ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 3266 231018 218267 2026-07-29T13:19:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੨)}}</noinclude>ਮੁੰਦ੍ਰੀਆਂ॥<br/> ਝਾਂਜਰ ਖੂਬ ਪਾਜੇਬ ਅੰਗੂਠੀ ਬਿਛੂਏ ਬੀਚ ਉਗਰੀਆਂ ਨਗ ਫੁਲ ਜਰੀਆਂ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਜੇਵਰ ਸਜੇ ਸਸੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਸਲਾਮਾ ਖੜੀਆਂ ਹੂਰਾਂ ਪਰੀਆਂ॥੧੭੨॥<br/> ਸਤਰੰਜੀਆਂ ਅਰ ਬੇਸ਼ ਗਲੀਚੇ ਉਮਦਾ ਜਾਇ ਵਿਛਾਏ ਸ਼ਾਨ ਬਨਾਏ॥<br/> ਕਈ ਕੁਰਸੀਆਂ ਚੰਦਨ ਚੌਕੀਆਂ ਮੂਹੜੇ ਪਲੰਘ ਮੰਗਾਏ ਜੜਤ ਜੜਾਏ॥<br/> ਕਰ ਵਿਛਾਵਨੇ ਧਰੇ ਸਰਾਣੇ ਮਖਮਲ ਤਕੀਏ ਲਾਏ ਖੂਬ ਸੁਹਾਏ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਫੂਲ ਉਚ ਕਿਸਮਾਂ ਸੱਸੀ ਹਾਰ ਗੁੰਦਾਏ ਲੈ ਗਲ ਪਾਏ॥੧੭੩॥<br/> ਗਿਰਦੇ ਸਖੀਆਂ ਜਾਣ ਨਾ ਲਖੀਆਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਭ ਸਰਦਾਰਾਂ ਚੰਚਲ ਨਾਰਾਂ॥<br/> ਯਾ ਓਹ ਅੰਦਰ ਫਟਾਈਆਂ ਆਹੀਆਂ ਯਾ ਹੂਰਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਸਜਨ ਅਪਾਰਾਂ॥<br/> ਹੁਕਮ ਬਜਾਇ ਲਿਆਵਨ ਉਨਕੇ ਆਗੇ ਖਿਦਮਤ ਗਾਰਾਂ ਅਤ ਅਨੁਸਾਰਾਂ॥<br/> ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਰਚ ਬੈਠੇ ਬੀਚ ਬਹਾਰਾਂ ਛਡ ਮੁਟ੍ਯਾਰਾਂ॥੧੭੪॥<br/> ਲਾਇਜ਼ਨਾਨਾ ਵੇਸ ਯਾਰ ਨੂੰ ਆਪਨੇ ਪਾਸ ਬਿਠਾਯਾ ਸਖੀ ਬਨਾਇਆ॥<br/><noinclude></noinclude> dh4vjlqnzfbxm4d1dn867f08e2ot2w0 250 3267 231019 218268 2026-07-29T13:19:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੩)}}</noinclude> ਮਤ ਕੋਈ ਕਹੇ ਨੌਰੋਜ਼ ਏਸਨੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਦਿਖਲਾਇਆ ਬਗ਼ਲ ਛਿਪਾਇਆ॥<br/> ਚਾਪਲੂਸੀਆਂ ਕਰਨ ਗੁਲਾਮਾ ਭੇਦ ਕਿਸੇ ਨਹੀਂ ਪਾਇਯਾ ਸੇਹਰ ਕਮਾਇਆ॥<br/> ਲਖ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਵੰਡਦੀ ਬਦਰੇ ਮਾਇਆ ਫਿਕਰ ਭੁਲਾਇਆ॥੧੭੫॥<br/> ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਲਗਾਇ ਨਾਇਕਾਂ ਖਲੀਆਂ ਆਇ ਨਵੀਆਂ ਦ੍ਰਬ ਆਧੀਨਾਂ॥<br/> ਬੀਨਨੁਪੰਗ ਮਰਦੰਗ ਬਜਾਵਨ ਜਲ ਤੁਰੰਗ ਸੁਰ ਕੀਨਾਂ ਮੰਡਲ ਲੀਨਾ॥<br/> ਸਰ ਜਹਾਤ ਕਾਨੂਨ ਕਿੰਗਰੀ ਪੰਕੀ ਸਾਜ਼ ਪਰ ਬੀਨਾਂ ਲਏ ਸ਼ੁਕੀਨਾਂ॥<br/> ਬੰਬਜੈਮਲ ਅਰ ਤਬ ਤਾਲ ਸਭ ਗਾਵੈ ਬਹੁਰਸ ਭੀਨਾਂ ਰਾਗ ਰੰਗੀਨਾ॥੧੭੬॥<br/> ਬਜੇ ਮੁਚੰਗ ਅਰ ਕਮਾਨ ਛੱਤਾਂ ਬਹੁ ਗ੍ਰਾਂਮ ਉਲਾਰਾਂ ਅਤਿ ਛਬ ਦਾਰਾਂ॥<br/> ਬਜੇ ਤੰਬੂਰ ਸਤੂਰ ਘੁੰਘਰੂ ਛੱਨਨ ਨੱਨ ਛੰਕਾਰਾ ਹੋਇ ਉਚਾਰਾਂ॥<br/> ਤਨੱ ਨਨਨ ਕਰ ਭਰੇ ਤਾਂਨ ਗਤ ਕਈ ਸਾਜ ਗਨਕਾਰਾਂ ਸੁੰਦ੍ਰ ਨਾਰਾਂ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਤਾਊਸ ਢਿਮ ਢਿਮੀ ਬਾਜੈਂ ਬੇਸ਼ ਸਤਾਰਾਂ ਔਰ ਦੋਤਾਰਾਂ॥੧੭੭॥<br/> ਠਿਮ ਠਿਮ ਪਾਉਂ ਧਰੇ ਧਰ<noinclude></noinclude> qiversxhtg8a24l10bxf1z0js6oe90w 250 3268 231020 218269 2026-07-29T13:19:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੪)}}</noinclude>ਊਪਰ ਆਹੀਆਂ ਮਿਸਲ ਚਕੋਰਾਂ ਉਮਦੀਆਂ ਤੋਰਾਂ॥<br/> ਲਾਵਨ ਰੰਗ ਪਤੰਗ ਚੜਾਵਨ ਮਾਨੋਂ ਖਿਚ ਦੀਆਂ ਡੋਰਾਂ ਝੁਕ ਚਿਤ ਚੋਰਾਂ॥<br/> ਰਖਨ ਗ੍ਰਾਮ ਤਾਰ ਸੁਰ ਭਰਦੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ ਨਰਮ ਖਦੋਰਾਂ ਜ਼ਿਦ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਧਸਦੀਆਂ ਦਸਦੀਆਂ ਲਟਕ ਕਰੋੜਾਂ ਮਟਕ ਮਰੋੜਾਂ॥੧੭੮॥<br/> ਫਿਰੇਂ ਚਕਰ ਜਿਉਂ ਝੁਕਨ ਧਰਤ ਪਰ ਕਮਰਾਂ ਸੁਬਕ ਜੰਬੂਰੀ ਸ਼ਕਲਾਂ ਨੂਰੀ॥<br/> ਖੁਰਸ਼ ਕਬਾਬ ਪਾਨ ਖੁਸ ਜਾਕੇ ਔਰ ਸ਼ਰਾਬ ਅੰਗੂਰੀ ਘੀ ਖੰਡ ਚੂਰੀ॥<br/> ਅਤਰ ਗੁਲਾਬ ਅੰਬੀਰ ਚੀਰ ਤਨਚੰਦਨ ਔਰ ਕਸਤੂਰੀ ਮੁਸ਼ਕ ਸਰੂਰੀ॥<br/> ਕੰਠ ਵਾਹ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਹੀਆਂ ਖ਼੍ਵਾਸ ਹਜੂਰੀ ਸਰ ਸਜਪੂਰੀ॥੧੭੯॥<br/> ਮੈਂਨ ਮੂਰਤਾਂ ਐਨ ਸੂਰਤਾਂ ਸੁਘੜੀ ਨਾਰੀ ਜਣੀਆਂ ਸੁਤਾ ਦੁਥਣੀਆਂ॥<br/> ਚਤੁਰ ਸਲਾਹ ਅਗਾਹਾਂ ਛਬਾਦਤ ਜਾਹਿ ਨਾ ਉਪਮਾਂ ਭਣੀਆਂ ਜਿਉਂ ਨਗ ਮਣੀਆਂ॥<br/> ਹਸਭਣੀਆਂ ਤਨ ਭਾਰੇ ਸੁਬਕਾਂ ਚਤਰਨੀਆਂ ਸੰਖਨੀਆਂ ਅਰ ਪਦਮਣੀਆਂ॥<br/> ਧਰੁਪਦ ਰੇਖਤ<noinclude></noinclude> 28ppsvn77plyjo31q1p26oy1hon078h 250 3269 231021 218270 2026-07-29T13:19:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231021 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੫)}}</noinclude>ਬੈਤ ਰੁਬਾਈਆਂ ਕਹਿ ਲਖ ਗਜ਼ਲਾਂ ਘਣੀਆਂ ਉਮਦਾ ਭਣੀਆਂ॥੧੮੦॥<br/> ਸਕਤ ਮਨਾਇ ਅਲਾਪਿ੍ਯੋ ਭੈਰੋ ਹੈ ਅਨੂਪ ਸੁਰ ਜਾਂਕੀ ਗਤ ਅਤ ਬਾਂਕੀ॥<br/> ਬਿੰਗਾਲੀ ਅਸਨੇਹ ਬਿਲਾਵਲ ਅਰ ਪੁਨ ਯਾਂਕੀ ਰਾਗਨੀ ਤਾਂਕੀ॥<br/> ਲਲਤ ਬਿਲਾਵਲ ਅਰ ਬਰ ਪੰਚਮ ਮਾਧੋ ਮਧਰ ਕਹਾਂਕੀ ਲੜੀ ਫੁਲਾਂਕੀ॥<br/> ਦੇਉ ਸਾਂਖ ਬਿੰਗਾਲ ਨਾਲ ਛਬ ਸੋਹੇ ਅਸ਼ਟ ਸੁਤਾਂਕੀ ਅੰਸ ਸੁਰਾਂ ਕੀ॥੧੮੧॥<br/> ਧਵਲ ਸਰੀ ਕੁੰਭਾਰ ਕੁੰਭਾਰੀ ਸੋਹਿ ਬਿਲਾਵਲ ਅਲੀਆਂ ਆਨੰਦਕਲੀਆਂ॥<br/> ਚਾਦ ਸਟੀ ਅਰ ਭਲਾ ਸੋਹੇ ਅਰ ਭੈਰੋ ਸੰਗ ਖਲੀਆਂ ਸਾਜਾਂ ਰਲੀਆਂ॥<br/> ਮਾਲ ਕੌਂਸ ਗਾਵੈ ਸੰਗਲਾਵੈ ਨਾਰੀ ਪਾਚੋਂ ਵਲੀਆਂ ਰੰਗ ਰਸ ਪਲੀਆਂ॥<br/> ਗੋਂਡ ਸਿਰੀ ਬਿਹਾਗ ਗੰਧਾਰੀ ਸੋਹਿ ਧਨਾਸਰ ਭਲੀਆਂ ਮਿਸਰੀ ਡਲੀਆਂ॥੧੮੨॥<br/> ਚੰਦਰ ਕਾਸ ਮਿਸਟਾ ਕਮ ਵਾਰਗ ਕੌਂਸਕ ਭਵਰ ਮਿਲਾਵੈ ਫੂਲ ਸੁਹਾਵੈ॥<br/> ਮਾਰੂ ਮਸਤ ਸਾਥ ਪੁਨ ਖੋਖਰ ਨਨਦਨ ਆਠ ਗਿਨਾਵੈ<noinclude></noinclude> awze18d4vwclc2yqznyvdeofrzigky6 250 3270 231022 218271 2026-07-29T13:19:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231022 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੬}}</noinclude>ਅਤ ਛਬ ਛਾਵੈਂ॥<br/> ਭੂਮ ਪਿਲਸ ਜੀਤ ਸੁਰ ਬਰਵਾ ਕਾਕਮੋਦੀ ਭਾਵੈ ਧੌਸੀ ਗਾਵੈਂ॥<br/> ਮਾਲ ਕੌਂਸ ਸੰਗ ਖਸ਼ਟ ਚੇਰੀਆਂ ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਬਤਾਵੈਂ ਸਭਾ ਰਝਾਵੈਂ॥੧੮੩॥<br/> ਮੇਲਾਂ ਟੋਲ ਹਿੰਡੋਲ ਅਲਾਪਿ੍ਯੋਂ ਪਾਂਚਰਾਗਨੀ ਖਰੀਆਂ ਸਾਥ ਉਚਰੀਆਂ॥<br/> ਓਂਭਾਰਾ ਦੇਵ ਕਰੀ ਬਾਸੰਤੀ ਸਿੰਧ ਤਲੰਗੀ ਪਰੀਯਾਂ ਰੰਗ ਰਸ ਭਰੀਆਂ॥<br/> ਸੁਭਬਸੰਤ ਬਰ ਦਿਨ ਅਰ ਮੰਗਲ ਸਰਸ ਤਹਾਂ ਫੁਲ ਝਰੀਆਂ ਤਾਨਾ ਤੁਰੀਆਂ॥<br/> ਰਟੀ ਕਮੋਦ ਬਿਨੋਦ ਚੰਦਨ ਬਿਨ ਅਠਸਠ ਮੋਤੀ ਲੜੀਆਂ ਲਖ ਗੁੰਦ ਧਰੀਆਂ॥੧੮੪॥<br/> ਮ੍ਰਿਗਨੈਣਾ ਹੈਨ ਮੂਰਤਾਂ ਝੁਕ ੨ ਤਾਂਨਾ ਲਾਵਨ ਬੇਸ਼ ਬਤਾਵਨ॥<br/> ਛਨਨ ਛਨਨ ਕਰ ਛਣਕਣ ਘੁੰਘਰੂ ਠੁਮ ਠੁਮ ਪਾਉਂ ਉਠਾਵਨ ਗਤਪਰ ਆਵਨ॥<br/> ਤੂਰਨਰੋਹਬ ਕੇਸਰੀ ਪੋਤੀ ਲੀਲਾਵਤੀ ਮਿਲਾਵਨ ਪੁਰਬੀ ਗਾਵਨ॥<br/> ਏਹ ਹਿੰਡੋਲ ਸੰਗ ਸਹਸ ਕਨੀਜ਼ਕਾਂ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਹਰ ਮਨ ਭਾਵਨ ਮਜੇ ਦਿਖਾਵਨ॥੧੮੫॥<br/> ਦੀਪਕ ਸੰਗ ਪਦਮੰਜਰ ਕਮੋਦੀ ਗੁਜਰੀ ਟੋਡੀ ਮੈਲੀ ਅਰ ਕਚੈਲੀ॥<br/> ਕੰਵਲ ਕੁੰਭਮ<noinclude></noinclude> szgbqdb94rsf2in782f3uf011722sd0 250 3271 231023 218272 2026-07-29T13:19:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231023 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੭}}</noinclude>ਕੁੰਤਲ ਸੁਤ ਰਾਮਾ ਚੰਪਕ ਲੁਭਲ ਬੇਲੀ ਗਲ ਅਲਬੇਲੀ॥<br/> ਔਰ ਕਲੰਗ ਹਮਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਅਠ ਸਤ ਫੂਲ ਰਵੇਲੀ ਕਿਧੌ ਚਿਬੇਲੀ॥<br/> ਐਮਨ ਸਜਤ ਕੁੰਭਾਰ ਪਨੇਰੀ ਰੁਦ੍ਯਾਨੀ ਸ਼ਿਵੇਲੀ ਨਾਰ ਰਵੇਲੀ॥੧੮੬॥<br/> ਜੈਜੈਵੰਤ ਮਲਾਰ ਚੇਰੀਆਂ ਸਾਥੋਂ ਛੈਲ ਛਬੀਲਾਂ ਉਮਦਾ ਡੀਲਾਂ॥<br/> ਕਰੈਂ ਨਿਰਤ ਮਾਹਬੂਬ ਬਤਾਵੈਂ ਗਾਵੇਂ ਖੂਬ ਅਸੀਲਾਂ ਰਸ ਵਿਚ ਜ਼ੀਲਾਂ॥<br/> ਤਤਥਈ ਤਾਥਈ ਤਤਥਈ ਗਤ ਲਈ ਮਾਨੋ ਕਾਮਨ ਕੀਲਾਂ ਕਰੇਂ ਰਸੀਲਾਂ॥<br/> ਏਹ ਦੀਪਕ ਦੇ ਸਾਥ ਸ਼ਾਹ ਲਖ ਟੁਰਦੀਆਂ ਲਟਕ ਰੰਗੀਲਾਂ ਮਾਨਿੰਦ ਫੀਲਾਂ॥੧੮੭॥<br/> ਸ੍ਰੀਰਾਗ ਗਾਵੈਂ ਸੰਗਲਾਵੈ ਕਰਨਾਟੀ ਬੈਰਾਰੀ ਸਿੰਧਵੀ ਪਿਆਰੀ॥<br/> ਰਾਮਕਲੀ ਪੁਨ ਭਲੀ ਰਲੀ ਪੁਨ ਗੌਡੀ ਪਾਚੋਂ ਨਾਰੀ ਗੁਲ ਉਜ੍ਯਾਰੀ॥<br/> ਗੁਜ ਗੰਭੀਰ ਗੌੜ ਸਿੰਧ ਕੁੰਭ ਗੰਭੀਰ ਦੀਦਾਰੀ ਮਾਲ ਪ੍ਯਾਰੀ॥<br/> ਆਨੋ ਨੰਦਨ ਰੰਗ ਰਸ ਭਿਨੇ ਜੜੇ ਨਗੀਨੇ ਕਾਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁਰਾਰੀ॥੧੮੮॥<br/> ਮਾਲਸਿਰੀ ਸਸ ਰੇਖਾ ਕੁੰਭੀ ਬਿਛੀ<noinclude></noinclude> 1rdmw6xx7x0qfr3e3a44062ojxv6vcd 250 3272 231024 218274 2026-07-29T13:19:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231024 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੮)}}</noinclude>ਅਰ ਬੰਛੀ ਗ੍ਰਾਈ ਗੋਡ ਮਲਾਈ॥<br/> ਮਾਨ ਹੰਸ ਪੁਨਰ ਦੇ ਸਰਸੁਤੀ ਰਸਜੀਲ ਉਮਦਾਈ ਦਿਸੇਂ ਸਫਾਈ॥<br/> ਤਾਲਗਰਾਮ ਸਪਤ ਸੁਰ ਤਾਰਾਂ ਸੁਘੜੇਘਨ ਚਤੁਰਾਈ ਅਨ ਪ੍ਰਗਟਾਈ॥<br/> ਆਠ ਚੇਰੀਆਂ ਸ੍ਰੀਰਾਗ ਸੰਗ ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਛਬਵਾਈ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਜਗਾਈ॥੧੮੯॥<br/> ਮੇਘਰਾਗ ਸੁਭ ਭਾਂਤ ਅਲਾਪਿ੍ਯੋ ਮਾਨੋਂ ਪਰਤ ਪੁਹਾਰਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰਾਂ॥<br/> ਆਸਾਵਰੀ ਮਲਾਰੀ ਕੁੰਭੀ ਸੋਰਠ ਸੋਹਿ ਬਦਾਰਾਂ ਹਰ ਰੰਗ ਨਿਆਰਾਂ॥<br/> ਨਟਸਾਰੰਗ ਜਲੰਧ ਕਾਨੜਾ ਸੁਨ ਕਰ ਪੰਕੇ ਦਾਰਾਂ ਗੌਂਡ ਮਲਾਰਾਂ॥<br/> ਅਠਨੰਦਨ ਏਹ ਵਰਨੇ ਵਾਂਕੇ ਏਕ ਏਕਥੀਂ ਨਿ੍ਯਾਰਾਂ ਅਪਰ ਅਪਾਰਾਂ॥੧੯੦॥<br/> ਕਦਮ ਬੁਰਜ ਨਟ ਮਾਹੀ ਗਾਵੈਂ ਕਾਮ ਬੇਰੀ ਲਾਨੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ॥<br/> ਕਵਲਾਂਹਲੀ ਪਹਾੜ ਹਬੇਰੀ ਚੇਰੀ ਆਠ ਬਖਾਨੀ ਬੁਝੈ ਗਿਯਾਨੀ॥<br/> ਰਾਗ ਖਸ਼ਟ ਅਰਤੀਸਰਾਗਨੀ ਅਠਤਾਲੀ ਦਿਲ ਜਾਨੀ ਸੁਤ ਪਹਛਾਨੀ॥੧੯੧॥<br/> ਐਸੇ ਲਾਇਕ ਨਾਇਕ ਗਾਇਕ ਹੋਸਨ ਇੰਦ ਅਖਾੜੇ ਰਾਜ ਦੁਆਰੇ॥<br/> ਹਰ ਨੇਮਤਾਂ ਖਾਵੈਂ ਲਾਵੈ ਉਮਦੇ ਤਾਨ ਕਰਾਰੇ<noinclude></noinclude> j5pfobn8pg47g55pl5pyu61wmr81x22 250 3273 231025 218276 2026-07-29T13:20:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231025 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੬੯)}}</noinclude>ਨਿਤ ਸ੍ਰਕਾਰੇ॥<br/> ਜੇਵਰ ਦਰਬ ਪੁਸ਼ਾਕਾਂ ਬਖਸ਼ੇ ਸੁਨੇ ਰਾਗ ਰੰਗ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰੇ॥<br/> ਕਈ ਰੋਜ਼ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਸਾਥ ਪਿਆਰੇ॥੧੯੨॥<br/> ਬੱਬਨ ਬਲੋਚ ਨੌਰੋਜ ਬੀਚ ਲਿਖ ਕੇਚਮ ਅਰਜ਼ ਪੁਚਾਈ ਆਹਾ ਦਾਨਾਈ॥<br/> ਭੇਜੋ ਸ਼ੁਤਰਸ੍ਵਾਰ ਅਸਾਂ ਵਲ ਆਵਨ ਜੂਹ ਪਰਾਈ ਕਰਕੇ ਧਾਈ॥<br/> ਮੈ ਪਰ ਬੜਾ ਵਿਸਾਹ ਪੁੰਨੂੰ ਨੂੰ ਕਰ ਕੇ ਫੈਲੇ ਭਾਈ ਕਰਸਾਂ ਧਾਈ॥<br/> ਉਹ ਅਰਜ਼ੀ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਵਾਚ ਪ੍ਯੋ ਸੀਨੇ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਧੀਰਜ ਆਈ॥੧੯੩॥<br/> ਹੋਤ ਅਲੀ ਸਦਵਾਇ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਆ ਬਲੋਚੋ ਧਾਵੋ ਦੇਰ ਨਾ ਲਾਵੋ॥<br/> ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਮੈਂ ਤਕਸੀਰ ਤੁਸਾਂਨੂੰ ਜੇ ਹੁਣ ਵੀਰ ਭਰਾਵੋ ਮੁੜ ਪਛਤਾਵੋ॥<br/> ਏਹ ਆਤਸ਼ ਜਿ੍ਯੋਂ ਤੁਸਾਂ ਜਗਾਈ ਹੱਥੀਂ ਆਪ ਬੁਝਾਓ ਆਪ ਮਿਲਾਵੋ॥<br/> ਲਖਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਫਰੇਬ ਪੁੰਨੂੰ ਨੂੰ ਕੇਚਮ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆਵੋ ਦਰਦ ਵੰਡਾਵੋ॥੧੯੪॥<br/> ਸ਼ੁਤਰ ਸਵਾਰ ਬਲੋਚ ਪੁਨੂੰ ਵਲ ਤੁਰੇ ਭਰੇ ਵਲ ਛਲਦੇ ਸੀਨਾਂ ਸਲਦੇ॥<br/> ਤੇਜ਼ ਕੈਫ਼ ਲੈ ਪੂਰਸੁਰਾਹੀਆਂ ਪਵਣ ਵਾਂਗ ਉ<noinclude></noinclude> plqr57ul5218o5ix3nj1vxmf7ujuicm 250 3274 231026 218282 2026-07-29T13:20:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231026 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੦)}}</noinclude>ਠ ਚਲਦੇ ਸਾਥ ਨ ਰਲਦੇ॥<br/> ਅੰਦਰ ਕੁਫਰ ਕਹਾਵਨ ਮੋਮਨ ਬੁਰਿਆਈਓਂ ਨਾ ਟਲਦੇ ਵਾਸੀ ਥਲਦੇ॥<br/> ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਆਇ ਭੰਬੋਰ ਪਨੂੰ ਨੂੰ ਪਾਏ ਪੇਚ ਅਕਲ ਦੇ ਮਿਲ ਵਿਚ ਗਲ ਦੇ॥੧੯੫॥<br/> ਸ਼ਾਹਜ਼ਾਦੇ ਬਹੁ ਕੀਤੀ ਖ਼ਾਤਰ ਮਿਲੇ ਵਤਨ ਦੇ ਭਾਈ ਖੁਸ਼ੀ ਸਵਾਈ॥<br/> ਹਸ ੨ ਬਾਤਾਂ ਕਰਨ ਮਿੱਠੀਆਂ ਦਿਲਾਂ ਵਿਚ ਖੁਟਿਆਈ ਪ੍ਰੀਤ ਜਗਾਈ॥<br/> ਠਗ ਬਨਾਰਸੀ ਯਾ ਓਹ ਫੰਦਕ ਦਾਮ ਫਿਰੇਬ ਵਿਛਾਈ ਕਰ ਵਡਿਆਈ॥<br/> ਏਹ ਜੋੜੀ ਜਗ ਰਹੇ ਸਲਾਮਤ ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਸਫਾਈ ਦਿਸਦੀ ਦਾਈ॥੧੯੬॥<br/> ਵਿਚ ਭੰਬੋਰ ਦੇ ਭਾਵ ਅਸਾਕੋ ਹੁਕਮ ਤੁਸਾਂ ਦਾ ਜ਼ਾਰੀ ਘਰ ਸਰਦਾਰੀ॥<br/> ਘਿਨਸਾਂ ਮਾਲ ਜ਼ੱਕਾਤ ਨਾ ਭਰਸਾਂ ਕਰਸਾਂ ਅਸਾਂ ਬੁਪਾਰੀ ਉਮਰ ਅਸਾਰੀ॥<br/> ਮਕਰਾਂ ਨਾਲ ਵਸਾਹੇ ਦੋਨੋਂ ਕਰਦੇ ਖਾਤਰਦਾਰੀ ਨਰ ਅਰ ਨਾਰੀ॥<br/> ਸੱਜਨ ਜਾਂਨ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਨੇ ਮਹਿਲੀ ਧਾੜ ਉਤਾਰੀ ਅਕਲੋਂ ਹਾਰੀ॥੧੯੭॥<br/> ਅਜਵਾਇਨ ਖੁਰਸਾਨੀ ਕਾਹੂ ਅਰ ਖਸਖਾਸ ਮੰਗਾਈ ਪੀਸ ਮਿਲਾਈ॥<br/> ਫੂਲ ਕਾਸਨੀ ਕਾੜ ਬਨਫ਼ਸਾਂ ਗਰੀ<noinclude></noinclude> jbv4mht5xubiwj4rbszuiup7aedxez4 250 3275 231027 218281 2026-07-29T13:20:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231027 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੧)}}</noinclude>ਬਾਦਾਮ ਰਲਾਈ ਓਸ ਦੁਖਦਾਈ॥<br/> ਇਨ ਚੀਜੋਂ ਕੀ ਬਾਂਧ ਪੋਟਲੀ ਸਿਰਦੀ ਤਰਫ ਰਖਾਈ ਨੀਂਦ ਲਿਯਾਈ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਖਿਲਾਵੇ ਖਾਨਾ ਖਿਦਮਤਗਾਰ ਉਠਾਈ ਦਿਲ ਖਟਿਆਈ॥੧੯੮॥<br/> ਮਗਜ ਬਾਦਾਮ ਬਨਫ਼ਸ਼ਾ ਖਸ਼ਖਸ ਕਾਹੂ ਤੁਖਮ ਮੰਗਾਯਾ ਮੇਵਾ ਪਾਇਆ॥<br/> ਚਾਰੋ ਚੀਜਾਂ ਪੀਸ ਮਿਲਾਈਆਂ ਹਲਵਾ ਖੂਬ ਬਨਾਯਾ ਉਸੇ ਖਿਲਾਇਆ॥<br/> ਲਈਆਂ ਆਪ ਖੁਸ਼ਬੋਈਆ ਸਿਰਕਾ ਤੱਕਿਆ ਬੁਰਾ ਪਰਾਯਾ ਹੈਫ ਕਮਾਇਆ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਅਜਾਨ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਹੋਤਾਂ ਆਣ ਭੁਲਾਇਆ ਜਾਣ ਸਿਵਾਯਾ॥੧੯੯॥<br/> ਇਕ ਵੱਲ ਆਖ ਸ਼ਰਾਬ ਦੋਹੀਂ ਵੱਲ ਰਖਣੇਦਾਰ ਸੁਰਾਹੀ ਉਨਥੀ ਆਹੀ॥<br/> ਭਰਭਰ ਦੇਂਦੇ ਜਾਮ ਪੁਨੂੰ ਨੂੰ ਜਾਲਿਮ ਤੇਜਮਨਾਹੀ ਓਹ ਬਦਖ੍ਵਾਹੀ॥<br/> ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਆਪ ਪੀ ਪਾਨੀ ਸੱਸੀ ਉਨਹਾਂ ਵਿਸਾਹੀ ਬੇ ਗ਼ਮ ਆਹੀ॥<br/> ਦੁਸਮਨ ਨੀਂਦ ਵਿਗੋਈ ਸੋਈ ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਇਲਾਹੀ ਐਵੇ ਚਾਹੀ॥੨੦੦॥<br/> ਕੀਆ ਕੈਹਰ ਇਕ ਹੋਤ ਬਲੋਚਾਂ ਬਾਹਰ ਭੇਤ ਰੁਲਾਇਆ ਫੂਲ<noinclude></noinclude> cxy4fia3b47knoiyt5otp2v0yzblk5q 250 3276 231028 218283 2026-07-29T13:20:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231028 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੨)}}</noinclude>ਖਿਲਾਇਆ॥<br/> ਹੋਗਿਆ ਬਹੁਤ ਬਿਹੋਸ਼ ਪੁੰਨੂੰ ਉਸ ਪਕੜ ਕਚਾਵੇ ਪਾਇਆ ਮੁੰਹ ਛਪਾਇਆ॥<br/> ਹੋਸੁਵਾਰ ਉਠਧਾਏ ਥਲਨੂੰ ਨਾਂ ਕਿਸ ਰਾਤ ਬੁਲਾਇਆ ਨਾਂ ਅਟਕਾਇਆ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਵਿਸਾਹ ਸੱਸੀ ਦਿਲ ਦਾਹ ਬਲੋਚਾਂ ਲਾਇਆ ਦਗਾ ਕਮਾਇਆ॥੨੦੧॥<br/> ਸੂਵੀ ਹੋਇਆ ਉਠਭਾਗੇ ਕੀਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਕਾਬੀ ਬੀਹ ਬਾਬੀ॥<br/> ਦੇ ਮਜੂਨ ਖਿਲਾਵਨ ਖਾਨਾਂ ਨਾਨ ਪੁਲਾਇ ਕਬਾਬੀ ਰਖਨ ਸ਼੍ਰਾਬੀ॥<br/> ਅੰਚਲ ਦੇ ਵਿਚ ਮਸਤਕ ਉਸਦਾ ਰਮਕੇ ਜਿਯੋਂ ਮਹਿਤਾਬੀ ਸਾਨ ਨਵਾਬੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਰਾਹ ਵਿਚ ਦੁਸਮਨ ਮਤ ਮਿਲ ਕਰਨ ਖਰਾਬੀ ਵਗੇ ਸਿਤਾਬੀ॥੨੦੨॥<br/> ਅੰਦਰੀਂ ਖੋਟ ਬਨੇ ਬੇਦਰਦੀ ਹਥ ਕੁਰਾਨਪੁਰ ਧਰਕੇ ਕਲਮੇ ਭਰਕੇ॥<br/> ਥਲਦੇ ਵਾਸੀ ਨਿਰੇ ਲਬਾਸੀ ਅਸੀ ਧਸ ਵਿਚ ਘਰਦੇ ਚੋਰੀ ਸਰਕੇ॥<br/> ਪਰਤ ਦੇਖਦੇ ਮਿਸਲ ਸਗਾਲਾਂ ਓਝੜ ਧਾਏ ਡਰਕੇ ਰਾਹੋਂ ਟਰਕੇ॥<br/> ਜੇ ਲਖਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਉਠ ਬੈਂਦੀ ਜਾਨ ਦੇਂਦੀ ਮਿਤ ਮਰਕੇ ਦੋ ਹਥ ਕਰਕੇ॥੨੦੩॥<br/> ਤਰਗਜ਼ ਆਹਾ ਤੋਸ਼ੇ ਖਾਨੀ ਔਰ<noinclude></noinclude> bri2rht38jfx8z4291n12l80v29l23f 250 3277 231029 218284 2026-07-29T13:20:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੩)}}</noinclude>ਕਮਾਨ ਕਿਆਨੀ ਤੇਗ ਈਰਾਨੀ॥<br/> ਤੇਜ ਕਟਾਰੀ ਬੇਸ਼ ਦੋਧਾਰੀ ਕਾਰੀ ਜੋਗਨ ਸਾਨੀ ਕੋਤੇ ਖਾਨੀ॥<br/> ਸਿਪਰ ਖੂਬ ਗੈਂਡੇ ਦੀ ਆਹੀ ਜਾਇ ਨਾਂ ਸਿਫਤ ਬਖਾਨੀ ਰਾਜ ਨਸ਼ਾਨੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਕਈ ਤਨ ਬਹਿਦੇ ਕੱਢਦੇ ਇਕ ੨ ਕਾਨੀ ਰਖ ਦਿਲਜਾਨੀ॥੨੦੪॥<br/> ਬੀਤੀ ਰੈਨ ਹੋਯਾ ਦਿਨ ਰੌਸ਼ਨ ਸੁਤੀ ਪਈ ਨਿਰਾਲੀ ਹੋਸ਼ ਸੰਭਾਲੀ॥<br/> ਖੁਲਗਏ ਯਾਰ ਨਾ ਯਾਰ ਪੁਨੂੰ ਵਿਚ ਦਿਸਦੀ ਸੇਜਾ ਖਾਲੀ ਫਕਤ ਨਿਹਾਲੀ॥<br/> ਨਾ ਓਹ ਹਉਤ ਨਾ ਸ਼ੁਤਰ ਉਨਹਾਂ ਦੇ ਕਰਗਏ ਸੇਹਰ ਬਿੰਗਾਲੀ ਆਫਤ ਡਾਲੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਅਗਾਹ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਦਿਤੀ ਆਨ ਦਿਖਾਲੀ ਜਮ ਕੀ ਜਾਲੀ॥੨੦੫॥<br/> ਤਨ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਜੋਸ਼ ਬਿਰਹੋਂ ਨੇ ਆਤਿਸ਼ ਜਾਰੇ ਝੱਲ ਨੂੰ ਤਾਵੇ ਜਲ ਨੂੰ॥<br/> ਜਿਉਂ ਮਾਧੋ ਨਲ ਵਿਛੜੇ ਦਾ ਦੁਖ ਬਣਿਆਂ ਕਾਮ ਕੰਦਲ ਨੂੰ ਝੁਰੇ ਅਕਲ ਨੂੰ॥<br/> ਨਾਂ ਉਹ ਜਾਮ ਹੀ ਆਹੀ ਰਾਹੀ ਹੋ ਗਏ ਥਲ ਨੂੰ ਕੇਚਮ ਵਲ ਨੂੰ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਦੇ ਘਾਤੀ ਕਾਤੀ ਦੇ ਗਏ ਗਲ ਨੂੰ ਲਖਿਯੋ ਨਾ ਛਲ ਨੂੰ॥੨੦੬॥<br/> ਰੋਂਦੇ<noinclude></noinclude> rn21ja65hct7xex769fvvn7fny2psh7 250 3278 231030 218285 2026-07-29T13:20:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231030 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੪)}}</noinclude>ਨੈਨ ਨਾ ਚੈਨ ਜਿਗਰ ਨੂੰ ਆਨ ਬਣੇ ਦੁਖ ਭਾਰੇ ਆਂਹੀ ਮਾਰੇ॥<br/> ਪਟ ਪਟ ਬਾਰ ਉਲਾਰ ਦੇ ਕਰ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਉਤਾਰੇ ਧਰ ਪਰ ਡਾਰੇ॥<br/> ਡਾਰ ਵਿਸਾਰ ਕੁੰਜ ਜਿ੍ਯੋਂ ਕੂਕੇ ਪਲ ਪਲ ਯਾਰ ਚਿਤਾਰੇ ਸਿਦਕ ਨ ਹਾਰੇ॥<br/> ਦੋਸ ਨਹੀ ਲਖਸ਼ਾਹ ਪੁਨੂੰ ਵਿਚ ਹੋਤ ਗਏ ਕਰ ਕਾਰੇ ਹਾਇਸਯਾਰੇ॥੨੦੭॥<br/> ਦੋਜਖ ਬੀਚ ਨਹੀ ਦੁਖ ਐਸਾ ਜੈਸਾ ਯਾਰ ਵਿਛੋੜੇ ਜਿਗਰੇ ਫੋੜੇ॥<br/> ਉਠਦਾ ਸੂਲ ਹੂਲ ਕਰ ਪੈਂਦਾ ਦੇਂਦਾ ਖੂਬ ਮਰੋੜੇ ਖੂਨ ਨਿਚੋੜੇ॥<br/> ਹਟਕੇ ਧੋਬਨ ਮਾਉ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਅਜਲ ਥਲਨ ਜਮ ਥੋੜੇ ਦਮ ਰਹੇ ਥੋੜੇ॥<br/> ਜਿਵੇ ਅਮਾਵਸ ਰੈਨ ਸ਼ਾਹ ਲਖ ਲਖ ਲਖ ਦੁਖੀ ਚਕੋਰੇ ਨੈਨ ਨਾ ਜੋੜੇ॥੨੦੮॥<br/> ਰੰਗ ਜਰਦ ਦਮ ਸਰਦ ਭਰੇ ਹਾਈਆਂ ਕਰਦ ਵਗਾਈ ਤਨ ਵਿਚ ਸਬਰ ਨਾ ਮਨ ਵਿਚ॥<br/> ਖੁਲੇ ਬਾਰ ਰਿਪ ਛਾਯੋ ਮੁਖ ਜ੍ਯੋਂ ਸਸ ਬਿਕਸੇ ਤਪਵਣ ਵਿਚ ਜਾਂ ਝਬ ਘਣ ਵਿਚ॥<br/> ਜਿਉ ਸੁਦਾਗਰ ਝੁਰਦਾ ਆਕਰ ਮਾਲ ਛਿਨਾ ਕਰ ਬਨ ਵਿਚ ਤਹਿਗ ਗਵਨ ਵਿਚ॥<br/> ਮਾਉ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਕਹੇ ਸ਼ਾਹਲਖ ਰਖ ਲੱਜ ਬੈਠ ਅਮਨ<noinclude></noinclude> 8hfproi1iwbxvyf3bqg6su0tcfcx281 250 3279 231031 218286 2026-07-29T13:20:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231031 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੫)}}</noinclude>ਵਿਚ ਬਾਗ ਚਮਨ ਵਿਚ॥੨੦੯॥<br/> ਜਾ ਰਹੇ ਚੈਨ ਸੁਰੈਨ ਥਲਾਂ ਅਜ ਦਿਸਦਾ ਬਾਗ ਡਰਾਵਾਂ ਦੁਖ ਵਿਚ ਛਾਵਾਂ॥<br/> ਹੋ ਜੋਗਣ ਉਠ ਤੁਰਾਂ ਨਾਦ ਲੈ ਕੰਨੀ ਮੁੰਦਰਾਂ ਪਾਵਾਂ ਖਾਕ ਰੁਮਾਵਾਂ॥<br/> ਹੌਂ ਅਰ ਬੇਲੀ ਫਿਰਾਂ ਸੁਹੇਲੀ ਭਗਵਾ ਵੇਸ ਵਟਾਵਾਂ ਅਲਖ ਜਗਾਵਾਂ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਨਾਂ ਟਲਸਾਂ ਚਲਸਾਂ ਰਲਸਾਂ ਸਾਥ ਸੁਹਾਵਾਂ ਤਪਤ ਬੁਝਾਵਾਂ॥੨੧੦॥<br/> ਤਦਾ ਮਾਸ ਸੁਕਾਯਾ ਮਜਨੂੰ ਦਿਲ ਥੀਂ ਨਾਹਿ ਵਿਸਾਰੀ ਲੇਲੀ ਪਿਆਰੀ॥<br/> ਸੀਰੀ ਹਿਤ ਫਰਿਹਾਦ ਪਾਇਆ ਦੁਖ ਨੈਹਰ ਲਿ੍ਯਾਯਾ ਭਾਰੀ ਚੀਰ ਪਹਾੜੀ॥<br/> ਜੇ ਆਸ਼ਕ ਓਹ ਹੋਗ ਗਿਆ ਵਗ ਉਤਰੇ ਕੈਫ ਖੁਮਾਰੀ ਨਾਂ ਕਰ ਜਾਰੀ॥<br/> ਲਖ ਲਖ ਧੋਬਨ ਦੇਂਦੀ ਅਕਲਾਂ ਤੂੰ ਬਨ ਧੀਉ ਸਚਾਰੀ ਨੀ ਮਾਂ ਵਾਰੀ॥੨੧੧॥<br/> ਦੁਸਮਨ ਮਾਈ ਹੋਤ ਗਿਰਦਨੀ ਭਰ ੨ ਦੇਣ ਰਜਾਲੇ ਕੈਫ ਪਿਆਲੇ॥<br/> ਸ਼ੇਰ ਜੇਰ ਕਰ ਪਾਇਆ ਪਿੰਜਰੇ ਨਾਂਹੀ ਹੋਸ਼ ਸਮਾਲੇ ਓਸ ਮਤਵਾਲੇ॥<br/> ਫੀਲ ਪਿਯਾਦ ਅਸ੫ ਰਖ ਫਰਜੀ ਕਾਯਮ ਰਹੇ ਦੁਵਾਲੇ ਗਿਰਗਾ ਆਲੇ ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਕਿਸਮਤ ਭਈ ਮਾਤੀ<noinclude></noinclude> d5c7ui0cjlgkzofs7lvundgw6e66g2h 250 3280 231032 218287 2026-07-29T13:20:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231032 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੬)}}</noinclude>ਨੀਦ ਘਣੇਘਰ ਗਾਲੇ ਆਫਤ ਡਾਲੇ॥੨੧੨॥<br/> ਕਾਇਮ ਰਖ ਤੂੰ ਦਿਲ ਅਪਨੇ ਨੂੰ ਨਾਂ ਕਰ ਬਾਤਾਂ ਝੱਲੀਆਂ ਵਾਂਗ ਵਲੱਲੀਆਂ॥<br/> ਚਾਵੇਂ ਪਾਹੰਗ ਪੈਨ ਵਲ ਕਮਰੇ ਜਿਉ ਅਰਵਾਹਾਂ ਫਲੀਆਂ ਨਰਮ ਉਂਗਲੀਆਂ॥<br/> ਬਾਲੂ ਰੇਤ ਤਪੇ ਥਲ ਮਾਰੂ ਨਾਜਕ ਏਹ ਦੁਖੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਜਾਨ ਤਲੀਆਂ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਵਾਹਿ ਸਭ ਲਾਈ ਸ਼ੌਕ ਰਾਹ ਗ੍ਰਸ ਖਲੀਆਂ ਸਕੀਆਂ ਰਲੀਆਂ॥੨੧੩॥<br/> ਪ੍ਰੇਮ ਜਿਨਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਦਾ ਨਾਹੀ ਛਡਦਾ ਹੋਸ਼ ਟਿਕਾਨੇ ਫਿਰਨ ਮੁਤਾਣੇ॥<br/> ਹਰਦਮ ਪੀਵਨ ਖੂਨ ਜਿਗਰਦਾ ਰਹਿੰਦੇ ਬਹੁਤ ਨਿਮਾਣੇ ਦਰਦ ਰਿਜਾਣੇ॥<br/> ਰਹੁਨੀ ਮਾਏ ਹਟਕ ਨਾਂ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਦੁਸਮਨ ਮੈ ਭਾਣੇ ਕਰੇਂ ਧਗਾਣੇ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਨਾ ਫੁਰਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਡੱਸਿਆਂ ਨਾਗ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿਹੁ ਤਨ ਧਾਣੇ॥੨੧੪॥<br/> ਮਤ ਕਰ ਸ਼ੋਰ ਭੰਬੋਰ ਬੀਚ ਤੂੰ ਹੋ ਕਰ ਬੈਠ ਸਿ੍ਯਾਨੀ ਘਰ ਵਿਚ ਰਾਣੀ॥<br/> ਸਬਰ ਕਰੇ ਸਭ ਸਉਰੇ ਮਤਲਬ ਕਹਿਆ ਸਚ ਕਰ ਜਾਨੀ ਬਾਤ ਵਿਹਾਨੀ॥<br/> ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਉਪਾਉ<noinclude></noinclude> cmynj4ewg6e5hiwlv1c14mmfpqrd4h4 250 3281 231033 218288 2026-07-29T13:20:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231033 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੭)}}</noinclude>ਪੁੰਨੂੰ ਨੂੰ ਮੰਗਵਾਵੇਂ ਸੁਖਮਾਨੀ ਇਨਹੀ ਟਕਾਣੀ॥<br/> ਮਾਂਉ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਲਬਰੀਆਂ ਓਹ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਮਤਾਣੀ ਇਸ਼ਕ ਰੰਜਾਣੀ॥੨੧੫॥<br/> ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਬੇ ਦਰਦ ਕਮਾਨ ਪਕੜਕੇ ਢੁਕਚੁਕ ਰਲ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਲਾਏ ਬਾਣ ਚੱਲਾਏ॥<br/> ਨਕਸੇਚੀਰ ਸਰੀਰ ਤੀਰ ਵਿਹੁ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਖੂਨਨ ਆਏ ਜਿਗਰ ਖਪਾਏ॥<br/> ਜਨਮ ਕਰਮ ਦੀ ਹਾਰੀ ਮਾਰੀ ਪੈਕੇ ਕਟਕ ਪਰਾਏ ਪ੍ਰਾਨ ਵੰਜਾਏ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਵੈਰਾਗਨ ਨੀ ਮੈਂ ਕਿਉ ਜਣ ਰਖਿ੍ਯੋ ਮਾਏ ਬਹੁ ਦੁਖ ਪਾਏ॥੨੧੬॥<br/> ਜੇ ਰਬ ਚਾਹੇ ਆਣ ਮਿਲਾਵਾਂ ਰਖ੍ਯੋ ਖ਼੍ਵਾਹਸ ਜੈਂਦੀ ਤੂੰ ਜਿੰਦ ਮੈਂਦੀ॥<br/> ਵਿਚ ਭੰਬੋਰ ਦੇ ਕਰੇ ਹਕੂਮਤ ਖਲਕਤ ਰਈਯਤ ਤੈਂਦੀ ਥਲ ਅਰ ਨੈਂਦੀ॥<br/> ਸਾਹਿਬ ਸ਼ਾਨ ਸੱਸੀ ਸਸ ਸੂਰਤ ਮੈਂ ਤੁਲ ਹੋਸ਼ ਨਾ ਕੈਂਦੀ ਅਕਲਾਂ ਦੇਂਦੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਰਾਹ ਵਿਚ ਮਰਸਾਂ ਮਾਂਉ ਵਾਰਨੇ ਲੈਂਦੀ ਕਿਉ ਹੈਂ ਵੈਂਦੀ॥੨੧੭॥<br/> ਗੁਜਰਨ ਬਰਸ ਜਿਵੇਂ ਦਿਨ ਰਾਤੀ ਪਹਿਰ ਕਹਿਰ ਗਮ ਭੀਨੇ ਜਿਵੇਂ ਮਹੀਨੇ॥<br/> ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਤੋੜ ਧਰਡਾਰੇ ਰੇਸ਼ਮ ਅਰ ਪਸ਼ਮੀਨੇ ਪੁਰਜੇ ਕੀਨੇ॥<br/> ਮਲੀ ਖਾਕ ਤਨ<noinclude></noinclude> qy4arrmypoi4a946wi3vp1q48n50n3g 250 3282 231034 218289 2026-07-29T13:21:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231034 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੮)}}</noinclude>ਬਣੀ ਦੀਵਾਨੀ ਦਿਲ ਜਾਨੀ ਸੁਖ ਛੀਨੇ ਅਤਿ ਦੁਖ ਦੀਨੇ॥<br/> ਮੈ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਚਾਰ ਹਜ ਕੱਰਸਾਂ ਕੇਚਮ ਵਾਂਗ ਮਦੀਨੇ ਵਸਦਾ ਸੀਨੇ॥੨੧੮॥<br/> ਪਕੜ ਸਊਰ ਤਯੂਰ ਬੇਪਰ ਨੂੰ ਲਾਉਨ ਦੂਰ ਉਡਾਰੀ ਬੈਠ ਪਿਆਰੀ॥<br/> ਬਰਸੇ ਨੂਰ ਜਹੂਰ ਸੁਬਕ ਤਨ ਹੁਸਨ ਹੂਰਦੀ ਭਾਰੀ ਕਟਕ ਕੰਧਾਰੀ॥<br/> ਨਾਂ ਹੁਨ ਝੂਰ ਸਰੂਰ ਦੇਖ ਸਹੁ ਚੂਰ ਕਰਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਗਮੀ ਕਹਾਰੀ॥<br/> ਛੋੜ ਫਤੂਰ ਗਰੂਰ ਯਾਦ ਰਖ ਦੇਈ ਮਾਉਂ ਵਿਚਾਰੀ ਲਖ ਦਿਲਦਾਰੀ॥੨੧੯॥<br/> ਸਾਕੀ ਬਿਨਾਂ ਸਰਾਬ ਖਖ ਜਿਉਂ ਬਿਨ ਮਹਿਤਾਬ ਨ ਮਾਣੇ ਰੂਹ ਉਤਾਣੇ॥<br/> ਆਬ ਬਿਨਾਂ ਵੈਰਾਨ ਬਾਗ ਜਿਉਂ ਫੁਲ ਅਰ ਫਲ ਕੁਮਲਾਨੇ ਦੁਖ ਅਤਿ ਧਾਨੇ॥<br/> ਜਲ ਬਿਨ ਮੀਨ ਪਰੋਂ ਬਿਨ ਪੰਛੀ ਤੜਪੇ ਜਿਵੇ ਨਿਤਾਣੇ ਮੌਤ ਰੰਜਾਣੇ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਵਾਹ ਮਿਤ ਬਾਸੋ ਦੇਸ ਸੁੰਜੇ ਮੋਹੇ ਭਾਣੇ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣੇ॥੨੨੦॥<br/> ਉਠਦਿਆਂ ਆਹੀ ਭੜਕਣ ਭਾਹੀ ਨਾਹੀ ਯਾਰ ਬਗਲ ਵਿਚ ਜਾਨ ਖਲਲ ਵਿਚ॥<br/> ਦਾਦਤ ਮੀਨ ਜੇਠ ਰੁਤ ਜੈਸੇ ਤੜਫੇ ਥੋੜੇ ਜਲ<noinclude></noinclude> shsng2m8hl2uyp8v2igt743m9rcoykg 250 3283 231035 218290 2026-07-29T13:21:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231035 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੭੯)}}</noinclude>ਵਿਚ ਰਹੇ ਨਾ ਬਲ ਵਿਚ॥<br/> ਵਸਦੇ ਹੋਭ ਭੰਬੋਰ ਸ਼ੈਹਰ ਹੌਂ ਲੁੱਟੀਆਂ ਰੰਗ ਮਹੱਲ ਵਿਚ ਚੋਰਾਂ ਪਲ ਵਿਚ॥<br/> ਕੈਹ ਦਰ ਕਰੀ ਪੁਕਾਰ ਸ਼ਾਹ ਲਖ ਹੋਤ ਗਏ ਛਲ ਬਲ ਵਿਚ ਦੇ ਮੋਹ ਵਲ ਵਿਚ॥੨੨੧॥<br/> ਕੁਛ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਹੋਯਾ ਤੈਂਡਾ ਦੇਸ ਹੁਕਮ ਸੁਲਤਾਨੀ ਸਮਝ ਸੁਜਾਨੀ॥<br/> ਪਾਂਚ ਪਦਾਰਥ ਆਹੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮਾਂ ਪਿਉ ਹੁਸਨ ਜਵਾਨੀ ਸੁਰਗ ਨਸਾਨੀ॥<br/> ਲਾਓ ਦਾਓ ਬਿਠਲਾਓ ਚਉਕੀਆਂ ਪੱਤਣ ਔਰ ਚੋਗਾਨੀ ਖਾਸ ਮਕਾਨੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਜੋ ਫਾਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮੰਗਵਾਵੇ ਦਿਲ ਜਾਨੀ ਅਪਨਾ ਸਾਨੀ॥੨੨੨॥<br/> ਮੈਂ ਬਿਹੋਸ ਫਰਮੋਸ਼ ਨੋਸ਼ ਗ਼ਮ ਇਸ਼ਕ ਜੋਸ਼ ਹਨ ਕਰਦੀ ਪਗ ਧਰ ਧਰਦੀ॥<br/> ਦਿਨ ਅਰ ਰੈਨ ਸਚੈਨ ਚੈਨ ਨਹੀ ਨੈਨ ਸੁਰਖ ਨ ਜਰਦੀ ਨੀਂਦ ਨਾ ਫਰਦੀ॥<br/> ਕੀਤੀ ਗਰਦ ਬੇਦਰਦ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਜਮ ਫਰਦ ਸਰਦ ਦਮ ਭਰਦੀ ਸੌਰੋਂ ਡਰਦੀ॥<br/> ਕਿਆ ਲਖ ਬਨੀ ਲਾਚਾਰੀ ਭਾਰੀ ਦਾਰੀ ਲਖੇ ਨਾ ਦਰਦੀ ਹਾਵੇ ਮਰਦੀ॥੨੨੩॥<br/><noinclude></noinclude> 28kfw8sb3q8799luya69yfa1qk4eol2 250 3284 231036 218291 2026-07-29T13:21:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231036 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੮੦)}}</noinclude>ਨੀਹੇ ਕਰੀਯੋ ਫਰੇਬ ਲਿਖਾਈ ਅਪਨੇ ਦਿਲੋਂ ਉਸਾਰੀ ਏਹ ਦਿਲਦਾਰੀ॥<br/> ਖਾਨੇ ਆਹਿਲ ਜੁ ਕਾਲਬਖਾਨੇ ਦਾਨਸ਼ਮੰਦ ਸੁਚਾਰੀ ਸਮਝ ਪਿਯਾਰੀ॥<br/> ਕੇਚਮ ਬੀਚ ਲਿ੍ਯਾਏ ਮੈਂਕੂੰ ਵਲ ਛਲ ਹੋਤ ਬ੍ਯੋਪਾਰੀ ਬਨ ਹਿਤਕਾਰੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਵਿਸਾਹ ਨਾ ਕਰਦੀ ਘਰਦੀ ਡਰਦੀ ਭਾਰੀ ਰਖਨ ਬਡਾਰੀ॥੨੨੪॥<br/> ਹੇ ਮ੍ਰਿਗ ਨੈਨੀ ਦੇਖੇਂਗੀ ਸੁਖ ਦੁਖ ਕੋਈ ਦਿਨ ਜਰਨਾ ਜਲ ਨਹੀ ਮਰਨਾਂ॥<br/> ਤਪਤ ਸੁਰਾਹ ਨਾ ਸਕਦੇ ਨਾ ਘਰ ਬਾਹਰ ਪਾਉਂ ਨਾ ਧਰਨਾ ਧੁੱਪੋਂ ਡਰਨਾ॥<br/> ਲੌਂਦੀ ਭੁਖਨਾ ਕੁਖ ਰੁਖ ਜਲ ਇਤਬਿਧ ਤਜਿਆ ਹਰਨਾ ਥਲ ਦਾ ਚਰਨਾਂ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਅੱਲਾਹ ਆਪ ਅਬ ਮੇਲ ਅਸਾਂ ਕਰਨਾਂ ਸ਼ੰਕਟ ਟਰਨਾਂ॥੨੨੫॥<br/> ਫਿਰਦਾ ਇਕ ਦਰਵੇਸ਼ ਥਲਾਂ ਦਾ ਧੋਬਨ ਦੇਖ ਬੁਲਾਇਆ ਪਾਸ ਬੈਠਾਇਆ॥<br/> ਸਦ ਮਬਲਗ ਦੀ ਲੋਭ ਓਸਨੂੰ ਖਾਤਰ ਕਰੇ ਰਝਾਇਆ ਇਉਂ ਸਮਝਾਯਾ॥<br/> ਲੈ ਏਹ ਖਤ ਦਿਹੁ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਕਹੇ ਕੇਚਮ ਥੀਂ ਆਯਾ ਹੋਤ ਭਿਜਾਇਆ॥<br/> ਭੇਤ ਸ਼ਾਹ ਲਖ ਲਖੇ<noinclude></noinclude> apwprlqkldslbtbutdiz5ego892rpxv 250 3285 231037 218292 2026-07-29T13:21:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231037 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੮੧)}}</noinclude>ਨਾ ਕੋਈ ਅਪਨਾਂ ਔਰ ਪਰਾਇਆ ਰਖੀਂ ਛਪਾਇਆ॥੨੨੬॥<br/> ਰਹੇ ਤੋਰ ਨਿਸ ਭੋਰ ਕਾਸਦਾਂ ਚਾਹੀਏ ਜੋਰ ਜਵਾਨੀ ਚਰਬ ਜੁਬਾਨੀ॥<br/> ਓਹ ਫ਼ਕੀਰ ਹਕੀਰ ਵਿਚਾਰਾ ਪੀਰ ਮਰਦ ਸੈਰਾਨੀ ਦੂਰ ਧਿਆਨੀ॥<br/> ਮਾਇਆ ਲੋਭ ਭੁਲਾਯਾ ਧਾਯਾ ਤਲਬ ਆਰਾਮ ਪੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹਿ ਕੁਮਲਾਨੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਅਗਾਹ ਰਾਹ ਕਰ ਲੈ ਗਈ ਦੁਸ਼ਮਨ ਬਾਨੀ ਮਾਉਂ ਬੇਗਾਨੀ॥੨੨੭॥<br/> ਸਿਰ ਸਲਾਮ ਕਰ ਜੋੜ ਹੁਕਮ ਲੈ ਢੋਯਾ ਖਤ ਸਰਕਾਰੇ ਓਸ ਹਲਕਾਰੇ॥<br/> ਸਾਹਜਾਦੀ ਇਉਂ ਜਾਤਾ ਮੈਂ ਕੂ ਦਸਤੀ ਮਾਂ ਪਤੀਆਰੇ ਕਾਗਜ਼ ਕਾਰੇ॥<br/> ਨੈਨ ਸੀਤ ਹੋ ਜਾਸਨ ਵਾਚੀ ਜੀ ਓਹ ਤਰਫ਼ ਹਮਾਰੇ ਲਿਖਿਓ ਪਿਆਰੇ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਭਾਹ ਤਨ ਜਾਗੀ ਜਦ ਓਹ ਹਰਫ਼ ਨਿਹਾਰੇ ਧਰ ਪਰ ਡਾਰੇ॥੨੨੮॥<br/> ਮੁਕਬਲ ਨਹੀ ਫੁਰਮਾਇਆ ਕਾਮਲ ਆਮਿਲ ਘਰ ਸਦਵਾਵਾਂ ਪਾਸ ਬਿਠਾਵਾਂ॥<br/> ਨਾਮਾ ਗਿਰਦ ਲਿਖਾਇ ਉਸਥੀਂ ਚਰਖੇ ਸਾਥ ਬੰਧਾਵਾਂ ਬਹੁਰ ਭੁਲਾਵਾਂ॥<br/> ਕੇਚਮ ਥੀਂ ਕਰ ਸਿਹਰ<noinclude></noinclude> pbfgdyd6psepjmu2gl46bo08dou1k45 250 3286 231038 218293 2026-07-29T13:21:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231038 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੮੨)}}</noinclude>ਪੁੰਨੂੰ ਨੂੰ ਸ਼ਹਰ ਭੰਬੋਰ ਮੰਗਾਵਾਂ ਰਖ ਦਿਲ ਥਾਵਾਂ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਜੋ ਮੈਂਡੇ ਜੇਹੀਆਂ ਹੋਸਨ ਵਿਰਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਰਾਵਾਂ॥੨੨੯॥<br/> ਐਸੇ ਫਰੇਬ ਵਿਗੋਈ ਨੀ ਮੈਂ ਹੋਇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਸਰਕੇ ਇਧਰ ਉਧਰਕੇ॥<br/> ਯਾਰੰਗੀਨਾਂ ਮਾਲ ਖਜੀਨਾਂ ਲੈ ਗਏ ਉਠ ਪਰ ਧਰਕੇ ਸੀਨਾ ਫਰਕੇ॥<br/> ਥਲ ਵਿਚ ਚਲ ਦੁਖ ਸਹਿਨਾ ਮਾਈ ਭੰਨਾਂ ਨਾਹੀ ਡਰਕੇ ਅੰਦਰ ਘਰਕੇ॥<br/> ਇੰਉ ਲਖਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਫੁਰਮਾਇਆ ਮੂੰਹ ਕਿਬਲੇ ਵਲ ਕਰਕੇ ਕਲਮਾ ਭਰਕੇ॥੨੩੦॥<br/> ਮਾਂਪਿਉ ਅਕਸਰ ਹਾਰ ਰਹੇ ਚੁੱਪ ਉਸਨੇ ਘਣਾਸਲਾਹੀ ਮਨੀਓ ਨਾਹੀਂ॥<br/> ਦੁਖ ਔਲਾਦ ਦਾ ਸਹਿਆ ਨਾ ਜਾਂਦਾ ਕਰ ਕਰ ਖਲੀਆਂ ਬਾਹੀਂ ਰੋਵਨ ਆਹੀਂ॥<br/> ਰੰਗ ਮਹਲ ਵਿਚ ਰੋਵਨ ਸਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਲਾਇ ਸਭ ਵਾਹੀ ਮਿਟੀਆ ਨਾਹੀ॥<br/> ਇਸ਼ਕ ਜਿਨਹਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾ ਸ਼ਾਹ ਲਖ ਫਿਰਦੇ ਨਾਂਹਿ ਪਛਾਹੀ ਤਾਂਗ ਅਗਾਹੀਂ॥੨੩੧॥<br/> ਘਰ ਵਿਚ ਕਈ ਗੁਲਾਮ ਬਾਂਦੀਆਂ ਆਹੇ ਸਬ ਅੰਨਸਾਰੀ ਜੋ ਨਰਨਾਰੀ॥<br/> ਪਾਲਕੀਆਂ ਰਥ ਬਹਿਲਾਂ<noinclude></noinclude> c2uuc59o1sv1st9xvvn2vfhx7wwj75v 250 3287 231039 218294 2026-07-29T13:21:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231039 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੮੩)}}</noinclude> ਬੱਘੀਆਂ ਪੀਨਸ ਅਸਪ ਕੰਧਾਰੀ ਫੀਲ ਅਸਵਾਰੀ॥<br/> ਜੇਕਰ ਚੜ ਉਠ ਵੈਹਿੰਦੇ ਥਲ ਨੂੰ ਐਡ ਨ ਪੈਂਦੀ ਭਾਰੀ ਵਕਤ ਕਹਾਰੀ॥<br/> ਇਸ਼ਕ ਜੋਸ਼ ਲਖਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਕੀਨੀ ਆਨ ਲਾਚਾਰੀ ਹੋਸ਼ ਵਿਸਾਰੀ॥੨੩੨॥<br/> ਮਾਉਂ ਬਾਪ ਨੂੰ ਖਬਰ ਨਾ ਕੀਤੀ ਸੁਤੀ ਰਹੀ ਹਵੇਲੀ ਖਾਸ ਸਹੇਲੀ॥<br/> ਮਿਸਲ ਪਤੰਗ ਸ਼ਮਾਂ ਪਰਧਾਨੀ ਰਖਕੇ ਜਾਨ ਹਥੇਲੀ ਢੂੰਡਨ ਬੇਲੀ॥<br/> ਕਰਦੀ ਸ਼ੋਰ ਨ ਜੋਰ ਦੇਹ ਵਿਚ ਨੇਹ ਵੇਲਣੇ ਵੇਲੀ ਜਿਉ ਤਿਲ ਤੇਲੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਮਾਹ ਸਮ ਸੂਰਤ ਜਿਉਂ ਚੰਦਨ ਦੀ ਗੇਲੀ ਮੁਸ਼ਕ ਰਵੇਲੀ॥੨੩੩॥<br/> ਏਕ ਬਰੈਹਨਾ ਫ਼ਕੀਰ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਥਲ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰੀ ਆਇਆ ਉਸੇ ਬੁਲਾਯਾ॥<br/> ਕੱਜ ਰਖ ਸੀਸ ਕਹ੍ਯੋ ਉਨ ਚਸਮਾਂ ਤੂ ਗਜ ਸ੍ਵਾਂਗ ਬਨਾਯਾ ਖਾਕ ਰਮਾਯਾ॥<br/> ਬੋਲ੍ਯੋ ਮਸਤ ਨਾ ਨੈਨ ਛਪਾਵੈ ਆਸ਼ਕ ਸਚ ਨਾਂ ਲੁਕਾਇਆ ਆਨ ਫੁਰਮਾਇਯਾ॥<br/> ਬਾਰ ਨਹੀ ਏਹ ਖਾਰ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਚੁੱਭੇ ਪਗੀ ਤਨ ਖਾਇਆ ਸਿਰ ਆ ਛਾਯਾ॥੨੩੪॥<br/> ਜਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਚੀਰ ਮਜਨੂੰ ਦਾ ਨਿਕਲ ਗਈਆਂ ਦਿੱਬ<noinclude></noinclude> hotsgabz6gegi9zk7mw60ofhskt0t5s 250 3288 231040 218295 2026-07-29T13:21:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231040 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੮੪)}}</noinclude>ਸੂਲਾਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਤੂਲਾਂ॥<br/> ਕੀ ਹੱਕ ਦਾ ਸਿਰ ਪਰ ਸਹਿੰਦੇ ਉਜ਼ਰ ਨਹੀ ਮਕਬੂਲਾਂ ਖਾਸ ਰਸੂਲਾਂ॥<br/> ਚੁੱਭਦੇ ਬਾਰ ਸਾਰ ਸਮ ਏਨਾ ਇਸ਼ਕ ਪੜਯੋ ਕਰ ਹੂਲਾਂ ਪਿਲ ਪਿਲ ਝੂਲਾਂ॥<br/> ਹੁਨ ਲਖਸ਼ਾਹ ਨਿਗਾਹ ਯਾਰ ਵਲ ਜੇ ਥਲ ਕਬੂਲਾਂ ਬਖਸ਼ੇ ਭੂਲਾਂ॥੨੩੫॥<br/> ਸੁਨ ਏਹ ਸੁਖਨ ਏਹ ਮਸਤ ਫਿਰ ਬੋਲ੍ਯੋ ਧਨ ਲਛਮੀ ਓਹ ਆਹੀ ਜਿਸ ਤੂੰ ਜਾਈ॥<br/> ਬੰਧਨ ਤਿਆਗ ਭਏ ਨਿਰਬੰਧਨ ਲਿਵ ਸਾਚੇ ਵਲ ਲਾਈ ਸੁਫਲਕਮਾਈ।<br/> ਪਾਕਦੀਦਾਰ ਨਿਰਾਰ ਤਿਰੀਆਹੁਨ ਸਾਬਿਤ ਸਿਦਕ ਸਫਾਈ ਨਜਰੀ ਆਈ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਨਿਗਾਹ ਨੇਕ ਧਰ ਫਿਕਰ ਕਰ੍ਯੋ ਕਰ ਪਾਈ ਚਸ਼ਮ ਨਿਵਾਈ॥੨੩੬॥<br/> ਬਾਂਕੀ ਚਟੋਰ ਚਕੋਰ ਹਸਤ ਸਮ ਮਟਕ ਮ੍ਰੋੜ ਮਰੇਲੀ ਚੰਦ ਚੰਬੇਲੀ॥<br/> ਖੰਜਰ ਨੈਨ ਬੈਨ ਕੋ ਕਲਵਤ ਐਨ ਭਵਾਂ ਧੰਨਸੇਲੀ ਆਲਖ ਮੇਲੀ॥<br/> ਬਿਧਯੂੰ ਲਖਿਯੋ ਸੰਜੋਗ ਭੋਗ ਤਜ ਲੀਤਾ ਯੋਗ ਨਵੇਲੀ ਗੋਰਖ ਚੇਲੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਪਸਾਰਮਾਰ ਕਰ ਯਾਰ ਹੈਯਤ ਅਲਬੇਲੀ ਫਿਰੇ ਅਕੇਲੀ॥੨੩੭॥<br/><noinclude></noinclude> bivbssv1ysedpwkrs8wmp4pzfibbq0s 250 3289 231041 218296 2026-07-29T13:22:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231041 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੮੫)}}</noinclude>ਸ਼ਰਮ ਹਜੂਰ ਹੂਰ ਕੀ ਸੂਰਤ ਔਰ ਨਾਂ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰੇ ਬਿਨਾ ਪਿਆਰੇ॥<br/> ਕਾਨੋ ਨਿਕਟ ਦੋ ਤ੍ਰੀ ਸੁੰਦਰ ਬਿਧਨੇ ਆਪ ਸੰਵਾਰੇ ਦੋ ਤਿਲ ਕਾਲੇ॥<br/> ਗ਼ੈਰ ਕਲਾਮ ਨਾ ਜਾਵੇ ਭੀਤਰ ਬੈਠੇ ਓਹ ਰਖਵਾਰੇ ਰੋਕ ਦਵਾਰੇ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹੁ ਨਿਗਾਹ ਯਾਰ ਵਲ ਏਕੋ ਨਾਮ ਚਿਤਾਰੇ ਸੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰੇ॥੨੩੮॥<br/> ਨਾਂ ਵਿਚ ਗਾਉਂ ਨਾ ਛਾਉਂ ਨਾ ਪਾਨੀ ਲੇਖ ਮੁਹਾਰ ਉਠਾਈ ਵਾਹ ਨਾ ਕਾਈ॥<br/> ਕਹੇ ਰਹੇ ਨਾ ਤੁਖਮ ਬਬੁਰਦਾ ਹੌਂ ਉਸ ਜੇਹੇ ਸਤਾਈ ਥਲੀ ਰੁਲਾਈ॥<br/> ਖਾਵਸ ਕੋਈ ਆਫਤ ਉਸਕੋ ਆਵਸ ਆਗੇ ਜਾਈ ਫਲ ਬੁਰਿ੍ਯਾਈ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਉਹ ਤਨ ਚਮਕੇ ਜਮਕੇ ਰਸਤੇ ਪਾਈ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਕਸਾਈ॥੨੩੯॥<br/> ਮੁੱਖ ਮਹਿਤਾਬ ਯਾਰ ਦਾ ਕਾਬਾ ਹੱਜ ਕਾਰਨ ਦੁਖ ਸਹਿੰਦੀ ਸਿਫਤਾਂ ਕਹਿੰਦੀ॥<br/> ਭਿਗ ਰਹੇ ਚੀਰ ਅਧੀਰ ਸਰੀਰੋਂ ਗਰਮੀ ਛਮਛਮ ਵਹਿੰਦੀ ਆਤਿਸ ਦਹਿੰਦੀ॥<br/> ਖੂਨ ਆਲੂਦਾ ਹੋਈਆਂ ਤਲੀਆਂ ਥਲ ਵਿਚ ਘਸ ੨ ਲਹਿੰਦੀ ਮਹਿੰਦੀ ਨਹਿੰਦੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਜਿਨਹਾਂ ਦੇ ਤਨ ਵਿਚ ਮਰਜ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਬਹਿੰ<noinclude></noinclude> 3sbbwvpb23usscznu29n5gcq7xpypvn 250 3290 231042 218299 2026-07-29T13:22:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231042 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੮੬)}}</noinclude>ਦੀ ਹੋਸ਼ ਨਾ ਰਹਿੰਦੀ॥੨੪੦॥<br/> ਵਕਤ ਵਿਹਾਨਾ ਹਾਥ ਨਾ ਆਵੇ ਹੋਤ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਛਲ ਗਏ ਪਾ ਵਿਚ ਝਲ ਗਏ॥<br/> ਵਾਉ ਮੁਖਲਿਫ ਵੱਗੇ ਚੁਫੇਰਯੋਂ ਖੋਜ ਰੇਤ ਵਿਚ ਰਲ ਗਏ ਫੋਰੋਂ ਠਿਲ ਗਏ॥<br/> ਨੈਨ ਨਮਾਨੇ ਦਰਦ ਰੰਜਾਣੇ ਕਿਆ ਜਾਨਾ ਕਿਤਵਲ ਗਏ ਰਾਹੋਂ ਟਲ ਗਏ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਹੋਏ ਸੁਖ ਸੁਪਨਾ ਦੁਖ ਫਿਰਾਕ ਦੇ ਮਿਲ ਗਏ ਸੀਨਾਂ ਸਲ ਗਏ॥੨੪੧॥<br/> ਟੋਰ ਪਛਾਨੀ ਕਹੇ ਦੀਵਾਨੀ ਲੇਖ ਬੁਰੇ ਥੇ ਮੈਂਦੇ ਵਸ ਨਾ ਕੈਂਦੇ॥<br/> ਅਹਿਲ ਨਜੂਮ ਰੁੱਮਾਲ ਬਾਪ ਨੂੰ ਏਹੋ ਖਬਰਾਂ ਦੇਂਦੇ ਨਉਕਰ ਜੈਂਦੇ॥<br/> ਨਿਜ ਜਮਦੀ ਜਮ ਪਕੜ ਰੁੜਾ ਈ ਜੇ ਡੁਬਦੀ ਵਿਚ ਨੈਂ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾ ਪੈਂਦੇ॥<br/> ਕਿਸ ਬਿਧ ਹਉਂ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਯਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਨਾ ਸਾਹੁ ਨਾ ਲੈਂਦੇ ਦੁਸਮਨ ਵੈਂਦੇ॥੨੪੨॥<br/> ਸਾਰੋ ਸਖਤ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੀ ਸੂਲੀ ਪੁਲਸਰਾਤ ਨਜਰ ਆਵੇ ਥਲ ਤਨ ਤਾਵੇ॥<br/> ਦੁਖ ਸੁਖ ਸਮਝੇ ਇਕ ਸਮਾਨ ਜੋ ਅਪਨਾ ਆਪ ਵੰਜਾਵੇ ਸੋ ਸੌਹ ਪਾਵੇ॥<br/> ਸਾਂਗ ਸਤੀ ਦਾ ਬਨੀ ਬਾਵਰੀ ਸਾਬਿਤ ਕਦਮ ਉਠਾਵੇ ਸਨਮੁਖ ਧਾਵੇ॥<br/> ਏਹੋ ਚਾਹ ਲਖਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਦਿਲ<noinclude></noinclude> 30ybcecsb75t5fvwyxq5a4cf8i5ri76 250 3291 231043 218301 2026-07-29T13:22:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231043 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੮੭)}}</noinclude>ਇਸ਼ਕ ਵਲੋਂ ਰੈਹ ਆਵੇ ਜਿੰਦੜੀ ਜਾਵੇ॥੨੪੩॥<br/> ਭਖ ਥਲਾਂ ਵਿਚ ਲਉਂਦੇ ਰੋਂਦੇ ਭਉਂਦੇ ਮਿਰਗ ਤਿਹਾਏ ਆਬ ਨ ਪਾਏ॥<br/> ਉਡਦੀ ਰੇਤ ਗਰਮ ਵਾ ਵਗਦੀ ਵਰਮ ਪਰੇਮ ਦੁਖ ਧਾਏ ਅੰਗ ਕੁਮਲਾਏ॥<br/> ਭੁਜ ਕਬਾਬ ਤਨ ਹੋਯਾ ਬਿਰੀਆ ਗਿਰੀਆਂ ਅੰਸੂ ਛਾਏ ਛੈਬਰ ਲਾਏ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਨਾ ਸਬਰ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਤੀਰ ਵਗਾਏ ਕਬਰ ਬੁਲਾਏ॥੨੪੪॥<br/> ਛੁਟੇ ਜਾਨ ਈਮਾਨ ਸਾਫ ਜੇ ਟੁੱਟੇ ਜਨ ਕਾ ਜਾਲਾ ਭੈਜਲ ਕਾਲਾ॥<br/> ਸਿਰ ਤਕਦਾਈ ਰਖ ਥਲ ਧਾਈ ਦਿਤਾ ਇਸ਼ਕ ਉਜਾਲਾ ਦੇਸ ਨਿਕਾਲਾ॥<br/> ਮੁਖ ਥੀਂ ਆਬ ਜੇ ਮੰਗਦੀ ਵਗਦਾ ਯਾ ਚਸਮਾ ਯਾ ਨਾਲਾ ਸੀਰੀਂ ਵਾਲਾ॥<br/> ਏਹੋ ਚਾਹ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਸੱਸੀ ਦਿਲ ਪੀਵਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਪਿਆਲਾ ਲੱਜਤ ਵਾਲਾ॥੨੪੫॥<br/> ਉਠਦੀ ਬੈਂਹਦੀ ਕਹਿੰਦੀ ਏਹ ਗਲ ਜਰਮ ਕਰਮ ਦੀ ਹਾਰੀ ਹੌਂ ਦੁਖਯਾਰੀ॥<br/> ਪਏ ਕਲੇਜੇ ਝਾਰੀ ਭਾਰੀ ਮਾਰੀ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੋ ਧਾਰੀ ਕਹਿਰ ਕਟਾਰੀ॥<br/> ਕੀਤੀ ਗਰਦ ਗੁਬਾਰੀ ਆਰੀ ਵਾਹਿਦ ਜਾਣ ਬਿਚਾਰੀ ਨਹਿ ਸੋਵਾਰੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਨ ਕਾਹ ਚਾਹ ਥਲ ਦਿਨੇ ਨਾ<noinclude></noinclude> jrx8y75eqibzvyjwmtb2l2qlyrxj6ky 250 3294 231044 218304 2026-07-29T13:22:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231044 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੯੦)}}</noinclude>ਅਕਲ ਸ਼ਊਰ ਦੂਰ ਭਏ ਉਸ ਪਲ ਜਦ ਦੀ ਇਸ਼ਕ ਭਵਾਲੀ ਥਲ ਵਿਚ ਡਾਲੀ॥<br/> ਮਿਸਲ ਤ੍ਯੂਰ ਹੂਰ ਦੀ ਸੂਰਤ ਆਇ ਬਨੀ ਮਤਵਾਲੀ ਜਮਕੀ ਜਾਲੀ॥<br/> ਸਠ ਸਠ ਕੋਸ ਚੁਤਰਫੀ ਮਾਨਸ ਜਿੰਸ ਨਾ ਲਭਦੀ ਭਾਲੀ ਧਰਤੀ ਖਾਲੀ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਬਨਾਵਤ ਆਹੀ ਨਾ ਕੋਈ ਘਾਹੀਂ ਰਾਲੀ ਮਿਲਿਓ ਨਾ ਯਾਲੀ॥੨੫੨॥<br/> ਸੁਤਰ ਸਵਾਰ ਮੁਹਾਰ ਉਠਾਈ ਆਯਾ ਕਿਤੋਂ ਅਕਾਰਾ ਕਰੋ ਉਲਾਰਾ॥<br/> ਕਾਕਾ ਨਾਮ ਆਮ ਜਗਜਾਨੇ ਕੌਮ ਕਸਾਬ ਚਕਾਰਾ ਹਾਇੰਸਿਆਰਾ॥<br/> ਸ਼ਾਹ ਜ਼ਾਦੀ ਜਦ ਦੇਖੀ ਦੂਰੋਂ ਹੂਰੋਂ ਤਨ ਉਜਿਆਰਾ ਅਤ ਚਮਕਾਰਾ॥<br/> ਓਸ ਜਾਤਾ ਲਖਸ਼ਾਹ ਮਾਹ ਯਾ ਕੋਈ ਟੂਟਾ ਤਾਰਾ ਫੁਲਕੋਂ ਭਾਰਾ॥੨੫੩॥<br/> ਨਾਮ ਪੰਨੂੰ ਦਾ ਹਰਦਮ ਲੈਂਦੀ ਵੈਂਦੀ ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਕਸਾਈ ਹੋਸ਼ ਭੁਲਾਈ॥<br/> ਪਰੀ ਦੇਖ ਹੋਵੇ ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ ਪਦਮਨ ਹੂਰ ਲਜਾਈ ਛਬ ਅਧਿਕਾਈ॥੨ਪ੪॥<br/> ਦੇਖ ਡੋਲਿਆ ਈਮਾਨ ਓਸੇ ਦਾ ਸੱਸੀ ਮੂੰਹ ਛਿਪਾਯਾ ਰੱਬ ਧਿਆਯਾ ॥<br/> ਕਰ ਵਾਹਰ ਜਿਉਂ ਨਾਹਰ ਕੋਲੋਂ ਸੁਲਮਾਂ ਆਪ ਬਚਾਇਆ ਬਿਲ<noinclude></noinclude> 53uj1a3ski4u6pxqu4undw898pf1kk8 250 3295 231045 218305 2026-07-29T13:22:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231045 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੯੧)}}</noinclude>ਮ ਨਾ ਲਾਯਾ॥<br/> ਥੀਵਾਂ ਗਰਕ ਨਾਂ ਤਨ ਮੈਂਡੇ ਪਰ ਛੋਹੇ ਹਾਥ ਪ੍ਰਾਯਾ ਬਾਰ ਖੁਦਾਯਾ॥<br/> ਸੱਸੀ ਅਰਜ ਮੰਜੂਰ ਸ਼ਾਹਲਖ ਹੁਕਮ ਹਜੂਰੋਂ ਆਯਾ ਪੜਦਾ ਪਾਇਆ॥੨੫੫॥<br/> ਦਿਤਾ ਰਾਹ ਜ਼ਮੀਨ ਸੱਸੀ ਨੂੰ ਜੇਉਂ ਸੋਹਨੀ ਜਿਉਂ ਜਲ ਵਿਚ ਛਪ ਗਿਓ ਛਲ ਵਿਚ॥<br/> ਹੋਯਾ ਕਸਾਬ ਸ਼ਿਤਾਬ ਨਾਬੀਨਾ ਪੱਲੂ ਉਸਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਝੁਕਿਆ ਪਲ ਵਿਚ॥<br/> ਕਹਿੰਦਾ ਬਖ਼ਸ਼ ਗੁਨਾਹ ਭਲਾ ਹਨ ਪੜਦਾ ਪਿਆ ਅਕਲ ਵਿਚ ਜਾਨ ਖਲੱਲ ਵਿਚ॥<br/> ਭੁਲ ਬਖਸ਼ਾਇ ਸਬੂਤ ਹੋਇਆ ਉਸ ਕਬਰ ਬਨਾਈ ਥਲ ਵਿਚ ਲਾ ਫੁਲ ਫਲ ਵਿਚ॥੨੫੬॥<br/> ਸੋਗ ਪਿਆ ਉਸ ਦਿਨ ਵਿਚ ਥਲਦੀ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਘਾਸ ਵਿਸਾਰੇ ਆਪਨੇ ਚਾਰੇ॥<br/> ਝੁਰਦੇ ਚੋਗ ਨਾ ਚੁਗਦੇ ਪੰਛੀ ਚਕਵੇ ਰੇਜ਼ਗੁਜਾਰੇ ਹੋਇ ਨਿਯਾਰੇ॥<br/> ਜਿਨ ਇਨਸਾਨ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਰੋਂਦੇ ਗਏ ਨਾਂ ਮੂਲ ਸਹਾਰੇ ਹੋਗਮ ਭਾਰੇ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਜਿਮੀ ਪਰ ਮਾਤਮ ਆਹੇ ਫਲਕ ਸਤਾਰੇ ਰੋਂਦੇ ਸਾਰੇ॥੨੫੭॥<br/> ਹੁੰਦੀ ਅਕਲ ਇਲਮ ਜੇ ਹੁੰਦਾ ਰਖਦੀ<noinclude></noinclude> trzultnpnad7rfnwfkl1p88bzj3usvt 250 3296 231046 218306 2026-07-29T13:22:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231046 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||(੯੨)}}</noinclude>ਬੀਨਾ ਬਾਨਾਂ ਕਾਜ ਸ਼ਹਾਨਾ॥<br/> ਏਹ ਲਿਖ ਕੇ ਰਖ ਤੁਰਦੀ ਚੇਰੀ ਅਸਾਂ ਬਚਾਈਆਂ ਜਾਨਾਂ ਖਉਫ ਬੇਗਾਨਾਂ॥<br/> ਲਿਖੀ ਅਸਾਂਨੂੰ ਵਤ ਘਿਨਵੰਜਸਾਂ ਥਲ ਹੀ ਆਤਿਸ ਖਾਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਾ॥<br/> ਕਹਿ ਲਖਸ਼ਾਹ ਦੋਊ ਘਰ ਗਾਲੇ ਕੀਆ ਕਹਿਰ ਕਰਵਾਨਾਂ ਬੇਈਮਾਨਾਂ॥੨੫੮॥<br/> ਮੁਨਕਰ ਅਤੇ ਨਕੀਰ ਕਬਰ ਵਿਚ ਦਿਤੀ ਆ ਦਿਖਲਾਈ ਸੱਸੀ ਬੁਲਾਈ॥<br/> ਪੁਛਨ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਲਗੇ ਉਸ ਅਗੋਂ ਦੇ ਦੁਹਾਈ ਦੋਸ ਨਾ ਰਾਈ॥<br/> ਮੈਨੂੰ ਛਲਕਰ ਤੁਮ ਦੁਖ ਦੇ ਗਏ ਲੈ ਗਏ ਥਲ ਸੁਖਦਾਈ ਜੂਹ ਪ੍ਰਾਈ॥<br/> ਇਯੋ ਲਖ ਸ਼ਾਹ ਫਰਿਸ਼ਤੇ ਬੋਲੇ ਨਾ ਹਮ ਹੋਤ ਮਿਲਾਈ ਤੂੰ ਹਕਾਈ॥੨੫੯॥<br/> ਭੇਜੇ ਆਵਹਿ ਪਾਕ ਜ਼ਾਤ ਦੇ ਹੁਕਮ ਬਜਾਇ ਲਿਆਵਾਂ ਮੋਏ ਜਵਾਂਵਾਂ॥<br/> ਐਬ ਸਵਾਬ ਹਿਸਾਬ ਸਮਝ ਸੁਨ ਦਫਤਰ ਊਪਰ ਲਾਵਾਂ ਹਰ ਹਰ ਥਾਵਾਂ॥<br/> ਗੁਨਹਗਾਰ ਚੁਨ ਡਾਰ ਨਰਕ ਅਰ ਨੇਕਾਂ ਸੁਰਗ ਪੁਜਾਵਾਂ ਸੁਖ ਦਿਖਲਾਵਾਂ॥<br/> ਕੇਹਾ ਵਾਹ ਲਖਸ਼ਾਹ ਮਾਹ ਮੁਖ ਵਸੇ ਜਹਾਂ ਮਿਤਥਾਵਾਂ ਤਹਾਂ ਸੁਹਾਵਾਂ॥੨੬੦॥<br/> ਹੁਕਮ ਖੁਦਾ ਦਾ ਸਿਰਪਰ<noinclude></noinclude> ks8rvn1yov9d8a3whc4oqqnp8ojz6b2 250 16724 231235 224750 2026-07-30T06:54:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231235 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਕੂਕਿਆਂ_ਦੀ_ਵਿਥਿਆ.pdf |Page = 369 |bSize = 518 |cWidth = 255 |cHeight = 240 |oTop = 194 |oLeft = 138 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> 6cz05ksjcv52tcmzatn39dg3kffd183 250 16725 231236 224754 2026-07-30T06:54:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231236 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|13em}}{{Css image crop |Image = ਕੂਕਿਆਂ_ਦੀ_ਵਿਥਿਆ.pdf |Page = 370 |bSize = 513 |cWidth = 208 |cHeight = 190 |oTop = 270 |oLeft = 157 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> fg15mg4pxjec4cqhokn40b3jgx09eq0 250 16726 231237 224755 2026-07-30T06:54:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231237 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|13em}}{{Css image crop |Image = ਕੂਕਿਆਂ_ਦੀ_ਵਿਥਿਆ.pdf |Page = 371 |bSize = 503 |cWidth = 174 |cHeight = 192 |oTop = 247 |oLeft = 156 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> tevpr3tiqshvmlp6fzhnnbpje0dkbum 250 16727 231238 224756 2026-07-30T06:55:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231238 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|13em}}{{Css image crop |Image = ਕੂਕਿਆਂ_ਦੀ_ਵਿਥਿਆ.pdf |Page = 372 |bSize = 432 |cWidth = 141 |cHeight = 153 |oTop = 212 |oLeft = 150 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> o1zvmgi64vaipeop9ob8trjjbar9wux 250 22513 231130 53631 2026-07-30T02:53:57Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 231130 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੧੩}}</noinclude>ਜੂਐ ਬਾਜੀ ਹਾਰੀ॥੨॥ ਅੰਤਰਿ ਅਗਨਿ ਨ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਬੂਝੈ ਬਾਹਰਿ ਪੂਅਰ ਤਾਪੈ॥ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਬਿਨੁ ਭਗਤਿ ਨ ਹੋਵੀ ਕਿਉ ਕਰਿ ਚੀਨਸਿ ਆਪੈ॥ ਨਿੰਦਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਨਰਕ ਨਿਵਾਸੀ ਅੰਤਰ ਆਤਮ ਜਾਪੈ॥ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਭਰਮਿ ਵਿਗੂਚਹਿ ਕਿਉ ਮਲੁ ਧੋਪੈ ਪਾਪੈ॥੩॥ ਛਾਣੀ ਖਾਕੁ ਬਿਭੂਤ ਚੜਾਈ ਮਾਇਆ ਕਾ ਮਗੁ ਜੋਹੈ॥ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਏਕੁ ਨ ਜਾਣੈ ਸਾਚੁ ਕਹੇ ਤੇ ਛੋਹੈ॥ ਪਾਠੁ ਪੜੈ ਮੁਖਿ ਝੂਠੋ ਬੋਲੈ ਨਿਗੁਰੇ ਕੀ ਮਤਿ ਓਹੈ॥ ਨਾਮੁ ਨ ਜਪਈ ਕਿਉ ਸੁਖੁ ਪਾਵੈ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਕਿਉ ਸੋਹੈ॥੪॥ ਮੂੰਡੁ ਮੁਡਾਇ ਜਟਾ ਸਿਖ ਬਾਧੀ ਮੋਨਿ ਰਹੈ ਅਭਿਮਾਨਾ॥ ਮਨੂਆ ਡੋਲੈ ਦਹ ਦਿਸ ਧਾਵੈ ਬਿਨੁ ਰਤ ਆਤਮ ਗਿਆਨਾ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਛੋਡਿ ਮਹਾ ਬਿਖੁ ਪੀਵੈ ਮਾਇਆ ਕਾ ਦੇਵਾਨਾ॥ ਕਿਰਤੁ ਨ ਮਿਟਈ ਹੁਕਮੁ ਨ ਬੂਝੈ ਪਸੂਆ ਮਾਹਿ ਸਮਾਨਾ॥੫॥ ਹਾਥ ਕਮੰਡਲੁ ਕਾਪੜੀਆ ਮਨਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਉਪਜੀ ਭਾਰੀ॥ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤਜਿ ਕਰਿ ਕਾਮਿ ਵਿਆਪਿਆ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ ਪਰ ਨਾਰੀ॥ ਸਿਖ ਕਰੇ ਕਰਿ ਸਬਦੁ ਨ ਚੀਨੈ ਲੰਪਟੁ ਹੈ ਬਾਜਾਰੀ॥ ਅੰਤਰਿ ਬਿਖੁ ਬਾਹਰਿ ਨਿਭਰਾਤੀ ਤਾ ਜਮੁ ਕਰੇ ਖੁਆਰੀ॥੬॥ ਸੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੈ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਗਵਾਏ॥ ਛਾਦਨ ਭੋਜਨ ਕੀ ਆਸ ਨ ਕਰਈ ਅਚਿੰਤੁ ਮਿਲੈ ਸੋ ਪਾਏ॥ ਬਕੈ ਨ ਬੋਲੈ ਖਿਮਾ ਧਨੁ ਸੰਗ੍ਰਹੈ ਤਾਮਸੁ ਨਾਮਿ ਜਲਾਏ॥ ਧਨੁ ਗਿਰਹੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜੋਗੀ ਜਿ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਏ॥੭॥ ਆਸ ਨਿਰਾਸ ਰਹੈ ਸੰਨਿਆਸੀ ਏਕਸੁ ਸਿਉ ਲਿਵ ਲਾਏ॥ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਵੈ ਤਾ ਸਾਤਿ ਆਵੈ ਨਿਜ ਘਰਿ ਤਾੜੀ ਲਾਏ॥ ਮਨੂਆ ਨ ਡੋਲੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਧਾਵਤੁ ਵਰਜਿ ਰਹਾਏ॥ ਗ੍ਰਿਹੁ ਸਰੀਰੁ ਗੁਰਮਤੀ ਖੋਜੇ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਪਾਏ॥੮॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸੁ ਸਰੇਸਟ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਵੀਚਾਰੀ॥ ਖਾਣੀ ਬਾਣੀ ਗਗਨ ਪਤਾਲੀ ਜੰਤਾ ਜੋਤਿ ਤੁਮਾਰੀ॥ ਸਭਿ ਸੁਖ ਮੁਕਤਿ ਨਾਮ ਧੁਨਿ ਬਾਣੀ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਉਰ ਧਾਰੀ॥ ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਨਹੀ ਛੂਟਸਿ ਨਾਨਕ ਸਾਚੀ ਤਰੁ ਤੂ ਤਾਰੀ ॥੯॥੭॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧॥ ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸੰਜੋਗਿ ਉਪਾਏ ਰਕਤੁ ਬਿੰਦੁ ਮਿਲਿ ਪਿੰਡੁ ਕਰੇ॥ ਅੰਤਰਿ ਗਰਭ ਉਰਧਿ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਸਾਰੇ ਦਾਤਿ ਕਰੇ॥੧॥ ਸੰਸਾਰੁ ਭਵਜਲੁ ਕਿਉ ਤਰੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਪਾਈਐ ਅਫਰਿਓ ਭਾਰੁ ਅਫਾਰੁ ਟਰੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੇ ਗੁਣ ਵਿਸਰਿ ਗਏ ਅਪਰਾਧੀ ਮੈ ਬਉਰਾ ਕਿਆ ਕਰਉ ਹਰੇ॥ ਤੂ ਦਾਤਾ ਦਇਆਲੁ ਸਭੈ ਸਿਰਿ ਅਹਿਨਿਸਿ ਦਾਤਿ ਸਮਾਰਿ ਕਰੇ॥੨॥ ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਲੈ ਜਗਿ ਜਨਮਿਆ<noinclude></noinclude> codkq0b6aw0g7tzr3krzr0ib6ac5thz 250 22518 231131 53636 2026-07-30T03:03:43Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 231131 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੧੪}}</noinclude>ਸਿਵ ਸਕਤੀ ਘਰਿ ਵਾਸੁ ਧਰੇ॥ ਲਾਗੀ ਭੂਖ ਮਾਇਆ ਮਗੁ ਜੋਹੈ ਮੁਕਤਿ ਪਦਾਰਥੁ ਮੋਹਿ ਖਰੇ॥੩॥ ਕਰਣ ਪਲਾਵ ਕਰੇ ਨਹੀ ਪਾਵੈ ਇਤ ਉਤ ਢੂਢਤ ਥਾਕਿ ਪਰੇ॥ ਕਾਮਿ ਕ੍ਰੋਧਿ ਅਹੰਕਾਰਿ ਵਿਆਪੇ ਕੂੜ ਕੁਟੰਬ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰੇ॥੪॥ ਖਾਵੈ ਭੋਗੈ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਦੇਖੈ ਪਹਿਰਿ ਦਿਖਾਵੈ ਕਾਲ ਘਰੇ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸਬਦ ਨ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮ ਨ ਕਾਲੁ ਟਰੇ॥੫॥ ਜੇਤਾ ਮੋਹੁ ਹਉਮੈ ਕਰਿ ਭੂਲੇ ਮੇਰੀ ਮੇਰੀ ਕਰਤੇ ਛੀਨਿ ਖਰੇ॥ ਤਨੁ ਧਨੁ ਬਿਨਸੈ ਸਹਸੈ ਸਹਸਾ ਫਿਰਿ ਪਛੁਤਾਵੈ ਮੁਖਿ ਧੁਰਿ ਪਰੇ॥੬॥ ਬਿਰਧਿ ਭਇਆ ਜੋਬਨੁ ਤਨੁ ਖਿਸਿਆ ਕਛੁ ਕੰਠੁ ਬਿਰੂਧੋ ਨੈਨਹੁ ਨੀਰੁ ਢਰੇ॥ ਚਰਣ ਰਹੇ ਕਰ ਕੰਪਣ ਲਾਗੇ ਸਾਕਤ ਰਾਮੁ ਨ ਰਿਦੈ ਹਰੇ॥੭॥ ਸੁਰਤਿ ਗਈ ਕਾਲੀ ਹੂ ਧਉਲੇ ਕਿਸੈ ਨ ਭਾਵੈ ਰਖਿਓ ਘਰੇ॥ ਬਿਸਰਤ ਨਾਮ ਐਸੇ ਦੋਖ ਲਾਗਹਿ ਜਮੁ ਮਾਰਿ ਸਮਾਰੇ ਨਰਕਿ ਖਰੇ॥੮॥ ਪੂਰਬ ਜਨਮ ਕੋ ਲੇਖੁ ਨ ਮਿਟਈ ਜਨਮਿ ਮਰੈ ਕਾ ਕਉ ਦੋਸੁ ਧਰੇ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਬਾਦਿ ਜੀਵਣੁ ਹੋਰੁ ਮਰਣਾ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਸਬਦੈ ਜਨਮੁ ਜਰੇ॥੯॥ ਖੁਸੀ ਖੁਆਰ ਭਏ ਰਸ ਭੋਗਣ ਫੋਕਟ ਕਰਮ ਵਿਕਾਰ ਕਰੇ॥ ਨਾਮੁ ਬਿਸਾਰਿ ਲੋਭਿ ਮੂਲੁ ਖੋਇਓ ਸਿਰਿ ਧਰਮ ਰਾਇ ਕਾ ਡੰਡੁ ਪਰੇ॥੧੦॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ਜਾ ਕਉ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਨਦਰਿ ਕਰੇ॥ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਖ ਅਪਰੰਪਰ ਪੂਰੇ ਤੇ ਜਗ ਮਹਿ ਗੁਰ ਗੋਵਿੰਦ ਹਰੇ॥੧੧॥ ਹਰਿ ਸਿਮਰਹੁ ਗੁਰ ਬਚਨ ਸਮਾਰਹੁ ਸੰਗਤਿ ਹਰਿ ਜਨ ਭਾਉ ਕਰੇ॥ ਹਰਿ ਜਨ ਗੁਰੁ ਪਰਧਾਨੁ ਦੁਆਰੈ ਨਾਨਕ ਤਿਨ ਜਨ ਕੀ ਰੇਣੁ ਹਰੇ॥੧੨॥੮॥ {{center|ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਮਾਰੂ ਕਾਫੀ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੨॥ ਆਵਉ ਵੰਵਉ ਡੂੰਮਣੀ ਕਿਤੀ ਮਿਤ੍ਰ ਕਰੇਉ॥ ਸਾ ਧਨ ਢੋਈ ਨ ਲਹੈ ਵਾਢੀ ਕਿਉ ਧੀਰੇਉ॥੧॥ ਮੈਡਾ ਮਨੁ ਰਤਾ ਆਪਨੜੇ ਪਿਰ ਨਾਲਿ॥ ਹਉ ਘੋਲਿ ਘੁਮਾਈ ਖੰਨੀਐ ਕੀਤੀ ਹਿਕ ਭੋਰੀ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲਿ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਪੇਈਅੜੈ ਡੋਹਾਗਣੀ ਸਾਹੁਰੜੇ ਕਿਉ ਜਾਉ॥ ਮੈ ਗਲਿ ਅਉਗਣ ਮੁਠੜੀ ਬਿਨੁ ਪਿਰ ਝੂਰਿ ਮਰਾਉ॥੨॥ ਪੇਈਅੜੈ ਪਿਰੁ ਸੰਮਲਾ ਸਾਹੁਰੜੈ ਘਰਿ ਵਾਸੁ॥ ਸੁਖਿ ਸਵੰਧਿ ਸੋਹਾਗਣੀ ਪਿਰੁ ਪਾਇਆ ਗੁਣਤਾਸੁ॥੩॥ ਲੇਫੁ ਨਿਹਾਲੀ ਪਟ ਕੀ ਕਾਪੜੁ ਅੰਗਿ ਬਣਾਇ॥ ਪਿਰੁ ਮੁਤੀ ਡੋਹਾਗਣੀ ਤਿਨ ਡੁਖੀ ਰੈਣਿ<noinclude></noinclude> axzfvagm6087s44do3bvgsjqlwuywr9 250 22523 231132 53641 2026-07-30T03:19:01Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 231132 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੧੫}}</noinclude>ਵਿਹਾਇ॥੪॥ ਕਿਤੀ ਚਖਉ ਸਾਡੜੇ ਕਿਤੀ ਵੇਸ ਕਰੇਉ॥ ਪਿਰ ਬਿਨੁ ਜੋਬਨੁ ਬਾਦਿ ਗਇਅਮੁ ਵਾਢੀ ਝੂਰੇਦੀ ਝੂਰੇਉ॥੫॥ ਸਚੇ ਸਦਾ ਸਦੜਾ ਸੁਣੀਐ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ॥ ਸਚੇ ਸਚਾ ਬੈਹਣਾ ਨਦਰੀ ਨਦਰਿ ਪਿਆਰਿ॥੬॥ ਗਿਆਨੀ ਅੰਜਨੁ ਸਚ ਕਾ ਡੇਖੈ ਡੇਖਣਹਾਰੁ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਜਾਣੀਐ ਹਉਮੈ ਗਰਬੁ ਨਿਵਾਰਿ॥੭॥ ਤਉ ਭਾਵਨਿ ਤਉ ਜੇਹੀਆ ਮੂ ਜੇਹੀਆ ਕਿਤੀਆਹ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਹੁ ਨ ਵੀਛੁੜੈ ਤਿਨ ਸਚੈ ਰਤੜੀਆਹ॥੮॥੧॥੯॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧॥ ਨਾ ਭੈਣਾ ਭਰਜਾਈਆ ਨਾ ਸੇ ਸਸੁੜੀਆਹ॥ ਸਚਾ ਸਾਕੁ ਨ ਤੁਟਈ ਗੁਰੁ ਮੇਲੇ ਸਹੀਆਹ॥॥੧॥ ਬਲਿਹਾਰੀ ਗੁਰ ਆਪਣੇ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੈ ਜਾਉ॥ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਏਤਾ ਭਵਿ ਥਕੀ ਗੁਰਿ ਪਿਰੁ ਮੇਲਿਮੁ ਦਿਤਮੁ ਮਿਲਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਫੁਫੀ ਨਾਨੀ ਮਾਸੀਆ ਦੇਰ ਜੇਠਾਨੜੀਆਹ॥ ਆਵਨਿ ਵੰਦਨਿ ਨਾ ਰਹਨਿ ਪੂਰ ਭਰੇ ਪਹੀਆਹ॥੨॥ ਮਾਮੇ ਤੈ ਮਾਮਾਣੀਆ ਭਾਇਰ ਬਾਪ ਨ ਮਾਉ॥ ਸਾਥ ਲਡੇ ਤਿਨ ਨਾਠੀਆ ਭੀੜ ਘਣੀ ਦਰੀਆਉ॥੩॥ ਸਾਚਉ ਰੰਗਿ ਰੰਗਾਵਲੋ ਸਖੀ ਹਮਾਰੋ ਕੰਤੁ॥ ਸਚਿ ਵਿਛੋੜਾ ਨਾ ਥੀਐ ਸੋ ਸਹੁ ਰੰਗਿ ਰਵੰਤੁ॥੪॥ ਸਭੇ ਰੁਤੀ ਚੰਗੀਆ ਜਿਤੁ ਸਚੇ ਸਿਉ ਨੇਹੁ॥ ਸਾ ਧਨ ਕੰਤੁ ਪਛਾਣਿਆ ਸੁਖਿ ਸੁਤੀ ਨਿਸਿ ਡੇਹੁ॥੫॥ ਪਤਣਿ ਕੂਕੇ ਪਾਣੀ ਵੰਝਹੁ ਧ੍ਰੁਕਿ ਵਿਲਾੜਿ॥ ਪਾਰਿ ਪਵੰਦੜੇ ਡਿਠੁ ਮੈ ਸਤਿਗੁਰ ਬੋਹਿਥਿ ਚਾੜਿ॥੬॥ ਹਿਕਨੀ ਲਦਿਆ ਹਿਕਿ ਲਦਿ ਗਏ ਹਿਕ ਭਾਰੇ ਭਰ ਨਾਲਿ॥ ਜਿਨੀ ਸਚੁ ਵਣੰਜਿਆ ਸੇ ਸਚੇ ਪ੍ਰਭ ਨਾਲਿ॥੭॥ ਨਾ ਹਮ ਚੰਗੇ ਆਖੀਅਹ ਬੁਰਾ ਨ ਦਿਸੈ ਕੋਇ॥ ਨਾਨਕ ਹਉਮੈ ਮਾਰੀਐ ਸਚੇ ਜੇਹੜਾ ਸੋਇ॥੮॥੨॥੧੦॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧॥ ਨਾ ਜਾਣਾ ਮੂਰਖੁ ਹੈ ਕੋਈ ਨਾ ਜਾਣਾ ਸਿਆਣਾ॥ ਸਦਾ ਸਾਹਿਬ ਕੈ ਰੰਗੇ ਰਾਤਾ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣਾ॥੧॥ ਬਾਬਾ ਮੂਰਖੁ ਹਾ ਨਾਵੈ ਬਲਿ ਜਾਉ॥ ਤੂ ਕਰਤਾ ਤੂ ਦਾਨਾ ਬੀਨਾ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਤਰਾਉ ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮੂਰਖੁ ਸਿਆਣਾ ਏਕੁ ਹੈ ਏਕ ਜੋਤਿ ਦੁਇ ਨਾਉ॥ ਮੂਰਖਾ ਸਿਰਿ ਮੂਰਖੁ ਹੈ ਜਿ ਮੰਨੇ ਨਾਹੀ ਨਾਉ॥੨॥ ਗੁਰ ਦੁਆਰੈ ਨਾਉ ਪਾਈਐ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਪਲੈ ਨ ਪਾਇ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਕੈ ਭਾਣੈ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਾ ਅਹਿਨਿਸਿ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਇ॥੩॥ ਰਾਜੰ ਰੰਗੰ ਰੂਪੰ ਮਾਲੰ ਜੋਬਨੁ ਤੇ ਜੂਆਰੀ॥ ਹੁਕਮੀ ਬਾਧੇ ਪਾਸੈ ਖੇਲਹਿ ਚਉਪੜਿ ਏਕਾ ਸਾਰੀ॥੪॥ ਜਗਿ ਚਤੁਰੁ ਸਿਆਣਾ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਣਾ ਨਾਉ ਪੰਡਿਤ ਪੜਹਿ ਗਾਵਾਰੀ॥ ਨਾਉ ਵਿਸਾਰਹਿ<noinclude></noinclude> g4gk1c1qs7vunmqghczp7877hgveh52 250 22528 231133 53646 2026-07-30T03:27:09Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 231133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੧੬}}</noinclude>ਬੇਦੁ ਸਮਾਲਹਿ ਬਿਖੁ ਭੂਲੇ ਲੇਖਾਰੀ॥੫॥ ਕਲਰ ਖੇਤੀ ਤਰਵਰ ਕੰਠੇ ਬਾਗਾ ਪਹਿਰਹਿ ਕਜਲੁ ਝਰੈ॥ ਏਹੁ ਸੰਸਾਰੁ ਤਿਸੈ ਕੀ ਕੋਠੀ ਜੋ ਪੈਸੈ ਸੋ ਗਰਬਿ ਜਰੈ॥੬॥ ਰਯਤਿ ਰਾਜੇ ਕਹਾ ਸਬਾਏ ਦੁਹੁ ਅੰਤਰਿ ਸੋ ਜਾਸੀ॥ ਕਹਤ ਨਾਨਕੁ ਗੁਰ ਸਚੇ ਕੀ ਪਉੜੀ ਰਹਸੀ ਅਲਖੁ ਨਿਵਾਸੀ॥੭॥੩॥੧੧॥ {{center|ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ਘਰੁ ੫ ਅਸਟਪਦੀ ੧ਓ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਜਿਸ ਨੋ ਪ੍ਰੇਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ॥ ਸਾਚੈ ਸਬਦਿ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਏ॥ ਏਹਾ ਵੇਦਨ ਸੋਈ ਜਾਣੈ ਅਵਰੁ ਕਿ ਜਾਣੈ ਕਾਰੀ ਜੀਉ॥੧॥ ਆਪੇ ਮੇਲੇ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ॥ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰੁ ਆਪੇ ਲਾਏ॥ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਸਾਰ ਸੋਈ ਜਾਣੈ ਜਿਸ ਨੋ ਨਦਰਿ ਤੁਮਾਰੀ ਜੀਉ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦਿਬ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਜਾਗੈ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਏ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਏ॥ ਸੋ ਜੋਗੀ ਇਹ ਜੁਗਤਿ ਪਛਾਣੈ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਬੀਚਾਰੀ ਜੀਉ॥੨॥ ਸੰਜੋਗੀ ਧਨ ਪਿਰ ਮੇਲਾ ਹੋਵੈ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਹੁ ਦੁਰਮਤਿ ਖੋਵੈ॥ ਰੰਗ ਸਿਉ ਨਿਤ ਰਲੀਆ ਮਾਣੈ ਅਪਣੇ ਕੰਤ ਪਿਆਰੀ ਜੀਉ॥੩॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝਹੁ ਵੈਦੁ ਨ ਕੋਈ॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਨਿਰੰਜਨੁ ਸੋਈ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਿਐ ਮਰੈ ਮੰਦਾ ਹੋਵੈ ਗਿਆਨ ਬੀਚਾਰੀ ਜੀਉ॥੪॥ ਏਹੁ ਸਬਦੁ ਸਾਰੁ ਜਿਸ ਨੋ ਲਾਏ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭੁਖ ਗਵਾਏ॥ ਆਪਣ ਲੀਆ ਕਿਛੂ ਨ ਪਾਈਐ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਕਲ ਧਾਰੀ ਜੀਉ॥੫॥ ਅਗਮ ਨਿਗਮੁ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦਿਖਾਇਆ॥ ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਅਪਨੈ ਘਰਿ ਆਇਆ॥ ਅੰਜਨ ਮਾਹਿ ਨਿਰੰਜਨੁ ਜਾਤਾ ਜਿਨ ਕਉ ਨਦਰਿ ਤੁਮਾਰੀ ਜੀਉ॥੬॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੋ ਤਤੁ ਪਾਏ॥ ਆਪਣਾ ਆਪੁ ਵਿਚਹੁ ਗਵਾਏ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝਹੁ ਸਭ ਧੰਧੁ ਕਮਾਵੈ ਵੇਖਹੁ ਮਨਿ ਵੀਚਾਰੀ ਜੀਉ॥੭॥ ਇਕਿ ਭ੍ਰਮਿ ਭੂਲੇ ਫਿਰਹਿ ਅਹੰਕਾਰੀ॥ ਇਕਨਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਉਮੈ ਮਾਰੀ॥ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਹੋਰਿ ਭਰਮਿ ਭੁਲੇ ਗਾਵਾਰੀ ਜੀਉ॥੮॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਿਨੀ ਨਾਮੁ ਨ ਪਾਇਆ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ॥ ਅਗੈ ਵਿਣੁ ਨਾਵੈ ਕੋ ਬੇਲੀ ਨਾਹੀ ਬੂਝੈ ਗੁਰ ਬੀਚਾਰੀ ਜੀਉ॥੯॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਤਾ॥ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਜੁਗ ਚਾਰੇ ਜਾਤਾ॥ ਜਿਸੁ ਤੂ ਦੇਵਹਿ ਸੋਈ ਪਾਏ ਨਾਨਕ ਤਤੁ ਬੀਚਾਰੀ ਜੀਉ॥੧੦॥੧॥<noinclude></noinclude> daehqgil7rkrsy25fdxd6rzoekf3l2t 250 22533 231134 53651 2026-07-30T03:33:56Z Kuldip DMW 2077 231134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੦੧੭}}</noinclude>{{center|ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ਘਰੁ ੩ ਅਸਟਪਦੀਆ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਲਖ ਚਉਰਾਸੀਹ ਭ੍ਰਮਤੇ ਭ੍ਰਮਤੇ ਦੁਲਭ ਜਨਮੁ ਅਬ ਪਾਇਓ॥੧॥ ਰੇ ਮੂੜੇ ਤੂ ਹੋਛੈ ਰਸਿ ਲਪਟਾਇਓ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਗਿ ਬਸਤੁ ਹੈ ਤੇਰੈ ਬਿਖਿਆ ਸਿਉ ਉਰਝਾਇਓ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਰਤਨ ਜਵੇਹਰ ਬਨਨਿ ਆਇਓ ਕਾਲਰੁ ਲਾਦਿ ਚਲਾਇਓ॥੨॥ ਜਿਹ ਘਰ ਮਹਿ ਤੁਧੁ ਰਹਨਾ ਬਸਨਾ ਸੋ ਘਰੁ ਚੀਤਿ ਨ ਆਇਓ॥੩॥ ਅਟਲ ਅਖੰਡ ਪ੍ਰਾਣ ਸੁਖਦਾਈ ਇਕ ਨਿਮਖ ਨਹੀ ਤੁਝੁ ਗਾਇਓ॥੪॥ ਜਹਾ ਜਾਣਾ ਸੋ ਥਾਨੁ ਵਿਸਾਰਿਓ ਇਕ ਨਿਮਖ ਨਹੀ ਮਨੁ ਲਾਇਓ॥੫॥ ਪੁਤ੍ਰ ਕਲਤ੍ਰ ਗ੍ਰਿਹ ਦੇਖਿ ਸਮਗ੍ਰੀ ਇਸ ਹੀ ਮਹਿ ਉਰਝਾਇਓ॥੬॥ ਜਿਤੁ ਕੋ ਲਾਇਓ ਤਿਤ ਹੀ ਲਾਗਾ ਤੈਸੇ ਕਰਮ ਕਮਾਇਓ॥੭॥ ਜਉ ਭਇਓ ਕ੍ਰਿਪਾਲੁ ਤਾ ਸਾਧਸੰਗੁ ਪਾਇਆ ਜਨ ਨਾਨਕ ਬ੍ਰਹਮੁ ਧਿਆਇਓ ॥੮॥੧॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਕਰਿ ਅਨੁਗ੍ਰਹੁ ਰਾਖਿ ਲੀਨੋ ਭਇਓ ਸਾਧੂ ਸੰਗੁ॥ ਹਰਿ ਨਾਮ ਰਸੁ ਰਸਨਾ ਉਚਾਰੈ ਮਿਸਟ ਗੂੜਾ ਰੰਗੁ॥੧॥ ਮੇਰੇ ਮਾਨ ਕੋ ਅਸਥਾਨੁ॥ ਮੀਤ ਸਾਜਨ ਸਖਾ ਬੰਧਪੁ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜਾਨੁ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੰਸਾਰ ਸਾਗਰੁ ਜਿਨਿ ਉਪਾਇਓ ਸਰਣਿ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਗਹੀ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦੀ ਪ੍ਰਭੁ ਅਰਾਧੇ ਜਮਕੰਕਰੁ ਕਿਛੁ ਨ ਕਹੀ ॥੨॥ ਮੋਖ ਮੁਕਤਿ ਦੁਆਰਿ ਜਾ ਕੈ ਸੰਤ ਰਿਦਾ ਭੰਡਾਰੁ॥ ਜੀਅ ਜੁਗਤਿ ਸੁਜਾਣੁ ਸੁਆਮੀ ਸਦਾ ਰਾਖਣਹਾਰੁ॥੩॥ ਦੂਖ ਦਰਦ ਕਲੇਸ ਬਿਨਸਹਿ ਜਿਸੁ ਬਸੈ ਮਨ ਮਾਹਿ॥ ਮਿਰਤੁ ਨਰਕੁ ਅਸਥਾਨ ਬਿਖੜੇ ਬਿਖੁ ਨ ਪੋਹੈ ਤਾਹਿ॥੪॥ ਰਿਧਿ ਸਿਧਿ ਨਵ ਨਿਧਿ ਜਾ ਕੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ ਪਰਵਾਹ॥ ਆਦਿ ਅੰਤੇ ਮਧਿ ਪੂਰਨ ਊਚ ਅਗਮ ਅਗਾਹ॥੫॥ ਸਿਧ @@@@@@@@ਸਾਧਿਕ ਦੇਵ ਮੁਨਿ ਜਨ ਬੇਦ ਕਹਿ ਉਚਾਰੁ॥ ਸਿਮਰਿ ਸੁਆਮੀ ਸੁਖ ਸਹਜਿ ਭੰਚਹਿ ਨਹੀ ਅੰਤੁ ਪਾਰਾਵਾਰੁ॥੬॥ ਜੀ ਅਨਿਕ ਪ੍ਰਾਛਤ ਮਿਟਹਿ ਖਿਨ ਮਹਿ ਰਿਦੈ ਜਪਿ ਭਗਵਾਨ॥ ਪਾਵਨਾ ਤੇ ਮਹਾ ਪਾਵਨ ਕੋਟਿ ਦਾਨ ਇਸਨਾਨ ·॥੭ ਬਲ ਬੁਧਿ ਸੁਧਿ ਪਰਾਣ ਸਰਬਸੁ ਸੰਤਨਾ ਕੀ ਰਾਸਿ॥ ਬਿਸਰੁ ਨਾਹੀ ਨਿਮਖ ਮਨ ਤੇ ਨਾਨਕ ਕੀ ਅਰਦਾਸਿ ਤੇ॥੮॥੨॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਸਸਤਿ ਤੀਖਣਿ ਕਾਟਿ ਡਾਰਿਓ ਮਨਿ ਨ ਕੀਨੋ ਰੋਸੁ॥ਕਾਜੁ ਉਆ ਕੋ ਲੇ ਸਵਾਰਿਓ ਕਿ ਤਿਲੁ ਨ ਦੀਨੋ ਦੋਸੁ॥੧॥ ਮਨ ਮੇਰੇ ਰਾਮ ਰਉ ਨਿਤ ਨੀਤਿ॥ ਦਇਆਲ ਦੇਵ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਸੁਨਿ ਸੰਤਨਾ ਦੇ<noinclude></noinclude> lfr4ma9dqkr9gfoysd3n0w0038q9k20 250 28362 231231 139881 2026-07-30T06:51:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231231 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|''ਗਿੱਧੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ''}} {{xxx-larger|ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ}}}} {{dhr|6em}} {{c|{{larger|ਸੁਖਦੇਵ ਮਾਦਪੁਰੀ}}}} {{dhr|6em}} {{Css image crop |Image = ਖੰਡ_ਮਿਸ਼ਰੀ_ਦੀਆਂ_ਡਲ਼ੀਆਂ_-_ਸੁਖਦੇਵ_ਮਾਦਪੁਰੀ.pdf |Page = 7 |bSize = 423 |cWidth = 63 |cHeight = 72 |oTop = 417 |oLeft = 188 |Location = center |Description = }} {{center|{{xx-larger|ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ}} '''2-ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਮਾਰਕੀਟ, ਲੁਧਿਆਣਾ'''}}<noinclude></noinclude> rdxncw40t9pbxutffev06na11agglcx 250 28363 231232 216218 2026-07-30T06:51:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231232 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{x-larger|KHAND MISHRI DIAN DALIAN}} (An anthology of Punjabi Folk-Songs) Compiled and edited by {{larger|Sukhdev Madpuri}} Smadhi Road, Khanna{{bar|2}}141401 Ph: 01628-224704 {{dhr|3em}} © Author ISBN-81-7647-108-9 {{dhr|3em}} ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ-2003 {{dhr|3em}} {{overfloat left|ਮੁੱਲ:|depth=1em}}{{gap}} ਪੇਪਰ ਬੈਕ: 150/- ਰੁਪਏ {{gap}}ਸਜਿਲਦ: 200/- ਰੁਪਏ {{overfloat left|ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ|depth=1em}}{{gap}}: ਤੇਜਿੰਦਰ ਬੀਰ ਸਿੰਘ, ਲਾਹੌਰ ਬੁੱਕ ਸ਼ਾਪ, {{gap}}2-ਲਾਜਪਤ ਰਾਏ ਮਾਰਕੀਟ, ਨੇੜੇ ਸੁਸਾਇਟੀ ਸਿਨੇਮਾ, ਲੁਧਿਆਣਾ।{{gap|4em}}ਫੋਨ-2740738 {{overfloat left|ਲੇਜ਼ਰ ਸੈਟਿੰਗ|depth=1em}}: ਲਿਟਲ ਗ੍ਰਾਫ਼ਕਸ, ਕੋਟ ਕਿਸ਼ਨ ਚੰਦ, ਜਲੰਧਰ। {{gap|7em}}ਫ਼ੋਨ-5095058 {{overfloat left|ਛਾਪਕ|depth=1em}}: ਸਰਤਾਜ ਪ੍ਰਿੰਟਿੰਗ ਪ੍ਰੈਸ, ਜਲੰਧਰ। </poem>}}<noinclude></noinclude> fql8oulo8vtfzuwexvbe83c133oe2te 250 28374 231233 68198 2026-07-30T06:52:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231233 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><poem>{{Block center| ਕੌਲ ਕੱਲਰ ਵਿੱਚ ਲਗਗੀ ਟਾਹਲੀ ਵਧਗੀ ਸਰੂਆਂ ਸਰੂਆਂ ਆਉਂਦਿਆ ਰਾਹੀਆ ਘੜਾ ਚਕਾ ਜਾ ਕੌਣ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਦੇ ਸਾਡੇ ਪੱਟ ਫੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹੇਠਾਂ ਮੱਚਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਰੂਪ ਕੁਆਰੀ ਦਾ...... ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ}} {{rule|3em}} {{Block center|ਮੱਝਾਂ ਮੱਝਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਕਹਿੰਦਾ ਮੱਝਾਂ ਤਾਂ ਹੂਰਾਂ ਪਰੀਆਂ ਸਿੰਗ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਜ਼ ਗਜ਼ ਲੰਬੇ ਦੰਦ ਚੰਬੇ ਦੀਆਂ ਕਲੀਆਂ ਦੁੱਧ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਐਕਣ ਮਿੱਠਾ ਜਿਉਂ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਸਾਂਵਲੀਆਂ.... ਭੱਜ ਬੇਲੇ ਵਿੱਚ ਬੜੀਆਂ}}</poem><noinclude></noinclude> 1sq3ma7i5k792f8wxy3apglm2obrnrt 250 32825 231234 159146 2026-07-30T06:53:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231234 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{x-larger|'''''ਤਤਕਰਾ'''''}}}} <center> {| |- | || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਬਦ|ਮੁੱਢਲੇ ਸ਼ਬਦ]]{{gap|15em}}|| 9 |- | || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਵਣਜਾਰਾ|ਨੈਣਾਂ ਦਾ ਵਣਜਾਰਾ]] || 13 |- | || {{center|'''ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ'''}} |- | 1. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਮੰਗਲਾਚਰਣ|ਮੰਗਲਾਚਰਣ]] || 21 |- | 2. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਗਿੱਧਾ ਗਿੱਧਾ ਕਰੇਂ ਮੇਲਣੇ|ਗਿੱਧਾ ਗਿੱਧਾ ਕਰੇਂ ਮੇਲਣੇ]] || 30 |- | 3. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਧਰਤੀ ਜਾਏ|ਧਰਤੀ ਜਾਏ]] || 37 |- | 4. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ|ਪਸ਼ੂ-ਪੰਛੀ]] || 45 |- | 5. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ|ਹਾਰ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ]] || 63 |- | 6. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿੰਡ ਸੁਣੀਂਦਾ|ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਿੰਡ ਸੁਣੀਂਦਾ]] || 73 |- | 7. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਮੇਲੇ ਮੁਸਾਹਵੇ|ਮੇਲੇ ਮੁਸਾਹਵੇ]] || 85 |- | 8. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਆਰ-ਪਰਿਵਾਰ-ਅੰਗਲੀਆਂ ਸੰਗਲੀਆਂ|ਆਰ-ਪਰਿਵਾਰ-ਅੰਗਲੀਆਂ ਸੰਗਲੀਆਂ]] || 89 |- | 9. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਵਿਆਹ ਜੈ ਕੁਰ ਦਾ ਧਰਿਆ|ਵਿਆਹ ਜੈ ਕੁਰ ਦਾ ਧਰਿਆ]] || 112 |- | 10. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਤੂੰ ਨੀ ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ|ਤੂੰ ਨੀ ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ]] || 113 |- | 11. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਨੌਕਰ ਨਾ ਜਾਈਂ ਵੇ|ਨੌਕਰ ਨਾ ਜਾਈਂ ਵੇ]] || 118 |- | 12. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਸੁਣ ਵੇ ਮੁੰਡਿਆ ਕੰਠੇ ਵਾਲਿਆ|ਸੁਣ ਵੇ ਮੁੰਡਿਆ ਕੰਠੇ ਵਾਲਿਆ]] || 124 |- | 13. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਸੁਣ ਨੀ ਕੁੜੀਏ ਮੱਛਲੀ ਵਾਲੀਏ|ਸੁਣ ਨੀ ਕੁੜੀਏ ਮੱਛਲੀ ਵਾਲੀਏ]] || 127 |- | 14. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਇਸ਼ਕ ਤੰਦੁਰ ਹੱਡਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ|ਇਸ਼ਕ ਤੰਦੁਰ ਹੱਡਾਂ ਦਾ ਬਾਲਣ]] || 133 |- | 15. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਪ੍ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ|ਪ੍ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰੇ]] || 139 |- | 16. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਛੜੇ ਵਖਤਾਂ ਫੜੇ|ਛੜੇ ਵਖਤਾਂ ਫੜੇ]] || 158 |- | 17. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਸਤਨਾਜਾ|ਸਤਨਾਜਾ]] || 163 |- | 18. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਤਿਲ ਚੌਲੀ|ਤਿਲ ਚੌਲੀ]] || 169 |- | 19. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀ ਕੁੜੀਏ|ਆਉਂਦੀ ਕੁੜੀਏ ਜਾਂਦੀ ਕੁੜੀਏ]] || 181 |- | || {{c|'''ਭਾਗ ਦੂਜਾ'''}} |- | 1. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਲਈਏ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਂ|ਲਈਏ ਗੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਂ]] || 189 |- | 2. || [[ਖੰਡ ਮਿਸ਼ਰੀ ਦੀਆਂ ਡਲ਼ੀਆਂ/ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਾਲ|ਧਰਤੀ ਦੇ ਲਾਲ]] || 196 |} </center> <noinclude></noinclude><noinclude>{{right|7}}</noinclude> qj51fd1gd3j72brii9hcp25aevbhzwo 250 47049 231200 121754 2026-07-30T06:45:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੇਰੀ ਹਿੱਕ ਵਿਚ ਮਾਰਨ ਖਾਤਰ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਖੰਜਰ ਹੈ। ਕਮਅਕਲੇ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਦੱਸੇ, ਕੀ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਵਿਚ ਅਯੁੱਧਿਆ ਮਸਜਿਦ ਢਾਹ ਕੇ, ਅੱਲ੍ਹਾ ਬੇਘਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੀਨ ਲੋਕ ਦੇ ਮਾਲਕ ਖ਼ਾਤਰ, ਜਿਸ ਥਾਂ ਬਣਨਾ ਮੰਦਰ ਹੈ। ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਟੁੱਟਦੇ ਤਾਰੇ ਕਿੰਜ ਵੇਖਾਂ, ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਕੰਕਰੀਟ ਦਾ ਅੰਬਰ ਹੈ। ਪੜ੍ਹਾਈ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੰਮ ਨਾ ਆਈ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਕੱਲ੍ਹਿਆਂ ਠੀਕਰੀਆਂ, ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਤਣਿਆ, ਕਿੰਨਾ ਅਜਬ ਆਡੰਬਰ ਹੈ। ਬਾਹੂਬਲ ਹੀ ਪਰਖ਼ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧੀ ਦੇ ਵਰ ਲਈ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਕਰੇ ਮੁਨਾਦੀ ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ, ਓਦਾਂ ਕਹੇ ਸਵੰਬਰ ਹੈ। ਦਿੱਲੀਏ ਤੇਰੇ ਨੱਕ ਦੇ ਥੱਲੇ, ਅਗਨੀ ਤਾਂਡਵ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਜੇ ਚੁਰਾਸੀ ਸੇਕ ਮਾਰਦਾ, ਲਾਟੋ ਲਾਟ ਨਵੰਬਰ ਹੈ। ਰਿੱਛਾਂ ਵਾਂਗ ਨਚਾਵੇ ਸਾਨੂੰ, ਕੁਰਸੀ ਦਾ ਕਿਰਦਾਰ ਸਦਾ, ਇਸ ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹਰ ਯੁਗ ਅੰਦਰ ਸ਼ਾਤਰ ਬੜਾ ਕਲੰਦਰ ਹੈ। </poem>}}{{center|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 117}}</noinclude> 985k871fhgy3ue7fwop3p0nvu41wzcx 250 47050 231201 121755 2026-07-30T06:45:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅੱਜ ਵੀ ਮੇਰਾ ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਗਲਤਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਅਣਜੰਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਖ਼ਾਤਰ, ਸਮਝੇ ਅਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਧੀ ਜੰਮਣ ਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਪਹਿਰੇ, ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਤੇ ਲੱਛਮੀ ਦਾ ਘਰ ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਪੁੱਤਰ ਧੀਆਂ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਕੂਕ ਰਹੇ ਹੋ, ਸਮਝੋ ਵੀ ਤਾਂ, ਸਾਡੀ ਖ਼ਾਤਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ, ਵੱਖਰਾ ਜਿਮੀਂ 'ਸਮਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਧਨ ਆਖਣ ਵਾਲਿਓ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਕਰੋ ਨਿਤਾਰਾ, ਮੇਰਾ ਬਾਪੂ ਨਿੰਮੋਝੂਣਾ, ਪੁੱਤ ਵਾਲਾ ਬਲਵਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਦੋ ਧੀਆਂ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਪੁੱਤਰ, ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦੈ ਸਾਧਾਂ ਡੇਰੇ, ਵਾਰਿਸ ਮੰਗਦਾ ਕਮਲਾ ਹੋਇਆ, ਏਸ ਨਗਰ ਸੁਲਤਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਜਿਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਧੀਆਂ ਭੈਣਾਂ, ਘਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਸਲਾਮਤ ਹੀ ਨਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੇਵਲ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਅੰਦਰ, ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਮਹਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਚੁੱਪ ਬੈਠੇ ਹੋ ਦੁਨੀਆਂ ਵਾਲਿਓ, ਔਰਤ ਦਿਵਸ ਮਨਾਉਂਦੇ ਲੋਕੋ, ਜੱਗ ਜਣਨੀ ਦੇ ਕਾਤਲ ਅੱਗੇ, ਸਭ ਦੀ ਬੰਦ ਜ਼ੁਬਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 118}}</noinclude> mjnqstga1mla4m08xqqngqndnc0yejm 250 47068 231202 121774 2026-07-30T06:46:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅਕਸਰ ਚੇਤੇ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਬੋਹੜ ਪਿੱਪਲ ਦੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਤਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾਂ ਭਰ ਵਗਦੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ। ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਅੰਦਰ ਮੇਰਾ ਡੇਰਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਨਹੀਂ, ਨਮਕ ਹਰਾਮੀ ਖਾ ਚੱਲਿਆ ਹੈ, ਕੋਮਲ ਸੱਜਰੇ ਚਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਤੇਰੇ ਘਰ ਵੀ ਖ੍ਵਾਬ ਨਵੇਲੇ, ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਾਹੁਣਿਆਂ ਆਵਣਗੇ, ਚੂਰੀ ਕੁੱਟ ਕੇ ਪਾਵੇਂਗਾ ਜੇ, ਸ਼ਾਮ ਸਵੇਰੇ ਕਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਸੁਖ ਵੇਲੇ ਤਾਂ ਬੜੇ ਸੁਨੇਹੀ, ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ, ਸੰਕਟ ਵੇਲੇ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾਂ, ਨਕਲੀ ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਇਹ ਮਨ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚ ਭੱਜਦਾ, ਹਿਰਨੋਟੇ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਤਰਾਰ, ਚੰਚਲ ਚਿੱਤ ਬੇਕਾਬੂ ਨਾ ਕਰ, ਖਿੱਚ ਕੇ ਰੱਖ ਤਣਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਮੋਹ ਮਮਤਾ ਦੀ ਅਸਲੀ ਕੀਮਤ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਵੰਡਿਆ ਕਰ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਬੱਚਿਆ, ਲੋੜ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆਂ, ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਨੇ ਪੈੜ-ਪੁਸਤਕਾਂ ਪੜ੍ਹ ਤੂੰ ਕੱਚੀਆਂ ਰਾਹਵਾਂ ਨੂੰ। </poem>}}{{center|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 120}}</noinclude> et4sz020z1eto45j4ba29yw3ygln5cp 250 47075 231203 121781 2026-07-30T06:46:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਜਦ ਤੂੰ ਆਵੇਂ ਵਕਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਗਦਾ ਦਰਿਆ ਹੰਝੂਆਂ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਤੱਕਣੀ ਵਿਚ ਸੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੰਗਾਂ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੋਈਆਂ ਨੂੰ ਤੂੰ, ਆਖ ਦਿਆ ਕਰ ਹੁਣ ਸੌਂ ਜਾਵੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਮਘਦਾ ਸੂਰਜ ਵੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਮ ਢਲੀ ਤੇ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਜੀਣ ਜੋਗੀਏ, ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਸੁਣਾਇਆ ਕਰ ਤੂੰ, ਸ਼ਬਦ-ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਗੀਤ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਬਰੋਂ ਕਿਰਦੀ ਬੂੰਦ ਸਵਾਂਤੀ ਜਦੋਂ ਪਪੀਹੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਪੈਂਦੀ, ਰੂਹ ਸਰਸ਼ਾਰ ਕਰੇ ਇੱਕ ਤੁਪਕਾ, ਐਸਾ ਢੋਅ ਵੀ ਢੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੁੱਟ ਕੇ ਫੜ ਲੈ ਵਾਗ ਸਮੇਂ ਦੀ, ਹੱਥੀ ਚਰਖ਼ੇ ਦੀ ਨਾ ਢਿਲਕੇ, ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਅੰਦਰ ਪਹੀਆ, ਪਿੱਛੇ ਵੱਲ ਵੀ ਘੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੱਕਿਐ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਅੱਗੇ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਚੰਨ ਕਰਨ ਸਲਾਮਾਂ, ਨਿਸ਼ਚਾ ਧਾਰ ਲਵੋ ਤਾਂ ਲੋਹੇ ਅੰਦਰ ਕਿੱਲ ਵੀ ਠੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਰਸ ਰਿਹੈਂ ਕਿਉਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਜ਼ਿੰਦਾਦਿਲ ਹੈਂ, ਸਾਬਤ ਕਰ ਦੇ, ਹਿੰਮਤ ਅੱਗੇ ਧਰਤੀ ਪੁੱਤਰਾ, ਨੀਲਾ ਅੰਬਰ ਝੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।</poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 121}}</noinclude> sqlhfkk7hvsq1sz5r572bet5ku5png2 250 47082 231204 121788 2026-07-30T06:46:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਉੱਡਣ ਖਟੋਲੇ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਭੁੱਲ ਗਏ ਨੇ ਪਗਡੰਡੀਆਂ ਨੂੰ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲੇ ਝੂਰ ਰਹੇ ਨੇ, ਵੇਖ ਵੇਖ ਕੇ ਝੰਡੀਆਂ ਨੂੰ। ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਥਾਣੀਂ ਮਾਲ ਪਲਾਜ਼ੇ ਆ ਗਏ ਨੇ, ਬੁਰਕੀ ਬੁਰਕੀ ਕਰਕੇ ਖਾ ਗਏ ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਮੰਡੀਆਂ ਨੂੰ। ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਦਿੱਲੀ ਤੁਰ ਗਏ, ਲੋਕ ਵਿਚਾਰੇ ਹਾਰ ਗਏ, ਜਿੱਤਾਂ ਹਾਰਾਂ ਕਿਸ ਭਾਅ ਪਈਆਂ, ਭੈਣਾਂ ਹੋਈਆਂ ਰੰਡੀਆਂ ਨੂੰ। ਅਗਲਾ ਜਨਮ ਸੰਵਾਰਨ ਖ਼ਾਤਰ, ਅੱਜ ਨੂੰ ਗੁਮਰਾਹ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਇਹ ਕੀਹ ਵੇਚਣ, ਪੁੱਛੇ ਕੌਣ ਪਾਖੰਡੀਆਂ ਨੂੰ। ਧਰਮ ਤਰਾਜ਼ੂ ਦੇ ਵਿਚ ਕਿੱਦਾਂ ਸੀਸ ਤੁਲਾਏ ਧਰਮੀਆਂ ਨੇ, ਅਗਨ ਸੁਨੇਹਾ ਅੱਜ ਵੀ ਚੇਤੇ ਨਨਕਾਣੇ ਦੀਆਂ ਜੰਡੀਆਂ ਨੂੰ। ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸੰਗਲੀ ਬੱਧੇ, ਕਰਨ ਗੁਲਾਮੀ ਗਰਜ਼ਾਂ ਦੀ, ਖਾ ਜਾਵੇਗਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਇਹ ਜ਼ਰ ਤੇਗਾਂ ਚੰਡੀਆਂ ਨੂੰ। ਅਗਲਾ ਪਿਛਲਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਲੈ ਲੈਣਾ ਏਂ ਗਿਣ ਮਿਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਦਿਨ ਸਾਡਾ ਹੱਥ ਪੈ ਗਿਆ, ਸਿੱਧਾ ਜ਼ਾਲਮ ਘੰਡੀਆਂ ਨੂੰ।</poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}} 8<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 122}}</noinclude> 0ww97gc2bt0l1f9vov5b7r3unsgihyw 250 47087 231205 121878 2026-07-30T06:46:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਹ ਸੁਣਦਿਆਂ ਕੰਨ ਵੀ ਪੱਕ ਗਏ ਨੇ, ਇਕ ਵਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਆਵੇ। ਸਾਨੂੰ ਜਬਰ ਜ਼ੁਲਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੇ, ਇਕ ਵਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਆਵੇ। ਕਿਉਂ ਜ਼ੋਰ ਜਵਾਨੀ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਅਣਖ਼ ਦਾ ਸੋਮਾ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਜਵਾਨੀ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੀ, ਇਕ ਵਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਆਵੇ। ਕਿਉਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਲੀਹੋਂ ਲਹਿ ਗਏ ਹਾਂ ਤੇ ਹੱਥਲ ਹੋ ਕੇ ਬਹਿ ਗਏ ਹਾਂ, ਇਹ ਹੀ ਕਿਉਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਕ ਵਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਆਵੇ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮੀਟੀ ਹਾਰ ਗਏ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੱਬ ਬਣ ਹਥਿਆਰ ਗਏ, ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਬਹਿ ਕੇ ਕਿਉਂ ਗਾਈਏ, ਇਕ ਵਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਆਵੇ। ਅਸੀਂ ਹਾਕਮ ਦੇ ਕਾਰਿੰਦੇ ਹੁਣ, ਇਤਿਹਾਸ ਕੋਲ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੁਣ, ਕਿਉਂ ਮੂੰਹ ਰੱਖਣੀ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਇਕ ਵਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਆਵੇ। ਸਾਡੇ ਹੀ ਅੰਦਰ ਰਾਜਗੁਰੂ, ਸੁਖਦੇਵ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਸਾਰੇ ਹੀ, ਬੈਗੈਰਤ ਹੋ ਕਿਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਕ ਵਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਆਵੇ। ਜੇ ਸੱਚ ਮੁੱਚ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂ ਬਾਹਰੋਂ ਨਾਇਕ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਰਖਵਾਲੀ ਖਾਤਰ ਕਿਉਂ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਆਵੇ। </poem>}}{{center|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 123}}</noinclude> 8xu9f85wucgkmgmk52ryz1htyls71t6 250 47162 231206 121879 2026-07-30T06:46:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਵਕਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ, ਇੱਕੋ ਹੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੂਰਜ ਜੀਕੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਚੜ੍ਹਦਾ, ਦੂਜੀ ਉੱਤੇ ਲਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਾਗਰ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ, ਲੱਭਣੇ ਅੱਗੇ ਵੰਡ ਦੇਣੇ, ਅਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਵਡਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਇਹੋ ਹੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਕਿਸ਼ਤੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਿਨਾਰੇ ਲਾਉਣਾ ਹੀ ਤਾਂ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ ਵਗਦਾ ਦਰਿਆ ਕਦੋਂ ਟਿਕਾਅ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੇਰ੍ਹ ਮਿਟਾਵਣ ਖ਼ਾਤਰ ਦੀਵੇ ਜਗਦੇ ਮਘਦੇ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ, ਨੂਰ ਇਲਾਹੀ ਸਬਕ ਪੜ੍ਹਾਵੇ, ਸੁਣ ਲਉ ਇਹ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਘਣਛਾਵੀਂ ਛਤਰੀ ਬਣ ਜਾ, ਧੁੱਪੇ ਛਾਵਾਂ ਵੰਡੀ ਜਾਹ, ਨਾ ਅੱਕੀਂ ਨਾ ਥੱਕੀਂ ਵੀਰਾ, ਬਿਰਖ਼ ਕਦੋਂ ਦੱਸ ਬਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੱਚੀ ਮਿੱਟੀ ਬਾਲ ਬਚਪਨਾ ਰੂਪ ਸਰੂਪ ਸੰਵਾਰਨ ਲਈ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੀ ਸਾਡੇ ਬਾਝੋਂ ਦੱਸ ਤੂੰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਫ਼ਰ ਨਿਰੰਤਰ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਮਿਲਣਾ ਫੇਰ ਵਿਛੜ ਜਾਣਾ, ਖੁਸ਼ਬੋਈ ਦਾ ਸਾਥ ਸਦੀਵੀ ਅੰਗ ਸੰਗ ਸਾਡੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 124}}</noinclude> 8dngnv55mrlda1yjn1c1erv8ok3dk0v 250 47163 231207 121915 2026-07-30T06:46:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੈਂ ਤਾਂ ਰੂਹ ਹਾਂ ਪਿਆਰ 'ਚ ਭਿੱਜੀ, ਤਗਮਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹਾਰ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਦਿਲ ਚਾਹਿਆ, ਹਿੱਕ ਤੇ ਲਾਇਆ, ਵਰਤਣ ਮਗਰੋਂ ਸਾਰ ਨਹੀਂ। ਪੁਨੂੰ ਵਾਂਗ ਬਲੋਚ ਵਪਾਰੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਸੱਸੀਆਂ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ, ਕਰਦੇ ਨੇ ਉਹ ਦਿਲ ਦੇ ਸੌਦੇ, ਨਕਦ-ਮ-ਨਕਦ ਉਧਾਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਆਵਾਂ, ਸਦਾ ਸਦਾ ਲਈ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂ, ਖੁਸ਼ਬੋਈ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਸੁਣ ਲੈ, ਰੂਹ ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅੰਦਰ ਫਿਰਦੇ ਮਣਕਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਨਾ ਤੋੜੀਂ ਬੇਕਦਰਾ ਤੰਦਾਂ, ਰਿਸ਼ਤਾ ਮਨੋਂ ਵਿਸਾਰ ਨਹੀਂ। ਸੁਪਨੇ ਵੀ ਪੰਖੇਰੂ ਭਾਵੇਂ, ਹਰ ਛਤਰੀ ਨਾ ਬਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਣਾ, ਇਹ ਕੂੰਜਾਂ ਦੀ ਡਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਅਗਨੀ ਵਿਚ ਪਿਘਲੇ ਲੋਹਾ, ਤਰਲ ਬਣੇ ਤੇ ਰੂਪ ਧਰੇ, ਨਾ ਛੂਹੀਂ ਨਾ ਛੂਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ, ਇਹ ਕੋਈ ਗੁਲਨਾਰ ਨਹੀਂ। ਸਿਰਜਣਹਾਰੀ, ਪਾਲਣਹਾਰੀ, ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਦੱਸ ਕੀ ਕੀ ਨਾਂਹ, ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ ਅੰਗ ਸੰਗ ਤੇਰੇ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਸ਼ੁਕਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਨਹੀਂ। </poem>}} {{center|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 125}}</noinclude> 2e5c32akqkg4n25mebcmt3wam1d6isq 250 47164 231208 121916 2026-07-30T06:46:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮਨ ਦੀ ਬਸਤੀ, ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਤਾਂ, ਉੱਸਰੀ ਹੈ, ਆਬਾਦ ਨਹੀਂ। ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਇਨਕਲਾਬ ਅੱਜ, ਓਨਾ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਨਹੀਂ। ਬਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਗਬਾਨ ਸਭ ਠੇਕੇਦਾਰ ਬਣਾ ਸੁੱਟੇ, ਬਿਰਖ਼ ਬਰੂਟੇ ਉੱਜੜ ਚੱਲੇ, ਮਾਲੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਯਾਦ ਨਹੀਂ। ਵਤਨ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਵੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਹੜਾ ਕਹਿੰਦਾ ਸੋਨ ਚਿੜੀ ਨੂੰ, ਹੋਈ ਇਹ ਬਰਬਾਦ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਗੁੜ ਤੇ ਸ਼ੱਕਰ, ਜਦ ਤੋਂ ਮੰਡੀ ਆ ਬੈਠਾ, ਆਪਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸਵਾਦ ਨਹੀਂ। ਤਨ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ, ਅਗਨ ਕੁਠਾਲੀ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਐਵੇਂ ਕਿਧਰੇ, ਬਣਿਆ ਤਾਂ ਫ਼ੌਲਾਦ ਨਹੀਂ। ਸੂਰਮਿਆਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਕਿੰਨੇ, ਟੋਡੀ ਲੁਕਦੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ, ਕਿੰਜ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਭਗਤ, ਸਰਾਭੇ, ਊਧਮ ਦੀ ਔਲਾਦ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਗੁਰ ਮੇਰੇ, ਰਾਗ ਰਤਨ ਦੀ ਸੋਝੀ ਸਾਥੋਂ ਗੁੰਮ ਚੱਲੀ, ਰਸਨਾ ਗਾਵੇ, ਪਰ ਨਾ ਆਵੇ, ਮਨ ਅੰਦਰ ਵਿਸਮਾਦ ਨਹੀਂ।</poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 126}}</noinclude> 1ulzx37mmzem4yhhz2ao5ztost8je65 250 47165 231209 121917 2026-07-30T06:46:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕੰਨ ਕਰ ਕੋਲ ਮੇਰੇ, ਸੋਹਣੇ ਚੰਨ ਮੱਖਣਾ। ਦਿਲ ਦੇ ਉਬਾਲ ਕਾਹਨੂੰ, ਐਵੇਂ ਸਾਂਭ ਰੱਖਣਾ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ 'ਚ ਆਸ ਤੇ ਉਮੀਦ ਦੋ ਚਿਰਾਗ ਨੇ, ਸੁਪਨੇ ਬਗੈਰ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ ਬੰਦਾ ਸੱਖਣਾ। ਧਰਤੀ ਵੀ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜੇ ਦੇ ਤਾਣ ਨੂੰ, ਐਵੇਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਦੁਆਲੇ ਪਰਦੱਖਣਾ। ਮੌਤ ਹੈ ਅੱਟਲ, ਪਰ ਜੀਂਦੇ ਜੀਅ ਕਿਉਂ ਮਰੀਏ, ਸ਼ੌਕ ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਮਹੁਰਾ ਚੱਖਣਾ। ਪੁੱਛਦੇ ਸ਼ਹੀਦ ਤੇ ਮੁਰੀਦ ਹੱਕ ਸੱਚ ਦੇ, ਮਾਰ ਕੇ ਜ਼ਮੀਰਾਂ ਪੁੱਟੀ ਖ੍ਵਾਬ ਦੀ ਕਿਉਂ ਜੱਖਣਾ। ਵੱਡੀ ਮੱਛੀ ਨਿੱਕੀ ਨੂੰ ਹੈ ਸਦਾ ਖਾਂਦੀ ਸੁਣਿਐਂ, ਮੰਡੀ ਸੰਸਾਰ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੇਖੀਂ ਭੱਖਣਾ। ਹਿੰਮਤੇ ਨੀ, ਬੂਹੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਰੱਖਦਾਂ ਸਵੇਰ ਸ਼ਾਮ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਪਾਈਂ ਕਦੇ ਪੈਰ ਤੂੰ ਸੁਲੱਖਣਾ। </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 127}}</noinclude> f7cqvqxvkvv5rplj66g20vhhovktt0j 250 47166 231210 121918 2026-07-30T06:46:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿਹੜੀ ਏਨੀ ਜ਼ਾਲਮ ਥਾਂ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਹਲਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੀ ਅੱਗੇ ਜੋੜੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਹਿੰਦੇ, ਗਲੀ ਗਲੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਮਮਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਪੂਜ ਰਹੇ ਸਭ ਫੰਡਰ ਗਾਂ ਹੈ। ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗਵਾਚੇ, ਰਾਮ ਰਹੀਮ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵਾਚੇ, ਵੀਹ ਸਦੀਆਂ ਵਿਚ ਏਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਪੈਸਾ ਰੱਬ ਦਾ ਇੱਕੋ ਨਾਂ ਹੈ। ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਰਬਲ ਕੁਰਬਲ, ਆਪਾ ਧਾਪੀ, ਖੋਹਾ ਮੋਹੀ, ਕੱਲ-ਮ-ਕੱਲ੍ਹੇ ਘਰ ਤੇ ਕਮਰੇ, ਟੱਬਰ ਖ਼ਾਤਰ ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿੰਜ ਆਖਾਂ ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਕਲ ਵਿਚ ਸਮਾ ਲੈ, ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੇ ਉੱਡਿਆ ਫਿਰਦਾਂ, ਭੱਲਿਆ ਆਪਣਾ ਆਪ ਗਿਰਾਂ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਖ਼ਾਰਾ ਪਾਣੀ, ਕੌੜਾ ਧੂੰਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਥਾਣੀਂ, ਪਿੰਡ ਉਦਾਸ, ਗ਼ਮਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ, ਬਿਰਖਾਂ ਹੇਠ ਤੜਫ਼ਦੀ ਛਾਂ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਬਸਤੀ ਅੰਦਰ ਵੇਖੋ, ਕਿੰਨਾ ਕੁਝ ਮੋਇਆ, ਅਧਮੋਇਆ। ਸੁਪਨੇ ਰੀਝਾਂ ਸਹਿਕ ਰਹੇ ਨੇ, ਕਬਰਾਂ ਵਰਗੀ ਚੁੱਪ ਤੇ ਛਾਂ ਹੈ।</poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 128}}</noinclude> swizsbnchprm5tatg951zo6072nkqji 250 47167 231211 121919 2026-07-30T06:46:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੋਂ ਕਾਲੀਆਂ ਤੂੰ ਐਨਕਾਂ ਉਤਾਰ ਦੇ, ਸਾਗਰਾਂ 'ਚ ਡੁੱਬਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤਾਰ ਦੇ। ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਜ਼ੂਰ ਮਿਲੀ ਔਖੀ ਸੌਖੀ, ਏਸ ਨੂੰ ਸਵਾਸ ਥੋੜੇ ਤੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਉਧਾਰ ਦੇ। ਉਲਝੀ ਹੈ ਤਾਣੀ ਤੇ ਕਹਾਣੀ ਬੇਲਗਾਮ ਹੋਈ, ਏਨਾ ਕੰਮ ਕਰ, ਹੁਣ ਤੰਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰ ਦੇ। ਹਿੱਕ ਵਿੱਚ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਮਾਸੂਮ ਖ੍ਵਾਬ੍, ਧਰਤੀ 'ਚ ਬੀਜ ਇਹ ਤੇ ਪੌਣਾਂ 'ਚ ਖਿਲਾਰ ਦੇ। ਆਈ ਪੁੰਗਰਾਂਦ ਪੱਤਝੜ ਦੀ ਛਿਮਾਹੀ ਪਿੱਛੋਂ, ਨਵੀਆਂ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਨੂੰ ਰੱਜਵਾਂ ਪਿਆਰ ਦੇ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਖ ਕਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਵੇ, ਅਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਢੂੰਡਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਦੀਦਾਰ ਦੇ। ਅੱਖ ਵਿਚ ਅੱਖ ਪਾਈਏ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੱਥ ਵੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਟਾਹਣੀ ਸਾਡੇ ਵੱਲ ਤੂੰ ਉਲਾਰ ਦੇ।</poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 129}}</noinclude> nbl2a07karn92jfh5thvdlrfhrwukoc 250 47168 231212 121920 2026-07-30T06:47:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਚੜ੍ਹਿਆ ਚੇਤਰ ਕਣਕਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਵਿਚ ਦਾਣੇ, ਖ਼ੈਰ ਕਰੀਂ। ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਲ ਕੇ ਖਾਣੇ, ਖ਼ੈਰ ਕਰੀਂ। ਹੈ ਬਲਿਹਾਰੀ ਕੁਦਰਿਤ ਅੰਦਰ ਤੂੰ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਵੱਸਦਾ ਰਸਦਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਬਾਤਾਂ, ਡਾਢਿਆ ਰੱਬਾ, ਤੂੰ ਹੀ ਜਾਣੇ, ਖ਼ੈਰ ਕਰੀਂ। ਜਲ ਥਲ ਅੰਦਰ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ, ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਿਜ਼ਕ ਪੁਚਾਵੇਂ, ਭਲਾ ਅਸੀਂ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਮੰਗੀਏ ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ, ਖ਼ੈਰ ਕਰੀਂ। ਬੂਰ ਝੜੇ ਨਾ, ਫ਼ਲ ਫੁੱਲ ਖੇੜੇ ਅੰਦਰ ਰਸ ਰੰਗ ਵੰਡ ਤੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ, ਤਾਹੀਉਂ ਮਨ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਲੱਗਣ ਰਾਗ ਸੁਹਾਣੇ, ਖ਼ੈਰ ਕਰੀਂ। ਸੋਚਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆ ਅੰਨਦਾਤਾ, ਪੱਕੀ ਫ਼ਸਲ ਕਦੋਂ ਘਰ ਆਊ, ਬੱਦਲਾਂ ਮਨ ਤੇ ਸਹਿਮ ਦੇ ਤੰਬੂ, ਤੱਕ ਤੂ ਤਾਣੇ, ਖ਼ੈਰ ਕਰੀਂ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਗਰਜ਼ਾਂ ਕੋਠੇ ਜਿੱਡੀਆਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਸਾਤਰ ਧੀਆਂ, ਸੋਚੀਂ ਡੁੱਬ ਗਏ ਧਰਮੀ ਬਾਬਲ, ਹੋਏ ਨਿਤਾਣੇ, ਖ਼ੈਰ ਕਰੀਂ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅੱਜ ਵੀ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਪਰ, ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਬਦਲ ਰਹੇ ਨੇ ਕੱਪੜੇ, ਨਾਚ ਤੇ ਗਾਣੇ, ਖ਼ੈਰ ਕਰੀਂ। </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 130}}</noinclude> 57esk458la3w8ii532abgbvfqibarbo 250 47169 231213 121921 2026-07-30T06:47:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜੁਗ ਜੁਗ ਜੀਵੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰੋ ਪਿਆਰਿਉ। ਮਹਿਕਦੇ ਗੁਲਾਬ ਲੱਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਕਿਆਰਿਉ। ਲੱਗੇ ਨਾ ਸਿਉਂਕ ਰੱਖੋ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਮਤੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਜੰਗ ਜਿੱਤੋ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਹਾਰਿਉ। ਪਹਿਲਾਂ ਹਥਿਆਰ ਹੁਣ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੈ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਿਵਾਰਿਉ। ਰਣਭੂਮੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਫ਼ਤਿਹ ਪਾਉਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ, ਪੁੱਤਰੋ ਗੋਬਿੰਦ ਦਿਉ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰਿਉ। ਤਲੀ ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਦੇ ਨਿਕੰਮੇ ਲੋਕ, ਜਿੱਤਦੇ ਜੁਝਾਰ ਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨੂੰ ਧਾਰਿਉ। ਬਾਬਰਾਂ ਤੇ ਜਾਬਰਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ, ਪਾਪ ਵਾਲੀ ਜੰਝ ਚੜ੍ਹੀ, ਅੱਗੇ ਹੋ ਵੰਗਾਰਿਉ। ਲੋੜ ਵੇਲੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਬੋਲਣਾ ਈਮਾਨ ਹੈ, ਹੱਕ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜੋ, ਤੇਗ ਦੇ ਦੁਲਾਰਿਉ। </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 131}}</noinclude> m7ikc0sz6nxrhb4e1zv5kht6djgnga5 250 47170 231214 121922 2026-07-30T06:47:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|<small>... ਕਸ਼ਮੀਰ ਤੋਂ ਪਰਤ ਕੇ</small>}} {{Block center|<poem>ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਲਈ ਹਾਸੇ ਤੇ ਦਿਲਾਸੇ ਹੋਣ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਬੇਆਸੇ ਹੋਣ। ਤੇਰਿਆਂ ਚਿਨਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਖ਼ਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਰੱਖੇ, ਕੇਸਰ ਕਿਆਰੀਆਂ 'ਚ ਮਣਾਂ ਮੂੰਹੀਂ ਹਾਸੇ ਹੋਣ। ਬੱਗੂਗੋਸ਼ੇ, ਸੇਬ ਤੇਰੇ, ਜੀਣ ਅਖਰੋਟ ਬੂਟੇ, ਪੌਣ ਲੰਘੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਚੋਂ ਗੀਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਹੋਣ। ਤੇਰਾ ਪਸ਼ਮੀਨਾ ਕਰੇ ਨਿੱਘ ਨਾਲ ਸੀਨਾ ਚੌੜਾ, ਬੁਣਕਰ ਹੱਥ ਵਿਚ, ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਕਾਸੇ ਹੋਣ। ਵੈਰੀ ਨਾਗ ਚਸ਼ਮੇ 'ਚੋਂ ਵਹਿਣ ਪਈਆਂ ਸੱਤੇ ਸੁਰਾਂ, ਆਸ ਪਾਸ ਵੱਸਦੇ ਸਾਜ਼ਿੰਦੇ ਨਾ ਉਦਾਸੇ ਹੋਣ। ਰੱਬ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਕਹਿੰਦੇ ਆਪ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੱਥੀਂ, ਇਹਦੇ ਪੁੱਤ ਧੀਆਂ ਭਲਾ, ਇੰਜ ਕਿਉਂ ਪਿਆਸੇ ਹੋਣ। ਜਿਹੜੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਬੰਦੂਕਾਂ ਗਾਉਣ ਮਾਰੂ ਰਾਗ, ਸੁਰਗਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਆਖ ਦਿਉ ਪਾਸੇ ਹੋਣ।</poem>}} {{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 132}}</noinclude> azwqo1kune0bzsguy4gxchv3rcfl1az 250 47171 231215 121923 2026-07-30T06:47:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬਘਿਆੜ ਖਾ ਗਿਆ, ਖ਼ੂਨ 'ਚ ਰੱਤੇ ਬਸਤੇ ਨੇ। ਜੰਨਤ ਖ਼ਾਤਰ ਦੱਸ ਗ਼ਾਜ਼ੀਆ, ਇਹ ਬਈ ਕਿਹੜੇ ਰਸਤੇ ਨੇ। ਬੰਦੂਕਾਂ ਦਾ ਢਿੱਡ ਨਹੀਂ ਭਰਨਾ, ਕੁੱਲ ਆਲਮ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਵੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕਿੰਨੇ, ਆਦਮ ਹੋ ਗਏ ਸਸਤੇ ਨੇ। ਇੱਕ ਵੀ ਸੜਕ ਸਬੂਤੀ ਸਿੱਧੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਚਹੁੰ ਕਦਮਾਂ ਤੇ, ਆਉਂਦੇ ਫੇਰ ਚੁਰਸਤੇ ਨੇ। ਬਿਨਾਂ ਲਗਾਮੋਂ, ਬਿਨਾ ਨਕੇਲੋਂ, ਇਹ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਤਾਕਤ ਦੇ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਬੋਲੇ, ਬੋਤੇ ਕਿੰਨੇ ਮਸਤੇ ਨੇ। ਸੁੱਤਿਆਂ ਸੁੱਤਿਆਂ ਦਿਨ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ, ਗਾਫ਼ਲ ਮਨ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਾਨਣ ਵੰਡਦੇ, ਕਿੰਨੇ ਸੂਰਜ ਅਸਤੇ ਨੇ। ਹੁਕਮਰਾਨ ਜੀ, ਇਹ ਦੋ ਅਮਲੀ, ਤੀਜੀ ਅੱਖ ਨੇ ਵੇਖ ਲਈ, ਰੂਹ ਅੰਦਰ ਕੰਡਿਆਲੀਆਂ ਤਾਰਾਂ, ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਗੁਲਦਸਤੇ ਨੇ। ਜੰਗਲ ਜਦ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋਇਆ, ਮਰਦੇ ਦਮ ਇਹ ਬੋਲ ਪਿਆ, ਹਰ ਆਰੀ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਵੇਖੋ, ਸਾਡੇ ਹੀ ਤਾਂ ਦਸਤੇ ਨੇ। </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 133}}</noinclude> iify4r1v05qn5b2573lkxoddazm4v7u 250 47172 231216 121924 2026-07-30T06:47:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਜੇ ਕੁਝ ਤਾਜ਼ਗੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੀ ਦਰਿਆਦਿਲੀ ਹੈ। ਨਿਦੋਸ਼ਾ ਤੇਗ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜੇ, ਭਰਾਉ, ਇਹੀ ਤਾਂ ਮਰਦਾਨਗੀ ਹੈ। ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ ਤੇ ਵੀ ਮੁਸਕਰਾਉਣਾ, ਮਿਲੀ ਵਿਰਸੇ 'ਚ ਏਹੀ ਸਾਦਗੀ ਹੈ। ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਮਹਿਕ ਵਾਂਗੂੰ ਫ਼ੈਲ ਜਾਓ, ਅਸਲ ਵਿਚ ਏਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬੰਦਗੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਬਾਜ਼ੀ ਜਾਨ ਦੀ ਲਾਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ, ਤੇ ਹਾਲੇ ਸਮਝਦੈਂ ਇਹ ਦਿਲਲਗੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁੰਦਾ ਜ਼ੁਲਮ ਵੇਖਾਂ, ਚੁੱਪ ਬੈਠਾਂ, ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਹੜੀ ਬੁਜ਼ਦਿਲੀ ਹੈ। ਚਲੋ ਉਥੇ ਵੀ ਕਲਮਾਂ ਬੀਜ ਆਈਏ, ਜਿਹੜੇ ਰਾਹੀਂ ਅਜੇ ਵੀਰਾਨਗੀ ਹੈ। </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 134}}</noinclude> fw6c327xyr89sd9ci44ykc5eksmq1qx 250 47173 231217 121925 2026-07-30T06:47:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{rh|||ਸ਼ੀਰਾ ਜਸਬੀਰ ਦੇ ਨਾਂ}} ਆਨੰਦਪੁਰ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਹੱਕ ਸੱਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੀ ਅਣਖ਼ੀ ਛਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਨਾ ਧਿਰਿਆਂ ਦੀ ਧਿਰ ਦੇ ਵਰਗੀ, ਜੋਤ ਨਿਰੰਤਰ ਜਗਦੀ ਜਿੱਥੇ, ਦੁਸ਼ਟ-ਦਮਨ ਨੂੰ ਪਾਲਣਹਾਰੀ, ਧਰਤੀ ਗੁਜਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਪੰਥ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਿਰਜਣ ਭੂਮੀ, ਚਿੜੀਓਂ ਬਾਜ਼ ਤੁੜਾਉਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ, ਜਿਸ ਥਾਂ ਜੰਮਿਆ, ਪਲਿਆ, ਪੁੱਗਿਆ, ਸੱਚੀ ਸੁੱਚੀ ਥਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਗੁਰੂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰੇ, ਕਿਧਰ ਤੁਰ ਗਏ ਸਿਦਕ ਦੁਲਾਰੇ, ਜਿਥੇ ਫ਼ਸਲ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਬੀਜੀ, ਅੱਜ ਕਿਉਂ ਬੰਜਰ ਥਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਉਤੇ, ਧਰਮ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਖੇ ਸੁੱਤੇ, ਬਾਜ਼ ਅਜੇ ਵੀ ਚਿੜੀਆਂ ਨੋਚੇ, ਅੱਜ ਵੀ ਗਊ ਗਰੀਬ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਕਾਲ ਮੁਕਤ ਸਰਵੋਤਮ ਸੂਰਾ, ਕਰਨੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਦਾ ਪੂਰਾ, ਜਿਸ ਥਾਂ ਗੱਜਿਆ, ਜ਼ੁਲਮ 'ਚ ਵੱਜਿਆ ਇਹ ਤਾਂ ਓਸ ਗਿਰਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। ਚਿਹਨ ਚੱਕਰ ਤੇ ਵਰਣ ਜ਼ਾਤ ਦਾ ਜਿਸ ਥਾਂ ਗੁਰ ਨੇ ਕੋਹੜ ਮੁਕਾਇਆ, ਮਨ ਮੰਦਰ ਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਚੰਦੋਆ, ਠੰਢੀ ਮਿੱਠੜੀ ਛਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ। </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 135}}</noinclude> azuyhlavbefg3i41s62ej4xaiettlpp 250 47174 231218 121926 2026-07-30T06:47:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹਰ ਥਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾਜ਼ਰ ਤੂੰ ਹੀ, ਫੁੱਲ ਕਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ਬੋਈਆਂ ਅੰਦਰ। ਲੱਭਦੇ ਲੱਭਦੇ ਹਾਰ ਗਏ ਹਾਂ, ਗੁਰ ਘਰ, ਮਸਜਿਦ ਮੰਦਰ ਅੰਦਰ। ਬਿਨ ਬੋਲੇ ਤੂੰ ਜਾਨਣਹਾਰੀ, ਰੂਹ ਮੇਰੀ ਦੇ ਚਾਨਣ ਜਹੀਏ, ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਦੱਸ ਦੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਹੈ, ਕੀ ਕੁਝ ਤੁਰਦਾ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਨੈਣ ਤੇਰੇ ਦੋ ਜਗਦੇ ਦੀਵੇ, ਪਿੱਛੇ ਹੰਝੂ ਪਲਕੀਂ ਡੱਕੇ, ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਇੱਕੋ ਭਾਂਡੇ, ਰੱਬ ਕਿੰਜ ਪਾਇਆ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ। ਤਪਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਰ੍ਹ ਜਾ, ਸਾਡੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਜਲਥਲ ਕਰ ਜਾ, ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚਲਾ ਤਲਖ਼ ਸਮੁੰਦਰ, ਢੇਰੀ ਕਰ ਜਾਹ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ। ਤੂੰ ਹਿਰਨੀ ਦੀ ਨਾਭੀ ਅੰਦਰ, ਮਹਿਕ ਰਹੀ ਕਸਤੂਰੀ ਬਣਕੇ, ਕਿੱਦਾਂ ਦੱਸਾਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਜੇਹੀਏ, ਕੀ ਕੁਝ ਛੁਪਿਆ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ। ਹਰ ਹੀਰਾ ਹੀ ਪੱਥਰ ਹੁੰਦਾ, ਹਰ ਪੱਥਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੀਰਾ, ਜੌਹਰੀ ਦੀ ਅੱਖ ਤੁਰਤ ਪਛਾਣੇ, ਫ਼ਰਕ ਭਲਾ ਕੀ ਦੋਹਾਂ ਅੰਦਰ। ਮੋਤੀ ਚੁਗਣੇ ਮਾਨਸਰਾਂ ਦੇ, ਕਾਵਾਂ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ, ਕਾਗੋਂ ਹੰਸ ਬਣਾ ਦੇ ਮੈਨੂੰ, ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ।</poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 136}}</noinclude> 2atwapqhib05gru7z4tj4p0eaxzx8d5 250 47175 231219 121927 2026-07-30T06:47:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਪਿਆਰ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਹੀ ਤੋਰ ਹੈ। ਗ਼ਰਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪੈਸੇ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਹੀ ਹੋਰ ਹੈ। ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਤੀਰ ਤੇ ਕਮਾਨ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸਦਾ ਪੈਲ ਪਾਉਂਦਾ ਮੋਰ ਹੈ। ਰੱਬ ਨੇ ਪਰੋਏ ਤਾਂ ਸੀ ਮਾਲਾ ਵਿਚ ਘੁੰਗਰੂ, ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੈ ਤੰਦ, ਰੁਲ਼ੇ ਕੱਲ੍ਹਾ ਕੱਲ੍ਹਾ ਬੋਰ ਹੈ। ਕੂੜਾ ਧਨ ਮਾਲ ਸਾਨੂੰ ਧਰਮਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਏਸੇ ਨੂੰ ਫੜਾਈ ਅਸਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਡੋਰ ਹੈ। ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਟੁੱਟ ਜਾਈਏ, ਖ਼ੁਦ ਨਾਲੋਂ ਆਪ ਹੀ, ਤਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਫਿਰੇ ਮਨ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੈ। ਚੱਲ ਓ ਭਰਾਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰੀਏ, ਤੇਰੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਜਿਹੜਾ ਚੋਰ ਹੈ। ਚੁੰਨੀ ਸੁਰਮਈ ਵੇਖ ਅੰਬਰਾਂ 'ਚ ਸੁੱਕਦੀ, ਸੂਰਜੇ ਚੁਫ਼ੇਰ ਲਾਈ ਧੁੱਪ ਰੰਗੀ ਕੋਰ ਹੈ।</poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 137}}</noinclude> p557j69ckfgz48vuqvek17jmr5y5lhb 250 47176 231220 121928 2026-07-30T06:47:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅਦਲੀ ਰਾਜੇ, ਧਰਮ ਕਚਹਿਰੀ, ਦੋਵੇਂ ਸਾਨੂੰ ਚਾਰ ਗਏ ਨੇ। ਬਾਬਰ ਕੇ ਕਿਉਂ ਜਿੱਤ ਗਏ ਨੇ, ਬਾਬੇ ਕੇ ਕਿਉਂ ਹਾਰ ਗਏ ਨੇ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਝਾਕ ਰਹੇ ਨੇ, ਮਾਪੇ ਬਿਰਖ਼ ਬਰੋਟਿਆਂ ਵਰਗੇ, ਘਰ ਨਾ ਪਰਤੇ ਸਾਡੇ ਜੰਮੇ, ਜੀਂਦੇ ਜੀਅ ਕਿਉਂ ਮਾਰ ਗਏ ਨੇ। ਖੇਤਾਂ ਤੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹੁਣ ਇੱਕੋ ਰਾਸ਼ੀ ਬਣ ਚੱਲੀ ਹੈ, ਹਾਕਮ ਕੀਹ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰਨੀ, ਗੱਲੀਂ ਬਾਤੀਂ ਸਾਰ ਗਏ ਨੇ। ਵੇਖ ਲਵੋ ਜੀ ਮੋਈਆਂ ਮੱਛੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਉੱਪਰ ਤੈਰਦੀਆਂ ਨੇ, ਅਜਬ ਮਲਾਹ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੱਲੋਂ, ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਉਤਾਰ ਗਏ ਨੇ। ਭਰੀਆਂ ਬੰਨ੍ਹ੍ਣ ਵਾਲੇ ਖੱਭੜ, ਗਲ ਵਿਚ ਨਾਗ ਵਲੇਵੇਂ ਬਣ ਗਏ, ਇਨਕਲਾਬ ਇਹ ਸਾਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਸਣੇ ਡਕਾਰ ਗਏ ਨੇ। ਇੱਛਆਧਾਰੀ ਨਾਗ ਵਾਂਗਰਾਂ, ਰੋਜ਼ ਸਿਆਸਤ ਨੇ ਰੰਗ ਬਦਲੇ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਬਣਾਏ ਹੱਥੀਂ, ਓਹੀ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਏ ਨੇ। ਜੀਂਦੇ ਮਰਦੇ ਸਹਿਕ ਰਹੇ ਨੇ, ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਿਚ ਅੱਜ ਵੀ ਹਾਉਕੇ, ਪੁੱਛਣ, ਏਥੋਂ ਸਾਡੇ ਬੱਚੜੇ , ਕਿਉਂ ਰਾਵੀ ਤੋਂ ਪਾਰ ਗਏ ਨੇ।</poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 138}}</noinclude> i3iejrz6xfvicpisvx20q9ozuh7zcz9 250 47177 231221 121929 2026-07-30T06:48:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਹਿੰਮਤਾਂ ਦੇ ਰਾਹੀਓ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਉਸਾਰਨਾ। ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਭੁਲੇਖਿਆਂ 'ਚ ਹੌਸਲਾ ਨਾ ਹਾਰਨਾ। ਧਰਮਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਸੁਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਪਿੱਛੇ ਸਮਾਂ ਨਾ ਗੁਜ਼ਾਰਨਾ। ਕੂੜ ਦਾ ਅਮਾਵਸੀ ਹਨ੍ਹੇਰ ਪਰਧਾਨ ਹੈ, ਏਸ ਵਿਚੋਂ ਆਪ, ਹੱਕ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਿਤਾਰਨਾ। ਨੀਹਾਂ 'ਚ ਮਾਸੂਮ ਜਿੰਦਾਂ ਚਿਣੀਆਂ ਸੀ ਕਾਸ ਨੂੰ, ਕਦੇ ਕੱਲ੍ਹੇ ਬੈਠ ਏਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਨਾ। ਸੁਣ ਲੈ ਮਲਾਹਾ, ਮੇਰੀ ਏਨੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਲੈ, ਕੀਤਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਹੁਣ ਪਾਰ ਵੀ ਉਤਾਰਨਾ। ਬਾਜ਼ ਤੂੰ ਉਡਾਰ, ਉੱਡ, ਸੂਰਜੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਜਾਹ, ਛੱਡ ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਤੇ ਚਿੜੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਬਣਾਈ, ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਬੈਠ ਕਾਇਨਾਤ, ਤੁਰ ਪਉ, ਤੂੰ ਛੱਡ, ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਹਲਿਆਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ। </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 139}}</noinclude> b97mrzbevtw1td6qse6yuellzn24pdk 250 47178 231222 121930 2026-07-30T06:48:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਜੀਵੇ ਜਾਗੇ ਭਾਵੇਂ ਸਭ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਰਾ। ਮਾਂ ਬਿਨ ਕੌਣ ਉਤਾਰੇ, ਮਨ ਤੋਂ ਭਾਰ ਮਿਰਾ। ਨਿੱਕੇ ਘਰ ਨੂੰ ਵੇਖੋ, ਧਰਤ ਬਣਾ ਗਈ ਉਹ, ਕੁਲ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ੈਲ ਗਿਆ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਰਾ। ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਅੰਬਰ ਵੀ ਸੀ ਓਹੀ ਉਹ, ਤਰ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁੰਗੜਿਆ ਸੰਸਾਰ ਮਿਰਾ। ਗੁਣੇ, ਗੁਲਗੁਲੇ ਤਲਦੀ ਸਦਾ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ, ਮਾਂ ਦੇ ਮਗਰੋਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਰਾ। ਸ਼ਾਮ ਪਈ ਘਰ ਜਦੋਂ ਕੁਵੇਲੇ ਮੁੜਦਾ ਸਾਂ, ਸਦਾ ਝਿੜਕਕੇ ਮਾਂ ਕਰਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਰਾ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਿਹੜੀ ਜੰਨਤ ਸੀ, ਮਹਿਕ ਰਿਹਾ ਉਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਘਰ ਬਾਰ ਮਿਰਾ। ਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦਿਆਂ, ਇੱਟ ਖੜਿੱਕਾ ਚੱਲਦਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤਕਰਾਰ ਮਿਰਾ। </poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 140}}</noinclude> j6s0g4dftxv4f7uagonc5ucwykcl1f8 250 47179 231223 122011 2026-07-30T06:48:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231223 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਅੱਜ ਰਾਤੀਂ ਚਾਨਣੀ ਸੀ, ਬਿਨ ਤੇਰੇ ਕੱਲ੍ਹੇ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਮਾਨਣੀ ਸੀ। ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਗਿਣਦਿਆਂ ਪਰਭਾਤ ਹੋਈ, ਪੀੜ ਦਿਲ ਦੀ ਹੋਰ ਕਿਸ ਪਹਿਚਾਨਣੀ ਸੀ। ਵਿੱਥਿਆ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਕੌਣ ਪੁੱਛੇ, ਪੌਣ ਪਾਣੀ ਜ਼ਹਿਰ ਅੰਬਰ ਛਾਨਣੀ ਸੀ। ਪੁੱਤ ਧੀਆਂ ਬਿਰਖ਼ ਬੂਟੇ ਚੀਰਦੇ ਸੀ, ਕਿਸ ਹਰੀ ਛਤਰੀ ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਤਾਨਣੀ ਸੀ। ਤੂੰ ਬਰੂਹਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਵੇਦਨ ਤੂੰ ਹੀ ਆ ਕੇ ਜਾਨਣੀ ਸੀ। ਅੱਗ ਦੇ ਦਰਿਆ 'ਚ ਜੇ ਤੂੰ ਤੈਰਨਾ ਸੀ, ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਠਾਨਣੀ ਸੀ। </poem>}}{{c|{{xx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 141}}</noinclude> eygzp5bxb7dj5ysvcbma83w1nvjjhja 250 47180 231224 122300 2026-07-30T06:48:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231224 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਟੁੱਟਿਆ ਸੌ ਵਾਰ ਫਿਰ ਵੀ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੇ ਜੁੜ ਗਿਆ। ਜ਼ਰਦ ਪੱਤਾ ਕਿਰ ਗਿਆ ਫ਼ਿਰ ਸਬਜ਼ ਪੱਤਾ ਪੁੰਗਰਿਆ। ਧਰਤ ਅੰਦਰ ਉਗਮਦਾ ਤੇ ਬਿਣਸਦਾ, ਵੇਖੋ ਕਮਾਲ, ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਤੇਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਕਾਫ਼ਲਾ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵੀ ਹਾਂ, ਨੇੜ ਵੀ ਧੜਕਣ ਦੇ ਵਾਂਗ, ਮਨ-ਪਰਿੰਦਾ ਮੌਜ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦਾ। ਸੜ ਗਿਆ ਜੰਗਲ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਰਾਖ਼ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਕੁਝ, ਕਰਮ ਇਹ ਤੇਰਾ ਮੁਹੱਬਤ, ਫੇਰ ਹੈ ਜੰਗਲ ਹਰਾ। ਅਜਬ ਹੈ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਨੇਹ ਦਾ, ਰੋਜ਼ ਤੁਰਨਾ ਤੇਗ ਤੇ, ਵਾਅ ਵਰ੍ਹੇਲੇ ਤੇਜ਼ ਤਿੱਖੇ, ਝੁਲਸਦੀ ਤਪਦੀ ਹਵਾ। ਐ ਦਿਲਾ ਪੁੱਛੀਂ ਕਦੇ ਤੂੰ, ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਚੋਰ ਵਾਂਗੂੰ ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਸੈਂ ਏਥੇ ਆ ਕੇ ਬਹਿ ਗਿਆ। ਖੁੱਲ੍ਹਦੀਆਂ ਸਨ ਖਿੜਕੀਆਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਰੌਸ਼ਨਦਾਨ ਵੀ, ਮਨ ਦਾ ਬੂਹਾ, ਤੇਰੇ ਮਗਰੋਂ, ਦਸਤਕਾਂ ਲਈ ਸਹਿਕਦਾ।</poem>}}{{c|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 142}}</noinclude> 4l05lry7cnkcvawoioea37e9p0yyw8t 250 47181 231225 121934 2026-07-30T06:48:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231225 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਭੁੱਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਧੁੱਪਾਂ ਛਾਵਾਂ ਤੇ ਬਰਸਾਤਾਂ ਭੁੱਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਓਸ ਬਿਰਖ਼ ਦੀ ਛਾਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਚੇਤੇ ਹੈ, ਪਹਿਲ ਪਲੇਠੀਆਂ ਉਹ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਭੁੱਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਘਾਹ ਦੀ ਤਿੜ ਦੇ ਛੱਲੇ, ਛਾਪਾਂ, ਮੁੰਦਰੀਆਂ, ਵਡਮੁੱਲੀਆਂ ਉਹ ਅਜਬ ਸੁਗਾਤਾਂ ਭੁੱਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਤਾਰੇ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੇ ਨੇ, ਅਣਕਹੀਆਂ ਅਣਸੁਣੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਭੁੱਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਚੇਤੇ ਕਰਦਾਂ, ਦਿਲ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਭਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਪਹਿਲੀਆਂ ਝਾਤਾਂ ਭੁੱਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਗੁੰਗੇ ਤੋਤੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਬੋਲਣ ਲਾਇਆ ਸੀ, ਦਾਤਾ ਤੇਰੀਆਂ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਭੁੱਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਤਖ਼ਤੀ ਲਿਖਦੇ, ਡੋਬੇ ਲੈਣਾ, ਲੜ ਪੈਣਾ, ਬਚਪਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਮ ਦਵਾਤਾਂ ਭੁੱਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 143}}</noinclude> el740tjrf1crkyvmncbfjrwgyzljrlz 250 47182 231226 122301 2026-07-30T06:48:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231226 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਕਿੱਦਾਂ ਮਰਨ ਦਿਆਂ ਮੈਂ, ਦੱਸੀਂ, ਆਸਾਂ ਸੁਰਖ਼ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ। ਦਿਲ ਦਾ ਹਾਲ ਸੁਣੀਂ ਤੂੰ ਬਹਿ ਕੇ, ਢਾਰਸ ਮਿਲੂ ਮੁਰੀਦਾਂ ਨੂੰ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਕੌਣ ਕਦੋਂ ਸੀ, ਫਾਂਸੀ ਤਖ਼ਤੇ ਲਟਕ ਗਿਆ, ਏਨੀ ਜਲਦੀ ਕਿਉਂ ਭੁੱਲ ਬੈਠੇ, ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ। ਮਾਲ ਪਲਾਜ਼ੇ, ਬਦਲੇ ਖਾਜੇ, ਕਿੱਥੋਂ ਕਿੱਧਰ ਤੁਰ ਪਏ ਆਂ, ਮੰਡੀ ਦੇ ਵਿਚ ਵਿਕ ਚੱਲੇ ਹਾਂ, ਕਰਦੇ ਰੋਜ਼ ਖ਼ਰੀਦਾਂ ਨੂੰ। ਆਈਆਂ ਚੋਣਾਂ, ਘਰ ਘਰ ਰੋਣਾ, ਫਿਰ ਧੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਣਗੇ, ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਮਾਂ ਕਿੰਜ ਉਡੀਕੇ, ਦੱਸੋ ਜੀ, ਬਕਰੀਦਾਂ ਨੂੰ। ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਹਰ ਜਾਬਰ ਤੋਂ ਨਾਬਰ ਤਾਂ ਪੁਸ਼ਤੈਨੀ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਰੱਖਦੈ, ਸਦਾ ਜਿਉਂਦੇ, ਸ਼ਾਹਿਦ ਬਾਪ ਫ਼ਰੀਦਾਂ ਨੂੰ। ਤੂੰ ਨਿਰਮੋਹੀਆ, ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਲਾਰਾ ਲਾ ਕੇ ਮੁੜਿਆ ਨਹੀਂ, ਨੈਣ ਬਰਸਦੇ, ਰਹਿਣ ਤਰਸਦੇ, ਚੰਨ ਮਾਹੀ ਦਿਆਂ ਦੀਦਾਂ ਨੂੰ। ਨਾ ਧਰਤੀ ਨਾ ਅੰਬਰ ਆਪਣਾ, ਮਨ ਪਰਦੇਸੀ ਹੋ ਚੱਲਿਆ, ਆਪਣਾ ਆਪ ਬੇਗਾਨਾ ਹੋਇਆ, ਕੀ ਕਰਨੈਂ ਮੈਂ ਈਦਾਂ ਨੂੰ।</poem>}}{{c|{{xxx-larger|*}}}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 144}}</noinclude> e5ep4091xv9yigvirxa5u3tj289e529 250 47262 231227 122304 2026-07-30T06:48:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231227 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>ਅਨਪੜ੍ਹ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆ ਸਾਂ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੀਰਾ ਬਣਨਾ ਚਾਹਿਆ। ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਆਪ ਤਰਾਸ਼ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਕਲਾਕਾਰ ਨਾ ਛੱਲਿਆ ਲਾਹਿਆ। ਹੀਰਾ ਜਨਮ ਗੁਆਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਐਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਘੱਟਾ ਫੱਕਦੇ, ਧਰਤ ਆਕਾਸ਼, ਪਾਤਾਲ ਬੜਾ ਕੁਝ, ਅੱਖ ਪਲਕਾਰੇ ਅੰਦਰ ਗਾਹਿਆ। ਜੇ ਨਾ ਬੀਬੀ ਪੂਣੀਆਂ ਵੱਟਦੀ, ਰੂੰ ਦੇ ਗੋਹੜੇ ਉੱਡ ਪੁੱਡ ਜਾਂਦੇ, ਇਹ ਜਿਹੜੀ ਸੁਣਦੀ ਏ ਘੂਕਰ, ਲੱਗਦੈ ਮਾਂ ਨੇ ਚਰਖ਼ਾ ਡਾਹਿਆ। ਇਹ ਨਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਨਰਮ ਸੁਲੇਟ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਹਰਫ਼ ਮੁਹੱਬਤ ਲਿਖ ਕੇ, ਇਕ ਦਮ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੂੰ ਢਾਹਿਆ। ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੂੰ ਕੈਸੀ ਦਾਤੀ, ਬਿਨ ਮੰਗਿਆਂ ਤੋਂ ਦੇਵੇਂ ਦਾਤਾਂ, ਜੇ ਮੰਗੀਏ ਤਾਂ ਝੋਲੀ ਪਾਵੇਂ, ਕਿੰਨਾ ਤੂੰ ਵੱਖਰ ਅਣਚਾਹਿਆ। ਧਰਤ ਬੇਰਹਿਮ ਤੇਜ਼ਾਬੀ ਅੰਦਰ, ਇੱਕ ਵੀ ਸੁਪਨਾ ਪੁੰਗਰਿਆ ਨਾ, ਮੇਰੇ ਪਿਉ-ਦਾਦੇ ਨੇ ਮੁੜ੍ਹਕਾ, ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਇਸ ਵਿਚ ਵਾਹਿਆ। ਸ਼ਬਦ ਪੋਟਲੀ ਦੇ ਵਿਚ ਬੰਨਿਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਇਸ 'ਚੋਂ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਕਰਜ਼ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਕਰਕੇ ਮਗਰੋਂ ਲਾਹਿਆ। </poem>}}{{center|{{xxxx-larger|*}}}}<noinclude>{{center|ਗੁਲਨਾਰ- 115}}</noinclude> ofupkemruxxcqq9vm6mtgv5hwovdajy 250 47263 231228 122353 2026-07-30T06:48:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231228 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{overfloat left|*|depth=1em}}ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਰੋਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸਮੇਟੇ ਜਾ ਸਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਆ ਰਹੇ ਬਦਲਾਉ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤੋਤਾ-ਚਸ਼ਮੀ ਤਕ, ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਪਾਕ ਜਜ਼ਬੇ ਵਿਚ ਆ ਰਹੀ ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ੀ ਤੇ ਮਨਾਫ਼ਕਤ (Hypocrisy) ਤੋਂ ਇਨਸਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਵਿੱਥਾਂ ਤਕ, ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਮੰਡੀਕਰਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕਲਾਪੇ ਦੀ ਕੁੰਠਾ ਤਕ, ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਦੇ ਦੁਖਾਂਤ ਤੋਂ ਸਰਾਪੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੰਤਾਪ ਤਕ ਅਤੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਤਕ ਸੀਮਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਦੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਏਹੀ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਾਵਿ-ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਸਿਸੀਫ਼ਸ (Sisyphus) ਹੈ ਜੋ ਸਮਕਾਲੀ ਗ਼ਜ਼ਲਗੋਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਗਰਾਫ਼ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਸਿਖ਼ਰ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ...ਅੱਜ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗ਼ਜ਼ਲੋਆਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕਵਿੱਤਰੀਆਂ (ਗ਼ਜ਼ਲਗੋ) ਸਵੈ ਤਰਸ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣ ਕੇ ਲੋਕਾਂ/ਪਾਠਕਾਂ/ਆਲੋਚਕਾਂ ਤੋਂ ਤਰਸ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਖ਼ੈਰਾਇਤ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਵਿਚ ਅਜਿਹੀ ਖ਼ੈਰ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਲੈਣ ਦੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੇ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਮਘਦਾ ਹੈ। {{right|{{bar|2}}ਜਗਤਾਰ (ਡਾ.)}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚੋਂ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ ਅਣਗਿਣਤ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਇਕ ਗਜ਼ਲਕਾਰਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਰਸੀਆ ਪਾਠਕ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਗਜ਼ਲ ਦੀਆਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਮਿਣਤੀਆਂ ਦੀ ਉੱਕਾ ਹੀ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਰ ਤੇਰੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀ ਰਵਾਨੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦਾ ਕੀ ਕਹਿਣਾ। ਮੇਰਾ ਤਾਂ ਇਸੇ ਨਾਲ ਮਤਲਬ ਹੈ। ਇਕ ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਵਜੋਂ ਤੇਰਾ ਮੀਰੀ ਗੁਣ ਸਵੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਨਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਹੋਏ ਬਿਨਾ ਸਮਾਜਕ ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹੋਏ ਬਿਨਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਗਜ਼ਲ ਕੇਵਲ ਵੱਡੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਮ ਆਦਮੀ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਲਾਵੰਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਅਜਿਹੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਾਲੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਹੀ ਪਾਠਕ ਲਈ ਕੋਈ ਅਰਥ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। {{right|{{bar|2}}ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਭੁੱਲਰ}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨ ਦੀ ਲੋੜ ਦਾ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਅਹਿਸਾਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੀ ਲੜਾਈ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਗਟ ਅਨੇਕਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਰੀਤਾਂ ਰੁਚੀਆਂ ਤੇ ਬਿਰਤੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜੀ ਜਾਣੀ ਹੈ, ਆਰਥਿਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਕਾਲੇ ਹੁਕਮਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਖੜੋਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਸਾਰੇ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਬਿਜਲਈ ਸੰਚਾਰ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਰਵਸਤਰ ਸਦਾਚਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਸ਼ਟੰਡਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦੇ ਗ਼ੁਬਾਰਿਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਯੋਜਨਾ ਭਵਨਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਜੁਗਾੜ-ਪੰਥੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਅਬਦਾਲੀਆਂ,</poem>}}<noinclude>{{c|ਗੁਲਨਾਰ- 146}}</noinclude> jepzriki9e1vk8muj2il52v70d57ngf 250 47282 231230 122407 2026-07-30T06:49:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 231230 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><noinclude></noinclude> avb23aqrnx9860guge1olzskkikdogo 250 47283 231229 122408 2026-07-30T06:49:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231229 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਿੰਗਲ ਵਰਤ ਕੇ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਸਹਿਜਭਾਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੋਕਾਇਣ ਵਿਚੋਂ ਅਜਿਹੇ ਬਿੰਬ ਜਾਂ ਪ੍ਰਤੀਕ ਚੁਣ ਕੇ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਕਿ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਚੇਤੇਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਬਣ ਚੁਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਸਮਕਾਲੀ ਸਦੀਵਤਾ ਦੀ ਹਾਣੀ ਹੋ ਨਿਬੜਦੀ ਹੈ। {{right|{{bar|3}}ਪ੍ਰੋ. ਸੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨਰੂਲਾ ਡੀ.ਲਿਟ}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਸੁਹਿਰਦ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿਚ 'ਮਨੁੱਖ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਰੇਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਹਾਸਿਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਉਂਗਲ ਕੇਵਲ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਬੰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠੇ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਪਸਰੇ ਕਹਿਰਵਾਨਾਂ ਤਕ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਬੇਬਾਕ ਹੋ ਕੇ ਵੰਗਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਸ਼ਾਇਰ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਜ਼ਰ ਖਰੀਦ ਨਹੀਂ। ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦਾ ਸੱਚ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਏਨਾ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਿਰ ਆਪ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ...। {{right|{{bar|3}}ਆਤਮਜੀਤ (ਡਾ.)}} {{overfloat left|*|depth=1em}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿਚ ਕਲਾ ਅਤੇ ਕਲਚਰ ਦੀ ਹੋਣੀ ਬਾਰੇ ਸੁਚੇਤ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਇਸ ਵੱਲ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਸੁਚੇਤ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਾਇਰ ਕਿਸੇ ਖ਼ਿਲਾਅ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵਿਚਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਚੇਤਨਾ ਸਮਾਜਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਵੇਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਕਲਾ ਵਿਰੋਧੀ ਮਾਹੌਲ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਧਿਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਸੁਚੇਤ ਰਚਨਾ ਧਰਮੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਿੱਜੀ ਵੇਦਨਾ ਦੀ ਹੂਕ ਹੈ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਸੁਹਜ ਉਮੰਗ ਦੀ ਪੂਰਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਠੋਸ ਸਮਾਜੀ ਹਕੀਕਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦਰਪੇਸ਼ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤਿਉਤਰ ਹੈ। ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਸਮਕਾਲੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਵੰਦਾਂ, ਸੰਕਟਾਂ ਅਤੇ ਤਣਾਉ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਤਾਂ ਸਮੇਤ ਪਛਾਨਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਰਲ ਸੁਬੋਧ, ਲੋਕ-ਕਾਵਿਕ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਉਣ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਾਨਵਵਾਦੀ-ਪ੍ਰਗੀਤਵਾਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਹਿਜ ਅਨੁਭਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਯਥਾਰਥ ਦੇ ਸਤਹੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਿਕ ਚਿਤਰਣ ਦੀ ਥਾਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਹਿਜ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤਕ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸੂਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿਚ ਰੂਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਰ ਸਰੋਦੀ ਹੈ। ਮਾਨਵਵਾਦੀ ਰਚਨਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਕਲਾ ਧਰਮੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਗੁਰਭਜਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਰਪੇਸ਼ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਦਸਤਪੰਜਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।ਦਹਿਸ਼ਤਵਾਦ ਦੇ ਔਖੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਜਨ ਸਾਧਾਰਨ ਨਾਲ ਵਫ਼ਾ ਪਾਲੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਖਾੜਕੂ ਆਤੰਕ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਮੁਖਰ (ਉੱਚੀ ਸੁਰ ਵਾਲੀ) ਰਹੀ। ਬੇਬਾਕੀ ਗੁਰਭਜਨ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਗੁਣ ਹੈ।ਵਰ੍ਹਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਸੂਖ਼ਮ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮੁਥਾਜ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੇ ਧੁਰ ਅਵਚੇਤਨ ਵਿਚ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪੀਡਾ ਵਾਸਾ ਹੈ। {{right|{{bar|3}}ਡਾ. ਸੁਖਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਿਰਸਾ}}<noinclude></noinclude> tlxf2hon9l3ybxlo8tpdhqhkblvvjqy 250 51508 231054 135452 2026-07-29T13:26:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231054 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਇੱਕ ਦੋ ਕਦਮ ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਜਿਹੜਾ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਸਾਹੀਂ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਤਰਦਾ ਹੈ। ਹੱਕ, ਸੱਚ, ਇਨਸਾਫ਼, ਸ਼ਹਾਦਤ ਅੰਤ ਪੜਾਅ, ਨਾਲ ਬੀਮਾਰੀ ਕਦੋਂ ਬਹਾਦਰ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਖੇਡ ਅਨਾਰ ਅਗਨ ਦੇ ਫੜ ਕੇ ਰਾਤ ਦਿਨੇ, ਜੇ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਜੁਗਨੂੰ ਕੋਲੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ। ਦੋਸ਼ ਨਣਦ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ ਦੇਵੇ ਸੌ ਵਾਰੀ, ਬਿਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ਾਂ ਘੜਾ ਝਨਾਂ ਵਿਚ ਖਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਹਰ ਪਰਦੇਸੀ ਜੀਅ, ਅਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਚੇਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਆਲਮਗੀਰ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੰਦਾ ਵੀ, ਆਖ਼ਰ ਅਪਣੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮੁੱਲ ਦਵਾਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਬਿਨ ਤੇਰੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਦਾ ਪਰਦਾ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ/ 46}}</noinclude> 2xdfiq1izaklzznseye4mgjj2cb8uuo 250 51511 231055 135456 2026-07-29T13:26:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231055 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਗੀਤ ਵਿਚ ਸੁਰ-ਤਾਲ ਤੇਰੇ। ਮੈਂ ਬਰਾਬਰ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੇ। ਕਿਉਂ ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ 'ਚੋਂ ਜਾਵੇ ਕੰਬਣੀ ਨਾ, ਮੈਂ ਖਲੋਤਾ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਹੁਣ ਨਾਲ ਤੇਰੇ। ਤੂੰ ਚਿਰਾਗਾਂ ਨੂੰ ਬੁਝਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਜੇ ਹੋਇਓਂ, ਉਮਰ ਭਰ ਰਹਿਣੈਂ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ। ਜਾਗਣਾ ਪੈਣੈਂ ਨਿਰੰਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਨੈਂ, ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੀ ਚਮਕਣ ਨਾਲ ਤੇਰੇ। ਆਪਣੇ ਤੂੰ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਲੇਖਾ ਕਰੀ ਜਾਹ, ਵਕਤ ਨੇ ਗਿਣਨੇ ਨਹੀਂ ਇਹ ਸਾਲ ਤੇਰੇ। ਗੌਰ ਕਰਕੇ ਵੇਖ ਖ਼ੁਦ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਮ ਵੀ ਕੀਹ ਨਾਲ ਤੇਰੇ? ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਿਉਂ ਝੂਠ ਬੋਲੇ, ਕਿੰਜ ਸੁਧਰਨਗੇ ਭਲਾ ਦੱਸ ਹਾਲ ਤੇਰੇ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /47}}</noinclude> 1jxgd085krj99ukzwgdjxfgv501b4e8 250 51512 231089 135461 2026-07-29T13:29:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231089 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|ਗਜ਼ਲ }} {{Block center|<poem>ਕਿੰਨੇ ਚੋਰ ਲੁਕਾਏ ਨੇ ਮੈਂ, ਮਨ ਮੰਦਰ ਦੀ ਬਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਚੋਰ-ਸਿਪਾਹੀ ਲੁਕਣ ਮਚਾਈ, ਖੇਡਣ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਦੋਧੇ ਵਸਤਰ ਉਜਲੇ ਚਿਹਰੇ, ਖੇਡ ਰਹੇ ਜੂਏ ਦੀ ਬਾਜ਼ੀ, ਲੋਕ ਰਾਜ ਦੇ ਪਰਦੇ ਉਹਲੇ, ਭਾਰੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਆਰ ਪਾਰ ਸਤਰੰਗੀਆਂ ਰੀਝਾਂ, ਸੂਹਾ ਸਾਲੂ, ਰੇਸ਼ਮ ਡੋਰਾਂ, ਵੇਖੋ ਕਿੰਨੇ ਸੁਪਨੇ ਬੁਣਦੀ, ਨਾਨੀ ਮਾਂ ਫੁਲਕਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਮਨ ਦੀ ਅੱਥਰੀ ਰੀਝ ਮਿਰਗਣੀ, ਤੇਰੇ ਦਮ ਤੇ ਚੁੰਗੀਆਂ ਭਰਦੀ, ਪੌਣਾਂ ਤੇ ਅਸਵਾਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਤਰਦੀ ਇੱਕੋ ਤਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਮੇਰੀ ਹਿੱਕੜੀ ਫਸਿਆ ਹਾਉਕਾ, ਨਾ ਬਾਹਰ ਨਾ ਅੰਦਰ ਜਾਵੇ, ਕਰਕ ਕਲੇਜੇ ਕੌਣ ਪਛਾਣੇ, ਤੁਧ ਬਿਨ ਦੁਨੀਆਂ ਸਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਇਹ ਤਾਂ ਟਾਹਣੀ ਕੇਰੇ ਅੱਥਰੂ, ਤਰੇਲ ਦੇ ਤੁਪਕੇ ਨਾ ਤੂੰ ਸਮਝੀਂ, ਮੋਤੀ ਬਣ ਕੇ ਡਲ੍ਹਕ ਰਹੇ ਜੋ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਖਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਇਕ ਰੁਕਮਣੀ, ਦੂਜੀ ਰਾਧਾ, ਗੋਪੀਆਂ ਜੀਕੂੰ ਹਾਰ ਹਮੇਲਾਂ, ਛਣਕਣ, ਲੱਭਣ ਅਪਣਾ ਚਿਹਰਾ, ਇੱਕੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁਰਾਰੀ ਅੰਦਰ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /83 }}</noinclude> si1mexon900fzylzpyhbiujy4uc3hgl 250 51513 231056 135462 2026-07-29T13:26:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231056 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਕਿਤਾਬਾਂ ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ, ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਤਾਂ ਸਭ ਕੋਰਿਆਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਦੀ ਹੈ। ਬੜੀ ਬਲਵਾਨ ਭਾਵੇਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਹੈ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਦੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੇਖ ਲੈਣਾ, ਦੀਵਿਆਂ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਵਣ ਢੇਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਦੁਸਹਿਰਾ ਫੇਰ ਨਾ ਆਵੇ, ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਝ ਹੁਣ ਨੀਂਦੀ ਨਾ ਮਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੁਪਨੇ ਬੀਜਦਾਂ, ਖੇਤੀਂ ਕਿਆਰੇ ਆਪ ਸਿੰਜਦਾ ਹਾਂ, ਪਛਾਣੋ ਕੌਣ ਜੋ, ਉੱਗਦੀ ਅੰਗੂਰੀ ਫ਼ਸਲ ਚਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗ਼ਰਮਜੋਸ਼ੀ ਦਾ ਹੁੰਗਾਰਾ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਾਂ, ਕਿ ਮਨ ਦੇ ਪਾਲ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਖ਼ੁਦ ਮਿਰੀ ਔਕਾਤ ਠਰਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਪੌਣਾਂ 'ਚ ਘੁਲ ਜਾਵੇ, ਕਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸੁੱਚੀ ਅਗਨ ਹੀ ਫੁੱਲਾਂ 'ਚ ਸੂਹੇ ਰੰਗ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਬੜੇ ਤੁਫ਼ਾਨ, ਝੱਖੜ, ਨ੍ਹੇਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਰ ਹੈ ਫਿਰ ਵੀ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਮੇਰੀ ਇਹ ਵੇਖੋ ਚਾਨਣਾ ਗਲੀਆਂ 'ਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /48}}</noinclude> 8enu7xtm3k8o9f30us5b1x0guz7x6pz 250 51514 231090 135464 2026-07-29T13:29:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231090 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|ਗਜ਼ਲ }} {{Block center|<poem>ਜ਼ਹਿਰ ਪਰੁੱਚੀ ਪੌਣ ਦਾ ਪਹਿਰਾ, ਹੋਇਆ ਦੁਨੀਆ ਸਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚ। ਦਾਨਿਸ਼ਵਰ ਜੋ ਉੱਤੋਂ ਦਿਸਦੇ, ਰੁੱਝੇ ਮਾਰੋ ਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚ। ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੇਂ, ਓਹੀ ਬਾਤ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ ਮੈਂ, ਦਿਲ ਦੀ ਕੌਣ ਸੁਣਾਵੇ ਏਥੇ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਹੜੇ ਸੁਰਖ਼ ਗੁਲਾਬੀ, ਮਹਿਕਦੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋਈਆਂ, ਪੱਤੀਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਕਾਲੇ ਕਿਉਂ ਨੇ, ਮਨ ਦੀ ਭਰੀ ਕਿਆਰੀ ਦੇ ਵਿਚ। ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦੇ, ਹਾਂ, ਹਾਂ, ਜੀ, ਜੀ, ਕਹਿਣਾ ਪੈਂਦੇ, ਦਖ਼ਲ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਵਧਦਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚ। ਆਤਮ ਨਾਲ ਗਿਲਾਨੀ ਕਰਦੇ, ਰਹਿੰਦੇ ਠੰਢੇ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੇ, ਬਹੁਤੇ ਲੋਕੀਂ ਫਸੇ ਪਏ ਨੇ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਏਸ ਬੀਮਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚ। ਵਾਂਗ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਦੇ ਹੁਣ, ਧਰਮੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਸੌ ਸੌ ਚਿਹਰੇ, ਹਰ ਇਕ ਹਰਕਤ ਸ਼ੱਕੀ ਹੋਈ, ਮੰਡੀ ਚੋਰ ਬਾਜ਼ਾਰੀ ਦੇ ਵਿਚ। ਅਣਖੋਂ ਹੀਣੇ ਬਣੇ ਸਵੱਲੇ, ਛੱਡਿਆ ਕੱਖ ਨਾ ਸਾਡੇ ਪੱਲੇ, ਹਿੰਮਤ ਹਾਰ, ਗੰਡੋਏ ਬਣ ਗਏ, ਰੀਂਘ ਰਹੇ ਲਾਚਾਰੀ ਅੰਦਰ। ਉੱਡਣੇ ਪੰਛੀ ਪਿੰਜਰੇ ਪਾਉਂਦੇ, ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਦਾ ਗੀਤ ਸੁਣਾਉਂਦੇ, ਛਣਕਣਿਆਂ ਜਹੇ ਬੰਦੇ ਸ਼ਾਮਲ, ਰਾਗ ਨਵੇਂ ਦਰਬਾਰੀ ਅੰਦਰ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /84 }}</noinclude> 1dwxtsvbdj5cqdpqj2fm996adebvqjy 250 51516 231091 135467 2026-07-29T13:30:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231091 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|ਗਜ਼ਲ }} {{Block center|<poem>ਜਿਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਪਾਗਲ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ। ਸਮੁੱਚੇ ਦੇਸ਼ ਮਕਤਲ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ। ਗੁਆਚੀ ਪੈੜ ਮੇਰੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਸ਼ਹਿਰ ਜੰਗਲ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਰੋਣ ਦੇਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ, ਇਹ ਹੰਝੂ ਬਹੁਤ ਬਿਹਬਲ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ। ਗੁਆਚੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਹਾਂ, ਬਰੋਟੇ ਅੱਖੋਂ ਓਝਲ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ, ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਪੈਰ ਬੋਝਲ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ। ਦਿਲਾਂ ਨੂੰ ਅਕਲ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹ ਨਾ ਪਾਏ, ਇਹ ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਨਾਲ ਵਲ ਛਲ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ। ਮੇਰਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕੀਹ ਕਰਨੈਂ ਕਿਸੇ ਨੇ, ਅਜੇ ਸ਼ਿਕਵੇ ਮੁਸਲਸਲ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /85 }}</noinclude> npq1dv93hc6i6cdyx88g2p0c2duzwhx 250 51518 231092 135471 2026-07-29T13:30:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231092 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{center|ਗਜ਼ਲ}} ਰਾਤ ਬਰਾਤੇ ਅਚਨਚੇਤ ਮੈਂ ਅੰਬਰੋਂ ਟੁੱਟਿਆ ਤਾਰਾ ਹਾਂ। ਨਕਸ਼ ਪਛਾਣ ਧਰਤੀਏ ਮੇਰੇ, ਦੱਸ ਮੈਂ ਕੀਹਦੇ ਵਰਗਾ ਹਾਂ। ਏਸ ਮੁਸਾਫ਼ਰਖਾਨੇ ਅੰਦਰ ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨ ਮੁਸਾਫ਼ਰ ਨੇ, ਰੌਲੇ ਰੱਪੇ ਅੰਦਰ ਘਿਰਿਆ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੱਲ-ਮੁ-ਕੱਲ੍ਹਾ ਹਾਂ। ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤੇ ਜਿਵੇਂ ਖਲੋਤੇ ਸੜਕਾਂ ਕੰਢੇ ਕੋਸ ਮੀਨਾਰ, ਵਕਤ ਗੁਆਚੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚਿਆ, ਸਦੀਆਂ ਲੰਮਾ ਕਿੱਸਾ ਹਾਂ। ਸੋਚ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੇ ਲਕਬਾ ਮਾਰ ਗਿਐ ਤਾਂ ਦਿਲ ਨਾ ਹਾਰ, ਤੈਨੂੰ ਆਪੇ ਤੁਰਨਾ ਪੈਣੈਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਜੇਰਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਸਾਹਵੇਂ ਬਹਿ ਕੇ ਮਨ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਆਪੇ ਵੇਖ, ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ਼ ਵਿਖਾਵਾਂ ਅੰਦਰੋਂ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਤੋਰ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਬੱਧੀ, ਗ਼ਰਜ਼ਾਂ ਖ਼ਾਤਰ ਨੌਕਰੀਆਂ, ਤੋਰ ਮਟਕਣੀ ਭੁੱਲਿਆ ਜਿਹੜਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਦਰਿਆ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਤਲਖ ਸਮੁੰਦਰ, ਹਰ ਪਲ ਬੇਬਸ ਤੜਫ਼ ਰਿਹਾ, ਮਰਿਆ ਜਾਣ ਲਇਓ ਨਾ ਮੈਨੂੰ, ਚੁੱਪ ਕੀਤਾ ਜੇ ਬੈਠਾ ਹਾਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /86 }}</noinclude> 2tqna2qkrotoddnl7wyc4ljc2kavu2t 250 51519 231057 135472 2026-07-29T13:26:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231057 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਕਈ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਓਹੀ ਪਾਲਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਸੂਹੇ ਅੰਗਿਆਰ ਨਾਲ ਦੇ। ਸੀਸ ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਧਰਨਾ ਦੀਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ, ਟਾਂਵੇਂ ਮਰਦ ਅਗੰਮੜੇ ਹੀ ਲੱਜ ਪਾਲਦੇ। ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਅੜਿੱਕਾ ਓਹੀ ਲੋਕ ਨੇ ਬਣੇ, ਜਿਹੜੇ ਕਹਿਣ ਮੈਨੂੰ ਸਦਾ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਦੇ। ਇਹ ਆਏ ਕਿੱਥੋਂ, ਚੱਲੇ ਦਿਸ਼ਾਹੀਣ ਕਾਫ਼ਲੇ, ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ ਨੇ ਗੁਲਾਮ ਸਾਰੇ ਸਮਾਂ ਕਾਲ ਦੇ। ਕਿੱਦਾਂ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਨੇ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਹੈ ਰੁੱਖ ਦਾ ਤਣਾ, ਹੋਏ ਛਾਨਣੀ ਨੇ ਪੱਤਰ ਹਰੇ ਕ ਡਾਲ ਦੇ। ਜਿਹੜਾ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਅਉਧ ਵੇਲੇ ਜੂਠ ਮਾਂਜਦਾ, ਖ੍ਵਾਬ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੜ੍ਹੋ ਕਦੇ ਓਸ ਬਾਲ ਦੇ। ਸਾਡੀ ਹੋਸ਼ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਨੂੰ ਸਵਾਦਾਂ ਘੇਰਿਆ, ਅਸੀਂ ਦਿਲ ਦੀ ਅੰਗੀਠੜੀ ਨੂੰ ਕਿੱਦਾਂ ਬਾਲਦੇ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /49}}</noinclude> dj93pml248vszpve28ke1xovtupl9ue 250 51521 231093 135474 2026-07-29T13:30:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231093 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|36em}} {{center|ਗਜ਼ਲ }} {{Block center|<poem>ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਮਹਿਕ ਵਾਂਗੂੰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਓਸ ਸਖ਼ਸ਼ ਦੀ, ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭਾਲ ਹੈ। ਜਿੱਤਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਜਿੱਤਦਾ, ਹਾਰਾਂ ਤਾਂ ਹਾਰਦਾ, ਮੇਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਾਹਮਣਾ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ’ਚ ਬੱਝੀਆਂ ਬਿੱਲੀਆਂ ਤੇ ਰੂਹ ’ਚ ਭਟਕਣਾ, ਮੇਰੇ ਚੁਫ਼ੇਰ ਫੈਲਿਆ ਕੀਹ ਮਾਇਆ ਜਾਲ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਜਦ ਵੀ ਦੌੜਦਾਂ, ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਬਿਰਖ ਜਾਣ, ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਤੁਰ ਸਕੇ, ਕਿਸ ਦੀ ਮਜ਼ਾਲ ਹੈ। ਅਪਣੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ, ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਦਿਲਬਰੀ, ਪੁੱਛਣ ਨਾ ਨੇੜ ਆਣ ਕੇ, ਕੀਹ ਹਾਲ ਚਾਲ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤੇ ਪਿਆਰ ਖੋਟ ਦੇ ਹਮਨਾਮ ਬਣ ਗਏ, ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਜ਼ੇਵਰਾਂ ਤੇ ਜਿਓਂ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਾਲ ਹੈ। ਸੁੰਘਾਂ ਤਾਂ ਮਹਿਕ ਵਾਂਗਰਾਂ, ਵੇਖਾਂ ਤਾਂ ਚਾਂਦਨੀ, ਛੋਹਾਂ ਤਾਂ ਰੰਗ ਬੋਲਦੇ, ਇਹ ਵੀ ਕਮਾਲ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /87 }}</noinclude> iygsh88rnng3p6lqs7zrbsvtxlr84hn 250 51522 231058 135475 2026-07-29T13:26:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231058 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}} {{smaller|ਬਲਵਿੰਦਰ ਕਾਹਲੋਂ ਤੇ ਮਨਧੀਰ ਵਾਸਤੇ}}}} {{Block center|<poem>ਬਚਪਨ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਫੜਨੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ। ਚੋਰੀ ਸਾਂਭ ਸੰਭਾਲੇ ਪੱਤਰ ਪੜ੍ਹਨੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ। ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਉਮਰ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਡੰਡੇ ਤੇ ਨੇ ਬੈਠੀਆਂ ਜੋ, ਮੋਰਨੀਆਂ ਦੇ ਖੰਭੀਂ ਤਾਰੇ ਜਨੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ। ਮੈਂ ਵਕਤਾਂ ਦਾ ਘਾੜਨਹਾਰਾ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਏ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀਰੇ ਮੜ੍ਹਨੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ। ਕਲਗੀ ਪੈਸਾ, ਪੌੜੀ, ਰੁਤਬੇ , ਏਨੇ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਨਹੀਂ, ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਪਰਬਤ ਪੈਰੀਂ ਚੜ੍ਹਨੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ। ਨਿੱਕੀਆਂ ਨਿੱਕੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਛੇੜਾਂ, ਮੇਰਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੌਕ ਨਹੀਂ, ਲੰਮੇ ਯੁੱਧ ਨਿਰੰਤਰ ਮੈਨੂੰ, ਲੜਨੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ। ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਪੈੱਨ-ਪੈਨਸਿਲਾਂ, ਸ਼ਾਨਾਂ ਭਾਵੇਂ ਮੇਜ਼ ਦੀਆਂ, ਅਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕਲਮਾਂ, ਕਾਨੇ ਘੜਨੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠਾ ਬੱਚਾ, ਚਾਂਭਲਦੈ , ਜਦ ਵੇਖ ਲਵੇ, ਰਾਤ ਦੇ ਕੇਸੀਂ ਜੁਗਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਅੜਨੇ ਚੰਗੇ ਲੱਗਦੇ ਨੇ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /50}}</noinclude> fxfg9cxg7ueb4tyucfsf6x5x9ioqthe 250 51524 231094 135477 2026-07-29T13:30:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231094 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|ਗ਼ਜ਼ਲ }} {{Block center|<poem>ਤਪਦੇ ਥਲ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਰੁੱਤਾਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਪੌਣਾਂ ਤੇ ਅਸਵਾਰ ਬਦਲੀਆਂ ਕਿਉਂ ਤਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰੀਂਹ ਦੀਆਂ ਫ਼ਲੀਆਂ ਪੱਤਝੜ ਮਗਰੋਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਛਣਕਦੀਆਂ, ਜੀਅ ਪਰਚਾਵੇ ਖ਼ਾਤਰ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਗੀਤ ਸੁਣਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅੰਦਰ ਜਿਸ ਥਾਂ ਹਾਕਮ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਉਂਦੇ ਸੀ, ਸਦੀਆਂ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ, ਕੂਕਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਧਰਤੀ ਜਿੱਡੀ ਕੈਨਵਸ ਉੱਤੇ ਨਕਸ਼ ਬਹਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵੇਖ, ਫੁੱਲ ਪੱਤੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋਈਆਂ ਜਿਥੇ ਪੈਲਾਂ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਚੁੱਪ ਦੀ ਜੂਨ ਪਵੀਂ ਨਾ ਵੇਖੀ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਰੰਤਰ ਸਫ਼ਰਾਂ ਤੇ, ਬਿਰਖਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਅਕਸਰ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਪਿੰਜਣ ਨੂੰ ਤੇ ਕੱਤਣ ਛੱਲੀਆਂ, ਬੁਣਦੀਆਂ ਖੱਡੀ ਰਾਤ ਦਿਨੇ, ਪੁੱਤਰ ਦੂਰ ਗਏ ਪਰ ਮਾਵਾਂ, ਖੇਸ ਉਣਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਅੜ ਕੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ, ਓਸੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪੀੜਾਂ ਤੁਰ ਕੇ, ਹੁਣ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /88 }}</noinclude> stvypuinnp6wa7lhmalukssvm4ivsvh 250 51526 231059 135480 2026-07-29T13:26:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231059 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਮੁਹੱਬਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਦਾ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਵੇਂ ਘਰ ਔਖ ਨਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੇ ਮਮਤਾ ਦੀ ਕਣੀ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਅਜਿਹੇ ਬੁੱਤ ਦਾ ਨਾਂ ਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਨਿਰੰਤਰ ਤੁਰਨ ਦਾ ਆਦੀ ਹਾਂ ਚਿਰ ਤੋਂ, ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਬਿਰਖ ਇਕ ਹਰਿਆਵਲਾ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਵੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਛਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝਿਆ ਕਰ, ਜੇ ਨਾ ਬੋਲਾਂ ਤਾਂ ਮਤਲਬ ਨਾਂਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੇਰਾ ਵਿਰਸਾ ਹੈ ਤੁਰਦਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ, ਮੇਰਾ ਮੱਥਾ ਇਸੇ ਲਈ 'ਠਾਂਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /51}}</noinclude> j4punh23kw4reai5ntwmor3m4jpnf4r 250 51527 231095 135482 2026-07-29T13:30:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231095 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|6em}} {{center|ਗ਼ਜ਼ਲ }} {{Block center|<poem>ਸਾਡੇ ਵਿਹੜੇ ਖਿੜਿਆ ਜਿਹੜਾ, ਬੂਟਾ ਇੱਕ ਅਨਾਰ ਦਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਲੰਘਦਾ ਰਾਹੀ, ਇਸ ਤੇ ਪੱਥਰ ਮਾਰਦਾ। ਸੁਰਖ਼ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਪੀਲਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜਿਹਾ, ਮੇਰੇ ਸੁਪਨੇ ਤੋਂ ਵੀ ਸੋਹਣਾ, ਮੁੱਖੜਾ ਹੈ ਗੁਲਨਾਰ ਦਾ। ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੀਕ ਪੁਚਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਰਾਹ ਵਿਚ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰੇਗਾ, ਦੱਸ ਦੇਂਦਾ ਏ ਜਾਣੂ ਬੰਦਾ, ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਾ। ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ, ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ, ਆਖ ਗਈ ਏ ਬੈਠੀਂ ਨਾ, ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ, ਨੇੜੇ ਲੁਕਿਐ, ਵੈਰੀ ਉੱਡਦੀ ਡਾਰ ਦਾ। ਤਰੇਲ ’ਚ ਭਿੱਜੇ ਘਾਹ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਫੁੱਲ ਕਿਰਨ ਜੋ ਬਿਰਖਾਂ ਤੋਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਮੰਜ਼ਰ ਹੁੰਦੈ, ਏਹੀ ਘਰ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਦਾ। ਬਹਿ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਐਵੇਂ, ਥੱਕਿਆ ਟੁੱਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਾਹੋਦਾਹੀ ਤੁਰਦਾ ਰਾਹੀ, ਪੈਂਡੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦਾ। ਚੇਤੇ ਆਵੇਂ, ਖਿੜੇ ਚੰਬੇਲੀ, ਮਰੂਆ ਮਹਿਕੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿਚ, ਸ਼ਾਮ ਸਵੇਰੇ ਵੇਖਾਂ ਚਿਹਰਾ, ਸੱਜਰਾ ਸੋਹਣੇ ਯਾਰ ਦਾ।</poem>}}<noinclude> {{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /89 }}</noinclude> nz27k4jxb96kdz5dla0vcb7ma8ltr4r 250 51531 231096 135486 2026-07-29T13:30:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231096 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}} {{center|ਗ਼ਜ਼ਲ }} {{Block center|<poem>ਰੁਕ ਗਈ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਤੇ ਬਿਰਖ ਸਾਰੇ ਸੌਂ ਗਏ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਰਦੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ, ਥੱਕੇ ਹਾਰੇ ਸੌਂ ਗਏ। ਹੈ ਖੜ੍ਹੀ ਓਥੇ ਦੀ ਓਥੇ ਬਾਤ ਹਾਲੇ ਤੀਕ ਵੀ, ਸੁਣ ਰਹੇ ਸੀ ਬਾਲ ਜੋ, ਭਰਦੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਸੌਂ ਗਏ। ਰਾਤ ਬੋਝਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਦਰਦ ਸੁੱਤਾ ਜਾਗਦੈ, ਤੁਰ ਗਏ ਨੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਨ ਤਾਰੇ ਸੌਂ ਗਏ। ਮੈਂ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਠੀਕ ਹੋ ਗਿਆਂ, ਸਫ਼ਰ ਮੁੱਕਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਸੌਂ ਗਏ। ਦਰਦ ਗਾਥਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹੰਝ ਵੀ ਪਥਰਾ ਗਏ, ਪਲਕ 'ਚੋਂ ਡੁੱਲ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਚਾਰੇ ਸੌਂ ਗਏ। ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ 'ਨ੍ਹੇਰਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਗਿਐ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਲੜ ਰਿਹਾਂ, ਸੱਜਣ ਪਿਆਰੇ ਸੌਂ ਗਏ। ਮੁਕਤੀਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਲਾਰਾ ਹੰਢਾ ਕੇ ਉਮਰ ਭਰ, ਬਿਨ ਮਸੀਹਾ ਵੇਖਿਆਂ, ਛੰਨਾਂ ਤੇ ਢਾਰੇ ਸੌਂ ਗਏ।</poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /90 }}</noinclude> mt1o40j0rtazcj6z6rq2rsacjnki8gy 250 51535 231097 135490 2026-07-29T13:30:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231097 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|12em}} {{center|ਗ਼ਜ਼ਲ }} {{Block center|<poem>ਸਾਂਭੀ ਰੱਖ ਤੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ। ਤਾਂ ਹੀ ਮਿਲਣੀ ਰਾਂਝਿਆ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦੀ ਹੀਰ। ਨੇਰ੍ਹੀ ਦੇ ਵਿਚ ਉੱਡ ਕੇ, ਉਲਝੇ ਕੰਡਿਆਂ ਦੇ ਸੰਗ ਖਹਿ ਕੇ, ਦਿਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੋਈ ਜੀਕੂੰ ਅੱਧੋਰਾਣੀ ਲੀਰ। ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਵਾਲੇ ਵੈਰੀ, ਬਦਲੇ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹਾਲੇ, ਹੁਣ ਵੀ ਕੈਦੋ ਦੀ ਅੱਖ ਅੰਦਰ ਉਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਟੀਰ। ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਣ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਮੇਰੀ ਵਾਘੇ ਜਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਹਿੱਕ ਜਦ ਵੀ ਵੇਖਾਂ ਚਾਕੂ ਵਾਲਾ ਚੀਰ। ਰਾਂਝਣ ਯਾਰ ਦੀ ਕੌਣ ਵਕਾਲਤ ਕਰਦਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਖੇੜਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ਭੁਗਤ ਗਏ ਨੇ, ਵੇਖੋ ਪੰਜੇ ਪੀਰ। ਮੇਰੀ ਅੱਖ ਚੋਂ ਕਿਰਿਆ ਅੱਥਰੁ, ਲੱਭੋ, ਦੱਸੋ, ਕਿੱਥੇ, ਰੇਤੇ ਅੰਦਰ ਕਣੀਆਂ ਜੀਕੂੰ, ਇਕ ਦਮ ਜਾਵਣ ਜੀ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਆਖੇ ਮੇਲਾ, ਇਹ ਹੈ ਨਿਰਾ ਝਮੇਲਾ, ਤੜਕਸਾਰ ਪਰਭਾਤੀ ਗਾਉਂਦਾ, ਲੰਘਿਆ ਇੱਕ ਫ਼ਕੀਰ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /91 }}</noinclude> d8mtpbxmqg1fpllld1ieinf8b89x7ae 250 51537 231098 135492 2026-07-29T13:30:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231098 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|15em}} {{center|ਗ਼ਜ਼ਲ }} {{Block center|<poem>'ਵਾ ਵਰੋਲਾ, ਤੇਜ਼ ’ਨ੍ਹੇਰੀ, ਕੁਝ ਨੇ ਝੱਖੜ ਆਖਿਆ। ਕੌਣ ਸੀ ਜੋ ਬਿਜਲੀਆਂ, ਪੈਰਾਂ ’ਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲੰਘਿਆ। ਫੁੱਲ ਡੋਡੀ ਨੂੰ ਪਰੋ ਕੇ ਸੀਖ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਸੋਚਦੈਂ, ਏਸ ਟਾਹਣੀ ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ, ਸੁਰਖ ਸੁਪਨਾ ਟਹਿਕਿਆ। ਚੌਂਕ ਦੇ ਬੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਐਵੇਂ ਸ਼ੂਗਲ ਖ਼ਾਤਰ ਪੂਜ ਨਾ, ਕੀਹ ਕਰੇਂਗਾ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੈਥੋਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਮੰਗਿਆ। ਬਿਰਖ ਨੂੰ ਵੇਖੀਂ ਦੁਪਹਿਰੇ ਵੇਖੀਂ ਪੂਰੇ ਗੌਰ ਨਾਲ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਾਬਲ ਤਿਰੇ ਸਿਰ ਬਾਂਹ ਪਸਾਰੀ ਫ਼ੈਲਿਆ। ਤੇਰਿਆਂ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਮੇਰੀ ਧੜਕਣ ਤੇਜ਼ ਹੋਈ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰਾ ਅਣਕਿਹਾ। ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਅਰਦਲ ’ਚ ਰੋਕਣ ਦੀ ਹਮਾਕਤ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਫ਼ੇਰ ਨਾ ਆਖੀਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵਕਤ ਨੇ ਜ਼ਾਲਮ ਕਿਹਾ। ਤੂੰ ਕਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਠੋਕਰ ਨਾ ਮਾਰੀਂ ਭੁੱਲ ਕੇ, ਨਹੀਂ ਤਰੇੜੇ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿਚ, ਨੀਰ ਨਿਰਮਲ ਠਹਿਰਦਾ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /92 }}</noinclude> jk0gm4c5icoc1029io14mw2gsllqzmj 250 51539 231099 135494 2026-07-29T13:30:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231099 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|15em}} {{center|''ਗ਼ਜ਼ਲ ''}} {{Block center|<poem>ਤਿਆਗੋ ਛੁਪਣਗਾਹਾਂ ਦੋਸਤੋ ਛੱਡੋ ਗੁਫਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਚਲੋ ਹੁਣ ਫੈਲ ਜਾਈਏ ਧਰਤ ਉੱਤੇ ਚਹੁੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਤੁਸੀਂ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਚਿਰਾਗਾਂ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਦੂਰ ਦਾ ਰੱਖਿਐ, ਬੁਝਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਕਿਉਂ ਦਿੰਦੇ ਹੋ ਕਮਜ਼ਰਫ਼ੋ ਹਵਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪਹਿਰੇ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਰੱਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਮੁਕੱਦਸ ਨਾਮ ਮਿਲ ਜਾਂਦੈ ਉਦੋਂ ਫਿਰ ਆਮ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਚਲੋ! ਹੁਣ ਧਰਤ ਦੇ ਸਿਰ, ਛਤਰੀਆਂ ਹਰਿਆਲੀਆਂ ਬਣੀਏ, ਤੇ ਲਾਹੀਏ ਪੈਲੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਲੀਆਂ ਅਰਸ਼ੀ ਘਟਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਕਦੇ ਵੀ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਬਿਰਖ ਦਸਤਾਰ ਹੁੰਦੇ ਨੇ, ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਕਹਿਰ ਵੇਲੇ ਤਾਣਦੇ ਨੇ ਸੀਤ ਛਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਜੇ ਨਿਰਮਲ ਨੀਰ ਨਾ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਮੁੰਹ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੱਕਿਓ, ਕਦੇ ਵੀ ਬੂਰ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਕਦੇ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤੇ ਚਾਵਾਂ ਨੂੰ। ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਮਾਣਦੇ ਹੋ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਮਹਿਕ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ, ਤੇ ਕੀਹਦੇ ਆਸਰੇ ਤੇ ਛੱਡ ਆਏ ਹੋ ਗਿਰਾਂਵਾਂ ਨੂੰ।</poem>}}<noinclude>ਮੋਰ ਪੰਖ /93</noinclude> 41778n0zi0j8gy0wahz9egfsrsaqq1n 250 51540 231100 135496 2026-07-29T13:30:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231100 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|15em}} {{center|{{x-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ }} }} {{Block center|<poem>ਨ੍ਹੇਰ ਹੈ ਨਾ ਚਾਨਣਾ ਹੈ, ਅਜਬ ਰੰਗਾ ਘੁਸਮੁਸਾ ਹੈ। ਬਲਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਮਸ਼ਾਲਾਂ, ਬਾਲ ਕਿਹੜਾ ਦੇਖਦਾ ਹੈ? ਤੁਰਨ ਵੇਲੇ ਰੋਕਿਆ ਤੂੰ, ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ ਕੀਹ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਅਣਸੁਣੀ ਕੀਤੀ ਦਾ ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਜੋ ਭੁੱਜੇ ਦਾਣਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਿਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਮੇਰੇ ਜ਼ਿਹਨ ਅੰਦਰ ਉੱਗ ਪਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਤੁਰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਏਂ, ਨਿਗਲ ਜਾਵੇਗਾ ਇਹ ਤੈਨੂੰ, ਮੈਂ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵਰਜਿਆ ਹੈ। ਧਰਤ ਥੱਲੇ ਵੇਖਿਐ ਮੈਂ, ਧੌਲ ਹੈ ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਇਹ ਤਾਂ ਹਿੰਮਤ ਹੌਸਲਾ ਹੈ ਜੋ ਖ਼ਿਲਾਅ ਨੂੰ ਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਤੇਰਾ ਬਣ ਕਥੁਰੀ ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ, ਹਮਸਫ਼ਰ ਸਾਹਾਂ ਦਾ ਮੇਰੇ, ਜੋ ਬਰਾਬਰ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੰਸਰੀ ਦੀ ਹੂਕ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਦਾ ਵਿਰਲਾਪ ਹੈ ਇਹ, ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸਾਹੀਂ ਪਰੋ ਜੋ ਜਾਦੂ ਬਣਕੇ ਬੋਲਿਆ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਾਗਣ ਦਾ ਹੋਕਾ, ਕਿੰਜ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਦੇਵੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਚਾਨਣੇ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /94 }}</noinclude> 9aekskbg2wi24qqhcawnc5z2m1caold 250 51542 231101 135499 2026-07-29T13:31:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231101 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ ''' }} {{Block center|<poem>ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਜਿੱਤਣਗੇ ਤੂੰ ਵੇਖੀਂ ਲੋਕ ਹਾਰਨਗੇ। ਵਿਚਾਰੇ ਗਾਫ਼ਲੀ ਦਾ ਕਿੱਡਾ ਵੱਡਾ ਮੁੱਲ ਤਾਰਨਗੇ। ਅਸਾਡਾ ਕੌਣ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡਾ ਕੌਣ ਸੱਜਣ ਹੈ, ਇਹ ਮਸਲਾ ਡੂੰਘੀ ਨੀਂਦਰ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਕਦ ਵਿਚਾਰਨਗੇ। ਸਮੁੰਦਰ ਅਗਨ ਦਾ ਭਰਿਆ, ਕਿਸੇ ਅੱਜ ਤੀਕ ਨਾ ਤਰਿਆ, ਇਹ ਕਿਸ਼ਤੀ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਦੀ ਭਾਂਬੜਾਂ ਵਿਚ ਕਿੰਜ ਤਾਰਨਗੇ। ਸਲੀਕਾ ਵੇਖ ਜੰਗਲ ਦਾ, ਵਜਾਉਂਦੇ ਡਉਰੂ ਢੰਗਲ ਦਾ, ਮਦਾਰੀ ਪਾ ਭੁਲੇਖਾ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਹੀ ਚਾਰਨਗੇ। ਨਿਰੰਤਰ ਮੁਫ਼ਤਖ਼ੋਰੀ ਅਣਖ ਨੂੰ ਖੋਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਹਕੂਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਿੱਠੀ ਗੋਲੀ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਨਗੇ। ਕਹੋ ਨਾ ਏਸ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ, ਇਹ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿਚ ਹੈ ਰੋਣਾ, ਲੁਟੇਰੇ ਨੂੰ ਲੁਟੇਰੇ ਲੁੱਟ ਖ਼ਾਤਰ ਫਿਰ ਵੰਗਾਰਨਗੇ। ਇਹ ਨੌਸਰਬਾਜ਼ ਨੇ, ਦਿਸਦੇ ਬਣੇ ਬੀਬੇ ਕਬੂਤਰ ਜੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਹਲ ਤੇ ਏਹੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਝ ਮਾਰਨਗੇ। ਗੁਆਚੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਾਰੇ, ਸਿਰਾਂ ਤੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨੇ ਭਾਰੇ, ਹੈ ਵੱਡੀ ਪੰਡ ਕਰਜ਼ਾਂ ਦੀ, ਕਿਵੇਂ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਉਤਾਰਨਗੇ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ/95 }}</noinclude> qpwmrh1f6ud2nbi97ekcor58opc8kcn 250 51544 231102 135501 2026-07-29T13:31:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231102 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਸੁਪਨ ਸੁਨੇਹਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਨੇ ਹਰਕਾਰੇ ਵਾਂਗ। ਮੇਰੇ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣ ਟੁੱਟੇ ਤਾਰੇ ਵਾਂਗ। ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਮੈਂ ਰੋਜ਼ ਉਡੀਕਣ ਬਹਿ ਜਾਨਾਂ, ਚੰਗਾ ਲੱਗਦੈ, ਇਹ ਵੀ ਮਿੱਠੇ ਲਾਰੇ ਵਾਂਗ। ਉੱਡਿਆ ਫਿਰਦਾਂ ਧਰਤੀ ਅੰਬਰ ਰਾਤ ਦਿਨੇ, ਪੌਣ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦਾਂ ਵੇਖ ਗੁਬਾਰੇ ਵਾਂਗ। ਤੇਰੀ ਉਹ ਨਿਰਮੋਹੀ ਤੱਕਣੀ ਮਾਰ ਗਈ, ਤਨ ਦੀ ਗੋਲੀ ਚੀਰ ਗਈ ਏ ਆਰੇ ਵਾਂਗ। ਬੂੰਦ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਤਰਸ ਰਿਹਾ ਏ ਮਨ ਦਾ ਮੋਰ, ਆਲ ਦੁਆਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਖਾਰੇ ਵਾਂਗ। ਆਪਣੀ ਰੂਹ ਦਾ ਭਾਵੇਂ ਆਪ ਸਿਕੰਦਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਵੇਂ ਹਾਂ ਮੈਂ ਪੋਰਸ ਹਾਰੇ ਵਾਂਗ। ਇਹ ਮਨ ਚੰਚਲ ਕਾਬੂ ਦੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਇਹ ਟਿਕਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਾਰੇ ਵਾਂਗ।</poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /96 }}</noinclude> g0f9txc36sxqyx29udu1n1k5cye6mez 250 51545 231103 135502 2026-07-29T13:31:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231103 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ '''}} {{Block center|<poem>ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਭਾਵੇਂ ਅਗਾਂਹ ਨੂੰ, ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦੇਖਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਫ਼ਲੇ ਤੋਂ, ਵਿਛੜਿਆ ਇਹ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਚਿਹਰਿਓਂ ਸੁਕਰਾਤ ਵੀ ਨਾ, ਜਾਪਦਾ ਈਸਾ ਨਹੀਂ ਇਹ, ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਚੌਂਕ ਵਿਚਲੀ ਸੂਲੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ, ਨੀਮ ਪਾਗਲ ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ, ਆਪ ਆਪਣੀ ਬਾਤ ਦਾ ਭਰ ਕੇ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੱਸਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਕਿਤੇ ਪੈੜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀ, ਅਰਸ਼ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਵੇਖ ਲਉ ਉੱਡ ਕੇ ਪਰਿੰਦਾ, ਉਹਨੀਂ ਰਾਹੀਂ ਪਰਤਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਧਰਵਾਸ ਪਿੱਛੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸਾਂ, ਪਰਤ ਜਾਵਾਂ ਮੈਂ ਪਿਛਾਂਹ, ਦੱਸ! ਇਹ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕੀਹ ਕਿਹਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕਲਬੂਤ ਵਿਚੋਂ, ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਜਦ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਬਜ਼ ਓਸੇ ਪਲ ਖਲੋਤੀ, ਜਿਸਮ ਹਾਲੇ ਤੜਫ਼ਦਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਹੈ ਇਹ, ਤਿੰਨ ਸਦੀਆਂ ਬਾਦ ਵੀ ਜੋ, ਕਬਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਕੇ, ਹਾਲੇ ਵੀ ਜਜ਼ੀਆ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /97 }}</noinclude> me9n7egi0ieukf0fjhqp2uv8jpy7mx5 250 51547 231104 135505 2026-07-29T13:31:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231104 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ '''}} {{Block center|<poem>ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਭਗਵਾਨ ਬਣਾ ਕੇ ਡਰੀ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਚਰਨੀਂ ਦੀਪ ਜਗਾ ਕੇ ਧਰੀ ਗਏ। ਨੇਰ੍ਹੇ ਅੰਦਰ ਬੈਠ ਗਏ ਆਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ, ਚੁੱਪ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਭਿਆਨਕ ਹੱਥੋਂ ਮਰੀ ਗਏ। ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਤੀਕ ਪੁਚਾਇਆ ਸਾਨੂੰ ਰਹਿਬਰ ਨੇ, ਜੋ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਆਖਿਆ ਆਪਾਂ ਕਰੀ ਗਏ। ਸਾਡੇ ਉਲਟ ਗਵਾਹੀ ਸਾਥੋਂ ਲੈ ਗਏ ਉਹ, ਕੀ ਅੰਦਰ ਅਸੀਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਭਰੀ ਗਏ। ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰ ਗਏ ਸਾਂ, ਮਨ ਦੇ ਕਾਂਬੇ ਕਾਰਨ ਆਪਾਂ ਠਰੀ ਗਏ। ਜਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਰਖਵਾਲੀ ਖ਼ਾਤਰ ਬੈਠੇ ਸਾਂ, ਸਾਡੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹਰੀ ਅੰਗੂਰੀ ਚਰੀ ਗਏ। ਏਸ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਡਰ ਸਾਨੂੰ ਡੋਬ ਗਿਆ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਵਿਚ ਬਿਨ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਤਰੀ ਗਏ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /98 }}</noinclude> 6avyul24rmaqsk7dvcl8jqzc3stvt4r 250 51548 231047 135819 2026-07-29T13:25:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231047 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{c|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem> ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਮਗਰੋਂ ਬੰਦੇ ਦੇ ਤੂੰ ਕਾਰੇ ਵੇਖ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਉਣ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਲਾਏ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚ ਆਰੇ ਵੇਖ। ਦਰਦ ਮਿਰੇ ਦੀ ਹਾਥ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਲੰਘੀਂ ਰੂਹ ਦੇ ਦ੍ਵਾਰ ਜ਼ਰੂਰ, ਟੁੱਟਦੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚੋਂ, ਅੱਥਰੂ ਮਣ ਮਣ ਭਾਰੇ ਵੇਖ। ਹੁਕਮ ਹਕੂਮਤ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ, ਕੀਤੇ ਸਾਗਰ ਖ਼ਾਰੇ ਵੇਖ। ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਹਨ੍ਹੋਰੀ ਫਿਰ ਵੀ, ਲੀਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਾਹ ਜਾਂਦੇ, ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਹਨੇਰੀ ਫਿਰ ਵੀ, ਲੀਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਾਹ ਜਾਵੇ, ਜੁਗਨੂੰ, ਅੰਬਰੀਂ ਪੈਲਾਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਭਰਦੇ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਗਾਰੇ ਵੇਖ। ਧੁੱਪਾਂ ਛਾਵਾਂ ਸੌ 'ਚੋਂ ਅੱਸੀ ਲੋਕਾਂ ਤੀਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਮਹਿਲਾਂ ਵਾਲਿਆ! ਅੱਗ ਬਗੂਲੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਕੁੱਲੀਆਂ ਢਾਰੇ ਵੇਖ। ਮੱਥੇ ਵਿਚ ਕਿ , ਡੌਲਿਆਂ ਅੰਦਰ ਮੱਛੀਆਂ ਸਹਿਕਦੀਆਂ, ਏਸ ਨਸਲ ਦੀ ਅੱਖ 'ਚ ਬਲਦੇ, ਸੂਹੇ ਸੂਰਖ਼ ਅੰਗਾਰੇ ਵੇਖ। ਤੇਰਾ ਸੂਚਕ ਅੰਕ ਵਿਖਾਏ ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਜਿਸ ਭਾਰਤ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਬੁਝਾ ਦਿੱਤੇ ਨੇ ਅੰਬਰ ਵਿਚਲੇ ਤਾਰੇ ਵੇਖ! </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /39}}</noinclude> bxtimhy5qobek1cf9ttvqm00bovzcrp 250 51549 231105 135507 2026-07-29T13:31:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231105 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਵਹਿ ਗਿਆ ਪਾਣੀ ਪੁਲਾਂ ਦੇ ਹੇਠ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਦਿਵਸ ਗੁਜ਼ਰਨ ਬਾਅਦ, ਫੇਰਾ ਫਿਰ ਕਦੇ ਪਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਤਪ ਰਹੀ ਤੰਦੂਰ ਵਾਂਗੂੰ ਧਰਤ ਮੰਗਦੀ ਮੇਘਲਾ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਇਹ ਪਪੀਹਾ, ਔੜ ਬਿਨ ਗਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਠਾਰ ਦੇਵੇ ਬਿਰਖ ਬੂਟੇ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੂੜ੍ਹਾ ਸਿਆਲ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਕੋਰਾ ਸਲੀਕਾ, ਰੂਹ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧਰਤ ਲੋੜੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਹਾਣ ਦੀ, ਰੂਹ ਦਾ ਚੰਬਾ ਏਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਲਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਲੱਗਦੇ ਆਸਾਰ ਓਦੋਂ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਪਰਲੋਅ ਆਏਗੀ, ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਵਿਚ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਕਿਰਚ-ਕੰਡੇ ਗੱਡੇ ਨਾ ਦੀਵਾਰ ਤੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿਚ, ਪੈਰ ਚਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਹੋਰ ਨੇੜੇ ਹੋਰ ਹੋ, ਬਿਨ ਤੇਰੇ ਮੈਂ ਠਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਗਰਮਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। </poem>}}<noinclude> {{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /99 }}</noinclude> nz6uz77qcehhd06dhuqru0oi2i8nx7h 250 51550 231048 135508 2026-07-29T13:25:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231048 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਸਮਾਂ ਹੈ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਚੱਲਦੀ ਘੜੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਹਿਕ ਬੂਹੇ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਹਮਸਫ਼ਰ ਹਾਂ ਹੁਣ ਸਦੀਵੀ, ਕਿ ਜਿਸਦੀ ਯਾਦ ਦੀ ਉੱਗਲੀ ਫੜੀ ਹੈ। ਜੋ ਉਸਦੇ ਨੇਤਰਾਂ ਅੰਦਰ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਉਹਦੀ ਬੇਚਾਰਗੀ ਮੈ ਹੀ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਧੂੰਏਂ 'ਚੋਂ ਹਾਲੇ ਨਿਕਲਿਆ ਨਾ, ਕਿ ਜਿਸ ਥਾਂ ਰਾਂਗਲੀ ਚੁੰਨੀ ਸੜੀ ਹੈ। ਬੇਗਾਨੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਤਪਦਾ ਹਾਂ ਹੁਣ ਤਕ ਇਸੇ ਲਈ ਰੂਹ ਵਿਚ ਤਲਖ਼ੀ ਬੜੀ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ / 40}}</noinclude> huvl74pc3zdd2vyp2hfy0nr3kvu6tuo 250 51551 231106 135509 2026-07-29T13:31:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231106 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਮੋਹ ਦੇ ਧਾਗੇ ਸਾਂਭਣ ਤੋਂ ਜਦ ਹਾਰ ਗਏ। ਡੁੱਬਦੇ ਤਰਦੇ ਪੁੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਗਏ। ਕੱਖ ਕਾਣ ਦੀ ਰਾਖੀ ਮਾਪੇ ਬੈਠੇ ਨੇ, ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ’ਚੋਂ ਬੋਟ ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਗਏ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੀ ਚੋਗ ਚੁਗਾਏ ਤਲੀਆਂ ਤੇ, ਕਹਿਰ ਖ਼ੁਦਾ ਦਾ, ਓਹੀ ਸਾਨੂੰ ਚਾਰ ਗਏ। ਤਨ ਮਨ ਦਾ ਤੰਦੂਰ ਭਖਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਸਾਂ, ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਪਿਆਰੇ ਰੂਹ ਨੂੰ ਠਾਰ ਗਏ। ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਛੁਰੀਆਂ ਰਾਮ ਬਗਲ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਨੇ, ਅੰਬੀਆਂ ਟੁੱਕਦੇ ਤੋਤੇ ਬਣ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਗਏ। ਕਰੀਂ ਉਡੀਕ ਕਦੇ ਨਾ ਬਹਿ ਕੇ ਪੱਤਣਾਂ ਤੇ, ਜਾਵਣ ਵਾਲੇ ਰੂਹ ਤੋਂ ਭਾਰ ਉਤਾਰ ਗਏ। ਕੰਧਾਂ ਚਾਰ ਦੀਵਾਰੀ ਅੰਦਰ ਸਹਿਕਦੀਆਂ, ਘਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕੁੰਡੇ ਜੰਦਰੇ ਮਾਰ ਗਏ। ਬਾਰ ਪਰਾਏ ਬੈਠੇ ਨੇ, ਪਰ ਮੰਨਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਰਨ ਕਮਾਈਆਂ ਜਿੰਨੇ ਸਾਡੇ ਯਾਰ ਗਏ।</poem>}}<noinclude> {{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /100 }}</noinclude> rihhiiu1vqi75oqgw301mrentzbqsy4 250 51552 231049 135510 2026-07-29T13:25:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231049 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਕੰਧ ਸਰਹੰਦ, ਚਮਕੌਰ ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, ਕੱਚਾ ਸੀ ਯਕੀਨ ਜੇ ਤਾਂ ਏਥੇ ਕਾਹਨੂੰ ਆਉਣਾ ਸੀ। ਝੂਠ ਦੀ ਮੁਥਾਜੀ, ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਕਰੀ ਜਾਣ ਜਿਹੜੇ, ਇਹੋ ਜਹੇ ਨਿਗੱਲਿਆਂ ਤੋਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਕੀਹ ਕਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਤਲੀ ਉੱਤੇ ਸੀਸ ਵਾਲੀ ਫ਼ੋਟੋ ਘਰੀਂ ਟੰਗ ਕੇ ਤੂੰ, ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਿੰਘਾ! ਮੱਥਾ ਕਿਉ' ਘਸਾਉਣਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਵਾਲੇ ਪੰਥ ਨੂੰ, ਗੰਥ ਗੁਰੂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਸਾਡੀ ਜ਼ੁੰਮੇਵਾਰੀ ਅਸਾਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦਿਲ 'ਚੋਂ ਵਿਸਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਮੰਦਰਾਂ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਟੱਲ ਹੀ ਵਜਾਉਣਾ ਸੀ। ਯਾਰੜੇ ਤਾਂ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਨੇ ਨਰਮ ਗਦੇਲਿਆਂ ਤੇ, ਹਾਲ ਤੂੰ ਮੁਰੀਦਾਂ ਵਾਲਾ ਕਿਸਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣਾ ਸੀ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ/ 41}}</noinclude> mx8hryd8jf5t3ac5bgdqgjzbgb4uo2f 250 51553 231107 135511 2026-07-29T13:31:32Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231107 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਤਪਦੇ ਤਨ ਤੇ ਘੜਾ ਡੋਲ੍ਹ ਉਹ ਜਦ ਅੰਗੜਾਈ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਬੁੱਝੋ! ਕਿਸਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਫਿਰ ਬਿਰਹਣ ਚੇਤੇ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਸਨਮੁਖ ਖੜੀ ਖਲੋਤੀ, ਸੰਗਦੀ ਤੱਕਦੀ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ, ਗੁੱਤ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀ ਕੰਘੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੋਤੀਆ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਜਦੋਂ ਉਹ, ਜਲ ਤੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਤੁਰੇ, ਲੰਮੀ ਧੌਣ ਉਠਾ ਕੇ ਜਾਪੇ, ਜਲ ਮੁਰਗਾਈ ਤਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਪਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤਲਖ਼ ਹਕੀਕਤ, ਮਾਰੂਥਲ ਦੀ ਭਰਮ ਜਲੀ, ਪਾਣੀ ਲੱਭਦੀ ਜਿਵੇਂ ਮਿਰਗਣੀ, ਨਾ ਜੀਂਦੀ ਨਾ ਮਰਦੀ ਹੈ। ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗਰ ਤਪਦੀ, ਠਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਾਤ ਵਿਖਾਲਣ ਖ਼ਾਤਰ ਮਿੱਟੀ ਕੀਹ ਕੀਹ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੁਰਖ਼ ਲਬਾਂ ਤੇ ਚੁੱਪ ਦਾ ਪਹਿਰਾ, ਚਿਹਰਾ ਬੀਆਬਾਨ ਜਿਹਾ, ਅੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਤਲਖ਼ ਸਮੁੰਦਰ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ੁਲਮ ਕਹੇ ਉਂਝ ‘ਝਟਕੇ’ ਨੂੰ ਤੇ ਕਰੇ 'ਹਲਾਲ’ ਕਸਾਈ ਵਾਂਗ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਧਰਮਾਂ ਵਾਲਿਉ, ਇਹ ਕੈਸੀ ਹਮਦਰਦੀ ਹੈ। ਤਪਦੇ ਥਲ ਵਿਚ ਪੈਰੀਂ ਛਾਲੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਬਲਦਾ ਹੈ ਸੂਰਜ, ਸਫ਼ਰ ਨਿਰੰਤਰ ਮੱਥੇ ਅੰਦਰ, ਹਰ ਪਲ ਅਗਨੀ ਵਰ੍ਹਦੀ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /101 }}</noinclude> 53qhqtc6vvo1uipuf5turatb1e6h99i 250 51554 231050 135512 2026-07-29T13:25:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231050 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> {{smaller|ਸੰਜੀਵ ਸਿੰਘ ਬਰਿਆਨਾ ਦੇ ਨਾਂ}} ਯਾਦਾਂ ਵਾਲੇ ਉੱਡਣੇ ਪੰਛੀ, ਜਦ ਵਿਹੜੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਉੱਡਦੇ ਬਹਿੰਦੇ, ਚੁੱਪ ਚੁਪੀਤੇ, ਦਿਲ ਦੀ ਤਾਰ ਹਿਲਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਬਸਤਾ ਇਕ ਬੈਠਣ ਲਈ ਬੋਰੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਮੋਢੇ ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਵੇ, ਜਦੋਂ ਜਮਾਤੀ ਪੰਜਵੀਂ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਵੀ ਚੇਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਪੂੰਝੇ ਸਣੇ ਸਲੇਟ ਤਖਤਿਆਂ, ਕਲਮ ਦਵਾਤ ਸਿਆਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੰਗੇ ਟੇਢੇ ਉੜੇ ਐੜੋ, ਰੂਹ ਮੋਰੀ ਨਸ਼ਿਆ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /42}}</noinclude> o10dniv1hdq5s9b8a01kcdccttzir19 250 51555 231108 135513 2026-07-29T13:31:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231108 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|8em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਮੈਂ ਸੁਲਝਾਉਂਦਾ ਉਲਝ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੰਦਾਂ ਉਲਝੀ ਤਾਣੀ ਅੰਦਰ। ਇੱਕ ਵੀ ਤੰਦ ਸਬੂਤੀ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਉਲਝੀ ਰਾਮ ਕਹਾਣੀ ਅੰਦਰ। ਸਦੀਆਂ ਮਗਰੋਂ ਬਦਲੀ ਨਹੀਂ ਤਕਦੀਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਏਸੇ ਕਰਕੇ, ਓਹੀ ਰਾਣੀ ਓਹੀ ਰਾਜਾ, ਫਿਰਦੈ ਰਾਮ ਕਹਾਣੀ ਅੰਦਰ। ਕਿੰਨੇ ਦਰਦ ਪੁਰਾਣੇ ਘੁਲ ਕੇ ਅੱਥਰੂਆਂ ਦੀ ਜੂਨ ਪਏ ਨੇ, ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਥਾਵਾਂ, ਲੰਘਕੇ ਸਾਹਾਂ ਥਾਈਂ ਅੰਦਰ। ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਲੋਭ ਤੇ ਮਾਇਆ, ਡੰਗਦਾ ਹੈ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਕੀੜਾ, ਭਾਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਮਾਰਨ ਦਾ ਢੰਗ, ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਅੰਦਰ। ਵੱਸਦੀ ਧਰਤੀ ਜੰਤ ਪਰਿੰਦੇ, ਬੜੇ ਭੁਲੇਖੇ ਅੰਦਰ ਉੱਡਦੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵਚਿੱਤਰ ਦੁਨੀਆਂ, ਵੱਸਦੀ ਹੇਠਾਂ ਪਾਣੀ ਅੰਦਰ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੋਹਲੂ ਨਾਲੋਂ ਜਾਬਰ, ਸਾਰਾ ਖੂਨ ਨਿਚੋੜ ਲਿਆ ਏ, ਚੂਰਾ ਚੂਰਾ ਰੀਝਾਂ ਸੁਪਨੇ, ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਏ ਘਾਣੀ ਅੰਦਰ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੁੱਢੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਨੇ, ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਦਿਸਦਾ ਨਾ ਉਹ, ਜੋ ਹਾਣੀ ਨੂੰ ਹਾਣੀ ਅੰਦਰ। ਪੱਤੇ ਵੇਖ ਵਜਾਵਣ ਤਾਲੀ, ਨੱਚੀ ਜਾਵੇ ਨਾਚ ਨਚੱਈਆ, ਪੌਣਾਂ ਛੇੜਨ ਰਾਗ ਇਲਾਹੀ, ਸੁੱਤਾ ਹੈ ਜੋ ਟਾਣ੍ਹੀ ਅੰਦਰ। ਰੂਹ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਅੰਤਰ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ ਬੈਠੀਂ, ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਬਹਿ ਕੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਢਾਣੀ ਅੰਦਰ </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /102 }}</noinclude> h5syellzpkqks76l3kbbal3hhe1wqdi 250 51556 231051 135514 2026-07-29T13:26:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231051 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਤੁਰ ਗਈਆਂ ਨੇ ਕੂੰਜਾਂ ਕਿੱਥੇ, ਦੇ ਦੋ ਗੁੱਤਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਭਾਵੇ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ, ਅਜੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਚਾਕੂ ਨਾਲ ਕਲਮ ਨੂੰ ਘੜ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਜੀ” ਸੀ ਲਿਖਦੇ, ਪੈਂਤੀ ਅੱਖਰ ਜਗਦ ਬੁਝਦੇ, ਹੁਣ ਵੀ ਰਾਹ ਰੁਸ਼ਨਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਪੂਰਨਿਆਂ ਤੇ ਲਿਖਣਾ ਭਾਵੇਂ ਸਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਦਲੇ ਖਾਧੀ ਕੁੱਟ ਦੇ, ਚੇਤੇ ਕੰਬਣੀ ਲਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਜ਼ਰਬਾਂ ਤੇ ਤਕਸੀਮਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ਾਰਜ ਰੱਖਿਐ, ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੇ ਅੰਬਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਛੱਪੜ ਕੰਢੇ ਪੋਚ ਕੇ ਫੱਟੀਆਂ, ਸੂਰਜ ਕੋਲੋ” ਧੁੱਪਾਂ ਮੰਗਦੇ, ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਚੇਤੇ ਆ ਕੇ, ਉਮਰ ਥਕੇਵਾਂ ਲਾਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਅਪਣੇ ਘਰ ਤੋਂ ਪਰਦੇਸਾਂ ਤਕ, ਰੁਲ ਗਏ ਊੜੇ ਜੂੜੇ ਸਾਰੇ, ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਜੋ ਜੁਗਨੂੰ ਲੱਗਦੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਕਰ ਰੁੀਮਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੇਣ ਨਿਕਰਮਾ ਕਿਹੜਾ ਹੋਵੇਗਾ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਮਾਲ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਭੁਲਾ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। {{smaller|ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਕਾਲਾ ਅਫ਼ਗਾਨਾ}} </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /43}}</noinclude> sfmq2y7r5dwybbhh0e1eysrp1f3hfut 250 51557 231109 135515 2026-07-29T13:31:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231109 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|15em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ '''}} {{Block center|<poem>ਸਿਖਰ ਪਹਾੜੀ ਉਤਲੀ ਸੁੱਚੀ ਕੰਦਰ ਹਾਂ। ਬਿਨਾ ਮੂਰਤੀ ਪਾਕ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈਂ ਕਿਉਂ ਰਾਤ ਦਿਨੇ, ਵੇਖ ਜ਼ਰਾ ਤੂੰ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਪੱਲੇ ਭਟਕਣ ਤੈਥੋਂ ਬਹੁਤੀ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਹਾਂ। ਸੁਣਦਾ ਨਾ ਮੈਂ ਚੀਕਾਂ, ਜ਼ਾਲਮ ਤੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਮੈਂ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਬੰਦਰ ਹਾਂ। ਅੱਥਰੇ ਸੁਪਨੇ ਅਪਣਾ ਨਾਚ ਨਚਾਉਂਦੇ ਨੇ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਮਸਤ ਕਲੰਦਰ ਹਾਂ। ਹੱਕ ਸੱਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਗੁਆ ਕੇ ਬੈਠਾ ਜੋ, ਵਕਤ ਦਿਆਂ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਚੱਪ ਦਾ ਜੰਦਰ ਹਾਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /103 }}</noinclude> 65fkodcifdpyhre48181x75r6ze5mri 250 51558 231052 135516 2026-07-29T13:26:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231052 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਵਧ ਰਹੇ ਮਜ਼ਲੂਮ ਧੱਕੇ ਸਹਿਣ ਵਾਲੇ। ਘਟ ਰਹੇ ਨੇ ਪਰਬਤਾਂ ਸੰਗ ਖਹਿਣ ਵਾਲੇ। ਠਾਕ ਦੇਵੇ ਜੀਭ ਭਾਵੇ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਵੋ, ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ ਕਦੇ ਸੱਚ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ। ਅਰਸ਼ ਦਾ ਹੀ ਅੰਗ ਨੇ ਤਾਰੇ ਇਹ ਸਾਰੇ, ਤੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਤੱ ਨਹੀਂ ਇਹ ਲਹਿਣ ਵਾਲੇ। ਚੰਨ, ਧਰਤੀ, ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਰੀਸ ਨਾ ਕਰ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਬਹਿਣ ਵਾਲੇ। ਸੀਸ ਤਲੀਆਂ ਤੇ ਟਿਕਾ ਜੋ ਤੁਰ ਰਹੇਂ ਨੇ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੌਖੇ ਕਿਸੇ ਤੋ` ਢਹਿਣ ਵਾਲੇ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਕਮਰਾ, ਕਿਰਾਇਆ, ਕੁਰਸੀਆਂ ਨੇ, ਘਾਬਰੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਇਥੇ ਰਹਿਨ ਵਲੇ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /44}}</noinclude> lwpj08rezjzi10evgg8rlpvg04mub4m 250 51559 231110 135517 2026-07-29T13:31:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231110 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|20em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਨੇਰ੍ਹਿਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ਹਿਰ ਡੁੱਬਾ, ਬੋਲਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁੱਲ ਹੋਏ ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅੰਦਰ ਬਹਿ ਵਿਚਾਰਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ, ਚੋਰ ਨੂੰ ਵੀ ਚੋਰ ਏਥੇ ਆਖਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਰਮ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕੈਦੀ ਕਿਉਂ ਬਣੇ ਨੇ, ਡਰ ਰਹੇ ਇਕ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ, ਬੋਲਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਡਰ ਹੀ ਸਭ ਦਾ, ਰੋਜ਼ ਪਿੱਛਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਾਹਰਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਏਥੇ ਗੌਲਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸ਼ੋਰ ਅੰਦਰ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਗੁੰਮੇ, ਅਰਥ ਲੱਭਦੇ ਫਿਰ ਰਹੇ ਨੇ, ਏਸ ਗੁੰਮਸ਼ੁੰਦਗੀ ਦੇ ਬਾਰੇ, ਗ਼ਮਜ਼ਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਤੁਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਅੱਗੇ ਬੈਂਡ ਵਾਜੇ ਵੱਜ ਰਹੇ ਨੇ, ਹਾਰਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਏ ਥੇ, ਠਹਿਰਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /104 }}</noinclude> hc33199vacytjmprln0lss1jtvly03q 250 51560 231053 135518 2026-07-29T13:26:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231053 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਜਲ ਨਦੀ ਦਾ ਇਹ ਨਿਰੈਤਰ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੁਰਦੇ ਰਹਿਣਾ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਬਹੋਗੇ ਬਣਕੇ ਪੱਥਰ, ਵਹਿੰਦਾ ਪਾਣੀ ਕੈਢਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਰਫ਼ ਦੀ ਚੋਟੀ ਹਿਮਾਲਾ ਸੀ ਕਦੋ ਜੋ, ਓਸ ਦਾ ਹੈਕਾਰ ਖੁਰ ਕੇ ਢਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਖੀਆਂ 'ਚੋਂ ਮਰ ਰਿਹਾ ਸ਼ਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਧਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਉਹ ਥੱਲੇ ਲਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤਰਲ ਹੋ ਕੇ ਬਰਫ਼ ਤਾਂ ਸਾਗਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਆਲਸੀ ਮਨ ਪਰ ਅਜੇ ਘਰ ਬਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਅੰਦਰ ਅਗਨ ਚਾਨਣ ਰਹਿਣ ਕੱਠੇ, ਬਣ ਕੇ ਬਿਜਲੀ 'ਰੱਬ` ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਾਫ਼ ਬਣਕੇ ਉਡ ਰਿਹਾ ਅੰਬਰ 'ਚ ਪਾਣੀ, ਗਰਜਦਾ ਬੱਦਲ ਸੁਣੋ ਕੀਹ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /45}}</noinclude> 04qcp9tewc5p7sj2f1ay0902d3ijvc9 250 51561 231111 135519 2026-07-29T13:32:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231111 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਜਮਾਤਾਂ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਵੀ ਜ਼ਾਤ ਲਈ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਿਆਸਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੁਲਕ ਨੂੰ ਵੀਰਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੰਝੂ ਹਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਮਾਤਾ ਧਰਤ ਦੇ ਗਲਮੇ, ਜਦੋਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਜਵਾਨੀ ਸੀਸ ਨੂੰ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਰਸੀ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਤਰਸ-ਪਾਤਰ ਜਦ ਬਣਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਆਦਮੀਅਤ ਦਾ ਧੁਰੋਂ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਰਹਿਮਤ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ, ਬਿਨ ਮੁੱਲ ਤਾਰੇ ਤੋਂ, ਲਵੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੀ ਭੇਟਾ, ਜਦੋਂ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਵੀ ਅਸਲੀ ਠਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹਕੂਮਤ ਕਿੰਜ ਸੁੱਚੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਜਬਰ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਵਾਨੀ ਹਰ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਉਦੋਂ ਪਰਵਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਦਾ ਸੁੱਖ ਤੇ ਸਹੂਲਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ, ਮੁਸੀਬਤ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਬਲਵਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /105 }}</noinclude> enn3f2kfc7joo8wdxbmi42oigikge2y 250 51562 231060 135520 2026-07-29T13:26:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231060 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਫਿਰਦੇ ਨੇ ਦਨਦਨਾਉਂਦੇ ਅੰਨ੍ਹੀ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਕਿੱਧਰ ਗਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਦਹਿਲੀਜ਼ ਓਪਰੀ ਤੇ ਕਰਦੇ ਨੇ ਦੀਪ ਮਾਲਾ, ਕੱਚੇ ਬਨੇਰਿਆਂ ਤੋਂ ਦੀਵੇ ਬੁਝਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਸਾਥੋਂ ਆਵਾਜ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਨਾ, ਇਹ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਚੁੰਧਿਆਈ ਨਿਗਾਹ ਵਾਲੇ, ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਥਹੁ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਅੰਨ੍ਹੀ ਗਲੀ 'ਚ ਫਿਰਦੇ ਰਸਤਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਕਿੱਧਰ ਤੋਂ ਆ ਰਹੇ ਨੇ, ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ, ਦੱਸਦੇ ਨੇ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨੂੰ, ਜੈਕਾਰੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਬਗਲੇ ਦੇ ਵੇਸ ਵਾਲੇ, ਅਮਨਾਂ ਦਾ ਦੇਣ ਹੋਕਾ, ਵੱਸਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਏਥੇ ਮਕਤਲ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਕਰਦੇ ਹਾਰੀਆਂ ਨੇ ਬੇਗ਼ਮ ਦੇ ਮਹਿਲ ਅੰਦਰ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮ ਪਾਉਂਦੇ ਬਾਗੀ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /52}}</noinclude> 2rcb62jp1pp3f7nmt8op9gsyztl9xm8 250 51563 231112 135522 2026-07-29T13:32:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231112 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਉਹਦੀ ਛੋਹ ਜਿਉਂ ਛੋਹ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਾਰ ਗਈ ਏ। ਤੜਪ ਰਿਹਾ ਦਿਲ ਕਰ ਉਹ ਠੰਢਾ ਠਾਰ ਗਈ ਏ। ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਵੀ ਕੰਬੀ ਜਾਵੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਟਾਹਣੀ, ਉੱਡ ਕੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੂੰਜਾਂ ਵਾਲੀ ਡਾਰ ਗਈ ਏ। ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਭਾਰ ਵਧਾ ਗਈ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਅਪਣੀ ਰੂਹ ਤੋਂ ਭਾਰ ਉਤਾਰ ਗਈ ਏ। ਜੇ ਮਿਲਣਾ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਆਸਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕੁੰਡੇ ਜੰਦਰੇ ਮਾਰ ਗਈ ਏ। ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਤੁਰਦੇ, ਚੰਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਾਂ, ਕੱਲਿਆਂ ਮੁੜਦੇ ਮੇਰੀ ਹਿੰਮਤ ਹਾਰ ਗਈ ਏ। ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਡੋਰੀ 'ਚੋਂ ਮਣਕੇ ਕਿਰ ਚੱਲੇ ਨੇ, ਮੇਰੀ ਸੁਰਤੀ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਗਈ ਏ। ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਸੁਨੇਹਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿੱਧਰ ਉਸਦੀ ਘੁੱਗੀ ਰੰਗੀ ਕਾਰ ਗਈ ਏ। ਓਪਰਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਘੁਮਾ ਕੇ ਗਰਦਨ ਤੁਰ ਗਈ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਕਹਿਰ ਗੁਜ਼ਾਰ ਗਈ ਏ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /106 }}</noinclude> mtymgqwela2h36gz2vg1w562opw2nnc 250 51564 231061 135523 2026-07-29T13:27:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231061 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}} {{smaller|ਡਾ. ਜਗਦੀਸ਼ ਤੇ ਡਾ. ਲਖਵਿੰਦਰ ਰੰਧਾਵਾ ਲਈ}}}} {{Block center|<poem>ਥਲਾਂ ਵਿਚ ਭਰਮ ਜਲ ਜੋ ਦੁਰ ਦੇ ਨੇ। ਭੁਲੇਖੇ ਸਭ ਨਜ਼ਰ ਦੇ, ਨੂਰ ਦੇ ਨੇ। ਮੁਹੱਬਤ ਵਾਸਤੇ ਤਰਲੇ ਨੇ ਸਾਰੇ, ਕਦੋਂ ਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰੀ ਚੂਰਦੇ ਨੇ। ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਜਾਵੇ, ਨਿਕੰਮੇ ਬਹਿ ਕਿਨਾਰੇ ਝੂਰਦੇ ਨੇ। ਕਿਉਂ ਮੈਂ ਦੋਸ਼ ਦੇਵਾਂ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਐਬ ਮੈਨੂੰ ਘੂਰਦੇ ਨੇ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਏਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਈ ਸਾਕ ਹੁੰਦੇ ਦੂਰ ਦੇ ਨੇ। ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਮੈਂ ਬਾਲ ਬਣ ਜਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਯਾਰ ਪਹਿਲੇ ਪੂਰ ਦੇ ਨੇ। ਫ਼ਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇਵੇਗਾ ਝੋਲੀ, ਇਹ ਸਭ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਬੂਰ ਦੇ ਨੇ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /53}}</noinclude> 08i5uie6cwxkmzmwc3e4j8bvbj23i4z 250 51565 231113 135524 2026-07-29T13:32:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231113 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਕੱਚ ਕੀ ਕਰਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੱਜਦੇ ਰਹੇ। ਤਾਂਹੀਓ ਆਪਾਂ ਵਾਹੋਦਾਹੀ ਭੱਜਦੇ ਰਹੇ। ਉਤਲੀ ਚਾਦਰ ਸਾਡੇ ਕੱਦ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੀ, ਪੈਰ ਕਦੇ ਸਿਰ, ਵਾਰੋ ਵਾਰੀ ਕੱਜਦੇ ਰਹੇ। ਫ਼ਸਲ, ਕਿਆਰੇ ਸੁੱਕੇ ਤਰਸਣ ਪਾਣੀ ਨੂੰ, ਫੋਕੇ ਬੱਦਲ ਐਵੇਂ ਸਿਰ ਤੇ ਗੱਜਦੇ ਰਹੇ। ਭੁੱਖਣ ਭਾਣੇ ਲੋਕ ਗੁਆਚੇ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚ, ਰੱਜੇ ਪੁੱਜੇ ਵਿਹਲੇ ਬਹਿ ਕੇ ਰੱਜਦੇ ਰਹੇ। ਮਰਦੇ ਦਮ ਦੀ ਚੀਖ਼ ਸੁਣੀ ਨਾ ਗਲੀਆਂ ਨੇ, ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਸਪੀਕਰ ਵੱਜਦੇ ਰਹੇ। ਅੱਲਾ ਵਾਲੀ ਜ਼ਾਤ ਨਾ ਵੇਖਣ ਖ਼ਲਕਤ 'ਚੋਂ, ਤਲਬਗਾਰ ਜੋ ਸਾਰੀ ਉਮਰਾ ‘ਹੱਜ’ ਦੇ ਰਹੇ। ਕੱਲ ਪਰਸੋਂ ਕੀਹ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਕੀਹ ਹੋਵੇਗਾ, ਦੇਣਦਾਰ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ‘ਅੱਜ' ਦੇ ਰਹੇ। ਨੀਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਾਕ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪੁੱਛਦੀ ਏ, ਤਾਜ ਕਿਉਂ ਨੇ ਟੋਡੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਸੱਜਦੇ ਰਹੇ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /107 }}</noinclude> onv1o6e3fpstv0jixioj1t1t63kl7s4 250 51566 231068 135525 2026-07-29T13:27:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231068 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> {{smaller|ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਿੰਘ ਨਾਹਲ ਦੇ ਨਾਂ}} ਰੁੱਤ ਬਸੈਤੀ ਟਾਹਣੀ ਟਾਹਣੀ, ਫੁੱਟਿਆ ਵੇਖ ਫੁਟਾਰਾ। ਕਿਵੇਂ ਬਨਸਪਤ ਗਾਉਂਦੀ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ, ਸੁਣਦਾ ਆਲਮ ਸਾਰਾ। ਨਰਮ ਕਰੂੰ ਬਲ ਮਗਰੋਂ" ਵੇਖੀਂ, ਏਸੇ ਥਾਂ ਫੁੱਲ ਆਉਣੇ, ਫਲ ਅਣਗਿਣਤ ਪੁਆ ਕੇ ਲੈ ਝੋਲੀ, ਧਰ ਨਾ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਆਰਾ। ਝੂੰ ਮਦੀਆਂ ਲਗਰਾਂ ਨੂੰ ਲੋਰੀਆਂ ਦੇਂਦੀਆਂ ਵੇਖ ਹਵਾਵਾਂ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੀਕ ਵਜਦ ਵਿਚ ਆਵੇ ਤਨ ਮਨ ਸਾਰਾ। ਸੁੱਤੇ ਬਿਰਖ ਜਗਾਵੇ ਮੌਸਮ, ਜਾਗਣ ਦਾ ਇਹ ਵੇਲਾ, ਹੁਣ ਦੇ ਪਲ ਨੂੰ ਜਾਣ, ਮਾਣ ਲੈ, ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਦੁਬਾਰਾ। ਹੋਰ ਮਹੀਨੇ ਤੀਕਰ ਵੇਖੀਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਰਖਾਂ ਥੱਲੇ , ਸ਼ਰਨ ਲਵੇਗਾ, ਹਰ ਇਕ ਆਦਮ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਮਾਰਾ। ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਮਿਲ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਬੀਜ ਬਣਾਉਂਦੇ ਬੂਟਾ, ਆਖਣ ਪੌਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ, ਬਣ ਮਹਿਕਾਂ ਦਾ ਵਣਜਾਰਾ। ਹੋਰ ਛਿਮਾਹੀ ਤੀਕਰ ਪੱਤਝੜ, ਵੇਖ ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਵੀਂ, ਕੁਦਰਤ ਵਾਲੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲ 'ਚੋ` ਸਬਕ ਪੜ੍ਹੀਂ ਤੂੰ ਸਾਰਾ </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /62}}</noinclude> cm0bb8l9lz4saaky6wlaom23jstm728 250 51567 231062 135526 2026-07-29T13:27:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231062 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਲਗਾਇਆ ਜ਼ੋਰ ਨ੍ਹੇਰੀ ਨੇ ਬਥੇਰਾ। ਅਜੇ ਵੀ ਆਣਾ ਕਾਇਮ ਹੈ ਮੇਰਾ। ਇਹ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਚਿਹਰਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਣ ਲੱਗਾ ਮਨ ਇਹ ਮੇਰਾ। ਤੂੰ ਮੈਥੋਂ ਦੂਰ ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਹੋ ਜਾ, ਗੁਆਈਂ ਨਾ ਕਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮੇਰਾ। ਉਡਾਰੀ ਮਾਰ ਗਏ ਨੇ ਖਾ ਕੇ ਚੂਰੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਾਵਾਂ ਦੇ ਸੁੰਨਾ ਹੈ ਬਨੇਰਾ। ਹਵਾ ਵਿਚ ਬੇਵਿਸਾਹੀ ਘੁਲ ਗਈ ਹੈ, ਹੈ ਇਸ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ ਸਾਡਾ ਵੀ ਬਥੇਰਾ। ਇਹ ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਵਰਮੀ ਵਾਂਗਰਾਂ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਾ ਏਸ ਥਾਂ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਡੇਰਾ। ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਰਾਤ ਦੀ ਬੁੱਕਲ 'ਚ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਹੀ ਨਾਮ ਹੈ ਚੜ੍ਹਦਾ ਸਵੇਰਾ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /54}}</noinclude> 0wpn87xc67tkzvk4vq4wymfx5ud97yu 250 51568 231114 135527 2026-07-29T13:32:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231114 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|8em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਕਿਸ ਤੇ ਰੋਸ ਕਰੇਂਗੀ ਜਿੰਦੇ, ਤੀਰਾਂ ਜਾਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ। ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਹੈ ਮਾਣ ਵੀ ਆਖ਼ਰ, ਜਿਹੜਾ ਸੀ ਦਿਲਦਾਰਾਂ ਤੇ। ਆਮ ਸਾਧਾਰਨ ਬੰਦੇ ਨਾਲੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ 'ਕੱਲ੍ਹਾ ਰਹਿ ਜਾਏਂਗਾ, ਬਹੁਤਾ ਹੀ ਤੂੰ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਨੈਂ ਟੀ. ਵੀ. ਜਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਤੇਂ। ਭੁੱਖਣ ਭਾਣੇ ਕਾਫ਼ਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿੱਦਾਂ ਜਾਨ ਬਚਾਵੇਂਗਾ, ਤੇਰੇ ਮਹਿਲੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਜੇ, ਤੁਰਦੇ ਤੁਰਦੇ ਤਾਰਾਂ ਤੇ। ਅੱਖ ਬਚਾ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਏਂ, ਚੋਰੀ ਏਸ ਚੁਰਸਤੇ ’ਚੋਂ, ਪੜ੍ਹਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੋਲ ਖਲੋ ਕੇ, ਲਿਖਿਐ ਜੋ ਦੀਵਾਰਾਂ ਤੇ। ਅੱਥਰੂ-ਅੱਥਰੂ ਖੇਤੀ ਹੁਣ ਤਾਂ, ਬੰਦ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਸਹਿਕਦੀਆਂ, ਦੇਸ਼ ਮੇਰੇ ਦੀ ਧੜਕਣ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਨਿਰਭਰ ਹੈ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ। ਸੁਰਖ਼ ਉਨਾਭੀ ਨੇਤਰ ਤੇਰੇ, ਬਣ ਗਏ ਨੀਮ ਗੁਲਾਬੀ ਨੇ, ਉਂਗਲੀ ਉੱਠਦੀ ਨਾ ਹੁਣ ਤੇਰੀ, ਹੁੰਦੇ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਤੇ। ਤੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਮਸ਼ਗੂਲੇ ਕੀਤੇ, ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਅਰਜ਼ ਗੁਜ਼ਾਰਦਿਆਂ, ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਨਹੀਂ ਇਹ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਰਲਿਆਂ ਤੋਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /108 }}</noinclude> 6ffvw5huimsy834ud2du9x65pnzctbg 250 51569 231069 135528 2026-07-29T13:27:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231069 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਝੀਲ ਬਲੌਰੀ ਨੈਣਾਂ ਅੰਦਰ ਸੁਪਨੇ ਤਰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੇ ਸਿਰਨਾਵੇਂ ਵੱਲ ਨੂੰ, ਹਿੰਮਤ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਘਰੀਂ ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ, ਫ਼ਿਕਰੀਂ ਵਿੱਧੇ ਬਹੁਤ ਲੋਕੀਂ, ਟੁੱਟੇ, ਹਾਰੇ ਹੁੱਟੇ, ਰਾਹ ਵਿਚ ਮਰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪੰਜੀਂ ਸਾਲੀਂ ਆਉਦੇ ਇਹ ਜੋ, ਚਿੱਟੇ, ਨੀਲੋਂ, ਪੀਲੇ ਘੋੜੇ , ਖੇਤਾਂ ਵਿਚੋਂ' ਹਰੇ ਅੰਗੂਰੀ ਸੁਪਨੇ ਚਰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਕ ਓੱਕਾਰ ਦੀ ਨਿਰਮਲ ਧਾਰਾ, ਕਾਲੀ ਬੇਈਂ ਦੇ ਵਿਚ ਗੁੰਮੀ, ਲੱਭਦੇ ਨੇ ਬਲਬੀਰ” ਤੇ ਬਹੁਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਸਫ਼ਰ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਨ ਗੁਫ਼ਤਗੂ, ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਵੀ ਓਹੀ ਵਰਦੇ , ਰਾਹ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਜਿਹੜੇ ਓਹੀ, ਹਾਉਕੇ ਭਰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਪਾਰ ਝਨਾਉਂ' ਰਹਿੰਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਮਹੀਂਵਾਲ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮੋਹਣੀ, ਦਿਲ ਦੀ ਲਗਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਦੀਆਂ ਤਰਦੇ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਡਰ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਪਰਾਏ ਕੋਲੋਂ , ਡਰ ਹੈ ਆਪਣੇ ਸਾਏ ਕੋਲੋ, ਘਰ ਦੇ ਭੇਤੀ ਕੱਲੋ ਬੰਦੇ, ਆਧੇ ਵੈਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। {{smaller|ਸੰਤ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸੀਚੇਵਾਲ}} </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /63}}</noinclude> p2owpslga9nwge9p23z24f3yw3izkzy 250 51570 231115 135530 2026-07-29T13:32:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231115 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|20em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ ਅਣਦਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਉਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਕਿੱਦਾਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂ ਹੁਣ ਮੈਂ, ਕੀ ਕੁਝ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਲੀਲ੍ਹਾ ਅਪਰਮ ਪਾਰ ਅਪਾਰੀ, ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਸਾਰੀ, ਹਰ ਗੋਪੀ ਹਾਣੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀ, ਅਪਣੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੁਰਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਢਾਈ ਅੱਖਰ ਹੀ ਨਾ ਕੁੱਲ ਹਯਾਤੀ ਸਮਝ ਪਏ ਨੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੱਸ ਤੂੰ ਆਪੇ, ਕੀਹ ਜਾਂਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪ ਬੇਗਾਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦੈ, ਹੋਰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੈ, ਦਸਤੇ ਬਿਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਚੋਰ ਭੁਲਾਈਆਂ, ਲੁਕਣ ਮਚਾਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਰਹੀਏ, ਪੇਸ਼ ਕਦੇ ਨਾ ਹੋਈਏ ਆਪਾਂ ਰੂਹ ਵਾਲੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /109 }}</noinclude> 54ywtyyrzty4bzyd06orpyfdt2h2buk 250 51571 231070 135531 2026-07-29T13:28:00Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231070 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਦੂਰ ਸਾਨੂੰ ਕਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਮਹਿਕਦੀ ਧੜਕਣ ਨੂੰ ਖੋਹ ਕੇ ਆਪ ਉਹ ਥਾਂ ਭਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਹੁਣ ਝਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਨਾ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਨਾ ਘੜਾ ਹੈ, ਹਉਕਿਆਂ ਦੀ ਜੂਨ ਪਈਆਂ, ਬੇੜੀਆਂ ਹੀ ਤਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਖੇਤ 'ਚੋਂ' ਫ਼ਸਲਾਂ ਸੁਕਾਵਣ ਤੇ ਘਰਾਂ 'ਚੋ' ਰੌਣਕਾਂ ਵੀ, ਫੋਕੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਦੀਆਂ ਨੇ । ਗਗਨ ਚੁੰਮਦੇ ਭਵਨ ਦੇ ਵਣਜਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪੁੱਛੇ ? ਜੈਮਣੋ' ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਾਡੇ, ਕਿਉ ਉਮੀਦਾਂ ਮਰਦੀਆਂ ਨੇ । ਫ਼ੈਲਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸਾਨੂੰ ਸੁੰਨ ਕਰ ਦੇਣਾ ਹੈ ਆਖ਼ਿਰ, ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵਾਂਗ ਦੇਣਾ, ਨਿੱਘ ਕੰਧਾਂ ਘਰ ਦੀਆਂ ਨੇ। ਧਰਤ ਦਾ ਹੈ ਧਰਮ ਜੀਕੂੰ , ਝਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ, ਮਾਵਾਂ ਧੀਆਂ, ਭੈਣਾਂ, ਏਦਾਂ ਰੋਜ਼ ਸਦਮੇ ਜਰਦੀਆਂ ਨੇ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲੋਹਾਰ ਦੀ ਭੱਠੀ 'ਚ ਜੀਕੂੰ ਸੁਰਖ਼ ਲੰਹਾ, ਅਗਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਬਹਿਣ ਤਿਤਲੀਆਂ ਵੀ ਡਰਦੀਆਂ ਨੇ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /64}}</noinclude> i4z47yz2horflj9nq9qpux0jwkoweb4 250 51572 231063 135532 2026-07-29T13:27:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231063 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਕਰਕ ਕਲੇਜੇ ਵਾਲੀ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦੀਆਂ। ਸੋਚਾਂ ਤਾਹੀਓਂ ਚੁੱਪ ਦੇ ਤੰਬੂ ਤਾਣਦੀਆਂ। ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਟਾਹਰਾਂ ਮਾਰਾਂ ਮਰਿਆਂ ਨੂੰ, ਕਬਰਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੇਰੀ 'ਵਾਜ ਪਛਾਣਦੀਆਂ। ਬਚਪਨ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਅੰਦਰ ਵੜਦਾਂ ਜਦ, ਘੇਰ ਖਲੋਵਣ ਕੁੜੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਹਾਣ ਦੀਆਂ। ਖੜ੍ਹਾ ਖਲੋਤਾ ਰਾਂਝਣ ਯਾਰ ਵਿਸਾਰਨ ਜੋ, ਉਹ ਹੀਰਾਂ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਜਵਾਨੀ ਮਾਣਦੀਆਂ। ਸ਼ਹਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ, ਆ ਗਈਆਂ ਨੇ ਜਾਚਾਂ ਮਹੁਰਾ ਖਾਣ ਦੀਆਂ। ਹੋਰ ਘੜੀ ਪਲ ਬਹਿ ਜਾ, ਕਹਿ ਜਾ ਇੱਕ ਅੱਧ ਬੋਲ, ਆਉਣ ਸਾਰ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੈ ਜਾਣ ਦੀਆਂ। ਕੱਲ੍ਹੀ ਕਾਰੀ ਕੁੜੀ ਖੇਤ ਨੂੰ ਤਾਂ ਤੁਰਦੀ, ਨਾਲ ਤੁਰਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਜੇ ਸ੍ਵੈਮਾਣ ਦੀਆਂ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /55}}</noinclude> 41iwh9n640vq4usb2hc6nmx47op118f 250 51573 231116 135533 2026-07-29T13:32:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231116 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|10em}} {{Block center|<poem>ਸੁਖ ਦੀ ਛਾਂ ਨੇ ਵੇਖ ਕਮੀਨਾ ਕਿੰਨਾ ਸਾਨੂੰ ਕਰ ਛੱਡਿਆ ਏ, ਫਿਰਨ ਗੁਆਚੇ ਪੱਗ ਤੇ ਚੁੰਨੀ, ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਪਿੰਡ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਨਾ ਬਸਤੀ, ਬਹੁਤ ਉਚੇਰੀ ਇਸ ਦੀ ਹਸਤੀ, ਲੱਭੋ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਗੁਆਚੇ, ਅਪਣੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਸ਼ਗਨਾਂ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਗਾਨੇ, ਚੁੰਨੀਆਂ ਲਾਲ ਪਰਾਂਦੇ ਰੰਗਲੇ, ਸਿਹਰੇ, ਸਿੱਖਿਆ, ਸਾਹੇ-ਚਿੱਠੀ, ਵਿਕਦੈ ਸਭ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਰੱਤ ਡੁੱਲ੍ਹੀ ਤੇ ਅੱਥਰੂ ਸਾਰੇ ਸਫ਼ਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੋਗੇ, ਨਾਲ ਤੁਰੋਗੇ ਜੇਕਰ ਉਸਦੇ, ਜੋ ਛਪਿਐ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਖੜ੍ਹਾ ਖਲੋਤਾ, ਬੈਠਾ ਬੰਦਾ, ਕੋਸ ਮੀਨਾਰ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੁਝ ਨਾਂਹ, ਮੰਜ਼ਿਲ ਦਾ ਸਿਰਨਾਵਾਂ ਹੁੰਦੈ, ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਰਿਸ਼ਤਾ ਬੋਝ ਬੁਝਾਰਤ ਬਣਦੈ, ਸ਼ੱਕ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤਾਂਡਵ ਕਰਦੈ, ਸਾਂਝੀ ਤੰਦ ਮੁਹੱਬਤ ਵਾਲੀ, ਜੇ ਤਿੜਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। ਅਪਣੀ ਹਾਰ ਪਛਾਨਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਦੋਸ਼ ਬੇਗਾਨੇ ਦੇ ਸਿਰ ਧਰੀਏ, ਬਹੁਤੀ ਵਾਰੀ ਖੁਭ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਖ਼ੁਦ ਆਪਾਂ ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /110 }}</noinclude> 9wnvgcznapmrjzhguh86inc5llwaekl 250 51574 231071 135534 2026-07-29T13:28:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231071 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਝੰਬਿਆ 'ਨ੍ਹੇਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗਿਲਾ ਕੇਈ ਨਹੀਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਤੇਰੇ ਸਿਵਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਜ਼ਬਾਨੀ-ਖ਼ਰਚ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਪਏ , ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਵਰਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਠਹਿਰਦਾ ਕੇਈ ਨਹੀਂ। ਅਜਨਬੀ ਜਹੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾਂ ਗੁਆਚਾ ਰਾਤ ਦਿਨ, ਦਰਦ ਵਿੰਨ੍ਹੰ ਪੰਖਣੂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਸੱਚ ਦੀ ਸੌਗਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਧਰਮ ਵਾਂਗੂੰ ਸਾਂਭਿਐ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਸਤ ਏਥੇ ਭਾਲਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਹਿ, ਪੰਛੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੋਚਦੈ , ਧੱਤਿਆਂ ਦੀ ਢਾਲ ਓਹਲੇ, ਹੁਣ ਬਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮੱਥੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਦਾਗ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੈ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਨੂੰ ਜਿਹੜਾ ਆਖਦੈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਮੈ ਜਦੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਰਛਾਵਿਆਂ ਵਿਚ ਉਲਝਿਆਂ, ਉੱਠਿਆਂ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚੱਲ ਭਰਾ! ਕੋਈ ਨਹੀਂ । ਅਜਬ ਘੁੰਮਣ ਘੋਰ ਅੰਦਰ ਜਦ ਘਿਰਾਂ ਮੈ ਸਮਝ ਲਾਂ, ਹੁਣ ਮਿਰਾ ਹਮਦਰਦ ਏਥੇ ਮੇਰੇ ਬਿਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /65}}</noinclude> 3lxpulnse55nas2shn3rkw8rdtbrd5u 250 51575 231072 135535 2026-07-29T13:28:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231072 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਤੋੜ ਨਿਭਾਉਣਾ ਜਿਸਦਾ ਵੀ ਕਿਰਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਆਰ-ਮੁਹੱਬਤ ਮੇਰੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੌਣ ਕਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇਰੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਏਥੇ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਤਰਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲੀ ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਤਾਂ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲੇ, ਜੀਭ ਨੂੰ ਕਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਅੰਦਰ ਮੱਛੀਆਂ ਤੈਰਦੀਆਂ ਨੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਦੂਜੇ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਜ਼ਾਲਮ ਨਾਲ ਬਾਰਾਤੀ ਬਣਿਆ ਬੈਠਾ ਏ ਜੋ, ਕਿਸੇ ਮੁਆਫ਼ੀ ਦਾ ਵੀ ਉਹ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਅਜ਼ਮਤ ਕੌਣ ਸੈਭਾਲੇਗਾ ਫਿਰ, ਜਿੱਥੇ ਸੁੱਚੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖਾਤਰ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /66}}</noinclude> 4h9jgdbk6g9lqqizad93oozfj2v6zk0 250 51576 231117 135536 2026-07-29T13:32:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231117 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਅਸਾਂ ਤਾਂ ਬਲਦੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਚਿਰਾਗਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਅਸਾਂ ਹਰ ਅੱਖ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਰੰਗ ਨੇ ਭਰਨੇ, ਤੇ ਰੰਗਾਂ ਜਗਦੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਸਾਬਰਾਂ ਦੀ ਅੰਸ ਬੰਸੋਂ ਹਾਂ ਉਦੈ ਹੋਏ, ਜਬਰ ਕਰਨਾ ਨਾ ਸਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚੇਤਨ ਜਵਾਲਾ ਸੰਗ ਰਾਖੇ ਬਣ ਖਲੋਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਭਰਮਾਂ ਨਾਲ ਖਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਸਾ ਵੱਟ ਲੈਣਾ ਵੀ ਵਕਾਲਤ ਹੈ ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਦੀ, ਫ਼ਰਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਇਹ ਗ਼ਦਰੀ ਸੂਰਮੇ ਬਾਬੇ, ਸੁਣੋ ਅੱਜ ਵੀ ਨੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਚੇਤੰਨ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਸੀਸ ਵਾਲੀ ਫ਼ੀਸ ਦੇਣੋ ਕਿਰਸ ਨਾ ਕਰਿਉ, ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਬੜੇ ਹਮਦਰਦ ਏ ਥੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੀ ਖੇਡ ਖੇਡਣਗੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਕੇ ਰਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਹੱਕ ਤੇ ਇਨਸਾਫ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੇਟ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਸੰਭਾਲੋ! ਸੱਚ ਗਹਿਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਰਾਤ ਬਾਕੀ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /111 }}</noinclude> ht09wr8h4fn6h13ecyw6yxt0ymbnhjd 250 51578 231118 135538 2026-07-29T13:32:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231118 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਜਦ ਤੋਂ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤੋੜਿਆ, ਫ਼ਸਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ। ਥੋੜਾ ਹੀ ਫ਼ਰਕ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ। ਫੁਕਾਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਇਹ ਬਣ ਬਣ ਕੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰਾ ਭਰੋਸਾ ਉਠ ਗਿਐ ਅਮਨਾਂ ਦੀ ਬੀਨ ਤੋਂ। ਉੱਡਦਾ ਪਰਿੰਦਾ ਵੀ ਸਦਾ, ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਾਮਨਾ, ਉੱਜੜੇ ਕਦੇ ਨਾ ਆਲ੍ਹਣਾ, ਇਸ ਸਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ। ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਨ, ਮਾਰੋ ਮਾਰ ਕਰ ਰਹੇ, ਸਭ ਧਰਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਹੀ, ਡੋਲੇ ਨੇ ਦੀਨ ਤੋਂ। ਸਿਰਜਣ ਪਟੋਲੇ ਗੁੱਡੀਆਂ, ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਭੁੱਲੀਆਂ, ਬਣ ਕੇ ਖਿਡੌਣੇ ਆ ਰਹੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਚੀਨ ਤੋਂ। ਚੰਬਾ, ਰਵੇਲ ਮਹਿਕਦੇ, ਕਿੱਥੇ ਗੁਆਚ ਗਏ, ਮਿਲਦਾ ਸਕੂਨ ਨਾ ਕਦੇ ਇਸ ‘ਜੈਸਮੀਨ<ref>ਚੰਬੇਲੀ ਦਾ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਂ</ref>' ਤੋਂ। ਦੀਵਾਰਾਂ ਓਹਲੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ, ਖ਼ਤਰਾ ਹਮੇਸ਼ ਹੈ, ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ ਮੈਂ ਦੋਸਤੋ, ਪਰਦੇ ਮਹੀਨ ਤੋਂ। ਬੁੱਕਲ ’ਚ ਬਹਿ ਕੇ ਡੰਗਦਾ ਤੇ ਖੂਨ ਮੰਗਦਾ, ਮੌਲਾ! ਬਚਾਵੀਂ ਦੋਸਤੀ ਐਸੇ ਕਮੀਨ ਤੋਂ। ਪਾਣੀ ਵੀ ਪੁਣ ਕੇ ਪੀ ਰਿਹਾਂ ਤੂੰ ਆਪ ਵੇਖ ਲੈ, ਸਿੱਖੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਬਕ ਮੈਂ, ਤੇਰੇ ਯਕੀਨ ਤੋਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /112 }}</noinclude> bulyzih0ve02angpykw7pcf2zwzobs0 250 51579 231073 135539 2026-07-29T13:28:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231073 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਬੰਦ ਨੇ ਬੂਹੇ ਅਤੇ ਬਾਰੀਆਂ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਕੀਹ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗੂ ਤੜਪ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਹਰ ਘਰ ਜੀਕੂੰ ਅੱਧ ਸੋਇਆ ਹੈ। ਬੈਦ ਕਮਰਿਆਂ ਅੰਦਰ ਜਾਲੇ, ਹੋਠਾਂ ਉੱਪਰ ਲੱਗੇ ਤਾਲੇ, ਤੇਲ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਬਰੂਹੀਂ, ਕਿਸ ਨੇ ਏਥੇ ਕਿਉਂ ਚੋਇਆ ਹੈ? ਪਿੱਪਲ ਥੱਲੇ ਤੀਆਂ ਤੋ ਨਾ ਗਿੱਧੇ ਦੇ ਪਿੜ ਅੰਦਰ ਧੀਆਂ, ਬਾਪੂ ਵਰਗਾ ਬਿਰਖ ਬਰੋਟਾ, ਆਰੀ ਹੱਥੋਂ ਕਿਉ” ਸੋਇਆ ਹੈ? ਤੋਰੇ ਪੱਲੇ ਚਾਨਣ ਚਾਨਣ, ਮੇਰੇ ਪੱਲੇ ਨ੍ਰੇਰਾ ਦੀ ਨ੍ਰੌਰਾ, ਧਿੰਡ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ, ਭੇਦਭਾਵ ਇਹ ਕਿਉ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਕਈ ਵਾਰੀ ਮੈਂ ਦਸਤਕ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਸੇ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ, ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੇ, ਘਰ ਦਾ ਬੂਹਾ ਕਿਉਂ ਢੋਇਆ ਹੈ? ਹਰ ਇਕ ਚਮਕਣਹਾਰ ਨਾ ਹੀਰਾ, ਸਦਾ ਭੁਲੇਖੇ ਖਾਹ ਨਾ ਵੀਰਾ, ਗੋਦੜੀਆਂ ਦੇ ਲਾਲਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਦੱਸ ਭਲਾ ਕਿਸ ਨੇ ਧੋਇਆ ਹੈ? ਸੂਰਜ ਆਖੇ ਜਾਗੋ ਜਾਗੋ, ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹੇ ਸੌਣ ਵਾਲਿਓ, ਭੁੱਲ ਨਾ ਜਾਇਓ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ, ਨ੍ਹੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੀਹ ਹੋਇਆ ਹੈ? </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /67}}</noinclude> rxx3uxdh5zsgk95dr824i2n4q99kooj 250 51581 231119 135541 2026-07-29T13:32:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231119 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤੇ ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁਣ। ਕਿਉਂ ਬਿਰਖਾਂ ਤੇ ਬਹਿੰਦੀ ਆ ਕੇ ਡਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁਣ। ਉਸਦੀ ਹੋਂਦ ਗੁਆਚਣ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਨਾ ਕੋਈ, ਜੋ ਅਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁਣ। ਏਥੋਂ ਤੱਕ ਤਾਂ ਆਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਪਰਤ ਗਿਆ ਏ, ਕਿੱਦਾਂ ਕਹੀਏ, ਉਹ ਜੀ ਸਾਡਾ ਯਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁਣ। ਏਸ ਬੇਦਾਵੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕਿੱਦਾਂ ਪਾੜ ਸਕੇਂਗਾ, ਜੇਕਰ ਤੇਰੀ ਰੂਹ ਦੇ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁਣ। ਧਰਮ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਂਗ ਬਣਾ ਕੇ ਖੇਡ ਰਿਹੈਂ ਤੂੰ, ਕਾਠ ਦੀ ਹਾਂਡੀ ਚੜ੍ਹਨੀ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁਣ। ਪੈੜਾਂ ਤੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਕਿੰਜ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁਣ। ਨਕਲੀ ਫੁੱਲ ਬਜ਼ਾਰੋਂ ਲੈ ਕੇ ਬੂਹੇ ਟੰਗਦੇ, ਪੱਤ ਸ਼ਰੀਂਹ ਦੇ ਬਣਦੇ ਬੰਦਨ ਬਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁਣ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /113 }}</noinclude> hknxlf1ouxdmr2w2dhvzm12m7cj6r9m 250 51582 231074 135542 2026-07-29T13:28:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231074 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਭਰੀ ਹੈ, ਅੱਜ ਦਿਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਵੀ ਫੁੱਲ ਗੁਲਾਬੀ ਹੋਇਆ ਜਿਸਦਾ ਰੈਗ ਸੀ ਕਾਲਾ। ਸੱਚ ਨੂੰ ਹਿੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਤੁਰਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਏਦਾਂ, ਦੌੜ ਦੌੜੀਏ ਜੀਕੂੰ ਗਲ ਪਾ, ਉਸਤਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਿਐਂ, ਵੇਖੀਂ ਮੂੰਹ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੀਂ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ "ਚ ਰੱਖੀਂ ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਲਾ। ਸਿਖ਼ਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਕਾਂਬਾ ਛਿੜਿਐ, ਦੰਦੋੜਿੱਕੇ ਵੱਜਣ, ਸਮਝ ਪਵੇ ਨਾ ਕਿਵੇਂ ਲੁਕਾਵਾਂ, ਅਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਪਾਲਾ। ਸਰਬ ਸਮੇ ਦੀ ਚੱਕੀ ਅੰਦਰ ਦਾਣੇ ਦਲੀਆ ਹੋਏ , ਨਾਲ ਧੁਰੇ ਤੇ ਜੁੜਿਆ, ਬਚਿਆ, ਪੰਜ ਸੱਤ ਦਾਣੇ ਗਾਲਾ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਿਰਤਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੀਕ ਪੁਚਾਵੇ , ਕਦਮਾਂ ਪੈਰੀਂ ਬੈਨ੍ਹ ਬਿਜਲੀਆਂ ਲਾ ਨਾ ਐਵੇਂ'` ਟਾਲਾ। ਠੂਰੋ ਨੂਰ ਦੀਵਾਰ ਅਚਾਨਕ ਐਵੇਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਸੇਕ ਸਹਿੰਦੀਆਂ ਉਮਰ ਗੁਜਾਰੀ ਦਸਦੇ ਮੈਨੂੰ ਆਲਾ </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /68}}</noinclude> rb7eqhlu40my2etyy68myzbec3e97p7 250 51583 231064 135543 2026-07-29T13:27:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231064 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਲੰਮ ਸਲੰਮੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਉੱਤੇ, ਪੈੜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਪਹਿਰ ਦੀਆਂ। ਜਿਉਂ ਉਸਤਾਦ ਧਰਤ ਤੇ ਲਿਖੀਆਂ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਲੰਮੀ ਬਹਿਰ ਦੀਆਂ। ਚੰਨ ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਸਮੁੰਦਰ ਬੜੇ ਉਛਾਲੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਾ ਸੁਣਦਾ ਦਰਦ ਕਹਾਣੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਉਤਲੀ ਲਹਿਰ ਦੀਆਂ। ਦਿਲ ਦੇ ਬੂਹੇ ਤੋਂ ਮੁੜ ਗਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਨਾ, ਬੇਕਦਰਾਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਅੰਦਰ ਰੀਝਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਦੀਆਂ। ਖੌਫ਼ ਮਨਾਂ ਦਾ ਵੇਖੋ ਯਾਰੋ, ਕਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਆ ਪਹੁੰ ਚਾ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਕੁੰਡੀ ਲਾ ਕੇ ਸੌਂਦੀਆਂ, ਗਲੀਆਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ। ਮੇਰੇ ਵਿਚਲਾ ਰਾਵਣ ਮੈਥੋਂ ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਮਰਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਜਾਣ ਗਿਆ ਏ ਬਾਤਾਂ, ਮੇਰੇ ਕੀਤੇ ਕਹਿਰ ਦੀਆਂ। ਜਨਮ ਘੜੀ ਤੋਂ ਅੱਜ ਤੀਕਣ ਮੈਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚਖ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਉਣਗੀਆਂ ਕਿੰਜ, ਇੱਕ ਦੋ ਘੁੱਟਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ। ਬੋਹੜਾਂ ਪਿੱਪਲਾਂ ਵਰਗੇ ਬਾਬੇ, ਬੁੱਝ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਸੁਰਮੇ ਰੰਗੀ ਬਦਲੋਟੀ 'ਚੋਂ, ਚਾਲਾਂ ਅੰਬਰੀ ਗਹਿਰ ਦੀਆਂ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /58}}</noinclude> achumg1tlxwmig8hvz4h70d5pwukrh5 250 51584 231075 135544 2026-07-29T13:28:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231075 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਦੁੱਧ ਪੀਣੇ ਮਜਨੂੰਆਂ ਤੂੰ ਹਾਰ ਜਾਣੈ, ਰੱਤ ਦਾ ਕਾਸਾ ਤੇਰਾ ਭਰਪੂਰ ਵੀ ਨਾ। ਸਫ਼ਰ ਨੂੰ ਪੈਰੀਂ ਸਜਾ ਲੈ ਸਿਖ਼ਰ ਖ਼ਾਤਰ, ਰਾਹ 'ਚ ਬਹਿ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਝੂਰ ਵੀ ਨਾ। ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ ਨੇ, ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲਾ ਆਇਆ ਪੂਰ ਵੀ ਨਾ। ਅੱਗ ਜਿਸ ਲਾਈ ਸੀ ਏਥੋਂ ਤੁਰ ਗਿਆ ਉਹ, ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਵਗਦੀ ਹਵਾ ਤੂੰ ਘੂਰ ਵੀ ਨਾ। ਤੇਰੇ ਘਰ ਕਿੰਜ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ ਵਾਸ ਹੋਵੇ, ਦੀਵਿਆਂ ਬਿਨ ਹੁੰਦਾ ਕਿਧਰੇ ਨੂਰ ਵੀ ਨਾ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /69}}</noinclude> smxcvyz8q04nujtwns1y8akve81q2y2 250 51585 231120 135545 2026-07-29T13:32:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231120 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਉੱਡਿਆ ਫਿਰਦੈਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਮੁੰਦਰ ਲੈ ਕੇ। ਧਰਤ ਉਡੀਕੇ ਤੈਨੂੰ ਚਿਰ ਤੋਂ, ਸਿਰ ਤੇ ਪਾਟੀ ਚਾਦਰ ਲੈ ਕੇ। ਰੂਹ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਦਿਲ ਛਾਲੇ ਛਾਲੇ, ਭੋਲੇ ਲੋਕ ਉਡੀਕਣ ਹਾਲੇ, ਦਿਲ ਦੀ ਪੀੜ ਪਛਾਨਣ ਵਾਲਾ, ਆਵੇਗਾ ਹੁਣ ਨਸ਼ਤਰ ਲੈ ਕੇ। ਅੰਬਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਅੱਖ, ਤੋਂ ਵੀ ਬਚ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈਂਦੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਵੇਖ ਪਰਿੰਦੇ ਉੱਡਦੇ, ਖੰਭਾਂ ਅੰਦਰ ਸੌ ਡਰ ਲੈ ਕੇ। ਜਦ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਹਾਣ ਬਰਾਬਰ, ਨਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਮਿਲੇ ਨਾ ਆਦਰ, ਰਾਜ ਭਵਨ ਵੱਲ ਤੁਰੇ ਜਵਾਨੀ, ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਲੈ ਕੇ। ਤਨ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ, ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਇਕੱਠੀ, ਪਰਬਤ ਵੇਖੋ ਚੁੱਕੀ ਫਿਰਦਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਅੱਥਰ ਲੈ ਕੇ। ਤੀਰ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ, ਕਬੀਲੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੀ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਨੇ, ਤੂੰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਵਿੰਨੇਂ, ਏਨੇ ਮਹਿੰਗੇ ਅੱਖਰ ਲੈ ਕੇ। ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਖੰਭ ਨੋਚਣ, ਗਿਣਤੀ ਮਿਣਤੀ ਦੋਵੇਂ ਰਲਕੇ, ਉੱਡਦਾ ਹੈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉਚੇਰਾ, ਦਿਲ ਤੋਂ ਸੇਧ ਨਿਰੰਤਰ ਲੈ ਕੇ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /114 }}</noinclude> 1a96gpo8d1r6rwetvo1a51lun73049o 250 51586 231076 135546 2026-07-29T13:28:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231076 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਛੱਡ ਪਗਡੰਡੀ ਸੜਕੀਂ ਚੜ੍ਹ ਪਏ ਪਿੰਡ ਚੱਲੇ ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ। ਸਾਫ਼ ਹਵਾ ਦੇ ਬੁੱਲੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਡੀਕਣਗੇ ਹੁਣ ਜ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ। ਗਮ ਦਾ ਦਰਿਆ ਰੋੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ, ਕੱਚਾ ਪੱਕਾ ਇੱਕੋ ਭਾਆ ਸੋਹਣੀ ਡਰਦੀ, ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਤਰਦੀ, ਇਸ਼ਕ-ਝਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ। ਮੈਂ ਦਰਿਆ ਹਾਂ, ਮੋਰੀ ਮਰਜ਼ੀ, ਕਿੱਧਰ ਚਾਹਾਂ ਜਾ ਸਕਦਾਂ ਹੁਕਮ ਸੁਣਾਈ ਜਾਹ ਤੂੰ ਅਪਣਾ, ਸਭ ਸਰਕਾਰੀ ਨਹਿਰਾਂ ਨੂੰ। ਖਿੱਲਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸੰਭਾਲੇ, ਕਵਿਤਾ ਪੁੱਛਦੀ ਗੀਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪੀੜ ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ, ਹੁਣ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬਹਿਰਾਂ </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /70}}</noinclude> 52mw1xe47sg9rusdswc6o0r7yw76n1m 250 51587 231121 135547 2026-07-29T13:32:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231121 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ'''}} {{Block center|<poem>ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਤੂੰ ਤੜਫਾਇਆ ਨਾ ਕਰ। ਜੇ ਆਵੇਂ ਤਾਂ ਏਨੀ ਜਲਦੀ ਜਾਇਆ ਨਾ ਕਰ। ਸੁਰ-ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦੀ ਤੈਨੂੰ ਆਖੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਬੇ-ਸੁਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਮਿਲਾਇਆ ਨਾ ਕਰ। ਰੋਸੇ ਸ਼ਿਕਵੇ ਰੱਖ ਦਿਆ ਕਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੂੰ, ਬਿਨਾ ਬੁਲਾਏ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਜਾਇਆ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਹਰ ਥਾਂ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਕੱਲੀ ਬੈਠੀ ਗਰਦਨ ਨੀਵੀਂ ਪਾਇਆ ਨਾ ਕਰ | ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰ ਕਰਕੇ ਵਿੱਚੇ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਏ, ਪਲ ਕਰਤਾਰੀ ਦੋਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਜ਼ਾਇਆ ਨਾ ਕਰ। ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨੇ ਨੈਣ ਕਟਾਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤਿੱਖੇ, ਸੁਰਮ ਸਲਾਈ ਮਿਰਗਣੀਏਂ ਤੂੰ ਪਾਇਆ ਨਾ ਕਰ। ਚੁੱਪ ਦੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਉੱਤਰ ਕੇ ਤੂੰ ਮੁੜਦੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਕਹਿਰ ਗਰੀਬਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਤੂੰ ਢਾਇਆ ਨਾ ਕਰ।</poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /115 }}</noinclude> ovod5o4qb9bws41v1lgu4jalk28207u 250 51588 231065 135550 2026-07-29T13:27:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231065 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}} {{smaller|ਜਸਵਿੰਦਰ, ਪੁਨੀਤ ਤੇ ਰਵਨੀਤ ਲਈ}}}} {{Block center|<poem>ਰਾਤ ਹਨ੍ਹੇਰੀ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਦੀ ਜਿਉਂ ਚੰਨ ਪਾਵੇ ਝਾਤ ਜਹੀ। ਸ਼ੁਕਰ ਓਸਦਾ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਸੌਗਾਤ ਜਹੀ। ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ਵਾਲੇ ਅੱਥਰੂ ਮੈਥੋਂ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਤਪਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਣਮਿਣ, ਜਿਉਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਜਹੀ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਾਂ ਵਿਚ ਰਮ ਜਾ, ਫੁੱਲ ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਮਹਿਕ ਜਿਵੇਂ, ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਰਹੀਂ ਤੂੰ ਮੇਰੇ, ਬਣ ਸੁੱਚੇ ਜਜ਼ਬਾਤ ਜਹੀ। ਨੇਰ੍ਹੇ ਤੇ ਚਾਨਣ ਵਿਚ ਦੱਸੋ, ਕਰਾਂ,ਨਿਖੇੜਾ ਕਿੱਸਰਾਂ ਮੈਂ, ਮੇਰੇ ਹਿੱਸੇ ਆਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਪੂਰੇ ਚੰਨ ਦੀ ਰਾਤ ਜਹੀ। ਦੂਰ ਕਿਸੇ ਘਰ ਜੰਮੀ ਜਾਈ, ਜਦ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਆਈ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਰ ਪਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰਭਾਤ ਜਹੀ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ, ਸ਼ਿਕਵਾ, ਕਰਾਂ ਕਿਉਂ ਮੈਂ ਜਿੰਦੜੀਏ, ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਖ਼ੈਰਾਤ ਹੈ ਮਿਲਦੀ ਓਸੇ ਦੀ ਔਕਾਤ ਜਹੀ। ਕਿੰਨੀ ਵਾਰੀ ਆਖਿਐ ਇਸ ਨੂੰ, ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਗਰੋਂ ਲਹੁ, ਮੇਰਾ ਪਿੱਛਾ ਛੱਡਦੀ ਹੀ ਨਾ, ਖ਼ੁਦਗਰਜ਼ੀ ਕਮਜ਼ਾਤ ਸਹੀ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ / 59}}</noinclude> 33vvb66517ac20e4cw8yyojk08ralka 250 51589 231077 135549 2026-07-29T13:28:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231077 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਚੁੱਪ ਕਰ ਤੂੰ , ਪੂੰਝ ਅੱਖਾਂ ਕੁਝ ਤਾਂ ਬੋਲ! ਲਾਟ ਹੈਂ, ਨੇਰੀ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਨਾ ਡੋਲ! ਤੂੰ ਕਦੇ ਉਪਰਾਮਤਾ ਨੇੜੇ ਨਾ ਜਾਵੀਂ, ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਬੈਠਾਂ ਤੇਰੀ ਧੜਕਣ ਦੇ ਕੋਲ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਵਣਜ ਵਾਧੇ ਘਾਟਿਆਂ ਦਾ, ਪਿਆਰ ਤਾਂ ਮਿਲਦਾ ਸਦਾ ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਤੋਲ! ਤੂੰ ਜ਼ਰਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਮੇਰੀ ਮੁਹੱਬਤ, ਨੂਟ ਲੈ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲ ! ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਵੀਂ ਕਦੇ ਵੀ, ਨਾ ਕਦੇ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰੀਂ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਝੋਲ! ਆਦਮੀ ਕੱਲ੍ਹ ਇਕਹਿਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੇ ਨਹੀਂ ਸੁੱਚੀ ਮੁਹੱਬਤ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ! ਜੇ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕਰੇ ਤਾਂ, ਲੱਭ ਲਈਂ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਅਪਣੀ ਰੂਹ ਦੇ ਕੋਲ! </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /71}}</noinclude> j5ecfv3r16ntr4w8rukf4jdh1x4aepr 250 51590 231122 135551 2026-07-29T13:32:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231122 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|10em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਤੁਰ ਪਈਏ, ਰੁਕ ਜਾਈਏ, ਏਦਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਦੋਚਿੱਤੀ ਵਿਚ ਘਿਰ ਕੇ, ਬਹੁਤੇ ਮਰਦੇ ਰਹੇ। ਨੈਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਖੇ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕੀਂ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਤਰਦੇ ਰਹੇ। ਬੀਜ ਪੋਰ ਕੇ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕੀ ਸੌਂ ਜਾਂਦੇ, ਫ਼ਸਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੰਤ ਜਾਂਗਲੀ ਚਰਦੇ ਰਹੇ। ਫ਼ਰਕ ਅਜ਼ਾਦ ਗੁਲਾਮ 'ਚ ਕਿੱਦਾਂ ਸਮਝਣਗੇ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕੀਂ ਜਬਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜਰਦੇ ਰਹੇ। ਦੁਸਰਿਆਂ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਦੀ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਉਹ, ਮਨ ਦੇ ਪਾਲੇ ਅੰਦਰ ਜਿਹੜੇ ਠਰਦੇ ਰਹੇ। ਨੰਗੀ ਰੂਹ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਮਾਰੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ, ਖਿੜਕੀ ਅੱਗੇ ਕਰਦੇ ਗੁੜ੍ਹੇ ਪਰਦੇ ਰਹੇ। ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਦੀ ਕੀਮਤ ਕਿੱਥੋਂ ਤਾਰਾਂਗੇ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਏਸੇ ਗੱਲ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਰਹੇ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /116 }}</noinclude> n0c9x0ab7eiwq1n0fyrwz1e5ttdjpup 250 51591 231078 135552 2026-07-29T13:28:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231078 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> {{smaller|ਸਵਾਤ ਘਾਟੀ ਦੀ ਉਸ ਗਾਇਕਾ ਦੇ ਨਾਂ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਬਦਲੇ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ}} ਮੌਤ ਹੱਥੋਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਏ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇਮਤਿਹਾਨ। ਹੋਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਨੇ ਨਰਕ, ਦੱਸੋ ਮਿਹਰਬਾਨ। ਬੋਲਦਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਚੀਖ਼ ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਕਿਤੇ, ਜੀਭ ਨੂੰ ਤੰਦੂਆ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਕੁੱਲ ਆਲਮ ਬੇਜ਼ਬਾਨ। ਧਰਮ ਤੇ ਇਖ਼ਲਾਕ ਦੋਵੇਂ ਅਰਥਹੀਣੇ ਹੋ ਗਏ, ਅਰਥ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਦੱਸਦੈ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੈਤਾਨ। ਤਿਤਲੀਆਂ ਨੂੰ ਖੰਭ ਫੜਕਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਕਰ ਦਿਉ, ਇਹ ਭਲਾ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ਰੀਅਤ, ਇਹ ਭਲਾ ਕਿਹੜਾ ਵਿਧਾਨ। ਨੂੜ ਕੇ ਬਾਹਾਂ ਤੇ ਲੱਤਾਂ, ਕੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ, ਮੂਧੜੇ ਮੂੰਹ ਧਰਤ ਉੱਤੇ, ਸਹਿਕਦੀ ਮਾਸੂਮ ਜਾਨ। ਕਿਹੜਿਆਂ ਮਦਰੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਨਾਗ ਪੜ੍ਹਕੇ ਆਏ ਨੇ, ਡੰਗਦੇ ਧੀਆਂ ਤੇ ਭੈਣਾਂ, ਇਹ ਅਨੋਖੇ ਤਾਲਿਬਾਨ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /72}}</noinclude> js145sj9rbpd6kyd8a46ro8wi2nydaq 250 51592 231123 135553 2026-07-29T13:33:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231123 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਤੇਰੇ ਨੈਣ ਗੁਆਚੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ, ਇਹ ਨਜ਼ਰਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਟੋਲਦੀਆਂ। ਕਈ ਦਿਨ ਦਾ ਇਹ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਾਂ, ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੁਖ ਸੁਖ ਫੋਲਦੀਆਂ। ਤੇਰੀ ਧੜਕਣ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੂੰਹੋਂ ਨਾ ਨਿਕਲੇ ਹਰਫ਼ ਕੁਈ, ਦਿਲ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਏ, ਹੁਣ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਹਿਕਾਂ ਬੋਲਦੀਆਂ। ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਦੀਵਾ ਮਮਟੀ ਤੇ, ਲੱਗਦਾ ਏ ਜਗਦਾ ਰਹਿਣਾ ਨਹੀਂ, ਮੂੰਹ ਜ਼ੋਰ ਹਨੇਰੀ ਚੜ੍ਹ ਪਈ ਏ, ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ ਲਾਟਾਂ ਡੋਲਦੀਆਂ। ਇਹ ਤੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਚਾਰ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਰਾਤਾਂ ਨੇ, ਪ੍ਰਭਾਤਾਂ ਕਿਥੇ ਤੁਰ ਗਈਆਂ, ਜੋ ਸਾਹੀਂ ਸੰਦਲ ਘੋਲਦੀਆਂ। ਸੁਰਤਾਲ ਗਵਾਚੇ ਫਿਰਦੇ ਨੇ, ਮਨ ਕਾਬੂ ਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸ਼ੋਰ ਸਲੀਕਾ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੱਖਣੇ ਢੋਲ ਦੀਆਂ। ਤੇ ਬਿਰਖ ਪੁਰਾਣੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਨਵਿਆਂ ਤੇ ਪੀਘਾਂ ਪਾ ਲਈਆਂ, ਖੰਭਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਐਵੇਂ ਨਹੀਂ ਕੰਧਾਂ ਬੋਲਦੀਆਂ। ਤੂੰ ਮਾਣ ਮਰਤਬੇ ਹੁਸਨਾਂ ਦਾ, ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਬਹਿ ਹੰਕਾਰ ਨਾ ਕਰ, ਮੈਂ ਜਿੰਨੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਗਿਣੀਆਂ ਨੇ, ਸਭਨਾਂ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਰੋਲਦੀਆਂ। ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਏਂ, ਲੈਂਦੀ ਨਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹਾਉਕਾ ਵੀ, ਉਮਰਾਂ ਦਾ ਰੋਗ ਵਿਹਾਝਣ ਉਹ, ਜੋ ਦਿਲ-ਘੁੰਡੀ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹਦੀਆਂ। ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਦੇ ਭੋਰੇ ਬੈਠ ਗਿਆਂ, ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣ ਬਹੁਤਾ ਹੁਣ, ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਸਾਂਭ ਰਿਹਾਂ, ਬੰਨ੍ਹ ਕੰਨੀਆਂ ਅਪਣੀ ਝੋਲ ਦੀਆਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /117 }}</noinclude> 4egzp4ljo6h0f53cvtm0lyol7jwc0e5 250 51593 231088 135554 2026-07-29T13:29:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231088 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਗਰਜ਼ ਬਿਨਾ ਨਾ ਭਰਦਾ ਕੋਈ ਹੁੰਗਾਰਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਤੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਨਿਆਰਾ ਹੈ। ਪਲਕਾਂ ਪਿੱਛੇ ਡੱਕਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਤਾਂਹੀਓਂ ਹੰਝੂ ਮਣ ਮਣ ਨਾਲੋਂ ਭਾਰਾ ਹੈ। ਅੰਬਰ ਕਾਲ-ਕਲੂਟਾ ਓਸੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ, ਫ਼ੌਜਾਂ ਲੈ ਕੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਹੈ। ਨਰਮ ਕਰੂੰਬਲ ਬਿਰਖ ਬਰੋਟਾ ਕਿੰਜ ਬਣਦੀ, ਗਲੀ ਗਲੀ ਵਿਚ ਚੱਲਦਾ ਏਥੇ ਆਰਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਬੰਬਈਓਂ ਲੈ ਕੇ ਧੁਰ ਅਮਰੀਕਾ ਤੀਕ, ਹਰ ਥਾਂ ਸਾਗਰ ਇੱਕੋ ਜਿੰਨਾ ਖਾਰਾ ਹੈ। ਸਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਡੋਰ ਸਲਾਮਤ ਏਸੇ ਲਈ, ਇਹ ਜੋ ਤੇਰਾ ਫ਼ੇਰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਲਾਰਾ ਹੈ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /82}}</noinclude> 6nxpmwrsatjhw4753aozoelz7km2utp 250 51594 231079 135556 2026-07-29T13:28:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231079 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> ਕੁੱਲ ਆਲਮ ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ, ਜ਼ੁਲਮ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ , ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਨਾ, ਸਹਿਣਾ ਕਰਨਾ, ਕੁਫ਼ਰ ਹੈ ਦੱਸੇ ਕੁਰਾਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨ ਲਏ , ਹੈਵਾਨ ਸਮਝੋ ਓਸ ਨੂੰ , ਦੇਸ਼ ਭਗਤੋ, ਖ਼ੁਦ ਪ੍ਰਤੋ, ਕਰ ਦਿਓ ਫੌਰੀ ਐਲਾਨ। ਤਰਕ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲੋ, ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਸੇਧਿਓ , ਤੀਰ ਤੰਦੀ ਚਾੜ ਰੱਖੋ , ਅਕਲ ਦੀ ਕੱਸ ਕੇ ਕਮਾਨ। ਕਤਲਗਾਹ ਵਿਚ ਕਾਤਲਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਦਿਓ, ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਬਰਾਂ ਸਮਾਨ। ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਮਸਲ ਸਕਦਾ ਨਾ ਕਦੇ ਕੋਈ ਸ਼ੈਤਾਨ। ਤੂੰ ਖ਼ੁਦਾਈ ਰਹਿਮਤਾਂ ਨੂੰ, ਜ਼ਹਿਮਤਾਂ 'ਚੋਂ ਲੂੰਡ ਨਾਂਹ, ਸਾਬਰਾਂ ਤੇ ਜਬਰ ਕਰਨਾ, ਹੈ ਭਲਾ ਕਿਹੜਾ ਈਮਾਨ। ਏਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾਓ, ਮਹਿਕਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਗੀਤ, ਜ਼ਰਦ ਹੋਠਾਂ ਤੇ ਟਿਕਾਉ ਫੇਰ ਤੋਂ ਵੰਝਲੀ ਦੀ ਤਾਨ। ਜੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲੇ ਅਜੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਬੋਲੋਗੇ ਕਦੋਂ, ਮਿਟ ਰਿਹਾ ਏ ਧਰਤ ਉੱਤੋਂ ਅਦਲ ਦਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਨ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /73}}</noinclude> 1rauzjb4b9af4wfn0m4ki9uc6azlmgy 250 51595 231124 135557 2026-07-29T13:33:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231124 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|10em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗਰ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਆਵੇਂ ਤਾਂ ਰੂਹ ਮੇਰੀ ਤੜਫ਼ਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਦਿਲ ਦੇ ਸਾਜ਼ ਵਜਾਉਂਦੀ, ਜਿੱਸਰਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ, ਓਸ ਵਜਦ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤੂੰ ਤਾਰ ਹਿਲਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਬਿਰਖ ਬਰੂਟੇ ਪੁੱਤਰ ਤਾਲ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸੁਣ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਵਾਜ਼ ਮਿਲਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਗ਼ਮ ਦੇ ਰੂੰ ਨੂੰ ਪਿੰਜੀ ਜਾਵੇਂ ਰਾਤ ਦਿਨੇ, ਕੱਤਣ ਲਈ ਕਿਉਂ ਚਰਖੇ ਤੇ ਤੰਦ ਪਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਹੜਾ ਭਾਰ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਿਐ ਰੂਹ ਉੱਤੇ, ਮਰ ਚੱਲੀ ਏਂ, ਗਮ ਤੋਂ ਜਾਨ ਛੁਡਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਹੜੇ ਖੂਹ ਵਿਚ ਬੈਠੀ, ਭਰੇ ਹੁੰਗਾਰਾ ਨਾਂਹ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਸ਼ਰਮਾਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। ਨੂੰ ਪਰਾਰੋਂ ਬਹੁਤਾ ਅੰਬ ਨੂੰ ਬੂਰ ਪਿਆ, ਤੇਰੇ ਮਗਰੋਂ ਬੁਲਬੁਲ ਵੀ ਹੁਣ ਆਉਂਦੀ ਨਹੀਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /118 }}</noinclude> 0y95no9uarau3h2abdiow7kvh5k7sbc 250 51596 231080 135559 2026-07-29T13:28:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231080 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਅਗਨ ਬਾਣਾਂ ਧਰਤੀ ਵਿੰਨੀ, ਚੁੱਪ ਹੈ ਅਸਮਾਨ ਵੇਖ, ਛਾਨਣੀ ਹੋਏ ਨੇ ਪੱਤੇ ਭਰ ਗਏ ਪੰਛੀ ਉਡਾਨ। ਹੱਥ ਵਿਚ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਫਿਰ ਰਿਹੈਂ, ਤੂੰ ਸੁਣ ਜ਼ਰਾ, ਅੱਤ ਮਗਰੋਂ ਅੰਤ ਹੁੰਦੈ, ਖ਼ਾਕ ਵਿਚ ਮਿਲਦੈ ਗੁਮਾਨ। ਨੋਚਦੇ ਮਾਸੂਮ ਜਿੰਦਾਂ, ਹਰ ਚੁਰਸਤੇ ਚੌਂਕ ਵਿਚ, ਬੋਲਦੇ ਨੇ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ, ਜ਼ੁਲਮ ਦੀ ਇੱਕੋ ਜ਼ਬਾਨ। ਫੇਰਦਾ ਹੈਂ ਤੂੰ ਸੁਹਾਗਾ, ਅਕਲ ਦੇ ਹਰ ਲਫ਼ਜ਼ ਤੇ, ਤੋੜ ਕੇ ਦੀਵੇ ਤੂੰ ਸਮਝੇ, ਕਿਉਂ ਭਲਾ ਏਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਨ? ਤੂੰ ਭਲਾ ਕਿਹੜੇ ਭੁਲੇਖੇ, ਕੰਧਾਂ ਕੋਠੇ ਢਾਹ ਰਿਹੈਂ, ਧਮਕ ਨਾ ਮਹਿਲਾਂ ’ਚ ਪੁੱਜੇ, ਘੂਕ ਸੁੱਤਾ ਹੁਕਮਰਾਨ। ਫ਼ਸਲ ਵੇ ਚੋਂ ਤੇ ਖ਼ਰੀਦੇ, ਤੋਪ ਗੋਲੇ ਤੇ ਬੰਦੂਕ, ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਕੁਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ਾਹੀ ਦੁਕਾਨ। ਮੌਤ ਨੇ ਤਾਂਡਵ ਬਥੇਰਾ ਏਸ ਥਾਂ ਹੁਣ ਕਰ ਲਿਐ , ਰੋਕ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਭਰਾਵਾ, ਜੇ ਹੈਂ ਸੱਚਾ ਮੁਸਲਮਾਨ। ਏਸ ਥਾਂ ਤੇ ਬੀਜਦੇ ਸੀ ਜੋ ਕਦੇ ਸੁੱਚੇ ਗੁਲਾਬ, ਲੋੜ ਹੈ ਲੱਭਣ ਦੀ ਸਾਰੇ, ਉਸ ਨਸਲ ਦੇ ਬਾਗਬਾਨ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /74}}</noinclude> nf8vkuljzqlmngpd1o9fyowbe3fgzm3 250 51597 231087 135560 2026-07-29T13:29:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231087 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਦਿਲ ਦੇ ਬੂਹੇ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਮੇਰੀ ਤਪਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਠਾਰਦਾ। ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਵਿਚ ਕਿਹੜਾ 'ਵਾਜਾਂ ਮਾਰਦਾ। ਸੁੱਤ ਉਨੀਂਦੀ ਭੀੜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕੋ ਚਿਹਰਾ ਜਾਗ ਰਿਹਾ, ਸਿਰ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਚੁੰਨੀ ਭਾਵੇਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਓਂ ਹਾਰਦਾ। ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਸਾਰ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਰੌਣਕ ਆ ਜਾਵੇ, ਟਾਹਣੀ ਹਰੀ ਕਚੂਰ ਦੇ ਉੱਤੇ, ਚਿਹਰਾ ਜਿਉਂ ਗੁਲਨਾਰ ਦਾ। ਵਿੱਛੜਨ ਵੇਲੇ ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੈਥੋਂ ਵਾਪਸ ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਗਈ ਸੀ, ਕਿੱਦਾਂ ਚੇਤੇ ਰੱਖਦਾ ਜੇ ਨਾ, ਰੂਹ ਵਿਚ ਨਕਸ਼ ਉਤਾਰਦਾ। ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮੌਤ ਗੰਵਾਰਾਂ ਖ਼ਾਤਰ ਜੀਕੂੰ ਹਾਸਾ ਹੈ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕਾਂ ਕਰਦਾ, ਹਰ ਵਰਕਾ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦਾ। ਮਾਰੂਥਲ ਵਿਚ ਰਾਤ ਪਈ ਜਦ, ਚਾਰ ਚੁਫੇਰ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਸੀ, ਲਿਸ਼ਕਣਹਾਰ ਬਰੇਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿੱਦਾਂ ਕਿਸ਼ਤੀ ਤਾਰਦਾ। ਮੈਂ ਵੀ ਏਸ ਗਲੀ ਦੇ ਵਿਚੋਂ, ਚੁੱਪ ਕੀਤੇ ਲੰਘ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਵਕਤ ਗੁਆਚਾ ਜੇ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਪਿੱਛੋਂ 'ਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰਦਾ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /81}}</noinclude> dojqb701uz89fd17h525jgomgw9y40y 250 51598 231125 135564 2026-07-29T13:33:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231125 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਅੱਥਰੂ 'ਕੱਲੇ ਪਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। ਸੁਣ ਜੇ ਕਥਾ ਸੁਣਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਤੁਰਦਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਮੇਰਾ ਹਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। ਨਾਗਣ ਡੰਗ ਚਲਾਊ, ਵੇਖੀਂ, ਇਹ ਕੁਈ ਬੀਬੀ ਰਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। ਬੇਗੁਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਅੰਦਰ, ਮੇਰੀ ਆਉਣੀ ਜਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। ਸਿਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਜੂਨ ਪਵੇਂਗਾ, ਜੇ ਅੱਖੀਆਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। ਅੱਗ ਦਾ ਦਰਿਆ ਹੈ ਜ਼ਿੰਦਗਾਨੀ, ਇਹ ਕੋਈ ਰਾਮ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। ਫੁੱਲ, ਖ਼ੁਸ਼ਬੋਈ, ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸੰਗ, ਮੇਰੀ ਸਾਂਝ ਪੁਰਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। ਅੰਬਰਸਰ ਤੋਂ ਧੁਰ ਅਮਰੀਕਾ, ਕਿਹੜੀ ਤੱਕੜੀ ਕਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। ਤੂੰ ਜਿੰਨਾ ਘਬਰਾਇਆ ਫਿਰਦੈਂ, ਏਨੀ ਉਲਝੀ ਤਾਣੀ ਨਹੀਓਂ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /119 }}</noinclude> 5rbasa3ljdhw2m9yevo3wjy9hvkhoyy 250 51599 231081 135566 2026-07-29T13:29:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231081 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਜਗਦੇ ਦੀਵੇ , ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦਰਗਾਹਾਂ ਅੰਦਰ। ਪਰ ਬਾਕੀ ਦਿਨ ਘੁੱਪ ਹਨੇਰਾ, ਰਹਿੰਦਾ ਸਾਰੇ ਰਾਹਾਂ ਅੰਦਰ। ਹਾੜ੍ਹ, ਸਿਆਲ, ਪੱਤਝੜਾਂ ਮਗਰੋਂ, ਰੁੱਤ ਬਸੰਤੀ ਕੀਹਦੀ ਖ਼ਾਤਰ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਹਰ ਵਰਕਾ ਜ਼ਖ਼ਮੀ, ਸਾਰੇ ਬਾਰਾਂਮਾਹਾਂ ਅੰਦਰ। ਟੱਲੀਆਂ ਦੀ ਟੁਣਕਾਰ ਗੁਆਚੀ, ਵਿਚ ਸਿਆੜਾਂ ਸੁਪਨੇ ਮੋਏ, ਚਿੰਤਾ ਚਿਖ਼ਾ ਬਰਾਬਰ ਧੁਖਦੀ, ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਾਹਾਂ ਅੰਦਰ। ਮੱਛੀਆਂ ਖ਼ਾਤਰ ਜਾਲ ਵਿਛਾਉਂਦੇ, ਵਿਰਲੇ ਟਾਂਵੇਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਂਦੇ, ਬਣੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਵਰਗੇ, ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਮਲਾਹਾਂ ਅੰਦਰ। . ਬਿਰਖ ਬਰੂਟੇ ਮੁੱਕਦੇ ਜਾਂਦੇ , ਵੱਡੀ ਬੁੱਕਲ ਵਾਲੇ ਬਾਬੇ , ਜੋ ਭਰਦੇ ਸੀ ਜਗਤ-ਕਲਾਵਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਬਾਹਾਂ ਅੰਦਰ। ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਰੂਹ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ, ਕਿਉਂ ਲੱਭਦੈ ਤੂੰ ਭੋਲੇ ਪੰਛੀ, ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਗਰਜ਼ਾਂ ਬੱਧੇ, ਭਰ ਗਈ ਖੋਟ ਨਿਗਾਹਾਂ ਅੰਦਰ। ਅਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇਂ, ਮਮਟੀ ਬਾਲ ਚਿਰਾਗ, ਗੁਆ ਨਾ, ਬਹੁਤਾ ਵਕਤ ਸਲਾਹਾਂ ਅੰਦਰ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /75}}</noinclude> pplwkyb8e9m2b75sivpdn6pzissm27m 250 51600 231086 135568 2026-07-29T13:29:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231086 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਅਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਗੁਆਚਿਆਂ ਇਹ ਵੀ ਕਮਾਲ ਹੈ। ਮੁੱਦਤ ਤੋਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪੇ ਦੀ ਭਾਲ਼ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਘੁੰਮਣਘੇਰ ਹੈ, ਮੱਥੇ 'ਚ ਖਲਬਲੀ, ਅਜ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਭਟਕਣ ਤੁਰ ਰਹੀ, ਸਾਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੈ। ਪਾਣੀ 'ਚ ਤਰਦੀ ਮਛਲੀਏ ਹੁਣ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ, ਮਾਛੀ ਵਿਛਾਇਆ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਲ਼ ਹੈ। ਤੂੰ ਦਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਚੋਗ ਨਾ ਸਮਝੀ ਪਰਿੰਦਿਆ, ਤੇਰੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਾਸਤੇ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਤੁਰਦਾ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਆ ਖੜ੍ਹੇ ਦੀਵਾਰ ਦਰ ਦੀਵਾਰ, ਬਾਕੀ ਤੂੰ ਆਪ ਸੋਚ ਲੈ, ਕਿੱਦਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ। ਬਿੰਦੂ ਦੁਆਲੇ ਤੁਰ ਰਿਹਾਂ, ਮੁੱਕਣ ਨਾ ਫ਼ਾਸਲੇ, ਕਿੱਦਾਂ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾ ਰਿਹਾਂ ਨਾ ਸੁਰ ਨਾ ਤਾਲ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਹੈ ਜਾਪਦਾ, ਕੱਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਮਹਿਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੈ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /80}}</noinclude> kxer4yi8r1f1a098fq02d2gc17mzmpv 250 51601 231082 135570 2026-07-29T13:29:07Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231082 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਧਰਤ ਤੇ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਵੀ, ਹੈ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜ਼ਲਜ਼ਲਾ। ਮੇਰਾ ਘਰ, ਬੂਹਾ, ਬਨੇਰਾ, ਸਹਿਮਿਆ, ਫਿਰ ਕੰਬਿਆ। ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਦਿਲ 'ਚ ਹਾਲੇ, ਕੰਬਣੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁੱਦਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ ਏਥੋਂ, ਵਾ-ਵਰੋਲਾ ਗੁਜ਼ਰਿਆ। ਉਹ ਜੋ ਬੈਠੀ ਹੈ ਸਵੈਟਰ ਬੁਣਨ ਤੜਕੇ ਜਾਗ ਕੇ, ਉੱਨ ਦਾ ਗੋਲਾ ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਅਜੇ ਤੱਕ ਉਲਝਿਆ। ਨੀਰ ਨਦੀਆਂ ਦਾ ਵਹੇ ਨਿਰਮਲ ਨਿਰੰਤਰ ਰਾਤ ਦਿਨ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਖਾਰਾ ਬਣੇ ਕਿਉਂ, ਮੈਂ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਬਾਲਕਾ ਜੰਗਲ ’ਚ ਤੇ ਚਾਰੇ ਹੀ ਪਾਸੇ ਰਾਤ ਸੀ, ਸਹਿਮ ਜਾਵਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਕਿਉਂ ਨਾ ਚੀਕਿਆ? ਜਾਲ ਹੈ ਵਿਛਿਆ ਚੁਫ਼ੇਰੇ, ਚੋਗ ਦਾ ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਘੇਰਨ ਵਾਸਤੇ ਬੈਠੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਭੋਲਿਆ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਭੇਡਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਪੁਚਕਾਰਦੈ , ਮੁੰਨ ਕੇ ਫਿਰ ਪਰਤ ਜਾਵੇ, ਕੈਂਚੀਆਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /76}}</noinclude> r4jnekj13wbyfeiq47m5dyuv8kywtaq 250 51602 231126 135574 2026-07-29T13:33:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231126 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{dhr|20em}} {{center|'''ਗ਼ਜ਼ਲ''' }} {{Block center|<poem>ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਦੋਸਤੋ! ਜਾਣਦੈ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਦੋਸਤੋ। ਜਿਸਦਿਆਂ ਨੈਣਾਂ ’ਚ ਡੁੱਬੇ, ਪਰਤਦੇ ਨਾ ਮੁੜ ਕਦੇ, ਤਰ ਲਿਐ ਮੈਂ ਤਰ ਲਿਐ, ਉਹ ਵੀ ਸਮੰਦਰ ਦੋਸਤੋ। ਜਿਸਮ ਦੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਤੂੰ, ਕਹਿੰਨੈਂ ਮੁਹੱਬਤ, ਆਖ ਲੈ, ਪਹੁੰਚਦੇ ਨਾ ਤਨ ਕਦੇ ਵੀ, ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੋਸਤੋ। ਸੱਚ ਦਾ ਸੂਲੀ ਨਸੀਬਾ, ਅਜ਼ਲ ਤੋਂ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾਂ, ਮੈਂ ਭਲਾ ਦੱਸੋ ਕਦੋਂ ਸਾਂ, ਇਸ ਤੋਂ ਨਾਬਰ ਦੋਸਤੋ। ਤੁਰਨ ਦਾ ਫੁਰਮਾਨ ਕਰਦੈਂ, ਤੇਜ਼ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ’ਤੇ! ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤ ਇੰਜ ਕਿਉਂ, ਬਣਦਾ ਏ ਜਾਬਰ ਦੋਸਤੋ। ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਤੁਰ ਗਏ ਤਾਂ ਰਹਿ ਗਿਆ ਪੱਲੇ ਖਲਾਅ, ਜੂਨ ਵਾਂਗੂੰ ਤਪ ਰਿਹਾ ਸਿਰ 'ਤੇ ਦਸੰਬਰ ਦੋਸਤੋ। ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਘੰਟੀ ਸੁਣੇ ਨਾ, ਡਾਕੀਆ ਆਵੇ ਕਦੇ, ਨਾ ਸੁਨੇਹਾ, ਨਾ ਹੀ ਦਸਤਕ, ਨਾ ਪੈਗੰਬਰ ਦੋਸਤੋ। </poem>}}<noinclude>{{center|ਮੋਰ ਪੰਖ /120 }}</noinclude> rlv1d2x54694bswudvmhaz40bvv9qlc 250 51603 231083 135573 2026-07-29T13:29:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231083 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਮਾਲੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁਣ, ਬਾਗ਼ ਬਹਾਰਾਂ ਉੱਤੇ। ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤੇ ਉਸ ਫੁੱਲਾਂ ਖਾਰਾਂ ਉੱਤੇ। ਬਾਗ ਬਗੀਚਾ, ਜੰਗਲ ਬੂਟਾ, ਆਰੀ ਚੀਰੀ ਜਾਵੇ, ਘੁੱਗੀਆਂ ਮੋਰ ਸੰਭਾਲੀਂ ਵਾਹ ਕੇ ਦਰ ਦੀਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ। ਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਭੁੰਜਾਂ ਗਈਆਂ ਦੇਸ ਦਸੌਰੀਂ, ਨਜ਼ਰ ਸਵੱਲੀ ਲੱਗਦੀ ਨਹੀਓਂ ਹੁਣ ਗੁਲਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ। ਬੇੜੀ ਭੰਵਰ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ ਆਪ ਸਲਾਮਤ ਪਰਤੇ, ਮਾਣ ਕਰੇਂ ਤੂੰ ਕਾਹਦਾ ਜਿੰਦੇ, ਆਪਣੇ ਯਾਰਾਂ ਉੱਤੇ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਗੁਜ਼ਾਰ ਲਈ ਏ, ਬਾਕੀ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਊ, ਤੁਰਦੀ ਤੁਰਦੀ ਨਿੱਕੀ ਸੂਈ, ਪਹੁੰਚੀ ਬਾਰਾਂ ਉੱਤੇ। ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਕੋਲੋਂ ਖ਼ਤਰਾ, ਕਦ ਗਿਣਦੀ ਏ ਕੁਰਸੀ, ਕਹਿਰ ਵਰਾਵੇ ਸਦਾ ਹਕੂਮਤ ਲੰਮੀਆਂ ਡਾਰਾਂ ਉੱਤੇ। ਜਿੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਰ ਪੁਆ ਕੇ ਘਰੋਂ ਘਰੀ ਜਾ ਸੁੱਤੇ, ਮੈਂ ਰਖਵਾਲੀ ਬੈਠ ਗਿਆ ਹਾਂ ਹੋਈਆਂ ਹਾਰਾਂ ਉੱਤੇ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /77}}</noinclude> goqorfoh8y3659nk39g5z819fbyrjsz 250 51604 231085 135576 2026-07-29T13:29:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231085 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਕੱਚ ਦੇ ਟੋਟੇ ਕਦੇ ਨਾ ਗੱਡੀ, ਤੂੰ ਦੀਵਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ। ਪੰਛੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਰਫ਼ ਨਾ ਆਵੇ, ਮੇਰੇ ਯਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ। ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤੀਕ ਫੈਲਿਆ, ਅਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਨ੍ਹੇਰਾ ਹੀ, ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂ ਦੀਵੇ ਧਰਦੇ ਲੋਕ ਮਜ਼ਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ। ਧਰਤੀ ਮਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਪਰਸੀਏ, ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਤੁਰੀਏ, ਆ, ਭੁੱਲ ਨਾ ਜਾਵਣ ਜਾਚ ਤੁਰਨ ਦੀ, ਫਿਰਦਿਆਂ ਕਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ। ਚੌਕ ਚੁਰਸਤੇ ਨਾਕਿਆਂ ਮੱਲੇ, ਕੁੱਲ ਜ਼ਬਾਨਾਂ ਠਾਕੀਆਂ ਨੇ, ਉਂਗਲੀ ਕੌਣ ਉਠਾਏ ਤਖ਼ਤਾਂ ਤੇ ਦਰਬਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ। ਉੱਤਰ ਦੱਖਣ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ, ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਦੱਸ ਜਾਵਾਂ ਮੈਂ, ਚੌਵੀਂ ਘੰਟੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ। ਅੱਖ ਪਲਕਾਰੇ ਦੇ ਵਿਚ ਭੁੱਲਣ ਉਮਰੋਂ ਲੰਮੇ ਵਾਅਦੇ ਸਭ, ਵਿਰਲੇ ਬੰਦੇ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦੇ, ਕੌਲ ਕਰਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ। ਘਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਖ਼ਾਤਰ ਖ਼ੁਦ ਵੀ ਆਪਣੀ ਨੀਂਦ ਤਿਆਗੀਂ ਤੂੰ, ਮਗਰੋਂ ਰੋਸ ਕਰੀਂ ਨਾ ਐਵੇਂ, ਚੌਕੀਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ। ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਸਾਰੇ ਮੌਸਮ ਸਿਰ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਲੰਘੇ ਨੇ, ਸਿੱਖ ਗਿਆਂ ਹਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਰਨਾ, ਨੰਗੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹੁਣ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /79}}</noinclude> lizv7ea66usqzslni8pt9n9hmy3bk6j 250 51605 231127 135579 2026-07-29T13:33:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231127 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮੋਰ_ਪੰਖ_–_ਗੁਰਭਜਨ_ਗਿੱਲ.pdf |Page = 127 |bSize = 374 |cWidth = 369 |cHeight = 596 |oTop = 2 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> abh8lea32650oqz4nusfpyzqvlg1kl5 250 51606 231084 135581 2026-07-29T13:29:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231084 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|{{xx-larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}<poem> ਮੋਹ ਮੁਹੱਬਤ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਟੁੱਟੇ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਜਰੇ 'ਚੋਂ ਪਿਆਰ-ਕੈਦੀ ਵੇਖ ਲੈ ਛੁੱਟੇ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਜੋ ਮਾਰੇ ਤੀਰ ਸਾਰੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮਹਿਫੂਜ਼ ਨੇ, ਜੀਭ ਦੰਦਾਂ ਹੇਠ ਹੈ ਪਰ, ਹਿੱਕ ’ਚੋਂ ਪੁੱਟੇ ਨਹੀਂ। ਰੁੱਖ ਜੋ ਹਰਿਆਵਲੇ ਨੂੰ ਚੱਟਦੀ ਹੈ ਅਮਰ ਵੇਲ, ਉਸ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਬਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਫੇਰ ਤੋਂ ਫੁੱਟੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਪਲ ਮਾਣੇ ਕਦੇ ਸੀ ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ ਰਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਸਾਂਭ ਲਏ ਨੇ ਪੋਟਲੀ ਵਿਚ, ਵੇਖ ਲੈ, ਸੁੱਟੇ ਨਹੀਂ। ਭਰਮ ਸੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿ ਖੰਭਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੀਹ ਕਰਨਗੇ, ਇਹ ਪਰਿੰਦੇ ਉੱਡਦੇ, ਹਾਰੇ ਨਹੀਂ, ਹਿੱਟੇ ਨਹੀਂ। ਧਰਤ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਗਿਰਾਂ ਹੈ, ਲੱਭਦਾ ਮੈਂ ਖਪ ਗਿਆਂ, ਲੋਕ ਜਿੱਥੇ ਹਾਕਮਾਂ, ਲੁੱਟੇ ਨਹੀਂ, ਕੁੱਟੇ ਨਹੀਂ। ਬਦਲਦੀ ਪੌਸ਼ਾਕ ਕੁਰਸੀ, ਦੰਦ ਓਹੀ ਨੇ ਜਨਾਬ, ਬਾਬਰਾਂ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਜਿਹੜੇ, ਅੱਜ ਤੱਕ ਟੁੱਟੇ ਨਹੀਂ। </poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /78}}</noinclude> nitwbbrni7nxsuhog3qlro7nanwe7zm 250 51609 231067 135600 2026-07-29T13:27:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231067 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕੋ ਚਿਹਰਾ ਆਵੇ ਵਾਰੋ ਵਾਰ। ਉਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਸੁਪਨਾ ਹੋਵੇ ਪੌਣਾਂ ਤੇ ਅਸਵਾਰ। ਫੁੱਲ-ਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਰੰਗ ਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਜੀਕੂੰ ਰਹਿਣ ਇਕੱਠੇ, ਧੜਕਣ ਵਿਚ ਪਰੋ ਲੈ ਮੈਨੂੰ, ਦੋ ਸਾਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ। ਜਾਂ ਹੰਨੇ ਜਾਂ ਬੰਨੇ ਹੋ ਜਾ, ਦੋਚਿੱਤੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਮਾਰ ਮੁਕਾਵੇਗੀ ਇਹ ਤੈਨੂੰ, ਦੋ ਧਾਰੀ ਤਲਵਾਰ! ਬੋਟ ਬਣੇ ਹੁਣ ਸੁਪਨ ਪਰਿੰਦੇ, ਅੰਬਰ ਗਾਹੁਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੰਭਾਂ ਨੂੰ ਐਵੇਂ, ਗੰਢਾਂ ਨਾ ਤੂੰ ਮਾਰ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੌਤ ਵਿਚਾਲੇ ਅੰਤਰ, ਅੱਖ ਪਲਕਾਰੇ ਜਿੰਨਾ, ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਧਰਤ ਦੀ ਥਾਵੇਂ, ਕੱਸੀ ਹੋਈ ਤਾਰ। ਵਿਚ ਕਲਾਵੇ ਸਰਬ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲੈ ਸਕਦੇ ਆਂ ਰਲ ਕੇ, ਸਾਥ ਦਏਂ ਤਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਬਾਹਾਂ, ਹੋ ਜਾਵਣ ਫਿਰ ਚਾਰ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ ਤੁਰਦੀ, ਹੋਠਾਂ ਜੰਦਰੇ ਲਾਵੇਂ, ਦਿਲ ਬੇਦੋਸ਼ੇ ਪੰਛੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਇਸ ਮੌਤੇ ਨਾ ਮਾਰ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /61}}</noinclude> ro9rrmr58z7zcqnn7gdk5kogju8fywp 250 51612 231066 135605 2026-07-29T13:27:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231066 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{c|{{larger|ਗ਼ਜ਼ਲ}}}} {{Block center|<poem>ਆਸ ਬੇਗਾਨੀ ਤੇ ਜੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਹੁਣ ਨੂੰ ਆਪਾਂ ਮਰ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਇਹ ਕੱਚਾ ਭਾਂਡਾ, ਕਣੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਖਰ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਕਹਿ ਸਮੁੰਦਰੋਂ ਡੂੰਘਾ, ਪਾਰ ਕਿਨਾਰਾ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਜੇਕਰ ਸਾਥ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤਰ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਤੁਰਦਿਆਂ, ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਮੈਂ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ ਜਹੀਏ, ਦਿਲ ਦਾ ਖਾਲੀ ਕਾਸਾ ਮੇਰਾ, ਨਾਲ ਮੁਹੱਬਤ ਭਰ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਨਿੱਘ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤਾਪ, ਧੜਕਣਾਂ ਧੜਕਦੀਆਂ ਨੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਲ ਮੇਰਾ, ਠਰਦਾ ਠਰਦਾ ਠਰ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਜੰਗਲੀ ਜੰਤ ਜਨੌਰਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਗਿਣਤੀ ਵਧੀ ਮੈਦਾਨਾਂ ਅੰਦਰ, ਪਹਿਰਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਤਾਈਂ ਚਰ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਬਿਰਖਾਂ ਨਾਲ ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਕਰਦੇ, ਬੀਤ ਰਹੇ ਨੇ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤਾਂ, ਬਾਤ ਮੁਕਾਏ ਬਿਨ ਦੱਸੋ ਮੈਂ, ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ ਘਰ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਚਾਨਣ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬਣੀ ਤੂੰ, ਨੇਰ੍ਹੇ ਵਿਚ ਲਕੀਰ ਬਣੀ ਤੂੰ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਕੱਲ੍ਹਿਆਂ ਡਰ ਜਾਣਾ ਸੀ।</poem>}}<noinclude>{{c|ਮੋਰ ਪੰਖ /60}}</noinclude> tmkynhsk4nwi3iw7e23ixgdjyoktfej 250 56882 230956 154665 2026-07-29T13:09:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230956 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{x-larger|'''ਤਪੋ-ਬਨ ਵਿਚ-'''}} {{gap}}ਜੰਗਲੋ ਜੰਗਲੀ ਚਲੋ ਜਾ ਰਹੇ ਬੁਧ ਇਕ ਤਪੋ-ਬਨ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਜਿਥੇ ਕਿ ਅਨੇਕ ਤਪਸਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕੋਈ ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਅੰਨ ਤੇ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਹਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਤੀਲੇ ਚਰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਹਵਾ ਤੇ ਹੀ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਕੁਟ ਕੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਛਿਲ ਕੇ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਦੂਸਰਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਜਿਹੜਾ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਖਾ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜਟਾਂ ਗਿਲੀਆਂ ਕਰ ਕੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੜ ਕੇ ਮਛੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਕਛੂਆਂ ਕੋਲੋ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਕਟਾਉਂਦਾ ਹੈ।</br>{{gap}}ਬੁਧ ਨੂੰ ਨੂੰ ਉਨ ਦੀ ਅਕਲ ਤੇ ਬੜਾ ਹਾਸਾ ਆਇਆ ਤੇ ਤਰਸ ਵੀ। ਕਹਿਣ ਲਗੇ, ਇਹ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਇਸ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸਵਰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਵਿਕਾਰਾਂ ਨਾਲ (ਖਰਾਬੀਆਂ ਨਾਲ) ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਵੀ ਸਥਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੋਇਆ ਕਿ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਮਿਹਨਤ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਹੈ।</br>{{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਤਪਸ੍ਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ। ਤਪਸ੍ਵੀ ਬੁੱਧ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਬੜੇ ਖ਼ਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੁਧ ਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ<noinclude>{{rh|੪੨.||}}</noinclude> sa2t7qrkvfd25x5x7yw8iqij0ys90aa 250 56883 230957 154700 2026-07-29T13:09:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230957 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਬੁਧ ਨੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣਾ ਮੁਨਾਸਬ ਨਾ ਸਮਝਿਆ, ਕਿਉਕਿ ਉਬੇ ਏਧ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਖ਼ਰ ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਧਰਮ ਸਵਰਗ ਲਈ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਦਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦੇ ਖ਼ਾਤਮੇ ਲਈ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੇਰੀ ਇਸ ਬਨ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਕਿ ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਧਰਮ, ਪ੍ਰਵ੍ਰਿਤੀ ਧਰਮ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।</br>{{gap}}ਇਹ ਗਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਖੀਆਂ ਨੇ ਅਰਾਡ ਕਾਲਾਮ ਦਾ ਪਤਾ ਦਿਤਾ ਤੋ ਉਸ ਬ/ਰੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਿਹਾ। ਬੁੱਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਬਾ ਟੇਕ ਕੇ ਅਰਾਡ ਕਾਲਾਮ ਚਲ ਪਏ।</br> {{x-larger|'''ਬੁੱਧ ਦੀ ਭਾਲ-'''}} {{gap}}ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੋਗਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਛੰਦਕ ਪਿਛ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜਿਆ ਪਰ ਕੰਥਕ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੇ ਅਖੋਂ ਓਝਲ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਿਆ।</br>{{gap}}ਉਧਰ ਬੁਧ ਦੇ ਚਲੋ ਜਾਣ ਤੋ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਪਰਵਾਰ ਵਿਚ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਭਰ ਵਿਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮਚ ਗਈ। ਲੋਕੀਂ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾ ਕਿਤੇ? ਏਨੇ ਵਿਚ ਰੋਂਦਾ ਧੋਂਦਾ ਧੋਂਦਾ ਛੰਦਕ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਗਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਈ। ਸੁਣ ਕੇ ਹੋਰ ਰੋਣਾ ਕਲਪਣਾ ਸ਼ੂਰੁ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਬੁਧ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਮੋੜ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਇਆ।<noinclude>{{rh|||੪੩.}}</noinclude> ncmgtoyke4wz8yzfb8ta2ghju43uzfp 250 56923 230958 155090 2026-07-29T13:09:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230958 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਰਾਜ-ਮੰਤ੍ਰੀ ਤੇ ਰਾਜ-ਪਰੋਹਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬੁਧ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਉਦਾਯੀ, ਇਹ ਦੇ ਜਣੇ! ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਨਿਕਲੇ। ਲਭਦੇ ਲਭਦੇ ਇਹ ਭਾਰਗਵ ਰਿਖੀ ਦੇ ਆਸਸ਼੍ਰਮ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਦਸਿਆ, ਬੁੱਧ ਮਹਾਂ ਪੰਡਤ ਅਰਾਡ ਕਾਲਾਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ।</br>{{gap}}ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਉਧਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੀ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਬਧ ਦਰਖ਼ਤ ਦੇ ਇਕ ਖੋਲ ਵਿਚ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਝਟ ਰਥ ਤੋ ਹੇਠਾਂ ਉਤਰ ਆਏ ਤੇ ਬੜੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕੋਲ ਹੀ ਭੁੰਜੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲਗੇ, “ਕੁਮਾਰ! ਆਪ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਦੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ, ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਪਰਵਾਰ ਤੇ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ, ਦੁਖ ਸਾਗਰ ਵਿਚ ਗੋਤੇ ਖਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਠੋ ਅਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲੋ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਡੁਬਦਿਆਂ ਨੂੰ ਬਚਾਓ।”</br>{{gap}} ਇਹ ਸਭ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਉਨਾਂ ਪਿਤਾ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੀ ਸੁਣਏ, ਪਰ ਬੁਧ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਰਾਮ ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦਾ, ਭਰਤ ਦਾ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ।</br>{{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੇ ਵਿਨੈ ਭਾਵ ਨਾਲ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਤੇ ਉਦਾਯੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ਮਿਤਰੋ! ਪੁਤਰ ਲਈ ਪਿਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਕੈਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਰੋਗ, ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋ ਡਰ ਕੇ ਬਗੈਰ ਬਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ ਚਲਾ ਆਇਆ<noinclude>{{rh|੪੪.||}}</noinclude> rho489we1ley0tqdzwcy61jpqekaoje 250 56935 230960 155214 2026-07-29T13:10:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230960 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹਾਂ। ਦੋਸਤੋ! ਜੇਕਰ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਫਿਛੋੜਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਿਆਰੇ ਸਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਕੌਣ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੋਂ ਜੇਕਰ ਦੇਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸਵੇਰ ਨਾਲ ਆਖਰ ਵਿਛੋੜਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੁਣੇ ਹੀ ਸਭ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿਆਂ। ਸਨੇਹੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਲਈ ਛਡ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਰਾਜ ਭਾਰ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਦਾਰਤਾ ਹੈ ਪਰ ਮਰ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਭਾਰ ਚੁਕਣਾਂ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਕਥਨੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ ਹੈ। ਕਿਥੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਈ ਰਖਣ ਵਾਲਾ ਮੋਖ ਧਰਮ ਤੇ ਕਿਥੇ ਡੰਡ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜ ਧਰਮ। ਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਲ ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਤਾਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦਾ ਤੇ ਜੇ ਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਵਧਾਉਣ ਵਲ ਧਿਆਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖੋ ਹੀ ਨਾ ਚਲਣ ਲਈ। ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿਗ ਪਏ, ਹਿਮਾਲੀਆ ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਜਾਏ ਤਾਂ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਤਤ ਪਛਾਣੇ, ਬਿਨਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕੀਤੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਮੁੜਾਂਗਾ। ਬਲਦੀ ਅਗ ਵਿਚ ਸੜ ਜਾਵਾਂਗਾ ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ ਘਰ ਨਹੀਂ ਮੁੜਾਂਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਧ ਦੇਵ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਏ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਰੋਂਦੇ ਕਲਪਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।</br> {{x-larger|'''ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚ-'''}} {{gap}}ਤਪੋ-ਬਨ ਵਿਚ ਤਪਸ੍ਵੀਆਂ ਦੇ ਹਠ ਯੋਗ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਤੇ ਉਸ<noinclude>{{rh|||੪੫.}}</noinclude> gcg5do7i8mj0choe4t0e3ekw3cnfjs4 250 56996 230959 155413 2026-07-29T13:10:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230959 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨੂੰ ਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰ ਕੇ ਬੁੱਧ ਆਰਾਡ ਕਾਲਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚ ਗਏ। ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਬੜਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਲੋਕ-ਰਾਜ ਸੀ। ਲੋਕੀ ਸੁਖੀ ਤੇ ਸਮੁਨੱਤ ਸਨ।</br>{{gap}}ਆਰਾਡ ਕਾਲਮ ਇਕ ਦਰਸ਼ਨ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਸੀ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਕੁਲ ਵਿਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਿਖਿਆ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਬੋਧੀ ਸੱਤਵ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਦਿਆ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਆਪ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿਤਨੇ ਵਿਦਵਾਨ ਤਿਆਗੀ ਤੇ ਲੋਕ-ਸੇਵੀ ਹੋ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਨਾ ਲੈਂਦਾ ਹੋਇਆ ਇਵੇਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦ ਹਾਂ।</br>{{gap}}ਬੋਧੀ ਸਤੱਵ ਬੜੇ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਬੋਲੇ, “ਬੜੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ, ਆਪ ਦੀ। ਦਸੋ ਮਹਾਰਾਜ! ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੂਖ,ਰੋਗ, ਬੁਢਾਪਾ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ?”</br>{{gap}}ਆਰਾਡ ਕਾਲਾਮ, ਅਕਿੰਚਾਯਤ ਅਰਥਾਤ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਅਸੂਲ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਉਤੇ ਲੰਮੀ ਚੌੜੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਏ ਬੋਧੀ ਸਤੱਵ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦੁਆਉਣਾ ਚਾਹਿਆ ਪਰ ਦੁਆ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਬੋਧੀ ਸਤੱਵ ਨੂੰ ਬੜੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਈ। ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ ਕਿਉਕਿ ਉਨਾਂ ਸੁਣਿਆਂ ਸੀ ਉਬੇ ਵੀ ਇਕ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਪੰਡਤ ਤੇ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{rh|੪੬.||}}</noinclude> 3kvtwwgi58mc4knziwharuxzygos9wt 250 62205 230961 173752 2026-07-29T13:10:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230961 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger|'''ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿਚ —'''}} {{gap}}ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਬੋਧੀ ਸੱਤਵ ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਗਧ-ਦੇਸ਼ (ਬਿਹਾਰ) ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸੀ ਤੇ ਉਥੋਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਿੰਬਸਾਰ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਪੰਜਵਾਂ ਰਾਜਾ ਸੀ। ੧੫ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਗਦੀ ਤੇ ਬੈਠਾ ਤੇ ੫੨ ਵਰ੍ਹੇ ਤਕ ਇਸ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖ਼ੂਬ ਵਧਾਇਆ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਜਸ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਆਖ਼ਰ ਇਸ ਦੇ ਪੁਤਰ ਅਜਾਤ ਸ਼ਤਰੂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਗਦੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਈ। {{gap}}ਬੋਧੀ ਸਤਵ ਨੂੰ ਬਿੰਬਸਾਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਤਲਬ ਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਅਜਿਹੇ ਵਿਦਵਾਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਸਕੇ। {{gap}}ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਜਿਥੇ ਵਪਾਰਕ ਨਿਗ੍ਹਾ ਨਾਲ ਬੜਾ ਮਹੱਤਤਾ ਭਰਿਆ ਸੀ ਤੇ ਆਰਥਕ ਅਵਸਥਾ ਅਛੀ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਧੋਣ ਉਚੀ ਕਰ ਕੇ ਹੋਰਨਾਂ ਰਜਵਾੜਿਆਂ ਵਿਚ ਈਰਖਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਕ ਅਮੋਲਕ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਸੀ। {{gap}}ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਹਰੇ ਭਰੇ ਖੇਤ ਤੇ ਉਚੇ ਉਚੇ ਪਰਬਤ ਸਨ । ਪੰਜ ਪਹਾੜ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਚੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਸੀ,ਜੋ ਸਭ ਨਾਲੋਂ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਅਰੋਗਤਾ- ਦਾਇਕ ਸੀ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਹਰਿਆਵਲ ਰਹਿੰਦੀ<noinclude>{{right|੪੭}}</noinclude> 25rd8ulvgs23sbuvt8hy06zjw4yshau 250 62206 230962 173603 2026-07-29T13:10:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230962 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਤੇ ਝਰਨਿਆਂ ਦਾ ਬੜਾ ਸੁੰਦਰ ਨਜ਼ਾਰਾ ਸੀ। ਇਕ ਝਰਨਾ ਅਜਿਹਾ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਤ ਧਾਰਾ ਹੋ ਕੇ ਡਿਗਦਾ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਲੋਕ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਉਸ ਵਿਚ ਰਤਨਾਗਿਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਇਕ ਡਾਢੀ ਸੋਹਣੀ ਗੁਫ਼ਾ ਸੀ। ਬੋਧੀ ਸਤਵ ਉਸੇ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲਗ ਪਏ। ਉਹ ਦਿਨ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰੀ ਗੁਫ਼ਾ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੇ, ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤ ਭਿਖਿਆ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ, ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ। {{gap}}ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਜਦ ਉਹ ਭਿਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਲੌਕਿਕ ਤੇਜ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਲੋਕਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਦਿਬ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇਖੀ। ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਣ ਸਫ਼ਲ ਸਮਝਦੇ। {{gap}}ਇਕ ਦਿਨ ਮਹਿਲੀਂ ਬੈਠੇ ਰਾਜ ਬਿੰਬਸਰ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਵੀ ਬੁਧ ਵਲ ਜਾ ਪਈ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜ-ਮਈ ਮੂਰਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲਗਾ, ਆਖ਼ਿਰ ਇਹ ਕੌਣ ਦਿਬ ਮੂਰਤੀ ਹੈ? ਉਸ ਨੇ ਨੌਕਰ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਨੌਕਰ ਗਿਆ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਮੂਰਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਇਤਨਾ ਮਸਤ ਹੋਇਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਹੀ ਗਈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਛੇ ਪਿਛੇ ਲਗ ਤੁਰਿਆ। {{gap}}ਬੁੱਧ ਸ਼ਹਿਰੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇਕ ਰੁਖ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ ਜਿਹੜੀ ਭਿਖਿਆ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਬੈਠ ਕੇ ਖਾਣ ਲਗੇ। ਭਿਖਿਆ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਕਿਆਂ ਵੀ ਉਲਟੀ ਆਉਂਦੀ ਸੀ,<noinclude>{{left|੪੯.}}</noinclude> 0r94pzjv5zqwsywdkos4kup0y2prt0h 250 62207 230963 173604 2026-07-29T13:10:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230963 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖਾਣੀ ਸੀ ਤੇ ਖਾਧੀ। ਰਾਜਾ ਦਾ ਨੌਕਰ ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਚਾਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾ ਤੇ ਸਾਰੀ ਗਲ ਉਸਨੂੰ ਆਖ ਸੁਣਾਈ। ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਵਧੀ ਤੇ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਚਲ ਕੇ ਬੁੱਧ ਪਾਸ ਆਇਆ।ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ,"ਮਹਾਰਾਜ! ਆਪ ਦਾ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਕੇ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਨਾ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਬਹੁਤ ਵਡੀ ਕੁਲ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਰਾਜ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਤੇ ਵਕਤ ਦੀ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰਾ ਅੱਧਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵੋ। ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਨਾਲ ਹਾਂ। ਆਪ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸੁਤੰਤਰ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਵੋ।" {{gap}}ਬਿੰਬਸਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਤੇ ਰਾਜ-ਨੀਤੀ, ਧਰਮ-ਨੀਤੀ ਤੇ ਲੋਕ-ਨੀਤੀ ਦੀ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬੁੱਧ ਉਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕੋ ਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿਤਾ-“ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਾ ਵਸਤੁ ਕਾਮਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਭੋਗ ਕਾਮਨਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਕਰ ਲਿਆ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਰ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗਾ ਪਰ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਕਾਮ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਵਾਂਗਾ।” {{gap}} ਬਿੰਬਸਾਂਰ ਨਿਰੁਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਮਹਿਲਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।<noinclude>{{right|੪੯.}}</noinclude> 0zf8594cs75by95aeihi1ac8my70qhd 250 62208 230964 173605 2026-07-29T13:10:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230964 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{larger|'''ਜੱਗ —'''}} {{gap}}ਰਾਜਾ ਬਿੰਬਸਾਰ ਪੁਤ੍ਰ-ਹੀਨ ਸੀ। ਪਰੋਹਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਬੜੇ ਲਾਲਚੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸ ਮਾਲਦਾਰ ਅਸਾਮੀ ਨੂੰ ਕਿਸ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਾਸਤੇ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਬੜੇ ਬੜੇ ਜਗ ਹਵਨ ਕਰਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਬਿੰਬਸਾਰ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ “ਪੁਤ੍ਰੇਸ਼ਟੀ ਜੱਗ"ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਇਆ। ਜਗ ਵਿਚ ਹੋਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਣ ਚੰਗੇ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਘਿਉ, ਅਨਾਜ, ਮੇਵਾ, ਦਾਣਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਅਨੇਕਾਂ ਹੀ ਬਕਰੇ ਆਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ। ਦਖਣਾ ਦੇ ਲੋਭੀ ਪਰੋਹਤ ਲੋਕ ਵੀ ਬੜੀ ਬੜੀ ਦੂਰੋਂ ਚਲ ਕੇ ਆਣ ਇਕਠੇ ਹੋਏ। ਜੱਗ ਹੋਣ ਲਗਾ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਚਟ ਚਟ ਕਰਦੀ ਜੱਗ ਸ਼ਾਲਾ ਚਿਖਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈ। {{gap}}ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸੀ, ਕੜਕਦੀ ਧੁਪ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰਾਂ ਦੀ ਤਤੀ ਲੋ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਜਿਹੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਅਯਾਲੀ ਭੇਡਾਂ ਦਾ ਇਕ ਇਜੜ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਗੁਫ਼ਾ ਦੇ ਅਗੋਂ ਲੰਘੇ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਬੁਧ ਦੇਵ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬੁਧ ਦੇਵ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਕੜਕਦੀ ਧੁਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੇ ਉਤੋਂ ਸੋਟੀਆਂ ਤੇ ਚਾਬਕਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਸ਼ੂ ਬੜੇ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਬਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਪੈਰ ਵਿਚੋਂ ਖ਼ੂਨ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਹ ਡਿਗਦਾ ਢਹਿੰਦਾ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾ<noinclude>{{left|੫੦}}</noinclude> rmixu8maoy20hqiusswgrrs5krpmxe9 250 62209 230965 173761 2026-07-29T13:11:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230965 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੁਧ ਦਾ ਦਿਲ ਭਰ ਆਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਯਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਛਿਆ, “ਇਸ ਸਖਤ ਧੁਪ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਕਿਥੇ ਲਈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਾ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੇ ਜਗ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ਇਹ ਬਲੀ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਬੁਧ ਬੋਲੇ, “ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹਾਂ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਜ਼ਰੂਰ!” ਬੁਧ ਨੇ ਉਸ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਲੇਲੇ ਨੂੰ ਕੁਛੜ ਚੁਕ ਲਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪਏ। {{gap}}ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਜਗ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਕ ਵੇਦ ਮੰਤਰ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਕ “ਰਿਤਵਿਜ" (ਜਗ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ) ਇਕ ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਤੇ ਤਿਖੀ ਤਲਵਾਰ ਤਾਣ ਕੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ-ਦੇਵਤਿਓ! ਆਪ ਸਭ ਆ ਕੇ ਇਸ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰੋ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। {{gap}}ਉਹ ਅਜੇ ਲੱਗਾ ਹੀ ਸੀ ਵਾਰ ਕਰਨ ਕਿ ਬੋਧੀ ਸਤਵ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੌੜ ਕੇ “ਰਿਤਵਿਜ” ਦਾ ਹੱਥ ਪਕੜ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਪਹਿਲੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਫਿਰ ਮਾਰਨਾ ਇਸ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ।” {{gap}}ਸਾਰੇ ਹੈਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਕੀ? ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਹਥ ਫੜਨ ਵਾਲਾ। ਖ਼ੁਦ ਰਾਜਾ ਬਿੰਬਸਰ ਵੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ।ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ। ਬੁਧ ਦਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਸੀ। ਉਂਜ ਰਾਜਾ ਬਿੰਬਸਰ ਬੜਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸ਼ੁਕਰ ਹੈ,<noinclude>{{right|੫੧}}</noinclude> 25glvtq2pf3ck5h1imt3n7q26wyo3v3 250 62210 230966 173763 2026-07-29T13:11:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230966 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਇਸ ਦਿਬ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਘਰ ਬੈਠਿਆਂ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਨੇ ਬੁਧ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ-“ਆਓ,ਆਓ ਮਹਾਤਮਾ ਜੀ। ਬੜੀ ਖੁਸ਼- ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ ਸਾਡੀ ਜੇ ਇਸ ਜੱਗ-ਭੂਮੀ ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਵੀ ਚਰਨ ਪਏ।” {{gap}}ਬੁਧ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਲਾ ਹੋਵੇ ਰਾਜਾ ਤੇਰਾ ਮੈਂ ਆਪ ਪਾਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਦਇਆ ਕਰੋ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੋ।" {{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਹਥੀਂ ਬਲੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਰਸਾ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤਾ। ਕਾਤਲ ਦੇ ਹਥੋਂ ਹਥਿਆਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਸਭ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਬੂਰੀ ਛਾਪਣਾ ਸਿਲ ਗਈ । ਕਿਸੇ ਵੀ ਬਿੜਕਣ ਦੀ ਹੀਆ ਨਾ ਕੀਤਾ । ਬੁਧ ਨੇ ਕਿਹਾ- {{gap}}"ਰਾਜਾ ! ਸੋਚ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ! ਪ੍ਰਾਣ ਤਾਂ ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਹੇਂ ਤੂੰ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ਪਰ ਕੀ ਦੇ ਵੀ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ? ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਕਿਤਨਾਂ ਵੀ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਮਰਨਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ । ਜੇ ਰਾਜਾ ! ਮਨ ਵਿਚ ਦਇਆ ਭਾਵ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਅਮੁਲ ਹੈ । ਲੋਕੀਂ ਖੁਦ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਪਾਸੋਂ ਦਇਆ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ? ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੁਲ ਹੈ । ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਵੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਨੁਖ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੋਣਗੇ। {{gap}}“ਰਾਜਾ ! ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜਿਤਨੇ ਵੀ ਜੀਵ ਹਨ,ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ । ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਿਆਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ,<noinclude>{{left|੫੨}}</noinclude> lfd6dsngkag693o88lzj05tdfnsceq5 250 62211 230967 173767 2026-07-29T13:11:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230967 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਹਾਨ ਹੈ ਦੇਖੋ, ਜਿਹੜੇ ਪਸ਼ੂ ਘਾਹ ਫੂਸ ਖਾ ਕੇ ਅਮੋਲਕ ਦੁਧਦੇਂਦੇ ਹਨ,ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਖਿਆਲੀ ਯਕੀਨ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ । ਇਹ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹੈ ? ਅਤਿਆਚਾਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕੀ ਹੈ ? ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਮਨੁਖ ਇਨਸਾਨੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਿਤਾ ਕੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੀ ਸਰੀਰ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੀਵ ਅਗ ਦੇ ਅੰਗਿਆਰੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਫੇਰੇ ਖਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਦੀ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਕਦੀ ਫਿਰ ਅਗ ਦੀ ਲਾਟ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮਹਾਂਰਾਜ ! ਜੀਵ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਮਹਾਂ ਪਾਪ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਅਨਿਆਇ ਹੈ, ਅਤਿਆਚਾਰ ਹੈ । ਜੀਵ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ, ਹਤਿਆ ਨਾਲ ਕਦੇ ਸ਼ੁਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਯਾਦ ਰਖੋ, ਜੋ ਜੈਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੈਸਾ ਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ । ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਬਚਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਭਲੀ ਜਾਂ ਬੁਰੀ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਨੇਮ ਬਿਨਾ ਫ਼ਰਕ ਦੇ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਰੁਕਣ ਵਾਲਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਹੈ।” {{gap}}ਬੋਧੀ ਸਤਵ ਦੇ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਿੰਬਸਰ ਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਜੱਗ ਬੰਦ ਕਰਵਾ ਦਿਤਾ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਤਾ । ਪਰੋਹਤਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲੀ ਹੱਥ ਮੋੜ ਦਿਤਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਬੋਧੀ ਸਤਵ ਬੜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਾ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਲੈ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।<noinclude>{{right|੫੩}}</noinclude> j0lrq2fydxubpdk5nvyyp32avzqr91j 250 62212 230968 173873 2026-07-29T13:11:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230968 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸਾਡਾ ਨਿਸ਼ਚਾ “ਅਭੀ ਸੰਬੋਧੀ (ਬੋਧੀ ਗਿਆਨ) ਹਾਸਲ ਕਰਨਾ ਹੈ ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਇਥੇ ਹੀ ਪਧਾਰਨਾ।” “ਚੰਗਾ, ਜਿਹਾ ਹੋਊ ਦੇਖਿਆ ਜਾਊ," ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਧ ਦੇਵ ਤੁਰ ਪਏ। {{larger|'''ਉਦ੍ਰਕ ਪਾਸ-'''}} {{gap}}ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿਚ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਰਾਮ ਪੁਤ ਉਦ੍ਰਕ ਨਾਉਂ ਦਾ ਇਕ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਪੰਡਤ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਸਮਾਧੀ' ਲਾਓਣੀ ਸਿਖੀ ਤੇ ਉਰੂ ਵੇਲਾ' ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ। ਚੱਲਣ ਲਗਿਆਂ ਨਾਲ ਉਥੋਂ ਦੇ ਪੰਜ ਬੜੇ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਤੁਰ ਪਏ । ਇਹੋ ਅਗੇ ਚਲ ਕੇ ‘ਪੰਚ ਭਦ੍ਰ ਵਰਗੀਯ' ਨਾਮ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ। {{larger|'''ਤਪੱਸਿਆ'''}} {{gap}}ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਆਰਾਡ ਕਾਲਾਮ ਤੋਂ ਤੇ ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਰਾਮ ਪੁਤ ਉਦ੍ਰਕ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਨਾ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਬੋਧੀ ਸੱਤਵ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਾ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵਲ ਲਗੇ ਰਹੇ। {{gap}}ਰਾਜ ਗ੍ਰਿਹ ਤੋਂ ਬੁਧ ਗਯਾ ਪਹੁੰਚੇ । ਪੰਜੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਨਾਲ ਸਨ । ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਦੇਖ ਲੈਣਾ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ।<noinclude> {{left|੫੪}}</noinclude> oi6xwh9ykbjtxsdhmomuffs0mn4ayos 250 62213 230969 173868 2026-07-29T13:11:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230969 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਨਿਰੰਜਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉਰੁ ਵਿਲਵ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਤਪ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਪਸੰਦ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਥੇ ਇਕ ਸੋਹਣੀ ਪਰ ਇਕਾਂਤ ਜਗ੍ਹਾ ਲਭ ਕੇ ਆਸਨ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਪੰਚ ਭਦ੍ਰ ਵਰਗੀਯ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੇਵਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤੀ। {{gap}}ਦਿਨ ਤੇ ਦਿਨ, ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਬੀਤਣ ਲਗੇ। ਬੋਧੀ ਸੱਤਵ ਸੋਚਦੇ, ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਖਾਂ ਤੇ ਫਤਹ ਪਾਈ ਜਾਏ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੋਜ ਦਾ ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਦਿਤਾ। ਕਦੀ ਕੁਝ ਖਾ ਲੈਂਦੇ, ਕਦੀ ਕੁਝ ਤੇ ਕਦੀ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ। {{gap}}ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਕਠੋਰ ਤਪਸਿਆ ਤੇ ਉਤਰ ਆਏ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਉਹ ‘ਪੰਜ ਅਗਨੀ’ ਤਪਣ ਲਗੇ ਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਬਿਨਾਂ ਕਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲਗੇ। ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸਖ਼ਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ। ਬੜੇ ਬੜੇ ਹਠ ਯੋਗੀ ਵੀ ਬੁਧ ਦਾ ਹਠ ਯੋਗ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਬੁਧ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁੱਕ ਕੇ ਕਾਨੇ ਵਾਂਗੂੰ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਮਾਮ ਹਡੀਆਂ ਹੀ ਹਡੀਆਂ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ, ਅਖਾਂ ਵਿਚ ਧਸ ਗਈਆਂ, ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਝੁਰੜੀਆਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਤੇ ਤਾਕਤ ਬਿਲਕੁਲ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਵੀ ਬੁਧ ਪਿਛੇ ਨਾ ਹਟੇ। {{gap}}ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਛੇ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ, ਬਣਿਆਂ ਕੁਝ ਨਾ। ਬੁਧ ਨੂੰ ਤਪ ਤੋਂ ਸ਼ਰਧਾ ਹਟ ਗਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਪ ਕਰਨਾ ਛਡ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਬੁਧ ਦੇ ਸਾਥੀ ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿ ਬੁਧ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਤੋਂ<noinclude>{{right|੫੫.}}</noinclude> 55ujljv60cje2dz15rv2xx8o1gcosh9 250 62214 230970 173869 2026-07-29T13:11:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230970 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੁਧ ਦਾ ਸਾਥ ਛਡ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਰਿਖੀ ਪਤਨ ਨਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰਨ ਚਲੇ ਗਏ। '''ਅਗਲਾ ਕਦਮ-''' {{gap}}ਤਪ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਬੁਧ ਸੋਚਣ ਲਗੇ, ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਸੋਚਦੇ ਸੋਚਦੇ ਉਹ ਨਿਰੰਜਣਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਨਦੀ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਤੇ ਤੇ ਕੁਝ ਸਿਹਤ ਜਿਹੀ ਪਾਈ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਇਕ ਪਤਲੀ ਜਿਹੀ ਲਕੜ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਉਠੇ ਕਿ ਚੱਕਰ ਖਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿਗ ਪਏ। ਆਖ਼ਰ ਉਠਦੇ ਬਰਿੰਦੇ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਆਏ ਤੇ ਫਿਰ ਇਕ ਲੰਗੋਟੀ ਲਈ ਕਪੜਾ ਲੱਭਣ ਮਸਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੋਂ ਕਿਸੇ ਮੁਰਦੇ ਦਾ ਇਕ ਪਾਟਾ ਪੁਰਾਣਾ ਚੀਥੜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਓਹੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗ਼ਨੀਮਤ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਸਨ ਤੇ ਆ ਗਏ। {{gap}}ਏਨੇ ਵਿਚ ਉਧਰੋਂ ਗੌਣ ਵਜੌਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਲੰਘੀ ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਨਾਚੀਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਘੁੰਗਰੂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਠੁਮਕ ਠੁਮਕ ਕਰਦ ਚਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੱਚਣ ਦਾ ਆਨੰਦ ਤਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਸਾਜ਼ ਠੀਕ ਵਜਦਾ ਹੋਵੇ। ਸਿਤਾਰ ਦੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਨਾ ਤਾਂ ਡਾਢੀਆਂ ਕਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹੀ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾ ਡਾਢੀਆਂ ਢਿਲੀਆਂ ਹੀ, ਬਲਕਿ ਰਾਸ ਦੀਆਂ ਹੋਣ-“ਬਾਹਲੀਆਂ ਕਸੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਟੁਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਬਾਹਲੀਆਂ ਢਿਲੀਆਂ ਰਖੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਵਜਦੀਆਂ ਨਹੀਂ।” {{gap}}ਫ਼ੌਰਨ ਬੁੱਧ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਚ ਗਲ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ<noinclude>{{left|੫੬}}</noinclude> nj2aw1w9ynkl4f9gz2u90baodc6phsl 250 62215 230971 173870 2026-07-29T13:11:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230971 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਨਾਂ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਡਾਢਾ ਕੱਸਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦੁਖ ਹੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਂ ਡਾਢਾ ਆਰਾਮ ਤਲਬ ਹੀ ਬਣਾਓਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਵਿਚਲਾ ਰਸਤਾ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਸੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਏਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਤੇ ਇਸੇ ਦਵਾਰਾ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਲਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖੋ ਤੇ ਹਰ ਸੁਪਨੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਤਾਜ਼ਗੀ ਭਰੀ। ਏਨੇ ਵਿਚ ਇਕ ਹੋਰ ਬਣਾ ਆਣ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬੁਧ ਦੀ ਗਈ ਹੋਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ ਤਾਕਤ ਮੋੜ ਲਿਆਂਦੀ। ਉਹ ਇਵੇਂ {{gap}}ਵਸਾਖ ਦੀ ਪੂਰਬਣਾ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਆਨੰਦ ਹੀ ਆਨੰਦ ਛਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਦਿਨ ਪਿੰਡ ਪਿੰਡ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਬੜਾ ਆਨੰਦ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ।“ਉਰੂਵਿਲਾ” ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਸੇਨਾਨੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਕਸਬਾ ਸੀ।ਉਸ ਕਸਬੇ ਦੇ ਇਕ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੀ ਸੁਜਾਤਾ। ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਬਣ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇਕ ਸੁਖਣਾ ਸੁਖੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਸੁਖਣਾ ਮੁਤਾਬਕ ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਮਹਾਨ ਰਸਾਇਨ ਵਰਗੀ ਖੀਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜਿਸ ਦ੍ਰਖਤ ਹੇਠਾਂ ਬੁਧ ਚੌਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ,ਬੜੇ ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਲੈ ਆਈ। ਉਹ ਬੁਧ ਦੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜਮਈ ਮੂਰਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਤੇ ਸਮਝਿਆ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਭਗਤੀ ਦੇਖ ਕੇ ਬਣ ਦੇਵਤਾ ਖ਼ੁਦ ਭੇਟਾ ਲੈਣ ਆ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਖੀਰ ਬੁਧ ਅਗੇ ਰਖ ਦਿਤੀ ਤੇ ਬੁਧ ਨੇ “ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋ” ਕਹਿ ਕੇ ਖਾ ਲਈ।<noinclude>{{right|੫੭.}}</noinclude> 7os0kcbl57qgc6sspfmc302gdc9rv1r 250 62216 230972 173871 2026-07-29T13:11:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਖੀਰ ਦੇ ਫਲ ਸਰੂਪ ਬੁਧ ਵਿਚ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇਕ ਨਵੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਭਰ ਆਈ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸੇਹਤਮੰਦ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਜਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਸਾਡੀ ਗਈ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਮੁੜ ਆਈ ਹੈ।” ਸੁਜਾਤਾ ਬੋਲੀ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਇਕ ਸੁਖ਼ਨਾ ਸੁਖੀ ਸੀ। ਉਸੇ ਸੁਖਨਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਖੀਰ ਲਿਆਈ ਸਾਂ।” ਬੋਧੀ ਸਤਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਦੇਵੀ ਤੇਰਾ ਵੀ ਭਲਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵੀ।ਮੈਂ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਜਿਹਾ ਹੀ ਇਕ ਮਨੁਖ ਹਾਂ। ਛੇ ਵਰ੍ਹੇ ਇਥੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਚ ਇਕ ਦਮ ਸ਼ਿਥਲਤਾ ਆ ਗਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਤੇਰੀ ਖੀਰ ਨਾਲ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਯਕੀਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਵਾਂਗਾ। “ਸੁਜਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਵੀ ਹੋਵੇ।” {{gap}}ਸੁਜਾਤਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਜਿਸ ਥਾਲ ਵਿਚ ਉਹ ਖੀਰ ਲਿਆਈ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਥਾਲ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦੇ ਗਈ। ਉਨਾਂ ਉਹ ਨਿਰੰਜਨਾ ਨਦੀ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ। ਸ੍ਵਸਤਿਕ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਘਸਿਆਰਾ ਉਧਰੋਂ ਲੰਘਿਆ। ਦ੍ਰਖ਼ਤ ਹੇਠਾਂ ਇਕ ਦਿੱਵ ਮੂਰਤੀ ਬੈਠੀ ਦੇਖ ਕੇ ਖਲੋ ਗਿਆ ਤੇ ਘਾਹ ਦੀ ਪੰਡ ਸਿਰੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਮਥਾ ਟੇਕਿਆ ਤੇ ਘਾਹ ਦੇ ਪੰਜ ਪੂਲੇ ਪੰਡ ਚੋਂ ਕਢ ਕੇ ਬੁਧ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਵਿਛਾ ਦਿਤੇ। ਬੁਧ “ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ<noinclude>{{left|੫੮}}</noinclude> g5i7f29vl4yjcg88i800ms9h5rnsuba 250 62217 230973 173874 2026-07-29T13:11:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230973 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਫਿਰ ਚੌਂਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸੇ ਦ੍ਰਖ਼ਤ ਹੇਠਾਂ ਬੈਠ ਗਏ। {{larger|'''ਬੋਧੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ'''- }} {{gap}}ਅਸ਼ਵਥ ਬ੍ਰਿਛ (ਪਿੱਪਲ) ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਉਸ ਅਸ਼ਵ ਬ੍ਰਿਛ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਜਿਹੜਾ ਅਗੇ ਚਲ ਕੇ ਬੇਧੀ ਬ੍ਰਿਛ "ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਇਕ ਵਕਤ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਬੌਧਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਸੁਟਿਆ-ਭਗਵਾਨ ਬੁਧ ਨੇ ਸਮਾਧੀ ਲਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ—“ਚਾਹੇ ਸ਼ਰੀਰ ਸੁੱਕ ਕੇ ਹਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਏ ਜਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਅਪੜ ਜਾਏ ਪਰ ਮੈਂ ਬਿਨਾਂ “ਸਮਯਕ-ਸੰਬੋਧੀ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਨਹੀਂ ਉਠਾਂਗਾ।” {{gap}}ਉਹ ਸਮਾਧੀ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਯੋਗ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਜੋਗੀ ਸਮਾਧੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਉਠਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਅਨੇਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ “ਅੱਤਰਾ” ਕਿਹਾ ਹੈ।ਜਿਹੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਾਨਸਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਘਬਰਾ ਨਹੀਂ ਉਠਦਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਬੁਧ ਨਾਲ ਵੀ ਏਦਾਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਟੱਲ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਡਰ ਖ਼ੌਫ਼ ਤੇ ਲਾਲਚ ਉਠੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਓਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਹਿਲੇ ਤੇ ਜ਼ਰਾ ਨਾ ਹਿਲੇ। ਬੌਧ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੰਗੇ<noinclude>{{right|੫੯}}</noinclude> tdjrwxgvwdnqln9fljebn2a75ewnr5x 250 62218 230974 173876 2026-07-29T13:12:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230974 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੰਦੇ, ਹਸੌਣੇ, ਰੁਆਉਣੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ(ਕਾਮਦੇਵ) ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੱਸ ਕੇ ਡਾਢਾ ਸੋਹਣਾ ਕਾਵ-ਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । {{gap}}ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਉਠੇ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਬੁਧ ਦਾ ਚਿੱਤ ਵਿਕਾਰ-ਰਹਿਤ, ਸੁਧ, ਨਿਰਮਲ ਅਚੰਚਲ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਆਨੰਦ ਅਨੁਭਵ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਮਾਧੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਠੀਕ ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਹਾੜ ਦੀ ਪੂਰਣਮਾਸ਼ੀ ਸੀ। ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਠੰਢੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਆਪਣੀ ਨਿਰਮਲ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ,ਜਾਣੋ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਸਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਬੋਧੀ ਸਤਵ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਆਲੌਕਿਕ ਆਨੰਦ ਦੀ ਲਹਿਰ ਉਠੀ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉਹ ਲਭਦੇ ਸਨ,ਲਭ ਪਈ।ਉਹ ਬੁਧ ਹੋ ਗਏ,ਮਹਾਂ ਗਿਆਨੀ ਹੋ ਗਏ । {{gap}}ਗਿਆਨ ਦਵਾਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ,ਜੀਵ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁਖ਼ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ, ਸ਼ੋਕ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ,ਫਿਰ ਸਭ ਦੇ ਉੱਤੇ ਮੌਤ। {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ ? ਜਨਮ ਜਨਮ ਹੋਣ ਤੇ ਇਹ ਸਭ ਦੁਖ ਭੋਗਣੇ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ । ਜਨਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ,ਆਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ। ਨਵੇਂ ਨਵੇਂ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਕਰ ਕੇ<noinclude>{{left|੬੦}}</noinclude> fnjby9jgqw632a4r0wzqfxustpxfnl5 250 62219 230975 173875 2026-07-29T13:12:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਨੁਖ ਆਸ਼ਾ ਦੀ ਰਾਹ ਚਲਦਾ ਹੈ ।ਆਸ਼ਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਭਰਮ, ਭੁੱਲ। ਧੰਨ ਦੌਲਤ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁਤ੍ਰ-ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿਚ ਮਨੁਖ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤਾਂ ਦੋਂਹ ਦਿਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਭ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸੱਚਾ ਸੁਖ ਇਨਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਸਚਾ ਸੁਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਦੇਖਣਾ ਭੁਲ ਹੈ,ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਗ਼ਲਤੀ ਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ । {{gap}}ਇਸ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ,ਆਸ਼ਾ ਦਾ ਨਾਸ਼। ਮਨੁੱਖ ਜੇ ਆਸ਼ਾ ਛੱਡ ਸਕੇ,ਲੋਭ,ਮੋਹ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਤਿਆਗ ਸਕੇ, ਨੇਕ ਰਸਤੇ ਚਲੇ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਏ ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । {{gap}}ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਆਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਮਕਾਂਡ, ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਇਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰਮ ਬਿਲਕੁਲ ਕਾਰ-ਆਮਦ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ। {{gap}}ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅੱਠ ਮੱਗ, ਅਰਥਾਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੰਕਲਪ, ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ, ਬਾਣੀ, ਕਰਮ, ਪੇਸ਼ਾ, ਅਭਿਆਸ ਧਿਆਣ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਚਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾਉਣਾ ਤੇ ਸਚੇ ਬਣਾਓਣਾ । {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਆਰਯ-ਸਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ । ਚਾਰ ਆਰਯ ਸਚਾਈਆਂ ਇਹ ਹਨ—(੧) ਦੁੱਖ ਹੈ । (੨) ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।(੩) ਦੁਖ ਰੁਕੂ ਹੈ।(੪) ਦੁਖ ਰੁਕਣ ਦਾ ਉਪਾ ਹੈ।<noinclude>{{right|੬੧}}</noinclude> 2jun63e515x8gma2pj7rvkppryariwo 250 62221 230976 174209 2026-07-29T13:12:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਰਾਮ ਪੁਤ ਉਦ੍ਰਕ ਦਾ। ਚੱਲਣ ਲਗੇ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਉਹ ਮਰ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਆਰਾਡ ਕਾਲਾਮ ? ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ । {{gap}}ਬੜੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਈ । ਆਖ਼ਰ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ “ਪੰਚ ਭਦ੍ਰ ਵਰਗੀਯ" ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਆਰਾਡ ਕਾਲਾਮ ਦੇ ਗੁਰੂਕੁਲ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰ ਪਏ ਸਨ ਤੇ ਗਯਾ ਵਿਚ ਜਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਪ ਕਰਨਾ ਛੱਡ ਦਿਤਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਂਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਰਿਖੀ ਪਤਨ ਨਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬੁਧ ਕਾਂਸ਼ੀ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ। {{gap}}ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਵੈਸ਼ਨਵ ਸੰਪ੍ਰਦਾਇ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰੂਪ ਦਾ ਇਕ ਵੈਸ਼ਨਵ “ਆਜੀਵਕ” ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੁਛਣ ਤੇ ਬੁਧ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਰਿਚਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਕਾਂਸ਼ੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ,ਧਰਮ ਦਾ ਚੱਕਾ ਘੁਮਾਉਣ ਲਈ। ਉਥੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਅਮਰ ਤੂਤੀ ਵਜਾਵਾਂਗਾ, ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜਗਾਵਾਂਗਾ । ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦਸਾਂਗਾ। {{gap}}ਆਜੀਵਕ ਬਹੁਤ ਹਛਾ ਕਹਿ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਬੁਧ ਦੇਵ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ {{gap}}{{larger|'''ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਧਰਮ ਚਕ੍ਰ ਪ੍ਰਵਰਤਨ -''' }} {{gap}}ਬੁਧ ਭਗਵਾਨ ਅਨੇਕ ਨਦੀਆਂ-ਨਾਲੇ,ਜੰਗਲ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਗਰਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਕਾਸ਼ੀ ਪੁਰੀ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਉਥੋਂ ਰਿਖੀ ਪਤਨ ਨਾਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਮ੍ਰਿਗਦਾਵ ਨਾਮ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਗਏ, ਜਿਥੇ<noinclude>{{right|੬੩}}</noinclude> pzbl7byb376dqsexj4h17l9imkhgtiv 250 62222 230977 174210 2026-07-29T13:12:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਅਜ ਕਲ “ਸਾਰ ਨਾਥ” ਹੈ । ਇਥੇ ਹੀ ਉਹ ਪੰਚ ਭਦ੍ਰ ਵਰਗੀਯ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਿਛੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਸੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ-ਕੌਂਡਿੱਨ,ਬ੫,ਭਦ੍ਰੀ,ਮਹਾਂ ਨਾਮ ਤੇ ਅਸ਼ਵਜਿਤ ਜਿਉਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੂਰੋਂ ਦੇਖਿਆ ਬੁਧ ਦੇਵ ਆ ਰਹੇ ਹਨ,ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਉਂ ਹੀ ਬੁਧ ਨੇੜੇ ਆਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਇਕ ਦਮ ਬਦਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੜੀ ਨਿਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਬੁਧ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁਛਿਆ ਤਾਂ ਬੁੱਧ ਨੇ ਕਿਹਾ,“ਭਿਖੂਓ !ਮੈਂ ਬੋਧੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।”