਂ ਪੁਰਾਨਿਆਂ ਨੇ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਥੋੜੀ ਕਹੀ ਮਿਟ ਜਾਵੇ ਫੇਰ ਮਿੱਟਨਾ ਨਹੀਂ ਕਹਾਨਿਆਂ ਨੇ॥੫॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫਰਿਹਾਦ}} ਫੇਰ ਕਿਹਾ ਫਰਿਹਾਦ ਨੇ ਸਮਝ ਬਾਬਾ ਇਸਕ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਂਵਦਾ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ॥ ਇਸ਼ਕ ਹਟੇਨ ਨਾਲ ਕਹਾਨੀਆਂ ਦੇ ਪੀੜ ਪੇਟ ਦੀ ਹਟੇ ਨਾ ਨਾਲ ਅੱਲਾਂ॥ ਇਸਕ ਮੁਸਕ ਨਾ ਛਪਦੇ ਲੱਖ ਕਰੀਏ ਜਿਵੇਂ ਅਗਨਾ ਛੱਪਦੀ ਵਿਚ ਝੱਲਾਂ॥ ਇਸਕ ਲੁਕੇ ਨਾ ਪੀਰ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਤੋਂ ਚੜੇ ਸੂਲੀਆਂ ਤੇ ਲੈਹ ਗਈਆਂ ਖੱਲਾਂ॥ ਯੂਸਫ਼ ਜਿਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸਕ ਨਾ ਲੁਕਿਆ ਸੀ ਦੇਖੋ ਜਾਇਕੇ ਪਏ ਵਿਚ ਖੂਹ ਡਲਾਂ॥ ਸੁਨਿਆਨ ਜੇਹੇ ਕੀਤੇ ਇਸਕ ਕਮਲੇ ਫਿਰੇ ਸੂਰੀਆਂ ਚਾਰਦੇ ਵਿਚ ਝੱਲਾਂ॥ ਇਸਕ ਬਲ ਅਮਬਾ ਊਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕੀਤਾ ਲਿਆਏ ਜੰਗਲਾਂ ਥੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਛੱਲਾਂ॥ ਡੁਬ ਜਾਂਵਦੀਏ ਹੋਸ ਤਾਰੂਆਂ ਦੀ ਸਾਗਰ ਆਂਵਦਾਏ ਜਦੋਂ ਮਾਰ ਛੱਲਾਂ॥ ਇਸਕ ਛੋੜ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹਨ ਮੂਲ ਮੈਨੂੰ ਏਸ ਇਸਕ ਕੋਲੋਂ ਕਿਥੇ ਨੱਸ ਚੱਲਾਂ॥ ਹੋਰ ਕਹੋ ਜੋ ਸਬ ਕਬੂਲ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਸੀਰੀ ਦੇ ਸੌਕ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਟੱਲਾਂ॥ ਤੁਸੀ ਮਾਉਂਦੀ ਗਲ ਨਾ<noinclude></noinclude> 8jj2hm1fysubeawb4ucnzsrz74y0os1 250 64682 226839 185160 2026-07-18T13:26:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(76)}}</noinclude>ਇਕ ਮੱਨੀ ਕੱਲੀ ਜਾਇ ਮੋਈ ਓੜਕ ਵਿਚ ਥੱਲਾਂ॥ ਜਾਨ ਤਲੀ ਤੇ ਰੱਖ ਮੈਂ ਹੋਯਾ ਆਸਕ ਹੁਨ ਇਸਕ ਦੇ ਰਣੋਂ ਨਾ ਮੂਲ ਹੱਲਾਂ॥ ਲੱਗੀ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀ ਅੱਗ ਸਰੀਸ ਸਾਰੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਕੁਠਾਲੀ ਦੇ ਵਿਚ ਗੱਲਾ॥ ਤੈਸਾ ਇਸਕ ਦਾ ਲੱਕੜੀ ਵਾਂਗ ਸੱਲੇ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਮੈਂ ਮਾਰੀ ਦਾ ਨਾਲ ਸੱਲਾਂ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਆਸਕਾਂ ਨੂੰ ਲਹਿੰਦੇ ਬਾਝ ਮਾਸੂਕ ਦੇ ਵਿਚ ਵੱਲਾਂ॥ ੫੧॥ {{center|ਜਵਾਬ ਬੁੱਢਾ}} ਬੁੱਢੇ ਆਖਿਆ ਬੌਰਿਆਂ ਕਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਝਾਈਏ ਜੀ॥ ਜਾਨ ਬੁਝ ਅਜਾਨ ਜੋ ਹੋਰ ਹੇ ਓਹ ਨੂੰ ਕਾਸ ਨੂੰ ਪਏ ਸਮਝਾਈਏ ਜੀ॥ ਕੀਤੇ ਆਪਣੇ ਦਾ ਫਲ ਪਾਵਸੋਂ ਅਸੀ ਜ਼ੋਰ ਕਿਉਂ ਏਤਨਾ ਲਾਈਏ ਜੀ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਅਸੀ ਆਖਨੇ ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਆਪਣਾ ਕੁਝ ਗਵਾਈਏ ਜੀ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਸੌਦਾਈਆਂ ਸਿਰੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤੌਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈਏ ਜੀ॥੫੨॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਫੇਰ ਕਹਿਆ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਜਾਓ ਬਾਬਾ ਤਨੋਂ ਛੁੱਟਿਆਂ ਨੇ ਮੁੜ ਬੱਝ ਨਾ ਕੀ॥ ਖ਼ੱਜਰ ਖਿੱਚ ਮਯਾਨ ਥੀਂ ਹਥ ਲੈਕੇ ਹੇਸੂ ਰਮੇ ਨੇ ਰਣੋਂ ਭੱਜਨਾ ਕੀ॥ ਪੈਰੀਂ ਘੁੰਘਰੂ ਬੰਨ ਕੇ ਨਾਚ ਕਰਨ ਘੁੰਡ ਕੱਢ ਕੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਕੱਜਨਾ ਕੀ॥ ਨਾਲ ਯਾਰ ਦੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਭੇਦ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਓਸ ਨੂੰ ਲੱਜਨਾ ਕੀ॥ ਨੇ ਹੁੰਲਾਇਕੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਦੁਖ ਲੱਗਿਆਂ ਦੋਸਤਾਂ ਭੱਜਨਾ ਕੀ॥ ਦਿਲ ਦੀ ਜੀਏ ਦੌਲਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਭੁਖਿਆਂ ਦਿਓਂ ਕਸੇ ਰਜਨਾਂ<noinclude></noinclude> 6psga29wxkmu5xu2civf9h5sxyr983f 250 65013 226840 185161 2026-07-18T13:27:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(77)}}</noinclude>ਕੀ॥ ਚੋਰੀ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮਾਰੀਏ ਕੋਈ ਗੱਬਰੂ ਮਸਕੀਨਾਂ ਤੇ ਜਾਇਕੇ ਵੱਜਨਾ ਕੀ॥ ਇਸਕ ਲੱਗਦਾ ਦਿਲ ਦੇ ਰੱਜਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁਖੇ ਮਰਦ ਨੇ ਬੋਲ ਕੇ ਗੱਜਨਾ ਕੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਿੰਗਾਰ ਘਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦੇ ਗਹਿਨਾਂ ਮੰਗਿਆਂ ਤੰਗਿਆ ਸੱਜਨਾ ਕੀ॥੫੩॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਸ਼ਇਰ}} ਰਹੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇ ਨਾ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਨਿਕਲ ਦੋੜਿਆ ਹਾਲ ਹੀ ਹਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਨਾਰੇ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹਾਲ ਲੋਕਾਂ ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਉਜਾੜ ਬੇਹਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਗਈ ਅਕਲ ਤੇ ਸਕਲ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਦੀ ਪਾਵੇ ਖ਼ਾਕ ਖੁਲੇ ਸਿਰ ਵਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਮਾਂਉਂ ਬਾਪ ਰੋਵਨ ਹੋਰ ਸਾਕ ਸਾਰੇ ਆਖਣ ਤੁਰ ਗਿਆ ਜੀਉੜਾ ਜਾ ਲ ਕਰਕੇ॥ ਕਦੇ ਆਂਵਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਜੇ ਲਹਿਰ ਆਵੇ ਕਦੇ ਜਾਂਵਦਾ ਦਿਲ ਮਲਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਲੱਗੇ ਭੁਖ ਤਾਂ ਖਾਂਵਦਾ ਮੰਗ ਟੁਕੜਾ ਇਕੇ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲਏ ਸਵਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਕਿਸਨ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬਰਬਾਦ ਹੋਯਾ ਯਾਦ ਸੀਰੀਂ ਦੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ॥੫੪॥ {{center|ਮਰਜਾਨਾਂ ਫਰਿਹਾਦ ਦੇ ਬਾਪ ਦਾ}} ਹੋਯਾ ਬਾਪ ਨਿਰਾਸ ਫਰਿਹਾਦ ਵੱਲੋਂ ਆਖੇ ਮਸਤ ਮਲੰਗ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਹਿੰਦਾ ਗਈ ਅੰਬਰੋ ਫਰਜ਼ੰਦ ਨਾਲੇ ਅੱਖੀ ਰੋਂਦਿਆਂ ਨੀਰ ਹੋ ਨੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਬੁਰੇ ਦੁਖ ਹੁੰਦੇ ਏਨਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਰੰਗ ਜ਼ਰਦ ਜਿਉਂ ਜ਼ਰਦ ਹਰੀੜ ਹੋਯਾ॥ ਯੂਸ ਬਾਝ ਯਾਕੂਬ ਦਾ ਹਾਲ ਜਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਬਾਝ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਜ਼ਹੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਚੜ੍ਹਿਆ ਗੁੰਮ ਦਾ ਤਾਪ ਨਾ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਤੀਰ ਤੀਰ ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ੀਰ ਹੋਯਾ॥<noinclude></noinclude> f821cynfxh4l4pxfdabmpor7f5u6ybe 250 65014 226841 185229 2026-07-18T13:27:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(78)}}</noinclude>ਲਛਮਨ ਰਾਮ ਸੀਤਾ ਬਨਬਾਸ ਲੀਤਾ ਦਸਰਥ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਾਇ ਵਹੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੋਯਾ ਨਾਲ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੇ ਚਾਕ ਹੋਕੇ ਵਿਚ ਖ਼ਾਕ ਦੇ ਜਾਇ ਸਤੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਰੋਵਨ ਲੜਕੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਮਾਰ ਚੀਕਾਂ ਲੀੜਾ ਕੱਪੜਾ ਲੀਰ ਪਲੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਧੀਆਂ ਨੂੰਹਾਂ ਸੁਟੇ ਖੋਲ੍ਹ ਵਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਹਾਲ ਹਾਲ ਕਰ ਦੁਖ ਕਸੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਲੋਕ ਸਹਿਰ ਦੇ ਹੋਏ ਸਭ ਆਨ ਕੱਠੇ ਛੋਟੇ ਵੱਡੇ ਦਾ ਤੰਗ ਜ਼ਮੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਸ੍ਯਾਪੇ ਹੋਨ ਤਾਂ ਰੋਨ ਭਰ ਨੈਨ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਨੈਣ ਦਾ ਹੱਥ ਉਚੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਤੇ ਛਾਤੀਆਂ ਸੁਰਖ ਹੋਈਆਂ ਲੱਕ ਭਜਕੇ ਵਾਂਗ ਕਰੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਰੋਵੇ ਨਾਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਪੁਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜਿਵੇਂ ਬਾਝ ਰਾਂਝੇ ਹਾਲ ਹੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਆਖੇ ਮੋਯਾ ਸੌਹਰਾ ਮੌਹਰਾ ਖਾਇ ਮਰਸਾਂ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨਾ ਬੇਤ ਦਬੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਆਖੇ ਨਿਜ ਨਿਕਾਹ ਪੜਾਂਵਦੀ ਮੈਂ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਿਸ ਤਕਦੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਮਰ ਜਾਂਵਦਾ ਇਕੇ ਫਰਿਹਾਦ ਤਾ ਭਾਇਤ ਤੀ ਦੈਤਾ ਇਖ਼ਤੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਆਂਦਾਂ ਸਦ ਫਰਿਹਾਦ ਫ਼ਰਯਾਦ ਕਰਕੇ ਰੋਂਦਾ ਬਹੁਤੇ ਚੁਪ ਚੁਪੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਬਚਿਆ ਕਹਿਰ ਕੀਤੋ ਦੁਖ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾਦਾ ਮਨਗੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਗਿਉਂ ਆਪ ਤੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਓ ਈ ਮੇਰੀ ਚੰਦਰੀ ਦਾ ਭੈੜਾ ਸੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਦੇਵਨ ਲੋਕ ਨਸੀਹਤਾਂ ਕੌਨ ਜਾਂਨੇ ਇਸਕ ਅਕਲ ਦਾ ਵੈਰ ਵਿਚੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਜਾਨ ਜਾਵ ਸੀ ਜਾਵ ਸੀ ਇਸਕ ਤਾ ਹੀਂ ਇਸਕ ਬਿਨਾ ਕੋਸਿ ਧਨਾ ਪੀਰ ਹੋਆ॥ ਇਸਕ ਗਿਆ ਤੇ ਕੋਈ ਨਾਂ ਕਹੇ ਆਸਕ ਗਿਆ ਇਸਕ ਤਾਂ ਕੌਨ ਅਮੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਹੁਕਮ ਓਸਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਮੂਲ<noinclude></noinclude> d089sc10uyqhm3of47gfvdpn3r6myxl 250 65015 226842 185234 2026-07-18T13:27:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(79)}}</noinclude>ਮੰਨੇ ਜੇਹੜਾ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਤਗੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਦੁਖ ਸੁਖ ਤੇ ਭੁੱਖ ਕੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸਕ ਬਾਦਸਾਹ ਫਕਰ ਵਜ਼ੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਨਾਮ ਸੀਰੀਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਹਿ ਗਿਆ ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਸਭ ਲੁਟਾਇ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਜੇਹੜਾ ਜੰਮਿਆ ਮਰੇਗਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਘੜਿਆ ਭੱਜ ਸੀ ਕੌਨ ਕਹੀਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦਾ ਜਿਥੇ ਇਸਕ ਰਹਿੰਦਾ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਫ਼ਿਕੀਰ ਹੋਯਾ॥੫॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਸਾਇਰ}} ਸਦਾ ਜੀਵ ਨਾ ਨਹੀਂ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਮੌਜ ਹੈ ਮਾਨ ਬੰਦੈ॥ ਹੋਏ ਖ਼ਾਕ ਤੋਂ ਅੰਤ ਨੂੰ ਖਾਕ ਹੋਨਾ ਕੇਹੜੀ ਗੱਲ ਦਾ ਕੀ ਜੀਏ ਮਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਜਾਨ ਜਾਵਸੀ ਅੰਤ ਵੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਭਾਵੇਂ ਜਾਨ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਨਾ ਜਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਅੱਲਾ ਵਾਲਿਆਂ ਗੰਮ ਦੇ ਗਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇਹੇ ਘਰ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਮਸਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਗਏ ਛੱਡ ਜਹਾਨ ਵੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸੂਰਮੇ ਮੁਗ਼ਲ ਪਠਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਮੌਤ ਖਾਂਵਦੀ ਜਾਂਵਦੀ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਬੱਕਰੇ ਨੂੰ ਸੇਰ ਖਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਪਿਆ ਵਗੇ ਇਹ ਜੰਗ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਾਂਗੂੰ ਇਕ ਆਂਵਦੇ ਤੇ ਇਕ ਜਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਝੂਟੇ ਲੈਨ ਬਹਿਸਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਜੇਹੜੇ ਨੇਕ ਅਮਾਲ ਕਮਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਜਿਨਾਂ ਨੇਕ ਕੰਮਾਂ ਵਲ ਚਿਤ ਲਾਯਾ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹਥ ਨਾ ਲਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਜਿਨਾ ਪੀਤਾ ਏ ਦੁਧ ਹਲਵਾਈਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਪੀਨ ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਦੀ ਪਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਏਹੋ ਹਈ ਵੇਲਾ ਕਰ ਬੰਦਗੀ ਤੂੰ ਬੰਦੇ ਬੰਦਗੀ ਤੋਂ ਰੱਬ ਪਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਤਦੋਂ ਕਰੇਂਗਾ ਯਾਦ ਖ਼ੁਦਾਇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਰਹਿਨਗੇ ਨੈਨ ਪ੍ਰਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਮਿਲੇ ਓਨਾਂ<noinclude></noinclude> kj3zgnh65swtahpm1eugtybcztbpoof 250 65016 226843 185235 2026-07-18T13:27:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(80)}}</noinclude>ਨੂੰ ਆਨ ਦਿਲ ਜਾਨ ਜਾਨੀ ਜੇੜੇ ਜਾਨ ਜਹਾਨ ਘੁਮਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਸਿੱਖ ਜਾਨਗੇ ਰਾਗ ਦੀ ਜ਼ੀਲ ਤਾਈਂ ਜੇੜੇ ਰਾਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਕਦੇ ਮਿਲੇਗਾ ਓਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਂਨ ਪੀਆ ਜੇੜੇ ਪੀਆ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਧਿਆਨ ਬੰਦੇ॥ ਕਦੇ ਲੈਨਗੇ ਢੂੰਡ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇੜੇ ਨਿੱਤ ਬੰਦੂਕ ਚਲਾਂਨ ਬੰਦੇ॥ ਜਾਨ ਦਿਤਿਆਂ ਬਾਝ ਨਾ ਮਿਲੇ ਜਾਨੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤ ਨੇ ਬੰਦ ਬਨਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਜੇੜੇ ਆਪਨਾ ਆਪ ਪਛਾਂਨ ਬੈਠੇ ਓਨਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਹੋਈ ਪਛਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਸੋਈ ਜਾਨ ਸਿਆਨੇ ਏਸ ਜੱਗ ਅੰਦਰ ਜਿਨਾਂ ਸਾਈਂ ਦੀ ਹੋਈ ਸਿਆਨ ਬੰਦੇ॥ ਜੇਹੜੇ ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਸੇ ਤੋਖ ਹੋਏ ਓਨਾਂ ਰਹੀ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਕਦਰ ਆਪਨਾ ਆਪਨੇ ਹੱਥ ਰਖਨ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਕਰਨ ਤਰਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਕਦਰ ਆਰਫਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਅਹਿਮਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਹੋਸ਼ ਬੇਹੋਸ ਦੁਖਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਲਾਲ ਗਪੇ ਦੇ ਗਲ ਦਾ ਟੱਲ ਬਨਿਆਂ ਜਦੋਂ ਪਾਇਆ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਨ ਬੰਦੇ ਜੇਹੜਾ ਸੱਚ ਬੋਲੇ ਓਹਨੂੰ ਕਹਿਨ ਕਾਫ਼ਰ ਸੂਲੀ ਦੇਨ ਤੇ ਖੱਲ ਲੁਹਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਔਗਨ ਆਰਫਾਂ ਦੇ ਲੈਂਦੇ ਬੰਨ ਪੱਲੇ ਜਿਨਾਂ ਗੁਨਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਚੂਹੜੇ ਮੇਲ ਕੂੜਾ ਸਿਰ ਰੰਖ ਲੈਂਦੇ ਜੇਹੜੇ ਸੀ ਸਮਹਲ ਤੇ ਜਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਮਤ ਛਾਨ ਨੀ ਜਾਨ ਏ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਮੈਦਾਨ ਛਾਨ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇ ਛਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਅਕਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅਕਲ ਛੱਜ ਵਾਂਗੂੰ ਸੂੜਾ ਸੁਟ ਕੇ ਕਨਕ ਕਲਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਜੇੜਾ ਮਕਰ ਫਰੇਬ ਤੇ ਕਰੇ ਠੱਗੀ ਓਹਨੂੰ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਬਨਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਦੇਖ ਟੋਪੀਆਂ ਸੇਲੀਆਂ ਕਫਨੀਆਂ ਨੂੰ ਬਡਾ ਆਖ ਆਕਾਸ ਚੜ੍ਹਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਅਦਲ ਜ਼ੁਲਮਦ ਬਡਾ<noinclude></noinclude> i4kmcr5ypx8zhdxl95vw1fkpoe59sba 250 65017 226844 185236 2026-07-18T13:27:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(81)}}</noinclude>ਮੁਫਾਸ ਲਾਹੈ ਕਿਥੇ ਨਿਆਂ ਤੇ ਕਿਥੇ ਹੈ ਤਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬੇਦ ਪੁਰਾਨ ਨਾ ਸਮਝਦੇ ਨੀ ਐਵੇਂ ਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪਈ ਬਾਣ ਬੰਦੇ॥ ਬਿਨੇ ਅਮਲ ਤੇ ਇਲਮ ਨਾ ਕਿਸੇ ਲੇਖੇ ਸੋਈ ਪਾਨ ਜੋ ਅਮਲ ਕਮਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਚੁਲੀਆਂ ਕੀਤਿਆਂ ਕੇ ਫ਼ਨਾ ਨਸ਼ਾ ਦੇਵੇ ਭਾਵੇ ਮੱਟਾਂ ਦੇ ਮੱਟ ਮੁਕਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਜ਼ੋਰਾਵਰਾਂ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ ਢੋਲ ਵਾਗੂੰ ਓਹ ਭੀ ਲਵੇ ਰਬਾਬ ਨੂੰ ਰਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਆਸ਼ਕ ਜਾਨ ਕੇ ਚੁਪ ਖਮੋਸ਼ ਹੋਏ ਘੁਟ ਵਟ ਕੇ ਵਕਤ ਲੰਘਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਜਿਵੇਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡਨ ਓਨਾਂ ਖਸਮ ਦੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਦੇਖ ਰੰਡੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਧੋਂਦੀਆਂ ਨੀ ਪੀਆ ਬਾਝ ਪਈਆਂ ਕੁਰਲਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਜਿਨ ਪਾਇਆ ਹੈ ਪੀਆ ਆਪਣੇ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲ ਓਹ ਮਸਤ ਗੁਮਾਨ ਬੰਦੇ॥ ਮਿਲ ਪੀਆ ਨੂੰ ਪੀਆ ਹੀ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਬੂੰਦ ਸਮੁੰਦ ਸਿਆਨ ਬੰਦੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੋਪੀਆ ਨੂੰ ਪਾਂਵਦੇ ਨੀ ਜੇਹੜੇ ਆਪਨਾ ਆਪ ਗਵਾਨ ਬੰਦੇ॥੫੬॥ {{center|ਐਜ਼ਨ}} ਦਿੱਸੇ ਅਜ਼ ਨਾ ਸੋਹਣਾ ਪੀਆ ਪ੍ਯਾਰਾ ਨੈ ਨੀ ਜਾਂਵਦਾ ਏ ਪਿਆ ਨੀਰ ਮੇਰਾ॥ ਲਗੀ ਅੱਗ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਵਿਚ ਸੀਨੇ ਸਾੜ ਸੁਟਿਆ ਕੁਲ ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ॥ ਕੀਤਾ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਕੈਦ ਨਾ ਛਡਦਾਈ ਕੋਈ ਤੋੜ ਨ ਸਕੇ ਜ਼ੰਜੀਰ ਮੇਰਾ॥ ਪਿੱਛੇ ਯਾਰ ਖ਼੍ਵਾਰ ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸੀਰ ਮੇਰਾ॥ ਦਿਲਬਰ ਬਾਝ ਦਲੀਲ ਨਾ ਠਹਿਰ ਦੀਏ ਦਿਲ ਰਹਿੰਦਾ ਏ ਨਿਤ ਦਿਲਗੀਰ ਮੇਰਾ॥ ਬਾਝ ਯਾਰ ਨਾ ਕੋਈ ਬਹਾਰ ਚੰਗੀ ਦੁਖ ਹੋਏ<noinclude></noinclude> 7guyim3479mjoklls8yer1wm9mn1bvv 250 65018 226845 185237 2026-07-18T13:27:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(82)}}</noinclude>ਰਿਹਾ ਦਾਮਨ ਗੀਰ ਮੇਰਾ॥ ਹੋਯਾ ਕਾਲਜਾ ਛੇਕ ਪੁਰ ਛੇਕ ਸਾਰਾ ਦੇਖੋ ਕੋਈ ਨਾਹੀਂ ਜਿਗਰ ਚੀਰ ਮੇਰਾ॥ ਕੋਈ ਮਾਉ ਨਾ ਬਾਪ ਨਾ ਭੈਨ ਭਾਈ ਸਾਕ ਅੰਗ ਨਾਹੀਂ ਕੋਈ ਵੀਰ ਮੇਰਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਓਹ ਤੀਰ ਫਿਰਾਕ ਵਾਲਾ ਹਾਇ ਗਿਆ ਕਲੇਜੜਾ ਚੀਰ ਮੇਰਾ॥੫੭॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਸਾਇਰ}} ਦੇਖ ਜਾਗ ਕੇ ਜਗ ਤਮਾਸ਼ੜੇ ਨੂੰ ਰੰਗ ਰੰਗ ਦੀ ਹੈ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਐਵੇਂ ਸੁਤਿਆਂ ਉਮਰ ਵੰਜਾਈਆਈ ਰਹੀ ਕੋਲ ਫੁਲੀ ਫਲਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਹਰੇ ਸੋਸਨੀ ਕਿਰਮਚੀ ਰੰਗ ਗੂੜੇ ਸੋਹਨੇ ਸਬਜ਼ ਚਿਟੇ ਗੁਲਾ ਨਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਚੰਬਾ ਕੇ ਵੜਾ ਮੋਤੀਆ ਔਰ ਗੈਂਡਾ ਸਦ ਬਰਗ ਗੁਲਾਬ ਨਿਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਅੰਬ ਅਨਾਰ ਸ਼ਤੂਤ ਮਿੱਠੇ ਸੇਓ ਫਾਲਸੇ ਨੀਰ ਸਦਾਰ ਪ੍ਯਾਰੇ॥ ਬੋਲਨ ਕੋਇਲਾਂ ਬਲਬੁਲਾਂ ਕੁਮਰੀਆਂ ਭੀ ਮੈਨਾਂ ਤੂਤੀਆਂ ਕਰਨ ਪੁਕਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਨਹਿਰਾਂ ਮਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਚਲਨ ਮਸਤ ਵਾਂਗੂ ਜਿਵੇਂ ਭਾਦ੍ਰੋਂ ਮਹਾ ਫਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਖੋਲ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇਖ ਲੈ ਕੁਦਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਡਿਠਿਆਂ ਅੰਧ ਅੰਧਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਏਹ ਤਾਂ ਜਗ ਸਰਾਂ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਦੀ ਰੈਨ ਕਟ ਤੁਰਨਾ ਇਕ ਵਾਰ ਪਯਾਰੇ॥ ਕਈ ਆਂਵਦੈ ਤੇ ਕਈ ਜਾਂਵਦੇ ਨੀ ਪਿਆ ਵਗੇ ਏਹ ਨਿਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਯਾਰੇ॥ ਜੂਆ ਜਨਮ ਦਾ ਜਿਤ ਲੈ ਹਈ ਵੇਲਾ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਾਝੋਂ ਸਦਾ ਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸਦਾ ਮਹਿਲ ਮਕਾਨ ਨਹੀ ਬਾਗ਼ ਸੋਹਨੇ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਏਹ ਰੰਗ ਬਹਾਰ ਪ੍ਯਾਰੇ॥ ਲਗੀ ਢਾਹ<noinclude></noinclude> 67vbnj0qlbf181ce0cg0jtkbnne71yk 250 65019 226846 185240 2026-07-18T13:27:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(83)}}</noinclude>ਹਵੇਲੀਯਾਂ ਮੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਇ ਰਿਹੋਂ ਤੂੰ ਪੈਰ ਪਸਾਂਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਜਿਨਾਂ ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਰੱਖਨਾ ਏਂ ਨਹੀਂ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਯਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਮਿਤ੍ਰ ਮਤਲਬਾਂ ਦੇ ਮਾਉਂ ਬਾਪ ਬੇਟੇ ਭੈਣ ਭਾਈ ਤੇ ਸੋਹਨੀ ਨਾਚ ਪਿਆਰੇ॥ ਅਸਾਂ ਠੋਕ ਵਜਾਇਕੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਯਾਰ ਗ਼ਰਜ਼ ਦਾ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਪਕੜ ਪੀਰ ਦੇ ਪੈਰ ਫਕੀਰ ਹੋ ਕੇ ਭਵ ਸਿੰਧ ਤੋਂ ਹੋਵਸੈਂ ਪਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਜਿਨਾਂ ਰਬ ਦਾ ਰਾਹ ਨਾ ਜਾਨਿਆ ਹੈ ਸੋਈ ਡੁਬ ਮੋਏ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਜਿਨਾਂ ਗੁਰਾਂ ਕੇ ਗਿਆਨ ਸੇ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਸਦਾ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੇ ਘਰਬਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੁਲਾ ਵੈਰਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅੱਲਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਏਹ ਕਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਜੇਹਾ ਹਥ ਆਵੇ ਤੇਹਾ ਖਾਇ ਲੈਨਾ ਅਤੇ ਹੋਵਨਾ ਸ਼ੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਰਾਜਿਆਂ ਰਾਣਿਆਂ ਸੋਂ ਇਕ ਰਬ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰੁ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੁਤੇ ਮਸਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਗ ਵੱਲੋਂ ਸਚੇ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਸੁਗਲ ਅੰਦਰ ਫਾਕੇ ਫਿਕਰ ਦੇ ਵਿਚ ਸਧਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕੋਈ ਨੇਕ ਸੌਦਾ ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਐਥੋ ਨਹੀਂ ਆਵਨਾ ਤੈਂ ਬਾਰ ਬਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਦੁਖ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਆਪਨਾ ਬੈਠ ਦੇ ਮਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੂਲ ਕੋਈ ਕਾਜ ਆਪਨਾ ਆਪ ਸ੍ਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥੫੮॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਐਜ਼ਨ}} ਜਿੰਦੇ ਜੀਵਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ ਏਥੇ ਐਵੇਂ ਕੂੜ ਹਵੇਲੀਆਂ ਮੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਛੋੜ ਜਾਵਨਾਏ ਸ਼ਹਿਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਫੇਰ ਆਇਨਾ ਦੇਖ ਸੇਂ<noinclude></noinclude> ha1080uhws2hzem0q1p36vqxhczjfq5 250 65020 226847 185243 2026-07-18T13:27:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(84)}}</noinclude>ਗਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਦੋਂ ਹੁਕਮ ਆਯਾ ਸੱਚੇ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲਾ ਭੁਲ ਜਾਵਸਨ ਪੂਨੀਆਂ ਛੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਚਰਖੇ ਤੰਦ ਨਾ ਪਾਵਨੀ ਮਿਲੂ ਮੂਲੋਂ ਜਦੋਂ ਕੰਤਨੇ ਦੂਤੀਆਂ ਘੱਲਿਆ ਨੀ॥ ਤੂੰਭੀ ਰੋਂਵਦੀ ਜਾਵਦੇੰ ਏਸ ਸਹਿਰੋਂ ਜਿਵੇਂ ਅਗਲੀਆਂ ਰੋਂਦੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਨ ਪਿਆਰ ਬਹੁਤਾ ਓਵੀ ਜਾਨੀਏ ਕੋਈ ਵਲੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਤੂੰਤਾਂ ਜਾਵਸੇਂ ਫੇਰਨਾ ਆਵਸੇਂ ਨੀ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਏਹ ਰਹਿਨ ਇੱਕਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਦੇਸ ਬਾਬਲੇ ਦਾ ਜਾਨਨ ਆਪਨਾ ਜੋ ਜਾਨੋਂ ਕਮਲੀਆਂ ਖਫਤ ਨਾਂ ਝੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਸਾਈਂ ਨੂੰ ਚਾ ਵਿਸਾਰਿਆਈ ਸੇਈ ਨਰਕ ਦੀ ਅੱਗ ਮੈਂ ਜਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਪੀਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਤ੍ਰੋੜਿਆਈ ਪੈਨ ਤਿਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਤ ਅਵਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਫੇਰਿਆ ਸੀਸ ਜਗਦੀ ਸਵਲੋਂ ਨਾਲ ਗ਼ਮ ਦੇ ਜਲੀਆਂ ਬਲੀਆਂ ਨੀਂ॥ ਜਿਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਤਾਰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਤਿਨਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸਦਾ ਸਵੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਆਪ ਛੋੜ ਸਹੁ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਹੋਈਆਂ ਸਭ ਆਫ਼ਤਾਂ ਸੀਸ ਤੋਂ ਟਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਲਾਵਨ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਸੁਹਾਗ ਭਰੀਆਂ ਸੱਈਆਂ ਨਾਲ ਪਾਵਨ ਨਿੱਤ ਜਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਭਲਾ ਜਾਤਾ ਭਰ ਤੇ ਆਪਨੇ ਨੂੰ ਸੇਈ ਵਿੱਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਭੁੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਚਾਵਿਸਾਰਿਆ ਸੋਹਨੇ ਨੂੰ ਸੇਈ ਵਿੱਚ ਦੋ ਆਲਮਾਂ ਛੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਵੱਸਨਾ ਕੀੜਾ ਕੰਤ ਤਾਈਂ ਦਿਨ ਰੈਨ ਓਹ ਰਹਿੰਦੀ ਅਕਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਖਾਵਨ ਖੌਂਸੜੇ ਸੱਸ ਨਿਨਾਣ ਸੰਦੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਖਸਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਹੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਸਾਨ ਗੁਮਾਨ ਨਾ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਦਾਨੇ ਵਾਂਗ ਦੰਦਾਂ ਹੇਠ<noinclude></noinclude> t5183roetwro86ojhtvn2fmaao91ynt 250 65021 226848 185246 2026-07-18T13:27:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(85)}}</noinclude>ਦਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਖਾਇ ਜਾਵਸੀ ਕਾਲ ਬਘਿਆੜ ਆ ਕੇ ਜੇਹੜੀਆਂ ਦੁੰਬਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਪਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਸੇਰ ਖਾਵਸੀ ਮਾਰ ਸਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਝੀਆਂ ਦੇ ਗਲ ਟਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਖ਼ਸਮ ਦਾ ਖ਼ੌਫ਼ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਈ ਚੋਰਾਂ ਯਾਰਾਂ ਨੇ ਪਕੜ ਪਥੱਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖੌਫ ਤਿਨਾ ਜੇਹੜੀਆਂ ਸਾਂਈ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਚਲੀਆਂ ਨੀ॥੫੯॥ {{center|ਖ਼੍ਵਾਰੀ ਫ਼ਰਿਹਾਦ }} ਕਿਸੇ ਹੋਰਨਾ ਜੋੜ ਫਰਿਹਾਦ ਤਾਈਂ ਜ਼ਰਾ ਦੇ ਖਤੇ ਖੌਫ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰਕੇ॥ ਮੋਯਾ ਬਾਪ ਤੇ ਇਸਕ ਦਾ ਤਾਪ ਚੜਿਆ ਗੋਯਾ ਗਿਆ ਜ਼ੰਜੀਰ ਨਿਕਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਫਿਰੋ ਖ਼੍ਵਾਰ ਹੋਂਦਾ ਵਿਚ ਕੂਚਿਆਂ ਦੇ ਕੋਈ ਕਮਲਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਚਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਦੇਂਦਾ ਲੋਂਗ ਮਲਾਮਤਾਂ ਸਾਦ ਹੋਵੈ ਅੱਗ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸੇਕਨਾ ਬਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮਿਲਨ ਮੁਲਾਮਤਾਂ ਮਸਤ ਹੋਵੇ ਹਥੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹੇ ਸਵਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਸੀਰੀਂ ਬਾਝ ਨਾ ਲੱਗਦਾ ਜੀਉ ਮੇਰਾ ਆਖਨ ਚਦਾ ਧੁੰਮ ਧੁਮਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਏਹ ਗੱਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਇਕ ਦੂਏ ਨੂੰ ਕਹਿਨ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਯਾਰੋ ਵੇਖੋ ਹੁਨ ਏਸ ਦੀ ਮੌਤ ਆਈ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ਼ ਥੀਂ ਏਸ ਨੂੰ ਭਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਮਹਿਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਹੇਠ ਏਹ ਰਹੇ ਫਿਰਦਾ ਅਤੇ ਵੇਖਦਾ ਅੱਖ ਉਠਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਜਿੱਥੇ ਪੰਖ ਨਾਹੀਂ ਪੰਖ ਮਾਰ ਸਕੇ ਓਥੇ ਜਾਂਵਦਾ ਦੂਰ ਖਿਆਂਲ ਕਰਕੇ॥ ਜੇਹੜੇ ਯਾਰ ਕਦੀਮ ਦੇ ਯਾਰ ਆਹੇ ਓਹਭੀ ਕਰਨ ਮਿਜਾਜ਼ ਮਕਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਮਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਂਦੇ ਜਲੇ<noinclude></noinclude> d7hn67lmto5r0ofe8lpzgdznx58qj88 250 65022 226850 185251 2026-07-18T13:28:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(87)}}</noinclude>ਕੂੜ ਦਾ ਜਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਨਹੀਂ ਜਾਨ ਦੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਸਾਦਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਧੇ ਲੋਕ ਜੋ ਮਸਤ ਅਹਿਵਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਖੇਲ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਖੇਡ ਨੀ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮਨ ਆਪਨੇ ਨੂੰ ਪਾਏ ਮਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਇਸ਼ਕ ਹੱਕ ਮਿਜ਼ਾਜ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਪਾਵੈ ਅਸਲ ਨਕਲ ਦੀ ਦੇਖ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਹੈ ਇਸ਼ਕ ਮਿਜ਼ਾਜ ਬੂਟਾ ਇਸ਼ਕ ਹੱਕ ਹੈ ਫਲ ਜਲਾਲ ਕਰਕੇ॥ ੬॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਮੁਸੱਨਫ}} ਆਸ਼ਕ ਰੱਬ ਦੇ ਮਸਤ ਹਰ ਹਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਵੇਂ ਦੇ ਸਭਾਵਾਂ ਪ੍ਰਦੇਸ ਹੋਵਨ॥ ਭਾਵੇਂ ਪਹਿਨ ਪੁਸ਼ਾਕ ਅਮੀਰ ਹੋਵਨ ਭਾਵੇਂ ਖ਼ਾਕ ਪਿੰਡੇ ਖੁਲੇ ਕੇਸ ਹੋਵਨ ਭਾਵੇਂ ਰਾਜ ਧਰਕੇ ਕਰਨ ਬਾਦਸਾਹੀ ਭਾਵੇਂ ਸੀਸ ਟੋਪੀ ਦਰਵੇਸ਼ ਹੋਵਨ॥ ਭਾਵੇਂ ਛੋੜ ਘਰਬਾਰ ਉਜਾੜ ਵੱਸਨ ਭਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਕਬੀਲੜੇ ਖ਼ੇਸ਼ ਹੋਵਨ॥ ਭਾਵੇਂ ਹੋਨ ਭੁਰੇ ਪੂਰੇ ਰੱਬ ਦਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਰੇਸ਼ਮ ਰੰਗਲੇ ਖੇਸ ਹੋਵਨ॥ ਭਾਵੇਂ ਖ਼ਿਦਮਤਾਂ ਤੇ ਮਿਠੇ ਬੋਲ ਹੋਵਨ ਭਾਂਵੇਂਬੋ॥ ਲਆਂ ਸੱਪ ਦੇ ਨੇਸ਼ ਹੋਵਨ॥ ਭਾਵੇਂ ਜੋੜ ਲੀਰਾਂ ਪਹਿਰ ਨਗੋਦੜੀ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਮਖ਼ਮਲਾਂ ਨਾਲ ਦਰੇਸ਼ ਹੋਵਨ॥ ਭਾਵੇਂ ਪਾਇਕੇ ਦੌਲਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵਨ ਭਾਵੇਂ ਰੰਜ ਸੇਤੀ ਦਿਲ ਰੋਸ਼ ਹੋਵਨ॥ ਭਾਵੇਂ ਛੋੜ ਦੇਵਨ ਕੁਲ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਮਿੱਲਤਾਂ ਤੇ ਨਾਲ ਕੈਸ਼ ਹੋਵਨ॥ ਭਾਵੇਂ ਹਰਖ ਸੋਗ ਨਾ ਕੁਝ ਹੋਵੇ ਭਾਂਵੇਂ ਨਾਲ ਅੰਦੋਹ ਅੰਦੇਸ਼ ਹੋਵਨ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਰਵਾਹਕੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇੜ੍ਹੇ ਇੱਕ ਜੇਹੇ ਪਸੋ ਪੇਸ਼ ਹੋਵਨ॥੬੧॥<noinclude></noinclude> a9ooe654y598dvs2s4jy1otbudhr9cf 250 65024 226851 185257 2026-07-18T13:28:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(88)}}</noinclude> ਲੱਗੇ ਜਿਸਨੂੰ ਲਾਗ ਪ੍ਰੀਤਵਾਲੀ ਉਹਦੀਆਰਵਾਂਨਾਲਤ ਹੋਵੇ।ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਨਿੱਤ ਮੌਲਾ ਘਰਬਾਰਓਹ ਸਾਫ ਅਤੀਤ ਹੋਵੇ। ਯਕ ਰੰਗ ਹੈ ਆਸਕਾਂ ਰੱਬਦਿਆਂਨੂੰ ਠਾਕੁਰ ਦੁਆਰ ਹੋ ਚਾਹੇ ਮਸੀਹੋਵੈ॥ ਜਦੋਂ ਮਨਵੈਰੀ ਲਵੇ ਜੀਤ ਬੰਦਾ ਜਦੋਂ ਕੁਲ ਜਹਾਂਨ ਦੀ ਜੀਤ ਹੋਵੇ॥ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰਾਹ ਮੁਸਾਫਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਧੁੱਪ ਹੋਵੇ ਭਾਵੇਂ ਸੀਤ ਹੋਵੇ॥ ਆਹੀ ਯਾਰ ਪੁਕਾਰ ਦੇ ਨੀ ਦਰਦ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਏਹੋ ਰੀਤ ਹੋਵੇ॥ ਨਈ ਨਾਉਂਦਾ ਮੇਲ ਜਹਾਨ ਸਾਰਾ ਪਈ ਬੀਤ ਦੀਏ ਜਿਵੇਂ ਬੀਤ ਹੋਵੇ॥ ਵੈਰੀ ਲਖ ਨਾ ਜਾਨੀ ਏਥ ਖਜੇਹਾ ਜੇਤਾਂ ਬੁਕ ਲੇਦੇ ਵਿਚ ਮੀਤ ਹੋਵੇ॥ ਐਸੇ ਮੀਤ ਸੋਂਕ ਦੇ ਨਾ ਪ੍ਰੀਤ ਤੋੜੋ ਜਿਸਮੀਤ ਦਾ ਗਾਵਨਾ ਗੀਤ ਹੋਵੇ॥ ਐਸੇ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕੈਸਾ ਜਿਸ ਦਾ ਕੰਮ ਤੇ ਕਾਰ ਪਲੀਤ ਹੋਵੇ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਜਾਨ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤੇਹਾ ਫਲ ਮਿਲੇ ਜੇਹੀ ਨੀਤ ਹੋਵੇ॥ ੬੨॥ ਐਜ਼ਨ ॥ ਮਹਿਲ ਇਸਕ ਦਾ ਬਹੁਤ ਉਚੇਰੜਾ ਹੈ ਲੋਕ ਕਹਿਨ ਐਵੇ ਗੱਲ ਬਾਤ ਹੈ॥ ਬਾਤ ਇਸਕ ਦੀ ਚੰਦਰੇ ਬੁਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਆਬਹਯਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਪਤਰ ਪ੍ਰੇਮ ਪਾਰਸ ਨਹੀਂ ਮੁਲ ਵਿਕਦੇ ਏਹ ਸੱਚੜੀ ਰਬ ਦੀ ਦਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਤੰਬੂ ਇਸਕ ਦਾ ਲਾਇਆ ਆਸਕਾਂ ਨੇ ਉਸਤਤ ਨਿੰਦ੍ਯਾ ਗਿਰਦ ਕਨਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਇਸਕ ਕੰਮਹ ਸੂਰਿਆਂ ਪੂਰਿਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਕਾਇਰਾਂ ਬਡੀ ਆਛਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਇਸਕ ਰਬ ਨੂੰ ਜਾਇ ਮਿਲਾਂਵਦਾਈ ਜ਼ਾਤ ਆਸਕਾਂ ਦੀਪਾਕ ਜ਼ਾਤ ਹੈਜੀ॥ ਸਰਜ ਇਸਕ ਦਾ ਜਦੋਂ<noinclude></noinclude> o16nqnve6lhj6qdiuupzqnuxbv5eg97 250 65025 226852 185258 2026-07-18T13:28:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(89)}}</noinclude>ਜ਼ਹੂਰ ਹੋਵੈ ਤਦੋਂ ਦੂਰ ਹੋਵੈ ਦੂਈ ਰਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਮਾਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਹੋਨ ਫ਼ਕੀਰ ਰਾਜੇ ਬਿਨਾਂ ਇਸ਼ਕ਼ ਕਹਾਂ ਕੁਸਲਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਰਿਜ਼ਕ ਕਰਾਂਵਦੇ ਜੋਈ ਚਾਹੁਨ ਏਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਸਿਲਾਂਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਪੱਲੇ ਜਿਸਦੇ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਰਿਜ਼ਕ ਹੋਵੇ ਓਹ ਕੁਲਕਾ ਹੀ ਮਾਤ ਭਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਪਰਵਾਹਕੀ ਓਸਨੂੰ ਦੌਲਤਾਂ ਦੀ ਜਹਿੰਦੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹਾਂ ਮੁਲਾਕਾਂਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਆਸ਼ਕ ਮਾਸੂਕ ਨੂੰ ਇਕ ਕਰੋ ਇਹੋ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਰਿਜ਼ਕ ਵਾਲਾ ਕਰੇ ਚਾਹੇ ਸੋਈ ਲਿਖੇ ਚਾਹੇ ਜਾਂ ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਸ਼ੀਸ਼ਾਂ ਇਸਕ ਨਾ ਕੁਝ ਲਿਹਾਜ਼ ਰਖੇ ਤੇਹਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਜੇਹਾਂ ਵਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਗਿਰਦੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਹੋਵਨ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਗਿਰਦ ਮਹੰਤ ਜਮਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਭੁਖੇ ਗਾਂਵਦੈ ਫਿਰਨ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਦੇਖਦੇ ਭਵਾ ਪਰਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਛਡ ਦਰਵੇਸ਼ ਹੋਵਨ ਏਹਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਕਾਇਨਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਰੋਜ਼ਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਹਿਜ਼ਰ ਮਾਸੁਕ ਦੀ ਹੈ ਵਸਲ ਯਾਰ ਦਾਈਦ ਸੁਲਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਸਿਰੀਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨਹੀਂ ਆਈ ਨ ਕੋਈ ਇਕ ਯਾਰ ਦੀ ਭਰਨ ਜ਼ਕਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਜਿਸ ਤਰਫ਼ ਦੇਖਨ ਦਿਸੇਪੀਆ ਪਿਆਰਾ ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਡਾਲੀ ਪਾਤ ਪਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਪਿਆ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਅੰਧੇਰ ਸਾਰੇ ਅਤੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਸਦਾ ਪਰਭਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਵਾਲਿਆਂ ਰੱਬ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਜੇਹੀ ਗੋਦੜੀ ਤੇਹੀ ਬਨਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਕਦੇ ਚਬ ਕੇ ਚਨੇ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਨੀ ਕਦੇ ਖੀਰ ਤੇ ਖੰਡਨ ਬਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਗੋਸੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਬੈਠ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਤਬਕ ਚੌਦਾਂ ਅੰਦਰ<noinclude></noinclude> 2uawrr9e0h6l9pcp8g7by4utzo4kvl7 250 65026 226853 185283 2026-07-18T13:28:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(90)}}</noinclude>ਝਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਸੋਈ ਦੇਖਦਾ ਜਿਸ ਦਿਖਾਂਵਦੇ ਨੀ ਜਿਵੇਂ ਮੰਤ੍ਰੀ ਦੀ ਹਜਰਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਆਸ਼ਕ ਮਨ ਨੂੰ ਪਏ ਨਚਾਂਵ ਦੇ ਨੀ ਮਨ ਜਗਨੂੰ ਪਿਆ ਨਚਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਲੋਕ ਨ੍ਹਾਂਵਦੇ ਜਾਇਕੇ ਤੀਰਥਾਂ ਮੋਂ ਆਸ਼ਕ ਰੱਬ ਦਾ ਘਰੇ ਮੋ ਨਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਹੱਜ ਪਵੇ ਕਬੂਲ ਦਰਗਾਹ ਅੰਦਰ ਜਦੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੁਲ ਹਾਜਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਫ਼ਕਰ ਕਿਤੇ ਤੇ ਮਕਰ ਕਰੋੜ ਥਾਈਂ ਜਾਲੀ ਫੰਧਕਾਂ ਦੀ ਤਲੇ ਘਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਮਾਲਾ ਤਸਬੀਆਂ ਪਕੜਕੇ ਮੀਟ ਅਖੀਂ ਜਿਵੇਂ ਬਗਲਾ ਮਛੀਆਂ ਖਾਤ ਹੈ ਜੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਹੁਮਾਇ ਫ਼ਕੀਰ ਕਾਮਲ ਉਲੂ ਜਾਨ ਨਾ ਜਿਸੇ ਅਗਿਆਤ ਹੈ ਜੀ॥ ੬੩ ॥ {{center|ਖ਼ਬਰ ਹੋਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਦੀ}} ਪਿਯਾ ਫਿਰੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬਰਬਾਦ ਹੋਯਾ ਇਸ਼ਕ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਹੱਕ ਜਮਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਬੀਤੇ ਏਸੇ ਰੰਗ ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਆਪਨਾ ਰਿਹਾ ਮਲਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਅੱਗ ਧੁਖਦੀ ਧੁਖਦੀ ਫਕ ਮੁਚੀ ਭਾਂਬੜ ਚਾਰੋਂ ਹੀ ਤਰਫ਼ ਥੀਂ ਬਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਇਕ ਦੂਏ ਤੋਂ ਤੀਸਰੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚੀ ਗੱਲ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਭੂਮ ਭੁੰਚਾਂਲ ਕਰਕੇ॥ ਸੁਨਿਆਂ ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਹੋਰ ਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਓੜਕ ਖ਼ਬਰ ਹੋਈ ਬਾਦਸਾਹ ਤਾਂਈ ਕਿਹਾ ਆਕਲਾਂ ਨੇ ਕੀਲ ਕਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਸੁਨ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੰਗ ਹਰਾਨ ਹੋਯਾ ਚੇਹਰਾ ਆਪਨਾ ਜ਼ਰਦ ਜ਼ਵਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਗਈ ਹੋਸ਼ ਤੋਂ ਚੁਪ ਖ਼ਾਮੋਸ ਹੋਯਾ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ ਨਰਮ ਸਵਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਹੈਸੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਸ਼ ਤੇਹੁਕਮ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ<noinclude></noinclude> bgfkzdamx7ovr7rximxhosv5g7pi9uj 250 65042 226849 185248 2026-07-18T13:27:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(86)}}</noinclude>ਬਲੇ ਤਾਂਈਂ ਜਾਲ ਬਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਗਏ ਪਿਛਲੇ ਰੰਗ ਤੇ ਢੰਗ ਸਾਰੇ ਏਸ ਇਸ਼ਕ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਚਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਰੋਵੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੇ ਖ਼ਾਕ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕ ਹੱਸਦੇ ਪਾਸ ਬਿਠਾਲਕ ਰਕੇ॥ ਜੇਹੜਾ ਦੇਖਦਾ ਆਖਦਾ ਫਿਰੇ ਖਫ਼ਤੀ ਝੁਗਾ ਝੌਪੜਾ ਆਪਨਾ ਗਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਔਰਤ ਮਰਦ ਮੁਲਾਮਤਾਂ ਦੇਨ ਸਾਰੇ ਚਾਵਲ ਕੁਟੀਏ ਉਖਲੀ ਡਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਇਸ਼ਕ ਸ਼ਰਾਬ ਤੇ ਮਸਤ ਕੀਤਾ ਨੱਸ ਜਾਂਵਦੇ ਸਭ ਸਿਰਝਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਇਜ਼ਤ ਸ਼ਾਨ ਗੁਮਾਨ ਕੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਮਾਰਿਆ ਹਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਖੁਦੀਮਾਨ ਤਕੱਬਰੀ ਉਤਾਈਂ ਜੇਹੜੇ ਮਸਤ ਹੋਏ ਧਨ ਮਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਦੌਲਤ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਦਰਦ ਦੀ ਨਹੀਂ ਓਨਾਂ ਜੇਹੜੇ ਮਸਤ ਹੋਏ ਅਮਵਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਦਿਨ ਰਾਤ ਜਾਵੇ ਵਿਚ ਗਾਫਲੀ ਦੇ ਓੜਕ ਰੋਂਵਦੇ ਨੀ ਹਾਲ ਹਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਪੂੰਜੀ ਉਮਰ ਦੀ ਅਹਿਮਕਾਂ ਹੱਥ ਆਈ ਕਦਰ ਜਾਨਿਆਂ ਨਾ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਹੱਸ ਖੇਡ ਨੇ ਖਾਵਨੋ ਸੋਵਨੇ ਮੇਂ ਗਈ ਔਧ ਅਕਾਰ ਥਾਗਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਦਗੇ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਪਾਖੰਡ ਕੀਤੇ ਪੇਟ ਭਰਨ ਪਾਪੀ ਮੰਦਾ ਹਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਗਲਾਂ ਨਾਲ ਨਾਂ ਹਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਉਮਰ ਕੱਟ ਦੇ ਜ਼ਿਸਤ ਅਮਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਠਗ ਠਗ ਦੇ ਫਿਰਨ ਜਹਾਨ ਤਾਈਂ ਗਲਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਕੂੜ ਸਿਖਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਉੱਤੋਂ ਬਨੇ ਅਤੀਤ ਤੇ ਨੀਤ ਖੋਟੀ ਬ੍ਰਿਛ ਖਾਂਵਦੇ ਪਤ ਸਣ ਡਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਦੇਖੇ ਚੰਮ ਦੇ ਦੰਮ ਚਲਾਂਵਦੇ ਜੋ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਜੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਲਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਦੁਨੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਦੀਨ ਗਵਾਂਵ ਦੇ ਜੇ ਮੁਰਗ ਮਾਰਦੇ<noinclude></noinclude> tdxh30m2h0ywpfu212n6zhhqct3e0a3 250 65043 226854 185284 2026-07-18T13:28:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(91)}}</noinclude>ਸੀ ਐਵੇਂ ਕਾਹਲ ਕਰਕੇ॥ ਕਿਹਾ ਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਮੁਸੱਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਆਪਨੇ ਕੋਲ ਬਠਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਅਚਨ ਚੇਤ ਏਹ ਪਈ ਆਫ਼ਤ ਸਾਨੂੰ ਸੋਹਰਤ ਜੱਗਦੀ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਕੋਈ ਕਰੋ ਇਲਾਜ ਸਮਾਜ ਕੋਈ ਐਪਰ ਅਦਲ ਇਨਸਾਫ਼ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਪਾਸ ਸੱਦ ਕੇ ਓਸ ਬੇਹੋਸ਼ ਤਾਈਂ ਕੋਈ ਕਰੋ ਉਪਾਉ ਆਦਿਲ ਕਰਕੇ॥ ਦੇਹੋ ਮਤ ਇਸ ਅੱਤਥੀਂ ਬਾਜ਼ ਆਂਵੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਤੁਰਤ ਹਲਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਜਿਸ ਕੰਮ ਦੇ ਵਿਚ ਨ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ ਭੀ ਰਹੇ ਰਸਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਜੇ ਮੈਂ ਵਾਸਤੇ ਖ਼ੇਸ਼ ਕਬੀਲੜੇ ਦੇ ਕਰਾਂ ਕਿਸੇ ਤੇ ਸਿਤਮ ਸਿਖਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਹੋਵੇ ਨਾਮ ਮੇਰਾ ਜ਼ਾਲਮ ਜੱਗ ਅੰਦਰ ਜਾਵਾਂ ਦੋਜ਼ਖ਼ਾਂ ਵਿਚ ਕੁਚਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਠੱਗੀਏ ਜਗਤ ਤਾਈਂ ਓੜਕ ਕੋਈਨ ਆਪਨਾ ਚਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਬੇਟੀ ਕੁਆਰ ਹੁੰਦੀ ਦੇਂ ਦਾਏ ਸਤਾਈ ਰਹਿੰਦਾ ਆਪਨਾ ਦਿਲ ਨਿਹਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਹਨ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤੀ ਨਹੀਂ ਪੇਸ ਜਾਂਦੀ ਲੱਗਾ ਦੁਖ ਭਾਰਾ ਸਾਨੂੰ ਭਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਕੋਈ ਕਰੋ ਦਲੀਲ ਅਸੀਲ ਕਰਕੇ ਜਾਵੇ ਦੁਖ ਏਹ ਅਸਾਂਨੂੰ ਟਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਨ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹੇ ਸ਼ਰਮ ਸਾਡੀ ਕੰਮ ਕਰੋ ਏਹ ਖ਼ੂਬ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਓਹ ਵੀ ਕੰਮਲਾ ਝੂਠ ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਯਾ ਦੇਖੋ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਆਦਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਸੋਨਾ ਵੇਚ ਸੁਆਹ ਵਿਹਾਜ ਲੈਨੀ ਹੋਨਾਂ ਕੰਮਲਾ ਹੈ ਇਸਚਾਲ ਕਰਕੇ॥ ਸੁਨ ਕੇ ਹੁਕਮ ਵਜ਼ੀਰ ਅਮੀਰ ਸਾਰੇ ਬੈਠੇ ਰਲ ਕੇ ਹਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਕਰਕੇ ਆਪੋ ਆਪਨੀ ਅਕਲ ਦੁੜਾਂਵਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦਸਦੇ ਖ਼ੂਬ ਖ਼ਿਆਲ<noinclude></noinclude> 87ok2xykp5c7w8xsypb8q94fhp0g3f2 250 65044 226855 185285 2026-07-18T13:28:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226855 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(92)}}</noinclude>ਕਰਕੇ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਬੁਲਾ ਫਰਿਹਾਦ ਤਾਂਈਂ ਓਹ ਨੂੰ ਆਖੀਏ ਹਾਲ ਬੇਹਾਲ ਕਰਕੇ॥੬੪॥ {{center|ਇਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਸਲਾਹ ਕਰਣੀ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਦੀ}} ਲੱਗੇ ਕਰਨ ਵਜ਼ੀਰ ਸਲਾਹ ਰਲ ਕੇ ਬੜੇ ਅਕਲ ਦੇ ਕੋਟ ਕਮਾਲ ਸਾਈਂ ਇਕ ਆਖਦੇ ਸਦ ਕੇ ਮਲੇ ਨੂੰ ਦੇਹੋ ਖੌਫ਼ ਨਿਕਾਲ ਕੇ ਗੱਲ ਸਾਂਈਂ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਲੋਭ ਜੰਜਾਲ ਭਾਰਾ ਓਹਦੇ ਸੀਸ ਪਾਓ ਮਾਯਾ ਜਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਮਾਰ ਤੇ ਕੁਟ ਕੇ ਜੀ ਕਰੋ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਓਸਨੂੰ ਮੱਤ ਦੇਈਏ ਹੋਸ ਆਪਨੀ ਆਪ ਸੰਭਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਓਸਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰੀਏ ਪੈਰੀਂ ਆਹਿਨੀ ਬੇੜੀਆਂ ਡਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਥੋਂ ਬਦਰ ਕਰੀਏ ਦੇਈਏ ਹੋਰਿ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਓੜ ਏਹ ਸਲਾਹ ਠਹਿਰਈਓ ਨੇ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਗੁੰਦ ਖ਼ਿਆਲ ਸਾਈਂ॥ਸੂਲੀ ਗੱਡ ਮਕਾਨ ਨਿਵੇਕਲੇ ਮੇਂ ਪਾਸ ਰੱਖੀਏ ਧਨ ਤੇ ਮਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਫੇਰ ਸੱਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਏਹ ਦਾਦ ਕਰੀਏ ਓਹਨੂੰ ਆਖੀਏ ਏਹ ਮਕਾਲ ਸਾਂਈ॥ ਹੀਰੇ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਮਾਨਕ ਬੰਨ੍ਹ ਪੱਲੇ ਅਤੇ ਸੀਰੀਂ ਦਾ ਨਾਮ ਚਾ ਡਾਲ ਸਾਂਈਂ॥ ਇਕੇ ਚਾੜ ਸੂਲੀ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਸਾਂ ਕਰੀਏ ਬੱਕਰੇ ਵਾਂਗ ਹਲਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਦੌਲਤਮਾਲ ਲੈਕੇ ਘਰ ਜਾਇ ਰਹਿਸੀ ਅਤੇ ਚੁਕ ਸੀਕਲ ਜੰਜਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਕਿਹਾ ਸਾਰਿਆਂ ਠੀਕ ਸਲਾਹ ਹੋਈ ਵਾਹ ਵਾਹ ਚੰਗੀ ਏਹਾਂ ਗਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਬਾਦਸਾਹ ਨੂੰ ਜਾਇ ਸੁਨਾਇਓ ਨੇ ਸਾਰਾ ਆਪਨ<noinclude></noinclude> 61tcmyr88sqy4zl9pl2hiffuyjkptg3 250 65045 226856 185302 2026-07-18T13:28:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(93)}}</noinclude>ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਕਿਹਾ ਸ਼ਾਹ ਅਜੀਜ਼ ਨੇ ਕਰੋ ਏਹੋ ਜੇਹੜੀ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਨੇਕ ਫਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਸੂਲੀ ਸਾਰ ਸੰਵਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਕੋਲ ਰਖਦੇ ਮਾਲ ਅਮਵਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਨੌਕਰ ਭੇਜ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਸਦਿਓ ਨੇ ਨਾਲ ਅਦਬ ਦੇ ਪਾਸ ਬੈਠਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਕਿਹਾ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਛਡ ਖਿਆਲ ਕੂੜੇ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਪੱਲੇ ਮਾਯਾ ਮਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਤੈਨੂੰ ਅਗਲੀ ਬਖਸ਼ਤ ਕਸੀਰ ਦਿੱਤੀ ਅਸਾਂ ਦੇਖਕੇ ਬਾਲ ਗੋਪਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਫੇਰ ਨਾਮ ਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਮੂਲ ਲੈਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਨ ਆਯਾ ਤੇਰਾ ਕਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਬਾਦ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਜ਼ੋਰ ਜਾਸੀਏ ਸਖਿਆਲ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੋਂ ਦਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਅਸੀਂ ਤਰਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਦੁਖ ਨਿਕੰਮੜੇ ਜਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਮੱਛਰ ਕਰੇ ਜੰਗ ਕੈਸੇ ਕਦਰ ਆਪਨਾ ਦੇਖ ਸੰਭਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਪਛੋਤਾਵ ਸੇਂਜਾਨ ਵੰਞਾ ਵਸੇ ਤੂੰ ਸੀਰੀਂ ਮਿਲਨੀ ਹੋ ਗਮ ਹਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਗਿਆ ਵਕਤ ਨਾ ਆਵਸੀ ਹੱਥ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਪਨਾ ਆਪ ਨਾ ਗਾਲ ਸਾਈ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਨਸੀਹਤਾਂ ਦੇਨ ਸਾਰੇ ਆਸਕ ਮਸਤ ਅਲ ਮਸਤ ਅਹਿਵਾਲ ਸਾਈਂ॥੬੫॥ {{rh|||ਐਜ਼ਨ}} ਬੈਠ ਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਹਕੀਮ ਆਕਿਲ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਮਤ ਸਿਖਾਣ ਲੱਗੇ॥ ਸਾਬਨ ਲਾਇਕੇ ਹਬਸੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਗੋਰਾ ਫੜਿਆ ਭੂਤਨਾ ਘਰੋਂ ਕਢਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਸੀਸਾ ਚੂਰ ਹੋਯਾ ਓਹਨੂੰ ਜੋੜ ਰਹੇ ਸੂਈਆਂ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖੁਭਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਪੱਥਰ ਲੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ ਚਮੋੜ ਰਹੇ ਆਮੋੜ ਨੂੰ ਦੇਖ ਮੁੜਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਚੀਣਾ ਪਏ ਖੁਲਾਵਦੇ<noinclude></noinclude> 7og3guwhittyb0cr5o6ac33oti34qs7 250 65046 226857 188974 2026-07-18T13:28:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(94)}}</noinclude>ਬਾਜ਼ ਤਾਈਂ ਨੱਥ ਸੋਚਦੇ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਨਾਲ ਮਿੰਨਤਾਂ ਹੋਰ ਖਜ਼ਾਮਤਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀ ਉਡਦਾ ਤਲੇ ਗਿਰਾਨ ਲਗੇ॥ ਕਹਿਨ ਆਓ ਫਰਿਹਾਦ ਨਾ ਸੋਰ ਕਰ ਤੁੰ ਗਲਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਤੂੰ ਤਾਂ ਪੁਤ ਹੈਂ ਚੰਗਿਆਂ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਓਹਨੂੰ ਲੋਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਰੁਠੇ ਚਿਤ੍ਰੇ ਨੂੰ ਨਾਲ ਥਾਪੀਆਂ ਦੇ ਮਿਰਗ ਮਾਰਨੋਂ ਦੇਖ ਹਟਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਅਜੇ ਬੂਟੇ ਦਾ ਫੁਲ ਨਾ ਫਲ ਡਿੱਠਾ ਹੁਨੇ ਜੜਾਂ ਸਮੂਲ ਪੁਟਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਪਿੰਡ ਬੱਧਾ ਨਾ ਚੋਰ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਕੱਚੀ ਰੌਟੀ ਤਵੇ ਤੋਂ ਲਾਹਨ ਲੱਗੇ॥ ਅਜੇ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਗਲ ਕੀਤੀ ਵੈਰੀ ਨਾਮ ਹੀ ਤੁਰਤ ਭੁਲਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਕਿਹਾ ਬਸਕਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਛੋੜੋ ਓਹਨੂੰ ਭੋਲ ਭੁਲਾਇ ਲੁਭਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਦੇਹੋ ਇਨਆਮ ਏਹਨੂੰ ਵਢੇ ਸਿਰੋਪਾ ਤੁਰਤ ਲਿਆਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਬਖ਼ਸ਼ੀਏ ਪਿੰਡ ਕੋਈ ਹੀਰੇ ਲਾਲ ਜਵਾਹਰ ਦਿਖਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਬਾਜ਼ ਜੋ ਨਹੀਂ ਆਵੇ ਸੂਲੀ ਸਾਰ ਤੇ ਪਕੜ ਚੜਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਮਾਰਕੇ ਕਰੋ ਪੁਰਜ਼ੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੇਗ ਦੇ ਹੱਥ ਟਿਕਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ ਕਢ ਕਟਾਰੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕਬਜਾਂ ਛੁਰੀ ਬਰਛੀਆਂ ਸੈਫ ਡਰਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਨਿਮਕ ਹਰਾਮ ਭੈੜਾ ਮੇਹਨੇ ਮਾਰਕੇ ਬੋਲੀਆਂ ਲਾਨ ਲਗੇ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕੈਦ ਇਹਨੂੰ ਪੈਰੀਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਕੜ ਪੁਵਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਖੂਹੇ ਦੇ ਵਿਚ ਡਾਲੋ ਨਾਮਾਕੂਲ ਮਰਦੂਦ ਬਨਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਕਰੋ ਨ ਜਿਚ ਏਹਨੂੰ ਗੁਨਹਗਾਰ ਤੋਂ ਗੁਨਹ ਬਖਸ਼ਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ<noinclude></noinclude> 10h0boq8f4kh0x5mecqvmut57l9gi10 250 65047 226858 185303 2026-07-18T13:28:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(95)}}</noinclude>ਆਖਦੇ ਜੋੜ ਹੱਥ ਕਰੇ ਤੋਬਾ ਇਸ ਤਗ਼ਫ਼ਾਰ ਸੌਗੰਧ ਖੁਲਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਇਕ ਆਖਦੇ ਬਖਸ਼ੀਏ ਭੁਲ ਅਗਲੀ ਅਤੇ ਕਸਮ ਕੁਰਾਨ ਦਵਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਹੈ ਸੀ ਬਾਲ ਏਹ ਖਿਆਲ ਨਾ ਮੂਲ ਕੀਤਾ ਏਸ ਚਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਛੁਡਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਗਿਆ ਭੁਲ ਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਸੀ ਹਸ ਹਸ ਕੇ ਅਖ ਚੁਰਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਆਖਨ ਦਸ ਕੀ ਲੋੜ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਤੈਨੂੰ ਅਣਮੰਗੀਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਲਯਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਬੇਟੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬੇਟੀ ਬਾਪ ਜੈਸੀ ਓਹਨੂੰ ਨਾਲ ਭਾਕੀਦ ਸੁਨਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਕੋਈ ਕਹੇ ਸਾੜੋ ਕੋਈ ਕਹੈ ਦੱਬੋ ਕੋਈ ਉਲਦੀ ਖੱਲ ਲੁਹਾਨ ਲੱਗੇ॥ ਕੋਈ ਨਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਹਲੀਮੀਆਂ ਦੇ ਤਕਸੀਰ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਮੰਨ ਨੀ ਇਸਕ ਕੋਈ ਕੋਈ ਤਰਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਦੁੜਾਨ ਲੱਗੇ॥੬੬॥ {{center|ਖ਼ੌਫ਼ ਦੇਨਾ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਪਾਸ ਸੂਲੀ ਦੇ}} ਸੁਨਕੇ ਸਭ ਦੀ ਬਾਤ ਫਰਿਹਾਦ ਆਸ਼ਕ ਇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਹਾ ਮਰਨ ਕਬੂਲ ਹੈ ਯਾਰ ਪਿਛੇ ਓੜਕ ਮਰਨ ਜਹਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਪਹਿਲੇ ਦੇਖ ਕੇ ਸੁਲੀ ਨੂੰ ਹਸ ਪਿਆ ਫੇਰ ਰੋਇਕੇ ਬੇਗ਼ਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਸੂਲੀ ਦੇਖਕੇ ਸੂਲ ਨਾ ਮੂਲ ਜਾਤਾ ਜਾਨੋਂ ਓਸ ਵੇਲੇ ਮਨਸੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਹੋਏ ਦੇਖ ਹੈਰਾਨ ਵਜੀਰ ਸਾਰੇ ਏਹ ਸੇਹਰ ਅਜ਼ਗ਼ੈਬ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਹਾ ਰੋਵਨਾ ਠੀਕ ਹੈ ਮੌਤ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਹਸਨਾ ਕਿਤ ਦਸਤੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਹੱਸਿਆ ਮੈਂ ਸੂਲੀ ਦੇਖਕ<noinclude></noinclude> qla89lfpf9wk12x2m2clx2u5sh1nr8m 250 65048 226859 185304 2026-07-18T13:29:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(96)}}</noinclude>ਬਹੁਤ ਸਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਏਸ ਇਸਕ ਦੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਸਾਂ ਜਦੋਂ ਮੋਯਾ ਤੇ ਚੂਰ ਮਨੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਰੋਇਆ ਫੇਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਬਾਝ ਯਾਰ ਕੀ ਮਰਨ ਦਸਤੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਪਾਸ ਚਲ ਦੇਹੋ ਸੂਲੀ ਏਹੋ ਮਰਨ ਹਬਾਤ ਜ਼ਰੂਹ ਹੋਯਾ॥ ਮੋਯਾਂ ਬਾਝ ਨਾ ਹੋਵੇ ਸੀ ਸੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਦਾਰੂ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਹੋਰ ਨਾ ਕੋਈ ਦਿੱਸੇ ਬਿਨਾ ਮੌਤ ਭਲਾ ਕਦੋਂ ਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹੋ ਨੇ ਮਾਰ ਬੀਮਾਰ ਕੀਤਾ ਪਿੱਛੇ ਇਸਕ ਦੇ ਬਡਾ ਫ਼ਤੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਪਿੱਛੇ ਯਾਰ ਦੇ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਮੇਰੀ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਜੀਵਨਾ ਸੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਧਾਰ ਨੂੰ ਮੇਲ ਦੇਹੋ ਮੇਰਾ ਹੋਵਨਾ ਬਹੁਤ ਕਸੂਰ ਮੋਯਾ॥ ਰੋਇਆਂ ਬਾਝ ਨਾ ਮਿਲੇ ਮਹਬੂਬ ਪਿਆਰਾ ਮੋਇਆਂ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮਰਜ਼ੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਆਪ ਮੋਏ ਬਾਝੋਂ ਕੋਨ ਸੁਰਗ ਜਾਵੇ ਮੋਇਆ ਆਪ ਤਾਂ ਦੂਸਰਾ ਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੂਸਾ ਵਾਂਗ ਕੋਹਤੂਰ ਏਹ ਥਾਓਂ ਬਨਿਆ ਇਸ਼ਕ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਰੱਬ ਦਾ ਨੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਆਸਕ ਮਾਰਿਆ ਇਸਕ ਦਹ ਚੰਦ ਹੋਵੇ ਸੰਦਲ ਕੁਟਿਆਂ ਬਹੁਤ ਮਾਤੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੂਤੂ ਕਿ ਬਲਾਅੰਤ ਮੂਤੂ ਕਿਹਾ ਆਸਕ ਮੋਇਆ ਤਾਂ ਹੱਕ ਹਜ਼ੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਕੁਟ ਕੇ ਚੂਰ ਕੀਤਾ ਹਥੂੰ ਬਾਸਨਾ ਦਾਰ ਕਚੂਰ ਹੋਯਾ॥੬੭॥ {{center|ਕਲਾਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਦੇਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਆਕਲਾਂ ਨੂੰ ਓਹ ਨੂੰ ਅਕਲ ਦੇ ਡੰਮ<noinclude></noinclude> evgafyeg123kn9jp3348xvcom1yreer 250 65049 226860 185305 2026-07-18T13:29:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(97)}}</noinclude>ਲਗਾਂਵ ਦੇਹੋ॥ ਇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਨਾ ਅਕਲ ਦੀ ਪੇਸ ਜਾਵੇ ਭੇਡ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੜਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਸਾਂਨੂੰ ਕੁਝ ਪਰਵਾਹਨਾ ਦੌਲਤਾਂ ਦੀ ਐਵੇਂ ਕੂੜ ਦਾ ਤਮਾ ਦਲਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਛੰਦਾਂ ਤਬਕ ਕੁਰਬਾਂਨ ਮਹਬੂਬ ਉਤੋਂ ਮੈਥੋਂ ਯਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਭੁਲਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਪਯਾਰੀ ਜਾਨ ਕੋਲੋਂ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਕੇ ਜਾਨ ਗਵਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਕੀਤੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਮਾਸ਼ੂਕ ਉਤੋਂ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰ ਕੇ ਕੀ ਦਵਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਮਰਨਾਂ ਜੀਵ ਨਾਇਕ ਹੈ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਤਾਂ ਮੌਤ ਦਾ ਖ਼ੌਫ਼ ਦਿਖਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਕੱਟੋ ਸੀਸ ਲਾਹੋ ਉਲਟੀ ਖੱਲ ਮੇਰੀ ਹੋਰ ਕਰੋਜੋ ਮਨ ਚਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਇਕ ਮਾਰਿਆ ਸ਼ੀਰੀ ਦੇ ਹਿਜਰ ਮੈਨੂੰ ਦੂਜਾ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਪਏ ਸਤਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਕਰੋ ਹਲਾਲ ਏਥੇ ਕਿਹਾ ਕੂੜ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਨਾਮ ਸ਼ੀਰੀ ਦਾ ਜਾਂਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਸੀ ਤੁਸੀਂ ਜੀ ਵਦੇਜੀ ਛੁਡਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਏਸ ਗੱਲ ਥੀਂ ਦੂਸਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਨੀ ਜ਼ੋਰ ਲਾ ਲਵੋ ਜੇਹੜਾ ਲਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਉਜਾੜ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ ਜਹਿੰਦੇ ਵਾਸਤੇ ਸੋਈ ਗਵਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਮੋਯਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹੋ ਮਾਰਨਾ ਕੀ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਲੂਠਿਆ ਪਏ ਜਲਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਯਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਛੋੜਾਂ ਹੋਰ ਕਰਾਂ ਜੋ ਕੁੱਝ ਫ਼ਰਮਾਂਵਦੇ ਹੋ॥੬੮॥ {{center|ਹਾਲ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਦਾ}} ਸੁਨਕੇ ਬਾਤ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਦੰਗ ਹੋਏ ਅੱਗੋਂ ਕੁਝ ਜਵਾਬ ਨਾ ਆਇਓ ਨੇ॥ ਮੂੰਹ ਉਂਗਲਾਂ ਪਾ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਭੁਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਲਿਆ ਸਾਫ਼ ਜਵਾਬ ਜਾਂ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ<noinclude></noinclude> 9d5fjegt8d4ej0nhh7mvl0v3j55zkr1 250 65050 226861 185306 2026-07-18T13:29:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226861 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(98)}}</noinclude>ਨੂੰ ਜਾਇ ਸੁਨਾਇਓ ਨੇ॥ ਕਿਹਾ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਤਮਾਮ ਸਾਂਚਾ ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇਓ ਨੇ॥ ਦੌਲਤਮਾਲ ਦੀ ਕੁਝ ਨਾ ਲੋੜ ਰੱਖੇ ਓਹ ਬੜਾ ਅਮੋੜ ਬਤਾਇਓ ਨੇ॥ ਬਾਜ਼ ਆਂਵਦਾ ਨਹੀਂ ਓਹ ਕਿਸੇ ਗੱਲੇ ਗੱਲ ਗੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਇਓ ਨੇ॥ ਨਹੀਂ ਮੌਤ ਦਾ ਓਸਨੂੰ ਖੌਫ਼ ਕੋਈ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਮਰਦ ਪੁਰ ਦਰਦ ਅਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਨਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਬੋਲ ਕੇ ਕਰੇ ਟੌਲਾ ਅੱਛਾ ਖੋਲ ਕੇ ਭੇਦ ਸੁਝਾਇਓ ਨੇ॥ ਡਾਢਾ ਰੋਗ ਲੱਗਾ ਦਾਰੂ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਸੱਦ ਸਿਆਨ੍ਯਾਂ ਪੂਛ ਪੁਛਾਇਓ ਨੇ॥ ਡਰੀਏ ਇੱਜ਼ਤੋਂ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਖ਼ੌਫ਼ ਆਵੇ ਸਾਡੇ ਬਾਬ ਏਹ ਬੁਰਾ ਬਨਾਇਓ ਨੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਭਰਸ ਕਰ ਸ਼ਾਹ ਕਿਹਾ ਹਾਏ ਓਸਨੂੰ ਕਾਹਿ ਦੁਖਾਇਓ ਨੇ॥੬੯॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ਾਹਿ ਅਜ਼ੀਜ਼}} ਕਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾ ਮੂਲ ਕਰੀਏ ਏਹ ਜ਼ੁਲਮ ਹੈ ਬੁਰੀ ਬਲਾ ਭਾਈ॥ ਜ਼ੁਲਮ ਪੁੱਟਦੇਂ ਦਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨੂੰ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਮੈਂ ਮਿਲੇਨ ਜਾ ਭਾਈ॥ ਕੀਤਾ ਜ਼ੁਲਮ ਫਿਰ ਔਨ ਨੇ ਨਾਲ ਮੂਸੇ ਡੁੱਬ ਮੋਇਆ ਵਿਚ ਦਰਿਆ ਭਾਈ॥ ਖੂਹਣੀ ਗਾਲੀਆਂ ਕੈਰਵਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਰਬਾਸਾ ਨੂੰ ਦੀਆ ਤਪਾ ਭਾਈ॥ ਜੁਲਮ ਨਾਲ ਯਤੀਮ ਫ਼ਕੀਰ ਕਰਨਾ ਏਹ ਬੁਰੀ ਹੈ ਬਹੁਤ ਅਦਾ ਭਾਈ॥ ਅਸਾਂ ਜਾਨ੍ਯਾ ਓਸਦੀ ਵਾਨੜੇ ਨੂੰ ਓਹ ਮਰਦ ਪੁਰ ਦਰਦ ਸਫਾ ਭਾਈ॥ ਨਹੀਂ ਓਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਰੰਜ ਕਰਨਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵ ਨਾ ਜ਼ਰਾਈ ਜ਼ਾ ਭਾਈ॥ ਮਤ ਮਾਰ ਕੇ ਕਰੇ ਉਜਾੜ ਵਸਤੀ ਦੇਵੇ ਇਕ ਜੇ ਬਦ ਦੁਆ ਭਾਈ<noinclude></noinclude> c6fasgxzgzg4u6lg2bx0esfr7v4y32x 250 65051 226862 185307 2026-07-18T13:29:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226862 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(99)}}</noinclude>॥ ਛੁਟੇ ਆਹ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਨਾਲ ਨਾਰੇ ਚੌਦਾਂ ਤਬਕ ਹੀ ਦੇ ਜਲਾ ਭਾਈ॥ ਸਬਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਬਰ ਬੁਰਾ ਹੁੰਦਾ ਦੇਂਦੇ ਕਬਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪੁਚਾ ਭਾਈ॥ ਆਹ ਸਰਦ ਜੇਹੜੀ ਦਰਦ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚੇ ਅਰਸ਼ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦੇ ਜਾ ਭਾਈ॥ ਅਰਸ਼ ਹੱਕ ਕਹਿੰਦੇ ਦਿਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਜੇਹੜਾ ਦੁਖ ਦੇਵੇ ਦੁਖ ਪਾ ਭਾਈ॥ ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰੜ ਹੁੰਦੇ ਦੇਂਦੈ ਸਿਰੜ ਪਿਛੇ ਸਿਰ ਚਾ ਭਾਈ ॥ ਅਦਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਲ ਵਜੀਰ ਦੀ ਹੈ ਹਠ ਰੰਨ ਤੇ ਸਿਰੜ ਫ਼ਕਰਾ ਭਾਈ॥ ਕਿਸੇ ਅਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹਟਾ ਦੇਹੋ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨਾ ਦੇਵਨਾ ਕਾ ਭਾਈ॥ ਦੁਖ ਰੰਜ ਸਖਤੀ ਨਹੀਂ ਮੂਲ ਕਰਨੀ ਉਪਰ ਕਿਸੇ ਮਸਕੀਨ ਗਦਾ ਭਾਈ॥ ਰੱਬ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਕੀੜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਫੁਰਸਤ ਕਰੇ ਫ਼ੀਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਫ਼ਨਾ ਭਾਈ॥ ਸਹਿਆ ਸ਼ੇਰ ਨੂੰ ਖੂਹ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਵੇ ਜੇ ਤਾਂ ਮੇਹਰ ਕਰੇ ਰਬ ਆ ਭਾਈ॥ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ ਰਬ ਦੀਆਂ ਕੌਨ ਜਾਨੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦਿਆਂ ਘਾਹ ਚਰਾ ਭਾਈ॥ ਕਦੇ ਤਖਤ ਬਠਾਂਵਦਾ ਸ਼ੋਹਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰ ਰੱਖ ਦੇਂਦਾ ਸਿਰੋ ਪਾ ਭਾਈ॥ ਜ਼ੁਲਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਜਿਵੇਂ ਕਾਗ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਨਦੀ ਨਾ ਭਾਈ॥ ਓੜਕ ਮੌਤ ਹੈ ਸਭ ਦੇ ਸੀਸ ਉਪਰ ਜੇੜ੍ਹਾ ਜੰਮਯਾ ਸੋਈ ਮਰਜਾ ਭਾਈ॥ ਜੈਤਾਂ ਜੀਵਨਾਂ ਮੈਂ ਲੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਾਂ ਭੀ ਜਾਵਨਾ ਖ਼ਾਕ ਸਮਾ ਭਾਈ॥ ਬੰਦਾ ਸਾਫ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਵਾਂਗ ਏਥੇ ਅਤੇ ਖ਼ਲਕ ਮਿਸਾਲ ਸਰਾ ਭਾਈ ਦੌਲਤ ਮਾਲ ਦਾ ਮਾਨ ਗੁਮਾਨ ਝੂਠਾ ਕੌਨ ਲੱਗਿਆ ਸਿਰੜੇ ਚਾ ਭਾਈ॥ ਹੁਕਮ ਵਾਲਿਆਂ ਹੁਕਮ ਨਾ<noinclude></noinclude> mtmh3dmps46wq4e8xhouepu7xipjxak 250 65052 226863 185308 2026-07-18T13:29:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226863 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(100)}}</noinclude>ਨੌਕਰਾਂ ਨਿੱਤ ਨਵਾਂ ਭਾਈ॥ ਜ਼ੁਲਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋਸੀ ਜਦੋਂ ਕਰੇਗਾ ਅਦਲ ਖ਼ੁਦਾ ਭਾਈ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਪੁਛਨਾ ਹੋਗ ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਿਸ ਦਿਨ ਕਰੂ ਨਿਆਉਂ ਹੱਕ ਆ ਭਾਈ॥ ਲੇਖਾ ਲਵੇਗਾ ਰਾਜਿਆਂ ਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਜੇਹੜੇ ਕਰਨਗੇ ਜ਼ੋਰ ਜਫ਼ਾ ਭਾਈ॥ ਕਿਹਾ ਸ਼ਾਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਤਮੀਜ਼ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ ਦੇਵ ਨਾ ਹੋਸ਼ ਭੁਲਾ ਭਾਈ॥ ਕਿਸੇ ਅਕਲ ਤਦਬੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਸੀ ਦੇਹੋ ਮਰਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਹਟਾ ਭਾਈ॥ ਤਰਫ਼ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੀ ਨਾ ਜਾਏ ਓਹ ਨੂੰ ਦੇਹੋ ਕੋਈ ਸਮਝਾ ਭਾਈ॥ ਅਤੇ ਨਾਮ ਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਕਹੇ ਮੂੰਹੋਂ ਦੇਹੋ ਅਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਛੁਡਾ ਭਾਈ॥ ਹੁਕਮ ਮੰਨਿਆ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਓਸ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ ਹੋਗ ਜੋ ਰੱਬ ਰਜ਼ਾ ਭਾਈ॥ ਕਿਸਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਹੋਵਨਾ ਬੰਦਕ ਦੇ ਵੱਗੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਦਰਯਾ ਭਾਈ॥ ੭੦ {{center|ਫੇਰ ਸਮਝਾਵਨਾ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਦਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ}} ਸੁਨ ਕੇ ਗੱਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਫੇਰ ਬੁਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਦਿੱਤਾ ਹੁਕਮ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਜ਼ੇਰ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੀ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਓ ਨੇ॥ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਨਾ ਮੂਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤਾਈਂ ਕੋਲੇ ਭਖ ਦੇ ਕਿਤਨੇ ਪਾਇਓਨੇ।ਮੰਨੀ ਇੱਕਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਸਕਾਂਨੇ ਜ਼ੋਰਅਕਲਦਾ ਕਿਤਨੇ ਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਗਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਫੇਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇਖ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਬਜਾਇਓ ਨੇ॥ ਗੋਯਾ ਗਿਆ ਪਰਵਾਰ ਤੋਂ ਫੇਰ ਆਯਾ ਓਹਨੂੰ ਨਾਲ ਤਦਬੀਰ ਠਹਿਰਾਇਓ ਨੇ॥ ਆਖਨ ਲੋਗ ਏਹ ਨੇਕ ਨਸੀਬ ਹੋਯਾ ਕੈਦ ਤੇ ਫੇਰ ਛੁਡਾਇਓ ਨੇ॥ ਕੋਈ ਏਸ ਦੇ ਵਿੱਚ<noinclude></noinclude> mxrt24fz0qxpkfi55f4xag412480w16 250 65067 226864 185333 2026-07-18T13:29:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226864 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(101)}}</noinclude>ਹੈ ਸਿੱਧ ਭਾਰੀ ਏਹ ਨੂੰ ਹੱਥ ਭੀ ਨਾ ਲਗਾਇਓ ਨੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੇ ਜਾਨ ਦਾ ਸ਼ੇਹਰ ਜਾਦੂ ਤਾਹੀਂ ਏਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦੁਖਾਇਓ ਨੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੇ ਏਸ ਦੇ ਬਖਤ ਚੰਗੇ ਤਾਹੀ ਪਕੜ ਕੇ ਮੋੜ ਭਜਾਇਓ ਨੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੇ ਰੱਬ ਦੀ ਰੱਬ ਜਾਨੇ ਕਿਹਾ ਇਸ ਤੇ ਰਹਿਮ ਬਨਾਇਓ ਨੇ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੇ ਸ਼ਾਹ ਨਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦਾ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਲਾਹਿਓ ਨੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਬਚ ਰਹਿਨਾ ਕਰਾਮਾਤ ਵਾਲਾ ਬਤਲਾਇਓ ਨੇ॥੭੧॥ {{center|ਹਾਲ ਸੁਨਾਵਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ}} {{center|ਇਕ ਵਜ਼ੀਰ ਜ਼ਾਦੀ ਨੇ}} ਕਿਹਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਆਨ ਵਜ਼ੀਰਜ਼ਾਦੀ ਜ਼ਰਾ ਹਾਲ ਸੁਨ ਓਸ ਲੁਹਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਉਜਾੜ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ ਹਾਇ ਮਾਰਿਆ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਕੋਈ ਓਸ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਨਾ ਸੀਵਦਾਈ ਫਿਰੇ ਫੱਟਿਆ ਨੈਨਾਂ ਦੀ ਧਾਰਦਾ ਨੀ॥ ਗਿਆ ਪਕੜਿਆ ਰੂ ਬਰੂ ਬਾਪ ਤੇਰੇ ਓਥੇ ਸੱਚ ਹੀ ਸੱਚ ਨਿਤਾਰਦਾ ਨੀ॥ ਰਹੇ ਹਾਰ ਅਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਸਾਰੇ ਤੇਰੀ ਹਿਰਸਤੋਂ ਮੂਲ ਨਾਹਾਰ ਦਾਨੀ॥ ਮਾਲ ਦੌਲਤਾਂ ਮੂਲ ਨਾ ਦਿਲ ਰੱਖੇ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਕੁਲ ਚਾ ਵਾਰਦਾ ਨੀ॥ ਹੀਰੇ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਤੇਰੇ ਸ਼ੌਂਕ ਪਿੱਛੇ ਰੋੜਾਂ ਕੌਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਹਾਰਦਾ ਨੀ॥ ਫਿਰੇ ਕੂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਖਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਰਦ ਵਿਚਾਰਦਾ ਨੀ॥ ਮੋਯਾ ਬਾਪ ਤੇ ਗਿਆ ਸਰਾਪ ਓਹਦਾ ਤੇਰਾ ਜਾਪ ਹਮੇਸ਼ ਚਿਤਾਰਦਾ ਨੀ॥ ਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਬ ਜਹਾਨ ਵਾਲੀ ਨੌਕਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੁਧ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਨੀ॥<noinclude></noinclude> hbyfjrtdehlxltkwm53vsx474eu6krj 250 65068 226865 185334 2026-07-18T13:29:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226865 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(102)}}</noinclude>॥ ਬਿਨਾਂ ਤਲਬ ਦੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰੇ ਤੇਰੀ ਪਹਿਰਦਾਰ ਹੈ ਖ਼ਾਸ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਡਰੇ ਮੂਲ ਨਾ ਮੌਤ ਤੇ ਮਰਨ ਕੋਲੋਂ ਸਿਰਾ ਪਕੜਿਆ ਹੱਥ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਤੈਨੂੰ ਤਰਸ ਨਾ ਰੱਬ ਦਾ ਖ਼ੌਫ਼ ਕੋਈ ਓਸ ਮਸਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਬੀਮਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਜਾਨ ਵਾਰੀਏ ਓਸ ਤੋਂ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜੇਹੜਾ ਆਪਨੇ ਤੋਂ ਜਾਨ ਵਾਰਦਾ ਨੀ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰ ਤੇ ਮੇਹਰ ਚਾਹੀਏ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਏਹ ਕੰਮ ਹਕਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਹੁਸਨ ਸੂਰਤਾਂ ਨਿੱਤ ਨਾਰ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨੀ ਕਰੀਂ ਗਰਬ ਨਾ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਮਦਦ ਚਾਹੀਏ ਆਜ਼ਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਯਾਰ ਯਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਸਵਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਦਿਲ ਖੁੱਸ ਕੇ ਹੱਸ ਕੇ ਨੱਸ ਜਾਨਾ ਨਹੀਂ ਫ਼ਿਹਲ ਇਹ ਨੇਕ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਯਾਰ ਸੋਈ ਜੋਯਾ ਰਤੋਂ ਜਾਨ ਵਾਰੇ ਦਿਲ ਦੇਵਨਾ ਕੰਮ ਦਿਲਦਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਪਿੱਛੇ ਸਿਦਕ ਰਖਿਆ ਸੂ ਰਿਜ਼ਕ ਦੌਲਤਾਂ ਕੁਲ ਵਿਸਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਤੇਰੀ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਓਹ ਗਰਦ ਹੋਯਾ ਰੰਗ ਜ਼ਰਦ ਜਿਉਂ ਹਰਦ ਵਿਸਾਰਦਾ ਨੀ॥ ਅਜੇਹਾ ਆਨ ਮਿਲੇ ਤੇਹਾ ਖਾਇ ਛੱਡੇ ਮਨ ਮਾਰ ਕੇ ਸ਼ੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਕਦੇ ਵਿਚ ਮਸੀਤ ਦੇ ਰਾਤ ਕੱਟੇ ਕਦੇ ਦਾਇਰੇ ਤਰਫ਼ ਸਿਧਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਕਦੇ ਸੁਤਿਆ ਧਰਤ ਤੇ ਬੀਤ ਜਾਵੇ ਕਦੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖ ਦਿਵਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਕਦੇ ਹੋਇਕੇ ਚੁਪ ਖਾਮੋਸ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਦੇ ਰੋਇਕੇ ਹਾਲ ਪੁਕਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਬੈਠੀ ਰੋਂਦੀ ਹੈ ਰੱਖ ਕੇ ਹਥ ਮੱਥੇ ਦਸਾਂ ਹਾਲ ਕੀ ਓਸਦੀ ਨਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਮੇਹ ਨੇ ਬੋਲੀਆਂ ਲੱਖ ਮਲਾਮ ਤਾਂ ਭੀ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸੱਭ ਸਹਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਓਹਦਾ ਢੰਗ ਹੈ ਪਿਛਲਿਆਂ<noinclude></noinclude> fu9iozelvb4d6ar1xt1ti3sxc8p8xa0 250 65069 226866 185335 2026-07-18T13:29:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226866 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(103)}}</noinclude>ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਹਾਲ ਮਾਲੂਮ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦ੍ਯਾ ਮੂਲ ਨਾਂ ਮੰਨਦਾ ਈ ਓਹਦਾ ਦਿਲ ਕੋਈ ਸੰਗਸਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਛੁੱਟਾ ਦੀਨ ਤੇ ਦੁਨੀ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚੋਂ ਸੰਗਲ ਪਿਆ ਤੇਰੀ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਤਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਬੇੜੀ ਚਾਹੜ ਕੇ ਓਸ ਨੂੰ ਪਾਰਕਰ ਤੂੰ ਰੁੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਤਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਜਿਵੇਂ ਫੱਟਿਆ ਈ ਤਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ ਪੱਟੀ ਫਿਰੇ ਮਾਰਿਆ ਇਹੋਂ ਕਟਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਤੇਰੇ ਅਸਲ ਦੀ ਨਕਲ ਤਸਵੀਰ ਕਰਕੇ ਦੇਖੇ ਨਕਸ਼ ਨਿਗਾਰ ਨਿਜਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਤੇਰੇ ਸੌਕ ਦਾ ਤੌਕ ਹੈ ਗਲ ਓਹ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨ ਜ਼ੌਕ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਓਹ ਤਾਂ ਆਪਨਾ ਆਪ ਗਵਾਇ ਬੈਠਾ ਖਿਆਲ ਛਡਿਆ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਪਿਆ ਵੱਸ ਕਸਾਈਆਂ ਅਹਿਲਕਾਰਾਂ ਮੁਖ ਦੇਖਿਆ ਸੁਲੀ ਸਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਸੱਭੋ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਹਾਲ ਸੁਣਾਇ ਦਿੱਤਾ ਜੇਹੜਾ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦਰਬਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਕਦੇ ਓਸ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਸਾਦ ਕਰ ਤੂੰ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਾ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇਈਏ ਬਚਾ ਖ਼ੌਫ਼ ਹੈ ਰੱਬ ਕਹਾਰ ਦਾ ਨੀ॥੭੨॥ {{center|ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਹਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਸੱਭ ਸੁਨ ਕੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਗ਼ਮ ਨਾਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ॥ ਆਖੇ ਏਹ ਕੀ ਕਹਿਰ ਨਜ਼ੂਲ ਹੋਇਆ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਈ॥ ਜ਼ਾਰ ਜ਼ਾਰ ਰੋਵੇ ਧੋਵੇ ਹੱਥ ਦੋਵੇਂ ਗੋਇਆ ਵਿੱਚ ਦਰਯਾ ਗ਼ਲਵਾਨ ਹੋਈ॥ ਮਾਰੇ ਆਹ ਤੇ ਵਾਹ ਨਾ ਕੁਝ ਜਾਵੇ ਰੋਇ ਰੋਇ ਕੇ ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ ਹੋਈ॥ ਮਾਰੀ<noinclude></noinclude> cman9llxnnv5xyo4d2mvyeatlc6wp1g 250 65070 226867 185336 2026-07-18T13:30:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226867 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(104)}}</noinclude>ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮੂੰਹੋਂ ਨ ਬੋਲ ਸੱਕੇ ਵਿੱਚੇ ਵਿੱਚ ਓਹ ਜ਼ਿਚ ਵਰਾਨ ਹੋਈ॥ ਆਖੇ ਮਾਉਂ ਤੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਹੋਈ ਹਾਇ ਹਾਇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਬੇਜਾਨ ਹੋਈ॥ ਸੜੇ ਲੇਖ ਕਿਉਂ ਮੁਝ ਨੂੰ ਵੇਖ ਬੈਠਾ ਰੇਖ ਮੱਥੜੇ ਦੀ ਹੁਣ ਆਨ ਹੋਈ॥ ਗਿਆ ਤੀਰ ਤਕਦੀਰ ਦਾ ਚੀਰ ਮੈਨੂੰ ਡਿੰਗੀ ਕੁੱਬੜੀ ਵਾਂਗ ਕਮਾਂਨ ਹੋਈ॥ ਸੱਈਆਂ ਦੇਨ ਦਲਾਸੜਾ ਸਮਝ ਭੈਨੇ ਲੇਖਾਂ ਤੂੰ ਕਾਹ ਨੂੰ ਸਰ ਗਰਦਾਨ ਹੋਈ॥ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਦੋਸ ਹੈ ਦੇਖ ਬੀਬੀ ਜਾਨ ਬੁਝ ਕੇ ਕਾਹਿਆ ਞਾਨ ਹੋਈ ॥ ਐਵੇਂ ਕਮਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਨ ਹੋਇ ਝੱਲੀ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਕੇਹੜੀ ਬਿਨਾਂ ਸਾਨ ਹੋਈ॥ ਅਜੇ ਤੀਕ ਨਾ ਵਿਗੜਿਆ ਕੁੱਝ ਤੇਰਾ ਨਾਲ ਆਪਨੇ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਹੋਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਭਾਗ ਸੁਹਾਗ ਵਾਲੀ ਨਫ਼ਰ ਵਾਸਤੇ ਕਿਉਂ ਪਰੇਸਾਨ ਹੋਈ॥੭੩॥ {{center|ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਬਹੁਤ ਨਾ ਸ਼ੋਰ ਕਰ ਤੂੰ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਕੇ ਜੱਗ ਸੁਨਾ ਨਹੀਂ॥ ਹਾਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਆਸ਼ਕ ਜਾਨਦੇ ਨੀ ਮਾਲਮ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬਾਝ ਦਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਰਾਤੀਂ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਂਵਦੀ ਸੁਤੜੀ ਨੂੰ ਦਿਨੇ ਕੱਤਣੇ ਦਾ ਕੋਈ ਚਾ ਨਾਹੀ॥ ਓਹਦਾ ਓਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੈ ਸੌਕ ਮੈਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਗੁੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਬੁਰੇ ਲੇਖ ਓਹ ਮੁਝ ਨੂੰ ਦੇਖ ਬੈਠਾ ਵੱਗੀ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੇਖ ਮਿਟਾ ਨਾਹੀ॥ ਓਹਦਾ ਸੁਨ ਕੇ ਦੁਖ ਗਿਆ ਸੁਖ ਮੇਰਾ ਖਾਨ ਪੀਨ ਦਾ ਕੁਛ ਸੁਹਾ ਨਾਹੀ॥ ਵਾਲ ਵਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਰਲਿਆ ਕਿਸੇ ਦੂਸਰੇ ਦੀ ਐਥੇ ਜਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਜਿਧਰ ਦੇਖ ਨੀ ਹਾਂ ਓਹੋ ਦਿੱਸ ਦਾ ਹੈ ਭੈਨੇ ਤੁਧ ਥੋਂ ਕੁਝ ਲੁਕਾ ਨਾਹੀਂ॥<noinclude></noinclude> 52p8bfepjdrvotkkk0h4gxl42prbgap 250 65071 226868 185337 2026-07-18T13:30:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226868 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(105)}}</noinclude>ਮਾਰੀ ਸਰਮ ਦੀ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕੀ ਜਲੀ ਬਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਲਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਮੈਨੂੰ ਇਹੋਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿਤਾ ਗਲੇ ਮਿਲਨੇ ਦਾ ਕੋਈ ਦਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਦਿੱਸੇ ਤੱਤੀ ਨੂੰ ਤੱਪ ਦਾ ਦੇਸ ਸਾਰਾ ਕਿਸੇ ਤਰਫ਼ ਦੀ ਠੰਢੜੀ ਵਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਚੜ ਮਹਿਲ ਚੌ ਤਰਫ ਮੈ ਦੇਖ ਨੀਹਾਂ ਕਿਤੇ ਓਸਦਾ ਪਵੇ ਅਲਾਹ ਨਾਹੀਂ॥ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਮੈ ਤੜਫ ਦੀ ਰਾਤ ਕੱਟਾਂ ਦਿਨੇ ਦਿੱਸਦਾ ਕੋਈ ਦਰਿਆ ਨਾਹੀਂ॥ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਇਕੇ ਮਰਨਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਜੇਤਾ ਸੋਹਿਨਾ ਮੁਖ ਵਿਖਾ ਨਾਹੀ॥ ਭੇਦ ਦਿਲੇ ਦਾ ਤੁਧ ਨੂੰ ਦਸਨੀ ਹਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਮੈਨੂ ਖਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਏਸ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਨੀਂ ਇਸ਼ਕ ਜੇਹੀ ਤਾਂ ਹੋਰ ਬਲਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਮੈਨੂ ਹੱਸਕੇ ਤੇ ਤਾਨੇ ਮਾਰਨੀ ਹੈਂ ਫੱਟਾਂ ਅੱਲਿਆਂ ਤੇ ਲੂਣ ਲਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਦੁਖ ਦੱਸਿਆਂ ਬਾਝ ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਨੇ ਬਿਨਾਂ ਵੈਦ ਦੇ ਮਿਲੇ ਦਵਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਭਲਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਫੋਲ ਕੇ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂ ਮਹਿਰਮ ਹਾਲ ਦਾ ਕੋਈ ਦਿਸਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਏਹ ਸਤੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਸਿੰਗਾਰ ਮੇਰਾ ਚਿੰਤਾ ਚਿਖਾ ਨੂੰ ਮੂਲ ਹਲਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਖਾਨਾ ਪੀਵਨਾਂ ਰੋਗੀਆਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰਾ ਪਰ ਕਿਸੇ ਤੇ ਕੁਝ ਗਿਲਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਬੜਾ ਮਾਉਂ ਤੇ ਬਾਪ ਦਾ ਖੌਫ਼ ਮੈਨੂ ਕਿਤੇ ਜਾਨ ਦਾ ਕੁਝ ਚਲਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਵਿਚੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸੁਕ ਤਾਬੂਤ ਹੋਈ ਹੋਈ ਦੂਰ ਏਹ ਜ਼ਰਾ ਹਵਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਕਦੇ ਪਵੇ ਕਬੂਲ ਦਰਗਾਹ ਅੰਦਰ ਬਾਝ ਸਾਈਂ ਦੇ ਕਿਤੇ ਦਵਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੋਗ ਨੇ ਫੋਗ ਕੀਤਾ ਏਸ ਰੱਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਗਈ ਅਕਲ ਤੇ ਸ਼ਕਲ ਬਦ ਸ਼ਕਲ ਹੋਈ ਇੱਕ ਹੋਇਆ ਜ਼ਰਾ<noinclude></noinclude> n6ubhxes105oz7c68p37jzogygiuk7p 250 65072 226869 185338 2026-07-18T13:30:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226869 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(106)}}</noinclude>ਸੌਦਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਸਦਾ ਚਾਹਣੀ ਹਾਂ ਓਹਦੇ ਦੇਖ ਨੇ ਨੂੰ ਕੰਨ ਸੁਣੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸਦਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਯੂਸਫ ਵਾਂਗ ਦੇਖਾਂ ਨਿੱਤ ਖਾਬ ਅੰਦਰ ਪਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਦਿਖਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਮੁੱਖ ਦੇਖਨਾ ਸੁਖ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਏਥੇ ਜੀਵਨਾ ਜੱਗ ਸਦਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਮਿਲਨ ਰਹੋ ਨਾ ਵੱਸ ਰੱਬ ਦੇ ਹੈ ਕੋਈ ਚਾਹਿੰਦਾ ਹੋਯਾ ਜੁਦਾ ਨਾਹੀਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ ਜੇਹੜੀ ਕਰੇ ਸਾਹਿਬ ਏਹਨਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਕਾ ਨਾਹੀਂ॥੭੪॥ {{center|ਅਫਸੋਸ ਕਰਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਉਪਰ ਹਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦੀ ਹਾਲ ਬਾਵਲੇ ਦਾ ਜਿਸ ਚਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਭਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਦੇ ਤਰਫ ਉਜਾੜ ਦੀ ਦੌੜ ਜਾਵੇ ਕਦੇ ਫੇਰ ਮੁੜ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਦੇ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ਾਰ ਖੁਆਰ ਹੋਵੇ ਕਦੇ ਕੂਚਿਆਂ ਦੀ ਵੱਲ ਜਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਦੇ ਰੋਂਵਦਾ ਦਾਦ ਫਰਿਹਾਦ ਕਰਕੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਯਾਦ ਕਰ ਕਰ ਪਛੋਤਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਦੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇਂ ਮਹਿਲ ਦੇ ਹੇਠ ਆ ਕੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੇ ਗਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਦੇ ਠੀਕਰਾ ਪਕੜ ਫਕੀਰ ਹੋਵੇ ਨਾਮ ਹੱਕ ਦੀ ਬਾਤ ਬਤਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾਰ ਫਾਲੂਦੇ ਦਾ ਸੁਨੇ ਹੋਕਾ ਡੇਰਾ ਓਸਦੀ ਹੱਟ ਤੇ ਪਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਦੇ ਬੈਠਿਆਂ ਰਾਤ ਬਿਤੀਤ ਹੋਵੇ ਕਦੇ ਸਭਿਆਂ ਦਿਨ ਲੰਘਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਦੇ ਪਾੜ ਕੇ ਕੱਪੜੇ ਕਰੇ ਲੀਰਾਂ ਭਰ ਮੁਠੀਆਂ ਖ਼ਾਕ ਉਡਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਜੇਹੜਾ ਦੇਖਦਾ ਦੇਖ ਹੈਰਾਨ ਹੋਂਦਾ ਓਹਦਾ ਅੰਤ ਹਿਸਾਬ ਨਾ ਆਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਝੱਲਾ ਬਾਵਰਾ ਬਿਗੜਿਆ ਕਹਿਨ ਓਹ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮਸਤ ਬੇਹੋਸ ਬਤਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕੋਈ ਮਾਰ ਢੀਮਾਂ ਆਖੇ ਦੂਰ ਹੋ ਤੂੰ ਕੋਈ ਸੱਦ ਕੇ ਕੋਲ ਬਹਾਵਦਾ<noinclude></noinclude> t03tcu4yc9g603toi400fd1wg9enmgk 250 65073 226870 185339 2026-07-18T13:30:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226870 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(107)}}</noinclude>ਸੀ॥ ਕੋਈ ਗਾਲੀਆਂ ਕੱਢ ਕੇ ਖ਼ਫ਼ਾ ਹੋਵੇ ਕੋਈ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕੋਈ ਮੰਗਿਆਂ ਦੇ ਨਾ ਘੁਟ ਪਾਨੀ ਕੋਈ ਲ੍ਯਾਇਕੇ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਹਾਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਵਾਂਗ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਕੀਤਾ ਜ਼ਰਾ ਹਰਖ ਨਾ ਸੋਗ ਲਿਆਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਸੁਲਾ ਵੈਰ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਸਦਾ ਮਸਤ ਅਲ ਮਸਤ ਕਹਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਪੀਵੇ ਭੰਗ ਨ ਸੰਗ ਮਲੰਗ ਹੋ ਕੇ ਗੂੜਾ ਰੰਗ ਸੋ ਰੰਗ ਸੁਹਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਜੰਗ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਫ਼ੰਗ ਵਾਲਾ ਤਨ ਵਾਂਗ ਪਤੰਗ ਜਲਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਹੈ ਸੀ ਹਾਲ ਫ਼ਕੀਰ ਸਰੀਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿਲੋਂ ਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਸਦਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਸਵਾਲ ਨਾ ਗਾਲ ਗੋਸ਼ਟ ਨਿੱਤ ਮਿੱਤ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿਆਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਲੱਗੇ ਭੁਖ ਤਾਂ ਟੁਕੜਾ ਮੰਗ ਖਾਏ ਏਸ ਕੁਖ ਦਾ ਦੁਖ ਮਿਟਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਠੂਠਾ ਹੱਥ ਤੇ ਮੋਕਲਾ ਦੇਸ ਸਾਰਾ ਜਿਥੇ ਹੱਥ ਆਵੇ ਬੈਠ ਖਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਟੰਗ ਤੇ ਟੰਗ ਨਸੰਗ ਸੌਂਦਾ ਸੁਤਾ ਪਿਆ ਨਾ ਅੰਗ ਹਲਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਘਰਬਾਰ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਵਿਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਯਾਰ ਯਾਰ ਹੀ ਪਿਆ ਅਲਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਬਾਕੀ ਫਾਕੇ ਫਿਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਲੰਘਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਖ਼ੈਰ ਰੱਖੇ ਸ਼ਾਲਾ ਖ਼ੈਰ ਹੋਵੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬੋਲ ਕੇ ਖ਼ੈਰ ਲਿਆਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਪਾਨੀ ਪੀਵਨੇ ਤੇ ਅੰਨ ਖਾਵਣੇ ਨੂੰ ਫ਼ਰਸ਼ ਧਰਤ ਤੇ ਚਾ ਵਿਛਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਜਿਥੇ ਰਾਤ ਆਵੇ ਓਥੇ ਲੇਟ ਰਹਿੰਦਾ ਦਿਨ ਫਿਰਦਿਆਂ ਟੁਰਦਿਆਂ ਜਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਪਿਆਲਾ ਹੱਥ ਤੇ ਲੋਹੇ ਦਾ ਇਕ ਸੌਟਾ ਕੁਤੇ ਬਿੱਲੇ ਨੂੰ ਪਕੜ ਹਟਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਭਿੰਨੇ ਨੈਨ ਤੇ ਚੈਨ ਨਾ ਇਕ<noinclude></noinclude> lgkp46tul4d5ftj1hpqotde6n2q2c3m 250 65074 226871 185344 2026-07-18T13:30:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226871 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(108)}}</noinclude>ਘੜੀ ਦਿਨ ਰੈ ਨਹੀ ਐਨ ਵਿਹਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਉੱਭੇ ਸਾਹ ਤੇ ਆਹ ਫ਼ਨਾਂਹ ਵਾਲੀ ਵਾਹਿ ਵਾਹ ਏਹ ਇਸਕ ਕਮਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਪੀਕੇ ਸ਼ੌਂਕ ਸ਼ਰਾਬ ਬੇਤਾਬ ਹੋਵੇ ਓਥੇ ਆਪਨਾ ਆਪ ਭੁਲਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਹੋਯਾ ਪਿੰਜਰਾ ਸੁਕ ਸਰੀਰ ਸਾਰਾ ਰੱਤ ਪੀਵਦਾ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਇਕ ਜਾਨ ਬੈਠਾ ਮਰ ਨੇ ਜੀਵਨੇ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਯਾਰ ਨਾ ਜੀਵਨਾ ਭਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਲਈ ਮੋਤ ਮੂਤੂ ਕਿਬਲ ਅੰਤ ਵਾਲੀ ਦੁਖ ਸੁਖ ਨੂੰ ਮਾਰ ਗਵਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਜਾਨ ਝੂਠਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਾ ਪ੍ਰੀਤ ਲਗਾਂਵਦਾ ਸੀ॥੭੫॥ {{center|ਆਂਵਨਾ ਇਸਕ ਦਾ ਸੀਰੀਂ ਦੇ ਦਿਲ ਅੰਦਰ}} ਓਹੋ ਇਸ਼ਕ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬਰਬਾਦ ਵਾਲਾ ਅੰਦਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਆਨ ਮਾਮੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਝੰਡਾ ਗੱਡ ਕੇ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਦਿਲ ਦੇ ਤੰਬੂ ਤਾਣ ਕੇ ਆਣ ਹਜ਼ੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਰਾਹ ਦਿਲਾਂ ਦਾ ਦਿਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਏਹ ਲਫ਼ਜ਼ ਜਹਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਅੱਗ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਭੜਕ ਕੇ ਬਹੁਤ ਹੋਈ ਧੂੰਆਂ ਚਾਰੋਂ ਹੀ ਤਰਫ਼ ਮਸਹੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਪਾਸ ਸੀਰੀਂ ਦੇ ਗੋਲੀਆਂ ਬਾਦੀਆਂ ਸਨ ਨਾਲ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਮਜ਼ਕੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਇਕ ਦੋ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸਨ ਰਾਜ਼ ਮਹਿਰਮ ਨਾਲ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਰ ਸਰੂਰ ਹੋਯਾਂ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਦੀ ਹਾਇ ਮੈਂ ਮੋਈ ਭੈਨੋਂ ਸੀਨਾ ਨਾਲ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੇ ਚੂਰ ਹੋਯਾਂ॥ ਦੇਖੋ ਮਹਿਲ ਤੇ ਬੈਠ ਦੀਵਾਨੜੇ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਜੋ ਮਨਸੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਦੇਖ ਬਾਂਦੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਜਾਂਦੀ ਤੇਰਾ ਯਾਰ ਜੋ ਬਾਝ ਸਊਰ ਹੋਯਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਰੋਇਕੇ ਆਖਦੀ ਹਾਇ ਰਬਾ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨਾ ਕਿਤ ਦਸਤੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਦੇਖ<noinclude></noinclude> 0gy6vr4z58pheijm1ve2n07xa9sa0sf 250 65075 226872 185347 2026-07-18T13:30:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226872 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(109)}}</noinclude>ਕੰਮਲੇ ਮਸਤ ਦੀਵਾਨੜੇ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਹੋਸ ਹਵਾਸ ਭੀ ਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਤੜਫੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬਾਜ ਪ੍ਯਾਰੇ ਦੁਖੀ ਦੇਖ ਕੇ ਦੁਖ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਲਾਵਨ ਸਾਂਗ ਸਹੇਲੀਆਂ ਬੈਠ ਮਹਿਲੀਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਕ ਜੋਭੁ ਮਨੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਇੱਕ ਬਨੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੀਰੀਂ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲਾ ਬਾਝ ਗ਼ਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਲੇ ਵਾਲ ਤੇ ਹਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਜੈਸਾਂ ਤਨ ਖ਼ਾਕ ਤੇ ਮਸਤ ਮਖਮੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਮਾਰੇ ਆਹ ਤੇ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਲੇਟੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਹੇ ਕਸੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮੂਲ ਨਾ ਜਾਨ ਦੀ ਦਰਦ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਓਸਦਾ ਬਹੁਤ ਮਗ਼ਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਗਿਰਦੇ ਬੈਠ ਨਸੀਹਤਾਂ ਕਰਨ ਓਹਨੂੰ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਥੀ ਖ਼ੌਫ਼ ਕਿਉਂ ਦੂਰ ਹੌਯਾ॥ ਕਦਰ ਆਪਨਾ ਆਪ ਨਾ ਸਮਝਿ ਓਏ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਾਲ ਕੀ ਤੁਧ ਮਕਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਬੇਟੀ ਸ਼ਾਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਤੂੰ ਤਾਂ ਕੌਨ ਅਨਾਥ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੱਥਾ ਨਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਲਾਇ ਬੈਠੋ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਤੋਂ ਬਰਾ ਅਮਰ ਹੋਯਾ॥ ਨਜ਼ਰ ਰਖੀਆ ਓਸ ਮਹਬੂਬ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਨਹੀ ਮੁਤਾਬਦ ਨੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਬਾਝ ਵਿਚਾਰ ਲੜਿਆ ਜ਼ੋਟ ਹਾਰ ਕੇ ਆਪ ਭੀ ਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ੭੬॥ {{center|ਬਾਜ਼ੀ ਖੇਲ ਨੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ}} ਰਲ ਮਿਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਕਰਨ ਚਰਚਾ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਦਿਲ ਪ੍ਰ ਰਹੀਆਂ॥ ਹੱਸ ਖੇਡ ਕੇ ਦਿਨ ਲੰਘਾਇ ਛੱਡਨ ਰੰਗਾ ਰੰਗ ਦੇ ਸਾਂਗ ਬਨਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਇੱਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਇੱਕ ਵਜ਼ੀ ਹੋਵੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦਰਬਾਰ ਲਗਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਕੋਈ ਸ਼ੀਰੀ<noinclude></noinclude> 19rec4w356ignfnl3vnxkozlb3nbjeg 250 65076 226873 185348 2026-07-18T13:30:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226873 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(110)}}</noinclude>ਕੋਈ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਹੋਵੇ ਓਹਨੂੰ ਬੈਠ ਕੇ ਮੱਤ ਸਿਖਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਉਤੇ ਗੋਦੜੀ ਲੀਰ ਪਲੀਰ ਸੇਤੀ ਖ਼ੂਬ ਟੋਪੀਆਂ ਸੇਲ੍ਹੀਆਂ ਪਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਕਾਸਾ ਹੱਥ ਫਕੀਰ ਜ਼ਹੀਰ ਹੋਯਾ ਅਖੀ ਰੋਂਦੀਆਂ ਨੀਰ ਚਲਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਆਹ ਨਾਰੇ ਓਹਨੂੰ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਬੁਲਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਆਖਨ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਕਮਲਿਆ ਰੋ ਨਾਂਹੀਂ ਹੰਞੂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਬਾਲ ਵਿਰਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਬੜਾ ਰੁਸਤ ਚਾਲਾ ਕਸੈਂ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਭਾਣਾ ਰੱਬ ਦਾ ਦੇਖ ਵਰਤਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਕਿਸਮਤ ਆਪਨੀ ਦੇਖ ਤੇ ਲੇਖ ਵਾਰੀ ਰੇਖ ਮੱਥੜੇ ਤੇ ਲਿਖਵਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਲਿਆਵਨ ਰੋਟੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਰੱਖ ਥਾ ਲੀ ਨੁਕਮੈਂ ਭੱਨ ਕੇ ਮੁਖ ਦਿਵਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਇੱਕ ਦੇਖ ਕੇਰੋਂ ਦੀਆਂ ਆਜਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰਕੇ ਕੁਰਲਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਇੱਕ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਸੱਚ ਹੈ ਕੂੜ ਨਾਹੀਂ ਮਾਰ ਬੋਲੀਆਂ ਨੱਕ ਚੜਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਨੌਕਰ ਹੋਇਕੇ ਸਿਦਕ ਨਾ ਰੱਖਿਆ ਸੂ ਕੀਤਾ ਬੜਾ ਗੁਨਾਹ ਗਲਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਹੋਵੇ ਕੌਨ ਕਮੀਨ ਮਜ਼ਦੂਰ ਆਜਜ਼ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਜਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਕਿਰਲੀ ਜ਼ਾਤ ਦੀ ਫੀਆਂ ਨਾਲ ਥੋਮਾਂ ਟੋਲ ਟੋਲ ਕੇ ਲੂਤੀਆਂ ਲਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਗੁਰੂ ਟਿੰਡ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਖ਼ਰਚ ਪੱਲੇ ਜੰਗ ਰਾਜਿਆਂਨਾਲ ਵਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਕਦਰ ਆਪਨਾ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲਿਓ ਸੂਮਜ ਬੇਹੋਸ਼ ਬਨਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਜੇਹੜੇ ਨਿਮਕ ਹਰਾਮ ਬਦਮ ਹੋਵਨ ਏਹ ਓਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਬਣਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਤਾਨੇ ਮਾਰਕੇ ਕਹਿਣ ਕਮੀਨਿਆਂ ਵੇ ਕਿੱਥੇ ਅੱਖੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਜਾਇ<noinclude></noinclude> 9ojg95w4jq7krwmkerdp5z519zx2nb3 250 65079 226874 185397 2026-07-18T13:30:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226874 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(111)}}</noinclude>ਰਹੀਆਂ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਦੀ ਸਗੋਂ ਨਖਸ ਮੀਓ ਨੀਂ ਏਹ ਕੀ ਚੱਜ ਕੁਚੱਜ ਕਮਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਮਤ ਕਹੋ ਕਮੀਨ ਕੰਗਾਲ ਓਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਲਗਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਲੱਗੇ ਅੱਗ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੁਸਾਡੜੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪੀਰ ਨੂੰ ਕੀ ਸੁਨਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਤਬਤੇ ਅਰਸ਼ ਕਾਬਾ ਜੈਨੂੰ ਖ਼ਾਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੁਲਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਸੂਰਜ ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਦਾ ਯਾਰ ਮੇਰਾ ਤੁਸੀਂ ਐਵੇਂ ਖੁਆਰ ਕਰਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਹੋਵੈ ਜ਼ਾਰ ਤੇ ਮਾਰ ਦੀ ਆਹ ਨਾਰੇ ਆਖੇ ਦੁਖੜੇ ਜੀਉ ਦੁਖਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਮੇਰ ਵਾਸਤੇ ਵਾਸਤੇ ਸੱਭ ਛੋੜੇ ਬੁਰਾ ਕਹੋ ਨਾ ਵਾਸਤੇ ਪਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਘਰਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਖ਼ੁਆਰ ਹੋਯਾ ਸਿਰ ਓਸਦੇ ਤੁਹਮਤਾਂ ਲਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਨਾ ਛੋੜਦਾ ਸੁਨੇ ਭੈਨੋ ਕਈ ਔਰਤਾਂ ਵੱਖ ਵਿਕਾਇ ਤਹੀਆਂ ॥ ਸਾਰ ਸੂਲ ਆਂਸ ਹੇਨਾ ਹਾਰ ਮੰਨੇ ਮਿਲ ਮਿਲ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਜਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਅੜੀਓ ਦੇਖੋ ਖਾਂ ਓਸਦੇ ਸਿਦਕ ਤਾਈਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਬਤੀ ਦੇਖਕੇ ਗਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਮੇਰਾ ਸੱਚ ਦਾ ਯਾਰ ਨਾ ਕੂੜ ਜਾਨੋਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਨ ਜਹਾਨ ਘੁਮਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਵਾਲ ਵਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਰਚਿਆ ਰੱਬ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਨਿਤ ਧਿਆਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਜਿਧਰ ਦੇਖਦੀ ਹਾਂ ਓਹੋ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਦਿਲ ਛਪਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਮੇਰੇ ਓਸਦੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਫ਼ਰਕ ਕੋਈ ਗ਼ਰਕ ਹੋਇ ਜਿਉ ਲਹਿਰ ਦਰਿਆਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂ ਬੂੰਦ ਸਮਾਇ ਜਾਵੇ ਤਿਵੇਂ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਸਮਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਪੁਛਨੇ ਦੱਸਨੇ ਦੀ ਘੁਟ ਵੱਟਕੇ ਵਕਤ ਲੰਘਾਇ<noinclude></noinclude> 9fmti6vob0ztlcnszeozgz4wymqobzf 250 65080 226875 185403 2026-07-18T13:30:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(112)}}</noinclude>ਰਹੀਆਂ॥ ਨੀ ਮੈਂ ਸੁੰਮੂੰ ਬੁਕਮ ਉਮਨ ਹੋਈ ਜਾਨ ਬੁਝ ਕੇ ਹੋਠ ਮਿਲਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਬਿਨਾਂ ਮਹਿਰਮਾਂ ਭੇਦ ਕੀ ਦੱਸਨਾ ਹੈ ਦੇਖ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਤੇ ਡਰ ਖਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਪੇਕੇ ਸਾਹੁਰੇ ਲੋਗ ਸਭ ਵੈਰ ਮੇਰੇ ਵੈਰੀ ਜਾਨ ਕੇ ਵੈਰ ਵੰਞਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਮਰਮ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਕੋਲ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਨਾ ਸੱਚ ਸੁਨਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਅਨਲ ਹੱਕ ਕਿਹਾ ਮਨਸੂਰ ਜਦੋਂ ਸੂਲੀ ਚਾੜ ਕੇ ਜਾਨ ਗਵਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਯੂਸਫ਼ ਦਸਿਆ ਸੀ ਸੱਚ ਖੵੋਲ੍ਹ ਜਦੋਂ ਪਿਆ ਖੂਹ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਤਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਸੱਮਸ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸੱਚ ਉਘਾੜ ਕਿਹਾ ਤਦੋਂ ਉਲਟੀ ਖੋਲ ਲਹਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਤਿੱਤਰ ਬੋਲਿਆ ਤਾਂ ਗੋਲੀ ਖਾਇ ਮੋਯਾ ਸੁਨੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਅੱਜ ਸੁਨਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਜਿਸ ਗੱਲ ਥੀਂ ਜਾਨ ਦਾ ਖ਼ੌਫ਼ ਹੋਵੇ ਐਸੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਜਾਂਨ ਲੁਕਾਇ ਰਹੀਆਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਬੋਲ ਮੂਹੋਂ ਬੋਲ ਬੋਲ ਜਾਨਾ ਬਹੁਤ ਜਾਇ ਰਹੀਆਂ॥੭੭॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਦੀ ਸਗੋਂ ਸਹੇਲੀਓ ਨੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਫ਼ਕੀਰ ਸਬੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਛੁਟ ਦੀਨ ਤੇ ਦੁਨੀ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਨੋਂ ਜੇ ਤੇ ਲਾਯਮੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਓਹ ਤਾਂ ਕੁੱਲ ਸਹਬੂਬ ਪਛਾਨ ਬੈਠਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੱਪੜਾ ਕੁੱਲ ਇਕ ਸੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਆਲਮ ਛੱਡ ਮਲਕੂਤ ਨਾ ਸੂਤ ਵਾਲਾ ਸਦਾ ਮਸਤ ਜੈਸੇ ਜਬਰੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਪਹੁਤਾ ਜਾਇ ਮਕਾਨ ਲਾਹੂਤ ਅੰਦਰ ਹਥੋਂ ਓਸ ਤੋਂ ਪਰੇਹਾ ਹੂ ਹੋਯਾ॥ ਏਹੋ ਏਕ ਅਨੇਕ ਵਖਾਨਿਓ ਸੂਦਾ ਨਾ ਫੈਲ ਜਿਉ ਸ਼ਹਿਤੂਤ ਹੋਯਾ॥<noinclude></noinclude> 2bow7b069u3n3ci2urvlyh7qjfbn60r 250 65081 226876 185406 2026-07-18T13:31:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226876 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(113)}}</noinclude>॥ ਬੁਰਾ ਬੋਲ ਨਾ ਐਸਿਆਂ ਆਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸਿਰ ਓਸਦੇ ਚਾਹੀਏ ਜੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਹੁਕਮ ਰਾਜ ਦਾ ਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਨ ਕੂੜਾ ਜਿਵੇਂ ਬਾਲ ਦੇ ਸਾਯਾਂ ਦਾ ਭੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਜੈੜਾ ਮਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਹੋਵੇ ਸੋਈ ਜਾਨੀਏ ਊਤਕਾ ਉਤ ਹੋਯਾ॥ ਅੱਗੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇਰਾ ਉਰੰਕ ਏਕੋ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਫ਼ਕੀਰ ਮਲਕੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਕਰੇ ਰੋਜ਼ ਨਸੀਹਤਾਂ ਬੈਠ ਸ਼ੀਰੀਂ ਗੋਯਾ ਮਹਿਲ ਓਹ ਅਹਿਲ ਸਰੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਗੱਲਾਂ ਹੋਰ ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦੀ ਵਾਹ ਏਹ ਅਹਿਲ ਸਰੁਤ ਹੋਯਾ॥ ਗਿਆ ਰੰਗਿਆ ਇਸ਼ਕ ਮਜੀਠ ਅੰਦਰ ਜਾਦੇ ਬੁਝ ਕੇ ਮਸਲਕੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਬੈਠ ਦੇਖਦੀ ਵਿਚ ਝਰੋ ਖਿਅਨ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕਹੇ ਪੂਤ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੋਇਸ਼ਲ ਮੈਦਾਨ ਆਯਾ ਸੋਈ ਸੂਰਮਾ ਜਾਨ ਸਪੂਤ ਹੋਯਾ॥੭੯॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਸ਼ਾਇਰ}} ਲੱਗਾ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਮਹਬੂਬ ਵਾਲਾ ਓਹਨਾਂ ਦੂਸਰਾ ਕੰਮ ਕਮਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਦਿਸੇ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਨੇ ਯਾਰ ਸੋਹਨਾ ਓਹਨਾਂ ਬਾਗ ਦੀ ਸੈਰ ਨੂੰ ਜਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਪੱਟੀ ਪੜ੍ਹੀ ਪ੍ਰੀਤ ਲਾਕੇ ਫੇਰ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੜਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜੇਹੜੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਅੱਗ ਦੈ ਨਾਲ ਜਲੇ ਦੱਸ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਲਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜੇਹੜੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜਾਗੀ ਨ ਜਾਗ ਬੈਠੇ ਕਹੋ ਓਨਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਜਗਾਵਨ ਕੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਆਬ ਹਯਾਤ ਲੈਨੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਨਸਾ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪਿਲਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਜ਼ਿੰਦਿਆਂ ਮਰਨ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਫੇਰ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਤ ਡਰਾਵਨਾਂ ਕੀ॥ ਜੇਹੜੇ ਪਾਇ ਬੈਠੇ ਪੀਆ ਅਪਣੇ<noinclude></noinclude> cz1tcm5bet27zmlz7agtsuqwryn06hr 250 65082 226877 185407 2026-07-18T13:31:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226877 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(114)}}</noinclude>ਨੂੰ ਓਹਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਪਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਵਾਲ ਵਾਲ ਜੇਹੜੇ ਹਰਿ ਧ੍ਯਾਇ ਰਹੇ ਓਨ੍ਹਾਂ ਮੁਖ ਤੋਂ ਆਖ ਸੁਨਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਮਹਬੂਬ ਮਿਲਿਆ ਓਹਨਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਯਾਨ ਲੀਤਾਂ ਗੁਰਾਂ ਪੂਰਿਆਂ ਤੇੰ ਓਨਾਂ ਦਾਤਿਆਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲਿਆਵਨ ਕੀ॥ ਜੇਹੜੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪ ਪਛਾਨ ਬੈਠੇ ਓਹਨਾਂ ਪੂਜਨਾਂ ਹੋਰ ਪੁਜਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਨੇਹੁ ਲਾਇਕੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਫੇਰ ਡਰਦਿਆਂ ਅੰਗ ਹਟਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜਦੋਂ ਨਾਲ ਫੁਲੇਲੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤ ਪਾਈ ਫੇਰ ਚੂਹੜਿਆਂ ਦੀ ਵੱਲ ਧਾਵਨਾਂ ਕੀ॥ ਸ਼ੇਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਯਾਰੀਆਂ ਲੱਗ ਜਾਵਨ ਗਿੱਦੜ ਕੁਤਿਆਂ ਥੋਂ ਡਰ ਜਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜਹਿੰਦੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਕੋਈ ਵੈਰ ਭਾਰਾ ਫੇਰ ਓਸ ਨੂੰ ਵੀਰ ਬਨਾਵਨਾਂ ਕੀ॥ ਪਹਿਲੇ ਜਿਸਦਾ ਅਦਬ ਅਦਾਬ ਕਰੀਏ ਫੇਰ ਓਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਬਠਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜਹਿੰਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਵੰਡ ਵਿਹਾਰ ਹੋਵੇ ਓਹਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਲਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਨ ਜੇਹੜਾ ਭਾਉ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ ਕਦਰ ਜਾਨੇ ਐਸੋ ਮਰਦ ਨੂੰ ਜਾਇ ਬੁਲਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜੇਤੀ ਆਪਨਾ ਦਿਲ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਵੇ ਮਕਰ ਠਾਕਰ ਤੇ ਭੇਸ ਬਨਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਸਾਂਗ ਵਾਸਤੇ ਹੈ ਬੁਰਕਾ ਸ਼ੇਰ ਵਾਲਾ ਪੋਸ਼ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਸ਼ੇਰ ਪਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਪਕੜ ਢਾਲ ਤਲਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਅੰਦਰ ਫੇਰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਬਚਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਸਤੀ ਕਰੇ ਸਿੰਗਾਰ ਬਹਾਰ ਵਾਂਗੂੰ ਚਿਖਾ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਚਿਤ ਚੁਰਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜੇ ਤਾਂ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਹੋਵੇ ਹਾਲ ਹਾਲ ਕਰਕੇ ਕੁਰ ਲਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਮਾਲ ਆਪਨੇ ਪਾਸ ਜੇ ਬਹੁਤ ਹੋਵੇ ਫੇਰ ਕਹੋ<noinclude></noinclude> 7bqo46b8zw2wfyazqd45ps1aszpuos5 250 65083 226878 187380 2026-07-18T13:31:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(115)}}</noinclude>ਕੰਗਾਲ ਕਹਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜੇਤਾਂ ਆਪਨਾ ਕੰਤ ਨਾ ਕੋਲ ਹੋਵੇ ਮੌਲੀ ਮਹਿੰਦੀਆਂ ਸੀਸ ਗੁੰਦਾਵਨਾਕੀ॥ ਜੇਤਾਂ ਪੀਆ ਪਿਆਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੋਲੇ ਫੇਰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਵਾਰ ਪੁਛਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਜੇਹੜੇ ਮਸਤ ਮਲੰਗ ਨਿਸੰਗ ਹੋਏ ਓਹਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਹੋ ਧਰਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਖਾਨਾਂ ਮੰਗ ਤੇ ਸੋਵਨਾਂ ਧਰਤ ਉਤੇ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਪਹੇ ਅਖਾਂਵਨਾ ਕੀ॥ ਮਰਜਾਵਨਾ ਤੇ ਕਿਹਾ ਵਾਨ ਕਰਨਾ ਨਿਹੁੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਸਦਾ ਜੀਵਨਾਂ ਨਹੀਂ ਜਹਾਂਨ ਅੰਦਰ ਦਾਵ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਬਨਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਹਰ ਹਾਲ ਦੇ ਵਿਚ ਨਿਹਾਲ ਰਹਿਨਾ ਫੇਰ ਭਰਮਨਾ ਤੇ ਭਰਮਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਹਾਨ ਨੂੰ ਜਾਨ ਸੁਪਨਾ ਫੇਰ ਸੁਤਿਆ ਵਕਤ ਲੰਘਾਵਨਾ ਕੀ॥੭੯॥ {{center|ਸ਼ੀਰੀਂ ਲੈਨ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਆਵਨਾ ਮਿਸਰੋ ਦਾ}} ਖਿਸਰੋ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਲੈਨ ਆਯਾ ਲੱਥਾਂ ਬਾਂਗ਼ ਦੇ ਵਿਚ ਓਹ ਆਇਕੇ ਜੀ॥ ਨਾਲ ਓਸਦੇ ਅਸਪ ਤੇ ਫ਼ੀਲ ਆਹੇ ਹੋਰ ਨਫ਼ਰ ਗੁਲਾਮ ਬੁਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਘਰ ਸਾਹੁਰੇ ਸ਼ਾਨ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦਾ ਕਹੀ ਆਖੀਏ ਗੱਲ ਬਨਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਖ਼ਬਰ ਖਿਸਰੋ ਦੀ ਹੋਈ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਤਾਈ ਹੋਯਾ ਸ਼ਹਿਤਦ ਸ਼ੁਕਰ ਬਜਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਘੱਲ ਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਬੁਲਾਇ ਲੀਤਾ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਯਾ ਸੀਨੇ ਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਘਰ ਆਯਾ ਤਾਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਮਾਉਂ ਡਿੱਠਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ ਓਹ ਪਾਸ ਬਹਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਖਿਸਰੋ ਨੂੰ ਦੇਖ ਖਮੋਸ਼ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਭਲਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਹੋਰ<noinclude></noinclude> 1a6w4nghjf3nh3g6hwuwter8t4dmlwo 250 65084 226879 187381 2026-07-18T13:31:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(116)}}</noinclude>ਲੜਕੀਆਂ ਆਨ ਕੇ ਕਰਨ ਹਾਸੀ ਗਾਲੀ ਦੇਂਦੀਆਂ ਗਾਇ ਬਜਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਖਿਸਰੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੁੱਤੀ ਰਾਤੀਂ ਅਕਲੜੀ ਜਾਇਕੇ ਜੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਯਾਦ ਅੰਦਰ ਬੈਠੀ ਦੂਸਰਾ ਦਿਲੋਂ ਭੁਲਾਇਕੇ ਜੀ॥੮੦॥ ਚੋਰੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਨੀ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਨਾਲ ਸ਼ੀਰੀ ਦੇ ਦਿਨ ਹੋਯਾ ਤਾਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਆਨ ਸਈਆਂ ਖੂਬ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਲਗਾਇਓ ਨੇ॥ ਗਹਿਨੇ ਕਪੜੇ ਤੇਲ ਫੁਲੇਲ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਮਾਂਗ ਸੰਧੂਰ ਸੁਹਾਇਓ ਨੇ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਦੀ ਸੁਨੋ ਸਹੇਲੀ ਓਨੀ ਤੱਤੀ ਨੂੰ ਨਿਜ ਵਿਆਹਿਓ ਨੇ॥ ਨਕਨ ਥਪਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨੱਥ ਦਿਤਾ ਲੌਂਗ ਕੋਹਰ ਦਾ ਕਿਲ ਠੁਕਾਇਓ ਨੇ॥ ਵਾਲੇ ਵਾਲੀਆਂ ਨੇ ਬਡੇ ਵਲ ਪਾਏ ਵਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਕਿਉਂ ਮੋੜ ਵਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਹਾਰ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਦੇਖ ਹਾਰ ਗਈਆਂ ਔਗਨ ਹਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਓ ਨੇ॥ ਸੁਰਖੀ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਹੈ ਖੂਨ ਸੁਰਖ ਹੋਯਾ ਨੇਜ਼ਾ ਵਿਚ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਚੂੜੇ ਚੌੜ ਕੀਤੀ ਟਾਡਟੇਰ ਸੱਟੀ ਛੱਲੇ ਛਾਪ ਲੈ ਕੇ ਛਲਵਾਇਓ ਨੇ॥ ਕੜੀਆਂ ਕੜੀ ਪੰਜੇਬਾਂ ਦੀ ਜ਼ੇਬ ਨਾਹੀ ਜੋੜਾ ਜੂੜ ਕੇ ਬੰਨ ਬਹਾਇਓ ਨੇ॥ ਲਹਿੰਗੇ ਲੋਹੜ ਪਾਯਾ ਨਾਲਾ ਨਿਜ ਹੋਵੋ ਬੁਰਕਾ ਪਾਇਕੇ ਬੁਰਾ ਅਕਾਇਓ ਨੇ॥ ਅੰਗੀ ਅੰਗਾ ਤੇ ਤੰਗ ਸਰੀਰ ਮੇਰਾ ਸੀਨਾ ਚੀਰ ਕੇ ਮਾਰ ਵੰਞਾਇਓ ਨੇ॥ ਹੁਨ ਜਾਵਸਾਂ ਫੇਰ ਕਦ ਆਂਵਸਾਂ ਮੈਂ ਮੈਨੂੰ ਯਾਰ ਥੋਂ ਦੂਰ ਕਰਾਇਓ ਨੇ॥ ਸਈਆਂ ਆਖਿਆ ਮੇਲੀਏ ਯਾਰ ਤੈਨੂੰ ਰਲ ਮਿਲਕੇ ਮਤ ਪਕਾਇਓ ਨੇ॥ ਰਾਤੀਂ ਤੇਰਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋਸੀ ਕੰਨ<noinclude></noinclude> kx9agg3084y0iiulnm5enzktm4yl4aw 250 65085 226880 187382 2026-07-18T13:31:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(117)}}</noinclude>ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਏਤਨਾ ਪਾਇਓ ਨੇ॥ ਅੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਖਿਸਰੋ ਲੈਨ ਨੂੰ ਆਯਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਜਾਇ ਸੁਨਾਇਓ ਨੇ॥ ਭਲ ਕੇ ਜਾਵਸੀ ਸਾਹੁਰੇ ਜਾਨ ਤੇਰੀ ਓਹ ਨੂੰ ਲਾਇਕੇ ਅੱਗ ਜਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਕਿਹਾ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਜਾਇ ਦਿਵਾਨੜੇ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਮਿਰਗ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਾਇਓ ਨੇ॥ ਮਾਰ ਸੱਪ ਨੂੰ ਲੁਟਿਆ ਮਾਲ ਸਾਰਾ ਲੁਟ ਪੁਟ ਕੰਗਾਲ ਬਨਾਇਓ ਨੇ॥ ਚੜ੍ਹਿਆ ਬੜਾ ਗ਼ਨੀਮ ਇਕ ਮਾਰ ਧੋਂਸਾ ਆ ਕੀ ਕਿਲੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿਖਾਇਓ ਨੇ॥ ਅਜ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਸਾਹਿਬ ਰਣਜੀਤ ਨੂੰ ਮਾਰਾ ਮੁਕਾਇਓ ਨੇ॥ ਸਕੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਨੌਸ਼ਾ ਬਾਂਦੇ ਆਨ ਵੜਿਆ ਨਾਲ ਫ਼ਨ ਦੇ ਮੈਹਲ ਪੁਚਾਇਓ ਨੇ॥ ਬੂਟਾ ਪਾਲਿਆ ਫਲ ਨਾ ਕੋਈ ਖਾਧਾ ਸਨੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਟ ਉਡਾਇਓ ਨੇ॥ ਇਕ ਵਾਰ ਜੇ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋਵੇ ਸੱਚੇ ਰਬ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਆਇਓ ਨੇ॥ ਰਲ ਮਿਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਮਤਾ ਕਰਕੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਕੁੜੀ ਬਨਾਇਓ ਨੇ॥ ਗਹਿਨੇ ਕਪੜੇ ਪਾਇਜ਼ ਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਹਥ ਡੇਢਕ ਘੁੰਡ ਕਢਾਇਓ ਨੇ॥ ਵੇਲੇ ਰਾਤ ਦੇ ਆਪਨੇ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਯਾਰ ਯਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਬਠਾਇਓ ਨੇ॥ ਚੋਰੀ ਦੱਸ ਕੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਓਹਦਾ ਰਸ ਰਸਕੇ ਮੇਲ ਮਿਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਦੇ ਵਿਚ ਵਾੜ ਦੋਵੇਂ ਕੰਡਾ ਮਾਰ ਕੇ ਜੰਦਰਾ ਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਵੇਸ ਯਾਰ ਦਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਯਾਰ ਮਿਲਿਆ ਇਕੋ ਰੰਗ ਤੇ ਢੰਗ ਸੁਹਾਇਓ ਨੇ॥ ਮਿਲੇ ਰਬ ਨੂੰ ਹੋਇਕੇ ਰਬ ਜੈਸੇ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਗਵਾਇਓ ਨੇ॥ ਦੇਖੋ ਚੰਦ ਚਕੋਰ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋਯਾ ਚੋਰ ਮਾਲ ਤੇ ਆਨ ਬਹਾਇਓ ਨੇ॥ ਚਕਵੀ ਚਕਵੇ ਨੂੰ ਪਿੰਜਰੇ<noinclude></noinclude> hafafwckzz1m2gcwjy6t8qsg6k6racd 250 65086 226881 187383 2026-07-18T13:31:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(118)}}</noinclude>ਵਿਚ ਪਾਯਾ ਭੌਰ ਫੁਲ ਤੇ ਆਨ ਫਰਾਇਓ ਨੇ॥ ਮਿਲੇ ਮੀਤ ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਲੇ ਸੀਨੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸੀਤ ਕਰਾਇਓ ਨੇ॥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆ ਮੇਲੀਆਂ ਮਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰਤ ਵਿਚ ਬਹਿਸ਼ਤ ਪੁਚਾਇਓ ਨੇ॥ ਮਿਲੇ ਯਾਰ ਦੋਵੇਂ ਜ਼ਾਰੋ ਜ਼ਾਰ ਟੋਕੇ ਰੋਇ ਰੋਇਕੇ ਬਹਿਰ ਵਗਾਇਓ ਨੇ॥ ਮੈਲ ਦੂਈ ਦੀ ਧੋਇਕੇ ਦੂਰ ਕੀਤੀ ਤਨ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਾਇਓ ਨੇ॥ ਧੋਤਾ ਦਿਲੇ ਦਾ ਦਾਗ਼ ਖਿੜ ਬਾਗ਼ ਹੋਏ ਓਥੇ ਸ਼ੌਕ ਚਰਾਗ਼ ਜਗਾਇਓ ਨੇ॥ ਆਪੋ ਅਪਨੇ ਫੋਲ ਕੇ ਦੁਖ ਦੱਸੋ ਕੁਲ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਬਤਾਇਓ ਨੇ॥ ਸ਼ੀਰੀ ਆਖਿਆ ਕੁਝ ਨਾ ਵਸ ਮੇਰੇ ਮੈਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ ਪਾਇਓ ਨੇ॥ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਬੀਤੀਆਂ ਸੀਸ ਉਤੇ ਪਾਨੀ ਅਗ ਉਤੇ ਛਿੜਕਾਇਓ ਨੇ॥ ਮਿਲੇ ਲਗ ਛਾਤੀ ਉਸੇ ਨੇ ਕਰਾਤੀਂ ਕੁਲ ਦੁਖ ਤੇ ਦਰਦ ਗਵਾਇਓ ਨੇ॥ ਹੋਯਾ ਰਬ ਸਬਬ ਮਿਲ ਗਏ ਦੋਵੇਂ ਕੁਫਰ ਤੋੜ ਈਮਾਨ ਚਿਤਾਇਓ ਨੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਲੋਹਾ ਪਾਰਸ ਨਾਲ ਛੋਹਿਆ ਸੋਨਾ ਹੋਯਾ ਨਾ ਮੂਲ ਦਿਖਾਇਓ ਨੇ॥੮੧॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮਾਕੂਲਾ ਸ਼ਾਇਰ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਕਹਾਂ ਕੀ ਫੋਲ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਹਾਲ ਹੋਯਾ॥ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਬੇਦਿਲ ਹਮੇਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਬਕਰਾ ਪਕੜ ਹਲਾਲ ਹੋਯਾ॥ ਬਾਝ ਪਿਆਰਿਆਂ ਸਜਨਾਂ ਸੋਹਣਿਆਂ ਦੇ ਜਗ ਜੀਵਨਾਂ ਬਹੁਤ ਮਹਾਲ ਹੋਯਾ॥ ਸੋਹਨੀ ਵਾਸਤੇ ਮਾਲ ਲੁਟਾਇ ਸਾਰਾ ਇਜ਼ਤ ਬੇਗ ਮਿਰਜ਼ਾ ਮਹੀਂਵਾਲ ਹੋਯਾ॥ ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਦੇ ਮਗਰ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਕੇ ਕੰਨ ਚੀਰ ਕੇ ਹਾਲ<noinclude></noinclude> skh2b4fad6v9ae6trlhj4vx0lzzjqr1 250 65087 226882 187384 2026-07-18T13:31:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(119)}}</noinclude>ਜ਼ਵਾਲ ਹੋਯਾ॥ ਗਿਆ ਦੀਨ ਤੇ ਦੁਨੀ ਦੀ ਕੈਦ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਸਦਾ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ਿਆਲ ਹੋਆ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਜਾਨਨਾ ਜਾਨ ਪਿਆਰੇ ਜੀਵਨ ਮਰਨ ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਯਾ॥੮੨॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਸ਼ਕ ਕਾਨੂੰ ਕੂੜ ਦੀ ਗੱਲ ਬਤਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਅੱਜ ਰਾਤ ਦੀ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਕਰਨੀ ਦਿਨੇ ਛੱਡ ਫ਼ਕੀਰ ਨੂੰ ਜਾਂਵਦੇ॥ ਤੁਸੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਸੀ ਫ਼ਕੀਰ ਆਜਜ਼ ਸਾਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਤਲੇ ਕਦੋਂ ਲਿਆਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਖੁਵਾਰ ਹੋਂਦੇ ਤੁਸੀਂ ਮੁਖ ਭੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਤੁਸੀ ਪੇਕਿਆਂ ਸੌਹਰਿਆਂ ਵਾਲੜੇ ਹੋ ਅੱਛਾ ਖਾਂਵਦੇ ਖੂਬ ਹੰਢਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਅਸਾ ਆਜਜ਼ ਕਮਲਿਯਾਂ ਰਮਲਿਆਂ ਤੇ ਕਦੋਂ ਮੇਹਰ ਦੀ ਅੱਖ ਉਠਾਵਦੇ ਹੋ॥ ਅੱਗੇ ਮਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਕਰ ਛੱਡਿਆ ਜੇ ਹੁਨ ਹੋਰ ਕੀ ਤੀਰ ਚਲਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਮੋਯਾਂ ਮਾਰਿਆਂ ਦਾ ਕਹੋ ਮਾਰਨਾਂ ਕੀ ਅੰਗਿਆਰਿਆਂ ਅੱਗ ਲਗਾਂਵਦੇ ਹੋ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਹੁਸਨ ਦੀ ਤੇਗ਼ ਲੈ ਕੇ ਅਸਾਂ ਆਜਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਆਵਦੇ ਹੋ॥੮੩॥ {{center|ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਸਮਝ ਮਹਬੂਬ ਮੇਰੇ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ॥ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੂਲ ਨਾ ਸਮਝਿਓਈ ਹਾਇ ਹਾਇ ਏਹ ਬੇਹਿਸਾਬ ਹੋਈ॥ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਹੈਰਾਨ ਹੈ ਬਾਝ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਭੁਜ ਕਬਾਬ ਹੋਈ॥ ਭੁਲੇ ਸਾਹੁਰੇ ਪੇਈਅੜੇ ਮੁਝ ਤਾਈਂ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗਰਕਾਬ ਹੋਈ ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ<noinclude></noinclude> t7cm1hnycd0s9aphg9f3lp0l9gufvto 250 65088 226883 187385 2026-07-18T13:31:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(120)}}</noinclude>ਮੈਂ ਦਰਦ ਸੁਨਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਜਿਵੇਂ ਸਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਰਬਾਬਹੋ ਈ॥੮੪ {{center|ਕਲਾਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਆਹ ਭਰ ਕੇ ਏਸ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਬੁਰਾ ਆਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਰਸਤਾ ਇਸ਼ਕ਼ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਪੈਰ ਪੈਰ ਅੱਗੇ ਤਲਵਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਏਸ ਹੁਸਨ ਦਾ ਮਾਨ ਨ ਮੂਲ ਕਰੀਏ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਰੰਗ ਬਹਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਬਡੇ ਹੁਸਨ ਵਾਲੇ ਰਲੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਹੁਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਾਝ ਮਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਯੂਸਫ਼ ਹੁਸਨ ਦਾ ਸ਼ਾਨ ਗੁਮਾਨ ਕੀਤਾ ਪਿਆ ਖੂਹ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲਾਚਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਸੋਈ ਮਾਰਿਆ ਜੋਈ ਹੰਕਾਰਿਆਈ ਏਹ ਗੱਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੰਸਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਜੀਵ ਹੰਕਾਰ ਕਰੇ ਜਾਨੋਂ ਓਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦੀ ਮਾਰ ਹੈ ਜੀ ॥੮੫ ॥ {{center|ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਜੋੜ ਕੇ ਹੱਥ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਪਿਆਰਿਆ ਓਇ॥ ਦੱਮਾਂ ਬਾਝ ਗੁਲਾਮ ਮੈਂ ਹੋਇ ਰਹੀਆਂ ਭਾਵੇਂ ਜਾਨ ਨਾ ਜਾਨ ਪਿਆਰਿਆ ਓਇ॥ ਸਾਬਤ ਸਿਦਕ ਯਕੀਨ ਅਸਾਡੜੇ ਨੂੰ ਹੁਨ ਦੇਖ ਲੈ ਆਨ ਪਿਆਰਿਆ ਓਇ॥ ਲੱਗਾ ਤੀਰ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦਾ ਵਿੱਚ ਸੀਨੇ ਟੁਟਾ ਸ਼ਾਨ ਗੁਮਾਨ ਪਿਆਰਿਆ ਓਇ॥ ਘੜੀ ਪਲਕ ਆਰਾਮ ਨਾ ਆਂਵਦਾਈ ਵੱਜੇ ਹਿਜਰ ਦੇ ਬਾਨ ਪਿਆਰਿਆ ਓਇ॥ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਲੈਗਿਓ ਤੂੰ ਜਾਨੀ ਆਂਵੇ ਜਾਨ ਨਾਲ ਜਹਾਨ ਪਿਆਰਿਆ ਓਇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਏ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਸਾਕ ਝਨਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਨ ਪੁਛਾਨ ਪਿਆ<noinclude></noinclude> mcxih7hty5qj26e51zuuxwcgq0elom1 250 65089 226884 187386 2026-07-18T13:31:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(121)}}</noinclude>ਰਿਆ ਓਇ॥੮੬॥ {{center|ਕਲਾਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਦਾਦ ਕਰ ਤੂੰ ਅਸੀਂ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਏ॥ ਸੂਰਤ ਦੇਖ ਕੇ ਸੂਰਤਾਂ ਭੁਲ ਗਈਆਂ ਮੂਰਤ ਕੰਧ ਦੀ ਵਾਂਗ ਖ਼ਤਾਬ ਹੋਏ॥ ਤੁਧ ਬਾਝ ਨਾ ਸੁਝ ਦਾ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਅਸੀ ਭੇਜ ਕੇ ਵਾਂਗ ਕਬਾਬ ਹੋਏ॥ ਨਾਰੇ ਮਾਰਨੇ ਹਾਂ ਐਵੇਂ ਉਪਰੋ ਹੀ ਖ਼ਾਲੀ ਅੰਦਰੋਂ ਜਿਵੇਂ ਰਬਾਬ ਹੋਏ॥ ਸੋਈ ਜਾਨ ਦੇ ਨੀ ਕਦਰ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਜੇਹੜੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰਕਾਬ ਹੋਏ॥ ਤਦੋਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਰਮਜ਼ ਮਾਲੂਮ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਨਾਲ ਮਾਸ਼ੂਕ ਜਵਾਬ ਹੋਏ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਖਾਇ ਬਰਛੀ ਆਸ਼ਕ ਕਿਤਨੇ ਨਾਲ ਅਜ਼ਾਬ ਹੋਏ॥੮੭॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਇ ਜਾਦੂ ਅਸਾਂ ਵਸਦਿਆਂ ਚਾਇ ਉਜਾੜਿ ਆਈ॥ ਤੇਰਾ ਇਸ਼ਕ ਜਹਾਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਯਾ ਕਾਹ ਨੂੰ ਏਡ ਪਸਾਰ ਪਸਾਰਿਆ ਈ॥ ਅਸਾਂ ਇੱਕ ਡੇਰਾ ਮੁਖ ਦੇਖ ਨੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦਰਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਹਾਰਿਆ ਈ॥ ਤਾਨੇ ਮੇਹਨੇ ਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਝੱਲ ਲਈਆਂ ਅਤੇ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਈ॥ ਭੁਲ ਗਏ ਜਹਾਨ ਦੇ ਐਸ਼ ਸਾਰੇ ਅਸਾਂ ਨੀਂਦ ਅਰਾਮ ਵਿਸਾਰਿਆ ਈ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰੇੜਕਾ ਪਾਇ ਬੈਠੇ ਮੱਖਨ ਸ਼ੋਕ ਦਾ ਅਜ ਨਿਤਾਰਿਆ ਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਵਿਚੋਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਨ ਪਾਰ ਉਤਾਤਿਆਈ॥੮੮॥<noinclude></noinclude> n3hrhcx4xzvpl8v2kqg5tw2bzhl7zsu 250 65090 226885 187387 2026-07-18T13:32:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(122)}}</noinclude>{{center|ਕਲਾਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਸ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ਼ਨ ਸੁਨੀਏ ਮਸਤ ਮਲੰਗ ਦੇ ਨੀ॥ ਬੋਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਐਵੇਂ ਜਾਨੀ ਏਨੀ ਜਿਵੇਂ ਮੁਖੜੇ ਤੀਰ ਤੁਫ਼ੰਗ ਦੇ ਨੀ॥ ਏਹ ਰਸਮ ਕਦੀਮ ਹੈਸੋ ਹਨਿਆਂ ਦੀ ਪਏ ਆਸਕ ਤੋਂ ਸਦਾ ਸੰਦੇਨੀ ਆਸ਼ਕ ਸੰਗ ਦੇ ਨਹੀਂ ਮਾਸ਼ੂਕ ਕੋਲੋਂ ਜਲ ਜਾਂਵਦੇ ਵਾਂਗ ਪਤੰਗ ਦੇ ਨੀ॥ ਚੇਹਰਾ ਰੰਗ ਮਜੀਠ ਰੰਗੀਲਿਆਂ ਦਾ ਆਸ਼ਕ ਨੈਨ ਨੈਨਾਂ ਵਿਚ ਰੰਗ ਦੇ ਨੀ॥ ਮਰਨਾਂ ਜੀਵਨਾਂ ਇਕ ਹੈ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇਹੜੇ ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਨੀ॥ ਤਿਨਾਂ ਪਾਪ ਦੀ ਅਗ ਨਾ ਸਾੜ ਸਕੇ ਜੇਹੜੇ ਨ੍ਹਾਉਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰੰਗ ਦੇ ਨੀ॥ ਸਰ ਫ਼ਾਸੀਸ ਦਾ ਕੇਹਾ ਹੈ ਤਿਨ੍ਹਾਂਤਾਈਂ ਜੇਹੜੇਆਨਖੜੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਦੇਨੀ ॥ ਇੱਕਵਾਸਤੇ ਦੇਖ ਨੇ ਪਿਆਰੜੇ ਦੇ ਗਲੀ ਕੂਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੰਗਦੇ ਨੀ॥ ਕਹੁ ਕੀ ਮਾਰਨਾ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਦਾ ਜੇਹੜੇ ਜੀਵਦੇ ਮੋਯਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘਦੇ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਏਹ ਜੀਵ ਜੋ ਦੇਖਨਾ ਹੈਂ ਫਿਸ ਜਾਵਸਨ ਵਾਂਗ ਤਰੰਗ ਦੇ ਨੀ॥੮੯॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਨਾਲ ਜ਼ੁਬਾਂਨ ਸ਼ੀਰੀਂ ਲੱਖ ਵਾਰ ਮੈਂ ਘੋਲ ਘੁਮਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਹੈ ਜ਼ਿਕਰ ਹਮੇਸ਼ ਤੇਰਾ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਹੀ ਪਈ ਧਿਆਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਸੋਹਨਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਈ ਮਿੰਨਤਾਂ ਨਾਲ ਬੁਲਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਹੱਸ ਕੇ ਗਲ ਕਰੇਂ ਲਖ ਵਾਰ ਸਦੱਕੜੇ ਜਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਖਾਤਰਤ ਲੈਨ<noinclude></noinclude> mdfpfn8m80zivnn9i4zj7tb1ui64gfi 250 65091 226886 187388 2026-07-18T13:32:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(123)}}</noinclude>ਮੂਲ ਲਿਆਵਨਾ ਹੈਂ ਪਈ ਵਾਸਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਪਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਭਾਂਵੇਂ ਜਾਨ ਨਾ ਜਾਨ ਦਿਲ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਮੈਂਤਾਂ ਜਾਨ ਜਹਾਨ ਘੁਮਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਛੱਡ ਰੀਤ ਪ੍ਰੀਤ ਤਮਾਮ ਨਾਲੋਂ ਤੇਰੇ ਗੀਤ ਪਈ ਨਿੱਤ ਗਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਭਾਵੇਂ ਮੰਨ ਨਾ ਮੰਨ ਤੂੰ ਰਾਂਝਨਾ ਵੇ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਹੀ ਹੀਰ ਸਦਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਮਾਰ ਮਨੂਰ ਕੀਤੀ ਜਿਗਰ ਆਪਨੇ ਨੂ ਪਈ ਖਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਲਗਾ ਗ਼ਮ ਤੇ ਸੁਕਿਆ ਚੰਮ ਮੇਰਾ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਹਰਦੱਮ ਧਿਆਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਂ ਹੋਇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਤੇਰੀ ਤੇਰਾ ਦਰਸ ਚੌਫੇਰਿਓਂ ਪਾਵਨੀ ਹਾਂ॥੯੦॥ {{center|ਜੁਦਾ ਹੋਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਕੋਲੋਂ}} ਗਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਰਾਤ ਬਤੀਤ ਹੋਈ ਰੱਬ ਕਹਿਰ ਦਾ ਰੋਜ਼ ਚੜਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਹਿਜਰ ਹਸ਼ਰ ਮਿਸਾਲ ਹੈ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਜੱਨ ਤੋਂ ਦੋਜ਼ਖੀਂ ਪਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਥੋੜੀ ਰਾਤ ਰਹਿੰਦੀ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਤਾਈਂ ਸੱਈਆਂ॥ ਅਪਨੀ ਜਾ ਪਹੁੰਚਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਲਾਲ ਮੁੰਦਰੀ ਦੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਿਓ ਨੇ ਤਿਤ੍ਰਬਾਜ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਛੁਡਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਾਰੂੰ ਮਾਲ ਦੇ ਗੰਜ ਥੋਂ ਬਾਹਰ ਆਂਦਾ ਚੋਰ ਸੰਨ ਤੋਂ ਮਾਰ ਹਦਾਇ ਦਿਤਾ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਖੱਸ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਦੇਖੋ ਤੁਰਤ ਫ਼ਕੀਰ ਬਨਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਓਸੇ ਦਾਇਰੇ ਵਿਚ ਜਾਖੜਾ ਕੀਤਾ ਗਹਿਨਾ ਕੱਪੜਾ ਲਾਹਿ ਵਿਲਾਇ ਦਿਤਾ॥ ਕਿਹਾ ਖੈਰ ਅਸੀਸ ਕਰ ਰਸ ਵਲੇ ਪੈਰ ਚੁਮ ਸਲਾਮ ਬੁਲਾਇ ਦਿਤਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇਖ ਹੈਰਾਨ ਗ਼ਮ ਨਾਕ ਹੋਈ ਓੜਕ ਸਾਈਂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਬਜਾਇ ਦਿਤਾ॥ ਫੇਰ ਲਾਇ ਕੇ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਸੋਹਨੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੜੀ ਨੂੰ ਡੋਲੀ ਪਾਇ<noinclude></noinclude> szhnv64mpguuvtodqkatdnc3ailtmqf 250 65092 226887 187389 2026-07-18T13:32:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(124)}}</noinclude>ਦਿੱਤਾ॥ ਖਿਸਰੋ ਚੱਲਿਆ ਨਾਲ ਐਸ ਵਾਰ ਹੋਕੇ ਸ਼ੀਰੀ ਰੋਇ ਕੇ ਜਰ ਸੁਨਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਦੇਖ ਹਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬਰਬਾਦ ਹੋਯਾ ਰੋਇ ਰੋਇਕੇ ਨੀਰ ਵਹਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਰਾਤ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਵਿਹਾਇ॥ ਗਈ ਦਿਨ ਹਸ਼ਰ ਦਾ ਹਿਜਰ ਦਿਖਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਿਹਾ ਜ਼ੋਰ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਨਾਲ ਸ਼ਾਹਾਂ ਮਨ ਮਾਰ ਕੇ ਵਕਤ ਲੰਘਾਇ ਦਿੱਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਕਹਿਰ ਦਰਵੇਸ਼ ਦਰਵੇਸ਼ ਉਤੇ ਸਬਰ ਨਾਲ ਏਹ ਹਾਲ ਬਤਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸਾਹੁਰੇ ਜਾਇ ਮੁਕਾਮ ਕੀਤਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਦਿਲ ਜਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਨਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਤਿਵੇਂ ਸ਼ੀਰੀ ਨੂੰ ਜਾਇ ਬਣਾਇ ਦਿੱਤਾ॥੯੧॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਸ਼ਾਇਰ}} ਗਿਆ ਦਿਨ ਤਾਂ ਰਾਤ, ਮੌਜੂਦ ਹੋਈ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵਾਸਤੇ ਪਲੰਘ ਵਿਛਾਇਓ ਨੇ॥ ਆਖਨ ਜਾਹ ਸੁਹਾਗ ਨੇ ਸੇਜ ਉਤੇ ਅੰਦਰ ਖ਼ਿਸਰੋਂ ਨੂੰ ਚਾ ਬਠਾਇਓ ਨੇ॥ ਕਹਿਨ ਸੱਸ ਨਿਣਾਨ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਗੱਲਾਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਚੁਪ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਅੱਗੋਂ ਜ਼ੋਰ ਆਪਨਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਫੇਰ ਕਹਿਨ ਕੀ ਚਾਹਿੰਦਾ ਦਿਲ ਤੇਰਾ ਉਸ ਤੋਂ ਮਿਨਤਾਂ ਨਾਲ ਪੁਛਾਇਓ ਨੇ॥ ਨਵੀਂ ਮੈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਓੁਂ ਗ਼ਲ ਕਰੀਏ ਸੀਸ ਆਪਨਾ ਬਹੁਤ ਖਪਾਇਓ ਨੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਆਨ ਬੁਲਾਇਓ ਨੇ॥੯੨॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਕਹਿਆ ਜ਼ੀਰੀਂ ਨੇ ਪਲੰਘ ਇੱਕ ਹੋਰ ਕੱਸੋਂ ਤਾਹੀਂ ਏਸ ਠੇਕੋ<noinclude></noinclude> kxnz4jbdazbjml3ymy3qn8sp17q88b9 250 65093 226888 187390 2026-07-18T13:32:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(125)}}</noinclude>ਅੰਦਰ ਜਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਜੇ ਤਾਂ ਪਲੰਘ ਨਾ ਦੂਸਰਾ ਵਿਛੇ ਐਥੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਨਾ ਪੈਰ ਟਿਕਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਕਿਹਾ ਸੱਸ ਨੇ ਉਠ ਤੂੰ ਨੇਕ ਬਖਤੇ ਪਲੰਘ ਦੂਸਰਾ ਹੋਰ ਵਿਛਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਖੱਟ ਦੂਸਰੀ ਖੂਬ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਜਾਇ ਬੈਠੀ ਬਤਲਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਖ਼ਿਸਰੋ ਮਾਰ ਕੰਡਾ ਆਇ ਗਿਰਦ ਹੋਯਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਮਾਰ ਮੁਕਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਛੁਰੀ ਪਕੜ ਕੇ ਆਖਦੀ ਦੂਰ ਹੋਜਾ ਮਰਾਂ ਆਪ ਕੇ ਮਰ ਵੰਞਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਜੋ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੋਰ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਕਰਸੇਂ ਉਚਾ ਬੋਲ ਕੇ ਜੱਗ ਸੁਨਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਤੈਨੂੰ ਕਸਮ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦੀ ਖ਼ੌਫ਼ ਕਰ ਤੂੰ ਬੋਲਾਂ ਸੱਚ ਨਾ ਝੂਠ ਅਲਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਜੇਤਾਂ ਖਿੱਚਈ ਮਾਨ ਨੁਕਸਾਨ ਕੀਤੋ ਦਿਨੇ ਜ਼ਹਿਰ ਮੰਗਾਇਕੇ ਖਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਮੇਰਾ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਨੇਹੁ ਲੱਗਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਅੰਗ ਲਗਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਜਾਨ ਤਲੀ ਤੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਲੂਠਿਆਂ ਦੀ ਆਹ ਮਾਰ ਕੇ ਮੁਲਕ ਜਲਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਖ਼ਿਸਰੌ ਖ਼ੌਫ਼ ਕਰਕ ਵੱਖ ਹੋਇ ਬਠਾ ਕਹਯਾ ਤੁੱਧ ਨਾਹੀਂ ਹੱਥ ਲਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਹੱਠ ਰੰਨ ਦਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ਹਾਇ ਯਾਰੋ ਕਹੇ ਆਪਨੀ ਜਾਨ ਗਵਾਵਸਾ ਮੈਂ॥ ਅੱਗੇ ਭੁਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇ ਬੈਠਾ ਹੁਨ ਹੋਰ ਪਰਨਾਇ ਲਿਆਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਦਿਨੇ ਪਾਇ ਡੋਲੀ ਤੈਨੂੰ ਤੋਰ ਹੇਰਾਂ ਅਤੇ ਫੇਰ ਨਾ ਮੂਲ ਸਦਾ ਵਸ ਮੈਂ॥ ਛੱਡ ਹੱਕ ਹਰਾਮ ਨੂੰ ਚਾਹਨੀ ਹੈਂ ਸੀਰੀਂ ਸਮਝ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ ਐਥੇ ਸ਼ੀਰੀ ਖਿਸਰੋ ਦੇ ਆਖ ਸੁਨਾਵਸਾਂ ਮੈ॥੯੩॥<noinclude></noinclude> 4qda0a2og7vovdhvdppu3d1283ghs3o 250 65094 226889 187391 2026-07-18T13:32:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(126)}}</noinclude>{{center|ਕਲਾਮ ਬੀਡੀ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਹੱਕ ਹਰਾਮ ਓਹੀ ਜੇਹੜਾ ਆਪਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਇ ਗਿਆ॥ ਜਦੋਂ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਆਨ ਮਕਾਮ ਕੀਤਾ ਤਦੋਂ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਸਿਧਾਇ ਗਿਆ॥ ਨਹੀਂ ਭਾਂਵਦਾ ਦੂਸਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਿਲ ਦੇਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਵਿਕਾਇ ਗਿਆ॥ ਮੈਨੂੰ ਹਿਜਰ ਨੇ ਮਾਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕੀਤਾ ਕਹੀ ਜੋਸ਼ ਦੀ ਕੈਫ਼ ਪਿਲਾਇ ਗਿਆ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਮੋਈ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਹੈਂ ਅੱਗੇ ਮਾਰਕੇ ਇਸ਼ਕ ਮੁਕਾਇ ਗਿਆ॥੯੪॥ {{rh|||ਜਵਾਬ ਖ਼ਿਸਰੋ}} ਖ਼ਿਸਰੋ ਆਖਿਆ ਸ਼ੀਰੀ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਤੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਬੇਟੀ ਹੋਇਕੇ ਸ਼ਾਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦੀ ਤੂੰ ਚਾਕ ਦੇਖ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਨਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਨੱਕ ਵੱਢ ਕੇ ਸੌਹਰਿਆਂ ਪੇਕਿਆਂ ਦਾ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਆਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਤੈਨੂ ਸ਼ਰਮ ਹਿਯਾਉ ਨਾ ਇਲਮ ਕੋਈ ਪੜੇ ਇਲ ਮਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਰਾਨੀ ਹੋਇ ਕਰੇਂ ਕੰਮ ਗੋਲਿਆਂ ਦਾ ਨਿਤ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਉਸਤਾਦ ਪੜ੍ਹਾਇਆਈ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਹੋਇਕੇ, ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀ ਯਾਰੀ ਨਾਲ ਗ਼ੁਲਾਮਾਂ ਦੇ ਲਾਵਨੀ ਹੈਂ॥੯੫॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਦੀ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਜ਼ਾਤ ਜਾਨੇ ਨਫ਼ਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂ ਇੱਕ ਬਨਾਂਵਦਾ ਈ॥ ਯੂਸਫ਼ ਦੇਖ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਨੇ ਮੁੱਲ ਲੀਤਾ ਨਫ਼ਰ ਹੋ ਮਹਬੂਬ ਕਹਾਂਵਦਾ ਈ॥ ਸੁਨਿਆ ਹੇ ਗਮ ਹਜੂਦ ਇਯਾਜ਼ ਤਾਈ<noinclude></noinclude> j9phomx2z70g61nnbvfp0oxqe5fru55 250 65095 226890 187392 2026-07-18T13:32:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(127)}}</noinclude>ਨਫ਼ਰ ਨਫ਼ਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਂਹ ਸਦਾਂਵਦਾ ਈ॥ ਮਿਰਜ਼ਾ ਬਲਖ਼ ਦਾ ਵਿਚ ਗੁਜਰਾਤ ਆਕੇ ਮਹੀਂਵਾਲ ਸੋਹਨੀ ਪਿੱਛੇ ਭਾਂਵਦਾਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਰਾਂਝਾ ਚਾਕ ਚੂਚ ਕੇ ਦਾ ਜਗ ਹੀਰ ਦਾ ਪੀਰ ਸੁਨਾਂਵਦਾਈ॥੯੬॥ {{center|ਕਲਾਮ ਖ਼ਿਸਰੋਂ}} ਖ਼ਿਸਰੋ ਆਖਦਾ ਰੰਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਡਾਢੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਰਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਕਦੇ ਨਾਲ ਚਮਿਆਰ ਦੇ ਖਾਨ ਰਲਕੇ ਕਦੇ ਨਾਲ ਬਾਮਨ ਜਿਵੇ ਮੱਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਲਹੂ ਪੀਦੀਆਂ ਨਿਕਿਆਂ ਮੋਟਿਆਂ ਦਾ ਜੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਲਾਵਨ ਜਿਥੇ ਅੱਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਤੇਗ਼ਾ ਨੰਗੀਆਂ ਹੋਨ ਮੈਦਾਨ ਅੰਦਰ ਕੀਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਡੀਆਂ ਵਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਸਾੜ ਦੇਨ ਦੁਸ਼ਾਲਿਆਂ ਭੂਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਆਨ ਚੁਵਾਤੀਆਂ ਭੱਖੀਆਂ ਨੀ। ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ ਮੋਏ ਉਜਾੜ ਅੰਦਰ ਹੇਠ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜੀਆਂ ਲਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਮੋਏ ਹਸਨ ਹੁਸੈਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਕੇ ਮਿਲ ਨਾਰੀਆ ਲਜ਼ਤਾਂ ਚਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਰਤਨ ਸੈਨ ਨੂੰ ਪਦਮ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਹੋਯਾ ਮੋਯਾ ਮਾਰ ਤੇਗਾਂ ਪਰ ਤਿਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਚਾਂਦੀਆਂ ਅੱਗ ਰੰਨਾਂ ਹਥ ਪਕੜ ਫ਼ਸਾਦ ਦੀਆਂ ਪਖੀਆਂ ਨੀ॥੯੭॥ {{center|ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਭੋਗ ਹੈ ਰੋਗ ਸ਼ਾਹਾ ਮਜ਼ਾ ਖ਼ੂਬ ਮੁਹਬਤਾਂ ਯਾਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਭੋਗ ਭੋਗ ਦੇ ਗਧੇ ਤੇ ਕਾਊਂ ਕੁਤੇ ਕੰਮ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਨਰਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਓਹਨੂੰ ਪੁਛੀਏ ਬਾਤ ਮੁਹਬਤਾਂ ਦੀ ਫਿਰੇ ਫੜਿਆ ਪ੍ਰੇਮ ਕਟਾਰੀਆ ਦਾ॥ ਸਭੇ ਪਿਆਰ ਜਹਾਨ ਦੇ<noinclude></noinclude> 61gox5kscce3emqd0tdj6e5x6dfb6j8 250 65096 226891 187393 2026-07-18T13:32:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(128)}}</noinclude>ਜ਼ਹਿਰ ਹੋਏ ਪਿਆ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਯਾਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਓਹਨੂੰ ਸ਼ੌਕ ਜਹਾਨ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਹੋਵਨ ਜੈਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਹੈ ਨੈਨਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਜ਼ਖਮ ਬਿਹੋਂ ਦੇ ਮਿਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਮਿਲ ਜਾਵਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ ਤਲਵਾਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਹਨਾਂ ਰੰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦ ਨਾ ਭਲਾ ਨਾਹੀਂ ਫਲ ਫੁਲ ਸਾਰਾਂ ਫੁਲ ਵਾਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਵਲੀ ਪੀਰ ਔਤਾਂਰ ਨਾਂ ਰਹੇ ਖ਼ਾਲੀ ਮਹਿਲਾਂ ਨਾਂਲ ਹੋਵੇ ਰੰਗ ਬਾਂਰੀਆਂ ਦਾ ॥ ਮੈਂਤਾਂ ਨਾਗ ਨੀਸਾਂ ਬੜੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਮਿਲਿਆ ਨਾਗ ਆ ਕੋਈ ਮਦਾਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਬਿਨਾਂ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਆਦਮੀ ਜ਼ਹਿਰ ਭਰਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕੱਲਰੀ ਸੱਪ ਕਿਆਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਬਿਨਾਂ ਇਸ਼ਕ ਨਰ ਨਾਰ ਬੇਕਾਰ ਸਾਰੇ ਲੱਗਾਂ ਹਥ ਨਾ ਮਰਦ ਖਿਲਾਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਇਸ਼ਕ ਹਕ ਮਿਜ਼ਾਜ ਨਾ ਹੋਵੇ,ਜੈਨੂੰ ਓਹ ਮਰਦ ਹੈ ਮਸਖਰਾ ਡਾਰੀਆਂ ਦਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਰਮਜ਼ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਜਾਨੀਏ ਨਾਗ ਪਿਟਾਰੀਆਂ ਦਾ॥੯੮॥ {{center|ਜਵਾਬ ਖ਼ਿਸਰੋ}} ਖ਼ਿਸਰੋ ਆਖਦਾ ਰੰਨ ਬੁਰਿਆਰ ਤਾਈਂ ਮਾਰ ਕੋਟੜੇ ਖੱਲ ਉਤਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਜੇਹੜੀ ਖਸਮ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨ ਮੂਲ ਮੰਨੇ ਓਹ ਨਾਰ ਛਿਨਾਰ ਗਵਰਨੀ ਹੈ॥ ਭੈੜੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਰਖਨੀ ਭਲੀ ਨਾਹੀ ਇਕੇ ਤਫ਼ ਚੇਨੀ ਇਕ ਮਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਦੇਖ ਕੰਤ ਨੂੰ ਮਕਰ ਤੇ ਮੰਤ ' ਦੱਸੋ ਓੜਕ ਓਸਨੇ ਗੱਲ ਬਿਗਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਛੁਰੀ ਪਕੜ ਕੇ ਮਰਨ ਤੇ ਲਕਬੱਧਾ ਨਹੀਂ ਅਸਲ ਏਹ ਰੰਨ ਬਦਕਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਮਾਰੇ ਆਪ ਤੇ ਖ਼ਸਮ ਨੂੰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਚੰਚਲ ਹਾਰਨੀ ਚੰਦਰ<noinclude></noinclude> hfij06oi9mq9ulxfadaxx2kgfpmuyb4 250 65097 226892 187394 2026-07-18T13:33:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(129)}}</noinclude>ਧਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੀ ਸ਼ਰਮ ਉਠਾਈ ਓਸੁ ਬਿਭਚਾਰਨੀ ਤੇ ਕਾਰੇਹਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਅੱਵਲ ਸੌਂਦਿਆਂ ਹੀ ਲੱਗੀ ਪਦਨੇ ਜੋ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਕੀ ਓਸ ਗੁਜ਼ਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਹੁੰਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਮੂਲ ਲਿਆਂਵਦਾ ਮੈਂ ਜੇਕਰ ਜਾਨਦਾ ਏਹ ਟੂਨੇ ਹਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਗੱਲਾਂ ਕੰਨ ਪਈਆਂ ਸਭ ਭੁਲ ਗਈਆਂ ਵਿਗੜੀ ਮੁਢ ਦੀ ਕਿਸ ਸਵਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਕਿਤੇ ਜੰਮਦੀ ਯਾਰ ਸਹੇੜ ਬੈਠੀ ਬੜੀ ਮੁਢਦੀ ਏਹ ਲੋਹੜੇ ਮਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਾਮ ਤੇ ਜ਼ੈਹਰ ਦੀ ਭਰੀ ਹੋਈ ਮਿਰਚ ਸੌੜੀਆਂ ਦੀ ਜੂਹ ਸਾੜਨੀ ਹੈ॥ ਪਕੜ ਢਾਲ ਤਲਵਾਰ ਹੰਕਾਰ ਬੈਠੀ ਦੇਖੋ ਰੰਨ ਏਹ ਮਰਦ ਵੰਗਾਰ ਨੀ ਹੈ॥ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀੜੀ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਜਾਸੀ ਕੀਤਾ ਤਰਸ ਕੀੜੀ ਕਾਹੇ ਮਾਰਨੀ ਹੈ ॥ ਪੱਥਰ ਲੱਦ ਬੇੜੀ ਉਤੇ ਆਨ ਬੈਠੀ ਕੇਹੜੇ ਦੱਸਦੀ ਏਹ ਬਪਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਲੀਚੰਦਰੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਦੇ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਕਿਸ਼ਤੀ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਏਸਕੀ ਤਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਲੂਮੜੀ ਲੜਨ ਲੱਗੀ ਜਾਨ ਆਪਨੀ ਆਪ ਹੀ ਵਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਚਿੜੀ ਬਾਜ਼ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਾ ਬਾਜ਼ ਆਵੈ ਭੈੜੀ ਭੇਡ ਕੀ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਚਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਜੇੜੀ ਨਾਲ ਖ਼ਾਵੰਦ ਜੁਧ ਲਾਇ ਬੈਠੀ ਕੁਲ ਅਪਨੀ ਚਾ ਉਜਾੜਨੀ ਹੈ ॥ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਆਫ਼ਤ ਹੋ ਚੰਮੜੀਏ ਪਿੱਛੇ ਏਸਨੇ ਗੱਲ ਕੀ ਸਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਹਿੰਗ ਪਲਿਓਂ ਖੋਲ ਦਿਖਾਈਓ ਸੂ ਅਸਾਂ ਜਾਨਿਆਂ ਕੋਈ ਅਤਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ ਨਾ ਏਸ ਨੂੰ ਰੱਬ ਸੱਚੇ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਅੰਦਰ ਗੁਨਾਹ ਗਾਰਨੀ ਹੈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਡਰੀਏ ਏਸ ਨਾਰ ਕੋਲੋਂ ਬਦਕਾਰ ਪਸਾਰ ਪਸਾਰਨੀ ਹੈ ॥੯੯॥<noinclude></noinclude> m8rb393dlb42tiqu3uhzkpeoe817ub6 250 65098 226893 187442 2026-07-18T13:33:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(130)}}</noinclude>ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਮੂਲ ਨਾ ਮੰਨਨਾ ਮੈਂ ਕਾਹਨੂੰ ਹਿਕਦਾ ਜ਼ੋਰ ਲਗਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਹਠ ਰੰਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਮਾਲੂਮ ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਾਸ ਨੂੰ ਪਿਆ ਅਕਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਮੈਂ ਭੀ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਬੇਟੀ ਹਾਂ ਸ਼ਾਹ ਮਰਦਾ ਜੇ ਤੂੰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਪੁਤ ਸਦਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਚਿੜੀ ਨਾਲ ਕੀ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਜਾਵੇ ਜਿਸ ਉਡ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਜੇਹੜੇ ਜਾਨ ਤਲੀ ਉਤੇ ਰਖ ਬੈਠੇ ਓਹਨਾਂ ਖ਼ੌਫ਼ ਕੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਖਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਅਸਾਂ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਸ਼ਾਦ ਰੈਹ ਨਾ ਹੋਰ ਨਾਲ ਨਾਨੇਹੁ ਲਗਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਇਕ ਵਾਰ ਮਰਨਾ ਮੀਆਂ ਜੱਗ ਉੱਤੇ ਫੇਰ ਵੇਰ ਨਾ ਮਰਨ ਨੂੰ ਆਵਨਾ ਏਂ॥ ਮਰਨਾ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਸਾਨੂੰ ਮਰਦਿਆਂ ਕਿਸ ਹਟਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਜੇਤਾਂ ਮਰਾਂਗੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਰਾਹ ਅੰਦਰ ਫੇਰ ਜਗ ਸਾਰੇ ਪਿਛੋਂ ਗਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਮਨ ਜੋੜ ਕੇ ਤੋੜ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਜਾਵੇ ਓਹਨੂੰ ਦੋਜ਼ਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਨੱਸ ਜਾਵਨਾਂ ਹੋਇ ਜੇ ਨੇਹੁ ਲਾਕੇ ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਨੇਹੁ ਕਾਹ ਨੂੰ ਲਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਬਿਨਾਂ ਇਸ਼ਕ ਇਨਸਾਨ ਹੈਵਾਨ ਜੇਹਾ ਇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਹੈਵਾਨ ਕੀ ਲਾਵਨਾਏ॥ ਹੁਕਮ ਕਦ ਮੋੜਨਾ ਭਲਾਂ ਨਾਹੀਂ ਹੁਕਮ ਮੋੜ ਸ਼ੈਤਾਨ ਕਹਾਵਨ ਏਂ॥ ਸਾਂਨੂੰ ਹਕ ਨੇ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਇਸ਼ਕ ਆਪੇ ਅਸਾਂ ਜਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਬਾਹੁਨਾ ਏ॥ ਪ੍ਰੀਤ ਲਾਇਕੇ ਫੇਰ ਬਦਨੀਤ ਕਰਨੀ ਬੁਰਾ ਜਗਦੇ ਵਿੱਚ ਕਹਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਮਿਲੇ ਦੌਲਤਮਾਲ<noinclude></noinclude> o3iaudwe63dzgstcjf47eeuuko6ygol 250 65099 226894 187443 2026-07-18T13:33:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(131)}}</noinclude>ਮੁਲਕ ਤਮਾਮ ਲੁਟਾਵਨਾਏ॥ ੧੦੦॥ {{center|ਕਲਾਮ ਖ਼ਿਸਰੋ}} ਖ਼ਿਸਰੋ ਕਿਹਾ ਖਾਵੰਦ ਜੇਹੜਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾਸੋ ਮਜਾਜ਼ੀ ਖੁਦਾਇ ਹੈ ਡਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਜੇਹੜੀ ਖ਼ਸਮ ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਦੂਲ ਕਰੇ ਓਸ ਨਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਪਛਾੜੀਏ ਨੀ॥ ਰਈਅਤ ਨਾਲ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇ ਜੰਗ ਬੰਨ੍ਹੇ ਤੋਪਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮਾਰ ਉਡਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਨਫ਼ਰ ਕਰੇ ਬਰਾਬਰੀ ਨਾਲ ਸਾਹਿਬ ਮਾਰ ਕਿਮਚੀਆਂ ਖੱਲ ਉਡਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ੌਫ਼ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਆਵੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਕੇ ਖੂਹ ਨਿਘਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਪਹਿਲੇ ਨਹੀਂ ਨਿਕਾਹ ਪੜ੍ਹਾਵਨਾ ਸੀ ਕਾਰੇ ਹੱਥੀਂਏ ਕੁੰਡ ਗਵਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਘਰ ਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਕਾਸ ਨੂੰ ਆਵਨਾ ਸੀ ਰੱਖ ਯਾਰ ਲੋਹਾਰ ਲੁਹਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਚਾਂਗਾਲਿਓਈ ਬੜੀ ਕਠਨ ਕਠੋਰ ਸਨਿਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਜੇਤਾਂ ਰੋਗ ਹੋਵੇ ਕੋਈ ਤੁਧ ਤਾਈਂ ਵੈਦ ਸੱਦੀਏ ਤੁਰਤ ਪਿਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਕੋਈ ਮਰਜ਼ ਖ਼ਫ਼ਤਾਨ ਸੌਦਾ ਇਹੋ ਵੇ ਦਾਰੂ ਓਸਦਾ ਕਰਾਂ ਗਵਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਕੋਈ ਜਿੰਨ ਚੁੜੇਲ ਦਾ ਪਿਆਸਾ ਯਾ ਸੱਦ ਮੰਤ੍ਰੀ ਤੁਰਤ ਨਿਤਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਜਾਨ ਬੂਝ ਜੇ ਕਰੇਂ ਬਹਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਪਨੀ ਜਾਨ ਚਾਵਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਜੇਤਾਂ ਸੰਗ ਦੀ ਪਈ ਸ਼ਰਮਾਵਨੀ ਏਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਮ ਤਮਾਮ ਨਿਵਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੇ ਪਿਆਰ ਕਰ ਮਿਲੇ ਮੈਨੂੰ ਪਵੇ ਠੰਢ ਸੀਨੇ ਸੁਖਿਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਦਿੱਸੇ ਸੋਹਨੀ ਸੁੰਦਰੀ ਸ਼ਕਲ ਵੱਲੋਂ ਗਈ ਅਕਲ ਤੇਰੀ ਅੱਲਾਮਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਤੈਨੂੰ ਤਰਸ ਨਾ ਆਂਵਦਾ ਆਜਜ਼ਾ ਤੇ ਪੱਥਰ ਚਿੱਤ ਕੀਤਾ ਖਚਰ<noinclude></noinclude> 6ct60ae9y0drcph1v7b09g1jxtqm7wl 250 65100 226895 187444 2026-07-18T13:33:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(132)}}</noinclude>ਹਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਗਈ ਰਾਤ ਅੱਧੀ ਨਹੀਂ ਅੱਖ ਲੱਗੀ ਦੁਖ ਬਹੁਤ ਦਿੱਤਾ ਖਿਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਕਰੇ ਹੁਸਨ ਦਾ ਸ਼ਾਨ ਗੁਮਾਨ ਕੋਈ ਹੁਸਨ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੁਨ ਪਿਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਚਿੱਟੇ ਚੰਮ ਦਾ ਮਾਨ ਨਾ ਕਰੀਂ ਮੋਈਏ ਛੋੜ ਕਿਬਰ ਹੰਕਾਰ ਹੰਕਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਰੱਬ ਮਾਰਦਾ ਤੁਰਤ ਹੰਕਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗਰਬ ਛੋੜ ਦੇ ਗਰਬ ਹੰਕਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਅੜੀ ਗਧੇ ਵਾਲੀ ਬੰਨ ਬੈਠੀਏ ਤੂੰ ਮਾਰ ਕੋਟੜੇ ਪਕੜ ਸਵਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਐਵੇਂ ਪਲੀਏ ਵਾਂਗ ਵਛੇਰੀਆਂ ਦੇ ਕੋਈ ਹੋਯਾ ਸਵਾਰ ਨਾ ਨਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਮਜ਼ਾ ਮਰਦਾ ਮੂਲ ਨਚੱਖਿਓ ਈ ਅੱਜ ਦੇਖ ਲੱਜ਼ਤ ਲੁਟਵਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਡਿੱਠਾ ਕਦੇ ਨਾ ਮੁਖ ਮਾਨੁਖ ਦਾ ਤੂੰ ਅੱਜ ਦੇਖਖਾਂ ਸੁਖ ਚਖਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਨਹੀਂ ਬਾਲੜੀ ਡਰੇਂ ਜੇ ਮੁਝ ਕੋਲੋਂ ਬੜੀ ਸ਼ਾਨ ਜੁਆਨ ਮੁਟਿਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਕੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਾਰ ਵੱਗੀ ਪਈ ਡੋਲ ਨੀਏ ਕਰਮਾਂ ਮਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਇਕੇ ਕਿਸੇ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਤੀਰ ਛੁਟਾ ਗਿਆ ਚੀਰ ਸੀਨਾ ਔਗਨ ਹਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਅੜੀ ਛੋੜਨਾ ਮੋੜ ਤੂੰ ਹੁਕਮ ਮੇਰਾ ਤੈਨੂੰ ਮਿੱਨਤਾਂ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਤੀਂਵੀਆਂ ਦਾ ਛੋੜ ਸ਼ੋਰ ਤੂੰ ਅੱਜ ਹੁਸ਼ਿਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਭੇਡ ਨਾਲ ਬਘਿਆੜ ਦੇ ਅੜੀ ਬੰਨ੍ਹੇ ਖਲੀ ਤਲੀ ਨੂੰ ਚੀਰੀਏ ਪਾੜੀਏ ਨੀ॥ ਤੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਚਾਹੀਏ ਨਾਲ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਖੁਆਰੀ ਛੋੜ ਅਮੋੜ ਪਿਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਤੇਰਾ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਜੇਕਰਾਂ ਜ਼ਾਹਰ ਕਿਹਾ ਜੱਸ ਹੋਵੇ ਬਲਿਹਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਾ ਮਰਖਾਇ ਕੇ ਡਬ ਮੋਈਏ ਗੰਦਲ ਜਹਿਰ ਦੀ ਕੌੜੀਏ ਖਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਕੇਹੀ<noinclude></noinclude> 5bsuk2agm1qu7quuqel1uk6lizivcp6 250 65395 226896 187445 2026-07-18T13:33:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(133)}}</noinclude>ਤੇਜ਼ ਤਰੱਖੜੀ ਆਨ ਵੜੀਏ ਬਰਛੀ ਸੈਫ਼ ਤਲਵਾਰ ਕਟਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਚਾਹੀਏ ਬਰਫ਼ ਤੇ ਸੀਤ ਮਿਠੀ ਗਰਮ ਹੋਈਏ ਅੱਗ ਭਨਿਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਛੱਡ ਨਖ਼ਰਿਆਂ ਹੁਜਤਾਂ ਤੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਜਾ ਸਾਫ ਤਰਖਾਨਦੀਏ ਆਰੀਏ ਨੀ॥ ਮੈਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਬਖਸ਼ ਤੇ ਛੋੜ ਸਖ਼ਤੀ ਤੂਹੀ ਜਿਤੀਏਂ ਤੇ ਅਸੀਂ ਹਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਬਾਦ ਸ਼ਾਹ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਕੋਈ ਹੋਸ਼ ਦੀ ਬਾਤ ਵਿਚਾਰੀਏ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿਆਰ ਦੀ ਨਾਰ ਹੋਵੇ ਹੋਵੇ ਖੁਆਰ ਜੋ ਝਿੜਕੀਏ ਮਾਹੀਏ ਨੀ॥੧੦੧॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਸਬਰ ਕਰ ਤੂੰ ਕਾਹ ਨੂੰ ਆਪਨਾ ਕਦਰ ਗੁਵਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਪੱਥਰ ਹੋਨ ਕੂਲੇ ਗਿਦੜ ਖਾਇ ਜਾਵਨ ਐਂਵੇ ਆਪਨੀ ਨੀਂਦ ਵੰਝਵਨਾ ਏਂ॥ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਖ਼ੀਲਨ ਦੇਨ ਦੌਲਤ ਐਵੇਂ ਦੇਖਕੇ ਮਨ ਭਰਮਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਬਾਤਾਂ ਮਿਠੀਆਂ ਠੱਗਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਆਵਨ ਕਦੋਂ ਸ੍ਯਾਨਿਆਂ ਮਾਲ ਠਗਾਵਨਾ ਏ ॥ ਮੋਮੋ ਠਗਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕੀ ਕਰੇਂ ਕਿਸੇ ਘਰ ਤਿਆਗ ਨ ਹਾਨੀਆਂ ਜਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਭਾਵੇਂ ਚਿੜੀ ਦੀ ਕੁਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗੀ ਮੱਟ ਪਾਨੀ ਦਾ ਓਸ ਕੀ ਪਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਭੁਖਾ ਮਰੇ ਕੰਗਾਲ ਨਾ ਦਾਲ ਰੋਟੀ ਘਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਲੁਟ ਲਿਆਵਨਾ ਏਂ॥ ਖੁਰਸ਼ ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮਿਲੇ ਨਾ ਲੂੰਬੜੀ ਨੂੰ ਸਹੇ ਸ਼ੇਰਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਖੁਵਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਅਕਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਵੱਧ ਤੈਨੂੰ ਐਵੇਂ ਪਿਆ ਫਰੇਬ ਬਨਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਭਰੀ ਹੋਈ ਚਲਿੱਤ੍ਰਾਂ ਚੁਸਤੀ ਆਂਦੀ ਮੈਨੂੰ ਚਾਤਰੀ<noinclude></noinclude> 26idng7kf85k9ldex0hvyz5hpkh4yft 250 65396 226897 187446 2026-07-18T13:33:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(134)}}</noinclude>ਨਾਲ ਭੁਲਾਵਨਾਏ॥ ਚੌਸੇ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਮਕਰ ਪਖੰਡ ਪਿਆ ਚੂਹੇ ਵਾਂਗ ਕੀ ਦੰਬ ਹਿਲਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਪਹਿਲਵਾਨ ਦੀ ਮੁੰਗਲੀ ਹੋਇ ਬਾਲਗ਼ ਐਵੇਂ ਲਾਇਕੇ ਜ਼ੋਰ ਉਠਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਚਿੜੀ ਬਾਜ਼ ਦੇ ਪੰਜਿਓਂ ਲਈ ਚਾਹੇਂ ਤਿੱਤੀ ਹੋਇਕੇ ਬੋਲ ਦਿਖਵਨਾ ਏਂ॥ ਹਿੰਦੂ ਸਤਾਨ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ ਨੇਫ਼ ਤੇ ਕੀਤੀ ਕੁਲ ਰਾਜਿਆਂ ਸੀਸ ਨਿਵਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਤੋੜ ਫੋੜ ਸੁਟੀ ਸ਼ਰਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਕਾਜ਼ੀਆਂ ਬਾਮਨਾਂ ਲਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਲੇਲੀ ਮਜਨੂੰ ਬੀ ਜੱਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ ਹੁਨ ਕਿਸੇ ਕਸੂਰ ਕੀ ਪਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਵਲ ਵਿੰਗ ਦੱਸੇ ਕੋਹੇ ਨਾਗਨੀ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹਿਆਂ ਹੋਯਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆ ਪੜ੍ਹਵਨਾ ਏਂ॥ ਵਹਦਤ ਆਰਛਾਂ ਦੇ ਹਥ ਆਇ ਗਈ ਹੁਨ ਫ਼ਾਸਕਾਂ ਹੋਰ ਧਿਆਵਨਾਂ ਏਂ॥ ਸੂਰਜ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਨ ਜ਼ਹੂਰ ਹੋਯਾ ਅੰਧੇ ਉਲੂਆਂ ਨੇ ਹੋਇ ਜਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਖਲਕਤ ਕਹੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ੀਰੀਂ ਖ਼ਿਸਰੋ ਕੂੜ ਦਾ ਮਾਨ ਕਰਾਵਨਾਂ ਏਂ॥ ਮੇਰੇ ਹਥ ਕਟਾਰ ਮੈ ਮਾਰ ਮਰਸਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਜੇ ਹਥ ਲਗਾਵਨਾ ਏਂ॥ ਐਵੇਂ ਝਗੜ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਬੀਤੀ ਹੁਣ ਦਿਨ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣਾਂਵਨਾ ਏਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ੀਰੀਂ ਘਰ ਬਾਪ ਜਾ ਸੀ ਓਥੇ ਜਾਇਕੇ ਫੇਰ ਨਾ ਆਵਣਾ ਏ॥ ੧੦੨॥ {{center|ਬੇਕਰਾਰੀ ਫਰਿਹਾਦ}} ਜਿਸ ਰੋਜ਼ ਸ਼ੀਰੀਂ ਇਸ ਤੰਬੋਲ ਵਿਚੋਂ ਗਈ ਸਾਹੁਰੇ ਤੁਰਤ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ॥ ਜੇਹੜੀ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਯਤੀਮ ਹੋਈ ਦਸਾਂ ਤੁਧ ਨੂੰ ਸਭ ਲਾਚਾਰ ਹੋਕੇ॥ ਕਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਵਲਦੌੜ ਜਦਾ ਕਦੇ ਆਂਵਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਖੁਆਰ ਹੋਕੇ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਂਵਦੀ<noinclude></noinclude> 71ycyda54n377csigq7gx2s2ufbmnzh 250 65397 226898 187447 2026-07-18T13:34:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(135)}}</noinclude>ਕਮਲੜੇ ਨੂੰ ਫਿਰੇ ਰੋਂਵਦਾ ਧੋਵਦਾ ਜ਼ਾਰ ਹੋ ਕੇ॥ ਕਦੇ ਆਖਦਾ ਹਾਇ ਕੀ ਕਰਾਂ ਰੱਬਾ ਗਿਆ ਯਾਰ ਮੇਰਾ ਅਗਿਆਰ ਹੋ ਕੇ॥ ਕਦੇ ਆਖਦਾ ਖਾਇਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਮਰੀਏ ਕਦੇ ਆਖਦਾ ਹੇਠ ਤਲਵਾਰ ਹੋ ਕੇ॥ ਕਦੇ ਆਖਦਾ ਸਬਰਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਚਾਹੀਏ ਮੁੜ ਆਵਸੀ ਫੇਰ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ॥ ਗੱਲਾਂ ਦਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੋ ਕੇ॥ ਫਿਰੇ ਕੂਚਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਖੁਆਰ ਹੁੰਦਾ ਵਾਂਗ ਖ਼ਫ਼ਤੀਆਂ ਦੇਖ ਬੇਕਾਰ ਹੋ ਕੇ॥ ਨਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਪਿਆ ਪੁਕਾਰ ਦਾ ਸੀ ਬੇਖ਼ੌਫ਼ ਬੇਹੋਸ਼ ਬੇਜ਼ਾਰ ਹੋ ਕੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਗ਼ਮਹੈ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿਨਾ ਯਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਤੇ ਯਾਰ ਹੋ ਕੇ॥ ੧੦੩॥ {{center|ਹੋਕਾ ਦੇਨਾਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ}} ਹੋਕਾ ਫਿਰੇ ਦੇਂਦਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਰੇ ਆਓ ਇਸ਼ਕ ਜੇ ਕਿਸੇ ਬਿਉਪਾਰ ਨਾ ਜੇ॥ ਦੇਨਾ ਜਾਨਈ ਮਾਨਤੇ ਇਸ਼ਕ ਲੈਣਾ ਤਨ ਸਾੜਨਾਂ ਤੇ ਮਨ ਮਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਗਾੜ ਲੈਣੀ ਕੰਮ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਖੁਆਰ ਹੋਨਾ ਪੀਆ ਪੀਆ ਹੀ ਪਿਆ ਪੁਕਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਇੱਕ ਨਾਮ ਮਹਬੂਬ ਦਾ ਰੱਖ ਲੈਣਾ ਹੋਰ ਕੁਲ ਮਤਾਅ ਉਜਾੜਨਾ ਜੇ॥ ਦਿਨੇ ਰੋਵਨਾ ਰਾਤ ਨਾ ਸੋਵਣਾ ਜੇ ਯਾਰ ਯਾਰ ਹੀ ਨਿੱਤ ਪੁਕਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਲਹੂ ਪੀਵਨਾ ਖਾਵਨਾ ਜਿਗਰ ਤਾਈਂ ਜੱਗ ਜੀਤ ਜਾਵੋ ਆਪ ਹਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਗੋਤੇ ਖਾਵਨੇ ਦਿਲ ਦਰਯਾ ਅੰਦਰ ਬੇੜਾ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਉਤਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਜਾਨ ਤਲੀ ਤੇ ਰੱਖ<noinclude></noinclude> 5ruwhr19x9b55r5meuasjtutyi0k994 250 65398 226899 187448 2026-07-18T13:34:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(136)}}</noinclude>ਜਹਾਨ ਫਿਰਨਾ ਕੂੜ ਦੂਰ ਕਰ ਸਚ ਨਿਤਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਕਾਫ਼ਰ ਕਹਿਨ ਹਿੰਦੂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਧਰਮ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਿਘਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਹੋਰ ਹਿਰਸ ਤੋਂ ਹਥ ਉਠਾਇ ਲੈਨਾ ਸੋਹਨੇ ਯਾਰ ਦੀ ਵਲ ਉਲਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਤੋੜ ਤਸਬੀਆਂ ਸੇਲੀਆਂ ਮਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦਮ ਦਮ ਮਹਬੂਬ ਚਿਤਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਛੋੜ ਮਸਜਦਾਂ ਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾਇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਖਰਾ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਸੁਲਾ ਵੈਰ ਨਾ ਖੈਰ ਬੇਖੈਰ ਕੋਈ ਤਨ ਆਪਨਾ ਖੂਬ ਸੁਧਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਪੀ ਕੇ ਮਸਤ ਸ਼ਰਾਬ ਤੌਹੀਦ ਵਾਲੀ ਦਾਗ਼ ਦੂਈ ਦਾ ਧੋਇ ਉਤਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਜਿਧਰ ਦੇਖ ਨਾ ਯਾਰ ਹੀ ਯਾਰ ਦਿਸੇ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਆਪ ਵਿਸਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਕਰਨ ਹਾਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਧਾਰਨਾਂ ਜੇ॥ ਜੇਹਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਤੇਹਾ ਖਾਇਲੈ ਨਾਂ ਸਬਰ ਚੁਪਕਰ ਸ਼ੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਅਕਲ ਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਹੋਇ ਕਮਲਿਆਂ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਖਾਨਾ ਮੰਗਤੇ ਨੰਗ ਨਾ ਮੂਸਜਾ ਵੇਲਾ ਹਿਲੰਗ ਮਲੰਗ ਮਦਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਰੱਖ ਟੰਗ ਤੇ ਟੰਗ ਨਸੰਗ ਸੌਣਾ ਸੰਗ ਦੂਰ ਕਰ ਪੈਰ ਪਸਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਹਰ ਰੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਰਹਿਨਾ ਸੋਹਣੇ ਲਾਲ ਦਾ ਹਾਲ ਵਿਚਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਦਿਲ ਸਖਤ ਸਿੱਕਾ ਕਿਨ੍ਹਾ ਮੁਦਤਾਂ ਦਾ ਅੰਗ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਨਾਲ ਪੰਘਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਪੀਨਾ ਦੁਧ ਲੱਸੀ ਨਹੀਂ ਨਿੱਤ ਤਾਜ਼ਾ ਕੁਝ ਚੋਵਣਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਚਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਮਰਨਾ ਜੀਵਣਾ ਜਾਨ ਨਾ ਇੱਕ ਜੇਹਾ ਸਿਰ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਰਾਂਝੇ ਵਾਂਗ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋ ਹੀਰ ਪਿਛੇ ਪਹਿਨ<noinclude></noinclude> b551o4i2crowixn0f8w9o8btd872tec 250 65399 226900 187449 2026-07-18T13:34:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(137)}}</noinclude>ਮੁੰਦਰਾਂ ਸੀਸ ਮੁਨਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਇਸ਼ਕ ਕੰਮ ਹੈ ਸੂਰਿਆਂ ਪੂਰਿਆਂ ਦਾ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ ਦੁਖ ਸਹਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਆਸ਼ਕ ਥੀਵਨਾ ਪੀਵਨਾ ਘੋਲ ਮੋਹਰਾ ਸਤੀ ਵਾਂਗ ਏਹ ਸਾਂਗ ਸਿੰਗਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਕਾਲਕ ਦੋਹਾਂ ਜਹਾਨਾਂ ਦੀ ਮਲ ਲੈਨੀ ਨਾਮ ਯਾਰ ਦਾ ਚੰਦ ਚਿਤਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਸਿਰ ਦੇਵ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾ ਜਾਨ ਦੇਨਾ ਸ਼ਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਚੰਮ ਉਤਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਗੱਜ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਵਾਂਗ ਮੈਦਾਨ ਰੈਹ ਨਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਨ ਵਿੰਗਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਹੋਰ ਢੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਢਾਹਿ ਕੇਤੇ ਇਕ ਯਾਰ ਦਾ ਮਹਿਲ ਉਸਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਸ਼ੇਰਾਂ ਸੂਰਿਆਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਗੱਲ ਏਹੋ ਦੇਨੀ ਜਾਨ ਨ ਪੈਰ ਖਿਸਕਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਤਿਲਕਨ ਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਚੌਕ ਹੈ ਇਸ਼ਕ ਯਾਰੋ ਪੈਰ ਤਿਲਕਨਾਂ ਜਿਸਮ ਵਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਬਿਨਾਂ ਇਸ਼ਕ ਮਾਸ਼ੂਕ ਨਾ ਯਾਰ ਹੋਵੇ ਬਿਨਾਂ ਯਾਰ ਜੀਵਨ ਕਿਤ ਕਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਜਦੋਂ ਵਿਛੁੜੇ ਯਾਰ ਨਾ ਕਰ ਮੁਝੇ ਘਰ ਬਾਰ ਨੂੰ ਚਾਇ ਵਿਸਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਤੀਲੇ ਤੋੜਨੇ ਜੋੜਨੇ ਜੋੜ ਦਿਲ ਦੇ ਸੀਸ ਗੋਡਿਆਂ ਨਾਂਲ ਮਿਲਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਭੁਖ ਨੰਗ ਕਬੂਲ ਤੇ ਸੂਲ ਸਾਰੇ ਇੱਥ ਯਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵਿਸਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਇਕ ਵਾਸਤੇ ਆਪਨੇ ਪਿਆਰੜੇ ਦੇ ਤਾਨਾ ਜਗਦਾ ਸਭ ਸਹਾਰਨਾ ਜੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਹਬੂਬ ਨੂੰ ਲਾਇ ਛਾਤੀ ਬਲਿ ਹਾਰ ਬਲਿਹਾਰ ਬਲਿਹਾਰਨਾ ਜੇ॥੧੦੪॥ {{center|{{smaller|ਆਨਾ ਕੋਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਤੇ ਮਾਂ ਦਾ}}}} ਸੁਨਿਆ ਮਾਉਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਗਈ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰਹ ਆਪਨੀ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਨਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਹੋਰ ਸੱਦਕੇ ਆਂਢ ਗੁਆਢਨਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦ<noinclude></noinclude> s2yxx2xkuvlkcrhnftr0lmqhbe2msyk 250 65400 226901 187450 2026-07-18T13:34:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(138)}}</noinclude>ਤੀਵੀਆਂ ਬਾਲੀਆਂ ਬਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਕਿਹਾ ਚਲੋ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆਈਏ ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਨੇ ਸਭ ਕਮਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਕਹਿੰਦੀ ਸਮਝ ਨਾ ਮਾਰ ਨਿਮਾਨ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਛੋਡ ਕੁਚੱਜ ਕੁਚਾਲ ਸਾਈ॥ ਗਏ ਰਲਕੇ ਪਾਸ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਸਾਰੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਰਨ ਸਾਈਂ॥ ਆ ਛੱਡ ਹੁਣ ਭੈੜੀਆਂ ਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗੇ ਬਹੁਤ ਹੋਯਾ ਮੰਦਾ ਹਾਲ ਸਾਈ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸਾਹੁਰੇ ਗਈ ਨਾ ਆਵਨਾ ਹੈ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਵੱਡ ਖ਼ਯਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਘਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੈ ਨੈ ਕਬਖ਼ਤ ਚੰਗੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਹੈ ਰਿਜ਼ਕ ਤੇ ਮਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਕਿਹਾ ਲੱਕ ਹਰਾਮ ਤੇ ਬੰਨਿਆਈ ਅਤੇ ਛੋੜਿਓ ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਕਿਹਾ ਮਾਉਂ ਨੇ ਬੱਚਿਆ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਗਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਮਿਲਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਸੀਂ ਕੋਨ ਗਰੀਬ ਕੰਗਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਹਿਰਸ ਛੋਡ ਮੋੜ ਮੂੰਹ ਸਿਰੜ ਵੱਲੋਂ ਕਦਰ ਆਪਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਵਹੁਟੀਆ ਖ੍ਯਾ ਦੇਖ ਤੂੰ ਤਰਫ਼ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ ਪੁਛਦਾ ਹਾਲ ਹਵਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਏਸੇ ਵਾਸਤੇ ਹੱਕ ਨਿਕਾਹ ਕੀਤੋਂ ਘਰੀਂ ਆਇਆਂ ਬੀਤ ਗਏ ਸਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਓੜਕ ਵਿਚ ਦਰਗਾਹ ਹਿਸਾਬ ਹੋਸੀ ਜਦੋਂ ਪੁਛੇਗਾ ਰੱਬ ਜਲਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਹੋਰ ਨਾਲ ਦੇ ਆਦਮੀ ਦੇਨ ਮੱਤਾਂ ਕਦੇ ਸਮਝ ਤੂੰ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਲ ਸਾਈਂ॥ ਚੱਲ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵੱਸ ਪ੍ਯਾਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖ਼ਯਾਲ ਸਭ ਟਾਲ ਸਾਈਂ॥ ਗੱਲ ਪੱਲੂੜਾ ਤੇ ਮੂੰਹ ਘਾਹ ਸਾਡੇਆ ਕਦੇ ਤਾਂਹੋ ਦਿਆਲ ਸਾਈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਆਂਵਦਾ ਜਾਣ ਕੋਈ ਜ਼ਹਿਰ ਪਾ ਭਰਿਆ ਖੀਰ ਥਾਲ<noinclude></noinclude> hp1udthvqnnpcxvlrrosxw445s6cb69 250 65401 226902 187485 2026-07-18T13:34:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(139)}}</noinclude>ਸਾਈਂ॥੧੦੫॥ {{rh|||ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਅੱਗੋਂ ਕਿਹਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਉਠ ਆਪਨੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾ ਮਾਈ॥ ਅਸਾਂ ਜਾਵਨਾ ਆਵਨਾ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰੇ ਹੋਇ ਰਹੇ ਫ਼ਕੀਰ ਸਫਾ ਮਾਈ॥ ਘਰਬਾਰ ਦੀ ਕੁਝ ਨਾ ਲੋੜ ਸਾਨੂੰ ਅਸਾਂ ਲੋੜਿਆ ਇੱਕ ਖੁਦਾ ਮਾਈ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬਾਝ ਨਾ ਸ਼ੋਕ ਹੈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਭਾਂਵਦਾ ਦੂਸਰਾ ਚਾਮਾਈ॥ ਨਹੀਂ ਉਗ ਨਾ ਭੁਨਿਆਂ ਦਾਨਿਆਂ ਨੇ ਭਾਂਵੇਂ ਕਿਤਨਾ ਮੀਂਹ ਵਸਾ ਮਾਈ॥ ਸਤੀ ਚਿਖ ਤੇ ਚੜੀ ਨਾ ਉੱਤਰੇਗੀ ਜੇਤਾਂ ਉਤਰੇ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾ ਮਾਈ॥ ਸੂਰਾ ਪਕੜ ਤਲਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਆਂਵੇ ਜੇਤਾਂ ਮੁੜੇ ਵੀ ਮਰਦ ਕਹਾ ਮਾਈ॥ ਆਸ਼ਕ ਹੋਇਕੋ ਫੇਰ ਫ਼ਿਰ ਔਨ ਹੋਵੇ ਨਹੀਂ ਲੋਕ ਪਰਲੋਕ ਮੈਂ ਜਾ ਮਾਈ॥ ਦੁਖ ਦਰਦ ਹੈ ਮਰਦ ਨੂੰ ਰਾਹ ਅੰਦਰ ਹਰ ਦਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਦਵਾ ਮਾਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਮੋੜ ਮਹਬੂਬ ਵੱਲੋਂ ਹਥੋਂ ਏਹ ਅਸੀਸ ਦੁਆ ਮਾਈ॥੧੦੬॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਮਾਉਂ ਦਾ}} ਕਿਹਾ ਮਾਉਂ ਨੇ ਕੋਈ ਨ ਮੋੜ ਸਕੇ ਰੱਬ ਰਹੀਮ ਦੇ ਭਾਨਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਦਾ ਹੇ ਰੱਬ ਤਾਂ ਕੱਖ ਤੋਂ ਲੱਖ ਕਰੇ ਸਬਜ਼ ਓਹ ਭੁੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਤੇਰੀ ਬੀਤ ਜਾਂਸੀ ਏਸੇ ਰੀਤ ਅੰਦਰ ਕਿਹਾ ਮਾਰਿਓ ਅਸਾਂ ਨਿਮਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਜੇਹੜੀ ਬਨੀ ਹੈਂ ਅਸੀ ਭੀ ਝੱਲ ਲੈਸਾਂ ਵਖਤ ਪੌਂਦੇ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਰਾਨਿਆਂ ਨੰ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਰਹੀ ਮਾਈ ਆਖੇ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਐਵੇਂ ਜਾਨਿਆਂ ਨੂੰ॥<noinclude></noinclude> spz2t76a1m39p5ddzdrjgcl8bfj5bn2 250 65402 226903 187486 2026-07-18T13:34:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(140)}}</noinclude>{{center|ਕਲਾਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਔਰਤ ਦਾ}} ਬੋਲੀ ਨਾਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਸਾਰ ਨਾਰਾ ਮੇਰਾ ਹਾਲ ਕੀ ਦੱਸ ਦੀਵਾਨਿਆਂ ਵੇ॥ ਮੋਯਾ ਬਾਪ ਤੇ ਆਪ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਓ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਓ ਈ ਮਸਤਾਨਿਆਂ ਵੇ॥ ਗਈ ਉਮਰ ਤੇ ਅਕਲ ਨਾ ਮੂਲ ਆਈ ਕੇਹੀ ਪਈ ਆਫ਼ਤ ਐਵੇਂ ਜਾਨਿਆਂ ਵੇ॥ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਖੁਵਾਰ ਕਰ ਛੱਡਿਆਈ ਮਿਟੀ ਹੋਇ ਗਈ ਨਾਲ ਤਾਨਿਆਂ ਵੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਵਰਤਿਆਂ ਲੋਹੜ ਤੈਨੂੰ ਹੋਇ ਗਿਓਂ ਤੂੰ ਵਾਂਗ ਬਿਗਾਨਿਆਂ ਵੇ॥੧੦੮॥ {{center|ਕਲਾਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਆਸ ਦੀ ਤੰਦ ਹੁਣ ਤੋੜ ਬੀਬੀ॥ ਮਰਜ਼ੀ ਆਂਪਨੀ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਰਹੁ ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਜੋੜ ਜੋੜ ਬੀਬੀ॥ ਮਰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਤ ਓਹ ਰਹਿਨ ਕਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਮੁਝ ਤੋਂ ਨੇਹੁ ਤਰੋੜ ਬੀਬੀ॥ ਮੈਨੂੰ ਬਾਂਝ ਸ਼ੀਰੀਂ ਏਸ ਜੱਗ ਅੰਦਰ ਹੋਰ ਰਹੀ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਬੀਬੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਸਬਰ ਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਕੇ ਮੂਹ ਏਸ ਫ਼ਕੀਰ ਤੋਂ ਮੋੜ ਬੀਬੀ ॥੧੦੯॥ ਸਬਰ ਕਰਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਔਰਤ ਦਾ ਸੁਨਿਆ ਸਾਫ਼ ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਕੋਲੋਂ ਔਰਤ ਓਸਦੀ ਚੁਪ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋਈ॥ ਮਾਰੀ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਬੋਲ ਸਕੇ ਵਿਚੇ ਵਿੱਚ ਦਰੇਗ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਈ॥ ਜੇਹੜੇ ਨੰਗ ਨ ਮੰਗ ਮਲੰਗ ਹੋਏ ਦਾਰੂ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹੋ ਕੀ ਕਰੇ ਕੋਈ॥ ਜੈਂਦਾ ਕੰਤ ਅਕੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਘਰ ਤੋਂ ਓਹ ਜਾਨ ਤੂੰ ਜੀਂਵਦੀ ਗਈ ਮੋਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ<noinclude></noinclude> 0ffb08ezsonmgce82o39jc3jkd7uozp 250 65403 226904 187601 2026-07-18T13:35:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(141)}}</noinclude>ਕਿਸੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਜਾਵੈ ਜੇਹੜੀ ਰੱਬ ਨੂੰ ਭਾਂਵਦੀ ਹੋਇ ਸੋਈ॥੧੧੦॥ {{center|ਜਾਵਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਔਰਤ ਕਾ ਅਪਨੇ ਘਰ ਕੋ}} ਬਹੂ ਸੱਸ ਦੋਵੇਂ ਓਥੋਂ ਉਠ ਤੁਰੀਆਂ ਘਰ ਆਪਣੇ ਜਾਇਅ ਬਾਦ ਹੋਈਆਂ॥ ਸਬਰ ਚੁਪ ਕਰ ਬੈਠੀਆਂ ਸਿਦਕ ਸੇਤੀ ਵਿੱਚੇ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂ ਚੋਰ ਦੀ ਮਾਉਂ ਰੋਈਆਂ॥ ਮਰਦ ਆਪ ਨੇ ਬੁਰੇ ਤੇ ਦੋਸ ਕਿਹ ਨੂੰ ਆਸ ਤੋੜ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦੀਆਂ ਜਾਨ ਮੋਈਆਂ॥ ਮਕਨਾਤੀਸ ਦਾ ਕਿਲਾ ਨਾ ਫ਼ਤਹ ਹੋਯਾ ਕਈਆਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਤੋਪਾਂ ਆਨ ਢੋਈਆਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਖਾਧੀਆਂ ਤਰਾਂ ਓਹਨਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮੂਲੀਆਂ ਗਾਜਰਾਂ ਖ਼ੇਤ ਬੋਈਆਂ॥੧੧੧॥ {{center|ਆਵਨਾ ਅਕਲੂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਯਾਰ ਦਾ}} ਇਕ ਯਾਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਨਾ ਅਕਲੂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਮੀਤ ਕਹਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਹੈਸੀ ਵਸਦਾ ਹੋਰ ਹੀ ਗਾਉਂ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਪਾਸ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਆਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਡੇਰੇ ਬੈਠਿਆਂ ਆ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ ਦੇਖ ਹਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਜਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਮੋਯਾ ਬਾਪ ਤੇ ਆਪ ਇਸ ਹਾਲ ਹੋਇਓਂ ਬਡ਼ਾ ਦੁਖ ਤੇ ਦਰਦ ਵੰਡਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਭਾਨਾ ਦਸ ਕੀ ਵਰਤਿਆ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਰੋਇ ਰੋਇ ਕੇ ਹਾਲ ਪੁਛਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਉਜਾੜ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਓਂ ਦੇਖ ਦੇਖ ਪਿਆ ਪੱਛੋਤਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਉਸ ਯਾਰ ਤਾਂਈਂ ਅੱਗੋਂ ਆਖ ਜਵਾਬ ਸੁਨਾਂਵਦਾ ਸੀ॥ ੧੧੨॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਆਸ਼ਕ ਇਹ ਅਕਲ ਸੁਨ ਬਾਤ ਮੇਰੀ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਹੀ ਸੱਚ<noinclude></noinclude> 1x9wmr3u1ka0n23m6egcquf88wekwtt 250 65404 226905 187602 2026-07-18T13:35:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(142)}}</noinclude>ਸੁਨਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਫ਼ਕੀਰ ਕੀਤਾ ਰੋਇ ਰੋਇ ਕੇ ਨੀਰ ਵਹਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਜਾਨ ਤਲੀ ਤੇ ਰੱਖ ਸੁਚੱਖ ਹੋਏ ਗਲੀ ਯਾਰ ਦੀ ਬਲੀ ਹੋਜਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਘਰਬਾਰ ਨੂੰ ਛੋੜ ਆਮੋੜ ਹੋਏ ਇਕ ਯਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਰਖਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਟੋਪੀ ਹੁਬ ਹਬੀਬ ਈ ਰੱਖ ਸਿਰ ਤੇ ਸੇਲੀ ਸਬਰ ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਪਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਗਲ ਕਫ਼ਨੀ ਕਾਰ ਮਾਸ਼ੂਕ ਵਾਲੀ ਮਨ ਮਾਰ ਕੇ ਤੇਗ ਮੇਲਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਤਸਬੀ ਤਰਕ ਜਹਾਨ ਗਿਆਨ ਗੋਸ਼ਾ ਵਾਲ ਵਾਲ ਪਏ ਯਾਰ ਗਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਸੋਟਾ ਸਚ ਚਿਪੀ ਹਥ ਚੁਪ ਵਾਲੀ ਤੂੰਬਾ ਤਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਹਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਪਊਏ ਪਾਇਕੈ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਵਾਲੇ ਰਬ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਲਗਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਸੂਈ ਸ਼ਾਂਤ ਸਬੂਰੀ ਦੀ ਹਥ ਲੈ ਕੇ ਤੋਪੇ ਪਏ ਤਦਬੀਰ ਦੇ ਲਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਉੱਤੇ ਗੋਦੜੀ ਪਹਿਨ ਕੇ ਗੁਝਾਵਾਲੀ ਤਾਗੇ ਧੀਰ ਦੇ ਨਿੱਤ ਲਗਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਖ਼ਾਕ ਖੈਰ ਅਲਫ਼ੀ ਗਲ ਉਲਫ਼ਤਾਂ ਦੀ ਧੂੰਆਂ ਧਰ ਮਈ ਮਾਨਦਾ ਪਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਛੱਡ ਅਰਸ਼ ਤੇ ਫਰਸ਼ ਪਸਾਰ ਸਾਡਾ ਚਾਰ ਤਰਫ਼ ਦੀ ਵਾਰ ਦਿਵਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਵੇਹੜਾ ਕੁਲ ਜਹਾਨ ਹੈ ਅਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਚਰਾਗ ਜਗਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਦਸਤ ਗੀਰ ਮੁਨੀਰ ਹੈ ਪੀਰ ਸਾਡਾ ਤਾਲਬ ਓਸਦੇ ਅਸੀਂ ਸਦਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਰੋਜ਼ ਹਿਜਰਤੇ ਵਸਲਤ ਹੈ ਈਦ ਸਾਡੀ ਸਜਦਾ ਯਾਰ ਨੂੰ ਸੀਸ ਨਿਵਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਮਸਜਦ ਮੇਹਰ ਪਾਨੀ ਦੋਹਾਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ ਹਥ ਧੋਇਕੇ ਵੁਜ਼ੂ ਕਰਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਬਾਗ਼ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਤੇ ਨਿਆਜ਼ ਨਮਾਜ਼ ਸਾਡੀ ਕਲਮਾ ਕੁਰਮ ਮਾਸ਼ੁਕ ਪੜ੍ਹਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਪੜ੍ਹੀਏ ਕੋਲ ਕੁਰਾਨ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮਸਲਾ ਮਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਵਨੇ ਹਾਂ॥<noinclude></noinclude> gas95zaqs5mu3pk5xcx951dh4gravc5 250 65405 226906 187877 2026-07-18T13:35:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(143)}}</noinclude>ਹਲ ਵਾਹਿਲਮ ਹਿਯਾ ਜ਼ਕਾਤ ਸਾਡੀ ਹੱਜ ਹਾਜ ਤਾਂ ਕੁਲ ਉਠਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਵਿਰਦ ਵੱਲ ਨਾ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਵਾਜ਼ਵ ਸਫ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਧਰਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਨਾਮ ਮੌਲਾ ਦਾ ਜ਼ਾਨ ਮਹਿਰਾਬ ਮੱਥੇ ਅਤੇ ਇਸ਼ਕ ਇਮਾਮ ਬਨਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਕਾਜ਼ੀ ਹਿਰ ਮਾਸ਼ੂਕ ਦਾ ਅਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਖੁਦਾ ਠਹਿਰਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਤਲੇ ਸਫ਼ ਸਫ਼ਾਈ ਦੀ ਵਿਛ ਰਹੀ ਉੱਤੇ ਗੋਦੜਾ ਗ਼ੈਬ ਵਿਛਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਏਹ ਜੱਗ ਨੂੰ ਜਾਨ ਕੇ ਵਾਂਗ ਸੁਪਨੇ ਨਿਤ ਜਾਗਦੇ ਖਾਬ ਲਿਆਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਜਾਤ ਸੁਪਨ ਸਖੋਪਤੀ ਹੋਰ ਤੁਰੀਆ ਤੁਰੀਆ ਤੀ ਤਮੋਂ ਜਾਇ ਸਮਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਕਰਨਾ ਸੈਰ ਤੇ ਵੇਚ ਨਾ ਸੁਲਹ ਕਿਤੇ ਪੈਰ ਅਰਸ਼ ਤੇ ਜਾਇ ਟਿਕਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਕੌਡੀ ਦੇਵਨੀ ਨਹੀਂ ਫ਼ਲੂਸ ਲੈਨਾ ਕਿਸੇ ਜਾਇਕੇ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਤੇਰੇ ਜੇਹਾ ਜੇ ਕੋਈ ਮਹਬੂਬ ਹੋਵੇ ਓਹ ਨੂੰ ਖੋਲ ਕੇ ਭੇਦ ਬਤਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਬੋਇ ਸਾਡੀ ਭਾਵੇਂ ਨਾਮ ਫਕੀਰ ਕਹਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਜਿਧਰ ਦੇਖਨੇ ਹਾਂ ਯਾਰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਏਸੇ ਵਿੱਚ ਮਗਰੂਰ ਸਦਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਹਜ਼ ਰਹੋਵਨ ਅਸੀਂ ਫ਼ਕਰ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਲੰਘਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਨਾਮ ਯਾਰ ਦਾ ਆਬ ਹਯਾਤ ਨਿੱਤ ਪੀਂਵਦੇ ਤੇ ਸਦਾਵਨਾਂਨੇ ਹਾਂ॥ ਜੇਹੜਾ ਚਾਹ ਕਰਕੇ ਪੁਛੇ ਗੱਲ ਸਾਥੋਂ ਓਹਨੂੰ ਚੁਪ ਦੇ ਨਾਲ ਸੁਨਾਵਨੇ ਹਾਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਜਿਸਨੂੰ ਸ਼ੌਕ ਹੋਵੇ ਓਹਦੀ ਤਰਫ਼ ਨਾ ਮੁਖ ਭਵਾਵਨੇ ਹਾਂ॥੧੧੩॥ {{center|ਕਲਾਮ ਅਕਲੂ}} ਅਕਲੂ ਆਖਦਾ ਇਸ਼ਕ ਮਿਜ਼ਾਜ ਤੇਰਾ ਇਸ਼ਕ ਹੱਕ ਨਾ ਮੂਲ<noinclude></noinclude> 79qgkgyn6ygeb30nzk5xx7ea41zbjlh 250 65406 226907 187878 2026-07-18T13:35:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(144)}}</noinclude>ਵਿਚਾਰਿਓ ਈ॥ ਪਿੱਛੇ ਰੰਨ ਦੇ ਹੋਇ ਫ਼ਕੀਰ ਗਿਓਂ ਘਰ ਬਾਰ ਨੂੰ ਚਾਇ ਵਿਸਾਰਿਓ ਈ॥ ਦਿਲ ਇੱਕ ਆਹ ਸ਼ੀਰੀਂ ਲੁਟ ਲੀਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਹੱਕ ਚਿਤਾਰਿਓ ਈ॥ ਇਸ਼ਕ ਹੱਕ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹਾਲ ਹੈ ਜੀ ਐਵੇਂ ਕੂੜ ਅਸਾਂ ਕੋਲ ਮਾਰਿਓ ਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਇਓਂ ਐਵੇਂ ਭੇਸ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਧਾਰਿਓ ਈ॥੧੧੪॥ {{rh|||ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਤੂੰ ਯਾਰ ਹੋ ਇਸ ਨੂੰ ਮੋਹਨੇ ਮਾਰ ਨਾ ਹੀਂ॥ ਰੰਨਾਂ ਬਾਝ ਨਾ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਕੋਈ ਏਸ ਗੱਲ ਦੀ ਤੁਧ ਨੂੰ ਸਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਓਹ ਮਰਦ ਕੀ ਏਸ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਪਾਸ ਜਿਸਦੇ ਨਾਰ ਤਲਵਾਰ ਨਾ ਹੀਂ॥ ਨਰ ਨਾਰ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ ਆਦ ਕੋਲੋਂ ਨਾਰ ਬਾਝ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਔਰਤ ਕਹਿਨ ਈਮਾਨ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਦੋਲਤ ਪੁਤ੍ਰ ਜਾਨ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਿਸਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਆਦਮ ਹੰਵਾਤੇ ਹੋਰ ਭੀ ਦੇਖ ਐਸੇ ਨਰ ਨਾਰ ਜੈਸੇ ਦਿਲਦਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਵਿਸ਼ਨ ਲੱਖ ਮੀਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਗੌਰੀ ਬ੍ਰਹਮ ਬ੍ਰਹਮਨੀ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਨਾਹੀ॥ ਵਲੀ ਔਲੀਆ ਅੰਬੀਆ ਹੋਇ ਜੇਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਨਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਸੀਤਾ ਰਾਮ ਤੇ ਰਾਧ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨ ਦੋਵੇਂ ਹੌਵੇ ਗੋਪੀਆਂ ਬਾਝ ਕਰਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਤੈਨੂੰ ਕਿਤਨੇ ਨਾਮ ਸੁਨਾ ਆਖਾਂ ਅੱਗੇ ਯਾਰ ਤੂੰਭ ਲਾ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਨਾਹੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਹੱਕ ਨਾਂ ਬਿਨਾ ਮਿਜਾਜ਼ ਪੱਕੇ ਬਿਨਾਂ ਪੌੜੀਆਂ ਮਹਿਲ ਮੁਨਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੇ ਰੱਖ ਲੀਤੀ ਮੇਰਾ ਇਸ਼ਕ ਤਾਂ ਬਾਝ ਗੁਫਤਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਵਿਚਾਰਿਆਂ<noinclude></noinclude> f1a1dyuzg74yoglu27bz35yu6tdn0nf 250 65407 226908 187879 2026-07-18T13:35:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(145)}}</noinclude>ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦੂਸਰਾ ਬਾਝ ਦੀਦਾਰ ਨਾਹੀਂ॥੧੧੫॥ {{center|ਕਲਾਮ ਅਕਲੂ}} ਅਕਲੂ ਆਖਿਆ ਲੋੜ ਕੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਜਿਨਾਂਅ ਸ਼ਕਾਂ ਇਸ਼ਕ ਖੁਦਾ ਕੀਤਾ॥ ਕਦੋਂ ਕੋਡੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ ਜਿਨਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਵਨਜ ਜਾ ਕੀਤਾ॥ ਖੱਟੀ ਛਾਹ ਓਹ ਕਾਸ ਨੂੰ ਪੀਂਵਦੇ ਨੀ ਜਿਨਾਂ ਦੁਧ ਹਮੇਸ਼ ਖ਼ਿਜ਼ ਕੀਤਾ॥ ਕਦੋਂ ਇਸ਼ਕ ਮਿਜਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਾਰ ਦੇਨੀ ਜਿਨਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਇਸ਼ਕ ਸਫ਼ਾ ਕੀਤਾ॥ ਰੰਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਮੂਲ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਦੇ ਜਿਨਾਂ ਆਪਨਾ ਦਿਲ ਗਦਾ ਕੀਤਾ॥ ਰੰਨਾਂ ਮਾਰਨ ਰਾਜਿਆਂ ਰਾਣਿਅ ਨੂੰ ਜੇਹੜਾ ਛੋਹਿਆ ਹੈ ਮਾਰ ਫ਼ਨਾਹ ਕੀਤਾ॥ ਰਾਵਨ ਮਾਰਿਆ ਰੰਨਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਪਿੱਛੇ ਘਰ ਬਾਰ ਜਲਾਇ ਅਦਾ ਕੀਤਾ॥ ਮੋਏ ਹਸਨ ਹੁਸੈਨ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥੀਂ ਨਾਰ ਦੇ ਐਨ ਅਕਾ ਕੀਤਾ॥ ਰੰਨਾਂ ਮਾਰਿਆ ਪੀਰਾਂ ਪੈਗੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿਨਾਂ ਵੇਖ ਤੂੰ ਰੰਨਾਂ ਦਾ ਚਾ ਕੀਤਾ॥ ਕੈਰੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਖੂਹ ਨੀਂਗਲੀਆਂ ਨੀ ਵੇਖ ਨਾਰੀਆਂ ਕਿਹਾ ਕਹਾ ਕੀਤਾ॥ ਰਾਜੇ ਭੋਜ ਉੱਤੇ ਅਸ ਵਾਰ ਹੋਇਆਂ ਮਾਰ ਕੋਰੜੇ ਰੰਗ ਰੁਲਾ ਕੀਤਾ॥ ਯੂਸਫ ਖੂਹ ਪਾਯਾ ਏਹਨਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨੇ ਫੇਰ ਕੈਦ ਭੀ ਓਸ ਨੂੰ ਚਾ ਕੀਤਾ। ਲਾਨਤ ਮਿਲੀ ਦਰਗਾਹ ਥੀ ਅੋਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਰੰਨਾਂ ਦਾ ਬੇਵਫ਼ਾ ਕੀਤਾ॥ ਮਰਦ ਸੋਈ ਜੋ ਰੰਨ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੇ ਜੇਹੜਾ ਫਸਿਆ ਮਾਰ ਫ਼ਿਦਾ ਕੀਤਾ॥ ਦੁਨੀਆਂਦਾਰ ਨੂੰ ਰੰਨ ਤੇ ਧੰਨ ਚਾਹੀਏ ਅਤੇ ਫੱਕਰ ਫਾਰ ਅਸਫ ਕੀਤਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਕੀਰ ਬੇਫਿਕਰ ਸੋਈ ਜਿਸ ਦੂਈ ਨੂੰ ਮਾਰ ਜੁਦਾ ਕੀਤਾ॥੧੧੬॥<noinclude></noinclude> 8ieau0fj6y4tr8ki1s7rv9xji28vwds 250 65408 226909 188771 2026-07-18T13:35:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(146)}}</noinclude>{{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫਰਿਹਾਦ ਨੇ ਯਾਰ ਤਾਈਂ ਰਾਹ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਬਹੁਤ ਮਹਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਕੋਈ ਅਸਲ ਹੀ ਇਸ਼ਕ ਕਮਾਂਵਦਾਈ ਨਹੀਂ ਰਾਹ ਏਹ ਕੁਛ ਸੁਖਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਆਸ਼ਕ ਇਸ਼ਕ ਥੋਂ ਕਦੇ ਨਾ ਤੰਗ ਆਵਨ ਡਰ ਜਾਂਵਦਾ ਕੋਈ ਕੰਗਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਕੰਮ ਹੈ ਸੂਰਿਆਂ ਪੂਰਿਆਂ ਦਾ ਔਖੀ ਝੱਲ ਨੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਝਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਵੈਰੀ ਕੁਲ ਜਹਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਮੇਰਾ ਲੱਗਾ ਨੇਹੂੰ ਜਾਂ ਪ੍ਯਾਰੜੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਬਾਝ ਨਾ ਮਿਲੇ ਮਹਬੂਬ ਪਿਆਰਾ ਮਿਲੇ ਬਾਝ ਥੀਂ ਦਿਲ ਮਲਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਮੰਗ ਖਾਨ ਤਾਂ ਕੰਮ ਸੁਖਾਲੜਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਬੁਰਾ ਜੰਜਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੁਖਾਲੀਆਂ ਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ ਇਮਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਭੇਸ ਧਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋ ਜਾਨ ਚੰਗਾ ਬੁਰੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਘਾਲਨੀ ਘਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਆਸ਼ਕ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਇਉਂ ਤੜਫ਼ ਦਾਈ ਜਿਵੇਂ ਮਰਗ ਆਵੇ ਵਿਚ ਜਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਸਾਗਰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਛਾਲ ਮਾਰੇ ਕਦੇ ਹੋਵਨਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਲੱਖ ਛਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਬਾਹਰ ਆਵੇ ਖੂਹੇ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਇਕ ਛਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਜਾਂ ਮੈਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਬੱਧਾ ਜ਼ਰਾ ਦੇਖ ਹੋਇਆ ਕਿਆ ਹਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਸਾਰੇ ਖ਼ੇਸ਼ ਕਬੀਲੜੇ ਨੱਸ ਗਏ ਰਹੀ ਸਾਂਝ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਪੇਈਏ ਸਾਹੁਰੇ ਬਾਵਰਾ ਕਹਿਨ ਮੈਨੂੰ ਪਈ ਗਾਲ ਉੱਤੇ ਮਿਲੇ ਗਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਔਰਤ ਆਖਦੀ ਏਸ ਦੀ ਅਕਲ ਉੱਡੀ ਭੈੜੇ ਚੰਦਰੇ ਦੀ ਭੈੜੀ ਹਾਲ<noinclude></noinclude> 2khgbfemxvwvt1emlf7fbd40yx65s9z 250 65409 226910 188772 2026-07-18T13:35:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(147)}}</noinclude>ਹੈ ਜੀ॥ ਫਿਰੇ ਕੂਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖੁਆਰ ਹੁੰਦਾ ਮੇਰੀ ਵੱਲ ਨਾ ਕੁਝ ਖਿਆਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਮੋਇਆ ਜੀਂਵਦਾ ਅਸਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੇਹਾ ਜੇਹਾ ਹਾੜ ਤੇ ਤੇਹਾ ਸਯਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਕੰਧੋਂ ਪਰੇ ਕੰਧਾਰ ਹੈ ਸਮਝ ਪ੍ਯਾਰੇ ਦਿਲੋਂ ਦੂਰ ਪਰਦੇਸ ਰਸਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਮਾਉਂ ਰੋਂਵਦੀ ਫਿਰੇ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਸਾਕ ਅੰਗ ਨਾ ਦੇਖਦੇ ਅੱਖ ਭਰਕੇ ਕਹਿਨ ਏਸ ਦਾ ਬੁਰਾ ਐਹਵਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਮੋਯਾ ਬਾਪ ਤੇ ਮਾਉਂ ਨਾ ਨਾਉਂ ਲੈਂਦੀ ਘਰੋਂ ਸੁਟਿਆ ਸੋਹਿਨਾ ਲਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਰਿਹਾ ਆਸਰਾ ਰੱਬ ਦਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਯਾਰ ਦਾ ਹੀ ਧਨ ਮਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਪੱਲੇ ਦੱਮ ਨਾ ਹੋਂਵਦਾ ਕੰਮ ਕੋਈ ਨਾਲ ਗ਼ਮ ਦੇ ਦੰਮ ਜ਼ਵਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਸੋਟੀ ਹੱਥ ਲੈਗੋਟੜੀ ਲੱਕ ਮੇਰੇ ਰੋਟੀ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਮਿਲੇ ਨਾ ਦਾਲ ਹੈਜੀ॥ ਜਿਧਰ ਜਾਵਨਾ ਹਾਂ ਧੱਕੇ ਖਾਵਨਾ ਹਾਂ ਮੇਹਨੇ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਬੁਢਾ ਬਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਗਲੀ ਗਲੀ ਜਾਵਾਂ ਭਲੀ ਜਾਨ ਧਰ ਕੇ ਵਲੀ ਆਪਨਾ ਆਪ ਸੰਭਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਅਗੋਂ ਸੋਟਿਆਂ ਦੀ ਪਵੇ ਮਾਰ ਮੈਨੂੰ ਕਰਾਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਜੇ ਆਪਨਾ ਹਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਸ਼ਾਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਕੈਹਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਯਾ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜਿਉਂ ਅੱਖ ਵਿਚ ਵਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਠਾਨੇਦਾਰ ਅਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਸਾਰੇ ਉਲਟੀ ਚਾਲ ਲਾਹੀ ਮੇਰੀ ਖਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਜਿਸ ਵੇੜ੍ਹੇ ਮੈਂ ਜਾਇਕੇ ਕਰਾਂ ਫੇਰਾ ਅੱਗੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹਾਲੋ ਹਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਖ਼ੌਫ਼ ਤਮਾਮ ਤਾਈਂ ਤਿਵੇਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਇਕ ਬਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਦਿਸਦਾ ਜਾਵਨੇ ਦਾ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ਼ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਹੈ ਜੀ॥<noinclude></noinclude> sz6t9cd61ny1acz16bkvdik2yeupjha 250 65410 226911 188773 2026-07-18T13:36:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(148)}}</noinclude>ਜੇਤਾਂ ਸ਼ੀਰੀ ਦੇ ਮੈਹਲ ਨੂੰ ਜਾਵਨਾ ਹਾਂ ਅਗੇ ਕਦੋਂ ਦਰਬਾਨ ਦਵਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਕੇੜ੍ਹਾ ਕੇੜ੍ਹਾ ਮੈਂ ਫੋਲ ਕੇ ਦੁਖਦਸਾਂ ਠੁਕੀ ਫਾਲ ਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਢਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਜੇਤਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਪੈਰ ਹਟਾਵਨਾ ਹਾਂ ਜਗਹ ਮਿਲੇ ਨਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਹੁਨ ਭੇਤ ਲੁਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਲੁਕਦਾ ਡਿਗਾ ਸਿਖਰ ਮਹਿਲਾਂ ਉਤੋਂ ਥਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਪੂਰੀ ਪਵੇ ਨਾ ਆਪ ਤੋਂ ਗੱਲ ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਕਰੇਗਾ ਜਲ ਜਲਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਨੰਗਾ ਕਜਿਆ ਸਦਾ ਫ਼ਕੀਰ ਚੰਗਾ ਜੇਹੜ ਮਸਤ ਹੋਵੇ ਹਰ ਹਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਰਹੇ ਸਾਬਤੀ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਏਹੋ ਆਸ਼ਕਾਂ ਬਡਾ ਧੰਧਾਲ ਹੈ ਜੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੈਂਦੀ ਪੂਰੀ ਨਿਭ ਜਾਵੇ ਸੋਈ ਜਾਣ ਤੂੰ ਮਰਦ ਕਮਾਲ ਹੈਜੀ॥੧੧੭॥ {{center|ਜਵਾਬ ਅਕਲੂ}} ਅਕਲੂ ਆਖਿਆ ਏਸ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਕਈ ਆਇ ਉਸ਼ਟੰਡ ਜਗਾਇ ਗਏ॥ ਕੇਈ ਸਾਹ ਤੇ ਕਈ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਏ ਕਈ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਲੰਘਾਇ ਗਏ॥ ਵਲੀ ਔਲੀਆ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਆਲਮ ਕਈ ਸ਼ੇਖ ਮੁਰੀਦ ਕਹਾਇ ਗਏ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸ਼ਨ ਮਹੇਸ਼ ਗਨੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਲਾ ਆਪਨੀ ਦੇਖ ਦਿਖਾਇ ਏ॥ ਰਿਖੀ ਮੁਨੀ ਤਪੀ ਔਤਾਰ ਹੋਏ ਪਰਮ ਜੋਤ ਮੇਂ ਜੋਤ ਸਮਾਇ ਗਏ॥ ਕਈ ਰਮ ਰਾਜੇ ਛਤ੍ਰ ਸੀਸ ਧਰ ਕੇ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਰਾਜ ਕਮਾਇ ਗਏ॥ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਬਖ਼ਤ ਵਾਲੇ ਫੇਰਾ ਵਾਂਗ ਫਕੀਰਾਂ ਦੇ ਪਾਇ ਗਏ॥ ਗੋਪੀਚੰਦ ਤੇ ਭਰਥਰੀ ਰਾਜ ਸੀ ਰਾਜ ਤ੍ਯਾਗ ਕੇ ਜੋਗ ਜਤਾਇ ਗਏ॥ ਰਾਜਾ ਕਰਨ ਤੇ ਬਿਕ੍ਰਮਾ<noinclude></noinclude> 231wi8h2w3beyf2vi71dr9b52fui97j 250 65411 226912 188774 2026-07-18T13:36:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(149)}}</noinclude>ਜੀਵ ਜੇਹੇ ਨੌ ਸ਼ੇਰਵਾਂ ਅਦਲ ਠੈਹਰਾਇ ਗਏ॥ ਕੈਰੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਖੂਹਣੀਆਂ ਜਮਾਂ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਜੁਧ ਤੇ ਜੰਗ ਮਚਾਇ ਗਏ॥ ਰਾਵਨ ਜੇਹੇ ਭੀ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਿਲ ਪਾਕੇ ਓੜਕ ਖ਼ਾਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾਇ ਗਏ॥ ਕਾਹੂੰ ਜੇਹੋ ਭੀ ਜੋੜ ਖ਼ਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਰਖ ਸੀਸ ਤੇ ਧਰਤ ਦਬਾਇ ਗਏ॥ ਈਸਾ ਮਤਾ ਤੇ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਔਰ ਕੇਤੇ ਕਲਮੇ ਆਪਨੇ ਜੱਗ ਪੜ੍ਹਾਇ ਗਏ॥ ਓਹ ਭੀਰ ਹੈਨਾ ਏਸ ਜਹਾਨ ਉਤੇ ਜੇਹੜੇ ਆਪ ਖ਼ੁਦਾ ਕਹਾਇ ਗਏ॥ ਜੱਗ ਜਾਨ ਸਰਾ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਦੀ ਕਈ ਆਇਕੇ ਰੈਨ ਬਿਤਾਇ ਗਏ॥ ਫ਼ਿਰ ਔਨ ਸ਼ੱਦਾਦ ਨਮਰੂਦ ਜੇਹੇ ਖ਼ੁਦੀ ਨਾਲ ਖੁਦਾਇ ਸਦਾਇ ਗਏ॥ ਅਫ਼ਲਾਤੂਨ ਲੁਕਮਾਨ ਹਕੀਮ ਜੇਹੇ ਜਾਲੀ ਨੂ ਸਤਬੀਬ ਕਹਾਇ ਗਏ॥ ਦਾਰਾ ਅਕਬਰੋਂ ਲਾਸਕੰਦਰੀ ਭੀ ਮਾਰੇ ਮੌਤ ਦੇ ਛਾਰ ਹੋ ਛਾਇ ਗਏ॥ ਜੇੜੇ ਮੋਯਾਂ ਨੂੰ ਚਾ ਜਵਾਂਵਦੇ ਸਨ ਦੇਖੋ ਕਾਲ ਜੇਹੇ ਤਿਨਾਂ ਖਾਇ ਗਏ॥ ਅਜਰਾਈਲ ਜੇਹਾਂ ਦਮ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਕੀਤੀ ਕੱਤਰੀ ਸਭ ਵੰਞਾਇ ਗਏ॥ ਆਦਮ ਭੁਲ ਬਹਿਸ਼ਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਯਾ ਜੇੜੇ ਹੋਏ ਗਾਫ਼ਲ ਪੱਛੋਤਾਇ ਗਏ॥ ਕਈ ਨਾਲ ਪ੍ਯਾਰਿਆਂ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸਿਦਕ ਆਪਣਾਂ ਤੋੜ ਚੜ੍ਹਾਇ ਗਏ॥ ਰੁਸਤਮ ਜ਼ਾਲ ਜੇਹੇ ਪਹਿਲਵਾਨ ਹੋਏ ਓਹ ਭੀ ਆਪਨਾ ਜ਼ੋਰ ਜਿਤਾਇ ਗਏ॥ ਜਤੀ ਸਤੀ ਤੇ ਸੰਤ ਮਹੰਤ ਹੋਕੇ ਓਹਭੀ ਅੰਤ ਬੇਅੰਤ ਬਤਾਇ ਗਏ॥ ਬ੍ਰਿਛ ਨਾਲ ਲਗੇ ਪੱਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੁੱਲੇ ਵਾਉ ਦੇਆ ਉਡਾਇ ਗਏ॥ ਜਿਵੇਂ ਨੀਰ ਕੇ ਬੀਚ ਤਰੰਗ ਹੋਵਨ ਓੜਕ ਸਿੰਧ ਕੇ ਬੀਚ ਸਮਾਇ ਗਏ॥ ਭਾਂਡੇ ਖ਼ਾਕ ਦੇ ਕਈ ਤਿਆਰ<noinclude></noinclude> s52zy704vtf9bng12y0uczs1hw7bffx 250 65412 226913 188775 2026-07-18T13:36:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(150)}}</noinclude>ਹੋਏ ਆਖ਼ਰ ਭੱਜ ਕੇ ਖ਼ਾਕ ਰਲਾਇ ਗਏ॥ ਖਿੜੇ ਫੁਲ ਹਜ਼ਾਰ ਹੀ ਬਾਗ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਰਿਹਾ ਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਆਇ ਗਏ॥ ਕਈ ਹੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਕੇਈ ਨਾਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਗਵਾਇ ਗਏ ॥ ਨਾਮ ਨੇਕ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਦੋ ਰਹਨ ਵਾਲੇ ਨੇਕ ਨੇਕੀਆਂ ਨਾਲ ਨਬਾਹਿ ਗਏ॥ ਜੱਸ ਜੀਵ ਨਾ ਅਤੇ ਅਪ ਜੱਸ ਮਰਨਾ ਏਹ ਗਲ ਸਭ ਲੋਕ ਫ਼ਰਮਾਇ ਗਏ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਜਿਨਾਂ ਨੇ ਨਾਮ ਜਪਿਆ ਸੋਈ ਜੀਂਵਦੇ ਮਿਰਤ ਕਹਾਇ ਗਏ॥੧੧੮॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਯਾਰ ਤਾਂਈਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਖਾਂਵਦੀ ਏ॥ ਜੱਗ ਜੀਵਨਾ ਜਾਨੀਆਂ ਬਾਝ ਔਖਾ ਕਾਈ ਚੀਜ਼ ਨਾਹੀਂ ਭਲੀ ਭਾਂਵਦੀਏ॥ ਦਿਨ ਬੀਤ ਦਾ ਨਾਲ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦੇ ਰਾਤੀ ਸੁਤ੍ਯਾ ਨੀਂਦ ਨ ਆਂਵਦੀਏ॥ ਲਹੂ ਜਿਗਰ ਦਾ ਪੀਵਨਾ ਮਾਸ ਖਾਨਾਆ ਹੀਂ ਨਾਲ ਹਲੀ ਜਿੰਦ ਜਾਂਵਦੀਏ॥ ਊਂਧੀ ਪਾਇ ਕੇ ਬੈਠਨਾ ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਪੋਸਤੀ ਨੂੰ ਪੀਨਕ ਆਂਵਦੀਏ॥ ਭਿੰਨੇ ਨੈਣ ਰਹਿੰਦੇ ਨਾਲ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਕੰਡ ਕੰਧ ਦੀ ਟੇਕ ਟਿਕਾਂਵਦੀ ਏ॥ ਖਾਨਾ ਪੀਵਨਾ ਜ਼ਹਿਰ ਮਹਬੂਬ ਬਾਝੋਂ ਰਹੇ ਆਸ ਇਕ ਓਸਦੇ ਨਾਉਂਦੀਏ॥ ਯੂਸਫ਼ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲੈਖਾਂ ਦਾ ਨੇਹੁ ਲੱਗਾ ਰਾਤੀਂ ਸੁਪਨੇ ਲਾਲ ਲਖਾਂਵਦੀਏ॥ ਮਹੀਂ ਵਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਉਂ ਪ੍ਰੀਤ ਸੋਹਨੀ ਰਾਤੀਂ ਨਦੀ ਦਾ ਨੀਰ ਚਲਾਂਵਦੀਏ॥ ਸਸੀ ਪੁਨੂੰ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਗਈ ਸਦਰੋਂ ਵਿਚ ਥਲਾਂ ਦੇ ਜਾਨ ਗਵਾਂਵਦੀਏ ॥ ਜੈਂਦੀ ਜਿਸਦੈ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਹੋਵੇ ਓਹਦੇ ਬਾਝ ਨਾ ਜਾਨ<noinclude></noinclude> 4wp9n54rxca4356vl9vqje7v6p5baf1 250 65453 226914 188776 2026-07-18T13:36:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(151)}}</noinclude>ਸੁਹਾਂਵਦੀਏ॥ ਮਜਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਲੈਲੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸੋਹਣੀ ਕਾਲੀ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਆਂਵਦੀਏ॥ ਜਹਿਨੂੰ ਪੀੜ ਹੋਵੇ ਸੋਈ ਪਿਆ ਰੋਵੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੀ ਵੰਞਾਂਵਦੀਏ॥ ਰਾਂਝੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀਰ ਨਿਰਧੀਰ ਹੋਕੇ ਪਈ ਪੀਰ ਫਕੀਰ ਧਯਾਂ ਵਦੀਏ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਨੇਹੁ ਲਾਕੇ ਪਈ ਮਹਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਕੁਰ ਲਾਂਵਦੀਏ॥ ਦੁਖ ਹਿਜਰ ਜੇਹਾ ਕੋਈ ਹੋਰਨਾ ਹੀਂ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਨੂੰ ਤਾਪ ਚੜ੍ਹਾਂਵਦੀਏ॥ ਸੂਰਜ ਚੰਦ ਬਾਝੋਂ ਜਿਵੇਂ ਰਾਤ ਕਾਲੀ ਤਿਵੇਂ ਬਾਝ ਪ੍ਯਾਰਿਆਂ ਜਾਂਵਦੀਏ॥ ਕਿੱਸੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਅੰਤ ਕੋਈ ਕੁਲ ਖਲਕ ਦੇਖੋ ਪਈ ਗਾਂਵਦੀਏ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਉਜਾੜ ਹੈ ਯਾਰ ਬਾਝੋਂ ਜ਼ਾਰ ਜ਼ਾਰ ਰੋਂਦੀ ਜਦ ਜਾਂਵਦੀਏ॥ ਤ੍ਰਿਯਾ ਕੰਤ ਬਾਝੋਂ ਵਿਚੇ ਵਿਚ ਰੋਵੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਨਾਂਵਦੀਏ॥ ਪੀਆ ਦੂਰ ਤੇ ਤਨ ਤਨੂਰ ਹੋਯਾ ਹੱਡ ਚੂਰ ਬ੍ਰਿਹੋ ਅੱਗ ਲਾਂਵਦੀਏ॥ ਜਹਿੰਦਾ ਗਿਆ ਸੁਹਾਗ ਤੇ ਭਾਗ ਭੈੜੇ ਓਹ ਤਾਂ ਰੋਂਵਦੀ ਪਈ ਸੁਹਾਂਵਦੀ ਏ॥ ਰੰਡੀ ਰੰਨ ਕੀ ਰੋਵਨਾ ਧੋਵਨਾ ਹੈ ਜੇਹੜੀ ਖਸਮ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਂਵਦੀਏ॥ ਦੁਖ ਸੁਖ ਭਾਰੇ ਭਰ ਤੇ ਵਾਲੜੀ ਨੂੰ ਜੇਹੜੀ ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਭਰਮ ਰਖਾਂਵਦੀਏ॥ ਕੇਹਾ ਗ਼ਮ ਹੈ ਚੰਦਰੀ ਕੰਜਰੀ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਸਿੰਗਾਰ ਬਨਾਂਵਦੀਏ॥ ਵਖ਼ਤ ਪੌਂਦੇ ਨੀ ਰਾਜਿਆਂ ਰਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਨੀ ਅੰਬੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਆਂਵਦੀ ਏ॥ ਵਖ਼ਤ ਕੇਹਾ ਹੈ ਕਹੋ ਕੰਗਾਲ ਤਾਈ ਜੈਂਦੀ ਦੁਖਸੋਂ ਨਿਤ ਵਿਹਾਂਵਦੀਏ॥ ਦੁਖ ਸੁਖ ਸਮਾਨ ਫਕੀਰ ਤਾਈਂ ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਵਦੀ ਏ ਤਿਵੇਂ ਭਾਂਵਦੀਏ॥ ਨੱਥ ਖਸਮ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾ ਉਜ਼ਰ ਕੋਈ<noinclude></noinclude> k23zbsrf1l4iamv7pf99a2tbossa2xd 250 65454 226915 188777 2026-07-18T13:36:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(152)}}</noinclude>ਜਿਥੇ ਲੈ ਜਾਵ ਤਿਥੇ ਜਾਂਵਦੀਏ॥ ਕਰੋ ਕੰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਜੋ ਖੱਲੇ ਖੇਸੜੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਖਾਂਵੜੀਏ॥ ਨਫ਼ਰ ਕਰੇ ਆਕੜ ਅੱਗੇ ਬਦਸ਼ਾਹਾਂ ਸ਼ਾਮਤ ਸਤ੍ਯਾ ਆਨ ਗਾਂਵਦੀ ਏ॥ ਨਾਰ ਅਤੇ ਪੈਜ਼ਾਰ ਨ ਸੀਸ ਸੋਹੇ ਪੈਰ ਪਈ ਹਾਂਵਦੀਏ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੋ ਨਾਰ ਮੁਆਰ ਹੋਵੇ ਜੇਹੜੀ ਨਾਲ ਭਰਤਾਰ ਗਵਾਂਵਦੀਏ॥੧੧੯॥ ਜਵਾਬ ਅਕਲੂ ਅਕਲੂ ਆਖਿਆ ਓਸਨੂੰ ਫਿਕਰ ਕੇਹਾ ਜੇਹੜਾ ਮਸਤ ਅਲ ਮਸਤ ਫਕੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਪੀਵੇ ਪੂਰ ਪਯਾਲੜਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਾਲਾ ਘਰ ਬਾਹਰ ਓਹ ਮਸਤ ਗੰਭੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਹਰ ਹਾਲ ਦੇ ਵਿਚ ਨਿਹਾਲ ਰੈਹ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਰਾਂਝਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਜਿਨਾਂ ਇਕ ਖ਼ੁਦਾ ਪਛਾਨਿਆ ਹੈ ਦਿਲ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਦਰੇ ਨੀਰ ਹੋਵ॥ ਕਦੇ ਬੈਠ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਬਹਾਰ ਅੰਦਰ ਕਦੇ ਬਿਸਤ੍ਰਾ ਹੇਠ ਕਰੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਕਦੇ ਖਾਂਵਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਬਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖੰਡ ਮੱਖਨ ਖੋਯਾ ਖੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਕਦੇ ਪੈਹਨ ਦੇ ਮਲ ਮਲਾਂ ਖਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਲਮਕ ਦੀ ਲੀਰ ਪਲੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਭੁਖ ਨੰਗ ਦੀ ਕੁਝ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਾਹੀਂ ਦਿਲ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬਦਰੇ ਮੁਨੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਜੈਂਦੀ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਲੱਗੀ ਓਹ ਦੀ ਜੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਸੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਪੀ ਕੇ ਸੌਕ ਸ਼ਰਾਬ ਬੇਤਾਬ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਚ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਆਸ਼ਕ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਗਰਕਾਬ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਦੇਖ ਮੱਖੀ ਵਿਚ ਨੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਸੋਈ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਰਮਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਨ ਦਾਈ ਲਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦਾ ਤੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਇਸ਼ਕ ਲਗਦਾ ਏ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਨੇ<noinclude></noinclude> nv6rjxgarzsuw4cf2fe3f6hzkh916gn 250 65455 226916 188806 2026-07-18T13:36:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(153)}}</noinclude>ਇਸ਼ਕ ਕੀ ਜੋ ਮੁੱਢੋਂ ਕੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਗਲੀ ਯਾਰ ਦੀ ਜਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਸੌਖਾ ਮੋਈ ਜਾਇ ਜੋ ਮਸਤ ਫਕੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਜੇਹੜੇ ਯਾਰ ਤੋਂ ਵਿਛੜੇ ਰੋਂਵਦੇ ਨੀ ਮਿਲੇ ਬਾਝ ਕੈਸੇ ਸਬਰ ਧੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਬਿਨਾ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਸੱਦ ਦਾ ਕੋਈ ਆਸ਼ਕ ਦੌਲਤ ਬਾਂਝ ਨਾਂ ਕੋਈ ਅਮੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਬਿਨਾਂ ਪੁਤਰਾਂ ਬਾਪ ਨਾ ਕੋਈ ਆਖੇ ਅਤੇ ਤਲਬਾਂ ਬਾਝ ਨਾ ਪੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਓਹਨੂੰ ਲਾਗਨਾ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਮੂਲ ਲੱਗੇ ਜੇਹੜਾ ਧੀਨ ਬਦਬਖ਼ਤ ਸ਼ਰੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਰਾਹ ਰਬ ਦਾ ਓਸਨੂੰ ਹੱਥ ਆਵੇ ਜੇੜ੍ਹਾ ਆਰਫ਼ਾਂ ਦਾ ਦਾਮਨਗੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਇਸ਼ਕ ਬਾਝ ਓਹ ਕਦੇ ਨਾ ਛੁਟ ਸੱਕੇ ਜਿਸਨੂੰ ਹਿਰਸ ਦਾ ਪਿਆ ਜੰਜੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜੋਰ ਨਾ ਪੇਸ਼ ਜਾਵੇ ਜਦੋਂ ਆਪ ਪ੍ਯਾਰਾ ਦਸਤਗੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਇਸ਼ਕ ਆਸ਼ਕਾਂ ਰਖ੍ਯਾ ਸੀਸ ਉਤੇ ਜਿਵੇਂ ਥੰਮ ਦੇ ਸਿਰੇ ਸ਼ੈਹਤੀਰ ਹੋਵੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਬਿਨ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾ ਮਿਲੇ ਪ੍ਯਾਰਾ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੀਰ ਦੇ ਬਾਝ ਨਾ ਖੀਰ ਹੋਵੇ॥੧੨੦॥ {{center|{{larger|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}}}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਫ਼ਰਯਾਦ ਕਰਕੇ ਹਕ ਆਸ਼ਕਾਂ ਸਦਾ ਹਜ਼ੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਤੇ ਕਿਤੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬਨਿਆਂ ਕਿਤੇ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਕਿਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਖੋਲ੍ਹ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇਖ ਪਿਆਰੜੇ ਨੂੰ ਹਰ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਚ ਮਗ਼ਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਨੈਨਾਂ ਵਾਲ੍ਯਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਦਿਸਦਾ ਏ ਅਤੇ ਅੰਧਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਨਾਲ ਮਹਬੂਬ ਦੇ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਕਿਤੇ ਨਾਲ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੇ ਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਹੋਇ ਈਸਾ ਗਿਆ ਅਰਸ਼ ਚੌਥੇ ਕਿਤੇ ਮੂਸਾਨੂੰ ਕੁਰਬ ਕੋਹ<noinclude></noinclude> jy1hgh6ywyopq5gep4dfpkknjw3nvtv 250 65456 226917 188807 2026-07-18T13:36:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(154)}}</noinclude>ਤੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਨਬੀ ਨੂੰ ਅੋਜ ਮੇਰਾ ਜਾ ਮਿਲ੍ਯਾ ਕਿਤੇ ਜ਼ਾਹਰਾ ਆਪ ਜ਼ਹੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਹੋਇ ਰਾਜਾ ਕਰੇ ਰਾਜ ਬੈਠਾ ਕਿਤੇ ਟੋਕਰੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਹੋਇ ਸ਼ੱਮਸ ਲੱਥੀ ਖੱਲ ਉਲਟੀ ਕਿਤੇ ਸ਼ਰਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਆਖਦਾ ਮੈਂ ਮਸਕੀਨ ਬੰਦਾ ਅਨਲ ਹੱਕ ਕਹਿ ਕਿਤੇ ਮਨਸੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਮਜਲਸਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਰੇ ਮਸਲੇ ਕਿਤੇ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਮਖ਼ਸੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਕਰੇ ਪੂਜਾ ਬੈਠ ਠਾਕਰਾਂ ਦੀ ਕਿਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਅੰਧ ਅੰਧਾਰ ਗੁਬਾਰ ਕਾਲਾ ਕਿਤੇ ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਸੋਹਨਾ ਨੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਸਾਵਲਾ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਛੈਲਾ ਕਿਤੇ ਚੰਦਰਾ ਮੰਦਮ ਨੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਮੀਤ ਵੈਰੀ ਕਿਤੇ ਪੁਰਖ ਨਾਰੀ ਕਿਤੇ ਭੂਤ ਭੈੜਾ ਕਿਤੇ ਹੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਪਕੜ ਪੁਰਾਨ ਹੋਬਨੇ ਪੰਡਿਤ ਕਿਤੇ ਕੰਮ ਲਾਬੇਸ਼ ਊਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਮੰਗਦਾ ਫਿਰੇ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋ ਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਇ ਦਾਤਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਤੇ ਜਾਨ ਕੇ ਆਪ ਮਸਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਫਿਰੇ ਨੰਗਾ ਸਿਰ ਪੈਰ ਤਾਈਂ ਕਿਤੇ ਬਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਦਯਾਤੇ ਮਯਾ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਕਿਤੇ ਕਠਨ ਕਠੋਰ ਕਰੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਰਾਜ ਸੀਤਾ ਮਸੀ ਸਾਂਤ ਕੀ ਹੈ ਕਿਤੇ ਤੀਨ ਗੁਨ ਪਰੇ ਸਤੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਆਨੰਦ ਸੌਖਾ ਕਿਤੇ ਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਤਨੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਗੁਰੂ ਚੇਲਾ ਕਿਤੇ ਬਾਪ ਬੇਟਾ ਕਿਤੇ ਸ਼ਾਹ ਤੇ ਕਿਤੇ ਦਸਤੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਲੋਂਗ ਲਾਚੀ ਕਿਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਮਾਖੀ ਕਿਤੇ ਹਿੰਗ ਤੇ ਕਿਤੇ<noinclude></noinclude> mn8yz0ktgjdqixtp4lyqcazchhk7h6g 250 65457 226918 188809 2026-07-18T13:36:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(155)}}</noinclude>ਕਚੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਭੇਖ ਅਨੇਕ ਬਨਾਇ ਬੈਠਾ ਕਿਤੇ ਸਾਫ ਅਭੇਖ ਅਝੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਤੇ ਗ੍ਰਸਤ ਦੇ ਵਿਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਗ੍ਰਸਤੀ ਕਿਤੇ ਸਾਧ ਅਤੀਤ ਅਕੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਪਾਤ ਪਾਤ ਮਹਿੰਦੀ ਜਿਵੇਂ ਰੰਗ ਰਚਿਆ ਰਸ ਮਿੱਠੜਾ ਜਿਵੇਂ ਅੰਗੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਫੂਲ ਬਾਸ ਅਕਾਸ਼ ਸਮਾਨ ਜੈਸੇ ਡਾਲ ਡਾਲ ਜਿਉਂ ਖ਼ਾਲ ਖਜੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਅੰਗੀ ਅੰਗ ਤਰੰਗ ਜਿਓਂ ਗੰਗ ਅੰਦਰ ਨਸ਼ਾ ਭੰਗ ਨਿਸ਼ੰਗ ਮਸਹੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਬਸਤ ਸੂਤ ਲੋਹਾ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਜਾਨ ਜੈਸੇ ਸੋਨਾ ਗਹਿਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਜਿਧਰ ਦੇਖੀਏ ਦਿੱਸਦਾ ਆਪ ਸਾਰੇ ਜਿਵੇਂ ਖ੍ਵਾਬ ਦਾ ਜਾਨ ਦਸਤੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਸਾਰੇ ਵੱਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰਹੇ ਫ਼ਾਰਗ ਅਤੇ ਆਪਦੇ ਵਿੱਚ ਮਾਮੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਇਕ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦੋ ਬਤਾਂਵਦਾਏ ਜਹਿੰਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਵਿਚ ਕਸੂਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਖ਼ਬਰ ਹੈ ਉਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇਖ ਸਾਰੇ ਮਸ਼ਾਹੂਰ ਹੋਯਾ॥੧੨੧॥ {{center|ਕਲਾਮ ਅਕਲੂ}} ਅਕੂਲ ਆਖਿਆ ਜਿਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਨ ਲਗੀ ਲਗਨ ਆਪਨੀ ਤੋਂ ਕਦੋਂ ਹੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਆਸ਼ਕਾਂ ਥੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਥੋਂ ਅਮਲ ਅਮਲੀਆਂ ਥੋਂ ਨਹੀ ਹੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਚੋਰ ਚੋਰੀਆਂ ਥੋ ਯਾਰ ਯਾਰੀਆਂ ਥੋਂ ਠਗ ਠਗੀਆਂ ਥੋਂ ਨਫ਼ਾ ਖੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਜਾਨ ਵਾਦੀਆ ਆਦਤਾਂ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਚੂਹੇ ਚੰਦਰੇ ਧਰਤ ਨੂੰ ਪੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਨੇਕੀ ਨੇਕ ਤੇ ਬਦੀ ਬੁਰਿਆਰ ਕੋਲੋਂ ਬਿੱਛੂ ਨਾਗ ਦੇਖੋ ਨਿੱਤ ਕੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਕਾਮੀ ਕਾਮ ਕੋਲੋਂ ਨਾਮੀ ਨਾਮ ਕੋਲੋਂ ਖਾਮੀ ਖ਼ਾਮ ਕੋਕਾਮ<noinclude></noinclude> 49br8kzn8u8mx0xj6l4c30b5acgd4qh 250 65458 226919 188813 2026-07-18T13:37:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(156)}}</noinclude>ਘੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਇਸ਼ਰਾਫ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਅਸ਼ਰਾਫ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਊਤ ਲੈ ਉਂਗਲਾਂ ਚੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਫੁਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੇ ਖਿੜੇ ਰੱਬ ਵਾਲੇ ਭੁਲੇ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਮੱਥਾ ਵੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨ ਅਮੀਰ ਰਾਜ਼ੀ ਭੂਰੇ ਦੇਖ ਖੁਸ਼ੀ ਪੁਤ੍ਰ ਜੱਟ ਦੇ ਨੀ॥ ਅੱਛੀ ਲਗਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨੌਕਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਖੱਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਸੌਦੇ ਹੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਸ਼ਰਮ ਧਰਮ ਦੀ ਲਾਜ ਸਪੁਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਕਰਨ ਠੱਠੇ ਬੇਟੇ ਨੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਦੀ ਬਾਨ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਸੱਟਾਂ ਸੱਟ ਦੇ ਨੀ॥ ਜਾਮੇ ਸੋਹਨ ਸੁਫ਼ੇਦ ਜੋ ਮਰਦ ਤਾਈਂ ਅਤੇ ਨਾਰੀਆਂ ਕੱਪੜੇ ਪੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਆਰਫ਼ ਬੋਲ ਦੇ ਬੋਲ ਇਰਫ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਦੌਲਤ ਹੱਕ ਦੀ ਚਾਪ ਲੁੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਬਰਖਾ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਸੁਖ਼ਨ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਜੈਸੇ ਖੇਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਝੱਟ ਦੇ ਨੀ॥ ਨਦੀ ਨਾਵ ਦਾ ਮੇਲ ਜਹਾਨ ਸਾਰਾ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰ ਐਵੇਂ ਪਲ ਝੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਚੁੱਪ ਕੀਤਿਆਂ ਨਫ਼ਾ ਕੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲ ਕੇ ਬਿੱਤ ਕੀ ਭੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਤਦੋਂ ਅਤਰ ਦਾ ਮੁਸ਼ਕ ਨਾ ਮੂਲ ਆਵੇ ਜਦੋਂ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਗਾਂਧੀ ਡੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਖੋਟੇ ਖਰੇ ਸਰਾਫ਼ ਸਭ ਪਰਖ ਲੈਂਦੇ ਜਦੋਂ ਥੈਲੀਆਂ ਖੋਲ ਉਲੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਪਾਨੀ ਕੱਢਿਆਂ ਖੂਹ ਨਾ ਹੋਨ ਖਾਲੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਿਆਂ ਮਾਲ ਨਾ ਘੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਬਿਨਾਂ ਬੋਲਿਆਂ ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਨ ਸਕੇ ਬਧੇ ਮੁਖ ਜੈਸੇ ਘੜੇ ਮੱਟ ਦੇ ਨੀ॥ ਸੱਚ ਕੂੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮੱਤ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਜੇਹਾ ਲੂਣ ਲੱਗੇ ਉੱਤੇ ਫੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਦਰਦ ਨਹੀਂ ਬੇਦਰਦ ਨੂੰ ਦਰਦੀਆਂ ਦ ਚੋਰ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੱਟਦੇ ਨੀ॥ ਰਾਹ ਛਡ ਬੈਰਾ ਹਵ ਨਾਹ ਹੋਸੀ<noinclude></noinclude> d0sx64asv2krl7egzqulsoa1o40ki4u 250 65459 226920 188817 2026-07-18T13:37:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(157)}}</noinclude>ਜਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸੁਨ ਜੱਟ ਦੇ ਵੱਟ ਦੇ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਹੋਂਵਦੇ ਸ਼ੇਰ ਲਾਦੀ ਗਧੇ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੇਠ ਛੱਟਦੇ ਨੀਂ॥੧੨੨॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਸ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਬੜਾ ਮਰਤਬਾ ਨਾਮ ਰੁਬਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਜੇਹਾ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ਼ ਦਰਵੇਸ਼ ਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਾਕ ਦੇ ਨਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਸੌ ਜੱਟ ਤੇ ਮਗ਼ਜ਼ ਇਕ ਪੈਂਚ ਦਾ ਹੈ ਸੋ ਪੈਂਚ ਤੇ ਇਕ ਸਰਦਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਸੋ ਸਰਦਾਰ ਜੇਹਾ ਠਾਂਨੇਦਾਂਰ ਹੋਵੇ ਜੇੜ੍ਹਾ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਮਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਠਾਨੇਦਾਰ ਸੌ ਇਕ ਤਹਸੀਲ ਦਾਰਾਂ ਮਗ਼ਜ਼ ਉਸਦਾ ਸੀਸ਼ ਪਹਾੜ ਦਾ ਹੈ॥ ਕਰੋ ਸੈਂਕੜੇ ਜਮਾ ਤਹਸੀਲਦਾਰਾਂ ਮੁਗ਼ਜ਼ ਜਾਨ ਐਸੇ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਦਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰ ਜਿਉਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਨ ਕੱਠੇ ਰੁਤਬਾ ਇਕ ਦੀਵਾਨ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਕਈ ਸੈਂਕੜ ਹੋਨ ਦੀਵਾਨ ਕੱਠੇ ਮਗ਼ਜ਼ ਇਕ ਵਜੀਰ ਸੁਧਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਜਹੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਹੋਵਨ ਮਗ਼ਜ਼ ਜਾਨ ਤੇਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਯਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਕਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੈਂਕੜੇ ਖ਼ਾਕ ਕਰਕੇ ਘੜਿਆ ਖ਼ਤ ਖੁਦਾਇ ਦੇ ਯਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਮੁਗ਼ਜ਼ ਆਰਫ਼ਾਂ ਦਾ ਅਰਫ਼ ਜਾਨ ਦੇ ਨੀ ਦਿਲਬਰ ਜਾਨਦਾ ਦਿਲ ਦਿਲਦਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਖੋਜ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਮੱਛੀ ਜਾਨਦੀ ਏ ਅਤੇ ਪੰਖੀਆਂ ਪੰਖ ਉਡਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਰਮਜ਼ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਆਸ਼ਕ ਲਭ ਲੈਂਦੇ ਸੋਨਾ ਪਰਖਨਾ ਕੰਮ ਸੁਨਿਆਂਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਜੱਗ ਜਾਨਿਆਂ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਜਿਨਾਂ ਸੱਚਾ ਹੋਇਕੇ ਸੱਚ ਨਿਤਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਹੀਰਾ ਹੱਥ ਜਵਾਹਿਰੀ ਮੂਲ ਪਾਵੈ ਘੋੜਾ ਦੇਖਣਾ ਕੰਮ ਅਸਵਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਜਿਨਾਂ ਲੱਖ ਤੇ ਕੱਖ<noinclude></noinclude> tlf5da7sd1rwyl7mv1curw4r6vzzf0e 250 65460 226921 188818 2026-07-18T13:37:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(158)}}</noinclude>ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਤਾ ਓਹਨਾਂ ਫ਼ਿਕਰ ਕੇਹਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਹੰਸ ਬਗਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਭ ਲੈਂਦੇ ਜੇਹੜਾ ਖੀਰ ਤੇ ਨੀਰ ਨਿਰ ਵਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਹੈਨ ਸੂਰਮੇਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੂਰਾ ਸੋਈ ਜੋ ਧਨੀ ਤਲਵਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਨਾ ਮਰਦ ਨਾ ਮਰਦ ਹੋਵਨ ਮਰਦ ਸੋਈ ਜੋ ਮਰਦਮੀ ਧਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਅਸੀਂ ਓਸਨੂੰ ਮਰਦ ਪਛਾਨਨੇ ਹਾਂ ਜੇਹੜਾ ਸੱਚ ਹੀ ਸੱਚ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਰੱਬ ਰੱਬ ਕਰਕੇ ਰੱਬ ਹੋਇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਰੱਬ ਹੀ ਰੱਬ ਨਿਹਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਦਮ ਦੱਮ ਪਿਆ ਅਨਲ ਹੱਕ ਬੋਲੇ ਰਹੇ ਖ਼ੌਫ਼ ਨਾ ਦਾਰ ਕਟਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਰੋਮ ਰੋਮ ਸੋਹੰ ਸੋਹੰ ਬੋਲੇ ਅਤੇ ਹੰਗ ਤਾ ਮਾਰ ਨਿਵਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਵਾਂਗ ਬੀਜਦੇ ਆਪ ਨਾ ਬੂਦ ਹੋਵੇ ਫੇਰ ਬ੍ਰਿਛ ਪੈਰ ਪਸਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਜਿਹਨੂੰ ਭੇਦ ਖੁਦਾਇ ਦਾ ਹਥ ਆਯਾ ਜਾਨ ਬੁਝ ਕੇ ਜਾਨ ਤੋ ਹਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਮਨ ਜੀਤ ਕੇ ਜਿੱਤਿਆ ਜਗਤ ਸਾਰਾ ਕਾਜ ਆਪਣਾਂ ਆਪ ਸਵਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਲਾਖ ਕਰੋੜ ਹੋਵਨ ਇਕ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਵਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲੇ ਮੂਲੋਂ ਰਾਹ ਰੱਬ ਰਹੀਮ ਗੁਫ਼ਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਮੀਤ ਮਿੱਲਦੇ ਨਾਲ ਮਹੱਬਤਾਂ ਦੇ ਪੀਆ ਵਾਸਤੇ ਸੇਹਰ ਪਿਆਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬਾਝ ਨਾ ਕੋਈ ਪਕੜੇ ਪਿਆ ਕੁਲ ਜਹਾਨ ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ॥ ਰਸਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਕਠਨ ਕਠੋਰ ਲੋਕੋ ਜੇਹਾ ਕੱਟਨਾ ਸਖ਼ਤ ਪਹਾੜ ਦਾ ਹੈ॥ ਮਨ ਮਾਰਨਾ ਕਠਨ ਕਠੋਰ ਯਾਰੋ ਕੇਹਾ ਜਿਤਨਾ ਮੁਲਕ ਕੰਧਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਭਾਗਾਂ ਬਾਝ ਨਾ ਮਿਲੇ ਭਗਵਾਨ ਘਰਮੇਂ ਅੱਖੀਂ ਬਾਝ ਕੀ ਕੰਮ ਦੀਦਾਰ ਦਾ ਹੈ॥<noinclude></noinclude> og0lxzb8wdt4ybky1y0l7s9dk0sg0gd 250 65461 226922 188819 2026-07-18T13:37:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(159)}}</noinclude>ਕਿਰਪਾ ਆਪਨੀ ਕਰੇ ਤਾਂ ਦਰਸ ਦੇਵੇ ਦਰਸਤਾਂ ਲੁੜਦਿਆਂ ਹੈ॥ ਜੇਹੜਾ ਆਬ ਹੁਬਾਬ ਨੂੰ ਇਕ ਜਾਨੇ ਕੰਢਾ ਦੇਖਿਆ ਓਸਨੇ ਪਾਰ ਦਾ ਹੈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਸੰਗ ਦਾ ਸੰਗ ਹੋਵੇ ਮਿਲੇ ਆਨ ਕੋਈ ਮੰਗ ਬਾਰ ਦਾ ਹੈ॥੧੨੩॥ {{center|ਜਵਾਬ ਅਕਲੂ}} ਅਕਲੂ ਆਖਿਆ ਏਸ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਚੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਫ਼ਕਰ ਕਮਾਂਵਨਾ ਜੇ॥ ਹਲ ਜੋਵਨਾ ਬੋਵਨਾ ਬੀਜਨਾ ਹੀਂ ਨਹੀਂ ਪੀਸਨਾ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਕਾਂਵਨਾ ਜੇ॥ ਖਾਨਾ ਮੰਗ ਨਿਸ਼ੰਗ ਬਿਰਾਜ ਰਹਿਨਾ ਰੱਖ ਟੰਗ ਤੇ ਟੰਗ ਸੁਹਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਪੀਨੀ ਭੰਗ ਤੇ ਨੰਗ ਮਲੰਗ ਹੋਨਾ ਸਾਥ ਅੰਗ ਤਮਾਮ ਭੁਲਾਂਵਨਾ ਜੇ॥ ਨਹੀਂ ਜੰਮ ਨੇ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਕਰਨੀ ਗ਼ਮ ਮੋਏ ਦਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆਵਨਾ ਜੇ ॥ ਪਿਆਲਾ ਹੱਥ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨ ਟੁਕੜਿਆਂ ਦੀ ਲੱਗੇ ਭੁਖ ਤਾਂ ਮੰਗਕੇ ਖਾਂਵਨਾ ਜੇ॥ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨਾ ਹੱਸ ਖੇਡ ਕੇ ਦਿਨ ਲੰਘਾਂਵਨਾ ਜੇ॥ ਸੀਸ ਬਾਂਹ ਤੇ ਰੱਖ ਨਿਸ਼ੰਗ ਸੋਨਾ ਕਿਸੇ ਸੁਤਿਆਂ ਨਾਹਿ ਜਗਾਂਵਨਾ ਜੇ॥ ਨਹੀਂ ਰਖਨੀ ਲੋੜ ਬਹਿਸ਼ਤ ਸੰਦੀ ਖ਼ੌਫ਼ ਦੋਜ਼ਖਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਖਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਚਾਰ ਤਰਫ਼ ਦਾ ਰਾਹ ਕੁਸ਼ਾਦ ਹੋਵੇ ਕਿਸੇ ਚਲਦਿਆਂ ਨਾਹਿ ਅਟਕਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਦੇ ਮੱਕੇ ਦਾ ਜਾਇਕੇ ਹੱਜ ਕਰਨਾਕ ਦੇ ਤੀਰਥੀਂ ਜਾਇਕੇ ਨ੍ਹਾਵਣਾਂ ਜੇ॥ ਕਦੇ ਤਰਫ਼ ਪਹਾੜ ਦੀ ਦੌੜ ਜਾਣਾ ਕਦੇ ਉਲਟ ਜਨੂਬ ਨੂੰ ਅਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਦੇ ਗਯਾ ਪਰਾਗ ਬਨਾਰਸੀ ਨੂੰ ਹਿੰਗ ਲਾਜ ਦੁਆਰਕਾ ਧਾਵਣਾ ਜੇ॥<noinclude></noinclude> ilpbwpgthg9wj5usszow9pxuj1qevik 250 65462 226923 188821 2026-07-18T13:37:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(160)}}</noinclude>ਦਿੱਲੀ ਸ਼ਹਿਰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਸੈਰ ਕਰਨਾ ਕਦੇ ਦੇਸ਼ ਕਸ਼ਮੀਰ ਸਿਧਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਾਬਲ ਬਲਖ਼ ਬੁਖਾਰਾ ਤੇ ਅਰਬਰਸ ਸੰਗਲ ਦੀਤ ਲੰਡਨ ਦੌੜ ਜਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਚਾਰੋ ਤਰਫ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਸ਼ਾਦ ਫਿਰਨਾ ਅਤੇ ਗਮ ਨਾ ਦਿਲ ਤੇ ਲਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਬੁਰਕਾ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਪਹਿਨ ਅਤੀਤ ਹੋਨਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੀਸ ਝੁਕਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਿਸੇ ਬੈਠਿਆਂ ਨਹੀ ਉਠਾਵਨਾ ਜੇ ਅਤੇ ਉਠਦਿਆਂ ਨਾਹਿ ਬਹਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸ਼ਾਹ ਸਿਰ ਸ਼ਾਹ ਹਕੇ ਚੌਦਾਂ ਤਬਕਾਂ ਤੇ ਹੁਕਮ ਚਲਾਵਨਾਂ ਜੇ॥ ਨਹੀਂ ਨਰਕ ਸ੍ਵਰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਰਹਿਨੀ ਜੱਗ ਭੂਤ ਨਾ ਭਰਮ ਗਵਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਅਲਕਰ ਫ਼ਖਰੀ ਪਰ ਮੁਸਤ ਹੱਕ ਹੋ ਕੇ ਦਰਜਾ ਅਰਸ਼ ਅਜ਼ੀਮ ਦਾ ਪਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਦੰਮ ਦੰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਖਿਆਲ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਦਮ ਨਾ ਮੂਲ ਭੁਲਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਜਿਧਰ ਦੇਖਨਾ ਯਾਰ ਦੀਦਾਰ ਦੇਵੇ ਵੁਜੂ ਹੂਅਲਾ ਦਾ ਲਫ਼ਜ਼ ਬਤਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਫ਼ਕਰ ਜੇਹਾਨ ਮਰਤਬਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਬਗਲੀ ਬਗ਼ਲ ਮੇਂ ਮਾਰ ਤਿਆਰ ਹੋਨਾ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸੈਰ ਕਰਾਂਵਨਾ ਜੇ॥ ਹਰ ਹਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਰਹਿਨਾ ਜਾਲ ਲੋਭ ਦਾਤੋੜ ਉਡਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਰੁੱਸਾ ਬਖ਼ਲ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਗਵਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਮੋਹ ਦੂਰ ਕਰਨੇ ਮਨ ਮਾਰ ਹੰਕਾਰ ਵੰਞਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਪਨੀ ਉਠ ਨਾ ਬੇਠ ਰਹਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੁਕਮ ਨਾ ਆਇ ਮਨਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਹਰ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸੰਗ ਰਹਿਨਾ ਹੋਨਾ ਤੰਗ ਨਾ ਤੰਗ ਕਰਾਵਨਾ ਜੇ॥<noinclude></noinclude> cctz3ip1hkod2si3yhi6d9g5txkzyq4 250 65463 226924 188824 2026-07-18T13:37:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(161)}}</noinclude>ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਿੰਦੂ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਜਾਨੇ ਫ਼ਕਰ ਹੋਇਕੇ ਫਿਕਰ ਉਠਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਫ਼ਕਰ ਆਸਰਾ ਕੁਲ ਜਹਾਨ ਦਾ ਹੈ ਬਿਨਾ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਫ਼ਕਰ ਸੁਹਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਫ਼ਕਰ ਔਲੀਆ ਅੰਬੀਆ ਧਾਰ ਗਏ ਭੁਖ ਨੰਗ ਤੋਂ ਨਫ਼ਸ ਕਰਾਵਣਾ ਜੇ॥ ਜ਼ੇਵਰ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਫ਼ਕਰ ਤੇ ਸਬਰ ਹੋਵੇ ਬਿਨਾਂ ਸਬਰ ਨਾ ਅਜਰ ਹੱਥਾਵਨਾ ਜੇ ॥ ਖਲਕ ਖੁਆਬ ਖ਼ਿਆਲ ਮਲੂਮ ਹੋਵੇ ਚਾਰ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਮੁਜਰਾ ਪਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਦੁਖ ਸੁਖ ਦੀ ਨਹੀਂ ਪਰਵਾਹ ਕੋਈ ਮੁਖ ਯਾਰ ਦਾ ਦੇਖ ਅਘਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਮਲ ਮਤਾਂ ਨਿੰਦਨਾਏਂ ਕਿਸੇ ਸਿਫ਼ਤ ਦੇ ਨਾਲ ਸਲਾਹਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਦੇ ਦੌਲਤਾਂ ਪਾਇ ਅਮੀਰ ਹੋਨਾ ਕਿਤੇ ਨੰਗ ਮਲੰਗ ਸਦਾਵਨਾਂ ਜੇ॥ ਕਦੇ ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋਗਰੀਤਾਂ ਕਦੇ ਭੋਗ ਬਿਲਾਸ ਸੁਖਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਕੋਈ ਦੀਨ ਨਾ ਪੰਥ ਪਖੰਡ ਮਿਲਦਾਰ ਸਤਾ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਵ ਨਾ ਜੇ॥ ਕਦੇ ਦੇਖਨਾ ਰੰਗ ਤਮਾਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਜੰਗ ਲੇ ਜਾਇ ਸਮਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਦੇ ਚੁਪ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਮਸਤ ਰਹਿਨਾ ਕਦੇ ਹੱਸਨਾ ਖੇਡਨਾ ਗਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਦੇ ਖੋਲ੍ਹ ਪੁਰਾਨ ਕੁਰਾਨ ਪੜ੍ਹਨੇ ਕਦੇ ਸੁੰਮ ਬਕੁੰਮ ਹੋ ਜਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਵਾਹ ਵਾਹ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀਏ ਆਪ ਦੁਖਨਾ ਨਾਹਿ ਦੁਖਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਫਿਰਦਿਆਂ ਸੈਲ ਕਰਨਾ ਪਾਤ ਫੁਲ ਨਾ ਮੂਲ ਹਿਲਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਅਲਸੂਫ਼ੀ ਲਾਮਜ਼ਹਬ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਦਾਹ ਰੱਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁਛਾਵਨਾ ਜੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਕੀਰ ਦਾ ਭੇਦ ਔਖਾ ਬਿਨਾਂ ਮੁਰਸ਼ਦਾਂ ਹੱਥ ਨਾ ਆਵਨਾ ਜੇ॥੧੨੪॥<noinclude></noinclude> qknoyzzcsyjn5jtooe8xc0y41fg3qpm 250 65464 226925 188828 2026-07-18T13:37:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(162)}}</noinclude>{{center|ਕਲਾਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਹਿਆ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬੇਦਾਦ ਹੈਂ ਤੂੰ ਤੈਨੂੰ ਫ਼ਕਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਕੀ ਸਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਗੱਲਾਂ ਸਿੱਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਫ਼ਕੀਰ ਕੋਲੋਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਰੇਂ ਗੁਫ਼ਤਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੁਖਾਲੀਆਂ ਨੀਂ ਐਪਰ ਅਮਲ ਕਮਾਨ ਦੁਸ਼ਵਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਿਆਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੱਥ ਆਵੇ ਸੋਈ ਲਏ ਜੋਕਰੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਅਸਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਕਮਲਿਆਂ ਰਮਲਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਵੰਡ ਵਿਹਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਬਿਨਾਂ ਮਤਲਬੋਂ ਬੋਲ ਨਾ ਨਹੀਂ ਚੰਗਾ ਬਹੁਤ ਬੋਲ ਨਾ ਬੜੀ ਬਿਚਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਫ਼ਾਕਾ ਫ਼ਕਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਓਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪਾਯਾ ਓਹਨਾਂ ਕੰਮ ਕੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਸ਼ੇਰਾਂ ਭੁਖਿਆਂ ਘਾਸ ਕੀ ਖਾਵਨਾ ਏ ਬਾਜ਼ਾਂ ਸ਼ਿਕਰਿਆਂ ਮਾਸ ਅਹਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਮਰਨ ਮਾਰਨੋਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿਨਾ ਲਈ ਹੱਥ ਜਾਂ ਖਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਾਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ਼ ਹੋਂਦੀ ਮਾਰੋ ਮਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ੧੨੫॥ {{center|ਕਲਾਮ ਅਕਲੂ}} ਅਕਲੂ ਆਖਿਆ ਅਸਾਂ ਭੀ ਜਾਵਨਾ ਹੈ ਏਥੇ ਬੈਠਿਆਂ ਮਤਾਂ ਅਵੇਲ ਹੋਵੇ॥ ਗੱਲਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀਆਂ ਨੀ ਜਿਵੇ ਯਾਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਲੇਲ ਹੋਵੇ॥ ਮੇਲਾ ਦਿੱਤ ਤੇ ਬਿੱਤ ਦਾ ਜੱਗ ਅੰਦਰ ਬਿਨਾ ਚਿੱਤ ਤੇ ਬਿੱਤ ਨਾ ਮੇਲ ਹੋਵੈ॥ ਬਿਨਾ ਮਤਲਬੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਮੀਤ ਹੋਵੇ ਖਿੜੇ ਚਿੱਤ ਦੇ ਬਾਝ ਨਾ ਐਲ ਹੋਵੇ॥ ਬਿਨਾ<noinclude></noinclude> biwy9rtztim9crj7qaq4depgr2x5em0 250 65470 226926 188833 2026-07-18T13:37:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(163)}}</noinclude>ਸੁਖ ਦੇ ਕੁਝ ਸੁਆਦ ਨਾ ਹੀਂ ਬਿਨਾਂ ਸੂਰਜੋਂ ਨਹੀਂ ਸਵੇਲ ਹੋਵੇ॥ ਬਿਨਾਂ ਦਰਦ ਨਾ ਮਰਦ ਮਾਲੂ ਮਹੋਵੋ ਬਿਨਾਂ ਆਸਰੇ ਨਾਰ ਨਾ ਵੇਲ ਹੋਵੇ॥ ਹਿਰਨ ਬੰਨ੍ਹ ਦੀਏ ਐਵੇਂ ਬੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਊਠ ਦੇ ਨੱਕ ਨਕੇਲ ਹੋਵੇ॥ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਮਰਦ ਬੇਦਰਦ ਕਹੀਏ ਜਿਵੇਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਬਿਨਾਂ ਰਵੇਲ ਹੋਵੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਮਾਲ ਬਿਨਾ ਐਸ਼ ਦੁਨੀਆਂ ਚੰਬੇ ਬਾਝ ਨਾ ਜਿਵੇਂ ਚੰਬੋਲ ਹੋਵੇ॥੧੨੬॥ {{center|ਕਲਾਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਯਾਰ ਬਨ ਕੇ ਯਾਰ ਆਪਨੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਵੀਏ ਕਿਉਂ॥ ਹਾਥੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਇ ਯਾਰੀ ਬੂਹੇ ਆਪਨੇ ਤੰਗ ਰਖੋਵੀਏ ਕਿਉਂ॥ ਆਸ਼ਕ ਹੋਇਕੇ ਏਸ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਲੱਗੇ ਦੁਖ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਹੂ ਰੋਵੀਏ ਕਿਉਂ॥ ਦੁਖ ਦੇ ਇਕੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਪੂਰਿਆਂ ਨੂੰ ਫ਼ੇਰ ਸੁਖ ਦੀ ਨੀਂਦਰੇ ਸੋਵੀਏ ਕਿਉਂ॥ ਜਿਸ ਫਲ ਦਾ ਬੀਜ ਨਾ ਨੇਕ ਹੋਵੇ ਐਸੇ ਬੀਜਤਾਈ ਫੇਰ ਬੋਵੀਏ ਕਿਉਂ॥ ਜਿਸ ਮਰਦ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦਾ ਦਰਦ ਨਾਹੀਂ ਓਥੇ ਰੋਇਕੇ ਮੁਖੜਾ ਧੋਵੀਏ ਕਿਉਂ॥ ਜਿਸ ਮਰਦ ਨੂੰ ਕਦਰ ਨਾ ਕਾਰ ਹੋਵੇ ਓਥੇ ਸੁਖ਼ਨਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਪਰੋਵੀਏ ਕਿਉਂ॥ ਸਬਰ ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਤੋਂ ਖ਼ੌਫ਼ ਆਵੇ ਸੂਰਤ ਸਾਫ਼ ਫਕੀਰ ਦੀ ਹੋਵੀਏ ਕਿਉਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਿਸ ਪ੍ਰੀਤ ਕੀ ਰੀਤ ਨਾਹੀਂ ਐਸੇ ਮੀਤ ਉਤੇ ਜਾਨ ਖੋਵੀਏ ਕਿਉਂ॥੧੨੭॥ ਕਲਾਮ ਅਕਲੂ ਅਕਲੂ ਆਖਿਆ ਤੁਧਨਾ ਸਮਝਨਾ ਹੈ ਕਾਂਹ ਨੂੰ ਆਪਨਾ ਸੀਸ ਖਪਾਈਏ ਜੀ॥ ਅਸਾਂ ਆਖ੍ਯਾ ਯਾਰ ਕਦੀ ਮਦਾ ਹੈ ਕੋਈ ਏਸ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> phcoh6x8wyeqnp72m19y3ndo4p989jn 250 65471 226927 188853 2026-07-18T13:37:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(164)}}</noinclude>ਅਕਲ ਸਿਖਾਈਏ ਜੀ॥ ਕਦੇ ਮੌਤ ਨਾ ਆਂਵਦੀ ਕਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਲਖ ਗਿਆਨ ਸੁਨਾਈਏ ਜੀ॥ ਕਾਲੇ ਆਦਮੀ ਮੂਲ ਨਾ ਹੋਨ ਗੋਰੇ ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਸਬੂਨਾਂ ਦੇ ਲਾਈਏ ਜੀ॥ ਬੱਚੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿੱਤ ਹੋਵਨ ਲੱਖ ਸਿਪੀਆਂ ਦੁਧ ਪਿਲਾਈਏ ਜੀ॥ ਬਿੱਛੂ ਮਾਰਨੋਂ ਡੰਗ ਨਾ ਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਵੇਂ ਚੁੰਮ ਕੇ ਸੀਸ ਤੇ ਚਾਈਏ ਜੀ॥ ਖੋਟੇ ਦੰਮ ਨਾਹੀਂ ਕਦੇ ਹੋਨ ਖਰੇ ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਸੁਲਾਕੀਏ ਭਾਈਏ ਜੀ॥ ਪੂਛ ਕੁਤੇ ਦੀ ਕਦੇ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਸਿੱਧੀ ਭਾਵੇਂ ਪੱਥਰਾਂ ਹੇਠ ਦਬਾਈਏ ਜੀ॥ ਬੂਟੇ ਅੱਕਾਂ ਥੀਂ ਕਦੇ ਨਾ ਅੰਬ ਹੋਵਨ ਭਾਵੇਂ ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਪੜ੍ਹਾਈਏ ਜੀ॥ ਨਹੀਂ ਵਾਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੀ ਭਾਵੇਂ ਕੁਟ ਕੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਈਏ ਜੀ॥ ਕਦੇ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤ ਨਾ ਹੋਂਨ ਮਿਠੇ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਕਰਾਂ ਘਿਉ ਸੰਚਾਈਏ ਜੀ॥ ਸ਼ੇਰ ਬਾਜ਼ ਨਾ ਮਾਸ ਦੇ ਬਾਝ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤ ਨਾਹੀ ਸਮਝਾਈਏ ਜੀ॥ ਨੈਨ ਦੇਖਨੋ ਰੂਪ ਨਾ ਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤਨਾ ਗਿਆਨ ਗਲਾਈਏ ਜੀ॥ ਰੰਗ ਇਸ਼ਕ ਮਜੀਠ ਨਾ ਮੂਲ ਲਹਿੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਦਰੀਯਾ ਧੁਵਾਈਏ ਜੀ॥ ਚੂੜ੍ਹਾ ਜ਼ਾਤ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਿਚ ਨਵਾਈਏ ਜੀ॥ ਚੋਰ ਚੋਰੀਓਂ ਬਾਜ਼ ਨਾ ਆਂਵਦੇ ਨੀ ਭਾਵੇਂ ਮਾਰ ਕੇ ਖਲ ਲਹਾਈਏ ਜੀ॥ ਭੈੜੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਰਹੇ ਨਾ ਯਾਰ ਬਾਝੋਂ ਭਾਵੇਂ ਓਸਦਾ ਸੀਸ ਮੁਨਾਈਏ ਜੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਮੂਰਖਾਂ ਮਤ ਆਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿੱਤਨੇ ਗ੍ਯਾਨ ਸੁਨਾਈਏ ਜੀ॥੧੨੮॥<noinclude></noinclude> 72o43e12g62302xawv83en9egejuth4 250 65472 226928 188854 2026-07-18T13:38:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(164)}}</noinclude>ਅਕਲ ਸਿਖਾਈਏ ਜੀ॥ ਕਦੇ ਮੌਤ ਨਾ ਆਂਵਦੀ ਕਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਲਖ ਗਿਆਨ ਸੁਨਾਈਏ ਜੀ॥ ਕਾਲੇ ਆਦਮੀ ਮੂਲ ਨਾ ਹੋਨ ਗੋਰੇ ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਸਬੂਨਾਂ ਦੇ ਲਾਈਏ ਜੀ॥ ਬੱਚੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਕਦੇ ਨਾ ਮਿੱਤ ਹੋਵਨ ਲੱਖ ਸਿਪੀਆਂ ਦੁਧ ਪਿਲਾਈਏ ਜੀ॥ ਬਿੱਛੂ ਮਾਰਨੋਂ ਡੰਗ ਨਾ ਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਵੇਂ ਚੁੰਮ ਕੇ ਸੀਸ ਤੇ ਚਾਈਏ ਜੀ॥ ਖੋਟੇ ਦੰਮ ਨਾਹੀਂ ਕਦੇ ਹੋਨ ਖਰੇ ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਸੁਲਾਕੀਏ ਭਾਈਏ ਜੀ॥ ਪੂਛ ਕੁਤੇ ਦੀ ਕਦੇ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਸਿੱਧੀ ਭਾਵੇਂ ਪੱਥਰਾਂ ਹੇਠ ਦਬਾਈਏ ਜੀ॥ ਬੂਟੇ ਅੱਕਾਂ ਥੀਂ ਕਦੇ ਨਾ ਅੰਬ ਹੋਵਨ ਭਾਵੇਂ ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਪੜ੍ਹਾਈਏ ਜੀ॥ ਨਹੀਂ ਵਾਦੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੀ ਭਾਵੇਂ ਕੁਟ ਕੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਈਏ ਜੀ॥ ਕਦੇ ਨਿੰਮ ਦੇ ਪੱਤ ਨਾ ਹੋਂਨ ਮਿਠੇ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਕਰਾਂ ਘਿਉ ਸੰਚਾਈਏ ਜੀ॥ ਸ਼ੇਰ ਬਾਜ਼ ਨਾ ਮਾਸ ਦੇ ਬਾਝ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤ ਨਾਹੀ ਸਮਝਾਈਏ ਜੀ॥ ਨੈਨ ਦੇਖਨੋ ਰੂਪ ਨਾ ਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤਨਾ ਗਿਆਨ ਗਲਾਈਏ ਜੀ॥ ਰੰਗ ਇਸ਼ਕ ਮਜੀਠ ਨਾ ਮੂਲ ਲਹਿੰਦਾ ਭਾਵੇਂ ਵਿੱਚ ਦਰੀਯਾ ਧੁਵਾਈਏ ਜੀ॥ ਚੂੜ੍ਹਾ ਜ਼ਾਤ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਵੇ ਹਿੰਦੂ ਭਾਵੇਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਿਚ ਨਵਾਈਏ ਜੀ॥ ਚੋਰ ਚੋਰੀਓਂ ਬਾਜ਼ ਨਾ ਆਂਵਦੇ ਨੀ ਭਾਵੇਂ ਮਾਰ ਕੇ ਖਲ ਲਹਾਈਏ ਜੀ॥ ਭੈੜੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਰਹੇ ਨਾ ਯਾਰ ਬਾਝੋਂ ਭਾਵੇਂ ਓਸਦਾ ਸੀਸ ਮੁਨਾਈਏ ਜੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਮੂਰਖਾਂ ਮਤ ਆਵੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿੱਤਨੇ ਗ੍ਯਾਨ ਸੁਨਾਈਏ ਜੀ॥੧੨੮॥<noinclude></noinclude> 72o43e12g62302xawv83en9egejuth4 250 65473 226929 188855 2026-07-18T13:38:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(166)}}</noinclude>ਭਾਈ॥ ਆਸਾ ਜੀਵੇ ਤੇ ਮਰੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ ਜਾਨ ਜਾਂਵਦੀ ਉਡ ਅਕਾਸ਼ ਭਾਈ॥ ਸਬਰ ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਰਹਿਨਾ ਨਹੀਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਕੁਝ ਵਿਸਵਾਸ ਭਾਈ॥ ਨਾਮ ਯਾਰ ਦਾ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੱਮ ਸਦਾ ਨੂਰ ਪ੍ਰਕਾਸ ਭਾਈ॥ ਜਿਧਰ ਦੇਖੀਏ ਯਾਰ ਦਾ ਮੁਖ ਦਿੱਸੇ ਸਾਡੇ ਯਾਰ ਦਾ ਕਦੇ ਨ ਨਾਸ ਭਾਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਏਹ ਇਸ਼ਕ ਮਾਸ਼ੂਕ ਬਾਜ਼ੀ ਐਵੇਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਹਾਸ ਬਿਲਾਸ ਭਾਈ॥੧੩੧॥ ਜਾਨਾ ਅਕਲੂ ਦਾ ਤੇ ਆਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਇਸ ਤੰਬੋਲਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਕਲੂ ਅੰਤ ਸਲਾਮ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਰਿਹਾ ਮਸਤ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਸ਼ਕ ਤਕੀਆ ਨਾਲ ਦੀਵਾਰ ਲਗਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਚੱਲ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਸ਼ੀਰੀ ਦੀ ਫੇਰ ਭਾਈ ਕਾਹੇ ਓਸ ਨੂੰ ਮਨੋ ਭੁਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਖ਼ਿਸਰੋ ਨਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਹੋ ਰਾਤ ਕੱਟੀ ਕੁਲ ਜਵਾਬ ਸਵਾਲ ਮੁਕਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਫ਼ਜ਼ਰ ਹੋਈ ਤਾਂ ਉਠ ਕੇ ਸ਼ਾਹ ਖ਼ਿਸਰੋਂ ਕੁੰਡਾ ਖੋਹ ਕੇ ਤਾ ਕਹਟਾਇ ਦਿੱਤਾ ॥ ਕਿਹਾ ਅੱਜ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚੀ ਸੱਚੇ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਬਜਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਭੇਤ ਰਾਤ ਦਾ ਰਖਿਆ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਹੱਥ ਧੋ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵੱਲੋਂ ਨ੍ਹਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਡੋਲੀ ਚਾੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਤੋਰਿਓ ਨੇ ਇਸ ਤੰਬੋਲ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਆਫ਼ਤ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਕੋਈ ਨਾ ਰਖ ਸੱਕੇ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਸ਼ਕਰ ਬਜਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਜਾਇ ਪਹੁਤੀ ਘਰ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਮਹਿਲੀਂ ਬਾਂਦੀਆਂ ਪਲੰਘ ਵਿਛਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਆਈਆਂ ਰਲ ਸਹੇਲੀਆਂ<noinclude></noinclude> 1nbavgnolqgke4pf82j32hgqgyfmsuk 250 65474 226930 188856 2026-07-18T13:38:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(167)}}</noinclude>ਕੋਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸਭ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਸੁਨਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸਦਾ ਹਸਦੀ ਖੇਡਦੀ ਗਾਂਵਦੀ ਸੀ ਖ਼ੌਫ਼ ਖ਼ਿਸਰੋ ਦਾ ਦਿਲੋਂ ਉਠਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸੁਨਿਆ ਹਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਰੋਨ ਲਗੀ ਰੋਇ ਰੋਇ ਕੇ ਨੀਰ ਵਹਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਦੁਖ ਦਰਦ ਭੈੜਾ ਬਾਬ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਧੁਰੋਂ ਇਹ ਲੇਖ ਲਿਖਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸ਼ੇਰ ਚਿਤਰਾ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਨਿਤ ਚੀਰੇ ਚੀਰ ਚੀਰ ਕੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਰੋਂਵਦੀ ਯਾਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਕਰਕੇ ਸੱਈਆਂ ਮਾਰ ਤਾਨੇ ਦੁਖ ਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਖ਼ਿਸਰੋ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਨੋਂ ਵਿਸਾਰਿ ਆਈ ਨੇਹੁ ਨਾਲ ਕੰਗਾਲ ਲਗਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਗੱਲ਼ਾਂ ਕਮਲਆਂ ਦੀਆਂ ਸੁਨ ਹੋਈ ਕਮਲ਼ੀ ਐਵੇਂ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਭੁਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸ਼ੀਰੀ ਆਖਿਆ ਸਖ਼ਤ ਜਵਾਬ ਕਰਨੇ ਏਹ ਕਿਸ ਉਸਤਾਦ ਪੜ੍ਹਾਇ ਦਿਤਾ॥ ਮੇਰਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੋ ਜਹਾਨ ਦਾਈ ਜਹਿ ਨੂੰ ਜਾਂ ਕੇ ਗਾਲ ਬਨਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਐਵੇਂ ਦੇਖ ਕੇ ਹਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਓਹਦਾ ਓਹ ਨੂੰ ਕੰਮਲਾ ਜੇਹਾ ਬਣਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਨਹੀਂ ਓਸਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤੁਸਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਵਾਇਦਾ ਪਾਇ ਦਿਤਾ॥ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਨੰਗ ਮਲੰਗ ਹੋਯਾ ਸਭੋ ਨੰਗ ਨਾ ਮੂਸ ਗਵਾਇ ਦਿਤਾ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਉਜਾੜ ਫ਼ਕੀਰ ਬਨਿਆ ਅਤੇ ਅਪਨਾ ਆਪ ਭੁਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਿਸ ਨਾਮ ਫਕੀਰ ਹੋਯਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਨੇ ਸੀਸ ਝੁਕਾਇ ਦਿੱਤਾ ॥੧੩੨॥ {{center|ਜਵਾਬ ਸਹੇਲੀਆਂ}} ਸੱਈਆਂ ਆਖਿਆ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਰਾ ਨੀ ਸਾਥੋਂ ਭੁਲਿਆਂ ਏਹ<noinclude></noinclude> 1rm4e8yg1inn0x4c19397bsowfky62d 250 65475 226931 188862 2026-07-18T13:38:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(168)}}</noinclude>ਗੁਨਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਅਸੀਂ ਹਸੀਆਂ ਤੇਰੇ ਹਸਾਵਨੇ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਰੌਵਨਾ ਧੋਵਨਾ ਰਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਫਿਰੇ ਹਾਲ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਦੇ ਕੀਰ ਜੇਹਾ ਸਾਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇਰਾ ਸ਼ਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਨੌਸ਼ਹੁ ਅਪਨੇ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਰਹੁ ਤੂੰ ਤੇਰਾ ਰੱਬ ਰਹੀਮ ਗਵਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਅੜੀਓ ਸਚ ਹੈ ਆਪ ਵਿਚ ਕਹਿਨ ਸੱਭੋ ਅੰਗ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਨਾਲ ਫ਼ਨਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਭੁਲ ਗਈ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੁਧ ਸਾਰੀ ਘਰ ਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਅਚਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵਾਸਤੇ ਓਸਨੇ ਫਕਰ ਲੀਤਾ ਡੇਰਾ ਓਸਦਾ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਹੋਯਾ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨ ਖ਼ਿਆਲ ਕੋਈ ਨਾਮ ਸ਼ੀਰੀ ਦਾ ਵਾਂਗ ਅਲਾਧ ਹੋਯਾ॥ ਏਕੋ ਜੇਹਾਨ ਕੋਈ ਫ਼ਕੀਰ ਦਿੱਸੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਜੈਸਾ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਅਨੀ ਸੱਚ ਭੈਣਾਂ ਸੱਚ ਸੱਚ ਬੀਬੀ ਇਸ਼ਕ ਸ਼ੀਰੀ ਦਾਬੀ ਵਾਹ ਵਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਖਿਸਰੋ ਖ਼ਸਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਸ ਆਈ ਰਹਿੰਦੇ ਨਾਲ ਸੂਹੱਕ ਨਿਕਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਸ਼ੀਰੀ ਵਾਂਗ ਚਕੋਰ ਦੇ ਅੱਗ ਭਖੇ ਅਤੇ ਮੁਖ ਫ਼ਰਰਿਹਾਦ ਮਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਏਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਹੈ ਪਾਕ ਅੜੀਓ ਅਜੋਤੀ ਕਨਾ ਕੁਛ ਵਿਨਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਏਧਰ ਨਾਲ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੇ ਜਲੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਓਧਰ ਦੇਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਭੀ ਦਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਿਸੇ ਲਾਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਦੇ ਦਾਗ ਸਿਯਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਕੇਹਾ ਉਜ਼ਰਤੇ ਜ਼ਰ ਹੈ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਗਲ ਪੱਲੂੜਾ ਤੇ ਮੂੰਹ ਘਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਬਾਝ ਯਾਰ ਕਰਾਰ ਨਾ ਅਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨਾ ਜਾਨੀਆਂ ਭਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬੋਲ ਕੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਦ ਕੀਤਾ ਸੱਈਆਂ ਅਖਿਆ ਦਸ ਕੀ ਘਾਹ<noinclude></noinclude> 8n2g1u0s8x3f4ldjsl809yb835d95cj 250 65476 226932 188863 2026-07-18T13:38:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(169)}}</noinclude>ਹੋਯਾ ਨੋਹੁ ਲਾਇਕੇ ਫੇਰ ਕੀ ਫ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਵੇ ਸੋ ਜਾਨੀਏ ਵਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਪਹਿਲੀ ਲਹਿਰ ਲਿਤਾੜੀਏ ਮਾਰੀਏ ਨੀ ਅੱਗੇ ਲੱਖ ਲਹਿਰੀ ਬਹਿਰ ਵਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਮਾਯਾ ਮਾਲਕੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਪੂਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਸਾਫ਼ ਜੋ ਨਾਲ ਨਿਗਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਰਾਹ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਅੱਲਾ ਮਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪਾਰਸਾਂ ਦੇ ਗਲ ਫਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਰਹੇ ਇਸ਼ਕ ਜਾਵੇ ਭਾਵੇਂ ਮਾਲ ਸਾਰਾ ਐਵੇਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਮਰਤਬਾ ਜ਼ਾਹ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗ਼ਮ ਹੈ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਲੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅੱਲਾਹ ਹੋਯਾ॥੧੩੩॥ {{center|ਖ਼ਬਰ ਹੋਨੀ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਆਵਨੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇਵੀ}} ਕਿਸੇ ਕਿਹਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਆਈ ਸ਼ੀਰੀਂ ਫਿਰੇ ਡੋਲਿਆ ਮਸਤ ਦੀਵਾਨਿਆ ਵੈ॥ ਤੇਰੇ ਭਾਗ ਚੰਗੇ ਸਾਈਂ ਮਿਹਰ ਕੀਤੀ ਹੋਵੀਂ ਦੇਖ ਕੇ ਸ਼ਾਦ ਮਸਤਾਨਿਆਂ ਵੇ॥ ਉੱਠ ਦੇਖ ਤੂੰ ਮੁੱਖ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਫਿਰੇਂ ਕਾਸ ਨੂੰ ਵਾਂਗ ਬੇਗਾਨਿਆ ਵੇ॥ ਤੀਰ ਤਾਂਨਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰਨ ਲੋਕ ਤੈਨੂੰ ਹੋਇ ਰਹਿਓਂ ਤੂੰ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਵੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਦੇਰ ਕਰ ਏਸ ਵੇਲੇ ਚੱਲ ਦੇਖ ਮਹਬੂਬ ਹੈਰਾਨਿਆਂ ਵੇ॥੧੩੪॥ {{center|ਜਾਵਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਦੇਖਨੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ}} ਸੁਨਿਆ ਜਦੋਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਆਈ ਸ਼ੀਰੀਂ ਕਿਹਾ ਦੇਖੀਏ ਚੱਲ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਕਮਰ ਕੱਸ ਫਕੀਰ ਤਿਆਰ ਹੋਯਾ ਕਿਹਾ ਲੁੱਟੀਏ ਚੱਲ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਠੂਠਾ ਹੱਥੜੇ ਚਿਮਦਾ ਬਗਲ ਅੰਦਰ ਪਿਆਲਾ ਪਕੜਿਆ ਮਾਰ ਉਲਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਸੇਹਲੀ<noinclude></noinclude> r2ahm6gkm4wmpyacev2jcuh8ze29abe 250 65477 226933 188864 2026-07-18T13:38:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(170)}}</noinclude>ਟੋਪੀਆਂ ਪਹਿਨ ਕੇ ਚੁਸਟ ਹੋਯਾਂ ਆਸ਼ਕ ਫੂਕ ਕੇ ਇਸ਼ਕ ਚੰਗਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਫ਼ਜ਼ਲ ਹੱਕ ਹੋਏ ਸਾਈਂ ਖੈਰ ਰੱਖੋ ਫਿਰੇ ਦੇਖ ਦਾ ਮਹਿਲ ਮੁਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਮੰਗੇ ਭਿੱਖਿਆ ਕੂਚਿਆਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਕਰੇ ਦੀਦ ਨਾ ਕੁਲ ਦਵਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਨਹੀਂ ਅਰਾਮ ਆਵੇ ਏਹਨਾਂ ਫੁਕਰਿਆਂ ਰਬ ਦਿਆਂ ਮਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਨੇਕ ਨਸੀਬ ਸਾਡੇ ਅਜ਼ ਦੇਖਿਆ ਨੇਕ ਸਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਹੋਰ ਨਾਕਾਰ ਕੋਈ ਏਹਨਾਂ ਵੇਹਲਿਆਂ ਸਾਫ਼ ਨਿਕਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਖਦੀ ਦੇਖੋ ਨੀ ਚੰਦ ਚੜਿਆ ਕਰੋ ਦੂਰ ਦਿਲ ਤੋਂ ਹੈਰ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਪਹੁਤਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਦੇ ਹੇਠ ਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਬੋਲਦਾ ਬੋਲ ਕਰਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਾਦ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਹ ਲਵੇ ਮੁਲਕਾਂ ਭਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ॥ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖ ਕੇ ਰੱਜ ਓਹ ਗਏ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹੀ ਦੇਖ ਜਿਉਂ ਸ਼ਹਿਰ ਮੁਨਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਹਰੇ ਦਿਲ ਹੋਏ ਦੋਹਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਪਾਨੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਕਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਦਰਸ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਜਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਮੁਫ਼ਤ ਦਾ ਜਿਵੇਂ ਸੁਨਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਵਾਹ ਵਾਹ ਮਹਬੂਬ ਦਾ ਮੁਖ ਪਿਆਰਾ ਗਨ ਰੱਬ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਔਗਨ ਹਾਤਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਰੱਬ ਆਨ ਸਬੱਬ ਬਨਾਂਵਦਾ ਈ ਚਾਰਾ ਹੋਂਵਦਾ ਤੁਰਤ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਜਦੋਂ ਸਾਹਮਨੇ ਯਾਰ ਦੀਵਾਰ ਦੇਵੇ ਤਦੋਂ ਲੱਗ ਦੀ ਚੋਟ ਨਗਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਹਬੂਬ ਹੀ ਦੇਖ ਸਾਰੇ ਦਿਲੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਹੋਰ ਪਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ॥੧੩੫॥<noinclude></noinclude> iclb40o37h5i1iq0tbsuhqd4cghbmtj 250 65478 226934 188865 2026-07-18T13:38:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(171)}}</noinclude>{{center|{{smaller|ਸ਼ੋਹਰਤ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}}}} ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੋਈ ਫਰਿਹਾਦ ਵੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਨਿੱਤ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਆਇ ਰਿਹਾ॥ ਸੁਨ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਾਰਦਾ ਆਹੁ ਨਾਰੇ ਜੈਂਦਾ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾਇ ਸਭ ਜਾਇ ਰਿਹਾ ਕੋਈ ਪੇਸ਼ਨਾ ਜਾਂਵਦੀ ਨਾਲ ਓਹ ਦੇਦੇ ਸਰਾਜ ਤੇ ਮੂਲਕ ਦਿਵਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਖ਼ਤਰਾ ਖ਼ੌਫ਼ ਨਾ ਰੱਖਦਾ ਕਿਸ਼ੋ ਕੋਲੋਂ ਸੀਸ ਆਪਨਾ ਭਲੀ ਟਿਕਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਇਕ ਦਿਨ ਸੱਦ ਅਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਸਾਰੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਚਲਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਕੋਈ ਕਰੋ ਤਦਬੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਸਾਰੇ ਅੱਗੇ ਆਪਨਾ ਜ਼ੋਰ ਸਭ ਲਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਨਾਹੀਂ ਮਾਰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਹੋਵੇ ਇਸ ਤੌਰ ਹੀ ਗ਼ੋਰ ਕਰਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਕਹੈ ਖ਼ੌਫ਼ ਖ਼ੁਦਾਇ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਜ਼ੁਲਮ ਛੱਡ ਕੇ ਅਦਲ ਕਮਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਜਾਵੇ ਨਿਕਲ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਇਕੇ ਚੁਪ ਹੋਵੇ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਅਕਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਨਾਲ਼ੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਹਾਲ ਬੇਹਾਲ ਦਿਸੇ ਅਸਰ ਓਸਦੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਆਇ ਰਿਹਾ॥ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬਰਬਾਦ ਕੀਤਾ ਸੱਭੋ ਦਾਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਵੰਞਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਜੇਹੜਾ ਆਦਮੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਨਿੰਦਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਬਤਲਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਵੈਰ ਕਰੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਸੋਂ ਓਹਦਾ ਤੁਖ਼ਮ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਜਾਇ ਰਿਹਾ॥੧੩੬॥ {{center|{{smaller|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ}}}} ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਤੂੰ ਸਮਝ ਧੀਆ ਤੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਕੇਹਾ ਸ਼ੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਆਸ਼ਕ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਆਖਦੇ, ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਜੋ ਲਟ ਲਟੋਰ ਹੈ ਨੀ ਘਰੋਂ ਕੱਢਿਆ ਮਾਪਿਆਂ<noinclude></noinclude> qyxzs14eim19kqqutg15i1nwrfvdoiz 250 65479 226935 188866 2026-07-18T13:38:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(172)}}</noinclude>ਜਾਨ ਵਹਿਸ਼ੀ ਐਬਦਾਰ ਭੰਗੀ ਭੈੜਾ ਚੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਕਰਨ ਲੋਕ ਗੱਲਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਸੁਣੀ ਕਿਤੋਂ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਓਸਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦਾ ਭਜਨ ਦਿਨ ਰੈਨ ਕਰਦਾ ਜੇਹਾ ਭਗਤ ਨੂੰ ਨੰਦ ਕਿਸ਼ੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਤੂੰ ਹੇਂ ਸ਼ਮਾ ਤੇ ਓਹ ਪਤੰਗ ਵਾਂਗੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਪਿਆਰ ਚਕੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਤੇਰੇ ਹਿਜ਼ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਹੋਯਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਾ ਓਸਨੂੰ ਹੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਬੁਲ ਬੁਲ ਫਲ ਵਾਂਗੂੰ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਓਹ ਦੀ ਤੂੰ ਹੈਂ ਮੋਰਨੀ ਤੇ ਓਹ ਮੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾਉ ਨਾ ਲੱਜ ਕੋਈ ਤੇਰਾ ਬਾਪ ਸੁਨ ਕੇ ਗ਼ਮ ਖ਼ੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਕਰਮਾਂ ਮਾਰ੍ਯਾ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਫ਼ੌਲਾਦ ਕਠੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਔਰਤ ਸਤਰ ਸੇਤੀ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਇਕੇ ਜਾਇ ਪਵੇ ਵਿੱਚ ਗੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਚੰਦ ਹੈ ਚੌਦਵੀਂ ਦਾ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਅੰਧ ਘੋਰ ਹੈ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ੀਰੀਂ ਇਸ ਤੰਬੋ ਲਰੌਸ਼ਨ ਸੱਸੀ ਜਿਵੇਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਭੰਬੋਰ ਹੈਨੀ॥੧੩੭॥ {{center|ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਦੀ ਮਾਉਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਜਾਨੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾਹੀਂ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਕਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੂਲ ਨਾ ਉਤਰੀ ਮੈਂ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਰਹਾਂ ਪੜਦਾ ਪੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਏਸ ਗੱਲ ਦੀ ਨੀ ਤੈਥੋਂ ਸੁਣੀ ਉਡੀ ਮੇਰੀ ਹੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਸ਼ਾਇਦ ਮੂਰਤਾਂ ਲਿਖਦਾ ਦੇਖ ਮੈਨੂੰ ਓਹ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਕੰਮ ਕਾਰ ਘਰਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਸਾਰਾ ਤਾਹੀਂ ਹੋਗਿਆ ਖ਼ਾਨਾ ਬਦੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਕਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨਾ ਬਾਤ ਕੀਤੀ ਓਹ<noinclude></noinclude> 82m6wlw554yk87fqkg5pfl9k32uyb9p 250 65480 226936 188867 2026-07-18T13:38:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(173)}}</noinclude>ਭੀ ਦੇਖ ਕੇ ਰਹੈ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਕਿਤੇ ਭੁਲ ਭੁਲਾਵੜੇ ਦੇਖ ਮੈਨੂੰ ਹੋਯਾ ਕੰਮਲਾ ਮਸਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਸਾਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਵਦੀ ਸਿਰ ਸਰੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਮੈਂਹਾਂ ਬਾਲੜੀ ਬਾਲੜੀ ਝੂਠ ਤੁਹਮਤ ਕੇਹੀ ਗੱਲ ਪਾਈ ਮੇਰੇ ਰੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਦੇਗ ਦੁਧ ਵਾਲੀ ਜਿਵੇਂ ਜੋਸ਼ ਖਾਵੇ ਅਤੇ ਉੱਡ ਜਾਵੇ ਸਰ ਪੋਸ਼ ਮਾਏ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਵਾਰ ਅਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਪਈਏਂ ਆਨ ਕਰਦੀ ਪੋਸ਼ ਪੋਸ਼ ਮਾਏ॥੧੩੮॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ}} ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਬੁਰਾ ਹੋਯਾ ਸਾਡੀ ਦੂਰ ਹੋਈ ਅੱਜ ਪੱਤ ਧੀਆ॥ ਵੱਗੀ ਵਾਉ ਖ਼ਿਜਾਂਦੀ ਬਾਗ ਅੰਦਰ ਰਿਹਾ ਰੁਖ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਪੱਤ ਧੀਆ॥ ਲੋਈ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਲਾਹ ਬੇਪਤ ਹੋਈਏਂ ਰਿਹਾ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਨਾ ਸੱਤ ਧੀਆ॥ ਮਨ ਮੱਤ ਹੋਈਏ ਤੇਰੀ ਮੱਤ ਮਾਰੀ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਦੀ ਕੋਈ ਨਾ ਮੱਤ ਧੀਆ॥ ਮੱਤ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਂ ਫਿਰੇ ਕੰਮਲਾ ਤੇ ਉਨ ਮੱਤ ਧੀਆ॥ ਧੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਯਾਰੀਆਂ ਨਾਹਿ ਲਾਵਨ ਹੋਵਨ ਖ਼ਆਰੀਆਂ ਛੋੜ ਦੇ ਅੱਤ ਧੀਆ॥ ਬੈਠ ਨਾਲ ਹਿਯਾ ਉਦੇ ਹੋਸ਼ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਹੇਠ ਉਤੇ ਪਈ ਵੱਤ ਧੀਆਂ॥ ਚੜ੍ਹੇਂ ਮਹਿਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋਯਾ ਤਿਲੋਂ ਜੱਤ ਧੀਆ॥ ਸੋਇਆਂ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਸਾਂਗ ਲਾਵੇਂ ਲੱਗੀ ਸਾਂਗ ਤੈਨੂੰ ਸੁਕੀ ਰੱਤ ਧੀਆ॥ ਤੇਰਾ ਤੌਰ ਕੁਛ ਹੋਰ ਦਾ ਹੋਰ ਹੋਯਾ ਗਈ ਭੁਲ ਭਲਿਆਂ ਵਾਲੀ ਮੱਤ ਧੀਆ॥ ਭਾਵੇਂ ਭੂਤ ਬੈਤਾਲ ਦਾ ਪਿਆ ਸਾਯਾ ਗਾਵੇਂ ਤਾਲ ਬੇਤਾਲ<noinclude></noinclude> 0jn8pic1q2chbghazbzww6ff1kz0vd0 250 65507 226937 188937 2026-07-18T13:39:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(174)}}</noinclude>ਬੈਗੰਤਧੀਆ॥ ਜੇਹੜੀ ਛਡ ਭਰਤਾਰ ਨੂੰ ਯਾਰ ਰਖੇ ਓਹਦੀ ਲੋਗ ਪ੍ਰਲੋਗ ਨਾ ਗੱਤ ਧੀਆ॥ ਤੇਰਾ ਭੇਤ ਮੈਂ ਸਭ ਮਾਲੂਮ ਕੀਤਾ ਖੀਰ ਛੱਡ ਲੱਗੀ ਖਾਨ ਭੱਤ ਧੀਆ॥ ਨਾਲ ਚਾ ਕਰਾਂ ਚਾ ਪਰੀਤ ਲਾਈ ਤੇਰਾ ਚਾਕਰਾਂ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ ਵੱਤ ਧੀਆ॥ ਤੈਨੂੰ ਪਾਇ ਜ਼ੰਜੀਰ ਅਸੀਰ ਕਰਾਂ ਲੱਕ ਤੋੜ ਸੁਟਾਂ ਮਾਰ ਲੱਤ ਧੀਆ॥ ਹਨ ਘੱਲੀਏ ਸਾਹੁਰੇ ਝੱਬ ਤੈਨੂੰ ਡੋਲੀ ਪਾਇ ਲੈ ਜਾਵਸੀ ਪੱਤ ਧੀਆ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅਸੀ ਲਹੋ ਸੀਲ ਸੇਤੀ ਛੋੜ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜ ਸਤ ਧੀਆ {{rh|॥੧੩੯॥|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ|}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਸੜੀ ਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਹੀ ਜਲੀ ਬਲੀ ਨੂੰ ਨਜਾਲ ਬਾਲ ਮਾਏ॥ ਮੈਂਕੀ ਇਸ਼ਕ ਫ਼ਿਰਾਕ ਨੂੰ ਜਾਨ ਦੀ ਸਾਂ ਭੋਲੀ ਭਾਲੜੀ ਨੱਢੜੀ ਬਾਲ ਮਾਏ॥ ਬੁਰੇ ਲੇਖ ਓਹ ਮੁਝ ਨੂੰ ਦੇਖ ਬੈਠਾ ਮੈਂਭੀ ਭੁਲੜੀ ਮਖਵਿਖਾਲ ਮਾਏ॥ ਓਹਦੇ ਸ਼ੋਕ ਦਾ ਤੌਕ ਪੈ ਗਿਆ ਗਲ ਵਿਚ ਹੋਯਾ ਖ਼ਿਆਲ ਦਾ ਜ਼ਰਾ ਖ਼ਿਆਲ ਮਾਏ॥ ਮੇਰੇ ਨਾ ਪਿਛੇ ਨੰਗ ਨਾਮ ਖੋਯਾ ਹੋਯਾ ਖ਼ੁਆਰ ਜ਼ਲੀਲ ਜ਼ਵਾਲ ਮਾਏ॥ ਰਹੇ ਯਾਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਕਰਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਓਹਦਾ ਵਾਲ ਵਾਲ ਮਾਏ॥ ਮੇਰੇ ਦੰਮ ਦੇ ਹੈ ਨਾਲ ਸ਼ੋਕ ਓਹਦਾ ਦਮ ਦਮ ਹੋਵੇ ਕੀਲ ਕਾਲ ਮਾਏ॥ ਘਰਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਖੁਆਰ ਹੋਯਾ ਮੇਰਾ ਯਾਰ ਸਚਾ ਸੱਚ ਭਾਲ ਮਾਏ॥ ਕਰਾਂ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਦਿਲ ਜਾਨ ਉਤੋਂ ਐਵੇਂ ਜਾਨ ਏਹ ਹੱਕ ਹਲਾਲ ਮਾਏ॥ ਇਸ਼ਕ ਮੁਸ਼ਕ ਨਾ ਛਪਦਾ ਕਹਿਨ ਸਿਆਨੇ ਦੇਖ ਵਿਚ ਕੱਖਾਂ ਅੱਗ ਡਾਲ ਮਾਏ ॥ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਨਾਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਪੱਤਾ<noinclude></noinclude> 2kut3pink50l3o7w998d4qj21hubxgh 250 65528 226938 188936 2026-07-18T13:39:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(175)}}</noinclude>ਫੂਲ ਡਾਲ ਮਾਏ॥ ਆਸ਼ਕ ਹੋਇਕੇ ਮੁੜਨ ਨਾ ਹੋਂਵਦਾਈ ਹੁਣ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਹਟਨ ਮੁਹਾਲ ਮਾਏ॥ ਨਾਲ ਸ਼ੇਰ ਦਿਲੇਰ ਮਿਲ ਹਟੇ ਨਹੀਂ ਪਕੜ ਹੱਥ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਤੇ ਢਾਲ ਮਾਏ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਫਿਰਨ ਨਾ ਹੋਨ ਹਲਾਲ ਮਾਏ {{rh|॥੧੦॥|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ|}} ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਲਟੀਆਂ ਮੈਂ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਤੋਈ ਚੌੜ ਚਪੱਟ ਧੀਆ॥ ਭਈਆ ਪਿੱਟੀਏ ਪਿੱਟੀਏ ਬੈਠ ਤੈਨੂੰ ਸੱਟਾਂ ਮੇਢੀਆਂ ਤੇਰੀਆਂ ਪੱਟ ਧੀਆ॥ ਲੋੜੇਂ ਕੰਬਲਾਂ ਤੱਪੜਾਂ ਭੂਰਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਤਾਫਤਾ ਤਾਫਤਾ ਪੱਟ ਧੀਆ॥ ਕਿਥੋਂ ਪਟਿਆ ਓਹ ਤੇਰੇ ਪੇਸ਼ ਪਿਆ ਝੁਗੇ ਪੱਟ ਕਰਕੇ ਨੰਗੇ ਪੱਟ ਧੀਆ॥ ਬੇਠੇ ਖੱਟ ਉੱਤੇ ਖੱਟ ਪਟ ਭਜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਏਸ ਗੱਲੋਂ ਕੋਈ ਖੱਟ ਧੀਆ॥ ਹਠ ਛੋਡ ਕੇ ਹਟ ਜਾ ਓਸ ਵੱਲੋਂ ਜੈਂਦਾ ਘਰ ਨਾ ਘਾਟ ਨਾ ਹਟ ਧੀਆਂ॥ ਏਸ ਇਸ਼ਕ ਦਰੀਯਾਂਉ ਦੇ ਵੈਹਨ ਡਾਢੇ ਬੰਨਾਂ ਹੱਦ ਨਾ ਛੋਡ ਦੇ ਵਟ ਧੀਆ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤਾਂ ਮਾਰਫ਼ ਨਾਹ ਕਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਪਿਆ ਤੈਨੂੰ ਘੂਰੀ ਵਟ ਧੀਆ॥ ਸੱਟ ਦਿਲੋਂ ਫਰਿਹਾਦ ਦੀ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਹੀਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਹੋਸੀ ਸਟ ਧੀਆ॥ ਕਟ ਸੀਸ ਤੇ ਵੱਟ ਕੇ ਗਲਾ ਘੁਟਾਂ ਪੁਟਾਂ ਵਾਲ ਤੇਰੇ ਕਾਲੇ ਕਟ ਧੀਆ॥ ਦੇਖ ਬਾਪ ਤੇਰਾ ਬੁਰਾ ਬਾਬ ਕਰਸੀ ਚੀਲਾਂ ਮਾਸ ਖਾਸਨ ਕਟਕਟ ਧੀਆ॥ ਸ੍ਯਾਨੀ ਹੋਇਕੇ ਕੰਮਲੀਆਂ ਕਰੇਂ ਗਲਾਂਓ ਹਨ ਖਸਮੜਾ ਜੜਾ ਲੱਟ ਧੀਆ॥ ਤੈਨੂੰ ਨਾਲ਼ ਲੈ ਕੇ ਕਿਤੇ ਨਿਕਲ ਜਾਸੀ ਨਾਲੇ ਮਾਲ ਦੌਲਤ ਲੁਟ ਲਟ ਧੀਆ॥ ਘੋੜੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ<noinclude></noinclude> ickzrylgflluak4r4jf0g4zyoflzbp7 250 65529 226939 188938 2026-07-18T13:39:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(176)}}</noinclude>ਸੋਹਣੀ ਜ਼ੀਨ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਚਾਂਵਦੀ ਗਧੇ ਦੀ ਛੱਟ ਧੀਆ॥ ਕੋਇਲ ਕਾਉਂ ਦਾ ਕਦੇ ਨਾ ਮੇਲ ਹੋਵੇ ਕਿਥੇ ਖੀਰ ਤੇ ਕੈ ਫਦਾ ਮੱਟ ਧੀਆ॥ ਡੇਰੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਕਦੇ ਜੇ ਗ਼ਜ਼ਬ ਆਯਾ ਨੱਕ ਕੰਨ ਸੁਟੂ ਦੋਵੇਂ ਕੱਟ ਧੀਆ॥ ਛੱਡ ਸ਼ਹਿਤ ਤੇ ਮਿਠਿਆਂ ਸ਼ਰਬਤਾਂ ਨੂੰ ਰਾਬ ਅਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀਰਾ ਚੈਟ ਧੀਆ॥ ਏਹ ਗੱਲ ਜ਼ੇਬ ਨਾਹੀਂ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਖਟ ਪਟ ਧੀਆ॥ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਵਲੋਂ ਝਟ ਮੁੜਨ ਚੰਗਾ ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਮੰਦਾ ਪਲ ਝਟ ਧੀਆ॥ ਏਹ ਚੋਰੀਆਂ ਯਾਰੀਆਂ ਐਬ ਸਾਰੇ ਓੜਕ ਸੱਦ ਦੇ ਨੀ ਜੜਾਂ ਪੱਟ ਧੀਆ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਹੋਵੇ ਅਤਰ ਵਾਲੀ ਓਹ ਦਾ ਲਾਹਿ ਨਾ ਛੱਡੀਏ ਡੱਟ ਦੀਅ॥ ੧੪੧॥ {{center|ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਅਖਾਦੀ ਮਾਉਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਜਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਓਹੋ ਭਾ ਗਿਆ ਨੀਂ॥ ਅੱਖੀਂ ਲੱਗੀਆਂ ਠੱਗੀਆਂ ਓਸ ਵੇਲੇ ਹੀ ਅਵੱਗੀਆਂ ਇਸ਼ਕ ਭਰ ਮਾਗਿਆ ਨੀ॥ ਇਸ਼ਕ ਹਟੇ ਨਾ ਨਾਲ ਨਸੀਹਤਾਂ ਦੇ ਜੇੜ੍ਹਾ ਅਕਲ ਦੀ ਅਕਲ ਭੁਲਾਗਿਆ ਨੀ॥ ਜਿਸ ਰੋਜ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਥੀਂ ਸੋਜ਼ ਹੋਯਾ ਮੇਰਾ ਜਿਗਰ ਤੇ ਜਾਨ ਜਲਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਛੱਡ ਘਰ ਬਾਰ ਬੈਠਾ ਕੰਮ ਤੇ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਵੰਞਾ ਗਿਆਨੀ॥ ਸੂਲੀ ਸਾਰ ਥੋਂ ਮੂਲ ਨਾ ਸੰਗਿਆ ਹੈ ਜ਼ੋਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਆਪਨਾ ਲਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਕੀ ਕਰ ਓਸਦਾ ਖ਼ਾਮਲ ਖ੍ਯਾਲ ਜਾਨਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਆਪ ਵਿਦਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਭੁਲਾ ਦੁਖ ਤੇ ਸੁਖ ਜਹਾਨ ਵਾਲਾ ਜਿਸ ਰੋਜ਼ ਦਾ<noinclude></noinclude> doam32cz05vfdstq2x7egd6fco4ddb5 250 65530 226940 188939 2026-07-18T13:39:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(177)}}</noinclude>ਮੁੱਖ ਦਿਖਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਛੁਟਾ ਕੱਤ ਨਾ ਤੁੰਬ ਨਾਂ ਹੋਰ ਖੇਲਾਂ ਖੇਲ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਯਾਰ ਖਿਲਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਸੱਚੀ ਪਰਤੀਤ ਕਰ ਤੂੰ ਬਦਨੀ ਨੂੰ ਮੀਤ ਹਦਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਮੇਰਾ ਦੇਖ ਸਿੰਗਾਰ ਏਹ ਸਤੀ ਵਾਲਾ ਦਿਲੋਂ ਸ਼ੋਕ ਦਿਲ ਦਾਰ ਉਠਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਓਹ ਨੂੰ ਓਹਦਾ ਨਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਮਕਰ ਏਕ ਕਰਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਭੜਾ ਜੀਉ ਮੇਰਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਨਾਹੀਂ ਕੋਈ ਜਾਦੂੜਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਉਹਦੀ ਬਾਤ ਯਾਦ ਰਹੇ ਫਰਿਹਾਦ ਫ਼ਰਯਾਦ ਲਗਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਐਵੇਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗੱਲ ਗਲ ਗਈ ਜਾਨ ਗਲ ਗਈ ਗਮ ਖਾ ਗਿਆ ਨੀ ॥ ਸੋਚ ਜਾਨ ਮਾਏ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਗਈ ਅਨਜਾਨ ਇਸ਼ਕ ਵਲਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇਤਫਾਕ ਨਾ ਹੋਯਾ ਕਦੇ ਐਵੇਂ ਚੋਟ ਫਿਰਾਕ ਦੀ ਲਾ ਗਿਆ ਨੀ॥ ੧੪੨॥ ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀ ਦੀ ਮਾਉਂ ਦਾ॥ ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਸ਼ੀਰੀ ਨੂੰ ਚੌੜ ਹੋਈਏਂ ਤੇਰੀ ਦੂਰ ਹੋਈ ਸੁੱਧ ਸਾਰ ਬੱਚੀ॥ ਕਿਥੋਂ ਯਾਰੀਆਂ ਲਾਵਨੇ ਸਿਖੀਓਂ ਤੂੰ ਲਿਆ ਦੇਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਲੋਹਾਰ ਬੱਚੀ॥ ਤੇਰੇ ਚੰਦਰੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਵਾਂ ਜਿਥੋਂ ਬੋਲਦੀ ਹੈਂ ਯਾਰ ਯਾਰ ਬੱਚੀ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਜੇ ਖ਼ਬਰ ਹੋਵੇ ਕਰੇ ਵੱਢ ਟੋਟੇ ਤੇਰੇ ਚਾਰ ਬੱਚੀ॥ ਛੱਡ ਭੈੜੀ ਆਂਵਾਦੀਆਂ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵਸੇ ਜੱਗ ਖ਼ੁਆਰ ਬੱਚੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਿਸ਼ੰਗ ਮਲੰਗ ਹੋਈ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਵਿਸਾਰ ਬੱਚੀ॥ ੧੪੩॥ ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖ੍ਯਾ ਮਾਉਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਤੂੰ ਮੂੰਹੋਂ ਆਖ ਤੋਬਾ ਇਸਾਤ ਗ਼ਫ਼ਾਰ<noinclude></noinclude> ogg88biw8hpxcbt71d4stlf8mwm7k43 250 65531 226941 188940 2026-07-18T13:39:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(178)}}</noinclude>ਮਾਏ॥ ਬੁਰਾ ਬੋਲ ਨਾ ਪੂਰਿਆਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਤਾਂ ਕਹਿਰ ਹੋ ਰਬ ਕਹਾਰ ਮਾਏ॥ ਅਰਸ਼ ਹੱਕ ਕਹਿੰਦੇ ਦਿਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਰੇ ਰੰਜ ਜੋਹੋ ਲਾਚਾਰ ਮਾਏ॥ ਆਸ਼ਕ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰ ਹੋਵੇ ਹੋਵੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰ ਮਾਏ॥ ਘਰਬਾਰ ਨੂੰ ਛਡ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ ਮੇਰਾ ਨਾ ਮਲੈਂ ਦਾ ਬਾਰ ਬਾਰ ਮਾਏ॥ ਫਿਰੇ ਸ਼ੈਹਰ ਅੰਦਰ ਕਹਿਰ ਮਾਯਾ ਓਹ ਲੈਹਰ ਨਾਲ ਦੇਖੇ ਬਾਰ ਬਾਰ ਮਾਏ ॥ ਕਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਵੇ ਆਵੇ ਮੌਜ ਮਨ ਦੀ ਕਦੇ ਨਿਕਲ ਜਾਵੇ ਜੰਗਲ ਬਾਰ ਮਾਏ॥ ਦੇਖ ਮੁਝ ਨੂੰ ਮਜਨੂੰ ਹੋਇ ਗਿਆ ਲੈਲੀ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਬੇਕਰਾਰ ਮਾਏ॥ ਮੈਨੂੰ ਸਾਹੁਰੇ ਪੇਈਯੜੇ ਭੁਲ ਗਏ ਰਹੀ ਦੰਗ ਹਰਾਨ ਇਕ ਵਾਰ ਮਾਏ॥ ਫਰਿਹਾਦ ਕਾਬਾ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹੈ ਕਹਾਂ ਹੱਜ ਜੋਯਾਰ ਦੀਦਾਰ ਮਾਏ॥ ਮਨਕੇ ਮਨਕੇ ਮੰਨਕੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਤਸਬੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਜ਼ਿਕਰ ਦਿਲਦਾਰ ਮਾਏ ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਓਹ ਕੀ ਜਾਨ ਦੇ ਨੀ ਜੇਹੜੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਖਆਰ ਮਾਏ॥ ਨਹੀਂ ਮਰਨ ਤੋਂ ਡਰਨ ਓਹ ਇਕ ਰੱਤੀ ਜੇਹੜੇ ਕਰਨ ਨੰਗੀ ਤਲਵਾਰ ਮਾਏ॥ ਸੂਲੀ ਚੜੇਤੇ ਸੜੇਨੀ ਵਿਚ ਆਤਸ਼ ਜੇਹੜੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਹੈਂ ਗਾਰ ਮਾਏ॥ ਇਕ ਦਿਲ ਖਾਤਰ ਲੱਖ ਭਾਰ ਚਾਵਨ ਖਾਵਨ ਫੁਲਕਾਰ ਨਕਦੀ ਖ਼ਾਰ ਮਾਏ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿਆਰਾ ਯਾਂਰ ਮਿਲਿਆ ਯਾਰ ਯਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਯਾਰ ਮਾਏ॥੧੪੪॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਾਲ ਮਾਂ ਦੇ}} ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਲ ਖੁਦਾਇ ਜਾਨੈ ਕੀਤੀ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਮਾਰ<noinclude></noinclude> hybzvw7dq5uw29o3z0706mlnqfscjut 250 65532 226942 188941 2026-07-18T13:39:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(179)}}</noinclude>ਫ਼ਕੀਰ ਮਾਏ॥ ਬਾਝ ਯਾਰ ਉਜਾੜ ਘਰਬਾਰ ਦਿਸੇ ਬੂਟੇ ਬਾਗ ਜਿਉਂ ਜੰਡ ਕਰੀਰ ਮਾਏ॥ ਤੀਵੀਂ ਮਰਦ ਜੈਸੇ ਮਿਰਗ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦਿੱਸਦੇ ਸਾਕ ਤੇ ਵੀਰ ਮਾਏ॥ ਜਦੋਂ ਆਪਨਾ ਦਿਲ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ ਰਹੀ ਜੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸੀਰ ਮਾਏ॥ ਸਤੀ ਵਾਂਗ ਏਹ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਮੇਰਾ ਆਤਸ਼ ਹਿਜਰ ਦੀ ਹੋਈ ਮੁਨੀਰ ਮਾਏ ॥ ਖ਼ਾਬ ਵਾਂਗ ਜਹਾਨ ਦੀ ਖੇਲ ਸਾਰੀ ਜਾਗ ਦੇਖ ਸੁਵੇਲ ਸੁਧੀਰ ਮਾਏ॥ ਹੱਕ ਜਾਨ ਜਹਾਨ ਵਜੂਦ ਮੌਲਾ ਰੌਲਾ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਦਸਤ ਗੀਰ ਮਾਏ॥ ਹਰ ਹਰ ਦੇ ਵਿਚ ਸਮਾਇ ਰੈਹਾ ਜਿਵੇਂ ਘਿਉ ਰਲਿਆ ਵਿਚ ਸੀਰ ਮਾਏ॥ ਕਿਤੇ ਪੀਰ ਤੇ ਕਿਤੇ ਅਮੀਰ ਹੋਯਾ ਕਿਤੇ ਨੰਗ ਤੇ ਕਿਤੇ ਫ਼ਕੀਰ ਮਾਏ॥ ਦੇਖਨ ਰੱਬ ਤਾਈਂ ਕੋਈ ਰੱਬ ਵਾਲੇ ਗਿਯਾਨਵਾਨ ਤੇ ਮਰਦ ਬਸੀਰ ਮਾਏ॥ ਆਸ਼ਕ ਮਿਲਦੇ ਜਾਇ ਮਸ਼ੂਕ ਤਾਈਂ ਲੱਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਤੀਰ ਮਾਏ॥ ਮੈਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਮਲੰਗ ਕੀਤਾ ਰੰਗ ਜ਼ਰਦ ਜਿਉਂ ਹਰਦ ਹਰੀਰ ਮਾਏ॥ ਟੋਪੀ ਪਾਇਕੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਰੀੜ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਮੀਤ ਦੇ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ ਮਾਏ॥ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਸੀਸ ਤੇ ਮੇਲੀਆਂ ਨੀ ਪਾਏ ਪੈਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਜੰਜੀਰ ਮਾਏ॥ ਮਲੀ ਮੁਖ ਤੇ ਖ਼ਾਕ ਮਲਾਮਤਾਂ ਦੀ ਨੈਨੀ ਰੋਂਦਿਆਂ ਜਾਂਵਦਾ ਨੀਰ ਮਾਏ॥ ਗਲੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਸੀਸ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਗਲੀ ਯਾਰ ਦੀ ਫਿਰਾਂ ਫ਼ਕੀਰ ਮਾਏ॥ ਕੁਤੇ ਭੌਂਕ ਦੇ ਨੇ ਬਦੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਟਾ ਸੱਚ ਮਾਰਾਂ ਬਿਨਾਂ ਧੀਰ ਮਾਏ॥ ਕੰਨੀਂ ਮੁੰਦਰਾਂ ਜਾਨ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਦੀਆਂ ਛੁਰੀ ਹਿਜਰ ਦਿੱਤਾ ਚਿੱਤ ਚੀਰ ਮਾਏ॥ ਅਲਫ਼ੀ<noinclude></noinclude> e37z1kq33qz7u1jsx18qd2ctda7mwvf 250 65533 226943 188942 2026-07-18T13:39:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(180)}}</noinclude>ਗੱਲ ਇਕੋ ਜਾਤਾ ਅਲਫ਼ ਅੱਲਾ ਜਿਸਦੀ ਕਿ ਸੋਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਸੀਰ ਮਾਏ॥ ਕਫ਼ਨੀ ਕੁਫ਼ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮਹਬੂਬ ਜਾਤਾ ਮਰਦਾ ਬਾਝ ਦਿਲਦਾਰ ਸਰੀਰ ਮਾਏ॥ ਮਾਲਾ ਮੇਹਰ ਤਸਬੀਤਾਰ ਯਾਰ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਨਾਲ ਤਕਦੀਰ ਤਦਬੀਰ ਮਾਏ॥ ਦੁਨੀਆ ਕੁਲਫ਼ਨਾਹ ਬਕਾ ਮੌਲਾ ਇੱਕੋ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਕਬੀਰ ਮਾਏ॥ ਤਕੀਯਾ ਤਨ ਤੇ ਮਨ ਮੈਦਾਨ ਮੇਰਾ ਧੂੰਆਂ ਆਹਦਾ ਦਿਲ ਮੁਨੀਰ ਮਾਏ॥ ਨਹੀਂ ਹੱਟ ਦਾ ਦਿਲ ਦਿਲਦਾਰ ਵੱਲੋਂ ਰਲ ਗਿਆ ਜੈਸੇ ਖੰਡ ਖੀਰ ਮਾਏ॥ ਆਪ ਗਰਦ ਕੀਤੀ ਏਹੋ ਗੋਦੜੀ ਹੈ ਗੱਲਾਂ ਗੰਡ ਲਾਈ ਲੀਰ ਲੀਰ ਮਾਏ॥ ਰਾਹ ਸੱਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਜਿਥੇ ਇਕ ਅਮੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਮਾਏ॥ ਸੂਰਜ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਜਦੋਂ ਆਂਨ ਚੜ੍ਹਿਆ ਗਫ਼ਲਤ ਰਾਤ ਪਾ ਗਈ ਵਹੀਰ ਮਾਏ॥ ਚੰਦ ਪਿਆਰ ਜੋ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਆਹਾ ਹੋਯਾ ਰੰਗ ਫਿੱਕਾ ਦਿਲਗੀਰ ਮਾਏ॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਜੋ ਚੋਰ ਐਸੇ ਸਭੇ ਹੋਇਕੇ ਰਹੇ ਅਸੀਰ ਮਾਏ॥ ਇਸ਼ਕ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਕਲ ਗੁਲਾਂਮ ਲੌਂਡੀ ਅੱਗੇ ਆਵਸਨ ਗੇਮ ਵਜ਼ੀਰ ਮਾਏ॥ ਇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਜਾਵੇ ਪਏ ਕੰਬ ਦੇ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਮਾਏ॥ ਸੈਦਾ ਛੱਡ ਸਰਦਾਰ ਪੁਕਾਰ ਦੱਸੇ ਰਾਂਝਾ ਯਾਰ ਪਿਆਰਾ ਜੱਟੀ ਹੀਰ ਮਾਏ॥ ਲੈਲਾਂ ਮਜਨੂੰ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਆਹਾ ਪਦਮ ਰਤਨ ਮੰਦੀ ਦਾਮਨਗੀਰ ਮਾਏ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਯਾਦ ਅੰਦਰ ਮਰਜਾਵਸਾਂ ਛੋੜ ਸਰੀਰ ਮਾਏ ॥੧੪੫॥<noinclude></noinclude> 1v92gnezviw2898uowe8unhczfaofot 250 65534 226944 188963 2026-07-18T13:39:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(181)}}</noinclude>{{center|ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਮਾਉਂਦਾ}} ਆਪ ਦੇਖ ਬਿਚਾਰ ਨਾ ਮਾਰ ਰੌਲਾ ਏਸ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਕੀ ਚੈਨ ਧੀਆ॥ ਸ਼ਰਮ ਧਰਮ ਤੇ ਕਰਮ ਨਿਘਾਰ ਰਹੇ ਕੋਈ ਭਰਮ ਨਾਹੀਂ ਸੁਖ ਸੈਨ ਧੀਆਂ॥ ਅਕਲ ਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਨਾ ਛੱਡ ਦਾ ਹਕਰੇ ਕੰਮ ਉਲਟੇ ਐਨ ਐਨ ਧੀਆ॥ ਧੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਨੰਗੀਆਂ ਨਾਂਹਿ ਹੋਵਨ ਲਾਹਿ ਅੰਗੀਆਂ ਬਾਹਿਰਨ ਪੈਨ ਧੀਆ॥ ਲੋਈ ਲਾਹਿਕੇ ਹੋਈ ਨਿਲੱਜ ਹੈ ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਵਿਚ ਸ੍ਯਾਪੇ ਕੋਈ ਨੈਨ ਧੀਆ॥ ਨੇਹੁ ਲਾਬ ਹਿਨਾ ਨਾਲ ਨੋਕਰਾਂ ਦੇ ਓਹ ਕੀ ਨਫ਼ਾ ਜਹਾਨ ਤੋਂ ਲੈਨ ਧੀਆ॥ ਕਰੀਏ ਪ੍ਰੀਤ ਜੋ ਆਪ ਸਮਾਨ ਹੋਵੇ ਨੀਚ ਨਾਲ ਯਾਰ ਖ਼ੁਆਰੀ ਐਨ ਧੀਆ॥ ਸੁਚੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਨ ਸੁਚੇ ਝੂਠੇ ਝੂਠਿਆਂ ਨਾਲ ਹੈਨ ਧੀਆ॥ ਖ਼ਾਵੰਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਚਾਕ ਚਾਹੇਂ ਏਸ ਕੰਮ ਅੰਦਰ ਨਾਹੀਂ ਚੈਨ ਧੀਆ॥ ਇਸ਼ਕ ਰੱਬ ਦਾ ਭਲਾ ਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਤੇ ਰਤੀ ਸਰਾ ਬੁਰਾਤ ਫੈਨ ਧੀਆ॥ ਸੋਹਨੀ ਵਿੱਚ ਦਰੀਯਾ ਦੇ ਡੁਬ ਮੋਈ ਮੇਹੀਂ ਵਾਲ ਕੂਕੇ ਕਾਲੀ ਰੈਨ ਧੀਆ॥ ਸੱਸੀ ਨਾਲ ਪੰਨੂੰ ਨੇ ਹੁਲਾਇਆ ਸੀ ਮੋ ਏਵਿੱਚ ਥਲਾਂ ਕਰਦੇ ਵੈਨ ਧੀਆ॥ ਲੈਲਾਂ ਨਾਲ ਮਜਨੂੰ ਨੇ ਹਲਾਇਆ ਸੀ ਓਹਨੂੰ ਕਹਿਨ ਰੋਝੀ ਸਾਕ ਸੈਨ ਧੀਆ॥ ਜ਼ੈਨਬ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਰੰਗ ਨੇ ਤੰਗ ਕੀਤੀ ਮੋਏ ਜੰਗ ਕਰ ਹਸਨ ਹੁਸੈਨ ਧੀਆ॥ ਕੈਰੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਬਡੇ ਜੁਧ ਹੋਏ ਕੀਤੀ ਦ੍ਰੋਪਤੀ ਨਾ ਜ਼ਰਾ ਸੈਨ ਧੀਆ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਛੱਡੀਏ ਕਦੇ ਖ਼ਾਵੰਦ ਏਹੋ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਦੇ ਬੈਨ ਧੀਆ॥੧੪੬॥<noinclude></noinclude> jzh0jo58novj6skmv2akd3wcxla5ldu 250 65535 226945 188965 2026-07-18T13:40:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(182)}}</noinclude>{{center|ਆਖਨਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ}} ਮਾਉਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਬਾਪ ਤਾਈ ਕੇਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਈ ਨਿਲੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਨਹੀਂ ਸ਼ਰਮ ਹਯਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਹਿੰਦੀ ਚੜ੍ਹੇ ਮਹਿਲ ਉੱਤੇ ਭੱਜ ਭੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਸੋਈਆਂ ਨਾਲ ਏਹ ਚਲ ਕੁਚਾਲ ਰੱਖੇ ਕਰੇ ਯਾਦ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਰੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਜਾਂ ਮੈਂ ਮਨਾ ਕੀਤਾ ਅੱਗੋਂ ਲੜਨ ਲੱਗੀ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਬੀਤੀਆਂ ਰੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਮੇਰਾਆਖਿਆ ਮੂਲ ਨਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਪਵੇ ਸ਼ੇਰਨੀ ਦੇ ਵਾਂਗ ਗੰਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਕਿਤੇ ਨਾਲ ਫਰਿਹਾਦ ਦੇ ਨਿਕਲ ਜਾ ਸੀ ਦੇਖ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾ ਲਾ ਕੇ ਬੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਲਾਵੈ ਸਾਂਗ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਦਾਦ ਖੁਵਾਹਾਂ ਕਰੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹੀ ਚੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਇਕੋ ਧੀਸੀ ਸੋਈ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਨ ਦੀ ਕੋਈ ਸੁਚੱਜ ਸ਼ੀਰੀ॥ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਚਾਨਸ਼ਰ ਕੀਤੋ ਦੇਖ ਛੱਡਿਆ ਕੋਈ ਨਾ ਹੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਏਹ ਨੂੰ ਸਾਹੁਰੇ ਘੱਲੀਏ ਝੱਬ ਹੋ ਕੇ ਐਥੇ ਸਿੱਖਦੀ ਰਹੇ ਕੁਚੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ। ਨੈਨ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਇ ਬੈਠੀ ਸਾਨੂੰ ਲਾਈ ਓਸੂ ਬੁਰੀ ਬੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਗੱਲਾਂ ਖੁਲ੍ਹੀਆਂ ਕਰੈ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋ ਕੇ ਅੱਜ ਘੋਲ ਪੀਤੀ ਸ਼ਰਮ ਲੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੁਨਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਆਹੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੋਈ ਮੂੰਹ ਕੱਜ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ {{rh|੧੪੭॥||ਜਵਾਬ ਬਾਦਸ਼ਾਹ|॥ਕੈਹਾ}} ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੱਸ ਕਰ ਬੋਲ ਨਾਹੀਂ ਥੋੜੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵਧਾਵਣਾ ਕੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀ ਵਾਦੀ ਨੇਕ ਵਾਲੀ ਹੂੰਨੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਸਾਂਗ ਲਾਂਵਦੀ ਹੋਵ ਸੀ ਖੇਲਦੀ ਭੀ ਹੋਰ<noinclude></noinclude> d87oe4y062aipse2mry6nejlk7un21p 250 65536 226946 188968 2026-07-18T13:40:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(183)}}</noinclude>ਏਸ ਨੇ ਇਸ਼ਕ ਕਮਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਫਿਰੇ ਕੰਮਲਾ ਹੋਯਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਜਜ਼ ਓਸ ਏਸ ਦੇ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਆਵਨਾ ਕੀ॥ ਅਕਲ ਨਾਲ ਤੂੰ ਦਾਲ ਖ੍ਯਾਲ ਉਸ ਤੋਂ ਹੋਰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਮਾਰ ਮੁਕਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਅਸਾਂ ਖ਼ੌਫ਼ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਿੱਤਾ ਲੇਕਿਨ ਇਸ਼ਕਤ ਕਿਸੇ ਹਟਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਮਾਰ ਕੁਟ ਕੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਮਤ ਦੇਈਏ ਹੋਰ ਦਸ ਤੂੰ ਕੰਮ ਕਮਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਧੀਆਂ ਮਾਰਿਆਂ ਪਾਪ ਸਰਾ ਪਹੁੰਚ ਮਾਉ ਬਾਪ ਨੇ ਆਪ ਵੰਞਨਾ ਕੀ॥ ਨਹੀਂ ਸਾਹੁਰੇ ਏਸ ਨੂੰ ਘਲ ਦੇਹੋ ਹੋਰ ਆਪ ਇਲਾਜ ਕਰਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਚਾਹੇ ਸੱਚ ਹੋਵੇ ਚਾਹੇ ਝੂਠ ਹੋਵੇ ਐਸਾ ਸੁਖ਼ਨ ਜ਼ਬਾਨ ਤੇ ਲਿਆਵਨਾ ਕੀ॥ ਜਾਇ ਸਾਹੁਰੇ ਗੱਲ ਭੁਲਾਇ ਦੇਸੀ ਘਰ ਰੱਖ ਕੇ ਅਸਾਂ ਬਨਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਐਸੀ ਗੱਲ ਦਾ ਫੇਰ ਨਾ ਨਾਮ ਲਈਏ ਘੱਟਾ ਆਪਨੇ ਸੀਸ ਤੇ ਪਾਵਨਾ ਕੀ॥ ਸਾਥੋਂ ਨਹੀਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਲੁਹਾਰ ਆ ਕੀ ਐਪਰ ਓਸਨੂੰ ਮਾਰ ਗਵਾਵਨ ਕੀ॥ ਫੇਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਲਗ ਆਖੇ ਤੈਨੂੰ ਏਸ ਗੱਲੇ ਹਥ ਆਵਨਾ ਕੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਹੋਗ ਜੋ ਕੰਮ ਚੰਗਾ ਅਸਾਂ ਰੱਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਟਾਵਨਾ ਕੀ॥੧੪੮॥ {{gap}}ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸ਼ੀਰੀ ਰੋਇ ਕੇ ਆਖਿਆ ਮਾਉ ਤਾਈਂ ਤੇਰੇ ਤਾਨਿਆਂ ਮੇਹਨ੍ਯਾਂ ਸੱਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਐਵੇਂ ਕੂੜੀਆਂ ਤੁਹਮਤਾਂ ਲਾਵਨੀ ਹੈਂ ਕਿਥੇ ਗਈ ਹਾਂ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਚੱਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਕੁੜੀਆਂ ਖੇਲ ਖੇਲਨ ਪਈਆਂ ਸਾਂਗ ਲਾਵਨ ਕਦੋਂ ਕਿਸੇ ਉਤੇ ਆਖ ਭੁਲੀਆਂਮੈਂ॥ ਮੇਰੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਆਖ ਸੰਤਾਪ ਲਾਇਓ ਏਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਜਲੀ ਬੱਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਮੇਰਾ ਮਨ ਭੈੜਾ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਗਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਆਪ<noinclude></noinclude> jtykaiqywvxizyqdwm73891ubp0p4br 250 65537 226947 188969 2026-07-18T13:40:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(184)}}</noinclude>ਅਵੱਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੋਦਾਇ ਦਾ ਰੋਗ ਹੋਯਾ ਅਨੀ ਕਮਲੀ ਰਮਲੀ ਝਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਅੱਜ ਕੱਲ ਕੋਈ ਝਲ ਮਾਰ ਗਿਆ ਮੰਦਾ ਬੋਲ ਕੇ ਬੋਲੀਆਂ ਝੱਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਖਿਸਰੋ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਛੋੜ ਫ਼ਕੀਰ ਲੋੜਾਂ ਅੰਮਾਂ ਦੇਖ ਖਾਂ ਕੋਈ ਵਲ ਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਐਪਰ ਜਾਦੂੜਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਇ ਗਿਆ ਵਿਚੇ ਵਿਚ ਵਿਛੋੜੇ ਸੋਂਗਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਕਦੇ ਗਲੀ ਨੇ ਗੋਲ ਨਾ ਮੂਲ ਕੀਤੀ ਭੌਂਦਾ ਦੇਖ ਛਡਾਂ ਵਿਚ ਗਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਹੋਯਾ ਤੋਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਭੌਰਵਾਂ ਗੂਫੁਲਾਂ ਕਲੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਕਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਘਰ ਰਹਿਨ ਔਖਾ ਬਾਹਰ ਜਾਠ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਿਲੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਆ ਵਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਭੁਲਾ ਕੱਤ ਨਾ ਤੰਬਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਕਦੇ ਲਾਹੀਆਂ ਚਾਰਨਾ ਛਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਪੁੱਛੇ ਸੱਚ ਨਾ ਸੁਝ ਦਾ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਫੈਲੇ ਛੱਲ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਛਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ 'ਆਯ ਸ਼ੋਕ ਸ਼ੁਤਰ ਕਾਬੂ ਦੇਖ ਪਈ ਖੜਕਾਂਵਦੀ ਟਲੀਆਂ ਮੈਂ॥ ੧੪੯॥ {{center|ਜਵਾਬ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਮਾਉਂ ਦਾ}} ਮਾਉਂ ਆਖਦੀ ਸ਼ੀਰੀ ਨੂੰ ਉੱਠ ਐਥੋਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅਖੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਜਾ ਦੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਜਾਨ ਬੁਝ ਕੇ ਕੁਝ ਦਾ ਕੁਝ ਬੋਲੇ ਤੈਥੋਂ ਹੋਈ ਮੈਂ ਭੁਜ ਮਨੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੁਟਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁੰਞ ਵਾਂਗੂ ਕਰਾਂ ਹੱਡ ਗੋਡੇ ਤੇਰੇ ਦੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਸਾਡਾ ਐਸ਼ ਅਰਾਮ ਹਰਾਮ ਕੀਤੇ ਕੇਹਾ ਚਾਇਆ ਤੁਧ ਫ਼ਤੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਏਸੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾਲੀਏ ਪੋਸੀਏਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਕਰੇਂਗੀ ਜਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਫੇਰ ਫੇਰ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇਂ ਖ਼ਿਸਰੋ ਨਾਹਿ ਕਰੇਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਐਸੀ ਮੱਤ<noinclude></noinclude> foa9bz9w29biu5gl4sqyk398f1me2ce 250 65538 226948 188970 2026-07-18T13:40:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(185)}}</noinclude>ਵਾਲੀ ਹੋਈਏਂ ਮਤ ਵਾਲੀ ਤੇਰਾ ਉੱਡਿਆ ਅਕਲ ਸ਼ਊਰ ਬੱਚੀ॥ ਹੁਸਨ ਦੇਖ ਗ਼ੁਲਾਮ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੋਈਏਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਏਹ ਬੜਾ ਕਸੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਪਿੱਛੇ ਭੈੜੀਆਂ ਕੋਝੀਆਂ ਨਾਹਿ ਲਗੇਂ ਜੇਹੜੀ ਹੋਵੇ ਸੋਹਨੀ ਪਰੀਹੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਜੈਸੇ ਨਾਲ ਤੇ ਸਾਸ ਦਾ ਮੇਲ ਹੋਵੇ ਕਦੇ ਹੋਵੇ ਨਾ ਕੱਚ ਕਚੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਮੀਰ ਮੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਸੇਤੀ ਪਾਨੀ ਪਾਨੀ ਅਤੇ ਬੂਰ ਬੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਕੂੜਾ ਇਸ਼ਕ ਤੇਰਾ ਐਵੇਂ ਉੱਡ ਜਾਸੀ ਜਿਵੇਂ ਉੱਡ ਦਾ ਮੁਸ਼ਕ ਕਾਫ਼ੁਰ ਬੱਚੀ॥ ਸੂਲੀ ਨਾਲ ਫਰਿਹਾਦ ਬਰਬਾਦ ਹੋਸੀ ਰੱਖ ਯਾਦ ਜਿਵੇਂ ਮਨਸੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਮਿਲਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਥ ਕਮਲਿਆਂ ਮਸਤ ਮਖਮੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਫ਼ਰਕ ਜ਼ਿਮੀਂ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਦਾਹੈ ਜਾਨ ਤੰਗ ਮਲੰਗ ਮਸਤੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਜਿਵੇਂ ਦੇਖ ਕਿਤੇ ਔਰਤ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਮਗਰ ਲਗਦਾ ਲੰਗੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਹੋਵੇਂ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀ ਵਿਕੇ ਨਫ਼ਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਜੱਗਦੇ ਵਿਵ ਦਸਤੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਨੰਗੇ ਬਦਨ ਉੱਤੇ ਜਦੋਂ ਪੌਨ ਛਮਕਾਂ ਤਦੋਂ ਟੁਟਸੀ ਗਰਬ ਗ਼ਰੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਤੈਨੂੰ ਘੱਲਨੀ ਹਾਂ ਹੁਨੇ ਸਾਹੁਰੈ ਮੈਂ ਓਥੇ ਹੋਵ ਸੇਂਜਾਇ ਮਾਮੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਸਾਡੇ ਲੇਖ ਭੈੜੇ ਭੈੜੀ ਧੀ ਹੋਈ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਰੱਬ ਰਹੀਮ ਗ਼ਰੂਰ ਬੱਚੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਅੰਧੇਰ ਪੈਗਿਆ ਸਾਰੇ ਲੁਕਿਆ ਸ਼ਰਮ ਹਿਯਾਉ ਦਾ ਨੂਰ ਬੱਚੀ॥ ੧੫੦॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਮਾਉਂ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਕਰਨੀ ਕਾਹਨੂੰ ਜਗਨੂੰ ਬੋਲ ਸੁਨਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਛੋੜਸਾਂ ਮੈ ਕਾਹ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> cip6tdcv5yksng1azabtn3atvc9chj4 250 65539 226949 188971 2026-07-18T13:40:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(186)}}</noinclude>ਆਪਨਾਂ ਮਗ਼ਜ਼ ਖਪਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਜਾਨੀ ਪਿਆਰਾ ਜਾਨ ਕੋਲੋਂ ਜਾਨ ਬੁਝ ਕੇ ਜਾਨ ਗਵਾਵਨੀ ਹੈ॥ ਕਦੇ ਗਾਲੀ ਅਦੇਕੇ ਕਰੇਂ ਗੱਲਾਂ ਕਦੇ ਘੂਰੀਆਂ ਪਾਇ ਡਰਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਕਦੇ ਬਾਤ ਮੇਰੀ ਦੱਸੇਂ ਬਾਪ ਤਾਈਂ ਕਦੇ ਆਪ ਹੀ ਪਈ ਸਭਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਅੱਗੇ ਹਿਜਰ ਦੇ ਦਰਦ ਨੇ ਗੁਰਦ ਕੀਤੀ ਹੋਰ ਕਰਦ ਕਲੇਜੜੇ ਲਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਇਸ਼ਕ਼ ਨਾਲ ਮਲਾਮਤਾਂ ਮੱਚਦਾ ਹੈ ਸੋ ਤੂੰ ਜਾਨ ਕੇ ਪਈ ਮਚਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਇਸ਼ਕ ਦੇਵ ਦਾ ਭੋਨਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰੀਏ ਕੱਢ ਗਾਲੀਆਂ ਭੂਤ ਨਚਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਤੇਗ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਲ ਮਲਾਮਤਾਂ ਨੇ ਸੈਕਲ ਨਾਮ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਚਮਕਾਵਨੀ ਹੈ॥ ਸੋਨਾ ਇਸ਼ਕ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੀ ਅੱਗ ਅੰਦਰ ਤਾਇ ਤਾਇ ਕੇ ਲਾਲ ਕਰਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਘਸਨ ਲੱਕੜਾਂ ਨਿਕਲੇ ਅੱਗਵਿਚੋਂ ਜਲਿਆਂ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਈ ਜਲਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਮੋਇਆਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਹੋ ਮਾਰਨਾ ਕੀ ਗਲੋ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਾਇ ਗਲਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਆਸ਼ਕ ਕੁਠੇ ਨੀ ਇਸ਼ਕ ਮਾਸ਼ੂਕ ਵਾਲੇ ਹੋਰਕੁਠਿਆਂਕੀ ਕੁਹਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਜਲਨ ਆਪ ਪਤੰਗ ਜਾ ਦੀਵਿਆਂ ਤੇ ਤੂ ਕੀ ਜਲਨ ਦਾ ਵਲ ਸਿਖਾਵਨੀ ਹੈਂ ॥ ਜੀਵਨ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਆਪ ਹੀ ਕੋਲ ਫੁਲਾਂ ਤੂੰ ਕੀ ਬੋਲ ਕੇ ਬੋਲ ਸੁਨਾਵਨੀ ਹੈਂ॥ ਨੀ ਮੈਂ ਮੈਹਲ ਤੇ ਜਾਇ ਸੁਹਾਵਨੀ ਹਾਂ ਜੇ ਤੂੰ ਸੁਤੀਆਂ ਕਲਾ ਜਗਾਵਨੀਹੈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਂ ਦੁਖ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਵਾਂ ਤੂੰ ਕੀ ਰੋਂਦਿਆਂ ਪਈ ਰੁਵਾਵਨੀ ਹੈਂ॥੧੫੧॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਮੁਸੱਨਫ਼}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਰੁਠ ਕੇ ਉਠਕੇ ਮਾਉਂ ਕੋਲੋਂ ਵਿਚ ਬੰਗਲ ਆਪ ਨੇ<noinclude></noinclude> dsnon3df4lz9u13h32phz8l5hpefre1 250 65540 226950 188973 2026-07-18T13:40:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(187)}}</noinclude>ਜਾਇ ਬੈਠੀ॥ ਕਰਕੇ ਯਾਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਰੋਨ ਲੱਗੀ ਅੱਗੇ ਰੱਬ ਦੇ ਦਾਦ ਕਰਾਇ ਬੈਠੀ॥ ਕਹਿੰਦੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕੌਨ ਬਾਝ ਤੇਰੇ ਹੋਰ ਸੱਭ ਦੀ ਆਸ ਚੁਕਾਇ ਬੈਠੀ॥ ਬੈਠ ਇੱਕ ਇਕੱਲੜੀ ਪਲੰਘ ਉੱਤੇ ਕੁੰਡਾ ਮਾਰ ਕੇ ਮਨ ਠਹਿਰਾਇ ਬੈਠੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਲੱਗੀ ਬਾਰਾਂਮਾਹ ਪੜ੍ਹਨੇ ਝੇੜਾ ਦਿਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾਇ ਬੈਠੀ॥੧੫੨॥{{gap}}ਬਾਰਾਮਾਂਹ ਜ਼ਬਾਨੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮਾਹ ਚੇਤ॥ ਚੜਿਆ ਚੇਤ ਨਾ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਚੈਨ ਆਵੇ ਪਾਵਾਂ ਵੈਨ ਪਈ ਭਿੰਨੇ ਨੈਨ ਦੋਵੇਂ॥ ਮੈਨੂੰ ਨੀਂਦ ਅਰਾਮ ਹਰਾਮ ਹੋਯਾ ਐਵੇਂ ਜਾਨ ਪਏ ਦਿਨ ਰੈਨ ਦੋਵੇਂ॥ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਵਿੱਚ ਸੀਨੇ ਗਏ ਉਠ ਮੈਥੋਂ ਸੁਖਚੈਨ ਦੋਵੇਂ॥ ਇਸ਼ਕ ਆਸ਼ਕ ਮਾਸ਼ੂਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਰੇ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਕਲ ਇੱਕੋ ਐਨ ਗੈਨ ਦੋਵੇਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਇਸ਼ਕ ਆ ਲੜਨ ਲੱਗੇ ਜਿਵੇਂਜੰਗ ਵਿਚ ਹਸਨ ਹੁਸੈਨ ਦੋਵੈਂ॥੧॥ ਵਿਸਾਖ॥ ਚੜਿਆ ਮਾਹ ਬਿਸਾਖ ਬੈਰਾਗ ਲੱਗਾ ਨਾਗ ਇਸ਼ਕ ਮੈਨੂੰ ਡੰਗ ਮਾਰ ਗਿਆ॥ ਜ਼ਾਰ ਜ਼ਾਰ ਰੋਵਾਂ ਭੁਲੀ ਕਾਰਸਾਰੀ ਸੁਧ ਸਾਰ ਘਰ ਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਗਿਆ॥ ਮੈਥੋਂ ਸਾਹੁਰੇ ਪੇਈ ਅੜੇ ਗਏ ਦੋਵੇਂ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਦੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਮਾਰ ਗਿਆ॥ ਜਿਸ ਯਾਰ ਕਾਰਨ ਮਾਰਨ ਲੋਗ ਤਾਨੇ ਓਹ ਭੀ ਦੇ ਨਾ ਰੱਜ ਦੀਦਾਰ ਗਿਆ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਂ ਕਮਲੀ ਹੋਇ ਰਹੀ ਪਿਆਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਦੂ ਸਿਰ ਡਾਰ ਗਿਆ॥੨॥ ਜੇਠ॥ ਆਯਾ ਜੇਠ ਜਹਾਨ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੋਈ ਤੁਧ ਕਾਰਨ ਯਾਰ ਪਿਆਰਿਆ ਓਏ॥ ਓਸੇ ਘੜੀ ਦੀ<noinclude></noinclude> 9x4qis86tstzqofribzu04tacw7nwb8 250 65541 226951 188975 2026-07-18T13:40:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(188)}}</noinclude>ਨਾਗਨੀ ਲੜੀ ਮੈਨੂੰ ਡਿੱਠੀ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਦੀ ਤਾਰ ਪਿਆਰਿਆ ਓਏ॥ ਇਕੇ ਆਇਕੇ ਦੇਹ ਦੀਦਾਰ ਮੈਨੂੰ ਇਕੇ ਮਾਰ ਤਲਵਾਰ ਪਿਆਰਿਆ ਓਏ॥ ਅੱਖੀਂ ਲਾਇਕੇ ਕੰਡ ਵਲਾਇਗਿਓਂ ਬਰਛੀ ਮਾਰ ਵਿਸਾਰ ਪ੍ਯਾਰਿਆ ਓਏ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਨਕਸ਼ ਨਿਗਾਰ ਤੇਰਾ ਗਿਆ ਸਬਰ ਕਰਾਰ ਪਿਆਰਿਆ ਓਏ॥੩॥ ਹਾੜ ਚੜ੍ਹੇ ਹਾੜ੍ਹ ਹਾੜੇ ਘੱਤਾਂ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਮਿਲੀ ਆਨ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਕੀਤੀ ਜਾਨ ਕੇ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਤੈਥੋਂ ਮੈਂ ਬੇਜਾਨਓ ਦਿਲਬਰਾਂ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਤੱਕ ਤੱਕ ਕੇ ਅੱਖੀਆਂ ਪੱਕ ਗੱਈਆਂ ਗਿਆ ਸ਼ਾਨ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਏਹ ਵੱਸਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਿੱਸੇ ਬੀਆ ਬਾਨ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਨੂੰ ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥੪॥ ਮਾਹ ਸਾਵਨ॥ ਸਾਵਨ ਸੇਜ ਉਤੇ ਸੁਤਿਆਂ ਸੁਖ ਨਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਨੈਨ ਬਰਸਨ ਛਮ ਛਮ ਸੋਈਓ॥ ਘਟਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਮੇਹਨਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀ ਜੁਲਫ਼ਾ ਯਾਰ ਜਿਵੇਂ ਖ਼ਮ ਖ਼ਮ ਸੱਈਓ॥ ਗਿਆ ਦਮੜੇਹੋਇ ਦਮ ਰਹੀਆਂ ਕਰਾਂ ਯਾਦ ਪਈ ਦਮ ਦਮ ਸੱਈਓ॥ ਐਸਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਨ ਰਸਤੇ ਪਿਆਰਾ ਪਾਸ ਆਵੇ ਰਮ ਰਮ ਸੋਈਓ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਂਹੀ ਭਰ ਨੈਨ ਰੋਵਾਂ ਰਾਂਝਾ ਫੇਰ ਆਵੇ ਜਮ ਜਮ ਸੋਈਓ॥ ੫॥ ਮਾਹ ਭਾਦਰੋਂ॥ ਚੜ੍ਹੇ ਭਾਦ੍ਰੋਂ ਭੁਲੀ ਹਾਂ ਓਸ ਵੇਲੇ ਜਿਸ ਵੇਲੜੇ ਲੱਗੀਆਂ ਅਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਲੱਖੀ ਹੱਥ ਨਾ ਆਵਦਾ ਗਿਆ ਵੇਲਾ ਵੇਲਾ ਇਸ਼ਕ ਦੇਵੇ ਭੰਨ ਵੱਖੀਆਂ<noinclude></noinclude> frpglwtlp381w19r5bibxxn5lp94ko2 250 65542 226952 188976 2026-07-18T13:40:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(189)}}</noinclude>ਨੀ॥ ਗ਼ਫ਼ਲ ਹੋਇਕੋ ਸੜੇ ਨੀ ਵਿੱਚ ਕੱਖਾਂ ਹੇਠ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਘੋੜੀਆਂ ਲੱਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਆਤਸ਼ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀ ਮੂਲ ਨਾ ਸਰਦ ਹੋਵੇ ਸ਼ਰਬਤ ਪੀਏ ਤੇ ਝੱਲੀਏ ਪੱਖੀਆਂ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੁਖ ਓਥੇ ਜਿੱਥੇ ਖੰਡ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਮੱਖੀਆਂਨੀ॥੬ ॥ ਮਾਹ ਅੰਸੂ॥ ਅੱਸੂ ਆਸ ਤੇਰੀ ਇਕੋ ਸਾਂਈਆਂ ਓਇ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਨਾ ਆਸਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ॥ ਜੇਹੜੀ ਕਰੇਂ ਸੋ ਸਿਰ ਤੇ ਝੱਲ ਨੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਜਾਂਵਦਾ ਜ਼ੋਰ ਕੋਈ॥ ਕਿਹਨੂੰ ਫੋਲ ਕੇ ਦਿਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦੋਸਾਂ ਨਹੀਂ ਤਿੰਨ ਧਰ ਦਾ ਮੇਰਾ ਸ਼ੋਰ ਕੋਈ॥ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਸ਼ਕੰਜੇ ਦੇ ਵਿਚ ਆਈ ਲੈ ਗਿਆ ਚੁਰਾਇ ਚਿੱਤ ਚੋਰ ਕੋਈ ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਾਝ ਆਨੰਦ ਕਹਿਆ ਬਿਨਾ ਚੰਦ ਅੰਗਾਰ ਚਕੋਰ ਕੋਈ॥੭॥ ਮਾਹ ਕੱਤਕ॥ ਕੱਤੇ ਕਾਂਗ ਉਡਾਂਵਦੀ ਰਹਾਂ ਸਦਾ ਖ਼ਾਤਰ ਯਾਰ ਦੀ ਔਸੀਆਂ ਪਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਖੋਲ੍ਹ ਤਾਕੀਆਂ ਤੱਕ ਰਹੀ ਤਰਫ਼ ਚਾਰੇ ਪਿਆਰੇ ਬਾਝ ਪਈ ਗ਼ਮ ਖ਼ਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਕਦੇ ਦੇਖ ਦੂਰੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭੀ ਰੋਇ ਰੋਇ ਨੀਰ ਵਹਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਮਿਲਿਆਂ ਬਾਝ ਨਾ ਮਿਲਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦਿਲ ਦੇ ਐਵੇਂ ਹਠ ਕਰ ਵਕਤ ਲੰਘਾਵਨੀ ਹਾਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਯਾਰੇ ਯਾਰ ਬਾਝੋਂ ਐਥੇ ਉਮਰ ਦਾ ਰਥ ਵੰਞਾਵਨੀ ਹਾਂ॥੮॥ ਮੱਘਰ॥ ਮੱਘਰ ਮਾਹ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨੇ ਹੁਲਾਵਨਾ ਖਾਵਨਾ ਜ਼ਹਿਰ ਲੋਕੋ॥ ਆਸ਼ਕ ਹੋਵਨਾ ਰੋਵਨਾ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਏਹ ਇਸ਼ਕ ਮਿਜਾਜ਼ ਹੈ ਕਹਿਰ ਲਕੋ॥ ਮਰ ਜਾਵਨਾ ਜੀਂ ਦਿਆਂ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਭਲਾ ਭਾਵਨਾ ਘਰਨਾ ਸ਼ਹਿਰ ਲੋਕੋ॥ ਏਸ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਬਹਿਰ ਦਾ<noinclude></noinclude> l5n1okp8ycgch2xz9ku3ii4onkcfpy8 250 65543 226953 188977 2026-07-18T13:40:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(190)}}</noinclude>ਅੰਤ ਨਾਹੀਂ ਉੱਠੇ ਲਹਿਰ ਉੱਤੇ ਪਈ ਲਹਿਰ ਲੋਕੋ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿਆਰੇ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਅੰਦਰ ਫਰਿਹਾਦ ਹੋਵੇ ਅੱਠੇ ਪਹਿਰ ਲੋਕੋ॥ ੯॥ ਮਾਂਹ ਪੋਹ॥ ਆਯਾ ਪੋਹ ਤੇ ਪਾਲਿਆਂ ਜ਼ੋਰ ਪਾਯਾ ਪਈ ਬਰਫ਼ ਪਹਾੜ ਕਸ਼ਮੀਰ ਤਾਂਈਂ॥ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੱਤੀ ਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਤਾਪ ਕਿਹਾ ਦਿੱਤਾ ਸਾੜ ਤਮਾਮ ਸ਼ਰੀਰ ਤਾਈਂ॥ ਜੋਗਨ ਹੋ ਇਕੇ ਬਦਰੇ ਮੁਨੀਰ ਵਾਂਗੂੰ ਲਿਆਵਾਂ ਢੂੰਡ ਕੇ ਬੇਨਜ਼ੀਰ ਤਾਈਂ॥ ਭਾਂਬੜ ਬਲੇ ਵਿੱਚ ਲੇਫ ਨਿਹਾਲੀਆਂ ਦੇ ਪਾਵਾਂ ਉਪਰੋਂ ਚਸ਼ਮਾਂ ਦੇ ਨੀਰ ਤਾਈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਓਹਦੇ ਮਿਲੇ ਸੁਖ ਹੋਸੀ ਜਿਸ ਮਾਰਿਆ ਨੈਨਾਂ ਦੇ ਤੀਰ ਤਾਈਂ॥੧੦॥ ਮਾਹ ਮਾਂਘ॥ ਚੜ੍ਹੇ ਮਾਘ ਮਲਾਮਤਾਂ ਮਿਲਨ ਮੈਨੂ ਮਾਉਂ ਬਾਪ ਸਾਰੇ ਸਾਕ ਅੰਗ ਮਾਰਨ॥ ਸਈਆਂ ਕੋਲ ਨਾ ਬੋਲ ਕੇ ਫੋਲ ਆਖਾਂ ਗਲ ਢੋਲ ਵਾਲੀ ਪੱਈਆਂ ਜੰਗ ਮਾਰਨ॥ ਓਹ ਜਾਨ ਤੂ ਜਾਨ ਤੋਂ ਤੰਗ ਆਵਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਂਗ ਜੁਲਫ਼ਾਂ ਵਾਲੇ ਡੰਗ ਮਾਰਨ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਹੋਵੇਂ ਸ਼ਹਿਰ ਕਹਿਰ ਦਿੱਸੇ ਪਲੰਘ ਪੀਆ ਬਿਨ ਵਾਂਗ ਪਲੰਗ ਮਾਰਨ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਨੰਗ ਮਲੰਗ ਹੋਵਨ ਤਿਨਾਂ ਲੋਕ ਨਿਸੰਗ ਹੋ ਸੰਗ ਮਾਰਨ॥ ੧੧॥ ਮਾਹ ਫਗਣ ॥ ਫੱਗਨ ਫੁਲ ਖਿੜੇ ਰੰਗਾ ਰੰਗ ਬਾਗੀ ਬੁਲਬੁਲ ਭੌਰ ਆਸ਼ਕ ਹੋ ਕੇ ਲਟਕ ਰਹੇ॥ ਸੂਰਤ ਦੇਖ ਮਹਬੂਬ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਸੁੰਦ੍ਰ ਛੱਡ ਕੰਮ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰੇ ਅਟਕ ਰਹੇ॥ ਜਿਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਸੈਫ ਚਮਕੇ ਤਿਵੇਂ ਨੈਨ ਨੈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਟਕ ਰਹੇ॥ ਪੰਖੀ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਜਿਵੇਂ ਜਾਲ ਅੰਦਰ ਜੁਲਫਾਂ ਨਾਲ ਦਿਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਫਟਕ ਰਹੇ<noinclude></noinclude> cr56etgkswaxepri4p9qz1v769hegyi 250 65544 226954 188978 2026-07-18T13:41:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(191)}}</noinclude>॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿਆਰੇ ਪਿਆਰੇ ਬਾਝ ਹਰਦ ਮਖ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਖਟਕ ਰਹੇ॥੧੨॥ ੧॥ ੧੫੩॥ {{center|ਆਵਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਦਾ}} ਬੇਟੀ ਆਇ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ ਕੋਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸੱਦ ਬੋਲ ਕੇ ਬੂਹਾ ਖਲ੍ਹਾਇਆ ਸੂ। ਕਹਿੰਦੀ ਉੱਠ ਪਿਆਰੀ ਮੈਰੀ ਜਾਨ ਵਾਰੀ ਭੇਦ ਸਮਝ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਾਇਆ ਸੂ॥ ਉੱਠ ਦੇਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਫ਼ਰਯਾਦ ਕਰਦਾ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਮਾਇਆ ਸੂ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਉੱਠ ਕੇ ਤਾਕੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਮਹਿਰਮ ਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਪਾਸ ਬਠਾਇਆ ਸੂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸ਼ੀਰੀਂ ਹੋਸ਼ ਆਪਨਾ ਚਾ ਭਲਾਇਆ ਸੂ॥੧੫੪॥ {{gap}}ਬੈਠਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਵਿਚ ਤਾਕੀ ਦੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਨ ਬੈਠੀ ਜਦੋਂ ਵਿੱਚ ਤਾਕੀ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਤੱਕ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ॥ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਨੂੰ ਦੇਖ ਚਕੋਰ ਦੂਰੋਂ ਤਿਵੇਂ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਐਸ਼ ਹਰਾਮ ਕੀਤਾ॥ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਪਤੰਗ ਜਲ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਜਲਾਇ ਤਮਾਮ ਕੀਤਾ॥ ਜਿਸ ਮਰਦ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦਾ ਦਰਦ ਲੱਗਾ ਕਹੋ ਓਸਨੇ ਕਦੋਂ ਅਰਾਮ ਕੀਤਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਗ਼ੁਲਾਮ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੋਯਾ ਨਾਮ ਜੱਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਦਨਾਮ ਕੀਤਾ॥੧੫੫॥ {{center|ਕਲਾਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਕਰੇ ਕਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਪੀਤਾ ਜਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮਸਤਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਮੇਰੀ ਯਾਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਗ਼ਮਖਾਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਿਲ ਦਾਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਸਾਕ ਅੰਗ ਸ਼ੀਰੀਂ ਰੂਪ ਰੰਗ<noinclude></noinclude> spev2sn6c0nro144oe29946g7gldphh 250 65545 226955 188979 2026-07-18T13:41:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(192)}}</noinclude>ਸ਼ੀਰੀਂ ਅੰਗ ਸੰਗ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸ਼ਾਨ ਮਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਵਾਲ ਵਾਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਧਨਮਾਲ ਸ਼ੀਰੀ ਖ਼੍ਵਾਬ ਖ੍ਯਾਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸਾਰੇ ਤਨ ਸ਼ੀਰੀਂ ਧੰਨ ਧੰਨ ਸ਼ੀਰੀਂ ਧਨਵਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਰੋਜ਼ੋ ਸ਼ਬ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮੇਰਾ ਰੱਬ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਿੱਸੇ ਸਬ ਸ਼ੀਰੀਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ੀਰੀ॥ ਹਾਲ ਕਾਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮੇਰੇ ਮਾਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਮ ਨਾਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਰਦਵਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਗੁਰੂ ਪੀਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਸਤਗੀਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸ਼ਕਰਬੀਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਕੁਰਬਾਨਸ਼ੀਰੀਂ।ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਪਰਧਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਪਰੀ ਹੂਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮਸਤੂਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਹੱਕ ਨੂਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਹੱਕ ਜਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਜੱਗ ਸਾਰੇ ਘਰ ਸ਼ਹਿਰ ਬਾਰੇ ਅਵਾਦਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥੧੫੬॥ {{center|ਫ਼ਰਯਾਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਆਵੀਂ ਖ਼ੈਰ ਪਾਵੀਂ ਅਸਾਂ ਆਜਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੇ ਵਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਦੇਖ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ ਮੈਂ ਲਾਚਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਜਿਵੇਂ ਫੱਟਿਆਈ ਤਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ ਪੱਟੀ ਤੇਗ ਮਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਬਰਛੀ ਨੈਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਫ਼ਿਗਾਰ ਕੀਤਾ ਰੋਵਾਂ ਯਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਲੁਟਪੁਟ ਕੇਚਾ ਕੰਗਾਲ ਕੀਤੋ ਨਿਰ ਆਧਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਕਾਰਨ ਮਾਰਨ ਲੋਕ ਮੇਹਨੇ ਲਾਂਸ ਹਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਸੂਰਤ ਦੇਖ ਤੇਰੀ ਮੂਰਤ ਕੰਧ ਹੋਯਾ ਭੁਲੀ ਕਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਬਾਰ ਬਾਰ ਭਵਾਂ ਮਾਰੀ ਭਾਵਾਂ ਵਾਲੀ<noinclude></noinclude> buqg3dx0mkyodmt13s7cdlc4gay3azo 250 65546 226956 188981 2026-07-18T13:41:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(193)}}</noinclude>ਤਲਵਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਘਰਬਾਰ ਵਿਚਾਰ ਸ੍ਵਾਰ ਹੋਯਾ ਕੰਮ ਕਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਚੇਹਰਾ ਦੇਖ ਕੇ ਜ਼ਰਦ ਵਿਸਾਰ ਹੋਯਾ ਨ ਵਿਸਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਬਲਹਾਰ ਤੇਰੇ ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਵਾਂ ਔਗਨ ਹਾਰ ਓਂ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਤੇਰਾ ਨਫ਼ਰ ਗੁਲਾਮ ਕਦੀ ਮਦਾ ਹਾਂ ਤੂੰ ਸਰਦਾ ਰਓ ਦਿਲਬਰਾਂ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਸ਼ੀਰੀ ਨਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਤੇਰਾ ਸ਼ਹਿਦ ਕੋਲੋਂ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਮਿਲੀਂ ਵਾਸਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਜਾਵਾਂ ਵਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਰਾਤੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਦਿਨੇ ਆਰਾਮ ਦੇਂਦਾ ਤੇਰਾ ਪਿਆਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਆਪ ਬੈਠ ਮਹਿਲਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਖਨੀ ਹੈਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਵਾਸਤੇ ਸਭ ਛੋੜੇ ਕੰਮ ਕਾਰ ਓ ਦਿਲ ਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਅੱਖੀਂ ਰੋਦੀਆਂ ਰੋਦੀਆਂ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਗੁਲ ਅਨਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਵਿਚ ਸੀਨੇ ਕੀਤਾ ਛਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਰੁੜਿਆ ਜਾਂਵਦਾ ਹਾਂ ਇਸ਼ਕ ਵਹਿਨ ਅੰਦਰ ਕਰੀ ਪਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਨਾ ਉਰਾਰ ਰਿਹਾ ਨਾ ਮੈਂ ਪਾਰ ਹੋਯਾ ਵਿਚਕਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਤੇਰੇ ਹੁਸਨ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹਿਸਾਬ ਕੋਈ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਜਾਦੂ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਇਕੇ ਫਾਹਿਲੀ ਤੋਂ ਇਕੇ ਵਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਜਾਲ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਦਾ ਡਾਲ ਹਲਾਲ ਕੀ ਤੋ ਮੈਂ ਬੀਮਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਦੀਦੇ ਦੇਖਦੇ ਦੇਖਦੇ ਥੱਕ ਗਏ ਏਹ ਦੀਦਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ<noinclude></noinclude> 8o4ay32x2uu4aaaehc6eaprel23f4wf 250 65547 226957 188989 2026-07-18T13:41:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(194)}}</noinclude>ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਡੇਰਾ ਇਸ਼ਕ ਮੈਨੂੰ ਹੁਨ ਹੋ ਗਿਆ ਗਲ ਦਾ ਹਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਮੈ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬੇਦਾਦ ਦੀ ਦਾਦ ਕਰੀਂ ਤੂੰ ਸਰਕਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਫ਼ਰਿਯਾਦ ਤੇ ਯਾਦ ਤੇਰੀ ਤੂੰ ਹੀ ਯਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਤੇਰੀ ਈਦ ਮੈਨੂੰ ਚੰਦ ਚੌਦਵੀਂ ਦਾ ਠੰਡਾ ਠਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਜਿਧਰ ਦੇਖਨਾ ਹਾਂ ਤੂੰ ਹੀ ਦਿਸਨੀ ਹੈਂ ਤਰਫ਼ਾ ਚਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਹਰ ਫੁਲ ਵਿਚ ਬੋਇ ਤੇਰੀ ਤੂੰ ਬੇਚਾਰ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸ ਤਾਈ॥ ੧੫੭॥ {{gap}}ਆਨਾ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦਾ ਅਤੇ ਮਨਾ ਕਰਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਆਏ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਪੰਜ ਸੱਤ ਨੋਕਰ ਲੈ ਕੇ ਬਰਛੀਆਂ ਸੈਫ਼ ਕਟਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਕਹਿੰਦੇ ਦੂਰ ਹੋ ਪਾਗਲਾ ਚੱਲ ਏਥੋਂ ਕਹੀਆਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆ ਮਕਰ ਪਟਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਹੋਵੇ ਖ਼ਬਰ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਏਸ ਵੇਲੇ ਗੱਲਾਂ ਭੁਲ ਜਾਵਨ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਆਇ ਸਾਹਮਨੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਕਰੇਂ ਬਾਤਾਂ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਖ਼ੂਬ ਕਰਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਅਸਾਂ ਤਰਸ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਛੱਡ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੋਟੀਆਂ ਰੱਖਕੇ ਮਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀਆਂ ਨਫ਼ਰ ਕਮੀਨਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਯਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਛੱਪੜੀ ਤਰਨ ਜੋਗੇ ਲੈਨ ਵਿਚੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਤਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ੧੫੮॥ {{gap}}ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਸ਼ਕ ਸਾਦਿਕ ਬਜ਼ਬਾਨ ਉਰਦੂ ਅਰੇ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਬੱਸ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋਜਾ ਅੱਗੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਮੀਰ ਬਜ਼ੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਜਿਨੋਂ ਮੌਤ ਹਯਾਤ ਕੋ ਏਕ ਜਾਨਾ ਤਿਨੋਂ ਤੋ ਪਤਲਰ<noinclude></noinclude> gkh1jky24ejrz0gqa38a9ez0jerwki5 250 65548 226958 189001 2026-07-18T13:41:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(195)}}</noinclude>ਔ ਤੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਜਿਨੋਂ ਲੱਖ ਆ ਕੱਖ ਯਕ ਰੰਗ ਹੂਆ ਤਿਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰ ਫ਼ਕੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਹੂਏ ਮਸਤ ਅਲਮਸਤ ਮਧ ਹੋਸ਼ ਆਸ਼ਕ ਹਮੇਂ ਜਿਸਤ ਔ ਬਦਰੇ ਮੁਨੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਯਾਰ ਬਿਨ ਔਰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਹਮੇਂ ਮਿਸ਼ਰੀਓਂ ਸ਼ਰਬਤੋਂ ਸ਼ੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਜਾਨ ਤਲੀ ਧਰ ਯਾਰ ਕੀ ਗਲੀ ਆਵੇਂ ਭਲੀ ਬਾਤ ਪਰ ਭਲੀ ਤਕਸੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਦੀਆ ਦਿਲ ਦਿਲਦਾਰ ਕੋ ਸ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਦਿਲ ਸ਼ਾਦ ਹੂਆ ਦਿਲਗੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਉਜਾੜ ਆਜਾਦ ਹੋਏ ਹਮੇਂ ਥਗ਼ ਅਜੰਡ ਕਰੀਰ ਕਿਆ ਹੇ॥ ਕਾਬਲ ਔਰ ਕੰਧਾਰ ਯਕਸਾਰ ਹੋਏ ਹਿੰਦ ਸਿੰਧ ਔ ਕਹੋ ਕਸ਼ਮੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਸਿਰ ਪੁਰ ਰਾਖ ਤਕਦੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਏ ਸੁਨੋ ਬੀਰ ਅਬ ਐ ਤਦਬੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਨਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਕਾ ਮੁਝੇ ਅਰਾਮ ਦੇਵੋ ਮਿਲੇ ਸ਼ੀਰ ਤੋਂ ਪਿਆਜ਼ ਔ ਸ਼ੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਅਬੀ ਔਰ ਹੀ ਤਰਫ਼ ਕੇ ਕੂਚ ਕਰੇ ਚਲੇ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਦੇਖ ਤਾਖ਼ੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਹਰ ਹਾਲ ਮੈਂ ਮਸਤ ਆਸ਼ਕ ਹਮੇਂ ਗੋਦੜੀ ਔਰ ਹਰੀਰ ਕਿਆ ਹੈ॥੧੫੯॥ {{center|ਕਲਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਦੇਖ ਵਜ਼ੀਰ ਜ਼ਾਦੀ ਕੇਹਾ ਲੱਗਾ ਏਹ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਦੁਖ ਮੈਨੂੰ॥ ਤਾਰੇ ਗਿਨਦਿਆਂ ਰਾਤ ਵਿਹਾਂਵ ਦੀਏ ਅਤੇ ਦਿਨੇ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਸੁਖ ਮੈਨੂੰ॥ ਕਦੇ ਰੱਬ ਸਬੱਬ ਜੇ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਜ਼ਾਦ ਦਾ ਮੁਖ ਮੈਨੂੰ॥ ਗਾਲੀ ਕੱਢ ਪਿਆਦਿਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਦੀਦਾਰ ਦੀ ਭੁਖ ਮੈਨੂੰ॥ ਇਕ ਬਾਝ<noinclude></noinclude> 2izi7h86olyoxrltyh0ge7xs3rmdacy 250 65549 226959 189002 2026-07-18T13:41:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(196)}}</noinclude>ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਨਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ॥ ਅਠੇ ਪਹਿਰ ਪਾ ਕੇ ਪਾਨੀ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ ਪਿਆ ਪਾਲਣਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰੁੱਖ ਮੈਨੂੰ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿਆਰੇ ਪਿਆਰੇ ਯਾਰ ਬਾਝੋਂ ਦਿਨ ਰੈਨ ਨ ਚੈਨ ਇਕ ਚੁਖ ਮੈਨੂੰ॥੧੬੦॥ {{center|ਮਕੂਲਾ ਮੁਸੱਨਫ਼}} ਦੁਸ਼ਮਨ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਸਾਈਆਂ ਹੋਨ ਅੰਧੇ ਜੇਹੜੇ ਯਾਰ ਤੋਂ ਯਾਰ ਵਿਛੋੜਦੇ ਜੇ॥ ਕੋਹੜੇ ਹੋਨ ਤੇ ਕਿਰਮ ਪੈ ਜਾਨ ਜੁਸੇ ਬੁਰਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਲੋੜਦੇ ਜੇ॥ ਬੇੜਾ ਲੱਦਿਆਂ ਹੋਯਾ ਸੋਦਾਗਰਾਂ ਦਾ ਧਿੱਕਾ ਮਾਰ ਦਰੀਯਾ ਵਿਚ ਬੋੜਦੇ ਜੇ॥ ਚੁਗਲੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਚੁਗਲ ਕਰਨ ਭੈੜੇ ਆਦਤ ਸੱਪ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਛੋੜਦੇ ਜੇ॥ ਆਪ ਚਾਹਿੰਦੇ ਸੁਖ ਅਰਾਮ ਤਾਈਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੁਖ ਚਮੋੜਦੇ ਜੇ॥ ਅਰਸ ਹੱਕ ਹੋਯਾ ਦਿਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਰੱਬ ਦਾ ਜੋੜਿਆ ਫੋੜਦੇ ਜੇ ॥ ਰੱਤੀ ਰੱਤ ਨਾ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਲੂਠਿਆਂ ਦੀ ਸੁਕਾ ਕੱਪੜਾ ਪਕੜ ਨਚੋੜ ਦੇ ਜੇ॥ ਜ਼ੋਰ ਦੇਖ ਕੇ ਜੋੜ ਦੇ ਹੱਥ ਅਗੋਂ ਬਾਂਹ ਬਾਲਦੀ ਪਕੜ ਮਰੋੜ ਦੇ ਜੇ॥ ਜਿਸ ਤਰਫ਼ ਜਾਨਾ ਸ਼ੇਰਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਭੈੜੇ ਚੰਦਰੇ ਓਧਰੋਂ ਮੋੜਦੇ ਜੇ॥ ਅਕਲ ਆਪਨੀ ਦੱਸ ਦੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਪੱਥਰ ਰਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜੋੜਦੇ ਜੇ॥ ਬਿਨਾਂ ਇਸ਼ਕ ਇਨਸਾਨਾ ਹੈਵਾਨ ਜੈਸੇ ਭਾਵੇਂ ਆਦਮੀ ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਜੇ॥ ਦਿਲ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਕਦੋਂ ਨਿਹਾਲ ਰਹਿ ਸੀ ਜੇਹੜੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਦਿਲ ਤੋੜਦੇ ਜੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸੋਈ ਵੈਰੀ ਆਸ਼ਕ ਦੇ ਜੇਹੜੇ ਇਸ਼ਕ ਤੋਂ ਹਟਕੇ ਹੋੜਦੇ ਜੇ॥ ੧੬੧॥<noinclude></noinclude> dsxrvg0k6s721657yxw00akrevaxvd2 250 65550 226960 189003 2026-07-18T13:41:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(197)}}</noinclude>{{center|ਗੁੱਸੇ ਹੋਨਾ ਸ਼ਾਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦਾ}} ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਜਾਇ ਕੇਹਾ ਡੋਰਾ ਵਾਲੀਆ ਕੰਮ ਖਰਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਆਸ਼ਕ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਕਹਿਨ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਤਾਈਂ ਇਸ ਤੰਬੋਲ ਦੇ ਵਿਚ ਖਤਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਚਰਚਾ ਹੋਇ ਰਹੀ ਸਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਬੜਾ ਅਜ਼ਾਬ ਹੈਯਾ॥ ਅੱਜ ਹੋਰ ਤੇ ਕੋਲ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹੋ ਸੀ ਰੌਸ਼ਨ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਮਹਤਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਤੇਰੀਆ ਬਰੂ ਗਈ ਹੈ ਸ਼ਾਹ ਮੇਰੇ ਤਲੇ ਬਦਲਾਂ ਜ੍ਯੋਂ ਆਫ਼ਤਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸੇ ਰੋਜ਼ ਲੈ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਜਾ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਸਾਫ਼ ਜਬਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਦਿਨੇ ਰਾਤ ਉਹ ਮਹਿਲ ਦੇ ਫਿਰੇ ਗਿਰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਵਿਚ ਦਰੀਯਾ ਗ਼ਰਕਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਨਾ ਹੀਂ ਸੁਝਦਾ ਉਸਨੂੰ ਕੰਮ ਕੋਈ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬਾਝ ਓਹ ਭੁਜ ਕਬਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਨੋਕਰ ਨਫਰ ਗੁਲਾਮ ਕਦੀਮ ਆਕੇ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਨਵਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਹੱਡ ਪੈਰ ਸਾਡੇ ਛੜਕਾਇ ਦਿੱਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਉ ਜੁਲਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਕੋਈ ਕਰੇਂ ਇਲਾਜ ਸ਼ਿਤਾਬ ਓਹਦਾ ਨਹੀਂ ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਦੇਖ ਤਲਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਦੁਸ਼ਮਨ ਦੁਖ ਤੇ ਰੁਖ ਨਾ ਵਧਨ ਦੇਈਏ ਵਧ ਗਏ ਤਾਂ ਕੌਨ ਪ੍ਰਤਾਂਬ ਹੋਯਾ॥ ਸੁਨ ਕੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਓਸਦੀ ਗਲਤ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਦੇਗ ਮੈਂ ਜੋਸ਼ ਗੁਲਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਹਾ ਅੱਗੇ ਭੀ ਸੱਦ ਕੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਛੇੜੇ ਚੰਦਾ ਬੁਰਾ ਬਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਤਰਸ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਸਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਕਰਕੇ ਹੱਥੋਂ ਐਸਾ ਹੀ ਬੇਹ ਜਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਜਾਓ ਪਕੜ ਕੇ ਓ ਸਬਦ ਜ਼ਾਤ ਤਾਂਈਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸ਼ਿਤਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਚੋਬਦਾਰ ਚਲੇ ਦੌੜ ਢੂੰਡ ਨੇ ਨੂੰ ਧਰਮ ਰਾਇ ਦੇ ਕੋਲ<noinclude></noinclude> euj0pe56r6yr78jh9whebyzx47e4dqb 250 65551 226961 189006 2026-07-18T13:42:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(198)}}</noinclude>ਹਿਸਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਅੱਗੇ ਬੈਠਾ ਸੀ ਹੱਟ ਹਲਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾਰ ਫ਼ਲੂਦ ਲਕਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਨਾਮ ਸੁਨੇ ਮਾਸ਼ੂਕ ਦਾ ਸ਼ਾਦ ਹੋਵੇ ਬਹਿਰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਗ਼ਰਕਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਲਿਆ ਪਕੜ ਤੁਰੇ ਲੈ ਰੱਖ ਅੱਗੇ ਜਿਵੇਂ ਬਕਰਾ ਹੱਥਕ ਸਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਕੇਹਾ ਬੈਠਾ ਸੀ ਨਾਲ ਅਰਾਮ ਦੇ ਓਹ ਹੋ ਕੇ ਸੁਨੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਦਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆਰੜੇ ਦਾ ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਬੈਨ ਬੇਤਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਖੜਾ ਜਾ ਕੀਤਾ ਅਗੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਦੇਖੋ ਸ਼ਾਹ ਥੀਂ ਫੇਰ ਸਵਾਲ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਹਾ ਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਮੁਸੱਦੀਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪ ਨਾ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਏਹਨੂੰ ਅਕਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹਟਾ ਦੇ ਦੇਹੋ ਅਤੇ ਚਹੇਨਾ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਕਦੋਂ ਪਕੜਿਆ ਰਹੇਗਾ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਬਹਿਰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਗ਼ਰਕਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਐਵੇਂ ਪਏ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਕਰਨ ਕਾਬੂ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਵਿਚ ਸੀਮਾਬ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਦੇਖ ਲੈ ਓਹੀ ਪਾਨੀ ਕਿਤੇ ਬਹਿਰ ਤੇ ਕਿਤੇ ਹੁਬਾਬ ਹੋਯਾ॥ ੧੬੨॥ {{center|ਮਸ਼ਵਰਾ ਮੁਸਾਹਿਬਾਨ}} ਰਲ ਮਿਲ ਸਾਹਿਬਾਂ ਮਤਾ ਕੀਤਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜੋ ਹੁਕਮ ਫ਼ਰਮਾਏ ਰਿਹਾ॥ ਸੁਨ ਕੇ ਬਾਤ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਚੁਪ ਹੋਏ ਬੋਲੇ ਫੇਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹ ਬੁਲਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਦਿਲੋਂ ਖ਼ੂਬ ਦਲੀਲ ਖਿਆਲ ਕਰਕੇ ਜੇਹਾ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਮੇਂ ਆਇ ਰਿਹਾ॥ ਦੱਸੋ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕੌਨ ਤਦਬੀਰ ਕਰੀਏ ਸਾਡਾ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਸਭ ਜਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮਲੇ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਛੁਟੇ ਦਿਲ ਵਾਂਗ ਸਰੇਸ਼ ਜਮਾਇ ਰਿਹਾ॥<noinclude></noinclude> kfi9sqg7ofmrhbix6sin0bufj2rdh2z 250 65552 226962 189007 2026-07-18T13:42:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(199)}}</noinclude>ਗ਼ੈਰਤ ਨਾਲ ਜੇ ਮਾਂਰੀਏ ਜਾਨ ਵੱਲੋਂ ਖੋਫ਼ ਰੱਬ ਦਾ ਦਿਲ ਤੇ ਛਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੋਵ ਸੀ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਸਾਰੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵਾਸਤੇ ਜਾਨ ਗਵਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਦੌਲਤ ਮਾਲ ਦੀ ਕੁਝ ਨਾ ਲੋੜ ਰੱਖੇ ਰੋੜਾਂ ਕੌਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਭਜਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਸਨਿਆ ਦੇਖਿਆ ਕਦੇ ਨਾ ਮੂਲ ਹੋ ਸੀ ਜੇਹਾ ਭੂਤਨਾ ਏਹ ਚਮੜਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਕਹੀ ਸੁਨੇ ਨਾਂ ਆਪਨੀ ਕਹੇ ਮੂੰਹੋਂ ਰੌਲਾ ਵਹਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਪਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬਾਝ ਨ ਬੋਲਦਾ ਸੁਖ਼ਨ ਦੂਜਾ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਿਖਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਮੋਯਾਂ ਬਾਝ ਨਾ ਛੋੜ ਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤਾਈ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਘੀ ਵਾਂਗ ਸਮਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਕਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹੁਤ ਪੁਰ ਗਜ਼ਬ ਹੋ ਕੇ ਭਵਾਂ ਰੋਹ ਦੇ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਤੁਸਾਂ ਜਹੇ ਜੋ ਵਜ਼ੀਰ ਸਾਡੇ ਸਾਡਾ ਹੁਕਮ ਤੇ ਰਿਜ਼ਕ ਸਭ ਜਾਇ ਰਿਹਾ ॥ ਡੁੱਬੀ ਅਕਲ ਤੇ ਗਲ ਗਏ ਤੁਸੀ ਸਾਰੇ ਐਸੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਇ ਖ਼ਫ਼ਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਜਦੋਂ ਦੇਖਿਆ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਤੰਗ ਹੋਯਾ ਕੱਢ ਅੱਖੀਆਂ ਲਾਲ ਡਰਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਘੁਟ ਵੱਟ ਕੇ ਚੁਪ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਵੇਖਿਆ ਸ਼ਾਹ ਬੁਲਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਹੇਸੀ ਇਕ ਬੁਢਾ ਕੋਈ ਵਿਚ ਓਹਨਾਂ ਬਡਾ ਆਪ ਨੂੰ ਚੁਸਤ ਸਦਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਦਗੇਬਾਜ਼ ਨ੍ਯਾਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਲਹੂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦੇਖੋ ਨ੍ਹਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਇਕ ਨੇਕ ਸਲਾਹ ਹੈ ਸ਼ਾਹ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੀਸ ਨਿਵਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਕਹੀਏ ਗੱਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਸੱਦ ਏਹੋ ਬਾਗ਼ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਸਭ ਮੁਰਝਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਪਰਬਤ ਚੀਰ ਕੇ ਨੀਰ ਦੀ ਨਹਿਰ ਲਿਆਵੇਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾਂ ਨਫ਼ਰ ਕਹਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਤੇਰੀ ਸਾਬਤੀ ਦੇਖਕੇ<noinclude></noinclude> 8gyi8y6i7ju4tamhh2wa3db42uct0dn 250 65553 226963 189066 2026-07-18T13:42:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(200)}}</noinclude>ਦਿਆਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਏਸ ਵਿਚ ਨਾਹੀਂ ਫ਼ਰਕ ਆਇ ਰਿਹਾ॥ ਮੰਨ ਲਏ ਗਾ ਹੱਕ ਤਹਕੀਕ ਕਮਲਾ ਜੇਤਾਂ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜਾਨੀਏ ਜਾਇ ਰਿਹਾ ॥ ਲੱਖ ਆਫ਼ਤਾਂ ਓਸ ਪਹਾੜ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਸ਼ੇਰ ਚੀਤਾ ਜਾਨੋ ਖਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਕਦੋਂ ਨੀਰ ਲਿਆਵਸੀ ਚੀਰ ਪਰਬਤ ਏਸੇ ਭੀੜ ਅੰਦਰ ਮੌਤ ਪਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਸੁਨ ਕੇ ਸਾਰਿਆਂ ਆਖਿਆ ਖ਼ੂਬ ਹੈ ਜੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਭੀ ਐਸ਼ ਮਨਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਦਰਦ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਤਾਈਂ ਸਾਰਾ ਜੱਗ ਬੇਦਰਦ ਕਹਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਆਇ ਰੋਜ਼ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਤੇ ਮੈਂ ਭੀ ਰੋਇਕੇ ਨੀਰ ਵਹਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਦੁਖ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕੌਨ ਵੰਡੇ ਲੱਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਓਹੀ ਨਿਭਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਵੈਰੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰੱਬਾ ਮਰਨ ਮਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਮੈਂ ਸੀਸ ਝੁਕਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਜੇਹੜਾ ਬੁਰਾ ਮੰਗੇ ਏਹਨਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਓਹ ਭੀ ਦੋਜ਼ ਖ਼ਾਂਦੇ ਵਿਚ ਜਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਬਿਨਾਂ ਰੱਬ ਨਾ ਦੂਸਰਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਭਾਵੇਂ ਮਾਰੇ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਰਖਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਪਰਵਾਹ ਕੀ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੱਗ ਅੰਦਰ ਜਿਨਾਂ ਇਸ਼ਕ ਮਹਬੂਬ ਦਾ ਆਇ ਰਿਹਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਿਸ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਨੋ ਭੇਦ ਖੁਦਾਇ ਦਾ ਪਾਇ ਰਿਹਾ॥ ੧੬੩॥ {{gap}}ਕਹਿਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਦਾ ਵਾਸਤੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਲਿਆ ਸੱਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਇਕ ਮਹਿਲ ਅੰਦਰ ਕਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਏਹ ਫ਼ਰਮਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਸਾਬ ਤੀ ਦੇਖ ਨੇਹਾਂ ਕੱਚਾ ਪੱਕ ਏਥੇ ਨਿਕਲ ਆਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਲਿਆ ਕੱਦ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਨਹਿਰ ਕੋਈ ਬਾਗ਼ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਸੁੱਕਦਾ ਜਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਜੇ ਤੂੰ<noinclude></noinclude> 1agfabainuwm7dbiqb9hpuawnr7sjan 250 65566 226964 189077 2026-07-18T13:42:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(201)}}</noinclude>ਲਿਆਵਸੇਂ ਨਹਿਰ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਬਨਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਬੁੱਢਾ ਆਦਮੀ ਮਸਤ ਦੀਵਾਨੜੇ ਨੂੰ ਕੋਲ ਆਪਨੇ ਸੱਦ ਬਹਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਸੂਰਤ ਮੋਮ ਨਾਂ ਦੀ ਕੰਮ ਕਾਫ਼ਰਾਂ ਦੇ ਕਿਹਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਬੁਲਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਉੱਤੋਂ ਮਾਰਦਾ ਪਾਨੀ ਦੇ ਖੂਬ ਛਿੱਟੇ ਹੇਠ ਅੱਗ ਅੰਗੀਠੜੀ ਲਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਠੱਗਾਂ ਵਾਂਗ ਬਨਾਂਵਦਾ ਬਹੁਤ ਬਾਤਾਂ ਦਗੇਬਾਜ਼ ਫ਼ਰੇਬ ਫੈਲਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਬੱਚਾ ਹੁਕਮ ਮਾਸ਼ੂਕ ਦਾ ਮੰਨ ਲੈਨਾਂ ਏਹੁ ਆਸ਼ਕਾਂ ਸਾਦਕਾਂ ਭਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਹੇੜੀ ਵਾਂਗ਼ ਬੰਦੂਕ ਨੂੰ ਰੱਖ ਅੱਗੋਂ ਨੀਵਾਂ ਹੋਇਕੇ ਕਲਾ ਦਬਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਨੌਕਰ ਨਾਰੀਆਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਉਜ਼ਰ ਕੇਹਾ ਹੁਕਮ ਰੱਬ ਦਾ ਕੌਨ ਹਲਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਮੂੰਹੋਂ ਆਖਿਆਂ ਸੂਰਮਾਂ ਕੌਨ ਹੋਵੇ ਸੋਈ ਮਰਦ ਜੋ ਤੇਗ਼ ਉਠਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਮਰਦ ਹੋ ਪਕੜ ਤਲਵਾਰ ਮਿਸਰੀ ਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਦੇ ਪਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਦੇਸ਼ਾ ਤੁਰਤ ਮੰਗਾਇ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਕਿਹਾ ਦੇਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਹੁਨ ਜਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਨਹਿਰ ਚੀਰਨੀ ਕੋਈ ਮੁਹਾਲ ਨਾਹੀਂ ਆਸ਼ਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਿੰਧ ਸੁਕਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਚਾਨ ਚੱਕ ਸੁਤੇ ਹੋਏ ਚਿੰਤ੍ਰੇ ਨੂੰ ਪੈਰ ਟੁੰਬ ਕੇ ਚਾ ਜਗਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਕੇਹਾ ਸਖ਼ਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾੜ ਹੋਵੇ ਆਸ਼ਕ ਕਰਕੇ ਝੱਟ ਉਡਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਸੱਭੇ ਕਹਿਨ ਲੱਗੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਤਾਈ ਦੱਸ ਆਸ਼ਕਾ ਕੀ ਦਿਨ ਆਂਵਦਾ ਹੈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਕੰਮ ਔਖਾ ਨਿੱਤ ਨਵਾਂ ਫ਼ਸਾਦ ਉਠਾਂਵਦਾ ਹੈ॥ ੧੬॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਸੁਨਕੇ ਗੱਲ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀ ਕਿਹਾ ਆਸ਼ਕ ਤੇਸ਼ਾ ਪਕੜ ਪਹਾੜ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> qlvzeiknh42vle0dzw4lfhkw0u5usy5 250 65567 226965 189078 2026-07-18T13:42:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 226965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(202)}}</noinclude>ਜਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਖ਼ਾਤਰ ਯਾਰ ਦੀ ਦੁਖ ਕਬੂਲ ਮੈਨੂੰ ਪਰਬਤ ਚੀਰ ਕੇ ਨੀਰ ਲਿਆਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਸੁਕਾ ਬਾਗ਼ ਪ੍ਯਾਰਿਯਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਦਾ ਪਾਨੀ ਪਾਇਕੇ ਸਬਜ਼ੀ ਕਰਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਅੱਜ ਉੱਠਿਆ ਠੀਕ ਨਸੀਬ ਮੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਛੋੜ ਸਿਧਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਰਿਹਾ ਜੀਂਵਦਾ ਇਕੇ ਫੇਰ ਮਿਲ ਸਾਂ ਨਹੀਂ ਆਪਨੀ ਜਾਂਨ ਗਵਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਤੇਸ਼ਾ ਪਕੜ ਕੇ ਤਰਤ ਤਿਆਰ ਹੋਯਾ ਕਿਹਾ ਨਹਿਰ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਹੋਵੇ ਜ਼ਾਰ ਆਖਦਾ ਯਾਰ ਬਾਝੋਂ ਕਹਿੰਦਾ ਫੇਰ ਦੀਦਾਰ ਸਹਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਏਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਮਹਿਲ ਮਹਬੂਬ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਕਿੱਥੇ ਪਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਪਿਆ ਤਰਸਾਂਗਾ ਪੀਆਦੇ ਦੇਖਣੇ ਨੂੰ ਰੋਇ ਰੋਇ ਕੇ ਨੀਰ ਵਹਾਵਸਾਂ ਮੈਂ ॥ ਐਪਰ ਜਾਵਨਾ ਪਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਨੂੰ ਹੁਕਮ ਯਾਰ ਬਜਾਇ ਲਿਆਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਨੋਕਰ ਹੋਇਕੇ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ ਨੋਕਰੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਹੁਬ ਦੇ ਨਾਲ ਬਜਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਕਹਿੰਦਾ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਮੁਆਮਲੇ ਬਹੁਤ ਭਾਰੇ ਸਾਈਂ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਫ਼ਤਹ ਕਰਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਕੁਝ ਖ਼ੌਫ਼ ਤੇ ਕੁਝ ਉਮੈਦ ਹੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਯਾਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਅਲਈਮਾਨ ਮਨਿਲ ਖ਼ੌਫ਼ ਵਲ ਰਜ਼ਾ ਕਹਿੰਦੇ ਏਹੋ ਆਇਤਾਂ ਆਖ ਸੁਨਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਸਦਾ ਜੀਵਨਾ ਨਹੀਂ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਹਨ ਰੇਹਾ ਤੇ ਫੇਰ ਮਰ ਜਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਇਕੋ ਚੀਰ ਕੋਹ ਨੀਰ ਲਿਆਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਇਕ ਅਪਨੀ ਜਾਨ ਗਵਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਹਿੰਮਤ ਮਰਦ ਤੇ ਫ਼ਤੇ ਖ਼ੁਦਾਇ ਵੱਲੋਂ ਨਹਿਰ ਕੱਢ ਪਹਾੜ ਚਲਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਬਿਨਾਂ ਦੁਖ ਨਾ ਸੁਖ ਵਸੂਲ ਹੋਵੇ ਦੁਖ ਝਾਕ ਕੇ ਭਾਗ<noinclude></noinclude> mve31boga3x0d9y0x3cen64tyght00o 250 65568 227169 189079 2026-07-19T06:36:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(203)}}</noinclude>ਅਜ਼ਮਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਮਰਨ ਭਲਾ ਜੇ ਯਾਰ ਦੇ ਨਾਂਮ ਮਰੀਏ ਮਰ ਕੇ ਜੰਨਤਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਮੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਨਾ ਫ਼ਰਕ ਕੋਈ ਜੇਹੜੀ ਕਹੈ ਸੋ ਕਾਰ ਕਮਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਹਬੂਬ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਸਾਗਰ ਨਹਿਰ ਦਾ ਝੱਟ ਸੁਕਾਵਸਾਂ ਮੈਂ॥੧੬੫॥ {{smaller|ਜਾਨਾ ਫ਼ਰਹਾਦ ਦਾ ਵਾਸਤੇ ਨਹਿਰ ਕੱਟ ਨੇ ਦੇ}} ਬੈਟਲ ਪਕੜ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਤਿਆਰ ਹੋਯਾ ਗਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਬੀ ਨਹਿਰ ਦੇ ਲਿਆਵਨੇ ਨੂੰ॥ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਇ ਅਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਸਾਰੇ ਲੱਗੇ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਧਿਆਵਨੇ ਨੂੰ॥ ਕਿਹਾ ਸ਼ਾਹ ਜਾਇ ਦਿਲ ਸ਼ਾਦ ਰੋਂਕੋ ਲੱਗੇ ਹੱਸ ਨੇ ਬੋਲ ਲੈਗਾਵਨੇ ਨੂੰ॥ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਕੱਢ ਯਤੀਮ ਗਨੀਮ ਜ਼ਾਲਮ ਲੱਗੇ ਆਪਨੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਾਵਨੇ ਨੂੰ॥ ਕਿਹਾ ਸ਼ਾਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਭੀ ਭਲਾ ਹੋਯਾ ਲੱਗਾ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਬਜਾਵਨੇ ਨੂੰ॥ ਗਿਆ ਹਿਰਬਾਂ ਬਾਹਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਸ਼ਕ ਲੱਗ ਯਾਰ ਵਲਸੀਸ ਨਿਵਾਵਣੇ ਨੂੰ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਚੱਲਿਆ ਜੰਗਲਾਂ ਨੂੰ ਨਦੀ ਚੀਰ ਪਹਾੜ ਲਿਆਵਣੇ ਨੂੰ॥ ਰੇਹਾ ਜੀਂਵਦਾ ਫੇਰ ਆ ਦੀਦ ਕਰਸਾਂ ਹੁਨ ਚੱਲਿਆ ਜਾਨ ਘੁਮਾਵਨੇ ਨੂੰ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਿਸ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਤੇਗ਼ ਪਕੜੀ ਜਾਣੋ ਆਪਨੀ ਜਾਨ ਗਵਾਵਣੇ ਨੂੰ॥ ੧੬੬॥ {{gap}}ਖ਼ਬਰ ਹੋਨੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਜਾਵਨੇ ਦੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸੁਣਿਆ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਹਾਲ ਸਾਰਾ ਨਹਿਰ ਕੱਟਨੇ ਨੂੰ ਕਰ ਝੱਟ ਗਿਆ॥ ਆਖੇ ਹਾਇ ਰੱਬਾ ਏਹ ਕੀ ਕਹਿਰ ਹੋਯਾ ਕਰ ਤੱਤੀ ਨੂੰ ਚੌੜ ਚੁਪੱਟ ਗਿਆ॥ ਸ਼ਹਿਰ ਛੋੜ ਉਜਾੜਦੇ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> m5xlbi1vw43bpt4i4tcpda81lys4ijw 250 65569 227170 189080 2026-07-19T06:37:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(204)}}</noinclude>ਰਹਿ ਸੀ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਕੱਟ ਗਿਆ॥ ਏਕੀ ਅਕਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿਸੇ ਚੰਦਰੇ ਨੇ ਏਸ ਕੰਮ ਤੋਂ ਨਫ਼ਾ ਕੀ ਖੱਟੇਂ ਗਿਆ॥ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਤਲਵਾਰ ਫ਼ਿਰਾਕ ਵਾਲੀ ਵਿੱਚੇ ਵਿਚ ਕਲੇ ਜੜਾ ਫੱਟ ਗਿਆ॥ ਇਕੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਇਕੇ ਦਿਲ ਇਸ ਦੇਸ ਤੋਂ ਹੱਟ ਗਿਆ॥ ਏਹ ਕੀ ਗੱਲ ਕਢੀ ਕਿਸੇ ਹੈਂਸਿਆਰੇ ਏਸ ਸੌਦਿਓਂ ਕਰੋ ਕੀ ਵਰ ਗਿਆ॥ ਬੂਟਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਲਿਆ ਜੋਹਦ ਕਰਕੇ ਮੁਢੋਂ ਮਾਰ ਕਟਾਰ ਨੂੰ ਕੱਟ ਗਿਆ॥ਰੋ ਰੋ ਆਹਿ ਮਾਪੇ ਆਖੇ ਹਾਇ ਸਾਈਆਂ ਮੈਨੂੰ ਨਾਗ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਚੱਟ ਗਿਆ॥ ਬੈਠੀ ਮੀਟ ਮੁਠੀ ਆਖੇ ਹਾਇ ਮੁਠੀ ਮੁਠੀ ਸੇਹਰ ਦੀ ਮਾਰ ਕੇ ਪੱਟ ਗਿਆ॥ ਖਲੀ ਦੇਖ ਦੀ ਮਹਿਲ ਦੇ ਸੀਸ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਖੇ ਰੋਂਦੜੀ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਸੱਟ ਗਿਆ ॥ ਕਿਸੇ ਮਾਰ ਕੇ ਮੂਲ ਨਾ ਕੱਢਿਆਈ ਐਵੇਂ ਹੋਇਕੇ ਕੰਮਲਾ ਕੱਟ ਗਿਆ॥ ਕਿਹਾ ਖ਼ਫ਼ ਸੀ ਏਸ ਬੇਖ਼ੌਫ਼ ਤਾਈ ਹਾਇ ਹਾਇ ਸੋਈਓ ਕਾਹ ਨੂੰ ਨੱਠ ਗਿਆ॥ ਕੋਹੜਾ ਬਾਗ ਸੁਕੇ ਪਾਨੀ ਕੌਨ ਮੰਗੇ ਐਵੇਂ ਤੋੜ ਕੇ ਹਠ ਦੀ ਵੱਟ ਗਿਆ॥ ਸਾਂਗ ਮਾਰ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੀ ਵਿਚ ਸੀਨੇ ਸਾਡੇ ਨੈਨਾਂ ਦਾ ਨੀਰ ਉਲਟ ਗਿਆ॥ ਸੱਈਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਪਈ ਕਰੇ ਗੱਲਾਂ ਹਾਇ ਹਾਇ ਭੈਨੋਂ ਜੀਆ ਘੱਟ ਗਿਆ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਬੰਦਿਆਂ ਦਾ ਭਾਣਾ ਰੱਬ ਦਾ ਮਾਰ ਕੇ ਪੱਟ ਗਿਆ॥ ੧੬੭॥ ਸੱਈਆਂ ਨੇ ਅਹਿਵਾਲ ਸੁਨਾਵਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਲੜਕੀਆਂ ਨੇ ਜਾਇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਖੋਲ<noinclude></noinclude> rqepnog3rlkhq5cekfvo3eqplc3r8kq 250 65570 227171 189081 2026-07-19T06:37:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(205)}}</noinclude>ਸੁਨਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਲਿਆ ਕੱਟ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਤੂੰ ਨਹਿਰ ਤਾਈਂ ਜਦੋਂ ਅਮਲੇ ਨੂੰ ਫ਼ਰਮਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਿਹਾ ਸੰਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਕੰਹਿਲ ਕਾਰਾਂ ਇੱਕ ਕੋਠੜੀ ਵਿੱਚ ਬਠਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸੁਕਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਬਾਗ਼ ਨਾ ਸਬਜ਼ ਹੋਵੇ ਫੁਲਫਲ ਤਮਾਮ ਗਿੜਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਪਾਨੀ ਹੋਰ ਨਾਂ ਓਸਦੇ ਕੰਮ ਆਵੇ ਅਸਾਂ ਆਪਨਾ ਜ਼ੋਰ ਸਭ ਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕੱਟ ਜਾਹ ਪਹਾੜ ਤੂੰ ਲਿਆ ਪਾਨੀ ਤੈਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੁਕਮ ਦਿਵਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੀਰੀ ਦੇ ਹੋਰ ਗੁਲਮ ਸਾਰੇ ਤਿਵੇਂ ਤੁਧ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰ ਬਨਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਹੋਈ ਤੇਰੀ ਸਾਡਾ ਰੱਬ ਜਾਨੇ ਜੇ ਤੂੰ ਆਬ ਦਰਿਆ ਵਗਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਹੋਰ ਦੌਲਤਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮੀ ਨਾਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਜਿਤਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਤਲਵਾਰ ਦੋ ਸ਼ਾ ਕਰਸਾਂ ਨਾਲ ਖ਼ੌਫ਼ ਦੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਜੇਹੜੀ ਭਾਂਵਦੀਏ ਸੋਈ ਕਰੋ ਬਾਬਾ ਦੋਹਾਂ ਤਰਫ਼ਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਭਾਵੇਂ ਇਸ਼ਕ ਰੱਖੋ ਭਾਵੇਂ ਰਿਜ਼ਕ ਰੱਖੋ ਮਕਰ ਨਾਲ ਖਿਆਲ ਭੁਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਦੇਖ ਦਾਦ ਫਰਿਹਾਦ ਬਹੁਸ਼ਾਦ ਹੋਯਾ ਹੱਸ ਹੱਸ ਕੇ ਲੋਗ ਹਸਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਆਖੇ ਦੌਲਤਾਂ ਮਿਲਨ ਮਹਬੂਬ ਪਿੱਛੇ ਸਾਨੂੰ ਯਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਖੁਦਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਆਖੇ ਨਾਲ ਅਮਵਾਲ ਨਾ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਯਾਰ ਤੋਂ ਕੁੱਲ ਲੁਟਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਜੇਹੜਾ ਰਿਜਕ ਪਿੱਛੇ ਇਸ਼ਕ ਛੱਡ ਬੈਠਾ ਓਹ ਦੋਜ਼ਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁਚਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਜਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਸੱਭੋ ਜਿੱਥੇ ਯਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਖਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਮਜਨੂੰ ਦੇਖ ਤੂੰ ਲੈਲੀ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਪਿੱਛੇ ਕੁਲ ਮਾਲ ਤੇ Digitized by Panjab Digital Library | www.panjabdigilib.org<noinclude></noinclude> 8w858ki5fppwv359y0ye848rytzrajl 250 65571 227172 189082 2026-07-19T06:37:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(206)}}</noinclude>ਮੁਲਕ ਲੁੜ੍ਹਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਇਸ਼ਕ ਕਿਹਾ ਜਿਸ ਰਿਜ਼ਕ ਤੋਂ ਵੇਚ ਲੀਤਾ ਪਾਰਸ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਹਥ ਠਗਾਇ ਦਿੱਤ॥ ਹੀਰੇ ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਵਾਰ ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਪੀਆ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦਿਖਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਮੁਖ ਦੇਖਿਆਂ ਬਾਝ ਨਾ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਡਿੱਠਾ ਮੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਗਵਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਲੱਖ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਦਿਲਜਾਨ ਉੱਤੋਂ ਇਕ ਜਾਨ ਦਾ ਜਾਨ ਘੁਮਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਵਾਹ ਵਾਹ ਨਿਗਾਹ ਮਾਸ਼ੁਕ ਵਾਲੀ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਸ਼ਾਹ ਬਨਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਹਾਂ ਕੀਮੀਆਂ ਹਾਂ ਦੀਦਾਰ ਦਿਲਬਰ ਦਿਲ ਖਸਕੇ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਮਰਨਾ ਜੀਵਨਾ ਇੱਕ ਹੈ ਆਸ਼ਕਾ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਦੂਈ ਦਾ ਘੁੰਡ ਉਠਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਜਾਨ ਓਹ ਸ਼ੀਰੀਂ ਤੋਂ ਕਰੇ ਸਦਕੇ ਸੂਰਤ ਦੱਸ ਤੈਂ ਸਿਦਕ ਨਿਭਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸਿਦਕ ਦੇਖ ਕੇ ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਨੇ ਕਹਿ ਕੇ ਅਫ਼ਰੀ ਸੀਸ ਹਿਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਫੇਰ ਸਭ ਯਹਿਵਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਵਲਾ ਵਾਲੀ ਆਪਨੇ ਨੂ ਸਮਝਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਰੱਖੀ ਫਿਰੇ ਓਹ ਜਾਨ ਨੂੰ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਅਸਾਂ ਆਪ ਹੀ ਜ਼ਰਾ ਹਟਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਾਰਨਾ ਮੂਲ ਨਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਡਰਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਦਿਲ ਤੋੜਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਦੁਖੀਆ ਜੀਉੜਾ ਤੁਸਾਂ ਦੁਖਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਜੇਹੜਾ ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਸੋਈ ਹੋਇ ਰਹਿ ਸੀ ਕਿਸੇ ਲਿਖਿਆ ਕਦੋਂ ਮਿਟਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਓੜਕ ਨਹਿਰ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਤੋਰਿਓ ਨੇ ਤੇਸ਼ਾ ਓਸਦੇ ਹਥ ਫੜਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਗਿਆ ਨਿਕਲਿਆ ਸ਼ਹਿਰ ਥੋਂ ਕੂਚ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਤਰਫ ਸਲਾਮ ਬੁਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਹਾਲ ਸੁਨ ਕੇ ਯਾਰ ਆਪਨੇ ਚਾ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨੀਰ<noinclude></noinclude> 1ftrjx4pyyd7jvg05uq84how6s90udq 250 65572 227173 189084 2026-07-19T06:37:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(207)}}</noinclude>ਚਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਰੁੰਨੀ ਚੁਪ ਚੁਪਾਤੜੀ ਬੈਠ ਗੋਸ਼ੇ ਲਹੂ ਜਿਗਰ ਦਾ ਮਾਰ ਸਕਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਾਂ ਹਿਜਰ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਆਯਾ ਸਬਰ ਚੁਪ ਕਰ ਸ਼ੁਕਰ ਬਜਾਇ ਦਿੱਤਾ॥੧੬॥ {{center|ਰੋਵਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਵਿਚ ਫ਼ਿਰਾਕ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਰੋਇਕੇ ਮਾਰ ਦੀ ਆ ਹੁਨਾਰੇ ਹੰਝੂ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਗਏ ਡੁੱਲ੍ਹ ਲੋਕੋ॥ ਕਹਿੰਦੀ ਅੱਜ ਅਰਾਮ ਹਰਾਮ ਹੋਯਾ ਵੱਜੀ ਵਿਚ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਹੁਲ ਲੋਕੋ॥ ਮੈਂਤਾਂ ਬਾਵਰੀ ਮਸਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਗਈ ਹੋਸ਼ ਜਹਾਨ ਦੀ ਭੁੱਲ ਲੋਕੋ॥ ਨੇਹ ਲਾਯਾ ਛੱਪ ਕੇ ਨਾਲ ਸੋਹਨੇ ਗਿਆ ਵਿਚ ਜਹਾਨ ਦੇ ਹੁੱਲ ਲੋਕੋ॥ ਇਸ਼ਕ ਚੋਰ ਨੇ ਆਨ ਕੇ ਗੋਲ ਕੀਤਾ ਦੀਵਾ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਗੁੱਲ ਲੋਕੋ॥ ਰੀਤ ਪ੍ਰੀਤ ਜਹਾਨ ਦੀ ਬੀਤ ਗਈ ਕੰਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਮੀਤ ਮੈਂ ਤੁਲ ਲੋਕੋ॥ ਜਹਿੰਦਾ ਇਸ਼ਕ ਜਹਾਨ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਯਾ ਨਾਹੀਂ ਦੂਸਰਾ ਓਸਦੀ ਤੁੱਲ ਲੋਕੋ॥ ਹੱਥ ਲਾਲ ਕਰਕੇ ਨਾਲ ਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਲਿਆ ਤੋੜ ਗੁਲਾਬ ਦਾ ਫੁਲ ਲੋਕੋ॥ ਇਕ ਯਾਰ ਨੇ ਨਜ਼ਰ ਜਹਾਨ ਕੀਤੀ ਘੁੰਡ ਸ਼ਰਮ ਵਾਲਾ ਗਿਆ ਖੁੱਲ ਲੋਕੋ॥ ਅਸਾਂ ਦੇਖਿਆ ਮੁਖ ਪਿਆਰੜੇ ਦਾ ਗਲੀ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮੁਦਤਾਂ ਰੁਲ ਲੋਕੋ ॥ ਜਦੋਂ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਨੂਰ ਜ਼ਹੂਰ ਹੋਯਾ ਗਿਆ ਵਹਿਮ ਅੰਧੇਰੜਾ ਕੁਲ ਲੋਕੋ॥ ਬਾਝ ਪੀਆ ਦੇ ਰੋਂਵਦੀ ਹਾਰ ਗਈ ਮੋਤੀ ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਗਏ ਡੁੱਲ੍ਹ ਲੋਕੋ॥ ਸੱਚੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਹੋਈ ਗਏ ਲੋਕ ਝੂਠੇ ਮੈਨੂੰ ਭੁਲ ਲੋਕੋ॥ ਸੱਚ ਬੋਲਨੇ ਤੇ ਜਦੋਂ ਲੱਕ ਬੱਧਾ ਜਦੋਂ ਵੇਰ ਪਿਆ ਜੱਗ ਕੁਲ ਲੋਕੋ॥ ਮੂਰਖ ਚਤਰ ਨਾ ਹੋਂਵਦਾ<noinclude></noinclude> a6dd70s15jmnyz7r9kf5k8utc2lixan 250 65573 227174 189091 2026-07-19T06:37:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(208)}}</noinclude>ਨਾਲ ਮਾਯਾ ਗਧਾ ਪਹਿਨ ਜਿਉਂ ਰੇਸ਼ਮੀ ਫੁੱਲ ਲੋਕੋ॥ ਹਾਥੀ ਮਸਤ ਨਾ ਰਖਦੇ ਗ਼ਮ ਕੋਈ ਭਾਵੇਂ ਕੇਹੀ ਹੋਵੇ ਉੱਤੇ ਝੁਲ ਲੋਕੋ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਾਯਾ ਪੀਆ ਹਾਰ ਕੇ ਜੀ ਜਹਿੰਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਪਾਂਵਦਾ ਮੁਲ ਲੋਕੋ॥੧੬੯॥ {{gap}}ਐਜ਼ਨ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਦੀ ਸੱਈਓ ਮੈਂ ਲੁਟ ਲੀਤੀ ਰੋਇ ਰੋਇ ਕੇ ਹਾਉਕੇ ਮਾਰਦੀ ਏ॥ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਨਾ ਜਾਂਵਦਾ ਪੇਸ਼ ਕਿਸੇ ਸਬਦ ਚੁਪ ਕਰ ਸ਼ੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀ ਏ॥ ਯਾਰੀ ਯਾਰ ਦੀ ਤਦੋਂ ਮਾਲੂਮ ਹੋਵੇ ਜਦੋਂ ਮਾਰ ਪਵੇ ਤਲਵਾਰ ਦੀਏ॥ ਨਿਹੁ ਲਾਇਕੇ ਫੇਰ ਫਰਿਅਨ ਹੋਨਾ ਐਸੀ ਚਾਲ ਯਜੀਦ ਗਵਾਰਦੀ ਏ॥ ਅੜੀਦਾਰ ਘੋੜਾ ਨੌਕਰ ਨਾਰ ਹੋਵੇ ਏਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਵਾਰਦੀਏ॥ ਜੇਹੜਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰੀਤ ਲਾਵੇ ਓਹਨੂੰ ਲੱਖ ਤਾਨੇ ਖ਼ਲਕਤ ਮਾਰ ਦੀਏ॥ ਨਹੀਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਕੋਈ ਚਿੱਤ ਚੇਤੇ ਭੋਂਕ ਭੋਂਕ ਚੰਦਰੀ ਹਾਰਦੀ ਏ॥ ਹਰ ਹਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਰਹਿਨਾ ਏਹ ਸਾਬਤੀ ਮਰਦ ਹੁਸ਼ਿਯਾਰ ਦੀਏ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਇਸ਼ਕ ਵਿਚ ਰਹੇ ਸਾਬਤ ਖ਼ਲਕਤ ਓਸ ਉੱਥੋਂ ਜਾਨਵਾਰ ਦੀਏ॥ ੧੭੦॥ {{center|ਐਜ਼ਨ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਦੀ ਸੁਨੋ ਸਹੇਲੀਓ ਨੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀਆਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀਆਂ ਚਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜੇਹੜੀਆਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਜਾਲੀਆਂ ਨੀ ਫਸ ਜਾਲੀਆਂ ਤਿਨਾਂ ਨੇ ਜਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਇਕ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਗਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਦੂਜਾ ਲੋਕ ਦੇਵਨ ਐਵੇਂ ਗਾਲੀਆਂ ਨੀ ॥ ਓਹ ਬਾਲੀਆਂ ਸਦਾ ਸੁਖਾਲੀਆਂ ਨੀ ਨਹੀਂ ਪੀਆ ਪ੍ਰੇਮ ਜੋ<noinclude></noinclude> 5cqg2gelbc0bp3dkhs4rzvamtkgxrxr 250 65574 227175 189100 2026-07-19T06:41:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(209)}}</noinclude>ਬਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਖੇਡਨ ਗੁਡੀਆਂ ਲੁਡੀਆਂ ਘਤਦੀਆਂ ਨੀ ਫਿਰਨ ਵਤ ਦੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਛਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਦੀ ਸਦਾ ਸੰਭਾਲ ਲਗੀ ਗਈਆਂ ਉਡੇ ਚੇਹਰੇ ਉੱਤੋਂ ਲਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਮੁੰਞੀ ਸੇਜ ਦਿੱਸੇ ਪਿਆਰੇ ਬਾਬਰਾ ਤੀਂ ਓਹ ਸੋਂਦੀਆਂ ਕਦੋਂ ਸੁਖਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਸੂਰਜ ਦੇਖ ਕੇ ਭੜਕ ਦੀ ਅੱਗ ਮੰਨੇ ਪੀਆ ਬਾਝ ਰਾਤੀਂ ਜਿਵੇਂ ਕਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਚੂੜੇ ਹੱਥ ਹਮੈਲ ਜੋ ਨੱਥ ਬਾਂਕੀ ਪਾਵਣ ਵਾਲੀਆਂ ਜੋ ਕੰਤਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਲਾਵਨ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਬਹਾਰ ਵਾਂਗੂੰ ਫਿਰਨ ਪਾਂਦੀਆਂ ਧੁੰਮ ਧਮਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਸਦਾ ਵਸਦੀਆਂ ਹਸਦੀਆਂ ਰਸਦੀਆਂ ਨੀ ਜੀਜੇ ਨਾਲ ਹੱਸਨ ਜਿਵੇਂ ਸਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ ਘਰ ਬਾਰ ਓਹ ਸਦਾ ਜਵਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਏਕ ਡ ਅਨੇਕ ਦੀ ਲੋੜ ਰੱਖਨ ਕਰਮਾਂ ਮਾਰੀਆਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਕਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਲਕ ਨਾਂ ਵਿਸਰੇ ਪੀਆ ਪਿਆਰਾ ਓਹ ਪੀਆ ਨੇ ਆਪ ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਪਾਨੀ ਹੁਢ ਨੂੰ ਮੂੱਲ ਨਾ ਦੇਂਵ ਦੇ ਨੀ ਜਲ ਪਾਂਵਦੇ ਪੱਤ੍ਰਾਂ ਡਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਫਿਰਨ ਭੌਂਦੀਆਂ ਸਖਨ ਸੋਂਦੀਆਂ ਨੀ ਅਸਾਂ ਐਸੀਆਂ ਭੈੜੀਆਂ ਭਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਭੌਂਦਾ ਦਿਸਦਾ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਸ ਸਾਰਾ ਜੇਹੜੀਆਂ ਲੱਦੀਆਂ ਆਪ ਭਵਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ਆਸਰਾ ਆਪਣੇ ਖ਼ਸਮ ਦਾਈ ਕਰੇ ਆਪ ਓਹੋ ਪ੍ਰਤ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਖੇਡਾਂ ਸੱਭੇ ਭੁਲ ਗੱਈਆਂ ਸੂਰਤਾਂ ਸਾਹੁਰੇ ਜਾਇ ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਨੀ॥ ੧੭੧॥ {{center|ਜਾਵਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਤਰਫ਼ ਪਹਾੜ ਦੀ}}<noinclude></noinclude> rpl8r0nm1ab4q0uhlsmth1en4zxqjoe 250 65575 227176 189101 2026-07-19T06:41:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(210)}}</noinclude>ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਜਦੋਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਸ਼ਕ ਦੋੜ ਚੱਲਿਆ ਝੱਲ ਉਜਾੜੀਆਂ ਨੂੰ॥ ਤੇਸ਼ਾ ਹੱਬ ਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਬ ਦਾ ਸੀ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਿਆ ਖੂਬ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ॥ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਵਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਬਜਾਂਵ ਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਝੰਬਦਾ ਬੂਟਿਆਂ ਝਾੜੀਆਂ ਨੂੰ॥ ਜ਼ੋਰ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਹੋਰ ਨਾ ਕੰਮ ਕੋਈ ਜਾਵੇ ਪੁਟਦਾ ਖੇਤੀਆਂ ਵਾੜੀਆਂ ਨੂੰ॥ ਦੇਖ ਦੇਖ ੫ਹਾਂੜ ਨੂੰ ਸ਼ਾਦ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਦੇਖ ਬੇਗਾਂਨੀਆਂ ਲਾੜੀਆਂ ਨੂੰ॥ ਜਿਵੇਂ ਜਾਂਵਦੀ ਲੁਟ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਦੌੜੀ ਤਿਵੇ ਰੱਖਦਾ ਪੈਰ ਅਗਾੜੀਆਂ ਨੂੰ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਜਾਨਗੇ ਓਹ ਅੱਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਪਿਛਾੜੀਆਂ ਨੂੰ॥ ੧੭੨॥ {{center|ਜਾਵਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਉੱਪਰ ਸਿਰ ਪਹਾੜ ਦੇ ਤੇ}} ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾਇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸੂਰਤ ਸੈਲ ਦੀ ਦੇਖ ਹੈਰਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਆਖੇ ਏਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਕੌਨ ਚੀਰੇ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੈਰਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਪਿੱਛਾ ਛੋੜ ਆਯਾ ਅੱਗੇ ਜਾਨਾ ਹੀਂ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਨਾ ਥਾਉਂ ਮਕਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਏਥੇ ਆਫ਼ਤਾਂ ਲੱਖ ਪਹਾੜ ਅੰਦਰ ਭਾਵੇਂ ਏਥੇ ਹੀ ਕਬਰ ਅਸਤਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਓਥੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਮਹਿਲ ਤਾਂ ਦੇਖਦਾ ਸਾਂ ਏਥੇ ਸੰਗ ਪਰਬਤ ਕੋਹਿਸਤਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਹਾਇ ਗਿਆ ਮੈਂ ਦੀਨ ਤੇ ਦੁਨੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਿੰਦੂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਮਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਪਿੱਛੋਂ ਪਰਤਿਆਂ ਰਹੇ ਨਾ ਗੱਲ ਮੇਰੀ ਔਖਾ ਕੰਮ ਅੱਗੇ ਹੁਨਆਨ ਹੋਯਾ॥ ਘਰਘਾਟ ਦਾ ਰਿਹਾ ਨਾ ਅੱਜ ਲੋਕੋ ਜਿਵੇਂ ਧੋਬੀ ਦਾ ਕਹਿਨ ਸੁਆਨ ਹੋਯਾ॥ ਖ਼ਾਵੰਦ ਮਾਰਿਆ ਯਾਰ ਨਾ ਵੜਨ ਦੇਵੇ ਭਾਇ ਤੱਤੀ ਦੇ<noinclude></noinclude> aufstlgpurwxkz18sp4ledcx5lbnr9e 250 65580 227177 189112 2026-07-19T06:41:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(211)}}</noinclude>ਦੁਖਵਿਹਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਘਰ ਛੋੜਿਆ ਹਰਿ ਨਾ ਪਾਇ ਲੀਤਾ ਦੋਹਾਂ ਤਰਫ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਫੇਰ ਅਖਦਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਚੁਪ ਹੋ ਤੂੰ ਆਪੇ ਉਲਟ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਹਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਗ਼ਮ ਚਾਹੀਏ ਕੇਹੜਾ ਕੰਮ ਜੋ ਨਹੀਂ ਆਸਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਕੇਹਾ ਸਮਝ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਦਗ਼ਾ ਕੀਤਾ ਨਾਲੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਭੀ ਬੇਈਮਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਆਸ਼ਕ ਕੰਮਲੇ ਹੈਨ ਪਰ ਵਧ ਅਕਲੋਂ ਇਸ਼ਕ ਅਕਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਹਟੀਆਂ ਇਸ਼ਕ ਤੋਂ ਮਰਦ ਨੂੰ ਲਾਜ ਲਗਦੀ ਸ਼ਮਾ ਵੇਖ ਪਤੰਗ ਮਸਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਕਹਿਆ ਇਸ਼ ਤੋਂ ਹਟਨਾਂ ਭਲਾ ਨਾਹੀਂ ਮੇਰਾ ਇਸ਼ਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਹਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਸੁਟਾਂ ਚੀਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਾਲ ਗੁਸੇ ਜੇਤਾਂ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਜੋਸ਼ ਜਹਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਸਾਗਰ ਚੁਕ ਲੈ ਜਾਵਸਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵਾਸਤੇ ਗਬਰ ਗੁਮਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਖ਼ਾਤਰ ਯਾਰ ਦੀ ਦੁਖ ਕਬੂਲ ਮੈਨੂੰ ਏਹੋ ਜੰਗਲਾ ਬਾਗ਼ ਬੁਸਤਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਮਦਦ ਰੱਬ ਦੀ ਤੇ ਫ਼ਤਹ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨੋ ਕੰਮ ਤਮਾਮ ਸਮਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਅੱਗੇ ਹਿੰਮਤਾਂ ਦੇਫ਼ਤਹ ਕਹਿਨ ਆਕਲ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਮਾ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਆਸ਼ਕ ਮਰਦ ਦਾ ਬਿਸਤਰਾ ਧਰਤ ਸਾਰੀ ਅਤੇ ਲੇਫ ਉੱਤੇ ਆਸਮਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਕੁਠੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਮਰਦ ਪੁਰ ਦਰਦ ਤਾਈਂ ਜੇਹਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਤੇਹਾ ਮਸਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਡੇਰਾ ਪਾਇ ਬੈਠਾ ਵਿੱਚ ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਰੱਖ ਤਲੀ ਤੇ ਜਾਨ ਅਜਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਬੈਟਲ ਪਕੜ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸੀਸ ਚੜਿਆ ਮੱਛਰ ਮਗਰ ਨਮਰੂਦ ਜਿਉਂ ਆਨ ਹੋਯਾ॥ ਇਕ ਚੀਰ ਪਹਾੜ ਮੈਂ ਨੀਰ ਖੜਸਾਂ ਇਕੇ ਜਾਨ ਐਥੇ<noinclude></noinclude> n123k20fsgofvgborskmxjux4fq829n 250 65581 227179 189114 2026-07-19T06:42:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(213)}}</noinclude>ਸਵੇਂ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਦੇ ਪੇਟ ਭਰ ਕੇ ਬਿਨਾ ਇਸ਼ਕ ਜੇ ਬੋਲ ਹੈਵਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰੋਗ ਸੋ ਫਿਰੇ ਭੋਂਦਾ ਰਾਤੀਂ ਨੀਦ ਨਾਂ ਦਿਨੇ ਅਰਮਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਫਿਰੇ ਬਾਵਰਾ ਮਸਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਝੱਲਾ ਅਸ਼ਨ ਮਸਤ ਬੇਹੋਸ਼ ਅਜ਼ਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਸ਼ਕ ਐਵੇਂ ਇਸ਼ਕ ਅੰਦਰ ਜਿਵੇਂ ਜੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨ ਹੋਯਾ॥੧੭੩॥ {{center|ਹਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਦੇ}} ਫਿਰੇ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਹੈਰਾਨ ਆਜਜ਼ ਆਖੇ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਆਨ ਖ੍ਵਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਨੇਹੁਲਾ ਯਾਸੀ ਸੁਖ ਦੇ ਦੇਖ ਨੇ ਨੂੰ ਹੱਥੋਂ ਦੁਖ ਦੇ ਨਾਲ ਲਾਚਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਰਹਿੰਦਾ ਸ਼ਹਿਰਤ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਸਾਂਕ ਦੇ ਰੱਬ ਸਬੱਬ ਦੀਦਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਪਛੋਤਾਂਵਦਾ ਹਾਂ ਓਸ ਵੇਲੜੇ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਪਕੜ ਹਥਿਆਰ ਤਿਆਰ ਹੋਯਾ॥ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਭੇਜਦਾ ਸੀ ਖੁਸ਼ੀ ਆਪਨੀ ਦਾਰ ਵਾਦਾਰ ਹੌਯਾ॥ ਗਿਆ ਵੇਲੜਾ ਫੇਰ ਨਾ ਹੱਥ ਆਵੇ ਹੁਨ ਜੀਵਨਾ ਕਹੋ ਕਿਤਕਾਰ ਹੋਯਾ ॥ ਖ਼ਾਲੀ ਜਾਵਨਾ ਨਹਿਰ ਦੇ ਲਏ ਬਾਝੋਂ ਏਹ ਭੀ ਨਹੀ ਸਾਡੇ ਦਰਕਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾ ਨਾਲ ਹਿਮਾਇਤੀ ਹੈ ਇਕੋ ਰੱਬ ਸੱਚਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਨਹੀਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਬਾਝ ਸਾਈਂ ਜੱਗ ਆਪਨੇ ਕੰਮ ਦਾ ਯਾਰ ਹੋਯਾ ਏਥੇ ਰਹਿਨ ਔਖਾ ਪਿਛੋਂ ਮੁੜਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਆ ਬਹੁਤ ਬੇਜ਼ਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸਨੂੰ ਫੋਲਕੇ ਦਿਲੇ ਦਾ ਹਾਲ ਦੱਸਾਂ ਦਰਦ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਮਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਦਾਰ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਰੇ ਆਪ ਮੌਲਾ ਜਹਿੰਦਾ<noinclude></noinclude> 6tqmcc2o3t2mitysidxlicpc6u05rab 250 65582 227180 189115 2026-07-19T06:42:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(214)}}</noinclude>ਨਾਮ ਰਹੀਮ ਗੁਫ਼ਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਦੇਖ ਆਸ਼ਕੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਪੂਰਿਆਂ ਦੀ ਆਪੇ ਐਬ ਸਾਰੇ ਬਖ਼ਸ਼ਨਹਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੰਨ ਲਏਗਾ ਬੇਨਤੀ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਜਹਿੰਦਾ ਨਾਮ ਰਹੀਮ ਕਰਤਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਖ਼ਾਤਰ ਯਾਰ ਦੀ ਆਨ ਉਜਾੜ ਮੱਲੀ ਮੇਰਾ ਬਿਸਤਰਾ ਤਿਚ ਪਹਾੜ ਹੋਯਾ॥ ਇੱਕ ਯਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਰਹਿ ਗਿਆ ਮੈਥੋਂ ਹੋਰ ਸੱਭ ਘਰ ਬਾਰ ਉਜਾੜ ਹੋਯਾ॥ ਮੋਇਆ ਬਾਪ ਦਰੇਗ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਅਤੇ ਨਾਰ ਦਾ ਹਾਲ ਬੇਕਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਮਾਉਂ ਤਰਸਦੀਏ ਮੁਖ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ ਆਖੇ ਬੱਚੜਾ ਪੁਜ ਗਵਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਮੈਨੂੰ ਕੰਮਲਾ ਆਖਦੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਭਾਵੇਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸ਼ਰਦਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਜੀਵਨ ਮਰਨ ਮੈਂ ਇੱਕ ਪਛਾਨ ਬੈਠਾਏ ਦਿਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਪਿੱਛਾ ਯਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਨਾ ਛੋੜਨਾ ਮੈਂ ਭਾਂਵੇਂ ਜਲ ਕੇ ਬਲਕੇਛਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਇਸ਼ਕ ਛੱਡ ਕੇ ਆਸ਼ਕਾਂ ਜੀਵਨਾ ਕੀ ਘੋੜਾ ਛੱਡ ਕੇ ਕੌਨ ਅਸਵਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਦਿਲ ਆਪਨੇ ਨਾਲ ਦਲੀਲ ਏਹੋ ਹੋਰ ਦੂਸਾ ਕੌਨ ਦਿਲਦਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਸਬਰ ਸ਼ੁਕਰ ਦੇ ਨਾਲ ਗੁਜਰਦੀ ਸੀ ਦੁਖ ਸੁਖ ਦੇ ਵਹਿਨਥੋਂ ਪਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਅਹਿਰਨ ਸਾਬਤੀ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀ ਅੱਗ ਅਦਰ ਲੋਹਾ ਦਿਲ ਤੇ ਇਸ਼ਕ ਲੋਹਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਖੰਡਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਖੂਬ ਯਾਰ ਕੀਤਾ ਦਖੋ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹੋਯਾ॥ ਹੋਈ ਮੋਹਰ ਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕੀਤੀ ਬੇੜਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਤੁਰਤ ਪਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਦਿਲ ਜਿਨਾਂ ਦੇ ਸਾਫ਼ ਦਰੁਸਤ ਹੋਏ ਕੰਮ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਨ ਸਕਾਰ ਹੋਯਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪੂਰੇ ਸਭੇ ਕੰਮ ਹੋਵਨ ਜਦੋਂ ਹਰਦੇ ਨਾਲ ਕਰਤਾਰ ਹੋਯਾ॥੧੭੪॥<noinclude></noinclude> hoiv3fw5n58iioqo8jts1a7d588tc81 250 65583 227181 189116 2026-07-19T06:42:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(215)}}</noinclude>{{center|ਦੇਖਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਵਿਚ ਖ਼੍ਵਾਬ ਦੇ}} ਇਕ ਰਾਤ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਯਤੀਮ ਆਜਜ਼ ਸੁਤਾਬਿ ਸਾਰੇ ਆਨ ਬੇਤਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਯਾਦ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਕਰਦਿਆਂ ਨੀਂਦ ਆਈ ਡਿੱਠਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਦਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਹੋਯਾ ਸ਼ਾਦ ਰਿਹਾਦ ਫ਼ਰ੍ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਬੈਹਰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਿਚ ਗਰਕਾਬ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਜਲ ਗਿਆ ਜੀਉ ਮੇਰਾ ਅਗ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀ ਨਾਲ ਕਬਾਬ ਹੋਕੇ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਛਡ ਆਯਾ ਬੈਠਾ ਵਿਚ ਉਜਾੜ ਬੇਆਬ ਹੋਕੇ॥ ਪਿਆ ਚੀਰਨਾ ਸਖ਼ਤ ਪਹਾੜ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਇਤਰਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਸਬਰ ਚੁਪ ਕਰ ਵਕਤ ਲੰਘਾਵਨਾ ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿਚ ਸਕੰਜ ਕਿਤਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਮਾਰ ਖੁਵਾਰ ਕੀਤਾ ਕਹਾਂ ਤੁਧ ਨੂੰ ਬਾਝ ਹਿਜਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਦੇਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਸ਼ਕ ਸਬਰ ਨੇਕ ਹੈ ਨਾਲ ਸਵਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਦੁਖ ਬਾਝ ਨਾ ਸੁਖ ਹੈ ਜਗ ਅੰਦਰ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਂਵਦਾ ਪੇਟ ਜੁਲਾਬ ਹੋ ਕੇ ॥ ਪਾਨੀ ਅੰਗ ਤੇ ਸੜੇ ਤਾਂ ਵਿਕੇ ਮਹਿੰਗਾ ਨਸ਼ਾ ਦੇਂਵਦਾ ਮਸਤ ਸ਼ਰਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਜਦੋਂ ਅਗ ਦੇ ਵਿਚ ਬਹੁ ਜੋਸ਼ ਖਾਵੇ ਵਿਕ ਜਾਂਵਦਾ ਆਬ ਗੁਲਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਫੁਟ ਵਿਚ ਦਰੀਯਾ ਹੁਬਾਬ ਜਦੋਂ ਸਿੰਧ ਹੋਂਵਦਾ ਬਾਝ ਹਿਬਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਜਲ ਜਾਨ ਪਤੰਗ ਨਸ਼ੰਗ ਪ੍ਯਾਰੇ ਸ਼ਮਾ ਦੇਖਦੇ ਦੇਖ ਬੇਤਾਬ ਹੋਕੇ॥ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਮਾਰਿਆ ਕਿਤਨਿਆਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮਰ ਗਏ ਨੀ ਨਾਲ ਅਜ਼ਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਭੇਦ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਖੋਲ੍ਹਨਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਖ ਤੂੰ ਢੋਲ ਰਬਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਜਿਨਾਂ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਭੇਦ ਚਾ ਖੋਲਿਆਈ ਮੋਏ ਦੇਖ ਤੂੰ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> sa3vmtp7eox6tuwhv8cctycz6ahkdjh 250 65584 227182 189118 2026-07-19T06:42:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(216)}}</noinclude>ਅਤਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਮੈਨੂੰਤੁਧ ਥੋਂ ਤੁਧ ਦਾ ਦਰਦ ਬਹੁਤਾ ਮਰ ਗਈ ਹਾਂ ਬਾਝ ਨਿਕਾਬ ਹੋਵੈ॥ ਪਈ ਰੋਵਨੀ ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ ਵਹਿਨ ਅੱਖੀਆਂ ਰੰਗ ਉਨਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਮੌਤ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਭੈਣ ਕਹਿੰਦੇ ਆਸ਼ਕ ਫੋੜ ਹੋਵਨ ਬੁਰੇ ਬਾਝ ਹੋ ਕੇ॥ ਹਾਇ ਹਾਇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁਖ ਡਾਢਾ ਅੱਧੇ ਦਿਨ ਦਾ ਜਿਉਂ ਆਫ਼ਤਾ ਹੋ ਕੇ ॥ ਕਿਹਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੇ ਆਸ਼ਕਾ ਮਿਲ ਮੈਨੂੰ ਕਰੀਂ ਦੇਰ ਨ ਉਠ ਸ਼ਿਤਾਬ ਹੋਕੇ॥ ਆਸ਼ਕ ਉਠਕੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਮਿਲਨ ਲਗਾ ਗਈ ਖ੍ਵਾਬ ਨਿਖਸਮੜੀ ਖੂਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਹੀਂ ਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਗਲ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਦੂਰ ਹੋਯਾ ਖ਼ਤੇ ਆਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਲਗਾ ਪਿੱਟਨੇ ਰੋਵਨੇ ਹੋਇ ਝੱਲਾ ਖ਼ਾਲੀ ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਪੁਰਤਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮਹਿਲ ਦੇ ਵਿਚ ਜਿਉਂਦ ਫ਼ਲਕੀ ਸਾਧਾ ਡਾਲਿਯਾ ਆਪ ਮਹਤਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਫਿਰੇ ਦੇਖਦਾ ਦੌੜਦਾ ਝੱਲ ਬੂਟੇ ਆਸ਼ਕ ਕੰਮਲਾ ਮਸਤ ਖ਼ਤਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਓੜਕ ਸਬਰ ਕਰਕੇ ਚੁਪ ਹੋਇ ਰਿਹਾ ਦਿਲ ਆਪਨੇ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਕਹੇ ਚੀਰ ਦਾ ਪੱਥਰਾਂ ਵਟੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਧ੍ਰੋਹ ਅੰਦੋਹ ਅਸ਼ਨਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਕੀਤੀ ਮਿਹਰ ਖੁਦਾਇ ਨੇ ਆਪ ਉਸ ਪਰ ਕਹਿੰਦੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਕ ਜਨਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਦਿਤੀ ਖ਼ਬਰ ਪਿਆਰਿਆਂ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਚ ਸੁਫ਼ਨੇ ਦੇ ਵਾਂਗ ਖ੍ਵਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੁਨ ਹੋਵਸੀ ਤੁਰਤ ਭਾਈ ਕਰੀਂ ਗ਼ੰਮਨਾ ਬਹੁਤ ਖਿਤਾਬ ਹੋ ਕੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਏਹ ਜਗ ਦਰਯਾ ਵਗਦਾ ਕਰੀਂ ਕਿਬਰ ਨਾ ਵਾਂਗ ਹੁਬਾਬ ਹੋ ਕੇ॥੧੭੫ {{center|ਨਾਲਾ ਵਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਨਾ}}<noinclude></noinclude> fl9butjvkkly84hx18rr865tv54eath 250 65585 227183 189119 2026-07-19T06:42:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(217)}}</noinclude>ਸਾਈਂ ਆਨ ਸਬਬ ਬਨਾਂਵਦਾ ਈ ਤਦੋਂ ਹੋਂਵਦਾ ਕੰਮ ਆਸਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਦੁਖ ਦਰਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦਿਖਾਂਵਦਾ ਆਨ ਲੋਕੋ॥ ਭੱਠ ਝੋਕ ਕੇ ਫੇਰ ਜਾ ਤਖ਼ਤ ਚੜਯਾ ਸਚੇ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਸੁਲੇਮਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਯੂਸਫ਼ ਕੱਢ ਕੇ ਕੈਦ ਜੰਜ਼ੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਤਾ ਮਿਸਰ ਦੇ ਵਿਚ ਸੁਲਤਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਸਭੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਨ ਪਲ ਵਿਚ ਜੋਤਾਂ ਰੱਬ ਹੋਵੇ ਮੇਹਰਬਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਸਾਈਂ ਆਪ ਤਬੀਬ ਨਤਾਨਿਆਂ ਦਾ ਅਸਾਂ ਆਜਜਾਂ ਤਾਨ ਨਾ ਮਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਜਿਧਰ ਰੱਬ ਹੋਵੇ ਓਧਰ ਸਭ ਹੋਵਨ ਨਹੀਂ ਰੱਬ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜਹਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਦੇਖੋ ਕੰਮ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਆਨ ਬਨਿਆਂ ਐਵੇਂ ਰੱਬ ਸਬਬ ਸੁਖਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਹੋਏ ਲੋਕ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਭ ਕਠੇ ਅਤੇ ਕਹਿਨ ਫਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਆਨ ਲੋਕੋ॥ ਸ਼ਹਿਰ ਛੱਡ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੱਥੋਂ ਝੁਕੇ ਬਨੀ ਕੀ ਦਸਬ੍ਯਾਿਨ ਲੋਕੋ॥ ਦੁਖ ਦੇਖ ਥਾਰਾ ਮਿਕੀ ਤਰਸ ਆਵੇ ਤੈਂਡੇ ਜੀ ਤੋ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਕਿਹਾ ਖੋਲ ਫਰਿਹਾਦ ਨੇ ਹਾਲ ਸਾਰਾ ਨਹਿਰ ਨਿਕਲੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀਂ ਵਾਸਤੇ ਦੁਖ ਸਹੇੜਿਆ ਮੈਂ ਲੱਥਾ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਦੇ ਆਨ ਲੋਕੋ॥ ਰੰਨਾਂ ਦੇਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਕਰਨ ਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਸੁਘੜ ਸੁਜਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਕੋਈ ਸ਼ੇਰ ਚੀਤਾ ਮਤੇ ਖਾਇ ਜਾਵੇ ਇਕੇ ਪਵੇ ਬਲਾਇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਿਉਂ ਦੁਖ ਸਹੇੜਿਓਈ ਲਾੜੀ ਛੋਡ ਆਯੋਂ ਬੇਈਮਾਨ ਲੋਕੋ ॥ ਰਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਭਰਮਾਇ ਫ਼ਰਿਹਾਦੜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭਰਮਿਆ ਸਕਿ ਦੇ ਭਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬਾਝ ਨਾ ਕੋਈ ਪਸੰਦ ਆਵੇ<noinclude></noinclude> ljxajvxhgadgyeie6uitijkh9knao8l 250 65586 227184 189176 2026-07-19T06:42:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(218)}}</noinclude>ਖੂਬਸੂਰਤਾਂ ਜਾਨ ਘੁਮਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਦੇਖ ਸਾਬਤੀ ਰੱਬ ਦੇ ਪੂਰ੍ਯਾਂ ਦੀ ਹੋਯਾ ਸਭ ਗੁਲਾਮ ਗਲਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਚੋਰੀ ਆਇਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੈਹਰ ਕੱਟਨ ਤੀਵੀਂ ਮਰਦ ਪਹਾੜ ਦੇ ਜਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਕੋਈ ਕੈਂਹਨ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਕੱਢ ਦਿਤੀ ਕੋਈ ਆਖਦੇ ਜਿੰਨ ਭੂਤਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਮਂਤਲਬ ਏਹ ਜੋ ਨਹਿਰ ਤ੍ਯਾਰ ਹੋਈ ਲੈਕੇ ਚੱਲ੍ਯਾ ਨਾਲ ਗੁਮਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਰਵਾਂ ਹੋਯਾ ਆਪ ਚਲ੍ਯਾ ਨਾਲ ਅਸਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ ਵਾਹ ਮਰਦਾ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਬ ਸ਼ਬਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਆਇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਵੜਿਆ ਨੈਹਰ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਵਿਚ ਰਵਾਨ ਲੋਕੋ ॥ ਸਾਡੀ ਅਕਲ ਦੇ ਵਿਚ ਇਉਂ ਆਵਦਾ ਹੈ ਐਸੇ ਹੋਗਿਆ ਕੰਮ ਅਸਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਨਾਲੇ ਇਕ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਠੀਕ ਕਿਹਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਏਹ ਠੀਕ ਬ੍ਯਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਆਹਾ ਮਿਸਤਰੀ ਖੂਬ ਉਸਤਾਦ ਕਾਮਲ ਫਰਿਹਾਦ ਮਸ਼ਹੂਰ ਜਹਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਚਾਲੀ ਕੋਹ ਸੀ ਦੂਰ ਪਹਾੜ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਇਸ ਤੰਬੋਲ ਸੀ ਨਾਮ ਇਯਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਅੱਧਾ ਕੋਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਕਹਿਨ ਉਚਾ ਪਰਬਤ ਤੀਹ ਜਰੀਬ ਸ੍ਯਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਇਕ ਫੁਟ ਦੀ ਆਬ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਜਿੱਥੇ ਹੋ ਗਈ ਨੈਹਰ ਰਵਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਇਕੇ ਨਾਲ ਪਹਾੜੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਠੇਕਾ ਕੀਤਾ ਓਸ ਨੇ ਖੂਬ ਸਾਮਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਜਦੋਂ ਹੋਵਸੀ ਨੈਹਰ ਤ੍ਯਾਰ ਸਾਰੀ ਫੇਰ ਚਲਕੇ ਪਾਸ ਸੁਲਤਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਦਾਮ ਦਾਮ ਸਾਰਾ ਮਿਲੂ ਤੁਸਾਂ ਤਾਈਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਨਾਮ ਕਿਤਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਠੇਕੇਦਾਰ ਮੈਂ ਸ਼ਾਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਦਾ ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਏਹੋ ਏਥੇ ਆਨ ਲੋਕੋ॥ ਨਹਿਰ<noinclude></noinclude> agqx5ojpngu6qq4u81os1qze3ybj0r0 250 65587 227185 189177 2026-07-19T06:43:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(219)}}</noinclude>ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਜਾਵਨੀ ਹੈ ਮਦਦ ਤੁਸਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਕਰੋ ਰਹਿਮ ਗ਼ਰੀਬ ਦੇ ਹਾਲ ਉੱਤੇ ਕਰੇ ਤੁਸਾਂ ਤੇ ਰਹਿਮ ਰਹਿਮ ਨ ਲੋਕੋ॥ ਸਾਈਂ ਮੇਹਰ ਕੀਤੀ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਹੋਯਾ ਰਹਿ ਆ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ ਈਮਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਖ਼ਾਤਰ ਯਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਪਹਾੜ ਚੀਰੀ ਜਿਵੇਂ ਤੇਗ਼ ਮਿਸਰੀ ਚੜ੍ਹੀ ਸਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਆਯਾ ਨਹਿਰ ਲੈਕੇ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਆਸ਼ਕ ਨੇੜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੁਸਤਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਆਹੀ ਏਹਾ ਮੁਰਾਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਸੰਦੀ ਕਰੇ ਦਾਦ ਜੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁਲਤਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮਿਲੇ ਮੈਨੂੰ ਤਲਖ਼ੀ ਦੂਰ ਹੋਵੇ ਕਰਾਂ ਓਸ ਤੋਂ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਗੱਲਾਂ ਦਿਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜਿਉਂ ਸ਼ੇਖ਼ ਚਿੱਲੀ ਕਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮਰਦ ਜਵਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਭਲਾ ਚੰਦ ਚਕੋਰ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮਿਲਦਾ ਜੇਹੜਾ ਵੱਸਦਾ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਕਦੋਂ ਮਿਲੇ ਫ਼ਕੀਰ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਜੇਹੜਾ ਰੁਲਦਾ ਹੈ ਬੀਆ ਬਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਐਪਰ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨਾਮ ਮਾਸ਼ੂਕ ਵਾਲਾ ਪਿਆਲਾ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਓਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਵਿੱਚ ਤਮਾਮ ਹੋਏ ਛੱਡ ਸ਼ਾਨ ਗੁਮਾਨ ਐਸਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਐਸੇ ਜਾਨ ਅਜਾਨ ਰਿਹਾਦ ਆਸ਼ਕ ਗ਼ਾਜ਼ੀ ਮਰਦ ਜਿਉਂ ਵਿਚ ਮੈਦਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਰੱਖ ਆਸ ਤੇ ਜੀਉ ਧਰਵਾਸ ਦੇ ਕੇ ਭੁਖਾ ਆਨ ਬੈਠਾ ਪਾਸ ਨਾਲ ਲੋਕੋ॥ ਹੋਯਾ ਇਸ਼ਕ ਪੂਰਾ ਸੂਰਾ ਜਾਨ ਸੋਈ ਕੀਤੀ ਯਾਰ ਤੋਂ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਬੈਠਾ ਬਾਗ ਦੇ ਵਿਚ ਦਿਲ ਬਾਗ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਿਸਮ ਫੁਲ ਕੇ ਹੋ ਗਿਆ ਨਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਜਦੋਂ ਆਸ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ ਆਦਮੀ ਦੀ ਦਿਲ ਜਾਇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਆਸ<noinclude></noinclude> kzy8m14mqfwrikzacyabx8swxvie4ip 250 65588 227186 189178 2026-07-19T06:43:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(220)}}</noinclude>ਮਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਖ਼ਬਰ ਹੋ ਗਈ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਆਯਾ ਨਹਿਰ ਲੈਕੇ ਮਸਤਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਸੁਨਿਆ ਦੇਸ ਬਦੇਸ ਜਹਾਨ ਸਾਰੇ ਹੋਯਾ ਗੱਲ ਦਾ ਬਡਾ ਗਲਾਨ ਲੋਕੋ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸੁਨ ਕੇ ਸ਼ਾਦ ਹੋਈ ਪਏ ਮੋਈ ਨੂੰ ਫੇਰ ਪ੍ਰਾਨ ਲੋਕੋ॥ ੧੭੬॥ {{center|ਅਰਜ਼ ਕਰਨੀ ਬਾਗ਼ਬਾਨ ਦੀ ਅੱਗੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ}} ਬਾਗ਼ਬਾਨ ਹੋਯਾ ਮਿਹਰਬਾਨ ਆਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਆਖ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਈਂ॥ ਆਫ਼ਰੀ ਨਕਹੀਏ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਤਾਈਂ ਆਂਦੋ ਨੀਰ ਐਥੇ ਪੱਥਰ ਚੀਰ ਸਾਈਂ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵਾਸਤੇ ਦੁਖ ਤੇ ਸੁਖ ਝਾਕੇ ਗਿਓਂ ਚੀਰ ਕੇ ਜੰਡ ਕਰੀਰ ਸਾਈਂ॥ ਮਿਲੇ ਯਾਰ ਤੈਨੂੰ ਸਾਡੀ ਦੁਵਾ ਏਹਾ ਕਰੇ ਕਰਮ ਕਰੀ ਮਕਬੀਰ ਸਾਈਂ॥ ਹਿੰਮਤ ਬੰਦਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ਤਹ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਸਭੇ ਕੰਮ ਹੋਂਦੇ ਨਾਲ ਧੀਰ ਸਾਈਂ॥ ਕੋਈ ਦੱਸ ਤਵਾਜ਼ਿਆ ਟਹਿਲ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਕਰਸਾਂ ਦਸਤਗੀਰ ਸਾਈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇਸ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਕੰਮ ਏਹੋ ਥੋੜਾ ਠੇਹਲ ਦੇਨਾ ਵਿਚ ਨੀਰ ਸਾਈਂ॥੧੭੭॥ ਜਵਾਬ ਫਰਿਹਾਦ॥ ਬਾਗ਼ਵਾਨ ਭਾਈਂ ਫਰਿਹਾਦ ਕਿਹਾ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਾਰਨਾਹੀਂ॥ ਏਹ ਲੈਖਤ ਦੇਵੀਂ ਇੱਕ ਹੱਥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਜਹਿੰਦੀ ਦੀਦ ਬਿਨ ਸਬਰ ਕਰਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਮੇਰੀ ਤਰਫ਼ ਥੀਂ ਦੁਆਇ ਸਲਾਮ ਆਖੀਂ ਕਹੀਂ ਹੋਰ ਭੀ ਮਨੋਂ ਵਿਸਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਜਿਗਰ ਚੀਰ ਕੇ ਖ਼ਤਤ ਹਰੀਰ ਕੀਤਾ ਜੀਵਨ ਜਾਨੀਆਂ ਬਾਝ ਦਰਕਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੁਰਬਾਨ ਹੈ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਤਲਬ ਦੂਸਰੀ ਬਾਝ ਦੀਦਾਰ ਨਾਹੀਂ॥ ੧੭੮॥<noinclude></noinclude> f1mn9k2w6da3iw74znahvm4gnek7hjy 250 65589 227178 189113 2026-07-19T06:41:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(212)}}</noinclude>ਬਿਨਾਂ ਪਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਫਲ ਬ੍ਰਿਖ ਦੇ ਖਾਇਕੇ ਪੇਟ ਭਰਦਾ ਪਾਨੀ ਚਸ਼ਮਿਓ ਪੀੳ ਬਾਜਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਪੱਥਰ ਵਿੱਤ ਕਰਕੇ ਪੱਥਰ ਚੀਰਦਾ ਸੀ ਰੰਗ ਅੱਖੀਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਪਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਸੌਦਾ ਸਿਰੜ ਦਾ ਪਾਇਆ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖ ਵਿਚ ਪਹਾੜ ਖ਼ੁਦ ਦੁਕਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਪੱਟੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਨੇ ਨਾਲ ਮੇਹਨਤ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਰੱਤ ਰਤਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਰੋਵੇ ਨਲ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੇ ਮਾਰ ਆਹੀਂ ਰੋਇ ਰੋਇ ਕੇ ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਜਦੋਂ ਧਾਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਆਵੇ ਤਦੋਂ ਜਾਨ ਸੋਦਾਇ ਖ਼ਫ਼ਕਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਆਖੇ ਦੁਖ ਨਸੀਬ ਮੈਂ ਚੰਦਰੇ ਦੇ ਆਸ਼ਕ ਨਾਮ ਕਿਉਂ ਵਿੱਚ ਜਹਾਨ ਹੋਯਾਂ॥ ਆਖੇ ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਯਾ ਪੇਸ਼ ਤੁਸਾਂ ਰੂਪ ਦੇਖ ਜੇ ਕੋਈ ਗੁਮਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਫੇਰ ਹੱਥ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਲਿਖੋ ਮੂਰਤ ਏਸ ਵਾਸਤੇ ਕੰਮ ਜ਼ਿਆਨ ਹੋਯਾ॥ ਕਹੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਗਿਓਂ ਜੇ ਤਰਫ਼ ਸ਼ੀਰੀ ਮਿੱਠੀ ਜਾਨ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਖਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਮੇਹਨਤ ਮੂਲ ਬਗੈਰ ਹੈ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲ ਨਾਲ ਮਹਬੂਬ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਬਕ ਸਾਬੂਤ ਅਵਿਧੂਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਦਿਲ ਹੀ ਵਾਂਗ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਕਦੇ ਨਰਮ ਪੱਥਰ ਅੱਗੇ ਆਇ ਜਾਵੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਾਂ ਫੁਲ ਕੇ ਨਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਕਦੇ ਅੰਕ ਜਾਵੇ ਥੱਕ ਜਾਨ ਬਾਜ਼ੂ ਟੁਟੇ ਲੱਕ ਤੇ ਆ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਪਵੇ ਯਾਦ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮਾਰੇ ਆਹੁ ਨਾਰੇ ਆਖੇ ਨਿੱਜ ਮੈਂ ਜੰਮ ਜਵਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਕਹੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਗਏ ਕਿਉਂ ਮਹਿਲ ਅੰਦਰ ਮੰਦਰ ਜਾਇਕੇ ਖੇਹ ਬੰਧਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਦੁਖ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਲੱਗਦਾ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾੜ੍ਹੇ ਤੋੜ ਜੋ ਅਕਲ ਦੀ ਖਾਨ ਹੋਯਾ॥<noinclude></noinclude> bkppckqpdbgs4b5sz2m40rolsfdgv4i 250 65590 227187 189350 2026-07-19T06:43:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(221)}}</noinclude>{{center|ਖ਼ਤ ਲਿਖਨਾ ਫਰਿਹਾਦ ਦਾ ਭਰਫ਼ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ}} ਆਖਾਂ ਹਮਦ ਸਨਾਇਦੇ ਬਾਦ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਅਰਜ਼ ਸੁਨੀ ਨਾਲ ਖ੍ਯਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੇ ਚਮਕਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਹੋਏ ਕਈ ਸਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਛੱਡ ਕਾਰ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਯਾਰ ਪਿਆਰੇ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਛੇ ਪਾਇਮਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਜਾਲੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਨੀ ਪੰਖੀ ਮਨ ਫਸਿਆ ਵਿਚ ਜਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਮਾਰਨ ਡੰਗ ਨਸੰਗ ਹੋ ਜੰਗ ਵਾਗੂੰ ਅੰਗ ਅੰਗ ਮੇਰੇ ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਤੀਰ ਨੈਨਾਂ ਦਾ ਮਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤੋ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਜੰਜਾਲੁ ਹਲਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਮੂਰਤਾਂ ਲਿਖਦਾ ਸਾਂ ਤੇਰਾ ਦੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਜਮਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਪਿਛੇ ਹੋਯਾ ਕੰਮਲਾ ਮੈਂ ਨਾਲ ਸਿਦਕ ਦੇ ਖ਼ੂਬ ਕਮਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਮੇਰਾ ਬਾਪ ਮੋਯਾ ਹੋਯਾ ਜਗ ਵੈਰੀ ਘਰੋਂ ਮਾਪ੍ਯਾਂਦੀਆ ਨਿਕਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਸੂਲੀ ਦੇਨ ਲੱਗਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮੈਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਮਾਲੂਮ ਅਹਿਵਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਛੁਡਾਨ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਭੀ ਬਹੁਤਾ ਮਲ ਰਿਹਾ ਮੁਲ ਕਮਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਤੇਰੇ ਸ਼ੋਕ ਅੰਦਰ ਇਕੋ ਰੰਗ ਜਾਤਾ ਸੋਨਾ ਖਾਕ ਤੇ ਸੀਮ ਸੀ ਫਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋਯਾ ਗਈਓਂ ਸਾਹਰੇ ਤੂੰ ਓਹ ਭੀ ਦੇਖਿਆ ਦੰਗ ਦਵਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਫੇਰ ਆਇਕੇ ਮੁੱਖ ਦਿਖਾਲਿਓ ਈ ਕੀਤੋ ਚਾ ਫ਼ਕੀਰ ਨਿਹਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਮਸਤ ਮਲੰਗ ਹੋਯਾ ਪੀਕੇ ਭੰਗ ਛਾਈ ਸਿਰ ਡਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਗਲੀ ਗਲੀ ਫਿਰਿਆ ਗਲੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਚੱਲੀਂ ਨਾਲ ਤੂੰ ਛਡਿਆ ਟਾਲ ਜ਼ਿੰਦੇ॥ ਮੱਥਾ ਦੰਦ ਦਹਿਚੰਦ ਆਨੰਦ ਹੋਵੇ ਇੱਕਵਾਰ<noinclude></noinclude> 2cn7tyk30ir4oonc3tkh6o0dekntvl0 250 65592 227188 189351 2026-07-19T06:43:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(222)}}</noinclude>ਲਵੇ ਜੇਹੜਾ ਭਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਤੇਰੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਸਿਫਤ ਕੀ ਕਰੇ ਕੋਈ ਮੈਥੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦੀ ਕੀਲ ਕਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਤੇਰੇ ਮੁਖ ਦੇਖਨ ਕਾਰਨ ਦੇਖ ਝੱਲੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਜਿਉਂ ਖਾਬ ਖਿਆਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਬਾਲ ਉਮਰ ਲਗੀ ਤੇਰੀ ਲਗਨ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਅੱਗ ਦਿਤੇ ਹੱਡ ਗਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਦੰਮਾਂ ਬਾਝ ਗ਼ੁਲਾਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਤੇਰਾ ਸੋਹਨੀ ਵਾਸਤੇ ਜਿਉਂ ਮਹੀਂਵਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਇਕੋ ਨਾਮ ਤੇਰਾ ਰਿਹਾ ਪਾਸ ਮੇਰੇ ਹੋਰ ਲੁਟਿਆ ਮੁਲਕ ਤੇ ਮਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਮੈਂ ਆਜ਼ਾਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬਰਬਾਦ ਹੋਯਾ ਤੇਰੀ ਯਾਦ ਅੰਦਰ ਖਸਤਾ ਹਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਇਕ ਰਾਤ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਾਬ ਵਿਚ ਡਿਠਾ ਦਿਨੇ ਰੋਇ ਰੋਇ ਹੋਯਾ ਨਿਢਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਜੀਵ ਜਾਨ ਜਹਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਉਤੋਂ ਕਰੀਂ ਖ਼ਿਆਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਰੱਖੀਂ ਮੇਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਗਰੀਬ ਵਲੇ ਕਦੇ ਹੋਇ ਕੇ ਦਿਲੋਂ ਦਿਆਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਕੀਤਾ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਜੀ ਜਾਨ ਜਾਮਾ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਅੰਦਰ ਪਾਇ ਮਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਦਰਦ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀ ਕਰਦ ਨੇ ਗਰਦ ਕੀਤਾ ਚੇਹਰਾ ਜ਼ਰਦ ਹੋਯਾ ਚਸ਼ਮਾਂ ਲਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਕੋਈ ਵੈਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਾ ਮੂਲ ਕਰਦਾ ਕੀਤੀ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਬਰਛੀ ਮਾਰ ਕੇ ਫੇਰ ਨਾ ਸਾਰ ਲਈਓ ਹਾਲ ਹਾਲ ਜਿੰਦੇ ਹਾਲ ਹਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਜ਼ੋਰ ਸਾਡਾ ਅਸੀਂ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰ ਕੰਗਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਦੌਲਤ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੁੰਦੀ ਪੁਛੇ ਕੌਣ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਆਸ਼ਕ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਆਖਦੇ ਲੋਗ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਯਾਨ ਕਦੇ ਵਸਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਜਿਵੇਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਢੂੰਢਦੇ ਮੋਏ ਲਾਖਾਂ ਡਿੱਠਾ<noinclude></noinclude> czkpm4juzb5h1uahxn3h7pk4ppwijv3 250 65595 227189 189356 2026-07-19T06:43:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(223)}}</noinclude>ਕਿਸੇ ਨਾ ਅੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਬਿਨਾਂ ਡਿੱਠਿਆਂ ਰੱਬ ਦੇ ਮੋਏ ਆਸ਼ਕ ਕਿਵੇਂ ਹਟਾਂ ਮੈਂ ਦੇਖ ਤੇ ਭਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਫਿਰਾਂ ਰੋਂਵਦਾਂ ਧੋਵਦਾ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਤੇਰੀ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਕਿਹਨੂੰ ਫੋਲ ਕੇ ਦਿਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਾਂ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਕੇਹੜਾ ਮਹਿਰ ਮਹਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਜਿਗਰ ਭੁਜ ਕਬਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਮੇਰਾ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਿੱਤਾ ਭਾਂਭੜ ਬਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਬਲਿਹਾਰ ਬਲਿਹਾਰ ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਵਾਂ ਔਗਨ ਹਾਰ ਦਾ ਮੰਨ ਸਵਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਏਸ ਖੱਤ ਦਾ ਤੁਰਤ ਜਵਾਬ ਲਿਖਨਾ ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਕਰਨੀ ਪ੍ਰਿਤਪਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਪਰਬਤ ਚੀਰ ਕੇ ਨੀਰ ਚਲਾਇਆ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ ਬਾਗ਼ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਭਾਲ ਜਿੰਦੇ ॥ ਹਿਜਰ ਨਾਲ ਬੇਹਾਲ ਜ਼ਵਾਲ ਹੋਇਆ ਕਦੇ ਵਸਲ ਸ਼ਰਾਬ ਪਿਆਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਦੇ ਨਾ ਆਇ ਦੀਦਾਰ ਇਕ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਸਦਕਾ ਆਪਣੇ ਹੁਸਨ ਜਮਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਵਾਲ ਵਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ਿਆਲ ਤੇਰਾ ਜਿਵੇਂ ਮੋਮ ਨਾਂ ਜ਼ੁਲ ਜ਼ਲਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਭਲੀ ਹੋਸ਼ ਤੇ ਮਸਤ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹਾਂ ਮੈਂ ਕੀਤੋ ਕੰਮਲਾ ਕੁਝ ਖ਼ਵਾਲ ਜਿੰਦੇ॥ ਤੇਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਖ਼ਿਆਲ ਤੇਰਾ ਤੂੰ ਹੀਂ ਵੱਸ ਰਹੀਏਂ ਵਾਲ ਵਾਲ ਜਿੰਦੇ ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਂਤਾਂ ਤੇਰਾ ਹੋਇ ਰਿਹਾ ਅੱਗੇ ਆਪਨਾ ਆਪ ਸੰਭਾਲ ਜਿੰਦੇ॥੧੭੯॥ {{center|ਖੱਤ ਲਿਖਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਤਰਫ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ}} ਪਹਿਲੇ ਨਾਮ ਲੈਕੇ ਸੱਚੇ ਰਬ ਸੰਦਾ ਫੇਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਦਸਤਗੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਤੇਰੇ ਖ਼ਤ ਦਾ ਲਿਖਾਂ ਜਬਾਬ ਸਾਰਾ ਜੇਹੜਾ ਕੀਤਾ ਈ ਆਪ ਤਹਿਰੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਜਿਸ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਤੁਧ ਨੂੰ ਮਸਤ<noinclude></noinclude> cpcyl63x62y1vr05xh22d2sebszjq3j 250 65596 227190 189357 2026-07-19T06:44:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(224)}}</noinclude>ਕੀਤਾ ਮੈਨੂੰ ਓਸੇ ਦੀ ਹੋਈ ਤਾ ਸੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਖੱਤਵਾਦ ਤੇਰਾ ਸ਼ਾਦ ਸ਼ਾਦ ਹੋਈ ਜੁਸਾ ਫੁਲ ਹੋ ਗਿਆ ਖ਼ਮੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਧੰਨ ਭਾਗ ਮੇਰੇ ਆਯਾ ਭਾਗ ਮੇਰਾ ਜੀਉ ਜਾਗ ਸੁਹਾਗ ਸੁਧੀਰ ਬੇਲੀ ॥ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਸੁਨ ਕੇ ਸੀਨੇ ਠੰਡ ਪਈ ਘਰੇ ਵਿਚ ਹੋਈ ਕਸ਼ਮੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਫ਼ਤਹ ਪਾਈ ਆਯਾ ਮੇਰਾ ਮੀਤ ਦੂਲੋ ਪੱਥਰ ਚੀਰ ਵਗਾਯਾ ਨੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਗਿਓਂ ਛੋੜ ਕੇ ਜਦੋਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸਾਡਾ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਕਹਿਰ ਕਸੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਮਾਰੀ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਬੋਲ ਸੱਕਾਂ ਗਈ ਤੇਗ਼ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਜਿਗਰ ਚੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਮਾਰ ਲਾਚਾਰ ਕੀਤੀ ਹੱਡ ਸੁਕ ਕੇ ਹੋਏ ਕਰੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਪੇਈਏ ਸਾਹੁਰੈ ਜੀਉ ਨਾ ਲੱਗਦਾਈ ਤੇਰੀ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਦੇ ਪਏ ਜ਼ੰਜੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਦਿਨ ਰੈਨ ਨਾ ਆਂਵਦਾ ਚੈਨ ਮੈਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਨੈਨ ਵਹਾਂਵਦੇ ਨੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਤੇਰਾ ਹਾਲਤ ਮਾਮ ਮਲੂਮ ਮੈਨੂੰ ਜੇਹੜਾ ਗੁਜ਼ਰਿਆ ਨਾਲ ਤਕਦੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਗਯਾ ਵਕਤ ਨਾ ਆਂਵਦਾ ਹੱਥ ਪਿਛੋਂ ਪਛੋਤਾਂਵ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਲੱਕ ਝੁਕ ਕੇ ਵਾਂਗ ਕਮਾਨ ਹੋਇਆ ਸੀਨੇ ਲਗੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਨਾ ਭਾਂਵਦਾ ਕੰਮ ਕੋਈ ਤੂੰ ਹੀ ਯਾਰ ਮਦਦਗਾਰ ਪੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਜੇ ਤੂੰ ਮਜਨੂੰ ਹੋਇਓ ਮੈਂ ਵਾਂਗ ਲੇਲੀ ਤੇਰੀ ਹੋਇ ਰਹਿਸਾਂ ਦਾ ਮਨ ਗੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਬਨਜ਼ੀਰ ਤੂੰ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਮੀਰ ਹੋਇਓਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਾਂ ਬਦਰੇ ਮੁਨੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਪਿੱਛੇ ਸੱਭੇ ਵੈਰ ਮੇਰੇ ਮਾਉਂ ਬਾਪ ਚਾਚੇ ਤਾਏ ਵੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਦਿਲ ਜਾਨ ਉੱਤੋਂ ਕਦੇ ਆਨ ਹੋਸੇਂ ਬਗ਼ਲਗੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਮੇਰਾ ਵੱਸਨਾ<noinclude></noinclude> 0h62iuc7j1tswewl6k829o21vo3zg8w 250 65597 227191 189359 2026-07-19T06:44:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(225)}}</noinclude>ਕੁਝ ਨਿਮਾਨੜੀ ਦਾ ਰਹਾਂ ਘਰੋਂ ਦੇ ਵਿਚ ਅਸੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਏਸ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਮੁਆਮਲੇ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਨਾ ਹੋ ਅਧੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਆਸ਼ਕ ਵਾਂਗ ਪਤੰਗ ਨੀ ਸੰਗ ਸੜਦੇ ਸ਼ਮਾ ਦੇਖ ਮਹਬੂਬ ਮੁਨੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਅਸਾਂ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਹੋਂਦਾ ਐਪਰ ਕਰੇ ਜੋ ਰੱਬ ਕਬੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਕਦੇ ਕੀਰ ਨੂੰ ਚਾ ਅਮੀਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਕਦੇ ਕਬੀਰ ਨੂੰ ਕੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਓਹਦਾ ਅੰਤ ਹਿਸਾਬਨ ਆਂਵਦਾਏ ਕੋਨ ਕਰੇ ਸਾਗਰ ਅਗੇ ਧੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਕੋਈ ਲਖ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਲਖ ਦਾ ਹੈ ਓਸ ਅਲਖ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਜ਼ਮੀਰ ਬੇਲੀ ਜੋੜਾ ਲਖੇ ਆਲਖ ਆਲਖ ਹੋਵੇ ਓਹਨੂੰ ਲਖ ਵਿੱਚੋਂ ਲਖੇ ਪੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਸ਼ਹਿਰ ਛਡ ਕੇ ਨਹਿਰ ਦੇ ਕੋਟਨੇ ਨੂੰ ਗਿਓਂ ਪਾਇ ਕੇ ਦੂਰ ਵਹੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਝੱਲਾਂ ਵਿਚ ਝਲਾ ਹੋ ਕੇ ਦੁਖ ਝੱਲੇ ਏਹ ਭੀ ਰਹਿ ਗਈ ਤੇਰੀ ਨਜ਼ੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਘਰ ਯਾਰ ਤੇਂ ਫਿਰੇਂ ਤੂਬਾਰ ਅੰਦਰ ਕਾਰ ਜ਼ਾਰ ਕੀਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਧੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਰਿਹੋਂ ਵਿਚ ਉਜਾੜ ਪਹਾੜ ਪਿਆਰੇ ਸਾੜ ਬਾਲ ਕੇ ਜੀਉ ਜ਼ਹੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਤੇਰਾ ਦੁਖ ਸੁਨ ਕੇ ਗਏ ਸੁਖ ਮੇਰੇ ਮੁਖ ਜ਼ਰਦ ਹੋਯਾ ਨੈਨੀਂ ਨੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਜੋ ਮੁਝ ਦੇ ਨਾਲ ਬੀਤੀ ਮੂੰਹੋਂ ਹੋਂਵਦੀ ਨਹੀਂ ਤਕਰੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਤੇਰੇ ਹਿਜਰ ਨੇ ਜਿਗਰ ਜਲਾਇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਯਾ ਵਾਂਗ ਤਬੂਤ ਸਰੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਸਤੀ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਚਿਖਾ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਕੇਸਰ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਖਾਇ ਕਬੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਭਲਾ ਖਾਵਨਾ ਪੀਵਨਾ ਸੋਵਨਾ ਜੇ ਤੇਰੇ ਹਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹਕੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਵਾਲ ਵਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ਿਆਲ ਤੇਰਾ ਹਾਲ ਕਾਲ ਮੇਰਾ ਸੁਨੀ ਪੀਰ<noinclude></noinclude> dapumt8ucmu2k62vphut441satgqbnj 250 65598 227192 189361 2026-07-19T06:44:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(226)}}</noinclude>ਬੇਲੀ॥ ਦਮ ਦਮ ਪਿਆਰੇ ਤੇਰਾ ਦਮ ਭਰਾਂ ਭਰਾਂ ਦੰਮ ਨਾ ਕੋਈ ਤਦਬੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਆਵੈ ਸਬਰ ਨਾ ਨਿੱਕਲੇ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਸੱਚ ਜਾਨ ਸੁਜਾਨ ਸੁਪੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਦੌਲਤਮੰਦ ਗ਼ਰੀਬ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਜਾਸਨ ਖ਼ਾਕ ਦੇ ਵਿਚ ਅਖ਼ੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਮੇਰੀ ਸਾਬਤੀ ਸਿਦਕ ਯਕੀਨ ਨਿਸਚਾ ਤੇਰੇ ਕਦਮਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਹੈ ਪੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਤਾਨੇ ਮਾਰ ਦੇ ਸਾੜਦੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਜੇਹੜੇ ਮਰਦ ਬੇਦਰਦ ਸ਼ਰੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਨਹੀਂ ਕਿਤੇ ਸੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਹੱਥ ਕਾਰ ਤੇ ਦਿਲ ਦਿਲਦਾਰ ਅੰਦਰ ਮਿਲੀ ਆਰਫ਼ਾਂ ਏਹ ਅਕਸੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਮੇਰਾ ਚਿੱਤ ਹੈ ਨਿੱਤ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਬਾਝ ਮਤ ਨਾ ਕਿਤ ਖਿਲੀਰ ਬੇਲੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਛੋੜਸਾਂ ਇਸ਼ਕ ਤੇਰਾ ਭਾਵੇਂ ਜਿਸਮ ਹੋਵੇ ਲੀਰ ਲੀਰ ਬੇਲੀ॥੧੮੦॥ {{center|ਖ਼ਤ ਲਿਖਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਤਰਫ਼ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ}} ਆਯਾ ਖ਼ਤ ਤੇਰਾ ਖਾਯਾ ਭੇਦ ਸਾਰਾ ਹੋਈ ਆਜਜ਼ਾਂ ਤੇ ਮੇਹਰ ਬਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਬਡੀ ਮੇਹਰ ਕੀਤੀ ਬੀਤੀ ਬਾਤ ਲਿਖੀ ਕੀਤਾ ਨਾਲ ਜ਼ਬਾਨ ਬਿਆਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਮੇਰਾ ਦੀਨ ਈਮਾਨ ਤੋਸ਼ਾਨ ਸ਼ੀਰੀ ਜਿੰਦ ਜਾਨ ਜਹਾਨ ਗੁਮਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ ਕਾਬਾ ਕਿ ਬਲਾਕਿਨ ਸ਼ਤ ਫ਼ਿਰ ਦੌਸ਼ ਜੰਨਤ ਗਯਾ ਗੰਗ ਤੇ ਹਰੀ ਅਸਤਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਮੈਨੂੰ ਮੁਖ ਦਿਖਾਲ ਜੋ ਦੁਖ ਜਾਵਨ ਆਵਨ ਸੁਖ ਤੇ ਪੌਣ ਪਰਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਪਿਆਰੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਜਾਨ ਕੀਤੀ ਕੁਰਬਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰ ਦਾ ਮੰਗਤਾ<noinclude></noinclude> 0emrxn8ahztopgkvf6a7px496w25cau 250 65599 227193 189381 2026-07-19T06:44:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(227)}}</noinclude>ਹੋਇ ਰਚਿਆ ਕਰੀ ਥਰ ਦੀ ਦਾਰ ਦਾ ਦਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਰੋਹੜ ਇਸ਼ਕ ਅੰਦਰ ਚੁੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵਨਾ ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਗਿਰਦ ਹਜ਼ਾਰ ਤੂਫ਼ਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਘਰਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਖ਼ਵਾਰ ਹੋਯਾ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਅੰਦਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਤਨ ਮਨ ਮੇਰੇ ਤੂੰ ਹੀ ਵੱਸ ਰਹੀ ਏਂਕਰ ਕੇ ਆਪਨਾ ਖ਼ੂਬ ਮਕਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਧਾੜ ਵੀ ਪਏ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਤਮਾਰ ਹੈਰਾਨ ਬੈਰਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਜਦੋਂ ਯਾਦ ਆਵੇ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਮੈਨੂੰ ਅਕਲ ਉਡ ਜਾਵੇ ਆਸਮਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਤੇਰੇ ਜੇਹਾ ਨਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਢੂੰਡ ਦੇਖਿਆ ਸਭ ਜਹਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਨਹੀਂ ਪਦਮਨੀ ਸੰਖਨੀ ਚਿੰਤ੍ਰਨੀ ਭੀ ਪਟੀ ਹੂਰ ਨਾ ਕੋਈ ਗ਼ਿਲਮਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਪਾਲੀਆਂ ਨਾਂਗ ਕਾਲੇ ਲਬਾਂ ਕੈਦ ਖੁਰਸੰਦ ਮਿਸਟਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਦੀਦੇ ਬਲਨ ਦੀਵੇ ਖੀਵੇ ਹੋਨ ਆਸ਼ਕ ਜਲਨ ਵਾਂਗ ਪਤੰਗ ਦੇ ਆਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਇਕ ਵਾਰ ਮਾਸ਼ੂਕ ਦੀਦਾਰ ਦੇਵਨ ਲੱਖਵਾਰ ਆਸ਼ਕ ਕੁਰਬਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਸਦਾ ਜੀਵਨਾ ਨਹੀਂ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਮਿਰਮਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਇਕ ਨਾਮ ਸੋਹਨੇ ਦਿਲ ਅਰਾਮ ਦੇ ਤੋਂ ਆਸ਼ਕ ਜਾਨ ਜਹਾਨ ਘੁਮਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਸਦਕਾ ਖਿਸਰੋ ਦਾ ਜਿਸਦੀ ਵਹੁਟੜੀ ਹੈਂ ਇਕ ਵਾਰ ਮਿਲੀ ਮੈਨੂੰ ਆਨ ਸ਼ੀਰੀਂ ॥ ਡੇਰੇ ਦੇਖਨੇ ਦੇਖਦੁ ਝੱਲੇ ਲਾਹੌ ਇਝੱਲੀ ਸਰ ਗਰਦਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਲਿਖ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਬਾਗ਼ਬਾਨ ਹੋਯਾ ਮੇਹਰਬਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਆਯਾ ਖ਼ਤ ਤੇਰਾ ਖਿੜਿਆ ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਹੋਯਾ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗੂੰ ਫੂਲਨਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਆਖਨ ਲੋਗ ਹੈ ਖ਼ਤ<noinclude></noinclude> 8r4x12orubx7bugil1dz2jm16zcx6fq 250 65600 227194 189382 2026-07-19T06:44:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(228)}}</noinclude>ਮਿਲਾਪ ਅੱਧਾ ਕਦੇ ਆਪ ਭੀ ਮਿਲੇਂਗੀ ਆਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਕੀਤੋ ਯਾਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬਰਬਾਦ ਤਾਂਈਂ ਏਹ ਭੀ ਮੰਨਿਆ ਤੇਰਾ ਅਹਿਸਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸੋਹਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਵਾਹ ਕੇਹੜੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹੁਸਨ ਦੇ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਮੇਰੇ ਜੇਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਲਾਮ ਤੇਰੇ ਤੇਰੇ ਜੇਹਾ ਨਾ ਕੋਈ ਸੁਲਤਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਘਰਬਾਰ ਉਜਾੜ ਸੰਸਾਰ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਤਰਫ਼ ਤੇਰੀ ਦਾਸਤਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਇਕ ਵਾਰ ਜਿਨਾਂ ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਡਿੱਠਾ ਹੋਇ ਮਸਤ ਮਲੰਗ ਦੀਵਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤੂੰ ਜਾਨ ਦੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ ਜਿੰਦ ਜਹਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ॥੧੮੧॥ {{center|ਖ਼ਤ ਲਿਖਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਤਰਫ਼ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ}} ਸਾਈਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਸਾਈਂ ਸ਼ਾਲਾ ਸ਼ਾਦ ਹੋਵੀਂ ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਆਯਾ ਖ਼ਤ ਫ਼ਰ ਹੱਤਨ ਮੱਤ ਤੇਰਾ ਦੇਖ ਦਿਲ ਹੋਯਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਹੋਈ ਮੁਰਾਦ ਪੁਰੀ ਲਿਆਇਓਂ ਨੀਰ ਪਰਬਤ ਚੀਰ ਸਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਤੇਰੇ ਆਵਨੇ ਦੀ ਜਦੋਂ ਗੱਲ ਸੁਨੀ ਹੋਈ ਇਕ ਤੋਂ ਫੁਲ ਕੇ ਚਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਲ ਰਲ ਕੇ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ ਤੇਰਾ ਕਰਾਂਗੀ ਆਨ ਦੀਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਮੁਖ ਦੇਖ ਤੇਰਾ ਸੁਖ ਦੁਖ ਹੋਈ ਅਤੇ ਹੋਵਸਨ ਦੁਖ ਫ਼ਰਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਬਿਨਾਂ ਦੇਖਿਆਂ ਤੜਫ਼ ਦੀ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਜਿਵੇਂ ਮੱਛਲੀ ਬਹਿਰ ਕਿਨਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸਾਬ ਤਰਖਿਓ ਸਿਦਕ ਈਮਾਨ ਅਪਨਾ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਤੋਂ ਜਾਨ ਨਿਸਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਮਨ ਮਾਰਿਓਈ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਤਾਈਂ ਪਕੜ ਸੂਰਮਾ ਢਾਲ ਤਲਵਾਰ<noinclude></noinclude> 8ekjsrjht6q5w4h78swx44j85uciy28 250 65601 227195 189383 2026-07-19T06:45:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(229)}}</noinclude>ਪਿਆਰੇ॥ ਗੱਲਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਯਾਦ ਕਰ ਰੋਨ ਆਵੇ ਗੱਲ੍ਹਾਂ ਲਾਲ ਕਰਾਂ ਹੱਥ ਮਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਰੰਗ ਜ਼ਰਦ ਵਸਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਮੇਰੇ ਜਿਸ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਗਿਓਂ ਵਿਸਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਉਜਾੜ ਹੈ ਤੁਧ ਬਾਝੋਂ ਅਤੇ ਬਾਗ਼ ਬਹਾਰ ਖ਼ਸ ਖ਼ੀਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਰਹਾਂ ਖੇਡਦੀ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਬਾਰ ਥਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੱਈਆਂ ਸਾਂਗ ਲਾਵਨ ਤੇਰੇ ਗੀਤ ਗਾਵਨ ਦੇਖ ਦੇਖ ਜਾਵਾਂ ਬਲਿਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਅੰਗ ਅੰਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸੰਗ ਹੈ ਤੂੰ ਤੇਰੇ ਰੰਗ ਦੀ ਸਭ ਬਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਜਿਵੇਂ ਰੰਗ ਤਰੰਗ ਤੇ ਰੰਗ ਮਹਿੰਦੀ ਨਸ਼ਾ ਭੰਗ ਮਲੰਗ ਮਲਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਤੂੰ ਹੀਂ ਦਿਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇ ਰਹਿਓਂ ਤੇਰੇ ਬਾਝ ਨਾ ਹੋਰ ਦਿਲਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਖ਼ਿਸਰੋ ਨਾਲ ਨਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਮੂਲ ਮੇਰਾ ਐਵੇਂ ਜੱਗ ਜੰਜਾਲ ਵਿਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਜ਼ੋਰੋ ਜ਼ੋਰ ਵਿਆਹੀਆਂ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਓਸਦੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਯਾਰ ਖ਼ਾਂਵਦਾ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਬਹੁਤ ਹੋਵਨ ਏਹ ਮਿਸਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਗ ਦੇ ਜੱਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਦਿਸੇਂ ਅਤੇ ਸੁਤਿਆਂ ਤੇਰਾ ਪਸਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਤੂਹੀਂ ਅਹਿਲ ਨਾ ਸੂਤ ਮਲਕੂਤ ਹੋਇਓਂ ਗਿਓਂ ਲੰਘ ਜਬਰੂਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਤੂ ਹੀਂ ਜਾਇ ਲਾਹੂਤ ਦੀ ਮੌਜ ਮਾਨੇ ਅਤੇ ਲਵੇਂ ਜਬਰੂਤ ਦੀ ਸਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਮਾਲਕ ਮੁਲਕ ਮਕਾਨ ਤੇ ਜਾਨ ਦਾ ਤੂੰ ਸਾਹਿਬ ਜਿਮੀਂ ਅਸਮਾਨ ਨਿਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਤੂ ਹੀਂ ਅੱਖੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹੋਂ ਹਰ ਤਰਫ਼ ਹੈ ਤੇਰਾ ਦੀਦਾਰ ਪਿਆਰੇ ॥ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ ਤੁਹੀਂ ਹੋਇ ਰਹੀਆਂ ਮੈ ਨਾ ਰਹੀ ਤੁ ਹੀਂ<noinclude></noinclude> jrua5hgjtum985b5e6vwrjq2apgy2iz 250 65602 227196 189425 2026-07-19T06:45:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(230)}}</noinclude>ਜਾਨ ਨਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਹੁਨ ਹੋਰ ਦੀ ਹੋਰ ਏਹ ਗੱਲ ਹੋਈ ਕਰਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਗਿਲਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਨਾਹੀਂ ਮਿਲਾਂ ਨਿੱਤ ਤੈਨੂੰ ਸੋਈ ਹੋਵੇ ਕਰੇ ਕਰਨ ਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਗਿਓਂ ਭੁਲ ਨਾ ਪੁਛਿਓ ਮੁਝ ਤਾਂਈਂ ਤਾ ਹੀਂ ਹੋਇਓ ਐਡ ਖੁਆਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੇ ਕੇਹਾ ਕੰਮ ਕੀਤੋ ਦਗੇ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਦਗੇਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਬਾਕੀ ਉਮਰ ਆਹੀ ਆਇਓਂ ਜੀਂਵਦਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੋਵਨਾ ਆਹਾ ਦੀਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਵੈਰੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਦੇਖ ਲੋਗ ਸਾਰੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਮਦਦਗਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਨਹੀਂ ਨਾਲ ਤਕਦੀਰ ਤਦਬੀਰ ਕੋਈ ਦਸਤਗੀਰ ਹੈ ਰੱਬ ਰਫ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ ॥ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਇਕ ਵਾਰ ਜੇ ਲਵਾਂ ਮੂੰਹ ਵੈਰੀ ਹੋਂਵਦੇ ਲੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਮੋਇਆਂ ਬਾਝ ਨਾ ਜਾਵਸੀ ਮੂਲ ਮੈਥੋਂ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਸਖ਼ਤ ਆਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸਬਰ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਕੇ ਆਸ਼ਕ ਸ਼ਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਸ਼ਾਦੀ ਗ਼ਮੀ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਿਸਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਦਾ ਜੱਗ ਤਮਾ ਸੜਾ ਹੈ ਐਵੈਂ ਕੱਟ ਜਾਨੇ ਦਿਨ ਚਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਇਕ ਵਾਰ ਤੂੰ ਆਨ ਦੀਦਾਰ ਦੇਵੇਂ ਲੱਖਵਾਰ ਦੇਵਾਂ ਸਿਰ ਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿੱਚ ਵਿਛੋੜੇ ਨੇ ਹੱਡ ਗਾਲ ਮੂੰਹੋਂ ਕਹਿਨ ਦੀ ਨਹੀਂ ਗੁਫ਼ਤਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਆਸ਼ਕ ਇਸ਼ਕ ਮਾਸ਼ੂਕ ਦੇ ਕੁਠੜੇ ਨੀ ਆਖ ਸਕਦੇ ਨਹੀਂ ਅਸਰਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਭੇਡ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਖੋਲਨਾ ਭਲਾ ਨਾਹੀਂ ਦੁਸ਼ਮਨ ਹੋਂਵਦਾ ਕੁਲ ਸੰਸ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਯੂਸਫ਼ ਬਾਪ ਨੂੰ ਖ਼ੁਆਬ ਦਾ ਭੇਤ ਕਿਹਾ ਤਦੋਂ ਰੋਇਆ ਕੇਹਾ ਖ੍ਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਅਨਲ ਹੱਕ ਮਨ ਸੂਰ ਨੇ ਆਂਖਿਆ ਸੀ ਹੋਯਾ ਸੂਲੜੀ ਤੇ<noinclude></noinclude> jnocw2nbwm0wa3h2chw8alzvoodlgjw 250 65631 227197 189427 2026-07-19T06:45:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(231)}}</noinclude>ਅਸਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਖ਼ੁਦੀ ਨਾਲ ਖੁਦਾਂਇ ਦਾ ਮੈਲ ਨਾਹੀਂ ਬੇਖ਼ੁਦ ਹੋਇਕੇ ਹੱਕ ਪੁਕਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਤੇ ਸਿਦਕ ਤੋਂ ਜਾਨ ਸਦਕੇ ਆਸ਼ਕ ਹੋਇਓਂ ਤੂੰ ਸਰਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਂ ਬੰਦੀ ਹਾਂ ਬਾਝ ਦੰਮਾਂ ਚਾਹੇ ਵੇਚ ਲੈ ਚੱਲ ਬਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥੧੮੨॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਮਾਕੂਲਾ}} ਦੇਖੋ ਇਸ਼ਕ ਮਿਜਾਜ਼ੀ ਦੇ ਕੰਮ ਯਾਰੋ ਪਹਿਲੇ ਹੱਕ ਥੀਂ ਚਾ ਹਟਾਇ ਆਈ॥ ਫੇਰ ਮਾਰ ਖੁਆਰ ਕਰ ਜਗ ਅੰਦਰ ਸਾਰਾ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਗਵਾਇ ਆਈ॥ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਦੀ ਨਤੇ ਦੁਨੀ ਜੋਗਾ ਘਰਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਸਿਧਾਇ ਆਈ॥ ਜਿਸ ਪ੍ਰੀਤ ਲਾਈ ਨਾਲ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਓਸ ਨਫ਼ਾ ਨਾਹੀਂ ਕੁਝ ਪਾਇ ਆਈ॥ ਗੱਲਾਂ ਮਿਠੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੋਹਿ ਲਿਆ ਪਿੱਛੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਜਾਮ ਪਿਲਾਇ ਆਈ॥ ਜਿਸ ਸੁਖ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਦੁਖ ਝਾਕੇ ਕਦੇ ਹੱਸਨਾ ਮੁਖ ਦਿਖਾਇ ਆਈ॥ ਜ਼ਾਹਦ ਜੋਹਦ ਇਬਾਦਤ ਦਾਰ ਹੱਸ ਕਰਦੇ ਰੱਬ ਕਦੇ ਨਾ ਆਨ ਬੁਲਾਇ ਆਈ॥ ਜਿਵੇਂ ਕੀਮੀਆ ਗਰੀਦੇ ਠਰਕ ਵਾਲੇ ਝੁਗਾ ਝੌਂਪੜਾ ਫੂਕ ਉਡਾਇ ਆਈ॥ ਪਾਰਸ ਵਾਸਤੇ ਕਈ ਪਹਾੜ ਦੇਖੇ ਪਾਂਡਾ ਮੁਫ਼ਤ ਪੱਟਾ ਸਿਰ ਪਾਇ ਆਈ॥ ਨਾਮ੍ਹ ਸਾਈਂ ਦਾ ਸੱਭ ਤੋਂ ਜਾਨ ਚੰਗਾ ਜਿਸ ਪਾਇਆ ਦੁਖ ਵੰਞਾਇ ਆਈ॥ ਏਨ੍ਹਾਂ ਰੰਨਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਸ਼ੌਕ ਅੰਦਰ ਸਬਰ ਸਿਦਕ ਤੇ ਰਿਜ਼ਕ ਗਵਾਇ ਆਈ॥ ਖੁਰੀ ਰੰਨਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਨਾ ਜੱਤ ਕੋਈ ਕਰੇ ਅਤ ਤੇ ਸੱਤ ਸਿਧਾਇ ਆਈ॥ ਦੂਈ ਛੱਡ ਨਾ ਇੱਕ ਵਲ ਹੋਈ ਕੋਈ ਲੋਕ ਲਾਜ ਕਰ ਕਾਜੁ ਗਵਾਇ ਆਈ॥ ਕੀਤੀ ਜਾਨ<noinclude></noinclude> 3kbkicl951fg45jbq13ou959xo0lisx 250 65632 227198 189431 2026-07-19T06:45:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(232)}}</noinclude>ਪਿਆਰੀ ਨਾਰੀ ਰਾਮ ਵਾਰੀ ਰਾਵਨ ਮਾਰ ਕਟਾਰਨ ਘਾਇ ਆਈ॥ ਰਹੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਲੋਪੀਆਂ ਘਰਾਂ ਅੰਦਰ ਜਦੋਂ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਨੂੰ ਕਾਨ੍ਹ ਧਾਇ ਆਈ॥ ਨਾਲੇ ਐਸ਼ ਘਰ ਦੇ ਨਾਲੇ ਸੁਖ ਹਰਦੇ ਕਿਹਾ ਮਕਰ ਦਾ ਜਾਲ ਵਿਛਾਇ ਆਈ॥ ਨਾਲੇ ਖ਼ਸਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਰਹਿਨਾ ਨਾਲੇ ਯਾਰ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਜਿਤਾਇ ਆਈ॥ ਏਸ ਐਬ ਬਿਲਗ਼ੈਬ ਨੂੰ ਕੋਈ ਜਾਨੇ ਗੁਲਖ਼ਾ ਰਦੇ ਸੰਗ ਬਨਾਇ ਆਈ॥ ਏਹ ਭੀ ਸੱਚ ਮਾਸ਼ੂਕਾਂ ਨੂੰ ਦਰਦ ਨਾਹੀਂ ਆਸ਼ਕ ਗਰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਰੁਲਾਇ ਆਈ॥ ਬਰਛੀ ਨੈਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਕੇ ਘਾਇਲ ਕੀਤੇ ਛੈਲ ਨੱਢੀਆਂ ਨੇ ਸਿਤ ਮਚਾਇ ਆਈ॥ ਹੋਵਨ ਕੁਆਰੀਆਂ ਯਾਰੀਆਂ ਲਾਇ ਬੈਠਨ ਫੇਰ ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾਇ ਆਈ ॥ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੋ ਤਰਫ਼ ਕੀ ਸਾਫ਼ ਹੋਈਆਂ ਤਨ ਬਰਫ਼ ਦੇ ਵਿਚ ਗਲਾਇ ਆਈ॥ ਦੋਹਾਂ ਬੇੜੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਆਪਨਾ ਜੀਉ ਬਚਾਇ ਆਈ॥ ਨਾਲੇ ਰੱਬ ਰੱਖੇ ਨਾਲ ਲੱਬ ਰੱਖੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਏਹ ਗ੍ਯਾਨ ਸਿਖਾਇ ਆਈ॥ ਨਾਲੇ ਜੋਗ ਚਾਹੇਂ ਨਾਂਲੇ ਭੋਗ ਚਾਹੇਂ ਕਾਹੇ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਗ ਲਗਾਇ ਆਈ॥ ਇਸ਼ਕ ਨਾਲ ਨਾ ਅਕਲ ਦੀ ਪੇਸ਼ ਜਾਵੇ ਐਥੇ ਕਮਲਿਆਂ ਕੰਮ ਬਨਾਇ ਆਈ॥ ਜਿਨਾਂ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਸਾਰਾ ਓਹਨਾਂ ਯਾਰ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਨਾ ਪਾਇ ਆਈ॥ ਦੇਖੋ ਮਕਰ ਏਹ ਨਾਰੀਆਂ ਡਾਰੀਆਂ ਦੇ ਧੋਖਾ ਯਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਕਮਾਇ ਆਈ॥ ਚਲਿੱਤਰ ਚਾਰ ਸੌ ਕਿਹਾ ਹੈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਚਾਰ ਮਰਦ ਦਾ ਆਖ ਸੁਨਾਇ ਆਈ ॥ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸ਼ਕ ਮਿਜਾਜ਼ ਝੂਠਾ ਸੱਚਾ ਰੱਬ ਦਾ ਇਸ਼ਕ<noinclude></noinclude> 0z9rjpnnxksz1usvhu2a9s5anhwjd4p 250 65633 227199 189438 2026-07-19T06:45:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(233)}}</noinclude>ਜਿਤਾਇ ਆਈ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਖਿਸਰੋ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਫ਼ਰਿਹਦ ਬਰਬਾਦ ਕਰਾਇ ਆਈ॥ਕਹਿਰ ਫ਼ਕਰ ਦਾ ਫ਼ਕਰ ਦੀ ਜਾਨ ਉੱਤੇ ਛਲ ਵਲ ਕਰ ਦਿਲ ਵਲਾਇ ਆਈ॥ ਸੱਸੀ ਮੋਹ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਪੁੰਨੂੰ ਫਲੀ ਵਿੱਚ ਗਵਾਇ ਆਈ॥ ਮੇਹੀਂਵਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਖ਼ਿਆਲ ਸੋਹਨੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਅਕਦ ਬਨਾਇ ਆਈ॥ ਹੀਰ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸਾਲ ਕਰਕੇ ਸੈਦੇ ਨਾਲ ਨਿਕਾਹ ਪੜਾ ਇ ਆਈ॥ ਲੈਲੀ ਛੱਡਿਆ ਕਦੋਂ ਘਰ ਬਾਰ ਅਪਨਾ ਅਤੇ ਮਜਨੂੰ ਮਾਰ ਰੁਲਾਇ ਆਈ॥ ਚੰਦ੍ਰ ਬਦਨ ਨੇ ਬਦਨ ਦਿਖਾਲ੍ਯਾ ਨਾਮਾ ਯਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਵੰਞਾਇ ਆਈ॥ ਰੋਡਾ ਵੱਢ ਕੇ ਨਦੀ ਰੁੜ੍ਹਾਇ ਦਿੱਤਾ ਏਹ ਜਲਾਲੀ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਕੁਹਾਇ ਆਈ॥ ਮਿਰਜੇ ਨਾਲ ਜੋ ਸਾਹਿਬ ਕੱਚ ਕੀਤਾ ਕਰਕੇ ਮੋਹ ਜਵਾਨ ਜਲਾਇ ਆਈ॥ ਪਹਿਲੋਂ ਮੋਇਆ ਬੁਘਾ ਅਤੇ ਫੇਰ ਬਿਸ਼ਨੋ ਏਸ ਸਮੇ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਦਿਖਾਇ ਆਈ॥ ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਲ ਜੈ ਕੌਰ ਕੀਤੀ ਦੰਮ ਦੇ ਕੇ ਚਿੱਤ ਚੁਰਾਇ ਆਈ॥ ਜ਼ਾਤ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਬੇਵਫ਼ਾ ਯਾਰੋ ਅਤੇ ਮਰਦ ਪੁਰ ਦਰਦ ਸਦਾਇ ਆਈ॥ ਪਹਿਲੇ ਮਰਦ ਮੋਏ ਅਤੇ ਫੇਰ ਨਾਰਾਂ ਜੋਸ਼ ਨਰਾਂ ਦਾ ਨਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਇ ਆਈ॥ ਮਰਦ ਮੋਏ ਜਾਂ ਇਸ਼ਕ ਮੈਦਾਨ ਅੰਦਰ ਨਾਮ ਨਾਰਾਂ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵਿਖਾਇ ਆਈ॥ ਏਹਨਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਯਾਰੀਆਂ ਡਾਰੀਆਂ ਕਰ ਦੇਖੋ ਸਾਰੀਆਂ ਧ੍ਰੋਹ ਕਮਾਇ ਆਈ॥ ਮਾਰ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਕਟਾਰੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੇ ਹੈਂਸ ਯਾਰੀਆਂ ਜੀਉ ਅਪਾਇ ਆਈ॥ ਕਿਹਾ ਸੱਚ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਨਾਰ ਇਕੋ ਜੇਹੜਾ ਛੋਹਿਆ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇ ਆਈ॥ ਮਾਰੇ ਇਨਾਂ ਦੇ<noinclude></noinclude> mn2jqidpk1jfc3dsv9ve7ptkox533m3 250 65634 227200 189439 2026-07-19T06:46:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(234)}}</noinclude>ਮੋਏ ਇਮਾਮ ਜ਼ਾਦੇ ਹੱਥੀਂ ਘੋਲ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਪਿਲਾਇ ਆਈ॥ ਖੂਹਣੀ ਗਲੀਆਂ ਕੈਰਵਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰਾਂ ਨਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਂਗ ਬਨਾਇ ਆਈ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸ਼ਨ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕੀਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੇਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜ ਨਚਾਇ ਆਈ॥ ਰਾਜੇ ਇੰਦ੍ਰ ਅਹਿਲਿਆ ਕੋਲ ਜਾਕੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦਾ ਦਾਗ਼ ਲਵਾਇ ਆਈ॥ ਮਹਾਂਦੇਵ ਜੀ ਦੇਖ ਕੇ ਲੱਛਮੀ ਨੂੰ ਲਿੰਗ ਆਪਨਾ ਕੱਢ ਕਟਾਇ ਆਈ॥ ਸਾਧ ਸੰਤ ਤੇ ਤਪੀਆਂ ਜਪੀਆਂ ਨੂੰ ਏਸ ਮਾਇਆ ਨੇ ਜਾਭ ਰਮਾਇ ਆਈ ॥ ਵਲੀ ਪੀਰ ਪੈਗ਼ੰਬਰਾਂ ਅੰਬੀਆਂ ਨੂੰ ਜਾਦੂ ਹੁਸਨ ਦਾ ਪਾਇ ਰੁਲਾਇ ਆਈ॥ ਜਿਸ ਲਾਇਆ ਇਸ਼ਕ ਮਿਜਾਜ਼ ਲੋਕੋ ਉਸ ਹੱਕ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਛਪਾਇ ਆਈ॥ ਇਸ਼ਕ ਹੱਕ ਦਾ ਮਹਿਲ ਮਿਜਾਜ਼ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹ ਪੌੜੀਆਂ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਪਾਇ ਆਈ॥ ਇਸ਼ਕ ਹੱਕ ਮਿਜਾਜ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਔਖਾ ਜੇਹੜਾ ਬੋਲਿਆ ਘੋਲ ਮਾਇ ਆਈ॥ ਓਹਨਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਨਾਲ ਜਾਨੀਆਂ ਜੀਉ ਘੁਮਾਇ ਆਈ॥ ਬੇਖ਼ੁਦ ਹੋਇ ਖ਼ੁਦਾਇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਖ਼ੁਦੀ ਛੋੜ ਖੁਦਾਇ ਕਹਾਇ ਆਈ॥ ਐਪਰ ਕਦਰ ਕੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਹੀਰਾ ਅਹਿਮਕਾਂ ਤੋੜ ਉਡਾਇ ਆਈ॥ ਅਨਲ ਹੱਕ ਮਨਸੂਰ ਮਸ਼ਾਹੂਰ ਕੀਤਾ ਮਾਰ ਚੂਰ ਕਰਦਾਰ ਚੜ੍ਹਾਇ ਆਈ॥ ਸਰਮਦ ਮਾਰਿਆ ਸ਼ੱਮਸ ਦੀ ਖੱਲ ਲਾਹੀ ਇਬਰਾਹੀਮ ਚਖਾ ਜਲਾਇ ਆਈ॥ ਈਸਾਦੀ ਆਸੁਲੀ ਮੂਸੇ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਦੇਵਦੱਤ ਨੂੰ ਧਰਤ ਦਬਾਇ ਆਈ॥ ਆਰੀ ਰਖਕੇ ਚੀਰਿਆ ਜ਼ਿਕਰੀਏ ਨੂੰ ਆਲਮਗੀਰ ਦਾਰਾ ਮਰਵਾਇ ਆਈ॥ ਚਾਰੇ<noinclude></noinclude> qvy6nwjtkz8snfvh4jqdcnka4qhyayb 250 65635 227201 189440 2026-07-19T06:46:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(235)}}</noinclude>ਸੂਰ ਸੁਨਿਆਨ ਨੇ ਇਸ਼ਕ ਅੰਦਰ ਜ਼ਿਕਰ ਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਜ਼ੋਹਦ ਭੁਲਾਇ ਆਈ॥ ਵਲਿ ਬਲਿ ਅਮਬ ਊਰ ਦਾ ਜ਼ੋਹਦ ਸਾਰਾ ਏਹਨਾਂ ਨਾਰੀਆਂ ਮਾਰ ਗਵਾਇ ਆਈ॥ ਗੋਰਖਨਾਥ ਦਾ ਗੁਰੂ ਮਛੰਦ੍ਰ ਆਹਾ ਸੰਗਲਦੀਪ ਅੰਦਰ ਸੰਗਲ ਪਾਇ ਆਈ॥ ਲੂਣਾ ਪੂਰਨੇ ਨਾਲ ਫ਼ਰੇਬ ਕੀਤਾ ਰਾਜ ਭਰਥਰੀ ਛੱਡ ਸਿਧਾਇ ਆਈ॥ ਬੁਲੇ ਸ਼ਾਹ ਤਾਂਈਂ ਇੱਟਾਂ ਮਾਰੀਓਂ ਨੇ ਏਸ ਸ਼ਰਾ ਨੇ ਬੁਰਾ ਸਤਾਇ ਆਈ॥ ਇਕ ਵੱਲ ਆਤਸ਼ ਇਕ ਵਲ ਪਾਨੀ ਕਿਸੇ ਆਸ਼ਕ ਨੇ ਇਸ਼ਕ ਉਠਾਇ ਆਈ॥ ਰਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਮੋਮਨਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਹੱਕ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਨੂੰ ਧਾਇ ਆਈ॥ ਆਸ਼ਕ ਸੋਈ ਜੋ ਤਲੀ ਤੇ ਜਾਨ ਰੱਖੇ ਗਲੀ ਯਾਰ ਦੀ ਨੂੰ ਫੇਰਾ ਪਾਇ ਆਈ॥ ਇਸ਼ਕ ਮੁਸ਼ਕ ਹੁਸਨ ਨਾ ਰਹਿਨ ਗੁਝੇ ਸੂਰਜ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਛਪਾਇ ਆਈ॥ ਜੂਠੇ ਭੀਲਣੀ ਦੇ ਬੇਰ ਰਾਮ ਖਾਧੇ ਸਾਗ ਬਿਦਰ ਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਖਾਇ ਆਈ॥ ਕੁਬੜੀ ਕਰਮਾਂ ਬਾਈ ਅਤੇ ਬੇਸਵਾਭੀ ਏਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਸੇਤੀ ਪ੍ਰਭੁ ਪਾਇ ਆਈ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਦਾਸ ਗੁਲਬ ਦੇ ਪਾਸ ਪੀਰੋ ਸੀਸ ਵੇਚਿਆਂ ਈਸ ਅਲਾਇ ਆਈ॥ ਇਸ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਵਿਚ ਨਾ ਨੇਮ ਕੋਈ ਜਿਸ ਕਿਸ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਗੁਨ ਗਾਇ ਆਈ॥ ਏਹ ਜੱਗ ਤਮਾਸ਼ੜਾ ਖ੍ਵਾਬ ਵਾਲਾ ਅੱਖੀਂ ਖੋਲਿਆਂ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇ ਆਈ॥ ਇਸ਼ਕ ਬਾਝ ਕੋਈ ਜਿਸਮ ਜਾਨ ਨਾਂਹੀ ਕਿਸੇ ਰੱਬ ਦਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਮਾਇ ਆਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਿਆਰੇ ਸੋਈ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਗਾ ਜਿਸ ਪੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾ ਮਿਲਾਇ ਆਈ॥ ੧੮੩॥<noinclude></noinclude> eqsqfw75umt59uf3is82i9938i2woal 250 65636 227202 189441 2026-07-19T06:46:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(236)}}</noinclude>ਆਵਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ {{center|ਬਾਗ ਦੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਦੇਖਣੇ ਨੂੰ}} ਆਈ ਬਾਗ ਅੰਦਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬਾਗ ਹੋ ਕੇ ਦਾਗ ਦਿਲੇ ਅੰਦਰ ਲਾਲਾ ਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਨਾਲ ਸਤ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸ਼ਾਹਪਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ੌਜ ਅੰਦਰ ਫੌਜਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਵਾਹਵਾ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸੁੰਦਰਾਂ ਹੂਰ ਜਾਦਾਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਸਰਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਚੜ੍ਹਿਆ ਕਟਕ ਜਿਉਂ ਕਿਸੇ ਗਨੀ ਉੱਤੇ ਧੌਸਾ ਮਾਰ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਹਥਿਆਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਇਕੋ ਜੇਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੰਗ ਭਰੀਆਂ ਇਕੋ ਹਾਨ ਤੇ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਨਦੀ ਚੱਲਦੀਏ ਜਿਵੇਂ ਮਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀਦੇ ਦੇਖ ਹੋਵਨ ਠੰਢੇਠਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਇਕ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਆਂਵਨੇ ਦੀ ਦੂਜਾ ਬਾਗ ਦਾ ਸੈਰ ਦਰਕਾਰ ਪਿਆਰੇ ॥ ਪਹਿਲਾਂ ਬੈਠੀਆਂ ਪਾਸ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਜਾ ਕੇ ਕਰ ਲਈ ਜਾਂ ਗੱਲ ਗੁਫ਼ਤਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਦੇਖ ਹਾਲ ਮਹਬੂਬ ਮਗ਼ਲੂਬ ਐਸਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਰੋਨ ਲੱਗੀ ਜ਼ਾਰ ਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਆਸ਼ਕ ਦੇਖ ਦੀਦਾਰ ਸਰਸ਼ਾਰ ਹੋਯਾ ਪੀਕੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਮਸਤ ਖੁਮਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਮਿਲੇ ਯਾਰ ਦੋਵੇਂ ਚਸ਼ਮਾਂ ਚਾਰ ਹੋਈਆਂ ਰੁਖਸਤ ਮੰਗਨੀ ਪਈ ਲਾਚਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਫੇਰ ਉੱਠ ਸਲਾਮ ਬੁਲਾਇ ਓਨੇ ਦੇਖਨ ਲੱਗੀਆਂ ਜਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਸਰੂ ਆਜ਼ਾਦ ਆਬਾਦ ਹੋਏ ਕੋਇਲ ਕੁਮਰੀਆਂ ਕਰਨ ਪੁਕਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਕੇਤ ਕੀਤੇ ਭੌਰ ਮਸਤ ਹੋਏ ਕਿਤੇ ਗੁਲ ਸ਼ਬੋ ਗੁਲ ਅਨਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੂਰਜ ਮੁਖੀ ਤੇ ਸੇਵਤੀ ਗੁਲਾਬਾ ਸੀ ਗੈਂਡਾ ਗੁਲ<noinclude></noinclude> asova3v1jihvj3dnyhc3g06k0sjlvm6 250 65637 227203 189442 2026-07-19T06:46:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(237)}}</noinclude>ਸੁੰਬਲ ਖ਼ਮਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਗੁਲ ਗੁਲਾਬ ਦੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਲਗਾ ਕਲੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਚੰਬਾ ਮੋਤੀਆ ਕੇਵੜਾ ਹੋਰ ਨਰ ਗਸ ਸਦਬਰਗ ਸੋਹੇ ਰੰਗ ਦਾਰ ਪਿਆਰੇ ॥ ਬੇਦ ਮੁਸ਼ਕ ਬਿਨਫਸ਼ਾ ਤੇ ਗੁਲ ਸੋਸਨ ਗੁਲ ਖੈਰੇ ਤੇ ਪੂਦਨਾ ਧਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਗੁਲ ਦਾਊਦ ਤੇ ਗੁਲ ਗੋਦੀ ਨਾਗ਼ ਵੇਲ ਤੇ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਗਲ ਜਾਫ਼ਰ ਅਤੇ ਗੁਲ ਮਹਿੰਦੀ ਕਿਤੇ ਕੁਲ ਦੋਪਹਿਰ ਪੁਕਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਗੁਲ ਲਾਲਾ ਰਤਨ ਜੋੜ ਕੇਸਰ ਕਵਲ ਫੂਲ ਤਾਲਾਬ ਵਿਚ ਕਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਗਲ ਰੈਹਾਂ ਅਤੇ ਗਲ ਝਮ ਝਮ ਹਾਥੀ ਕਾਨ ਕੇ ਫੂਲ ਸੁਧਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਲਾਜਵੰਤ ਬੂਟੀ ਬਡੀ ਲਾਜ ਵਾਲੀ ਲੱਗੇ ਹੱਥ ਬੈਠੇ ਘੁੰਡਮਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ ਹੋਰ ਸੀ ਇਸ਼ਕ ਪੇਚਾ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੇਲਾਂ ਪੇਚਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਮਰੂਆ ਮਾਲ ਤੀ ਅਤੇ ਕਨੇਰ ਆਹੀ ਫੂਲਫਾਲ ਭੀ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਲੌਂਗ ਲਾਚੀਆਂ ਤੂਤ ਬਾਦਾਮ ਪਿਸਤੇ ਅੰਬ ਲਤਾਸ ਨਲ ਯੇਰ ਵਿਚਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਫਲ ਤੋਰੀ ਹੋਰੀ ਖੇਲ ਰਹੇ ਮੋਰੀ ਤੋਰੀ ਨਾ ਸੁਨਨ ਪੁਕਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੂਹੇ ਸੋਸ ਨੀ ਸੁਰਖ ਸਫ਼ੈਦ ਪੀਲੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਫੁਲ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਤੇ ਅੰਬ ਤੇ ਸੋਉ ਅਨਾਰ ਨਿੰਬੂ ਤਰਾਂ ਫ਼ਾਲਮੇ ਤੇ ਕਚਨਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਦਾਖ ਨਾਲ ਅੰਗੂਰ ਖਜੂਰ ਖੁਰਮਾਂ ਨਾਸਪਾਤੀਆਂ ਨੀ ਰਸਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਆਲੂ ਆੜੂ ਅੰਜੀਰ ਫਗਵਾੜ ਜਾਮਨ ਗਰੀਔਰ ਮੇਵੇ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸੀਤਾ ਫਲਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੁਖਚੈਨ ਬੂਟੀ<noinclude></noinclude> muo2tyuc02lj3a1ah0iu5yzbhherce5 250 65638 227204 189443 2026-07-19T06:46:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(238)}}</noinclude>ਬਿਲ ਬਾਂਸ ਬਾਟੰਕ ਬਿਚਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕੇਲੇ ਖਿਰਨੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਜੀਰ ਗਲਗਲ ਖੀਚੇ ਖੱਖਡੀ ਦੇ ਖਿਲਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਖੱਟੇ ਮਿੱਠੇ ਬੀਹਾਂ ਅਖਰੋਟ ਖੀਰੇ ਅੱਛੇ ਸੰਗਤਰੇ ਸੰਗਸਾਰ ਪਿਆਰੇ ॥ ਬਨੀ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਖੂਬ ਫ਼ਸੀਲ ਉਮਦਾ ਅਤੇ ਗਿਰਦ ਬਿਗਰਦ ਦੀਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਇੱਕ ਨਹਿਰ ਜਾਰੀ ਮਾਰ ਲਹਿਰ ਚੱਲੇ ਜੇਹੜੀ ਲਿਆਯਾਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਲੁਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਫਿਰਨ ਹਸਦੀਆਂ ਰਸਦੀਆਂ ਬਾਗ ਅੰਦਰ ਗੱਲਾਂ ਦਸਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸਬਜ਼ ਘਾਸ ਦੇ ਪਾਸ ਨਿਵਾਸ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕਤਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵਿਚ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਗਿਰਦ ਸੱਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਦੇ ਗਿਰਦ ਪਰਵਾਰ ਪਿਆਰੇ ॥ ਕਿਤੇ ਹੱਲ ਦੇ ਦੇਖ ਭਵਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੋਵਨ ਅੱਖੀਆਂ ਠੰਢੀਆਂ ਠਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਬੋਲਣ ਮੋਰ ਚਕੋਰ ਤੇ ਸੁਰ ਤੋਤੇ ਮੈਂਨਾ ਕਹੇ ਮੈਨਾ ਕਈ ਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਬੋਲਨ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਫੁਲ ਤੇ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਚੁੰਝ ਆਪਨੀ ਖੂਬ ਸਵਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕੋਈ ਜਾਨਵਰ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾ ਰਹੇ ਤਿੱਤਰ ਬਿੱਜੜੇ ਦਿੜੀ ਬਦਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਪਾਵਨ ਸੱਭ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਨੋ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮਾਲਨ ਗੂੰਦ ਲਿਆਈ ਫਲਾਂ ਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਸਿਰਜਨਹਾਰ ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਦੇਖੋ ਔਗਨਹਾਰ ਤਾਂਈਂ ਬਖ਼ਸ਼ਨ ਹਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਬੂਟੇ ਸਬਜ਼ ਸੁਰਖ ਤੇ ਸਬਜ਼ ਪੱਤੇ ਫੁਲ ਲਟਕਦੇ ਰੰਗ ਹਜ਼ਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਇੱਕ ਬੀਜ ਦਾ ਕਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਐਡਾ ਕਾ ਦਰ ਕੁਦਰਤੋਂ ਵੇਖ ਵਿਚਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਅਸੀਂ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਫੂਲ ਵਾਂਙੂ ਐਵੇਂ<noinclude></noinclude> d1zccqw3jv0rup3bcyzmilh4rxm1p9g 250 65639 227205 189444 2026-07-19T06:46:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(239)}}</noinclude>ਕੱਟ ਜਾਨੇ ਦਿਨ ਚਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਤੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਨਾ ਇਕ ਰੋਜ਼ ਐਥੇ ਹੋਰ ਵੱਸਦਾ ਰਹਿਗਾ ਸੰਸਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਨਾਮ ਨੇਕ ਰਹਿ ਸੀ ਕੋਈ ਕਰੇ ਨੇਕੀ ਬੁਰਾ ਕੀਤਿਆਂ ਬੁਰਾ ਚਿਤਾਰ ਪਿਆਰੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਇਕ ਫੁਲ ਸੰਗ ਪ੍ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ ਕੰਮ ਏਹ ਮਰਦ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਪਿਆਰੇ॥੧੮੪॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਸ਼ਾਇਰ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਹੱਕ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਿਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਇਸ਼ਕ ਸ਼ੋਕ ਪ੍ਰੇਮ ਪਛਾਨ ਭਾਈ॥ ਇਸ ਤੰਬੋਲ ਏਹ ਦੇਹ ਭੇਨੇਹਾ ਸੁਲਤਾਂ ਅਤੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਜ਼ੀਰ ਸਿਆਨ ਭਾਈ॥ ਮਹਿਰ ਮਰਾਜ਼ਦੀ ਅਕਲ ਵਜ਼ੀਰ ਜ਼ਾਦੀ ਮੇਲੇ ਯਾਰ ਨੂੰ ਯਾਰ ਸੁਜਾਨ ਭਾਈ॥ ਦਿਲੀਲਾਂ ਦਿਲੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੀ ਕਰਨ ਆਸ਼ਕਾਂ ਨਸ਼ਰ ਜਹਾਨ ਭਾਈ॥ ਮਾਯਾ ਮਾਉਂਨ ਦੇਂਵ ਦੀ ਜਾਨ ਕਿਤੇ ਸਾਥ ਅੰਗ ਭਰਾਉ ਅਗਿਆਨ ਭਾਈ॥ ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹ ਲਾਲਚ ਵੈਰੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਕਰੀਂ ਧਿਆਨ ਭਾਈ॥ ਲੀ ਜਾਨ ਸਬੂਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਦੌਲਤ ਮਸਤੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਮਸਤ ਦੀਵਾਨ ਭਾਈ॥ ਪਰਬਤ ਪ੍ਰੀਤ ਤੇ ਨਹਿਰ ਏਹ ਲਹਿਰ ਦਿਲ ਦੀ ਜੇਹੜੀ ਜਾਂਵਦੀ ਤਰਫ਼ ਰਹਿਮਾਨ ਭਾਈ॥ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਮੌਤ ਤੇ ਵਸਲ ਹਿਯਾਤ ਜਾਨੋ ਗੁਰੂ ਗੋਰ ਮਨ ਸਿੱਖ ਸਿਖਾਨ ਭਾਈ॥ ਸੂਰਤ ਮਕਰ ਦੀ ਜਾਨ ਮੱਕਾਰ ਹਾਜਨ ਦੁਨੀਆਂ ਦੂਨ ਜੋ ਕਰੇ ਬੇਜਾਨ ਭਾਈ॥ ਅਕਲੂ ਯਾਰ ਈਮਾਨ ਯਕੀਨ ਕਹੀਏ ਕਰਕੇ ਹੋਸ਼ ਦੀ ਬਾਤ ਬਿਆਨ ਭਾਈ॥ ਬੁਢਾ ਮਰਦ ਉਸਤਾਦ ਏਹ ਯਾਦ ਕਰ ਤੂੰ ਕਰੇ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ<noinclude></noinclude> bl1zwcjw3488w0ec4okez359rdeuhz3 250 65640 227206 189498 2026-07-19T06:47:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(240)}}</noinclude>ਫ਼ਰਮਾਨ ਭਾਈ॥ ਖ਼ੌਫ਼ ਜਗਤ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਬਾਪ ਜੈਸੇ ਪੰਦ ਨਾਰ ਘਰਬਾਰ ਇਕ ਜਾਨ ਭਾਈ॥ ਬਾਗ ਏਹ ਜਹਾਨ ਤੇ ਫੁਲ ਬੰਦੇ ਦੋਸਤ ਵਲੀ ਮੁਰਸ਼ਦ ਬਾਗ ਬਾਨ ਭਾਈ॥ ਸਬਰ ਸ਼ੁਕਰ ਤੇ ਫ਼ਿਕਰ ਅਕਸੀਰ ਆਜ਼ਮ ਜ਼ਿਕਰ ਫ਼ਿਕਰ ਦੇ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਰਾਨ ਭਾਈ॥ ਪੀਕੇ ਮਸਤ ਸ਼ਰਾਬ ਤੌਹੀਦ ਵਾਲੀ ਰੋਜ਼ਾ ਈਦ ਹੋਵੇ ਯਕਸਾਨ ਭਾਈ॥ ਕੂਚਾ ਯਾਰ ਬਹਿਸ਼ਤ ਫ਼ਿਰਦੌਸ ਜੱਨਤ ਦੋਜ਼ਖ ਨਾਰ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਬੁਰੀ ਜਾਂਨ ਭਾਈ॥ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਯਾਰ ਜੰਜੀਰ ਤੇ ਸ਼ਮਾਂ ਚਸ਼ਮਾਂ ਨਜ਼ਰ ਤੀਰ ਤੇ ਭਵਾਂ ਕਮਾਨ ਭਾਈ॥ ਲਬਾਂ ਲਾਲ ਮੂੰਹ ਯਾਰ ਦਾ ਹੌਜ਼ ਕੌਸਰ ਸੁਖ਼ਨ ਆਬ ਹਯਾਤ ਬਖਾਨ ਭਾਈ॥ ਚੇਹਰਾ ਯਾਰ ਦਾ ਚੰਦ ਆਨੰਦ ਕਰੇ ਮੋਤੀ ਦੰਦ ਖ਼ੁਰਸੰਦ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਾਨ ਭਾਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਤਲਵਾਰ ਹੈ ਇਸ਼ਕ ਮੌਲਾ ਇਸ਼ਕ ਜੱਗ ਦਾ ਜਾਨ ਮਿਆਨ ਭਾਈ॥੧੮੫॥ {{center|ਮਕੂਲਾ ਸ਼ਾਇਰ ਬਜ਼ੁਬਾਨ ਮੁਲਤਾਨੀ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਬਾਗ ਕੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਘਰੀਂ ਚੱਲੀ ਵੈਂਦੀ ਵਾਰ ਸਲਾਮ ਬੁਲਾ ਗਈ॥ ਵੱਤ ਆਵਨਾ ਕਹੀਂ ਨਾ ਜਾਵਨਾ ਹੈ ਗੋਯਾ ਅੰਤ ਦਾ ਡੇਖ ਡਿਖਾ ਗਈ॥ ਜਾਦੂ ਪੱਤ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਕੂੰ ਕੁਠਿਆ ਸੂਰੱਤ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਰੂ ਚਲਾ ਗਈ॥ ਵਿੱਚੇ ਵਿਚ ਰੋਵੇ ਧੋਵੇ ਹੱਥ ਡੋਹੇ ਆਖੇ ਮੈਂਡੜੀ ਜਾਨ ਵਿਹਾ ਗਈ॥ ਮੁਠੀਂ ਮੀਟ ਬੈਠੀ ਆਖੇ ਹਾਇ ਮੁਠੀ ਕਾਈ ਮਾਰ ਮੁਠੀ ਦੁਖ ਲਾ ਗਈ॥ ਫੋਲ ਕੇ ਦਿਲੇ ਦੀ ਗਾਲ ਆਖਾਂ ਮੈਂਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਨੱਢੜੀ ਧਾ ਗਈ॥ ਏਸ ਦੁੱਖ ਕੱਨੋਂ ਰੱਬਾ ਮੌਤ ਭਲੀ ਵਯਾ ਦੁਖ ਜਡ ਮੁਖ ਲੁਕਾ ਗਈ॥ ਆਖੇ ਸਾਈਆਂ ਮੈਂਡੜੀ<noinclude></noinclude> 0txvotmqa9mi225mzdxv4uehmt9l5fl 250 65642 227207 189500 2026-07-19T06:47:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(241)}}</noinclude>ਜਾਨ ਵੇ ਲੁਕ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮੈਂਡੜਾ ਕਾਜ ਵੰਞਾ ਗਈ॥ ਉਕਾ ਜੱਗ ਅੰਧੇਰ ਥੀਂ ਗਿਆ ਮੈਕੂੰ ਚੰਦ੍ਰ ਮੁਖੀ ਜਦ ਮੁਖ ਛਪਾ ਗਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮਾਸ਼ੂਕਾਂ ਕੂੰ ਤਰਸ ਨਾਹੀਂ ਨੇਹੁ ਲਾਇਕੇ ਕੰਡ ਵਲਾ ਗਈ॥੧੮੬॥ ਆਵਣਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਚ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਦੇਖਨੇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਨੂੰ ਆਏ ਲੋਕ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ ਤੀਵੀਂ ਮਰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਤਮਾਮ ਸਾਈਂ॥ ਸਿਫ਼ਤ ਸੋਹਨੇ ਦੀ ਪਏ ਕਰਨ ਸਾਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਬੁਲਾਨ ਸਲਾਮ ਸਾਈਂ॥ ਆਸ਼ਕ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਕੇ ਲਾਯਾ ਬਿਸਤਰਾ ਖ਼ੂਬ ਮਕਾਮ ਸਾਈਂ॥ ਰੰਨਾਂ ਦੇਖ ਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਆਨ ਗਿਰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਇਨਾਮ ਸਾਈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਿਲ ਸ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਨਾਲ ਅਰਾਮ ਸਾਈਂ॥੧੮੭॥{{gap}}ਐਜ਼ਨ ਆਈਆਂ ਹੋਇਅ ਕੱਠੀਆਂ ਸੱਭ ਸੱਈਆਂ ਜੇੜ੍ਹੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਪਿਆਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਆਖਨ ਚੱਲੀਏ ਤੱਕੀਏ ਨਹਿਰ ਤਾਂਈਂ ਨਾਲੇ ਦੇਖੀਏ ਬਾਗ਼ ਬਹਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਰਲ ਮਿਲਕੇ ਸਭ ਤਿਆਰ ਹੋਈਆਂ ਜੇਹੜੀਆਂ ਵਿਹਾਈਆਂ ਨਾਲ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਦਰਜਨਾਂ ਧੋਬਨਾ ਰੰਗ ਰੇਜ਼ਾਂ ਫੁਲਵਾਰੀਆਂ ਤੇ ਮੁਨਿਆ ਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਲੜਕੀਆਂ ਬਾਮਨਾਂ ਬਾਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਖਤ੍ਰੇਟੀਆਂ ਨਾਲ ਲੁਹਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਬੇਦੀਆਂ ਮੁਗਲਾਂ ਚੌਗੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੱਯਦ ਜ਼ਾਦੀਆਂ ਤੇ ਸੁਨਿਆਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਚੂੜੇ ਗ੍ਰਨੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਕੰਗ੍ ਰਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੇ ਹਬਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਪੱਖੀ ਵਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਕਾਬਲ<noinclude></noinclude> e33ku28cjkfh0f3ss88ytoc8jm80j8e 250 65648 227208 189501 2026-07-19T06:47:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(242)}}</noinclude>ਦੇਸ਼ ਕੰਧਾਰ ਮੁਲਤਾਨ ਨਾਂ ਭੀ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਕਸ਼ਮੀਰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਜੋਗਨਾਂ ਜੱਟੀਆਂ ਜ਼ੇਰ ਭਰੀਆਂ ਸ਼ਾਲ ਬਾਫ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਪਸਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ ਤੂਰਾਂ ਨ ਈਰਾਨ ਨਾਂ ਸਨ ਪਾਰਸ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪਸਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਬ੍ਰਹਮ ਚਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਬੈਰਾ ਗਨਾਂ ਸਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਨਾਸ ਸੁਚਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਔਰਤਾਂ ਖੂਬ ਦਰਵੇਸ਼ ਸੂਰਤ ਸੀਸ ਸੇਲੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਡਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਹਾਜਨਾਂ ਮੱਕੇ ਦਾ ਹੱਜ ਕਰਕੇ ਪਕੜ ਤਸਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸਿਧਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਪਹਿਨ ਬੁਰਕੇ ਉੱਠ ਰਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਨਾਲ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਰਵਾ ਦਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਪਹਿਨ ਕੱਪੜੇ ਲਾਇਕੇ ਜ਼ਰੀ ਜ਼ੇਵਰ ਹਾਥੀ ਮਸਤ ਦੋ ਵਾਂਗ ਸਿੰਗਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਰਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਦੇਖੋ ਕੀਤੀਆਂ ਖੂਬ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਪਾਸ ਨਹਿਰ ਦੇ ਜਾਇ ਨਿਹਾਲ ਹੋਈਆਂ ਇਕੋ ਜੇਡੀਆਂ ਬਾਂਕੀਆਂ ਡਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਨ੍ਹਾਵਣ ਨਹਿਰ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜੇਮਾਰ ਲਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਲਾਂਦੀਆਂ ਸੁੰਦ੍ਰਾਂ ਤਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਲਾਹ ਕੱਪੜੇ ਨੰਗੀਆਂ ਹੋਇ ਖਲੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਤਲਵਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਸੂਰਤ ਜਿਨਾਂ ਦੀ ਬਿੱਜਲੀ ਵਾਂਗ ਲਿਸ਼ਕੇ ਨੈਨ ਚਮਕਦੇ ਵਾਂਗ ਕਟਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਮੱਥਾ ਚਮਕਦਾ ਸ਼ੱਮਸ ਤੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗੂੰ ਸੱਭੇ ਭਖਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅੰਗਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਦੇਖ ਆਦਮੀ ਦੀ ਹੈਰਤ ਗੁੰਮ ਹੋਵੇ ਹੂਰਾਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਉਡਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਪਹਿਰ ਕੱਪੜੇ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਗੱਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਤੂਤੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਗ੍ਰਿਦੇ ਬੈਠੀਆਂ ਜਾਇ ਫ਼ਰਿਹਾਦੜੇ ਦੇ ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਵਾਹ ਬਲਿ<noinclude></noinclude> 0rsjahre2s2oyazws876p4z232i12wk 250 65656 227232 189617 2026-07-19T06:52:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(267)}}</noinclude>ਯਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਜਹਾਨ ਨਾ ਜਾਨਦਾ ਹੈ ਸੋਈ ਜਾਨਦਾ ਜੋਈ ਬੇਦਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਸੂਰਤ ਯਾਰ ਦੀ ਦੇਖ ਬੇਦਾਰ ਹੋ ਕੇ ਹਰ ਤਰਫ਼ ਮਹਬੂਬ ਦਿਲਦਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਸੂਰਜ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਨੈਨਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅੰਧਿਆਂ ਅੰਧ ਅੰਧਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਾ ਮੂਰਖਾਂ ਉੱਲੂਆਂ ਨੂੰ ਆਫ਼ਤਾਬ ਦੋਪਹਿਰ ਇਜ਼ਹਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਸਾਈਂ ਬਾਝ ਨਾ ਸੂਰਤ ਸਰੀਰ ਹੋਵੇ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਵਿਚ ਅੰਗਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਸੋਨਾ ਗਹਿਨਿਓਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਇਕੋ ਸੂਤ ਹੋਵੇ ਕਈ ਤਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਆਪੇ ਸੂਤ ਤੇ ਆਪੇ ਹੈ ਉਨਨ ਵਾਲਾ ਗਹਿਨੇ ਆਪ ਤੇ ਆਪ ਸਿੰਗਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਆਪੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਨ ਖ਼ਮੋਸ਼ ਹੋਯਾ ਅਤੇ ਆ ਪਢੂੰਡੇ ਜੰਗਲ ਬਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਆਪੇ ਘਰ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਬਾਹਰ ਸਾਰੇ ਆਪੇ ਨਰ ਹੋਯਾ ਆਪੇ ਨਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਕਿੱਸਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਯਾ ਦਿੱਤਾ ਅੱਜ ਮੈਂ ਸ਼ੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਸਾਰੇ ਜੱਗ ਦੇ ਵਿਚ ਅਲਗ ਆਪੇ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਕਾਠੀ ਅਨਵਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਜੇਹੜਾ ਪੜ੍ਹੇ ਦੇਖੇ ਲਿਖੇ ਸੁਨੇ ਭਾਵੇਂ ਸੋਈ ਪਾਇ ਲਵੇ ਫਲਚਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਜੇਹੀ ਹੋਸ਼ ਹੈ ਸੀ ਤੇਹਾ ਆਖਿਆ ਮੈਂ ਆਪੇ ਆਪ ਤਾਂ ਸੱਭ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਗੁਣ ਔਗਨਾਂ ਬਾਝ ਨਾ ਕੋਈ ਖ਼ਾਲੀ ਜਿੱਥੇ ਫੁਲ ਹੋਵੇ ਨਾਲ ਖਾਰ ਹੈ ਜੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਜ਼ੰਦ ਨਾਰੈਨ ਸਿੰਘ ਇਸ਼ਕ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਸਵਾਰ ਹੈ ਜੀ॥੨੦੬॥ {{center|ਕਿੱਸਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਸੰਪੂਰਣ}} {{nop}}<noinclude></noinclude> k4kknye5usye9almol4vhp77az0el3g 250 65658 227231 189620 2026-07-19T06:52:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(265)}}</noinclude>ਨਾਲ ਮਾਸ਼ੂਕ ਦੇ ਰਲ ਗਿਯਾ ਵਿੱਚੋਂ ਦੂ ਈਦੀ ਹੱਦ ਉਠਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਖਿਸਰੋ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ ਬੜਾ ਦੰਗ ਹੋਯਾ ਕਹ ਰੱਬ ਤਕਦੀਰ ਦਿਖਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਜਾਨੀ ਯਾਰ ਸੋ ਜਾਨ ਹਾਜਨ ਅੰਦਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਜਾਨ ਮਹਬੂਬ ਤੋਂ ਚਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਈਆਂ ਪਿੱਛੇ ਸਾਬਤੀ ਦੇ ਵਾਰ ਜਗਦੇ ਵਿਚ ਹੁਮਾਇ ਦਿੱਤੀ॥੨੦੪॥ {{center|ਮਾਕੂਲਾ ਮੁਸੱਨਫ਼}} ਵਾਹ ਵਾਹ ਹੈ ਸਾਬਤੀ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਪਿੱਛੇ ਸਾਬਤੀ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ॥ ਰਿਹਾ ਨਾਮ ਜਪਾਨ ਦੇ ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨ ਦੀਨ ਦੁਨੀ ਅੰਦਰ ਮਨਜੂਰ ਹੋਏ॥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਾਬਤੀ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਮਿਲ ਰੱਬ ਨੂੰ ਰੱਬ ਦਾ ਨੂਰ ਹੋਏ॥ ਲੂਨ ਵਾਂਗ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਚ ਗਲ ਕੇ ਫੇਰ ਆਪ ਦਰਯਾ ਭਰਪੂਰ ਹੋਏ॥ ਖੱਲਾਂ ਲੱਥੀਆਂ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਛੱਡਿਓ ਨੇ ਚੜ੍ਹ ਸੂਲੀਆਂ ਤੇ ਮਨਸੂਰ ਹੋਏ॥ ਆਰੀ ਨਾਲ ਚੀਰੇ ਅੱਗਾਂ ਵਿਚ ਸਾੜੇ ਮਾਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਭੁਜ ਮਨੂਰ ਹੋਏ॥ ਪਿੱਛੇ ਨੇਕ ਵੇਲੇ ਆਹੇ ਲੋਕ ਚੰਗੇ ਸਿਦਕ ਸਬਰ ਦੇ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਏ ॥ ਹੁਨ ਲੋਕ ਐਸੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਦਗ਼ੇਦਾਰ ਤੇ ਅਹਿਲ ਗ਼ਰੂਰ ਹੋਏ॥ ਇੱਕ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿਚ ਸੌ ਯਾਰ ਕਰਦੇ ਦਿਨ ਹੋਯਾ ਤਾਂ ਯਾਰ ਕੋਂ ਦੂਰ ਹੋਏ॥ ਯਾਰ ਗਰਜ਼ ਦੇ ਮਤਲਬੀ ਜਾਨ ਲੀਤੇ ਟੁਕੜਾ ਦੇਖ ਕੇ ਆਨ ਹਜੂਰ ਹੋਏ॥ ਜੇਹੜੇ ਲਾਇ ਪ੍ਰੀਤ ਖਲੀਤ ਹੋਵਨ ਸੋਈ ਜਾਨੀਏ ਜਗ ਤੋਂ ਸੂਰ ਹੋਏ॥ ਨੇਹੁ ਲਾਇਕੇ ਪੈਰ ਹਟਾਵਨਾ ਕੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਕੌਨ ਕਸੂਰ ਹੋਏ॥ ਯਾਰ ਸੋਈ ਜੋ ਯਾਰ ਤੋਂ ਹਟੇ ਨਾਹੀਂ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਬੂਰ ਹੋਏ॥<noinclude></noinclude> hix171vh20l3ojkr8nx3az8hc0blaj4 250 65659 227230 189621 2026-07-19T06:52:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(264)}}</noinclude>ਬਾਝ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਐਸੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖੂਹ ਵਿਚ ਪਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਨੈਨੀਂ ਨੀਰ ਜਾਵੇ ਜ਼ਾਰੋ ਜ਼ਾਰ ਰੋਵੇ ਸੂਰਤ ਹੋਰ ਦੀ ਹੋਰ ਵਫਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਸਤੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਚਿਖ਼ਾ ਤੇ ਬੈਠ ਗਈ ਹੇਠ ਅੱਗ ਫਿਰਾਕ ਦੀ ਲਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਸੱਈਆਂ ਦੇਨ ਦਿਲਾਸੜੇ ਹੋਇ ਸਿਆਨੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕੀ ਧੁੰਮ ਪਵਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਅਨੀ ਮੋਯਾ ਦੀਵਾਨੜਾ ਬਾਵਰਾ ਸੀ ਕੈਂਦੇ ਵਾਸਤੇ ਜਾਨ ਸੁਕਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਮਾਉ ਆਖਦੀ ਬੱਚੀਏ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਤੂੰ ਤੇਰੀ ਕਿਸੇਨੇ ਹੋਸ਼ ਉਡਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਤੇਰਾ ਸਾਕ ਨਾ ਅੰਗ ਨਾ ਸੈਨ ਕੋਈ ਜੈਂਦੇ ਵਾਸਤੇ ਜਾਨ ਤਪਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਪਿਛੇ ਕਮਲਿਆਂ ਖ਼ਫ਼ਤੀਆਂ ਨਾਕਸਾਂ ਦੇਹਾਇ ਹਾਇ ਕਿਉਂ ਜਾਨ ਜਰਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਹੱਥੋਂ ਮੋਯਾ ਤੇ ਪਾਪ ਲਹਿਗਿਆ ਸਾਡਾ ਤਰੇ ਬਾਪ ਦੀ ਖ਼ਫਤ ਮਿਵਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਹੋਸ਼ ਕਰ ਕਮਲੀਏ ਨੀ ਏਹ ਕੀ ਬਾਤ ਬੇਤੌਰ ਬਤਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਜ਼ਰਾ ਸਮਝ ਜ਼ਬਾਨ ਤੋਂ ਬੋਲ ਮਾਏਮਾਰ ਆਸ਼ਕਾਂ ਧਰਤ ਉਲਟਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਮੈਨੂੰ ਓਸ ਤੋਂ ਹੋਰਨਾ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਜਾਨ ਉਸ ਚਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਖਾਸ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਯਾ ਪਰਬਤ ਚੀਰ ਕੇ ਨਹਿਰ ਚਲਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਪੇਟ ਵਿਚ ਸੂਲ ਹੋਯਾ ਲੇਟ ਲੇਟ ਕੇ ਜਾਨ ਵੰਞਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਪਿਆ ਸ਼ੋਰ ਏਹ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਰ ਹੋਯਾ ਖ਼ਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਰੋਵਨ ਮਾਈਆਂ ਦਾਈਆਂ ਸਭ ਸੱਈਆਂ ਰੋਇ ਰੋਇਕੇ ਨਦੀ ਵਹਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਓਸੇ ਬਾਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਇਕੇ ਤੇ ਕਬਰ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੀ ਖ਼ੂਬ ਬਨਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਆਸ਼ਕ<noinclude></noinclude> e4hoigfnb7hb0or2iyksjugqnhik8ew 250 65660 227229 189627 2026-07-19T06:52:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(263)}}</noinclude>ਹੋਈ ਫ਼ਰਿਹਾਦੀ ਮਾਉਂ ਤਾਈਂ ਰੋਇ ਰੋਇ ਰੰਗ ਵਟਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਦਰਦ ਦਰਦੀਆਂ ਦੇ ਕਰੇ ਕੋਨ ਕਰੇ ਕੋਈ ਸਿਰ ਆਯਾ ਸੋ ਆਪ ਸਹਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਪਈ ਧੁੰਮ ਏਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਆਖਨ ਲੋਕ ਕੀ ਕਹਿਰ ਕਹਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੇ ਏਸਨੂੰ ਇਸ਼ਕ ਕਹਿੰਦੇ ਵਿਚੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਸਿਦਕ ਨੂੰ ਧਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਔਰਤ ਮਰਦ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਗਿਰਦ ਹੋਏ ਚੇਹਰਾ ਜ਼ਰਦ ਤੇ ਦਰਦ ਪੁਆਰਿਆ ਸੂ॥ ਕੋਈ ਆਖਦੇ ਸਾਬਤੀ ਰਹੀ ਇਸਦੀ ਪਿੱਛੇ ਯਾਰ ਦੇ ਸੀਸ ਨੂੰ ਵਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਨਾਮ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਲੈ ਲੈ ਜੀਂਵਦਾ ਸੀ ਸ਼ੀਰੀਂ ਵਾਸਤੇ ਜੱਗ ਵਿਸਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਕੀ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਲੱਗਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਕ ਕਰ ਝਾਰਿਆ ਸੂ॥੨੦੩॥ {{center|ਮਰਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਵਿਚ ਫ਼ਿਰਾਕ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ}} ਸੁਨਿਆ ਸ਼ੀਰੀਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬਰਬਾਦ ਹੋਯਾ ਤੇਸ਼ਾ ਮਾਰ ਕੇ ਜਾਨ ਗਵਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਹੋਰ ਬਾਤ ਜੋ ਮਕਰ ਮੱਕਾਰ ਵਾਲੀ ਸੱਈਆਂ ਆਨ ਕੇ ਸਭ ਸੁਨਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਸੁਨੀ ਗੱਲ ਤੇ ਸੱਲ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀਨੇ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰ ਹੋਸ਼ ਵੰਞਾਇ ਦਿਤੀ॥ ਮੁਠੀ ਮੀਟ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹਾਇ ਮੁਠੀ ਕਹੀ ਕਹਿਰ ਦੀ ਤੇਗ ਵਗਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਝੂਠ ਮੂਠ ਦੀ ਗਲ ਸੁਨ ਕੁੱਟਨੀ ਤੋਂ ਸੱਚ ਜਾਨ ਕੇ ਜਾਨ ਵਿਹਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਯਾਰ ਪਾਇਕੇ ਨਾਲ ਦਿਵਾਨਿਆਂ ਹਾਇ ਹਾਇ ਮੈਂ ਗੱਲ ਗਵਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਸਦੱਕੜੇ ਸੋਹਿਨੇ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਜਾਨ ਜਲਾਇ ਦਿਤੀ॥ ਵਾਹ ਵਾਹ ਮੈਂ ਓਸਦੇ ਇਸ਼ਕ ਪਿੱਛੇ ਜਾਨ ਆਪਨੀ ਘੋਲ ਘੁਮਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਜਗ ਜੀਵਨਾ<noinclude></noinclude> 2g0c2eeem1r352wpb0ohn6l79r0s76t 250 65661 227228 189628 2026-07-19T06:52:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(262)}}</noinclude>ਦਰੰਗ ਪੁਕਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਆਖੇ ਜੀਵਨਾ ਬਾਝ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ ਜੇਹਾ ਨਰਕ ਦੇ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਜੁਸਾ ਜਾਨ ਬਾਝੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਾਹੀਂ ਤਿਵੇਂ ਜਾਨੀਆਂ ਬਾਝ ਉਚਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਪੰਛੀ ਜਾਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂ ਤੜਫ਼ਦਾਏ ਤੜਫ ਤੜਫ ਕੇ ਜਾਨ ਨੂੰ ਡਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਤੇਸ਼ਾ ਪਿਆ ਸੀ ਪਾਸ ਫਰਿਹਾਦ ਆਸ਼ਕ ਤੁਰਤ ਪਕੜ ਕੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਤੇਸ਼ਾ ਲਗਦਿਆਂ ਜਾਨ ਵਿਹਾਇ ਗਈ ਇਸ਼ਕ ਆਪਨਾ ਠੀਕ ਨਿਤਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਪਿੱਛੇ ਯਾਰ ਦੇ ਮੌਤ ਕਬੂਲ ਕੀਤੀ ਦੇਖੇ ਆਪਨਾ ਆਪ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਬਾਗਬਾਨ ਜਾਂ ਆਇਕੇ ਹਾਲ ਡਿੱਠਾ ਹਾਲ ਹਾਲ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਸਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਆਖੋ ਕੁਟਨੀ ਨੂੰ ਏਹ ਕੀ ਕਹਿਰ ਕੀਤੋ ਕੇਹਾ ਆਇਕੇ ਮਕਰ ਪਸਾਰਿਆਂ ਸੂ॥ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕੱਠੇ ਪਿਆ ਸ਼ੋਰ ਡਾਢਾ ਆਖਨ ਯਾਰ ਤੋਂ ਸੀਸ ਚਾ ਵਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਖ਼ਬਰ ਜਾਂ ਹੋਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਤਾਈਂ ਕਿਹਾ ਕੁਟਨੀ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਬਿਨਾਂ ਦੋਸ ਤਕਸੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਮੋਯਾ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਕੀ ਓਸ ਵਿਹਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਐਵੇਂ ਘੱਲਿਓਈ ਫਫੇ ਕੁਟਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਇਕੇ ਕੰਮ ਸਵਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਭੀ ਬਡਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਦਾ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਿਉਂ ਓਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਹਾਇ ਮਾਰਿਆ ਓਸ ਯਤੀਮ ਤਾਈਂ ਦੋਸ ਅਸਾਂ ਦੇ ਸੀਸ ਤੇ ਧਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਕੀਤਾ ਹੁਕਮ ਤਾਂ ਕੁਟਨੀ ਨੂੰ ਪਕੜ ਲਿਆਏ ਖੰਡਾ ਮਾਰ ਕੇ ਸੀਸ ਉਤਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਕੀਤੀ ਕਬਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੀ ਬਾਗ ਅੰਦਰ ਗੁੰਬਜ਼ ਗਚ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਖ਼ਬਰ<noinclude></noinclude> sq5whso7rq119h83xm6wo9grpsoue9i 250 65662 227227 189630 2026-07-19T06:51:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(261)}}</noinclude>ਝੱਲੀ ਸੀਸ ਜੋ ਸ਼ਾਹਿ ਸੁਲਤਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਅਸਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਰੱਬ ਨੇ ਆਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਮੈਰੀ ਜਿੰਦ ਆਜਾਨ ਬੇਜਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਨਹੀਂ ਗੱਲ ਭੀ ਨਾਲ ਜ਼ਬਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਖ਼ੰਜਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਵਿੱਚ ਮੈਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਤੈਂ ਬਾਜ ਐਸਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਮੋਯਾ ਬਾਪ ਨਾ ਕੁਝ ਗਿਲਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਤੇਰੀ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਨੇ ਬੁਰੀ ਜ਼ਮਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਰੋਰੋ ਧਰਤ ਮੈਂ ਲਹੂ ਲੁਹਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਤੜਫ਼ ਤੜਫ਼ਕੇ ਜਾਨ ਬੇਜਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਸੁਜਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਜਾਨ ਵਿੱਚ ਤਨੂਰ ਜਿਉਂ ਨਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦਿਲ ਜਾਨ ਦਿਲ ਜਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥੨੦੨॥ {{center|ਮਰ ਜਾਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਸ਼ੀਰੀ ਦੇ ਮਰਨੇ ਦਾ ਸਨਕੇ}} ਸੁਨੀ ਗੱਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਕੁਟਨੀ ਤੋਂ ਦੇਖ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਵਿਚਾਰਿਆ ਸੂ॥ ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰਕੇ ਕੈਹਾ ਮੋਈ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬਡਾ ਨਾਲ<noinclude></noinclude> 4v5jxdifdbi4of136z3e4ixxyhht4ek 250 65663 227226 189632 2026-07-19T06:51:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(260)}}</noinclude>ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਏਹ ਮੌਤ ਮਹਬੂਬ ਵਾਲੀ ਦੇਖੋ ਆਸ਼ਕਾਂ ਮਾਰ ਕਟਾਰ ਗਈ॥੨੦੧॥ {{center|ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਜ਼ਾਦ ਕਾ}} ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਨਹਿਰ ਚੀਰ ਪਹਾੜ ਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਮੇਰੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕੁਲ ਜਹਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਤੇਰੀ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਨੇ ਜਾਨ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਗੱਲ ਬੇਸ਼ਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਸਾੜ ਬਾਲ ਕੇ ਜਿੰਦ ਮਸਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਨਹਿਰ ਲਿਆਇਕੇ ਵਿਚ ਬੁਸਤਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰੀਤ ਮੈਂ ਆਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਅੱਜ ਵੱਸਦੀ ਖ਼ਲਕ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ ਗਜ਼ਰਾਂਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਜਾਇ ਝੋਂਪੜੀਂ ਮੈਂ ਬੀਆ ਬਾਂਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਤੇਰਿਆਂ ਮਾਪਿਆਂ ਤੇਗ ਬੇਮਿਆਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸੱਬ ਪਰਵਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥ ਦੌਲਤ ਜੱਗ ਦੀ ਖ਼ਾਕ ਸਮਾਨ ਕੀਤੀ ਹਾਇ ਹਾਇ ਪਿਆਰਿਆ ਮੇਰਿਆ ਓਇ॥<noinclude></noinclude> 8ivv2sqw3b708rc5ab0hkudbjm3rban 250 65664 227225 189654 2026-07-19T06:51:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(259)}}</noinclude>ਮਾਨ ਹੋਇਆ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਬਾਝ ਹੋਈ ਤਲਖ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਸਦਾ ਹੀ ਬੀਆ ਬਾਨ ਹੋਇਆ॥ ਏਹੋ ਕੰਮ ਚੰਗਾਂ ਹੋਯਾ ਇਸ਼ਕ ਪੂਰਾ ਯਾਰ ਦੇ ਕਬਰ ਅਸਤਾਂਨ ਹੋਯਾ॥ ਜੀਂਵਦਾ ਰਿਹਾ ਕੋਈ ਜੇ ਜੱਗ ਦੇ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨ ਹੋਯਾ॥੧੯੯॥ {{center|ਮਕੂਲਾ ਮੁਸੱਨਫ਼}} ਸਾਰਾ ਜਗ ਝੂਠਾ ਇਕੋ ਰੱਬ ਸੱਚਾ ਜੇਹੜਾ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਪੱਤ ਪੱਤ ਦੇ ਵਿਚ ਜਿਉਂ ਰਸ ਰਚਿਆ ਬਾਗ ਬੂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਹਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਅੱਗ ਲੱਕੜੀ ਸ਼ਹਿਰ ਘਰ ਰੁਖ ਜੰਗਲ ਤਾਂਬਾ ਪੈਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਖਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਘਰੇ ਕੋਠਿਆਂ ਵਿਚ ਆਕਾਸ਼ ਇਕੋ ਪਾਨੀ ਬੁਲਬੁਲੇ ਹੋਇ ਦਿਖਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਇਕ ਬੀਜ ਜਿਉਂ ਬੋਹੜ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋਇਕੇ ਫਲਫੁਲ ਡਾਲੀ ਪੱਤ ਆਇ ਰਿਹਾ॥ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਸੁਤੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਦੇਖਨ ਅਤੇ ਜਾਗਿਆ ਆਪ ਅਲਾਇ ਰਿਹਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਦੂਸਰਾ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਆਪਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਪਾਇ ਰਿਹਾ॥੨੦੦॥ {{center|ਸੁਨਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਮਰਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ</br> ਜ਼ਬਾਨੀ ਮੱਕਾਰਾ ਬੁੱਢੀ ਦੀ}} ਸੁਨਿਆ ਜਦੋਂ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਬੇਦਾਦ ਕੋਲੋਂ ਸ਼ੀਰੀਂ ਜੱਗ ਤੋਂ ਆਜ ਸਿਧਾਰ ਗਈ॥ ਕੇਹਾ ਕਹਿਰ ਹੋਇਆ ਬਡਾ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਮੁਝ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਮਾਰ ਗਈ॥ ਲਗੀ ਅੱਗ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੀ ਖ਼ਾਕ ਹੋਇਆ ਕੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਜਾਰ ਗਈ॥ ਖ਼ਬਰ ਯਾਰ ਦੇ ਮਰਨ ਦੀ ਕੰਨ ਪਈ ਸੀਨਾ ਚੀਰ ਜਿਵੇਂ ਤਲਵਾਰ ਗਈ॥ \<noinclude></noinclude> 95hzztp7kog2a4o3kyvga2uhycguvwn 250 65665 227224 189649 2026-07-19T06:51:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(258)}}</noinclude>ਸਿੰਘ ਸੋ ਖੂਬ ਜੋ ਕਰੇ ਮੌਲਾ ਨਹੀਂ ਹਾਥ ਇਨਸਾਨ ਕੇ ਕਾ ਦੇਖੋ {{rh|॥੧੬੮॥|ਅਹਿਵਾਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਆਜ਼ਾਦ|}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਮੋਈ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨ ਮਰਦ ਆਸ਼ਕ ਘੁਟ ਵੱਟ ਕੇ ਦੰਗ ਹੈਰਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਗ਼ਸ਼ ਖਾਇਕੇ ਢੈਪਿਆ ਧਰਤ ਉੱਤੇ ਸੀਨਾ ਚਾਕ ਗ਼ਮਨਾਕ ਗ਼ਲਤਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਹੈਸੀ ਬਾਤ ਝੂਠੀ ਸੱਚ ਜਾਨ ਬੈਠਾਂ ਮਰਨ ਠਾਨ ਬੈਠਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਕਹਿੰਦਾ ਜੀਵਨਾ ਜਾਨੀਆਂ ਬਾਝ ਕੂੜਾ ਕਿਸ ਕੰਮ ਜੁਸਾ ਬਿਨਾਂ ਜਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਿਤੀ ਜਾਨ ਸ਼ੀਰੀਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਠੀਕ ਬੇਜਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਨੇਹੁ ਲਾਯਾ ਸੁਖ ਦੇ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ ਹੱਥੋਂ ਦੁਖ ਦੇ ਨਾਲ ਬੇਜਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਕਦੇ ਨਾ ਰੱਜ ਕੇ ਮੈਂ ਆਸ਼ਕ ਵੱਜ ਕੇਨ ਸ਼ਰ ਜਹਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਪੱਥਰ ਚੀਰ ਕੇ ਨੀਰ ਵਹੀਰ ਪਾਯਾ ਲੱਗਾ ਤੀਰ ਤੇ ਲੱਕ ਕਮਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਕਦੇ ਅੰਗ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾ ਅੰਗ ਲਾਯਾ ਭੁਜ ਵਾਂਗ ਪਤੰਗ ਮਸਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਰੇਹਾ ਰੋਂਵਦਾ ਅੱਖੀਆਂ ਧੋਂਵਦਾ ਮੈਂ ਯਾਰ ਨਾਲ ਨਾਕ ਦੇ ਬਿਆਨ ਹੋਯਾ॥ ਨਾਲ ਦਰਦ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੇਖਾ ਕਹੋ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਿਰੋਂ ਨਿਕਲ ਵਰਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਹਾਇ ਹਾਇ ਰੱਬਾ ਮੇਰਾ ਯਾਰ ਮੋਯਾ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨਾ ਜੱਗ ਸੈਲਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਆਸ਼ਕ ਹੋਇ ਕੇ ਕੋਈ ਨਾ ਸੁਖ ਡਿੱਠਾ ਐਵੇਂ ਜੰਮ ਕੇ ਆਨ ਜਵਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਨਿਕਲ ਫੂਕ ਗਈ ਮੈਨੂੰ ਫੂਕ ਗਈ ਕਹਿੰਦਾ ਫੂਕ ਕੇ ਯਾਰ ਮਹਿਮਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਤੇਸ਼ਾ ਮਾਰ ਕੇ ਮਰਾਂਗਾ ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨਾ ਜੱਗ ਤੂਫ਼ਾਨ ਹੋਯਾ॥ ਜਹਿੰਦੇ ਆਸਰੇ ਸਾਂ ਸੋਈ ਫੌਤ ਹੋਈ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਕੇਹਾ<noinclude></noinclude> 40d2z7mg3moo5q90sc9fgsj5ra773kb 250 65666 227223 189647 2026-07-19T06:50:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(257)}}</noinclude>ਕਹੇਂ ਕੁਛ ਔਰ ਮੂੰਹ ਸੇ ਲੂਟੇਂ ਲੋਗ ਫ਼ਰੇਬਬ ਨਾਇ ਦੇਖੋ॥ ਹਮ ਤੋ ਆਏ ਹੈਂ ਮੌਕੇ ਕਾ ਹੱਜ ਕਰਕੇ ਬਾਤ ਕਹੇਂਗੇ ਸਾਚ ਸਫ਼ਾ ਦੇਖੋ॥ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੇ ਝੂਠ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਹਰਗਿਜ਼ ਕਭੀ ਕੀ ਆਨ ਮਕਰ ਦਗ਼ਾ ਦੇਖੋ॥ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗੇਂ ਕਰੇਂ ਯਾਦ ਰਬ ਕੋ ਅਲਾ ਹੂ ਕੀ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦੇਖੋ॥ ਨੀਲੇ ਕਪੜੇ ਮਾਤ ਮੀ ਪਹਿਨ ਲੀਏ ਜੀਤੇ ਮੂਏ ਹੈਂ ਜਗ ਮੋਂ ਆ ਦੈਖੋ॥ ਤਸ ਬੀਹਾਥ ਔਰ ਮੂੰਹ ਮੇਂ ਨਾਮ ਮੌਲਾ ਟੌਲਾ ਦੂਸਰਾ ਦੀ ਆਹਟ ਦੇਖੋ॥ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰੋਂਕੇ ਸਾਥ ਨਾਕਾਮ ਕੋਈ ਦੀਏ ਜਾਮ ਮਹਬੂਬ ਪਿਲਾ ਦੇਖੋ॥ ਏਕ ਹੱਕ ਹੀ ਹੱਕ ਕੋ ਦੇਖ ਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਪੀਰ ਮੁਰਸ਼ਦ ਮੁਸਤਫ਼ਾ ਦੇਖੋ॥ ਹਮੇਂ ਮੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਸਭ ਏਕ ਹੂਏ ਲਾਲਚ ਲੋਭ ਨਾਹੀਂ ਇਲਤਿਜਾ ਦੇਖੋ॥ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਿੰਦੂ ਕਾਫ਼ਰ ਔਰ ਮੋਮਨ ਦੇਵੇਂ ਸਭੋਂ ਕੋ ਨੇਕ ਦੁਆ ਦੇਖੋ॥ ਸੁਲਾਹ ਜੰਗ ਨਾ ਕਿਸੇ ਕੇ ਸਾਥ ਰੱਖੋ ਦੇਖੇਂ ਕੁਲ ਕੇ ਬੀਚ ਖੁਦਾ ਦੇਖੋ॥ ਜੀਨਾ ਨਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ ਜਹਾਨ ਭੀਤਰ ਕਾਹੇ ਕਿਸੀ ਕੋ ਦੁਖੀ ਦੁਖਾ ਦੇਖੋ॥ ਜੈਸਾ ਮਿਲੇ ਖ਼ਾਨਾ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਇ ਖਾਨਾ ਸੋਨਾ ਸਭੋਂਸੇ ਹੋਇ ਜੁਦਾ ਦੇਖੋ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮੂਈ ਕਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ ਬਹੁਤ ਹਮਕੋ ਬਾਬੂ ਸੱਚ ਹੈ ਜਗ ਤਫ਼ਨਾਹ ਦੇਖੋ॥ ਆਸ਼ਕ ਸ਼ੀਰੀਂ ਕਾ ਸੁਨਾ ਫਰਿਹਾਦ ਮੈਨੇ ਯੇਹ ਭੀ ਲੀਜੀਏ ਜ਼ਰਾ ਅਜ਼ਮਾ ਦੇਖੋ ॥ ਜੀਨਾ ਯਾਰ ਬਿਨ ਮਾਰ ਤਲਵਾਰ ਮਰਨਾ ਯੇਹੀ ਕਾਮ ਹੀ ਬਹੁਤ ਭਲਾ ਦੇਖੋ॥ ਏਕ ਰੋਜ ਮਰਨਾ ਨਹੀਂ ਉਜ਼ਰ ਕਰਨਾ ਕਾਹੇ ਫੇਰ ਡਰਨਾ ਦਿਲ ਲਾ ਦੇਖੋ॥ ਹਿਜਰ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਕਰ ਕੌਨ ਜੀਵਤਾ ਹੈ ਰਹਾ ਜੀਵਤਾ ਮਿਸਲ ਮੂਆ ਦੇਖੋ॥ ਕਿਸ਼ਨ<noinclude></noinclude> 5n49wji6k85prixdeb43643saonmb2b 250 65667 227222 189646 2026-07-19T06:50:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(256)}}</noinclude>ਸ਼ਹਿਰ ਮੈਂ ਕਹਿਰ ਮੈਂ ਆਨ ਦੇਖਾ ਦਿਲ ਚਾਹੇ ਨਾ ਖਾਨ ਅਰ ਪਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨਾਮ ਬੇਟੀ ਇਕ ਸ਼ਾਹਿ ਦੀ ਸੀ ਦੀਆ ਓਸਨੇ ਅਜ ਪ੍ਰਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਏਸੇ ਸੋਗ ਮੈਂ ਲੋਗ ਸਭ ਰੋਗ ਧਾਰੀ ਲਿਆ ਦੇਖ ਮੈਂ ਹਲਵਾ ਤੇ ਨਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਹਮ ਫ਼ਕਰ ਖ਼ੁਦਾਉ ਕੇ ਸਾਚ ਕਹਿ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਵਦੇ ਝੂਠ ਜ਼ਬਾਂਨ ਤਾਈਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਫ਼ਨਾਹ ਜਹਾਨ ਸਾਰਾ ਛੋਡ ਦੀ ਜੀਏ ਏਸ ਗੁਮਾਨ ਤਾਈਂ॥੧੯੮॥ {{center|ਕਲਾਮ ਕੁਟਨੀ ਬਜ਼ੁਬਾਨ ਉਰਦੂ}} ਐਸੇ ਲੋਗ ਹੈਂ ਭੋਗ ਮੇਂ ਮਸਤ ਗ਼ਾਫ਼ਲ ਭੂਲਾਉਨੋਂ ਕੋ ਯਾਦ ਖੁਦਾਇ ਦੇਖੋ॥ ਤਾਲਬ ਦੁਨੀਆ ਕੀ ਤਲਬ ਸੇਛੀਨ ਹੋਏ ਦਯਾ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਭੁਲਾਇ ਦੇਖੋ॥ ਕਰੇ ਮਕਰ ਫ਼ਰੇਬ ਬਦਜ਼ੇਬ ਜ਼ਾਲਮ ਰੱਖੋਂ ਐਬਅੋਰੈਬ ਛਿਪਾਇ ਦੇਖੋ॥ ਨਹੀਂ ਮੌਤ ਕਾ ਖੌਫ਼ ਜ਼ਾਲਮੋਂ ਕੋ ਕਰੇਂ ਸਿਤਮ ਔਰ ਜ਼ੋਰ ਜਫ਼ਾ ਦੇਖੋ॥ ਕੋਈ ਰੋਜ ਜੀਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਨਤੇ ਹੈਂ ਬੋਲੈਂ ਝੂਠ ਤੂਫ਼ਾਨ ਬਲਾ ਦੇਖੋ॥ ਭਰਕੇ ਪੇਟ ਜੈਸੇ ਗਧੇ ਲੇਟ ਰਹਿ ਤੇ ਖਾਵੇਂ ਮੁਫ਼ਤ ਹਰਾਮ ਚੁਰਾਇ ਦੇਖੋ॥ ਹਾਜੀ ਮੌਲਵੀ ਸਾਧ ਅਤੀਤ ਜ਼ਹਿਰ ਚੋਰੀ ਕਰੇ ਬਦਫ਼ੈਲ ਜ਼ਨਾ ਦੇਖੋ॥ ਬਗ਼ਲ ਬੀਚ ਕੁਰਾਂਨਈ ਮਾਨ ਡਿਸਮਿਸ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੈਵਾਣ ਅਦਾਦੇਖੋ॥ਤਸਬੀ ਹਾਥ ਮੈਂ ਵਿਰਦਜ਼ਬਾਨਉਪਰ ਦਿਲ ਦੌੜ ਤਾ ਰਹੇ ਸਦਾ ਦੇਖੋ॥ ਮੂਏ ਬਾਦ ਭੀ ਹੂਰ ਗ਼ਿਲਮਾਨ ਮਾਂਗੇਂ ਐਸੇ ਬੀਚ ਬਹਿਸ਼ਤ ਤੇ ਜਾਇ ਦੇਖੋ॥ ਕਰੇਂ ਦੂਸਰੋਂ ਕੋ ਪੰਦੋ ਵਾਜ਼ ਆਲਮ ਅੋਰ ਅਪਨਾ ਏਕ ਕਮਾਇ ਦੇਖੋ॥ ਕਰੇਂ ਔਰ<noinclude></noinclude> abcixktuinxuj21zgvfbxge32uo041h 250 65668 227221 189643 2026-07-19T06:50:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(255)}}</noinclude>ਦੇਖ ਕੇ ਫਸੀ ਜਾਲੀ ਦਿਤਾ ਆਪ ਨੇ ਧਰਮ ਈਮਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਕੁੰਡੀ ਨਾਲ ਜਿਉਂ ਮੱਛਲੀ ਕੈਦ ਹੋਈ ਤਿਵੇਂ ਲੋਭ ਮਾਰੇ ਇਨਸਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਘਰ ਆਇਕੇ ਮੱਕੇ ਦੀ ਬਨੀਹਾ ਜਨ ਗਲ ਪਾਇਕੇ ਨੀਲ ਪੈਰਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਟੋਪੀ ਸੀਸ ਤੇ ਹੱਥ ਦੇ ਵਿਚ ਤਸਬੀ ਲਿਆ ਬਗ਼ਲ ਦੇ ਵਿਚ ਕੁਰਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਸੇਹਲੀ ਲੱਕ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਆਸਾ ਹੱਥ ਦੇ ਵਿਚ ਔਸਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਹਲਵਾ ਨਾਨ ਪਕਾਇਕੇ ਪੂਤ ਰਾਲੀ ਚੱਲੀ ਝੱਬ ਓਹ ਬਾਗ ਬਸਤਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਕੇ ਰਵਾਂ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਗ ਮਿਆਨ ਤਾਈਂ॥ ਬੈਠੀ ਜਾਇ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਕੋਲ ਐਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਡੇੈਨ ਆਈ ਜਿਗਰ ਖਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਲੱਗੀ ਰੋਨ ਓਹ ਦਰਦ ਫ਼ਿਰਾਕ ਸਤੀ ਕਿਹਾ ਸੀਸ ਹਿਲਾਇ ਜਵਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਏਹ ਜਗ ਹੈ ਖ੍ਵਾਬ ਖ਼ਿਆਲ ਵਾਂਗੂੰ ਨਹੀਂ ਕੀ ਜੀਏ ਸ਼ਾਨ ਗੁਮਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਵਿਸਾਹ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਓੜਕ ਜਾਵਨਾਂ ਕਬਰ ਅਸਤਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੌਤ ਭੈੜੀ ਮਾਰ ਦੇ ਗਰੀਬ ਸੁਲਤਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਬੰਦਾ ਭੁਲਿਆ ਕੁਝ ਨਾ ਜਾਨਦਾ ਹੈ ਐਵੇਂ ਕੂੜ ਏਹ ਕਰੇ ਗੁਮਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਅੱਗੋਂ ਕਿਹਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਦੱਸ ਮਾਈ ਏਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਬਾਤ ਗਿਆਨ ਤਾਈਂ॥ ਮੈਂ ਅੱਜ ਆਯਾ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਦਤਾਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਏਸ ਗਿਆਨ ਤਾਈਂ॥ ਹੈਂ ਤੂੰ ਕੌਨ ਤੇ ਕਿਧਰੋਂ ਮੇਹਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਜਾਵਨਾਂ ਕਿਸ ਅਸਤਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਕਿਹਾ ਆਈਸਾਂ ਮੱਕਿਓ ਅੱਜ ਮੈਂ ਭੀ ਬਡੇ ਦੇਖਕੇ ਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਏਸ<noinclude></noinclude> m7sp6vqsbl97sf1gsziqd203be2dwn9 250 65669 227220 189640 2026-07-19T06:50:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(254)}}</noinclude>ਸੀ॥ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਦਾ ਮੈਲ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸ਼ਰਮਾਂਵਦੀ ਸੀ॥ ਚੋਰੀ ਖੋਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਲੁਕ ਛਿਪ ਜ਼ਨਾਹਿ ਕਮਾਂਵਦੀ ਸੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸ਼ਿੰਘ ਮੱਕਾਰ ਛਿਨਾਰ ਜੈਸੇ ਦੇਖੋ ਕਿਹਾ ਪਖੰਡ ਕਮਾਂਵਦੀ ਸੀ॥੧੯੭॥ {{center|ਮਕੂਲਾ ਐਜ਼ਨ}} ਖ਼ਤ ਵਿੱਚ ਮੱਕਾਰ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਕੇਹਾ ਆਇ ਸਲਾਮ ਸੁਲਤਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਆਖੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ ਕੋਈ ਕਟਾਂ ਦੂਰ ਮੈਂ ਏਸ ਤੂਫ਼ਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗੀ ਫੰਦ ਫਰੇਬ ਕੋਈ ਨਿਕਲ ਜਾਵਸੀ ਓਹ ਬੀਆਬਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਸੈਨਤ ਮਾਂਰ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਤਨੋਂ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਓਹਦੀ ਜਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਕਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾ ਕਰਾਂ ਕੋਈ ਅਤੇ ਅਸਾਂ ਦੇ ਰਖ ਈਮਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਕੁਟਨੀ ਹੱਸਕੇ ਆਖਿਆ ਖੈਰ ਹੋਵੇ ਤੇਰੇ ਮਾਲ ਔਲਾਦ ਰਵਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਅੱਗ ਲਾਇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸੁਟਾਂ ਤਾਰੇ ਤੋੜ ਚੜਾਂ ਆਸਮਾਂਨ ਤਾਈਂ॥ ਐਸੇ ਲਖ ਹਜ਼ਾਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਮਲੇ ਦੇਵਾਂ ਭੇਜ ਮੈਂ ਤੁਰਤ ਖ਼ਬਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਕਿਸ ਵਾਸਤੇ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਐਵੇਂ ਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਦੀਵਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਕਿਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਾਇ ਕੁਛ ਕਰੋ ਹੀਲਾ ਤੁਸੀ ਆਪਨੇ ਸਾਜ਼ ਸਮਨ ਤਾਈਂ ॥ ਰਹੇ ਸ਼ਰਮ ਸਾਡੀ ਕਿਵੇਂ ਜਗ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਖੀਏ ਏਸ ਜਹਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਲੈਕੇ ਹੁਕਮ ਪਿਛਾਹਾਂ ਨੂੰ ਊਠ ਦੋੜੀ ਦਿਲੋਂ ਕੱਸ ਕੇ ਕਹਿਰ ਕਮਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਤਮਾ ਵਾਸਤੇ ਤੁਰਤ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਦੇਖੋ ਪਕੜ ਤਲਵਾਰ ਮੈਦਾਨ ਤਾਈਂ॥ ਚਿੜੀ ਰੋਗ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> 5dlo8jy6jkcgszvyol9h32u4y2f7612 250 65670 227219 189636 2026-07-19T06:50:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(253)}}</noinclude>ਦਾ ਜਿਨਾਂ ਯਾਰ ਤੋਂ ਯਾਰ ਗਵਾਇਓ ਨੇ॥ ਨਾਲ ਮੇਹਨਤਾਂ ਦੇ ਫ਼ਰਦ ਰਫ਼ੂ ਕੀਤਾ ਅੱਗ ਲਾਇਕੇ ਸੱਭ ਜਲਾਇਓ ਨੇ॥ ਓਹਦੀਆਂ ਮੇਹਨਤਾਂ ਵੱਲ ਨਾ ਦੇਖਿਓ ਨੇ ਹਾਇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਾਇਓ ਨੇ॥ ਫਫੇ ਕੁਟਨੀ ਸੀ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਓਹਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਖ਼ਤ ਪਹੁਚਾਇਓ ਨੇ॥ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੂੰ ਮਕਰ ਕਰਕੇ ਭੇਜ ਆਦਮੀ ਤੁਰਤ ਸਿਧਾਇਓ ਨੇ॥ ਬੇੜਾ ਨਾਲ ਕਿਨਾਰੇ ਦੇ ਆਨ ਲੱਗਾ ਧੱਕਾ ਮਾਰ ਕੇ ਤੁਰਤ ਰੁਝਾਇਓ ਨੇ॥ ਕੇਹਾ ਦੋਸ਼ ਦੇਨਾਂ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਲੇਖ ਆਪਨਾ ਲਿਖਿਆ ਪਾਇਓ ਨੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾਹੀਂ ਵੱਸ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਸੋਈ ਹੋਇਆ ਜੋ ਰੱਬ ਬਨਾਇਓ ਨੇ॥ ੧੯੬॥ {{center|ਆਵਨਾਂ ਫਫੇ ਕੁਟਨੀ ਦਾ}} ਇਸ ਤੰਬੋਲ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੱਕਾਰ ਐਸੀ ਦਗੇ ਬਾਜ਼ ਅੱਯਾਰ ਕਹਾਂਵਦੀ ਸੀ॥ ਬੜੇ ਫ਼ੱਨ ਫ਼ਰੇਬ ਤੇ ਕਸਬ ਜਾਨੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਨੂੰ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਾਂਵਦੀ ਸੀ॥ ਹੈਸੀ ਖੂਬ ਉਸਤਾਦ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਬਹੁਤ ਸਿਖਾਂਦੀ ਸੀ॥ ਪਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਹਜ਼ਾਰ ਓਹਦੇ ਉਸ ਤਾਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਦਾਂਵਦੀ ਸੀ॥ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਮ ਹਿਯਾ ਉਤੇ ਇਲਮ ਵਾਲੀ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕਦਮ ਟਿਕਾਂਵਦੀ ਸੀ॥ ਭੋਲੀ ਭਾਲੜੀ ਦਿੱਸਦੀ ਸਾਧ ਮੂਰਤ ਪਰਬਤ ਪਰਬਤਾਂ ਨਾਲ ਭਿੜਾਂਵਦੀ ਸੀ॥ ਅੰਦਰ ਸਤਰ ਦੇ ਬੈਠ ਹਰਾਮਜ਼ਾਦੀ ਆਸਮਾਨ ਨੂੰ ਟਾਕੀਆਂ ਲਾਂਵਦੀ ਸੀ॥ ਬੁਰਕਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਨਿੱਕਲੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਕੱਢ ਕੇ ਘੁੰਡ ਦਿਖਾਂਵਦੀ<noinclude></noinclude> kk4xn3yh3mxw0nrn8z0mm0mer4rozn3 250 65671 227218 189615 2026-07-19T06:49:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(252)}}</noinclude>ਪਹਾੜ ਤਾਈਂ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਹੀ ਦੂਰ ਚਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਚੀਤਾ ਸ਼ੇਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਮ੍ਰਿਗ ਪੰਛੀ ਕਿਤੇ ਮਾਰ ਕੇ ਸਭ ਨਸਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕੇਈ ਆਫ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜ ਹੇ ਸਨ ਦੇਖੋ ਕੁਲ ਦਾ ਤੁਖਮ ਉਠਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸ਼ਇਦ ਆਨ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨਹਿਰ ਚੀਰੀ ਤੁਰਤ ਫੁਰਤ ਹੀ ਨੀਰ ਚਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਸ਼ਾਹ ਐਵੇਂ ਦੋਸ਼ ਅਸਾਂ ਪਰ ਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਕੀ ਘੁਟ ਵੱਟ ਕੇ ਵਕਤ ਲੰਘਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕੈਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬੱਸ ਹੁਨ ਚੁਪ ਕਰੀਏ ਅੱਗੇ ਤੁਸਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਗਾ ਦਿੱਤਾ॥ ਜਾਨ ਬੁਝ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਹੋਏ ਊਂਧੀ ਪਾਇਕੇ ਸੀਸ ਝੁਕਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਸਾਲਾਹ ਵਿਚਾਰੀ ਓਨੇ ਸਾਨੂੰ ਅਕਲ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਫ਼ਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕੈਹਾ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰੀਏ ਹੋਏ ਕੈਦ ਜਾਂ ਸ਼ਾਹ ਫ਼ਰਮਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸਾਡਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ ਏਹਨਾਂ ਆਕਲਾਂ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਦਾ ਹੋਰ ਦਿਖਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਵਜ਼ੀਰ ਲਾਚਾਰ ਹੋਏ ਆਖਣ ਰੱਬ ਨੇ ਕਹਿਰ ਕਰਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ੧੬੫॥ {{center|ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ}} ਬੈਠ ਸਾਰਿਆਂ ਇਕ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਜਦੋਂ ਨੱਕ ਉਤੇ ਸਾਸ ਆਇਓ ਨੇ॥ ਦਗ਼ੇਬਾਜ ਵਜ਼ੀਰ ਤਦਬੀਰ ਕਰਕੇ ਦਗ਼ਾ ਨਾਲ ਫ਼ਕੀਰ ਕਮਾਇਓ ਨੇ॥ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕੀਤਾ ਰਲ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਦੇਖੋ ਹੋਰ ਫਰੇਬ ਬਨਾਇਓ ਨੇ। ਮੋਇਆਂ ਬਾਝਨਾਛੱਡੇਗਾ ਸ਼ਹਿਰਸ਼ੀਰੀਂ ਸ਼ੁਹਰਤ ਪਾਇਕੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖਾਇਓ ਨੇ॥ ਰੱਬਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ ਏਨ੍ਹਾਂ ਵੈਰੀਆਂ<noinclude></noinclude> 78xqkqf81zl7tlhzv2wc3fha80m19mr 250 65672 227217 189614 2026-07-19T06:49:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(251)}}</noinclude>ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਓਸ ਲਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕੀਤਾ ਆਪਣਾ ਕੌਲ ਕਰਾਂਰ ਪੂਰਾ ਅਸਾਂ ਕਿਹਾ ਸੋ ਓਸ ਪੁਜਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕੀਤੇ ਸਭ ਅਮੀਰ ਵਜ਼ੀਰ ਕੱਠੇ ਅਤੇ ਖੂਬ ਦੀਵਾਨ ਲਗਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਕਿਹਾ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਵਾਹ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਸਾਡਾ ਨੰਗ ਨਾਮੂ ਸਗਵਾ ਦਿੱਤਾ॥ ਅੱਗੇ ਜਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਨਦਾ ਸੀ ਹੁਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਢੋਲ ਵਜਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਤੀਰੀਂ ਲੇਖ ਹੋਵੇ ਤੁਸਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਰ ਖ਼ੌਫ਼ ਖੁਦਾਇ ਡਰਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਆਖੇ ਆਫ਼ਰੀਂ ਅਕਲ ਤੁਸਾਡੜੀ ਦੇ ਮੇਰਾ ਨਾ ਮਜ਼ਬੂਨ ਕਰਾਇ ਦਿੱਤੀ॥ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਭੀ ਭੇਦ ਨਾ ਜਾਨ ਦਾ ਸੀ ਹੁਨ ਦੇਸ ਬਿਦੇਸ ਧੁਮਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਓਹ ਤਾਂ ਚੀਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਹਿਰ ਲਿਆਯਾ ਤੁਸਾਂ ਆਖਿਆ ਓਸ ਨਿਭਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਹੁਨ ਦਿਯਾਂ ਬੇਟੀ ਓਸ ਕੰਮਲੇ ਨੂੰ ਅਦਲ ਨਾਲ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਸਨਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਇਕੇ ਕੱਟ ਜ਼ਬਾਨ ਜਹਾਨ ਵਿਚੋਂ ਕਰਾਂ ਦੂਰ ਜ਼ਰੂਰ ਸਮਝਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਜਹਿੰਦਾ ਬੋਲ ਤੇ ਤੋਲ ਨਾ ਹੋਏ ਪੂਰਾ ਮੋਈ ਬੋਲ ਜੋ ਬੋਲ ਬਣਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਜੈਂਦਾ ਬੋਲ ਤੇ ਤੋਲ ਦਰੁਸਤ ਹੋਵੈ ਸੋਈ ਆਦਮੀ ਚਿੱਤ ਚਿਤਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਹਥ ਬੰਨ੍ਹ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕੋਈ ਕਹਿਰ ਵਰਤਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਸਾਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਏਸ ਗੱਲ ਦੀ ਜੀ ਜੇਹੜਾ ਕੰਮ ਖ਼ੁਦਾਇ ਫ਼ਰਮਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਅਸਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਮਰ ਜਾਗ ਉਥੇ ਜੰਗਲ ਪਰਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਜਾਇ ਦਿੱਤਾ ਨਹਿਰ ਕੱਟ ਪਹਾੜ ਨਾ ਲਿਆਵਸੀ ਏਹ ਦੇਖੋ ਮੂਸ਼ ਨੇ ਮਹਿਲ ਗਿਰਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਐਸੇ ਸਖਤ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ ਸੂ ਨਹਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਬਹਿਰ ਵਗਾਇ ਦਿੱਤਾ॥ ਫੂੜ੍ਹੀ ਵਾਂਗ ਲਪੇਟ<noinclude></noinclude> 2ds5o0t3qzs1nur8ggzabbdinrj9pqe 250 65673 227216 189613 2026-07-19T06:49:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(250)}}</noinclude>ਯਾਦ ਕਰੋ ਤੁਸਾਂ ਤੱਕਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਵਿਚ ਮਹੱਲ ਮੁਨਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਈ ਮਾਰ ਕੇ ਤੀਰ ਨਿਗਾਹ ਵਾਲਾ ਦਮ ਦੂਰ ਕੀਤੇ ਦਮ ਵਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਆਖਿਆ ਮੇਹਰ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰੀਏ ਅਸੀ ਨਫ਼ਰ ਹਾਂ ਸਾਈਂ ਸਵਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਤੇਰੇ ਦਰਸ ਦੀਦਾਰ ਦੇ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ ਛੋੜ ਆਏ ਹਾਂ ਸੁਖ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਸਵਾਲ ਜਵਾਬ ਹੋਏ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ॥ ੧੯੩॥ {{center|ਬਾਗ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ}} ਸ਼ੀਰੀਂ ਸੱਈਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਹੱਥ ਜੋੜ ਸਲਾਮ ਬੁਲਾਇਆ ਸੂ॥ ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਖੇਰ ਹੋਵੇ ਕੁਲ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਭੁਲਾਇਆ ਸੂ॥ ਗੋਇਆ ਚੌਧਵੀਂ ਦਾ ਚੰਦ ਗੁੰਮ ਹੋਯਾ ਆਸ਼ਕ ਵਾਂਗ ਚਕੋਰ ਚੁਕਾਇਆ ਸੂ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਗਈ ਤਾਂ ਗੋਇਆ ਅੰਧੇਰ ਹੋਇਆ ਸੂਰਜ ਬੱਦਲਾਂ ਹੇਠ ਛਪਾਇਆ ਸੂ॥ ਚਲੀ ਫ਼ੋਜ਼ ਮਹਬੂਬ ਦੀ ਫ਼ਤਹ ਕਰਕੇ ਡੇਰਾ ਲੁਟ ਕੰਗਾਲ ਬਨਾਇਆ ਸੂ॥ ਸਬਰ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰਕੇ ਰਿਹਾ ਬੈਠ ਆਸ਼ਕ ਸੱਚੇ ਰਬ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਆਇਆ ਸੂ॥ ਕਿਹਾ ਆਵਨਾ ਜਾਵਨਾਂ ਜੱਗ ਅੰਦਰ ਜੇਹੜਾ ਆਇਆ ਅੰਤ ਸਿਧਾਇਆ ਸੂ॥ ਬਿਜਲੀ ਚਮਕ ਕੇ ਫੇਰ ਅਲੋਪ ਹੋਈ ਰਾਹ ਰਾਹੀਆ ਨੂੰ ਦਿਖਲਾਇਆ ਸੂ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਵੀਂ ਦੁਖ ਦੇ ਕੇ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਸੂ॥੧੯੪॥ ਖ਼ਬਰ ਹੋਵਨੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ ਆਵਨੇ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਹੋਈ ਪਰਬਤ ਚੀਰ ਕੇ ਨੀਰ ਵਗਾਇ ਦਿਤਾ॥ ਆਸਨ ਬਾਗ ਦੇ ਵਿਚ ਲਗਾਇਆ ਸੂ ਪਾਨੀ<noinclude></noinclude> mw07ynyaw7qjb6w9eouztys1y4be4jl 250 65674 227215 189612 2026-07-19T06:49:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(249)}}</noinclude>ਨੀ॥ ਤੇਰੇ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ ਪਈ ਤਰਸਦੀ ਸਾਂ ਅੱਜ ਦੱਸਿਆ ਏਨਾਂ ਸੁਵਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਮੈਂ ਦੇ ਖਨਿਹਾਲ ਹੋਈ ਜਿਵੇਂ ਮੁਰਗਆਬੀ ਵਿਚ ਪਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ੧੯੨॥ {{center|ਜਵਾਬ ਫ਼ਰਿਹਾਦ}} ਕਿਹਾ ਵਾਹ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇਰੋਇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਮੋਜਾਂ ਖ਼ਾਕ ਹੋਵਨ ਬਿਨਾ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਤੂੰ ਭੀ ਲੱਗੀਏਂ ਆਇਕੇ ਕਰਨ ਠੱਠੇ ਨਾਲ ਆਜਜ਼ਾਂ ਰੱਬ ਦੇ ਮਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਖ਼ਾਕ ਦਰਖ਼ਾਕ ਹੋਯਾ ਰਿਹਾ ਵਿਚ ਮੈਂ ਪਰਬਤਾਂ ਭਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਜਾਨ ਬੁਝ ਕੇ ਦੁਖ ਫੁਲਾਵਨੀਏਂ ਅਸਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਮਰਦ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਡਿੱਠਾ ਅਸਾਂ ਸੁਖ ਪਾਯਾ ਗਏ ਦੁਖ ਸਾਰੇ ਦੁਖਿਆਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਇਵੇਂ ਦਿੱਸਨੀ ਹੇਂ ਵਿਚ ਨਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਹੋਵੇ ਵਿਚ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਸੱਈਆਂ ਨਾਲ ਨਿਹਾਲ ਹੈ ਜਾਨ ਮੇਰੀ ਹਾਲ ਦੇਖ ਅਸਾਂ ਔਗਨ ਹਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਮਾਰ ਫ਼ਨਾਹ ਕੀਤਾ ਜਾਨ ਜਾਂਵਦੀਏ ਨਾਲ ਨਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਅਸੀ ਵਿਚ ਉਜਾੜਦੇ ਖ਼ਵਾਰ ਹੋਏ ਕਰੇਂ ਮੌਜ ਤੂੰ ਵਿਚ ਚੁਬਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਅੱਜ ਰੱਬ ਸਬੱਬ ਦੀਦਾਰ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਹੈ ਵਿੱਚ ਸਤਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਨਿਸਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਅਸੀਂ ਨਫ਼ਰਹਾਂ ਤੁਸਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਅੱਜ ਭਾਗ ਸਾਡੇ ਤੁਸਾਂ ਮੇਹਰ ਕੀਤੀ ਦਿੱਤਾ ਦਰਸ ਆ ਵਿਚ ਅਵਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਤੈਨੂੰ ਦੇਖ ਮੈਨੂੰ ਹੁਨ ਸ਼ਾਂਤ ਆਈ ਪਾਨੀ ਪਿਆ ਹੈ ਵਿਚ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਅਸੀਂ ਭੁਲ ਗਏ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਜੇ ਐਵੇਂ ਪਏਹਾਂ ਵਿਚ ਪਵਾਰਿਆਂ ਦੇ॥ ਵੇਲਾ<noinclude></noinclude> agbfzdhisvz38rvq4675kzn9t7fm3hm 250 65675 227214 189611 2026-07-19T06:49:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(248)}}</noinclude>ਆਈਆਂ ਰਲ ਕੇ ਸੱਭ ਛਿਨਾਰ ਬਾਜ਼ਾਂ ਦਿਨ ਦੂਸਰੇ ਵਾਂਸਵਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਵਿਆਹੀਆਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਫਾਹੀਆਂ ਨੀ ਇੱਕ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਬਾਲ ਇਆਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਰੂਪ ਸਿੰਗਾਰੀਆਂ ਡਾਰੀਆਂ ਨੀ ਇੱਕ ਸੁਧੀਆਂ ਬਹੁਤ ਨਿਮਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਹਬਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਕੁਰੇਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਜੱਟੀਆਂ ਤੇ ਖਤਰਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਕਾਲੀਆਂ ਤੇ ਇੱਕ ਗੋਰੀਆਂ ਸਨ ਮੁਗ਼ ਲੇਟਨਾਂ ਨਾਲ ਪਠਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਇੱਕ ਰੂਮਨਾਂ ਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮਨਾਂ ਸਨ ਇੱਕ ਜਿਸਮ ਸਾਰੇ ਬੁਰਕੇ ਤਾਨੀਆਂਨੀ॥ ਰਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਕੋਈ ਰਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਸ਼ੀਰੀ ਲਾਇਕੇ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਚੱਲੀ ਸੂਰਤ ਦੇਖ ਕੇ ਸੱਭ ਵਿਕਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਗਹਿਨੇ ਕੱਪੜੇ ਯਾਰ ਦਿਖਾਇ ਚੇਹਰਾ ਨੈਨਾਂ ਦੇਖ ਲੋਕੋ ਪੱਛੋਤਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਵੇਂ ਨਿੱਕਲੇ ਤੇਗ਼ ਮਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿਵੇਂ ਵੱਲੀਆਂ ਸਭ ਸਵਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਪਰਾ ਬੰਨ੍ਹਕੇ ਸੱਭ ਤਿਆਰ ਹੋਈਆਂ ਜਿਵੇਂ ਜੰਞ ਆਵੇ ਕੋਈ ਬਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਵੱਲਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਜੋਰ ਕੀਤਾ ਕੋਈ ਪਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਸੈਫ਼ਾਂ ਸਾਫ਼ ਮੁਸਾਫ਼ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਰਲਕੇ ਸੱਭ ਹੀ ਧਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਗੱਈਆਂ ਝਾੜ ਦੇ ਵਿੱਚ ਕਲੋਲ ਕਰਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਮਨ ਭਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਕੋਲ ਬੈਠੀਆਂ ਜਾਇ ਪਿਆਰੜੇ ਦੇ ਫੋਲ ਦੱਸੀਆਂ ਸੱਭ ਕਹਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ਸ਼ੀਰੀਂ ਜੋੜ ਕੇ ਦਸਤ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ ਗੱਲਾਂ ਖੋਲ੍ਹੀਆਂ ਆਨ ਪੁਰਾਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਪੇਈ ਰੋ ਹੋਏ ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਦੇਖੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿੱਥੇ ਮੌਜਾਂ ਮਾਨੀਆਂ<noinclude></noinclude> 5yxrhjh6vxhftobppa48vy3eumu05pw 250 65676 227213 189562 2026-07-19T06:48:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(247)}}</noinclude>ਦੀਦ ਅੰਧੇਰੀਆਂ ਆਈਆਂ ਨੀ॥ ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਬਰ ਕਰ ਤੂੰ ਖਾਇ ਲਵੇਂਗੀ ਬੈਠ ਪਕਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਓਸਨੇ ਬਾਗ਼ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਬਹੁਤ ਕਰਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਭਲਕੇ ਚੱਲ ਤੂੰ ਰਲਕੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਤੈਨੂੰ ਕਸਮਾਂ ਰੱਬ ਦੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਮਿਲ ਆਵੇਂਗੀ ਆਪਨੇ ਯਾਰ ਤਾਈਂ ਜਹਿੰਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਅਕਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਸਾਡੇ ਨਾਲਨ ਤੁਧ ਨੂੰ ਖੌਫ਼ ਕੋਈ ਵਿੱਚੇ ਨੱਡੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਮਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਕੋਈ ਕਰਨ ਅਫ਼ਸੋਸ ਏਹ ਦੋਸ ਹੋਯਾ ਕਲਾਂ ਸਤੀਆਂ ਆਨ ਜਗਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਮੋਯਾ ਗਿਆ ਹੈ ਸੀ ਫੇਰ ਆਨ ਵੜਿਆ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਏਨਾਂ ਸੌਦਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਕੋਈ ਕਹਿ ਦੇਖੋ ਓਹਦੀ ਸਾਬਤੀ ਨੂੰ ਨਹਿਰ ਕੱਟ ਪਹਾੜ ਵਗਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਵਾਹ ਵਾਹ ਵਾਰੇ ਓਨਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਜਿਨਾਂ ਸੱਚ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਲਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਨੇਹੁ ਲਾਇਕੇ ਫੇਰ ਨਾ ਦੇਨ ਪਿੱਛਾ ਪਿੱਛੇ ਸਾਬਤੀ ਦੇ ਵਾਰਾਂ ਗਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਘਰਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਫ਼ਕੀਰ ਹੋਏ ਪ੍ਰੀਤਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮਾਂ ਨਾਲ ਨਿਭਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਜਹਿੰਦੀ ਨਿਭ ਜਾਵੇਂ ਸੋਈ ਜਾਨ ਆਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ ਪਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਰਲਕੇ ਨਾਲ ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੇ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਮਨ ਭਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਭਲ ਕੇ ਚਲਾਂਗੀਆਂ ਰਲ ਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਏਹੋ ਆਖਕੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਆਈਆਂ ਨੀ ਦੇਖ ਆਵਾਂਗੀਆਂ ਰੰਗ ਬਹਾਰ ਸਾਰੀ ਮਿਲ ਹੋਵ ਸਨ ਦਰ ਜੁਦਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜਹਾਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਐਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਦੋਲਤਾਂ ਹੋਨ ਪਾਈਆਂ ਨੀ॥੧੯੧, {{gap}}ਆਵਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਦਾ ਨਾਲ ਸੇਹਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਾਗ ਦੇ<noinclude></noinclude> 4ll93bnibklnzvsgg82zx3epkkyac6i 250 65677 227212 189559 2026-07-19T06:48:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(246)}}</noinclude>ਸਿੰਘ ਓੜਕ ਅਸੀ ਲੜਕੀਆਂ ਹਾਂ ਭਾਵੇਂ ਦਾੱਨੀਆਂ ਅਤੇ ਭਰ ਦਾਨੀਆਂ ਹਾਂ॥੧੯੭॥ {{center|ਪੈਗ਼ਾਮ ਦੇਨਾ ਲੜਕੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ}} ਸੱਈਆਂ ਹੱਸ ਕੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਜਾਇ ਕਹਿਆ ਅਸੀ ਰਾਨੀਏ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਅੱਜ ਹੋਨ ਮੁਬਾਰਖਾਂ ਲੱਖ ਤੈਨੂੰ ਅਤੇ ਬਾਝ ਹਿਸਾਬ ਵਧਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਫਤਹ ਹੋਇ ਗਈ ਤੁਸਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਅਤੇ ਦੂਤੀਆਂ ਹੱਡ ਬਲਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਓਹ ਤੇ ਨਹਿਰ ਲੇਕੈ ਸ਼ਹਿਰ ਆਨ ਵੜਿਆ ਲਹਿਰਾਂ ਬਾਗ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬਹਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਕੌਨ ਰੀਸ ਕਰੇ ਓਹਨਾਂ ਨਾਲ ਭੈਨਾ ਗੱਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਬ ਬਨਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਸੁਕਾ ਰੁਖ ਹਰਿਆ ਅੱਜ ਫੇਰ ਹੋਇਆ ਗੱਈਆਂ ਦੌਲਤਾਂ ਪਰਤ ਕੇ ਆਈਆਂ ਨੀ॥ ਵਲ ਲੱਗ ਦੇ ਸਕੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਬੁਲਬੁਲਾਂ ਹੋਨ ਸਵਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਅੱਜ ਆਸ ਪੁਨੀ ਤੁਸਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਜਿਵੇਂ ਭੁਖਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਠਿਆਈਆਂ ਨੀ॥ ਸ਼ੀਰੀਂ ਸ਼ਰਮਦੇ ਨਾਲ ਮੁਸਕਾਇ ਕਿਹਾ ਜਾਨ ਬੁਝ ਕੇ ਲੂਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਡਰੀਏ ਰੱਬ ਕੋਲੋਂ ਦੰਮ ਮਾਰਨਾ ਕੀ ਲਾਉ ਬਾਲੀਆਂ ਔਰ ਦਰਗਾਹੀਆਂ ਨੀ॥ ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਫ਼ਕੀਰ ਹਕੀਰ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀਆਂ ਨੀ॥ ਸਿਰੜ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ ਨਹੀਂ ਸੂਰਿਆ ਸਫ਼ਾਂ ਮੁਕਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਅੱਛਾ ਦੇਖੀਏ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋਂਵਦਾ ਏ ਘਰ ਰੱਬ ਦੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀਆਂ ਨੀ॥ ਸੁਨਕੇ ਖ਼ਬਰ ਮਹਬੂਬ ਦੀ ਜਾਨ ਪਈ ਅਤੇ ਆਫਤਾਂ ਸੱਭ ਸਿਧਾਈਆਂ ਨੀ॥ ਮਿਲੇ ਬਾਝ ਨਾ ਮੰਨਦਾ ਮਨ ਮੇਰਾ ਬਿਨਾਂ<noinclude></noinclude> s1fu1uhdbfrgzkvu7ybes39471tbcbu 250 65678 227211 189552 2026-07-19T06:48:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(245)}}</noinclude>ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਕਦੇ ਆਇਕੇ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਮੈਨੂੰ ਮੰਨੀਂ ਮੁਵਾਲਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਮੈਨੂੰ ਸੂਲ ਵਿਛੋੜ ਦੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹਾਲ ਹਾਲ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਜਿਧਰ ਦੇਖਨਾ ਹਾਂ ਤੂੰ ਹੀ ਦਿੱਸਨੀਏਂ ਹਰ ਹਾਲਓ ਦਿਲਬਰ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਸਾਰੇ ਬੀਜ ਦੇ ਵਾਂਗ ਫਲਾਉ ਤੇਰਾ ਡਾਲ ਡਾਲਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦਾ ਰੁਖ ਮਨੁਖ ਵਾਂਗੂੰ ਲਿਆ ਪਾਲਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਮੈਨੂੰ ਦੁੱਖ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੇ ਖ਼ਕ ਕੀਤਾ ਕਦੇ ਟਾਲਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਤਾੱਨੇ ਮਾਰਦੇ ਨੀ ਪਏ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਭਾਲ ਭਾਲਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਏਸ ਇਸ਼ਕ ਮਹਬੂਬ ਦੀ ਪੰਡ ਭਾਰੀ ਔਖੀ ਝਾਲਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਆਓ ਨਹਿਰ ਦੇਖੋ ਨਾਲੇ ਬਾਗ਼ ਸਾਰਾ ਚਾਲ ਚਾਲ ਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਸੂਕੇ ਹੱਡ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਲਕੜੀ ਦੇ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਨਾਲਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਅੱਗ ਮੈਂ ਸੇਕਨਾਹਾਂ ਬਲ ਬਾਲਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਕਈ ਸਾਲਓ ਦਿਲਬਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥੧੮੯ {{center|ਆਖਨਾ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਕੋਲ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦੇ}} ਕੁੜੀਆਂ ਆਖਿਆ ਜਾਇਕੇ ਕੋਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਤੇਰਾ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਸੁਨਾਨੀਆਂ ਹਾਂ॥ ਓਥੇ ਬੈਠਕੇ ਕਿਧਰੇ ਕੁੰਜ ਗੋਸ਼ੇ ਤੇਰਾ ਹਾਲ ਸਾਰਾਂ ਬਤਲਾਨੀਆਂ ਹਾਂ॥ ਭਲਕੇ ਆਵਾਂਗੀਆਂ ਰਲ ਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੀਰੀਂ ਹੁਨ ਦੇਰ ਹੋਈ ਅਸੀ ਜਾਨੀਆਂ ਹਾਂ॥ ਹਥ ਜੋੜ ਸਲਾਮ ਬੁਲਾਈ ਓਨੇ ਕਿਹਾ ਅਸੀ ਗ਼ੁਲਾਮ ਕਹਾਨੀਆਂ ਹਾਂ॥ ਕਿਸ਼ਨ<noinclude></noinclude> 36s2b7m0aaf3p1gitlhqocrwx07m7cu 250 65679 227210 189553 2026-07-19T06:48:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(244)}}</noinclude>ਸਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਪਿਆ ਰੋਵਨਾ ਹਾਂ ਲੇਖ ਆਪਨੇ ਨੂੰ ਕਹੀਆ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀਆਂ ਬ੍ਰਛੀਆਂ ਮਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਨਾ ਜੀਵਨਾ ਭਲਾ ਭਾਵੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖਾਧੀਆਂ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਕਟਾਰੀਆਂ ਨੀ॥੧੮੮॥ {{center|ਪੈ ਗ਼ਮ ਆਖਨਾ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਦਾ ਹਥ ਔਰਤਾਂ ਦੇ}} ਕਹਿਨਾ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਜਾ ਪੈਗਾਮ ਮੇਰਾ ਤੇਰਾ ਖਿਆਲ ਓਦਿਲ ਬਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਹਮ ਨਿਆਜ਼ ਕਰਨੀ ਹੋਵੀਂ ਦਿਆਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਤੇਰੇ ਦੇਖਨੇ ਨੂੰ ਪਿਆ ਤਰਸਨਾ ਹਾਂ ਕਦੇ ਭਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਹੀ ਪਿਆ ਧਿਆਵਨਾਂ ਹਾਂ ਵਾਲ ਵਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ ॥ ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਨੰਗ ਮਲੰਗ ਹੋਯਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸ ਈ॥ ਘਰ ਬਾਰ ਵਿਸਾਰ ਖਵਾਰ ਹੋਯਾ ਹਾਲਕਾ ਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਸੂਲੀਸਾਰ ਨਿਹਾਰ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ ਤੇਰੀ ਭਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਹੁਨ ਕੱਟ ਪਹਾੜ ਮੈਂ ਨਹਿਰ ਲਿਆਇਆ ਤੇਰੀ ਗਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਕਮਲਾ ਆਖਦਾ ਕੁਲ ਜਹਾਨ ਮੈਨੂੰ ਬੁਢਾ ਬਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਤੇਰੀ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਨੇ ਮਾਰ ਕੇ ਚੂਰ ਕੀਤਾ ਦਿੱਤਾ ਗਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਲਹੂ ਕਾਲਜੇ ਦਾ ਫੁਟ ਬਾਹਰ ਆਯਾ ਚਸ਼ਮਾ ਲਾ ਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਜੀਵਣ ਮਰਣ ਮੇਰਾ ਹੁਨ ਹੋਇ ਰਿਹਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਐਸਾ ਮੇਰੇ ਹਥ ਆਯਾ ਸਿਰੇ ਸਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ ਵਾਸਤਾ ਈ॥ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਨੇ ਵਾਂਗ ਪਤੰਗ ਮੈਨੂੰ ਦਿਤਾ ਜਾਲਓ ਦਿਲਬ੍ਰਾ<noinclude></noinclude> 4s1fugf53dlyjd0ykesl7tibumh84jx 250 65680 227209 189544 2026-07-19T06:47:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 227209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{c|(243)}}</noinclude>ਹਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਜਿਨਾਂ ਕੱਟ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਹਿਰ ਆਂਦੀ ਏਹਨਾਂ ਆਸ਼ਕਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਇਕ ਹਸਦੀਆਂ ਇਕ ਮੁਸਕਾਂਦੀਆਂ ਸਨ ਇਕ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਵਾਹਿ ਮੈਂ ਵਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਸਭੇ ਬਰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਈਆਂ ਖੇਲਾਂ ਖੋਲ ਰਹੀਆਂ ਖੇਲਨ ਹਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਚੰਚਲ ਚਿੱਤ ਚਲਿੱਤ ਜ੍ਯੋਂ ਚੋਜ ਕਰਕੇ ਹੱਸੇ ਗਾਉਂ ਰਹੀਆਂ ਚੰਚਲ ਹਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਕੈਹਾ ਕਮਲਿਆ ਅਸੀ ਹੁਨ ਚੱਲੀਆਂ ਵੇ ਸ਼ੀਰੀਂ ਕੋਲ ਜਾ ਖੇਡਸਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਕੋਈ ਦੇਹ ਸਨੇਹੜਾ ਪ੍ਯਾਰੜੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਓਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਪਯਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਤੇਰਾ ਹਾਲ ਅਹਿਵਾਲ ਜਾ ਸਭ ਕਹਿਸਾਂ ਜੇੜ੍ਹੀਆਂ ਜ਼ੋਹਦ ਮੁਸ਼ੱਕਤਾਂ ਵਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਤੁਸੀ ਧੰਨ ਹੋ ਵਾਹ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਖਤੀਆਂ ਸੀਸ ਸਹਾਰਨੀਆਂ ਨੀ॥ ਸੱਭੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜਨ ਅਸੀ ਭੁਲ ਗਈਆਂ ਔਗਨ ਹਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਤੁਸੀ ਰੱਬ ਦੇ ਲੋਕ ਕਹਾਂਵਦੇ ਹੋ ਦੇਹੋ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਉਤਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਅਸਾਂ ਆਜ਼ਜ਼ਾਂ ਆਸਰਾ ਰੱਬ ਦਾ ਹੈ ਸਭ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ਾਂ ਦੇਵੋ ਗੁਨਹਗਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਹਥ ਜੋੜ ਸਲਾਮ ਬੁਲਾਈਓ ਨੇ ਅਤੇ ਕੀਤੀਆਂ ਤੁਰਤ ਤਿਆਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਕੇਹਾ ਫੇਰ ਫ਼ਰਿਹਾਦ ਨੇ ਬੈਠ ਜਾਓ ਸੁਨੋ ਬਾਤ ਮੇਰੀ ਸੱਭੇ ਨਾਰੀਆਂਨੀ॥ ਮੇਰਾ ਲਓ ਸੰਦੇਸੜ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਗੱਲਾਂ ਮੋਹਰ ਮੁਹੱਬਤਾਂ ਵਾਰੀਆ ਨੀ॥ ਕਹੋ ਸ਼ੀਰੀਂ ਨੂੰ ਜਾਇਕੇ ਹਾਲ ਮੇਰਾ ਜੇਹੜੀ ਬੈਠੀਏ ਵਿਚ ਅਟਾਰੀਆਂ ਨੀ॥ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਫ਼ਿਰਾਕ ਦੀ ਵਿਚ ਸੀਨੇ ਭਖਨ ਹਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਅੰਗਿਆਰੀਆਂ ਨੀ ਮੈਨੂੰ ਕੁੜਨਾ ਸੁਝਦਾ ਬਾਝ ਸ਼ੀਰੀਂ ਗਈਆਂ ਭੁਲ ਹਕੀਕਤਾਂ<noinclude></noinclude> heii6oliokfgxs0mfu19uu2zg592igp 250 71488 226968 215716 2026-07-18T16:28:41Z Amritpal Aman 2020 226968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੰਤਮੂਲ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਇਹ ਪਸੀਨਾ ਲਿਆ ਕੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵਧਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੰਤਮੂਲ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ 0.22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਗ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਪੈਰਾਨੇਬਾਕਸੀ ਸੇਲਿਸਿਲਿਕ ਐਲਡੀਹਾਈਡ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੀਟਾ ਸਾਈ ਸਟੀਰਾਲ, ਸੈਪੋਨਿਨ, ਰਾਲ, ਰੇਸਿਨ ਅਮਲ, ਐਲਫ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਏਸਾਈਰਿੰਸ, ਯੂਪਿਓਲ, ਐਨਿਸ, ਰੇਸਿਨ ਅਮਲ, ਗਲਾਈਕੋਸਾਈਡੂਸ, ਟੇਟ੍ਰਾਸਾਈਕਲੀਕ ਵ੍ਹਾਈ ਸਪੀਰਨ ਅਲਕੋਹਲ ਅਤੇ ਕੀਟੋਨਸ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੂਨ 'ਤੇ ਇਸ ਬੂਟੀ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 00 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ 64<noinclude></noinclude> 1j69wjnm3wqux8yrsjy7yjz31zuiqdd 226969 226968 2026-07-18T16:32:59Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 226969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude> {{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੰਤਮੂਲ ਠੰਡੀ ਅਤੇ ਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਸੀਨਾ ਲਿਆ ਕੇ ਖੂਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਕਰਕੇ ਪਾਚਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵਧਾ ਕੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਆਉਂਦੀ ਬਦਬੂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੰਤਮੂਲ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ 0.22 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ 80 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਭਾਗ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਪੈਰਾਨੇਬਾਕਸੀ ਸੇਲਿਸਿਲਿਕ ਐਲਡੀਹਾਈਡ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੀਟਾ ਸਾਈਟੋ ਸਟੀਰਾਲ, ਸੈਪੋਨਿਨ, ਰਾਲ, ਰੇਸਿਨ ਅਮਲ, ਐਲਫ ਅਤੇ ਬੀਟਾ ਏਸਾਈਰਿੰਸ, ਲਯੂਪਿਓਲ, ਐਨਿਸ, ਰੇਸਿਨ ਅਮਲ, ਗਲਾਈਕੋਸਾਈਡ੍ਰਸ, ਟੇਟ੍ਰਾਸਾਈਕਲੀਕ ਟ੍ਰਾਈ ਸਪੀਰਨ ਅਲਕੋਹਲ ਅਤੇ ਕੀਟੋਨਸ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਠੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੂਨ 'ਤੇ ਇਸ ਬੂਟੀ ਦੀ ਕਿਰਿਆਸ਼ੀਲਤਾ ਵਧੇਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। 00 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 64<noinclude></noinclude> 83raz2zse5xhh5zenu37gf2xf7j4imf 250 71489 227300 215717 2026-07-19T07:59:12Z Amritpal Aman 2020 227300 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਅਕਰਕਰਾ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਕਰਕਰਾ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਆਸਾਮ, ਆਬੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਉਗਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸਦਾ ਝਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟਾ ਉਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਰੂੰ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛਿੱਲ ਕੌੜੀ ਅਤੇ ਮਟਮੈਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੁੰਡਕ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੜ੍ਹ 3 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਆਕਾਰਕ, ਆਕਲਕ। ਹਿੰਦੀ-ਅਬਰਕਰਾ। ਮਰਾਠੀ-ਅਕਲਕਰਾ॥ ਗੁਜਰਾਤੀ- ਅਕੋਰਕਰੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਆਕਰਕਰਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਪੇਲਿਟਰੀ (Pellitory}। ਲੈਟਿਨ-ਐਨਾਸਾਇਕਲਸ ਪਾਇਰੇਸ਼ਮ (Anacyclus Pyrethrum)। ਗੁਣ ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਰਕਰਾ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਰੁਕਸ਼ਰ, ਤੇਜ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲਾ, ਕਫ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਊ, ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਹਕਲਾਹਟ, ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਰਕਰਾ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਤਾਨਾਸ਼ਕ, ਮਜਾਤੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਮਿਰਗੀ, ਤਾਲ ਮੂਲ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪ੍ਰਦਾਹ ਆਦਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਏਰੇਨ (Pyrethrin) ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਕੋਲਾਇਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਲੋਪੈਥਿਤ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਟਿੰਚਰ ਆਫ ਪਾਈਰੀਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ ਅਕਰਕਾਰਾ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਦਾਗ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਾੜੀ ਦੀ ਗਤੀ ਵਧਣਾ, ਟੱਟੀਆਂ ਲੱਗਣਾ, ਜੀ ਘਬਰਾਉਣਾ, ਉਲਟੀ ਆਉਣਾ, ਖੂਨ ਪਿੱਤ ਆਦਿ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ' ਇਹ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 00 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 65<noinclude></noinclude> q2whtm3t94o7hwi2bfroyp358kk55m9 227301 227300 2026-07-19T08:11:09Z Amritpal Aman 2020 227301 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਅਕਰਕਰਾ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ {{gap}}ਅਕਰਕਰਾ ਅਲਜੀਰੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਅਸਾਮ, ਆਬੂ ਅਤੇ ਬੰਗਾਲ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ, ਮਹਾਂਰਾਸ਼ਟਰ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਉਪਜਾਊ ਜ਼ਮੀਨਾਂ 'ਤੇ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਉਗਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸਦਾ ਝਾੜੀਦਾਰ ਬੂਟਾ ਉਗਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਤਣਾ ਰੂੰ ਵਰਗਾ ਅਤੇ ਗ੍ਰੰਥੀਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਛਿੱਲ ਕੌੜੀ ਅਤੇ ਮਟਮੈਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੁੰਡਕ ਅਕਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੜ੍ਹ 3 ਤੋਂ 4 ਇੰਚ ਲੰਬੀ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਇੰਚ ਚੌੜੀ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਆਕਾਰਕ, ਆਕਲਕ। ਹਿੰਦੀ-ਅਬਰਕਰਾ। ਮਰਾਠੀ-ਅਕਲਕਰਾ॥ ਗੁਜਰਾਤੀ- ਅਕੋਰਕਰੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਆਕਰਕਰਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਪੇਲਿਟਰੀ (Pellitory}। ਲੈਟਿਨ-ਐਨਾਸਾਇਕਲਸ ਪਾਇਰੇਥ੍ਰਮ (Anacyclus Pyrethrum)। ਗੁਣ: {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਰਕਰਾ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਰੁਕਸ਼ਰ, ਤੇਜ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਗਰਮ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲਾ, ਕਫ ਅਤੇ ਵਾਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਕਾਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਊ, ਧਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਖੂਨ ਸਾਫ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਦੰਦ ਨਿਕਲਣ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਹਕਲਾਹਟ, ਖੂਨ ਦਾ ਦੌਰਾ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕਰਕਰਾ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਗਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਵਾਤਾਨਾਸ਼ਕ, ਮਜਾਤੰਤੂਆਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਗਲੇ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਮਿਰਗੀ, ਤਾਲ ਮੂਲ ਗ੍ਰੰਥੀ ਪ੍ਰਦਾਹ ਆਦਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਏਰੇਨ (Pyrethrin) ਨਾਂ ਦਾ ਐਲਕੋਲਾਇਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸਥਾਨੀ ਅਤੇ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਐਲੋਪੈਥਿਤ ਇਲਾਜ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਟਿੰਚਰ ਆਫ ਪਾਈਰੀਮ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਅਕਰਕਾਰਾ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਚਮੜੀ ਦਾ ਰੰਗ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਦਾਗ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਰਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਾੜੀ ਦੀ ਗਤੀ ਵਧਣਾ, ਟੱਟੀਆਂ ਲੱਗਣਾ, ਜੀ ਘਬਰਾਉਣਾ, ਉਲਟੀ ਆਉਣਾ, ਖੂਨ ਪਿੱਤ ਆਦਿ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫੇਫੜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 00 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 65<noinclude></noinclude> 6g2owkq8hdnu5bp60auhd5xqdati4hi 250 73387 226967 226636 2026-07-18T16:22:29Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 226967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਸਭ ਹੱਕ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ। ੧ਓ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹ॥ ਭਇਆ ਮਨੂਰ ਕੰਚਨ ਫਿਰਿ ਹੋਵੈ ਜੇ ਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤਿਨੇਹਾ॥ ਏਕੁ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਓਹੁ ਦੇਵੋ ਤਉ ਨਾਨਕ ਤ੍ਰਿਸਟਸਿ ਵੋਹਾ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਲਾ ਅਰਥਾਤ ਪਤਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਮ੍ਰਿਤ ਕਿਉਂ ਛਕੀਦਾ ਹੈ? ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਕਲਾ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਦੀ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਪਤਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਦੀ ਕਿਉਂ ਲੋੜ ਹੈ? ਇਤਿਆਦਿ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ। ਲਿਖਤ- ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ:- ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਨੀ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਸਤੰਬਰ ੧੯੪੯ [੫੦੦] ਮੁੱਲ ਛੇ ਆਨੇ<noinclude></noinclude> l4jx9xdncix9zvp3dj0fwn2302zs5n5 250 73389 226971 226641 2026-07-19T00:45:59Z Taranpreet Goswami 2106 226971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>رباعیات عمر خیلیم آنرا که گنه نگر و غفران خود غفران زبرای گنه آمد هم چیست ، ۸۳ رباعی بش دار که روز گلی پرور انگیز است ایمین بنشین که شیخ دوران تیز است و کام تو گر مانه وه ند نه زینهار فرو مبر که نستر امیت بادام چه لونه در عربی بادام را اه اورید ینی از چون آب بجو یا بو چون با دهدشت روز دگر از عمرمن و تو بگذشت تا من با شم نیم دو روزه نخورم روز که نمادست و روز گیر گذشت. الصنا طاس فلک از پیش دلار این نیست آسوده در جهان میدانم کیست امین نفسی زمرگ می توان برست پس فائده در جهان بفایده است تا باز شناختم من این بای درست این چرخ فرد ما به مراد دست بست افسوس که در شتاب خواهند نهاد عمری که مرابی کے ہوشو در گذشت از مرزه بر دبری نمی باید تاخت با نیک و بد زمانه می باید ساخت از ماسک چرخ و مبین تقدیر بر نقش که پیدا شد و آن باید خان وردستان و کتاب آن پاکدامنے دست ندید با دشمن دو دوست مل کو نیکوست به کی کند آنان یکی عبادت و خوست اغل نیکو ) با دوست جو بدکنی شود محسن تو با دشمن اگر نیک کنی گردد دوست چه تو از اہل بہشت کرد یا دوست این سر سه مرا نقد و تران بیشت کانات<noinclude></noinclude> rwqdt0xq0e8k2fknkdetajc9socs5c0 250 73394 226966 2026-07-18T15:44:32Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 226966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਚ ਰਲ ਗਈ।” {{gap}}ਪਰ ਮਹਾਰਾਜ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਚਿਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੇ ਬੜੀ ਦਯਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾਈ। ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਅਥਵਾ ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਖਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਦਸ ਕਿ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ। ਮਨੁਖ ਦੀ ਸਮਝ ਤਾਂ ਅਜਿਹੀ ਅਦੁਤੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ।" {{gap}}ਚਿਤਰਕਾਰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਸਕ੍ਰਾਇਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਜੇ ਮੇਰੀ ਮੰਨੋ ਤਾਂ ਇਸ ਔਰਤ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਦਿਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਦਿਓ। ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਲਾ-ਪਰਵਾਹੀ ਕਿਤੇ ਆਪ ਦੀ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਨਾ ਬਣੇ।" {{gap}}ਰਾਜਾ ਬੇ-ਸਬਰ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, "ਸੁਣ ਲੈ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੋ ਰਸਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੋਂ ਇਕ ਚੁਣ ਲੈ-ਜਾਂ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਦਸ ਦੇ ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਣ-ਗਿਣਤ ਮਾਇਆ ਤੇ ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰਾਤ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਾਂ ਚੁਪ ਰਹਿ ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਤਹਿ-ਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁਟਵਾ ਦਿਆਂਗਾ, ਜਿਥੇ ਤੈਨੂੰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੀ ਜ਼ਬਾਨ ਭੁਖ ਤੇਹ ਤੋਂ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦਾ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇ। {{gap}}ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਚਿਤਰਕਾਰ ਬੋਲਿਆ, "ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਬੁਰਾ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲਓ ਸੁਣੋ: {{gap}}"ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਇਕੋ ਇਕ ਲੜਕੀ ਅਨੰਗ ਰਾਗ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਨਾਗ ਰਾਣੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਨ ਦੀ ਇਕਾਂਤ ਵਿਚ ਇਕ ਮਹਿਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਿਥੇ ਪੁਜਣ ਵਿਚ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਤਾਂ ਆਪ ੧੪<noinclude></noinclude> gzduvp61uzlcs2iah01sfxmfg0uu1w6 250 73395 227303 2026-07-19T09:39:06Z Jalseerat Aman 2446 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " {{center|'''{{larger|ਤਤਕਰਾ}}'''}} ਪ੍ਰਕਰਣ ੧. ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ੨. ਅੰਮਿ੍ਤ ਦਾ ਅਸਰ ਕਿਵੇਂ ਗੁੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ੩. ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣਾ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ੪. ਚੜਦੀਕਲਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਪ. ਅੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 227303 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਤਤਕਰਾ}}'''}} ਪ੍ਰਕਰਣ ੧. ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ੨. ਅੰਮਿ੍ਤ ਦਾ ਅਸਰ ਕਿਵੇਂ ਗੁੰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ੩. ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣਾ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ੪. ਚੜਦੀਕਲਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਪ. ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਯਾ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ੬. ਮਨਮੁਖਤਾਈ ਦਾ ਫਲ-ਜਨਮ ਅਜਾਈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? ੭, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਸਾਰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ? ੮. ਨਾਮ ਤੋਂ ਬੇਮੁਖ ਹੋਣ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ੯. ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਿਸ ਨੂੰ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ? ੧੦. ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ ੧੧. ਸੱਚਾ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ੧੨. ਸੱਚਾ ਅਨੰਦ ਤੇ ਤਨ ਮਨ ਦਾ ਮਉਲਣਾ ੧੩. ਅੰਮਿ੍ਤ ਕਿਵੇਂ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ ? ੧੪. ਪਤਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ੧੫. ਸਿੱਟਾ ਪੰਨਾ ੯-੧੦ ९३ ੨੪-੨ ३८ ੩੧ 8<noinclude></noinclude> kvz2w2ywqk8jykhxx7dw0u9qdraasl6 250 73396 227304 2026-07-19T09:39:42Z Jalseerat Aman 2446 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "________________ ਮੁਖ-ਬਚਨ ੧੯੩੬ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਜੇ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 227304 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude>________________ ਮੁਖ-ਬਚਨ ੧੯੩੬ ਈਸਵੀ ਵਿਚ ਬਰਮਾ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਆਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਫੇਰ ਕੁਰਹਿਤ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਯਾ ਨਹੀਂ ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਏਸ ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬਰਮਾ ਨਿਵਾਸੀ ਕਈ ਸਿਖਾਂ ਵਿਚ ਏਹ ਖਿਆਲ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਮੁੜ ਅਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਚਾਰੇ ਵੱਡੀਆਂ ਕੁਰਹਿਤਾਂ ਯਾ ਏਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਇਕ ਕੁਰਹਿਤ ਕਰ ਕੇ ਪਤਿਤ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ੋ ਜਾਵੇ । ਏਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਪਤਿਤ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਲੋੜ ਨਾਮੇ ਇਕ ਲੰਮਾ ਲੇਖ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹਫਤੇ- ਵਾਰ ਅਖਬਾਰ ‘ਗੁਰ ਸੇਵਕ' ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਚ ਛਪਦਾ ਰਿਹਾ, ਫੇਰ ਏਹੋ ਲੇਖ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਅਕਤੂਬਰ ੧੯,੩੯ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਇਆ । ਪਹਿਲੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣ ਪਰ ਦੂਜੀ ਤੋਂ ਇਹ ਤੀਜੀ ਐਡੀਸ਼ਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਏਸ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੰਦਰਾਂ ਪ੍ਰਕਰਣ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਗੁਰ ਅਤੇ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮਿ੍ਤ ਕਿਉਂ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ? ਇਸ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਾਇਮ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ ? ਅੰਮ੍ਰਿਤ<noinclude></noinclude> j2kdfic3ntz39sd8hqj7kdrpi54bgcs