ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.12 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 9813 229801 63645 2026-07-28T07:05:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229801 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੨੦)|}}</noinclude>{{gap}}ਯਗ ਦੱਤ ਨੇ ਦੋਨੋ ਬਾਹਵਾਂ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, ਕਈਆਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਈ। {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਂਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪੇ ਹੀ ਬੋਲ ਪਈ, ਵਾਹ! ਮੈਂ ਵੀ ਚੰਗੀ ਹਾਂ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਛੱਡਕੇ ਆ ਗਈ ਹਾਂ। ਇਹ ਆਖਕੇ ਭੱਜ ਗਈ। {{gap}}ਗੁਸੇ ਵਿਚ ਜਿਦਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਵਾਕਿਫ ਆਦਮੀ ਦੇ ਚਪੇੜ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਭਲਾ ਮਾਣਸ ਬੜੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਮਾਫੀ ਦੇ ਕੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਦਿਲ ਆਪੇ ਹੀ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਲਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਯਗ ਦੱਤ ਦਾ ਮਨ ਅੰਦਰੋ ਅੰਦਰੀ ਵਢਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਓਂ ਮਲੂਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨੇ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਰਮਾ ਉਹਨੂੰ ਮੁਆਫ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਸਾਰਿਆਂ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਬਦੋ ਬਦੀ ਉਸ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਦੇਂਦੀ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਬਾਹਰੋਂ ਚੰਦਰਾ ਮਾਰ ਦੇਂਦੀ। ਯਗ ਦੱਤ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਉਂਗਲਾਂ ਪਾਕੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਵਹੁਟੀ ਭਾਵੇਂ ਸਿਆਣੀ ਨਹੀਂ ਪਰ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਤਰੀ ਹੀ ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਬੱਧੀ ਵਲੋਂ ਤਾਂ ਰੱਬ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਰਿਆਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ ਇਹ ਵੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। {{gap}}ਵਿਆਹ ਹੋਇਆਂ ਅਜੇ ਦਿਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਯੱਗ<noinclude></noinclude> e00c0z8f0cak8i4ubk8j0a0cnaq54vq 250 9892 229802 63647 2026-07-28T07:05:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229802 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>(੨੧) <poem>ਦੱਤ ਨੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਸੋਚਕੇ ਆਖਿਆਂ, ‘ਸੁਰੋ ਬਰਦਵਾਨ ਜਾਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭੂਆ ਜੀ ਨੂੰ ਵਹੁਟੀ ਨ ਵਿਖਾ ਆਵਾਂ ? {{center|{{xxx-larger|*{{gap}}*{{gap}}*}}}} {{gap}}ਦਾਮੋਦਰ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਰ ਭੂਆ ਦਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਭੂਆ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਹੀ ਯਗ ਦੱਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਭੂਆ ਜੀ ਵਹੁਟੀ ਲਿਆਇਆ ਹਾਂ ਜ਼ਰਾ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ? {{gap}}ਭੂਆ-ਹੱਛਾ ਵਿਆਹ ਕਰਾਇਆ ਜੇ ? ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ, ਜੁਆਨੀਆਂ ਮਾਣੋ, ਵਹੁਟੀ ਤਾਂ ਚੰਦ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੈ । ਹੁਣ ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਚਲਾਓ। {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ-ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਬਦੋ ਬਦੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ । {{gap}}ਭੂਆ-ਹੱਛਾ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਹ ਵਿਆਹ ਆਪ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ-ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸਮਤ ਖੋਟੀ ਇਸ ਵਹੁਟੀ ਨਾਲ ਘਰ ਨਹੀਂ ਵਸ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਭੂਆ-ਕਿਉਂ ? {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ - ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਏਂਂ ਭੂਆ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਦਮਜ਼ਾਦ ਹਾਂ ਤੇ ਇਹ ਵਹੁਟੀ ਰਾਖਸ਼ ਦੇਵ ਹੈ । ਇਕੱਠਿਆਂ ਰਹਿਣ ਵਿਚ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਖਤਰਾ ਹੈ । {{gap}}ਭੂਆ-'ਬੇਟਾ ਇਹ ਗਲ........।' {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ-ਉਦੋਂ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇਖੀਆਂ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ । ਹੁਣ ਇਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਕੋਲ ਰਿਹਾ ਕਰੇਗੀ।</poem><noinclude></noinclude> ra7s2qczcptf6q4m1okyclpn4mvxnt2 250 10024 229803 63649 2026-07-28T07:05:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229803 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|( ੨੨ )}} ਮਹੀਨੇ ਦੇ ੫੦) ਰੁਪੈ ਭੇਜ ਦਿਆ ਕਰਾਂਗਾਂ। ਕੀ ਇਹ ਕਾਫੀ ਨ ਹੋਣਗੇ ਭੂਆ ਜੀ? {{gap}}ਭੂਆ-ਕਾਫੀ ਹੋਣਗੇ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਖਾਸ ਖਰਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵਾਹਵਾ ਚੰਦ ਵਰਗੀ ਵਹਟੀ ਹੈ ਜ਼ਰਾ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਰਾਤ ਨੂੰ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਯਗ ਦੱਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਹੀ ਰਹੋ। 'ਉਹਨੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾਕੇ ਆਖਿਆ ਚੰਗਾ।' {{gap}}ਤੇਨੂੰ ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਇਆ ਕਰੋ ਮੈਨੂੰ ਖਬਰ ਦੇਦਿਆ ਕਰਨੀ। {{gap}}'ਚੰਗਾ।' {{gap}}'ਤੈਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?' {{gap}}"ਨਹੀਂ।' {{gap}}ਹਾਂ ਫੇਰ ਪਤਾ ਕਿੱਦਾਂ ਦਿਆ ਕਰੇਂਗੀ?' {{gap}}ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਪਾਲੀ ਹੋਈ ਹਰਨੀ ਵਾਂਗੂੰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਤੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਖਲੋਤੀ ਰਹੀ। ਯਗ ਦੱਤ ਮੂੰਹ ਭੁਆਂ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। {{gap}}ਭੂਆ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਵਹੁਟੀ ਤੜਕੇ ਹੀ ਉੱਠਕੇ ਕੰਮੇ ਲਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਹਲਾ ਬਹਿਣਾ ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਵਾਕਿਫਕਾਰਾਂ ਵਾਗੂੰ ਹੀ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਲੈ ਤੁਰੀ ਹੈ। ਦੋਂਹ ਚੌਹ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਆ ਜੀ ਦੀ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਇਹੋ ਜਹੀ ਲੜਕੀ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।<noinclude></noinclude> bbwy7lu8z6lsi5xzc7eyqptszwatws0 250 10027 229804 63651 2026-07-28T07:05:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229804 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|( ੨੩ )}} {{gap}}ਵਹੁਟੀ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਗਹਿਣੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮਹੱਲੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਵੇਖਣ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਕ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, ਇਹ ਗਹਿਣੇ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਕਿੰਨ ਪਾਏ ਸੀ? {{gap}}ਮਾਂ ਪਿਉ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਣਾਨ ਜੀ ਨੇ ਪਾਏ ਸਨ। {{gap}}ਦੋ ਇਕ ਹਾਣ ਦੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੇ ਭੇਤ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਪੁਛਣ ਲਗੀਆਂ, ਤੇਰੀ ਨਣਾਨ ਵਡੇ ਘਰ ਦੀ ਧੀ ਹੈ? {{gap}}'ਹਾਂ।' {{gap}}'ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਉਸੇ ਦੇ ਹਨ?' {{gap}}'ਜੀ! ਸਭ।' {{gap}}'ਉਹ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ?' {{gap}}'ਉਹ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਰੋਂ ਨੰਗੀ ਹੈ।' {{gap}}'ਕਿੰਨੀ ਉਮਰ ਹੈ ਵਿਚਾਰੀ ਦੀ?' {{gap}}ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਵਡੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਬਦੋ ਬਦੀ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। {{gap|1em}}'ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ ਉਹਦਾ ਬੜਾ ਆਖਾ ਮੰਨਦਾਹੈ, ਕਿਉਂ?' {{gap}}ਹਾਂ ਇਹ ਸਤੀ ਲਖਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।<noinclude></noinclude> owcym2yslxlqszgdfszknnem3d6g76q 250 10029 229805 63653 2026-07-28T07:06:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229805 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|( ੨੪ )}} {{center|੬.}} {{gap}}ਉਪਰਲੇ ਜੰਗਲੇ ਤੋਂ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਯਗ ਦੇਤ ਘਰ ਮੁੜ ਆਇਆ ਹੈ ਪਰ ਨਾਲ ਵਹੁਟੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁਛਿਆ, "ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਛਡ ਆਏ ਹੋ?" {{gap}}"ਭੂਆ ਜੀ ਦੇ ਘਰ।" {{gap}}ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆਂਦੀ? {{gap}}"ਅਜੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇ ਫੇਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।" {{gap}}ਗੱਲ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਦਿਲ ਲਗ ਗਈ। ਦੋਵੇਂ ਚਪ ਚਾਪ ਬੈਠੇ ਰਹੇ। ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਜਿਦਾਂ ਝਗੜਾ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਭਰੇ ਹੋਏ ਮਨ ਨਾਲ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕੁਝ ਦਿਹਾੜੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਹੀ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਸ਼ਰਮਾ ਆਖਿਆ ਕਰਦੀ, 'ਨ੍ਹਾਂ ਧੋਕੇ ਕੁਝ ਖਾ ਪੀ ਲਓ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਦਿਨ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ ਆਖਿਆ ਕਰਦਾ, 'ਚੰਗਾ ਜੀ।' ਏਦਾਂ ਹੀ ਕਈ ਦਿਨ ਲੰਘ ਗਏ। {{gap}}ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤਰੇਟ ਜਿਹਾ ਰਹਿਕੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਫੇਰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਆਪੋ ਵਿਚ ਦੀ ਮਨੌਤ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ। ਯਗ ਦੱਤ ਫੇਰ ਲਾਡ ਪਿਆਰ<noinclude></noinclude> rfxibydidf2yo1mk52er159abpf3qt5 250 10032 229806 63655 2026-07-28T07:06:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229806 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|( ੨੫ )}} ਨਾਲ ਸੱਦਣ ਲਗ ਪਿਆ, 'ਓ ਛਾਇਆ।' ਪਰ ਛਾਇਆ ਹੁਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਖਦੀ। ਕਦੇ ਭਰਾ ਯਗ ਦੱਤ ਤੇ ਨਿਰਾ ਭਰਾ ਆਖਕੇ ਹੀ ਸਦਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆਂ, ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਕੇ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਲੇ ਕਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ? {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ ਗਲ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਆਪੇ ਆ ਜਾਇਗੀ ਕਿਹੜੀ ਕਾਹਲ ਪਈ ਹੈ। ਸ਼ਰਮਾ ਉਸਦੇ ਮਨ ਦਾ ਭਾਵ ਸਮਝ ਕੇ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਭੂਆ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਖਿਆ ਹੈ, ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਮਲੇਰੀਆ ਬੁਖਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਹੈ, ਇਹਦਾ ਆ ਕੇ ਇਲਾਜ ਕਰਵਾਓ। ਮਤਲਬ ਸਮਝ ਕੇ ਯਗ ਦੱਤ ਦਸ ਰੁਪੇ ਵਾਧੂ ਭੇਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਏਦਾਂ ਮਹੀਨਾ ਕੁ ਫੇਰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਅਚਾਣ ਚੱਕ ਤਾਚ ਲਿਖੀ ਕਿ ਭੂਆ ਮਰ ਗਈ ਹੈ, ਯਗ ਦੱਤ ਬ੍ਰਦਵਾਨ ਚਲਆ ਗਿਆ। ਜਾਂਦੀ ਵਾਰੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸੌਹ ਪਾਕੇ ਆਖਿਆ, ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਲਈ ਆਉਣਾ। {{gap}}ਬ੍ਰਦਵਾਨ ਵਿਚ ਭੁਆ ਦੀ ਸਤਾਰਵੀਂ ਹੋ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਯਗ ਦੱਤ ਬਰਾਂਡੇ ਵਿਚ ਖਲੋਤਾ ਹੋਇਆ ਪਿਛਾਂ ਮੁੜਨ ਦੀਆਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਖੜਿਆਂ ਵੇਖਿਆ। ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਰੱਬ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਬੁਲਾਇਆ।ਵਹੁਟੀ ਕੋਲ ਆ ਗਈ।<noinclude></noinclude> t8ala6qrluyusbngm8in6tp391bfief 250 10033 229807 63657 2026-07-28T07:06:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229807 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|( ੨੬ )}} {{gap}}'ਕਿਉਂ?' {{gap}}'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਹੈ। {{gap}}'ਚੰਗਾ ਆਖੋ।' {{gap}}ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਹ ਵਿਚਲਾ ਥੁੱਕ ਅਗਾਹਾਂ ਲੰਘਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਨੇ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, ਤੁਸਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ.........। {{gap}}ਯੋਗ ਦੱਤ-ਹਾਂ ਹਾਂ, ਦਸੋ faਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ? {{gap}}'ਘਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਆਖਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਮੈਂ ਵੱਡੀ ਕੁਲੱਛਣੀ ਹਾਂ ਸੋ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਇਥੇ ਰਹਿਣੇ ਨੂੰ ਜੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।' {{gap}}'ਕਿਥੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹਵੇਂਗੀ? {{gap}}ਕਲਕੱਤੇ ਵਿਚ ਜੇ ਕਿਤੇ ਟਿਕਾਣਾ ਮਿਲ ਜਾਏ ਤਾਂ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸਿਖ ਲਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ-ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਏਂਗੀ? {{gap}}ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਘਰ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਕੀ ਹੋਣ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਾਣ ਦੇਣਗੇ? {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਚਲੇਂਗੀ? {{gap}}ਵਹੁਟੀ-ਚਲਾਂਗੀ। {{gap}}ਯੁਗ ਦੱਤ-ਸ਼ਰਮਾ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਬੜੀ ਉਦਾਸ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣਦਿਆਂ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜ ਪਿਆ। ਕੀ ਬੀਬੀ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ?<noinclude></noinclude> pquqdnz6jlmwzmb3i222cec84fmksc1 250 10946 229808 63659 2026-07-28T07:06:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229808 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੨੭)}}</noinclude><poem>{{gap}}ਯਗ ਦੱਤ-ਖੂਬ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। {{gap}}ਵਹੁਟੀ-ਤਾਂ ਫੇਰ ਚਲੋ। {{gap}}ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਐਹੋ ਜਿਹੇ ਆਦਮੀ ਵੀ ਹੁੰਦੇਂਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬਾਬਤ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਸਕਣ ਦੀ ਬੰਧੀ ਨਹੀਂ ਰਖਦੇ। ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਬਿਲਕੁਲ ਸਧਾਰਨ ਅਕਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜੋ ਗੱਲ ਕਹਿਣੀ ਜਾਂ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਸ ਬਾਬਤ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ ਨਹੀਂ ਲੈਦੇ। ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਚੋਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਆਪੇ ਸੋਚਦੀ ਹੈ । ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੁਛਦੀ ।ਉਸ ਨੈ ਸੋਚ ਸਾਚ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਗਿਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਭੰਗ ਪੈਣ ਦਾ ਡਰ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਖੈਰ ਮੈਂ ਥੱਲੇ ਪਏ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਰਹਿ ਪਵਾਂਗੀ, ਥੱਲੇ ਸਭ ਕੰਮ ਕਾਜ ਕਰਨ ਵਿਚ ਵੀ ਸੌਖ ਰਹੇਗਾ। {{gap}}ਯੋਗ ਦੱਤ-ਕੀ ਤੇਰੇ ਰਹਿਣ ਵਾਸਤੇ ਉਤੇ ਕੋਈ ਕਮਰਾ ਨਹੀਂ ? {{gap}}'ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਏਥੇ ਹੀ ਚੰਗੀ ਰਹੂੰਗੀ।' {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ ਨੇ ਫੇਰ ਕੋਈ ਗਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਇਹ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਤਾਂ ਬੇਵਕੂਫਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ । ਜੀ ਵਿਚ ਆਈ ਕਿ ਆਖ ਦੇਵੇ ਉਹ ਕੁਲੱਛਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਾਖਸ਼ਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉ ਆਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ ਇਹਦੀ ਵਜਾ ਕੀ ਦੱਸੇ ? ਖਾਸ ਕਰ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਭਰੋਸਾ</poem><noinclude></noinclude> d9i4put8gqnngx94y86my7y86s3y4gn 250 11823 229878 63801 2026-07-28T07:29:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229878 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੯੫)|}}</noinclude>ਗਗਨ ਬਾਬੂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ।' {{gap}}ਉਹ ਤਾਂ ਅਜੇ ਤਕ ਦਫਤਰੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੁੜੇ ਭੈਣ? {{gap}}'ਫੇਰ?' {{gap}}'ਫੇਰ ਕੀ ਭਰਾਵਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਫਿਕਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਮੋਟੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ। ਉਹ ਆਪੇ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਣਗੇ।' {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਬਿਸਤਰੇ ਤੇ ਲੰਮਾ ਪੈਕੇ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਦੰਗ-ਰਹਿ ਗਈ ਪੁੱਛਣ ਲਗੀ, ਕਿਉਂ? {{gap}}ਗਗਨ ਬਾਬੂ ਦੀ ਰਾਏ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ...। {{gap}}'ਜੇ ਏਦਾਂ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਿਰ ਪਾੜ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਭਰਾ ਜੀ ਇਕ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕੁ ਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ।' {{gap}}ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ? ਬਿਮਲਾ ਕੀ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਜੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? {{gap}}'ਬਿਮਲਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਲੀੜੇ ਕਪੜੇ ਸੰਭਾਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਨੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਜੁਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਨਹੀਂ।' {{center|{{x-larger|* * *}}}} {{gap}}ਭਰਾ ਜੀ ਅੱਜ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੌਂ ਘਟ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਾਂ? {{gap}}'ਹਾਂ ਭੈਣ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖੇਚਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਕਰ ਦਿਓ।' {{gap}}'ਵਿਦਿਆ ਕਰ ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਪਰ ਕੀਹਦੇ ਕੋਲ? ਭਾਬੀ ਨੇ ਵੀ ਹੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਸੋਲਾਂ ਦਿਨਾਂ<noinclude></noinclude> myf875fgx7tlqsyypzw0kbj5v6pauyh 250 11825 229879 63803 2026-07-28T07:29:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229879 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੯੬)|}}</noinclude>ਵਿਚ ਇਕ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੇਜੀ।' {{gap}}ਭੇਜੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਤਾਂ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹਾਂ ਸਗੋਂ ਮੈਥੋਂ ਹੀ ਜੁਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਮੂੰਹ ਫੁਲਾ ਕੇ ਚੁਪ ਚਾਪ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ। ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਜਦ ਤੋਂ ਗਈ ਹੈ, ਠੰਡ, ਜ਼ੁਕਾਮ, ਖੰਘ ਆਦਿ ਨੇ ਪਿੱਛਾ ਨਹੀਂ ਛਡਿਆ, ਪਰਸੋਂ ਕੁਝ ਤਾਪ ਦੀ ਸ਼ਕਾਇਤ ਸੀ ਤਾਂ ਵੀ ਉਹਲੇ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਹੈ। {{gap}}ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਸਾਂ ਉਹਨੂੰ ਰੁਪਏ ਘੱਲੇ ਹਨ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਉਹਦੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਕੱਚੀ ਕੌਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਥੇ ਇਕ ਮੇਲਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਲਿਖਿਆ ਹੈ 'ਮੇਲਾ ਵੇਖ ਕੇ ਆ ਜਾਵਾਂਗੀ' ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਚਿੱਠੀ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕੀ ਹੈ। {{gap}}'ਲਿਖੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੱਲ ਚੌਂਹ ਸਫਿਆਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਚਿੱਠੀ ਮਿਲੀ ਹੈ।' {{gap}}'ਮਿਲੀ ਹੈ? ਮਿਲੇਗੀ ਕਿਉਂ ਨਾ, ਉਸ ਦੇ ਜੁਵਾਬ ਵਿਚ...।' {{gap}}ਤੁਸੀਂ ਡਰੋ ਨਾ ਭਰਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਖਾਂਗੀ। ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਐਨਾਂ ਸਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਆਖਕੇ ਬਿਮਲਾ ਕਮਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ। {{gap}}ਸ਼ਾਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਇਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਖੁਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਬੂਹੇ ਥਾਣੀਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਆਕੇ ਆਖਿਆ,<noinclude></noinclude> hzoywr0bzmlnrbnzghva0uk33t5qcew 250 11827 229880 63805 2026-07-28T07:30:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229880 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੯੭)|}}</noinclude>ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠੇ ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹੋ ਭਰਾ ਜੀ? {{gap}}'ਕੁਝ ਨਹੀਂ' ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਮੂੰਹ ਭੁਆਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖ ਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਵਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਲੰਘਦਾ ਜਾਏ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਪਾਸ ਬਹਿ ਗਈ। 'ਚੰਗਾ ਭੈਣ ਤੂੰ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਗੁਸੇ ਹੋਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਸਾਂਏ? {{gap}}ਮੈਂ ਬੇ ਇਨਸਾਫੀ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂ ਤੁਸੀਂ ਐਨੇ...। {{gap}}ਐਨਾਂ ਕੀ, ਦੱਸੋ ਤਾਂ ਸਹੀ? ਇੰਦੂ ਵੱਲ ਹੀ ਵੇਖੋ ਖਾਂ, ਮੈਂ ਉਹਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਿਆ। ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਵੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੱਦ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਏਨਾਂ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ! ਆਪਣੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਕੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ...' ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਲਈ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਤਕਣੀ ਤਕਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਹਨੂੰ ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੱਕ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਭੈਣ ਸ਼ਰਮਾ ਨ, ਸੱਚ ਦੱਸ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਦੋਵੇਂ ਜੀਅ ਆਪੋ ਵਿਚ ਦੀ ਝਗੜੇ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਉਹਨਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਦੇ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਅੱਗੋਂ ਕਦੇ ਮੋੜ<noinclude></noinclude> 0q0yqqi7r4ld2dceibtqjlug0g3w2my 250 11829 229881 63807 2026-07-28T07:30:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229881 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੯੮)|}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਮੋੜਿਆ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਪੋਲੇ ਜਹੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਨਹੀਂ ਗਗਨ ਬਾਬੂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਆਖਣ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਬਾਬਤ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ?' {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਗ ਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਸੋਚੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਰਕੇ ਕੌਣ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪੈਰ ਜੋੜਕੇ...।' ਹੈਂ ਔਹ ਕੌਣ ਖੜਾ ਹੈ? {{gap}}'ਮੈਂ ਆਂ, ਗਗਨ ਬਾਬੂ! ਰਕ ਕਿਉਂ ਗਏ ਹੋ, ਆਖਦੇ ਜਾਓ, ਝਗੜਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਨੂੰ ਕੀਹਦੇ ਹੱਥ ਪੈਰ ਜੋੜਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਗੱਲ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੌ।' {{gap}}'ਜਾਓ... ਜੇ ਕੋਈ ਲਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੁਵਾਬ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ' ਇਹ ਆਖਕੇ ਬਿਮਲਾ ਆਪਣੇ ਹਾਸੇ ਨੂੰ ਬਣਾਉਟੀ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲੁਕਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਕਮਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਹੌਕਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਿਰਹਾਣੇ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਗਗਨ ਬਾਬੂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, 'ਬਾਬੂ ਜੀ ਹੁਣ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ?' {{gap}}'ਰਾਜੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ ਹੁਣ ਤਾਂ ਛਟੀ ਦੇ ਦਿਉ।' {{gap}}'ਛੁਟੀ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਇਗੀ, ਘਬਰਾਓ ਨਾ। ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਹੋਰ ਰਹਿ ਜਾਉ। ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹੋਵੇਗੇ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਭੈਣ ਪਾਸ ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਕੋਈ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,<noinclude></noinclude> btnp54bkeqdi21dzlnittqp6cby49tl 250 11836 229912 76596 2026-07-28T09:47:13Z Gill jassu 619 /* ਤਸਦੀਕ */ 229912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gill jassu" /></noinclude>{{xx-larger|ਖ਼ਤ ਨੰ: ੪੯}}{{dhr|3em}} ਮੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਕੀਮਤੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, {{gap}}ਦੇਵਿੰਦਰ ਜੀ, ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੁਸੀ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਿਚ ਜਲਦੀ ਖ਼ਤ ਨਾ ਪਾ ਸਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਏਨੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸਾਂ ਏਨਾਂ ਕੁਝ ਹੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵਕਤ ਕੱਢਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਤ ਦੇ ਲਫ਼ਜ਼ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣਾ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬੜੀ ਡੋਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ........., {{gap}}ਉਹ ਰਾਤਾਂ ... ... ਜਦ ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਕਾਲੀ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ... .. ਮੰਡਲਾਂਦੀ ਹੈ ... ... ਬਿਜਲੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ .... ... ਫੁਹਾਰੇ ਹੰਝੂਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ .. ... ਪਲੜਾ ਭਿਉਂ ਦੇਂਦੀ ਹੈ ... ... । ਉਹ ਰਾਤਾਂ .. .. ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੁਸਨ ਨਿਖਰਦਾ ਹੈ ... ... ਜੁਆਨੀ ਮੁਸਕਰਾਂਦੀ ਹੈ ... ... ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ... ... ਹਾਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ... .... ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ । {{gap}}ਜਦੋਂ ਚੰਨ ਦੀ ਦਿਲ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸਕਰਾਹਟ ... ... ਚਾਨਣੀ ਬਣ ਕੇ ... ... ਆਸਮਾਨ ਤੇ ਤੈਰਦੀ ਹੈ .. .. ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਚੰਨ ਨਾਲ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਤੜਪਦੀਆਂ ਨੇ .. .. ਜੁਆਰ ਭਾਟਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ...... ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਬੇ-ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ... ... ਲਹਿਰਾਂ ਮਚਲ ਉਠਦੀਆਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿਚ ... ... ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਦੇਵਿੰਦਰ, ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਨੀਂਦ ਛਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ...... ਸਾਰਾ ਆਲਮ<noinclude>{{rh|||੧੩੩}}</noinclude> 7p8gmbckw9irfod1mhvi1emkm242osk 250 11847 229809 63661 2026-07-28T07:07:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229809 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੨੮)|}}</noinclude>ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਿਆ ਕਿ ਘਰ ਜਾਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਹੁਣ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਆਚਾਰ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਤਤਾ ਵੀ ਰਖ ਸਕੇਗੀ, ਜਾਂ ਨਹੀਂ।{{rule|4em}} {{dhr|3em}} {{center|੭.}} {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਵਹੁਟੀ ਆ ਗਈ ਹੈ । ਪਹਿਲੇ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰ ਨਸ਼ਾ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ, ਏਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨੇ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਕਾਹਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਬੜੇ ਠਰ੍ਹਮੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਦਮਕ ਪਿਆ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਸੁਣਾ ਭਰਜਾਈਏ ਉਥੇ ਤਬੀਅਤ ਤਾਂ ਠੀਕ ਰਹੀ? <poem>{{gap}}ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਕਦੇ ਕਦੇ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।' {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਉਹਦੇ ਮੱਥੇ ਦਾ ਮੁੜਕਾ ਪੂੰਝਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਖਿਆ, ਇੱਥੇ ਇਲਾਜ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਇਗਾ। {{gap}}ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਵਹੁਟੀ ਵਾਸਤੇ ਥੱਲੇ ਦਾ ਕਮਰਾ ਸਾਫ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਮਾਰੇ ਹਿਰਖ ਤੇ ਨਿਰਾਦਰ ਦੇ ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ। ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਦੀ ਹੋਈ ਇਹ ਯਗ ਦੱਤ ਕੋਲ ਆ ਕੇ</poem><noinclude></noinclude> 8ya887hmxjhe0hkm3umknhk52kvyqox 250 11848 229810 63663 2026-07-28T07:07:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229810 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੨੯) |}}</noinclude><poem>ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਕੀ ਵਹੁਟੀ ਥਲੇ ਸੌਇਆਂ ਕਰੇਗੀ ? {{gap}}ਹਾਂ ਓਹਦੀ ਇਹੋ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ।’ {{gap}}'ਤੁਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਉਗੇ ?' {{gap}}'ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਆਵੇ ਉਹ ਕਰ ਵੇਖੇ।' {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਸ਼ਰਮ ਤੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਹਾਰਦੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਨ ਰੱਖ ਸਕੀ ਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਰੋਂਦੀ ਰੋਂਦੀ ਚਲੀ ਗਈ । ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਥਲੇ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਾ। {{gap}}ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਰ ਵਿਚ ਜੁਟ ਪਈ।ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਸਨੇ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਸਭ ਕੰਮ ਕਾਜ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ, ਸਿਰਫ ਉਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ । ਹੌਲੀ ਹੱਲੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵੀ ਉਹਦਾ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਵਹੁਟੀ ਬੜੀ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਸ਼ਰਮਾ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਵਿਚ ਕਿੰਨਾ ਸੁਖ ਹੈ । ਦੂਜੀ ਇਹ ਸਮਝਦੀ ਕਿ ਕੰਮ ਕਾਜ ਵਿਚ ਕਿੱਨਾ ਦੁਖ ਭੁਲਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਦੋਵੇਂ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਦੂਜੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਹਮਦਰਦੀ ਰਾਤ ਦਿਨ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । {{gap}}ਵਿਚ ਵਿਚਾਲੇ ਕਦੇ ਕਦੇ ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਤਾਪ ਚੜ੍ਹ</poem><noinclude></noinclude> gucefxcedwls0iwfogonl33asyl68as 250 11849 229811 63665 2026-07-28T07:07:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229811 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੦)|}}</noinclude><poem>ਜਾਂਦਾ,ਪਰ ਦੋ ਤਿੰਨ ਫਾਕੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਪੇ ਹੀ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਦਵਾ ਖਾਣ ਵਲ ਨ ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਦਵਾ ਖਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਬੀਮਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਘਰ ਦਾ ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਨੌਕਰ ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ ਹੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸ਼ਰਮਾ ਪਾਸੋਂ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਨਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਰੰਗ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਤੇਜ਼ ਏਨੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ ਕਿਧਰ ਉੱਡ ਗਈ ਹੈ। ਵਹੁਟੀ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਬੀਬੀ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼-ਬਰੋਜ਼ ਏਦਾਂ ਦੇ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ? {{gap}}ਮੈਂ ? ਅੱਛਾ ਭਾਬੀ ਜੇ ਮੈਂ ਕਿਧਰੇ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਬਦਲਣ ਲਈ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਔਖਿਆਈ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ । {{gap}}'ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਵੇਗੀ ?' {{gap}}'ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ।' {{gap}}'ਨਾ ਬੀਬੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਜਾਈਂ, ਇਥੇ ਹੀ ਦਵਾ ਦਾਰੂ ਕਰਵਾ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਹ । {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਮੱਥਾ ਚੁੰਮ ਲਿਆ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਰਮਾ ਯਗ ਦੱਤ ਵਾਸਤੇ ਰੋਟੀ ਪਰੋਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਯਗ ਦੱਤ ਉਹਦਾ ਕਮਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚਿਹਰਾ, ਚਿੰਤਾ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਰਾ ਹੌਕਾ ਲੈਕੇ ਆਖਿਆ</poem><noinclude></noinclude> nf7vo7c2z2odvzz8bgi4hx7fairmx9w 250 11872 229882 63809 2026-07-28T07:30:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229882 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੯੯)}}</noinclude>ਉਸਦੀ ਉਮਰ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}'ਜਾਣਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਰ ਯਕੀਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਠੀਕ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ।' {{gap}}ਇਹ ਤਾਂ ਆਮ ਪਰਖੀ ਹੋਈ ਸਚਾਈ ਹੈ, ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਭਾਗ ਹੀ ਫਲਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਹੇ ਰਤਨ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਬਾਬੂ। ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਤੁਛ ਜਹੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਹੀ ਸੁਲੱਗ ਤੇ ਭਾਗ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਕਿਥੋਂ ਮਿਲ ਸਕਣੀ ਸੀ? {{gap}}'ਆ ਸੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਸੁਪੱਤਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਮੈਂ ਫੇਰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਹੋਰ ਰਹਿ ਜਾਓ, ਏਸ ਘਰ ਵਰਗਾ ਆਰਾਮ ਸੁਵਰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੇ ਮਿਲ ਸਕਣਾ।' {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਵੀ ਲਾਗੇ ਹੀ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਉਸਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਭਾਈਏ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਕਾਲਾ ਸ਼ਾਹ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। {{rule|5em}} {{center|{{x-larger|੪.}}}} {{gap}}ਅੱਟਾ ਸੱਟਾ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇੰਦੂ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਮੇਦਨੀ ਪੁਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ।<noinclude></noinclude> p1qo3cep9f7cd86igczp52zg78nm1gz 250 11876 229883 63811 2026-07-28T07:30:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229883 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧oo)}}</noinclude>ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਨਰੋਇਆ ਤੇ ਵਾਹਵਾ ਮੈਂ ਝੋਟੇ ਵੇਖ ਕੇ ਨਰਿੰਦਰ ਦਾ ਕੁਮਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਚਿਹਰਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਖਿੜ ਪਿਆ। ਚਾ ਨਾਲ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਤੇ ਪੁਛਿਆ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ? {{gap}}ਰਾਜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਂ ਕੀ ਗਲ ਹੈ? ਇੰਦੂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਤਾਪ ਸਰਾਪ ਸੁਣਿਆਂ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ, ਆਰਾਮ ਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਸੱਦੋਗੇ? {{gap}}ਨਰਿੰਦਰ ਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਚਿਹਰਾ ਫੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਓਦਾਂ ਹੀ ਪੁਛਿਆ ਹੈ? {{gap}}ਪੁਛਿਆਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਕੁਲ ਪੰਜਾਹ ਰੁਪੈ ਭੇਜ ਮੈਨੂੰ ਮਾਪਿਆਂ ਪੇਕਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਕਰਵਾਇਆ। ਮੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਕਦੇ ਪੰਜਾਹ ਰੁਪੈ ਨਹੀਂ ਸਨ ਦੇਖੇ? ਚਿੱਠੀ ਤੇ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ, ਅਖੇ ਤਬੀਅਤ ਕਿਹੋ ਜਹੀ ਹੈ ਦਵਾਈ ਪ੍ਰਹੇਜ਼ ਨਾਲ ਖਾਣੀ। ਕੀ ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੁਧ ਚੁੰਘਦੀ ਛੋਕਰੀ ਸਾਂ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦਰ ਦਾ ਕਾਲਾ ਸ਼ਾਹ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਕਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹਨੇ ਦੱਬੀ ਜਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਏਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕਿਧਰੋਂ ਮਿਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕੇ।' {{gap}}'ਤੁਸੀਂ ਸਾਫ ਲਿਖ ਦੇਂਦੇ, ਪੰਜਾਹਾਂ ਖੁਣੋਂ ਕੀ ਥੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਾ ਸੁਣਾ ਕੇ ਕੀ<noinclude></noinclude> cuqjo17fkeg67hs99drv13srdb7r9zb 250 11877 229884 63813 2026-07-28T07:30:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229884 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੦੧)|}}</noinclude>ਦੇਂਦੇ ਰਹੋਗੇ। ਬੜੇ ਮਜ਼ੇ ਨਾਲ ਦਿਨ ਲੰਘੇ ਸਨ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਗਰੀਬ ਘਰ ਵਿਚ ਵਿਆਹ ਦੇਣ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਾਹਨੇ ਮੇਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪਤੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਚਕਨਾਂਚੂਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਕੋਈ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਪਿਛੋਂ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਮੇਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ। {{gap}}ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਇੰਦੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਖਾਸ ਕਮਰਾ ਵੇਖਿਆ ਉਹ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਕਿ ਮਕਾਨ ਦੇ ਬਾਕੀ ਕਮਰਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਇਥੇ ਵੀ ਉਹਦੀ ਹਰ ਇਕ ਚੀਜ਼ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਕਰਕੇ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{gap}}ਨੌਕਰਾਣੀ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, ਐਨੀ ਸਫਾਈ ਕਿਉਂ ਕੀਤੀ ਸੀ? {{gap}}ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, ਬਾਬੂ ਜੀ ਆਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆ ਰਹੇ ਹੋ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਜਿੰਨੀ ਹੋ ਸਕੇ ਸਫਾਈ ਕਰੋ। {{gap}}ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਹਾਂ ਜੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਬਾਬੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਲੀ ਕੁਚੈਲੀ ਥਾਂ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਅਜ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ...। {{gap}}ਇੰਦੂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਬੜੀ ਫੁੱਲੀ। ਉਹਦੇ ਪੇਰ ਭੋਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲਗਦੇ, ਕਿ ਬਾਬੂ ਜੀ ਮੇਰਾ ਐਨਾ ਰੋਹਬ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਤੋਂ ਉਤੋਂ ਸਹਿਜ ਭਾ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਗੰਦਗੀ ਹੋਰ ਕੀਹਨੂੰ ਚੰਗੀ<noinclude></noinclude> 9th9turvbi1lu4wigw2ax6vmny8leia 250 11879 229885 63815 2026-07-28T07:30:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229885 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੦੨)|}}</noinclude>ਲਗਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜੋ...। {{gap}}ਹਾਂ ਜੀ, ਆਦਮੀ ਲਾ ਕੇ ਥੱਲੇ ਤੋਂ ਉਤੇ ਤਕ ਸਾਰੇ ਮਕਾਨ ਦੀ ਸਫਾਈ ਕਰਾਈ ਗਈ ਹੈ। 'ਚੰਗਾ ਜਾਹ ਜ਼ਰਾ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਸੱਦ ਲਿਆ ਬਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਫਲ ਫਲੂਟ ਲੈ ਆਵੇ। {{gap}}ਫਲ ਫਲੂਟ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਬਾਬੂ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੰਗਵਾ ਛਡਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਕੀ ਕੀ ਮੰਗਵਾਇਆ ਹੈ? ਕੱਚੀ ਗਿਰੀ ਤੇ ਅੰਗੂਰ ਵੀ ਹਨ? {{gap}}ਜੀ ਹਾਂ ਹਣੇ ਜਾਕੇ ਲਿਆ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਨੌਕਰਾਣੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਇੰਦੂ ਦਾ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਖਿਝਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿਹਰਾ ਵੀ ਖਿੜ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਪਤੀ ਜੀ ਬਾਬਤ ਘਿਰਣਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਇਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗੱਜ ਰਹੇ ਸਨ ਉਹ ਉਡ ਗਏ ਤੇ ਪਤੀ ਦੇਵ ਜੀ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਜਹੇ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਪਤੀ ਦੇਵ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਿਛਲੇ ਸਲੂਕ ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਕੁਝ ਚਿਰ ਅਰਾਮ ਕਰ ਲੈਣ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹ ਹਸਦੀ ਹਸਦੀ ਪਤੀ ਦੇਵ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਗਈ। ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਐਨਕਾਂ ਲਾ ਕੇ ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਕੁਝ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਦੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਐਨਾ ਮਨ ਲਾਕੇ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਏ, ਕਵਿਤਾ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਵਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਨਹੀਂ।' {{gap}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਹੋਰ ਕੀ?<noinclude></noinclude> 1x1kdc2gylu74l7ov3brpjefpi1924o 250 11880 229886 63817 2026-07-28T07:30:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229886 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੦੩)|}}</noinclude>{{gap}}ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਆਖ ਕੇ ਉਸਨੇ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਕਾਗਜ਼ ਨੂੰ ਚੱਕ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਦੇ ਹਸਦੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਤੇ ਕਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਤੇ ਐਨਾ ਖਪ ਰਹੇ ਹੋ? ਜੇ ਐਨਾ ਹੀ ਖਪਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ ਕਿ ਭਰਾ ਦੇ ਪਾਸ ਕਈ ਨੌਕਰੀਆਂ ਹਨ ਇੱਕ ਅੱਧੀ ਤੁਸੀ ਵੀ ਲੈ ਲਉ।' ਇਹ ਆਖਕੇ ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਹਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਗਲ ਹਮੇਸ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਟ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਅੱਜ ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਇਸ ਸੱਟ ਦਾ ਅਸਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦਰ ਨੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਹੀ ਕਿਹਾ, 'ਨੌਕਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਉਥੇ ਬਥੇਰੇ ਹਨ।' {{gap}}ਏਸ, ਆਸ ਉਮੈਦ ਦੇ ਉਲਟ ਉੱਤਰ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦੂ ਕਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲੋ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈ। ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਚੁਪ ਚਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲੀ, ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਕਿੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹਨ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਆਖਿਆਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੁਰੀ ਲਗਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਦੀ ਖੂੰਜ ਵਿਚ ਬੈਠਕੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਦਿਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ? ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਮੂੰਹ ਸੁਜਾ ਕੇ ਉਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਸ ਜੋੜੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ।<noinclude></noinclude> f78gbqqaki4e49xc8z8u34ozujkrknx 250 11883 229887 63819 2026-07-28T07:31:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229887 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੦੬)|}}</noinclude>ਆਖਿਆ ਨਹੀਂ।' {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, 'ਫੇਰ ਤੁਸਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਬਾਬਤ ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ 'ਹਾਂ।' {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਤਾਰ ਭੇਜਣ ਲੱਗੀ ਸਾਂ। ਦੋਂਹ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਰਾਹ ਸੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸੌਖੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਭਰਾ ਹੋਰਾਂ ਇਹ ਗਲ ਨ ਮੰਨੀ, ਓਹਨਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।' ਫੇਰ ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਭਰਾ ਜੀ ਦੋ ਸਿਰ ਤੁਸਾਂ ਕੀ ਧੂੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਐਨਾਂ ਫਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਧਰੇ ਘਬਰਾ ਨ ਜਾਓ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੇਜਣ ਦਿੱਤਾ। ਖੈਰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਹੱਛੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ...।' {{gap}}ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਬੀਬੀ ਜੀ? ਬੀਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਈ ਤਾਂ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਖੁਣੋ ਕੀ ਥੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਆਖਕੇ ਇੰਦੂ ਉਥੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤੀ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੀ ਅਲਮਾਰੀ ਪਾਸ ਜਾਕੇ ਖਾਲੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਲੇਵਲ ਪੜ੍ਹਨ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}ਪਰ ਇਹ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆਂ ਗਿਣਿਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਨ ਕਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਈ ਸੀ। ਝਟ ਪੱਟ ਇੰਦੁ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ<noinclude></noinclude> is2bcfmw3oc5sj4arobb6v4hu3c4hlk 250 11885 229888 63821 2026-07-28T07:31:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229888 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੦੭)|}}</noinclude>ਅਥਰੂ ਆ ਗਏ। ਉਹਨੂੰ ਐਡੀ ਵੱਡੀ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੀ ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਬਾਬਤ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਫਿਕਰ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਲਿਖੀਆਂ ਸਨ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਬੀਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਅਰਾਮ ਆ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਹੀ ਉਹਨੇ ਚਿੱਠੀਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਕੁਝ ਲਿਖ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਬਾਬਤ ਹੀ ਲਿਖਣ ਦਾ ਚੇਤਾ ਭੁਲ ਗਿਆ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇਸ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਬਿਮਲਾ ਤਾੜ ਗਈ, ਬੋਲੀ, 'ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਜੁਲਾਉਣ ਨਾਲ ਹੁਣ ਕੀ ਹੋ ਸਕਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਝੂਠੀ ਗੁਆਹੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੀਆਂ ਭਾਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਕਿੰਨੀ ਜਿਰ੍ਹਾ ਕਰੋ। ਆਓ ਹੁਣ ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲੌ। {{gap}}ਚਲੋ ਆਖ ਕੇ ਇੰਦੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਥਰੂ ਪੂੰਜ ਸੁਟੇ ਤੇ ਬਿਮਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਆਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਚਾਹ ਪੀ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਜਾਕੇ ਆਖਿਆ ਜਾਂ ਓਦਾਂ ਹੀ, ਇਕ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਦੋ ਬੀਮਾਰ ਸਨ ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਅੱਡ ਅੱਡ। ਭਰਾ ਨੇ ਮਰਨ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਦਿਆਂ ਤੱਕ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ 'ਘਬਰਾ ਨਾ ਜਾਓ।' ਅੰਬਕਾ ਬਾਬੂ ਇਕ ਪਲ ਭਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੋਂ ਉਹਲੇ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਕਿਧਰੇ ਉਰੇ ਪਰੇ ਚਲੀ ਗਈ ਤਾਂ ਖਬਰੇ ਕਿੱਤੇ ਉਹ ਸੁਰਗਵਾਸ ਹੀ ਨ<noinclude></noinclude> 7r1ctuu8xgbtdx0uu3l16p14pfh3g8h 250 11886 229889 63823 2026-07-28T07:31:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229889 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੦੮)|}}</noinclude>ਹੋ ਜਾਣ। ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦਵਾਈ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ ਭਾਬੀ ਜੀ? ਤੁਸੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹੀ ਮਖੌਲ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਅੰਬਕਾ ਬਾਬੂ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛਡ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਤ ਦਿਨ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਤਾਂ ਪਿੰਜਰ ਹੀ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਇੰਦੂ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਆ ਕੇ ਤੇਰੀ ਉਸ ਸਤੀ ਸਵਿਤਰੀ ਵਹੁਟੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਾਂਗੀ, ਅਜੇ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}ਕੱਲ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਣਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਿਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੜਾ ਸੁਆਦ ਆਵੇਗਾ। {{gap}}'ਵੇਖੀ ਜਾਊ ਜੇ ਕੁਝ ਸਿਖਿਆ ਲੈ ਸਕੀ ਤਾਂ', ਇਹ ਆਖ ਇੰਦੂ ਮੂੰਹ ਸੁਜਾ ਕੇ ਗੱਡੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਬੈਠੀ। ਅੰਬਕਾ ਬਾਬੂ ਦਾ ਆਪਣੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਨਾਲ ਐਨਾ ਪਿਆਰ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਉਹਨੂੰ ਸਾਰੇ ਰਾਹ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਗਿਆ। {{rule|5em}} {{center|{{x-larger|੫.}}}} {{gap}}ਦੋ ਤਿਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਗੱਲਾਂ ਗਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇੰਦੂ ਬਹੁਤ ਨਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲ ਉਠੀ, 'ਜੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ<noinclude></noinclude> 43vmha3z6us0mazgomqok5q6yqd97q5 250 11887 229890 63825 2026-07-28T07:31:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229890 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੦੯)|}}</noinclude>ਗੁਸਾ ਨ ਕਰੇਂਗੀ ਤਾਂ ਆਖਦੀ ਹਾਂ, ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਨਾ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅੰਬਕਾ ਬਾਬੂ ਨੂੰ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਕਿਉਂ? {{gap}}'ਕਿਉਂਕਿ ਘਰ ਬਾਰ ਦੇ ਖਰਚਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।' {{gap}}ਜੁਵਾਬ ਸੁਣਕੇ ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਬੁਰਾ ਮਨਾਇਆ ਇੰਦੂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਬਕਾ ਬਾਬੂ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਨਾਲ ਇਨਸਾਫ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਨਾ। ਉਹਨੂੰ ਤਾਂ ਮਰਦਿਆਂ ਤਕ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਵਧ ਤੋਂ ਵਧ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੈ ਨਾਂ? {{gap}}ਲੱਗੀ ਰਹੇ ਭੁਖ! ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਉਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਜਦ ਉਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਇਨਸਾਫ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਇਸ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਫਲ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਭੁਗਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਦੂਜੇ ਮੁਲਕ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਬਾਬਤ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦੇਂਦੀ ਕਿ ਫਰਜ਼ ਸਿਰਫ ਇਕ ਪਾਸਿਓਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ। ਏਦਾਂ ਕੰਮ ਚਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਆਦਮੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗਲ ਸਮਝਣ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਸਮਝ ਜਾਈਏ ਤਾਂ ਅੰਬਕਾ ਬਾਬੂ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵਾਂਗੂੰ ਜਾਨ ਹਥਾਲੀ ਤੇ ਰੱਖਕੇ ਕਿਉਂ ਸੇਵਾ<noinclude></noinclude> frestn7k5rqenv4rvhqt0x1xapgthhk 250 11893 229891 63827 2026-07-28T07:31:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229891 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧o)|}}</noinclude>ਕਰਦੀਆਂ ਫਿਰੀਏ? {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤੱਕ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਫੇਰ ਬੋਲੀ, 'ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸੇਵਾ ਹੀ ਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਕਿਉਂ ਭਲਾ?' ਭਾਬੀ ਜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬੜੀ ਔਖਿਆਈ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹੋ? ਅੰਬਕਾ ਬਾਬੂ ਦੀ ਘਰ ਵਾਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦਾ ਕਸ਼ਟ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਅਨੰਦ ਉਹਨੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੇ ਮਨ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦੇ।' {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਪਤੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ? {{gap}}ਨਹੀਂ ਬੀਬੀ ਜੀ, ਪਿਆਰ ਬਹੁਤਾ ਪਚਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਫਰ ਗਈ ਹਾਂ ਪਤੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਏਸ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਘਟਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕਣ ਤਾਂ ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਸੀ ਟਿਕ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਠੀਕ ਇਹ ਗਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੁਸਾਂ ਆਖੀ ਸੀ, ਓਦੋਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਈ ਤੇ ਹੁਣ ਫੇਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਸਕੀ ਕਿ ਭਰਾ ਜੀ ਆਪਣਾ ਕਿਹੜਾ ਫਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ? {{gap}}ਕਿਹੜਾ ਉਹ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? ਬਹੁਤ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਤੁਸਾਂ, ਬਹੁਤ ਦੇਸਾਂ ਦੇ ਹਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਕੀ ਫਾਇਦਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਝਗੜ ਕੇ ਕੀ ਖੱਟਣਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਪਤੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ<noinclude></noinclude> 13nucsmyyufdmn0a9u0tn00yvxni4xd 250 11895 229892 63829 2026-07-28T07:31:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229892 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧੧)|}}</noinclude>ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਕਰੇ. ਉਸਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਕਿਸੇ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਗੁਆ ਕੇ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਮਰ ਜਾਣਾ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ। {{gap}}ਮੰਨਦੀ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਏਂ? ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਬਿਮਲਾ ਹੱਸ ਪਈ। ਉਹਨੂੰ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਖੌਲ ਬਾਜੀ ਹੈ। ਮਖੌਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਚ ਮੁਚ ਹੀ ਕਿਹੜੀ ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਨਿਮੁੱਕਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ਸੁਣ ਲੈ ਭਾਬੀ! ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਆਵੇ ਆਖੀ ਜਾਹ, ਪਰ ਭਰਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਚਤਰਾਈਆਂ ਨਾ ਸਾੜੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਸਿਆਣੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਆਦਮੀ ਹਨ...। {{gap}}ਆਦਮੀ ਨੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਹੋਇਆ? {{gap}}'ਆਦਮੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਖੌਲ ਨੂੰ ਉਲਟਾ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}'ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਹਦਾ ਫਿਕਰ ਨਹੀਂ।' {{gap}}ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਬੜਾ ਫਿਕਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਹ ਮਖੌਲ ਨਾਲ ਗੁਸੇ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ ਫੇਰ ਬੋਲੀ, ਗੁਸਾ ਨ ਕਰਨਾ ਭਾਬੀ ਜੀ, ਭਰਾ ਜੀ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾ ਕਿੰਨਾ ਸਰਲ ਹੈ। ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ<noinclude></noinclude> 8h2pgfslpy9irgoe8culiaj6k0pwysv 250 11898 229893 63831 2026-07-28T07:32:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229893 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧੨)|}}</noinclude>ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਪਾਗ਼ਲ ਹੋ ਉਠੇ ਸਨ। ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਕਿ ਪੈਰਾਂ ਥੱਲੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਛਾ ਦਿਉ ਤਾਂ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਜਣਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਚੁਭ ਨ ਜਾਏ, ਪਰ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਦਾ ਭਾਵ ਹੁਣ ਉਲਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਦਮ ਇੰਦੂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਤਵੇ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੋ ਉਹ ਬਦੋਬਦੀ ਹੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, 'ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ, ਬੀਬੀ ਜੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇਵੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਆਣੀ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਲਏ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭਲਿਆਈ ਬੁਰਿਆਈ ਨੂੰ ਆਪ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਚੋਚਲਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। {{center|{{xx-larger|* * * * *}}}} {{gap}}ਘਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਉਹਨੇ ਪਛਿਆ, 'ਕੀ ਮੇਰੇ ਮੇਦਨੀ ਪੁਰੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਤੁਸੀਂ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਏ ਸੀ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕਾਪੀ ਤੋਂ ਉਤਾਹਾਂ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਬੀਮਾਰੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹੋ ਪੀੜ ਹੋਈ ਸੀ। {{gap}}ਇਲਾਜ ਦਾ ਖਰਚ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਬੀਬੀ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਵੜੇ ਸਾਓ, ਕਿਉਂ? {{gap}}ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਏਦਾਂ ਕੌੜੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਫੇਰ ਲਿਖਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਆਪ ਆ ਕੇ ਲੈ ਗਈ ਸੀ। {{gap}}ਪਰ ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ<noinclude></noinclude> owsm4mbezc9x5g4d321q5ewaztsmnp4 250 11900 229894 63833 2026-07-28T07:32:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229894 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧੩)|}}</noinclude>ਹਸਪਤਾਲ ਦਾਖਲ ਕਰਾ ਦੇਣਾ ਸੀ, ਸ਼ੁਹਦੇ ਕੰਗਾਲਾਂ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਤਾਂ ਇਹ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦੇਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਨਾ ਉਸ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਨਾ ਕੁਝ ਜੁਵਾਬ ਦਿਤਾ। ਇੰਦੂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪਰਦੇ ਨੂੰ ਪਰਾਂ ਹਟਾ ਕੇ ਝੱਟ ਪੱਟ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਧੱਕਾ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਇਕ ਛੋਟੀ ਜਹੀ ਤਿਪਾਈ ਫੂਲਦਾਨ ਸਮੇਤ ਉਲਟ ਪਈ ਪਰ ਉਸਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਨ ਤੱਕਿਆ। {{gap}}ਪੰਜਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਪਿੱਛੋਂ ਵਾ ਵਰੋਲੇ ਵਾਗੂੰ ਉਹ ਫੇਰ ਅੰਦਰ ਆਈ ਤੇ ਕਿਹਾ, ਬੀਬੀ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਤੁਸਾਂ ਕਿਉਂ ਰੋਕ ਦਿਤਾ।' ਮੈਂ ਕੋਈ ਆਕੇ ਜ਼ਹਿਰ ਥੋੜੀ ਦੇ ਦੇਣੀ ਸੀ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਖਿਆਲ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ, ਤਬੀਅਤ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਖੇਚਲ ਨਹੀਂ ਦਿਤੀ।' {{gap}}ਜੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ ਮੈਂ ਨ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਝੂਠੀ ਹੁੰਦੀ, ਤੁਸਾਂ ਮੇਰਾ ਐਵੇਂ ਨੱਕ ਵਢਵਾ ਦਿੱਤਾ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੋਂ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਰੀ ਜਾਨੀ ਹਾਂ। ਐਵੇਂ ਝੂਠ ਮਾਰ ਕੇ ਬੀਬੀ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ? ਇਹ ਆਖਕੇ ਉਹ ਜਿਦਾਂ ਆਈ ਸੀ ਓਦਾਂ ਹੀ ਚਲੀ ਗਈ। ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਵੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਓਦਾਂ ਹੀ ਲਿਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ<noinclude></noinclude> gw7x0uovpxd5jj7o7m6be5pvsrlpojr 250 11901 229895 63835 2026-07-28T07:32:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229895 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧੪)|}}</noinclude>ਦਿਸ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। {{center|{{xx-larger|* * * * *}}}} {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਡਾਕਟਰ ਪਾਸੋਂ ਪੁਛਿਆ, 'ਗਗਨ ਬਾਬੂ ਦੇ ਘਰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਤਸਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ?' ਬੁਢੇ ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਇੰਦੂ ਦੇ ਭਰਿਸ਼ਟੇ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਮੰਨਿਆਂ 'ਹਾਂ।' ਪਰ ਏਦਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਆਰਾਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਤੁਹਾਡੀ ਫੀਸ ਦੇ ਰੁਪੈ, ਚਲੋ ਜਾਣ ਦਿਉ। ਅਜ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਓਦਾਂ ਹੀ ਦੋਸਤਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਵੇਖ ਜਾਓ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਬੜੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}ਡਾਕਟਰ ਕੁਝ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ, ਇੰਦੂ ਸਮਝ ਕੇ ਆਖਣ ਲਗੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾ ਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਲਾਜ ਕਰਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਦੁਆਵਾਂ ਦਾ ਨੁਸਖਾ ਮੈਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਦੇਣਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਓਦਾਂ ਹੀ ਸਮਝਾ ਦੇਣਾ। {{gap}}ਡਾਕਟਰ ਇਹ ਗਲ ਮੰਨ ਕੇ ਤੁਰ ਪਿਆ, ਰਾਮ ਟਹਿਲ ਨੇ ਆਕੇ ਖਬਰ ਦਿਤੀ, ਬੀਬੀ ਜੀ ਸੁਨਿਆਰਾ ਆਇਆ ਹੈ। {{gap}}'ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਥੇ ਹੀ ਸੱਦ ਲਿਆ।' {{gap}}'ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਇਤਬਾਰੀ ਆਦਮੀ ਹੋ।' ਇਹਨਾਂ ਚੂੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾ ਦਿਉ। ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਹਨ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਰੁਪਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਾ ਕੇ ਨਵੀਆਂ ਖਰੀਦਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ।<noinclude></noinclude> 92fchc7ayqs9w7a62j7ociomqw2putn 250 11902 229896 63837 2026-07-28T07:32:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229896 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧੫)|}}</noinclude>{{gap}}ਚੰਗੀ ਗਲ, ਬੀਬੀ ਜੀ ਵਿਕਾ ਦਿਆਂਗਾ। {{gap}}ਕੰਡਾ ਲਿਆਂਦਾ ਜੇ ਤੋਲ ਕੇ ਵੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਕਿੰਨੇ ਰੁਪਇਆਂ ਵਿਚ ਮੁਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਰੁਪੈ ਕੱਲ ਹੀ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। {{gap}}'ਹਾਂ ਕੱਲ੍ਹ ਹੀ ਦੇ ਦੇਵਾਂਗਾ!' ਸੁਨਿਆਰੇ ਨੇ ਚੂੜੀਆਂ ਫੜ ਕੇ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਵੇਚਣ ਨਾਲ ਘਾਟਾ ਹੀ ਪਏਗਾ।' {{gap}}ਪੈਣ ਦਿਉ! ਜਦ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਮਨੋਂ ਉਤਰ ਜਾਏ ਤਾਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚੰਗੀਆਂ ਲਗਦੀਆਂ! ਸੱਚ ਇਹ ਗਲ ਬਾਬੂ ਜੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਨ ਦਸਣੀ। {{gap}}ਬਾਬੂ ਜੀ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਗਹਿਣੇ ਖਰੀਦਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੁਨਿਆਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਚੂੜੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। {{rule|5em}} {{center|{{x-larger|੬.}}}} {{gap}}ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਿਬ, ਕੋਈ ਪੰਜ ਛੇ ਸੋ ਸ਼ੀਸ਼ੀਆਂ ਦਵਾਦੀਆਂ ਪੀ ਚੁਕੇ ਹਨ, ਪਰ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ ਹਾਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ। {{gap}}'ਨਹੀਂ ਹਟਿਆ? ਉਹਨਾਂ ਤਾਂ ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ।' {{gap}}ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾ ਹੀ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ<noinclude></noinclude> anvhk78iv2pxh9xblx5paubxmea0ymy 250 11903 229897 63839 2026-07-28T07:32:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229897 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧੬)|}}</noinclude>ਗਈ ਨਹੀਂ। ਇਹਦੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁਹਰਾ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋਣ ਦੀ ਥਾਂ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਿਗੜਦਾ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਵੇਖੋ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਨਿਰੀ ਦਵਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਬਦਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ। {{gap}}'ਆਖਿਆ ਸੀ? ਉਹ ਕਹਿਣ ਲਗੇ ਇਹਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।' {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਤਲਖ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਣਾ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਡਾਕਟਰ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।' ਬੁਢਾ ਡਾਕਟਰ ਮੁਸਕ੍ਰਾਇਆ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਕਾਹਲੀ ਜਹੀ ਪੈਕੇ ਕਿਹਾ, ਵੇਖੋ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਬੜੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਰਾ ਡਰ ਪਾਓ ਤਾਂ ਜੋ ਮੰਨ ਜਾਣ। {{gap}}ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਇਹ ਬੀਮਾਰੀ ਓਦਾਂ ਹੀ ਡਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਡਰ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਕਹਿਣ ਲਗੀ ਸੱਚੀ?' {{gap}}ਇਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਡਾਕਟਰ ਕੁਝ ਜਵਾਬ ਨਾਂ ਦੇ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਥਰੂ ਆ ਗਏ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਡਾਕਟਰ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਧੀਆਂ ਵਰਗੀ ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਕੋਈ ਲੁਕਾ ਨ ਰਖੋ, ਸਾਫ ੨ ਦਸ ਦਿਓ ਕੀ ਗਲ ਹੈ।<noinclude></noinclude> p8v14bsd43mqltxpb92f9sacx83xblx 250 11905 229898 63841 2026-07-28T07:49:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧੭)|}}</noinclude>{{gap}}ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਉਹਨੇ ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਇੰਦੂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਸੱਲੀ ਦਿਤੀ ਪਰ ਇੰਦੂ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਰੋਣ ਲਗ ਪਈ। {{gap}}ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਰੇਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਕਲਮ ਰਖ ਕੇ ਬੂਹੇ ਥਾਣੀ ਬਾਹਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਲਾਗੇ ਹੀ ਇੰਦੂ ਇਕ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਬਹਿ ਗਈ। ਨਰੇਇੰਦਰ ਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਮੂੰਹ ਚੁਕ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਵੇਖਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇੰਦੂ ਨੇ ਰੁਪੈ ਨਹੀਂ ਮੰਗੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਇੰਦੂ ਅੱਜ ਰੁਪੈ ਮੰਗਣ ਆਈ ਹੈ, ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਛਾਤੀ ਜੋਰ ਜੋਰ ਦੀ ਧੜਕਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇੰਦੂ ਨੇ ਰੁਪੈ ਨਹੀਂ ਮੰਗੇ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਡਾਕਟਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਵਾ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਦਰਦ ਹੱਟ ਜਾਇਗਾ। ਦਿਨ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਇਕ ਦੋ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਤੁਰ ਆਇਆ ਕਰੋ ਜਾਂ ਤੇ ਕਿੱਤੇ ਲਾਗੇ ਚਾਗੇ ਮਹੀਨਾ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਪਹਾੜੀਂ ਕੱਟ ਆਓ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਇਕ ਦਮ ਤ੍ਰਹਬਕ ਪਿਆ, ਕਈਆਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਖੂੰਜੇ ਵਿਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਪਿਆਰ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਟੁੰਬਿਆ। ਇੰਦੂ ਦੀ ਇਹੋ ਜਹੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਹ ਭੁੱਲ ਹੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਉਹ ਬੁੱਤ ਜਿਹਾ ਬਣਕੇ ਕਈ ਚਿਰ ਤਾਈਂ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮਨ ਵਿਚ ਕੀ ਕੁਝ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕੀ ਸੋਚਦੇ ਹੋ, ਕੱਲ ਹੀ ਤੁਰ<noinclude></noinclude> j7f3bz3vzg4h5vpyxp2yse23jp83y5o 250 11906 229899 63843 2026-07-28T07:49:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧੮)|}}</noinclude>ਪਓ। ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਇੱਥੇ ਬੈਜਨਾਥ ਦੇ ਲਾਗੇ ਚਾਗੇ ਹੀ ਕਿਧਰੇ ਫਿਰ ਫਰਾ ਆਓ। ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੀਅ, ਬਿਮਲਾ ਤੇ ਨੌਕਰਿਆਣੀ ਬੱਸ ਕਾਫੀ ਹਨ। ਰਾਮ ਟਹਿਲ ਪੁਰਾਣਾ ਇਤਬਾਰੀ ਆਦਮੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਹੀ ਛੱਡ ਚਲੀਏ। ਓਥੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਕਾਨ ਕਰਾਏ ਤੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ। ਫੇਰ ਅਜ ਤੋਂ ਹੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਨਾਂ? {{gap}}ਮਾੜੇ ਮੋਟੇ ਖਰਚ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਦੀਆਂ ਚਾਂਗਰਾਂ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਾ ਖਰਚ ਸੁਣਕੇ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਥਲਿਉਂ ਜਮੀਨ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਪੁਛਿਆ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਕਿੰਨ ਸਦਿਆ ਸੀ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਦੇ ਜੁਵਾਬ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸਨੇ ਫੇਰ ਆਖਿਆ, 'ਬਿਮਲਾ ਨੂੰ ਆਖੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਲਾਕੇ ਮੈਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨ ਕਰੇ, ਮੈਂ ਰਾਜੀ ਹਾਂ।' {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਡਾਕਟਰ ਭਿਜਵਾਉਂਦੀ ਹੈ...। ਬਿਮਲਾ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ!... ਇੰਦੂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਚੋਟ ਲੱਗੀ। ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਅਜੇ ਬੀਮਾਰ ਹੀ ਹੋ, ਦਰਦ ਤਾਂ ਅਜੇ ਹਟੀ ਈ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਨਹੀਂ ਹਟ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਫੇਰ ਵੀ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਅਜੇ ਲਿੱਸਾ ਹੈ। ਹੜਬਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਾੜੀਂ ਫਿਰ ਤੁਰ ਆਓ ਤਾਂ ਕੁਝ ਲਾਭ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਘਾਟਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੈਣ ਲੱਗਾ।<noinclude></noinclude> t4868uurqwrjto43ltmfoum9jvkyzxi 250 11907 229900 63845 2026-07-28T07:49:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੧੯)|}}</noinclude>{{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਵੀ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸੈਲ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।' {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਜ਼ਿਦ ਕਰ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਸੌ ਵਾਰੀ ਨ ਹੋਵੇ। ਜਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜਹਾਨ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਇੰਦੂ ਦੀ ਜ਼ਿਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਗਲਤ ਸਮਝਿਆ ਸੀ। ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਖਿਆਲ ਵਿਚ ਇਸਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਨਵਾਂ ਉੁਸ਼ਟੰਡ ਰਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਧੀਰਜ ਦੀ ਥੰਮੀ ਥਿੜਕ ਗਈ। ਉਹ ਚੀਕ ਉਠਿਆ, 'ਕੌਣ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣੇ ਹੀ ਪੈਣਗੇ? ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸੌ ਵਾਰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜੀਂਉਦਿਆਂ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਇੰਦੂ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੈਰੀ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਮੇਰਾ ਖਹਿੜਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਮੈਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਨਾਲ ਮਰ ਤਾਂ ਲੈਣ ਦੇਹ।' {{gap}}ਪਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਢੱਬੀ ਤੇ ਅੱਕੀ ਹੋਈ ਗਲ ਸੁਣਨ ਦਾ ਉਹ ਖਿਆਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੰਗੜ ਕੇ ਚੁਪ ਜਹੀ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨ ਲਗ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਬੋਲਦਾ ਗਿਆ ਤੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੀ ਏ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੋ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਔਖਿਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ<noinclude></noinclude> kxuwm8q9hivj7q7dvt7rbjur26ne31j 250 11962 229812 63667 2026-07-28T07:07:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229812 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੧)|}}</noinclude>'ਜੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੈ।' <poem>{{gap}}'ਕਿਉਂ ? ਆਖਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਵਗ ਪਏ।' {{gap}}'ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਇਹ ਬੇਰਸਾ ਜਿਹਾ ਜੀਵਣ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ ਪਏ।' </poem> {{gap}}ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਖਾਕੇ ਜਿੱਦਾਂ ਜੰਗਲ ਦਾ ਜਾਨਵਰ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਉੱਡ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕਣ ਕਰਕੇ ਵਿਚਾਰਾ ਨਿਰਾਸ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਮੁਢ ਦੇ ਆਸਰੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਅਸਹਿ ਦਰਦ ਨਾਲ ਤੜਫਦੀ ਹੋਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ, ਫੇਰ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗੀ। ਯੱਗ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫੀ ਦਿਓ ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਭੇਜ ਦਿਓ ਤੁਸੀਂ ਸੁਖੀ ਵਸੇ। {{gap}}ਕਿਤੇ ਨੌਕਰਿਆਣੀ ਨ ਆ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਡਰ ਕੇ ਯੱਗ ਦੱਤ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਬਾਹੋਂ ਪਕੜ ਕੇ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਅੱਥਰੂ ਪੁੰਝਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਛਿਹ ਇਹੋ 'ਜਹੀਆਂ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦੀਆਂ।' {{gap}}ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਝਟ ਪਟ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ। {{xxx-larger|{{gap}}*{{gap}} * {{gap}}*}} {{gap}}ਉਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਰਮਾਂ ਨੇ ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> qxcsbk6jzduyodx7xudgib2t33ewaxb 250 11967 229813 63669 2026-07-28T07:07:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229813 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੨)|}}</noinclude><poem>ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿੱਚ ਕੇ ਆfਖਆ, ਭਰਜਾਈ ਜੀ ਭਰਾ ਹੋਰਾਂ ਕਦੇ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਆਖਿਆ ਹੈ ? {{gap}}‘‘ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਸਹਿਜ ਭਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, 'ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਨੇ?" {{gap}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਜਾਂਦੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਕੀ ਤੇਰਾ ਉਹਨਾਂ ਪਾਸ ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? {{gap}}ਵਹੁਟੀ ੫fਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਰਮਾਈ ਫੇਰ ਨੀਵੀਂ ਪਾਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ 'ਜਾਣ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਬੀਬੀ ਜੀ. ਪਰ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ।' {{gap}}"ਕਿਉਂ?" {{gap}}ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੇਤਾ ਭੁਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੀਬੀ ਜੀ ਮੈਂ ਹਾਂ ਰਾਖਸ਼ਣੀ ਤੇ ਉਹ ਹਨ ਬੰਦੈ ਸਾਡਾ ਮੇਲ ਕਿਦਾਂ ਹੋਵੇ। {{gap}}"ਕਿਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ?" {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਹੀ ਭੂਆ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ...... " {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਲੂੰਈਂ ਕੰਡੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ , ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਝੂਠੀ ਗਲ ਹੈ। {{gap}}"ਝੂਠੀ ਗੱਲ?" {{gap}}ਅੱਖਾਂ ਪਾੜ ਪਾੜ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਰਮਾ ਵਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਲੂੰਈਂ ਕੰਡੇ ਖੜੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਝੂਠੀ ਗੱਲ।' {{gap}}ਮੈਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਉਹ ਝੂਠ ਬੋਲਣਗੇ। {{gap}}ਹੁਣ ਸ਼ਰਮਾ ਪਾਸੋਂ ਨ ਸਹਾਰਿਆ ਗਿਆ ਉਹ</poem><noinclude></noinclude> iniwxbwns5mepy6m2i1jp9e1t2apx14 250 11969 229814 63671 2026-07-28T07:08:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229814 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੩)|}}</noinclude><poem>ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, ‘ਭਰਜਾਈਏ ਮੈਂ' ਹੀ ਮਹਾਂ ਪਾਪਣ ਹਾਂ।' {{gap}}ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਗੱਲਵਕੜੀ ਵਿੱਚੋਂ ਛੁਡਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਕਿਉਂ ਬੀਬੀ ਜੀ ? {{gap}}ਆਹ ! ਹੁਣ ਨ ਪੁਛ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਦਸ ਸਕਾਂਗੀ। {{xxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*}} {{gap}}ਅਨ੍ਹੇਰੀ ਵਾਗੂੰ ਸ਼ਰਮਾ ਯਗ ਦੱਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗ, ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਪਾ ਛਡਿਆ ਜੇ ਕਿੰਨੇ ਝੂਠੇ ਹੋ ਤੁਸੀ'? ਯਗ ਦੱਤ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਹ ਕੀ ਸ਼ਰੋ ? {{gap}}‘ਬੜੇ ਕਠੋਰ ਦਿਲ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।' {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ ਕੁਝ ਵੀ ਨ ਸਮਝ ਸਕਿਆ। ਸਿਰਫ ਬਾਹਰਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਸੁਣਨ ਲੱਗਾ। {{gap}}‘ਕੀ ਸੋਚ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ ਸੀ?' ਕੀ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਛੁਟੜ ਕਰ ਛਡਿਆ ਜੇ ? ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ? ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਕੇ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹੋ ? {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਤੂੰ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਈ ਏਂ? {{gap}}‘ਪਾਗਲ ਮੈਂ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਿਆਣੇ ਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਧਰੇ ਭੇਜ ਦਿਉ। ਇਹ ਆਖਦਿਆਂ ਆਖਦਿਆਂ ਉਸਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਆਈਆਂ,</poem><noinclude></noinclude> kk7czz5vxl9yqtjj5yn7a71xnclh7do 250 11973 229815 63673 2026-07-28T07:11:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229815 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੪)|}}</noinclude><poem>ਸਾਹੋ ਸਾਹ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, 'ਮੈਂ ਇਕ ਘੜੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਛਿਹ ! ਛਿਹ!! {{gap}}ਯਗ ਦੱਤ ਨੇ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਚੀਕ ਜਹੀ ਮਾਰਦੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਕੀ ਆਖਦੀ ਏਂ ਸ਼ਰਮਾ?' {{gap}}'ਆਖਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਝੂਠੇ ਹੋ, ਦਗਾਬਾਜ਼ ਹੋ।' </poem> {{gap}}ਨਿਮੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਯਗ ਦੱਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੱਗ ਜਹੀ ਲੱਗ ਗਈ । ਉਹਨੂੰ ਇਉਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਿੱਦ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਯੁਧ ਕਰਨ ਲਈ ਲਲਕਾਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਗਲ ਜਿਹਾ ਹੋਕੇ ਉਹ ਮੇਜ਼ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਰੂਲ ਲੈਕੇ ਜੋਰ ਦੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਮੈਂ ਨੀਚ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਧੋਖੇ ਬਾਜ਼ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਝੂਠ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਇਸ ਗੁਨਾਹ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਸਚਿਤ ਹੈ ।' {{gap}}ਇਹ ਆਖਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹਨੇ ਸਾਰੇ ਜੋਰ ਨਾਲ ਉਹ ਰੂਲ ਸਿਰ ਵਿਚ ਮਾਰ ਲਿਆ । ਸਿਰ ਪਾੜਕੇ ਫੁਹਾਰੇ ਵਾਗੂੰ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਇਕੋ ਵਾਰ ਚੀਕ ਮਾਰੀ, 'ਹਾਏ ਮਾਂ ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿਗ ਪਈ ! ਯਗ ਦੱਤ ਨੇ ਉਸ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਉਹਦਾ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੰਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੋਂ ਦੀ ਖੂਨ ਵਗਣ ਕਰਕੇ ਮਾੜਾ ਮਾੜਾ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋਸ਼ ਜਹੇ<noinclude></noinclude> 95usji3bm3ovd86n1uzq0rvrvukya35 250 11989 229901 63847 2026-07-28T07:49:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੨੦)|}}</noinclude>ਏਂ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕੀ ਵਿਗਾੜ ਦਿਤਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਏਂਂ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਬੱਗੀਫਟਕ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਕ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਨ ਨਿਕਲ ਸਕਿਆ। ਏਦਾਂ ਉਚੀ ੨ ਬੋਲਣਾ ਤੇ ਰੋਹ ਵਿਚ ਆਕੇ ਚਮਕ ਪੈਣਾ ਉਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਕਿੰਨੀ ਤੇ ਸੁਭਾ ਤੋਂ ਉਲਟ ਗਲ ਸੀ। ਇਹ ਨਰੇਇੰਦਰ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਮਝ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਕੁਝ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, 'ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਬਦਲੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਾਵਾਂ ਕਿੱਦਾਂ ਤੇ ਇਸਤੇ ਖਰਚ ਕਿੱਥੋਂ ਕਰਾਂ? ਘਰ ਦੇ ਖਰਚ ਦਾ ਹੀ ਗੰਢ ਤੁਪ ਕਰਦਿਆਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਕਲਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।' {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਗਲ ਜਰ ਲੈਣ ਦਾ ਸੁਭਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਾਇਆ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੀਵਾਂ ਹੋਣਾਂ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਸਿਖਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਅਜ ਉਹ ਡਰ ਗਈ ਸੀ, ਮਿੱਠੀ ਜਿਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, ਰੁਪੈ ਨਹੀ ਤਾਂ ਨ ਸਹੀ, ਗਹਿਣੇ ਤਾਂ ਹਨ। {{gap}}ਗਹਿਣੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ ਉਹ ਤੇਰਾ ਮਾਲ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦਿਤੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਹੱਕ ਨਹੀਂ, ਏਸ ਗਲ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਤੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜਾਣਦੀ ਏਂ। {{gap}}ਚੰਗਾ, ਗਹਿਣੇ ਨ ਲਓ ਮੈਂ ਨਕਦ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ? ਕੀ ਘਰ ਦੇ ਖਰਚ ਵਿਚੋਂ ਬਚਾਏ ਸਨ। {{gap}}'ਹਾਂ?'<noinclude></noinclude> ns8deo0ph7tgl851r4697emfneft3ge 250 11990 229902 63849 2026-07-28T07:49:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੨੧)|}}</noinclude>{{gap}}ਇਹ ਚੂੜੀਆਂ ਦੀ ਵੱਟਕ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਸੁਨਿਆਰੇ ਪਾਸ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇੰਦੂ ਨੇ ਬੜੀ ਦਲੇਰੀ ਨਾਲ ਝੂਠ ਕਹਿ ਦਿਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਕਠੋਰ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, 'ਰਹਿਣ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਵਾ ਲੈਣਾ ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਮਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਲਹੂ ਪਾਣੀ ਕਰਕੇ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਕਮਾਈ ਨੂੰ ਏਦਾਂ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇੰਦੂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਢਵੀਂ ਗਲ ਨਹੀਂ ਆਖੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਦਾ ਹੀ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੂੰ ਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦਿਨ ਆਖਦੀ ਸੈਂ ਮੈਂ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ। ਰਾਮ! ਰਾਮ!! {{gap}}ਕਮਲਾ ਨੇ ਪਰਦੇ ਪਿਛਿਓਂ ਬੁਲਾਇਆ, 'ਮਾਂ ਜੀ ਭੂਆ ਜੀ ਆਏ ਹਨ।' {{gap}}ਕੀ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਭਾਬੀ ਜੀ? ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਬਿਮਲਾ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਲੜਕੀ ਦਾ ਹਾਰ ਦੋਂਹ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਹੁਝਕੇ ਨਾਲ ਤੋੜ ਕੇ ਉਸਦੇ ਅੱਗੇ ਸੁਟ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਥੋਂ ਹੀ ਸਿਖਿਆ ਹੈ। ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤਕ ਪਿੱਤਲ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਕਹਿ ਕੇ ਚਲਾਉਣਾ ਨਹੀਂ ਸਿਖਿਆ। ਜੇ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਘਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਠੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੋਰ ਬਾਕੀ ਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ? ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਕਿੱਦਾਂ ਆਖ ਸਕਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਕਿੱਦਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਪਿੱਤਲ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ<noinclude></noinclude> geu7xi8exsky39ygybfy5zlmgva3zac 250 11991 229903 63851 2026-07-28T07:50:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੨੨)|}}</noinclude>ਪਰਖਵਾਇਆ ਹੈ? ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਟੁਟੇ ਹੋਏ ਹਾਰ ਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਪਰਖਵਾਣ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਆਖੋ? ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹਨੇ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰ ਲਈਆਂ ਤੇ ਬਿਮਲਾ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਦੋ ਕਦਮਾਂ ਪਿਛਾਂਹ ਹਟ ਗਈ ਤੇ ਕਹਿ ਲੱਗੀ, 'ਇਹ ਕੰਮ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਦਿਤੇ ਹੋਏ ਗਹਿਣੇ ਨੂੰ ਸੁਨਿਆਰਾ ਸੱਦ ਪ੍ਰਖਵਾਵਾਂ?' {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇੰਦੂ ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ਦੋ ਗਹਿਣੇ ਦਿਤੇ ਹੀ ਹਨ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਵਾਇਆ ਹੈ?' {{gap}}'ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਹੁਣ ਉਹ ਵੀ ਵੇਖਣੇ ਪੈਣਗੇ।' {{gap}}ਵੇਖੋ ਇਹ ਪਿਤਲ ਏ? ਫੇਰ ਮੂੰਹ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਵੱਲ ਕਰਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, ਭੈਣ ਜਿਦਾਂ ਮੈਂ ਔਖਾ ਹੋਕੇ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਚੰਗਾ ਜੇ ਧੋਖਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧੋਖਾ ਈ ਸਹੀ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ। {{rule|5em}}<noinclude></noinclude> p9hq5uysdy82kp7uomab7da8psy4rw6 250 11992 229904 63853 2026-07-28T07:50:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੨੩)|}}</noinclude>{{center|{{x-larger|੭.}}}} {{gap}}‘ਗੱਲ ਮੰਨ ਜਾਓ ਭਾਬੀ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਾਫੀ ਮੰਗ ਲਓ!' {{gap}}ਕਿਉਂ ਮੈਂ ਮਾਫੀ ਕਿਉਂ ਮੰਗਾ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ ਪਰ ਏਦਾਂ ਨ ਕਰਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ ਬੀਬੀ ਜੀ? {{gap}}ਭਲਾ ਪਤੀ ਪਾਸੋਂ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਵਿਚ ਕਾਹਦੀ ਸ਼ਰਮ ਹੈ? ਮੰਨ ਲਿਆ ਤੁਸੀਂ ਬੇ-ਕਸੂਰ ਹੋ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਤਾਂ ਕਰਨਾ ਹੋਇਆ ਨਾਂ। {{gap}}ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਕੋਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ। ਮੈਂ ਰੱਬ ਪਾਸੋਂ ਹੀ ਡਰਨਾ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਰੱਬ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੀ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ, ਬੋਲੀ, ਭਾਬੀ ਜੀ ਇਸਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰਨੀਆਂ ਤੇ ਫੋਕੀਆਂ ਸ਼ੇਖੀਆਂ ਦਸਣੀਆਂ ਮੈਂ ਵੀਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਮੂੰਹ ਤੇ ਆਖਦੀ ਹਾਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀਆਂ। ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਖਲਾਸੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ...। {{gap}}ਭਰਾ ਜੀ ਸੱਚਮੁਚ ਹੀ ਤੁਹਾਥੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ ਹਨ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਉਦਾਸ ਜਿਹੀ ਹੋਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ।' {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੜ ਉਠੀ, ਕਹਿਣ<noinclude></noinclude> qbe401psb2kisdie6rlr4v45bppurj0 250 11994 229905 63855 2026-07-28T07:50:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੨੪)|}}</noinclude>ਲਗੀ, 'ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਉਸ ਦਿਨ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਜਿਸ ਦਿਨ ਬੇੜਾ ਹੀ ਗਰਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਭਰਾ ਜੀ ਜਿੰਨੇ ਨਰਮ ਤੇ ਤਰਸਵਾਨ ਹਨ, ਉਤਨੇ ਹੀ ਕਰੋਪ ਤੇ ਹੱਠ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਤੁਸਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਪਾਸਿਉਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। {{gap}}'ਚੰਗਾ ਜਦੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਉਂ ਵੇਖਾਂਗੀ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਬਰ ਦੇ ਜਾਵਾਂਗੀ।' {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਅਗੇ ਹੋਰ ਨ ਬੋਲੀ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਹੌਕਾ ਲੈਕੇ ਬੋਲੀ, ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਤੂੰ ਕਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਸਖਣੀ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ? ਭਰਾ ਜੀ ਓਦਾਂ ਦੇ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬੀਮਾਰੀ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਗਈ ਹਾਂ, ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਬੂਹੇ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਬੰਦ ਕਰ ਲਏ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਖੋਲਣਗੇ। {{gap}}ਹੁਣ ਇੰਦੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਗੰਭੀਰ ਬਣਾ ਲਿਆ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਨਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣਗੇ ਤਾਂ ਬਾਹਰ ਹੀ ਖੜੀ ਰਹਾਂਗੀ, ਮੈਂ ਬੂਹਾ ਖੁਲ੍ਹਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਨ ਤੇਰੀ ਸਫਾਰਸ਼ ਕਰਾਵਾਂਗੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਾਂਗੀ। ਇਹ ਕੀ?-ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਚਲੀ ਚੱਲੀ ਏਂ ਬੀਬੀ ਜੀ? {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਖਲੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਗੁਸੇ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲੀ ਹਾਂ। ਭਾਬੀ ਜੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੈਣਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਰੋ ਰੋ ਉਠਦਾ ਹੈ, ਭਰਾ ਜੀ ਕਦੇ ਇਹੋ ਜਹੀ ਗਲ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪ ਨਾ ਵੇਖ ਗਈ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਇਸ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਸਾਂ<noinclude></noinclude> 4cuxj77qtq4jntnx4o1ig9a7j7wddnd 250 12030 229716 37559 2026-07-27T14:07:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਗਰਾਹੀ ਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਹ ਫਰਮ ਦੀ ਗਦੀ ਤੇ ਨਾ ਮੁੜਿਆ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਹ ਪੰਜ ਵਜੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁੜ ਆਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਸਤ ਵਜ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਫਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ, ਫਰਮ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਦਮੀ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਜੋ ਲੋਕੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਨਾਲ ਬੇਈਮਾਨੀ ਦਾ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਫਿਕਰ ਸੀ ਕਿ 'ਉਹ ਕਿਸੇ ਔਕੜ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪੈ ਗਿਆ। ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਉਸ ਸੰਬੰਧੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਨੌਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਨਕਦ ਰੁਪਿਆ ਉਗਰਾਹਿਆ ਸੀ। ਅਖੀਰਲੀ ਵਸੂਲੀ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ‘ਬੜੇ ਬਜ਼ਾਰ' ਦੀ ਇਕ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਵਕਤ ‘ਮਨੀਮ ਜੀ' ਕੋਲ ਪੈਂਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵਧ ਰੁਪਇਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਦਾ। ਕਲਕਤੇ ਦੇ ਮਾੜੇ ਮੁਹੱਲਿਆਂ ਵਿਚ ਕਈ ਥਾਂ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਗਈ। ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਤੇ ਨਾਂ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਗੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਨੇ ਇਕ ਰਾਤ ਨਿਗਾਹ ਰਖੀ ਪਰ ਕੋਈ ਸਿੱਟਾ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਕਲਕਤੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤਾਰ ਭੇਜੇ ਗਏ। ਰੇਲਵੇ ਸੋਟਸ਼ਨਾਂ ਤੇ ਪੁਲਿਸ ਹਰ ‘ਭਲੇਮਾਣਸ’ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਗਹੁ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀ। ਗਡੀਆਂ ਦੀ ਫੋਲਾ ਫਾਲੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਰਮ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਗੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਮੁਨੀਮ ਜੀ ਤੋਂ ਰੁਪਏ ਖੋਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਵਿਚ ਰੋੜ ਦਿਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਮਗਰ-ਮਛਾਂ ਦੇ ਢਿੱਡ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਪੁਲਿਸ ਕਹਿਣ ਲਗੀ ‘ਕਈ ਬਦਮਾਸ਼ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਮੌਕਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ' ਸਿਰਫ ਇਕ ਬੰਦਾ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਅਖਬਾਰ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤਾਂ ਮੁਸਕ੍ਰਾਇਆ। ਉਹ ਸੀ ਮੁਨੀਮ ਸ਼ਿਆਮ ਲਾਲ।<noinclude>{{rh||-੭੧-|}}</noinclude> 3mtrmoyae8dxfyw5qyyel8fg0o1rtal 250 12031 229717 37560 2026-07-27T14:07:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਦ ਤਿਖੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਜਾਸੂਮ ਉਸ ਨੂੰ ਢੂੰਢਦੇ ਢੂੰਢਦੇ ਥਕ ਗਏ, ਉਹ ਸਟੈਂਡਰਡ ਰੋਡ ਤੋਂ ਹੋ ਕੇ ਜਗਨ ਨਾਥ ਘਾਟ ਤੇ ਪੁਜਾ। ਉਥੇ ਘਾਟ ਤੇ ਬੈਠੇ ਇਕ ਨਾਈ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਤੇ ਮੁਛਾਂ ਸਫਾ ਚਟ ਕਰਵਾ ਲਈਆਂ। ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਮਰਹਟੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ਕਢ ਕੇ ਗੰਗਾ ਅਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਆਪਣੇ ਕਪੜੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ। ਫੇਰ ਪੈਂਠ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਇਕ ਟੈਕਸੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਘਾਟ ਗਿਆ। ਕਾਲੀ ਜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਇਕ ਪੰਡੇ ਦੇ ਮਕਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ਕਟੀ। ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਉਹ ਪਕਾ ਚੋਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਰੇਲ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬਹੁਤ ਨੱਸ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਖੋਪਰੀ ਵਿਚ ਇਤਨੀ ਅਕਲ ਹੈਸੀ ਕਿ ਪੰਜ ਸੌ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਮੀਲ ਦੂਰ ਭਜ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਤੋਂ ਖਲਾਸੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਿਧਰੇ ਰਹੇ-ਅਜ ਨਾ ਸਹੀ-ਕੁਝ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਫੜਿਆ ਜਾਵੇਗਾ-ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਸੋਚਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਸਵੇਰ ਹੁੰਦੇ ਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਅਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਇਕ ਹੋਟਲ ਤੋਂ ਪੇਟ ਭਰ ਕੇ ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ। ਫਿਰ ਇਕ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਇਕ ਵਡਾ ਤੇ ਮੋਟਾ ਲਫ਼ਾਫ਼ਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਵਿਚ ਪੈਂਠ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇ ਭਰ ਕੇ ਲਾਖ ਨਾਲ ਪੰਜ ਮੋਹਰਾਂ ਲਗਾ ਦਿਤੀਆਂ। ਲਫ਼ਾਫ਼ਾ ਲੈਕੇ ਉਹ ਇਕ ਵਡੀ ‘ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸੀਲੀਸਿਟਰ ਕੰਪਨੀ' ਵਿਚ ਗਿਆ। ਵਡੇ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ- 'ਜਨਾਬ, ਮੈਂ ਏਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ-ਇਸ ਲਫਾਫੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਲੀਲਾਂ ਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ-ਕਦ ਮੁੜਾਂਗਾ, ਕੁਝ ਠੀਕ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਹ ‘ਪੈਕਟ' ਆਪ ਦੇ ਪਾਸ ਰਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।<noinclude>{{rh||-੭੨-|}}</noinclude> jxqeute6ir9u8rjv9vl9y1cca3honro 250 12032 229718 37561 2026-07-27T14:07:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਈ ਇਤਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ?' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਰਸੀਦ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।' {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਿਆ; ਪਰ ਝਟ ਹੀ ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ, 'ਇਕ ਰਸੀਦ?...ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਰਖਾਂਗਾ?....ਕਿਸ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਰੱਖਾਂ......ਜੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਰਖਾਂ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸਭ ਕੁਝ ਹਥੋਂ ਨਿਕਲ ਜਾਏਗਾ।' ਇਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਸੋਚਣ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਜਕੋ ਤਕੇ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਆਖ਼ਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: {{gap}}'ਜਨਾਬ ! ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਜੋ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ ਬਿਨਾ ਖ਼ਤਰੇ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੀ ਪਤਾ ਰਸੀਦ ਮੈਥੋਂ ਗਵਾਚ ਜਾਏ ਜਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਏ! ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪ ਇਹ ਪੈਕਟ ਆਪਣੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਰਖ ਲਉ। ਜਦ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਕੇ ਆਵਾਂ ਤਦ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਂ ਆਪ ਦੇ ਕਿਸੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦਸਣ ਤੇ ਇਹ ਪੈਕਟ ਮੈਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ?' {{gap}}‘ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਾਂ........।' {{gap}}‘ਤੁਸੀਂ ਰਸੀਦ ਤੇ ਲਿਖ ਲਉ ਕਿ ਇਹ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰਾ........ਆਪ ਦੀ ਕੋਈ ਜ਼ਿਮੇਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।' {{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੈ। ਆਪ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ?' {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਬਿਨਾ ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਦੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ: {{gap}}'ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਲਾਲਾ ਦਰਬਾਰੀ ਲਾਲ। ਜਦ ਉਹ ਸੜਕ ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿਸਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਪੁਲਸ<noinclude>{{rh||-੭੩-|}}</noinclude> h7sw04drlqmj5xyvnkzeh2xst5phege 250 12033 229719 37562 2026-07-27T14:07:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਚੋਰੀ ਦਾ ਮਾਲ ਹੁਣ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ: {{gap}}ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤ ਕੇ ਆਪਣਾ ਪੈਕਟ ਸਾਲੀਸਿਟਰੀ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਇਸ ਹੱਕ ਤੇ ਝਗੜਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਪੰਜ ਸਤ ਸਾਲ ਦੇ ਕਸ਼ਟ ਪਿਛੋਂ ਉਹ ਇਕ ਧਨਾਢ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਚਾਲੀ ਰੁਪੈ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੁਨੀਮੀ ਤੋਂ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਗੁਣਾ ਚੰਗਾ ਲਗਾ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੇਗਾ। ਉਥੇ ਸਭੋ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਾਲਾ ਦਰਬਾਰੀ ਲਾਲ ਕਿਹਾ ਕਰਨਗੇ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾਵੇਗਾ - ਉਹ ਦਾਨ ਪੁੰਨ ਵੀ ਕਰਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਈਮਾਨਦਾਰ ਸੇਠ ਬਣੇਗਾ। {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਤਕ ਇਸ ਲਈ ਉਡੀਕ ਕੀਤੀ ਕਿ ਕਿਧਰੇ ਨੋਟਾਂ ਦੇ ਨੰਬਰ ਹੀ ਪਤਾ ਲਗ ਗਏ ਹੋਣ। ਤੀਸਰੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਕੋਤਵਾਲੀ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਜੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਿੱਸਾ ਘੜ ਕੇ ਸੁਣਾਂਦਾ; ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸਚੀ ਵਿਥਿਆ ਹੀ ਕਹਿਣੀ ਮੁਨਾਸਬ ਸਮਝੀ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਮੰਨ ਲਈ। ਵਕਤ ਬਰਬਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪੈਂਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗੇ; ਪਰ ਮੁਨੀਮ ਜੀ ਇਸੇ ਉਤਰ ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹੇ: {{gap}}'ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਮੈਂ ਇਕ ਪਾਰਕ ਦੇ ਬੈਂਚ ਤੇ ਸੌਂ ਗਿਆ ਸਾਂ............ ਮੇਰੇ ਸੁਤੇ ਸੁਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੇਰਾ ਖੀਸਾ ਕੱਟ ਲਿਆ।' {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਸਤ ਸਾਲ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਖਿੜੇ ਮਥੇ ਸੁਣਿਆ। ਉਹ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਬਤਾਲੀ ਸਾਲ ਦੀ ਆਯੂ ਵਿਚ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਇਕ ਧਨਾਢ ਬਣ ਜਾਣ ਦੀ<noinclude>{{rh||-੭੪-|}}</noinclude> tw9ixm0zr8lgx0clv9yg8w8salqq5od 250 12034 229720 37564 2026-07-27T14:07:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਸ਼ਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨੂੰ ਪਿਲੱਤਣ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕੀ ਰਖਿਆ। ਸਤ ਸਾਲ ਦੀ ਕੈਦ ਨੂੰ ਉਹ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਤਿਆਗ ਸਮਝਣ ਲਗਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸ਼ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਭਰਿਆ ਜੀਵਨ ਮਿਲਣਾ ਸੀ। {{gap}}ਜੇਲ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕ ਆਦਰਸ਼ਕ ਕੈਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਆਦਰਸ਼ਕ ਨੌਕਰ ਸੀ। ਉਹ ਸਬਰ ਨਾਲ ਸੁਸਤ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਬੀਤਦੇ ਵੇਖਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰਖਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਤ-ਸਾਲਾ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕੇ। {{gap}}ਅਖੀਰ ਉਸ ਦੀ ਬੰਦ ਖਲਾਸ ਦਾ ਦਿਨ ਆ ਪੁਜਾ। ਜੇਲ੍ਹ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਾਪਸ ਕਰ ਕੇ ਫਾਟਕ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਜੇਲ ਤੋਂ ਸਿਧਾ ਸਾਲੀਸਿਟਰ ਦੇ ਪਾਸ ਪੁਜਾ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਉਹ ਅਗਾਂਹ ਵਧਦਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਨ ਲਈ ਪ੍ਰੋਗ੍ਰਾਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਉਹ ਪੁਜੇਗਾ, ਚਪੜਾਸੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵਡੇ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ, ਕੀ ਉਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਾਲੀਸਿਟਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਏਗਾ? ਇਕ ਪਾਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਿਆ। ਹਾਂ.........ਹਾਂ............ਸਚ ਮੁਚ ਹੀ ਉਹ ਬੁਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਇਕ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਆ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਨਹੀਂ....... ਉਹ ਸਾਲੀਸਿਟਰ ਉਹਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਵਡੇ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਗਿਆ । {{gap}}'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਸੀ ਮਾਨ ਜੀ? : {{gap}}'ਸਤ ਵਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਇਕ ‘ਪੈਕਿਟ' ਆਪ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰ ਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਲੈਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।'<noinclude>{{rh||-੭੫-|}}</noinclude> 6ri4gj9lkabvm72266epoawe66vqz0o 250 12038 229721 37575 2026-07-27T14:08:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}‘ਕੇਹਾ ਪੈਕਟ?' ਕਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਜਮਾਂ ਕੀਤਾ ਸੀ? {{gap}}'ਨਾਮ ਸੀ ਲਾਲਾ.....' {{gap}}ਸ਼ਿਆਮ ਲਾਲ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲਗਾ, 'ਹੈਂ, ਇਹ ਕੀ? ਜਿਹੜਾ ਨਾਮ ਮੈਂ ਦਸਿਆ ਸੀ ਉਹ ਯਾਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੜਾ ਦਿਮਾਗ ਲੜਾਇਆ, ਬਹੁਤ ਸੋਚਣ ਲਗਾ, ਪਰ ਦਿਮਾਗ਼ ਖ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਇਕ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹਨੇ ਕਿਹਾ-'ਹਾਂ....ਇਹ.....ਨਾਮ ਸੀ ਲਾਲਾ ਇਸ ਅਖਰ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ........ਕਿਸ ਨਾਲ?........ਹੈਂ.... {{gap}}ਅਧਾ ਘੰਟਾ ਖਬਾ ਹਥ ਮਥੇ ਤੇ ਰਖ ਕੇ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ--ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ--ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਮ ਯਾਦ ਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਵਿਅਰਥ। ਉਹ ਨਾਮ ਉਸ ਦੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਅਗੇ ਨਚਦਾ ਭਾਸਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅੱਖਰ ਭੁੜਕਦੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਉਂਦਾ। ਹਰ ਪਲਕ ਝਮਕਿਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਕਿ ਨਾਮ ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਤੇ ਹੈ, ਪਰ ਨਹੀਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਘਬਰ ਗਿਆ, ਪਰ ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ਼ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਮੱਥਾ ਤੇਲੀ ਨਾਲ ਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਸੁੰਗੜਨ ਲਗੀਆਂ, ਓਹ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਰਹੀ ਸਕਿਆ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੁਲ੍ਹ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣ ਲਗਾ, ਉਹ ਰੋਣ ਤੇ ਲੜ ਪੈਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਜਿਤਨਾ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਨਾਮ ਉਤਨਾ ਉਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਇਕ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਪਣੇ ਆਪ<noinclude>{{rh||-੭੬-|}}</noinclude> tv76lr4kk3z54t8ojancfww3ex2md1l 250 12039 229722 37576 2026-07-27T14:08:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਬੁੜਬੁੜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ:- {{gap}}'ਘਾਬਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਫ਼ਾਇਦਾ? ਇਸ ਤਰਾਂ ਮੈਂ ਨਾਮ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚਾਂਗਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਯਾਦ ਆਵੇਗਾ।' {{gap}}ਉਹ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਪਰ ਘਬਰਾਹਟ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲ, ਦੁਕਾਨਾਂ ਵਲ, ਸੜਕ ਦੀ ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਵਲ ਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਦੇਖਦਾ ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੇ ਹਨੇਰਾ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਬੇਸਬਰ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲਗਾ:- {{gap}}'ਲਾਲਾ......? ਲਾਲਾ......?' {{gap}}ਰਾਤ ਆਈ ਸੜਕ ਸੁੰਞੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਇਕ ਧਰਮਸਾਲਾ ਗਿਆ। ਇਕ ਆਨੇ ਤੋਂ ਇਕ ਮੰਜੀ ਲੈਕੇ ਬਰਾਮਦੇ ਦੇ ਇਕ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਪੈ ਰਿਹਾ। ਦਿਨ ਦੀ ਤਿਖੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚ ਨੀਂਦ ਖੁਲ੍ਹੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਹੱਥ ਪੈਰ ਫੈਲਾ ਕੇ ਅੰਗੜਾਈ ਲਈ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਤ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਰ ਝਟ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਉਹੀ ਭੂਤ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਆ:- {{gap}}'ਲਾਲਾ......? ਲਾਲਾ......?' {{gap}}ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਆਉਣ ਲਗਾ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਉਹ ਕਦੀ ਵੀ ਉਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਉਹ ਮੰਜੀ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ ਸੜਕ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਸੜਕ ਤੇ ਕਈ ਘੰਟੇ ਬੌਂਦਿਆਂ ਵਾਂਗੂ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸਾਲੀਸਿਟਰ ਦੇ ਦਫਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕਦਮ ਕਦਮ<noinclude>{{rh||-੭੭-|}}</noinclude> t1f8grwudzvo15g82dsybfoldpi9luh 250 12041 229723 37579 2026-07-27T14:08:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਚਲਦਾ, ਕਦੀ ਦਫਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ। ਕਦੀ ਫਾਟਕ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਬੈਠਦਾ। ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਰਾਤ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰ ਫੜ ਕੇ ਰੋਣ ਲਗਾ: {{gap}}'ਮੈਂ ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।' ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਖਿਆਲ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਂਠ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਸਨ। ਹਾਂ, ਇਹ ਸਚ ਹੈ ਕਿ ਬੇਈਮਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਸਨ--ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇ ਹਥੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਸਤ ਸਾਲ ਦੀ ਕਰੜੀ ਸਜ਼ਾ ਭੁਗਤੀ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁਪਿਆਂ ਨੂੰ ਛੋਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ! ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੁਪਏ ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਕੁਝ ਅਖਰ ਨਾਮ ਕਹਿਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿਚ ਸਨ-- ਇਕ ਨਾਮ--ਕੇਵਲ ਇਕ ਨਾਮ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਇਕ ਸਖਤ ਕੰਧ ਬਣ ਕੇ ਰੁਪਏ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜੋਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਉਹ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਧਕੇ ਖਾਂਦਾ ਟਰਾਮ ਦੀ ਟਕਰ ਖਾਂਦਾ ਖਾਂਦਾ ਬਚਿਆ। ਮੋਟਰ ਉਸਦੀ ਵਖੀ ਨੂੰ ਲਗਦੀ ਹੋਈ ਲੰਘੀ; ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁਟੇ, ਮੋਟਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੀਹ ਦਏ' {{gap}}‘ਲਾਲਾ...............? ਲਾਲਾ..............?' {{gap}}ਉਹ ਪੁਲ ਤੇ ਪੁਜ ਗਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਗਜ਼ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਤੇ ਗੰਗਾ ਸੀ.........ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਚ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਉਹ ਰੋਣ ਦੀ ਸੁਰ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ--‘ਲਾਲਾ.....? ਹਾਏ! ਉਹ ਨਾਮ..........? ਉਹ ਨਾਮ.....? ਲਾਲਾ.....?'<noinclude>{{rh||-੭੮-|}}</noinclude> r0x7c2mod0vmh64ek64pg26x4uiovwn 250 12042 229724 37581 2026-07-27T14:08:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਹ ਘਾਟ ਤੇ ਗਿਆ। ਪੌੜੀਆਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਖੜੋ ਗਿਆ! ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਦੀ ਇਛਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਥਲੇ ਉਤਰਣ ਲਗਾ। ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਤਪਾ ਦਿਤੇ ਸਨ। ਠੰਢਾ ਗੰਗਾ ਜਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਠੰਢੇ ਜਲ ਨੇ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਪਾਈ........ਉਸ ਦੀਆਂ ਗਰਮ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ.........ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ...........ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਲੂਮ ਹੋਇਆਂ ਕਿ ਉਹ ਤਿਲਕ ਗਿਆ ਤੇ ਡਿਗ ਪਿਆ ਹੈ ਨਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿਚ........ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ.......... ਦੋਵੇਂ ਹਥ ਉਤਾਂਹ ਨੂੰ ਕੀਤੇ......... ਭੁੜਕ ਕੇ ਸਿਰ ਉਪਰ ਕੀਤਾ.......ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ..........ਉਸ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦਾ ਉਪਰਲਾ ਹਿਸਾ ਉਪਰ ਆ ਗਿਆ, ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਅਖਾਂ ਪਾੜ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਚੀਕਿਆ: {{gap}}‘ਯਾਦ ਆ ਗਿਆ !...........ਬਚਾਓ ! ਬਚਾਓ ! ਦਰਬਾਰੀ ਲਾਲਾ ! ਦਰ..........' {{gap}}ਘਾਟ ਸੁਨਸਾਨ ਸੀ। ਗੰਗਾ ਜਲ ਪੌੜੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਂ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਕਦਮ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੌੜ ਗਈ। ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਆਲਸੀ ਲਹਿਰਾਂ ਸੁਸਤ ਸੁਸਤ ਉਠਦੀਆਂ ਡਿਗਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਦਾ ਚਾਨਣ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਿਟਾ ਤੇ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ ਨਚਣ ਲਗਾ। ਇਕ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਲਹਿਰ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਗਹਿਰੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ.........ਫਿਰ ਸਭ ਪਾਸੇ ਚੁੱਪ ਵਰਤ ਗਈ। {{dhr|3em}}<noinclude>{{rh||-੭੯-|}}</noinclude> 4ie7uutiinok4pvovrziekf9rkakwu2 250 12052 229725 37596 2026-07-27T14:08:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸਿਰਫ਼ ਤਕਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਅਤੇ ਭੁਖ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।' {{gap}}ਪੁਜਾਰੀ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}'ਉਧਾਰ ਤਾਂ ਲਏਗਾ, ਪਰ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕਾਏਗਾ ਕਿਵੇਂ?' {{gap}}ਗਫੂਰ ਨੇ ਆਸ ਦੀ ਨਿਮੀ ਜਹੀ ਝਲਕ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੀ ਮਿੰਨਤ ਕੀਤੀ: {{gap}}‘ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ ਪੁਜਾਰੀ ਜੀ ਮੈਂ ਕਰਜ਼ ਲਾਹ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਜੀ।' {{gap}}ਤਰਕ-ਰਤਨ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗਫੂਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਦਿਆਂ ਬੋਲੇ: {{gap}}'ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਹੋ ਸਕਿਆ, ਧੋਖਾ ਨਹੀਂ ਦਿਆਂਗਾ ਪੁਜਾਰੀ ਜੀ! ਕਰਜ਼ ਲਾਹ ਦਿਆਂਗਾ।' 'ਵਾਹ ਓਏ ਵਾਹ! ਹਟ! ਪਰੇ! ਹਟ ਮੇਰਾ ਰਾਹ ਛਡ! ਘਰ ਚਲੀਏ! ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਉਤੋਂ।' {{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਨਾਂ ਪੈਰ ਪੁਟਿਆ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਡਰ ਕੇ ਪਿਛੇ ਹਟ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਬੋਲੇ: {{gap}}'ਓਏ ਇਹ ਤਾਂ ਮਾਰਨ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇਰਾ ਮਹੇਸ਼।’ {{gap}}ਗਫੂਰ ਉਠ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ। ਪੁਜਾਰੀ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੁਲਾਂ ਅਤੇ ਗਿਲ ਚਾਵਲਾਂ ਦੀ ਗਠੜੀ ਸੀ, ਉਸ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਗਫੂਰ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਗਠੜੀ ਵਿਚੋਂ ਅੰਨ ਦੀ ਬੋ ਆਈ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਇਕ-ਮੁਠ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਿਚਾਰਾ।' {{gap}}'ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਵਿਚਾਰਾ? ਬਲੇ ਓਏ! ਘਾਹ ਟਾਂਡਾ ਨਹ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਚਾਵਲ ਤੇ ਕੇਲਾ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜਿਹੇ ਜਿਹਾ ਗਫੂਰ ਆਪ ਹੈ ਤਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਬੈਲ ਵੀ ਤਾਂ<noinclude>{{rh||-੮੭-|}}</noinclude> 1ymqjoqzme27fmuqxjq1e93ns82z6yx 250 12053 229726 37614 2026-07-27T14:08:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਅਮੀਰ ਹੈ। ਹਟਾ! ਹਟਾ! ਇਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਮਣੇ ਤੋਂ ਹਟਾ! ਕਿੰਨੇ ਭਿਆਨਕ ਸਿੰਗ ਹਨ ਇਸ ਦੇ? ਕਦੇ ਨਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰ ਛਡੇਗਾ।' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਪੁਜਾਰੀ ਜੀ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਕਦਮ ਚੁਕਦੇ ਚਲੇ ਗਏ। {{center|{{xxxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}}}}} {{gap}}ਗਫੂਰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਵਲੋਂ ਨਿਗਾਹ ਹਟਾ ਕੇ, ਕੁਝ ਚਿਰ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਮੁੰਹ ਵਲ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਧੀਆਂ ਹੀ ਖੁਲ੍ਹ ਸਕਦੀਆਂ ਸਨ। ਗਫੂਰ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}'ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਮੁਠ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ ਮਹੇਸ਼? ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਬਥੇਰਾ ਹੈ, ਫੇਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਤੂੰ ਭੁਖਾ ਹੈਂ - ਨਾ ਦੇਣ...........' ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਰੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਟਪ ਟਪ ਅੱਥਰੂ ਡਿਗਣ ਲਗੇ। ਉਹ ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਉਸ ਦੀ ਧੌਣ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਉਪਰ ਹਥ ਫੇਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਹਿਣ ਲਗਾ: {{gap}}'ਮਹੇਸ਼! ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪੁਤਰ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਅੱਠ ਵਰ੍ਹੇ ਹਲ ਫੇਰ ਫੇਰ ਕੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਬੁਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਢਿਡ ਭਰ ਕੇ ਖੁਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ?' {{gap}}ਮਹੇਸ਼ ਉਤਰ ਵਿਚ ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਧੌਣ ਅਗੇ ਕਰ ਕੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟ ਜੇ ਖਲੋਤਾ ਰਿਹਾ। ਗਫੂਰ ਆਪਣੀ ਗਿਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਅਥਰੂ ਪੂੰਝ ਕੇ ਫੇਰ ਉਸੇ ਭਰੀ ਹੋਈ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}‘ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਨੇ ਤੇਰੀ ਖ਼ੁਰਾਕ ਖੋਹ ਲਈ। ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਕੋਲ<noinclude>{{rh||-੮੮-|}}</noinclude> 4o07vidygucmeblkjt91ne9ned5flq2 250 12054 229727 37598 2026-07-27T14:08:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਣ ਵਾਲਾ ਮੈਦਾਨ ਵੀ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਲਗਾਨ ਉਪਰ ਦੇ ਦਿਤਾ। ਮੈਂ ਇਸ ਕਾਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਉਂਦਾ ਰਖ ਸਕਾਂਗਾ? ਤੈਨੂੰ ਜੇ ਛਡ ਦਿਤਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਖੇਤ ਖਾਏਂਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬ੍ਰਿਛ ਤੋੜ ਦਏਂਗਾ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਵੀ ਹੁਣ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਕੋਈ ਤੈਨੂੰ ਮੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਵੇਗਾ। ਲੋਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਕਸਾਈ ਕੋਲ ਵੇਚ..................ਉਹ ਇਸ ਪੰਗਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਗਲਾ ਭਰ ਆਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤ੍ਰਿਮ ਤ੍ਰਿਮ ਹੰਝੂ ਵਗ ਤੁਰੇ। ਇਕ ਹਥ ਨਾਲ ਅੱਥਰੂ ਪੂੰਝ, ਏਧਰ ਉਧਰ ਵੇਖ, ਫੇਰ ਟੁਟੀ ਹੋਈ ਝੌਂਪੜੀ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਗਫੂਰ ਨੇ ਛਪਰ ਵਿਚੋਂ ਪਰਾਲੀ -- ਕਾਲੀ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਾਲੀ - ਖਿਚ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਅਗੇ ਆਣ ਰਖੀ ਤੇ ਮੱਧਮ ਜਹੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਆਖਿਆ: {{gap}}'ਲੈ, ਛੇਤੀ ਇਹਨੂੰ ਖਾ ਲੈ ਪੁਤਰ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ.............!' {{gap}}'ਅਬਾ?' {{gap}}'ਕਿਉਂ ਪੁਤਰੀ?' {{gap}}‘ਭਤ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਆ ਕੇ ਖਾ ਲੈ।' {{gap}}ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਅਮੀਨਾ ਕੋਠੜੀ ਦੇ ਬੂਹੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਖੜੋ ਗਈ, ਇਕ ਮਿੰਟ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਵਲ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ: {{gap}}‘ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਫੇਰ ਛਪਰ ਖੁਵਾ ਰਹੇ ਹੋ ਅਬਾ?' {{gap}}ਗਫੂਰ ਏਸੇ ਗਲੋਂ ਡਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਰਮਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}‘ਪੁਰਾਣੀ ਸੜੀ ਹੋਈ ਪਰਾਲ ਹੈ ਬੇਟੀ, ਆਪ ਵੀ ਤਾਂ ਏਸ ਨੇ ਨਿਕਲ ਨਿਕਲ ਕੇ ਡਿਗ ਹੀ ਪੈਣਾ ਸੀ ਨਾ।' {{gap}}'ਮੈਂ ਕੋਠੜੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅਬਾ ਪਰਾਲ ਖਿਚਣ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ ਸੀ।'<noinclude>{{rh||-੮੯-|}}</noinclude> m18lb5u7n6yc5hzarazvrk0cwe5oig8 250 12055 229728 37612 2026-07-27T14:09:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}'ਨਹੀਂ ਬੇਟੀ, ਖਿਚਿਆ ਮੈਂ ਨਹੀਂ, ਆਪੇ ਡਿਗਣ ਵਾਲਾ ਸੀ!' {{gap}}'ਪਰ ਅਬਾ, ਕੰਧ ਡਿਗ ਪਏਗੀ।' {{gap}}ਗਫੂਰ ਚੁਪ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਕ ਕੋਠੜੀ ਹੁਣ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਸਾਰਾ ਮਕਾਨ ਤਾਂ ਡਿਗ ਹੀ ਚਕਿਆ ਹੈ। es ਤਰਾਂ ਪਰਾਲ ਕਢ ਕਢ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਖਵਾਣ ਨਾਲ, ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਰਖਾ ਰੁਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਠੜੀ ਡਿਗ ਪਏਗੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਭਲਾ ਗਫੂਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦਾ? ਫੇਰ ਵੀ ਏਸ ਤਰਾਂ ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?' {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਬੋਲੀ: {{gap}}'ਅਬਾ! ਹਥ ਧੋ ਕੇ ਛੇਤੀ ਆਉ! ਮੈਂ ਭਤ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।' {{gap}}ਗਫੂਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}'ਜਿਹੜੀ ਪਿਛ ਨਿਕਲੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਲੈ ਆ ਬੇਟੀ, ਮੈਂ ਇਹਨੂੰ ਕੁਝ ਖੁਵਾ ਕੇ ਫਿਰ ਖਾਣ ਚਲਦਾ ਹਾਂ।' {{gap}}‘ਪਿਛ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਾਂਡੀ ਵਿਚ ਹੀ ਸੁਕ ਗਈ ਹੈ ਅਬਾ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ ਹੈ?' ਗਫੂਰ ਚੁਪ ਕਰ ਗਿਆ। {{gap}}'ਮਸੀਬਤ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪਿਛ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਟੀ ਜਾ ਸਕਦੀ' - ਇਹ ਗੱਲ, ਇਹ ਦਸਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ। ਗਫੂਰ ਹਥ ਧੋ ਕੇ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਖੜੋ ਗਿਆ। ਇਕ ਪਿਤਲ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿਚ ਸਾਗ ਤੇ ਭਤ ਪਿਤਾ ਲਈ ਪਾ ਕੇ ਅਮੀਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤਬਾਖ ਵਿਚ ਹੀ ਭਤ ਪਾ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਗਫੂਰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਅਮੀਨਾ, ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ ਨੰਢ ਲਗ ਰਹੀ ਹੈ, ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਿਚ ਕੀ ਭਤ ਖਾਣਾ ਠੀਕ ਹੈ?'<noinclude>{{rh||-੯o-|}}</noinclude> lxb79dgpm44dskic63k1224pns0bz3l 250 12058 229729 37615 2026-07-27T14:09:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਅਮੀਨਾ ਦੇ ਮਥੇ ਉਪਰ ਚਿੰਤਾ ਆ ਗਈ: {{gap}}‘ਪਰ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਹੀ ਆਖਿਆ ਸੀ ਅਬਾ ਕਿ ਭੁਖ ਲਗੀ ਹੈ, ਭਤ ਬਣਾ।' {{gap}}'ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਮੀਨਾ ਮੈਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ।' {{gap}}'ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਚੁਕ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈਣਾ,' ਗਫੂਰ ਨੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}‘ਪਰ ਠੰਢਾ ਭਤ ਖਾਧਿਆਂ ਬੁਖ਼ਾਰ ਵਧ ਜਾਏਗਾ ਅਮੀਨਾ?' {{gap}}'ਫੇਰ?' ਅਮੀਨਾ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ?' {{gap}}ਗਫੂਰ ਨੇ ਕੁਝ ਚਿਰ ਸੋਚ ਕੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਇਕ ਗੱਲ ਕਰ ਬੇਟੀ! ਜਾ, ਜਾ ਕੇ ਇਹ ਥਾਲੀ ਮਹੇਸ਼ ਅਗੇ ਰਖ ਆ, ਰਾਤੀਂ ਮੁਠ ਚਾਵਲ ਉਬਾਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਦੇ ਸਕੇਂਗੀ ਬੇਟੀ?' {{gap}}ਇਸ ਦੇ ਉਤਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਚਿਰ ਸਿਰ ਚੁਕ ਕੇ, ਅਮੀਨਾ ਪਿਉ ਵਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਫਿਰ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲੀ: {{gap}}‘ਹਾਂ ਅਬਾ।' {{gap}}ਬਾਪ-ਬੇਟੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਛਲ-ਨਾਟਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਤੀਜਾ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ। {{center|{{xxxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}}}}} {{gap}}ਇਕ ਸਾਤੇ ਮਗਰੋਂ, ਇਕ ਦਿਹਾੜੇ ਬੀਮਾਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਲ ਲਈ ਚਿੰਤਨ-ਭਰਪੁਰ, ਗਫੂਰ ਦਲਾਨ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਮਹੇਸ਼ ਕਲ੍ਹ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਅਜੇ ਤਕ ਨਹੀਂ ਮੁੜਿਆ । ਉਹ ਆਪ ਤਾਂ ਤੁਰ ਫਿਰ ਨਹੀਂ ਸੀ<noinclude>{{rh||-੯੧-|}}</noinclude> pqf4t4r4mm2p25smjaqra46fvs84ao4 250 12059 229730 37616 2026-07-27T14:09:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸਕਦਾ, ਏਸ ਲਈ ਅਮੀਨਾ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਬੌਲਦ ਲਭਣ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਦਸਿਆ: {{gap}}‘ਮਾਨਿਕ ਘੋਸ਼ ਨੇ ਸਾਡੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਾਜ਼ੀ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿਤਾ ਹੈ।' {{gap}}‘ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ! ਕਦੀ ਨਹੀਂ।' {{gap}}‘ਹਾਂ ਅਬਾ! ਮੈਂ ਸਚ ਆਖਦੀ ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਨੌਕਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, “ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਆਖ ਕਿ ਪੁਰ ਦੇ ਕਾਜ਼ੀ ਹਾਂਉਸ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਬੌਲਦ ਲਭੇ।' {{gap}}'ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਸੀ?' {{gap}}'ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਕਈ ਬੂਟੇ ਉਜਾੜ ਦਿਤੇ ਸਨ।' {{gap}}ਗਫੂਰ ਹੈਰਾਨ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ ਸਬੰਧੀ ਕਈ ਦੁਰਘਟਨਾ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਖਿਆਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ ਕਿ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕਾਜ਼ੀ ਹਾਊਸ ਵੀ ਦੇ ਆਵੇਗਾ। ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਮਾਨਿਕ ਘੋਸ਼ ਗਊ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭਗਤੀ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਸਗੋਂ ਆਸ-ਪਾਸ ਵੀ ਬੜੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।' {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਬੋਲੀ: {{gap}}‘ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਵਿਚ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੈ। ਕੀ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਲੈਣ ਨਹੀਂ ਜਾਏਗਾ ਅੱਬਾ?' {{gap}}ਗਫੂਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਭਖਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ।' {{gap}}‘ਪਰੰਤੁ ਅਬਾ ! ਲੋਕੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਜੇ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੇ<noinclude>{{rh||-੯੨-|}}</noinclude> kcksntztdjtajuicva2nfdkvnzeimsz 250 12062 229731 37619 2026-07-27T14:09:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਅੰਦਰ ਅਸੀ ਲੈ ਨਾ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੂਚਰੀ ਵਿਚ ਵੇਚ ਦਿਤਾ ਜਾਏਗਾ। {{gap}}‘ਵੇਚ ਹੀ ਦੇ ਫਿਰ, ਅਜ ਹੀ ਵੇਚ ਦੇਣ।' {{gap}}‘ਬੁਚਰੀ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ? ਇਹ ਅਮੀਨਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਸੀ। ਪਰੰਤੁ ਮਹੇਸ਼ ਸਬੰਧੀ ਬੂਚਰੀ ਦੇ ਗਲ ਬਾਤ ਹੋਣ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਇੰਨਾ ਕਿਉਂ ਘਾਬਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲ ਅਮੀਨਾ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਆਖ ਕੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਥੋਂ ਤੁਰਦੀ ਹੋਈ। {{gap}}ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਲੁਕਦਾ-ਛਿਪਦਾ ਗਫੂਰ ਬੰਸੀ ਦੀ ਹੱਟੀ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}‘ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਦੇਣਾ ਬੰਸੀ' ਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਥਾਲੀ ਉਸ ਦੇ ਅਗੇ ਰਖ ਦਿਤੀ। ਇਸ ਥਾਲੀ ਦਾ ਵਜ਼ਨ-ਤੋਲ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬੰਸੀ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ। ਦੋ ਵਰਿਆਂ ਵਿਚ ਗਫੂਰ ਨੇ ਪੰਜ ਛੀ ਵਾਰੀ ਬੰਸੀ ਦੀ ਹੱਟੀ ਉਪਰ ਬੰਧ ਰਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਥਾਲੀ ਦੇ ਵਟਾਂਦਰੇ ਇਕ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਹਰ ਵਾਰੀ ਉਧਾਰ ਲੀਤਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਵੀ ਬੰਸੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਦੇ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਦੂਜ ਦਿਨ ਮਹੇਸ਼ ਫੇਰ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਉਪਰ ਦਿਸ ਪਿਆ। ਉਹੀ ਬ੍ਰਿਛ, ਉਹੀ ਰੱਸੀ, ਉਹੀ ਕਿਲਾ ਤੇ ਉਹੀ ਖ਼ਾਲ-ਮਖ਼ਾਲੀ ਸਖਣਾ ਢਿਡ - ਮਹੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਉਹੀ ਗਿਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਉਹ ਧੌਣ ਚੁਕੀ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਬੁਢਾ ਜਿਹਾ ਮੁਸਲਮਾਨ ਉਸ ਨੂੰ ਬੜੇ ਗੌਹ ਨਾਲ ਤਾੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਦੂਰ ਗਫੂਰ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਬੌਲਦ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਭਾਲ ਕੇ, ਬੁਢੇ ਨੇ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਪੂਰੇ ਦਸਾਂ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨੋਟ, ਆਪਣੀ ਤਹਿਮਤ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਤੇ ਨਵੇਂ ਨੋਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਗਫੂਰ ਦੇ ਅਗੇ ਰਖਦਿਆਂ ਬੋਲਿਆ:<noinclude>{{rh||-੯੩-|}}</noinclude> l7bva60c0k8d9ak5713mekaqrjgxfsk 250 12063 229732 37620 2026-07-27T14:09:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}‘ਲਉ ਜੀ, ਇਕ ਪੂਰਾ ਨੋਟ ਹੀ ਦੇ ਦਿਤਾ, ਪੂਰਾ ਦਸ ਦਾ....।' {{gap}}ਗਫੁਰ ਨੇ ਹਥ ਵਧਾ ਕੇ ਨੋਟ ਫੜ ਲਿਆ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਜਿਹੜੇ ਦੋ ਬੰਦ ਬੁਢੇ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ ਸਨ, ਉਹ ਕਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਰਸੀ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਗੇ। ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਗਫੂਰ ਉਠ ਕੇ ਖੜੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕੜਕ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: ‘ਰਸੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਨਾ ਲਾਣਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ...............।' {{gap}}ਉਹ ਅਚਰਜ ਹੋ ਗਏ। ਬੁਢੇ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਕੇ ਪੁਛਿਆ: {{gap}}'ਕਿਉਂ?' {{gap}}'ਮੇਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚਦਾ।' {{gap}}‘ਪਰ.......' {{gap}}'ਪਰ ਕੀ, ਮੇਰੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ।' {{gap}}ਗਫੂਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੋਧ ਵਿਚ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਨੋਟ ਬੁਢੇ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਰਖ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਉਹ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਕਲ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤੂੰ ਸਾਈ ਲੈ ਆਇਆ ਸੈਂ?' {{gap}}‘ਇਹ ਲਉ ਆਪਣੀ ਸਾਈ' ਇਹ ਆਖਦਿਆਂ ਗਫੂਰ ਨੇ ਦੇ ਰੁਪਏ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਵਗਾ ਮਾਰੇ। {{gap}}ਝਗੜੇ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬੁਢਾ ਨਰਮ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁਸਕ੍ਰਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਹੋਰ ਇਕ ਦੋ ਰੁਪਏ ਵਧੀਕ............?' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ।' {{gap}}‘ਚੰਗਾ ਯਾਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੜਕੀ ਵਾਸਤੇ ਤਿੰਨ ਰੁਪਏ ਹੋਰ ਦੇ ਦਿਉ ਮਿਠਾਈ ਖਾਏਗੀ।' {{gap}}ਗਫੂਰ ਚੁਪ ਸੀ।<noinclude>{{rh||-੯੪-|}}</noinclude> 5hrpdrvutx0ercs73yjdcgqjmhidcds 250 12064 229733 37671 2026-07-27T14:09:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}'ਹੁਣ ਪੂਰੇ ਪੰਦਰਾਂ ਹੋ ਗਏ ਨਾ?' {{gap}}'..........।' {{gap}}'ਹੁਣ ਤਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਜਾ!' {{gap}}'ਨਹੀਂ।' {{gap}}‘ਪਰ ਮੀਆਂ! ਜੋ ਮੈਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ ਕੀ, ਹੋਰ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਇਸ ਦਾ ਚਮੜਾ ਵਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਗੋਸ਼ਤ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉਪਰ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ।' {{gap}}ਤੋਬਾ ! ਤੋਬਾ ! ਗੋਸ਼ਤ ! ਗਫੂਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਅਚਨਚੇਤ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਇਕ ਗੰਦੀ ਗਾਲ਼ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਈ। ਉਹ ਆਪ ਉਥੋਂ ਉਠ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜਿਆ ਤੇ ਅੰਦਰ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਚੀ ਉਚੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਣ ਲਗਾ: {{gap}}‘ਜੇ ਉਹ ਸ਼ੈਤਾਨ ਹੁਣੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਗਫੂਰ ਆਪਣੇ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਦਮੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਜੁਤੀਆਂ ਮਰਵਾ ਕੇ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਵਾ ਦਏਗਾ।' {{gap}}ਇਹ ਗੜ-ਬੜ ਵੇਖ ਕੇ ਕਸਾਈ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਹੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਗਫੂਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾਵਾ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਕਸਾਈਆਂ ਦੇ ਆਵਣ ਦੀ ਗਲ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਕਈ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸ਼ਿਵ ਨਾਥ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰ ਕੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}‘ਗਫੂਰ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਏ? ਮੈਂ ਅਜੇ ਤਕ<noinclude>{{rh||-੯੫-|}}</noinclude> 7et8wsyn817guiukbnbhdfb1m3288q1 250 12071 229906 63857 2026-07-28T07:50:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੨੫)|}}</noinclude>ਕਰ ਸਕਦੀ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਐਨਾ ਲੰਮਾਂ ਵਖਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਸਕੇਂਗੀ। {{gap}}ਵਖਿਆਨ ਦੇਣ ਵਲੋਂ ਤੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ, ਭਾਬੀ ਜੀ ਪਰ ਹਾਂ ਉਹ ਮੁੜ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਗੇ। ਇਕ ਗਲ ਨੂੰ ਉਹ ਸੌ ਵਾਰੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਫੇਰ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਠੀਕ ਹੈ, ਇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਵਜਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਵਖਾ ਸਕਦੇ। ਮੇਰੇ ਬਾਪ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਆਈ ਹੈ। ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਕਰ ਦਿਤੀ ਹੈ, ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਕੀ ਖਿਆਲ ਹੈ ਬੀਬੀ ਜੀ? {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਹੋਰ ਵੀ ਫਿੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, 'ਭਰਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਦੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਹੀਂ ਦਖਾਈਆਂ। ਤੁਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਜਿਹੋ ਜਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਛਡ ਕੇ ਮੇਦਨੀ ਪੁਰ ਚਲੇ ਗਏ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਕੁਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਨਿੰਦਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਤੁਹਾਡੇ ਸਭ ਦੋਸ਼ ਛਪਾ ੨ ਕੇ ਰਖਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੀ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਰੁਪਿਆਂ ਦੇ ਲੋਭ ਬਦਲੇ ਏਦਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ? ਭਾਬੀ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਗੁਆ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਸਦਾ ਉਸ ਦਿਨ ਪਤਾ ਲਗੇਗਾ ਜਿਸ ਦਿਨ ਸੱਚੀ ਮੁਚੀ ਹੀ ਗੁਆਚ ਗਈ। ਪਰ ਇਕ ਗਲ ਮੇਰੀ ਵੀ<noinclude></noinclude> ny3ofqgg9l5peflcgdjl4i2rlurvttb 250 12073 229907 63859 2026-07-28T07:50:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੨੬)|}}</noinclude>ਚੇਤੇ ਰਖਣਾ, ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਜੀ ਐਨੇ ਨੀਚ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਨਹੀਂ, ਰਾਤ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੱਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਾ ਬਾਕੀ ਗੱਲਾਂ ਫੇਰ ਕਰਾਂਗੀਆਂ। {{gap}}ਚੰਗਾ ਆਖ ਕੇ ਇੰਦੂ ਬਿਮਲਾ ਦੇ ਮਗਰ ਹੀ ਡੇਉਢੀ ਤਕ ਆ ਗਈ। ਉਹਦੇ ਪਿਛੇ ਆਉਣ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਖੜਾਕ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਅਨ-ਸਣਿਆਂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪ ਚਲਾ ਗਈ। ਅੱਗੇ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਜਣੀਆਂ ਆਪੋ ਵਿਚ ਦੀ ਹਾਸਾ ਠੱਠਾ ਕਰਕੇ ਬੂਹਾ ਤੇ ਗੱਡੀ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ, ਪਰ ਅੱਜ ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਕਮਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਸੌਂ ਗਈ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਤਾਂ ਚਲੀ ਗਈ! ਪਰ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੌੜੀਆਂ ਫਿੱਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛਡ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੱਨਾਂ ਸੰਤਾਅ ਸੀ ਇਹ ਇੰਦੂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਗੰਦਾ ਮਾਦਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗਲ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਧੋਤਾ ਜਾਣ ਲਗਾ। ਜਿਉਂ ੨ ਮਨ ਸਾਫ ਹੋਣ ਲੱਗਾ ਤਿਉਂ ਤਿਉਂ ਅਖਾਂ ਅਗੇ ਨਵੀਆਂ ੨ ਗੱਲਾਂ ਆਉਣ ਲਗੀਆਂ। ਐਨਾ ਗੰਦ ਮੰਦ, ਪਥਰ ਰੋੜ ਤੇ ਹੋਰ ਬੱਦ ਬਲਾ ਉਹਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹਦਾ ਇਹਨੂੰ ਕਦੇ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਇਆ। ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਪੁਛ ਪੁਛਾਈ ਹੋਣ ਲਗ ਪਈ ਭਲਾ ਇੰਦੂ ਜੇ ਤੇਨੂੰ ਉਹ ਛਡ ਹੀ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਬਣੇ? ਜਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਕੂਏ<noinclude></noinclude> 7oycmupide7xez038lgbkc988so2tj6 250 12075 229908 63861 2026-07-28T07:50:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੨੭)|}}</noinclude>ਹੀ ਨਾ...ਤੂੰ ਕੋਲ ਬਹੇਂ ਤਾਂ ਉਹ ਤੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਨਫਰਤ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੂੰਹ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕਰ ਲਏ? {{gap}}ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹਦੇ ਲੂੰਈਂ ਕੰਡੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਕਮਲਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਮਾਂ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਮੂੰਹ ਚੁੰਮਕੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੇਰੀ ਭੂਆ ਐਨਾ ਡਰਾਉਣਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਹੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ। {{gap}}ਡਰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦਾ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਫੇਰ ਇਕ ਉਬਾਸੀ ਜਿਹੀ ਲੈਕੇ ਆਖਿਆ ਡਰ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਬੇਟੀ ਸਭ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ। ਜਾ ਜ਼ਰਾ ਵੇਖ ਤਾਂ ਆ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ? {{gap}}ਲੜਕੀ ਆਪਣੇ ਬਾਪ ਪਾਸ ਭਜੀ ਭਜੀ ਗਈ। ਦੋ ਦਿਨ ਤੋਂ ਤੀਵੀਂ ਮਰਦ ਨੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਦੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਕਰਨੀ ਛਡੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕਮਲਾ ਨੇ ਆਕੇ ਕਿਹਾ, ਬਾਬੂ ਜੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਸੌਂ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਚੁਪ ਚਾਪ! ਅੱਛਾ ਧੀਏ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸੌਂ ਰਹੁ ਮੈਂ ਜਾਕੇ ਵੇਖ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਇੰਦੂ ਚਲੀ ਗਈ। ਪਰਦੇ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਵੇਖਿਆ, ਲੜਕੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਸੀ। ਉਹ ਮੰਜੇ ਤੇ ਉਤਾਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਲੰਮੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਪੰਜ ਛੇ ਮਿੰਟ ਖਲੋਕੇ ਇੰਦੂ ਮੁੜ ਆਈ। ਅੱਜ ਉਹਨੂੰ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਵੜਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਇਹ ਵੇਖਕੇ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋਣ ਲਗੀ। {{gap}}'ਕਮਲਾ!'<noinclude></noinclude> rd47e9rhqnlja3hyhggj0hg2frjmda4 250 12077 229909 63863 2026-07-28T07:50:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੧੨੮)|}}</noinclude>{{gap}}ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਮਾਂ? {{gap}}'ਤੇਰੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚ ਖਬਰੇ ਦਰਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਾਹ ਜ਼ਰਾ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਤਾਂ ਘੁੱਟ ਦਿਹ।' {{gap}}ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਭੇਜਕੇ ਇੰਦੁ ਆਪ ਪਰਦੇ ਉਹਲੇ ਹੋਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਲੱਗ ਪਈ। {{gap}}ਲੜਕੀ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, ਸਿਰ ਵਿਚ ਐਨੀ ਪੀੜ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਾਬੂ ਜੀ? {{gap}}ਕਿੱਥੇ, ਦਰਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬੇਟੀ। {{gap}}'ਮਾਂ ਤਾਂ ਆਖਦੀ ਸੀ ਬੜੀ ਪੀੜ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।' {{gap}}ਪਿਤਾ ਲੜਕੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲ ਕੁਝ ਚਿਰ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ ਫੇਰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। {{gap}}ਪਰਦਾ ਹਟਾ ਕੇ ਇੰਦੂ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਈ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈ। ਬੱਤੀ ਨੂੰ ਨਿੰਮ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਬੋਲੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ ਐਨੀ ਮਿਹਨਤ ਕਿਦਾਂ ਝਲ ਸਕੇਗਾ? ਜਾਂ ਕਮਲਾ ਉਤੋਂ ਜ਼ਰਾ ਦਵਾ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਲੈ ਆ। ਰਾਮ ਟਹਿਲ ਨੂੰ ਆਖਣਾ ਦੁੱਧ ਗਰਮ ਕਰੇ। {{gap}}ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਭੇਜ ਕੇ ਇੰਦੂ ਖੁਦ ਸਰਹਾਣੇ ਬੈਠ ਗਈ। ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੱਥ ਫੇਰ ਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, ਅੱਗੇ ਦੇ ਲੰਬੂ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨ ਬੋਲਿਆ। ਇੰਦੂ ਨੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹਥ ਫੇਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਜ਼ਰਾ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਕੇ ਪੁਛਿਆ, 'ਛਾਤੀ ਦਾ ਦਰਦ?' {{gap}}'ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?'<noinclude></noinclude> 3f94iz2v5fmvt0qxd50t23bb83fi15h 250 12094 229734 37672 2026-07-27T14:09:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਪਤਾ ਈ ਕਿਸ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਵਸਦਾ ਏਂ?' {{gap}}ਗਫੂਰ ਦੋਵੇਂ ਹਥ ਜੋੜਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਪਤਾ ਹੈ ਸਰਕਾਰ, ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਤਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹਜ਼ੂਰ ਜੋ ਜੁਰਮਾਨਾ ਲਾਂਦੇ, ਭਰ ਦਿੰਦਾ।' {{gap}}ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਗਫੂਰ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦੀ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਉਹ ਅੱਜ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ: {{gap}}‘ਸਰਕਾਰ, ਹੁਣ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕਸੂਰ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਆਖ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਨ ਖਿਚੇ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤਕ ਆਪਣੀ ਨਕ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਰਗੜਨ ਲਗਾ। {{gap}}‘ਚੰਗਾ ਜਾਉ, ਪਰ ਮੁੜ ਇਹੋ ਜਹੀ ਗੱਲ ਨਾ ਹੋਵੇ।' ਸ਼ਿਵ ਨਾਬ ਨੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਗਫੂਰ ਕਸਾਈ ਕੋਲ ਬੌਲਦ ਵੇਚਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰ ਪਿੰਡ ਤੜਫ਼ ਉਠਿਆ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦੇ ਡਰ ਕਰ ਕੇ ਬੌਲਦ ਵੇਚ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੁਜਾਰੀ ਤਰਕ ਰਤਨ ਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਸਨ। ਉਨਾਂ ‘ਗਉ' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਥ ਸਮਝਾਏ ਅਤੇ “ਧਰਮ-ਹੀਣ ਮਲੇਛ ਜ਼ਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਹਦ ਅੰਦਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਵਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਉਪਰ ਲੰਬਾ ਵਖਿਆਨ ਦੇ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਸੇਜਲ ਕਰ ਦਿਤੀਆਂ। {{gap}}ਗਫੂਰ ਨੇ ਉਤਰ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਹੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ-ਚਿਤ ਘਰ ਵਲ<noinclude>{{rh||-੯੬-|}}</noinclude> 4imgzvsla15xnjtirisj1c9v1tdtt0s 250 12095 229735 37673 2026-07-27T14:09:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੁੜ ਆਇਆ। ਆਪਣੇ ਗਵਾਂਢੇ ਚਾਵਲਾਂ ਦੀ ਪਿਛ ਮੰਗ ਕੇ ਮਹੇਸ਼ ਨੂੰ ਪਿਆਈ, ਫੇਰ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡੇ ਉਪਰ ਹਥ ਫੇਰਦੇ ਫੇਰਦੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਦਿਲ ਵਿਚ ਕੀ ਕੁਝ ਆਖਦਾ ਰਿਹਾ। {{center|{{xxxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}}}}} {{gap}}ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ। ਵਿਸਾਖ ਨੇ ਜਿੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ ਦਸੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਅਜ ਦਾ ਅਕਾਸ਼ ਵੇਖੇ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਮਾਨੋਂ ਅੱਗ ਲਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਰਤਾ ਵੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਇਸ ਅੰਬਰ ਤੇ ਵੀ ਕਦੀ ਮੇਘ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹੋ ਜਹੀ ਆਸ ਮਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ। ਅਜਿਹਾ ਭਾਸਦਾ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦ ਤਕ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸੜ ਕੇ ਸੁਆਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤਕ ਇਸ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰਹੇਗੀ। {{gap}}ਏਸੇ ਵੇਲੇ, ਇਸ ਤਪਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵਿਚ ਗਫੂਰ ਘਰ ਮੁੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਅਜ ਤਕ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ। ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹੀ। ਤੁਰਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਉਸ ਦੇ ਹਥ ਪੈਰ ਕੰਬਣ ਲਗ ਪੈਂਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਵੀ ਅਜ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ-ਧੰਦੇ ਜਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਲਭਣ ਲਈ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤਕ ਜੇਠ ਦੀ ਕੜਕਦੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਫਿਰਦੇ ਉਸ ਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਖੂਹਦਾ ਖੂਨ ਵੀ ਸੁਕ ਗਿਆ, ਪਰ ਮਜ਼ਦੂਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਭੁਖ ਤੇਹ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੇ ਹਨੇਰਾ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਘਰ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ:<noinclude>{{rh||-੯੭-|}}</noinclude> dd7hnizcsp3tntj6s4xe3nuc9ixth4n 250 12096 229736 37674 2026-07-27T14:09:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}'ਅਮੀਨਾ, ਨੀ ਅਮੀਨਾ।' {{gap}}'ਹਾਂ ਅਬਾ।' {{gap}}‘ਭਤ ਤਿਆਰ ਹੈ?' {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਕੋਠੜੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬੂਹੇ ਦੇ ਆਸਰੇ ਖੂਹ ਨੀਵਾਂ ਪਾਈ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਖੜੋਤੀ ਰਹੀ। {{gap}}ਕੋਈ ਉਤਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਗਫੂਰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਖ਼ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਭਤ ਬਣਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?' {{gap}}'.................' {{gap}}'ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ?' {{gap}}'ਚਾਵਲ.........ਨਹੀਂ........ਸਨ।' {{gap}}'ਚਾਵਲ ਨਹੀਂ ਸਨ? ਸਵੇਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ?' {{gap}}'ਕਲ ਰਾਤ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਤ ਦੀ ਆ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਚੇਤੇ ਰਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?' ਇਹ ਆਖਦੇ ਆਖਦੇ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਿੰਗਾ ਟੇਢਾ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਚਾਵਲ ਕਿਥੇ ਰਹਿੰਦੇ? ਬੀਮਾਰ ਪਿਉ ਖਾਏ ਨਾ ਖਾਏ, ਜਬਾਨ ਹਟੀ-ਕਟੀ ਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿਚ ਚਾਰ ਪੰਜ ਵੇਰ ਥਾਲ ਭਰ ਭਰ ਕੇ ਭੂਤ ਖਾਣ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਵਲ ਨੂੰ ਜੰਦਰੇ ਵਿਚ ਰਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਲਿਆ ਇਕ ਗਡਵੀ ਪਾਣੀ ਹੀ ਲਿਆ, ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਪੀਵਾਂ, ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਹਿੱਕ ਪਾਟਣ ਲਗੀ ਹੈ।' {{gap}}ਕੁੜੀ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਖੜੋਤੀ ਰਹੀ। {{gap}}ਗਫੂਰ ਕੜਕ ਕੇ ਫੋਲਿਆ: {{gap}}'ਆਖ ਛੱਡ ਹੁਣ, ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।' {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੰਹ ਨੀਵਾਂ ਪਾਈ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਖੜੋਤੀ<noinclude>{{rh||-੯੮-|}}</noinclude> g8ogx0488i2q46ol1tgjb8yobdq6073 250 12097 229737 37675 2026-07-27T14:10:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਰਹੀ। ਕੁਝ ਪਲ ਉਡੀਕ ਕੇ ਗਫੂਰ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਘਰ ਵਿਚ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਨਾ ਰਿਹਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਗੇ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਚਪੇੜ ਅਮੀਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਮਾਰੀ: {{gap}}'ਸਿਰ ਸੜੀ, ਹਰਾਮਜ਼ਾਦੀ ਕਿਧਰੇ ਦੀ, ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਪਤਾ ਹੀ ਕੀ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇੰਨੇ ਆਦਮੀ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ!' {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲੀ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਘੜਾ ਚੁਕ ਕੇ ਅਥਰੂ ਪੂੰਝਦੀ ਪੂੰਝਦੀ ਉਸੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੀ ਧੁੱਪ ਵਿਚ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਦੇ ਅਖੋਂ ਉਹਲੇ ਹੋਣ ਸਾਰ ਗਫੂਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਲਸ ਪੈਣ ਲਗੇ। ਇਸ ਮਾਂ-ਹੀਣ ਧੀ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਿਆ ਸੀ ਇਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ: {{gap}}'ਇਸ ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਕੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ? ਖੇਤੀ ਦਾ ਜੋ ਅਨਾਜ ਹੈ, ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਤਕ ਵੀ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵੇਂ ਵੇਲੇਖਾਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਪੰਜ ਛੇ ਵਾਰ ਥਾਲੀ ਤੂਸ ਤੁਸ ਕੇ ਖਾਣਾ ਜਿੰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਉਨਾ ਹੀ ਝੂਠ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਣ ਦਾ ਪਾਣੀ ਘਰ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਦੋ ਤਿੰਨ ਤਾਲਾਬ ਹਨ,ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਕ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸ਼ਿਵ ਨਾਥ ਦੇ ਖਾਸ ਤਲਾਬ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸਾਧਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ।' {{gap}}ਉਸ ਬਾਹਰ ਵਲ ਦੂਰ ਤਕ ਵੇਖਿਆ, ਧਰਤੀ ਅਕਾਸ਼ ਤਪ ਰਹੇ ਸਨ। ਗਫੂਰ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗਾ: {{gap}}'ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਜਿਹੜਾ ਤਾਲਾਬ ਹੈ, ਉਸ ਵਿਚ<noinclude>{{rh||-੯੯-|}}</noinclude> 7emdyswh7jokcrasgv7k085fxkcqm90 250 12098 229738 37676 2026-07-27T14:10:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਟੋਏ ਪੁਟਣ ਤੇ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਜ਼ਰੂਰ ਨਿਕਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਇੰਨੀ ਭੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਝਗੜਾ ਲੜਾਈ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਅਮੀਨਾ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਲੋਕ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਢੁਕਣ ਦਿੰਦੇ। ਕਈ ਕਈ ਘੰਟੇ ਖੜ ਖੜੋ ਕੇ ਮਿੰਨਤਾਂ-ਤਰਲੇ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਜੇ ਉਸ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਪਾਣੀ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਗਫੂਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਪਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਅੱਜ ਸ਼ਾਇਦ ਤਲਾ ਵਿਚ ਬਿਲਕੁਲ ਪਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਜਾਂ ਧਕਾ-ਮੁਕੀ ਤੇ ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਅਮੀਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਇਹੋ ਜਹੀ ਹੋਰ ਗੜਬੜ ਹੋਈ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਸੋਚਦੇ ਗਫੂਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅਥਰੂ ਆਂ ਆ ਗਏ। ਐਨ ਇਸ ਵੇਲੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦਾ ਕਾਰਿੰਦਾ ਜਮਦੂਤ ਵਾਂਗ ਆ ਕੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਚੀ ਉਚੀ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਨ ਲਗਾ: {{gap}}'ਓਏ ਗਫੂਰ ਘਰ ਹੀ ਹੈਂ?' {{gap}}‘ਹਾਂ, ਘਰ ਹੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂ?' ਗਫੂਰ ਨੇ ਕੁਝ ਤਿੱਖਾ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}‘ਸਰਕਾਰ, ਬੁਲਾ ਰਹੇ ਹਨ।' {{gap}}'ਮੈਂ ਅਜੇ ਖਾਧਾ-ਪੀਤਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਠਹਿਰ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ।' ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਦਾ ਕਾਰਿੰਦਾ ਇਹ ਆਕੜ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਗਾਲਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}‘ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਜੁਤੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਤੇ ਘਸੀਟ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਏ।'<noinclude>{{rh||-੧oo-|}}</noinclude> 3apji5zsjdsj6261bd8gsrf0travfcq 250 12099 229739 37677 2026-07-27T14:10:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗਫੂਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਆਕੜ ਵਿਚ ਹੀ ਆ ਕੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰਖ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਲਗਾਨ ਦੇ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਜੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।' {{gap}}ਪਰੰਤੂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਗਫੂਰ ਵਰਗੇ ਗ਼ਰੀਬ ਬੰਦੇ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹੋ ਜਹੀ ਗੱਲ ਬੇਫ਼ਾਇਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਕਸਾਨਦੇਹ ਵੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਇਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦਸਣ ਦੀ ਕਈ ਖ਼ਾਸ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਪਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਗਫੂਰ ਇਕ ਘੰਟੇ ਮਗਰੋਂ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਘਰੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਮੰਜੇ ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੁੰਹ ਸੁਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। {{gap}}ਉਸ ਦੀ ਇੰਨੀ ਕਰੜੀ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਕੇਵਲ ਮਹੇਸ਼ ਹੀ ਸੀ। ਗਫੂਰ ਦੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਰਸੀ ਤੁੜਵਾ ਲਈ ਸੀ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਏਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਅਖ਼ੀਰ ਜ਼ਿਮੀਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਹਵੇਲੀ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੂਟੇ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਾ ਲਏ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਲੋਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਗੇ, ਤਾਂ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਛੋਟੀ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਧਕੇ ਨਾਲ ਡੇਗ ਕੇ ਭਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਘਟਨਾ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। {{gap}}ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਜੇ ਉਹ ਐਤਕੀਂ ਵੀ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪੈਰੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਮਿੰਨਤਾਂ-ਤਰਲੇ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਐਤਕੀਂ ਵੀ ਮਾਫ਼ੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ: {{gap}}'ਮੈਂ ਲਗਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਗੁਲਾਮ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।' {{gap}}'ਇਕ ਗ਼ਰੀਬ ਨਾਦਾਰ ਦਾ ਇਤਨਾ ਹੌਸਲਾ - ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ<noinclude>{{rh||-੧੦੧-|}}</noinclude> rtiv2x11kswhguz2bjrzfpgk7ri7rzl 250 12100 229740 37678 2026-07-27T14:10:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸ਼ਿਵ ਨਾਥ ਕਿਵੇਂ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ? ਗਫੂਰ ਨੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਮਰ-ਕੁਟਾਈ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਘਰ ਮੁੜ ਕੇ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਲਟ ਗਿਆ। {{gap}}ਭੁਖ ਤ੍ਰੇਹ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਭੁਲ ਗਏ। ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਦਾ ਅੰਦਰ ਬਾਹਰਲੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਚਾਨਕ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਅਮੀਨਾ ਦੀ ਚੀਖ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਵੇਖਿਆ- {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਪਈ ਹੈ। ਬੇ-ਸੁਧ ਉਸ ਦਾ ਘੜਾ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਏਧਰ-ਉਧਰ ਵਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਖਿਲਰੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਮਹੇਸ਼ ਆਪਣੀ ਲੰਬੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚੂਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਗਫੂਰ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਠੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਹੱਲ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਦੋਹਾਂ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਚੁਕ ਕੇ ਪੂਰੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਨੀਵੇਂ ਹੋਏ ਸਿਰ ਵਿਚ ਦੇ ਮਾਰਿਆ। {{gap}}ਇਕ ਵਾਰੀ ਮਹੇਸ਼ ਨੇ ਸਿਰ ਚੁਕਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਭੁਖਾ ਤੇ ਨਿਰਬਲ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਲਗ ਪਿਆ। ਮਹੇਸ਼ ਦਾ ਸਰੀਰ ਦੋ ਚਾਰੀ ਵਾਰੀ ਥਰ ਥਰ ਕੰਬਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਅਗਲੇ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਖਲਿਹਾਰ ਕੇ ਮਹੇਸ਼' ਨੇ ਦਮ ਤੋੜ ਦਿਤਾ: {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਇਕੋ ਵਾਰ ਚੀਖ਼ ਪਈ: {{gap}}‘ਹਾਇ! ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ ਅਬਾ? ਮੇਰਾ ਮਹੇਸ਼ ਮਰ ਗਿਆ!' {{gap}}ਗਫੂਰ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਮੂੰਹੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਕੇਵਲ ਮਹੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਖੁਲੀਆਂ ਡੂੰਘੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਲ<noinclude>{{rh||-੧੦੨-|}}</noinclude> 0mje2krxqb9bb4t6qw45yzqhvvarmbg 250 12101 229741 37679 2026-07-27T14:10:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਇਕ ਟਕ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਮੂਰਤ ਬਣ ਕੇ ਖੜੋਤਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਦੋ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ ਇਰਦ-ਗਿਰਦੇ ਦੇ ਚਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਣ ਭੀੜ ਪਾਈ। ਇਕ ਬਾਂਸ ਨਾਲ ਬੌਲਦ ਦੇ ਪੈਰ ਬਨ੍ਹ ਕੇ ਲਟਕਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਲਿਸ਼ਕਦੀਆਂ ਛੁਰੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ ਗਫੂਰ ਕੰਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ। {{gap}}ਗਫੂਰ ਦੇ ਗਵਾਂਢੀ ਨੇ ਦਸਿਆ: {{gap}}‘ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਨੇ ਇਸ ਪਾਪ ਨੂੰ ਧੋਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਪੁਛਣ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਆਦਮੀ ਪੁਜਾਰੀ ਵਲ ਘਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਪਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਗਫੂਰ, ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਘਾਟ ਵੇਚਣਾ ਪਏਗਾ।' {{gap}}ਗਫੂਰ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਉਤਰ ਨਾ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਚੁਪ-ਚਾਪ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੁਣਦਾ ਰਿਹਾ। {{gap}}ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਬੀਤੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਅਮੀਨਾ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ: {{gap}}'ਅਮੀਨਾ! ਤੁਰ ਇਥੋਂ ਅਸੀਂ ਤੁਰ ਚਲੀਏ।" {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਵੇਹੜੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸੌਂ ਗਈ, ਉਠ ਕੇ ਅਖਾਂ ਮਲਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ: {{gap}}‘ਕਿਥੇ ਅਬਾ?' {{gap}}'ਢੁਲ ਬੇਡੀਆਂ ਚਲ ਕੇ ਟਾਟ ਦੀ ਮਿਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੇ।' {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹਰਿਆਨੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਵੀ ਨਾ ਨਿਕਲੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੁਖ ਝਲਣ ਤੇ ਵੀ ਗਫੂਰ ਟਾਟ ਮਿਲ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਅਮੀਨਾ ਪਤਾ<noinclude>{{rh||-੧੦੩-|}}</noinclude> 5lbqesv7kj9gvmvjj44fwjdz5jc3xs2 250 12102 229742 37680 2026-07-27T14:10:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਚੁਕੀ ਸੀ । {{gap}}ਗਫੂਰ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਚਿਰ ਨਾ ਕਰ ਬੇਟੀ, ਤੁਰ, ਪਉ, ਬੜੀ ਦੂਰ ਜਾਣਾ ਏ।' {{gap}}ਅਮੀਨਾ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਡਵਾ ਤੇ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਥਾਲੀ ਨਾਲ ਚੁਕ ਲਏ। ਇਹੋ ਉਸ ਘਰ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਸੀ। ਗਫੂਰ ਨੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੇ ਬੇਟੀ! ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਸਾਡੇ ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਕਰਨਗੇ।' {{gap}}ਰਾਹ ਦੇ ਗੂੜੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਗਫੂਰ ਅਮੀਨਾ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ। ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਸਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਸੁਣਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵੇਹੜਾ ਲੰਘ ਕੇ ਸੜਕ ਦੇ ਕੰਢੇ · ਕਿੱਕਰ ਦਾ ਬ੍ਰਿਛ ਵੇਖ ਕੇ ਗਫੂਰ ਖਲੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਖੜੋ ਕੇ ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਉਚੀ ਉਚੀ ਰੋਣ ਲਗਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੜ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਚੀਕਾਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਜਗਮਗਾਂਦੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}"ਐ ਖੁਦਾ! ਮੈਨੂੰ ਰੱਜ ਰੱਜ ਕੇ ਸਜ਼ਾ ਦਈ, ਮੇਰਾ ਮਹੇਸ਼ ਇਸ ਵਸਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਭੁਖਾ ਤੇ ਤਿਹਾਇਆ ਮਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਚਰਨ ਲਈ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ। ਤੇਰੀਆ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦਾ ਘਾਹ ਵੀ ਨਾ ਚਰਨ ਦਿਤਾ, ਤੇਰਾ ਅਤੁਟ ਪਾਣੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾ ਪੀਣ ਦਿਤਾ, ਮੇਰਿਆ ਰੱਬਾ! ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ‘ਗਉ ਰਖਸ਼ਾਂ' ਨੂੰ ਖਿਮਾਂ ਬਖ਼ਸ਼ੀ - ਇਹੋ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਾਸਚਿਤ ਹੈ।"<noinclude>{{rh||-੧੦੪-|}}</noinclude> 0niiox7o9p7wtg8sdv9bjnqee2whulk 250 12103 229743 37681 2026-07-27T14:10:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{x-larger|{{center|ਜਲ ਪੁਤਰੀ}}}} {{rule|25em}} {{xx-larger|{{rule|30em}}}} {{center|(ਗੁਜਰਾਤੀ)}} ਸਨੇਹ ਰਿਸ਼ਮ, ਗੁਜਰਾਤੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਿਹਾਇਤ ਸੁਚੱਜੇ ਕਹਾਣੀ ਕਲਾਕਾਰ ਹਨ। ਆਪ ਦੀ ਕਲਪਨਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਅਲੰਕਿਤ-ਲਿਖਤ ਕਹਾਣੀ ਵਿਚ ਸਵਾਦ ਤੇ ਪਾਠਕ ਵਿਚ ਵਿਸਮਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਪ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਮ ਕਰਕੇ ਦੁਖਾਂਤ ਕਹਾਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। "ਜਲ ਪੁਤਰੀ", ਆਪਣੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਗੁਜਰਾਤੀ ਪਾਠਕਾਂ ਤੋਂ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਕੋਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੋ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਇਕੋ ਜਿਡਾ ਪੁਰਸ਼-ਪਿਆਰ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਨਖੇੜੇ ਲਈ ਪਾਠਕ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿਚੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸ਼ੱਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{rh||-੧੦੫-|}}</noinclude> dgtx3g9fmypyeoz4scqxkfxfdg97gy1 250 12104 229744 37682 2026-07-27T14:11:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{gap}}ਨੀਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਅਮੁੱਕ ਸਤਹ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਗੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਜੋਬਨ ਦੀਆਂ ਫੁਟੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮੰਦਰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ ਉਠ ਕੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਲ ਵਧੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਫੇਰ ਪਛਾੜ ਖਾ ਕੇ ਮੁੜਦੀਆਂ, ਕਿਸੇ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਸੂਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਤੇ ਦੂਰ ਤਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਹੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸਫ਼ਲ ਯਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਤੁਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗਿਣਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ - ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੀ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸਦੈਵ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੇਟੇ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਗੁੜੇ. ਸੰਦੇਸੇ ਘਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਉਹ ਟਿਕ-ਟਿਕੀ ਲਾਈ ਵੇਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਲ੍ਹ ਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਅਸਚਰਜ ਗੱਲ ਦਸੀ ਸੀ। {{gap}}'ਰੂਪਾਂ! ਉਥੇ, ਜਿਥੇ ਉਹ ਤਰੰਗਾਂ ਕੁਝ ਮੁੜਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਡੁਬੀ ਸੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਕੋਈ ਡੇਢ ਸਾਲ ਸੀ। ਤੇਰੀ ਨਾਨੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਡੇਢ ਵਰ੍ਹੇ ਦਾ ਛਡ ਕੇ ਏਸੇ ਤਰਾਂ, ਏਸੇ ਥਾਂ ਡੁਬੀ ਸੀ। ਤੇਰੀ ਮਾਂ,ਤੇਰੀ ਨਾਨੀ ਦੀ ਮਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀ-ਦਰ-ਪੀੜ੍ਹੀ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਮੋਈਆਂ ਨੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕਰਦਾ ਵਾਂ, ਧੀਏ! ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਦੋਸਤੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ, ਛਡ ਦੇ ਏਸ ਦੀ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ!'<noinclude>{{rh||-੧੦੬-|}}</noinclude> rvrhu57uws8sxob95tp5krj92osiunr 250 12105 229745 37683 2026-07-27T14:11:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}"ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ, ਛਡ ਦੇ ਇਸ ਦੀ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ!" ਕਿੰਨੀ ਔਖੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਮਤਾ ਭਰੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਨਾ ਰਖੇ? ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਖੇ? ਤੇ ਉਹ ਥਾਂ, ਜਿਥੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਡੁਬੀ ਹੈ ਤੇ ਜਿਥੇ ਨਾਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਔਹ! ਉਹ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪੂਜਾ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ‘ਝਾਂਜਰੀ' ਹੈ। ਉਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਖੇਲ, ਉਥੇ ਉਠਦੀਆਂ ਸੰਗੀਤਕ ਲਹਿਰਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨ-ਲਹਿਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਣਘੇਰਾਂ ਦਾ ਐਧਰ-ਉਧਰ ਮੁੜਨਾ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਵੀ ਹੈ। {{gap}}ਸ਼ਾਇਰ ਮਿਜਾਜ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਜਲ ਸੁੰਦਰੀ' ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੰਜੇਬ ਨਾਲ ਉਪਮਾ ਦੇ ਕੇ 'ਝਾਂਜਰੀ' ਆਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੇ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ‘ਝਾਂਜਰੀ' ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਕੀ ਜਹੀ ‘ਡੌਗੀ' ਕਿਸੇ ਬੇੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੀ, ਇਕੱਲਿਆਂ ਚਲਾਈ ਤੇ ਪਾਣੀ ਉਪਰ ਨਚਾਈ ਸੀ। ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਇਸ ਤਰਾਂ ਬੇੜੀ ਨਚਾਂਦਿਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਝਣਕਾਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ‘ਰਾਜ ਰਾਣੀ' ਪ੍ਰਤੀਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤੇ ਉਸੇ ਝਾਂਜਰੀ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ, ਨਾਨੀ ਨੇ, ਨਾਨੀ ਦੀ ਨਾਨੀ ਨੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਵਡ-ਵਡੇਰੇ ਵੀ ਅਜਾਗ ਨੀਂਦ ਸੁਤੇ ਪਏ ਸਨ। ਹਾਂ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਅਸਲੀ ਘਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਨਾਨਕੇ ਨਾ ਜਾਏਗੀ? ਇਸ ਵਿਚ ਡਰ ਕੀ ਹੈ? ਪਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ: {{gap}}'ਬਾਪੂ?' ਉਹ ਬੋਲ ਪਈ, 'ਮਾਂ ਤੇ ਨਾਨੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਆਹ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਤਾਂ ਡੁਬੀਆਂ ਸਨ ਨਾ?'<noinclude>{{rh||-੧੦੭-|}}</noinclude> bg1afdoac5zohxgqfz9q9anljd02oj2 250 12115 229746 37696 2026-07-27T14:11:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}'ਹਾਂ', ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਵਿਆਹ ਮਗਰੋਂ।' {{gap}}‘ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਵਾਂਗੀ।' {{gap}}'ਵਿਆਹ?' {{gap}}‘ਹਾਂ ਵਿਆਹ, ਵਿਆਹ ਹੋਵੇਗਾ ਤਾਂ ਹੀ ਡੁਬਾਂਗੀ!' {{gap}}'ਝਲੀ ਕਿਧਰੇ ਦੀ, ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਕਦੇ ਕੰਵਾਰੀਆਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ!' {{gap}}‘ਨਾ ਜੀ ਨਾਂਹ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵਿਆਹ ਕਰਾਣਾ!' {{gap}}'ਕਿਉਂ?' {{gap}}'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦੀ – ਝਾਂਜਰੀ ਨਾਲ।' {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਚੇਤੇ ਆ ਗਈ। ਕਿਤਨੀ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰੀ ਸੀ ਉਹ। ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਇਕ ਅੱਖਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੀ, ਪਰ ਸੀ ਉਹ ਵੀ ਇਹੋ ਜਹੀ ਹੀ ਹਠੀਲੀ, ਇੰਨੀ ਹੀ ਜ਼ਿਦਲ। ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਗੱਲ ਮੰਨਾਣੀ ਤੇ ਫਿਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮੰਨਾਣੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਛੇੜ ਦਿਤੀਆਂ, ਪਰ ਰੂਪਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਪਈ ਰਹੀ। {{gap}}"ਮਾਂ ਝਾਂਜਰੀ 'ਚ ਲੇਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਏਸੇ ਲਈ ਖਵਰੇ ਝਾਂਜਰੀ ਮੈਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਬਲਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਾਪੂ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਉਥੇ ਨਾ ਜਾ'; ਭਲਾ ਇੰਜ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਦੀ? ਠੀਕ ਹੈ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ।" {{gap}}ਅੱਜ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠੀ ਰੂਪਾਂ ਉਸ ਖਿਲਰੇ ਹੋਏ ਡੂੰਘੇ ਬੇਓੜਕ ਜਲ ਨੂੰ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਝਾਂਜਰੀ ਨੂੰ, ਮਸਤ ਅੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨੇਤਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਗੁੰਝਲ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਣ ਵਿਚ ਲਗ ਗਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਸੋਮਾਂ ਦੋਵੇਂ ਆਉਣ<noinclude>{{rh||-੧੦੮-|}}</noinclude> 5meleh2pn066n4vjaj7nsy8pvas3eq4 250 12119 229747 37703 2026-07-27T14:11:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਾਲੇ ਹਨ। ਝਾਂਜਰੀ ਤੇ ਮਿਲਣ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। {{gap}}ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਮੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਪੈ ਕੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਵਿਚੋਂ ਰੂਪ-ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਕੱਢ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਰੂਪਾਂ ਸਚ-ਮੁਚ ਰੂਪਵਤੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਇਕ ਇਕ ਜਵਾਨ ਉਸ ਤੇ ਮਰ ਮਿਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ, ਪਰ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਸੋਮਾਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਨ। {{center|{{xxxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}}}}} {{gap}}ਇਕ ਦਿਹਾੜੇ ਰੁਪਾਂ ਮੋਟੀ ਜਹੀ ਇਕ ਮਛੀ ਮੋਢੇ ਰਖੀ ਸਿਰ ਤੇ ਨਿਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਮਛੀਆਂ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਚੁਕੀ ਤੁਰੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਤੇ ਜਾਲ ਸੁਟੀ ਦੇਵਾਂ ਵੀ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਤੁਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤਕ ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸੰਦਰ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪੀ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸਿਰ ਤੇ ਚਕੀ ਟੋਕਰੀ ਕਰ ਕੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਚੁੰਨੀ ਖਿਸਕ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਬਾਹਵਾਂ ਉਪਰ ਚਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੋਲੀ ਦੀਆਂ ਤਣੀਆਂ ਖਿਚੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਢਿਡ, ਧੁਨੀ, ਹਿੱਕ, ਪਿੰਨੀਆਂ ਪੱਟ, ਡੌਲੇ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲਕ ਤਕ ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਪਾਗਲ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪੱਟ, ਡੌਲੇ, ਪਿੰਨੀਆਂ, ਪੈਰ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਨਮੂਨਾ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਪੈਰ ਨੂੰ ਠੁਡਾ ਲਗਾ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਟੋਕਰਾ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਸਾਰੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਦੂਰ ਤਕ ਖਿਲਰ ਗਈਆਂ। ਦੇਵਾਂ ਦੌੜਿਆ। ਚੁਣ ਚੁਣ ਕੇ ਮੱਛੀਆਂ ਨੂੰ ਟੋਕਰੇ ਵਿਚ ਪਾਣ ਲਗਾ। ਉਹ ਮੱਛੀਆਂ ਚੁਣਦਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਅੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਣਦਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ। ਰੂਪਾਂ ਵੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਸਡੌਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ<noinclude>{{rh||-੧੦੯-|}}</noinclude> 0nw1k2up35j0nxi3ttn8k77mo9wtbhe 250 12120 229748 37704 2026-07-27T14:11:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਫੁਲੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਉਂਦੀ । ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ: {{gap}}‘ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕਿਉਂ ਨਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਇਕ ਲਹਿਰ ਜਹੀ ਕਿਉਂ ਦੌੜਦੀ ਹੈ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ?' {{gap}}ਦੇਵਾਂ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਰੂਪਾਂ, ਤੇਰਾ ਨਾਂ?' {{gap}}‘ਕੀ ਮੇਰਾ ਨਾਂ?' {{gap}}'ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਕਿਸ ਰਖਿਆ ਸੀ?' {{gap}}'ਕਿਉਂ?' {{gap}}'ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਮਿਲ ਪਵੇ - ਤੇਰਾ ਨਾਂ ਰਖਣ ਵਾਲਾ - ਤਾਂ ਡੇਢ ਮਣ ਦੀ ਮਛੀ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਭੇਟਾ ਕਰਾਂ।' {{gap}}'ਇੰਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਿਉਂ ਪਰ?' {{gap}}'ਤੂੰ ਸਚ ਮੁਚ ਰੂਪਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਹੈਂ, ਏਸ ਲਈ..........।' {{gap}}ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਨਿਕਲ ਗਏ, ਅੱਖਾਂ ਚਮਕ ਉਠੀਆਂ, ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਮੂੰਹ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}'ਝੂਠ, ਦੇਵਾਂ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ ਸਚ, ਰੂਪਾਂ।' {{gap}}'ਮੈਂ ਇਤਨੀ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।' {{gap}}'ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ, ਸੁੰਦਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਤਾਂ ਹੈ।' {{gap}}'ਹੋਣਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।' {{gap}}'ਰੂਪਾਂ ! ਸਚ ਦਸ, ਇਹ ਜੋਬਨ, ਇਤਨੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸਦੇ ਲਈ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਏਂ?' {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕੋਮਲ ਹੋਠ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਜੀਭ ਹਿਲੀ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਬੁਲ੍ਹੀਆਂ ਤਕ ਹੀ ਆ ਕੇ ਮੁਕ ਗਈ।<noinclude>{{rh||-੧੧੦-|}}</noinclude> edx5d0s1uknovutd5lx8ly1902e3s5l 250 12131 229749 37715 2026-07-27T14:11:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਦੇਵਾਂ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਰੂਪਾਂ, ਸਚ ਦਸ ਤੂੰ, ਕਿਸ ਲਈ ਹੈਂ ਤੂੰ?' {{gap}}'ਉਸ ਝਾਂਜਰੀ ਲਈ।' {{gap}}'ਝਾਂਜਰੀ............?' {{gap}}'ਹਾਂ, ਝਾਂਜਰੀ ਲਈ, ਝਾਂਜਰੀ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਲਈ।' {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੀ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਲੁਕੀ ਛਿਪੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾ ਹੋਈ, ਪਰ ਜਿਸ ਉਤਰ ਦੀ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ, ਉਹ ਨਾ ਮਿਲਿਆ । ਉਹ ਇਹੋ ਜਹੇ ਨਵੇਕਲੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਖ਼ਾਲੀ ਗੰਵਾ ਦਿੰਦਾ? {{gap}}ਅਸਲ ਵਿਚ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਸੋਮਾਂ ਦੋਵੇਂ ਬਚਪਨ ਥੀਂ ਇਕੱਠੇ ਖੇਡੇ ਸੁਚੇ ਮਿੱਤਰ ਸਨ। ਚੰਗਾ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਚੰਗਾ, ਤੇ ਗੂੜ੍ਹਾ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਮਛੀਆਂ ਫੜਦੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਤਾਰੀਆਂ ਲਾਂਦੇ, ਇਕੱਠੇ ਤੁਰਦੇ-ਫਿਰਦੇ, ਇਕੱਠੇ ਮੇਲੇ ਜਾਂਦੇ, ਸੈਰਾਂ ਕਰਦੇ, ਦਿਨ ਵਿਚ ਕਈ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਪੋ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ-ਬਹਿੰਦੇ, ਦੋਹਾਂ ਉਪਰ ਜਵਾਨੀ ਵੀ ਇਕੱਠੀ ਹੀ ਆਈ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਵੀ ਇਕੋ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਵਗ ਤੁਰਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਸੁਪਨੇ ਇਕ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ, ਉਹੀ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਆਇਆ ਕਰਦੇ। ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਜੋਬਨ-ਲਹਿਰਾਂ ਉਠੀਆਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰ-ਪੀਂਘ ਦੋਹਾਂ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਈ। {{gap}}ਅਜ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਅਧੀਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਜ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਅਨੰਦ-ਮਈ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਏਗਾ, ਪਰੰਤੂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਸੋਮਾਂ ਨੇ ਵੀ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਜਾਲ ਸੁਟਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਵਿਥਿਆ ਆਖ ਸੁਣਾਈ ਸੀ। {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਕੇਵਲ ਮੁਸਕ੍ਰਾਈ। ਉੱਤਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ<noinclude>{{rh||-੧੧੧-|}}</noinclude> 0c5r2cpx0cbyrw6c7kppyb6s3v27sre 250 12132 229750 37717 2026-07-27T14:11:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦਿਤਾ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਵੀ ਇਸ ਅਮੋਲਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕਿਉਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਉਹ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਰੂਪਾਂ, ਇਕ ਗੱਲ ਆਖਾਂ, ਨਰਾਜ਼ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਂਗੀ?' {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਦੇਵਾਂ ਕੀ ਆਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ-ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਵਾਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤ੍ਰਿਮਦੀਆਂ ਜਲ-ਬੂੰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚੁੰਨੀ ਨਾਲ ਚੂਸਦਿਆਂ ਬੋਲੀ: {{gap}}‘ਆਖ ਦੇਵਾਂ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?' {{gap}}‘ਰੂਪਾਂ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਤਨੀ ਪਿਆਰੀ ਲਗਦੀ ਏ?' {{gap}}ਦੇਵਾਂ ਇਕੋ ਸਾਹ ਨਿਧੜਕ ਹੋ ਕੇ ਆਖ ਤਾਂ ਗਿਆ, ਪਰ ਡਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਰੂਪਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਖਾਂ?' {{gap}}'ਕੀ?' {{gap}}'ਮੇਰਾ ਤੇਰਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਏ" {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਤੀਜੇ ਦੇ ਆ ਜਾਣ ਉਪਰ ਉਹ ਘਾਬਰ ਗਈ ਹੈ। {{gap}}ਮਗਨ ਅਤੇ ਕਾਲਜਾਂ ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਪਏ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਠੀਕ ਸੀ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੀ: {{gap}}'ਦੇਵਾਂ! ਮਗਨ ਤੇ ਕਾਲਜੀ ਆਉਂਦੇ ਨੇ, ਮੇਰਾ ਟੋਕਰਾ ਚੁਕਾ, ਮੈਂ ਤੁਰ ਜਾਵਾਂ।' {{gap}}‘ਚੰਗਾ, ਪਰ......' {{gap}}'ਪਰ ਕੀ? ਸੋਮਵਾਰ ਤੂੰ ਤੇ ਸੋਮਾਂ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੀ ਬੇੜੀ ਲੈ ਕੇ ਇਥੇ ਹੀ ਆ ਜਾਇਉ, ਹੈਂ, ਆਏਂਗਾ ਨਾ?'<noinclude>{{rh||-੧੧੨-|}}</noinclude> lq1lvki72jjsm3rmyrsa6xtgnluhjlk 250 12133 229751 37718 2026-07-27T14:11:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}'ਹਾਂ।' {{gap}}ਤੇ ਫੇਰ ਉਹ ਟੋਕਰਾ ਚੁਕ ਕੇ ਤੁਰ ਗਈ। {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਬੜੀ ਕਠਨ ਸਮੱਸਿਆ ਸੀ, ਕਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰੇ ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਏ? ਕੀ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰੇ ਤੇ ਸੋਮਾਂ ਨੂੰ ਅਪ੍ਰਵਾਨ? ਸੋਮਾਂ ਹੀ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੁਖੀ ਹੋਏਗਾ ਤੇ ਜੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇ ਦਏ ਤਾਂ ਸੋਮਾ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਇਕੋ ਜਿਤਨਾ ਪਿਆਰ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈ? {{gap}}ਇਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਸੋਮਾਂ ਨੂੰ ਵਧ ਚਾਹੁੰਦੀ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟ? ਪਰ ਹੁਣ ਕਿਹੜਾ ਰਾਹ ਕਢਿਆ ਜਾਏ? ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਕੀ ਉਤਰ ਦਏਗੀ? ਇਸ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਪੈਣ ਨਾਲੋਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਸਲਾਹ ਲਵਾਂ? ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਪੂ ਵਿਆਹ ਦਏ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾਏ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਝ ਬਣ ਜਾਏ, ਬਸ ਇਹੋ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਬਾਪੂ ਵੀ ਨਾ ਮੰਨੇ ਤਾਂ? ਪਰ ਕੀ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰਾਇਆ ਜਾਏ! ਹਾਂ, ਬਸ ਇਹੋ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ, ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਲਿਆ, ਬਸ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗੀ। {{center|{{xxxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}}}}} {{gap}}ਥੋੜੀ ਜਹੀ ਉਡੀਕ ਮਗਰੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਆ ਗਿਆ। ਰੂਪਾਂ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਟਿਕ-ਟਿਕੀ ਲਾ ਕੇ ਝਾਂਜਰੀ ਵਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਰੂਪਾਂ ਵੀ ਟੋਕਰਾ ਚੁਕੀ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਸੋਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਦੁਰ ਪਈ। ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਸੋਮਾਂ ਵੀ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਰਾਹ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੋਮਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਮਿੱਤਰ<noinclude>{{rh||-੧੧੩-|}}</noinclude> j9b782x3l5dwazavseyxcghylq76038 250 12134 229752 37719 2026-07-27T14:11:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦੇਵਾਂ ਆਏ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਹੋਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸੁਣਾ ਦਿਆਂਗਾ। ਉਹ ਬੜਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗਾ - ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਆਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਦੇਵਾਂ ਮਾਨੋ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਪਰੰਤੂ ਸੋਮਾਂ ਦੀ ਉਹੀ ਹਾਲਤ ਹੋਈ। ਜਦ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਅਜ ਤੀਕ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਸਵਛ ਤੇ ਸਰਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਜ? ਅਜ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}‘ਸੋਮਾਂ ਅਜ ਤਕ ਤੂੰ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਰਿਹਾ? ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਸ ਦਿੰਦਾ ਕਿ ਤੂੰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਅਗੇ ਨਾ ਆਂਵਦਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਰੋਕ ਰਖਦਾ।” {{gap}}'ਪਰ ਤੂੰ ਹੀ ਦਸ ਖਾਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਕਿਉਂ ਮੋਨ ਧਾਰੀ ਰਖੀ? ਤੂੰ ਹੀ ਦਸ ਦਿੰਦੋਂ?' {{gap}}‘ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਭੁਲ ਕੀਤੀ ਹੈ - ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਲੁਕਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਡੂੰਘਿਆਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਵਰਗੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਲੁਕੋ ਕੇ ਰਖਿਆ। {{gap}}'ਠੀਕ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਅਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਅਪ੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।' {{gap}}‘ਪਰੰਤੂ, ਹੁਣ?' {{gap}}'ਹੁਣ! ਹੁਣ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਭਾਗ, ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਕਿਸਮਤ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਵਿਚ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਬੁਰਾ ਨਾ ਮੰਨੀਂ, ਅਤੇ ਜੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਹਟ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਦੇ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਾਵਾਂਗਾ। ਉਹ ਤੇਰੀ ਬਣੇ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਦਾ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਨਿਬਾਹੀਏ - ਰੂਪਾਂ ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਬਣੇ - ਤੇਰੀ ਜਾਂ ਮੇਰੀ।' {{gap}}'ਜ਼ਰੂਰ, ਇਸ ਵਿਚ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ।<noinclude>{{rh||-੧੧੪-|}}</noinclude> mbx7of0uec7dx5d3uq1ao6w1w0xlzhr 250 12135 229753 37720 2026-07-27T14:11:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਹ ਹੀ ਅਸਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਫੁਟ ਪਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਫ਼ ਆਖ ਦਿਤਾ ਜਾਏ: {{gap}}'ਰੂਪਾਂ! ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਫੜ, ਅਸੀਂ ਨਿਖੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।' {{gap}}‘ਪਰ ਯਾਰ ਦੇਵਾਂ ਇਉਂ ਨਾ ਆਖ - ਰੂਪਾਂ ਰੂਪਾਂ ਹੀ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਪਰੀ - ਰੂਪ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਨਮੂਨਾ।' {{gap}}‘ਭਰਾ! ਜੇ ਉਹ ਤੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਸਚੇ ਜਾਣ ਮੈਂ ਕਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਪਰੰਤੂ ਮੇਰਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।' {{gap}}'ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਇਕਰਾਰ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ।' {{gap}}‘ਕੀ?' {{gap}}‘ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਮੈਨੂੰ ਦਿਤਾ ਜਾਏ।' {{gap}}'ਕਿਉਂ?' {{gap}}'ਕਿਉਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਬੱਚੇ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੁਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਵਿਚ ਤੁਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਮਿਠਾ ਖ਼ਿਆਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਹੈ। ਮੈਥੋਂ ਰੂਪਾਂ ਖੋਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਬੱਚਾ ਤੁਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਮੇਰੇ ਲਈ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਬੱਚਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ।' {{gap}}'ਵਾਹ! ਕਿਡਾ ਸੋਹਣਾ ਖ਼ਿਆਲ ਹੈ, ਜਾਣੋ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਦਾ ਭੇਦ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਹੈ', ਲੰਬਾ ਹੌਕਾ ਭਰ ਕੇ ਸੋਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}‘ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਿੰਨੇ ਖ਼ਿਆਲ ਆਪੋ ਵਿਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਇਸੇ ਲਈ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਅਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਕੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ।' {{gap}}ਅਜ ਸੋਮਵਾਰ ਸੀ, ਸੋਮਵਾਰ ਆ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਟੁਰ ਪਏ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ<noinclude>{{rh||-੧੧੫-|}}</noinclude> qa5t8pvb4kscuh5qeqxbihbnmdbbkna 250 12136 229754 37724 2026-07-27T14:12:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ: {{gap}}'ਦੇਵਾਂ! ਅਸਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਇਕਰਾਰ ਤਾਂ ਕਰ ਲਏ, ਪਰ ਰੂਪਾਂ ਤਾਂ ਪੁਛਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮੰਨ ਲਉ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਏ, ਪਰੰਤੂ ਆਪਣਾ ਬੱਚਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਉਹ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਫੇਰ?' {{gap}}ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? {{gap}}‘ਹਾਂ, ਪਰ............' {{gap}}‘ਪਰ.....ਕੀ......ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ ਤਾਂ?' {{gap}}ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਇਹ ਫ਼ਿਕਰਾ ਅਧੂਰਾ ਹੀ ਰਖਿਆ ਤੇ ਮੁਸਕਾਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ: {{gap}}'ਅਸੀਂ ਕਿਉਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਫਸੀਏ? ਉਸੇ ਨੂੰ ਪੁਛ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਉਹ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ?' {{gap}}ਜਦ ਦੋਵੇਂ ਕਿਨਾਰੇ ਉਪਰ ਪੁਜੇ, ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ ਰੂਪਾਂ ਬੈਠੀ ਝਾਂਜਰੀ ਵਲ ਇਕ-ਟਕ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: {{gap}}'ਰੂਪਾਂ! ਏਥੇ ਹੀ ਬੈਠੀ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਤੇ ਝਾਂਜਰੀ ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾ?' {{gap}}'ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਏਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਕੇ ਤੁਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਡੀਕਾਂ।' {{gap}}ਸਵੇਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਮਨੋਹਰ ਕਿਰਨਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਅਕਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਤੇ ਸੰਦਰਤਾ ਖਿਲਾਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੋਮਾਂ ਤੇ ਦੇਵਾਂ, ਇਸ ਅਧਭੁਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਗਧ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਸੋਮਾਂ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}'ਰੁਪਾਂ! ਅਜ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ। ਵੇਖੋ ਨਾ, ਅਸੀ ਮਿੱਤਰ, ਕੀ, ਸਕੇ ਭਰਾ ਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਮੂਰਖ ਸਾਂ ਕਿ<noinclude>{{rh||-੧੧੬-|}}</noinclude> qyghyua4dmotv4qikts767srcjkjxgl 250 12137 229755 37725 2026-07-27T14:12:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦਸ । ਖ਼ੈਰ! ਪਰ ਵੇਖ, ਅਸਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਚੂੰਕਿ ਰੂਪਾਂ ਇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਵੀ ਇਕ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਸ ਉਪਰ ਭਾਗ-ਦੇਵੀ ਰੂਪਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇਗਾ। ਪਰੰਤੂ ਦੂਜਾ ਉਸ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਅਸਾਂ ਇਹ ਵੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਤਾ ਜਾਏ। ਜਿਹੜਾ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿਚ ਅਸਫ਼ਲ ਰਹੇ। ਸਮਝ ਗਈ ਏਂ ਰੂਪਾਂ? ਰੂਪਾਂ ਸੁਣਦੀ ਰਹੀ, ਚੁਪ, ਨਿਰਚੇਸ਼ਟ ਜਹੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਭਾਸਿਆ ਉਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਸਫ਼ਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਦੀ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀਚਾਰ ਉਸ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਸੀ? ਹਾਂ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਪਿਆਰ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸ ਨੂੰ ਹਾਂ ਕਹੇ ਤੇ ਕਿਸ ਨੂੰ ਨਾਂਹ? ਪਰੰਤੂ ਜੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ 'ਨਾਂਹ' ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ; ਅਤੇ ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਸੋਮਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਬੱਚੇ ਸਬੰਧੀ ਕਿਹਾ, ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਕਿਡੀ ਉਲਥ-ਪਲਥ ਮਚ ਗਈ ਸੀ? ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਸੰਖ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਤਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਇਆ, ਮਾਨੋ ਅਸੰਖਾਂ ਬਚੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਕੇ ਨਿਕੇ ਹਥ ਚੁਕੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਵਲ ਭਜਦੇ ਚਲੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਕੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰੇ? ਉਹ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਹਿਰਦਾ ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੇ? ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇਉਂ ਮਲੂਮ ਹੋਣ ਲਗਾ ਕੇ ਨਿਕੇ ਨਿਕੇ ਬਾਲ ਉਸ ਦੇ ਚਵੀਂ ਪਾਸੀਂ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਮਲ ਸਪਰਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਗਧ ਤੇ ਮਸਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ - ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ - ਇਕ<noinclude>{{rh||-੧੧੭-|}}</noinclude> mu59p6xweo87gjln214nxmfswn5t0e9 250 12138 229756 37726 2026-07-27T14:12:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਕੇ ਕੀ ਉਹ ਦੂਜੇ ਦੀ ਭੈਣ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਜਿਤ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ? ਉਨਾਂ ਨੇ ਹੀ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਭਰਾ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ, ਪਹਿਲਾ ਬਚਾ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਬਚਨ ਕੀ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?' {{gap}}ਉਹ ਬੋਲੀ: {{gap}}'ਮੇਰੀ ਵੀ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਾਂਗੀ, ਪਰੰਤੂ ਅਸੀ ਇਕਠੇ ਹੀ ਰਹਾਂਗੇ ਤਿੰਨੇ ਹੀ। ਇਕ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇ, ਦੂਜਾ ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਬਣੇ, ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਦਾ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ - ਹੈ ਨਾ ਠੀਕ - ਸੋਮਾਂ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ ਨਾ? {{gap}}ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਚਮਕ ਉਠੇ! ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਬੋਲ ਪਏ: {{gap}}'- ਮਨਜ਼ੂਰ ! ਮਨਜ਼ੂਰ ! ਬਿਲਕੁਲ ਮਨਜ਼ੂਰ !' {{gap}}ਭਾਗ ਦੇਵੀ ਵਰ-ਮਾਲ ਹੁਣ ਕਿਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ? ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਉਡੀਕਣ ਲਗੇ। ਰੂਪਾਂ ਫਿਰ ਵਿਚਾਰ-ਤਰੰਗਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਫਸੀ। ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਹੌਲੇ ਹੋਏ; ਪਰ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿਚ ਜਾ ਫਸਿਆ। {{gap}}‘ਤੂਫ਼ਾਨ! ਤੂਫ਼ਾਨ! ਤੂਫ਼ਾਨ।' {{gap}}ਅਪਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਜਲ ਤੇ ਉਹ ਲੰਬੀ ਤੇ ਡੂੰਘੀ ਦਿਸ਼ਟੀ ਸੁਟ ਕੇ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਤਕਦੀ ਰਹੀ -- ਤਕਦੀ ਹੀ ਰਹੀ। {{gap}}ਝਾਂਜਰੀ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ। ਉਹ ਬੋਲੀ: {{gap}}‘ਵੇਖੋ ਬਈ! ਤੁਸਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ‘ਝਾਂਜਰੀ' ਆਖੇਗੀ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕੁੱਝ ਕਰਾਂਗੀ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੁਦ ਪਵੋ ਪਾਣੀ ਵਿਚ, ਤਰਕੇ<noinclude>{{rh||-੧੧੮-|}}</noinclude> 7r5anbkw98xtsyzlcw4jd2rqiwaxjw5 250 12139 229757 37731 2026-07-27T14:12:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਿਹੜਾ ਝਾਜਰੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪੜੇਗਾ ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਤੀ, ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਵੀਰ -- ਹੈ ਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ!' {{gap}}ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪਾਗਲ ਹੋ ਗਏ, ਸ਼ਰਤ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਈ। ਕਪੜੇ ਲਾਹ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਰੇ ਸੁਟ ਦਿਤੇ, ਲੰਗਰ-ਲੰਗੋਟੇ ਕਸ ਲਏ, ਰੂਪਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸਡੌਲ ਪੀਡੇ ਤੇ ਲਿਸ਼ਕਦੇ ਪਿੰਡੇ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ! ਉਸ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਜ ਇਕ ਪਤੀ ਚੁਣਨਾ ਸੀ। ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਦੋਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਕੁਦ ਪਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਉਛਲਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਪਰ ਸ਼ਮਾਂ ਦੇ ਪਤੰਗੇ ਵਾਂਗ ਪੈਲਾਂ ਪਾਣ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ। ਕਿਡੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਤਰਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੂਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੇਰ ਬਬਰ ਗਰਜ ਕੇ ਝਪਟਦਾ ਹੈ, ਕਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੀਰ ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿਚ ਤਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਠੀਕ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਝਾਂਜਰੀ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਗਡੀ ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਚੀਰਦੇ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ -- ਕਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਉਪਰ ਲਹਿਰਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਮਾ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਕਦੇ ਹਥ ਪੈਰ ਮਾਰਦਾ ਦੇਵਾਂ ਨਜ਼ਰੀ ਆਉਂਦਾ। ਫਿਰ! ਫਿਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਲਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਕੌਣ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਜੇਗਾ? ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਹਿਕੜੀ ਧੜਕ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਅਨੰਦ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਵਾ ਹੀ ਨਾ ਲਏ -- ਡੂੰਘਾ ਤੇ ਅਥਾਹ ਸਮੁੰਦਰ, ਤੇ ਫਿਰ ਝਾਂਜਰੀ ਦੇ ਬੇਓੜਕ ਘੁੰਮਣ-ਘੇਰ -- ਅਜ ਉਹ ਇਕ ਨੂੰ ਜੋ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਗੰਵਾ ਲਏਗੀ, ਪਰ ਕੀ ਪਤਨੀ ਹੀ ਬਣ ਕੇ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਭੈਣ ਦਾ ਪਿਆਰ ਕੀ ਘਟ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਵੀਰ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ<noinclude>{{rh||-੧੧੯-|}}</noinclude> q2alw8el27j2xvo76gd0no1axfiymxw 250 12142 229758 37753 2026-07-27T14:12:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}‘ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਅਜ ਇਹ ਲਹਿਰਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਤਨੇ ਘੇਰੇ ਕਿਉਂ ਪਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ?' {{gap}}'ਅਗੇ ਵੇਖ, ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰ, ਪਿਛੇ ਰਹਿ ਜਾਏਂਗਾ।' {{gap}}'ਦੇਵਾਂ! ਮਾਰ ਹਥ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਝਾਂਜਰੀ ਅਹਿ ਸਾਹਮਣੇ ਪਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ' ਇਕ ਲਹਿਰ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਉਤਾਵਲੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਿਆਂ ਸੋਮਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। {{gap}}ਉਸ ਹੱਥ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੇ। ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਸਿਆ ਅਜ ਵਹਿਣ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਜ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਤੁਰੰਗ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਘੇਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤਰਨ ਵਿਚ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਵਿਚ ਸੀ ਕਿ ਸੋਮਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ਦਸ ਹਥ ਅਗੇ ਲੰਘ ਗਿਆ। {{gap}}ਉਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਲੰਘਣ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਜਲਦੀ ਜਲਦੀ ਹਥ ਪੈਰ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਸੋਮਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਅਗੇ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਣ ਹੀ ਵਾਲਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਅਚਨਚੇਤ ਝਾੰਜਰੀ ਦੀ ਇਕ ਡੂੰਘੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ - ਬੜੀ ਔਖੀ ਘਟਨਾ ਵਿਚ। {{gap}}ਸੋਮਾਂ ਨੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਕਿ ਸਾਂ ਸਾਂ ਕਰਦੀ ਝਾਂਜਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹਠਾਂ ਲਿਜਾ ਕੇ ਫੇਰ ਉਪਰ ਉਛਾਲ ਕੇ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਦੇਵਾਂ ਘਾਬਰ ਗਿਆ। ਰੂਪਾਂ ਤਾਂ ਮਿਲੇਗੀ ਜਾਂ ਨਾ, ਪਰੰਤੁ ਝਾਂਜਰੀ ਉਸ ਦੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਕੇ ਅਜ ਜ਼ਰੂਰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਏਗੀ, ਇਹ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਉਹ ਉਚੀ ਉਚੀ ਚੀਖ਼ਿਆ: {{gap}}‘ਸੋਮਾਂ, ਓਏ ਸੋਮਾਂ ! ਰੂਪਾਂ ਤੇਰੀ......ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਵਿਆਹੀਂ, ਰੂਪਾਂ ਤੇਰੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਏਧਰ ਆ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਝਾਂਜਰੀ ਤੈਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਏਗੀ.... ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਮੁਕਾ ਦਏਗੀ।'<noinclude>{{rh||-੧੨੧-|}}</noinclude> 5oolktldlsd609g1zw2w823oazkpdnd 250 12143 229759 37754 2026-07-27T14:12:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਪਰੰਤੂ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਦੀ ਵੀ ਹੋਸ਼ ਸੋਮਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਇਸ ਵੇਲੇ ਝਾਂਜਰੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿਚ ਸੀ। ਦੇਵਾਂ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੋਮਾਂ ਕੋਲ ਪੁਜਾ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਸੋਮਾਂ ਡੁਬ ਹੀ ਚਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖਬੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚੁਕ ਲਿਆ - ਝਾਂਜਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਸੋਮਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ । ਉਹ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਬੜੀ ਕਠਨਤਾਈ ਨਾਲ ਭੰਵਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਜਦ ਸੋਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਥਾਂ ਸਿਰ ਆਈ ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}‘ਦੇਵਾਂ, ਰੂਪਾਂ ਤੇਰੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੀਂ।' {{gap}}'ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਤੂੰ ਏਥੇ ਪੁਜਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਇਆ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈਂ, ਰੂਪਾਂ ਤੇਰੀ ਹੈ।' {{gap}}'ਨਹੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਨਾ ਦੌੜਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਡੁਬ ਚੁਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਦੂਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਰੂਪਾਂ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}‘ਜਾ ਜਾ, ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਲਾਂ ਨਾ ਕਰ, ਰੂਪਾਂ ਤੇਰਾ ਰਾਹ ਪਈ ਤਕਦੀ ਆ।' {{gap}}ਇਹ ਆਖਦੇ ਹੋਏ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਝਾਂਜਰੀ `ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਲਈ ਹਥ ਪੈਰ ਮਾਰਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। ਅਖੀਰ ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਮਗਰੋਂ ਦੋਵੇਂ ਮੁੜ ਕੰਢੇ ਉਪਰ ਆਣ ਪੁਜੇ। {{center|{{xxxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}}}}} {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਕਿਨਾਰੇ ਉਪਰ ਖਲੋਤੀ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਮਿੱਤਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਗਲ ਬਾਹਵਾਂ ਪਾਈ ਪਿੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਣ ਖਲੋਤੇ।<noinclude>{{rh||-੧੨੨-|}}</noinclude> 4vp9s0htnjfj4s94b419xpkx1k7cu4q 250 12144 229760 37755 2026-07-27T14:12:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}‘ਕੌਣ ਹੈ ਮੇਰਾ ਵੀਰ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਹੈ ਮੇਰਾ ਪਤੀ?' ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਚਾ ਨਾਲ ਹਸਦਿਆਂ ਹਸਦਿਆਂ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਬੋਲੇ: {{gap}}'ਇਹ ਹੈ ਪਤੀ।' {{gap}}ਰੂਪਾਂ, ਹਸਣ ਲਗੀ, 'ਵਾਹ ਬਈ ਵਾਹ! ਇੰਨੀ ਖੇਚਲ ਮਗਰੋਂ ਫਿਰ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਤੀ?' ......... ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਰੂਪਾਂ ਕੁਝ ਆਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਦੇਵਾਂ ਬੋਲ ਪਿਆ: {{gap}}'ਰੁਪਾਂ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਤ ਕੀ ਸੀ? ਜਿਹੜਾ ਝਾਂਜਰੀ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਜੇ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ ਨਾ? ਸੋ ਸੋਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਜਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹੋ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਵੀ ਹੈ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ ਨੀ ਰੂਪਾਂ ਨਹੀਂ! ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਦਸੀ, ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਜਿਆ ਹਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਹੈ ਸਚ, ਪਰ ਮੈਂ ਡੁਬ ਵੀ ਤਾਂ ਚਲਿਆ ਸਾਂ, ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮੋਢੇ ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਢਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਜਿਤਿਆ ਦੇਵਾਂ ਹੀ ਹੈ ਨਾ?' {{gap}}ਫਿਰ ਉਹੀ ਦੁਚਿਤੀ: {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਨਿਰਣੇ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ, ਜਿਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਉਹ ਟਾਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਉਹੀ ਫਿਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਣ ਖਲੋਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਨੇੜੇ ਪਿਆ ਇਕ ਪੱਥਰ ਦਾ ਟੋਟਾ ਚਕ ਲਿਆ ਤੇ ਖਲੋ ਕੇ ਬੋਲੀ: {{gap}}'ਬੋਲੋ ਗਿਲਾ ਕਿ ਸੁਕਾ?' {{gap}}'ਬੋਲ ਸੋਮਾਂ ਗਿਲਾ ਮਲਣਾ ਈ ਕਿ ਸੁਕਾ?' ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, “ਜੋ ਤੂੰ ਮਲੇਂਗਾ, ਦੂਜਾ ਮੇਰਾ।' {{gap}}ਸੋਮਾਂ ਬੋਲਿਆ: {{gap}}‘ਚੰਗਾ! ਮੇਰਾ ਗਿਲਾ ਹੀ ਸਹੀ ਰੂਪਾਂ, ਸੁਟ ਉਪਰ ਨੂੰ ਪੱਥਰ।' {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਪੱਥਰ ਉਪਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਲ ਉਛਾਲ ਦਿਤਾ।<noinclude>{{rh||-੧੨੩-|}}</noinclude> a32umxli145ty3m3ovyr2kitli6zn8p 250 12145 229761 37756 2026-07-27T14:12:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪੱਥਰ ਦਾ ਟੋਟਾ ਹੇਠਾਂ ਡਿਗਦਿਆਂ ਹੀ ਤਿੰਨੇ ਭਜ ਕੇ ਉਥੇ ਪੁਜੇ। ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਿਕੇ ਜਹੇ ਪੱਥਰ ਦੀ ਹਿੱਕ ਉਪਰ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਰੂਪਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਉਪਰ ਨਿਕੀ ਜਹੀ ਥਪੋਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਆਖਣ ਲਗੀ: {{gap}}'ਮੇਰਿਆ ਵੀਰਾ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੜਾ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਲਭਿਆ ਹੈ, ਚਲ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਝਾਂਜਰੀ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਚਲੀਏ; ਭੈਣ, ਭਰਾ ਅਤੇ ਜੀਜਾ ਜੀ। {{gap}}ਦੋਹਾਂ ਮਿਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੋਮਾਂ ਨੇ ਗਲਵਕੜੀ ਪਾ ਲਈ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੀਤ-ਰਸਮ ਦੇ ਅਨੰਦ-ਕਾਰਜ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਅਧੀ ਹਿੱਕ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਧੜਕਦੀ ਰਹੀ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਅਧੀ ਹਿੱਕ ਪਤੀ ਲਈ ਉਛਾਲੇ ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ। {{gap}}ਉਸ ਦੇ ਉਜਲ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੁਖੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਪਸੰਨ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੋਮਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ: {{gap}}'ਦੋਵੇਂ ਵਾਰੀ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਸੁਭਾਗਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹੋ ਜਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ। {{gap}}ਤਿੰਨੇ ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਬਹਿ ਗਏ। ਰੂਪਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਬੈਠੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਬਾਹਵਾਂ ਪਾਕੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ:-- {{gap}}"ਅਸੀਂ ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਾਂਗੇ, ਭਰਾ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੈਠਣ ਦਾ ਹੱਕ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੈ! ਤੂੰ ਬੇੜੀ ਚਲਾ। ਰੂਪਾ ਨੇ ਬੇੜੀ ਦਾ ਚਪੂ ਸੋਮਾ ਵਲ ਨੂੰ ਕਰ ਦਿਤਾ।' {{gap}}ਸੋਮਾ ਹਮ ਪਿਆ:-<noinclude>{{rh||-੧੨੪-|}}</noinclude> 073uestyg65um4kf8ap18qtwhc456za 250 12146 229762 37757 2026-07-27T14:12:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}'ਵਾਹ ਬਈ ਵਾਹ, ਅਜੇ ਵਿਆਹ ਤਾਂ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਰੁਹਬ ਜਮਾਣ ਲਗੀ ਏ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ। ਹਾ, ਹਾ, ਹਾ, ਹੀ, ਚੰਗਾ ਬਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਮੈਂ ਸਹੀ। ਹਾ, ਹਾ, ਹੀ, ਤਿੰਨੇ ਖੁਬ ਖਿੜ ਖਿੜਾ ਕੇ ਹੱਸੇ। {{gap}}‘ਪਤੀ ਤਾਂ ਪਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਵੀਰ, ਵੀਰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।' ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਕੇ ਅਖਾਂ ਮਟਕਾਂਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ। {{gap}}'ਵੇਖ ਖਾਂ ਉਸ ਝਾਂਜਰੀ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਪਈ ਦਿਸਦੀ ਹੈ, ਅੱਜ ਉਹ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਵੇਖਕੇ ਕਿੰਨੀ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।' {{gap}}ਏਹਨਾਂ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਕੋਮਲ ਹਥ ਉਸ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਕੋਮਲ ਤਲੀ ਉਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਫੇਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ:- {{gap}}'ਰੁਪਾਂ-ਤੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਬੱਚਾ ਮੇਰਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਹੈਂ ਨਾ?' {{gap}}‘ਤੇ ਵੀਰਾ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬਚੇ ਮੇਰੇ ਹੋਣਗੇ, ਹੈਂ ਨਾ?' ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਰਾਤਰੀ ਪਿਆਰ ਡੁਲ੍ਹ ਡੁਲ੍ਹ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਾਂ ਬੋਲਿਆ:- {{gap}}'ਰੁਪਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਹੀ ਨਾ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਜਹੀ ਭੈਣ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਮਿਠੀ ਅਤੇ ਪਿਆਰੀ; ਹੁਣ ਸ਼ਾਦੀ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਕਰਾਂ? ਭੈਣ ਭਰਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਿਆਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ।' {{gap}}‘ਨਹੀਂ ਵੀਰ! ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਭਾਬੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਜਾਇਆ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਨਨਾਣ ਭਰਜਾਈ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਹ ਵੇਖਿਆ ਕਰਾਂਗੀਆਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇਵ ਦੀ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰਿਆ ਕਰਾਂਗੀਆਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਖੀ ਸਾਂਦੀ ਪਰਤਕੇ ਆਉਣ ਲਈ, ਨਨਾਣ ਭਰਜਾਈ ਦਾ ਡੂੰਘਾ ਪਿਆਰ ਵੀ ਅਲੌਕਿਕ ਪਿਆਰ ਹੈ।'<noinclude>{{rh||-੧੨੫-|}}</noinclude> 7u1y5urw3ogcsvvjv439qao85u9kpcp 250 12147 229763 37759 2026-07-27T14:12:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}‘ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਉਤਰ ਦੇਵੇ ਉਹ ਪਿਆਰ ਦੀ ਬਾਜੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹਾਰ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਪਿਆਰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਹੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਇਕ ਨਾਲ ਹੀ। ਉਸ ਗੱਲ ਬਦਲ ਦਿਤੀ:- {{gap}}'ਰੁਪਾਂ ਜੀ! ਤੂੰ ਬੜੀ ਕੋਈ ਹੈਂ, ਝਾਂਜਰੀ ਵਿਚ ਜਿਥੇ ਕਈ ਵਡੀਆਂ ਵਡੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਸਮੰਦਰ ਦੇ ਢਿਡ ਦੀ ਭੇਟਾ ਹੋ ਚੁਕੀਆ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਘਲਿਆ। ਹੁਣ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਝਾਜਰੀ ਵਲ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। {{center|{{xxxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}}}}} {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਤੇ ਸੋਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਤ ਰਹਿਣ ਦਾ ਬੜਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ, ਪਰੰਤ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀ ਉਸਦੇ ਕੀ ਤੁਫ਼ਾਨ ਉਠ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਕੋਈ ਅਮੋਲਕ ਵਸਤੂ ਗਵਾ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਉਪਰ ਜਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰੰਤ ਉਹ ਆਦਮੀ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਆਦਮੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੀ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਬੜੀ ਦੇਰ ਤਕ ਉਸ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਆਈ। ਰੂਪਾਂ, ਰੂਪਾਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚਵ੍ਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦਿਸਦੀ ਰਹੀ। ਰੂਪਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਬਣੀ ਰਹੀ। {{gap}}ਸੁਪਨਾ ਆਇਆ:- {{gap}}"ਸੋਮਾਂ ਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਤਰਦੇ ਝਾਂਜਰੀ ਵਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਝਾਂਜਰੀ ਵਿਚੋਂ ਸਵਰਗੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠ ਉਠ ਕੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਗਲ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਨੀਲੇ ਅੰਬਰ ਉਪਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਅਸੰਖਾਂ ਤਾਰੇ ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ<noinclude>{{rh||-੧੨੬-|}}</noinclude> f3bbg23x4s1fbtyc8enlqg7b9c1j75e 250 12149 229764 37761 2026-07-27T14:12:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਸੋਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:- {{gap}}“ਦੇਵਾਂ! ਇਹ ਕੁਝ ਅਗੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖਿਆ-ਇਖੇ ਕੌਣ ਗਾਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?" {{gap}}‘ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਕੌਣ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇਗਾ?' {{gap}}'ਤੂੰ ਮੰਨੇ, ਨਾਂਹ ਮੰਨੇ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕੋਈ ਅਕਾਸ਼-ਪਰੀ, ਇਸ ਝਾਂਜਰੀ ਵਿਚ ਆਕੇ ਆਪਣਾ ਅਪੂਰਣ ਗੀਤ ਸੁਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਇਹ ਸੰਗੀਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ?' {{gap}}'ਇਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ ਝਾਂਜਰੀ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਧੁਰ ਸੁਰ ਸੁਣਾਈ ਦਿਤਾ। ਖੜਤਾਲਾਂ ਤੇ ਵਾਇਲਨ ਵੱਜ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਓਪਰੀ ਅਧਭੁਤ ਧੁੰਨ ਵਿਚ।' {{gap}}'ਦੇਵਾਂ, ਏਧਰ ਤਕ ਤੇ ਸੁਣ!' {{gap}}'ਦੇਵਾਂ ਚੌਕ ਉਠਿਆ, ਲਹਿਰ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਲ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਕਣੀ ਸੁਟੀ, ਕੀ ਵੇਖਿਆ ਉਸ ਨੇ? ਝਾਂਜਰੀ ਦਿਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਤੇ ਝੂਲਦੀ ਹੁਲਾਰੇ ਖਾਂਦੀ ਰੂਪਾਂ ਉਸ ਵਲ ਸੈਨਤਾਂ ਕਰ ਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਲ ਬੁਲਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਲੰਬੇ ਲੰਬੇ ਵਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਖਿਲਰੇ ਪਏ ਸਨ। ਮਸਤੇ ਹੋਏ ਕਾਲੇ ਨਾਗਾਂ ਵਾਂਗ ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਵਾਲ ਕਦੇ ਜਲਤਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਠਖੇਲੀਆਂ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕਦੇ ਉਸਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਲਿਸ਼ਕੇ ਮੁਖੜੇ ਤੇ ਉਭਰੇ ਹੋਏ ਗੰਭੀਰ ਜੋਬਨ ਨਾਲ ਚਿਮਟ ਕੇ ਜਫੀਆਂ ਤੇ ਚੰਮਣੀਆਂ ਲੈਂਦੇ, ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਦੋ ਪਤਲੀਆਂ ਉਡਣ-ਮਛੀਆਂ ਲਟਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਜਾਣੋ ਕੋਈ ਨੀਲਮ ਸੋਨੇ ਵਿਚ ਮਧੇ ਝਿਲ-ਮਿਲਾ ਰਹੇ ਨੇ। ਐਡੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਮਛੀਆਂ ਉਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਿਧਰੇ ਵੇਖੀਆਂ ਸਨ। ਨਿਕੀਆਂ ਨਿਕੀਆਂ, ਕੋਮਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੁੰਦਰ। ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਉਪਰ ਕੋਈ<noinclude>{{rh||-੧੨੭-|}}</noinclude> pr2a05xumsrpvv57vge5u1ji70783c9 250 12150 229765 37762 2026-07-27T14:13:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਅਲੌਕਕ ਤੇਜ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਫੇਰ ਝਾਂਜਰੀ ਤੋਂ ਮਿਠ ਸੰਗੀਤ ਛਿੜ ਪਈ:- {{gap}}'ਦੇਵਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈਂ, - ਹਾਂ ਮੇਰਾ - ਹਾਂ ਮੇਰਾ - ਤੂੰ ਮੇਰਾ - ਮੈਂ ਤੇਰੀ' ਉਹ ਗਾਂਵੀ ਗਈ। {{gap}}ਪਾਗ਼ਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਵਾਂ ਅਗੇ ਵਧਿਆ, ਵਧਦਾ ਹੀ ਗਿਆ ਤੇ ਵਧਦਾ ਵਧਦਾ ਉਹ ਰੂਪਾਂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਹੁਣ ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸਚਰਜ ਹੋਇਆ: {{gap}}'ਹੈਂ! ਇਹ ਮਨੁਖ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਦੇਵ-ਕੰਨਿਆ? ਇੰਨਾ ਰੂਪ, ਇੰਨੀ ਸੁੰਦਰਤਾ? ਇੰਨਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਇੰਨੇ ਪਿਆਰੇ ਸੰਗੀਤ? ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਮਿਠੇ ਮਸਤ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ?' ਇਸ ਵਲ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਿਛੇ ਬਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਿਨਾਰੇ ਵਲੋਂ ਉਸ ਪਿਛੇ ਪਰਤ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕੌਣ ਹੈ? {{gap}}‘ਕੌਣ ਸੋਮਾਂ? ਸਚ ਮੁਚ ਸੋਮਾਂ? ਚੀਖ਼ ਚੀਖ਼ ਕੇ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। 'ਦੇਵਾਂ, ਦੇਵਾਂ ! ਆ, ਮੈਂ ਡੁਬ ਚਲਿਆ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਆ ਬਚਾ!' {{gap}}ਦੇਵਾਂ ਘਾਬਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਕੇ ਤਕਿਆ, ਸੋਮਾਂ ਅੰਤਲੇ ਸਵਾਸ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਜਿਆ ਉਸ ਵਲ, ਪਰ ਫਿਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਆਈ: {{gap}}ਦੇਵਾਂ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਰਾਹ ਪਈ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਛੇਤੀ ਮੁੜ ਕੇ ਆਵੀਂ, ਮੇਰੇ ਦੇਵਾਂ। ਹੇ - ਆਂਵੇਂਗਾ ਨਾ।' {{gap}}ਪਰ ਦੇਵਾਂ ਝਾਂਜਰੀ ਵਲ ਦੇਖੇ ਬਿਨਾ ਨਾ ਰਹਿ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਉਥੇ ਰੂਪਾਂ ਕਿਥੇ? ਇਹ ਤਾਂ ਝਾਂਜਰੀ ਹੀ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚੀਖ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਇਕ ਵਡੀ ਸਾਰੀ ਮਛੀ ਉਨਾਂ ਜਲ ਤਰੰਗਾਂ ਉਪਰ ਉਠੀ<noinclude>{{rh||-੧੨੮-|}}</noinclude> 3t33rx0ube72wa88flsw9y7orwu258q 250 12151 229766 37764 2026-07-27T14:13:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੇ ਫੇਰ ਜਲ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾ ਗਈ। ਇਸ ਮਛੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਧਾ ਮੱਛੀ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਧਾ ਮਨੁਖੀ ਸੀ। ਉਪਰਲੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸਨ - ਇਹ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਸੀ। ਦੇਵਾਂ ਇਸ ਜਲ-ਪੁਤਰੀ ਦੇ ਮਗਰ ਫੇਰ ਸੋਚ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁਬ ਚਲਿਆ ਸੀ ਕਿ........ {{gap}}ਵੀਰ! ਕਿੰਨੀ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਤੇਰੀ ਨੀਂਦਰ! ਸੁਤਿਆਂ ਵੀ ਹਸਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਏ! ਸੁਤਾ ਹੀ ਰਹੇਂਗਾ, ਪਰ ਵੀਰ! ਤੂੰ ਸੁਤਿਆਂ ਸੁਤਿਆਂ ਰੋ ਕਿਉਂ ਪਿਆ ਸੈਂ?' {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਪਾਸ ਖਲੋਤੀ ਸਤੇ ਪਏ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਨਰਮ ਉਂਗਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਨਚਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਸੋਮਾਂ ਵੀ ਦੂਜੀ ਮੰਜੀ ਉਪਰ ਹੁਣੇ ਜਾਗ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਦੇ ਅਤੁਟ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਮਗਨ ਸੀ। {{gap}}'ਵੇਖ! ਜੇ ਇਉਂ ਗ਼ਮਗ਼ੀਨ ਹੋ ਹੋ ਕੇ ਰੋਵੇਂਗਾ ਤਾਂ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਤੁਰੇਗਾ, ਉਠ ਰਬੜੀ ਠੰਡੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਉਠ ਕੇ ਖਾ ਲੈ। ਫੇਰ ! ਅਜ ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਮੈਂ ਡੇਢ ਮਣ ਦੀ ਮੱਛੀ ਫੜਕੇ ਲਿਆਣੀ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਸੁਤਾ ਹੀ ਰਹਿਓਂ, ਉਠ ਚਿਰ ਨਾ ਕਰ, ਰਬੜੀ ਖਾ, ਵੇਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਈ।' {{gap}}ਦੇਵਾਂ ਅੱਖਾਂ ਮਲਦਿਆਂ ਉਠਿਆ, ਪਰ ਸਾਰਾ ਹੀ ਦਿਨ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸੁਪੇਨ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਅਨੋਖੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀਆਂ ਯਾਦ-ਲੀਕਾਂ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉਪਰ ਚਿਤਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਤੇ ਉਹ ਕਈ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਟ ਨਾ ਸਕਿਆ। {{center|{{xxxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}}}}} ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਚਾਲੀ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਤਨੀ ਮੁਦਰ ਸੀ - ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ। ਅਜ ਰੂਪਾਂ ਦੀ<noinclude>{{rh||-੧੨੯-|}}</noinclude> d5r7dnv8w7sq8uyxmrt7pzrx0rda8wt 250 12152 229767 37765 2026-07-27T14:13:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿਚ ਅਕਾਸ਼ੀ ਲਿਸ਼ਕਾਰਾ ਸੀ। ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਪੁਤਰੀ ਦਾ ਮੁੰਹ ਚੁੰਮਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਉਪਰ ਹਥ ਰਖ ਕੇ ਆਖਿਆ:- {{gap}}‘ਲੈ ਵੀਰਾ! ਇਹ ਤੇਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ।' {{gap}}ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਇੰਞਾਣੀ ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਸੀ। ਅਜੇ ਕੁਝ ਆਖਣ ਲਈ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹੋਠਾਂ ਉਪਰ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਰੂਪਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੋਲ ਪਈ:- {{gap}}'ਦਸ ਵੀਰਾ, ਕੀ ਨਾਂਵ ਰਖੇਗਾ?' {{gap}}'ਮਿੱਠੀ।' {{gap}}ਸੋਮਾ ਬੋਲਿਆ:- {{gap}}'ਬੇਸ਼ਕ, ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਿਠਾਸ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣੀ ਹੈ। ਰੂਪ ਅਤੇ ਮਿਠਾਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਖਸ਼ਸ਼ਾਂ ਸਾਡੇ ਹੀ ਘਰ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਮਿਠੀ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਥੀਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਤੇ ਅਖੀਰ ਇਕ ਵਰੇ ਦੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਹਿਲ ਮਿਲ ਗਈ ਕਿ ਰੂਪਾਂ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਦੋਂ ਭੁਖ ਲਗਦੀ ਤਦ ਹੀ ਰੂਪਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਆਉਂਦੀ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿਚ ਹੁਣ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿਠੀ ਹੀ ਆ ਚਕੀ ਸੀ। ਮਿਠੀ ਦੇ ਆਵਣ ਨਾਲ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰ ਵੀ ਝਾਂਜਰੀ ਵਲੋਂ ਘਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹ ਝਾਂਜਰੀ ਵਲ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵੇਖਦੀ। ਜੇ ਕਦੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਮਿਲਦਾ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜਨ ਵਿਚ ਮਤਾਂ ਚਿਰ ਹੋ ਜਾਏ, ਪਰ ਕਦੀ ਕਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਝਾਂਜਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਵਾਂ ਉਚੀਆਂ ਕਰ<noinclude>{{rh||-੧੩੦-|}}</noinclude> ryqlqra0hdmdapan0nlr5e8godk9tpb 250 12153 229768 37766 2026-07-27T14:13:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਰ ਕੇ ਬੁਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਝਾਂਜਰੀ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਕੇ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਅਪ੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।' {{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਮਦ-ਮਾਤੀ ਚਾਨਣੀ ਖਿਲਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਉਪਰ ਖਿਲਰੀ ਸੁੰਦਰ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰ ਪੈਣੇ ਲਗ ਪਏ। ਉਹ ਝਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਐਡੀ ਸੁੰਦਰ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਝੁਗੀ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਉਥੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ -- ਜਿਥੇ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਮਸਤ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਤੁਫ਼ਾਨ ਮਚਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ।' ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਮੌਜਾਂ? ਹਾਇ! ਅਜ ਉਹ ਝੁਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ। ਧੋਤੇ ਹੋਏ ਆਸਮਾਨ ਉਪਰ ਪੂਰਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਕਿਸੇ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੀ ਉਹ ਇਸ ਚੰਨ ਚਾਨਣੀ ਵਿਚ ਇਥੇ ਹੀ ਬੈਠੀ ਰਹੇਗੀ? ਕੀ ਉਹ, ਸਚ ਮੁਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਰੂਪਾਂ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਰੂਪਾਂ। {{gap}}‘ਸੋਮਾ! ਸਾਨੂੰ ਝਾਂਜਰੀ ਬੁਲਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ...........' ਹਉਕਾ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਸੋਮਾਂ ਦੀ ਥਾਲੀ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਪਰੋਸਦਿਆਂ ਆਖਿਆ। {{gap}}'ਅਜ ਨਹੀਂ ਰੂਪਾਂ, ਅਜ ਮੈਂ ਡਾਢਾ ਥਕਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।' ਸੋਮਾਂ ਨੇ ਬੁਰਕੀ ਤੜਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਵੇਰੇ ਉਠਦਿਆਂ ਸਾਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਤੁਰ ਪਵਾਂਗਾ।' {{gap}}'ਜਾ ਵੀ ਪਰੇ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਇੰਜ ਹੀ ਰਿਹੋਂ, ਵੇਖ ਖਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਅਜ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਨਚ ਰਿਹਾ ਹੈ?' {{gap}}ਸੋਮਾਂ ਨੇ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਿਆਂ ਸਾਗਰ ਵਲ ਵੇਖਿਆ, ਅਥਾਹ ਡੂੰਘਾ ਜਲ ਕਿਸੇ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਵਾਂਗ ਸ਼ੂਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ<noinclude>{{rh||-੧੩੧-|}}</noinclude> 4rroknfji0pl9vnpdzrgvqilvi5ufsy 250 12154 229769 37767 2026-07-27T14:13:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਤੇ ਸੋਮਾਂ ਬੋਲਿਆ.- {{gap}}'ਸਚ ਮੁਚ ਰੂਪਾਂ! ਅਜਹੀ ਸੁੰਦਰ ਰਾਤ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤਰੰਗਾਂ ਅਤੁਟ ਅਨੰਦ ਜ਼ਰੂਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।' {{gap}}ਉਸ ਸੋਚਿਆ: “ਰੁਪਾਂ ਕੀ ਆਖੇਗੀ, ਮੈਂ ਕਿੰਨਾ ਅਰੁੱਚਕ ਹਾਂ।' {{gap}}ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਾਂ ਵੀ ਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਗਿਲੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਝਗੀ ਦੀ ਇਕ ਨੁਕਰੇ ਰਖ ਕੇ ਉਹ ਮਿਠੀ ਦੇ ਪੰਘੂੜੇ ਵਲ ਗਿਆ। ਪੰਘੂੜਾ ਛਤ ਨਾਲ ਲਟਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਿਠੀ, ਮਿਠੀ ਨੀਂਦਰੇ ਸੁਤੀ ਪਈ ਸੀ। ਵਾਤਸਲ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਮਮਤਾ ਦੀਆ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਪੰਗੂੜੇ ਵਿਚ ਸੁਤੀ ਪਈ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪਰਤੱਖ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕ੍ਰਾਣ ਲਗਾ। {{gap}}'ਵੀਰਾ! ਚਿਰ ਕਰ ਕੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈ!' ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਬੜੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}‘ਮਿਠੀ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢਿਓਂ ਸੁੰਦਰ ਸੁੰਦਰ ਰਗਬਰੰਗੀਆਂ ਸਿੱਪੀਆਂ ਚੁਣਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ’ ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪਣਾ ਲਗੀ: {{gap}}'ਚਲ ਦੇਵਾਂ, ਅੱਜ ਤਿੰਨੇ ਝਾਂਜਰੀ ਤੇ ਚਲੀਏ, ਸੁੰਦਰ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਹੈ, ਬੜਾ ਹੀ ਅਨੰਦ ਆਵੇਗਾ।' {{gap}}'ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ, ਮੈਂ ਸਿਪੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਰੋਣੀ ਹੈ -- ਆਪਣੀ ਮਿਠੀ ਲਈ।' {{gap}}'ਪਰੇ ਛਡਿਆ ਵੀ ਕਰ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਬਿਲਕਲ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਏਂ!' ਰੂਪਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਤਾਹਨੇ ਨਾਲ ਉਹ ਚਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਏ।<noinclude>{{rh||-੧੩੨-|}}</noinclude> 871zpqc4ld0n3bg9rkv5ely5th75x6t 250 12155 229770 37768 2026-07-27T14:13:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}‘ਤੂੰ ਰੂਪਾਂ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਆ ਆਖ ਲੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਨਹੀਂ।' {{gap}}'ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?' {{gap}}‘ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੋ ਜਹੀ ਨਿਖਰੀ ਹੋਈ ਰਾਤ ਵਿਚ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦਿਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚਲੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਟੋਰ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰੂਪਾਂ, ਚੇਤੇ ਰਖੀਂ, ਚਿਰ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਮਿਠੀ ਦੇ ਜਾਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਜਾਵੀਂ।' {{gap}}ਰੂਪਾਂ ਲਜਿਆ ਗਈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਈ ਬੜਾ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਸੋਮਾਂ ਤੇ ਰੁਪਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਨਿਕੀ ਜਹੀ ਡੌਗੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤੇ ਆਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਹਕ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਦੇਵਾਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਤੋਰ ਕੇ ਸੰਦਰ ਜੋੜੀ ਵਲ ਬੜਾ ਚਿਰ ਕੰਢੇ ਖਲੋ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪ੍ਰੇਮ-ਅੰਮਿਤ ਵਗ ਤੁਰਿਆ। ਕੰਢੇ ਉਪਰ ਖੜੋਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਅਮੁੱਕ ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਉਪਰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਗਡੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਹਿੱਕ ਉਪਰ ਮਧਮ ਜਹੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਚਾਲ ਚਲਦੀ ਬੇੜੀ ਬੜਾ ਚਿਰ ਦਿਸਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਅਕਾਸ਼ ਬਾਣੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਪਨਾ ਚੇਤੇ ਆਇਆ। {{gap}}‘ਮਿਠੀ ਡੇਢ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਹੈ - ਸੁਪਨੇ ਦੀਆਂ ਇਕ ਇਕ ਕਰ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਚੇਤੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਝੁਗੀ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਮਿਠੀ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਪੰਘੂੜੇ ਵਿਚ ਪਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਬੈਠ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਫੇਰ ਕੰਢੇ ਤੇ ਆਣ ਖਲੋਤਾ। ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਜ ਝਾਂਜਰੀ ਵਿਚ ਉਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਲਾ ਸੰਗੀਤ ਚਲ ਕੇ ਸੁਣ। ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਪਤੀ ਦੇ ਮਗਰ ਮਗਰ<noinclude>{{rh||-੧੩੩-|}}</noinclude> inywazdhh9z00hyjca4t0be4z8yldxm 250 12158 229771 37780 2026-07-27T14:13:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਜਲ ਪੁਤਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਝਾਂਜਰੀ ਵਲ ਰੁਪਾਂ ਦੇ ਵਿਯੋਗ ਵਿਚ ਬੁਲਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬੇਵਸ ਹੈ ਕੇ ਕੰਢੇ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਡੌਗੀ ਖੋਲ੍ਹੀ ਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਝਾਂਜਰੀ ਵਲ ਪੁੱਜਣ ਲਈ ਚਪੂ ਮਾਰਨ ਲਗਾ। ਸਮੰਦਰ ਉਪਰ ਬੜੀ ਦੂਰ ਤਾਈਂ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਖਿਲਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸੋਮਾਂ ਤੇ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਬੇੜੀ ਕਿਧਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦਿਸਦੀ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ-ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਆਵਾਜ਼ ਉਸ ਨੂੰ ਆਈ। ਰੂਪਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਬਿਲਕੁਲ ਕਿਉਂ ਚੁਪ ਚਾਂ ਹੈ? ਦੇਵਾਂ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਤੇ ਪੂਰੇ ਬਲ ਨਾਲ ਤਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਧੜਕਦਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਗੇ ਹਨੇਰਾ ਫਿਰਨ ਲਗ, ਉਸ ਦੀ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਚੀਖ ਨਿਕਲ ਗਈ:- {{gap}}‘ਹਾਇ! ਰੂਪਾਂ ਕਿਥੇ?' {{gap}}ਇਹ ਡੌਗੀ ਲਹਿਰਾਂ ਉਪਰ ਚੁਪ ਚਾਪ ਝੂਟ ਰਹੀ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਲੰਬੀ ਪੀਂਘ ਵਾਂਗੂੰ ਉਸ ਉਚੀ ਉਚੀ ਚੀਖਿਆ:- {{gap}}'ਰੂਪਾਂ, ਸੋਮਾਂ! ਰੂਪਾਂ, ਸੋਮਾਂ!' ਦੇਵਾਂ ਅਧੀਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਵੀਂ ਪਾਸੀਂ ਵਾਜਾਂ ਮਾਰੀਆਂ, ਸਾਰੀ ਝਾਂਜਰੀ ਨੂੰ ਛਾਣ ਮਾਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਜੀਵਣ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਪਾਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਲਹਿਰ ਦੀ ਇਕ ਇਕ ਚਾਦਰ ਨੂੰ ਫਰੋਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਰੂਪਾਂ, ਉਸ ਦਾ ਸੋਮਾਂ, ਕਿਥੋਂ ਮਿਲਦੇ? ਉਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਬੇਚੈਨ ਤੇ ਸਿਰ ਚਕਰਾ ਉਠਿਆ। {{gap}}ਉਸ ਸੋਚਿਆ:- {{gap}}‘ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਸਦਾ ਲਈ ਉਸੇ ਝਾਂਜਰੀ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਤੇ ਅਥਾਹ ਪੇਟ ਵਿਚ ਸਮਾ ਜਾਵੇ?' {{gap}}ਪਰੰਤੂ ਉਸਨੂੰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਮਿਠੀ ਦਾ ਚੇਤਾ ਆ ਗਿਆ,<noinclude>{{rh||-੧੩੪-|}}</noinclude> 7abyypx0bd1fh8g4cuv8z230vftec0j 250 12159 229772 194827 2026-07-27T14:13:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿਚਾਰੀ ਮਾਸੂਮ ਜਿੰਦੜੀ ਇਕੱਲੀ ਭੁਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਰਹੀ ਹੋਣੀ ਏ। ਝੁਗੀ ਵਿਚ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕੱਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਨਿਰਾਸਤਾ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਬੇੜੀ ਉਸ ਕੰਢੇ ਵਲ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਮਿਠੀ ਚੁਪ ਚਾਪ ਪੰਘੂੜੇ ਵਿਚ ਕਲ-ਮਕਲੀ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਨਿਰ-ਵਿਘਨ ਮੱਠੀ ਨੀਂਦਰ ਮਾਣ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਦਾਸ ਚਿਤ ਦੇਵਾਂ ਉਸ ਵਲ ਬੜਾ ਚਿਰ ਇਕ-ਟਕ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਫਿਰ ਝੁਗੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਇਕ ਦਰਦ-ਭਰੀ ਤਕਣੀ ਉਸ ਬੜੀ ਦੂਰ ਡੂੰਘੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂ ਸ਼ਾਂ ਕਰਦੀ ਝਾਂਜਰੀ ਤੇ ਸੁਟੀ ਤੇ ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਆ ਕੇ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਮਿਠੀ ਵਲ ਤਕਣ ਲਗਾ। ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਉਸ ਮਿਠੀ ਨੂੰ ਪੰਘੂੜੇ ਵਿਚ ਚੁਕ ਕੇ ਚੁੰਮਿਆ ਤੇ ਘਟ ਕੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਘੁਟ ਲਿਆ। ਫੇਰ ਉਸ ਅਕਾਸ਼ ਵਲ ਤਕਿਆ, ਆਸਮਾਨ ਉਪਰ ਟੁਟੇ ਹੋਏ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਆਪਣੀ ਚਾਨਣੀ ਖਿਲਾਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਅਜੇ ਵੀ ਝਾਂਜਰੀ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਆਪਣੇ ਮਸਤ ਅਤੇ ਅਤੁਟ ਰਾਗ ਅਲਾਪ ਰਹੀ ਸੀ - ਜਲ ਪੁਤਰੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਮਾ ਕੇ ਵੀ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ। {{dhr|8em}} {{nop}}<noinclude>{{rh||-੧੩੫-|}}</noinclude> murtyl8wwrx56y90mkvgnazudipnnvc 250 12160 229847 63741 2026-07-28T07:18:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229847 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੭)|}}</noinclude>{{center|{{x-larger|੮.}}}} {{gap}}ਪੇਥਨ ਹੌਸਲਾ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ। {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰਸ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਦੇਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬੋਲੀ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਇਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਨਹੀਂ ਵਧਣ ਦਿੱਤਾ। ਆਖਣ ਲੱਗੀ ਸੁਣਿਆਂ ਹੈ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਬਹੁਤ ਧੁੰਮ ਪੈ ਗਈ ਹੈ, ਕੀ ਮੇਰਾ ਇਕ ਕੰਮ ਕਰੇਂਗਾ? {{gap}}ਪੇਥਨ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਕੇ ਅਖਿਆ ਕੀ ਕੰਮ? {{gap}}ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਵਲੇ ਮੇਰਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਰੁਪਇਆ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਲੈ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਲਿਖਤ ਪੜ੍ਹਤ ਨਹੀਂ। ਕੀ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾ ਕਰ ਸਕੋਗੇ? {{gap}}ਜਰੂਰ! ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਰਾਜ ਕਰਮ ਚਾਰੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਆਖਕੇ ਉਹ ਹੱਸ ਪਿਆ। {{gap}}ਇਸ ਹਾਸੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਫ ਜੁਵਾਬ ਸੀ, ਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਘੁਟਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ ਚੰਗਾ ਫੇਰ ਕੋਈ ਢੰਗੋ ਬੇੜਾ ਅੱਜ ਹੀ ਲਾ ਦੇਹ ਮੈਂ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਦੇਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ?<noinclude></noinclude> 6vgq7xxfw3cx6iyddxl1en4f6czqidu 250 12245 229816 63675 2026-07-28T07:11:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229816 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੫)|}}</noinclude>ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਬਸ ! ਹੁਣ ਕਿਉਂਂ-ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ, ਇਹ ਉਸਦੀ ਇਸਤਰੀ ਸੀ। ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ ਤੂੰ ਵੀ ਆ ਗਈ ਏਂਂ ? {{gap}}ਉਹਦੇ ਮੋਢੇ ਤੇ ਸਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਜਿੱਦਾਂ ਥੱਲਿਓਂ ਉਤੇ ਭੱਜੀ ਆਈ ਸੀ,ਵਹੁਟੀ ਨੂੰ ਸ਼ਕ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੋਈ ਖਾਸ ਗੱਲ ਹੈ। ਸੋ ਉਹ ਵੀ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਆ ਕੇ ਬੂਹੇ ਉਹਲੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ । ਉਹਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆਂ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਖੀਂਂ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਸਚਾਈ ਉਹਦੇ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਗੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਵੀ ਛਾਤੀ ਦੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ। ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਧੁੰਦ ਜਹੀ ਛਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ । ਪਰ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਇਸ ਮੋਕੇ ਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ। {{rule|4em}}<noinclude></noinclude> i6heu0j85ka13rmervqgnee35nz6mk8 250 12255 229817 63677 2026-07-28T07:12:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229817 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੬)|}}</noinclude><poem>{{gap}}ਛੇ ਦਿਨ ਪਿੱਛੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਸ਼ ਆ ਜਾਣ ਤੇ ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਪੁਛਿਆ ਯਗ ਦੱਤ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਕੈਸੀ ਹੈ ? {{gap}}ਟਹਿਲਣ ਨੇ ਦਸਿਆ 'ਠੀਕ ਹੈ'। {{gap}}'ਮੈਂ ਵੇਖ ਆਵਾਂ। ਇਹ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ਰਮਾ ਉਠੀ ਪਰ ਫੇਰ ਲੰਮੀ ਪੈ ਗਈ।' ਟਹਿਲਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਬੀਬੀ ਜੀ ਅਜੇ ਨ ਉਠੋ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਮਨ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਖਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਯਗ ਦੱਤ ਵੇਖਣ ਆਇਗਾ, ਵਹੁਟੀ ਆਏਗੀ, ਪਰ ਇਕ ੨ ਦਿਨ ਕਰਕੇ ਹਫਤਾ ਹੋਗਿਆ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। {{gap}}ਤਾਪ ਹੁਣ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਬਹੁਤ ਹੈ । ਜੇ ਉਹ ਉਠ ਸਕਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਠ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਪਰ ਆਪਣੇ ਮਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਉਹਦਾ ਉਠਕੇ ਜਾਣਦਾ ਇਰਾਦਾ ਹੀ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਸੀ । ਉਹ ਅੰਦਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਭਰੀ ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੇ ਛਾਇਆ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}ਅੱਧੇ ਦਿਨ ਦੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਧਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਧੁੱਪ ਦਾ 'ਪ੍ਰਕਾਸ਼' ਤੇ ਰੂਹੜੀ ਛਾਇਆ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਇਹ</poem><noinclude></noinclude> qg3nlbay8lhfb3icf6wpsfvzxc7jg61 250 12258 229818 63679 2026-07-28T07:12:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229818 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੭)|}}</noinclude><poem>ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਧਮ ਪੈਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੁਪਹਿਰ ਦਾ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਾਹੜੀ ਛਾਂ ਮਧਮ ਜਹੀ ਹੋਕੇ ਪ੍ਰੇਤ ਵਾਂਗੂੰੰ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਇਹ ਛਾਇਆ ਅਨਜਾਣੇ ਹੀ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਵਾਸਤੇ ਅਜੇ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ । ਰੋਂਦਿਆਂ ੨ ਸ਼ਰਮਾ ਸੌਂ ਗਈ । {{gap}}ਪਿੰਡੇ ਤੇ ਗਰਮ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, ਬੀਬੀ ਜੀ ! ਸ਼ਰਮਾ ਉਠਕੇ ਬਹਿ ਗਈ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਇਹ ਕੀ ਭਰਜਾਈ ? {{gap}}ਉਹਦਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਸੂਹੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮੂੰਹ ਸੁਕਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਬੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪਿੱਛੀ ਜੰਮ ਰਹੀ ਸੀ । {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਫੇਰ ਪਛਿਆ, ਦੱਸੋ ਭਰਜਾਈ ਜੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ? {{gap}}ਹੋਇਆ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਆਖਣ ਆਈ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਲਿਆਈ , ਸੈਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਛੂਟੀ ਦੇ ਦਿਹ ਮੈਂ ਕਿਧਰੇ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ। {{gap}}ਕਿਉਂ ਭੈਣ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਜਾਇੰਗੀ ? {{gap}}ਨਵੀਂ ਵਹੁਟੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਦਾ ਸਰੀਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗੂੰੰ ਸੜ ਰਿਹਾ</poem><noinclude></noinclude> dnhs51ayeygy33d3xsldc0jxeadrt47 250 12261 229819 63681 2026-07-28T07:12:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229819 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੮)|}}</noinclude><poem>ਹੈ।ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਇਹ ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਖੂਬ ਬੁਖਾਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਏਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਨੌਕਰਿਆਣੀ ਰੋਂਦੀ ਆਈ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਬੀਬੀ ਜੀ ਵਹੁਟੀ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ਹੈ ? ਇਹ ਤਾਂ ਤਾਪ ਦੀ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿਚ ਹੀ ਭੱਜ ਆਈ ਹੈ। ਅਠਾਂ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਤਾਪ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਪਈ ਹੈ, ਕਿਦਾਂ ਆ ਗਈ ? {{gap}}'ਅੱਠਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਤਾਪ ਹੈ ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ?' {{gap}}ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬੀਬੀ ! ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਖਦਾ। ਪਰਸੋਂਂ ਵਹੁਟੀ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਨਲਕੇ ਥਲੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ । ਬਥੇਰਾਂ ਮਨ੍ਹੇ ਕੀਤੀ ਸੀ ਨਹੀਂ ਹੱਟੀ। {{xxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*}} {{gap}}ਸ਼ਾਮ ਹੋਣ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸ਼ਰਮਾ ਯਗ ਦੱਤ ਦੀ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਰੋ ਪਈ । ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ?' 'ਵਹੁਟੀ ਦੀ ਤਾਂ ਜਾਨ ਬਚਦੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।' {{gap}}'ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ?' {{gap}}'ਮੇਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਚਲ ਕੇ ਵੇਖੋ।' {{gap}}ਦੋ ਤਿੰਨਾਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਬੜੀ ਸਖਤ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਹੈ । ਰਾਤ ਭਰ ਸਾਰੇ ਡਾਕਟਰ ਟੱਕਰਾਂ ਮਾਰ ਮੂਰ ਕੇ ਸਵੇਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ ।</poem><noinclude></noinclude> 4zqwgmktmzsj2wpzpk4b256qxik98qh 250 12263 229820 63683 2026-07-28T07:12:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229820 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੩੯)|}}</noinclude><poem>{{gap}}ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਯਗ ਦੱਤ ਸਰਹਾਣੇ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ, ਕਿੰਨੀ ਵੇਰਾਂ ਹੀ ਉਹ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਲ ਮੂੰਹ ਲਿਜਾਕੇ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਪਰ ਵਹੁਟੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪਛਾਣ ਸਕੀ । {{gap}}ਸਭ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਯਗ ਦੱਤ ਰੋ ਪਿਆ । ‘ਸੁਆਣੀਏ ਇਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਵੇਖ ! ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਆਖ ਦਿਹ ਮਾਫੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।' {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਲਾਗੇ ਜਾਕੇ ਕਪੜੇ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਲੁਕਾਕੇ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਭਾਬੀਏ ਕਿਉਂ ਇਹ ਡੰਨ ਦੇ ਚਲੀ ਏਂਂ ?' {{gap}}ਜਵਾਬ ਕੌਣ ਦੇਂਦਾ ! ਸਾਰੇ ਮਾਣ, ਹੰਕਾਰ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਬੇਇਜ਼ਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਛੁਡ ਕੇ ਉਹ ਵਿਚਾਰੀ ਅਨੰਤ ਕਾਲ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਸੌਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ । {{xxx-larger|{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*{{gap}}*}} {{gap}}ਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਭਰਾ ਜੀ ਕਿਥੇ ਹਨ ? {{gap}}ਟਹਿਲਣ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ, 'ਜੀ ਉਹ ਕਿਧਰੇ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ।' {{gap}}‘ਕਦੋਂ ਆਉਣਗੇ ?'</poem><noinclude></noinclude> 3ebhnk0c0zrhnywbxxdfxbs1enl5ppm 250 12269 229821 63687 2026-07-28T07:13:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229821 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xxx-larger|ਤਸਵੀਰ}}}} {{center|੧.}} {{gap}}ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਜ਼ਾਦ ਸੀ। ਇਸ ਦੇਸ ਦੇ ਜਿੰਨੇ ਰਾਜੇ ਸਨ, ਸਭ ਆਪੋ ਵਿਚ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਾਂਂ ਵਾਂਗ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਸਭ ਕੋਈ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਮੰਡਾਲੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ, ਪਰ ਸ਼ਾਹੀ ਖਾਨਦਾਨ ਦੇ ਲੋਕ, ਦੇਸ ਦੇ ਕਈ ਅਡ ਅਡ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਵਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕੋਈ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਕੁਟੰਬ ਵਿਚੋਂ ਯੋਗ ਤੇ ਪੰਜ ਕੋਹ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ 'ਹਮੇਦਨ' ਨਾਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਆ ਵਸਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਇਸ ਦੀ ਅਟਾਰੀ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਉੱਚੀ ਸੀ। ਬਾਗਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸ਼ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਰੱਬ ਦਾ ਦਿਤਾ ਹੋਇਆ ਧਨ ਵੀ ਕਾਫੀ ਸੀ ਤੇ ਵਡਾ ਮੋਟਾ , ਜ਼ਿਮੀਂਂਦਾਰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਰਾਜ ਦਾ ਸੱਦਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਸਭ ਕਾਸੇ ਦੇ ਮਾਲਕ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤ੍ਰ ਵਾਕੇ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਮਿੱਤ੍ਰ ‘ਵਾਕੋ' ! ਇਰਾਦਾ ਤਾਂ ਏਦਾਂ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਤੇਰੇ ਪੁਤ੍ਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਨੇਕ ਘੜੀ ਵੇਖਣੀ ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ।<noinclude></noinclude> 9nlfbov8tcv5v96lj45j5okg5vpk6k6 250 12306 229822 63689 2026-07-28T07:13:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229822 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੪੨)|}}</noinclude>'ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਛੱਡ ਚਲਿਆ ਹਾਂ, ਇਹਦੀ ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਪਾਲਣ ਪੋਸਣਾ ਤੇਰੇ ਜ਼ੁੰਮੇ ਈ, ਖਿਆਲ ਰੱਖੀਂਂ।' {{gap}}ਇਸਤੋਂ ਵੱਧ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵਾਕੋ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਲੰਗੋਟੀਆ ਯਾਰੋ ਸੀ। ਕਦੇ ਇਹ ਵੀ ਬੜਾ ਅਮੀਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਉਣ ਤੇ ਸਾਧਾਂ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਟੁੱਕ ਖਵਾਉਣ ਵਿਚ ਇਹਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕਰਜਾ ਵੀ ਸਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕੁਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਤੇ ਨੇਕ ਨੀਯਤੀ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨ ਆਇਆ। ਇਹੋ ਸਬੱਬ ਸੀ ਕਿ ਮਰਨ ਲਗਿਆਂ, ਉਸਦੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪੁਤ੍ਰੀ ਉਸਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਕੁਝ ਵੀ ਤੌਖਲਾ ਨ ਹੋਇਆ। {{gap}}'ਵਾਕੋ' ਨੂੰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਸੁਰਗ ਵਾਸੀ ਮਿੱੱਤ੍ਰ ਦੀ ਅਮਾਨਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਨ ਮਿਲ ਸਕਿਆ। ਮੌਤ ਦਾ ਨਗਾਰਾ ਇਹਦੇ ਸਿਰ ਵੀ ਆ ਵੱਜਾ ਏ, 'ਮਨ ਕੀ ਮਨ ਹੀ ਮਾਹਿ ਰਹੀ’ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡਕੇ ਅਗਾਹਾਂ ਚਲਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਗਰੀਬ ਮਾਰ ਧਰਮ-ਮੂਰਤੀ ਸੱਜਣ ਸਬੰਧੀ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਬਬਾਣ ਕਢਿਆ । ਵਾਕੋ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਹਾਰਾਂ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਕੇ ਫਟੇ ਤੇ ਪਾਇਆਂ ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਅਗੇ ੨ ਖੇਲ ਤਮਾਸ਼ੇ, ਨਾਚ ਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਚਲ ਪਈਆਂ । ਏਦਾਂ ਮਲੂੰਮ<noinclude></noinclude> djvyypdx5vlqr9qflm4xhu6f3mz0qzk 250 12308 229823 63691 2026-07-28T07:13:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229823 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੪੨)|}}</noinclude>ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਦਾਂ ਇਹ ਰਾਗ ਰੰਗ ਕਦੇ ਮੁਕੇਗਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾਂ ਗੱਮ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਬੈਠਾ, ‘ਬਾਥਨ’ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕਰ ਸੋਚੀਂਂ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਹੀ ਤ੍ਰਬਕ ਕੇ ਉਹਨੇ ਪਿਛਾਹਾਂ ਵੇਖਿਆ, 'ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਖੜੋਤੀ ਹੋਈ ਹੈ । ਉਹਨੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਚਿੰਤਾ ਭਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਪੂੰਝਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, 'ਪਿਤਾ ਜੀ ਜਰੂਰ ਮਰ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਤਾਂ ਜੀਉਂਦੀ ਹੈ । ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸਨੇ 'ਬਾਥਨ' ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜਕੇ ਘੁਟਿਆ।{{rule|4em}} {{dhr|3em}} {{center|੨.}} {{gap}}‘ਬਾਥਨ’ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਇਕ ਤਸਵੀਰ ਉਸਨੇ ਰਾਜੇ ਪਾਸ ਭੇਜੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਤਸਵੀਰ ਲੈ ਲਈ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬਹੁਮੁੱਲੀ ਅੰਗੂਠੀ ਇਨਾਮ ਵਿਚ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਅਨੰਦ ਨਾਲ ‘ਮਾਸ਼ੋਯੋ' ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਥਰੂ ਆ ਗਏ। ਉਹ ‘ਬਾਬਨ' ਦੇ ਕੋਲ ਖਲੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, 'ਬਾਥਨ ! ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਦਿੱਤ੍ਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤੂੰ ਇਕ ਹੋਵੇਂਂਗਾ।'<noinclude></noinclude> hgeflg8yxu3k1wa8av09kmidu18777s 250 12310 229824 63693 2026-07-28T07:14:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229824 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੪੪)|}}</noinclude>{{gap}}ਬਾਥਨ ਹੱਸ ਪਿਆ ! ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਫੇਰ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਰਜ਼ ਉਤਾਰ ਸਕਾਂਗਾ।' {{gap}}ਅਸਲ ਗਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਹੀ ਬਾਥਨ ਦੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਰ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਬਾਥਨ ਅਸਾਮੀ ਸੀ ਤੇ ‘ਮਾਸ਼ੋਯੋ' ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ। ਇਹ ਗਲ ਸੁਣਕੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਬੁਰਾ ਮਨਾਇਆ। ਸ਼ਰਮਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਰਜ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਲੈ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਮੁਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਕਰੋਗੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਸ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੀ।' {{gap}}ਬਾਥਨ ਚੁਪ ਤਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਇਹ ਖਿਆਲ ਕਰ ਕੇ ਕਿ ਕਰਜ਼ਾ ਉਤਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਾਪੂ ਦੀ ਗਤੀ ਕਿੱਦਾਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਉਹਦਾ ਮਨ ਕਲਪਣ ਲੱਗਾ। {{gap}}ਬਾਬਨ ਹੁਣ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਬਾਲ ਲੀਲ੍ਹਾ ਦੀ ਇਕ ਝਾਕੀ ਨੂੰ ਉਹ ਕਾਗਜ਼ ਤੇ ਚਿੱਤ੍ਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਜ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਉਹਨੂੰ ਅੱਖ ਪੁਟ ਕੇ ਵੇਖਣ ਦੀ ਵਿਹਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਰੋਜ ਵਾਂਗੂੰੰ ਅੱਜ ਵੀਂ ਆਈ ਹੈ । ਬਾਥਨ ਦਾ ਸੌਣ ਦਾ ਕਮਰਾ, ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਮਰਾ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਮਰਾ, ਸਭ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਝਾੜਕੇ ਤੇ ਸਭ ਸਾਮਾਨ ਆਪੋ ਆਪਣੀ -ਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ, ਇਹ ਕੰਮ ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਸਾਹਮਣੇ ਮੂੰਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚੋਂ ਬਾਥਨ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਨਜ਼ਰ ਆ<noinclude></noinclude> 1c0v3cs8qlb1pjn4ikblndycfof8k7b 250 12311 229825 63695 2026-07-28T07:14:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229825 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੪੫)|}}</noinclude><poem>ਰਹੀ ਸੀ । ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਇਕ ਦਿਨ ਕਈ ਚਿਰ ਤਕ ਨੀਝ ਲਏ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ । ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਹੀ ਲੰਮਾ ਸਾਰਾ ਹੌਕਾ ਲੈਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਬਾਥਨ’ ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਾਗੂੰ ਕੁੜੀ ਹੁੰਦੋਂ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਦੇਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਬਣਦੋਂ। {{gap}}ਬਾਥਨ ਨੇ ਪਿਛਾਂਹ ਵੇਖ ਕੇ 'ਆਖਿਆ, ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਫੇਰ ਆਖ !' {{gap}}‘ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਤੇ ਬਠਾਉਂਦਾ ਭਾਵੇਂ ਉਹਦੀਆਂ ਕਈ ਰਾਣੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਪਰ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮੁਖੜਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣਾ।' {{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਤਾਂ ਕੰਮ ਲਗ ਪਈ, ਪਰ ਬਾਥਨ ਚੇਤਾ ਆਉਣ ਲਗਾ, 'ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੰਡਾਲੇ ਵਿਚ ਤਸਵੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਸਿੱਖਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾਂ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਲੋਕੀ ਏਦਾਂ ਹੀ ਆਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਹਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ਜੇ ਰੁਪ ਨੂੰ ਚੁਰਾ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਈ ਜੁਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤੂੰ ਜਰੂਰ ਰੂਪ ਚੁਰਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾ ਬਹਿੰਦੀਓਂਂ! {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨ ਦਿਤਾ । ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਕਿਹਾ,ਤੂੰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੁਹਲ ਏਂ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੀ ਸੁਹਲ ਏਂ , ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਰੂਪ ਅਗੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੁੱਛ - ਜਿਹਾ ਸਮਝ ਰਹੀ ਸੀ।</poem> {{rule|4em}}<noinclude></noinclude> qbxynu9kbi112ic2znij14v06ij293m 250 12314 229826 63697 2026-07-28T07:14:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229826 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੪੬)|}}</noinclude>{{center|੩.}} {{gap}}ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬਸੰਤ ਦੇ ਅਰੰਭ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਹੀ ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਘੋੜ-ਦੌੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਜੇ ਉਸੇ ਘੋੜ- ਦੌੜ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਹੀ ਪਿੰਡੋਂ ਬਾਹਰ ਰੜ ਵਿਚ ਬੜੀ ਵਡੀ ਭੀੜ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬਾਥਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾ ਖੁਲੋਤੀ। ਉਹ ਇਕ ਮਨ ਹੋਕੇ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਖੜਾਕ ਵੀ ਨ ਸੁਣ ਸਕਿਆ। {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਮੇਂ ਆਈ ਹਾਂ ਜ਼ਰਾ ਮੂੰਹ ਫੇਰਕੇ ਤੇ ਵੇਖੋ । {{gap}}ਬਾਥਨ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਿਆ।ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਤਿਤਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਸਕ੍ਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ, ਐਨੀ ਟੀਪ ਟਾਪ ਕਾਹਦੇ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ ? {{gap}}'ਵਾਹ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਘੋੜ-ਦੌੜ ਹੈ ।ਜਿਹੜਾ ਜਿੱਤੇਗਾ ਉਹੋ ਮੇਰੇ ਗਲ ਵਿਚ ਹਾਰ ਪਾਏਗਾ।' {{gap}}'ਕਿਤਿਉਂ ਸੁਣਿਆਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਆਖਕੇ ਬਾਥਨ ਫੇਰ ਬੁਰਸ਼ ਚੁਕਣ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਉਸਦੇ ਗਲ ਦਾ ਹਾਰ ਹੋਕੇ ਬੋਲੀ, ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ ਤੁਸਾਂ ਸੁਣਿਆਂ, ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਰੂਰ ਉਠੋ-ਛੇਤੀ ਕਰੋ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਲਾਉਗੇ ? {{gap}}ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਇਕੋ ਜਹੇ ਸਨ, ਮਸਾਂ ਦੋਂਂਹ ਚੌਂਂਹ ਸਾਲਾਂ<noinclude></noinclude> q01mf4x5igybqhe63dbookbns1lfdwd 250 12316 229827 63699 2026-07-28T07:15:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229827 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੪੭)|}}</noinclude><poem>ਦੀ ਵਿੱਥ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਦੋਵੇਂ ਉਨੱਤੀ ਹਾੜ ਸਿਆਲ ਵੇਖ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਇਕੱਠਾ ਖੇਡਿਆ ਹੈ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਰੁੱਸੇ ਤੇ ਮਨ ਮਨੌਤਾਂ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ । ਕਈ ਵਰੀ ਬਾਬਲ ਨੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੀਆਂ ਮੀਢੀਆਂ ਪੁਟੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਬਾਥਨ ਦੇ ਚੱਕ ਵਢੇ ਹਨ। {{gap}}ਸਾਹਮਣੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਲਾਲ ਸੂਹੇ, ਗੁਲਾਬ ਵਰਗੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਥਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, ਔਹ ਦੇਖੋ ! {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਕਈ ਚਿਰ ਤੱਕ ਭੁੱਖੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ ਅਜ ਝਟ ਪਟ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਸੁਝਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਘਟ ਸੁਹਣੀ ਹਾਂ ? ਉਹ ਹੋਰ ਨ ਵੇਖ ਸਕੀ ।ਬਾਥਨ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਟਾਕਰਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, 'ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਚੰਦ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਲਗ ਗਈ ਹਾਂ ।' {{gap}}'ਬਾਥਨ’ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਪਾਸ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਲਿਜਾਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਨਹੀਂ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਤੇ ਚੰਦ ਨੂੰ ਕਲੰਕ ਨਹੀਂ, ਪੁੰੰਨਿਆ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਕਿਰਨ ਏਂਂ। ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਤਾਂ ਵੇਖ ? {{gap}}ਪਰ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲਣ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਨ ਪਿਆ। ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਖਲੋਤੀ ਰਹੀ । ਚਿਰ ਨੂੰ ਘੜੇ {{gap}}ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਏਦਾਂ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ, ਏਨੇ ਨੂੰ ਘੋੜ ਦੌੜ ਵਿਚ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਟੋਲਾ</poem><noinclude></noinclude> 5qjjvq7viamcxszgls8c7hrxavkbfyp 250 12317 229828 63701 2026-07-28T07:15:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229828 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||((੪੮)|}}</noinclude><poem>ਖੋਪ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਹੇਠੋਂਂ ਦੀ ਲੰਘਣ ਲੱਗਾ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਬੇ-ਚੈਨ ਹੋਕੇ ਉਠ ਖਲੋਤੀ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਚਲੋ ਵੇਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}'ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਮਾਸ਼ੋਯੋ।' {{gap}}'ਕਿਉਂ?' {{gap}}‘ਮੈਂ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਪੰਜਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਦੇਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।' {{gap}}ਜੇ ਇਕਰਾਰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ? {{gap}}ਤਾਂ ਫੇਰ ਉਹ ਮੰਡਾਲੇ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਨ ਉਹ ਤਸਵੀਰ ਲਵੇਗਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੁਪਇਆ ਦੇਵੇਗਾ । {{gap}}ਰੁਪਇਆਂ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਤੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਬੜੀ ਖਿੜਦੀ ਤੇ ਸ਼ਰਮਾਉਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੁਸੇ ਹੋਕੇ ਬੋਲੀ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਐਨੀ ਮਰਨ ਮਿੱਟੀ ਕਦੇ ਨ ਚੱਕਣ ਦੇਵਾਂਗੀ ।' {{gap}}ਬਾਥਨ ਨੇ ਇਸ ਗਲ ਦਾ ਕੋਈ ਜੁਵਾਬ ਨ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਖਿਆਲ ਕਰਕੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ । ਉਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਪਾਸੋਂ ਲੁੱਕ ਨ ਸਕੀ । ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਬੋਲੀ, 'ਤਸਵੀਰ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਦੇ ਦੇਣੀ, ਮੈਂ ਦੂਣੇ ਮੁਲ ਤੋਂ ਲੈ ਲਵਾਂਗੀ।' {{gap}}ਬਾਬਨ ਨੂੰ ਇਹਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੱਸ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਤੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੀ ਕਰੇਂਂਗੀ ?' {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਗਲ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹਾਰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਇਸ ਵਿਚ ਜਿੰਨੇ ਮੋਤੀ, ਹੀਰੇ ਤੇ ਪੰਨੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਸਜਾਵਾਂਗੀ ਤੇ ਆਪਣੇ</poem><noinclude></noinclude> ld8elroqh2wfcle13xarcmompk17dit 250 12320 229829 63703 2026-07-28T07:15:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229829 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੪੯)|}}</noinclude><poem>ਸੌਣ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟੰਗਾਂਗੀ । {{gap}}ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਫੇਰ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ ? {{gap}}ਉਸਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦ ਪੂਰਾ ਚੰਦ ਨਿਕਲੇਗਾ ਤੇ ਖੁਲੀ ਹੋਈ ਖਿੜਕੀ ਥਾਣੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਿਸ਼ਮਾਂ ਅੰਦਰ ਆਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਚਮਕਣਗੀਆਂ...। {{gap}}ਉਸਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ? {{gap}}ਉਸ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੱਚੀ ਨੀਦੇ ਜਗਕੇ......। {{gap}}ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਈ, ਥੱਲੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੀ ਬੈਲਾਂ ਗੱਡੀ ਆ ਗਈ । ਗੱਡੀ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕੰਨ ਪਾੜਵੀਂ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮਕਾਨ ਗੂੰਜ ਉਠੇ। {{gap}}ਬਾਥਨ ਬੇ-ਚੈਨ ਜਿਹਾ ਹੋਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਇਸਤੋਂ ਅਗਲੀ ਗੱਲ ਫੇਰ ਸੁਣਾਗਾ। ਹੁਣ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਵੇਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਛੇਤੀ ਜਾਓ। {{gap}}ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਵਿਹਲਿਆਂ ਗੁਆਉਣ ਦਾ ਹਿਰਖ, ਇਹ ਅਜੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਿਖਿਆ ਸੋ ਉਹ ਹੋਰ ਨਿੱਸਲ ਹੋ ਕੇ ਬਹਿੰੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬੋਲੀ, ਮਰਾ ਜੀਅ ਭੈੜਾ ਭੈੜਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾਂਂ। {{gap}}ਜਾਣਾ ਕਿਦਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀ ਝੂਠਾ ਹੀ ਬਚਨ ਦਿਤਾ ਜੇ ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ,ਲੋਕੀਂਂ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕੀ ਰੀਝਾਂ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਸਾਰਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਕੇ ਫੇਰ ਬੋਲੀ, 'ਉਡੀਕਦੇ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਉਡੀਕਣ ਦਿਉ । ਬਚਨੋ ਫਿਰ ਜਾਣ ਦੀ ਮੈਨੂੰ</poem><noinclude></noinclude> q2owc4uyh9mnweebtcqdic184gw6foz 250 12322 229830 63705 2026-07-28T07:15:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229830 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੦)|}}</noinclude><poem>ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗੀ।' {{gap}}ਇਹ ਕਿਦਾਂ ਹੋ ਸਕੇਗੀ ? {{gap}}ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਚੱਲੋ। {{gap}}'ਜੇ ਮੈਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਜਾਂਦਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਝੂਠਿਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ। ਹੋਰ ਚਿਰ ਨ ਲਾਓ, ਜਰੂਰ ਚਲੇ ਜਾਓ।' {{gap}}ਬਾਥਨ ਦਾ ਪੱਕਾ ਇਰਾਦਾ ਤੇ ਪਕਿਆਈ ਵਾਲਾ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਠੰਡਾ ਜਿਹਾ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਉਠ ਕੇ ਖਲੋ ਗਈ । ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਚਿਹਰਾ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, 'ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਥੋਂ ਘੱਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਚਲੀ ਜਾਨੀ ਹਾਂ ਪਰ ਮੁੜ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਵਾਂਗੀ।' {{gap}}ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਬਾਥਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਪਿਆਰ ਦੇ ਵਹਿਣ ਵਿਚ ਵਹਿ ਗਈ । ਉਹ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿੱੱਚ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ, ਐਨੀਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਨਾ ਕਰੋ , ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਇਹਦਾ ਅੰਤਮ ਸਿੱਟਾ ਕੀ ਨਿਕਲੇਗਾ। ਪਰ ਹੁਣ ਹੋਰ ਚਿਰ ਲਾਇਆਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚੱਲੇਗਾ । {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੰਹ ਵੱਟੇ ਹੋਏ ਈ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੁਸੀਂਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇਗੀ ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਸਹਿ ਨ ਸਕਾਂਗੀ । ਤੁਸੀਂਂ ਖਾਣ ਪੀਣ, ਸੌਣ ਉਠਣ ਤੇ ਸਫਾਈ ਆਦਿ ਦੇ ਮੁਆਮਲੇ ਵਿਚ ਕਿੱੱਨੇ ਢਿੱਲੇ ਹੋ, ਇਹਦਾ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ । ਤਹਾਨੂੰ ਔਖਿਆਂ ਹੁੰਦਾ</poem><noinclude></noinclude> sri5quabctw2z2gaf1we460uy48lyx5 250 12324 229831 63707 2026-07-28T07:15:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229831 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੧)|}}</noinclude><poem>ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿੱਦਾਂ ਹੋਰਥੇ ਬੈਠ ਰਹਾਂਗੀ, ਇਸੇ ਖਿਆਲ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਏਥੋਂ ਧੱਕੇ ਦੇ ਦੇ ਕੇ ਕੱਢ ਰਹੇ ਹੋ। {{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਕੋਈ ਉਤ੍ਰ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੀ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਚਲੀ ਗਈ। {{center|੪.}} {{gap}}ਜਦ ਠੀਕ ਮੌਕੇ ਤੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੀ, ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਮੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਮੋਰ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਦੇ ਛਤਰ ਵਾਲੀ ਬੈਲ ਗੱਡੀ ਪਹੁੰਚੀ ਤਾਂ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ ਭੀੜ ਉੱਚੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡਣ ਲਗ ਪਈ । {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਮੁਟਿਆਰ ਸੀ, ਸੁਹਣੀ, ਕੁਆਰੀ ਸੀ, ਤੇ ਚੰਗੀ ਪੈਸੇ ਵਾਲੀ ਸੀ । ਸੁਹੱਪਣ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਦਰਜਾ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਸੀ । ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਸ ਮੌਕੇ ਤੇ ਵੀ ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਖਾਸ ਅਸਥਾਨ ਨੀਯਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਅਜ ਕਿਸੇ ਪਾਸੋਂ ਫੁਲਾਂ ਦਾ ਹਾਰ ਪੁਆ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੇਗੀ । ਕਿੰਨਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਗੱਭਰੂ ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਲੁਸ ਲੁਸ ਕਰਦੀ ਤੇ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਡੁਲ੍ਹ ਡੁਲ੍ਹ ਪੈਂਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਦਾ ਪਿਆਰ-ਪਾਤ੍ਰ ਬਣੇਗਾ। {{gap}}ਸ਼ੰਗਾਰੇ ਹੋਏ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਿੱਠਾਂ ਉਤੇ ਸੂਹੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਪਾ ਕੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਗੱਭਰੂ ਬੜੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ । ਇਉਂ ਦਿਸਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹਨਾਂ ਗੱਭਰੂਆਂ ਵਾਸਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਹਿ ਗਈ। {{gap}}ਹੁੰੰਦਿਆਂ ੨ ਵੇਲਾ ਨੇੜੇ ਆ ਹੀ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪੋ </poem><noinclude></noinclude> 8pcdxgujkkzqbl9p8qgxt8kczze7b1e 250 12325 229832 63709 2026-07-28T07:15:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229832 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੨)|}}</noinclude>{{gap}}ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਆਏ ਹੋਏ ਗੱਭਰੂ ਇਕ ਪਾਲ ਵਿਚ ਖਲੋ ਗਏ । ਇਕ ਫੋਰ ਵਿਚ ਹੀ, ਘੰਟੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਰਨ ਜੀਵਣ ਦੀ ਆਸ ਲਾਹ ਕੇ ਸਨਤੋੜ ਘੋੜੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ। {{gap}}ਇਹ ਸੂਰਮਤਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਘੋੜ-ਦੌੜ ਯੁੱਧ ਦੀ ਇਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਅੰਗ ਹੈ । ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੇ ਬਾਬੇ ਦਾਦੇ ਸਭ ਸਿਪਾਹੀ ਸਨ । ਯੁਧ ਕਰਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਸੀ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸਤਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਸੂਰ ਬੀਰਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਗੇੜੇ ਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਸੋ ਇਸਦੇ ਵੱਸ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਗੱਭਰੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਨ ਚੁੱਕ ਲਵੇ । {{gap}}ਇਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਕਿਸੇ ਅਨਜਾਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀ,ਬੇ-ਪਛਾਣ ਗੱਭਰੂ ਨੇ, ਘਰ ਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਮੜ੍ਹਕੋ ਮੁੜ੍ਹਕੀ ਹੋਏ ਹੋਏ ਨੇ ਉਹਦੇ ਗਲ ਹਾਰ ਪਾਇਆ, ਤਾਂ ਉਹਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਵੱਡਤਣ ਕਈ ਵਡੇ ੨ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੁਟਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਰੜਕਣ ਲੱਗ ਪਈ । ਪਿਛਾਹਾਂ ਮੁੜਨ ਸਮੇਂ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ. ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਈ ਸਾਂ। ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਐਨੀ ਉਚੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਟੱਪਣ ਲੱਗਿਆਂ ਜੇ ਪੈਰ ਹੀ ਤਿਲਕ ਜਾਏ ਤਾਂ ਫੇਰ ? {{gap}}ਗੱਭਰੂ ਨੇ ਧਨਵਾਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧੌਣ ਨੀਵੀਂ ਪਾ ਲਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੇ ਗੱਭਰੂ ਨਾਲ ਮਾਸ਼ੋਯੋ<noinclude></noinclude> d4zt7esp7njsgo54zsuwytvo460lcgp 250 12334 229833 63711 2026-07-28T07:15:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229833 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੩)|}}</noinclude>ਆਪਣੇ ਮਾੜੂਏ ਜਹੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨ ਰਹਿ ਸਕੀ। ਇਸ ਗੱਭਰੂ ਦਾ ਨਾਂ ਸੀ 'ਪੋਥਿਨ' ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਉੱਚੀ ਕੁਲ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਧਨੀ ਹੈ ਤੇ ਦੂਰੋਂ ਨੇੜਿਓਂ ਕੋਈ ਸਾਕ ਵੀ ਲਗਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਅੱਜ ਕਈਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਵਰਜੀ ਹੈ। ਰੋਟੀ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਹੋਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਗੱਡੀ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਆ ਰਹੀ ਸੀ । ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਬਹੁਲਤਾ, ਰਾਗ ਰੰਗ ਤੇ ਉੱਠ ਰਹੇ ਘੱਟੇ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਦਰਿਆ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ । {{gap}}ਇਹ ਖੱਪ ਪਾਊ ਜਲੂਸ ਜਦ ਉਸਦੇ ਮਕਾਨ ਥੱਲੇ ਪੁੱਜਾ ਤਾਂ ਪਲ ਭਰ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਥਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਪੈ ਹੀ ਗਿਆ। ਪ੍ਰੀਤੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਇਕ ਦੋ ਦਿਨ ਪਿਛੋਂ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਬਾਥਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਕੱਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਮਾਂ ਬੜੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਵਿਚ ਲੰਘੀਆਂ ਸਨ । ਕਈਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਸਿਰਫ ਤੁਸੀਂਂ ਆ ਸਕੇ । ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਖ ਆਲ ਕਰਕੇ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਿਨ ਇਕ ਕਰਕੇ ਲੱਗਾ ਸੀ। ਉਹਨੇ ਬਿਨਾਂ ਉਤਾਹਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹੀ ਆਖਿਆ 'ਚੰਗਾ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜੇ, ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਗ ਗਿਆ।' {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਇਹਵੇਖ ਸੜ ਉਠੀ<noinclude></noinclude> bo10j63okajmg0t3im9s60oco5doywd 250 12335 229834 63713 2026-07-28T07:16:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229834 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੪)|}}</noinclude>ਕਿ ਬਾਥਨ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹਦਾ ਢਿੱਡ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕਲ੍ਹ ਵੀ ਕੰਮ ਬਹੁਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਾਥਨ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਇਹ ਹੁਣ ਏਹੋ ਹੀ ਸੋਚ ਕੇ ਆਈ ਸੀ ਕਿ ਅੱਜ ਤਾਂ ਰੱਜ ਕੇ ਦੁਖ ਸੁਖ ਫੋਲਾਂਗੀ ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਕੱਲ੍ਹ ਵਰਗੀ ਹੀ ਖੁਸ਼ਕੀ ਸੀ। ਕੱਲਿਆਂ ਕੱਲਿਆਂ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਗੁਣ ਗਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਗ ਨਹੀਂ ਗਾਂਵਿਆਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਕੱਲੀ ਵਿਚਾਰੀ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਬੁੱਤ ਬਣੀ ਬੈਠੀ ਰਹੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਉਹ ਬਾਥਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲ ਖਿੱੱਚਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ । {{gap}}ਰੋਜ ਆ ਕੇ, ਛੋਟੇ ਮੋਟੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਹਦਾ ਜੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹਥ ਲੌਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਦਾ । ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਬਾਥਨ ਨੇ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਨ ਵੇਖਿਆ ਨਾ ਕੋਈ ਗੱਲ ਪੁਛੀ, ਜਾਣੀ ਦੀ ਉਹਨੂੰ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੇ ਐਡੇ ਵਡੇ ਕੰਮ ਦੀ ਭੋਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਇਹੋ ਮਲੂੰੰਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਮੋ ਸਾਹ ਲੈਣ ਦਾ ਵਿਹਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਦਾ । {{gap}}ਕਈ ਚਿਰ ਤਕ ਉਹ ਸੰਗ ਨਾਲ ਸੁੰਗੜੀ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਰਹੀ, ਅਖੀਰ ਨੂੰ ਥੱਕ ਕੇ ਉਹ ਉਠ ਬੈਠੀ ਤੇ ਹਿਰਖੇ ਹੋਏ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੋਲੀ, ਚੰਗਾ ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂ ? {{gap}}ਬਾਥਨ ਨੇ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਰਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਹੀ ਕਿਹਾ, ਚੰਗਾ ਜਾਓ।<noinclude></noinclude> 805v81wpq73qohafujpwlci8jdodf8a 250 12338 229835 63715 2026-07-28T07:16:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229835 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੫)|}}</noinclude>{{gap}}ਜਾਂਦੀ ਵਾਰੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੂੰ ਏਦਾਂ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜਾਣੀਦੀ ਉਹ ਬਾਥਨ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਬੁੱਝ ਗਈ ਹੇ। ਸੋਚਿਆ, ਛ ਲਵਾਂ-ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਪੁਛਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਵੀ ਆਇਆ, ਪਰ ਬੋਲ ਨਾ ਸਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ । {{gap}}ਘਰ ਵਿਚ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਵੇਖਿਆ ਕਿ 'ਪੋਥਨ’ ਬੈਠਾ ਉਡੀਕ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਦੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਭਰੇ ਸਮਾਗਮ ਲਈ ਉਹ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ । ਆਏ ਹੋਏ ਪਰਾਹੁਣੇ ਨੂੰ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਠਇਆ । {{gap}}ਉਸ ਭਲੇ ਲੋਕ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੇ ਧਨ ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਬੁੱਲੇ ਲੁਟਣ ਸਬੰਧੀ ਗਲ ਬਾਤ ਛੇੜੀ। ਫੇਰ ਕੁੱਲ,ਪਿਤਾ, ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਇੱਜ਼ਤ ਸਤਿਕਾਰ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੇੜੀਆਂ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕੀ ਅਨਾਪ ਸਨਾਪ ਮਾਰੀ ਗਿਆ । {{gap}}ਇਹਦੇ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਤਾਂ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਸੁਣਿਆਂ ਤੇ ਕੁਝ ਉਹਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਗਭਰੂ ਇਕ ਬਲਵਾਨ,ਅੱਖੜ ਤੇ ਉੱਦਮੀ ਘੋੜਸਵਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਨਾਲ ਲਗਦਾ ਮੁਰਖ ਵੀ ਹੈ। ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੀ ਇਸ ਉਦਾਸੀ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮਝ ਗਿਆ । ਮੰਡਾਲੇ ਦੀ ਕਥਾ ਛੋਹਕੇ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਉਪਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ ਤੇ ਆਪ ਸੁਭਾਵਕ ਸਧਾਰਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੁਟਿਆਰ ਵਲ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨੂੰ ਵਡਿਆਉਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਭੈੜਾ ਲਗਣ ਲਗ ਪਿਆ । ਇਹ ਕੁਝ<noinclude></noinclude> p75hk3ycz9ddvwdw1dpcegulwqtzemz 250 12340 229836 63717 2026-07-28T07:16:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229836 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੬)|}}</noinclude>ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਅਨੰਦ ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ । {{gap}}ਗੱਲ ਬਾਤ ਮੁਕਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਉਹਨੂੰ ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਨਿਉਂਂਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦਾ ਦਿਲ ਉਹਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਹੌਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਸਬੰਧੀ ਨਫਰਤ ਜਿਹੀ ਆ ਗਈ । ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਵਰਜਣ ਦੀ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਸੋਚ ਸੋਚਕੇ ਉਹ ਹਾਲੇ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਝਟ ਪਟ ਸੱਦਕੇ ਕਈਆਂ ਹੋਰ ਸਕਿਆਂ ਸੋਧਰਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਨਿਉਂਂਤਾ ਭੇਜ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਪਰਾਹਣੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਆ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਅੱਜ ਵੀ ਗਾਉਣਾ, ਨਾਚ, ਦਿਲਲਗੀ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਮਾਸ਼ੇ ਹੋ ਚੁਕਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਲੋਕੀ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜੇ ਤਾਂ ਦਿਨ ਦਾ ਝੜਾ ਹੋ ਚੁਕਾ ਸੀ। {{gap}}ਸਭ ਪਾਸਿਉਂਂ ਵਿਹਲੀ ਹੋਕੇ ਉਹ ਸੌਣ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨੀਂਦ ਉੱਡ ਗਈ ਹੈਰਾਨੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂਂ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀ ਖੇਡਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਵੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਿਹਾ, ਏਦਾਂ ਸਮਝੋ ਇਹ ਕਈਆਂ ਜੁੱਗਾਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਈ ਯਾਦ ਆਉਣ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਯਾਦ ਉਸ ‘ਬਾਥਨ' ਦੀ ਸੀ ਜੋ ਦੂਰ ਕਿਧਰੇ ਇਕ ਘਰ ਵਿਚ ਕੱਲ ਮੁਕੱਲਾ ਬੈਠਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਸਤ ਸੀ<noinclude></noinclude> 5hekqsunlu9g0evts3f0pju2eh9v0n6 250 12343 229837 63719 2026-07-28T07:16:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229837 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੭)|}}</noinclude>ਅੱਜ ਦੇ ਹੋ ਚੁਕੇ ਰਾਗ ਰੰਗ ਦੀ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਭਿਣਖ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਈ।{{rule|4em}}{{dhr|3em}} {{center|੫.}} {{gap}}ਰੋਜ਼ ਦੀ ਆਦਤ ਨੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੂੰ ਤੜਕੇ ਹੀ ਟੁੰਬਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ, ਉਹ ਰਹਿ ਨ ਸਕੀ ਤੇ ਫੇਰ ਬਾਥਨ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾ ਬੈਠੀ । ਰੋਜ਼ ਵਾਂਗੂੰ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿਰਫ 'ਆਓ ਜੀ' ਆਖ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ । ਲਾਗੇ ਬਹਿਕੇ ਵੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੂੰ ਇਹੋ ਮਲੂਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਦਾ ਕੀੜਾ ਬਾਥਨ ਮੈਥੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਈ ਚਿਰ ਤਾਂ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੂੰ ਆਖਣ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਹੀ ਨ ਸੁੱਝੀ ਪਰ ਫੇਰ ਸੰਗ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, ਤੁਹਾਡਾ ਹੋਰ ਕਿੰਨਾਂ ਕੰਮ ਬਾਕੀ ਹੈ ? <poem>{{gap}}'ਬਹੁਤ' {{gap}}ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਤਿੰਨਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜੇ ? {{gap}}ਬਾਥਨ ਇਹਦਾ ਜਵਾਬ ਨ ਦੇਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਚੁਰਟਾਂ ਦੇ ਬਕਸ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਵਲ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ, 'ਇਹ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬਦਬੂ ਮੈਥੋਂ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰੀ ਜਾਂਦੀ।' {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਇਸ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ। ਉਹਨੇ ਸੜੀ ਭੁਜੀ ਬਕਸ ਨੂੰ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਨੇ</poem><noinclude></noinclude> a6xp5dodnmd74to96mx52gnqi6fxpl7 250 12346 229838 63721 2026-07-28T07:16:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229838 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੮)|}}</noinclude>ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਚੁਰਟ ਨਹੀਂ ਪੀਂਂਦੀ ਤੇ ਚੁਰਟ ਨਾਲ ਬਦਬੋ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਨੀਵੀਂ ਕੁਲ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ।' {{gap}}ਬਾਥਨ ਨੇ ਉਤਾਹਾਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਸਹਿਜ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਖਬਰੇ ਤੇਰੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਧਰੋਂ ਲੱਗ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬਦਬੋ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ।' {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗੂੰੰ ਕੜਕਦੀ ਹੋਈ ਉਠ ਕੇ ਖਲੋ ਗਈ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ , ਤੂੰ ਜਿੰਨਾਂ ਨੀਚ ਏਂਂ, ਉਨਾਂ ਈਰਖੀ ਵੀ ਏਂਂ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਹਾਈ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਅੱਛਾ ਇਹੋ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਚਿਰ ਤਕ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਸੁਣੇ ਦੇ ਛੇਤੀ ਨਾਲ ਭੱਜਣ ਲਗੀ ਤਾਂ ਬਾਥਨ ਨੇ ਪਿੱਛੋਂ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਰ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੀਚ ਤੇ ਈਰਖੀ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ। ਤੂੰ ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਹੀ ਬੁਰੇ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਪਈ ਏਂਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।' <poem>{{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਪਿਛਾਂਹ ਮੁੜ ਕੇ ਖਲੋ ਗਈ ਤੇ ਬੋਲੀ, ਮੈਂ ਬੁਰੇ ਰਾਹ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ? {{gap}}'ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਏਦਾਂ ਜਾਪਦਾ ਹੈ ।' {{gap}}ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਏਸ ਸਮਝ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਾਸ ਰੱਖੋ, ਪਰ ਇਹ ਪੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੀ ਉਲਾਦ ਵਾਸਤੇ ਆਦਰ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਭਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛਡ</poem><noinclude></noinclude> tbsiwekyim185i0svh2cgcja2knmedl 250 12357 229848 63743 2026-07-28T07:18:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229848 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੮)|}}</noinclude>{{gap}}ਪੇਥਨ ਨੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਚੰਗਾ'। {{gap}}ਇਸ ਕਰਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਜਹੀ ਗੱਲ ਤੇ ਹਾਸਾ ਮਖੌਲ ਸਮਝ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਵੱਲ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਰਾਜ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਇਸ ਹਲਾਸ਼ੇਰੀ ਨਾਲ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਇਕ ਦੱਮ ਚਮਕ ਪਈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੀ ਲਾਲੀ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, ਮੈਂ ਕੁਛ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੀ, ਇਕ ਕੌਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜੋਕ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਅੱਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? {{gap}}ਇਹਦੀ ਬਾਬਤ ਹੋਰ ਆਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਉਹਦੀ ਆਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨੱਪ ਘੁਟ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਸਤਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮੁਹਲਤ ਜਰੂਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਚਿਰ ਤਾਂ ਹੌਂਸਲਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਏਗਾ ਉਸਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਿਦਾਂ ਚਾਹੋ ਲਹੂ ਪੀਓ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕਾਂਗਾ। {{gap}}'ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਜਾਉ' ਇਹ ਆਖਕੇ ਉਸਨੇ ਪਿਛਾ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਇਸ ਖੋਟੀ ਮੱਤ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਪਾਸੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬੜਾ ਧਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕਹੇ ਸੁਣੇ ਦੇ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਜ ਵੀ ਉਸਨੇ ਏਦਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਚਿੱਤ,<noinclude></noinclude> 6ax4uhdixts3fkmxpb0yr7dosi0m1c6 250 12358 229849 63745 2026-07-28T07:18:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229849 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੯)|}}</noinclude>ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ, ਪਰ ਕਿੰਨਾਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖ ਰਖਿਆ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਲਈ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸੋਚਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ। {{rule|5em}} {{center|{{x-larger|੯.}}}} {{gap}}ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਦਾਹਵੇ ਦਾ ਸੰਮਨ ਆਇਆ। ਸੰਮਨ ਨੂੰ ਹਥ ਵਿਚ ਲੈਕੇ, ਬਾਥਨ ਕਈ ਚਿਰ ਤਕ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਵੀ ਨ ਹੋਈ। ਸਮਾਂ ਥੋੜਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ ਰੁਪਏ ਦਾ ਥੋੜਾ ਬਾਹਲਾ ਪਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਕਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਫਜ਼ੂਲ ਖਰਚੀ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਹਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਯਾਦ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੁਪਇਆ ਦੇਣ ਲਈ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਮੰਗ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਫਿਕਰ ਏਨਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਰਾਸ ਪੂੰਜੀ ਦੇਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਰਜ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਕਿ ਨਹੀਂ?<noinclude></noinclude> d10wa9cb1wq7rqv2thdiix8a1e8jflc 250 12359 229851 63747 2026-07-28T07:25:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229851 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੮)|}}</noinclude>{{gap}}ਪੇਥਨ ਨੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਚੰਗਾ'। {{gap}}ਇਸ ਕਰਜੇ ਨੂੰ ਮੁੱਢ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕ ਮਾਮੂਲੀ ਜਹੀ ਗੱਲ ਤੇ ਹਾਸਾ ਮਖੌਲ ਸਮਝ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਵੱਲ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਰਾਜ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੀ ਇਸ ਹਲਾਸ਼ੇਰੀ ਨਾਲ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੇਹ ਇਕ ਦੱਮ ਚਮਕ ਪਈ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੀ ਲਾਲੀ ਲਿਆ ਕੇ ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸੁਣਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, ਮੈਂ ਕੁਛ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗੀ, ਇਕ ਕੌਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਜੋਕ ਵਾਂਗ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਅੱਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ? {{gap}}ਇਹਦੀ ਬਾਬਤ ਹੋਰ ਆਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਹ ਉਹਦੀ ਆਸ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨੱਪ ਘੁਟ ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਰਾਜੇ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਘਟ ਤੋਂ ਘਟ ਸਤਾਂ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮੁਹਲਤ ਜਰੂਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਚਿਰ ਤਾਂ ਹੌਂਸਲਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਪਏਗਾ ਉਸਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਜਿਦਾਂ ਚਾਹੋ ਲਹੂ ਪੀਓ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਰੋਕਾਂਗਾਂ। {{gap}}'ਚੰਗਾ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਜਾਉ' ਇਹ ਆਖਕੇ ਉਸਨੇ ਪਿਛਾ ਛੁਡਾਉਣ ਦੀ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਇਸ ਖੋਟੀ ਮੱਤ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਪਾਸੋਂ ਉਸਨੂੰ ਬੜਾ ਧਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕਹੇ ਸੁਣੇ ਦੇ ਚਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅਜ ਵੀ ਉਸਨੇ ਏਦਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਚਿੱਤ<noinclude></noinclude> 6ss1lo02ll1dqachi0j956wa2luroxu 250 12361 229852 63749 2026-07-28T07:25:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229852 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੯)|}}</noinclude>ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਹੁਣ ਬਿਲਕੁਲ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਸਫਲਤਾ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਚਿਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ, ਪਰ ਕਿੰਨਾਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਹਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖ ਰਖਿਆ ਸੀ, ਇਸਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹਦੇ ਲਈ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸੋਚਣਾ ਵੀ ਔਖਾ ਸੀ। {{rule|5em}} {{center|{{x-larger|੯.}}}} {{gap}}ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਦਾਹਵੇ ਦਾ ਸੰਮਨ ਆਇਆ। ਸੰਮਨ ਨੂੰ ਹਥ ਵਿਚ ਲੈਕੇ, ਬਾਥਨ ਕਈ ਚਿਰ ਤਕ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨੀ ਵੀ ਨ ਹੋਈ। ਸਮਾਂ ਥੋੜਾ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਚਣ ਲਗਾ ਰੁਪਏ ਦਾ ਥੋੜਾ ਬਾਹਲਾ ਪਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਕਦੇ ਇਕ ਦਿਨ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਫਜ਼ੂਲ ਖਰਚੀ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਹਨੂੰ ਉਹ ਗੱਲ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਯਾਦ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੁਪਇਆ ਦੇਣ ਲਈ ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਮੰਗ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਵਾਉਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹਨੂੰ ਫਿਕਰ ਏਨਾ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਰਾਸ ਪੂੰਜੀ ਦੇਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਰਜ ਅਦਾ ਕਰ ਸਕੇਗਾ ਜਾਂ ਕਿ ਨਹੀਂ?<noinclude></noinclude> d10wa9cb1wq7rqv2thdiix8a1e8jflc 250 12366 229839 63723 2026-07-28T07:16:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229839 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੫੬)|}}</noinclude>ਗਏ ਨੇ, ਉਹਦਾ ਮੇਲ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਤਾਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਪਰ ਬਾਥਨ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬਿਨਾ ਹਿਲਣ ਜਲਣ ਤੋਂ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਗਲੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਐਨਾ ਔਖਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਐਨਾ ਪਿਆਰ ਐਡੀ ਛੇਤੀ ਨਫਰਤ ਵਿਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹਦਾ ਉਹਨੂੰ ਖਿਆਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਘਰ ਆਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪੋਥਿਨ ਬੈਠਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਤਕਾਰ ਵਿਚ ਅੱਗੋਂ ਉਠ ਖਲੋਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਮੁਸਕਰਾਇਆ। <poem>{{gap}}ਉਹਦੀ ਮੁਸਕ੍ਰਾਹਟ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਵੱਟ ਪੈ ਗਿਆ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਖਾਸ ਕੰਮ ਹੈ ? {{gap}}'ਨਹੀਂ ਕੰਮ ਤਾਂ ਕੋਈ ਐਸਾ............ ।' {{gap}}‘ਤਾਂ ਫੇਰ ਅਜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ' ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਗਈ । ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਚੇਤੇ ਕਰਕੇ ਪੋਥਨ ਇਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਉਲੂ ਬਾਟਾ ਜਿਹਾ ਬਣ ਗਿਆ ਪਰ ਚਪੜਾਸੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਓਪਰਾ ਜਹਾ ਗੁਸਾ ਹਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਰੁਪਇਆ ਫੜਾ ਕੇ ਉਹ ਸੀਟੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।</poem>{{rule|4em}}<noinclude></noinclude> 4qymtimkwcmy9fbwrvoerl48albxxnj 250 12367 229840 84171 2026-07-28T07:17:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229840 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੦)|}}</noinclude>{{center|੬.}} {{gap}}ਬਾਲਪੁਣੇ ਤੋਂ ਜੋ ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਨਹੀਂ ਵਿਛੜੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪੋ ਵਿਚ ਦੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆਂਂ ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਹੋਗਿਆ ਹੈ । ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਲ ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਉਹਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਸਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਝਟ ਪਟ ਹੀ ਟੁਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਭੋਰਾ ਵੀ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਪਿਉ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਊ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਵੀ ਕਈ ਐਹੋ ਜਹੇ ਉਲਟ ਪੁਲਟ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਬਾਥਨ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੀ। ਅਜ ਉਹ ਖੁਦ ਮੁਖਤਾਰ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੀ ਮਾਲਕ ਆਪ ਹੈ, ਕੋਈ ਰੋਕਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਕੋਈ ਪੁਛਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਈ? ਇਸੇ ਇਕ ਗਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਕਈ ਭੰਨ ਘੜ ਕਰ ਰਹੀ, ਪਰ ਇਕ ਦਿਨ ਵੀ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਮੰਦਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਖੋਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਕੀਹਦਾ ਵਾਸ ਹੈ । ਉਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਵੇਖ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਏਨੇ ਦਿਨ ਉਸਨੇ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਹੀ ਧੋਖਾ ਦਿਤਾ ਹੈ।ਇਸ ਇਕਾਂਤ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜੋ ਮੂਰਤਾਂ ਬੈਠੀਆਂ, ਚੁਪ ਚਾਪ<noinclude></noinclude> g88c2w7fg6rgi29fgyld67k6xlt97pl 250 12368 229841 63727 2026-07-28T07:17:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229841 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੧)|}}</noinclude>ਅੱਥਰੂ ਕੇਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਚਿਤ੍ਰ ਉਸਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਪਾਸੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਥਾਂਵੇ ਪਾਉਣ ਬਦਲੇ ਉਹ ਰਾਤ ਦਿਨੇ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦ ਕੇ ਪ੍ਰੀਤੀ-ਭੋਜਨ ਖੁਆਉਂਦੀ ਤੇ ਰਾਗ ਰੰਗ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨੂੰ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲਾ ਚਿੱਤ੍ਰ ਨ ਦਿਸ ਸਕੇ । ਇਹ ਕੁਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਟੁਟਦਾ ਖੁਸਦਾ ਸੀ, ਇਹਦਾ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਸੀ । {{gap}}ਜਨਮ-ਦਿਨ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਗ ਰੰਗ ਤੇ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਅੱਜ ਇਹ ਉਤਸ਼ਵ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਡੰਬਰ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਉਹਦੇ ਘਰ, ਨੌਕਰਾਂ ਚਾਕਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈਕੇ ਸਭ ਗਲੀ ਗੁਆਂਢ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਕੁਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅਨਹੋਂਦ ਨੂੰ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਅਨਭਵ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਲਗ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਭ ਵਾਧੂ ਦੀ ਖੇਚਲ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕੀ ਲਾਹ ? ਇਹ ਵੀ ਦੁਜੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਇਕ ਇਨਸਾਨ ਹੀ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਘਰ ਐਨੇ ਮੰਗਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ 'ਉਹ ਵੀ ਵਿਚਾਰਾ ਇਕ ਇਨਸਾਨ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਬੰ ਦ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਹਦੀ ਹਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ'। ਫੇਰ ਤ੍ਰਹਬਕ ਪੈਂਦੀ, ਕੀ ਇਹ ਰੌਲਾ ਰੱਪਾ ਉਹਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਂਦਾ ਹੋਵੇਗਾ?' {{gap}}ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਬੁਰਸ਼ ਸੁਟਕੇ ਟਿੱਕ ਬੈਠਦਾ ਹੋਵੇ। ਕਦੇ ਘਬਰਾ ਕੇ ਉਠ ਬਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਏਧਰ<noinclude></noinclude> k0hhmjw8gx82ukle4uepztfhrdjmdfi 250 12369 229842 63729 2026-07-28T07:17:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229842 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੨)|}}</noinclude>ਉਧਰ ਟਹਿਲਣ ਹੀ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੋਵੇ । ਕਦੇ ਨੀਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੱਢ ਵੱਢ ਖਾ ਰਹੇ ਬਿਸਤਰੇ ਤੇ ਪਾਸੇ ਮਾਰਦਿਆਂ ਹੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਲੰਘਾ ਦੇਂਂਦਾ ਹੋਵੇ.....।' ਜਾਣਦੇ ਮਨਾਂ ਏਨਾ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਕੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਆਖਕੇ ਉਹ ਫੇਰ ਕਿਧਰੇ ਪਰਚਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ। {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਖਿਆਲ ਹੀ ਖਿਆਲ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਸ ਸਵਾਦੀ ਰਸ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ । ਅਜੇ ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਭੀ ਨਹੀਂ, ਇਹਦੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਪਈ। ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ, ਸਭ ਧੋਖਾ ਹੈ। ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਦ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਨਾ ਖੁਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਉਹ ਐਨੇ ਕੋਮਲ ਦਿਲ ਤੇ ਸੁਹਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਰਸੀਆ ਬੰਦਾ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਐਨਾ ਪੱਥਰ ਚਿੱੱਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿਆਰ ਭਾਵ ਜਾਂ ਤਰਲਾਂ ਮਿੰਨਤ ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਇਹ ਕੁਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਜਨਮ ਦਿਨ ਬੜੀ ਧੂਮ ਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਪੌਥਨ ਅਜ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਚੌਧਰੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਇਹਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਘੁਸਰ ਘੁਸਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਘਰ ਦਾ ਇਹੋ ਹੀ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤੇ ਬਣ ਵੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਜਾਵੇ । {{gap}}ਪਿਡ ਦੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਤੇ ਆਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਘਰ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਚੌਂਂਹ ਪਾਸੀਂ ਅਨੰਦ ਮੰਗਲ<noinclude></noinclude> 7jdtoc98kkdvtpb8e6h5zu9upkngn2l 250 12370 229843 84172 2026-07-28T07:17:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229843 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੩)|}}</noinclude>ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ । ਪਰ ਜਿਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਇਕ ਖਾਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਉਦਾਸੀ ਜਿਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਿ ਕੋਈ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਉਦਾਸੀ ਸਿਰਫ ਘਰ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਟਹਿਲਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਸੀ ਜੋ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸੁਆਮਣ ਨੂੰ ਅਤ ਨੇੜੇ ਹੋਕੇ ਵੇਖ ਰਹੀਆਂ ਸਨ । ਉਹਨਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਲੜਕੀ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਦੀ ਅਨਹੋਂਦ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਹੈ । ਅਜ ਦੇ ਦਿਨ ਜੋ ਆਤਮਾ ਇਸ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਮਾਲਾ ਪਾਕੇ ਸਦਕੇ ਲੈਂਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਨਾ ਉਹ ਆਤਮਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਮਾਲਾ ਹੈ । ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੇ ਪਿਉ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੇ ਇਕ ਬੁਢੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਛੋਟਾ ਬੇਟਾ ਕਿਥੇ ਹੈ ਉਹ ਤਾਂ ਕਿਧਰੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ? {{gap}}ਬੁਢਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਛੁਟੀ ਲੈਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਹਦਾ ਘਰ ਵੀ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਰੁਸਣ-ਮੰਨਣ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਦਾ ਇਸਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, 'ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਓਹਦੇ ਘਰ ਚਲਿਆ ਜਾਹ, ਇਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਏਂ?' {{gap}}'ਚੰਗਾ ਮੈਂ ਚਲਿਆ ਜੇ!' ਆਖ ਕੇ ਬੁਢਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।ਜਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੌਲੀ ਜਿਹੀ ਆਖਦਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਇਕਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਸਾਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਇਆਂ ਵੇਖਣ ਦੀ ਮੇਰੀ ਰੀਝ ਸੀ, ਰੱਬ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ।'<noinclude></noinclude> kgnbea1y0lg2kqf700zysmsnjqg2k06 250 12376 229844 63733 2026-07-28T07:17:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229844 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੪)|}}</noinclude>{{gap}}ਬੁਢੇ ਦੀ ਗੱਲ ਇਸ ਨੇ ਸਣ ਲਈ ਸੀ। ਇਹ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਇਆਂਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ । ਉਹਨੇ ਸੁਣਦਿਆਂ ਸਾਰ ਹੀ ਉਤਾਹਾਂਂ ਵੇਖਿਆ, ਸਾਹਮਣੇ ਬਾਥਨ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਹਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਦੌੜ ਗਈ । ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਤੇ ਮੂੰਹ ਸੁਜਾਕੇ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਕੁਝ ਚਿਰ ਪਿਛੋਂ ਬੁੱਢਾ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਛੋਟੀ ਧੀਏ, ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਬਾਥਨ ਤੇਰਾ ਪਰਾਹੁਣਾ ਹੈ ਕੀ ਤੂੰ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਂਗੀ? <poem> {{gap}}ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸਦਕੇ ਲਿਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ? {{gap}}'ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਭੁੱਲ ਹੈ' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਜਾਣ ਹੀ ਲੱੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਸੱਦ ਕੇ ਕਿਹਾ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਇਥੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਤਾਂ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਗਲ ਬਾਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ? {{gap}}ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ । {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਪਲ ਭਰ ਤਾਂ ਬੁੱਤ ਬਣੀ ਰਹਿ ਗਈ । ਫੇਰ ਬੋਲੀ ਮਰਾ ਭਾਗ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਪਾਣੀ ਲਈ ਆਖ ਸਕਦੇ ਸੀ ? {{gap}}ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਐਨਾ ਬੇ ਲੱਜਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਬੁੱਢਾ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਭਰਿਆ ਪੀਤਾ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।</poem><noinclude></noinclude> 74ag4a4r3td1q1hvlg3sgiicxwldwkc 250 12377 229845 63735 2026-07-28T07:17:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229845 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੫)|}}</noinclude>{{center|੭.}} {{gap}}ਇਸ ਨਿਰਾਦਰ ਭਰੇ ਵਤੀਰੇ ਤੋਂ ਬਾਬਨ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਥਰੂ ਆ ਗਏ । ਪਰ ਉਹਨੇ ਇਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬਾਰ ਬਾਰ ਫਿਟ ਲਾਨਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, 'ਇਹ ਠੀਕ ਈ ਹੋਇਆ ਹੈ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੇਲੱਜੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਏਦਾਂ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ।' {{gap}}ਪਰ ਇਹ ਲੋੜ ਇਸੇ ਰਾਤ ਹੀ ਨਹੀਂਂ ਸੀ ਮੁਕ ਗਈ । ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਨਿਰਾਦਰ ਜੋ ਉਹਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ , ਦੋ ਦਿਨ ਪਿੱਛੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਨਿਰਾਦਰ ਐਨਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਭੁਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। {{gap}}ਜਿਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕਰੋਪੀ ਸਹੇੜੀ ਸੀ, ਉਹ ਤਸਵੀਰ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਤੇ ਗੁਆਲ ਪਾਲ ਦੀ ਅਜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਜਾਨ ਤੋੜ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਮੁਲ ਅਜ਼ ਮਿਲੇਗਾ ਇਸ ਅਨੰਦ ਵਿਚ ਉਹ ਮਸਤ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਅੱਜ ਤਸਵੀਰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਜਾਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੌਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੜਨਾ ਸੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਕਤ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਪਰਦਾ ਹਟਾਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਹੱਕਾ ਬੱਕਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਤਸਵੀਰ ਵਲ ਕਈ ਚਿਰ ਇਕ ਟੱਕ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬੋਲਿਆ, ਮੈਂ ਇਹ<noinclude></noinclude> kprincm0tfmuppybhi33r4do5hab4gc 250 12378 229850 199081 2026-07-28T07:24:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ */ 229850 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" />{{center|( ੬੫ )}}</noinclude> {{center|੭.}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਇਸ ਨਿਰਾਦਰ ਭਰੇ ਵਤੀਰੇ ਤੋਂ ਬਾਬਨ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਥਰੂ ਆ ਗਏ । ਪਰ ਉਹਨੇ ਇਹਦੇ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ । ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਬਾਰ ਬਾਰੇ ਫਿਟ ਲਾਨਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ, ਇਹ ਠੀਕ ਈ ਹੋਇਆ ਹੈ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੇਲੱਜੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਏਦਾਂ ਹੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ। {{gap}}ਪਰ ਇਹ ਲੋੜ ਇਸੇ ਰਾਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੁਕ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਨਿਰਾਦਰ ਜੋ ਉਹਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਸੀ, ਦੋ ਦਿਨ ਪਿੱਛੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਨਿਰਾਦਰ ਐਨਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਨ ਭਰ ਭਲ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। {{gap}}ਜਿਸ ਤਸਵੀਰ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕਰੋਪੀ ਸਹੇੜੀ ਸੀ, ਉਹ ਤਸਵੀਰ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਤੇ ਗੁਆਲ ਪਾਲ ਦੀ ਅਜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਜਾਨ ਤੋੜ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਮੂਲ ਅਜ ਮਿਲੇਗਾ ਇਸ ਅਨੰਦ ਵਿਚ ਉਹ ਮਸਤ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਅੱਜ ਤਸਵੀਰ ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਜਾਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੌਕਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੜਨਾ ਸੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਕਤ ਤੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤਸਵੀਰ ਦਾ ਪਰਦਾ ਹਟਾਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਹੀ ਉਹ ਹੱਕਾ ਬੱਕਾ ਰਹਿ ਗਿਆ । ਤਸਵੀਰ ਵਲ ਕਈ ਚਿਰ ਇਕ ਟੱਕ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬੋਲਿਆ, ਮੈਂ ਇਹ</poem>}}<noinclude></noinclude> m3ty32bbkdjbf9e0317gydjpojivuwm 250 12379 229846 63739 2026-07-28T07:18:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229846 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੬)|}}</noinclude>ਤਸਵੀਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸੱਕਾਂਗਾ ? {{gap}}ਡਰ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ੨ਬਾਥਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂ? {{gap}}ਸਬੱਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮੁਹਰਾ ਉੱਕਰ ਦਿਤਾ ਹੈ । ਮਨੁਖ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਉੱਕਰ ਕੇ ਤਸਵੀਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਨਿਰਾਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਗਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੁੱਝ ਗਈ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ । {{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ‘ਬਾਥਨ' ਦੀਆਂ ਟੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ, 'ਏਦਾਂ ਨਹੀਂ ਜ਼ਰਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖੋ, ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦੀ।' {{gap}}ਬਾਥਨ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੋਂ ਹੌਲੀ ੨ ਧੁੰਦ ਜਹੀ ਹਟਣ ਲਗੀ । ਉਹਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਵੀ ਉਹ ਏਦਾਂ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅੱਥਰੂ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗੇ । ਉਹਨੂੰ ਹੌਲੀ ੨ ਸੁਝ ਪਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਉਹ ਮਹੀਨਾ ਭਰ ਲਹੂ ਪਾਣੀ ਇਕ ਕਰਕੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਗੌਪਾਲ ਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਏਸ ਤਰਾਂ ਬੇਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਕੀ ਗਵਾਇਆ ਸੀ।' {{rule|4em}}<noinclude></noinclude> 7dp1nvpau28d8paani72nxsietm38ih 250 12380 229853 63751 2026-07-28T07:25:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229853 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੦)|}}</noinclude>{{gap}}ਰੁਪਏ ਲੈਕੇ ਉਹ ਘਰ ਆਇਆ। ਇਹ ਰੁਪਇਆ ਉਹਨੇ ਅਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਪਾਸੋਂ, ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਰਾਸ ਪੂੰਜੀ ਤੇ ਸਾਮਾਨ ਆਦਿ ਗਹਿਣੇ ਰੱਖ ਕੇ ਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਕਾਰਵਾਈ ਗੁਪਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਕੇ ਉਹ ਮਸਾਂ ਏਨਾਂ ਰੁਪਿਆ ਹੀ ਪਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਿੰਨੇ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ਾ ਹੈ ਮੁੱਕ ਸਕੇ । ਉਹ ਫੇਰ ਵੀ ਰੱਬ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ । {{gap}}ਰਾਤ ਨੂੰ ਉਸਨੂੰ ਬੁਖਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਉਹ ਸਦਮਾ ਸੀ ਜੋ ਮਿਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਮਿਤ੍ਰ ਮਾਰ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੂੰ ਕੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਬਾਥਨ ਦੇ ਮਨ ਤੇ ਆਤਮਾ ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਕੀਤਾ ਹੈ? {{gap}}ਉਹਨੂੰ ਕੁਝ ਪਤਾ ਨ ਲੱਗਾ ਕਿ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਕਿੱਦਾਂਂ ਲੰਘ ਗਏ ਹਨ। ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦਾ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਹੈ। {{gap}}ਅੱਜ ਮਿਆਦ ਦਾ ਅਖੀਰੀ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਕ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਆਪਣੀਆਂ ਕਲਪਣਾ ਦਾ ਤਾਣਾ ਤਣ ਰਹੀ ਏ । ਉਹਦੇ ਹੰਕਾਰੀ ਮਨ ਨੇ ਆਪ ਸੱਟਾਂ ਖਾ ਖਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਟੁੰਬਿਆ ਸੀ । ਅੱਜ ਉਹ ਹੰਕਾਰੀ ਮਨ ਇਸ ਦਿਆਂ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗਕੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗੇਗਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਸੀ । {{gap}}ਉਸ ਵੇਲੇ ਨੌਕਰ ਨੇ ਆਕੇ ਪਤਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਥੱਲੇ ਬਾਥਨ ਉਡੀਕਨ ਡਿਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਨਫਰਤ ਭਰਿਆ ਹਾਸਾ ਹਸਦੀ ਹੋਈ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ,<noinclude></noinclude> j4c7zmvkwpnbybr15vkkctsdwd1jq9r 250 12403 229854 63753 2026-07-28T07:25:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229854 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੧)|}}</noinclude>'ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।' ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਉਹਨੂੰ ਉਡੀਕ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਜਦ ਥੱਲੇ ਆਈ ਤਾਂ ਬਾਥਨ ਉਠ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ। ਬਾਥਨ ਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੇ ਕਲੇਜੇ ਵਿਚ ਸਾਂਗ ਵੱਜ ਗਈ । ਰੁਪਏ ਤਾਂ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਪਿਆਂ ਦਾ ਲੋਭ ਹੀ ਸੀ। ਰੁਪਿਆਂ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਕਿਦਾਂ ਤੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਰਹੀ ਸੀ । ਬਾਥਨ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਿਆ, 'ਕੀ ਅੱਜ ਸਤਵਾਂ ਤੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ? ਮੈਂ ਰੁਪਿਆ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ।' {{gap}}ਹਾਏ ਮਨੁਖ ਹਿਰਦਾ, ਇਹਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ। ਆਦਮੀ ਮਰਨ ਲੱਗਿਆਂ ਵੀ ਰੁਪਿਆ ਨਹੀਂ ਛਡ ਸਕਦਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਇਹ ਕਦੇ ਨ ਨਿਕਲਦਾ, ਮੈਂ ਥੋੜੇ ਰੁਪਏ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ ਨਬੇੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂਂ,ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ ਨਬੇੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ। <poem>{{gap}}ਬਾਥਨ ਦਾ ਸੁੱਕਾ ਹੋਇਆ ਮੂੰਹ ਵੀ ਹੱਸ ਪਿਆ, ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, 'ਠੀਕ ਹੈ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਹੀ ਪਿਆ ਲੈਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।' {{gap}}ਸਾਰਾ ਰੁਪਇਆ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਭਾ ? {{gap}}ਕੱਲ੍ਹ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਇਗਾ, ਇਸ ਸੰਦੂਕ ਵਿਚ ਰੁਪਿਆ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਣ ਵਾਸਤੇ ਆਖ ਦਿਓ । {{gap}}ਗੱਡੀ ਵਾਲੇ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇ ਬਾਹਰੋਂ ਹੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਪੁਛਿਆ, 'ਹੋਰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਲੱਗੇਗਾ। ਜੇ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਲੱਗ ਗਿਆ ਤਾਂ ਪੇਗੂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ</poem><noinclude></noinclude> p8mdbod2ocagvralcj7m5r3kg3jh6o6 250 12404 229855 63755 2026-07-28T07:26:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229855 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੨)|}}</noinclude>ਮਿਲ ਸਕੇਗਾ ?' {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਧੌਣ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਵੇਖਿਆ, ਸੜਕ ਤੇ ਬਿਸਤਰੇ, ਬਕਸ ਤੇ ਹੋਰ ਅਟੇ ਪਟੇ ਦੀ ਗੱਡੀ ਲੱਦੀ ਹੋਈ ਖਲੋਤੀ ਹੈ। ਡਰ ਤੇ ਨਮੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਸੁਆਲਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲਾਉਣ ਲਗ ਪਈ, ਯੋਗੂ ਕਿਉਂਂ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ ? ਗੱਡੀ ਕਿਸਦੀ ਹੈ ? ਕਿੱਥੋਂ ਰੁਪਏ ਲੱਭੇ, ਕੂੰਦੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਇਗਾ।ਅੱਜ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਤੁਹਾਡਾ...........। {{gap}}ਬੋਲਦਿਆਂ ੨ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣਾ ਆਪ ਭੁਲ ਨੇ ਉਸਦੇ ਪਾਸ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਫੇਰ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਮਾਰੀ ਨੇ ਉਹਦਾ ਹੱਥ ਛਡ ਕੇ ਮੱਥਾ ਟੋਹਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗੀ, 'ਹਾਏ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਬੁਖਾਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।'ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਸੋਚਦੀ ਸਾਂ ਕਿ ਮੂੰਹ ਐਨਾ ਕਿਉਂ ਲੱਥਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਬਾਥਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਛੱਡ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਬਹਿ ਜਾਓ।' ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਬਹਿ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖਣ ਲਗਾ, 'ਮੈਂ ਮੰਡਾਲੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਕੀ ਅਜ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਅਖੀਰੀ ਗਲ ਬਾਤ ਸੁਣੋਗੇ ?' {{gap}}'ਮਾਸ਼ੋਯੋ' ਨੇ 'ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਜੁਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਸੁਣਾਂਗੀ। ਬਾਥਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਜਰੂਰੀ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ 'ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਵਰ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਣਾ<noinclude></noinclude> 7pcpn9zp1d9ytgkc8pt6soabey96tnt 250 12405 229856 63757 2026-07-28T07:26:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229856 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੩)|}}</noinclude>ਕਿਉਂਂਕਿ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਕੁਆਰੀ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਇਕ ਗਲ ਹੋਰ..........।' ਏਨਾਂ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਹੋਰ ਵੀ ਕੋਮਲ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਇਕ ਗਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਸਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਹੈ 'ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਲੱਜਾ ਵਾਂਗੂੰ ਸੈਵਸਤਕਾਰ ਵੀ ਇਕ ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਤ ਕਰਨ ਨਾਲ........।' {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਬੇਸਬਰੀ ਹੋ ਕੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਬੋਲ ਪਈ, 'ਇਹ ਮੈਂ ਫੇਰ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਸੁਣਾਂਗੀ, ਤੁਸਾਂ ਰੁਪਏ ਕਿੱਥੋਂ ਲਏ ਇਹ ਦੱਸੋ?' <poem>{{gap}}ਬਾਥਨ ਹੱਸ ਪਿਆ, 'ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, ਇਹ ਤੁਸੀਂਂ ਕਿਉਂਂ ਪੁਛਦੇ ਹੋ ? ਭਲਾ ਤੁਹਾਥੋਂ ਮੇਰਾ ਕੀ ਭੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ?' {{gap}}ਰੁਪੈ ਤੁਸਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਲਏ ? {{gap}}ਬਾਥਨ ਨੇ ਥੁਕ ਅਗਾਹਾਂ ਲੰਘਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, ਪਿਤਾ ਦਾ ਕਰਜਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚ ਕੇ ਹੀ ਲਾਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਕੀ ਸੀ ? {{gap}}‘ਤੁਹਾਡਾ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਬਗੀਚਾ?' {{gap}}ਉਹ ਵੀ ਬਾਬੇ ਦਾ ਸੀ। {{gap}}ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਐਨੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ? {{gap}}ਹੁਣ ਕਿਤਾਬਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਨ। {{gap}}ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਨੇ ਲੰਮਾ ਸਾਰਾ ਹੌਕਾ ਲੈ ਕੇ ਆਖਿਆ,</poem><noinclude></noinclude> jy4xh1xrtyifqjeuj77klhpmpgck5dy 250 12411 229857 63759 2026-07-28T07:26:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229857 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੪)|}}</noinclude>‘ਚਲੋ ਜਾਣ ਦਿਉ ਚੰਗਾ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਚਲੋ ਉਤੇ ਚਲ ਕੇ ਅਰਾਮ ਕਰੋ।' {{gap}}ਪਰ ਅੱਜ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪਵੇਗਾ ? {{gap}}ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਪ ਚੜ੍ਹੇ ਹੀ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚੀ ਮੁਚੀ ਯਕੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦਿਆਂਗੀ ? ਕਦੇ ਨਹੀਂ । ਪ੍ਰੀਤਮ ਜੀ ਇਰ ਤੁਹਾਡਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਣਖ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਵਾ ਸੀ. ਮੈਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਹਾਂ। {{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹਨੇ ਉਸਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ। ਬਾਥਨ ਵੇਖਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਇਕ ਦਮ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਅਭਿਮਾਨ ਭਰੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਨਿਰਾਸਾ ਲੱਜਾ ਆਦਿ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਜਿਨਾਂ ਦੌੜ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਚਾਹ। ਉਸਨੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ 'ਬਾਥਨ' ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਦਿਲ ਦੀ ਛੋਹ ਲਾਕੇ ਐਹੋ ਜਿਹਾ ਮਸਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਕਿ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਕਹੇ ਸੁਣੇ ਦੇ, ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਕੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾ ਸੁਤਾ, ਉਹਨੂੰ ਸੇਜ ਤੇ ਸੁਆ ਕੇ ਮਾਸ਼ੋਯੋ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਈ ਤੇ ਦੋ ਗਰਮ ਗਰਮ ਅੱਥਰੂ ਵਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਬੋਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੁਝ ਰੁਪੈ ਲੈ ਆਏ ਹੋ ਏਸੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡਾ ਕਰਜਾ ਮੁਕ ਜਾਇਗਾ ? ਮੰਡਾਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਛੱਡ ਦਿਉ । ਮੇਰੇ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਜੋ ਤੁਸਾਂ ਮੇਰੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ<noinclude></noinclude> 21zcy9vm4j0a6xeea3cdxan49q8etc0 250 12500 229858 63761 2026-07-28T07:26:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229858 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੫)|}}</noinclude>ਪੈਰ ਕਢਿਆ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੋਠੇ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਮਰ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਸਹਿ ਸਕਦੀ ਇਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਰਹੀ ਹਾਂ। {{gap}}ਬਾਥਨ ਨੇ ਕੋਈ ਜੁਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਚਾਦਰ ਉਤੇ ਲਈ ਤੇ ਪਾਸਾ ਮੋੜ ਕੇ ਸੌਂ ਗਿਆ। {{rule|5em}}{{gap}} {{center|{{xx-larger|"ਆਪੁ ਗੁਆਈਐ ਤਾ ਸਹੁ ਪਾਈਐ"}}}} {{gap}}ਸੰਧਿਆ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇੰਦੂ ਮਤੀ ਨੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਆਖਿਆ, ਕੀ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਇਕ ਮਾਸਕ ਪੱਤ੍ਰਕਾ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਛ ਕਹੇ ਦੇ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਆਪਣੀ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪੱਤ੍ਰਕਾ ਹੀ ਉਹਨੂੰ ਫੜਾ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਖੁਲੇ ਹੋਏ ਪੱਤ੍ਰੇ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਕੇ, ਮੱਥੇ ਤੇ ਤੀਊੜੀ ਪਾਉਂਦੀ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।'<noinclude></noinclude> q4zr8ghoooaiagsud93kitq0kkh5k5a 250 22473 229776 53587 2026-07-28T02:40:17Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 229776 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੦੫}}</noinclude>ਹਮ ਤੁਮ ਸੰਗਿ ਝੂਠੇ ਸਭਿ ਬੋਲਾ॥ ਪਾਇ ਠਗਉਰੀ ਆਪਿ ਭੁਲਾਇਓ॥ ਨਾਨਕ ਕਿਰਤੁ ਨ ਜਾਇ ਮਿਟਾਇਓ ॥੨॥ ਪਸੁ ਪੰਖੀ ਭੂਤ ਅਰੁ ਪ੍ਰੇਤਾ॥ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਜੋਨੀ ਫਿਰਤ ਅਨੇਤਾ॥ ਜਹ ਜਾਨੋ ਤਹ ਰਹਨੁ ਨ ਪਾਵੈ॥ ਥਾਨ ਬਿਹੂਨ ਉਠਿ ਉਠਿ ਫਿਰਿ ਧਾਵੈ॥ ਮਨਿ ਤਨਿ ਬਾਸਨਾ ਬਹੁਤੁ ਬਿਸਥਾਰਾ॥ ਅਹੰਮੇਵ ਮੂਠੋ ਬੇਚਾਰਾ॥ ਅਨਿਕ ਦੋਖ ਅਰੁ ਬਹੁਤੁ ਸਜਾਈ॥ ਤਾ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਪ੍ਰਭ ਬਿਸਰਤ ਨਰਕ ਮਹਿ ਪਾਇਆ॥ ਤਹ ਮਾਤ ਨ ਬੰਧੁ ਨ ਮੀਤ ਨ ਜਾਇਆ॥ ਜਿਸ ਕਉ ਹੋਤ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਸੁਆਮੀ॥ ਸੋ ਜਨੁ ਨਾਨਕ ਪਾਰਗਰਾਮੀ॥੩॥ ਭ੍ਰਮਤ ਭ੍ਰਮਤ ਪ੍ਰਭ ਸਰਨੀ ਆਇਆ॥ ਦੀਨਾ ਨਾਥ ਜਗਤ ਪਿਤ ਮਾਇਆ॥ ਪ੍ਰਭ ਦਇਆਲ ਦੁਖ ਦਰਦ ਬਿਦਾਰਣ॥ ਜਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਿਸ ਹੀ ਨਿਸਤਾਰਣ॥ ਅੰਧ ਕੂਪ ਤੇ ਕਾਢਨਹਾਰਾ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਹੋਵਤ ਨਿਸਤਾਰਾ॥ ਸਾਧ ਰੂਪ ਅਪਨਾ ਤਨੁ ਧਾਰਿਆ॥ ਮਹਾ ਅਗਨਿ ਤੇ ਆਪਿ ਉਬਾਰਿਆ॥ ਜਪ ਤਪ ਸੰਜਮ ਇਸ ਤੇ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ॥ ਆਦਿ ਅੰਤਿ ਪ੍ਰਭ ਅਗਮ ਅਗਾਹੀ॥ ਨਾਮੁ ਦੇਹਿ ਮਾਗੈ ਦਾਸੁ ਤੇਰਾ॥ ਹਰਿ ਜੀਵਨ ਪਦੁ ਨਾਨਕ ਪ੍ਰਭੁ ਮੇਰਾ॥੪॥੩॥੧੯॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਤ ਕਉ ਡਹਕਾਵਹੁ ਲੋਗਾ ਮੋਹਨ ਦੀਨ ਕਿਰਪਾਈ॥੧॥ ਐਸੀ ਜਾਨਿ ਪਾਈ॥ ਸਰਣਿ ਸੂਰੋ ਗੁਰ ਦਾਤਾ ਰਾਖੈ ਆਪਿ ਵਡਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਭਗਤਾ ਕਾ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਸਦਾ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਈ॥੨॥ ਅਪਨੇ ਕਉ ਕਿਰਪਾ ਕਰੀਅਹੁ ਇਕੁ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈ॥੩॥ ਨਾਨਕੁ ਦੀਨੁ ਨਾਮੁ ਮਾਗੈ ਦੁਤੀਆ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਈ॥੪॥੪॥੨੦॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਮੇਰਾ ਠਾਕੁਰੁ ਅਤਿ ਭਾਰਾ॥ ਮੋਹਿ ਸੇਵਕੁ ਬੇਚਾਰਾ॥੧॥ ਮੋਹਨੁ ਲਾਲੁ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮਨ ਪ੍ਰਾਨਾ॥ ਮੋ ਕਉ ਦੇਹੁ ਦਾਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਗਲੇ ਮੈ ਦੇਖੇ ਜੋਈ॥ ਬੀਜਉ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ॥੨॥ ਜੀਅਨ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਿ ਸਮਾਹੈ॥ ਹੈ ਹੋਸੀ ਆਹੇ॥੩॥ ਦਇਆ ਮੋਹਿ ਕੀਜੈ ਦੇਵਾ॥ ਨਾਨਕ ਲਾਗੋ ਸੇਵਾ ॥੪॥੫॥੨੧॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪਤਿਤ ਉਧਾਰਨ ਤਾਰਨ ਬਲਿ ਬਲਿ ਬਲੇ ਬਲਿ ਜਾਈਐ॥ ਐਸਾ ਕੋਈ ਭੇਟੈ ਸੰਤੁ ਜਿਤੁ ਹਰਿ ਹਰੇ ਹਰਿ ਧਿਆਈਐ॥੧॥ ਮੋ ਕਉ ਕੋਇ ਨ ਜਾਨਤ ਕਹੀਅਤ ਦਾਸੁ ਤੁਮਾਰਾ॥ ਏਹਾ ਓਟ ਆਧਾਰਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਰਬ ਧਾਰਨ ਪ੍ਰਤਿਪਾਰਨ ਇਕ ਬਿਨਉ ਦੀਨਾ॥ ਤੁਮਰੀ ਬਿਧਿ ਤੁਮ ਹੀ ਜਾਨਹੁ ਤੁਮ ਜਲ ਹਮ ਮੀਨਾ॥੨॥ ਪੂਰਨ ਬਿਸਥੀਰਨ ਸੁਆਮੀ ਆਹਿ ਆਇਓ ਪਾਛੈ॥ ਸਗਲੋ ਭੂ ਮੰਡਲ ਖੰਡਲ ਪ੍ਰਭ<noinclude></noinclude> 259laxeu15ep7jhlmzudis6t4w8vzgx 250 22478 229777 53592 2026-07-28T02:50:02Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 229777 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੦੬}}</noinclude>ਤੁਮ ਹੀ ਆਛੈ॥੩॥ ਅਟਲ ਅਖਇਓ ਦੇਵਾ ਮੋਹਨ ਅਲਖ ਅਪਾਰਾ॥ ਦਾਨੁ ਪਾਵਉ ਸੰਤਾ ਸੰਗੁ ਨਾਨਕ ਰੇਨੁ ਦਾਸਾਰਾ॥੪॥੬॥੨੨॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਆਘਾਏ ਸੰਤਾ॥ ਗੁਰ ਜਾਨੇ ਜਿਨ ਮੰਤਾ॥ ਤਾ ਕੀ ਕਿਛੁ ਕਹਨੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਜਾ ਕਉ ਨਾਮ ਬਡਾਈ॥੧॥ ਲਾਲੁ ਅਮੋਲਾ ਲਾਲੋ॥ ਅਗਹ ਅਤੋਲਾ ਨਾਮੋ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਵਿਗਤ ਸਿਉ ਮਾਨਿਆ ਮਾਨੋ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਤੁ ਗਿਆਨੋ॥ ਪੇਖਤ ਸਗਲ ਧਿਆਨੋ॥ ਤਜਿਓ ਮਨ ਤੇ ਅਭਿਮਾਨੋ॥੨॥ ਨਿਹਚਲੁ ਤਿਨ ਕਾ ਠਾਣਾ॥ ਗੁਰ ਤੇ ਮਹਲੁ ਪਛਾਣਾ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਗੁਰ ਮਿਲਿ ਜਾਗੇ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਸੇਵਾ ਲਾਗੇ॥੩॥ ਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਅਘਾਏ॥ ਸਹਜ ਸਮਾਧਿ ਸੁਭਾਏ॥ ਹਰਿ ਭੰਡਾਰੁ ਹਾਥਿ ਆਇਆ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਤੇ ਪਾਇਆ॥੪॥੭॥੨੩॥ {{center|ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੬ ਦੁਪਦੇ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਛੋਡਿ ਸਗਲ ਸਿਆਣਪਾ ਮਿਲਿ ਸਾਧ ਤਿਆਗਿ ਗੁਮਾਨੁ॥ ਅਵਰੁ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਮਿਥਿਆ ਰਸਨਾ ਰਾਮ ਰਾਮ ਵਖਾਨੁ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਕਰਨ ਸੁਣਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ॥ ਮਿਟਹਿ ਅਘ ਤੇਰੇ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਕਵਨੁ ਬਪੁਰੋ ਜਾਮੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦੂਖ ਦੀਨ ਨ ਭਉ ਬਿਆਪੈ ਮਿਲੈ ਸੁਖ ਬਿਸ੍ਰਾਮੁ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਨਾਨਕੁ ਬਖਾਨੈ ਹਰਿ ਭਜਨੁ ਤਤੁ ਗਿਆਨੁ॥੨॥੧॥੨੪॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਜਿਨੀ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿਆ ਸੇ ਹੋਤ ਦੇਖੇ ਖੇਹ॥ ਪੁਤ੍ਰ ਮਿਤ੍ਰ ਬਿਲਾਸ ਬਨਿਤਾ ਤੂਟਤੇ ਏ ਨੇਹ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨਾਮੁ ਨਿਤ ਨਿਤ ਲੇਹ॥ ਜਲਤ ਨਾਹੀ ਅਗਨਿ ਸਾਗਰ ਸੂਖੁ ਮਨਿ ਤਨਿ ਦੇਹ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਬਿਰਖ ਛਾਇਆ ਜੈਸੇ ਬਿਨਸਤ ਪਵਨ ਝੂਲਤ ਮੇਹ॥ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਦ੍ਰਿੜੁ ਮਿਲੁ ਸਾਧ ਨਾਨਕ ਤੇਰੈ ਕਾਮਿ ਆਵਤ ਏਹ॥੨॥੨॥੨੫॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪੁਰਖੁ ਪੂਰਨ ਸੁਖਹ ਦਾਤਾ ਸੰਗਿ ਬਸਤੋ ਨੀਤ॥ ਮਰੈ ਨ ਆਵੈ ਨ ਜਾਇ ਬਿਨਸੈ ਬਿਆਪਤ ਉਸਨ ਨ ਸੀਤ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨਾਮ ਸਿਉ ਕਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਚੇਤਿ ਮਨ ਮਹਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਿਧਾਨਾ ਏਹ ਨਿਰਮਲ ਰੀਤਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਦਇਆਲ ਗੋਪਾਲ ਗੋਬਿਦ ਜੋ ਜਪੈ ਤਿਸੁ ਸੀਧਿ॥ ਨਵਲ ਨਵਤਨ ਚਤੁਰ ਸੁੰਦਰ ਮਨੁ ਨਾਨਕ ਤਿਸੁ ਸੰਗਿ ਬੀਧਿ॥੨॥੩॥੨੬॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਚਲਤ ਬੈਸਤ ਸੋਵਤ ਜਾਗਤ ਗੁਰ ਮੰਤ੍ਰੁ ਰਿਦੈ ਚਿਤਾਰਿ॥ ਚਰਣ ਸਰਣ ਭਜੁ ਸੰਗਿ ਸਾਧੂ<noinclude></noinclude> 4su17spe8grkz7y5gnbtk259pg0chyu 250 22483 229778 53597 2026-07-28T02:57:48Z Kuldip DMW 2077 229778 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੦੦੭}}</noinclude>ਭਵ ਸਾਗਰ ਉਤਰਹਿ ਪਾਰਿ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨਾਮੁ ਹਿਰਦੈ ਧਾਰਿ॥ ਕਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮਨੁ ਤਨੁ ਲਾਇ ਹਰਿ ਸਿਉ ਅਵਰ ਸਗਲ ਵਿਸਾਰਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੀਉ ਮਨੁ ਤਨੁ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਤੂ ਆਪਨ ਆਪੁ ਨਿਵਾਰਿ॥ ਗੋਵਿਦ ਭਜੁ ਸਭਿ ਸੁਆਰਥ ਪੂਰੇ ਨਾਨਕ ਕਬਹੁ ਨ ਹਾਰਿ॥੨॥੪॥੨੭॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤਜਿ ਆਪੁ ਬਿਨਸੀ ਤਾਪੁ ਰੇਣ ਸਾਧੂ ਥੀਉ॥ ਤਿਸਹਿ ਪਰਾਪਤਿ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਕਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਿਸੁ ਦੀਉ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਉ॥ ਆਨ ਸਾਦ ਬਿਸਾਰਿ ਹੋਛੇ ਅਮਰੁ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਜੀਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਾਮੁ ਇਕ ਰਸ ਰੰਗ ਨਾਮਾ ਨਾਮਿ ਲਾਗੀ ਲੀਉ॥ ਮੀਤੁ ਸਾਜਨੁ ਸਖਾ ਬੰਧਪੁ ਹਰਿ ਏਕੁ ਨਾਨਕ ਕੀਉ॥੨॥੫॥੨੮॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਿ ਮਾਤਾ ਉਦਰਿ ਰਾਖੈ ਲਗਨਿ ਦੇਤ ਨ ਸੇਕ॥ ਸੋਈ ਸੁਆਮੀ ਈਹਾ ਰਾਖੈ ਬੂਝੁ ਬੁਧਿ ਬਿਬੇਕ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨਾਮ ਕੀ ਕਰਿ ਟੇਕ॥ ਤਿਸਹਿ ਬੂਝੁ ਜਿਨਿ ਤੂ ਕੀਆ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਏਕ ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚੇਤਿ ਮਨ ਮਹਿ ਤਜਿ ਸਿਆਣਪ ਛੋਡਿ ਸਗਲੇ ਭੇਖ॥ ਸਿਮਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸਦਾ ਨਾਨਕ ਤਰੇ ਕਈ ਅਨੇਕ॥੨॥੬॥੨੯॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਨਾਮੁ ਜਾ ਕੋ ਅਨਾਥ ਕੋ ਹੈ ਨਾਥੁ॥ ਮਹਾ ਭਉਜਲ ਮਾਹਿ ਤੁਲਹੋ ਜਾ ਕੋ ਲਿਖਿਓ ਮਾਥ॥੧॥ ਡੂਬੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਘਨ ਸਾਥ॥ ਕਰਣ ਕਾਰਣੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵੈ ਦੇ ਕਰਿ ਰਾਖੈ ਹਾਥ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਗੁਣ ਉਚਾਰਣ ਹਰਿ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਥ॥ ਕਰਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮੁਰਾਰਿ ਮਾਧਉ ਸੁਣਿ ਨਾਨਕ ਜੀਵੈ ਗਾਥ॥੨॥੭॥੩੦॥ {{center|ਮਾਰੂ ਅੰਜੁਲੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੭ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸੰਜੋਗੁ ਵਿਜੋਗੁ ਧੁਰਹੁ ਹੀ ਹੂਆ॥ਪੰਚ ਧਾਤੁ ਕਰਿ ਪੁਤਲਾ ਕੀਆ॥ ਸਾਹੈ ਕੇ ਫੁਰਮਾਇਅੜੈ ਜੀ ਦੇਹੀ ਵਿਚਿ ਜੀਉ ਆਇ ਪਇਆ॥੧॥ ਜਿਥੈ ਅਗਨਿ ਭਖੈ ਭਰੇ॥ ਉਰਧ ਮੁਖ ਮਹਾ ਗੁਬਾਰੇ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਸਮਾਲੇ ਸੋਈ ਕਿ ਕਿ ਓਥੈ ਖਸਮਿ ਛਡਾਇ ਲਇਆ॥੨॥ ਵਿਚਹੁ ਗਰਭੈ ਨਿਕਲਿ ਆਇਆ॥ ਖਸਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਦੁਨੀ ਚਿਤੁ ਜੰਕ ਕਿ ਲਾਇਆ॥ ਆਵੈ ਜਾਇ ਭਵਾਈਐ ਜੋਨੀ ਰਹਣੁ ਨ ਕਿਨਹੀ ਥਾਇ ਭਇਆ॥੩॥ ਮਿਹਰਵਾਨਿ ਰਖਿ ਦੇ ਐ ਲਇਅਨੁ ਆਪੇ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਸਭਿ ਤਿਸ ਕੇ ਥਾਪੇ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਜਿਣਿ ਚਲਿਆ ਨਾਨਕ ਆਇਆ ਸੋ ਕਿ<noinclude></noinclude> t6yxd0usj7o37c7qmi9vem7fdwiydqc 229779 229778 2026-07-28T03:01:03Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 229779 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੦੭}}</noinclude>ਭਵ ਸਾਗਰ ਉਤਰਹਿ ਪਾਰਿ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨਾਮੁ ਹਿਰਦੈ ਧਾਰਿ॥ ਕਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮਨੁ ਤਨੁ ਲਾਇ ਹਰਿ ਸਿਉ ਅਵਰ ਸਗਲ ਵਿਸਾਰਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੀਉ ਮਨੁ ਤਨੁ ਪ੍ਰਾਣ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਤੂ ਆਪਨ ਆਪੁ ਨਿਵਾਰਿ॥ ਗੋਵਿਦ ਭਜੁ ਸਭਿ ਸੁਆਰਥ ਪੂਰੇ ਨਾਨਕ ਕਬਹੁ ਨ ਹਾਰਿ॥੨॥੪॥੨੭॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਤਜਿ ਆਪੁ ਬਿਨਸੀ ਤਾਪੁ ਰੇਣ ਸਾਧੂ ਥੀਉ॥ ਤਿਸਹਿ ਪਰਾਪਤਿ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਕਰਿ ਕ੍ਰਿਪਾ ਜਿਸੁ ਦੀਉ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨਾਮੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਉ॥ ਆਨ ਸਾਦ ਬਿਸਾਰਿ ਹੋਛੇ ਅਮਰੁ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਜੀਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਨਾਮੁ ਇਕ ਰਸ ਰੰਗ ਨਾਮਾ ਨਾਮਿ ਲਾਗੀ ਲੀਉ॥ ਮੀਤੁ ਸਾਜਨੁ ਸਖਾ ਬੰਧਪੁ ਹਰਿ ਏਕੁ ਨਾਨਕ ਕੀਉ॥੨॥੫॥੨੮॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਿ ਮਾਤਾ ਉਦਰਿ ਰਾਖੈ ਲਗਨਿ ਦੇਤ ਨ ਸੇਕ॥ ਸੋਈ ਸੁਆਮੀ ਈਹਾ ਰਾਖੈ ਬੂਝੁ ਬੁਧਿ ਬਿਬੇਕ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨਾਮ ਕੀ ਕਰਿ ਟੇਕ॥ ਤਿਸਹਿ ਬੂਝੁ ਜਿਨਿ ਤੂ ਕੀਆ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਣ ਕਾਰਣ ਏਕ ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਚੇਤਿ ਮਨ ਮਹਿ ਤਜਿ ਸਿਆਣਪ ਛੋਡਿ ਸਗਲੇ ਭੇਖ॥ ਸਿਮਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਸਦਾ ਨਾਨਕ ਤਰੇ ਕਈ ਅਨੇਕ॥੨॥੬॥੨੯॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਨਾਮੁ ਜਾ ਕੋ ਅਨਾਥ ਕੋ ਹੈ ਨਾਥੁ॥ ਮਹਾ ਭਉਜਲ ਮਾਹਿ ਤੁਲਹੋ ਜਾ ਕੋ ਲਿਖਿਓ ਮਾਥ॥੧॥ ਡੂਬੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਘਨ ਸਾਥ॥ ਕਰਣ ਕਾਰਣੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵੈ ਦੇ ਕਰਿ ਰਾਖੈ ਹਾਥ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਗੁਣ ਉਚਾਰਣ ਹਰਿ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਥ॥ ਕਰਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮੁਰਾਰਿ ਮਾਧਉ ਸੁਣਿ ਨਾਨਕ ਜੀਵੈ ਗਾਥ॥੨॥੭॥੩੦॥ {{center|ਮਾਰੂ ਅੰਜੁਲੀ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੭ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਸੰਜੋਗੁ ਵਿਜੋਗੁ ਧੁਰਹੁ ਹੀ ਹੂਆ॥ ਪੰਚ ਧਾਤੁ ਕਰਿ ਪੁਤਲਾ ਕੀਆ॥ ਸਾਹੈ ਕੈ ਫੁਰਮਾਇਅੜੈ ਜੀ ਦੇਹੀ ਵਿਚਿ ਜੀਉ ਆਇ ਪਇਆ॥੧॥ ਜਿਥੈ ਅਗਨਿ ਭਖੈ ਭੜਹਾਰੇ॥ ਊਰਧ ਮੁਖ ਮਹਾ ਗੁਬਾਰੇ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਸਮਾਲੇ ਸੋਈ ਓਥੈ ਖਸਮਿ ਛਡਾਇ ਲਇਆ॥੨॥ ਵਿਚਹੁ ਗਰਭੈ ਨਿਕਲਿ ਆਇਆ॥ ਖਸਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਦੁਨੀ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ॥ ਆਵੈ ਜਾਇ ਭਵਾਈਐ ਜੋਨੀ ਰਹਣੁ ਨ ਕਿਤਹੀ ਥਾਇ ਭਇਆ॥੩॥ ਮਿਹਰਵਾਨਿ ਰਖਿ ਲਇਅਨੁ ਆਪੇ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਸਭਿ ਤਿਸ ਕੇ ਥਾਪੇ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਜਿਣਿ ਚਲਿਆ ਨਾਨਕ ਆਇਆ ਸੋ<noinclude></noinclude> svhv5ml22dl32f6dypr7nanm5m3xjk8 250 22489 229780 53603 2026-07-28T03:19:57Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 229780 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੦੮}}</noinclude>ਪਰਵਾਣੁ ਥਿਆ॥੪॥੧॥੩੧॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਵੈਦੋ ਨ ਵਾਈ ਭੈਣੋ ਨ ਭਾਈ ਏਕੋ ਸਹਾਈ ਰਾਮੁ ਹੇ॥੧॥ ਕੀਤਾ ਜਿਸੋ ਹੋਵੈ ਪਾਪਾਂ ਮਲੋ ਧੋਵੈ ਸੋ ਸਿਮਰਹੁ ਪਰਧਾਨੁ ਹੇ॥੨॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਵਾਸੀ ਸਰਬ ਨਿਵਾਸੀ ਅਸਥਿਰੁ ਜਾ ਕਾ ਥਾਨੁ ਹੇ॥੩॥ ਆਵੈ ਨ ਜਾਵੈ ਸੰਗੇ ਸਮਾਵੈ ਪੂਰਨ ਜਾ ਕਾ ਕਾਮੁ ਹੇ॥੪॥ ਭਗਤ ਜਨਾ ਕਾ ਰਾਖਣਹਾਰਾ॥ ਸੰਤ ਜੀਵਹਿ ਜਪਿ ਪ੍ਰਾਨ ਅਧਾਰਾ॥ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਸਮਰਥੁ ਸੁਆਮੀ ਨਾਨਕੁ ਤਿਸੁ ਕੁਰਬਾਨੁ ਹੈ॥੫॥੨॥੩੨॥ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੯॥ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਈ॥ ਜਾ ਕਉ ਸਿਮਰਿ ਅਜਾਮਲੁ ਉਧਰਿਓ ਗਨਿਕਾ ਹੂ ਗਤਿ ਪਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪੰਚਾਲੀ ਕਉ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮਹਿ ਰਾਮ ਨਾਮ ਸੁਧਿ ਆਈ॥ ਤਾ ਕੋ ਦੂਖੁ ਹਰਿਓ ਕਰੁਣਾ ਮੈ ਅਪਨੀ ਪੈਜ ਬਢਾਈ॥੧॥ ਜਿਹ ਨਰ ਜਸੁ ਕਿਰਪਾ ਨਿਧਿ ਗਾਇਓ ਤਾ ਕਉ ਭਇਓ ਸਹਾਈ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਮੈ ਇਹੀ ਭਰੋਸੈ ਗਹੀ ਆਨਿ ਸਰਨਾਈ॥੨॥੧॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੯॥ ਅਬ ਮੈ ਕਹਾ ਕਰਉ ਰੀ ਮਾਈ॥ ਸਗਲ ਜਨਮੁ ਬਿਖਿਅਨ ਸਿਉ ਖੋਇਆ ਸਿਮਰਿਓ ਨਾਹਿ ਕਨ੍ਹਾਈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕਾਲ ਫਾਸ ਜਬ ਗਰ ਮਹਿ ਮੇਲੀ ਤਿਹ ਸੁਧਿ ਸਭ ਬਿਸਰਾਈ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਯਾ ਸੰਕਟ ਮਹਿ ਕੋ ਅਬ ਹੋਤ ਸਹਾਈ॥੧॥ ਜੋ ਸੰਪਤਿ ਅਪਨੀ ਕਰਿ ਮਾਨੀ ਛਿਨ ਮਹਿ ਭਈ ਪਰਾਈ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਯਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਮਨਿ ਹਰਿ ਜਸੁ ਕਬਹੂ ਨ ਗਾਈ ॥੨॥੨॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੯॥ ਮਾਈ ਮੈ ਮਨ ਕੋ ਮਾਨੁ ਨ ਤਿਆਗਿਓ॥ ਮਾਇਆ ਕੇ ਮਦਿ ਜਨਮੁ ਸਿਰਾਇਓ ਰਾਮ ਭਜਨਿ ਨਹੀ ਲਾਗਿਓ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਮ ਕੋ ਡੰਡੁ ਪਰਿਓ ਸਿਰ ਊਪਰਿ ਤਬ ਸੋਵਤ ਤੈ ਜਾਗਿਓ॥ ਕਹਾ ਹੋਤ ਅਬ ਕੈ ਪਛੁਤਾਏ ਛੂਟਤ ਨਾਹਿਨ ਭਾਗਿਓ॥੧॥ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਉਪਜੀ ਘਟ ਮਹਿ ਜਬ ਗੁਰ ਚਰਨਨ ਅਨੁਰਾਗਿਓ॥ ਸੁਫਲੁ ਜਨਮੁ ਨਾਨਕ ਤਬ ਹੂਆ ਜਉ ਪ੍ਰਭ ਜਸ ਮਹਿ ਪਾਗਿਓ॥੨॥੩॥ {{center|ਮਾਰੂ ਅਸਟਪਦੀਆ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੧ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਬੇਦ ਪੁਰਾਣ ਕਥੇ ਸੁਣੇ ਹਾਰੇ ਮੁਨੀ ਅਨੇਕਾ॥ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਬਹੁ ਘਣਾ ਭ੍ਰਮਿ ਥਾਕੇ ਭੇਖਾ॥ ਸਾਚੋ ਸਾਹਿਬੁ ਨਿਰਮਲੋ ਮਨਿ ਮਾਨੈ ਏਕਾ॥੧॥ ਤੂ ਅਜਰਾਵਰੁ ਅਮਰੁ ਤੂ ਸਭ ਚਾਲਣਹਾਰੀ॥ ਨਾਮੁ ਰਸਾਇਣੁ ਭਾਇ ਲੈ<noinclude></noinclude> m9pz8tifh07vqdrf3dhjnjp0uboleb0 250 24413 229859 63763 2026-07-28T07:26:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229859 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> (੭੬) ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਿਹਲਿਆਂ ਬਹਿ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਕੁਝ ਨ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ । ਵੇਖਾਂ ਤਾਂ ਸਹੀ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਰਸਾਲਾ ਹੈ ? ‘ਸਰਸ੍ਵਤੀ' ਕਿਉਂ 'ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤ' ਨੇ ਨਹੀਂ ਛਾਪੀ ? ਨਰਇੰਦ੍ਰ ਕੁਝ ਕਚਾ ਜਿਹਾ ਹੋਗਿਆ । ਇੰਦੂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, 'ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤ' ਨੇ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ । ਵਿਸਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਘਲੀ ਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਇਕ ਵਾਰੀ ਭੇਜ ਕੇ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਲਿਆ । 'ਵਿਸ਼ਾਲ ਭਾਰਤ’ ‘ਸਰਸ੍ਵਤੀ' ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਹ ਅਖਬਾਰ ਆਪਣੀ ਜੁਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਣੇ ਖਣੇ ਅਖਬਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦਾ । ਇੰਦੂ ਨੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਹੱਸ ਕੇ ਫੇਰ ਆਖਿਆ, ਵਾਹਵਾ ! ਆਪਣੀ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਰੀਝਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੋ । ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ । ਅਜ ਛਨਿਛਰ ਵਾਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਔਹ ਪਰਲੀ ਗਲੀ ਵਾਲੀ ਨਿਣਾਣ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਸਿਨੇਮਾ ਵੇਖਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ । ਕਮਲਾ ਸੌਂ ਗਈ ਹੈ, ਕਵਿਤਾ ਵਲੋਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਵਿਹਲ ਕੱਢ ਕੇ ਕੁੜੀ ਦਾ ਖਿਆਲ ਵੀ ਰਖਣਾ, 'ਮੈਂ ਚਲੀ ਜੇ ?' ਨਰੇਇੰਦਰ ਨੇ ਰਸਾਲੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਮੇਜ਼ ਦੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਾਉ।' ਇੰਦੂ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਾਰਾ ਹੌਕਾ ਸੁਣਕੇ ਉਹ ਫੇਰ ਮੁੜ ਪਈ । 'ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਮੈਂ<noinclude></noinclude> 1y9ieumyk5ioiolw444pflc4ptmfdq7 250 24420 229860 192284 2026-07-28T07:27:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229860 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੭੭)}}</noinclude>ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰਨ ਲੱਗਦੀ ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੌਕੇ ਲੈਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਹਥੋਂ ਬਹੁਤੇ ਹੀ ਅੱਕੇ ਹੋਏ ਹੋ ਤਾਂ ਸਾਫ ਸਾਫ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਖ ਦੇਂਦੇ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਕੇ ਆਪਣਾ ਕੋਈ ਬੰਦੋਬਸਤ ਕਰ ਲਵਾਂ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦਰ ਪਲ ਕੁ ਤਾਂ ਮੂੰਹ ਚੱਕੀ ਉਹਦਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅੱਗੋਂ ਜਰੂਰ ਕੁਝ ਮੋੜ ਮੋੜੇਗਾ, ਪਰ ਉਹ ਕੂਇਆ ਹੀ ਨਾਂ, ਚੁਪ ਚਾਪ ਊਂਧੀ ਪਾਈ ਰਹਿ ਗਿਆ | {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਮਾਮੇ ਦੀ ਧੀ ਭੈਣ ਇੰਦੂ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਨਾਂ ਬਿਮਲਾ ਹੈ। ਸੜਕ ਦੇ ਮੋੜ ਤੇ ਇਸਦਾ ਮਕਾਨ ਹੈ। ਬਿੰਦੂ ਨੇ ਗੱਡੀ ਖਲ੍ਹਿਆਰ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, ਇਹ ਕੀ ਬੀਬੀ ਜੀ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੱਪੜੇ ਨਹੀਂ ਪਾਏ ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲਿਆ? {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਸੰਗ ਭਰੀ ਮੁਸਕਾਹਟ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, ਖਬਰ ਤਾਂ ਮਿਲ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਜ਼ਰਾ ਚਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਹੁਣੇ ਹੀ ਘੁੰਮਣ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਏ ਬਗੈਰ ਮੈਂ ਕਿਦਾਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਖਫੇ ਹੋਈ। ਪਰ ਉੱਤੋਂ ਜਰਾ ਉਸ ਨੂੰ ਚੂੰਢੀ ਨਹੀ ਵੱਢ ਕੇ ਛੇੜਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ, 'ਪਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਜਾਪਦੀ?' {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਜਿਹਾ ਮੂੰਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਸੰਗ<noinclude></noinclude> hhbtfqnxvq5zdkv12nt2txflwbbibl4 250 24421 229861 192286 2026-07-28T07:27:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229861 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੭੮)}}</noinclude>ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਚੂੰਢੀ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, ‘ਨਹੀਂ ਜੀ ਦਾਸੀ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਅਰਜ਼ੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪੱਕਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਹੋਰ ਵੀ ਗੁਸੇ ਹੋਈ, ਹੁਣ ਤਕ ਅਰਜ਼ੀ ਪੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਖਬਰ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਦੀ ਭੇਜੀ ਹੋਈ ਹੈ? {{gap}}ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਿਆ ਭਾਬੀ ਜੀ! ਦਫਤਰੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਸਾਡੇ ਬੜੀ ਸਿਰ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜ਼ਰਾ ਟਹਿਲ ਆਈਏ' ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਜ਼ਰਾ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਲਵੇ ਤਾਂ ਆਖਾਂ। ਅੱਜੇ ਤਾਂ ਸਿਨੇਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਹੈ, ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਬਹਿਜਾ ਭਾਬੀ ਹੁਣੇ ਹੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਦਾਂ ਤੈਨੂੰ ਹਾਸਾ ਆ ਰਿਹਾ ਏ ਬੀਬੀ ਜੀ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਂਦੀ। ਤੂੰ ਮਹਿਰੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂ ਸਕਦੀ? {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਡਰੀ ਜਹੀ ਬੋਲੀ, ਹਾਇ ਮਾਂ! ਏਦਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਘਰੋਂ ਹੀ ਕੱਢ ਦੇਣਗੇ ਤੇ ਏਸ ਜਨਮ ਵਿਚ ਕਦੇ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਗੇ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਗੁਸੇ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਦੇ ਮਾਰੇ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ। ਕਾਹਲੀ ਜਹੀ ਨਾਲ ਬੋਲੀ, ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦੇਣਗੇ, ਕਿਸ ਕਾਨੂੰਨ ਨਾਲ? ਕਿਸ ਅਖਤਿਆਰ ਨਾਲ? ਕਿਉਂ ਭਲਾ?<noinclude></noinclude> 9l3ozixh2uswz2bhakq1znmlqa9dw9u 250 24422 229869 192431 2026-07-28T07:28:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229869 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੬)}}</noinclude>ਰੇਖਾ ਹੋਰ ਵੀ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਬੇਯਕੀਨੀ ਨਹੀਂ ਪਰ......।' {{gap}}ਪਰ ਹੋਰ ਕੀ? ਯਕੀਨ ਹੀ ਨਹੀਂ! ਚੰਗਾ ਮੈਂ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਜਿੰਨਾਂ ਹੋ ਸਕੇਗਾ ਹਿਸਾਬ ਲਿਖ ਕੇ ਲੈ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਕਿੰਨੀ ਸੁਖ ਦੀ ਟੱਬਰਦਾਰੀ ਹੈ ਮੇਰੀ? ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਕਮਰਿਓਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸੇ ਪਲ ਹੀ ਵੈਰ ਮੁੜ ਆਈ ਤੇ ਬੋਲੀ-ਪਰ ਕਿਉਂ ਮੈਂ ਲੇਖੇ ਲਿਖਦੀ ਫਿਰਾਂ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਝੂਠ ਝੋਲਦੀ ਹਾਂ? ਮੇਰੇ ਮਾਮੇ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਪੰਜਾਹਾਂ ਤੋਂ ਉਤੇ ਤਾਂ ਕੱਪੜੇ ਹੀ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਕਮਲਾ ਦੀਆਂ, ਦ ਫਰਾਕਾਂ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਲੱਗੇ ਸਨ। ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਰੁਪੇ ਉਸ ਦਿਨ ਸਿਨੇਮਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਖਰਚ ਕਰ ਆਈ ਸਾਂ। ਹੁਣ ਹਿਸਾਬ ਕਰ ਕੇ ਵੇਖ ਲੈ ਕਿੰਨ ਝਾਕੀਬਚਦੇਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਘਰਵਿਚ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਖਰਚ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਹਨ ਮੇਰੇ ਦੇ ਘਰ ਤਾਂ ਅੱਠ ਸੱਤ ਸੌ ਰੁਪਏ ਵਿਚ ਵੀ ਪੂਰੀ ਚੜ ਗਈਆਂ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ। ਸੱਚ ਆਖਦੀ ਹਾਂ ਵੇਦਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਘਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦੀ ਇਹਦੇ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਸਾਫ ਆਖ ਦਿਓ, ਆਪਣੀ ਲੜਕੀ ਲੈਕੇ ਮੋਹਣੀ ਪੁਰ ਚਲੀ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਨਤੀ ਮਿਲੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੀ ਪਾਣ ਸੌਖੇ ਹੋਣ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਕਈ ਚਿਰ ਊਂਧੀ ਪਾਈ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਕਿਹਾ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਰਾਤ ਤਕ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਾਂਗਾ। {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ? ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰੁਪਏ ਦਾ ਪਰਬੰਧ<noinclude></noinclude> qbm7vielgvp7uk8p6t3dp7pg31iatot 250 24423 229862 192383 2026-07-28T07:27:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229862 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੭੯)}}</noinclude>{{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਉਨਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹੱਥ ਫੜ ਲੈਣਾ ਹੈ? ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜੋ ਹੋਏ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਾਸੀ ਹਾਂ ਜੇ ਉਹ ਕੱਢਣ ਲੱਗਣ ਤਾਂ ਕੌਣ ਰੋਕ ਸਕੇਗਾ? {{gap}}ਰੋਕੇਗੀ ਸਰਕਾਰ, ਰੋਕੇਗਾ ਕਾਨੂੰਨ ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਭੱਠ ਵਿਚ ਪਾ ਬੀਬੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਮੂੰਹੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਾਸੀ ਆਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ, ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ? ਪਤੀ ਕੋਈ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੈ ਤੇ ਇਸਤਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲ ਖਰੀਦੀ ਹੋਈ ਗੋਲੀ? ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਐਨਾਂ ਨੀਵਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਜ਼ਾਤੀ ਦੀ ਲਹਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਏਂ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਦੇ ਇਸ ਗੁਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਬਿਮਲਾ ਨੂੰ ਬੜਾ ਮਜ਼ਾ ਆਇਆ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਨਿਣਾਨ ਤਾਂ ਇਕ 8 ਇਸਤਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੀ ਦਾਸੀ ਅਖਵਾਉਣ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਹੈ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਪੁਛਦੀ ਹਾਂ ਭਾਬੀ ਜੀ, ਜੋ ਐਨੀਆਂ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਭਰਾ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਪੁਛੇ ਹੀ ਚਲੇ ਆਏ ਹੋ? {{gap}}ਪੁੱਛਣਾ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਦਾ? ਪੁਛਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਜਦੋਂ ਆਪ ਕਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਸਾਥੋਂ ਪੁਛਕੇ ਹਨ? ਮੈਂ ਚਲੀ ਜੋ, ਬਸ ਏਨਾਂ ਹੀ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਆਖ ਆਈ ਹਾਂ। ਬੜਾ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿਕੇ ਕੁਝ ਕੁ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਫੇਰ ਬੋਲੀ ਮੈਂ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰੇ ਆਦਮੀ ਵਰਗਾ ਆਦਮੀ ਕਿਸੇ<noinclude></noinclude> dhek5eah0m8h3rvyelzsklgy9xwmqyi 250 24424 229870 192430 2026-07-28T07:28:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229870 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੭)}}</noinclude>ਨ ਕਰ ਸਕੇ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਪਏਗਾ? ਸੁਣੋ ਕੱਲ ਹੀ ਮੈਂ ਮੈਦਨੀ ਪੁਰ ਚਲੀ ਜਾਊਂਗੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਕ ਕੰਮ ਕਰੋ। ਇਸ ਦਲਾਲੀ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ ਕੋਈ ਨੌਕਰੀ ਅੜਾ ਲੌ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਚੰਗੇ ਰਹਿ ਜਾਓਗੇ। ਪਰ ਜੋ ਕੰਮ ਤੁਹਾਥੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਉਹਦੇ ਗਲ ਲੱਗ ਕੇ ਨਾ ਆਪ ਰੁਲੋ ਤੇ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਰੋਲੋ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ, ਇੰਦੂ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਨੌਕਰ ਨੇ ਆ ਕੇ ਸੰਭ ਬਾਬੂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਲ ਭਰ ਪਿਛੋਂ ਹੀ ਬਾਹਰ ਜੁਤੀਆਂ ਦਾ ਖੜਾਕ ਆਇਆ। ਇੰਦੂ ਨਾਲ ਦੇ ਬੂਹੇ ਥਾਣੀ ਲੰਘ ਕੇ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੀ ਗਈ। {{gap}}ਸ਼ੰਭੂ ਬਾਬੂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਹੈ। ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਫੀ ਰੁਪਇਆ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਸਬੰਧੀ ਇਹ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਪਾਸ ਕਈ ਵਾਰੀ ਆਇਆ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਆਏ ਹਨ। ਬੜੇ ਮਿੱਠ ਬੋਲੇ ਹਨ। ਬਹਿਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਐਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ,ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੇ ਸ਼ਰਮ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਪਏ। ਸ਼ੰਭੂ ਬਾਬੂ ਦੇ ਜਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਇੰਦੂ ਫੇਰ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਪੁਛਣ ਲੱਗੀ, ਇਹ ਕੌਣ ਸਨ? {{gap}}‘ਸ਼ੰਭੂ ਬਾਬੂ।<noinclude></noinclude> pdd8tl2gobb2uid0ayjy9dtpxoivfpr 250 24425 229863 192287 2026-07-28T07:27:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229863 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੦)}}</noinclude>ਕਿਸੇ ਜਨਾਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚਾਹ ਵਿਚ ਉਹ ਰੋੜਾ ਨਹੀਂ ਆਕਾਉਂਦੇ। ਜੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹਾਂ ਬੀਬੀ ਜੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਰਾਖੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਮੈਂ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਭੁਲ ਸਕਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਜੀਵਨਸਾਥਣ ਹਾਂ, ਅਰਧੰਗੀ ਹਾਂ, ਮੁਲ ਲਈ ਹੋਈ ਗੋਲੀ ਨਹੀਂ। ਜਾਣਦੀ ਏਂ ਬੀਬੀ ਜੀ, ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਸਮਝ ਕੇ ਤੁਛ ਜਿਹਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਥਾਂ ਦਾ ਖਿਲਾਉਣਾ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਆਪ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮਾਣ ਕੌਣ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬੀਬੀ ਜੀ? ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਂ ਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਦੇਵ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਾਸੀ। ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹੋ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਹਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਖੁਦ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁਲਦੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਭੁਲਣ ਦੇਂਦੀ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਇਕ ਲੰਮਾ ਸਾਰਾ ਹੌਕਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਹੌਕੇ ਵਿਚੋਂ ਲੱਜਾ ਕੁਝ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ। ਬੋਲੀ, ‘ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾਣਦੀ ਨਹੀਂ। ਭਾਬੀ, ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਕਿੱਦਾਂ ਵਸੂਲ ਕਰੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਆਪਵਾਰ ਦੇਣਾ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਲੌ ਔਹ ਆ ਗਏ...... । ਜ਼ਰਾ ਸਬਰ ਕਰੋ ਜਾਂ ਹੁਣੇ<noinclude></noinclude> rp4zfoogh8ar4oyoalgt0909vljht8h 250 24426 229871 192382 2026-07-28T07:28:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229871 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੮)}}</noinclude>{{gap}}‘ਫੱਰ?’ {{gap}}ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਰੁਪਏ ਦੇਣੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੰਗਣ ਆਏ ਸਨ। {{gap}}ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਈ, ਪਰ ਕਰਜ਼ਾ ਲਿਆ ਕਿਉਂ ਸੀ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਇਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕੁਝ ਟਾਲਵਾਂ ਤੇ ਅਜਿਹਾ ਦੇਕੇ ਆਖਿਆ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਚਾਣ ਚੱਕ ਹੀ ਸੁਰਗ ਵਾਸ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਇਸ ਕਰਕੇ......। {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਰੁਖੀ ਜਿਹੀ ਹੋਕੇ ਕਿਹਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੀ ਛਡ ਗਏ ਹਨ? ਇਹਨੂੰ ਕੌਣ ਲਾਹੇਗਾ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਦਾਂ ਲਾਹੋਗੇ? {{gap}}ਏਨੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਵਿਚਾਰਾ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦੂ ਵੀ ਜਵਾਬ ਲੈਣ ਵਾਸਤੇ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ, ਬੋਲਦੀ ਹੀ ਗਈ। 'ਜਿਦਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਚਾਣਚੱਕ ਹੀ ਮਰ ਗਏ ਸਨ, ਪਰ ਤੁਸਾਂ ਵਿਆਹ ਅਚਾਨਚੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਮੈਥੋਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਲੁਕਾਉਣੀਆਂ। ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬੜੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋ। ਮੈਂ ਪੁਛਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕੁਚਲ ਵੰਦੀਆਂ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਹੀ ਲਿਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ? ਇਹ ਆਖਕੇ ਉਹ ਲੜਾਈ ਦਾ ਚੈਲੰਜ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ ਭਲਾ ਉਹ ਕੀ<noinclude></noinclude> oxozcj69xdkpqffxwdiq4yapjq33pm6 250 24427 229864 192392 2026-07-28T07:27:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229864 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੧)}}</noinclude>ਹੁਕਮ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਮੁਸਕ੍ਰਾ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਇੰਦੂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਮੁਸਕਰਾਉਣਾ ਵੇਖ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਹਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। {{center|● {{gap}}● {{gap}}● {{gap}}● {{gap}}●}} {{gap}}ਸਿਨੇਮਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਇੰਦੂ ਬੋਲੀ, ਬੀਬੀ ਜੀ, ਜੇ ਹੁਕਮ ਨਾ ਮਿਲਦਾ ਤਾਂ ਤੂੰ ਆ ਵੀ ਨਾ ਸਕਦੀਓਂ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਸੜਕ ਵਲੇ ਵੇਖਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ, ਓਦਾਂ ਹੀ ਬੋਲ ਪਈ, 'ਨਹੀਂ।' {{gap}}ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੇਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ ਜ਼ਰੂਰ ਖਫਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਣਗੇ? {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਮੂੰਹ ਭੁਆ ਕੇ ਆਖਿਆ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਥੋੜਾ ਜਾਣ ਲਗ ਪਈ ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੁਛਕੇ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਡਰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਪੁਛੋ ਹੀ ਤੁਰ ਆਉਂਨੀ ਏਂ, ਇਸ ਗਲ ਤੋਂ ਭਰਾ ਹੁਰੀ ਮੇਰੇ ਤੋ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣ? {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਬੜੇ ਮਾਣ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦਾ ਐਹੋ ਜਿਹਾ ਸੁਭਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਅਖਤਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਗੁਸੇ ਹੋਣ ਦੀ ਗੁਸਤਾਖੀ, ਉਹ<noinclude></noinclude> gek57a2f22vf1hi2rhl9f9r0rtdgn6t 250 24428 229872 192358 2026-07-28T07:28:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229872 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੯)}}</noinclude>ਕੂੰਦੇ ਹਨ? {{gap}}ਪਰ ਸ਼ੋਕ! ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕੁਬੋਲਾਂ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਬਾਣ ਜਿਹਦੇ ਸੀਨੇ ਵਿਚ ਲੱਗਣ ਉਹ ਅੱਗੋਂ ਸੀ ਨਾ ਕਰੇ, ਭਗਵਾਨ ਇਹ ਤੂੰ ਕੀ ਬਣਾਇਆ ਹੈ? ਐਹੋ ਜਿਹਾ ਠੰਢਾ, ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ ਬਿਲਕੁਲ ਮੁਰਦਾ ਆਦਮੀ ਵੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕੀ ਹੋਇਆ? ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮੋੜ ਨਹੀਂ ਮੋੜ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਸਹਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਏਦਾਂ ਦੀ ਚੋਟ ਉਹਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਚਿਰ ਫਿਰ ਫਿਰਾਕੇ ਆਪੇ ਹੀ ਠੰਢੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅਜ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਮਕ ਖਾਧੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਸਿਰਫ ਏਨਾਂ ਭੀ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਬਾਬਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਦਾਂ ਆਖਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਏਸ ਗੱਲ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਪੁਛਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਉਂ ਤੁਸਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਘਰ ਦਾ ਹਾਲ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਸਿਆ? {{gap}}ਮੈਂ ਕੁਝ ਲੁਕਾਇਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਬਿੰਦੂ ਇਹਦੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਕੋਈ ਦੁੱਧ ਚੁੰਘਦੇ ਬੁਰੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਤਾਂ ਇਹ ਆਖੋ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਸੁਟ ਦਿਤਾ। ਨਾ ਸਹਾਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਬੁਤ ਬਣੀ<noinclude></noinclude> p56o31umsdt7lwpqlq9zsffhk978o84 250 24429 229865 192397 2026-07-28T07:27:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229865 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੨)}}</noinclude>ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਕੁਝ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹੀ,ਫੇਰ ਬੋਲੀ, “ਭਾਬੀ ਭਰਾ ਜੀ ਤੈਨੂੰ ਐਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਖਬਰੇ.....। {{gap}}ਹੁਣ ਇੰਦੂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਹੀ ਖਿੜਿਆ, ਕਹਿਣ ਲਗੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੰਨਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਬਾਬਤ ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ? {{gap}}ਭਾਬੀ ਜੀ, ‘ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਦਾਂ,.......।’ {{gap}}ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਣਦੀ ਹੋ ਬੀਬੀ ਜੀ! ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗਾ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਡਿਗਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਰੱਬ ਨਾਂ ਕਰੇ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰੇਮ ਮੇਰੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਉਲੰਘ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ, ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਨੀਵਿਆਂ ਕਰ ਦੇਵੇ ਮੈਂ ਉਸ ਪਿਆਰ ਤੋਂ ਨਫਰਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਬਿਮਲਾ ਅੰਦਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕੰਬ ਉੱਠੀ। {{gap}}ਪਲਕੁ ਚੁਪ ਰਹਿਕੇ ਇੰਦੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਤੂੰ ਤੇ ਗੱਲ ਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਬੀਬੀ ਜੀ ਕੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਏਂ? {{gap}}‘ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਏਦਾਂ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਤੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਆਖ ਪਰ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਪਤੀ ਪਿਆਰੋਂ ਵਧ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ। ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵੀ ਪਤੀ ਪਿਆਰ ਦਾ ਮੁਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਚੁਪ ਰਹਿਕੇ ਬਿਮਲਾ ਫੇਰ ਬੋਲੀ 'ਕੀ ਜਾਣਾ ,ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਇਸਤਰੀ ਮਰਯਾਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ<noinclude></noinclude> 3p34l829yse7qpd8jlgtycfkhvxslus 250 24430 229873 192309 2026-07-28T07:29:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229873 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੯੦)}}</noinclude>ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਊਂਧੀ ਪਾ ਲਈ। ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਏਦਾਂ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸੱਚੀਂ ਮੁਚੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ ਕਲੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ, ਇਹਦਾ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗ ਸਕਿਆਂ {{gap}}ਇਥੇ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦੇਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਕਈ ਚਿਰ ਤਕ ਦੋਵੇਂ ਟੱਬਰ ਗੁਆਂਢੀ ਗੁਆਂਢੀ ਰਹਿ ਚੁਕੇ ਸਨ। ਓਦੋਂ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੱਕੀ ਪਕਾਈ ਜਾ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾ ਹੀ ਇੰਦੂ ਦੇ ਬਾਪ ਨੇ ਇੰਦੂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਉਮਰ ਤਕ ਕੁਆਰੀ ਰਖਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਟੁਟ ਗਈ। ਬਿੰਦੂ ਦੀ ਅਠਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕਲਕੱਤੇ ਪਹੁੰਚਕੇ ਜਦ ਵਿਆਹ ਦੀ ਗਲ ਬਾਤ ਚਲੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਨਰੇਇੰਦ ਦਾ ਪਿਉ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਨਰੇਇੰਦ ਦੀ ਮਾਇਕ ਹਾਲਤ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਜੀਆਂ ਨੇ ਨੁਕਤਾਚੀਨੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਉਹ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਪੜੀ ਲਿਖੀ ਲੜਕੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਗੇ ਉਹਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਹੋਣਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਇੰਦੂ ਐਡੀ ਛੇਤੀ ਭੁਲ ਗਈ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਾਮ ਵੰਸ ਹੋਈ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਰਾਤ ਦਿਨ ਖਾਈ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਨਰੇਇੰਦ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਨ ਸਮਝ ਕੇ ਚੁਪ ਹੋ ਰਿਹਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਦੇ ਕਮਰਿਉ ਬਾਹਰ ਚਲੀ ਗਈ ਉਸ ਚੁਪ ਸਾਧੀ ਪਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲ ਵੇਖ ਕੇ ਇੰਦ ਉਹ ਚੁਪ ਚਾਪ ਚਲੀ ਤਾਂ ਗਈ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਏਦਾਂ ਕਈ<noinclude></noinclude> azeuwxkaotwgc4lk43xrorpob74b70d 250 24431 229866 192403 2026-07-28T07:28:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229866 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੩)}}</noinclude>ਖੁਦਮੁਖਤਾਰੀ ਤਾਕਤ ਹੈ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਵਾਰਕੇ ਹੀ ਜੀਊਂਦੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਹਨ। ਸੱਚ ਜਾਣੋ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਇਹ ਆਦਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ੀ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੈਰੀ ਮਰਜ਼ੀ।...... {{gap}}‘ਰਾਮ! ਰਾਮ! ਚੁਪ ਰਹੇ ਹੋਰ ਨ.....। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਚੁਪ ਹੋ ਗਈ। ਇੰਦੂ ਘ੍ਰਿਣਾ ਭਾਵ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ਸਾਡੇ ਦੇਸ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਮਿਟੀ ਦੀਆਂ ਪੁਤਲੀਆਂ ਹਨ, ਪ੍ਰਾਨ ਨਹੀਂ ਆਤਮਾਂ ਨਹੀਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹੱਛਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਪੁਛਦੀ ਹਾਂ ਏਨਾਂ ਕੁਝ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲੱਭਾ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕੁਝ ਬਹੁਤਾ ਪਿਆਰ ਲੈ ਲਿਆ ਈ? ਬੀਬੀ ਜੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਮਿਣਨ ਵਾਲੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਿਣਕੇ ਵਖਾ ਦੇਂਦੀ ਪਰ ਛੱਡੋ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ....। ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਗੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਗਰੀਬ ਜਹੀ ਬਣਕੇ ਕੰਗਾਲ ਪੁਣੇ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਚੁਕਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬੀਬੀ ਜੀ, ਉਹ ਕਿਉਂ ਐਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ। ਕਿਉਂ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਵਿਚ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ? ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਦੇਂਦੀ ਕਿ ਜਿਹਦੀ ਉਹ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਉਹ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਬੇਪ੍ਰਵਾਹੀ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਗੁਆਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨਾ ਨਹੀੰ ਚਾਹੁੰਦੀ......। ਇਹ ਕੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੱਸ ਕਿਉਂ ਰਹੇ ਹੋ ਬੀਬੀ ਜੀ? {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਬਦੋ ਬਦੀ ਹਾਸਾ ਰੋਕ ਕੇ<noinclude></noinclude> jaefx893oo01ens1q451h2jwm869ml1 250 24432 229874 192307 2026-07-28T07:29:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229874 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੯੧) }}</noinclude>ਵਾਰੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਏਦਾਂ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਦੁਖਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਇੰਦੂ ਜਾਣਕੇ ਵਲੂੰਧਰ ਗਈ ਹੈ। ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਦੀ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਲੰਮਾ ਸਾਰਾ ਹੌਕਾ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਹੀ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਉਹਨੂੰ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕਿ ਸਭ ਧੋਖਾ ਹੈ। ਇਸਤ੍ਰੀ ਪਿਆਰ, ਘਰ ਬਾਰ, ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਮੋਹ ਸਭ ਝੂਠ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। {{center|--Ó--}} {{dhr|3em}} {{center|'''੩.'''}} {{gap}}ਭਰਾ? {{gap}}ਕੌਣ ਬਿਮਲਾ? ਆ ਭੈਣ ਬਹਿ ਜਾਹ, ਇਹ ਆਖਕੇ ਨਰੇਇੰਦ੍ ਮੰਜੀ ਤੇ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਉਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਉਦਾਸੀ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਸੀ, ਉਹ ਬਿਮਲਾ ਪਾਸੋਂ ਲੁਕਿਆ ਨ ਰਿਹਾ ‘ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੋਂ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਭੈਣ ਰਾਜੀ ਤਾਂ ਹੈਂ? {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹਨੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਮੰਜੇ ਲਾਗੇ ਆਕੇ ਕਿਹਾ, ਭਰਾ ਜੀ ਤੁਸਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪਤਾ ਕਿਉਂ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ? {{gap}}‘ਬੀਮਾਰੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭੈਣ, ਆਹ ਜ਼ਰਾ ਛਾਤੀ ਦੀ ਪੀੜ ਹੀ.....।’ {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੀ ਹੋਈ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਥੋੜੀ<noinclude></noinclude> hva0isvj5ehkco47qdod55czqljw2iy 250 24433 229867 192432 2026-07-28T07:28:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229867 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੪)}}</noinclude>ਆਖਿਆ ‘ਨਹੀਂ!” {{gap}}‘ਨਹੀਂ ਕਿੱਦਾਂ, ਹੁਣ ਵੀ ਤੇਰੇ ਬੁਲ੍ਹ ਹਸ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਹੱਸ ਰਹੇ ਹਨ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਭਾਬੀ ਜ ਬਹੁਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਗੱਲਾਂ ਆਉ ਡਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ। {{gap}}ਇੰਦੂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, ਜੇ ਨ ਮਿਲ ਤਾਂ ਫੇਰ? {{gap}}‘ਗੱਲਾਂ ਕਦੇ ਨ ਆਉਂਦੀਆਂ। {{gap}}ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਬੀਬੀ ਜੀ ਸਾਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਈ ਭੀਖ ਨਹ ਮੰਗਦੀਆਂ, ਐਹੋ ਜਹੀਆਂ ਇਸਤੀਆਂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ, ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਸਮਝਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਵਾਰੀ ਬਿਮਲਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦਾ ਹਾਸਾ? ਹੌਲੀ ਹਟ ਗਿਆ,ਕਹਿਣ ਲਗੀ ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। {{gap}}ਜੇ ਜਾਣਦੀਓਂ ਤਾਂ ਏਦਾਂ ਨਾ ਆਖਦੀਉਂ? ਕੁਝ ਹੋਵੇ ਏਦਾਂ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਐਹੋ ਜਹੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਭਿੱਛਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੀਆਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, ‘ਚੰਗਾ ਆ ਘਰ ਆ ਗਿ ਹੈ ਏਥੇ ਉਤਰਨਾਂ ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਨਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹੁਣ ਘਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਫੇਰ ਸਹੀ। ਰੱਡੀ ਵਾਲਿਆ ਚੱਲ ਉਸੇ ਗਲੀ ਜਿਥੇ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ ਉ।<noinclude></noinclude> i2pbryvpqlhi923ny31pr0mw7z58qe5 250 24434 229875 192305 2026-07-28T07:29:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229875 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੯੨)}}</noinclude>ਜਹੀ ਪੀੜ ਕਿਉਂ ਉਠ ਕੇ ਤਾਂ ਬੈਠਾ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਡਾਕਟਰ ਕੀ ਆਖਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਡਾਕਟਰ! ਡਾਕਟਰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਏਂ ਆਪੇ ਹੀ ਅਰਾਮ ਆ ਜਾਇਗਾ। {{gap}}ਕੀ ਡਾਕਟਰ ਸਦਿਆ ਈ ਨਹੀਂ? ਕਿੰਨੇ ਦਿਨ ਹੋਏ ਹਨ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦ੍ਰ੍ ਨੇ ਜ਼ਰਾ ਹੱਸਕੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹੋ ਛੇ ਸਤ ਦਿਨ ਗਈ ਹੋਵੇਗੀ? {{gap}}ਫੇਰ ਤਾਂ ਭਾਬੀ ਜੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਕੇ ਹੀ ਗਈ ਨਹੀਂ! ਨਹੀਂ! ਉਹ ਵੇਖਕੇ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਮਲੂਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਬੀਮਾਰੀ ਨੂੰ ਉਹ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਮੈਂ ਉਹਦੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਵੀ ਉਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਬਹਿ ਗਿਆ ਸਾਂ। ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਗੁੱਸਾ ਹੋਵੇ, ਕੀ ਤੀਵੀਆਂ ਪਾਸੋਂ ਏਦਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੀਮਾਰ ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀਆਂ ਜਾਣ? {{gap}}ਭਾਬੀ ਜੀ ਗੁਸੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਕਿਉਂ? {{gap}}ਨਹੀਂ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਦੁੱਖ ਹੈ, ਕਸ਼ਟ ਹੈ, ਕਿੰਨੀ ਤੰਗੀ ਹੈ ਤੂੰ ਤਾਂ ਜਾਣਦੀ ਹੀ ਏਂ, ਉਹਨੂੰ ਇਹ ਤੰਗੀ ਕਟਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨਹੀਂ, ਅਮੀਰਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜੋ ਹੋਈ। ਉਹਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬੀਮਾਰ ਛੱਡਕੇ ਉਹ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ? {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਅਥਰੂਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੋਈ ਨੇ ਕਠੋਰ<noinclude></noinclude> c29f72abecxu3ejdg6wtaos2vxqmn7p 250 24435 229868 192426 2026-07-28T07:28:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229868 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੮੫)}}</noinclude>{{gap}}“ਭਰਾ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਕਹਿ ਦੇਣਾ?" {{gap}}“ਆਖ ਦਿਆਂਗੀ, ਚਲ ਗੱਡੀ ਤੋਰ!' {{center|--○--}} {{center|੨.}} {{gap}}‘ਹੁਣ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ, ਘਰ ਦੇ ਖਰਚ ਵਾਸਤੇ ਕੁਝ ਰੁਪੈ ਦੇਣੇ ਹੀ ਪੈਣਗੇ। ਉਸ ਦੀ ਇਸ ਮੰਗ ਤੋਂ ਨਰੇਇੰਦਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਬੋਲਿਆ, ਏਨੇ ਚਿਰ ਵਿਚ ਦੋ ਸੌ ਆਇਆ ਖਰਚ ਹੋ ਗਿਆ? {{gap}}ਨਹੀਂ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੀ ਮੈਂ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਹੀ ਹਾਂ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਲੁਕਾ ਲਏ ਨੇ? ਨਰੋਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹ ਕੁਝ ਡਰ ਜਹੀ ਦੀ ਰੇਖਾ ਪੈ ਗਈ। ਰੁਪੈ ਕਿੱਥੇ ਹਨ। ਕਿੱਦਾਂ ਜੋੜੇ ਜਾਣ। {{gap}}‘ਚੇਹਰੇ ਦੇ ਇਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਇੰਦੂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸਹੀ ਪਰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਬੋਲੀ,'ਜੇ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਕ ਵਹੀ ਲਿਆ ਦੇਣੀ, ਉਸ ਵਿਚ ਲੇਖਾ ਲਿਖਦੀ ਰਿਹਾ ਕਰਾਂਗੀ।' ਜਾਂ ਫੇਰ ਏਦਾਂ ਕਰੋ ਕਿ ਖਰਚ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੂਪੇ ਤੁਸੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਖੀ ਰਖਿਆ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਬੇ ਪ੍ਰਤੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਢੋਲ ਏਦਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਿਹਾਈ ਮਿਲ ਜਾਏਗੀ। ਇਹ ਆਖਕੇ ਉਹਨੇ ਪਤੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਵਲ ਏਦਾਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਉਹ ਭਿਆਨਕ<noinclude></noinclude> dhtcw8wmr9kq8eknrfis49ms73tx2xj 250 24436 229876 192304 2026-07-28T07:29:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229876 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੯੩)}}</noinclude>ਅਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੀਮਾਰਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ,ਮੰਜੇ ਤੇ ਪਏ ਹੋਵੋ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਖਬਰ ਨ ਹੋਵੇ? ਭੋਲਿਆ ਜ਼ਰਾ ਪਾਲਕੀ ਲਿਆ। {{gap}}ਲਿਆਉਣ ਘੱਲਿਆ ਹੈ, ਬੀਬੀ ਜੀ! {{gap}}ਹੁਣੇ ਚਲੀ ਜਾਏਂਗੀ ਭੈਣ! ਅਜੇ ਤਾਂ ਦਿਨ ਬਥੇਰਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਘੜੀ ਬਹਿ ਜਾਹ। {{gap}}‘ਨਹੀਂ ਭਰਾਵਾ, ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਜਾਣ ਲਗਿਆਂ ਤ੍ਰੇਲ ਪਏਗੀ। ਭੋਲਿਆ ਪਾਲਕੀ ਅੰਦਰ ਹੀ ਲੈ ਆ। {{gap}}ਅੰਦਰ ਕਿਉਂ ਬਿਮਲਾ? {{gap}}ਅੰਦਰ ਹੀ ਠੀਕ ਰਹੇਗੀ ਭਰਾ? ਦਰਦ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਪਾਲਕੀ ਵਿਚ ਵੜਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ ਭੈਣ? ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਮੈਨੂੰ। ਐਵੇਂ ਥੋੜੀ ਜਹੀ ਤਕਲੀਫ ਹੈ, ਏਦਾਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਆਪੇ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਭਰਾ, ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਭਰਾ ਨਹੀਂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਰੱਬ ਨ ਕਰੇ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੁਝ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਭਰਾ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇਗਾ? ਆਹ ਲੌ ਪਾਲਕੀ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਆਹ ਕੰਬਲ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਮਾਰ ਲੌ। ਭੋਲਿਆ ਪਾਲਕੀ ਹੋਰ ਉਰੇ ਲੈ ਆ। ਬਹਿਜਾ ਵੀਰਾ। ਤੈਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿਠਾਏ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੀ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।<noinclude></noinclude> muv72wijvcia9ukylso1r3pvxnef9h6 250 24437 229877 192301 2026-07-28T07:29:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229877 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੯੪)}}</noinclude>{{gap}}ਜੇ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਦਿੰਦਾ। {{gap}}ਬਿਮਲਾ ਨੇ ਭਰਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਲ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, ‘ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਸ ਹੀ ਰਖੋ, ਤੁਸਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਿੱਦਾਂ ਆਖੀ ਕਿ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਣਾ। ਇਹੋ ਜਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿੱਦਾਂ ਛਡ ਕੇ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਦੱਸੋ? {{gap}}ਨਰੇਇੰਦਰ ਨੇ ਠੰਢਾ ਹੌਕਾ ਲੈ ਕੇ ਆਖਿਆ, ‘ਚੰਗਾ ਫੇਰ ਚਲਿਆ ਚੱਲਨਾਂ ਹਾਂ।' {{gap}}‘ਭਰਾ?' {{gap}}'ਕਿਉਂ?' {{gap}}ਅਜ ਹੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਬੀ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ, ਕੋਲ ਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}ਨਰੇਇੰਦਰ ਨੇ ਬੇਚੈਨ ਜਿਹਾ ਹੋਕੇ ਕਿਹਾ, ਨਹੀਂ, ਨਹੀਂ। ਉਸਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਕਿਉਂ ਲੋੜ ਨਹੀਂ? ਮੇਦਨੀ ਪੁਰ ਕਿਹੜਾ ਦੂਰ ਹੈ, ਇਕ ਵੇਰਾਂ ਆ ਜਾਵੇ ਫੇਰ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਨਹੀਂ ਬਿਮਲਾ ਨਹੀਂ, ਸੱਚੀਂ ਹੀ ਉਹਦਾ ਜੀਅ ਅੱਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਆਰਾਮ ਕਰ ਲੈਣ ਦਿਓ, ਆਪੇ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। {{gap}}ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਹੋਰ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ, “ਬਿਮਲਾ ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਿਕ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਫੇਰ ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਜ਼ੀ ਨਾ ਹੋ ਸਕਾਂਗਾ। ਕਿਉਂ ਭੈਣ ਮੇਰੇ ਆਉਣ ਦਾ<noinclude></noinclude> 23ulg9z7ffkvjkpmc2gal5iayi20su2 250 28499 229712 159219 2026-07-27T14:04:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਚੰਦਾ ਲੈ ਚੱਲ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਬੀਬੀ ਸੱਪ ਨੇ ਬੀਬੀ ਰਹਿ ਘਰ ਲਾਡੋ ਰਹਿ ਘਰ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਾਂ ਦੁਧੂਆ ਵੀਰਾ ਲੈ ਚੱਲ ਲੈ ਚੱਲ ਅੰਮਾ ਜਾਇਆ ਚੰਦਾ ਲੈ ਚੱਲ ਸੱਸ ਵਲੋਂ ਸਤਾਈ ਹੋਈ ਇਕ ਭੈਣ ਕਾਂ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਵੀਰਨ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹੜਾ ਦੇ ਕੇ ਸਦਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਬੜੇ ਦਰਦ ਵਿੰਨ੍ਹੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਕਾਵਾਂ ਵੇ ਕਾਵਾਂ ਤੈਨੂੰ ਚੂਰੀ ਕੁੱਟ ਪਾਵਾਂ ਉਡ ਜਾਈਂ ਬਾਬਲ ਦੇਸ ਵੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਘਰ ਨਾ ਜਾਣਾ ਬਾਰ ਨਾ ਜਾਣਾ ਕਿੱਕਣ ਉਡ ਜਾਵਾਂ ਬੀਬੀ ਬਾਬਲ ਤੇਰੇ ਦੇ ਦੇਸ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਰੁੰਡਾ ਜਿਹਾ ਪਿੱਪਲ ਮੂਹਰੇ ਪੱਕੀ ਜਿਹੀ ਖੂਹੀ ਵੇ ਇਹੀ ਤਾਂ ਘਰ ਮੇਰੇ ਬਾਪ ਦਾ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮਿੱਸੀ ਜਹੀ ਰੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤੌੜੀ ਦੀ ਪੁਰਚਣ ਵੇ ਇਹੋ ਤਾਂ ਦਿੰਦੀ ਐ ਸੱਸ ਖਾਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਇਹੀ ਤਾਂ ਗਲ ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਕੋਲ ਨਾ ਦੱਸੀਂ ਵੇ ਰੋਉਗਾ ਪੰਚੈਤ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਇਹੀ ਤਾਂ ਗਲ ਮੇਰੀ ਭਾਬੋ ਕੇਲ ਨਾ ਦੱਸੀਂ ਵੇ ਹੱਸੂਗੀ ਗਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਇਹੀ ਤਾਂ ਗਲ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਕੋਲ ਨਾ ਦੱਸੀਂ ਵੇ ਰੋਉਗੀ ਸ਼ਰੀਕੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਇਹੀ ਤਾਂ ਗਲ ਮੇਰੇ ਵੀਰੇ ਕੋਲ ਦੱਸੀਂ ਵੇ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਆਖਿਆ / 37}}</noinclude> lcy8ud6yoxzykwuj015t59vad3stgdn 250 28500 229713 159220 2026-07-27T14:05:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਆ ਜਾਊਗਾ ਨੀਲਾ ਘੋੜਾ ਪੀੜ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮਾਸੀ ਨੀ ਮਾਸੀ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਮਰਾਸੀ ਨੀ ਭੈਣ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਨੂੰ ਤੌਰ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਪੁੱਤਾ ਵੇ ਪੁੱਤਾ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦਿਆ ਸਾਲਿਆ ਲੈ ਜਾਈਂ ਮਹੀਨੇ ਹਾੜ੍ਹ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਭੈਣੇ ਨੀ ਭੈਣੇ ਤੂੰ ਹੋ ਜਾ ਤਿਆਰ ਨੀ ਦੇਵਾਂਗਾ ਰੋਟੀ ਤੈਨੂੰ ਹਸਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਗੀਤ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਹੈ: ਉੱਡ ਜਾਵੀਂ ਕਾਵਾਂ, ਗਿਰਨੀ ਖਾਈਂ ਕਾਵਾਂ ਜਾਈਂ ਵੀਰਨ ਦੇਸ ਵੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮਿੱਸੀ ਜਹੀ ਰੋਟੀ ਉੱਤੇ ਤੌੜੀ ਦੀ ਖੁਰਚਣ ਇਹੋ ਤਾਂ ਦਿੰਦੀ ਐ ਸੱਸ ਖਾਣ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਨਾ ਦੱਸੀਂ ਉਹ ਤਾਂ ਰੋਊਗੀ ਵਿੱਚ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਦੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮੇਰੇ ਪਿਓ ਕੋਲ ਨਾ ਦੱਸੀਂ ਉਹ ਤਾਂ ਰੋਊਗਾ ਵਿੱਚ ਪੰਚੈਤ ਦੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਕੋਲ ਨਾ ਦੱਸੀਂ ਉਹ ਤਾਂ ਹੱਸੂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿੰਜਣਾਂ ਦੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮੇਰੀ ਭਾਬੋ ਕੋਲ ਨਾ ਦੱਸੀਂ ਉਹ ਤਾਂ ਹੱਸੂ ਵਿੱਚ ਬਹੂਆਂ ਦੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮੇਰੇ ਵੀਰ ਕੋਲ ਦੱਸੀਂ ਆਉਗਾ ਨੀਲਾ ਘੋੜਾ ਪੀੜ ਕੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮਾਸੀ ਨੀ ਮਾਸੀ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਮਰਾਸੀ ਨੀ ਭੈਣ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਪੁੱਤਾ ਵੇ ਪੁੱਤ ਦਿਆ ਸਾਲਿਆ ਤੂੰ ਲੱਗਿਆ ਮੇਰਾ ਮੋੜ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਨੀ ਮਾਸੀ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਮਰਾਸੀ ਨੀ ਭੈਣ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਵੇ ਪੁੱਤਾ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦਿਆ ਸਾਲਿਆ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਆਖਿਆ / 38}}</noinclude> dm2hz2o3ec7nd7nq7bh7wm5gpc4jeeo 250 28501 229714 159221 2026-07-27T14:05:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬਰੀ ਮੇਰੀ ਮੋੜ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਨੀ ਮਾਸੀ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਮਰਾਸੀ ਨੀ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਕੜਾਹੀਆਂ ਪਕਦੀ ਸੀ ਮਠਿਆਈ ਉਹੋ ਸਾਡੀ ਮੋੜ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਪੁੱਤਾ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦਿਆ ਸਾਲਿਆ ਨੈਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦਿੱਤਾ ਮੇਰਾ ਮੋੜ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਨੀ ਮਾਸੀ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਮਰਾਸੀ ਢੁਕਿਆ ਸੀ ਸ਼ਰੀਕਾ, ਮੰਨਿਆ ਸੀ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਪੁੱਤਾ ਵੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦਿਆ ਸਾਲਿਆ ਢੋਈ ਸੀ ਸੱਗੀ ਉਹ ਸਾਡੀ ਮੋੜ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਮਾਸੀ ਨੀ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਮਰਾਸੀ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਸੰਦੂਕ ਭਰਿਆ, ਓਹੋ ਸਾਡਾ ਮੋੜ ਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਵੇ ਪੁੱਤਾ! ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦਿਆ ਸਾਲਿਆ ਧੀਓ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੋਰਦਾਂ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਨੀ ਮਾਸੀ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਮਰਾਸੀ ਭੈਣ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਦਿੰਨੀਂ ਐਂ ਖੁਰਚਣ ਭੈਣ ਮੇਰੀ ਨੂੰ ਤੋਰਦੇ ਮੈਂ ਬਾਰੀ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਪ੍ਰਦੇਸੀਂ ਬੈਠੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਵੀਰ ਉਹਦੇ ਸਹੁਰੀਂ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਧਰੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜ਼ਾਲਮ ਸੱਸ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੀ ਭੈਣ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਂਦੀ ਹੈ: ਮਾਸੀ ਮੈਂ ਕਲ੍ਹ ਦਾ ਆਇਆ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਈ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਵੇ ਗੋਹਾ ਸੁੱਟਣ ਉਹ ਗਈ ਲੰਡਰ ਰਹੀ ਹੈ ਖੜੋ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਵੇ ਗੁਹਾਰੀਂ ਗੁਹਾਰੀਂ ਮੈਂ ਫਿਰਿਆ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਆਖਿਆ / 39 }}</noinclude> 46ilwraa1djd7jd7mwa79w2jpa9opop 250 28502 229715 159222 2026-07-27T14:06:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਵੇ ਅੰਮਾ ਜਾਈ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਵੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਉਹ ਗਈ ਖੂਹੇ ਤੇ ਰਹੀ ਏ ਖੜੋ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਵੇ ਖੂਹੇ ਖੂਹੇ ਮੈਂ ਫਿਰਿਆ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਵੇ ਅੰਮਾ ਜਾਈ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਵੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਖਲ 'ਚ ਪਿੰਜਰ ਕੀਹਦਾ ਖੜਾ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਵੇ ਆਉਣਗੇ ਇਹਦੇ ਪਿਓਕੇ ਕਿਹੜੇ ਦੇਵੇਂਗੀ ਜਵਾਬ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ ਬਣ ਵਿੱਚ ਵੇ ਹੱਥ 'ਕ ਕਢੂੰ ਘੁੰਗੜਾ ਤਿਖੜੇ ਦੇਊਂਗੀ ਜਵਾਬ ਬੰਬੀਹਾ ਬੋਲੇ ਬਣ ਵਿਚ ਵੇ ਕਾਲੜੇ ਮੋਰ ਦਾ ਗੀਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਹਿਰਦੇਵੇਦਿਕ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਾਲੜੇ ਮੋਰ ਨੂੰ ਵੀਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੀਤ ਗਾਂਦਿਆਂ ਗਲਾ ਭਰ ਭਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖਾਂ ਸਿਮ ਸਿਮ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਤਾਂ ਫੌਜਾਂ ਰਾਜਾ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਸ਼ਕਾਰ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਰੀਂ ਰਾਜਾ ਮਾਰੀਂ ਹਰਨਾਂ ਦੀ ਡਾਰ ਨੂੰ ਇਕ ਨਾ ਮਾਰੀਂ ਰਾਜਾ ਹੀਰੇ ਜੀ ਹਰਨ ਨੂੰ ਰੰਡੀ ਹੋ ਜੂ ਹਰਨੀਆਂ ਦੀ ਡਾਰ ਜੀ</poem>}}<noinclude>{{center|ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਆਖਿਆ / 40}}</noinclude> naf5nucsyumglnf1jw7zhui7x9hbiob 250 31514 229788 81492 2026-07-28T05:08:40Z Harchand Bhinder 2624 229788 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude> {{center|ਹੱਕ ਰਾਖਵੇਂ ਹਨ}} {{dhr|10em}} {{center|ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦਸੰਬਰ ੧੯੫੬}} {{dhr|15em}} {{center|<poem>ਪ੍ਰਿੰਟਰ:- ਸੰਟਰਲ ਇਲੈਕਟਰਕ ਪ੍ਰੈਸ ੮੦-ਡੀ ਕਮਲਾ ਨਗਰ, ਦਿਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਭਾਈ ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਏ.੧੩੧੩,ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਮਾਰਕੀਟ ਦਿੱਲੀ </poem>}}<noinclude></noinclude> gym05mqp39w47pd5tabiz87nf3gdyra 250 31515 229789 81493 2026-07-28T05:25:33Z Harchand Bhinder 2624 229789 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਸ਼ੀਸ਼ਾ'''}}}} {{rule}}{{rule}} {{rh|ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ||੧੭}} {{rh|ਦੂਰ ਦੇ ਪਾਂਧੀ||੧੮}} {{rh|ਦੂਰ ਪਿਆ ਕੋਈ ਗਾਵੇ||੨੦}} {{rh|ਰੱਬ ਨੂੰ ਉਲਾਂਹਬਾ||੨੧}} {{rh|ਜਾਦੂ||੨੪}} {{rh|ਏਥੋਂ ਕੂਚ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣੈ||੨੫}} {{rh|ਰੁਬਾਈ||੨੭}} {{rh|ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਚਿਠੀ||੨੮}} {{rh|ਨਾਮ ਖੁਮਾਰੀ||੩੧}} {{Rh|ਉਠ ਸਿੰਘਾ ਤਲਵਾਰ ਉਠਾ||੩੨}} {{rh|ਅਨੋਖਾ ਅਵਤਾਰ||੩੩}} {{rh|ਪਿਆਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ||੩੫}}<noinclude>{{rh|||੫}}</noinclude> s2m83qtr1wvscf7pcj5gzrrer491w75 229790 229789 2026-07-28T05:26:20Z Harchand Bhinder 2624 229790 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਸ਼ੀਸ਼ਾ'''}}}} {{rule}}{{rule}} {{dhr|1em}} {{rh|ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ||੧੭}} {{rh|ਦੂਰ ਦੇ ਪਾਂਧੀ||੧੮}} {{rh|ਦੂਰ ਪਿਆ ਕੋਈ ਗਾਵੇ||੨੦}} {{rh|ਰੱਬ ਨੂੰ ਉਲਾਂਹਬਾ||੨੧}} {{rh|ਜਾਦੂ||੨੪}} {{rh|ਏਥੋਂ ਕੂਚ ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣੈ||੨੫}} {{rh|ਰੁਬਾਈ||੨੭}} {{rh|ਲਛਮਣ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਦੀ ਚਿਠੀ||੨੮}} {{rh|ਨਾਮ ਖੁਮਾਰੀ||੩੧}} {{Rh|ਉਠ ਸਿੰਘਾ ਤਲਵਾਰ ਉਠਾ||੩੨}} {{rh|ਅਨੋਖਾ ਅਵਤਾਰ||੩੩}} {{rh|ਪਿਆਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ||੩੫}}<noinclude>{{rh|||੫}}</noinclude> ezl94129wab3nac1nzcpl0anx96st3b 250 31516 229794 81496 2026-07-28T05:58:18Z Harchand Bhinder 2624 229794 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|10em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ ਓਹਲੇ'''}}}} {{rule}}{{rule}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਮੀਂਹ ਤੇ ਫਾਂਡੇ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਏ, ਕਿ ਨਿਮੀਂਂ-ਨਿਮੀਂ, ਮਠੀ ਮਠੀ ਇਕਸਾਰ ਬੂੰਦਾ ਬਾਂਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਦੀ ਹਰ ਨੁਕਰੇ ਸਮਾਉਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਏ। ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ‘ਤਰਲੋਕ ਦੀ ਮਠੀ-ਮਠੀ ਚੁਪ-ਚਪੀਤੀ ਤੇ ਨਿਮੀਂ ਨਿਮੀਂ ਪਿਆਰ ਸੁਗੰਧੀ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੁਸ਼ਬੋ ਖਲੇਰ ਦੇਂਦੀ ਏ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ਬੋ ਉਸ ‘ਸੈਂਟ’ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਸਪਿਰਟ ਦੀ ਉੜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਡ ਜਾਵੇ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਅਤਰ ਵਾਂਗ ਏ-ਜਿਹੜਾ ਕਪੜਾ ਫਟ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਨਹੀਂ ਛਡਦਾ-ਇਹ ਗਲ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਮੇਰੇ ਜ਼ਾਤੀ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਨਚੋੜ </poem>}}<noinclude>{{right|੯}}</noinclude> 6d2htr5we9cc3cih0vrznb1ff5hy5ic 229795 229794 2026-07-28T05:58:51Z Harchand Bhinder 2624 229795 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|15em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ ਓਹਲੇ'''}}}} {{rule}}{{rule}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਮੀਂਹ ਤੇ ਫਾਂਡੇ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਏ, ਕਿ ਨਿਮੀਂਂ-ਨਿਮੀਂ, ਮਠੀ ਮਠੀ ਇਕਸਾਰ ਬੂੰਦਾ ਬਾਂਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਦੀ ਹਰ ਨੁਕਰੇ ਸਮਾਉਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਏ। ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ‘ਤਰਲੋਕ ਦੀ ਮਠੀ-ਮਠੀ ਚੁਪ-ਚਪੀਤੀ ਤੇ ਨਿਮੀਂ ਨਿਮੀਂ ਪਿਆਰ ਸੁਗੰਧੀ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੁਸ਼ਬੋ ਖਲੇਰ ਦੇਂਦੀ ਏ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ਬੋ ਉਸ ‘ਸੈਂਟ’ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਸਪਿਰਟ ਦੀ ਉੜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਡ ਜਾਵੇ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਅਤਰ ਵਾਂਗ ਏ-ਜਿਹੜਾ ਕਪੜਾ ਫਟ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਨਹੀਂ ਛਡਦਾ-ਇਹ ਗਲ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਮੇਰੇ ਜ਼ਾਤੀ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਨਚੋੜ </poem>}}<noinclude>{{right|੯}}</noinclude> gsk4vrf5i1km60gw0w3ezw0ji5clbke 229796 229795 2026-07-28T05:59:17Z Harchand Bhinder 2624 229796 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|17em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ ਓਹਲੇ'''}}}} {{rule}}{{rule}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਮੀਂਹ ਤੇ ਫਾਂਡੇ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਏ, ਕਿ ਨਿਮੀਂਂ-ਨਿਮੀਂ, ਮਠੀ ਮਠੀ ਇਕਸਾਰ ਬੂੰਦਾ ਬਾਂਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਦੀ ਹਰ ਨੁਕਰੇ ਸਮਾਉਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਏ। ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ‘ਤਰਲੋਕ ਦੀ ਮਠੀ-ਮਠੀ ਚੁਪ-ਚਪੀਤੀ ਤੇ ਨਿਮੀਂ ਨਿਮੀਂ ਪਿਆਰ ਸੁਗੰਧੀ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੁਸ਼ਬੋ ਖਲੇਰ ਦੇਂਦੀ ਏ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ਬੋ ਉਸ ‘ਸੈਂਟ’ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਸਪਿਰਟ ਦੀ ਉੜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਡ ਜਾਵੇ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਅਤਰ ਵਾਂਗ ਏ-ਜਿਹੜਾ ਕਪੜਾ ਫਟ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਨਹੀਂ ਛਡਦਾ-ਇਹ ਗਲ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਮੇਰੇ ਜ਼ਾਤੀ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਨਚੋੜ </poem>}}<noinclude>{{right|੯}}</noinclude> 7ybdaegskvwy8cmi1rposen359es5bo 229797 229796 2026-07-28T05:59:54Z Harchand Bhinder 2624 229797 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|19em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ ਓਹਲੇ'''}}}} {{rule}}{{rule}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਮੀਂਹ ਤੇ ਫਾਂਡੇ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਏ, ਕਿ ਨਿਮੀਂਂ-ਨਿਮੀਂ, ਮਠੀ ਮਠੀ ਇਕਸਾਰ ਬੂੰਦਾ ਬਾਂਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਦੀ ਹਰ ਨੁਕਰੇ ਸਮਾਉਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਏ। ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ‘ਤਰਲੋਕ ਦੀ ਮਠੀ-ਮਠੀ ਚੁਪ-ਚਪੀਤੀ ਤੇ ਨਿਮੀਂ ਨਿਮੀਂ ਪਿਆਰ ਸੁਗੰਧੀ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੁਸ਼ਬੋ ਖਲੇਰ ਦੇਂਦੀ ਏ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ਬੋ ਉਸ ‘ਸੈਂਟ’ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਸਪਿਰਟ ਦੀ ਉੜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਡ ਜਾਵੇ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਅਤਰ ਵਾਂਗ ਏ-ਜਿਹੜਾ ਕਪੜਾ ਫਟ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਨਹੀਂ ਛਡਦਾ-ਇਹ ਗਲ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਮੇਰੇ ਜ਼ਾਤੀ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਨਚੋੜ </poem>}}<noinclude>{{right|੯}}</noinclude> o94bycl8fogs3uvyeedtmuecip1cbmx 229798 229797 2026-07-28T06:00:26Z Harchand Bhinder 2624 229798 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|20em}} {{center|{{xxx-larger|'''ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ ਓਹਲੇ'''}}}} {{rule}}{{rule}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਮੀਂਹ ਤੇ ਫਾਂਡੇ ਦਾ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਕੋਈ ਘਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਸਿਆਣਿਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਏ, ਕਿ ਨਿਮੀਂਂ-ਨਿਮੀਂ, ਮਠੀ ਮਠੀ ਇਕਸਾਰ ਬੂੰਦਾ ਬਾਂਦੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਦੀ ਹਰ ਨੁਕਰੇ ਸਮਾਉਣ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਦੀ ਏ। ਬਿਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ‘ਤਰਲੋਕ ਦੀ ਮਠੀ-ਮਠੀ ਚੁਪ-ਚਪੀਤੀ ਤੇ ਨਿਮੀਂ ਨਿਮੀਂ ਪਿਆਰ ਸੁਗੰਧੀ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੁਸ਼ਬੋ ਖਲੇਰ ਦੇਂਦੀ ਏ ਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ਬੋ ਉਸ ‘ਸੈਂਟ’ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ, ਜਿਹੜੀ ਸਪਿਰਟ ਦੀ ਉੜਾਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਡ ਜਾਵੇ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਅਤਰ ਵਾਂਗ ਏ-ਜਿਹੜਾ ਕਪੜਾ ਫਟ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੋ ਨਹੀਂ ਛਡਦਾ-ਇਹ ਗਲ ਜੋ ਮੈਂ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਸੁਣੀ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਮੇਰੇ ਜ਼ਾਤੀ ਤਜਰਬੇ ਦਾ ਨਚੋੜ </poem>}}<noinclude>{{right|੯}}</noinclude> k6xmhrad9x5co7kyn8uj6y5xtiqeoy9 2 32508 229775 228242 2026-07-27T19:46:59Z ListeriaBot 947 Wikidata list updated [V2] 229775 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5 . # all humans [] schema:about ?item; schema:isPartOf <https://pa.wikisource.org/>; schema:name ?ws . # who have author pages in P Wikisource } |columns=item:Wikidata item,label:name,p21,p18}} {| class='wikitable sortable' ! Wikidata item ! name ! ਲਿੰਗ ! ਤਸਵੀਰ |- | [[:d:Q123847379|Q123847379]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਦ ਫ਼ਕੀਰ|ਫਰਦ ਫ਼ਕੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q124145821|Q124145821]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ|ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q12706|Q12706]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ|ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q128792617|Q128792617]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ|ਸਤਦੀਪ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gill, Satdeep Jan 2020.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q13139853|Q13139853]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ|ਮੌਲਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਕੁਸ਼ਤਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132131245|Q132131245]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ|ਪਰਮਜੀਤ ਮਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q111991252|Q111991252]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ|ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਦੇਪਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112029965|Q112029965]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਕੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112031529|Q112031529]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ'|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ 'ਹਰਲਾਜ']] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Harnam singh harlaaj.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q112072863|Q112072863]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾ. ਦੇਵੀ ਦਾਸ ਜੀ 'ਹਿੰਦੀ'|ਦੇਵੀ ਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q112727019|Q112727019]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q113726602|Q113726602]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ|ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q156501|Q156501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ|ਸਆਦਤ ਹਸਨ ਮੰਟੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Saadat Hasan Manto.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q16867|Q16867]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ|ਐਡਗਰ ਐਲਨ ਪੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Edgar Allan Poe, circa 1849, restored, squared off.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q172788|Q172788]] | [[ਲੇਖਕ:ਓ ਹੈਨਰੀ|ਓ ਹੈਨਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:William Sydney Porter by doubleday.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q174152|Q174152]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ|ਪ੍ਰੇਮਚੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Prem chand.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q132130150|Q132130150]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q132130017|Q132130017]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ|ਲਾਲਾ ਬਿਹਾਰੀਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134004281|Q134004281]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ|ਤਰਸੇਮ ਬਸ਼ਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q134867400|Q134867400]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ|ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਕੌਰ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q134870191|Q134870191]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੰਤ ਸਿੰਘ 'ਅਮਰ'|ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਅਮਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q140303|Q140303]] | [[ਲੇਖਕ:ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ|ਧਨੀ ਰਾਮ ਚਾਤ੍ਰਿਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Dhani Ram Chatrik.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1403|Q1403]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੁਇਗੀ ਪਿਰਾਂਡੇਲੋ|ਲੁਈਗੀ ਪਿਰਾਂਦੋਲੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Luigi Pirandello 1932.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q1001|Q1001]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ|ਮੋਹਨਦਾਸ ਕਰਮਚੰਦ ਗਾਂਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q107013029|Q107013029]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ|ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q107000|Q107000]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ|ਮਿਰਜ਼ਾ ਗ਼ਾਲਿਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mirza Ghalib photograph 3.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q18031683|Q18031683]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ|ਈਸ਼ਵਰ ਚੰਦਰ ਨੰਦਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:IC (Ishwar Chander) Nanda in 1950s.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q192302|Q192302]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ|ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai Gurdas scribing Adi Granth.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q2019145|Q2019145]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਤੇਗ਼ ਬਹਾਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru teg bahadur.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605168|Q20605168]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ|ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20605976|Q20605976]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼|ਕਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਆਰਿਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609264|Q20609264]] | [[ਲੇਖਕ:ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਰਸੂਲ ਆਲਮਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20606660|Q20606660]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ|ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰੈਂਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbax Singh Frank at Amritsar in 2018 02.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606675|Q20606675]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ|ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Gurbhajan GIll Portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20606826|Q20606826]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ|ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607074|Q20607074]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੋਹਲ|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Janmeja Singh Johl.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20608152|Q20608152]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਜਾਬਤ|ਨਜਾਬਤ]] | | |- | [[:d:Q20606273|Q20606273]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੀਰ ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ|ਗ਼ੁਲਾਮ ਜੀਲਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608659|Q20608659]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼|ਫ਼ਿਰੋਜ਼ ਦੀਨ ਸ਼ਰਫ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608768|Q20608768]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਰਾਮ|ਬਲਰਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Balram Playwright.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q20608841|Q20608841]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ|ਬਾਵਾ ਬੁੱਧ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20608916|Q20608916]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ|ਭਗਵੰਤ ਰਸੂਲਪੁਰੀ]] | | |- | [[:d:Q20609258|Q20609258]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ|ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੈਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhai mohan singh vaid.png|center|128px]] |- | [[:d:Q20609760|Q20609760]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sukhdev Madpuri.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q20609773|Q20609773]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਪਾਲ|ਸੁਖਪਾਲਵੀਰ ਸਿੰਘ ਹਸਰਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20609798|Q20609798]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ|ਸੁਖਵੰਤ ਹੁੰਦਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610051|Q20610051]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਦਿਲਬਾਗ਼ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ|ਹਰਦਿਲਬਾਗ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20610081|Q20610081]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ|ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ]] | | |- | [[:d:Q20610183|Q20610183]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ|ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰੂਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q230476|Q230476]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ|ਕੇਟ ਸ਼ੋਪਨ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kate Chopin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23114|Q23114]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੂ ਸ਼ੁਨ|ਲੂ ਸ਼ੁਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:LuXun1930.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q23434|Q23434]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ|ਅਰਨੈਸਟ ਹੈਮਿੰਗਵੇ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ErnestHemingway.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q270632|Q270632]] | [[ਲੇਖਕ:ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ|ਕੈਥਰੀਨ ਮੈਂਸਫੀਲਡ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Katherine Mansfield (no signature).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q27950153|Q27950153]] | [[ਲੇਖਕ:ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ|ਚਰਨ ਪੁਆਧੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Charan Puadhi Koharwala Punjabi Poet 33.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q30875|Q30875]] | [[ਲੇਖਕ:ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ|ਔਸਕਰ ਵਾਈਲਡ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q311526|Q311526]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਕੀ|ਸਾਕੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hector Hugh Munro.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312551|Q312551]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਕਬੀਰ|ਭਗਤ ਕਬੀਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kabir (postage stamp).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q312967|Q312967]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ|ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Gobind Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q31787730|Q31787730]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼|ਅਮਾਮ ਬਖ਼ਸ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q31789116|Q31789116]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ|ਬਲਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | | |- | [[:d:Q3244622|Q3244622]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬਾ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ|ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Detail of Baba Farid from a Guler painting showing an imaginary meeting of Sufi saints.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q335353|Q335353]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Ram Das.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3351571|Q3351571]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ|ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q34787|Q34787]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼|ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q35900|Q35900]] | [[ਲੇਖਕ:ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ|ਉਮਰ ਖ਼ਯਾਮ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Omar Khayyam2.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q3631340|Q3631340]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ|ਭਾਈ ਵੀਰ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Vir Singh 1972 stamp of India.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3631344|Q3631344]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ|ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait of the Punjabi poet Waris Shah (Lahore, ca.1859).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q369920|Q369920]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Arjan.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q370204|Q370204]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Guru Angad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377881|Q377881]] | [[ਲੇਖਕ:ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ|ਬੰਕਿਮਚੰਦਰ ਚੱਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bankimchandra Chattapadhay.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q377808|Q377808]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਗਤ ਸਿੰਘ|ਭਗਤ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Bhagat Singh 1929.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q380728|Q380728]] | [[ਲੇਖਕ:ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ|ਫਿਓਦਰ ਸੋਲੋਗਬ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sologub-1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3811239|Q3811239]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Teja Singh LCCN2014680975 (cropped).jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q3812755|Q3812755]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ|ਰਾਮ ਸਰੂਪ ਅਣਖੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q404622|Q404622]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਰਤਚੰਦਰ|ਸਰਤ ਚੰਦਰ ਚਟੋਪਾਧਿਆਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sarat Chandra Chattopadhyay portrait.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q42831|Q42831]] | [[ਲੇਖਕ:ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ|ਇਵਾਨ ਤੁਰਗਨੇਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Turgenev by Repin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q43423|Q43423]] | [[ਲੇਖਕ:ਈਸਪ|ਈਸਪ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Aesop pushkin01.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q454703|Q454703]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Amardas-Goindwal.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q45765|Q45765]] | [[ਲੇਖਕ:ਜੈਕ ਲੰਡਨ|ਜੈਕ ਲੰਡਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Jack London young.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q4724829|Q4724829]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ|ਅਲੀ ਹੈਦਰ ਮੁਲਤਾਨੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q47737|Q47737]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ|ਖ਼ਲੀਲ ਜਿਬਰਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kahlil Gibran 1913.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q48545174|Q48545174]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ|ਫ੍ਰੈਂਕ ਲੁਗਾਰਡ ਬ੍ਰੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q488539|Q488539]] | [[ਲੇਖਕ:ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ|ਸੁਲਤਾਨ ਬਾਹੂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q535|Q535]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ|ਵਿਕਟਰ ਹਿਊਗੋ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5673|Q5673]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚਨ ਆਂਡਰਸਨ|ਹਾਂਸ ਕ੍ਰਿਸਚੀਅਨ ਐਂਡਰਸਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5678981|Q5678981]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ|ਹਾਸ਼ਮ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q5685|Q5685]] | [[ਲੇਖਕ:ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ|ਐਂਤਨ ਚੈਖਵ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q584501|Q584501]] | [[ਲੇਖਕ:ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ|ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:ShahMuhammad.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q60803|Q60803]] | [[ਲੇਖਕ:ਖ਼ਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ|ਖਵਾਜਾ ਗ਼ੁਲਾਮ ਫ਼ਰੀਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q61119073|Q61119073]] | [[ਲੇਖਕ:ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ|ਹਦਾਇਤੁੱਲਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6347061|Q6347061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ|ਕਾਨ੍ਹ ਸਿੰਘ ਨਾਭਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Photograph of Kahn Singh of Nabha.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q6368245|Q6368245]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਮ ਸਿੰਘ|ਕਰਮ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Portrait photograph of Karam Singh, a Sikh historian, ca.1900–30.png|center|128px]] |- | [[:d:Q65396609|Q65396609]] | [[ਲੇਖਕ:ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਗੰਗਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q6792411|Q6792411]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਾਈਂ ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ|ਮੌਲਾ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Sain Maula Shah.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q692|Q692]] | [[ਲੇਖਕ:ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ|ਵਿਲੀਅਮ ਸ਼ੇਕਸਪੀਅਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7200|Q7200]] | [[ਲੇਖਕ:ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ|ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7241|Q7241]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ|ਰਬਿੰਦਰਨਾਥ ਟੈਗੋਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7243|Q7243]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ|ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7245|Q7245]] | [[ਲੇਖਕ:ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ|ਮਾਰਕ ਟਵੇਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:MarkTwain.LOC.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7260822|Q7260822]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ|ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Pooran Singh.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q7265733|Q7265733]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਦਰਯਾਰ|ਕਾਦਰਯਾਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q732446|Q732446]] | [[ਲੇਖਕ:ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ|ਸਚਲ ਸਰਮਸਤ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Hazrat Sachal Sarmast.JPG|center|128px]] |- | [[:d:Q81059995|Q81059995]] | [[ਲੇਖਕ:ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ|ਪੰਡਤ ਨਰੈਣ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81265976|Q81265976]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ|ਬਰਕਤ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q81576|Q81576]] | [[ਲੇਖਕ:ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ|ਰਸ਼ੀਦ ਜਹਾਂ]] | ''[[:d:Q6581072|ਨਾਰੀ]]'' | |- | [[:d:Q83322|Q83322]] | [[ਲੇਖਕ:ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ|ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Mural painting of Guru Nanak from Gurdwara Baba Atal Rai.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q87346367|Q87346367]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ|ਬਾਬੂ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408047|Q87408047]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ|ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸਾਹਣੀ]] | | |- | [[:d:Q87408093|Q87408093]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਬੀਰ ਢਿੱਲੋਂ|ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q87408045|Q87408045]] | [[ਲੇਖਕ:ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ|ਬਲਵੰਤ ਚੌਹਾਨ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q905|Q905]] | [[ਲੇਖਕ:ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ|ਫ਼ਰਾਂਜ਼ ਕਾਫ਼ਕਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9061|Q9061]] | [[ਲੇਖਕ:ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ|ਕਾਰਲ ਮਾਰਕਸ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q930489|Q930489]] | [[ਲੇਖਕ:ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ|ਯੋਸ਼ੀਕੀ ਹਯਾਮਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Yoshiki Hayama.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q9327|Q9327]] | [[ਲੇਖਕ:ਮੋਪਾਸਾਂ|ਮੋਪਾਂਸਾ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Maupassant par Nadar.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q96141534|Q96141534]] | [[ਲੇਖਕ:ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ|ਪਿਆਰਾ ਸਿੰਘ ਭੌਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q20607826|Q20607826]] | [[ਲੇਖਕ:ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕਾਮਿਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Tara Singh Kamil.png|center|128px]] |- | [[:d:Q136099836|Q136099836]] | [[ਲੇਖਕ:ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ|ਜਿਤੇਸ਼ ਤਾਂਗੜੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136100973|Q136100973]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ|ਭਾਈ ਹਰਿੰਦਰ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q136436115|Q136436115]] | [[ਲੇਖਕ:ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ|ਨਿਰਮਲ ਬਰਾੜ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q130564248|Q130564248]] | [[ਲੇਖਕ:ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ ਮੁਸੱਵਰ|ਲਾਹੌਰਾ ਸਿੰਘ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q139817324|Q139817324]] | [[ਲੇਖਕ:ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ|ਲੱਖ ਸ਼ਾਹ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | |- | [[:d:Q4900761|Q4900761]] | [[ਲੇਖਕ:ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ|ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:A painting of Guru Gobind Singh and the court poet Bhai Nand Lal Goya.jpg|center|128px]] |- | [[:d:Q5284740|Q5284740]] | [[ਲੇਖਕ:ਡਾਕਟਰ ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ|ਡਾ. ਦੀਵਾਨ ਸਿੰਘ ਕਾਲੇਪਾਣੀ]] | ''[[:d:Q6581097|ਮਰਦ]]'' | [[ਤਸਵੀਰ:Diwan singh kalpeni.png|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} o7qv4gfw6wy1xzm2thq2gfc7ld0y6tw 250 32766 229786 153603 2026-07-28T05:04:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229786 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{| |+ |- ! !! |- | ਤਿਰਪਤਾ ਤੇ ਨਾਨਕ || ੩੬ |- | ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ || ੩੮ |- | ਮੇਰਾ ਦਾਤਾਰ ਆਇਆ ਏ || ੩੯ |- | ਵੇਖਾਂ || ੪੧ |- | ਪ੍ਰੇਮ ਦੋਹਰੇ || ੪੨ |- | ਪ੍ਰਵਾਨੇ || ੪੪ |- | ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤਖਤਾ || ੪੫ |- | ਕੁਦਕਤ ਦੇ ਆਸਾਰ || ੪੭ |- | ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ || ੪੮ |- | ਓਹਦੀ ਯਾਦ || ੫੦ |- | ਗਰੀਬ ਦਾ ਜੀਵਨ || ੫੧ |- | ਟਪੇ || ੫੩ |- | ਕਾਕੇ ਦੀ ਭਾਬੋ || ੫੭ |- | ਕਾਕਾ ਪੰਮੀ || ੫੮ |- | ਪਾਣੀ ਦਾ ਹੜ੍ਹ || ੬੧ |- | ਕਿਸੇ ਭੀ ਨਹੀਂ || ੬੪ |- | ਤਿਲੈ ਵਾਲੀ ਸੜ੍ਹੀ || ੬੬ |- | ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ || ੬੭ |- | ਇਕ ਪਿਆਰ ਸੁਨੇਹਾ || ੬੮ |- | ਸ਼ਿਕਾਰੀ || ੭੦ |- | ਸੋਹਰੇ ਜਾਂਦੀ ਧੀ ਨੂੰ || ੭੧ |- |} </poem>}}<noinclude></noinclude> ke6qbr1tp2a2fy0jkk29lfajl0ttj8f 229791 229786 2026-07-28T05:37:27Z Harchand Bhinder 2624 229791 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|ਤਿਰਪਤਾ ਤੇ ਨਾਨਕ || ੩੬}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ || ੩੮}} {{rh|ਮੇਰਾ ਦਾਤਾਰ ਆਇਆ ਏ || ੩੯}} {{rh|ਵੇਖਾਂ || ੪੧}} {{rh|ਪ੍ਰੇਮ ਦੋਹਰੇ || ੪੨}} {{rh|ਪ੍ਰਵਾਨੇ || ੪੪}} {{rh|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤਖਤਾ || ੪੫}} {{rh|ਕੁਦਕਤ ਦੇ ਆਸਾਰ || ੪੭}} {{rh|ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ || ੪੮}} {{rh|ਓਹਦੀ ਯਾਦ || ੫੦}} {{rh|ਗਰੀਬ ਦਾ ਜੀਵਨ || ੫੧}} {{rh|ਟਪੇ || ੫੩}} {{rh|ਕਾਕੇ ਦੀ ਭਾਬੋ || ੫੭}} {{rh|ਕਾਕਾ ਪੰਮੀ || ੫੮}} {{rh|ਪਾਣੀ ਦਾ ਹੜ੍ਹ || ੬੧}} {{rh|ਕਿਸੇ ਭੀ ਨਹੀਂ || ੬੪}} {{rh|ਤਿਲੇ ਵਾਲੀ ਸਾੜ੍ਹੀ || ੬੬}} {{rh|ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ || ੬੭}} {{rh|ਇਕ ਪਿਆਰ ਸੁਨੇਹਾ || ੬੮}} {{rh|ਸ਼ਿਕਾਰੀ || ੭੦}} {{rh|ਸੌਹਰੇ ਜਾਂਦੀ ਧੀ ਨੂੰ || ੭੧}}<noinclude>{{rh|੬||}}</noinclude> m65y1pjmppf1sxhatjugbzhzbbe24yj 229792 229791 2026-07-28T05:38:24Z Harchand Bhinder 2624 229792 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{rh|ਤਿਰਪਤਾ ਤੇ ਨਾਨਕ || ੩੬}} {{rh|ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ || ੩੮}} {{rh|ਮੇਰਾ ਦਾਤਾਰ ਆਇਆ ਏ || ੩੯}} {{rh|ਵੇਖਾਂ || ੪੧}} {{rh|ਪ੍ਰੇਮ ਦੋਹਰੇ || ੪੨}} {{rh|ਪ੍ਰਵਾਨੇ || ੪੪}} {{rh|ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਤਖਤਾ || ੪੫}} {{rh|ਕੁਦਕਤ ਦੇ ਆਸਾਰ || ੪੭}} {{rh|ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ || ੪੮}} {{rh|ਓਹਦੀ ਯਾਦ || ੫੦}} {{rh|ਗਰੀਬ ਦਾ ਜੀਵਨ || ੫੧}} {{rh|ਟਪੇ || ੫੩}} {{rh|ਕਾਕੇ ਦੀ ਭਾਬੋ || ੫੭}} {{rh|ਕਾਕਾ ਪੰਮੀ || ੫੮}} {{rh|ਪਾਣੀ ਦਾ ਹੜ੍ਹ || ੬੧}} {{rh|ਕਿਸੇ ਭੀ ਨਹੀਂ || ੬੪}} {{rh|ਤਿਲੇ ਵਾਲੀ ਸਾੜ੍ਹੀ || ੬੬}} {{rh|ਕੰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ || ੬੭}} {{rh|ਇਕ ਪਿਆਰ ਸੁਨੇਹਾ || ੬੮}} {{rh|ਸ਼ਿਕਾਰੀ || ੭੦}} {{rh|ਸੌਹਰੇ ਜਾਂਦੀ ਧੀ ਨੂੰ || ੭੧}}<noinclude>{{rh|੬||}}</noinclude> cgjpy9uia4263gd7btkbfxwui1kx4vl 250 32767 229793 83809 2026-07-28T05:54:32Z Harchand Bhinder 2624 229793 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{rh|ਜਵਾਬ ਰਾਂਝਾ| |੭੪}} {{rh|ਲੈਲਾ ਮਜਨੂੰ ||੭੫}} {{rh|ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ|| ੭੭}} {{rh|ਰਾਮ ਕੌਰ|| ੭੮}} {{rh|ਹਾਉਕੇ ਤੇ ਹਟਕੋਰੇ ||੮੦}} {{rh|ਜਿਉਂਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ|| ੮੨}} {{rh|ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ||੮੩}} {{rh|ਨਾਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ|| ੮੫}} {{rh|ਦਿਲੀ ਦਾ ਫੈਸ਼ਨ ||੮੬}} {{rh|ਰੋ ਰੋ ਕੇ ||੮੯}} {{rh|ਯਮਲਾ ਜੱਟ ||੯੦}} {{rh|ਤਖਤ ਹਜ਼ਾਰਾ|| ੯੨}} {{rh|ਦਿਲੀ ਦਾ ਭੀੜ ਭੜਿੱਕਾ|| ੯੩}} {{rh|ਰੁਬਾਈ ||੯੫ }} {{rh|ਪਿਆਰ ਉਡੀਕਾਂ ||੯੬ }} {{rh|ਹੁਣ ਅਗਲਾ ਵਰਕਾ ਫੋਲ|| ੯੮}} {{rh|ਮੁਟਿਆਰ ਨਾਲ ਟੱਕਰ ||੧੦੦}} {{rh|ਵੋਟ ਮੈਂ ਅਪਣਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਾਂ ||੧੦੨}} {{rh|ਸੇਹਰਾ ||੧੦੪}} {{rh|ਦਿਲੀ ਦੇ ਅਜਬ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੇ ||੧੦੭}}<noinclude>{{rh|੭||}}</noinclude> 2zvh71pbz878rh2asjtol7rpkzu8dfy 250 32768 229787 83810 2026-07-28T05:04:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229787 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਅਸੀਸ ੧੦੮ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ੧੧੦ ਫੁਮਣਾਂ ਵਾਲਾ ਜੈਂਪਰ ੧੧੧ ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ ੧੫੨ ਸਾਡੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ------------------- ------------------- ਲਕੀਰਾਂ ਕਵਿਤਾ ਸੇਵਕ ੧-੮-0 ਅੰਗਿਆਰ ,, ਸੇਵਕ ੧-੮-0 ਅਰਸ਼ੀ ਤਾਂਘਾਂ ,, ਦੁਖੀ ੧-੮-0 ਮਝੀਠੀ ਚੋਲਾ ,, ਉਪਾਸ਼ਕ ੨-0-0 ਅਣਖੀ ਸੂਰਮਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ੨-੪-0 (ਜੀਵਨ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ) ਦਲੇਰ ਕੌਰ ਐਸ. ਐਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ ੨-੮-0 ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ੧-੮-0 ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਦੀ ਕੈਦਨ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ੨-੮-0 (ਜੀਵਨ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ) ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ ਤਾਜਵਰ ੧-੧੨-0 ੮<noinclude></noinclude> hhzbl683e8o5ddk1qnwbbtyyuwh75gn 229799 229787 2026-07-28T06:20:30Z Harchand Bhinder 2624 229799 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{rh|ਅਸੀਸ||੧੦੮}} {{rh|ਪਾਕਿਸਤਾਨ||੧੧੦}} {{rh|ਫੁਮਣਾਂ ਵਾਲਾ ਜੈਂਪਰ||੧੧੧}} {{rh|ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ||੧੫੨}} {{center|{{bar}}○{{bar}}}} {{dhr|2em}} {{center|{{xx-larger|ਸਾਡੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ}}}} ------------------- ------------------- {{dhr|1em}} {{rh|ਲਕੀਰਾਂ|ਕਵਿਤਾ|ਸੇਵਕ|੧-੮-0}} {{rh|ਅੰਗਿਆਰ|,,|ਸੇਵਕ|੧-੮-0}} {{rh|ਅਰਸ਼ੀ ਤਾਂਘਾਂ|,,|ਦੁਖੀ| ੧-੮-0}} {{rh|ਮਝੀਠੀ ਚੋਲਾ|,,|ਉਪਾਸ਼ਕ|੨-0-0}} {{rh|ਅਣਖੀ ਸੂਰਮਾਂ|ਇਤਿਹਾਸ|ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ|੨-੪-0}} {{center|(ਜੀਵਨ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ)}} {{rh|ਦਲੇਰ ਕੌਰ|ਐਸ. ਐਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ||੨-੮-0}} {{rh|ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ| ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ||੧-੮-0}} {{rh|ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਦੀ ਕੈਦਨ|ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ||੨-੮-0}} {{center|(ਜੀਵਨ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ)}} {{rh|ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ|ਤਾਜਵਰ||੧-੧੨-0}}<noinclude>{{rh|੮||}}</noinclude> i6oouf89srm3li969jma58b9ve93yow 229800 229799 2026-07-28T06:21:36Z Harchand Bhinder 2624 229800 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|2em}} {{rh|ਅਸੀਸ||੧੦੮}} {{rh|ਪਾਕਿਸਤਾਨ||੧੧੦}} {{rh|ਫੁਮਣਾਂ ਵਾਲਾ ਜੈਂਪਰ||੧੧੧}} {{rh|ਚੂੜੇ ਦੀ ਛਣਕਾਰ||੧੫੨}} {{center|{{bar}}○{{bar}}}} {{dhr|2em}} {{center|{{xx-larger|ਸਾਡੀਆਂ ਛਪੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ}}}} ------------------- ------------------- {{dhr|1em}} {{rh|ਲਕੀਰਾਂ|ਕਵਿਤਾ|ਸੇਵਕ|੧-੮-0}} {{rh|ਅੰਗਿਆਰ|,,|ਸੇਵਕ|੧-੮-0}} {{rh|ਅਰਸ਼ੀ ਤਾਂਘਾਂ|,,|ਦੁਖੀ| ੧-੮-0}} {{rh|ਮਝੀਠੀ ਚੋਲਾ|,,|ਉਪਾਸ਼ਕ|੨-0-0}} {{rh|ਅਣਖੀ ਸੂਰਮਾਂ|ਇਤਿਹਾਸ|ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ|੨-੪-0}} {{center|(ਜੀਵਨ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ)}} {{rh|ਦਲੇਰ ਕੌਰ|ਐਸ. ਐਸ. ਚਰਨ ਸਿੰਘ|੨-੮-0}} {{rh|ਸ਼ਰਨ ਕੌਰ| ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ|੧-੮-0}} {{rh|ਲਾਲ ਕਿਲੇ ਦੀ ਕੈਦਨ|ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ|੨-੮-0}} {{center|(ਜੀਵਨ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦਰ)}} {{rh|ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਗੁਰਦਵਾਰੇ|ਤਾਜਵਰ|੧-੧੨-0}}<noinclude>{{rh|੮||}}</noinclude> 1d3zvxho3zddu5ngdkgpofjki8x7cqs 250 51695 229784 211071 2026-07-28T05:01:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229784 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|4em}}{{Block center|<poem>ਅੱਗ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ ਅੰਗਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ। ਆ ਜਾ ਕਦੇ ਸੋਹਣਿਆ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ। ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਦੀਆਂ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲਾਉਣ ਤੋਂ, ਕਾਹਨੂੰ ਸੜ ਜਾਣੀਆਂ ਦੀਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ। ਸ਼ਿਕਰੇ ਤੇ ਬਾਜ਼ ਦੋਵੇਂ ਮਹਿਲਾਂ ਪੱਲੇ ਰਹਿਣ ਦੇ, ਆ ਜਾ ਦੋਵੇਂ ਘੁੱਗੀਆਂ, ਗੁਟਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ। ਜੋੜਦੇ ਨਾ, ਤੋੜਦੇ ਨੇ, ਕਹਿਰਵਾਨ ਬਾਗਬਾਨ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲਾਂ ਗੁਲਜ਼ਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ। ਅੱਥਰੀ ਬੰਦੂਕ ਦਿਆਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਪੋਟਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖ ਦੇ, ਸਿਤਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ। ਹੀਲੇ ਤੇ ਵਸੀਲੇ ਜਦੋਂ ਮਰ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਸਾਰੇ, ਗੁਰੂ ਫੁਰਮਾਨ ਹੈ ਕਟਾਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ। ਜਿੱਤ ਹਾਰ ਕਾਹਦੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਪਰਿਵਾਰ 'ਚ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਖੇਡਣਾ ਪਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ। {{c|{{xxxx-larger|.}}}}</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ/ 90}}</noinclude> bzzhf5kqx6oe8dgw0i4yohpxwgdblih 250 51698 229783 211070 2026-07-28T05:01:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229783 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|4em}}{{Block center|<poem>ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਵਿਰਲੇ ਸੰਕਟ ਸਮੇਂ ਸਹਾਰੇ ਬਣਦੇ। ਓਹੀ ਸੁਣਿਐਂ, ਅੰਬਰੀਂ ਜਾ ਕੇ ਸੂਰਜ, ਚੰਨ ਜਾਂ ਤਾਰੇ ਬਣਦੇ। ਆਪਣੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪੇ ਸੜ ਕੇ, ਵਕਤ ਗੁਆਚਾ, ਹੱਥ ਕੀ ਆਇਆ, ਓਹੀ ਪਲ ਤਾਂ ਵੀਰ ਮੇਰਿਆ, ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰੇ ਬਣਦੇ। ਚੀਰੀ ਜਾਵੇ ਤਨ ਦੀ ਗੇਲੀ, ਦੂਜੇ ਕੰਨ ਆਵਾਜ਼ ਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਬਾਗ ਬਗੀਚੇ ਢੇਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਸ਼ਿਕਵੇ ਰੋਸੇ ਆਰੇ ਬਣਦੇ। ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਮਨ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਨਾ ਕਰ, ਸਫ਼ਰ ਸਮੇਂ ਇਹ ਬਹੁਤੇ ਨਗ ਵੀ ਬੰਦੇ ਖਾਤਰ ਭਾਰੇ ਬਣਦੇ। ਤੇਰੀ ਛਤਰੀ ਸਬਜ਼ ਕਬੂਤਰ, ਚੋਗ ਚੁਗਣ ਲਈ ਬੈਠੇ ਜਿਹੜੇ, ਉੱਡ ਜਾਣੇ ਨੇ, ਦਾਣੇ ਚੁਗ ਕੇ ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤ ਦੁਲਾਰੇ ਬਣਦੇ। ਧਨਵੰਤੇ ਪਤਵੰਤੇ ਜਿੱਥੇ, ਕਲਾਵੰਤ ਗੁਣਵੰਤੇ ਰੁਲ਼ਦੇ, ਘਰ ਤੇ ਵਤਨ ਉਜਾੜਨ ਖਾਤਰ, ਏਹੀ ਪਲ ਅੰਗਿਆਰੇ ਬਣਦੇ। ਕੂੜ ਕੁਫ਼ਰ ਦੇ 'ਨ੍ਹੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਤੂੰ ਜੋ ਬੋਲੇਂ ਤਖ਼ਤ ਨਸ਼ੀਨਾ, ਵਕਤ ਕਚਹਿਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੀਬਾ, ਅਸਲ ਗਵਾਹ ਤਾਂ ਕਾਰੇ ਬਣਦੇ। {{c|{{xxxx-larger|.}}}}</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ/ 89}}</noinclude> a8jzpwxu16100vr5h3yk5ezjx9n4mdq 250 51703 229782 211068 2026-07-28T05:00:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229782 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|4em}}{{Block center|<poem>ਮਰ ਚੱਲੇ ਹਾਂ ਆਪਾਂ ਯਾਰੋ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਨਾ ਬੋਲਣ ਕਰਕੇ। ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ ਹੋ ਚੱਲਿਆ ਹੈ ਦਿਲ ਬੂਹਾ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਕਰਕੇ। ਸ਼ੱਕੀ ਹੋ ਗਏ ਦੋਵੇਂ ਪੱਲੜੇ, ਦਰ ਦਰ ਪੈਂਦੀ ਹਰ ਦੋ ਲਾਅਣਤ, ਤੱਕੜੀ ਬੇਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੋ ਗਈ ਉੱਚਾ ਨੀਵਾਂ ਤੋਲਣ ਕਰਕੇ। ਕੂੜਾ ਹੂੰਝਣ ਖਾਤਰ ਬੰਨ੍ਹੀ, ਤੀਲ੍ਹਾ ਤੀਲ੍ਹਾ ਖਿੱਲਰੀ ਬਹੁਕਰ, ਕੌਡੀ ਮੁੱਲ ਰਿਹਾ ਨਾ ਤਾਂਹੀਂਉਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੋਲਣ ਕਰਕੇ। ਪੰਜੇ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਸੀ ਕਿੰਨੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਸੀ ਸ਼ੁਭਕਰਮਨ ਕਰਦਾ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਵਾਂਗ ਚਪੇੜ ਦੇ ਲੱਗੇ, ਨੀਤ ਮੁਰਾਦੋਂ ਡੋਲਣ ਕਰਕੇ। ਸਣੇ ਦਾਤਰੀ ਸਿੱਟੇ ਵਾਲੇ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜੀ ਕਿੱਥੇ ਤੁਰ ਗਏ, ਵਾਂਗ ਹਥੌੜੇ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ, ਹੱਕ ਸੱਚ ਦੇ ਲਈ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ। ਲੱਭਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਪਨੀਲੇ ਘੋੜੇ, ਨਸਲ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਜਾਪੇ, ਚਿੱਟੇ ਹਾਥੀ, ਹੂਟਰ, ਹੰਟਰ ਚਾਰ ਚੁਫ਼ੇਰ ਮਧੋਲਣ ਵਾਲੇ। ਤੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਜੋ ਕਰਦੇ ਸੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ, ਕਵੀਆ! ਕਲਮ ਚਲਾ ਕੇ ਜਿਹੜੇ, ਲੀਰਾਂ ਖਿੱਦੋ ਫ਼ੋਲਣ ਵਾਲੇ। {{c|{{xxxx-larger|.}}}}</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ/ 88}}</noinclude> m0cbjmi0n9s2qf56pf3tmyzvc3904vo 250 51708 229781 211049 2026-07-28T05:00:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229781 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|4em}}{{Block center|<poem>ਦਰਦ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਲੀਕਾਂ ਵਾਹੀਆਂ ਨੇ। ਦਿਲ ਤੇ ਅੱਖੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਭਰ ਆਈਆਂ ਨੇ। ਮੱਥਾ ਟਸ ਟਸ ਕਰਦੈ ਕਹਿ ਕੁਝ ਸਕਦਾ ਨਾ, ਰੂਹ ਦੇ ਬਾਗੀਂ ਕੋਇਲਾਂ ਵੀ ਕੁਰਲਾਈਆਂ ਨੇ। ਬਿਨ ਬੂਹੇ ਤੇ ਦਸਤਕ, ਪੋਲੇ ਪੈਰੀਂ ਇਹ, ਪੀੜਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੋਂ ਪ੍ਰਾਹੁਣੀਆਂ ਆਈਆਂ ਨੇ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਦਿਆਂ, ਤੁਰ ਜਾਵੋ, ਪੀੜਾਂ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਜਾਈਆਂ ਹਮਸਾਈਆਂ ਨੇ। ਸੱਜਰੀ ਪੌਣ ਦਾ ਬੁੱਲਾ ਤੇਰੀ ਹਸਤੀ ਹੈ, ਸੁਰਖ਼ ਗੁਲਾਬਾਂ ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਸਮਝਾਈਆਂ ਨੇ। ਤੇਰੇ ਹੌਕੇ ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ, ਇਹ ਰਮਜ਼ਾਂ ਸਭ ਅੱਖੀਆਂ ਨੇ ਉਲਥਾਈਆਂ ਨੇ। ਦਿਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਨੇ ਤੂੰ ਲੰਘ ਵੀ ਆ, ਤੇਰੀ ਖਾਤਰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵੇਖ ਵਿਛਾਈਆਂ ਨੇ। {{c|{{xxxx-larger|.}}}}</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ/ 87}}</noinclude> 5ndyr5rdwanukxg3is4hakuuxskv10l 250 51717 229785 211066 2026-07-28T05:02:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 229785 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{Block center|<poem>ਹੱਕ ਸੱਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਾ ਪਹਿਰੂ, ਡਾਂਗ<ref>ਸੱਤ ਪਾਲ ਡਾਂਗ</ref> ਦੇ ਵਰਗਾ ਯਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਗੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਲੈ ਕੇ ਰੂਹ ਤੇ ਭਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਲੋਕ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਫਾੜੀ ਫਾੜੀ, ਖੱਖੜੀਆਂ ਖ਼ਰਬੂਜ਼ੇ ਹੋਈਆਂ, ਇਕ ਹਿੱਕੜੀ ਵਿੱਚ ਧੜਕਣ ਕਿਉਂ ਨਾ, ਲੈ ਕੇ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਅਣਥੱਕ ਯੋਧਾ ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਤੁਰਦਾ ਤੁਰਦਾ, ਨੇਕੀ ਦੀ ਗਠੜੀ ਨੂੰ ਚੁੱਕੀ, ਅਹੁ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਪੈਰੀਂ ਛਾਲੇ, ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਅੱਥਰੂ, ਅਮਨ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਪਰਚਮ ਵਾਲਾ, ਗੋਲੀਮਾਰਾਂ ਦੀ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਜ਼ੋਰ ਜਬਰ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਹਨ੍ਹੇਰੀ, ਅੱਗੇ ਅੜਿਆ ਪਰ ਨਾ ਝੜਿਆ, ਕਿਰਤ-ਕਰਮ ਦਾ ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ, ਦੂਰ ਦੁਮੇਲੋਂ ਪਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਕਲਮ ਉਦਾਸ, ਸਿਆਹੀ ਸੁੱਕੀ, ਕੋਰੇ ਵਰਕ ਉਡੀਕ ਰਹੇ ਨੇ, ਲੱਭਦੇ ਫਿਰਨ "ਵਿਚਾਰ" ਵਿਚਾਰੇ, ਕਿੱਧਰ ਮਹਿਰਮ ਯਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਉਹਦੇ ਵਰਗਾ ਉਹੀ ਸੀ, ਬੱਸ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਹਦੇ ਵਰਗਾ, ਅਗਨ-ਪੰਖੇਰੂ ਜਗਦਾ ਮਘਦਾ, ਕਰਦਾ ਮਾਰੋ ਮਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਵੱਡੀ ਬੁੱਕਲ ਵਾਲਾ ਬਾਬਾ, ਸੱਤ ਉਂਗਲਾਂ ਘੱਟ ਸਦੀ ਹੰਢਾ ਕੇ, ਨਾ ਧਿਰਿਆਂ ਦੀ ਧਿਰ ਦੇ ਵਰਗਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਤਬਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਛੇਹਰਟੇ ਵਿੱਚ ਸਤਵਾਂ ਖੂਹ ਸੀ, ਨਿਰਮਲ ਜਲ ਦਾ ਅਣਮੁੱਕ ਸੋਮਾ, ਮਸ਼ਕਾਂ ਭਰ ਭਰ ਵੰਡਦਾ ਵੰਡਦਾ, ਬਿਨ ਕੀਤੇ ਇਕਰਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। ਮਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਪੁੱਛਦੀ ਫਿਰਦੀ ਅੰਬਰ ਕੋਲੋਂ, ਦੱਸ ਵੇ ਅੜਿਆ ਕਿਹੜੇ ਰਾਹੀਂ, ਮੇਰਾ ਬਰਖ਼ੁਰਦਾਰ ਤੁਰ ਗਿਆ। {{c|{{xxxx-larger|...}}}}</poem>}}{{nop}}<noinclude>{{c|ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ/ 104}}</noinclude> ausqirclq7odni4fgqozyny7ouxvtcj 250 71497 229910 229711 2026-07-28T07:59:00Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 229910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>{{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਟੁਜ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦਾ ਗਰਮ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੂਨ ਨੂੰ ਨਿਕਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀ, ਜ਼ਖਮਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਸੂੜਿਆਂ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ, ਪੋਸ਼ਟਿਕ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੁੱਧ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਟਜ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਛਿੱਲ ਵਿਚ ਕੋਨੇਸਿਨ (ਬਰਅਕਤਤਜਅ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ 17 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਲਕੇਲਾਏਡ੍ਰਸ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ 0.22 ਤੋਂ 4.2 ਤੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਰਖਤ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਤਣੇ ਦੀ ਮੋਟਾਈ ਦੇ ਬਦਲਣ ਨਾਲ ਅਲਕੇਲਾਏਡ੍ਰਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਉਪਰ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 1.44 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਟੈਨਿਨ, 9.56 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਗੌਂਦ ਅਤੇ 0.2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਾਲ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ 19.30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੇਜ ਗੰਧ (ਖੁਸ਼ਬੂ) ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਮਲੇਰੀਆ, ਗੁਰਦੇ ਦੇ ਦਰਦ, ਸਾਹ, ਭੁੱਖ ਵਧਾਉਣ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: {{gap}}ਕਟੁਜ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਮੁਛਰਾ, ਭ੍ਰਮ, ਨਾਮਰਦਗੀ, ਕਬਜ਼, ਦਿਲ 'ਚ ਦਰਦ ਆਦਿ ਲੱਛਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦੇਣ 'ਤੇ ਇਹ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 00 ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੱਜਣ ਮਸਟਰ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਬਦੋਵਾਲ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਹਰਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਸੈਨ ਟੋਨੀਓ, ਟੈਕਸਾਸ 1-210-394-6561 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 73<noinclude></noinclude> c2wm3opkd6gr18chia6rxqijh0b4dcc 250 71498 229911 215726 2026-07-28T08:02:48Z Amritpal Aman 2020 229911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> ਕੁਲੰਜਨ ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ {{gap}}ਕੁਲੰਜਨ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ 6-7 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਤਣਾ ਪਤਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿਚ 1-2 ਫੁੱਟ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ 4-6 ਇੰਚ, ਤਿੱਖੇ, ਹਰੇ ਅਤੇ ਚੀਕਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਤਹਿ ਰੂੰ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ, ਮੁੜੇ ਹੋਏ, ਹਰੇਪਨ ਵਾਲੇ, ਚਿੱਟੇ, ਇੱਕਡੇਢ ਫੁੱਟ ਲੰਬੀ ਡੰਡੀ 'ਤੇ ਗੁੱਛਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਗੋਲ, ਨਿੰਬੂ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੀਜ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ, ਹਲਕੇ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਚਪਟੇ, 3-6 ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹਰੇਕ ਫਲ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੜ੍ਹ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ, ਆਲੂ ਵਰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਟੁਕੜੇ, ਜਿਹੜੇ ਬਾਹਰੋਂ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੀ ਵਿਕਦੇ ਹਨ। ਕੰਦਰੂਪੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ: ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਮਲਯਵਚਾ। ਹਿੰਦੀ-ਕੁਲੰਜਨ। ਮਰਾਠੀ-ਕੋਛਠ ਕੋਲਿੰਜਨ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਕੁਲਿੰਜਨ। ਬੰਗਾਲੀ-ਕੁਲੀਜਨ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ- ਗ੍ਰੇਟਰ ਗੈਲੰਜਨ (Greater Galangal)। ਲੈਟਿਨ-ਐਲਿਪਨਿਆ arar (Alpinia Galanga) ਗੁਣ: ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਲੰਜਨ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਰੱਖਿਅਕ, ਤੇਜ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਕਫ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੰਘ, ਸਾਹ, ਹਕਲਾਹਟ, ਨਾੜੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਵਾਤ ਬੀਮਾਰੀ, ਉਦਰਸ਼ੂਲ, ਅਰੂਚੀ, ਮੂੰਹ ਦੀ ਬਦਬੂ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ (ਬਹੁਮੂਤਰ), ਨਾਮਰਦਗੀ, ਸਿਰ ਦਰਦ ਆਦਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਲੰਜਨ ਤੇਜ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਵਾਦ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਨਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਮੰਦਾਗਨੀ ਅਤੇ ਨਮਰਦਗੀ ਦੀ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਫ, ਅਗਨੀਵਰਧਕ, ਕਾਮੋਦੀਪਕ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿੱਠ ਦਰਦ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਛਾਤੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਗਲ ਦਾ ਦਰਦ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਲੰਜਨ ਦਾ ਰਸਾਇਣਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਕੰਦ ਵਿਚ ਐਲਪਿਨਿਨ, ਗੇਲੰਗਿਨ ਅਤੇ ਕੈਫੇਰਾਇਡ ਨਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਣੇ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ ਵਿਚ ਕਪੂਰ, ਸਿਨਿਓਲ, ਡੀ-ਪਾਇਨਿਨ ਅਤੇ ਮੇਥਿਨ ਸਿਨੇਮੇਂਟ ਬਹੁਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨੁਕਸਾਨ: ਕੁਲੰਜਨ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। 00 ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 74<noinclude></noinclude> h8nn4ecuoz2oyjygse0n11y7b9rihrz 250 73418 229773 229354 2026-07-27T16:00:14Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 229773 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> {{center|( ੮ )}} ਛਕਾਉਣ ਸਮੇਂ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਫਲਾਣੇ ਪਤਿਤ ਕਰਮ ਹਨ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ, ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਰਥਾਤ ਸਿਖੀ ਤੋਂ ਗਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਤਾਂਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਗਮ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਜਾਣਾ ਹੀ ਸਿਧ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕ ਕੇ ਭੀ ਉਕਤ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਉਤੇ ਦ੍ਰਿੜ ਰਹੇ ਬਿਹੂਣ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਾਂਦਾ ਛਕ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਲਾ ਤੋਂ ਘੁਥ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਤੋਂ ਪਤਿਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸੰਭਵ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦ੍ਰਿੜਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬੱਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਸਾਰ ਹੀ ਜੇਕਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਬਹੁੜ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਮਾਏ, ਬਿਹੂਣ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਗਦਾ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਤਿਤ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਖਦਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਾਗਮ ਸਮੇਂ ਕੇਵਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੀ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਰਮਤ ਉਪਦੇਸ਼ ਕੋਈ ਨਾ ਦ੍ਰਿੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ ਗੁਰਮਤ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਗੁਰਸਿਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਅਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ। ਨਿਗੁਰੇ 'ਗੁਰਮੰਤਰ ਹੀਣੱਸ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਣੀ' ਪੁਰਸ਼ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਿਤ ਹਨ, ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਦਸ਼ਾ ਤੋਂ ਉਭਾਰਨ ਅਤੇ ਨਿਗੁਰਿਓਂ ਸਗੁਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਜ਼ਰੀਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮਿ੍ਤ ਛਕਾ ਕੇ<noinclude></noinclude> dc6jejpssach8sr7wpz0szdoy40l3jv 250 73420 229774 2026-07-27T16:57:46Z Aman Arora PTL 1841 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਤੇਰੀ ਦਾਤ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾਂ ਨੱਚਣਾ, ਖੇਡਣਾ, ਮੈਥੋਂ ਡਰਨਾ, ਮੰਨ ਕੇ ਰੁਸਣਾ ਤੇ ਰੁਸ ਕੇ ਮੰਨਣਾ, ਅੱਖਾ ਅਗੇ ਫਿਰਨ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਹਾਸਾ ਇਕ ਗੀਤ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੋਮਲ ਸੀ ਅਤੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 229774 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਤੇਰੀ ਦਾਤ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾਂ ਨੱਚਣਾ, ਖੇਡਣਾ, ਮੈਥੋਂ ਡਰਨਾ, ਮੰਨ ਕੇ ਰੁਸਣਾ ਤੇ ਰੁਸ ਕੇ ਮੰਨਣਾ, ਅੱਖਾ ਅਗੇ ਫਿਰਨ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਹਾਸਾ ਇਕ ਗੀਤ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੋਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ ਮਨ-ਮੋਹਣਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦੇ। “ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਚੰਗਾ’।ਤੇ ਔਰਤ ਫਿਰ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿਤੀ। ਤੀਜੇ ਹੀ ਦਿਨ ਪੁਰਸ਼ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲਗਾ, ‘ਹੇ ਈਸ਼ਵਰ! ਮੈਂ ਬੜਾ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅਖ਼ੀਰ ਮੈਂ ਇਸੇ ਸਿਟੇ ਤੇ ਪੂਜਾ ਹਾਂ ਕਿ ਔਰਤ ਤੋਂ ਆਰਾਮ ਘਟ ਤੋਂ ਦੁਖ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਹੀ ਲੈ ਲੈ। “ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਐ ਪੁਰਸ਼! ਹੁਣ ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਕਰ। ਪੁਰਸ਼ ਬੋਲਿਆ, ‘ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।' “ਪਰਮਾਤਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, ‘ਅਤੇ ਤੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ! “ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਰੁਝ ਗਿਆ।ਪੁਰਸ਼ ਮੂੰਹ ਨਿਵਾ ਕੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕੀ ਕਰਾਂ ਤੇ ਕੀ ਨਾ ਕਰਾਂ—ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ!" ਭਗੀਰਥ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਵਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਚੁਪ ਚਾਪ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰੋਜ਼ ਪੜਾ ਕਰਦੇ, ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ, ਨਾਗ ਰਾਣੀ ਦੇ ਮਹੱਲਾਂ ਕੋਲ ਪੁਜ ਗਏ। ੧੯<noinclude></noinclude> pb295xvn1txvnzpl706c1k4cubvia30