ਪਹਿਲੇ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੁਧ ਦਾ ਮਖ਼ੌਲ ਜਿਹਾ ਹੀ ਉਡਾਇਆ,ਪਰ ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਯਕ ਕਰ ਗਏ ਕਿ ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ । {{gap}}ਮਹੀਨਾ ਹਾੜ੍ਹ ਦਾ ਸੀ। ਥਿੱਤ ਪੂਰਬਣਾ ਸੀ। ਸੰਵਤ ਵਿਕ੍ਰਮੀ ਤੋਂ ੪੭੧ ਸਾਲ ਪਹਿਲੇ ਸੀ । ਭਗਵਾਨ ਬੁਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਆਰਯ ਸਚਾਈਆਂ ਦਾ ਤੇ ਅੱਠ ਮਗ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁਖ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦਸਿਆ ਤੇ ਦਸਿਆ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ । {{gap}}ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਬਹੁਤੇ ਭੋਗ ਵਿਲਾਸ ਤੇ ਬਹੁਤੀ ਕਠੋਰਤਾ ਦੇ ਵਿਚ ਦਾਜਿਹੜਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਠੀਕ ਰਸਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ “ਮੱਧਮਾ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ"ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਉਸ ਉਤੇ ਚੱਲਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਤੇ ਮਨ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ<noinclude>{{left|੬੪}}</noinclude> bmz9upsnpwd7j3gbk5si7fdjo0tmcb1 250 62223 230978 174211 2026-07-29T13:12:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮਨੁਖ ਜਨਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਵੱਸ ਪੈ ਕੇ ਹੀ ਬਾਰ ਬਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ,ਇਸ ਲਈ,ਆਸ਼ਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਅੱਠ ਭੱਗ ਤੋਂ ਛੁਟ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । {{gap}}ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਧਰਮ-ਤੱਤ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪੰਚ ਭਦ੍ਰ ਵਰਗੀਯ ਭਿਖੂਆਂ ਦਾ ਦਿਲ ਕੌਲ ਫੁਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜ ਉਠਿਆ ਤੇ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ-ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤੇ ਸਚ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਲਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਅਜ ਤੋਂ "ਸੰਘ" ਦੇ ਨਾਉ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਧ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਸਜਾਏ ਤੇ ਸੰਘ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਫਲ ਫੁਲ ਪਈ । {{gap}}ਬੁਧ ਦੇ ਇਸੇ ਪਹਿਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ “ਧਰਮ ਚਕਰ ਪ੍ਰਵਰਤਨ” ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਜਿਥੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ “ਧਰਮ ਚਕਰ ਪ੍ਰਵਰਤਨ'ਕੀਤਾ ਉਥੇ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਇਕ ਮੁਨਾਰਾ ਬਨਵਾ ਦਿਤਾ ਜੋ ਹੁਣ “ਸਾਰ ਨਾਥ ਸਤੂਪ''ਦੇ ਨਾਉਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। {{gap}}ਇਸੇ ਮੁਨਾਰੇ ਦੀ ਨਕਲ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਹਰ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ ਚਕੇ ਦਾ ਚੱਕਾ ਸਾਡੇ ਕੌਮੀ ਝੰਡੇ ਉਤੇ ਚਰਖੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਕਾਇਮ ਹੈ । ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ ।<noinclude>{{right|੬੫}}</noinclude> t4tc0s1z0jkq5nn8wnjlnq5btvm3100 250 62224 230979 174212 2026-07-29T13:12:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger|'''ਪਹਿਲਾ ਚੌਮਾਸਾ'''}} {{gap}}ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕਈ ਚੌਮਾਸੇ ਕੱਟੇ । ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਸ਼ੀ ਵਿਚ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰਲਾ ਵਿਲਵ ਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ । ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਪੰਚ ਵਰਗੀਯ ਭਿਖੂਆਂ ਪਾਸ। {{gap}}ਇਥੇ ਇਕ ਧਨੀ ਬੁਪਾਰੀ ਦਾ ਪੁਤਰ ਸੀ-ਜਿਸ।ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਬੁਧ ਦੇ ਇਕੋ ਸਵਾਲ ਜਬਾਬ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ । ਫਿਰ ਉਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਦੋਸਤ ਵਿਮਲ,ਸੁਬਾਹੂ, ਪੂਰਣਜਿਤ ਤੇ ਗਰਵਪਤੀ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ । ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ । ਫਿਰ ਉਸ ਕਸਬੇ ਦੇ ੫੦ ਹੋਰ ਮੁੰਡੇ ਬੁਧ ਦੇ ਚਰਨੀਂ ਆ ਪਏ ਤੇ ਬੁਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣਾ ਲੀਤਾ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੋੜੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬੁਧ ਦੇ ੬੦ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਬੁਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਿਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ੬੦ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੇ ਨਾਰਾ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤਾ। {{Block center|<poem>ਬੁੱਧ ਸਰਨਮ ਗੱਛਾਮੀ ਧਮੰ ਸਰਨਮ ਗੁੱਛਾਮੀ ਸੰਘੀ ਸਰਨਮ ਛਾਮੀ</poem>}} {{gap}}ਇਨੇ ਵਿਚ ਬਰਸਾਤ ਬੀਤ ਗਈ ਤੇ ਬੁਧ ਨੇ ਉਹ ਵੇਲਾ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ !ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਬੁਧ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਮਾਮ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਕਿਹਾ “ਭਿਖੂਓ ! ਤੁਸੀਂ ਚਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾ<noinclude>{{left|੬੬}}</noinclude> 0aqpijlyymgytvod364e2ad12hzlvca 250 62225 230980 174397 2026-07-29T13:12:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਓ ਤੇ ਦੁਖੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਮਰ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਸੁਖੀ ਬਨਾਉ । ਲੋਕਾਂ 'ਚੋਂ ਅਤਿਆਚਾਰ ਦੁਰਾਚਾਰ ਤੇ ਪਾਪ ਬ੍ਰਿਤੀ ਹਟਾਓ। ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਸਤਾਏ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਾ ਉਠਾਏ। {{gap}}ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨਿਕਲ ਗਏ ਤੇ ਬੁਧ ਉਰੁ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ । {{larger| '''ਉਰੁ ਵੇਲਾ ਵਿਚ'''}} {{gap}}ਕਾਂਸ਼ੀਓਂ ਚਲ ਕੇ ਬੁਧ ਉਰੁ ਵੇਲਾ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪਸਿਤੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ‘ਕਪਾਸੱਯ’ ਇਥੇ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਘਰਾਨਿਆਂ ਦੇ ੩੦ ਨੌਜਵਾਨ ਐਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ । ਬੁਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਲੋਕ ਕਲਿਆਣ ਵਲ ਲਾ ਦਿਤਾ ਤੇ ਕੋਨੇ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਉਪਦੇਸ਼ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਉਰੁ ਵੇਲਾ ਪਹੁੰਚੇ ! ਉਰੁ ਵੇਲਾ ਵਿਚ ਨਿਰੰਜਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਕਸ਼ਪ ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬੜੇ ਭਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਇਹ ਕਰਮ-ਕਾਂਡੀ ਸਨ। ਜਗ ਹਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਵਖੋ ਵਖਰੀਆਂ ਜਗਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਬੁਧ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣਾ ਲਿਆ ਤੇ ਨਾਲ ਲਗਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਚੇਲੇ ਬਾਲੇ ਵੀ ਬੁਧ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣ ਗਏ।<noinclude>{{right|੬੭}}</noinclude> 1w36u0xpgg7st8aub30iq6c19105y6v 250 62226 230981 174400 2026-07-29T13:12:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}ਬੁਧ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਇਧਰ ਉਧਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}{{larger|'''ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ'''}} {{gap}}ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਵਹਿਦੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਰਾਜ ਗ੍ਰਹਿ ਪਹੁੰਚੇ। ਲੱਠੀਬਨ ਵਿਚ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾ ਠਹਿਰੇ। ਜਿਉਂ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਿੰਬਸਾਰ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਨੇਕ ਘਰਦਿਆਂ ਬਾਹਰਦਿਆਂ ਸਮੇਤ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨੀ ਜਾ ਪਹੁੰਚਾ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਕਈ ਬੜੇ ਬੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਕਸ਼ੱਪ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਅਚਰਜ ਕੀਤਾ । ਸੋਚਣ ਲਗੇ, ਐਡੇ ਐਡੇ ਵਿਦਵਾਨ ਅਗਨੀ ਪੂਜਕ ਵੀ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਹਨ {{gap}}ਬੁੱਧ ਤਾੜ ਗਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਵਡੇ ਕਸ਼ੱਪ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ—“ਦਸੋ ਤੁਸਾਂ ਅਗਨੀ ਪੂਜਾ ਵਗੈਰਾ ਕਿਉਂ ਛੱਡੀ ? ਉਸ ਨੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਦਸਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕਿਹਾ—“ਅਗਨੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ। ਪੂਜਾ, ਕਰਮ ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਗਲਤ ਹੈ। ਅਸਾਂ ਜੋ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ । {{gap}}ਕਸ਼ੱਪ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਦਾ ਬਿੰਬਸਾਰ ਤੇ ਨਾਲ ਆਏ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਥੀਆਂ ਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਮੇਤ ਰਾਜਾ ਦੇ ਬੁਧ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।<noinclude>{{left|੬੮}}</noinclude> 8q7bs5wrb052w0o372wr1i3cjtr90qm 250 62227 230982 174399 2026-07-29T13:13:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger| '''ਸਾਰੀ ਪੁੱਤ੍ਰ ਤੇ ਮੌਦਗਲਾਯਨ ਦਾ ਸੰਨਿਆਸ'''}}}} {{gap}}ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮੌਦ ਗਲਾਯਨ ਦਾ ਆਸਨ ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਹੈ । ਇਹ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਰ ਜ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਲੀ ਨਾਉਂ ਉਪਤਿੱਸ਼ ਤੇ ਕਾਲਿਤ ਸੀ। ਸਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਮੌਦ ਗਲਾਯਨ ਨਾਉਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੌਧ ਹੋਣ ਤੇ ਪਿਆ ।ਪਹਿਲਾ ਬੰਕਤ ਨਾਉਂ ਦੇ ਇਕ ਧਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁਤਰ ਸੀ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਉਂ ਰੂਪ ਸਾਰੀ ਸੀ ।ਦੂਸਰਾ ਸੁਜਾਤ ਨਾਉਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁਤਰ ਸੀ । ਇਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਉਂ ਮੌਦ ਗਲੀ ਸੀ। {{gap}}ਰਾਜ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਸੰਜਯ ਨਾਉਂ ਦਾ ਇਕ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੰਨਿਸਆਸੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ । ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਢਾਈ ਸੌ ਸਾਧੂ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ। ਉਪਤਿੱਸ਼ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਬੁੱਧ ਦਾ ਇਕ ਸ਼ਿਸ਼ ਅਸ੍ਵਜਿਤ ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਭਿਖਿਆ ਲਈ ਆਇਆ। ਉਪ ਤਿੱਸ ਦੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਇਸ ਉਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਪਿਆ । ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਨੇ ਬੁੱਧ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਸਥਿਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਕਲਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਕੀਤੀ । ਬੁੱਧ ਨੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਵਿਦਵਾਨ ਦੇਖ ਕੇ ਰਖ ਲਿਆ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪਾ ਕੇ ਅਮਰ ਕਰ ਦਿਤਾ।<noinclude>{{right|੬੯}}</noinclude> 5uo87ksk0t99j9z2jvg6gjh5wbubaw8 250 62228 230983 174394 2026-07-29T13:13:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger|'''ਕਪਲਵਸਤੁ'''}} {{gap}}੮ ਵਰ੍ਹੇ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਬੁਧ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਜਾਲ ਤੋੜ ਕੇ ਸੱਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਨਿਕਲੇ ਸਨ । ਤਦ ਤੋਂ ਕਪਲਵਸਤੂ ਵਿਚ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਉਦਾਸੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ । ਉਂਝ ਤਾਂ ਕੀ ਘਰ ਦੇ ਤੇ ਕੀ ਬਾਹਰ ਦੇ, ਸਾਰੇ ਹੀ ਬੁਧ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਤੜਫ਼ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਨਾ ਰੌ ਨਾਲ ਖਾਂਦੀ ਸੀ ਨਾ ਸੌਂਦੀ ਸੀ । ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਚੁਪ ਚਾਪ ਇਕ ਨੁਕਰੇ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੁੰਝੇ ਲੇਟ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਾਂ ਕਦੀ ਕਦੀ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਲੋੜੀਆਂ ਦੇ ਛਡਦੀ ਸੀ । ਉਹ ਵੀ ਵਿਜੋਗ ਭਰੀਆਂ, ਰੁਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ । {{gap}}ਸ਼ੁਧੋਦਨ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਆਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਕਿ ਅਜ ਕੋਈ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਨੂੰ ਅਮੁਕ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਆਖ਼ਰ ਪਤਾ ਲਗ ਹੀ ਗਿਆ ਕਿ ਕੁਮਾਰ ਸਿਧਾਰਥ ਰਾਜਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹਨ ਤੇ ਜਿਸ ਸਚੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਹ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਬੁਧ ਹੋ ਗਏ ਹਨ । ਬੁਧ ਹੋ ਕੇ ਜਨਤਾ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। {{gap}}ਰਾਜਾ ਨੇ ਫੌਰਨ ਦੂਤ ਭੇਜਿਆ ਪਰ ਉਹ ਵਾਪਸ ਹੀ ਨਾ ਆਇਆ । ਬੁਧ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਉਸ ਉਤੇ ਇਤਨਾ ਅਸਰ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ। {{gap}}ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਕ ਹੋਰ ਭੇਜਿਆ ਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਪਰ<noinclude>{{left|੭੦}}</noinclude> enr27lbwlfdvjh85st8br93zbce2lpa 250 62229 230984 173600 2026-07-29T13:13:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮੁੜਿਆ ਕੋਈ ਨਾ। ਆਖ਼ਰ ਬੁਧ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਰਾਜ ਪਰੋਹਤ ਦੇ ਪੁਤਰ ਉਦਾਯੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ । ਉਹ ਵੀ ਬੁਧ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋ ਕੇ ਬੁਧ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਬਣ ਗਿਆ ਪਰ ਪਹਿਲਿਆਂ ਵਾਂਗੂੰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਭੁਲ ਨਾ ਗਿਆ ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਬੁਧ ਨੂੰ ਕਪਲਵਸਤੂ ਲੈ ਹੀ ਆਇਆ । ਭਾਵੇਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਵੀ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਲਗ ਗਏ। {{gap}}ਬੁਧ ਕਪਲਵਸਤੂ ਆਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਜਾਂ ਰੁਚੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇਕ ਬੜੇ ਭਾਰੇ ਤੇ ਡਾਢੇ ਸੋਹਣੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਜਿਉਂ ਹੀ ਬੁਧ ਕਪਲ ਵਸਤੂ ਵਿਚ ਵੜੇ ਕਿ ਸ੍ਵਾਗਤ ਲਈ ਖੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਨਿਊਂ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਪਿਤਾ ਸ਼ੁਧੋਦਨ ਨੇ ਵੀ। ਉਹ ਵੀ ਬੁਧ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਤੇਜੋ ਮਈ ਰੂਪ ਅਗੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਭੁਲ ਗਿਆ । {{gap}}ਬੁਧ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਦਾ ਬੜੇ ਮਿਠੇ ਬੋਲ ਦਵਾਰਾ ਉਤਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਅਮਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਬੁਧ ਕਾਇਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਸੰਘੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਭਿਖਿਆ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਸਯੋਦਨ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰ ਬੁਧ ਨੇ ਕਿਹਾ-ਠੀਕ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਰ ਰਿਹਾ<noinclude>{{right|੭੧}}</noinclude> inrmo8t1wod3wenx6nwpxdp9pdiy00b 250 62230 230985 174393 2026-07-29T13:13:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹਾਂ । ਇਕ ਸਾਧੂ ਦਾ ਧਰਮ ਇਹੋ ਹੈ, ਟੁਕੜਾ ਟੁਕੜਾ ਮੰਗ ਕੇ ਖਾਏ। {{gap}}ਪੁਤਰ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦਾ ਪਿਉ ਤੇ ਬੜਾ ਅਸਰ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੋਹ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ । ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਬਤੌਰ ਇਕ ਭਿਖੂ ਸਾਧੂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਘ ਸਮੇਤ ਬੁਧ ਨੂੰ ਭੋਜਣ ਲਈ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਦਿਤਾ। ਬੁਧ ਰਾਜ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਰਾਜਪਰਵਾਰ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਨਿਹਾਲ ਕੀਤਾ। ਸਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣ ਗਏ। ਖੁਦ ਪਿਤਾ ਸ਼ੁਧੋਦਨ ਤੇ ਮਾਤਾ ਗੌਤਮੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣ ਗਈ {{gap}}ਇਸ ਦਾ ਥੜਾ ਭਾਰਾ ਅਸਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਲਖਾਂ ਲੋਕੀ ਬੁਧ ਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਏ। {{larger|'''ਰਾਹੁਲ ਸੰਨਿਆਸ'''}} {{gap}}ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦਾ ਮਹਿਲ ਹੁਣ ਮਹਿਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਕ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਘਰ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਰੋਜ਼ ਦਿਨ ਭਰ ਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਾਲਾ ਜਪੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਮਤਲਬ ਕੀ, ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਹੀ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦਿਨ ਰਾਤ ਲਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਉਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ । ਹੁਣ ਉਹ ਇਕ ਅੰਗ-ਅੰਗ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸਵਰਗ ਦੀ ਅਪਛਰਾ ਨਹੀਂ, ਸੰਸਾਰਕ ਵਿਜੋਗਨ ਹੈ। ਵਿਜੋਗ ਵਿਚ ਘੁਲ ਘੁਲ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਉਸ ਨੇ ਗਾਲ ਲੀਤਾ ਹੈ । {{gap}}ਇਤਨੀ ਸੂਹ ਉਸ ਨੂੰ ਲਗ ਚੁਕੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ<noinclude>{{left|੭੨}}</noinclude> nujmtxi92mkr6we0vzh4tyktv3kyjld 250 62231 230986 174403 2026-07-29T13:13:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਸਿਧਾਰਥ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਜਨ-ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਗ੍ਹਾਂ ਜਗ੍ਹਾਂ ਫਿਰ ਰਹੇ ਹਨ । {{gap}}ਅਜ ਉਸ ਦੀ ਇਕ ਸਹੇਲੀ ਲਲਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ :-"ਬੀਬੀ ! ਰਾਜ ਕੁਮਾਰ ਬੁਧ ਹੋ ਕੇ ਕਪਲ ਵਸਤੂ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਬੜੀ ਖਲਕਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ। ਤੂੰ ਵੀ ਚਲ । ਰਾਜਾ ਤੇ ਸਾਧੂ ਕੀ ਪਤਾ ਕਦ ਚਲੇ ਜਾਣ। {{gap}}ਡੁਬ ਡੁਬ ਕਰਦੀਆਂ ਅਖਾਂ ਨਾਲ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਠੀਕ ਹੈ ਭੈਣ ਮੇਰੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਇਸਤਰੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ-ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਨਿਆਸੀਪਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ? ਬੜਾ ਅਨਰਥ ਹੋਵੇਗਾ । ਲੋਕ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਕੰਮ ਰੁਕ ਜਾਏਗਾ ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚੇਗਾ । {{gap}}ਮੈਂ ਯਕੀਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਮੁਨਾਸਬ ਸਮਝਣਗੇ। {{gap}}ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕਰ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਬੁਧ ਸਾਰਿਪੁਤਰ ਤੇ ਮੌਦ ਗਲਾਯਨ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਦ ਹੀ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿਚ ਆ ਗਏ। ਦੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਧੜਕਦੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਤੇ ਜਲ ਭਰੇ ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਦੌੜ ਕੇ ਬੁਧ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ । {{gap}}ਬੁਧ ਬੜੇ ਮਿਠੇ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਸੁਰ ਵਿਚ ਬੋਲੇ-ਯਸ਼ੋਧਰਾ ! ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ ? ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ<noinclude>{{right|੭੩}}</noinclude> li509camyzmh484xmr1pg6fry9f95b5 250 62232 230987 174405 2026-07-29T13:13:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਬਣਾਲੈਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ। ਬੁਧ ਨੇ ਸੰਨਿਆਸ ਧਰਮ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਦੇਕੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਭਿਖੁਨੀ ਬਣਾ ਤਾਂ ਦਿਤਾ ਪਰ ਨਾਲ ਨਾ ਲੈ ਗਏ । {{gap}}ਬੁਧ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਨੇ ਅੱਠਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁਤਰ ਰਾਹੁਲ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਦਸਿਆ “ਇਹ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਨ" ਉਹ ਝਟ ਮਹਿਲਾਂ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤੇ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਕੇ ਆਖਣ ਲਗਾ-“ਪਿਤਾ ਜੀ ! ਪਿਤੀਧਨ ਮੈਨੂੰ ਦਿਉ ।" ਬੁਧ ਬੋਲੇ-ਬੇਟਾ ! ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਧਨ ਰਤਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹਨ । ਗਿਆਨ ਰਤਨ ਹੈ ਜੋ ਜਲਦੀ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਏਗਾ । ਅਜ ਤੋਂ ਤੇਰੀ ਸਿਖਿਆ ਦਾ ਭਾਰ ਸਾਰਿਪੁਤਰ ਤੇ ਹੈ । {{gap}}ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਬੁਧ ਨੇ ਇਕ ਭਿਖਿਆ ਪਾਤਰ ਰਾਹੁਲ ਦੇ ਹਥ ਵਿਚ ਦੇ ਦਿਤਾ ਤੇ ਨਾਲ ਲੈ ਤੁਰੇ । ਰਾਜਾ ਸ਼ੁਧੋਦਨ ਇਹ ਗਲ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਈ ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਬੁਧ ਨੇ ਅਗੇ ਤੋਂ ਨੇਮ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਕਿ ਬਿਨਾ ਮਤਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਕਿਸੇ ਬਚੇ ਨੂੰ ਭਿਖੂ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਏ। {{gap}}ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਧ ਕੁਝ ਦਿਨ ਹੋਰ ਕਪਲ ਵਸਤੂ ਵਿਚ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਤੁਰ ਪਏ। ਤੁਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਉਨਾਂ ਨੇ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਨੂੰ ਸਦਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ-"ਯਸ਼ੋਧਰਾ ! ਜਦ ਤਕ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਨਿਰਵਾਨ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਤੂੰ ਘਰ ਹੀ ਰਹੋ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਹੈ {{gap}}ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਨੇ ਕੋਈ ਹੀਲ ਹੁਜੱਤ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਤੇ ਰਖ ਲੀਤਾ । ਫਿਰ ਰਾਹੁਲ<noinclude>੭੪{{left|}}</noinclude> 1yddokptvygpkm962oxoome0f6typ3k 250 62233 230988 174407 2026-07-29T13:13:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230988 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਜਾਉ ਬੇਟਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ । ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਧਨ ਨੂੰ ਭੋਗੋ ਤੇ ਸ਼ਾਸਵਤ ਅੰਨਦ ਲਵੋ । {{gap}}ਬੁਧ ਆਪਣੇ ਭਿਖੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿਥੇ ਜਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਯਸ਼ੋਧਰਾ ਮਹਿਲਾਂ'ਚ ਆਈ ਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਚ ਲਗ ਗਈ । {{larger| '''ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਾਰਜ '''}} {{gap}}ਬੋਧੀ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁੱਧ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਆਪਣੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ `ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਂਦਾ {{gap}}ਕੁਲ ੪੬ ਚੌਮਾਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਟੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾਂ ਟਿਕ ਕੈ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ । ਬਾਕੀ ਫਿਰ ਫਿਰ ਕੇ ਹੀ ਇਨ੍ਹ ੪੬ ਚੌਮਾਸਿਆਂ ਵਿਚ ਬੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। {{gap}}ਪਹਿਲਾ ਕਾਂਸ਼ੀ ਵਿਚ-ਇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਪਿਛੇ ਜ਼ਿਕਰ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ। {{gap}}ਦੂਜਾ ਰਾਜ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ-ਇਥੇ ਪਹਿਲੇ ਯਸ਼ਟੀਬਨ ਵਿਚ ਰਹੇ,ਫਿਰ ਬਿੰਬਸਾਰ ਨੇ ਬੇਨਬਨ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿਤਾ ਉਥੇ ਰਹੇ। ਚੌਮਾਸਾ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਕਪਲ ਵਸਤੂ ਗਏ। ਉਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਪਿਛੇ ਆ ਚੁਕਾ ਹੈ। ਚੌਮਾਸਿਓਂ ਬਾਅਦ ਨਵਾਂ ਚੌਮਾਸਾ ਆਉਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨੇੜੇ ਬੁਧ ਕਪਲ ਵਸਤੂਉਂ ਚਲ ਕੇ ਅਨਾਮਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਨੁਪਿਯ ਨਾਉਂ ਦੇ ਅੰਬਾਂ ਦੇ ਬਨ ਵਿਚ ਠਹਿਰੇ। ਇਥੇ ਕਪਲ ਵਸਤੂ ਦੇ ਛੀ ਰਾਜ<noinclude>{{right|੭੫}}</noinclude> 8uqy6kap069ymwb8n0njxhjgqepvemj 250 62234 230989 174411 2026-07-29T13:13:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230989 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕੁਮਾਰ ਆ ਕੇ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣੇ। ਉਪਾਲੀ ਨਾਉਂ ਦਾ ਇਕ ਨਾਈ ਵੀ ਸੀ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਚੇਲਾ ਬਣਾਇਆ। {{gap}}ਤੀਜਾ-ਫਿਰ ਰਾਜ ਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਬੇਨਬਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਇਆ। ਇਥੇ ਹੀ ਇਕ ਬੜੇ ਧਨੀ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਿੱਪਲ ਬੁੱਧ ਦਾ ਚੇਲਾ ਬਣਿਆ ਜੋ ਕਿ ਅਗੇ ਚਲ ਕੇ ਮਹਾਂ ਕਸ਼ੱਪ ਦੇ ਨਾਉਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੋਇਆ। {{gap}}ਚੌਥ'—ਇਹ ਵੀ ਰਾਜ ਗ੍ਰਹਿ ਵਿਚ ਹੀ ਬਿਤਾਇਆ। ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਗਏ। ਉਥੇ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਕਾਲ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਕਾਲ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਪੰਜਵਾਂ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚ-ਇਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਚੌਮਾਸਾ ਬੀਤ ਚੁਕਾ ਸੀ-ਬੁਧ ਮਰ ਰਹੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦੁਬਾਰਾ ਕਪਲ ਵਸਤੂ ਗਏ ਤੇ ਆਉਣ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮਹਾਂ ਪੂਜਾਵਤੀ ਪੰਜ ਸੌ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭਿਖੁਨੀ ਬਨਣ ਆ ਗਈ। ਆਨੰਦ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਤੇ ਬੁਧ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਠਮਗ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਇਕ ਭਿਖੁਨੀਸਿੰਘ ਬਣਾ ਦਿਤਾ। {{gap}}ਛੀਵਾਂ-ਰਾਜਗ੍ਰਿਹ ਦੇ ਕੌਲ ਮੁਕੁਲ ਨਾਉਂਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ। ਇਥੇ ਬਿੰਬਸਾਰ ਦੀ ਵਡੀ ਰਾਣੀ ਭਿਖੂਨੀ ਬਣੀ । {{gap}} ਸੱਤਵਾਂ-ਸ਼੍ਰਾਵਸਤੀ ਦੇ ਪਾਸ ਅਨਾਥ ਪਿੰਡ ੨ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜੋਤ ਬਣ ਵਿਚ । ਇਥੇ ਹਾੜ ਦੀ ਪੂਰਣਮਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਦਿਤੀ । {{gap}}ਅਠਵਾਂ-ਸ਼ਿੰਸੁ ਮਾਰ ਗਿਰੀ (ਚੁਨਾਰ-ਬਨਾਰਸ ਦੇ<noinclude>{{left|੭੬}}</noinclude> fg2pxfieqbaz9uz2nwbylxww5hjz22a 250 62237 230990 174556 2026-07-29T13:13:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਿਹਾ—“ਜਨਮ ਤੋਂ ਨਾ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਚੰਡਾਲ । ਕਰਮਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{larger|'''ਆਖਰੀ ਦੋੜਾ''' }} {{gap}}ਪੈਂਤਾਲੀਵਾਂ ਚੌਮਾਸਾਂ ਜੇਤ ਬਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾ ਕੇ ਬੁਧ ਕਈ ਜਗ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੌੜੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨਾਦਿਕਾ ਪਹੁੰਚੇ । ਨਾਦਿਕਾ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਦੇ ਪਾਸ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾਂ ਸੀ । ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚ ਆਮਰ- ਪਾਲੀ ਨਾਉਂਦੀ ਇਕ ਬੜੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਤੇ ਜਵਾਨ ਵੇਸਵਾ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਬੁਧ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਈ । ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਬੁਧ ਨੇ ਕਿਹਾ-ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਰਹਿਣਾ ਮਹਾਨ ਦੁਖ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾ ਤੇ ਖੜੇ ਰਹਿਣਾ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਹੈ। ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੂਸਿਰਆਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਇਹ ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਤੀਜੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਰਾਇਆ ਸਹਾਰਾ ਤੇ ਵਿਅੱਮਦੇ ਕਾਰਣ ਇਸਤਰੀਸਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਕਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ {{gap}}ਆਮਰਪਾਲੀ ਨੇ ਇਕ ਬੜਾ ਭਾਰਾ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਬਨ ਭੈਟਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸੰਘ ਸਹਿਤ ਭੋਜਨ ਵੀ ਕਰਵਾਇਆ । ਬੁਧ ਉਸ ਬਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਚਿਰ ਰਹੇ ਤੇ ਫਿਰ ਫਿਰਦੇ ਫਿਰਦੇ “ਪਾਵਾ" ਵਿਚ ਪਹੁੰਚੇ । ਪਾਵਾ ਵਿਚ ਚੁੰਦ ਨਾਉਂਦੇ ਇਕ ਭਗਤ ਨੇ ਸੰਘ ਸਮੇਤ ਬੁਧ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਲਈ ਸਦਿਆ । ਬੁਧ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸੂਰ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਖਾਣ ਲਈ ਰਖ ਦਿਤਾ । ਬੁਧ ਉਹ ਵੀ ਖਾ ਗਏ।<noinclude>{{right|੭੯}}</noinclude> kg5jkq43uxci41kn8p7ocl65qs5qgq4 250 62238 230991 174557 2026-07-29T13:14:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230991 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਸ਼ਰੀਰ ਅਗੇ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਮਾਸ ਖਾਣਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਗਿਆ । ਉਹ ਉਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। {{larger| '''ਮਹਾਂ ਪਰਿਨਿਰਵਾਨ'''}} ਅੰਤ {{gap}}ਮੱਲਾਂ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕੁਸ਼ੀਨਾਰ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬੁਧ ਹਿਰਨ ਵਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸ਼ਾਲ ਦੇ ਇਕ ਬਨ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਤੇ ਉਥੇ ਸਾਖੂ ਦੇ ਦੋ ਦ੍ਰਖਤਾਂ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਈ ਪੰਲਘ ਡਾਹ ਦਿਤਾ ਗਿਆ । ਉਹ ਲੇਟ ਗਏ । ਪਾਸ ਬੜੇ ਬੜੇ ਦਿਵਾਨ ਸ਼ਿਸ਼ ਬੈਠੇ ਸਨ । ਆਨੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ ਚੁੰਦ ਭੋਜਨ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ।ਬੁਧ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਪਿਆਰੇ ਆਨੰਦ, ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਆਖ । ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਦੋ ਹੀ ਭਿਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਪਾਈਆਂ ਹਨ । ਇਕ ਸੁਜਾਤਾ ਦੀ ਦੂਸਰੀ ਚੁਦ ਦੀ ।” {{gap}}ਫਿਰ ਬੋਲੇ ਆਨੰਦ ! ਸਭ ਭਿਖੂਆਂ ਨੂੰ ਸਦ ਲਿਆਓ, ਅਸੀਂ ਆਖ਼ਰੀ ਉਰਦੇਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ । ਉਹ ਗਿਆ ਤੇ ਫੌਰਨ ਸਭ ਭਿਖੂਆ ਗਏ । ਬੁਧ ਨੇ ਅੱਠਮਗ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ-" {{gap}}ਰੋਗ ਸ਼ੋਕ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਵਗੈਰਾ ਦੁਖ ਜਨਮ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਜਨਮ ਦਾ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੈ ।ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੂਰੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪੈਰੋ-ਪੈਰ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਰਖਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਨਾਸ<noinclude>{{left|੮੦}}</noinclude> 49n0r77ou40qar862ojfvzi418ckx8k 250 62239 230992 174558 2026-07-29T13:14:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। {{gap}}ਖਾਣਾ ਖਾਓ ਉਤਨਾ ਹੀ ਜਿਤਨਾ ਸਰੀਰ ਰਖਿਆ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ । ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਹ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਥੋੜੀਆਂ ਹਨ, ਨਿਰਵਾਨ (ਮੁਕਤੀ) ਉਸੇ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।ਜੇ ਨਿਰਵਾਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸੰਤੋਖ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ। {{gap}}ਤੁਸਾਂ ਜਿਸ ਧਰਮ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਉਤੇ ਪਕੇ ਰਹੋ ਤੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਉਚਾ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਬਨਾਉ । ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਾ ਜਾਣਾ । ਗੂਹਦਸ਼ਾ ਵਗੈਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਫਲਤ ਜੋਤਸ਼ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਤੋਂ ਤੇ ਹਥ ਰੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਅਗਲੀਆਂ ਪਿਛਲੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕਹਿਣ ਸੁਨਣ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹਿਣਾ । ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ । ਅੱਠਮਗ ਤੇ ਚਲੋ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉ । ਮਿਲ ਕੇ ਚਲਣਾ। ਨਫ਼ਰਤ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ । ਸਮਾਜ ਦੇ ਦਬੇ ਪੀਸੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਤਾਲ ਮੇਲ ਰਖਣਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨਤ ਬਨਾਉਣਾ । {{gap}}ਕਰੁਣਾ ਭਰੇ, ਹਮਦਰਦ ਤੇ ਹਿਤੇਸ਼ੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਕਹਿ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਆਪ ਇਸ ਸਭ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਵੋ,” ਕਹਿੰਦੇ ਕਹਿੰਦੇ ਕਰੁਣਾ ਦੀ ਮੂਰਤ ਬੁਧ ਨੇ ਸ਼ਰੀਰ ਛਡ ਦਿਤਾ । ਇਹ ਗਲ ੪੮੮ ਈ: ਪੂ: ਦੀ ਹੈ । {{gap}}ਬੁਧ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਫੈਲ ਗਈ ਤੇ ਟਿਡੀ ਦਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਸਮੂਹ ਇਕਠਾ ਹੋਇਆ । ਕੁਸ਼ੀਨਾਰ ਦੇ ਮੱਲਰਾਜ ਨੇ ਬੁਧ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਰ੍ਹਾਂ<noinclude>{{right|੮੧}}</noinclude> 9jl88bdtnutvb8y8xh469p9zp2lpprx 250 62240 230993 174560 2026-07-29T13:14:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਪਦਾਰਥ ਲਗਾ ਕੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਰਖ ਦਿਤਾ ਤੇ ਦੂਰ ਦੂਰ ਖ਼ਬਰ ਭੇਜ ਦਿਤੀ । ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਧਚੜਿਆਂ ਦੇ ਧਚੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆ ਜਮਾ ਹੋਏ । ਸਤਵੇਂ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਦਾਹ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਇਆ। ਚਿਖਾ ਬਲ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਬਾਰਿਸ਼ ਆ ਗਈ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਚਮੜਾ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੜ ਗਿਆ ਪਰ ਹਡੀਆਂ ਨਾ ਸੜ ਸਕੀਆਂ । ਉਹ ਚੁਣ ਲੀਤੀਆਂ। ਮੱਲ ਰਾਜਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਓਥੇ ਹੀ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਮੁਨਾਰਾ ਬਨਵਾਉਣਾ ਕਿ ਵੈਸ਼ਾਲੀ ਆਦਕ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦੂਤ ਆਪਣਾ ਆਪਣਾ ਹਡੀਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾ ਮੰਗਣ ਲਗੇ । ਮੱਲ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ। ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਹੋਇਆ ਕਿ ਜੰਗ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣਾ ਚਾਰਜ ਨੇ ਜਿਸਦੀ ਕੁਟੀਆ ਦੇ ਕੋਲ ਬੁਧ ਦੇਵ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸਮਝਾ ਬੁਝਾ ਕੇ ਜੰਗ ਰੋਕ ਦਿਤਾ ਤੇ ਹਡੀਆਂ ਦੇ ਅੱਠ ਹਿਸੇ ਕਰ ਦਿਤੇ।ਸਭ ਆਪਣਾ ੨ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ ਤਾਂ ਨੇਪਾਲ ਦੀ ਤਲ- ਹਟੀ ਦੇ ਇਕ ਰਾਜ-ਪਿਪਲੀਕਾਨਨ ਦੇ ਰ ਜਾ ਦਾ ਦੂਤ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਚਿਖਾ ਦਾ ਇਕ ਕੋਲਾ ਦੇ ਦਿਤਾ । ਉਹ ਉਹੋ ਲੈ ਕੇ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਬੁਧ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਜਲੂਸ ਕਢ ਕੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੜੇ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਦਬ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਸ ਉਤੇ ਇਕ ਇਕ ਸੋਹਣਾ ਮੀਨਾਰ ਬਣਵਾ ਦਿਤਾ। ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਹਿਸੇ ਰਾਖ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਹੋ ਘੜੇ 'ਚ ਭਰਕੇ ਉਸ ਉਤੇ ਇਕ ਮੁਨਾਰਾ ਬਣਵਾਦਿਤਾ {{gap}}ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਬੇਹਤਰੀਨ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।<noinclude>{{left|੮੨}}</noinclude> m1bf6l86q4bn4o1dj1kzpf8r7ean182 250 62241 230994 173494 2026-07-29T13:14:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230994 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{xxxx-larger|'''ਬੋਧਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਕੁਝ ਮੋਟੀ''' '''ਜਾਨਕਾਰੀ'''}}}} {{larger|'''ਬੁਧ ਕੌਣ ਸਨ?'''}} {{gap}}ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਧਾਰਮਕ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਕ ਨੇਤਾ ਸਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਰਬ, ਰਬ ਦਾ ਪੁਤਰ, ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਜਾਂ ਪੀਰ ਪੈਗੰਬਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਹਵਾ ਕੀਤੇ,ਝੋੜਾਂ ਇਨਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਗਰ ਲਗਾ ਲੀਤਾ ਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੂਸਰੇ ਸਿਰੇ ਤਕ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਇਕ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਸਮਾਜਿਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਮਚਾ ਦਿਤੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲ ਤੇ ਫੁਲਦੀ ਫਲਦੀ ਦੇਖ ਲੀਤਾ। ਉਹ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਸਦੀਆਂ ਤਕ ਕਾਇਮ ਰਹੀ ਤੇ ਅਜ ਵੀ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਂਇਮ ਹੈ ।ਭਾਵੇਂ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਮੰਨਦੇ<noinclude>{{right|੮੩}}</noinclude> qr3n7etj76qjjmfjzuh5i43icjnemop 250 62242 230995 174559 2026-07-29T13:14:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹਾਂ। ਗਲ ਅਜ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪੰਝੀ ਕੁ ਸੌ ਸਾਲ ਪਹਲਾ ਦੀ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਪਰੋਹਤ। ਧਰਮ ਦਾ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਸੀ। ਪਰੋਹਤ ਲੋਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਾ ਲਾਲਚ ਦੇ ਕੇ ਖੂਬ ਲੁਟਿਆ ਕਰਦੇ(ਸਨ। ਲੋਕਾਂ ਪਾਸੋਂ ਬੜੇ ਬੜੇ ਜਗ ਹਵਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਖੂਬ ਦਾਨ ਦਖਨਾ ਲੀਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਪਰੋਹਤਾਂ ਦੀ ਇਸ ਧਾਰਮਕ ਲੁਟ ਖਸੂਟ ਤੋਂ ਬੜੇ ਬੜੇ ਰਾਜੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਤੇ ਧਨਾਢ ਲੋਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗ਼ਰੰਬ ਤੇ ਵਿਚਲੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਵੀ ਬੜੇ ਤੰਗ ਆਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ ਤੇ ਛੂਤ ਛਾਤ ਦੇ ਬਖੇੜੇ ਨੇ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੜਾ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਦਾ ਜੀਊਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਬੁਧ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁਧ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਈ ਤੇ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਬੜੀਆਂ ਔਕੜਾਂ ਆਈਆਂ ਪਰ ਉਹ ਜ਼ਰਾ ਨਾ ਘਬਰਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇ ਜਾਣ ਤਕ ਤੋਂ ਮਾਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਤਾਂ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਇਕ ਪੁਰਾਣੇ ਈਰਖੀ ਭਰਾ ਦੇਵ ਦਤ ਤਕ ਨੂੰ ਮੁਲ ਖ਼ਰੀਦ ਲੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਾਇਆ ਪਰ ਬਨਿਆ ਕੁਝ ਨਾ ਤੇ ਆਖ਼ਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੁਧ ਦੇ ਝੰਡੇ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਏ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਰਸਤਾ ਛਡ ਕੇ ਲਾਂਭੇ ਹੋ ਗਏ।ਬੁਧ ਨਿਰ ਵਿਰੋਧ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਡੰਕਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰਾਹ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੇ।<noinclude>{{left|੮੪}}</noinclude> 7l477do61nnz26mzgpm3wftw2tj54w4 250 62243 230996 174632 2026-07-29T13:14:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230996 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{larger|'''ਧਰਮ ਕੀ ਹੈ?'''}} {{gap}}ਉਹ ਧਰਮ, ਉਹ ਰਾਹ, ਜਿਹੜਾ ਬੁਧ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਖਿਆ ਆਖਰ ਕੀ ਹੈ? ਮੋਟੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੋਸ਼ਲਿਜ਼ਮ ਹੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਆਰਥਕ ਨਹੀਂ, ਅਧਿਆਤਮਕ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਕੋਈ ਵਟੇ ਵਾਲੀ ਗਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਵਕਤ ਦੀ ਗਲ ਹੈ। ਉਸ ਵਕਤ, ਵਕਤ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸ਼ੋਸ਼ਨ ਖ਼ਤਮ ਹੀ ਇਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਵਰਣਾ ਬੁਧ ਖੁਦ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਆਰਥਕ ਨੁਕਤਾ ਨਿਗ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਸਮਾਜਵਾਦ ਕਾਇਮ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਲਾਇਆ ਸੰਘ ਵਿਚ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦਾ ਨੇਮ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਬੁਧ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੇ ਇਕੋ ਹੀ ਇਕ ਸੋਸ਼ਲਿਸਟ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪਹਿਲੇ ਇਹ ਚਾਰ ਗਲਾਂ ਸਮਝ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ− {{gap}}੧-ਰਬ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ</br> {{gap}}੨-ਆਤਮਾ ਅਨਿੱਤ ਹੈ।</br> {{gap}}੩-ਕੋਈ ਗ੍ਰੰਥ ਸ੍ਵਤ੍ਹਪ੍ਰਮਾਨ (ਇਲਹਾਮੀ) ਨਹੀਂ।</br> {{gap}}੪-ਜੀਵਨ-ਪ੍ਰਵਾਹ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਬਾਦ ਵੀ ਰਹੂ। ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਅਨਾਦੀ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਾ ਅੰਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{right|੮੫.}}</noinclude> qhyiey3zh366amf9zzgclqxoovs0lml 250 62244 230997 174633 2026-07-29T13:14:52Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{larger|'''ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਸਚਾਈਆਂ'''}} {{gap}}ਗਇਆ ਵਿਚ ਪਿਪਲ ਹੇਠਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮਗਨ ਬੈਠਿਆਂ ਬੁਧ ਨੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੀਂਹ ਧਰੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ,‘ਚਾਰ ਆਰਯਸਸਤਯ' ਅਰਥਾਤ, ਚਾਰ ਸ਼੍ਰੇਸਟ ਸਚਾਈਆਂ। ਉਹ ਇਹ ਹਨ {{gap}}(੧) ਜੱਮਣਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਮਰਨਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਰੋਗ ਦੁਖ ਹੈ, ਬੁਢਾਪਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵਿਛੜਨਾ ਦੁਖ ਹੈ, ਨਾ ਪਿਆਰੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮਿਲ ਜਾਣਾ ਦੁਖ ਹੈ। {{gap}}(੨) ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਖਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}(੩) ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੪) ਇਹ ਦੁਖ ਨਿਵਿਰਤੀ ਦੇ ਅਠ ਉਪਾਓ ਹਨ-੧. ਠੀਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ੨, ਠੀਕ ਸੰਕਲਪ ੩. ਠੀਕ ਬਾਣੀ, ੪. ਠੀਕ ਕਰਮ, ੫. ਠੀਕ ਜੀਵਨ, ੬.ਠੀਕ ਉਦਮ, ੭. ਠੀਕ ਯਾਦ- ਦਾਸ਼ਤ, ੩. ਠੀਕ ਸਮਾਧੀ {{left|{{larger|'''ਬੁਧ ਨੀਤੀ'''}}}} {{gap}}ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਦਾ ਹਿਤ ਚਾਹੁਣਾ ਤੇ ਕਲਿਆਣ ਕਰਨਾ ਇਹ ਬੁਧ-ਨੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਬੁਧਨੀਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਮਨ ਦੀ ਸੁਧਤਾ ਤੇ ਸਦਾਚਾਰੀ ਜੀਵਨ। ਜਿਹੜਾ ਆਪਣਾ ਮਨ<noinclude>{{left|੮੬.}}</noinclude> glml6p05xgvnqjc19gd1wktp33dhepx 250 62245 230998 174695 2026-07-29T13:14:56Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਪਣੇ ਵਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਨਾ ਧਰਮ । ਨਾ ਸੁਖ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ । {{gap}}ਮਨ ਉਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ । ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਤੇ ਸੰਜਮੀ ਬਣਨ ਦਾ। ਜਦ ਕਰਤੂਤਾਂ ਘਟ ਗਈਆਂ, ਜੀਵਨ ਸਾਦਾ ਤੇ ਸੰਜਮੀ ਥਣ ਗਿਆ, ਮਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਮਾਰਗ ਤੇ ਪੰਚ ਸ਼ੀਲ ਦੋ ਠੂਸਖੇ ਹਨ ਮਨ ਨੂੰ ਸਿਧੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪਾਉਣ ਦੇ ਸਦਾ ਤੇ ਸੰਜਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਦੇ । ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਮਾਰਗ ਉਪਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੰਚਸ਼ੀਲ ਵਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੈ। {{larger|'''ਬੁਧ-ਕਰਮ'''}} {{gap}}ਬੁਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਕਰਮ ਦੀ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਵੀ ਬੜੀ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਵਖਰੇ ਹੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਕਰਮ ਦੀ ਸਤਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਉਂ “ਗਿਰਹਕਾਰਕ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਗਿਰਹਕਾਰਕ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮ-ਜਨਮਾਂਤਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਵਰੂਪ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪਰਸ਼ਿਟ ਭੂਮੀ ਹੈ ਪੂਰਬਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਵਾਸਨਾ, ਸੰਸਕਾਰ ਤੇ ਤਿਰਸ਼ਨਾ । ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਰ-ਮਲ ਬੋਧੀ ਦਵਾਰਾ ਉਹ ਗਿਰਹਕਾਰਕ ਪਰਤੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਤਿਰਸ਼ਨਾ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ<noinclude>{{right|੮੭}}</noinclude> ebkuqdok4lukg4nwfxmomfxc0nvqqlw 250 62246 230999 174694 2026-07-29T13:15:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗਿਰਹਕਾਰਕ ਕਿਤੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਪਸਾਰ ਸਕਦਾ ਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਮਨੁਖ ਜਨਮ-ਮਰਣ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । {{larger|'''ਬੌਧ-ਸਾਂਧਨਾ'''}} {{gap}}ਬੌਧ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਮਸਕਦ ਬੋਧ ਪਰਾਪਤੀ ਹੈ । ਬੌਧ ਪਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਜਾਪ ਜਗ ਜਾਂ ਤਪ ਤਪ ਮਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਿਚਲਾ ਰਸਤਾ ਠੀਕ ਹੈ। ਨਾਂ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤਾ ਕਸਿਆ ਹੀ ਜਾਏ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬਹੁਤ ਢਿੱਲਾ ਹੀ ਰਖਿਆ ਜਾਏ । ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਏ ਪਰ ਮਰ-ਯਾਦਾ ਦਾ, ਦੇਹ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁਧ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਪਵਿਤਰ ਰਖਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਵੀਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਇਸ ਦੇ ਵਾਸਤੇ “ਦਸ਼ਸੀਲ" ਦਾ ਨੁਸਖਾ ਦਸਿਆ ਹੈ । ਉਸ ਨੂੰ “ਮਹਾ ਮੰਗਲ” ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ । {{larger|'''ਉਪਾਸਕ-ਧਰਮ'''}} {{gap}}ਬੌਧ, ਸਾਧੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਧਾਰਣ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀਆਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਾਹਲਾ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਬਲਕਿ ਕਈ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਧੂ ਨਾਲੋਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀਓ ! ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਤਰ ਦਾ ਹਿਤ ਕਰੋ । ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਘਿਰਣਾ ਜਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਨਾ ਕਰੋ । ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਸਤਾਓ ਤੇ ਨਾ ਉਸਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਤੋਂ ਫ਼ਾਇਦਾ ਉਠਾਓ। ਇਹ<noinclude>{{left|੮੮}}</noinclude> kkfwhgg0src76vmg8wnerl1odf4vh9r 250 62247 231000 174696 2026-07-29T13:15:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਗਤ ਜਲੰਦਾ ਠੰਢਾ ਠਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨੇ ਨਿਮ੍ਰ ਤੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਬਣੋ।” {{larger|'''ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ'''}} {{gap}}ਇਹ ਬੁਧ ਦੇ ਉਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਨਾਓਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਇਕਠੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ "ਮਹਾਂ ਭਾਰਤ" ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਡਾ ਹੈ । ਪਾਲੀ ਬੋਲੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸੀ ਤੇ ਬੁਧ ਨੂੰ ਸਿਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਸੇ ਨੂੰ ਅਪਨਾਇਆ । ਚਾਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ ਪਰ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੂਨਾਸਬ ਨਾ ਸਮਝਿਆ। ਇਹ ਸੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁਹਤਾਜ਼ ਰਖਨਾ ਤੇ ਇਸ ਚੀਜ਼ ਉਤੇ ਵੀ ਮੁਹਰ ਲਗਾਉਣਾ ਕਿ ਪਵਿਤਰ ਖਿਆਲਾਂ ਲਈ ਪਵਿਤਰ ਬੋਲੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਬੁਧ ਤਾਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ ਸਨ ਫਿਰ ਰੱਬ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨਦੇ ? ਖ਼ੈਰ । {{gap}}ਸਾਰਾ ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ਤਿੰਨਾਂ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸੁਤਪਿਟਕ, ਵਿਨੈਪਿਟਕ, ਅਭਿਧਮ ਪਿੱਟਕ। {{gap}}ਸੁਤ ਪਿਟਕ ਵਿਚ ਪੰਜ ਅਧਿਆਇ ਹਨ, ਵਿਨੈ ਦੇ ਵੀ ਪੰਜ ਹਿਸੇ ਹਨ ਤੇ ਅਭਿਧਮ ਵੀ ਸੱਤਾਂ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪਿਟਕ ਉਤੇ ਟੀਕਾ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਹੈ । ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵੀ ਬੌਧ ਸਾਹਿਤ ਤੋਂ ਸੁਖਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ । ਉਸ<noinclude>{{right|੮੯}}</noinclude> 530q3wg7ape7d1nkbvft03mhm5bw5m6 250 62248 231001 174698 2026-07-29T13:15:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿਚ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਹੈ । {{gap}}ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ, ਬੜੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੇ ਕਠਨਾਈਆਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਚੋਂ ਬਚਾ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕਢਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਫਿਰ ਢੂੰਡ ਢੂੰਡ ਕੇ ਲਭਿਆ ਹੋਇਆ ਹੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ । ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮੀਆਂ ਦੇ ਗਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਖੰਡਨ ਲਈ ਕਿਤੋਂ ਕਿਤੋਂ ਇਕਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਤੇ ਨਕਰਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਬਾਹਰ ਹਾਲ ਮਿਲ ਰਿਹ ਹੈ, ਇਹ ਕੋਈ ਘਟ ਗਨੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਮੀਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਕ ਦਿਨ ਫਿਰ ਸਾਰਾ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਬੌਧ-ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਭਰ ਹੋ ਜਾਊ। {{larger|'''ਮਤਮਤਾਂਤਰ''' }} {{gap}}ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਜਾਂ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੌਧ ਧਰਮ ਯਾ ਬੌਧ ਮਜ਼ਹਬ ਵਿਚ ਵੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਈ ਫਿਰਕੇ ਮਤ ਮਤਾਂਤਰ ਜਾਂ ਸੰਪਰਦਾਇ ਹਨ। ਚੀਨ ਜਾਪਨ ਵਗੈਰਾ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਹੀ ੧੮ ਜਾਂ ੨੦ ਬੌਧ ਸੰਪਰਦਾਇ ਹਨ । ਭਾਵੇਂ ਹਿੰਦੂ ਫ਼ਿਲਾਸਫਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਚੌਂਹ ਦਾ ਹੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ । ਉਹ ਇਹ ਹਨ-ਵੈਭਾਸਿਕ, ਸੌਤਾਂਤ੍ਰਿਕ, ਮਧਯਮਿਕ ਅਤੇ ਯੋਗਾਚਾਰ। ਪਹਿਲਿਆਂ ਦੋਂਹ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੀਨਯਾਨ ਸੰਪਰਦਾਇ ਨਾਲ ਹੈ ਤੇ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੋਂਹ ਦਾ “ਮਹਾਂਯਾਨ" ਸੰਪਰਦਾਇ ਨਾਲ।<noinclude>{{left|੯੦}}</noinclude> ofzu0dbztzxea5bkyk5k12fgefgqega 250 62249 231002 174699 2026-07-29T13:15:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231002 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਅਸਲ ਵਿਚ ਬੌਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸੰਪਰਦਾਇ ਹੀ ਦੋ ਹਨ-ਹੀਨ ਯਾਨ ਤੇ ਮਹਾਯਾਨ । ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਸਭ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਖਾ ਹੀ ਕਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। {{gap}}‘ਹੀਨ ਯਾਨ’ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਤੰਗ ਰਸਤਾ ਤੇ ‘ਮਹਾਂ ਯਾਨ' ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ, ਖੁਲਾ ਰਸਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਰਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਲਿਆਣ ਕਾਰੀ ਹਨ। ਹੀਨ ਯਾਨ ਵਾਲੇ ਬੁਧ ਨੂੰ ਰਬ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਰਹਿਬਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਹਾ ਯਾਨ ਵਾਲੇ ਰਬ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਬ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮਰਣ ਵਿਚ ਲਿਆਉਂਦੇ ਤੇ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਕਈ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਿਥ ਛਡੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ। {{gap}}ਬੁਧ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਇਕ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸੰਨਿਆਸੀ । ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬੌਧਧਰਮ ਵਿਚ ਭਿਖੂ ਕਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਬੁਧ ਪਾਸ ਕਾਫ਼ੀ ਭਿਖੂ ਹੋ ਗਏ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਸੰਸਥਾਂ ਬਣਾ ਦਿਤੀ ਤੇ ਨਾਓ ਰਖਿਆ “ਸੰਘ” । ਸੰਘ, ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ ਮਰਦਾ ਲਈ ਹੀ ਬਣਿਆ ਪਰ ਫਿਰ ਅਗ੍ਹਾਂ ਚਲ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਣਾ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਬਨਾਇਆ ਬੁਧ ਨੇ, “ਆਨੰਦ" ਦਵਾਰਾ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਮਹਾ ਪਰਜਾਵਤੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉਤੇ । ਇਸ ਵਿਚ ੫੦੦ ਇਸਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਹਿਲੇ ਪਹਿਲ ਊਹੋ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। {{gap}}ਸੰਘ ਦੇ ਨੇਮ ਬੜੇ ਕਠੋਰ ਸਨ । ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲੋਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ।<noinclude>{{right|੯੧}}</noinclude> k9drx6w54nu1lpsonai5el32i1f0syl 250 62250 231003 174697 2026-07-29T13:15:33Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਸੰਘ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੋਕ ਵਜਾ ਲੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਨਾਬਾਲਗਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਲਗ ੧੫ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ ਤੇ ਭਰਤੀ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਜਦੋਂ ਦੇਖ ਲੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਪੱਕਾ ਹੈ ਇਰਾਦਾ ਪੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਨੇਮ ਇਹ ਪਾਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਪੱਕਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸਨ । ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਮਨ ਡੋਲ ਜਾਏ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਚਲਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਬਲਕਿ ਭੇਜਾ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ । ਟੈਂਪਰੇਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਭਿਖੂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤੇ ਮੁੜ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਅਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ । ਸਮਾਜ ਕੋਈ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਸੀ ਬਲਕਿ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਾਧੂ ਸੰਗ ਕਰ ਕੇ ਚੰਗਾ ਸਿਆਣਾ ਹੋ ਆਇਆ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਅਸ਼ੋਕ ਨੇ ਏਦਾਂ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਉਹ ਟੈਂਪਰੇਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਹੀ ਭਿਖੂ ਹੋਏ ਸਨ ਤੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਸਨ । {{gap}}ਅਜ ਸੰਘ ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਹੈ, ਭਿਖੂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ {{gap}}ਸਚੀ ਗਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਭਿਖੂਆਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੰਡਤਾਈ, ਚਤੁਰਾਈ, ਮੇਹਨਤ ਮੁਕੱਸ਼ਤ, ਤੇ ਤਿਆਗ ਤਪਸਿਆਂ ਦਾ ਸਦਕਾ ਹੀ ਬੁਧ ਧਰਮ ਦੇਸ਼ ਦੇਸਾਂਤਰਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਤੇ ਅਰੂਜ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਰਾਮ ਤਲਬੀ ਐਸ਼ਪ੍ਰਸਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ<noinclude> {{left|੯੨}}</noinclude> 3f2z6purxrzdtv95jxatcqht2na8u6i 250 62251 231004 173658 2026-07-29T13:15:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਦੇਦੂਰਗੁਣ ਆ ਜਾਣ ਕਰ ਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹ ਮਚੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਦੇ ਬੋਧਾਂ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰ ਕੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੇ ਬੌਧਾਂ ਨੂੰ ਖੂਬ ਸਤਾਇਆ ' ਤੇ ਹਿੰਦੁਝਤਾਨ ਚੋਂ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਢ ਕੇ ਛਡਿਆ । ਕਾਂਸ਼ੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਿਧ ਵਿਦ ਵਾਨ ਡਾਕਟਰ ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਆਪਣੀ ਇਕ ਪੁਸਤਕ “ਸ਼ਾਸਤਰਵਾਦ, ਬਨਾਮ ਬੁਧੀਵਾਦ" ਵਿਚ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਲਿਖਦੇ ਹਨ-ਬੌਧ ਧਰਮ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਬਲ ਨਾਲ਼ • ਇਤਨਾ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਸਤ ਹੋਇਆ ਜਿਤਨਾਂ ਸਧਨਵਾਂਦੇ ਸ਼ਸਤਰ ਬਲ ਨਾਲ। {{gap}}ਸੁਧਨਵਾਂ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਕੁਮਾਰਲ ਭਟ ਦੇ ਹਥੇ ਚੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਪਾਸੋਂ ਬੌਧਾਂ ਤੇ ਬੜੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਵ ਏ। {{gap}}ਕੋਈ ਹੋਵੇ ਅਜ ਦੇ ਭਿਖੂ ਨਾ ਪਹਿਲੇ ਭਿਖੂਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਨਾ ਬਾਦ ਦੇ ਭਿਖੂਆਂ ਵਰਗੇ, ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਪੁਰ ਓਹੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਹਨ, ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਅਜ ਕਲ ਦੇ ਭਿਖੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਯਾ ਮਜ਼ਹਬਾਂ ਦੇ ਸਾਧੂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸੰਤ-ਮਹੰਤ ਯਾ ਪੀਰ ਫ਼ਕੀਰ ਹਨ, ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਇਹਨਾਂ ਤੇ ਨੁਕਤਾ ਚੀਨੀ ਕਾਹਦੀ ? ਜੋ ਹੈ ਸੋ ਠੀਕ ਹੈ। {{gap}}ਅੰਤ ਵਿਚ ' ਇਕ ਗਲ ਹੋਰ । ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਨਾ ਬੌਧਧਰਮ ਅਸਲੀ ਬੌਧਧਰਮ-ਮਾਰਕਸਿਜ਼ਮ ਦੇ ਜਾਂ ਸੋਸ਼ਲਿਜ਼ਮ ਦੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਧਰਮ ਜਾਂ ਮਜ਼ਹਬ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਵੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਬੁਧ ਦੀ ਸ਼ਰਣ<noinclude>{{right|੯੩.}}</noinclude> dim7khn4q34o5g2fxjqiptgjn0xmk7u 250 62252 231005 173659 2026-07-29T13:15:47Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਲੀਤੀ ਹੈ। ਬੁਧ ਦੇ ਯਾਦਗਾਰ ਮੁਨਾਰੇ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਮੂਹਰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਧਰਮਚਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਝੰਡੇ ਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਦਿਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਸੇ ਦੀ ਸਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ− {{Block center|<poem>ਬੁਧੰ ਸਰੰਨ ਗੱਛਾਮੀ ਧੰਮੰ ਸਰਨ ਗੱਛਾਮੀ ਸੰਘੰ ਸਰੰਨ ਗੱਛਾਮੀ</poem>}} {{dhr|15em}} {{center|{{larger|−−−−}}}}<noinclude>{{left|੯੪.}}</noinclude> llrqujuoxmwgqroqql78lssql48o9zz 250 62253 231006 173663 2026-07-29T13:15:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{center|{{xxxx-larger|'''ਬੁਧ-ਬਾਣੀ '''}}}} {{larger|'''ਬੱਧ ਬਾਣੀ'''}} {{center|{{gap}}(“ਧਮੱਪਦ ਵਿਚੋਂ)}} {{gap}}(੧) ਮੈਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕਢੀਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਹਰਾ- ਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਲੁਟ ਲੀਤਾ, ਜਿਹੜੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਲਾਂ ਸੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੈਰਭਾਵ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । {{gap}}(੨) ਵੈਰ, ਵੈਰ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ, ਅਵੈਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਟਦਾ ਹੈ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਕਦੀਮੀ ਕਾਇਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੩) ਜੋ ਵਿਸ਼ੇ ਭੋਗ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੰਦ੍ਹੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਪਾਣ ਦਾ {{rule}} ੧. ਧਮੱਪਦ, ਬੌਧਾਂ ਦੀ ਗੀਤਾਂ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਹੈ ।<noinclude> {{right|੯੫}}</noinclude> 57iy6zpvmdezwr6kmkuehepjs319cti 250 62254 231007 173665 2026-07-29T13:16:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਆਲਸੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਦਮ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਮ ਦੇਵ ਇਵੇਂ ਹੀ ਗਿਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਰਖਤ ਨੂੰ, ਤੇ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰਖਦਾ ਹੈ, ਕਾਮ ਦੇਵ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹਿਲਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਹਵਾ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹਿਲਾ ਸਕਦੀ। {{gap}}(੪) ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਚਾਹੇ ਜਿਤਨਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਏ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਅਮਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਦੂਸਰੇ ਦੀਆਂ ਗਊਆਂ ਗਿਣਨ ਵਾਲੇ ਗੁਜਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। {{gap}}(u) ਉਦਮੀ, ਹੋਸ਼ਿਆਰ, ਪਵਿਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਕਦਮ ਧਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਜਮੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰਂ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਸ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੬) ਪਾਣੀ 'ਚੋਂ ਕਢ ਕੇ ਖ਼ਾਸਕੀ ਵਿਚ ਸੁਟੀ ਹੋਈ ਮਛੀ ਜਿਵੇਂ ਤੜਫਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਿੱਤ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲਣ ਨੂੰ ਤੜਫਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੭) ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਰਫ਼ਤਾਰੀ ਜਿਥੇ ਚਾਹੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ' ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਤਾੜ ਕੇ ਰਖਨਾ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ । ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰਖਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿੱਤ ਸੁਖ ਦਿੰਦਾ ਦੇ । {{gap}}(੮) ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਟਿਕਾਣੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਚੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਦੇ<noinclude>{{left|੯੬}}</noinclude> nkq1rqjjmfhf3gxiw9f5i5iuos50ozy 250 62255 231008 173669 2026-07-29T13:16:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਗਿਆਨਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। {{gap}}(੯) ਵੈਰੀ ਵੈਰੀ ਦਾ ਜਿਤਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖੋਟੇ ਪਾਸੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿੱਤ ਮਨੁਖ ਦਾ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ । {{gap}}(੧੦) ਨਾ ਬਾਪ ਨਾ ਦੂਸਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਆਦਮੀ ਦੀ ਉਤਨੀ ਭਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਤਨੀ ਕਿ ਨੇਕ ਰਸਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਚਿੱਤ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ । {{gap}}(੧੧) ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਹਣੇ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਖੁਸ਼ਬੂ ਰਹਿਤ ਫੁਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣੀ ਕਥਣੀ ਵਿਚ ਫਰਕ ਰਖਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਬਾਣੀ ਨਿਸ਼ਫਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ {{gap}}(੧੨) ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਕੋਈ ਫੁਲਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਲਾ ਗੁੰਦ ਲਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਸਾਰ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰੇ। {{gap}}(੧੩) ਚੰਦਨ, ਤਗਰ (ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਸ ਫ਼ੁਲ) ਕਮਲ ਜਾਂ ਜੂਹੀ (ਫੁੱਲ) ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸਦਾਚਾਰ ਦੀ ਹੈ । {{gap}}(੧੪) ਸਦਾਚਾਰੀਆਂ ਦੇ, ਆਲਸ ਛਡ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਵਾਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤ ਹੋਇਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ, ਨਹੀਂ ਖ਼ਰਾਬ ਕਰ ਸਕਦੇ। {{gap}}(੧੫) ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰਾਤ ਲੰਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਥਕੇ ਹੋਏ ਦਾ ਪੈਂਡਾ ਲੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ<noinclude>{{right|੯੭}}</noinclude> lefyb600vxih1ufhyhabvys4jbxkexl 250 62256 231009 173679 2026-07-29T13:16:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਚਾ ਧਰਮ ਕੀ ਹੈ, ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਦਾ ਸੰਸਾਰ (ਆਵਾ ਗਮਨ) ਲੰਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੧੬) ਜੇਕਰ ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੂਰਖ ਸਮਝੇ ਤਾਂ ਉਤਨੇ ਅੰਸ਼ਾ ਵਿਚ ਉਹ ਆਦਮੀ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ । ਅਸਲੀ ਮੂਰਖ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਮੂਰਖ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੧੭) ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਭਾਵੇਂ ਜਨਮ ਭਰ ਪੜ੍ਹਿਆਂ ਲਿਖਿਆਂ ਦੀ ਸੁਹਬਤ ਵਿਚ ਰਹੇ, ਸਚੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕੜਛੀ ਦਾਲ ਦੇ ਸਵਾਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦੀ । {{gap}}(੧੮) ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕਰ ਕੇ ਪਿਛੋਂ ਪਛਤਾਣਾ ਪਵੇ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਰੋਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਭੋਗਨਾ ਪਵੇ। ਬਲਕਿ ਕਰਨਾ ਉਹ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਿਛੋਂ ਪਛਤਾਣਾ ਨਾ ਪਵੇ ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਫਲ ਖੁਸ਼ ਦਿਲੀ ਨਾਲ ਭੁਗਤਨਾ ਪਵੇ। {{gap}}(੧੮) ਜਦ ਤਕ ਪਾਪ ਕਰਮ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤਦ ਤਕ ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, 'ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਫਲ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਦਿਨ ਕਟਦਾ ਹੈ । {{gap}}(੨੦) ਜਿਹੜਾ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਦਸਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਬੇ ਹੋਏ ਧਨ ਦਸਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੇਕ ਸਮਝਦਾ ਹੈ,ਜੋ ਸੰਜਮ ਦਾ ਹਾਮੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ<noinclude>{{left|੯੮}}</noinclude> 35hodjojjat6rbtzh5qenwc5vfsdc06 250 62257 231010 173684 2026-07-29T13:16:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਦਾ ਭਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬੁਰਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ। {{gap}}(੨੧) ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹਿਲਦਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਆਦਮੀ ਨਿੰਦਿਆ ਜਾਂ ਉਸਤਤੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੁੰਦਾ {{gap}}(੨੨) ਜੋ ਅੰਧ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੀਤਾ ਹੈ, ਬੰਧਨ ਕਟ ਲੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਮਨ ਦੀ ਗੁੰਜ਼ਾਇਸ਼ ਨਸੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਤਮ ਪੁਰਖ ਹੈ। {{gap}}(੨੩) ਇਕ ਆਦਮੀ ਜੰਗ ਵਿਚ ਲਖਾਂ ਆਦਮੀਅ, ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ ਤੇ ਦੂਸਰਾ ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਤ ਲਵੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਲੋਂ ਬਹਾਦੁਰ ਹੈ, ਸਚਾ ਜੇਤੂ ਹੈ। {{gap}}(੨੪) ਬੁਰੇ ਚਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਚਿੱਤ ਦੀ ਏਕਾਗ੍ਰਾਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਆਦਮੀ ਦੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲੋਂ ਸਦਾਚਾਰੀ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਆਦਮੀ ਦਾ ਇਕ ਦਿਨ ਭਰਦਾ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ।( ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਢੇਰ ਸਾਰਾ ਚਿਰ ਜਿਊਂਦਾ ਰਹੇ ਤਾਂ ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ) {{gap}}ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਲਸੀ ਦਾ ਨਿਰ ਉਦਮੀ ਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਹੋਰ ਔਗਣਾਂ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵੀ ਜਿਊਣਾ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ। {{gap}}(੨੫)ਥੋੜੇ ਕਾਫ਼ਿਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤਸਾਰੇ ਧਨ ਵਾਲਾ ਸੌਦਾਗਰ ਜਿਵੇਂ ਡਰਵਾਲੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਿਊਣ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਰਖਣ ਵਾਲਾ ਜਹਿਰੀਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁਖ ਪਾਪ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛਡ ਦੇਵੇ।<noinclude>{{right|੯੯}}</noinclude> hl811dsvzvhzbca7cae043lwmi9aoym 250 62258 231011 173514 2026-07-29T13:16:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}(੨੬) ਨਾ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਨਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਹਿ ਵਿਚ ਤੇ ਨਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਆਦਮੀ ਚਲਾ ਜਾਵੇ ਤੇ, ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਵੇ। ਮੌਤ ਸਭ ਜਗ੍ਹਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}(੨੭) ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਚੁਸਤ ਨਾ ਆਖੋ, ਦੂਸਰਾ ਕੋਈ ਭਾਵੇਂ ਕਹੇ, ਕਹੋਗੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਪਾਉਗੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹੀ ਪਾਏਗਾ।(ਸਮਾਜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਸ ਨੂੰ ਘਿਰਣਾ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹ੍, ਨਾਲ ਦੇਖੇਗਾ ਤੇ ਲਾਹਨਤਾਂ ਪਾਏਗਾ। {{gap}}(੨੮) ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਜਰ ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਸੋਟੇ ਨਾਲ ਚਾਰਾਗਾਹ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉਮਰਾ ਵਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}(੨੯) ਮੂਰਖ ਆਦਮੀ ਪਹਿਲੋਂ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੩੦) ਨਾ ਨੰਗੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਜਟਾਜੂਟ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਨਾਂ ਚਿਕੜ ਮਲ ਕੇ ਬਹਿ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਵਰਤ ਰਖਣ ਨਾਲ ਨਾ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਸੌਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਸਵਾਹ ਮਲ ਰਖਣ ਨਾਲ, ਨਾ ਸੂੰਗੜ ਕੇ ਬੈਠਣ ਨਾਲ ਆਦਮੀ ਦੀ ਸੁਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਾਸਨਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹਨ। {{gap}}(੩੧) ਸਭ ਕੁਝ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੁਸਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਾ ਤੇ ਮੌਜ ਮੇਲਾ ਸੁਝਦਾ ਹੈ।ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਵੀ ਆਪ ਚਾਨਣ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। (ਅਗਿਆਨ ਰੂ ਪੀ ਹਨੇਰਾ<noinclude>{{left|੧੦੦}}</noinclude> 6v8abje6qsndmwoug8sq4si0jxg0477 250 62259 231012 173517 2026-07-29T13:16:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231012 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਚਾਨਣ। {{gap}}(੩੨) ਇਹ ਦੇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਰਾਂਣਾ ਹੈ, ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਗਲ ਸੜ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਮੌਤ ਸਭ ਤੋ ਹਾਵੀ ਹੈ। {{gap}}(੩੩) ਇਹ ਸ਼ਰੀਰ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਨਗਰ ਹੈ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਬੁਢਾਪਾ ਮੌਤ, ਹੰਕਾਰ ਤੇ ਈਰਖਾ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। {{gap}}(੩੪) ਅਗਿਆਨੀ ਪੁਰਖ ਬਹਿਲ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਕਲ ਨਹੀਂ ਵਧਦੀ ਹੈ। {{gap}}(੨੫) ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਜ ਦਾ ਪਾਲਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਧਨ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ (ਨੇਕੀ ਤੇ ਜਸ ਨਹੀਂ ਖਟਿਆ) ਉਹ ਮਛੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਤਲਾਉ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਬੁਢੇ ਬਗਲੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਏ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}(੩੬) ਜੇ ਕਰ ਪਹਿਲੇ ਖੁਦ ਉਹੋ ਕੁਝ ਕਰੇ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਰਣ ਲਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੂਸਿਰਆਂ ਤੇ ਵੀ ਕਾਬੂ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਿਹਾ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਮੰਨਵਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਾਬੂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਹੀ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। {{gap}}(੩੭) ਆਦਮੀ, ਆਪਣਾ ਮਾਲਿਕ ਆਪ ਹੈ, ਦੂਸਰਾ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਆਪਣੇ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੁਰਲਭ ਮਾਲਕੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੩੮) ਪਾਪ ਕਰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਗੁੰਡਾ ਨਾ ਬਣੇ,ਝੂਠੀ<noinclude>{{right|੧੦੧}}</noinclude> e2f7yp7q7kr2932zg63i6a2n3ivh47e 250 62260 231013 173521 2026-07-29T13:16:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231013 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਧਾਰਣਾ ਤੇ ਆਵਾਰਾਪਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਾ ਬਣੇ। {{gap}}(੩੯) ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਭੁਲ ਕਰ ਕੇ ਵੀ ਫਿਰ ਭੁਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਬਦਲਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਚੰਦਰਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੪੦) ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਅੰਨ੍ਹੀ ਹੈ। ਥੋੜੇ ਹੀ ਇਥੇ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਫੰਦੇ ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਪੈਂਛੀਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੋੜੇ ਲੋਕ ਹੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}(੪੧) ਕੰਜੂਸ ਲੋਕ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਆਦਮੀ ਦਾਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰ ਕੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}(੪੨) ਮਨੁਖਾ ਜੂਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਜੀਵਨ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਸਚੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸੁਨਣਾ ਵੀਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬੁਧਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੪੩) ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਨੇਕ ਕੰਮ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ, ਦਲ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰਖਣਾ, ਇਹੋ ਬੁਧ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਹੈ {{gap}}(੪੪) ਜੋ ਬੁਧ, ਧਰਮ ਤੇ ਸੰਘ ਦੀ ਸ਼ਰਣੀਂ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰੋਂ ਆਰਜ ਸਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ- (੧) ਦੁਖ, (੨) ਦੁਖੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ (੩) ਦੁਖ ਦਾ ਨਾਸ, (੪) ਦੁਖਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਵਾਲਾ <ref>*</ref> ਆਰਜ ਅਸ਼ਟਾਂਗ-ਮਾਰਗ” ਉਸ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।<noinclude><references/> {{left|੧੦੨}}</noinclude> 50vt3axaf4n8u5wlud0ykeps035hwfa 250 62261 231014 174700 2026-07-29T13:16:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231014 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}(੪੫) ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ,ਫਿਰ ਸੰਗ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਚੰਗਾ ਹੈ ਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਰਹਿਣਾ ਹੀ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਤਕ ਕਰਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। {{gap}}(੪੬) ਮੁਹੱਬਤ ਤੋਂ ਦੁਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਡਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੁਹੱਬਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਕਦੇਅਫਸੋਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਡਰ। {{gap}}(੪੭) ਗੁਸੇ ਨਾਲ ਵੀ ਦੁਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲੇ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗੁਸੇ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਕਦੇ ਅਫ਼ਸੋਸ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਡਰ। {{gap}}(੪੮) ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਹਾਲ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁਖ, ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡਰ ਤੇ ਜੇ ਇਹ ਹੋਵੇ ਹੀ ਨਾ ਦਿਲ ਵਿਚ, ਤਾਂ ਨਾ ਦੁਖ ਨਾ ਸ਼ੋਕ, ਨਾ ਡਰ, ਨਾ ਖੌਫ। {{gap}}(੪੯) ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਵੀ ਇਹੋ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੁਖ ਦਰਦ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸੁਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਬੇ-ਫ਼ਿਕਰੀ ਰਹਿੰਦ) ਹੈ। {{gap}}(੫੦) ਜੋ ਆਏ ਗੁਸੇ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕ ਲਵੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਕੁਰਾਹੇ ਪਈ ਰਥ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਗਾਡੀਵਾਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਰੱਸੀ ਪਕੜਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੫੧) ਗੁਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਭਲਾਈ<noinclude>{{right|੧੦੩}}</noinclude> nfozcxij1xigidjl7n3sdjw92h1b501 250 62262 231015 173696 2026-07-29T13:16:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231015 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਨਾਲ, ਕੰਜੂਸ ਪੁਨੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਾਲ ਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸਚ ਨਾਲ ਜਿਥੋ। {{gap}}(੫੨) ਚੁਪ ਬੈਠੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵੀ ਨਿੰਦਿਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਘਟ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵੀ ਨਿੰਦਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਨਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}(੫੩) ਅਜਿਹਾ ਅਦਮੀ ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਰੀਫ ਹੀ ਤਾਰੀਫ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਿੰਦਿਆਂ ਹੀ ਨਿੰਦਿਆਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੈ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ। {{gap}}(੫੪) ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਨਾਰ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਖੋਟ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਅਕਲਵੰਦ ਆਦਮੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰੇ। {{gap}}(੫੫) ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਝੂਠ ਬੋਲਂਦਾ ਹੈ, ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਾਈ ਔਰਤ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਾਂਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਮੀ ਇਸੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਜੜ ਪੁਟਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੪੬) ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੇਖਣਾਂ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਦੇਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ। ਆਦਮੀ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਂ ਭੋਅ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪਣੇ ਐਬਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁਕਾ ਕੇ ਰਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਈਮਨ ਜੁਆਰੀਆ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੫੭) ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਪਕ ਜਾਣ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਬਜੁਰਗ ਨਹੀਂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਪਕ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਐਵੇਂ ਹੀ ਬੁਢਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।<noinclude> {{left|੧੦੪}}</noinclude> ig1bisvyfql8g6fzzhwb5d6pnk1fpdy 250 62263 231016 173702 2026-07-29T13:16:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231016 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}(੫੮) ਬਜ਼ੁਰਗੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਤਿ,ਧਰਮ ਅਹਿੰਸਾ ਸੰਜ਼ਮ ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਕਾਬੂ ਹਵੇ। ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ। {{gap}}(੫੯) ਜੋ ਪੁੰਨ ਪਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧੂ ਹੈ। {{gap}}(੬੦) ਰਸਤਿਆਂ 'ਚੋਂ ਅੱਠਮਗ (ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਮਾਰਗ) ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਹੈ, ਸਚਾਈਆਂ ਵਿਚ ਚਾਰ ਆਰਜ ਸਚਾਈਆਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਹਨ ਤੇ ਮਨੁਖਾਂ ਵਿਚ ਬੁਧ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਹਨ। {{gap}}(੬੧) ਜੋ ਬਾਣੀ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦਿਲੋਂ ਹੀ ਸੰਜਮੀ ਹੈ, ਸ਼ਰੀਰ ਦਵਾਰਾ ਪਾਪ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਧ ਰਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਬੁਧ ਦੇ ਦਸੇ ਰਾਹ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੬੨) ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਦੁਖ ਦੇ ਕੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲਈ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵੈਰ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਵੈਰ ਤੋਂ ਛੁਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। {{gap}}(੬੩) ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਪਾ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣਾ ਵੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਲਾਲ ਹੋਇਆ ਗੋਲਾ ਖਾਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। {{gap}}(੬੪) ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਕਰੇ, ਉਸ ਵਿਚ ਮਜਬੂਤੀ ਨਾਲ ਜੁਟ ਜਾਵੇ। ਢਿਲਮਿਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਹੁਤੀ ਖੇਹ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੬੫) ਜਿਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਰਦੇ, ਹਨ ਤੇ ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ<noinclude>{{right|੧੦੫}}</noinclude> 2423xkkd9vn4gup155th3wibq2qness 250 62265 231017 175332 2026-07-29T13:17:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231017 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{gap}}(੭੨) ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸੰਕਲਪ ਵਿਕਲਪ (ਇਹ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਣਾ ਹੈ, ਇਹ ਹੋ ਜਾਵੇ) ਉਠਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜਬਰਦਸਤ ਮੋਹ ਹੈ,ਜ ਮੌਜ ਹੀ ਮੌਜ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਹਿਸ਼ਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜਬੂਡ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੭੩) ਜਿਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਬਾਣੀ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਕਾਬਜ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}(੭੪) ਨਾ ਜਟਾ ਤੋਂ, ਨਾ ਗੋਤਰ ਤੋਂ ਨਾ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਹਮਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਸਚਾਈ, ਤੋਂ ਧਰਮ ਭਾਵ ਹੈ ਉਹ ਮਨੁਖ ਪਵਿਤਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ। {{gap}}(੭੫) ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਆਖਦਾ।ਜੇ ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ “ਅ ਖ਼ਦਾ ਇਸ ਦੇ ਪਾਸ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}(੭੬) ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਨਰਕ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਫਿਰ ਜਨਮ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਨਿਰਵਾਣ ਪਰਾਪਤ ਕਰ ਲੀਤਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦਾ ਹਾਂ।<noinclude>{{right|੧੦੭}}</noinclude> md3ogcek08efczq7culboykzshqtkr3 250 66852 230898 197157 2026-07-29T12:47:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230898 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੨੮)}}</noinclude>ਨੇ ਪਠਾਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜੀ ਖਾਂ ਜੀ ਆਓ ਲੋਕ ਈਦ ਪੜ੍ਹਨ ਚੱਲੇ ਹਨ। ਪਠਾਣਾਂ ਨੇ ਸੇਖਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਭਈ ਸੇਖੋ ਆਓ ਜੇ ਈਦ ਪੜ੍ਹਨ ਚੱਲਣਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਭਈ ਅਸੀਂ ਠਹਿਰੇ ਪਰਦੇਸੀ ਕਿਤੇ ਐਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਕਿਸੇ ਰਾਫਜੀ ਨਾਲ਼ ਲੜਾਈ ਭਿੜਾਈ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅੜਿਆ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਧਿਗਾਣੇ ਈਦ ਮਸੀਤ ਨੂੰ ਚੱਲੇ ਹੈਂ ਪਰੇ ਐਥੇ ਕਿਤੇ ਪਾਕ ਜੇਹੀ ਜਗਾ ਦੇਖਕੇ ਸਿਜਦਾ ਦੇ ਲਓ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇਲਿਆ ਭਈ ਮੀਆਂ ਤੁਸੀਂ ਆਂਹਦੇ ਤਾਂ ਸੱਚ ਹੋਂ ਏਥੇ ਲਹੌਰ ਵਿਚ ਕਈ ਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪਨੀਰੀਆਂ ਬਸਦੀਆਂ ਅਰ ਹਰ ਰੋਜ ਦੀਨ ਮਜਬ ਦੀ ਬੈਹਸ ਹੁੰਦੀ ਸੁਣਦੇ ਹੈਂ ਕੋਈ ਗਦੂਤ ਉੱਠਕੇ ਗਲ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਲੜ ਫੜਨਾ ਹੈ? ਪਰੇ ਆਹਾਂ ਬਰਹੇ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਦਿਨ ਕਰਕੇ ਕੱਲੇ ਨੁਆਜ ਪੜ੍ਹਨੇ ਨੂੰ ਮਨ ਨਹੀਂ ਠੁਕਦਾ। ਅਛਾ ਮੀਆਂ ਅੱਲਾ ਸਭ ਖੈਰ ਕਰੂ ਚੱਲੋ ਤਾਂ ਸਹੀ। ਕੋਈ ਐਮੇਂ ਸਾਡੇ ਪਰਦੇਸੀਆਂ ਦਾ ਦੁਸਮਣ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਜੋ ਨੁਆਜ ਦੇ ਵੇਲੇ ਲੜਨ ਬਹਿ ਜਾਊ॥ {{gap}}ਐਉਂ ਗਲਾਂ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਥੋੜਾ ਅੱਗੇ ਬਧੇ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਤੇ ਘੋੜੇ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਿਆ ਆਉਂਦਾ ਜਗਰਾਮਾਂ ਵਾਲ਼ਾ ਮੌਲਵੀ ਮਿਲ਼ਿਆ ਇਨਾਂ ਦੁਆਬੀਆਂ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਪਛਾਣਕੇ ਆਖਿਆ ਲਓ ਓਏ ਆਹ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਮੌਲਵੀ ਸਾਹਬ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਨੇੜੇ ਜਾਕੋ ਆਖਿਆ ਸਲਾਮ ਅਲੈਕ ਜੀ ਮੌਲਵੀ ਸਾਹਬ! {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਵਾਅਲੈਕਮ ਸਲਾਮ ਭਈ ਮੀਆਂ ਖੈਰ ਨਾਲ਼ ਹੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਕੁਰ ਆਏ ਹੋ? {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਆਖਿਆ ਜੀ ਹਾਂ ਸੁਕਰ ਅਲਹਮਦ। ਫੇਰ ਬੋਲੋ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹੋ ਨਾ ਜਿੱਕੁਰ ਹੋਰ ਖਿਲਕਤ ਆਈ ਹੈ ਉੱਕਰ ਹੀ ਅਸੀਂ ਆਏ ਹੋਏ ਹੈਂ॥<noinclude></noinclude> efjx376cl6iy52mwvvcec22tcuso8vk 250 66853 230899 197158 2026-07-29T12:47:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230899 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੨੯)}}</noinclude>{{gap}}ਮੌਲਬੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਭਲਾ ਆਓ ਫੇਰ ਈਦ ਪੜ੍ਹਨ ਚਲਿਯੇ। {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਆਖਿਆ ਚਲੋ ਜੀ ਸਾਹਬ! {{gap}}ਜਾਂ ਸਭ ਨੁਆਜ ਪੜ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਅਰ ਹੋਰ ਮਸਲੇ ਮਸਾਇਲ ਬੀ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ ਭਈ ਮੀਆਂ ਤੁਸੀਂ ਏਥੇ ਅੱਜੁ ਈਦ ਮਨਾਈ ਅਸੀਂ ਲੁਦੇਹਾਣੇ ਤਾਂ ਕਲ ਈਦ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ ਇਹ ਦਾ ਕੀ ਸਬੱਬ ਹੋਇਆ। ਅੱਜ ਹੋਰ ਬੀ ਕਈ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ੋਂਂ ਰੇਲ ਪੁਰੋਂ ਉੱਤਰੇ ਹਨ ਓਹ ਸੱਭੇ ਆਖਦੇ ਸੇ ਭਈ ਅਸੀਂ ਕਲ੍ਹ ਈਦ ਪੜ੍ਹੀ ਸੀ! {{gap}}ਦੁਆਬੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਓ ਭਈ ਮੀਆਂ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕਲ੍ਹ ਬਥੇਰਾ ਆਖ ਚੁੱਕੇ ਭਈ ਅਸੀਂ ਤਕਾਲ਼ੀ ਚੰਦ ਬਰਜਰੂਰ ਦੇਖਿਆ ਸਾ ਪਰ ਸਾਡੀ ਕਿਨੇ ਇੱਕ ਨਾ ਮੰਨੀ। ਸਗੋਂ ਐਥੇ ਲੋਕ ਐਉਂ ਆਖਦੇ ਸੇ ਭਈ ਲਹੌਰ ਦੇ ਪੰਡਤ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੰਦ ਨੇ ਦਿਖਾਲ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ॥ {{gap}}ਉਨ ਆਖਿਆ ਹੈ ਤੋਬਾ ਏਥੇ ਕੇਹੇ ਜੇਹੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਕਹੇ ਉੱਪਰ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਓ ਬੋਲੇ ਭਈ ਮੀਆਂ ਖਬਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਤਾ ਕਲ੍ਹ ਸਾ ਨੂੰ ਮਸੀਤੇ ਸੱਦਕੇ ਰੋਜੇ ਰਖਾਏ। ਸਗੋਂ ਅਸੀਂ ਤੜਕੇ ਸਰਘੀ ਨਾ ਪਕਾਉਣੇ ਦੇ ਸਬੱਬ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਰੋਜੇ ਨਾਲ਼ ਔਖਾ ਕਟਿਆ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਲਹੌਰੀਆ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੋਲਿਆ ਤੋਬਾ ਕਰ ਓਏ ਮੀਆਂ ਅੰਞੁ ਨਹੀਂਓ ਆਖੀਦਾ। ਭਾਈਆ ਜੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਹੋਕੇ ਰੋਜੇ ਦਾ ਔਖ ਮੰਨਿਆ ਤਾਂ ਅਸਲਾਮ ਮੁੰਨੇ ਦਾ ਹੋਇਆ? {{gap}}ਦੁਆਬੀਏ ਬੋਲੇ ਓਏ ਮੀਆਂ ਅਸੀਂ ਖਲਾਫ ਤਾ ਨਹੀਂ ਆਖਣਾ ਧਿਗਾਣੇ ਦਾ ਰੋਜਾ ਤਾ ਔਖਾ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ॥<noinclude>{{center|Q }}</noinclude> d52fy3tuc4pzhpbawvnp8rvo8buka9g 250 66854 230900 197159 2026-07-29T12:48:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230900 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੦)}}</noinclude>{{gap}}ਲਹੌਰੀਆ ਬੋਲਿਆ ਤਾਂ ਤੇ ਤੁਸਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਬਿਦਤੀ ਜਾਪਨੇ ਹੋਂ॥ {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਆਖਿਆ ਖੈਰ ਮੰਗੁ ਓਏ ਮੀਆਂ ਬਿਦਤੀ ਕਿਹ ਨੂੰ ਆਖੀਦਾ ਹੈ ਚੱਲ ਥਾਂ ਤੈਂ ਨੂੰ ਮੌਲਬੀ ਸਾਹਬ ਪਾਸੋਂ ਪੁਛਾਇਯੇ ਧਿਗਾਣੇ ਦਾ ਰੋਜਾ ਔਖਿਆਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੇ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਲਹੌਰੀਆ ਬੋਲਿਆ ਖੈਰ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ਼ੇ ਤਾਂ ਲਹੌਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂਆਂ ਦੇ ਪੈਰੋ ਦਸਦੇ ਸਨ ਤੇ ਨਾਲ਼ੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪਤੰਦਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਖਲੋ ਕੇ ਨੁਆਜ ਪਏ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਨ ਕੇੜ੍ਹੀ ਮੁਸਲਮਾਨੀ ਲਈ ਫਿਰਦੇ ਨੇ॥ {{gap}}ਦੁਆਬੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕੋ ਬੁਜਰਗ ਜੇਹੇ ਨੇ ਪਾਸੋਂ ਆਖਿਆ ਓਏ ਭਲਿਓ ਮਾਣਸੋ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨਿਆਣੇ ਨਾਲ਼ ਕਿੰਉ ਬਹਿਸਦੇ ਹੋਂ? ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਤੇ ਡਰਦੇ ਈਦ ਪੜ੍ਹਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੁਰਦੇ ਸੇ ਫੇਰ ਹੁਣ ਇਹ ਕੀ ਚੱਜ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਘੋਲਣ ਲਗੇ ਹੋਂ ਆਓ ਸਹੂਰ ਕਰੋ। ਫੇਰ ਉਸ ਲਹੌਰੀਏ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਭਲਾ ਭਈ ਮੀਆਂ ਤੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਸਹੀ ਖੈਹੜਾ ਛੱਡ। ਅਸਲਾਮ ਨਾਲ਼ੇ ਕੁਫਰ ਨੂੰ ਅੱਲਾ ਹੀ ਜਾਣੇ ਨਾਲ਼ੇ ਇਹ ਬੀ ਅੱਲਾ ਹੀ ਨੂੰ ਮਲੂਮ ਹੈ ਕਿ ਬਿਦਤੀ ਕਾਫਰ ਨਾਲ਼ੇ ਮੋਮਨ ਕੌਣ ਹੈ? ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਡੇਰੇ ਆਏ। ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਅੱਗੇ ਮਿਲਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਈਦ ਦੀ ਮੁਮਾਰਖੀ ਦਿੱਤੀ। {{gap}}ਫੇਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗੇ ਭਈ ਮੀਆਂ ਘਰਾਂ ਤੇ ਨਿੱਕਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਿਨ ਹੋਏ ਰੱਬ ਜਾਣੇ ਫਿਰੰਗੀਆਂ ਦਾ ਜਲਸਾ ਜੁਲਸਾ ਕਦੋਂ ਹੋ ਮੁੱਕੂ ਸੁਕਰ ਕਰਾਂਗੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਬੜਾਂਗੇ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਪਾਸੋਂ ਬੋਲਿਆ ਕਲ੍ਹ ਮੈਂ ਜੋਹਰ ਵੇਲੇ ਬਜਾਰ ਖੜਾ ਸਾ ਤਾਂ ਦੋ ਬਾਬੂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸੇ ਕਿ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਰੀਕੇ ਜਲਸਾ ਖਤਮ ਹੋਊਗਾ॥ {{gap}}ਲੋਕ ਬੋਲੇ ਓਏ ਮੀਆਂ ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਬਖਤਾਬਰ ਹੋਵੇ। ਅੰਗਰੇਜਾਂ<noinclude></noinclude> qikqe7wam50angra4z4o66lp8a83r14 250 66855 230901 197160 2026-07-29T12:48:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230901 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੧)}}</noinclude>ਨੇ ਤਾ ਖਿਲਕਤ ਨੂੰ ਗਾਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਆ ਹੈ। ਦੇਖ ਤਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੋਈ ਹੈ ਨਾ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਟੁੱਕ ਲਭਦਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿਸੀ ਨੂੰ ਨੁਆਜ ਬੁਜੂ ਦੀ ਸੁਰਤ ਹੈ। ਕੱਪੜੇ ਨਪਾਕ ਅਰ ਜਿਸਮ ਪੁਰ ਦੇ ਦੇ ਅੰਗੁਲ਼ਾਂ ਪਲੀਤੀ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਦ ਘਰੀਂ ਜਾਮਾਂਗੇ ਤਾਂ ਗੁਸਲ ਕਰਾਂਗੇ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਪਾਸੋਂ ਬੋਲਿਆ ਮੈਹਿਰ ਮੈਂ ਕੱਲ੍ਹ ਇੱਕ ਮਸੀਤੇ ਗਿਆ ਤੂੰ ਅੱਲਾ ਦਾ ਬੰਦਾ ਹੈਂ ਮੈਲ਼ਿਆਂ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦੇ ਸਬਬ ਐਹੀ ਸਰਮ ਆਈ ਕਿ ਮੈਂ ਨੁਆਜ ਦੇ ਬੇਲੇ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਨਾ ਹੋ ਸੱਕਿਆ॥ {{gap}}ਕੋਈ ਬੋਲਿਆ ਔਹ ਜੇਹੜੀ ਸਾਹਮਣੇ ਮਸੀਤ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ ਮੀਆਂ ਮੈਂ ਪਰਸੋਂ ਉਥੇ ਦੇ ਗੁਸਲਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਗੁਸਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਆਂਹਾਂ ਅੱਲਾ ਪਾਕ ਦੀ ਕਸਮ ਹੈ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅੰਦਰ ਬੜਨੇ ਤੇ ਕਤਰਾਉਂਦਾ ਸਾ ਭਈ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਮੈਲੇ ਜਿਸਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਕੀ ਆਖਣਗੇ। ਪਰ ਖੁਦਾ ਨੇ ਇਹ ਖੈਰ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਥੇ ਇੱਕ ਹਾਫਜ ਤੇ ਬਗੈਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸਾ॥ {{gap}}ਕੋਈ ਬੋਲਿਆ ਓਏ ਚੌਧਰੀ ਤੁਸੀਂ ਰਾਹ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰੋ ਐਥੇ ਦੀਆਂ ਮਸੀਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਭ ਦੇਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਨਾ ਕਿਤੇ ਚੱਜ ਦਾ ਲੋਟਾ ਅਰ ਨਾ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਅੱਛਾ ਪਿਆਲਾ ਅਰ ਨਾ ਕੋਈ ਚੱਜ ਦਾ ਘੜਾ ਸਭ ਕੁਛ ਟੁੱਟਾ ਭੱਜਾ ਹੋਇਆ ਅਰ ਮੈਲ਼ਾ ਕਚੈਲ਼ਾ ਦੇਖਣੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਬਡੇ ਤੱਜਬ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਮਸੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਲੋਕ ਜੁੱਤੀਆਂ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਜੁਮੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਐਸ ਮਸੀਤੇ ਜੁਮਾ ਪੜ੍ਹਨ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੁੱਤੀ ਦੇ ਤਲ਼ੇੇ ਭੇੜ ਕੇ ਮੈਂ ਪਾਸ ਬੀ ਮਸੀਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਈ। ਮੀਆਂ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਤਾ ਮੌਲਵੀ ਸਾਹਬ ਵਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਕੋਈ ਬੇਈਮਾਨ ਜੁੱਤੀ ਹੀ ਚੱਕ ਲੈ ਗਿਆ।<noinclude></noinclude> bh2bxokdg2x6np81w5abxtlc4s9rdnw 250 66856 230902 197075 2026-07-29T12:48:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230902 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੨)}}</noinclude>{{gap}}ਇੱਕ ਬੋਲਿਆ ਖਾਂ ਜੀ ਉਸ ਮਸੀਤੇ ਕੋਈ ਮੁੱਲਾਂ ਹੀ ਖਚਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ? {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਸੇਖ ਜੀ ਇੱਕ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਪਖੀਰ ਬੇਈਮਾਨ ਜੇਹਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਬੈਠਾ ਸਾ ਉਸ ਹਰਾਮ ਦੀ ਮਾਰ ਨੇ ਜੁੱਤੀ ਉਡਾ ਲਈ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਬੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਮਸੀਤ ਵਿੱਚ ਦੁਰਵੇਸ਼ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅੱਲਾ ਜਾਣੇ ਕਿਸੇ ਦੁਰਵੇਸ਼ ਨੇ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕੀਤੀ? {{gap}}ਪਾਸੋਂ ਲੋਕ ਬੋਲੇ ਤੋਬਾ ਇਸਤਗੁਫਾਰ ਕਦੀ ਮਸੀਤਾਂ ਵਿਚ ਚੋਰ ਪੈਂਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੇ ਸੇ। ਇੱਕ ਰਾਈਂ ਨੇ ਪਾਸੋਂ ਆਖਿਆ ਭਾਈ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਤਾ ਕਿਆਸੁ ਕਰੋ ਸਦੀ ਕਿਹੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਗੰਬਰ ਸਾਹਬ ਆਪ ਫੁਰਮਾ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਤੇਹਰਮੀ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀਆਂ ਬੁਰੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇੱਥੇ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਜੇ ਕਿ ਕਿਨੇ ਆਕੇ ਆਖਿਆ ਲਓ ਭਈ ਭਿਰਾਓ ਸ਼ੁਕਰ ਕਰੋ ਅੱਜ ਜਲਸਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਭਲ਼ਕੇ ਸਾਰੀ ਖਿਲਕਤ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਏਗੀ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਸਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰੀਂ ਆਏ ਤਾਂ ਜਲਸੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗੇ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਰਾਈ ਨੇ ਕਿਸੇ ਗੁੱਜਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਮਹਿਰ ਅਗੇ ਤਾਂ ਤੂੰ ਬਡਾ ਤਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾ ਹੁਣ ਕੁਛ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਪਰ ਨੂਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦੀ, ਖੈਰ ਹੈ? {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਚੌਧਰੀ ਇੱਕ ਤਾਂ ਘਰ ਦੀ ਤੰਗੀ ਦੇ ਸਬੱਬ ਕੁਛ ਲੁਵੇਰਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖੀਦਾ ਦੂਜਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਘਾਟਾ ਮਾਰਕੇ ਚੂਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਾ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੀ ਹੋਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰੂੰ ਦੀ ਸਬਰਾਤ ਦੇ ਦਿਨ ਕੁੜੀ ਬੇਗੀ ਮਰ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਜਿਸ ਦਾ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਨਿਕਾਹ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਰ ਦੋਕੁ ਮਹੀਨੇ ਹੋਏ ਮੇਰਾ ਭਿਰਾ ਫੌਜੂ ਰਜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਰ ਪਿਛਲੇ ਪੀਰ ਦੇ ਦਿਨ ਜਿਸ ਨੂੰ<noinclude></noinclude> cl12seeymo1rx4us6dyk4r90mhk799a 250 66857 230903 197077 2026-07-29T12:48:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230903 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੩)}}</noinclude>{{gap}}ਅੱਜ ਅੱਠ ਦਿਨ ਹੋਏ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ। ਮੀਆਂ ਇਨਾਂ ਸੱਟਾਂ ਅਤੇ ਜੁਲਮੀਆਂ ਨੇ ਮਾਰਕੇ ਬੁਥਿਆ ਦਿੱਤੇ ਹਾਂ ਫੇਰ ਨੁਰਾਨੀ ਕਾਹਦੀ ਹੋਣੀ ਸੀ? {{gap}}ਉਹ ਰਾਈਂ ਬੋਲਿਆ ਹਾਇ ਤੋਬਾ ਓਏ ਮੀਆਂ ਇਹ ਤਾ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਬਡੀ ਜਬਰੀ ਹੋਈ ਭਰਾਵਾ ਤੂੰ ਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੁਲਮੀਆਂ ਦੇ ਲੈਕ ਨਾ ਸਾ! {{gap}}ਗੁੱਜਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਚੌਧਰੀ ਡਾਢੇ ਨਾਲ਼ ਕੁਛ ਜੋਰ ਉਜਰ ਨਹੀਂ। ਰੱਬ ਜੋ ਚਾਹੇ ਸੋ ਕਰੇ ਕੋਈ ਸਾਡੇ ਹੀ ਗੁਨਾਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਮਤ ਹੋਣੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਦੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਕੁਛ ਦੁਸਮਣੀ ਤਾ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਰਾਈਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅੱਛਾ ਮੀਆਂ ਸਬਰ ਕਰ ਖੁਦਾ ਚਾਹੂ ਤਾ ਫੇਰ ਸਭ ਕੁਛ ਹੋ ਜਾਊ। ਅੱਛਾ ਖੇਤੀ ਪਤੀ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿਹ ਕੇਹੀਕੁ ਜੰਮੀ ਹੈ? {{gap}}ਗੁੱਜਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸਾਡੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਬੇਟ ਦੀਆਂ ਹਨ ਤੁਹਾਡੇ ਢਾਹੇ ਨਾਲ਼ ਤਾ ਕਦ ਰਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਖੁਦਾ ਦਾ ਫਜਲ ਹੈ॥ {{gap}}ਰਾਈਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਓਏ ਮੀਆਂ ਰੱਬ ਰੱਬ ਆਖ ਹੁਣ ਢਾਹੇ ਬੀ ਫੱਕਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਢਾਹੇ ਦੀ ਜਿਹੀ ਜਮੀਨ ਅੱਛੀ ਹੈ ਤਿਹਾਹੀ ਅੱਲਾ ਮਾਰਿਆ ਮਾਮਲਾ ਬਹੁਤ ਕਰੜਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਤਾ ਮੀਆਂ ਆਖਣ ਨੂੰ ਹੀ ਢਾਹਾ ਹੈ ਪਰ ਕਈ ਘਰੀਂ ਧਾਣਾਂ ਹੀ ਭੁੱਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਪਿੰਡ ਤਾ ਅਜੇ ਕਈ ਘਰੀਂ ਪੰਜ ਪੰਜ ਸੱਤ ਸੱਤ ਮਹੀਂ ਅਰ ਦੋ ਦੋ ਚਾਰ ਚਾਰ ਘੋੜੀਆਂ ਬੀ ਦਿੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਸਾਡੇ ਖੁਦਾ ਦੀ ਐਹੀ ਰਜ਼ਾ ਹੋਈ ਹੈ ਬਾਜ਼ੇ ਥਾਂ ਰੁਆਹ ਠੂਠਾ ਅਰ ਰੁਆਹ ਚੱਪਣੀ! {{gap}}ਗੁੱਜਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਮੀਆਂ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੂੰ ਮੈਂ ਨੂੰ ਮੂੰਹੋਂ<noinclude></noinclude> qd00pv9f7jjt7mrlzg9az76uweok1cw 250 66858 230904 197165 2026-07-29T12:48:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230904 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੪)}}</noinclude>ਕੱਢ ਮੈਂ ਤੈਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡੋਂ ਕੱਢਾਂਗੀ ਇਸ ਸਬੱਬ ਕੁਛ ਆਖਣਾ ਰਵਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਆਹ ਜਿਹੜੇ ਘੋੜੀਆਂ ਮਹੀਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਘਰ ਤੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈਂ ਏਹ ਸਭ ਸਾਲ਼ੇ ਚੋਰ ਹਨ। ਅਰ ਇਹ ਮਾਲ ਸਾਰਾ ਚੋਰੀ ਦਾ ਹੈ। ਤੈਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਭਈ ਏਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਗੁਜਰ ਚੋਰੀ ਵਿਚ ਗਿਣੇ ਹੋਏ ਹਨ! ਮੀਆਂ ਹੋਊ ਜੇਹੜਾ ਸਹੁਰਾ ਅੱਗ ਖਾਊ ਉਹ ਅੰਗਿਆਰ ਹੱਗਦਾ ਫਿਰੂ ਸਾਨੂੰ ਕੀ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਦਸਾਂ ਨੈਹਾਂ ਦੀ ਕੁਮਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਗੁਜਰਾਨ ਤੋਰਦੇ ਹੈਂ ਸਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੁਮਾਈ ਦੀ ਕੀ ਪਈ ਹੈ? {{gap}}ਰਾਈ ਨੇ ਆਖਿਆ ਨਾ ਓਏ ਭਾਈ ਅਸੀਂ ਅੱਲਾ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਕੇ ਆਖਦੇ ਹੈਂ ਤੇਰੀ ਏਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸਾਹਦੀ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਭਈ ਮੀਆਂ ਨਸੀਰਾ ਬਹੁਤ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਹੈ। ਮੀਆਂ ਅੱਛਾ ਨੇਕੀ ਨੇ ਹੀ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਾ ਹੈ ਜੀਹਤੇ ਕੁਮਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕੁਮਾ ਲਵੇ। ਸਿਆਣੇ ਆਖ ਗਏ ਹਨ (ਨੇਕੀ ਕਰਦਿਆਂ ਜੇ ਆਵੇ ਹਾਣ। ਤਾਂ ਬੀ ਨਾ ਛੱਡਿਯੇ ਨੇਕੀ ਦੀ ਬਾਣ)। {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਚੌਧਰੀ ਨੇਕੀ ਬਦੀ ਤਾਂ ਸਭ ਅੱਲਾ ਰਸੂਲ ਦੇ ਹੱਥ ਹੈ ਪਰ ਮੈਂ ਬੀ ਤਾ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚੋਂ ਹਾਂ ਜਦ ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਚੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਭਈ ਨਸੀਰਾ ਕੇਹਾ ਹੈ? ਭਈ (ਭੇਡਾਂ ਸਭੋ ਮੂੰਹ ਕਾਲੀਆਂ)॥ {{gap}}ਰਾਈਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਾਅ! ਤੂੰ ਅੱਲਾ ਆਖ ਕਦੀ ਨੇਕੀ ਬੀ ਗੁੱਝੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਹੁ ਜੇਹੜਾ ਖੱਤਰੀ ਜਿਹਾ ਏਸ ਪਿੰਡ ਹਠੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਰਾਹ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ ਭਈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਬਸਦੀਆਂ ਤਾਂ ਛੱਤੀ ਕੋਮਾਂ ਹਨ ਪਰ ਨਸੀਰੇ ਗੁੱਜਰ ਨਾਲ਼ ਦਾ ਨੇਕ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਭਾਈ ਅਸੀਂ ਓਸ ਦੇ ਕੰਹੁੰ ਸਿਥੇ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਤੇਰੀ ਕਬਰੇ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਜੋ ਝੂਠ ਬੋਲਿਯੇ ਉਹ ਤਾ ਤੇਰੀ ਸਾਹਦੀ ਹੀ ਕਰਦਾ ਸਾ? ਭਈਆ ਖਿਲਕਤ ਆਰਸੀ ਹੈ ਜੇਹਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੀ ਹੈ ਤੇਹਾ ਆਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ॥<noinclude></noinclude> 9tpvdrty27mg346tqnb82munl1gix9a 250 66859 230905 197166 2026-07-29T12:48:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230905 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੫)}}</noinclude>{{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅੱਛਾ ਮੀਆਂ ਏਹ ਤੁਹਾਡਿਆਂ ਭਰਾਮਾਂ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕ ਅੱਛਾ ਅੱਛਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹਾਂ ਐਂਨੀ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਤੋੜੀ ਅੱਲਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਅੰਸ ਦੇ ਰਵਾਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੱਤਾ ਓਹੋ ਕਰਨਾ ਓਹੋ ਖਾ ਛੱਡਣਾ (ਢੱਗੀ ਨਾ ਬੱਛੀ ਨੀਂਦ ਆਵੇ ਅੱਛੀ)॥ {{gap}}ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹੀ ਸੀਆਂ ਕਿ ਘਰੋਂ ਨਸੀਰੇ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਆਕੇ ਕਿਹਾ ਅੱਬਾ ਮਾਂ ਆਖਦੀ ਹੈ ਟੁੱਕ ਖਾ ਲੈ ਫੇਰ ਤੈਂ ਕੁਪਾਹ ਗੁੱਡਣ ਜਾਣਾ ਹੋਊ। {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਚੱਲੁ ਪੁੱਤ ਆਉਨਾ ਹਾਂ ਨਾਲ਼ੇੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਆੱੱਖੀਂ ਬੇਗੀ ਦੇ ਪਿੰਡੋਂ ਇੱਕ ਪਰਾਹੁਣਾ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਲਈ ਬੀ ਰੋਟੀ ਪਕਾਵੈ॥ {{gap}}ਰਾਈਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੀਆਂ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਣਾ ਹੈ ਆਪਣਾ ਘਰੁ ਹੈ ਕੁਛ ਕੁਥਾਹਰਾ ਥਾਉਂ ਨਹੀਂ ਰੋਟੀ ਤਾ ਮੇਰੀ ਲਈ ਤੇਰੀ ਸੱਸ ਨੇ ਪਕਾਈ ਹੋਈ ਹੋਣੀ ਹੈ ਕਿਉਂ ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਇੱਕ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਨਾਲ਼ੇੇ ਆਖ ਆਇਆ ਸਾ ਭਈ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਸਰ ਅੱਛੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਮੇਰੀ ਲਈ ਫੱਕਾ ਮਸਰਾਂ ਦਾ ਜ਼ਰੂਰ ਹਾਂਡੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਛੱਡੀਂ। ਸੋ ਅੱਛਾ ਸਲਾਮ ਅਲੈਕ ਆਖਦੇ ਹੈਂ ਹੁਣ ਮੈਂ ਉੱਧਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜਦ ਪਿੰਡ ਬਲ ਆਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਘਰ ਬਲ ਬੀ ਫੇਰਾ ਮਾਰਿਆ ਕਰ ਇਹ ਕਹਿਕੇ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ॥ {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਤਹਮਤ ਖਿੱਚਕੇ ਕਿਹਾ ਨਾ ਭਈ ਮੀਆਂ ਇਹ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਐਹੀ ਤਹੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਸਭੋ ਕੁਛ ਹੁਣ ਮੈਂ ਟੁੱਕ ਖਾਹਦੇ ਸਿਵਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇਣਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋਈ ਭਈ (ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਆਪਣਾ ਨਿਰੀ ਸਲਾਮਾਲੇਕ) ਭਾਈ ਇਹ ਖੱਤਰੀਆਂ ਵਾਲੀ ਸੁਲ੍ਹਾ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਲੈ ਅਸੀਂ<noinclude></noinclude> ke08gukahmbx5otqr8k6pa8up17o5q1 250 66860 230906 197167 2026-07-29T12:49:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230906 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੬)}}</noinclude>ਗਾਲ਼ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਹਰਾਮ ਦਾ ਹੋਊ ਜੇਹੜਾ ਰੋਟੀ ਖੁਲਾਏ ਬਿਨਾ ਜਾਣ ਦੇਉ॥ {{gap}}ਰਾਈਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਹੈ ਹੈ ਤੂੰ ਗਾਲ਼ਾਂ ਖਾ ਖਾ ਸਾਨੂੰ ਗੁਨਾਹੀ ਨਾ ਬਣਾਉ। ਤੂੰ ਤਾ ਕਮਲਾ ਹੈਂ ਭਲਾ ਤੂੰ ਇਹ ਤਾ ਸੋਚ ਭਈ (ਗੋਲ਼ੀ ਕੀਹਦੀ ਅਰ ਗਹਿਣੇ ਕੀਹਦੇ) ਨਾ ਕਮਲ਼ਿਆ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾਕੇ ਜਾਨਣਾ ਹੈ? ਰੋਟੀਆਂ ਓਧਰ ਕੀਹਦੀਆਂ ਹਨ ਸਹੁੰ ਕੁਰਾਨ ਦੀ ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੱਸੁ ਨੂੰ ਨਾ ਆਖ ਆਉਂਦਾ ਤਾਂ ਜਰੂਰ ਖਾ ਲੈਂਦਾ! ਕਲਾਮੁੱਲਾ ਦੀ ਕਸਮ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਰਜਰੂਰ ਆਖ ਆਇਆ ਹਾਂ! {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਬੁਰਾ ਜੇਹਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾ ਕੇ ਕਿਹਾ ਅੱਛਾ ਫੇਰ ਉਹੋ ਅੱਛੀ ਹੋਈ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕੁਹੁੰ ਨਾ ਠਹਿਰੇ? ਚੰਗਾ ਫੇਰ ਸਾਨੂੰ ਬੀ ਕਦੀ ਖੁਆਲ਼ ਲਮੀਂ। ਸੂਰ ਦਾ ਜਣਿਆ ਹੋਊ ਜੇਹੜਾ ਤੇਰੇ ਘਰ ਜਾਕੇ ਕਦੀ ਪੈਰ ਬੀ ਪਾਊ॥ {{gap}}ਰਾਈਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਸੀਰਿਆ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਹੈਂ ਜਾਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅੱਛਾ ਚੱਲ ਗੁੱਸੇ ਨਾ ਹੋ ਤੇਰੇ ਘਰ ਹੀ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹੈਂ। ਹੋਊ ਤੇਰੀ ਸੱਸੂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮਿਨਤ ਮਾਦਰ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾ ਲਮਾਂਗੇ। ਨਾਲ਼ੇ ਖੈਰ ਉਹ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਧੀ ਬਲਕਿ ਸਾਡੀ ਭੂਆ ਹੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਰਾਜੀ ਕਰ ਲਮਾਂਗੇ। {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਘਰ ਲਿਆਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖੁਲ਼ਾਈ। ਅਰ ਆਖਿਆ ਲੈ ਭਈ ਖੁਦਾ ਬਸਕਾ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਕਾਲਜਾ ਸਰਦ ਹੋਇਆ ਆਂਹਾਂ ਮੀਆਂ ਜੇ ਤੂੰ ਰੋਟੀ ਖਾੱੱਧੇ ਸਿਵਾ ਚਲਿਆ ਬੀ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਨਿਮਾਸਾਮ ਭਾਈ ਡੁੱਬ ਝਲ਼ੁਕੀਆਂ ਲੈਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਖੁਦਾ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕਰੇ ਲੈ ਹੁਣ ਹੁੱਕਾ ਪੀਉ॥ {{gap}}ਖੁਦਾਬਖਸ਼ ਨੇ ਜਾਂ ਪਿੱਤਲ ਦੇ ਗੱਟੇਵਾਲ਼ਾ ਚੰਮ ਦਾ ਹੁੱਕਾ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਮੀਆਂ ਇਹ ਕਿਥੋਂ ਖਰੀਦਿਆ ਸੀ?<noinclude></noinclude> 8fdjzb8l3r0zyulekcc1nkuu2pi4g9u 250 66861 230907 197168 2026-07-29T12:49:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230907 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੭)}}</noinclude>{{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਫਲੌਰ ਤੇ ਸਾੱਢਿਆਂ ਤਿਹੁੰ ਰੁਪੈਯਾ ਨਾਲ਼॥ {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਈ ਇਹ ਸਾੱਢੀੰ ਤਿਹੁੰ ਬੀ ਖਰਾ ਹੈ ਇਸ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਖੂਬ ਠੰਡਾ ਰਹਿੰਦਾ ਨਾਲੇ ਸੁਆਦ ਚੰਗਾ ਅਰ ਬੁੜ੍ਹਕਦਾ ਬਹੁਤ ਅੱਛਾ ਘਰ ਇੱਕੋ ਸੁਲਫਾ ਪੀਕੇ ਭਲੇਮਾਣਸ ਦੀ ਨਿਸਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਾਂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਬੀ ਸੱਚ ਹਨ ਪਰ ਮੀਆਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹੁੱਕੇ ਟੁੱਟ ਝਬੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਬੱਬ ਉਹੋ ਮੁੱਲ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਭਈ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੌੜਾ ਘੁੱਟ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਰੁਪੈਯੇ ਲਾ ਛੱਡੋ ਰੋਜ ਟਕਾ ਰੋਜ ਟਕਾ ਸਿੱਟਣੇ ਤੇ ਤਾ ਬਚਾਂਗੇ। ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਹੁੱਕਾ ਓਹੋ ਲਿਆਉਣਾ ਓਹੋ ਭੱਜ ਜਾਣਾ॥ {{gap}}ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੇ ਆਖਿਆ ਮੀਆਂ ਨਸੀਰਿਆ ਜਦ ਤੈਂ ਕਦੀ ਫੁਲੌਰ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਨੂੰ ਨਾਲ਼ ਲੈ ਚੱਲੀ ਮੈਂ ਬੀ ਇੱਕ ਇਹ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਦਾ ਹੁੱਕਾ ਲਿਆਮਾਂਗਾ॥ {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਹਾਹੁਕਾ ਲੈਕੇ ਆਖਿਆ ਮੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਤਾ ਫੁਲੌਰ ਜਾਂਦੇ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਵੀ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ। ਅਰ ਹੁਣ ਠਾਹਰਮੀਂ ਤਰੀਕੇ ਫੇਰ ਬੁਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਰੋਣਾ ਹੈ। {{gap}}ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਖੈਰ ਮੰਗ ਮੀਆਂ ਐਉਂ ਨਹੀਂ ਆਖੀਦਾ! ਕਿਤੇ ਗੱਲ ਕਰ, ਹੋਇਆ ਕੀ ਕੋਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਮੁਕੁੱਦਮਾ ਤਾ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਉਥੇ ਜੇਹੜਾ ਸੂਬਾ ਖੱਤਰੀ ਹੈ ਨਾ ਉਹ ਸਾਡਾ ਛਾਹੁ ਸਾ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਹੇ ਕਹਾਏ ਓਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਰਜੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਬਥੇਰਾ ਹੀ ਚਹੁੰ ਭਲਿਆਂ ਮਾਣਸਾਂ ਨੂੰ ਢੋਕੇ ਮਿੰਨਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ ਭਈ ਕਿਸਤਾਂ ਕਰ ਲੈ ਪਰ ਉਹ ਭੂਹੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੇ ਆਖਿਆ ਨਾ ਮੀਆਂ ਛਾਹੁ ਤਾ ਸਾਡਾ ਬੀ ਓਹੋ ਹੈ ਪਰ ਓਹ ਤਾ ਖੋਟਾ ਨਹੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਅੱਲਾ ਜਾਣੇ ਕਿੱਕੁਰ ਬਿਗੜ ਬੈਠਾ! ਅੱਛਾ ਅਠਾਹਰਮੀਂ ਤਰੀਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਨੂੰ ਬੀ<noinclude>{{center|R}}</noinclude> jdbnvmmbls4700el3ise29k1s5mtiz2 250 66862 230908 197169 2026-07-29T12:49:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230908 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੮)}}</noinclude>ਲੈ ਚੱਲੀਂ ਸਾਡਾ ਉਹ ਛਾਹੁ ਹੈ ਅਸੀਂ ਬੀ ਸਮਝਾਮਾਂਗੇ। ਇਹ ਆਖਕੇ ਸਲਾਮ ਦੁਆ ਤੇ ਬਾਦ ਚਲਿਆ ਗਿਆ॥ {{gap}}ਹੁਣ ਅਠਾਹਰਮੀਂ ਤਰੀਕੇ ਕਚੈਹਰੀ ਜਾਣੇ ਤੇ ਪਹਿਲੇ ਖੁਦਾਬਸਕ ਰਾਂਈਂ ਅਰ ਨਸੀਰਾ ਗੁੱਜਰ ਦੋਨੋ ਮਿਲ਼ਕੇ ਸੂਬਾਮੱਲ ਦੀ ਹੱਟੀ ਆਏ ਅਰ ਬੋਲੇ ਲਾਲਾ ਜੀ ਸਾਹਬ ਸਲਾਮ! {{gap}}ਸੂਬੇ ਨੇ ਨਸੀਰੇ ਨੂੰ ਤਾ ਕੁਹੁੰ ਉਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਚੌਧਰੀ ਚਿਰੀਂ ਚਿਰੀਂ ਮੂੰਹ ਦਿਖਾਲ਼ਿਆ ਹੈ ਕਿਧਰ ਗੜਪੌਂਕ ਹੋ ਗਿਆ ਸਾ ਰਾਜੀ ਤਾ ਹੈਂ? {{gap}}ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅੱਛੇ ਰਾਜੀ ਛਾਹ ਜੀ ਤੂੰ ਰਾਜੀ ਹੈਂ। ਗੜਪੌਂਕ ਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਪਰ ਤੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੈਂ ਜਦ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਆਪਣੇ ਡਾਂਡੇਮੀਡੇ ਜੁਦੇ ਹੋ ਬੈਠੇ ਹਨ ਅਕਲਾਪਿਆਂ ਦਾ ਨਿੱਕਲਨਾ ਘਰੋਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਬੀ ਆਹ ਤੇਰੀ ਸਾਮੀ ਨਾਲ ਲੈਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ ਭਈ ਚਲੋ ਭਈ ਆਪਣੇ ਛਾਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰ ਆਇਯੇ॥ {{gap}}ਛਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਦੇਖੀਂ ਕਿਤੇ ਇਹ ਦੇ ਡਾਣੇ ਨਾ ਚੜ੍ਹ ਜਾਮੀਂ ਏਹ ਗੁੱਜਰ ਬਡਾ ਕੋਈਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇ ਡੰਗੇ ਹੋਏ ਤਾ ਦਰਖਤ ਬੀ ਹਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋਏ। ਆਹ ਜੇਹੜੀ ਇਸ ਦੀ ਦੀਨਦਾਰਾਂ ਵਰਗੀ ਸੁਰਤ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਨਿਰੀ ਉਹੋ ਗੱਲ ਹੈ ਜਿਹੀਕੁ ਲੋਕ ਕਹਾਉਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਸੂਰਤ ਮੋਮਨਾਂ ਅਰ ਕਰਤੂਤ ਕਾਫਰਾਂ) ਚੌਧਰੀ ਪੰਜਾਹ ਰੁਪੈਯੇ ਤਾ ਮੂਲ਼ ਅਰ ਸਤਾਰਾਂ ਰੁਪੈਯੇ ਬਿਆਜ ਸਤਾਹਟ ਰੁਪੈਯੇ ਸਾਡੇ ਇਸ ਦੀ ਵਲ ਨਿੱਕਲ਼ਦੇ ਸੇ ਜਾਂ ਕਦੀ ਬੁਲਾਇਯੇ ਤਾ ਮੀਆਂ ਸਿੱਧੇ ਮੂੰਹ ਬੋਲਦਾ ਬੀ ਨਹੀਂ ਸਾ। ਜਾਂ ਹੁਣ ਸਰਕਾਰੇ ਅਰਜੀ ਦਿੱਤੀ ਤਾਂ ਹੁਣ ਸਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਸਤਾਂ ਕਰ ਲਓ। ਭਲਾ ਤੂੰ ਹੀ ਦੱਸ ਤਾ ਹੁਣ ਕਿਸਤਾਂ ਕਿੱਕੁਰ ਕਰ ਲਇਯੇ? {{gap}}ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਸੀਰਿਆ ਛਾਹੁ ਕੀ ਆਖਦਾ ਹੈ?<noinclude></noinclude> bj6qckxe4fual9l4426nhsqb5u10sq9 250 66863 230909 197170 2026-07-29T12:49:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230909 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੩੯)}}</noinclude>{{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਤਖਸੀਰ ਆਹ ਦੇਖ ਛਾਹ ਜੀ ਮੈਂ ਹੱਥ ਬਨ੍ਹਕੇ ਅਰਜ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਤੈਂ ਨੂੰ ਅੱਲਾ ਨੇ ਛਾਹੁ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਐਡੇ ਆਦਮੀ ਹੋਕੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀਦਾ। ਖੁਦਾਬਸਕਾ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਮੇਰਾ ਕਲਮਾ ਸਾਰੇ ਬੀਹ ਤਾ ਨੌਂ ਰੁਪੈਯੇ ਇਸ ਦੇ ਜਰੂਰ ਮੈਂ ਦੇਣੇ ਹਨ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤੇ ਕਹਾ ਲਵੋ ਪਰ ਹੋਰ ਮੈਂ ਇੱਕ ਕੌਡੀ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀ। ਇਹ ਭਾਮੇਂ ਕੁਛ ਲਿਖ ਛੱਡੇ॥ {{gap}}ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੀਆਂ ਤੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬੰਦਾ ਖੁਦਾ ਦਾ ਹੈਂ ਪੜ੍ਹ ਤਾ ਕਲਮਾ॥ {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਜਾਂ ਅਜਾਂ ਐਤਨਾ ਹੀ ਆਖਿਆ ਸਾ ਕਿ [ਲਾਇਲਾ ਇੱਲਿੱਲਾ] ਤਾਂ ਖੁਦਾਬਸਕ ਬੇਲਿਆ ਦੇਖੀਂ ਝੂਠ ਨਾ ਕਹੀਂ ਜੋ ਦੇਣਾ ਹੈ ਹੱਕ ਬਾਜਬੀ ਆਖ ਦਿਹ॥ {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਬੇਈਮਾਨ ਹੋਊ ਜੇਹੜਾ ਝੂਠ ਬੋਲੂ ਮੈਂ ਤਾ ਨੌਂ ਅਰ ਬੀਹ ਰੁਪੈਯੇ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਦੇਣੇ ਹਨ ਸੋ ਹੱਥੀਂ ਵੱਧੀਂ ਦੱਸ ਹਾੜ੍ਹੀ ਅਰ ਦਸ ਸਾਉਣੀ ਅਰ ਦਸ ਲੋਹੜੀ। ਨਾ ਤੋਬਾ ਨੌਂ ਲੋਹੜੀ ਗਿਰਦੇ ਉਤਾਰ ਦੇਖਾਂਗਾ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਬਾਰ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਜਾਮਨੀ ਮੰਨ ਲਵੇ॥ {{gap}}ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿੰਉ ਜੀ ਛਾਹ ਜੀ ਨਸੀਰਾ ਕੀ ਆਖਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਸੂਬਾਮੱਲ ਨੇ ਆਖਿਆ ਆਖਦਾ ਹੈ ਜਣਦਿਆਂ ਸਹੁਰਿਆਂ ਦਾ ਸਿਰ ਅੱਛਾ ਜਾਓ ਜੋ ਕੁਛ ਸਾ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਉ ਸੋ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਲਮਾਂਗੇ ਅਸੀਂ ਕਿਸਤਾਂ ਕੁਸ਼ਤਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਮੀਆਂ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਮੈਂ ਇਹ ਦੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਇੱਕ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਬਿਗਾੜ ਦੇਣੀ ਹੈ। ਆਂਹਾਂ ਆਹ ਜੇਹੜੀ ਇਸ ਦੀ ਲੰਬੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਰ ਟਿੰਡ ਵਰਗਾ ਸਿਰ ਅਰ ਸਰਈ ਮੁੰਛਾਂ ਹਨ ਅਰ ਮੋਮੋ ਠਗਣੀ ਜੇਹੀ ਬਣਕੇ ਦੀਨਦਾਰਾ ਬਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਏਹ<noinclude></noinclude> gyual7n3fxm0qmhqtpxqj9hr0nm7jhx 250 66864 230910 197171 2026-07-29T12:49:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230910 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੪੦)}}</noinclude>ਸਭ ਕੁਛ ਇਸ ਦਾ ਫਰੇਬੁ ਹੈ ਅੰਦਰ ਤੇ ਨਿਰਾ ਬਨਾਰਸੀ ਠੱਗ ਹੈ ਜਿਹਾਕ ਕਿਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ (ਕਬਰ ਕੰਜਰ ਦੀ ਉਛਾੜ ਬਾਫਤੇ ਦਾ) ਮੀਆਂ ਤੈਂ ਨੂੰ ਖਬਰ ਕਿੱਥੇ ਦੀ ਹੈ ਇਸ ਨੇ ਤਾਂ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਸੁਣਾਕੇ ਸਾਰਾ ਬੇਟ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਦੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਉੱਪਰ ਨਾ ਭੁੱਲੀ ਇਹ ਉਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਦਾ ਲੋਕ ਕਹਾਣੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਮਾਲ ਪਚਾਇਆ ਲੁੱਟਕੇ ਖਾਂਦੇ ਲੱਪਗੜੱਪ। ਸੂਈ ਲੱਭੀ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਤਾ ਗਠੜੀ ਘਾਊਘੱਪ॥) {{gap}}ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੇ ਆਖਿਆ ਨਾ ਭਈ ਛਾਹ ਜੀ ਭਾਮਾਂ ਸਾ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗਾਲ਼ਾਂ ਬੀ ਕੱਢ ਲੈ ਪਰ ਇਹ ਤੇਰੀ ਬਡੀ ਜੋਰਾਬਰੀ ਹੈ। ਨਸੀਰੇ ਦੇ ਥਾਂ ਤਾ ਅਸੀਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੁਰਾਨ ਚੱਕਦੇ ਹਾਂ ਭਈ ਨਸੀਰਾ ਬੇਈਮਾਨ ਨਹੀਂ। ਅੱਛਾ ਤੂੰ ਜਾਣ ਘਰ ਮੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਤਾ ਅੱਛੀ ਸੀ ਪਰ ਸਰਕਾਰੇ ਚੜ੍ਹਕੇ ਇਸ ਨੇ ਕੁੱਛ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਕਿਉਂ ਜੋ ਇਹ ਦੇ ਪਾਹ ਕੁਹੁੰ ਨਹੀਂ॥ {{gap}}ਸੂਬਾਮਲ ਬੋਲਿਆ ਆਹੋ ਜੀ ਪਾਹ ਕੁਹੁੰ ਨਹੀਂ ਨਾਲ਼ੇੇ ਤੇਰੇ ਪਾਹ ਕੁਹੁੰ ਨਹੀਂ ਦੇਖੇਂਗਾ ਨਾ ਮੈਂ ਕੇਹੀਆਂ ਕੁ ਇਸ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਬਿਚਾਕੇ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ॥ {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਨਸੀਰੇ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਲਿਆਓਣੇ ਦੇ ਸਬੱਬ ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੂੰ ਕੁਛ ਗੁੱਸਾ ਲੱਗਾ ਅਰ ਬੋਲਿਆ ਫੋਟ ਭੜੂਆ ਅਹਿਮਕ ਕਿਰਾੜ ਕੇਡਾ ਭੂਹੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਛਾਹ ਜੀ ਛਾਹੁ ਜੀ ਕਰਦੇ ਹੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਤਾਈਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਲੁ ਭਲਾਮਾਣਸ ਬਣ ਐਡਾ ਮੂੰਹ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹੀਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹੱਟੀ ਦਾ ਗੁਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੋਮੇਂਗਾ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਪਾਮੇਂਗਾ! {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਸੂਬੇ ਨੇ ਜਾਣਿਆ ਜੇ ਬਧਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਪੰਜ ਦਸ ਮੁਸਲੇ ਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਪਤ ਲਾਹ ਸਿੱਟਣਗੇ ਫੇਰ ਖੱਤਰੀ ਬੁੱਧ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿ<noinclude></noinclude> nkgylffl4mp8mro1xe95m46sgo8jfiz 250 66865 230911 197172 2026-07-29T12:49:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230911 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੪੧)}}</noinclude>ਆ ਨਾ ਚੌਧਰੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸੌਂਹ ਮੈਂ ਤੈਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਤੂੰ ਐਮੇਂ ਕਿਉਂ ਤੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਉਸ ਦੀ ਨਰਮੀ ਦੇਖਕੇ ਖੁਦਾਬਸਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਮੈਂ ਬੀ ਤਾ ਤੈਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬੁਰੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਹੀ ਮੀਆਂ ਮਹਾਜਨ ਹੋਕੇ ਖੋਟੀ ਖਰੀ ਬਾਤ ਮੂੰਹ ਤੇ ਨਹੀਂ ਕੱਢੀਦੀ। ਫੇਰ ਉਸ ਗੁੱਜਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਚੱਲ ਨਸੀਰਿਆ ਘਰ ਚੱਲਕੇ ਅੱਜ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਨਬੇੜਨੇ ਦੀ ਡੌਲ ਕਰਿਯੇ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਉਥੋਂ ਉੱਠਕੇ ਤੁਰੇ ਤਾਂ ਅੱਗੋਂ ਇਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਿਰਮ ਸਈਅਦ ਮਿਲ਼ਿਆ। ਇਨ੍ਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਝੁਕਕੇ ਹਜਰਤ ਸਲਾਮਤ ਆਖੀ। ਅਰ ਪੁੱਛਿਆ ਸਾਹ ਹੋਰਾਂ ਕਿਧਰੋਂ ਆਏ ਹਨ? {{gap}}ਸਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇੱਕ ਦਵਾ ਖਰੀਦਣ ਸੈਹਰ ਆਏ ਸੇ ਪਰ ਇੱਥੇ ਦੇ ਖਤਰੀ ਬਡੇ ਬੇਈਮਾਨ ਹਨ ਦਵਾ ਅੱਛੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਸੋ ਹੁਣ ਲੁਦੇਹਾਣੇ ਤੇ ਮੁੰਗਾਮਾਂਗੇ। ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ ਮਹਿਰ ਨਸੀਰਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੰਡ ਪਰਸੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਬਰਾਤਅਲੀ ਅਰ ਬਸਾਰਤ ਅਲੀ ਨੂੰ ਭੇਜਾਂਗੇ ਕੁਛ ਪੱਠੇ ਤਾ ਕੱਠੇ ਕਰਾ ਦੇਈਓ॥ {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸ਼ਾਹ ਜੀ ਅਸੀਂ ਤਾ ਹੱਥੀਂ ਬੱਧੀ ਹਾਜਰ ਹੈਂ ਤੁਸੀਂ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜ ਦੇਇਓ ਪੱਠੇ ਬਹੁਤ। ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਉਹ ਦੋਨੋਂ ਪਿੰਡ ਗਏ ਤਾਂ ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਅਵਾਜ ਦਿੱਤੀ ਭਈ ਲੋਕੋ ਸ਼ਾਹ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹਬਜਾਦੇ ਗੱਡਾ ਲੈਕੇ ਆਏ ਹੋਏ ਹਨ ਜੇਹੀਕੁ ਕਿਸੇ ਦੀ ਤੁਫੀਕ ਹੋਵੇ ਭਰੀ ਭਰੀ ਪੂਲਾ ਪੂਲਾ ਪੱਠਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਜਾਓ। {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਭਰੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੂਲਾ ਕਿਨੇ ਮਗਰੀ ਕਿਨੇ ਕਲ਼ਾਂਵਾ ਕਿਨੇ ਟੋਕਰਾ ਕਿਨੇ ਰੁੱਗ ਪੱਠਿਆਂ ਦਾ ਸਈਅਦਜਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਦਿਤਾ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਸਈਅਦਜਾਦੇ ਲੈਕੇ ਤੁਰੇ ਤਾਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਮਰਾਸੀ ਬੀ ਪਿੰਡ<noinclude></noinclude> 69l8nk3ye8d2m3o4lplx2mne55wblzh 250 66866 230912 197173 2026-07-29T12:49:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230912 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੪੨)}}</noinclude>ਵਿਚ ਪੱਠੇ ਉਗਰਾਹੁਣ ਆ ਨਿਕਲ਼ੇੇ। ਆਉਂਦਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੰਬਰਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੁਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ (ਅੱਲਾਖੈਰ ਅਲਾਖੈਰ ਦਰਗਾਹੋਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਖਾਂ ਅੱਲਾ ਚੌਧਰੀਆਂ ਦੇ ਮਨਸਬ ਬੁਲੰਦ ਸਰਵਰ ਸਰਦਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ॥) {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਲੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ ਭਈ ਮੀਰ ਗੱਲ ਕਰ? {{gap}}ਮਰਾਸੀ ਬੋਲਿਆ ਅੱਲਾ ਭਾਗ ਲਾਵੇ ਚੌਧਰੀ ਫੌਜੂ ਦਾ ਪੜੋਤਾ ਖੈਰੂ ਦਾ ਪੋਤਾ ਮਹਿਰ ਮੀਏਂ ਖਾਂ ਦਾ ਬੇਟਾ ਮੇਰਾ ਜਜਮਾਨ ਸਦਕਾ ਨਿਰੰਕਾਰ ਦਾ॥ {{gap}}ਲੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਓਏ ਮੀਰ ਕੰਨ ਕਿੰਉ ਖਾਂਦਾ ਹੈ ਮਖਾਂ ਗੱਲ ਕਰ ਭਈ ਕੀ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਿੰਉ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਟ ਪਰੇ ਹੋਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਤੇਰੇ ਢਾਂਗੇ ਅਰ ਗੁੱਡੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਡਰਨਗੇ। {{gap}}ਮਰਾਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅੱਛਾ ਪਰਭਾ ਫੇਰ ਮੀਰ ਦੀ ਸਬਜੀ ਲਈ ਕੁਛ ਪਠੇ ਦੁਆਉ ਅੱਲਾ ਸਰਦਾਰੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖੇ॥ {{gap}}ਲੰਬਰਦਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਸਿੱਧਾ ਹੈਉਂ ਕਿੰਉ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ? ਮੁਖਤ ਦੀ ਚਿੜਚਿੜ ਲਾ ਛੱਡੀ ਹੈ। ਜਾਹ ਓਏ ਪੀਰੂ ਏਸ ਮਰਾਸੀ ਨੂੰ ਟਾਇਰ ਲਈ ਚਾਰ ਪੂਲੇ ਟਾਂਡਿਆਂ ਦੇ ਦੇ ਦਿਹ। {{gap}}ਜਾਂ ਪੀਰੂ ਉਸ ਮਰਾਸੀ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਮਰਾਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਪਰਭਾ ਪੀਰ ਬਖਸਾ ਦੇਖੀਂ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਕਹੇ ਮੂਜਬ ਚਾਰ ਪੁਲੀਆਂ ਹੀ ਨਾ ਦੇਈਂ ਕੁਛ ਆਪਣੀ ਸਰਦਾਰੀ ਵਲ ਬੀ ਧਿਆਨ ਕਰੀਂ। ਆਂਹਾਂ ਤੂੰ ਮਹਿਰ ਨੱਥਲ਼ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈਂ ਕਿ ਜੋ ਸਾਡੇ ਬੁਜੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਖੇਤ ਬਖਸ ਦਿੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਨਾਲ਼ੇੇ ਤੇਰੀ ਦਾਦੀ ਪਰਭਾਣੀ ਖੀਓ ਐਹੀ ਜੇਹੀ ਸਖੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਧੁੰਮਾ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਸੀਆਂ॥ {{gap}}ਦੂਜੇ ਮਰਾਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਫੇਰ ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕੀ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈਂ<noinclude></noinclude> gx9j1muh1d8hr4j8h402zvj5s31g67e 250 66867 230913 197174 2026-07-29T12:49:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230913 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੪੩)}}</noinclude>ਇਹ ਸਾਡਾ ਕਦੀਮੀ ਜਜਮਾਨ ਹੈ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ੋਂਂ ਚੰਗਾ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੈ ਕੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਭਈ ਘਰ ਦੇ ਮਰਾਸੀ ਹਨ ਔਰ ਕਦੀ ਕਦੀ ਆ ਨਿੱਕਲ਼ੇੇ ਹਨ? ਖਾਤਰਜਮਾ ਰੱਖ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਗੁਜਾਰਨੀ। ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ ਪਰਭਾ ਪੀਰ ਬਖਸਾ ਇਹ ਸਾਡੀ ਘੋੜੀ ਪੀਰਾਂ ਮਾਰੀ ਐਹੀ ਸਿਆਣੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਰਭਾਂ ਦਾ ਖੁਲਿਆੜਾ ਪਛਾਣਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਗੱਡ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਰ ਜੇਹੇ ਸਾਡੇ ਪਰਭ ਅੱਲਾ ਦੇ ਰਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਇਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ ਭਾਮਾਂ ਕਿਤਨਾ ਖਾ ਜਾਵੇ। ਕੋਈ ਕੋਈ ਅਲਾ ਮਾਰਿਆ ਓਭੜ ਜੇ ਹਟਾ ਬੀ ਬੈਠਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਬਜੀ ਐਹੀ ਸੁਚੇਤ ਹੈ ਉਹ ਨੂੰ ਬੁਰਕਾ ਨਾਲ਼ ਬੱਢਕੇ ਖਾਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੈਂ ਨੂੰ ਕੀ ਦਸਿਯੇ ਪਰਭਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇਸ ਨੇ ਔਸ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਇੱਕ ਜਟ ਦੀ ਤੂੜੀ ਦੀ ਧੜ ਵਿੱਚ ਮੂੰਹ ਗਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਪਰਭਾਂ ਗੁੱਜਰਾਂ ਡੋਗਰਾਂ ਦੇ ਪੱਠੇ ਖਾਣ ਸਿੱਖੀ ਹੋਈ ਸੀ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਖ ਲੱਖ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਐਤਨੇ ਨੂੰ ਪੀਰਾਂਮਾਰੇ ਇੱਕ ਜੱਟ ਨੇ ਨਿੱਕਲ਼ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਸਲ਼ੰਘ ਮਾਰੀ। ਹਾਇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵਰ ਦੇ ਸੇਲੇ ਪੀਰਾਂ ਮਾਰੇ ਨੇ ਸਾਡਾ ਲਿਹਾਜ ਬੀ ਨਾ ਤੱਕਿਆ ਭਈ ਮੀਰਜਾਦਿਆਂ ਦੀ ਘੋੜੀ ਹੈ। ਮੀਆਂ ਤੂੰ ਸੱਚ ਕਰਕੇ ਜਾਣੀਂ ਇਸ ਬੰਦੀ ਦਾ ਬੀ ਸਹੁਰਾ ਲੱਗਕੇ ਗਿਆ ਸਾ ਸਲ਼ੰਘ ਖਾਂਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਬੁਰਕ ਜਾ ਮਾਰਿਆ। ਹੁਣ ਤਾ ਜੱਟ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਭਾਉ ਨੂੰ ਬਣ ਗਈ। ਹੇਠਾਂ ਪਏ ਅਰੜਾਣ। ਮੀਰ ਵਾਸਤਾ ਹੈ ਨਰੰਕਾਰ ਦਾ ਮੈਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਓ। ਪਰਭਾ ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਪੁਚਕਾਰਿਆ ਤਾਂ ਬਚਾਰੇ ਜੱਟ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਬੰਦ ਖਲਾਸੀ ਹੋਈ ਮਹਿਰ ਜੱਟ ਕੀ ਜਾਨਣ ਸਾਡੀਆਂ ਅਰ ਸਾਡੀਆਂ ਘੋੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਏਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਅੱਲਾ ਨੇ ਤੁਫੀਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਮੀਰਜਾਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਅਰ ਮੀਰ ਜੀ ਮੀਰ<noinclude></noinclude> 8mkabsv271a0mbpocivwa242upnv8la 250 66868 230914 197176 2026-07-29T12:49:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230914 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੪੪)}}</noinclude>ਜੀ ਕਰਦਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਕਿੰਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਦਰਗਾ ਭਾਗ ਬੀ ਕਦੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ ਨਾ॥ {{gap}}ਪੀਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਭਈ ਮੀਰ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਮ ਨੂੰ ਝੂਠ ਬੋਲਕੇ ਅਰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਆਪਣੀ ਬਡਿਆਈ ਕਰਨੇ ਦੀ ਬੜੀ ਬਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅੱਲਾ ਜਾਣੇ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਸਰਮ ਕਿੰਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ? {{gap}}ਮਰਾਸੀ ਨੇ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦਾ ਤਾ ਕੁਛ ਜਵਾਬ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਪਰ ਬਸਰਮੀ ਦੀ ਬਾਬਤ ਇਤਨਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਰਭਾ ਜੇ ਧਰਮ ਰੱਖਿਯੇ ਤਾਂ ਖਾਇਯੇ ਕੀਹਦੇ ਘਰ। ਬਸ਼ਰਮੀ ਤਾ ਸਾਡੀ ਜਾਤ ਗੋਤ ਠਹਿਰੀ? {{gap}}ਜਾਂ ਪੱਠਿਆਂ ਦੇ ਕੁੱਨੂ ਕੋਲ਼ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਪੀਰੂ ਤਾ ਅਜੇ ਕੁਛ ਜਕਾਂਤਕਾਂ ਹੀ ਕਰਦਾ ਸਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਰਾਸੀਆਂ ਨੇ ਆਪੇ ਹੀ ਬੜੀਆਂ ਤਕੜੀਆਂ ਦੋ ਚਿੱਲੀਆਂ ਬਨ੍ਹਕੇ ਘੋੜੀ ਉਪਰ ਲੱਦਣੀਆਂ ਚਾਹੀਆਂ। ਪੀਰੂ ਨੇ ਦੇਖਕੇ ਕਿਹਾ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਓਏ ਮੀਰੋ, ਲੱਖ ਲਾਣਤ ਹੈ ਤੁਹਾਡੀ ਅਕਲ਼ ਨੂੰ ਬੇਸਬਰਿਓ ਆਹ ਚਾਰ ਪੂਲੇ ਹਨ? ਲੈ ਭਈ ਕਿਨੇ ਸੱਚੋ ਆਖਿਆ ਹੈ ਭਈ (ਡੂਮ ਮੁੰਡੇ ਰੰਨਾਂ ਤਿੰਨੋਂ ਉਜਾੜ ਦਾ ਬੰਨਾ) ਛੱਡੋ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦੇਣੇ? {{gap}}ਮਰਾਸੀ ਬੋਲੇ ਕਿੰਉ ਪਰਭਾ ਤੋਬਾ ਕਾਹਦੀ ਚਾਰ ਪੂਲੀਆਂ ਨਾ ਹੋਣਗੀਆਂ ਇੱਕ ਇੱਕ ਚਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਬਡੀ ਦੌੜ ਸਾਡੇ ਭੁੱਲ ਭੁਲੇਖੇ ਅੱਠ ਅੱਠ ਪੈ ਗਈਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਸੋ ਤੂੰ ਦਰਗਾਹੋਂ ਬਡੇ ਆਦਮੀ ਦਾ ਪੁੱਤ ਪੋਤਾ ਹੋਕੇ ਕੱਖਾਂ ਦੀ ਮੁੱਠ ਦੇ ਮੂੰਹ ਕਿੰਉ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ! ਆਉ ਕੋਂਫ ਕਰ ਘਰਦਿਆਂ ਮਿਰਾਸੀਆਂ ਦਾ ਪੱਲਾ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚੀਦਾ॥ {{gap}}ਪੀਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਹੋ ਜੀ ਪੱਲਾ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚੀਦਾ ਮੀਆਂ ਲੰਬਰਦਾਰ ਤੇ ਪਤ ਕਿਨ ਲਹਾਉਣੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤਾ ਇੱਕ ਤਿਣਖਾ ਜਾਣ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ॥ {{gap}}ਮਰਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਓਏ ਮੀਆਂ ਜਿਸ ਦੀ ਪਤ ਅੱਲਾ ਰੱਖੇ<noinclude></noinclude> 4319rbsl3co62bbbmqsk4fgaehqfy0f 250 66869 230915 197177 2026-07-29T12:49:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230915 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੪੫)}}</noinclude>ਉਸ ਦੀ ਕੌਣ ਲਾਹੇ? ਭਲਾ ਜੇ ਤੂੰ ਪਤ ਲਹਿਣੇ ਤੇ ਡਰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਲੈ ਓਹ ਜਾਵੇ ਲਹਿਣੇ ਢੈਣੇ ਵਾਸਤੇ ਸਾਡੀ ਪੜ ਸਹੀ ਤੂੰ ਆਹ ਸਾਡੀ ਪਤ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਧਰ ਲੈ ਜੇ ਲਾਹ ਸਿੱਧੂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਸਮਝ ਛੱਡੀਂ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਪੀਰੂ ਦਾ ਹਾਸਾ ਨਿੱਕਲ਼ ਗਿਆ ਅਤੇ ਡੂਮ ਆਪਣੀ ਘੋੜੀ ਲੱਦਕੇ ਰਸਤੇ ਲਗੇ। ਜਾਂ ਡੂਮਾਂ ਨੇ ਪੱਠੇ ਘਰ ਛੱਡੇ ਤਾਂ ਸੁਣਿਆ ਭਈ ਔਸ ਸਾਹਮਣੇ ਮਜਾਰੇ ਜੁਲਾਹਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਬਿਆਹ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੋ ਤਿੰਨ ਮਰਾਸੀ ਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਜੰਞ ਮੰਗਣ ਤੁਰ ਪਏ। ਜਾਂ ਜੰਞ ਦੇ ਬੂਹੇ ਪਹੁੰਚੇ ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਕੰਗਾਲ ਵਾੱਧਾ ਅਰ ਪਖੀਰ ਫੁਕਰਾ ਜੰਝ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬੈਠਾ ਦੁਆਈਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਪਖੀਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ (ਆਉ ਜੀਓ ਨੌਸ਼ੋ ਜੀਓ ਨੌਸ਼ੋ ਯਾ ਅਲੀ ਮੱਦਤ ਕੁਛ ਪਖੀਰ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਕਰਾ ਦੇਓ) ਕਿਸੇ ਮਲੰਗ ਪਖੀਰ ਨੇ ਅਰੜਾਕੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ (ਆ ਜੋੜੀ ਬਰਕਰਾਰ ਦੂਤੀ ਦੁਸਮਣ ਪਾਰ ਲਿਆ ਬੇ ਏਕ ਮੁੱਠਾ ਟਕਿਆਂ ਦਾ ਮਲੰਗਸ਼ਾਹ ਕੀ ਨਜ਼ਰ) ਕੋਈ ਬੋਲਿਆ (ਦਮ ਮਦਾਰਸ਼ਾਹ ਬੇੜਾ ਪਾਰ ਸਖੀ ਕਾ ਮਰਤਬਾ ਬੁਲੰਦ ਲਿਆ ਨੌਸ਼ੋ ਕਾ ਸਿਰ-ਸੱਦਕ) ਕੋਈ ਬੋਲਿਆ (ਲਿਆ ਭਈ ਮੀਆਂ ਕਾਸਬੀ ਜੋੜੀ ਕਾ ਸਿਰ ਸੱਦਕ ਤੁਮ ਬਸਤੇ ਭਲੇ ਪਖੀਰ ਚਲਤਾ ਭਲਾ) ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰਾਸੀਆਂ ਨੇ ਬੀ ਆਪਣੇ ਢਾਂਗੇ ਆਣ ਖੜੇ ਕੀਤੇ। ਅਰ ਬੇਲੇ (ਖੈਰ ਹੋਵੇ ਦਰਗਾਹੋਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਖਾਂ ਲਿਆਉ ਜੋੜੀ ਸਲਾਮਤ ਮਿਰਾਸੀ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੇ ਖੜੇ ਹਨ)॥ {{gap}}ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ ਇੱਕ ਬੁੱਢਾ ਜਿਹਾ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲ਼ਕੇ ਬੋਲਿਆ ਜਾਓ ਤਾ ਭਈ ਤੁਸੀਂ ਕੇਹੀ ਰੌਲ਼ੀ ਪਾਈ ਹੈ ਸੁਣ ਸੁਣਕੇ ਸਾਡਾ ਸਿਰ ਬੀ ਦੁਖਣ ਲਗ ਗਿਆ। ਮੀਆਂ ਪਖੀਰ ਅਰ ਮਰਾਸੀ ਬੀ ਬਥੇਰੇ ਦੇਖੇ ਹੋਣਗੇ ਪਰ ਕਲਾਮੁਜੀਦ ਦੀ ਸੌਂਹ ਤੁਹਾਡੇ ਜੇਹਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਔਂਸ ਮਲੰਗ ਨੇ ਜੋ ਰਿੰਗਣੀ ਚੱਕੀ ਹੈ<noinclude></noinclude> iuq3p97jcpotiontp96jigniyqn78aw 250 66870 230916 197178 2026-07-29T12:50:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230916 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੪੬)}}</noinclude>ਭਲਾ ਇਨ੍ਹੀਂ ਗੱਲੀਂ ਕੁਹੁੰ ਹੱਥ ਆ ਜਾਊ? ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਬਡੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕੰਮਿਆ ਪਰੇ ਐਨਾਂ ਪਖੀਰਾਂ ਫੁਕਰਿਆਂ ਦੇ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਪੂਸਾ ਮੱਥੇ ਮਾਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਨੇਰ ਗਰਦੀ ਚੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੌਂਹ ਰਸੂਲ ਦੀ ਮੀਆਂ ਸਾਡਾ ਸੁਣਕੇ ਸਿਰ ਬੀ ਦੁਖਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਕੰਮੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਮੀਆਂ ਤੂੰ ਜਾਹ ਅੰਦਰ ਜਾਕੇ ਬੈਠ ਮੈਂ ਆਪੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਛ ਦੇ ਲੈਕੇ ਤੋਰ ਦੇਊਂ॥ {{gap}}ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜਾਓ ਭਈ ਮੀਆਂ ਅਗਲਾ ਪੁੱਤ ਵਾਲ਼ਾ ਏਹੋ ਹੈ ਏਸੇ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਖਣਾ ਹੋਵੇ ਸੋ ਆਖੋ ਹੋਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਫੁੱਟਾ ਬਦਾਮ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ। ਐਉਂ ਆਖਕੇ ਨਾਈ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ ਲਿਆਉ ਓਏ ਸਹੁਰੀ ਦਿਆ ਇੱਕ ਸੁਲਫਾ ਭਰ ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਮਹਿਜਤ ਨੁਆਜ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਨਾਈ ਹੁੱਕੇ ਪੱਤ ਪਾਕੇ ਲਿਆਇਆ ਤਾਂ ਬੁੱਢੇ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜੁਲਾਹੇ ਅੱਗੇ ਹੁੱਕਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ ਲੈ ਮੀਆਂ ਪੀਉ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਾ ਮੀਆਂ ਤੂੰ ਹੀ ਪੀਉ। ਉਨ ਆਖਿਆ ਨਾ ਓਏ ਮੀਆਂ ਤੂੰ ਨਸ਼ੰਗ ਪੀਉ ਮੈਂ ਰਾਤੀਂ ਜੂਸ਼ਬ ਦੇ ਨਿਕਾਹ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਹਨਕ ਸ਼ੱਕਰ ਤਾਂ ਚਾਉਲ਼ਾਂ ਦੀ ਖਾ ਬੈਠਾ ਇਸ ਸ਼ਬੱਬ ਮੈਂ ਨੂੰ ਖੰਘ ਬਹੁਤ ਛਿੜਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤੂੰ ਚਲਾ ਦੇਮੇਂਗਾ ਤਾਂ ਦੋ ਘੁੱਟ ਮੈਂ ਬੀ ਲੈ ਲਊਂਗਾ॥ {{gap}}ਬਿਆਹ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਆਏ ਤਾਂ ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਕਾਸ਼ਮ ਸ਼ੂਸ਼ੀਆਂ ਬੇਚਣ ਫੁਲੋਰ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਦਲਾਲ ਦੀ ਹੱਟੀ ਜਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾ ਸ਼ਾਹਬ ਸ਼ਲਾਮਤ ਆਖੀ ਫੇਰ ਖੈਰਸ਼ੱਲਾ ਪੁੱਛੀ। ਦਲਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੁੱਲਾਂ ਕਾਸ਼ਮਾ ਬਹੁਤੇ ਦਿਨੀਂ ਦੇਖਿਆ ਹੈ ਕਿਤੇ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾ? ਕਾਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਮੇ ਦੇ ਪੁੱਤ ਜੂਸ਼ਬ ਦਾ ਨਿਕਾਹ ਸਾ ਇਸ ਸ਼ਬੱਬ ਮੇਰਾ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸ਼ੱਕਿਆ॥<noinclude></noinclude> 3nm4xchuvqf8hht6tg6aekgyoi2wyx3 250 66871 230917 197179 2026-07-29T12:50:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230917 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਦਲਾਲ ਨੇ ਆਖਿਆ ਭਲਾ ਮੁਮਾਰਖ ਹੋਵੇ ਮੁੱਲਾਂ ਸਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਾ ਕੁਛ ਨਾ ਭੇਜਿਆ ਆਪੇ ਆਪ ਖਾਕੇ ਢਿੱਡ ਭਰਿਆ। ਕੁਛ ਸਾਨੂੰ ਬੀ ਦੇਣਾ ਸਾ॥ {{gap}}ਕਾਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੋਂਬਾ ਲਾਲਾ ਜੀ ਅਸੀਂ ਗਰੀਬਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਕੀ ਦੇਣਾ ਸ਼ਾ ਸ਼ਗੋਂ ਤੁਸ਼ੀਂ ਨਿਕਾਹ ਵਿੱਚ ਕੁਛ ਨੇਉਂਦਾ ਘੱਲਦੇ। ਤੁਸ਼ੀਂ ਸ਼ਾਡੀ ਉਕਾਤ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹੋਂ ਨਾ ਅਸ਼ੀਂ ਵਿਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕੇਡਾਕੁ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਸਾ ਓਹੋ ਕਰਦੇ ਹੈਂ ਓਹੋ ਖਾ ਛੱਡਦੇ ਹਾਂ। ਨਾਲ਼ੇੇ ਅੱਲਾ ਰੱਖੇ ਟੱਬਰ ਟੀਹਰ ਬਡਾ ਭਾਰੀ ਹੋਇਆ ਗੁਜਰਾਨ ਬੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੁਰਦੀ ਹੈ ਨਿਕਾਹ ਕੀ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਉਲਟਾ ਸ਼ਾਡੇ ਹੀ ਮੰਗਦੇ ਹੋਂ ਇਹ ਤਾਂ ਉਹੋ ਹੋਈ ਜਿਹਾਕੁ ਕਹਾਉਣ ਹੈ (ਆਪੇ ਬਾਬੂ ਮੰਗਤੇ ਬਾਹਰ ਖੜੇ ਦਰਵੇਸ਼) ਦਲਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਾ ਕਾਸਮਾ ਡਰੀਂ ਨਾ ਅਸੀਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੇ। ਨਿਰਾ ਹੱਸਣੇ ਵਾਸਤੇ ਤੈਂ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ ਸਾ। {{gap}}ਕਾਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੋਬਾ ਜੀ ਕਾਸ਼ਮ ਨਿਆਣਾ ਹੈ? ਲਾਲਾ ਜੀ ਮੈਂ ਅੱਛੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਭਈ ਤੁਸੀਂ ਮੈਂ ਨੂੰ ਹੱਸਦੇ ਹੋ ਹੋਰ ਤੁਸ਼ੀਂ ਮੇ ਤੇ ਮੰਗਣਾ ਕੀ ਸਾ? ਅੱਛਾ ਲਾਲਾ ਜੀ ਹਸ਼ੋ ਨਸ਼ੰਗ ਹੱਸ਼ੋ (ਹੱਸਣੇ ਘਰ ਬੱਸ਼ਣੇ)। {{gap}}ਜਾਂ ਕਾਸ਼ਮ ਸ਼ੂਸ਼ੀਆਂ ਬੇਚਕੇ ਮੁੜਿਆ ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਬੱਡੀ ਰੌਲੀ ਪਈ ਹੋਈ ਦੇਖਕੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਮੀਆਂ ਆਹ ਰੌਲੀ ਕੇਹੀ ਹੈ? {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਗੁੱਜਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤੀਮੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੜ ਪਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਕਾਸ਼ਮ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹਾਇ ਲੁਹੜਾ ਕਿੱਕੁਰ? {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇਹ ਤਾ ਤੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਫਿਰ ਪਰ ਐਤਨਾ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਨੇ ਜੀਓ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਚੁੱਕ ਲਈ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੜਾਈ ਹੋ ਪਈ॥<noinclude></noinclude> sq2o3z9iy883jpem4hpwbcszty7duo9 250 66872 230918 197180 2026-07-29T12:50:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230918 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੪੮)}}</noinclude>{{gap}}ਕਾਸ਼ਮ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਗੁਜਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜੀਓ ਤਾ ਕੰਮੀ ਦੀ ਗੋਡੇ ਗੋਡੇ ਲੜਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੀਓ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਖਸਮ ਨੂੰ ਖਾੱਧਾ। ਕੰਮੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜੁਆਈ ਨੂੰ ਦਿਆਂ ਕਬਰ ਦੇ ਥੱਲੇ। ਸਾਈਂ ਪਿੱਟੀ ਸਿਰਮੁੰਨੀ ਪੁੱਤਾਂ ਪਿਣੀ ਭਰਾਮਾਂ ਪਿੱਟੀ ਖਸਮ ਨੂੰ ਖਾਣੀ ਧਰੇਲ। ਜੀਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਧਰੇਲ ਤੇਰੀ ਅੰਮਾ ਧਰੇਲ ਤੇਰੀ ਦਾਦੀ ਕੰਜਰੀ ਬਦਕਾਰ ਹਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤ ਜਣਕੇ ਹੁਣ ਭਾਈਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠਣੇ ਨੂੰ ਮਰਦੀ ਹੈਂ। ਹੈ ਨਕ ਬੱਢੀਯੇ ਹੈ ਹਰਾਮਜਾਦੀ ਕੁੱਤੀਏ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦਾ ਕਾਲ਼ਜਾ ਭੁੰਨਿਆ। ਅਜੇ ਤਾ ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦਾ ਪੀਹਣਾ ਪੀਹੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਹਰਾਮੜੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੌਲਤ ਦਾ ਗੁਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਫਿੱਟੁ ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਨੀ ਸ਼ਰਮ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਕੁੱਤੀਏ ਧੀਆਂ ਤਾ ਫੁਲੌਰ ਦੇ ਬਜਾਰ ਮੂੜ੍ਹਾ ਡਾਹੀ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। ਹਰਾਮਦੀਏ ਬਸ ਬਸ਼ਰਮੇ ਫੇਰ ਅਜੇ ਬੋਲਣੇ ਨੂੰ ਮਰਦੀ ਹੈਂ? {{gap}}ਕੰਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨੀ ਫਿੱਟੁ ਨੀ ਫਿੱਟੁ ਬਲਲੀਏ ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ ਤੇਰੇ ਬੋਲਣੇ ਦਾ ਨੀ ਛੱਜ ਤਾਂ ਬੋਲੇ ਹਜਾਰ ਛੇਕ ਵਾਲ਼ੀ ਛਾਨਣੀ ਕੀ ਬੋਲੇ। ਬਗੈਰਤੀਏ ਤੈਂ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਨਹੀਂ ਜਦ ਮੇਰਾ ਹੀ ਖਸਮ ਤੈਂ ਨੂੰ ਠਾਣੇ ਤੇ ਛਡਾਕੇ ਲਿਆਇਆ ਸਾ॥ {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸ ਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਾਫਾਤਾਂ ਸੁਣਕੇ ਸਭ ਲੋਕ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਅਰ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਬੋਲਦੇ ਸੇ। ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਜਾਕੇ ਆਖਿਆ ਓਏ ਜਾਰੋ ਤੁਸੀਂ ਐਤਨੀ ਰੱਬ ਦੀ ਪਰਿਹਾ ਬੈਠੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਂ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਕਿੰਉਂ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਭਈ ਮੀਆਂ ਇਹ ਕਿਸ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣੇ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਐਂਡਾ ਹੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹੀ ਸਮਝਾ ਦੇਖ॥ {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੀਓ ਛਿਆਬਸੇ ਤੇਰੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਤੈਂ ਨੂੰ ਤਾ ਮੈਂ<noinclude></noinclude> 39ng4dr2jmnxzoc9y9623d4n92l887o 250 66873 230919 197181 2026-07-29T12:50:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230919 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੪੯}}</noinclude>ਬਡੀ ਭਲੀਮਾਣਸ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਕਿਹਾ ਪੁੱਤ ਕੰਮੀਏ ਆਉ ਤੂੰ ਹੀ ਛੋਟੀ ਬਣ ਜਾਹ ਲੜਾਈ ਕਰਨੀ ਬਡਾ ਕੈਹਰ ਹੈ। {{gap}}ਫੇਰ ਬੇਹੜੇ ਬਿਚਲੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਤੀਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਓ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਸਾ ਬੇ ਬੱਸੋ ਬੇਗੀ ਸਰੀ ਫਜਲੋ ਕੀਮਣ ਔਘੀ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਪੰਜ ਸੱਤ ਗੁੱਜਰੀਆਂ ਅਰ ਫਾਜੋ ਚੂਹੜੀ ਗੌਂਸੀ ਹਾਫਾਂ ਫਾਤਾਂ ਫੈਜੋ ਖੀਓ ਜੀਮਾਂ ਐਸਾਂ ਮਿੱਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪੰਜ ਚਾਰ ਡੋਗਰੀਆਂ ਘਰੋਂ ਨਿੱਕਲ਼ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਆਈਆਂ ਅਰ ਬੋਲੀਆਂ ਹੈਹੈ ਨੀ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਧਾੜ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤੁਸੀਂ ਤਾ ਪਿੰਡ ਚੁੱਕਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਰੱਬ ਬੀ ਨੀਮਾ ਹੋਕੇ ਬਰਸਦਾ ਹੈ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਖੁਦਾ ਦੀ ਮਾਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣਾ ਹੈ। ਚੰਦ ਗੀਆਂ ਜਿਉਂ ਛਾਹ ਬੇਲੇ ਤੇ ਲੜਨ ਲਗੀਆਂ ਹਨ ਉਪਰੋਂ ਨਿਮਾਸ਼ਾਮ ਕੌਣ ਬੇਲਾ ਆਇਆ ਮੁੜਕੇ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਐਉਂ ਕਹਿਕੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜਕੇ ਹੇਠ ਲੈ ਆਈਆਂ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਪੰਜ ਦਸ ਪਹਾੜੀਏ ਮਨੁੱਖ ਅਰ ਤੀਮੀਆਂ ਗੱਲ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਥਲੀਆਂ ਪਾਈ ਇਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ। ਭਲਿਆ ਅਸਾਂ ਕੀ ਫੁਲੌਰ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸੀ ਦੇਣਾ ਕਿ ਕੀਹਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨੀਂ ਰਾਹ ਦੱਸਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਭਈ ਲੋਕੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਮੁਲਖ ਦੇ ਹੋ ਅਰ ਕਿੱਥੇ ਚੱਲੇ ਹੋ? {{gap}}ਤਿਨ੍ਹੀਂ ਗਲਾਇਆ ਤਾ ਜੀ ਅਸਾਂ ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਗਿਰਦੇ ਦੇ ਪਹਾੜਿਯੇ ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਜੀ ਪਹੁੰਚਣੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਾਂ ਰਾਹੋਂ ਦੇ ਸੈਹਰ ਲੱਥੇ ਸਾਂ ਹੁਣ ਫੁਲੌਰ ਤੇ ਰੇਲਾ ਪੁਰ ਚੜ੍ਹੀਕੇ ਜਾਂਹਗੇ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਫੁਲੌਰ ਆਈਕੇ ਸਤਲੁਜੇ ਵਖੀਂ ਪਿੰਡ ਭਰਾਉਣ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਰਾਹੇ ਵਿਚ ਕਿਲਾ ਕੀ ਦਿੱਖੀਕੇ ਕੋਈ ਬੋਲਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੇਖਿਆਂ ਬੇ ਬਹਾਦਰੂ ਕਿਲਾ ਮਤਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਬੋਲਾ ਕਰਦਾ ਸਾ<noinclude></noinclude> jy7o7zfwhlcjalj49uwx4ltzhsa4sg5 250 66874 230920 197183 2026-07-29T12:50:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230920 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੪੮}}</noinclude>{{gap}}ਕਾਸ਼ਮ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਗੁੱਜਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕੀ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜੀਓ ਤਾ ਕੰਮੀ ਦੀ ਗੋਡੇ ਗੋਡੇ ਲੜਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੀਓ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਖਸਮ ਨੂੰ ਖਾੱਧਾ। ਕੰਮੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇਰੇ ਜੁਆਈ ਨੂੰ ਦਿਆਂ ਕਬਰ ਦੇ ਥੱਲੇ। ਸਾਈਂ ਪਿੱਟੀ ਸਿਰਮੁੰਨੀ ਪੁੱਤਾਂ ਪਿਣੀ ਭਰਾਮਾਂ ਪਿੱਟੀ ਖਸਮ ਨੂੰ ਖਾਣੀ ਧਰੇਲ। ਜੀਓ ਨੇ ਕਿਹਾ ਧਰੇਲ ਤੇਰੀ ਅੰਮਾ ਧਰੇਲ ਤੇਰੀ ਦਾਦੀ ਕੰਜਰੀ ਬਦਕਾਰ ਹਰਾਮ ਦੇ ਪੁੱਤ ਜਣਕੇ ਹੁਣ ਭਾਈਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠਣੇ ਨੂੰ ਮਰਦੀ ਹੈਂ। ਹੈ ਨਕ ਬੱਢੀਯੇ ਹੈ ਹਰਾਮਜਾਦੀ ਕੁੱਤੀਏ। ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦਾ ਕਾਲ਼ਜਾ ਭੁੰਨਿਆ। ਅਜੇ ਤਾ ਕੱਲ੍ਹ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦਾ ਪੀਹਣਾ ਪੀਹੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਹਰਾਮੜੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਦੌਲਤ ਦਾ ਗੁਮਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਫਿੱਟੁ ਏਹੋ ਜੇਹੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਨੀ ਸ਼ਰਮ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਕੁੱਤੀਏ ਧੀਆਂ ਤਾ ਫੁਲੌਰ ਦੇ ਬਜਾਰ ਮੂੜ੍ਹਾ ਡਾਹੀ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। ਹਰਾਮਦੀਏ ਬਸ ਬਸ਼ਰਮੇ ਫੇਰ ਅਜੇ ਬੋਲਣੇ ਨੂੰ ਮਰਦੀ ਹੈਂ? {{gap}}ਕੰਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨੀ ਫਿੱਟੁ ਨੀ ਫਿੱਟੁ ਬਲਲੀਏ ਫਿੱਟੇ ਮੂੰਹ ਤੇਰੇ ਬੋਲਣੇ ਦਾ ਨੀ ਛੱਜ ਤਾਂ ਬੋਲੇ ਹਜਾਰ ਛੇਕ ਵਾਲ਼ੀ ਛਾਨਣੀ ਕੀ ਬੋਲੇ। ਬਗੈਰਤੀਏ ਤੈਂ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਨਹੀਂ ਜਦ ਮੇਰਾ ਹੀ ਖਸਮ ਤੈਂ ਨੂੰ ਠਾਣੇ ਤੇ ਛਡਾਕੇ ਲਿਆਇਆ ਸਾ॥ {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਸ ਤਕਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਾਫਾਤਾਂ ਸੁਣਕੇ ਸਭ ਲੋਕ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਂਗਲੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਅਰ ਤੋਬਾ ਤੋਬਾ ਬੋਲਦੇ ਸੇ। ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਜਾਕੇ ਆਖਿਆ ਓਏ ਜਾਰੋ ਤੁਸੀਂ ਐਤਨੀ ਰੱਬ ਦੀ ਪਰਿਹਾ ਬੈਠੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਂ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਕਿੰਉਂ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਭਈ ਮੀਆਂ ਇਹ ਕਿਸ ਦੇ ਸਮਝਾਉਣੇ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਐਂਡਾ ਹੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਤੂੰ ਹੀ ਸਮਝਾ ਦੇਖ॥ {{gap}}ਨਸੀਰੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੀਓ ਛਿਆਬਸੇ ਤੇਰੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਤੈਂ ਨੂੰ ਤਾ ਮੈਂ<noinclude></noinclude> 4t068z4av5cgqbo00jvah4gujkkjo7c 250 66875 230921 197184 2026-07-29T12:50:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230921 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੪੯}}</noinclude>ਬਡੀ ਭਲੀਮਾਣਸ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਫੇਰ ਕਿਹਾ ਪੁੱਤ ਕੰਮੀਏ ਆਉ ਤੂੰ ਹੀ ਛੋਟੀ ਬਣ ਜਾਹ ਲੜਾਈ ਕਰਨੀ ਬਡਾ ਕੈਹਰ ਹੈ। {{gap}}ਫੇਰ ਬੇਹੜੇ ਬਿਚਲੀਆਂ ਹੋਰਨਾਂ ਤੀਮੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਨਾਂ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਕਰਾਓ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਸਾ ਬੇ ਬੱਸੋ ਬੇਗੀ ਸਰੀ ਫਜਲੋ ਕੀਮਣ ਔਘੀ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਪੰਜ ਸੱਤ ਗੁੱਜਰੀਆਂ ਅਰ ਫਾਜੋ ਚੂਹੜੀ ਗੌਂਸੀ ਹਾਫਾਂ ਫਾਤਾਂ ਫੈਜੋ ਖੀਓ ਜੀਮਾਂ ਐਸਾਂ ਮਿੱਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਪੰਜ ਚਾਰ ਡੋਗਰੀਆਂ ਘਰੋਂ ਨਿੱਕਲ਼ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਆਈਆਂ ਅਰ ਬੋਲੀਆਂ ਹੈਹੈ ਨੀ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਧਾੜ ਪੈ ਜਾਵੇ ਤੁਸੀਂ ਤਾ ਪਿੰਡ ਚੁੱਕਣਾ ਲਿਆ ਹੈ। ਰੱਬ ਬੀ ਨੀਮਾ ਹੋਕੇ ਬਰਸਦਾ ਹੈ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਖੁਦਾ ਦੀ ਮਾਰ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਜੰਗ ਜਿੱਤਣਾ ਹੈ। ਚੰਦ ਗੀਆਂ ਜਿਉਂ ਛਾਹ ਬੇਲੇ ਤੇ ਲੜਨ ਲਗੀਆਂ ਹਨ ਉਪਰੋਂ ਨਿਮਾਸ਼ਾਮ ਕੌਣ ਬੇਲਾ ਆਇਆ ਮੁੜਕੇ ਚੁੱਪ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ। ਐਉਂ ਕਹਿਕੇ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜਕੇ ਹੇਠ ਲੈ ਆਈਆਂ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਪੰਜ ਦਸ ਪਹਾੜੀਏ ਮਨੁੱਖ ਅਰ ਤੀਮੀਆਂ ਗੱਲ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਥਲੀਆਂ ਪਾਈ ਇਨਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਆਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ। ਭਲਿਆ ਅਸਾਂ ਕੀ ਫੁਲੌਰ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸੀ ਦੇਣਾ ਕਿ ਕੀਹਾਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨੀਂ ਰਾਹ ਦੱਸਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਭਈ ਲੋਕੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਮੁਲਖ ਦੇ ਹੋ ਅਰ ਕਿੱਥੇ ਚੱਲੇ ਹੋ? {{gap}}ਤਿਨ੍ਹੀਂ ਗਲਾਇਆ ਤਾ ਜੀ ਅਸਾਂ ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਗਿਰਦੇ ਦੇ ਪਹਾੜਿਯੇ ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਜੀ ਪਹੁੰਚਣੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸਾਂ ਰਾਹੋਂ ਦੇ ਸੈਹਰ ਲੱਥੇ ਸਾਂ ਹੁਣ ਫੁਲੌਰ ਤੇ ਰੇਲਾ ਪੁਰ ਚੜ੍ਹੀਕੇ ਜਾਂਹਗੇ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਫੁਲੌਰ ਆਈਕੇ ਸਤਲੁਜੇ ਵਖੀਂ ਪਿੰਡ ਭਰਾਉਣ ਚੱਲੇ ਤਾਂ ਰਾਹੇ ਵਿਚ ਕਿਲਾ ਕੀ ਦਿੱਖੀਕੇ ਕੋਈ ਬੋਲਾ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਦੇਖਿਆਂ ਬੇ ਬਹਾਦਰੂ ਕਿਲਾ ਮਤਾ ਸੋਹਣਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਬੋਲਾ ਕਰਦਾ ਸਾ<noinclude></noinclude> jy7o7zfwhlcjalj49uwx4ltzhsa4sg5 250 66876 230922 197186 2026-07-29T12:51:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230922 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|}}</noinclude>ਦਿੱਖਿਆ ਬੋ ਗੋੜੂਆ ਕਿਲਾ ਵਖੀਂ। ਕਿਸੇ ਗਲਾਇਆ ਅਬੋ ਤਿੱਖੂਆ ਮੋਆ ਕਿਲਾ ਵਖੀਂ ਨਿਹਾਲ਼ਿਆਂ ਕੋਡਾ ਅੱਛਾ ਬਣਾ ਇਆ ਹੈ॥ {{gap}}ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬੋਲਿਆ ਅਬੋ ਤੁਸਾਂ ਕੀਹਾਂ ਗਲਾਂਦੇ ਹੋ ਇਹ ਕਿਲਾ ਤਾ ਮਹਾਰਾਜੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘਾ ਬਣਵਾਇਆ ਹੈ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾ ਸਰਾਇ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਖਾ ਕਰਦੇ ਸੇ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘਾ ਦੇ ਵੇਲੇ ਇੱਥੇ ਮਤੀ ਛਾਉਣੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾ ਇਨਾਂ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਣੇ ਕਰਕੇ ਛਾਉਣੀ ਜਲੰਧਰਾ ਦੇ ਸੈਹਰ ਰਹਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਥੁਹੜੇ ਜਿਹੇ ਸਿਪਾਹੀ ਇੱਥੂੰ ਰਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਅਬੋ ਜੁਆਹਰੂ ਤੁਸਾਂ ਤੇ ਪੜਤਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਤੀ ਚਾਕਰੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਅਰ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਾਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋ ਅਸਾਂ ਕੀ ਇਹ ਤੇ ਸਿਖਾਈ ਛੱਡ ਏਹ ਲੋਕ ਕੁਸੂ ਪੀਰ ਪਖੀਰ ਅਰ ਦੇਵੀ ਦੇਉ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਕਿੰਉ ਨਹੀਂ ਕਰਾ ਕਰਦੇ॥ {{gap}}ਉਸ ਆਖਿਆ ਅਸਾਂ ਕਜੋ ਉਨਾਂ ਥੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀ ਤੁਸਾਂ ਮਾਨਤਾ ਕਿੰਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ॥ {{gap}}ਉਸ ਆਖਿਆ ਭਲਿਆ ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਇਸ ਫੁਲੌਰਾ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲ਼ੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਿਆਣਾ ਜੇਹਾ ਮਾਹਣੂ ਅਸਾਂ ਕੀ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨਾਲ਼ ਜੋ ਕੁਛ ਗੱਲਾਂ ਚੱਲੀਆਂ ਤਾਂ ਉਸ ਆਖਿਆ ਇਸ ਕਿਲਾ ਵਿਚ ਇੱਕ ਪਖੀਰ ਦੀ ਜਾਗਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਛੁਡਾਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਉਸ ਆਖਿਆ ਅਬੋ ਭਲਿਆ ਇਹ ਪਖੀਰ ਤਾ ਕੀ ਜਾਣਿਯੇ ਕੌਣ ਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਂਗੜੇ ਦੇ ਕਿਲਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀਮਾਤਾ ਦਾ ਭੌਣ ਬੰਦ ਕਰਾ ਛੱਡਿਆ ਹੈ। ਭਲਿਆ ਇਹ ਰਾਜਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨਿਹ<noinclude></noinclude> pa034flrs8fayzavbqjkgxaupvbxdjn 250 66877 230923 197188 2026-07-29T12:51:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230923 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੫੧}}</noinclude>ਕਲੰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਦੇਵੀ ਦੇਉ ਸਭੇ ਅਸਾਂ ਗਰੀਬਾਂ ਕੀ ਡਰਾਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬੇਲਿਆ ਤਾਇਊ ਇਹ ਕਿਲਾ ਤੇ ਮਤਾ ਛੈਲ ਹੈ ਜੇ ਤੁਸਾਂ ਗਲਾਮੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੰਜ ਸੱਤ ਗੱਭਰੂ ਰਲ਼ੀ ਕੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਦਿੱਖੀ ਆਇਯੇ ? {{gap}}ਤਾਊਏ ਗਲਾਇਆ ਨਾ ਓ ਮੋਇਓ ਤੁਸਾਂ ਅੰਦਰ ਕਜੋ ਜਾਣਾ ਹੈ ਬਾਹਰੀ ਤੇ ਦਿੱਖੀ ਲਬੋ। ਮੋਇਓ ਅੱਖਾਂ ਪੱਟੀਕੇ ਨਿਹਾਲ਼ੋ ਤਾ ਅਹੁ ਜੇਹੜਾ ਸਿਪਾਹੀ ਦਰਾ ਪੁਰ ਪਹਿਰਾ ਦਿੱਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੁਸਾਂ ਕੀ ਅੰਦਰ ਕੀਹਾਂ ਜਾਣੀ ਦੇਹਗਾ? {{gap}}ਤਿਨ੍ਹੀਂ ਗਲਾਇਆ ਤਾਊ ਤੁਸਾਂ ਹੌਲੂਏ ਹੌਲੂਏ ਜਾਇਆਂ ਅਸਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆ ਤੇ ਪੁੱਛੀਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਦਿੱਖੀਕੇ ਆਂਘੜੇ॥ {{gap}}ਇਨ੍ਹੀਂ ਆਕੇ ਸਿਪਾਹੀਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਬੀ ਪਹਾੜੀਆ ਹੀ ਨਿੱਕਲ਼ੀ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸੁਣੀਕੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਭਈ ਇਹ ਅਸਾਡੇ ਦੇਸੇ ਦਾ ਮਾਹਣੂ ਹੈ। ਉਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਘਰ ਨੂਰਪੁਰਾ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੱਸੀਕੇ ਗਲਾਇਆ ਭਾਉ ਤੁਸਾਂ ਤੇ ਸਾੜੇ ਘਰੇ ਦੇ ਨਿੱਕਲ਼ੀ ਆਏ ਜਾਓ ਨਸੰਗ ਦਿੱਖੀ ਆਓ। ਫੇਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਿਪਾਹੀ ਨੂੰ ਗਲਾਇਆ ਅਬੋ ਬਲਭੱਦਰੂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਹਣੂਆਂ ਜੋ ਅੰਦਰ ਲਜਾਈਕੇ ਕਿਲਾ ਦਿਖਾਲ਼ ਦੇਆਂ ਏਹ ਆਪਣੇ ਪਹਾੜਾ ਤੇ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ॥ {{gap}}ਅੰਦਰ ਜਾਈਕੇ ਜਾਂ ਕਿਲਾ ਨਿਹਾਲ਼ਿਆ ਤਾ ਬੋਲੇ ਭਾਊਆ ਉਨ੍ਹੀਂ ਸਿੱਖੀ ਮਾਂਖਿੱਚੀ ਦਿਆਂ ਜੱਟਾਂ ਮਤੀ ਲੂਣ ਹਰਾਮੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਇਸ ਕਿਲੇ ਜੋ ਛੱਡੀਕੇ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ। ਕੋਈ ਅਸਾਂ ਬਾਲ ਰਜਪੂਤ- ਬੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਅੰਦਰੇ ਬੱਢੀ ਠੁਕੀਕੇ ਮਰੀ ਜਾਂਦਾ ਕਨੇ ਬਿੱਸਖਾਈ ਮਰਦਾ ਪਰ ਬਾਹਰ ਪੈਰ ਨਾ ਪਾਉਂਦਾ! ਭਾਉ ਫੁਲੋਰਾ ਦਾ ਕਿਲਾ ਸੁਣਾ ਕਰਦੇ ਮੇਂ ਅੱਜ ਗੰਗਾ ਮਾਈ ਦਿਖਾਲ਼ ਬੀ ਛੱਡਿਆ ਹੈ॥<noinclude></noinclude> 0wqpu03t3y72mvo7mcg3zodypnw6vke 250 66878 230924 197190 2026-07-29T12:51:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230924 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੫੨}}</noinclude>{{gap}}ਬਲਭੱਦਰੂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੁਸਾਂ ਕਿਤਨੇਕੁ ਮਾਹਣੂ ਗੰਗਾ ਜੀ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਂ। ਕੋਈ ਅਸਾੜੇ ਪਲ਼ਮਾ ਦੇ ਦੇਸੇ ਤੇ ਬੀ ਤੁਹਾੜੇ ਕਨੇ ਹੈ? {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਗਲਾਇਆ ਤਾਂ ਜੀ ਮਾਹਣੂ ਤਾ ਅਸੀਂ ਬਾਲ ਪਹਾੜਾ ਤੇ ਮਤੇ ਤੁਰੇ ਸੇ ਪਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਰਾਹੋਂਆਂ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਸਾਂ ਜੋ ਰੇਲਾ ਪਰ ਚੜ੍ਹਕੇ ਜਾਣਾ ਹੈ ਇਸ ਮਾਰੇ ਇੱਥੂੰ ਆਈ ਨਿਕਲ਼ੇ ਹੈਂ। ਸੋ ਹੁਣ ਤਾਂ ਅਸਾਂ ਸਤਲੁਜਾ ਦੇ ਅਸਨਾਨ ਜੋ ਲਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਸੰਝਾ ਜੋ ਰੇਲਾ ਪਰ ਚੜ੍ਹਗੇ॥ {{gap}}ਬਲਭਦਰੂ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਅੱਛਾ ਅਸਾਂ ਬੀ ਤੀਏ ਪਹਿਰ ਤੁਸਾਂ ਬਾਲ ਆਂਘੜੇ। ਇਹ ਗਲਾਈਕੇ ਬਾਹਰ ਲਈ ਆਈਆ। ਅਰ ਉਸ ਪਹਰੇ ਵਾਲ਼ੇ ਸਿਪਾਹੀਆ ਜੋ ਗਲਾਇਆ ਭਲਿਆ ਏਹ ਤਾ ਆਪਣੇ ਮੁਲਖਾ ਦੇ ਲੋਕ ਹਨ! {{gap}}ਪਹਿਰੇ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਹੋਰ ਦਿੱਖੀ ਲੈਂਦੇ। ਕਨੇ ਨਾਲ਼ੇ ਕੋਈ ਅਸਾਂ ਜੋਗ ਟਹਿਲ ਗਲਾਈ ਦਿੰਦੇ। ਸਬੱਬਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਹਨ। ਕਦ ਕਦ ਕੋਟ ਗਰਾਈਂ ਆਉਣ॥ {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਜੀ ਸਭ ਤੁਹਾੜੀ ਦਯਾ ਹੈ ਇਸ ਤੋ ਪਰੇ ਹੋਰ ਟਹਿਲਟਕੋਰਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮਿਲੀਕੇ ਅਰ ਦਿੱਖੀਕੇ ਮਨ ਐਹਾ ਹਰਿਆ ਹੋਈ ਗਿਆ ਜਿੱਕੁਰ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਦੇਸ ਮਿਲੀ ਪੈਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਛਾ ਪੈਰੀ ਪੈ ਹੁਣ ਅਸਥਾਨ ਜੋ ਜਾਂਘੜੇ {{gap}}ਸਿਪਾਹੀਆ ਨੇ ਪੈਰੀ ਪੈ ਦਾ ਜਵਾਬ ਰਾਜੀ ਰਹੁ ਦੇਈਕੇ ਜੋ ਵੱਡੇ ਸੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੋ ਆਪ ਪੈਰੀ ਪੈ ਗਲਾਇਆ। ਅਤੇ ਓਹ ਸਭ ਹੱਸਦੇ ਖੇਲਦੇ ਤੁਰੀ ਪਏ। ਨਂਦੀ ਪੁਰ ਜਾਈਕੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲਾ ਸਾੱਥੇ ਦਿਆਂ ਮਾਹਣੂਆਂ ਜੋ ਸੁਣਾਈ ਤਾਂ ਓਹ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦਾ ਮਿਲ ਪੈਣਾ ਸੁਣੀਕੇ ਬੋਲੇ ਭਾਊਆ ਆਪਣੇ ਮੁਲਖਾ ਦਾ ਇਹੋ ਚੱਜੁ<noinclude></noinclude> 864mgdss16nhcyxhmw1205jot8mu63g 250 66879 230925 197192 2026-07-29T12:51:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230925 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੫੩}}</noinclude>ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੂੰ ਕੋਈ ਮਿਲ਼ੀ ਪਵੇ ਤਿਓੁਂ ਹੀ ਬਿਲਾਉਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਰ ਆਪਣੇ ਮੁਲਖਾ ਦੇ ਮਾਹਣੂ ਜੋ ਦਿੱਖੀਕੇ ਮਨ ਰਾਜੀ ਮਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਦੇ ਕਿਸੇ ਗੁਣੀਏ ਗਲਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਮੁਲਖਾ ਦਾ ਕੰਡਾ ਅਤੇ ਪਰਾਏ ਮੁਲਖਾ ਦਾ ਫੁੱਲ ਇੱਕ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਪਖਲੇ ਮਾਹਣੂਏ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੀ ਪੁੱਛਿਆ ਭਾਊਆ ਤੁਹਾਡੇ ਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜੇਹੀ ਤਾਰ ਕਿਆ ਬਨੀ ਹੋਈ ਹੈ? {{gap}}ਉਨੀਂ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਜੀ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਦੀ ਸਿੰਙੀ ਹੋਆ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਸਾੜੇ ਮੁਲਖਾ ਦੇ ਸਭੇ ਲੋਕ ਇਸ ਜੋ ਗਲ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਉਸ ਪਖਲੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਉਹ ਸਿੱਧ ਕੋਣ ਥਾ? ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਤਾਂ ਜੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣਿਆਂ ਬਡਾਰੂਆਂ ਤੇ ਸੁਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਉਹ ਸਿੱਧ ਬਾਲਕਨਾਥ ਜੋਗੀ ਥਾ॥ {{gap}}ਤਿਨ ਗਲਾਇਆ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਿੰਙੀ ਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਾਓ ਤਾਂ ਕਿਆ ਹੋਈ ਜਾਵੇ? {{gap}}ਪਹਾੜਿਯੇ ਬੋਲੇ ਭਲਿਆ ਨਾ ਕਿੱਕੁਰ ਪਾਇਯੇ ਅਸਾੜੇ ਜੰਮੇ ਸਿੱਧਾ ਦੀ ਕਾਰ ਜੋ ਠਹਿਰੀ। ਕਨੇ ਜੇ ਨਾ ਪਾਇਯੇ ਤਾਂ ਖੋਟ ਕਰੇ। ਉਹ ਬਡਾ ਭਾਰੀ ਕਰੜਾ ਸਿੱਧ ਹੈ ਕਨੇ ਸਾਰਾ ਪਹਾੜ ਉਸ ਤੇ ਥਰਥਰ ਕੰਬਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁੱਗਾ ਅਰ ਸਿੱਧ ਅਰ ਦੇਵੀ ਅਰ ਦੇਉ ਏਹ ਸਾਡੇ ਮੁਲਖਾ ਵਿਚ ਮਤੇ ਕਰੜੇ ਦੇਉਤੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੋ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ ਉਸ ਜੋ ਓਹ ਪੱਟੀ ਸਿੱਟੀਦੇ ਹਨ। ਦੇਖਿਆਂ ਇਸ ਛੋਕਰੂ ਜੋ ਪਰੂੰ ਦੇ ਸਾਲ ਗੁੱਗੇ ਦਾ ਖੋਟ ਹੋਈ ਗਿਆ ਥਾ ਇਸ ਦੇ ਪਿੰਡੇ ਪੁਰ ਸਾਰੇ ਛਾਲੇ ਹੀ ਨਿੱਕਲੀ ਆਈ ਜੇ। ਅਸਾਂ ਕਈ ਔਖਤੀਂ ਕਰੀ ਗੁਜਰੇ ਜਾਂ ਸਾਕੀ ਚੇਲੇ ਗੁੱਗੇ ਦਾ ਖੌਣ ਗਲਾਇਆ ਅਰ ਅਸਾਂ ਇਸ ਮੁੰਡੂ ਜੋ ਗੁੱਗਾ ਦੀ ਮੜੀਆ ਬਾਲ ਲਈ ਗਏ<noinclude>{{center|T}}</noinclude> ppoa6q7i4f0ffv0lbdvw46e73jvc4f7 250 66880 230926 197193 2026-07-29T13:03:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230926 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੫੪}}</noinclude>ਅਰ ਕਈ ਦਿਨ ਨੱਕ ਰਗੜੀਕੋ ਖੋਟ ਬਖਸਾਇਆ ਤਾਂ ਛੋਕਰੂ ਰਾਜੀ ਹੋਇਆ॥ {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਹੱਸਕੇ ਕਿਹਾ ਤਦੇ ਲੋਕ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਬਿੱਜੂ ਸੱਦਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਨਾ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਕਲਾਂ ਦੇ ਖਾਉਂਦ ਹੋਂ। ਭਲਾ ਹੋਰ ਦੱਸੇ ਜੇ ਕੁਛ ਰੋਗ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਲਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੋਊ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹਕੀਮ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿੰਉਂ ਦਿਖਾਲ਼ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹੋਓਗੇ ਉਸ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਸਿੱਧ ਦੇ ਅਰ ਗੁੱਗੇ ਦੇ ਲੈ ਲੈ ਨੱਠਦੇ ਹੋਵੋਂਗੇ? {{gap}}ਪਹਾੜੀਆਂ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਰੋਗ ਕੇਹਾ ਅਸਾਂ ਤਾਂ ਜੇ ਕਿਸੀ ਛੋਕਰੂ ਦਾ ਸਿਰ ਦੁਖੇ ਤਾ ਇਹੋ ਜਾਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਭਈ ਕਿਸੀ ਗੁਰ ਪੀਰਾ ਦਾ ਖੋਟ ਹੋਇਆ। ਅਰ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਝੱਟ ਸੁਖ ਹੋਇਆ। ਸਾਡੇ ਮੁਲਖਾ ਦੀ ਤਾਂ ਇਹ ਚਾਲ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਬੈਦ ਹਕੀਮਾ ਦਾ ਨਾਉਂ ਬੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਕਰਦਾ। ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਛ ਔਖ ਹੋਇਆ ਚੇਲੇ ਜੋ ਪੁੱਛੀਕੇ ਜਿਸ ਗੁਰਪੀਰਾ ਦਾ ਖੋਟ ਨਿੱਕਲ਼ੇ ਉਸੀ ਦੇ ਬੂਹੇ ਮਿੰਨਤ ਜਾ ਕਰੀ॥ {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਧੰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਰਪੀਰ ਅਰ ਧੰਨ ਤੁਹਾਡੇ ਚੇਲੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਭਈ (ਅੱਨ੍ਹੀ ਦੇਵੀ ਤਾ ਨੱਕ ਬੱਢੇ ਪੁਜਾਰੇ) ਫੇਰ ਬੋਲਿਆ ਭਲਿਓ ਮਾਣਸੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਇਤਨੀ ਗੱਲ ਬੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਭਈ ਰੋਗ ਸਭੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਕਾਰ ਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਲਖ ਤਾ ਠੀਕ ਹੀ ਅੱਨ੍ਹੀ ਨੂੰ ਬੋਲਾ ਧੂਸਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਪਹਾੜੀਏ ਸੁਣੀਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਰਹੇ ਅਰ ਨ੍ਹਾਈ ਧੋਈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਪਏ। ਏਹ ਲੋਕ ਤਾ ਗੰਗਾ ਜੀ ਬਲ ਨੂੰ ਗਏ ਅਰ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਨਰਾਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨੀਂ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਕੋਈ ਚਿੰਤਪੁਰਨੀ ਅਰ ਕੋਈ ਧਰਮਪੁਰ ਦੀ ਪਿੰਡੀ ਅਰ ਕੋਈ ਕੋਈ ਲੋਕ ਨੈਣਾਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਪਹਾੜਿਯੇ ਲੋਕ ਮੇਲੇ ਦੇ ਸਬੱਬ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਅਰ ਨੱਚਦੇ ਟੱਪਦੇ ਸੇ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥਾ ਵਿੱਚ<noinclude></noinclude> m5w7r86zotyvci8yhg0eojcphtpfqkm 250 66881 230927 197194 2026-07-29T13:03:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230927 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੫੫}}</noinclude>ਖੰਡੂ ਅਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬੰਝਲੂ ਅਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪਾਸ ਢੋਲਕੂ ਦਿੱਖੀਕੇ ਜਾਂ ਦੁਆਬੀਆਂ ਨੇ ਤੁਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹਿਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜੋ ਗਲਾਇਆ ਅਬੋ ਗਭਰੂਓ ਅਸਾਂ ਪਰਦੇਸੀਆਂ ਜੋ ਬੀ ਦਿਖਾਈ ਜਾਇਆਂ॥ {{gap}}ਇਹ ਸੁਣੀਕੇ ਸਭੋ ਆ ਖੜੇ ਹੋਏ ਅਰ ਢੋਲਕੂ ਬੱਜਣ ਲੱਗਾ। ਕੁਸੀ ਤਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਹ ਭੇਟ ਗਾਮੀਂ ਕਿ (ਬਸਣਾ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕਨਾਰੇ ਬੇ ਭਲਿਆ ਬਸਦਾ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕਨਾਰੇ (ਨੈਣਾਦੇਵੀ ਤੇਰਾ ਬਕਰੂ ਮੈਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਜੁਆਲਾਮੁਖੀ ਤੇਰਾ ਛੇਲੂ। ਚਿੰਤਪੁਰਨੀ ਤੇਰੇ ਦਰਸਨ ਆਮਾਂ ਚਰਨਾ ਥੀਂ ਬਲਿਹਾਰੇ। ਬੇ ਭਲਿਆ ਬਸਣਾ ਰਾਵੀ ਦੇ ਕਨਾਰੇ॥) {{gap}}ਕੁਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅਬੋ ਭਿੜੂਆ ਅਬੋ ਕੋਈ ਝੰਜੋਟੀ ਗਾਮੀਏ। ਹੁਣ ਸਭ ਮਿਲੀਕੇ ਝੰਜੋਟੀਆਂ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ ਜਿਹਾਕੁ (ਛੈਲਾ ਮੈਂ ਕੀ ਬਿੰਦਲੂ ਲਈ ਦੇ। ਬਿੰਦਲੂ ਲਈ ਦੇ ਟਿੱਕਲੂ ਲਈ ਦੇ ਨਾਲ਼ੇ ਲਈ ਦੇ ਰੰਗਲਾ ਦਦਾਊ। ਗੋਟੇ ਕਨਾਰੀ ਦਾ ਘੱਗਰੂ ਲਈ ਦੇ ਪੀਆ ਮਿਲਨੇ ਦੀ ਆਸੂ। ਛੇਲਾ ਮੈਂ ਕੀ ਬਿੰਦਲੂ ਲਈ ਦੇ॥) {{gap}}ਤੁਸੀ ਗਲਾਇਆ ਅਬੋ ਭਲਿਓ ਤੁਸੀਂ ਕਿਆ ਰੰਡੀ ਰੋਣੇ ਰੋਂਦੇ ਹੋਂ ਆਓ ਤਾ ਕੋਈ ਐਹੀ ਝੰਜੋਟੀ ਗਾਮੀਂਏ ਜੋ ਮਤੀ ਛੈਲ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਉਧਰ ਤਾ ਢੋਲਕੂ ਬੱਜਣ ਲੱਗਾ ਅਰ ਇੱਧਰ ਬੰਝਲੂ ਅਰ ਪੰਜ ਸੱਤ ਗੱਭਰੂ ਕੰਨਾ ਪਰ ਹੱਥ ਰੱਖੀਕੇ ਇਹ ਝੰਜੋਟੀ ਗਾਉਣ ਲੱਗੇ (ਖੂਹੇ ਪਰ ਪਾਣੀ ਭਰੇਂਦੀਏ ਸੁਣ ਨੀ ਗੇਂਦੋ ਇੱਕ ਘੁੱਟ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪਲਾਈ ਦੇ। ਅੰਬ ਪਕੇ ਤੇਰੀ ਝੋਲੜੀ ਅਸਾਂ ਕੀ ਸੁਆਦ ਦਿਖਾਈ ਦੇ॥) {{gap}}ਇਸ ਝੰਜੋਟੀਆ ਜੋ ਸੁਣੀਕੇ ਪਹਾੜੀਏ ਤਾ ਟੋਟੇ ਹੋਣੇ ਹੀ ਸੇ ਪਰ ਦੁਆਬੀਆਂ ਬੀ ਰਾਜੀ ਹੋਈਕੇ ਬਹੁਤ ਪੈਸੇ ਦਿੱਤੇ। ਅਰ<noinclude></noinclude> 0asgsez91eegygwkripf7feg9kt00lm 250 66882 230928 197195 2026-07-29T13:03:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230928 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੫੬}}</noinclude>ਗਲਾਇਆ ਭਲਿਆ ਤੁਸਾਂ ਅੱਗੇ ਜਾਈਕੇ ਕੀ ਲੈਣਾ ਹੈ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਰੰਗ ਲਾਈ ਜਾਓ॥ {{gap}}ਇਹ ਸੁਣੀਕੇ ਫੇਰ ਢੋਲਕੂ ਬੱਜਣ ਲੱਗਾ ਅਰ ਝੰਜੋਟੀਆਂ ਗਾਉਣ ਲਗੇ। ਕੁਸੀ ਇਹ ਝੰਜੋਈ ਗਾਮੀਂ (ਨੰਦੇ ਮੈਂ ਕੀ ਦਰਸਨ ਦੇ ਈ ਜਾ) ਦਰਸਨ ਦੇਈ ਜਾ ਪਰਸ਼ਨ ਦੇਈ ਜਾ ਨਾਲ਼ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਲਈ ਜਾ। ਨੰਦੇ ਮੈਂ ਕੀ ਦਰਸਨ ਦੇਈ ਜਾਹ।) {{gap}}ਜਾਂ ਸੰਝਾ ਦਾ ਬੋਲਾ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਗਾਉਣਾ ਬਜਾਉਣਾ ਬੰਦ ਕਰਾਈਕੇ ਜਾਤ੍ਰੂ ਲੋਕ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸਨ ਜੋ ਭੌਂਣਾ ਬਲ ਗਏ ਬਜਾਰ ਤੇ ਫੁਲ ਪਤਾਸੇ ਖਰੀਦੀ ਕੇ ਮਾਤਾ ਜੋ ਭੋਗ ਲੁਆਇਆ ਅਰ ਪੈਸਾ ਕੱਢੀਕੇ ਭੋਜਕੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦਿੱਤਾ। ਭੋਜਗੀ ਪੈਸੇ ਜੋ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜੀਕੇ ਨਾਲ਼ੇ ਹੱਥਾ ਜੋ ਉਪਰ ਨੂੰ ਉਛਾਲੇ ਅਰ ਨਾਲ਼ੇ ਮੂੰਹੋ ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਪੜ੍ਹੇ। (ਸੰਤੋਂ ਪਿਆਰਿਓ ਮਾਤਾ ਦਿਓ ਲਾਲੋ ਸੰਤ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਮਈਆ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਪਾਸ ਹੈ। ਜਿਸ ਭਾਉਨੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਭਾਉਨੀ ਪੂਰੀ ਕਰੀਂ ਮਨ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਧ ਹੋਣ ਬੋਲ ਸਾਚੇ ਦਰਵਾਰ ਕੀ ਜੈ॥) {{gap}}ਇੱਕ ਜਾਤ੍ਰੂ ਜੋ ਅਰਦਾਸ ਕਰਾਕੇ ਪਿੱਛੇ ਜੋ ਹਟਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਬਾਲ ਪਿੱਠੀ ਹੋ ਗਈ ਭੋਜਕੀ ਨੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਝਿੜਕ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਾਇਆ ਅਬੋ ਸੰਤਾ ਤੈਂ ਇਹ ਮੱਤ ਕੁਥੂੰ ਤੇ ਸਿੱਖੀ ਹੈ ਪਾਪੀਆ ਮਾਤਾ ਬਾਲ ਪਿੱਠੀ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦੀ! ਫੇਰ ਉਹ ਜਾਤ੍ਰੂ ਪਿਛਲਖੁਰੀ ਬਾਹਰ ਤਕ ਆਇਆ॥ {{gap}}ਦੂਜੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਲੋਕ ਕੜਾਹੀਆਂ ਕਰਾਉਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜਾਤ੍ਰੂ ਹੱਟੀਆਵਾਲੇ ਜੋ ਬੋਲਿਆ ਸੰਤਾ ਆੱਟਾ ਥਿੰਧਾ ਚੰਗਾ ਦੇਆਂ॥ {{gap}}ਹੱਟੀਆਵਾਲੇ ਪਹਾੜਿਯੇ ਗਲਾਇਆ ਤਾਂ ਜੀ ਆਟਾ ਅਸਾਂ ਖਰੀ ਕਣਕਾ ਹੁਣੇ ਘਰਾਟੇ ਤੇ ਲਈਆਏ ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹਜੂਰ<noinclude></noinclude> r7qbwnl8utnqw6d8obnx0zqsg54r62t 250 66883 230929 212926 2026-07-29T13:03:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230929 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੫੭}}</noinclude>ਬੈਠਕੇ ਬੁਰਾ ਕਿੰਉ ਬੇਚਣਾ ਹੈ। ਕਨੇ ਥਿੰਧਾ ਬੀ ਅਸਾੜੇ ਬਾਲ ਬਹੁਤ ਖਰਾ ਹੈ ਲਈ ਲਬੋ ਅਰ ਮਿੱਠਾ ਮਤਾ ਅੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੈਂ। {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੇਰੀ ਹੱਟੀ ਚਾਉਲ ਬੀ ਹਨ? ਉਸ ਹਟਬਾਣੀਏ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਤਾਂ ਜੀ ਲਈ ਲਬੋ ਚਾਉਲ਼ ਬੀ ਮਤੇ ਅੱਛੇ ਸਾੜੇ ਬਾਲ ਹਨ। ਸੰਤਾ ਚਾਉਲ਼ ਤਾ ਜੇਹੇ ਅਸਾੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇਹੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਤੁਸੀਂ ਦਿਖੀਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਓਗੇ। ਅਸਾੜੇ ਘਰ ਪਲਮਾਂ ਦੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਚਾਉਲ਼ਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੇਸਾ ਵਿੱਚ ਭੀ ਚਾਉਲ਼ ਇੱਥੂੰ ਤੇ ਹੀ ਜਾਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ॥ {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਤਾ ਸੱਚ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕ ਤੁੱਲ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤੋਲਦੇ ਹੈਂ॥ {{gap}}ਹੱਟੀਆਵਾਲੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੀ ਸਭਨਾਂ ਜੋ ਇੱਕੋ ਰੱਸੇ ਨਾ ਲਟਕਾਓ ਹਥਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਇੱਕੋ ਜੇਹੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਤਿੱਕੁਰ ਹੀ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੀ ਬੇਈਮਾਨੀ ਦਿੱਖੀਕੇ ਸਾਰੇ ਮੁਲਖਾ ਜੋ ਨਹੀਂ ਨਿੰਦਣਾ ਚਾਹਿਯੇ। ਅਸਾਂ ਜੋ ਤਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮੇ ਦੀ ਦ੍ਰੋਹੀ ਹੈ ਜੇ ਕਦੀ ਘੱਟ ਤੋਲਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸੰਤਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸਭ ਕੋਈ ਰੱਜਦਾ ਹੈ ਬੇਈਮਾਨੀ ਕੀਤਿਆਂ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਕਰਦਾ। ਕਨੇ ਸਾੜੇ ਇਸ ਸਹਿਰਾ ਦੀ ਤਾ ਇਹ ਬੀ ਚਾਲ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਸੌਦਾ ਘੱਟ ਤੋਲੀ ਦੇਵੇ ਕੇ ਰਲ਼ੇ ਦੀ ਚੀਜਾ ਬੇਚਾ ਕਰੇ ਤਾਂ ਸਹਿਰਾ ਜੋ ਮਾਤਾ ਅੱਗ ਲਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਗਾਹਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਓਏ ਸੰਤਾ ਪੱਥਰ ਨਹੀਂ ਤੋਲੀਦੇ ਚਲ ਤਾ ਮੈਂ ਸਭ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਤੈਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਤੋਲਦੇ ਅਰ ਰਲ਼ੇ ਦੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਬੇਚਦੇ ਦਿਖਾਲ਼ ਦੇਮਾਂ! {{gap}}ਹੱਟੀਆਵਾਲੇ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਤਾਂ ਜੀ ਤੁਸੀਂ ਗਲਾਂਦੇ ਤਾਂ ਸੱਚ ਹੋ ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾ ਆਪਣੇ ਮਨੇ ਦੀ ਗੱਲਾ ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਗਲਾਂਦੇ ਹਾਂ।<noinclude></noinclude> gkam0xqz4w6s0zddfy9xtbtrx5zv4zz 250 66884 230930 197197 2026-07-29T13:04:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230930 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੫੮}}</noinclude>ਕਨੇ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਜੋ ਘੱਟ ਤੋਲਦਾ ਦਿੱਖਿਆ ਹੋਊਗੜਾ ਤਾਂ ਇਹ ਗੱਲਾ ਭੀ ਜਰੂਰ ਸੁਣੀ ਹੋਊਗੜੀ ਕੀ ਪਰੂੰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੂੰ ਬਜਾਰ ਜਲ਼ੀ ਗਿਆ ਸੀ। ਲੋਕ ਦਿੱਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਤਾ ਛਲ਼ੀਆਂ ਦੇ ਛਲ਼ਾਂ ਜੋ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਸਹਾਰਾ ਕਰਦੀ ਪਰ ਮਾਂ ਖੁੱਚੀਦੇ ਬੇਈਮਾਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਟਲ਼ਦੇ। ਅੱਛਾ ਸੰਤਾ ਤੇ ਜੇਹੀ ਕੋਈ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਤੋਹੀ ਪਾਇਗਾ। ਮਤੀ ਗੱਲਾ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨਾ ਲਵੋ ਜੋ ਕੁਛ ਤੁਸੀਂ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ ਮੈਂ ਦੱਸੀ ਦੇਓ॥ {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਇੱਕ ਰੁਪੈਯੇ ਦਾ ਘੇਉ ਅਰ ਇੱਕ ਦੀ ਖੰਡ ਅਰ ਅਠਾਂ ਆਨਿਆਂ ਦਾ ਖਰਾ ਜੇਹਾ ਆਟਾ ਤੋਲ। ਅਰ ਆਹ ਲੈ ਇੱਕ ਰੁਪੈਯੇ ਦੇ ਟਕੇ ਗਿਣ ਦਿਹ। ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਛ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਉ ਸੋ ਫੇਰ ਲੈ ਜਾਮਾਂਗੇ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਹੱਟੀਆਵਾਲੇ ਨੇ ਸਭ ਚੀਜਾਂ ਤੋਲੀ ਜੋਖੀ ਕੇ ਪੱਲੇ ਪਾਈਆਂ ਤਾਂ ਆਖਿਆ ਤਾਂ ਜੀ ਟਕੇ ਤਾ ਮੇਰੇ ਕਨੇ ਹਿੰਨ ਨਹੀਂ ਜੇ ਤੁਸਾਂ ਗਲਾਓਂ ਤਾਂ ਰੁਪੈਯੇ ਦੀ ਭਾਨ ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਪੂਰੀ ਕਰੀ ਦੇਮਾਂ? {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਅੱਛਾ ਕਰ ਦਿਹ ਹੱਟੀਆਵਾਲੇ ਨੇ ਦੋ ਪਾਉਲੀਆਂ ਤਾ ਪਾਉਲ਼ੇ ਦੇ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ ਟਕੇ ਅਰ ਇੱਕ ਪਾਉਲੇ ਦੇ ਅੱਠ ਢਊਏ ਗਿਣੀਕੇ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਦਿੱਤੇ ਅਰ ਗਲਾਇਆ ਤਾਂ ਜੀ ਖਰੀ ਕਰੀ ਲਓ॥ {{gap}}ਉਸ ਜਾਤ੍ਰੂ ਨੇ ਓਹ ਭਾਰੇ ਭਾਰੇ ਡਲ਼ੇ ਜੇਹੇ ਪੈਸੇ ਕੱਢਕੇ ਆਖਿਆ ਸੰਤਾ ਆਹ ਤੈਂ ਮੈਂ ਨੂੰ ਕੀ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}ਹੱਟੀਆਵਾਲੇ ਹੱਸੀਕੇ ਗਲਾਇਆ ਭਲਿਆ ਏਹ ਢਊਏ ਹਿੰਨ ਸਾੜੇ ਮੁਲਖਾ ਵਿੱਚ ਏਹੀ ਚੱਲਾ ਕਰਦੇ ਹਿੰਨ। ਕਨੇ ਜਦ ਤਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸਾ ਤਦ ਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥੀਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਲੋਕ ਹੱਥਾ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਫੜਾ ਕਰਦੇ ਸੇ ਪਰ ਹੁਣ ਨਿਰੇ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਹੀ<noinclude></noinclude> s7zcskxybigpan3p5t6bmei1va6p3zv 250 66885 230931 197199 2026-07-29T13:04:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230931 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੫੯)}}</noinclude>ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਅਰ ਇਹ ਇੱਕ ਪੈਸਾ ਅੱਧੇ ਆਨੇ ਕਨੇ ਚਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਗਾਹਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਹ ਛਿਆਬਸੇ ਏਹ ਓਈ ਤਾ ਨਹੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਪੈਸੇ ਸੱਦੀਦਾ ਹੈ? {{gap}}ਹੱਟੀਆਵਾਲੇ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਹਾਂ ਜੀ ਹਾਂ ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਗਲਾਇਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਢਊਆਂ ਜੋ ਪੱਕੇ ਪੈਸੇ ਭੀ ਸੱਦਾ ਕਰਦੇ ਹਿੰਨ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਉਹ ਜਾਤ੍ਰੂ ਰਸਤ ਲੈਕੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾ ਇੱਕ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਝਪਟ ਮਾਰਕੇ ਘੇਊ ਡੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਅਰ ਖੰਡ ਦੀ ਗੱਠ ਬੀ ਖੁਲ੍ਹ ਗਈ। ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਕਈ ਪਹਾੜਿਯੇ ਕੱਠੇ ਹੋਕੇ ਕੋਈ ਬੇਲਿਆ ਸੰਤਾ ਇੱਥੂੰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਨੱਗਰਾ ਵਿੱਚ ਕਪਟ ਨਹੀਂ ਪੁੱਗਾ ਕਰਦਾ ਕੋਈ ਕਪਟ ਦਿਲਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀਕੇ ਸੌਦਾ ਲਿਆ ਹੋਇਗਾ। ਕਿਸੀ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਸੰਤਾ ਚਿੰਤਾਂ ਮਤੀ ਕਰਿਆਂ ਏਹ ਬਾਂਦਰ ਇੱਥੂੰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਦੂਤ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਹਿੰਨ ਜਾਤ੍ਰੂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾ ਦੀ ਪਰੀਛਿਆ ਲੈਂਦੇ ਫਿਰਾਰ ਕਰਦੇ ਹਿੰਨ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਸੰਤਾ ਦੇਵੀ ਜੋ ਭੋਗ ਲੱਗੀ ਗਿਆ ਜਾਹ ਹੁਣ ਸੋਚ ਮਤ ਕਰੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੀਜ਼ ਆਪੇ ਲੈ ਲਈ। ਕੁਸੀ ਗਲਾਇਆ ਇੱਥੂੰ ਸੱਚਾ ਖੰਡ ਦਰਬਾਰ ਹੈ ਜੋ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਬਾਲ ਖੋਟੀ ਨਜਰ ਨਿਹਾਲੇ ਉਸ ਪੁਰ ਭਗਵਤੀ ਕੋਪ ਹੋ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਸੋ ਤੁਸੀਂ ਕੁਸੀ ਜੋ ਖੋਟੀ ਨਜਰੇ ਤਾ ਨਹੀਂ ਨਿਹਾਲ ਬੈਠੇ? {{gap}}ਇੱਥੂੰ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀਆਂ ਸੀਆਂ ਕਿ ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਦਸ ਬੀਹ ਤੀਮੀਆਂ ਟਿੱਕਲੂ ਬਿੰਦਲੂ ਲਗਾਈਕੇ ਇੱਕ ਢੋਲਕੂਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਾਂਦੀਆਂ ਬਜਾਦੀਆਂ ਨਿੱਕਲ਼ੀਆਂ। ਤਿਸ ਜਾਤ੍ਰੂ ਹੱਟੀਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਮੰਡਲ਼ੀ ਕਿੱਧਰ ਚੱਲੀ ਹੈ! ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਤਾਂ ਜੀ ਇੱਥੂੰ ਤੇ ਚਾਰ ਕੋਹ ਉਤੇ ਇੱਕ ਮੇਲਾ ਹੈ ਉਸ ਬਾਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਿੰਨ। ਤੁਸੀਂ ਬੀ ਮੇਲਾ ਦਿਖੀ ਆਬੋ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਓਹ ਤੀਮੀਆਂ ਬਜਾਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿੱਕਲ਼ੀਆਂ ਤਾਂ ਇੱਕ<noinclude></noinclude> 3wjqe02cg9dc1o8ocv94gt9bop2hk1t 250 66886 230932 197200 2026-07-29T13:04:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230932 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੦)}}</noinclude>ਬੋਲੀ ਆਬੋ ਨਾਗਰੂ ਆਓ ਇੱਥੂੰ ਥਾਂਇ ਉੱਤੇ ਬਹੀਕੇ ਬੱਬਰੂ ਖਾਈ ਲਈਯੇ ਮੇਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁਸੂ ਨੀਚ ਊਚ ਕਨੇ ਛੋਹੀ ਜਾਣਗੇ॥ {{gap}}ਇਹ ਸੁਣੀ ਕੇ ਨਾਗਰੂ ਅਰ ਪੂਚਨਾ ਅਰ ਗੁਪਾਲੂਆ ਅਰ ਅੱਛਰੋ ਅਰ ਦਿਆਲੀ ਤਾਂ ਇਕ ਕਨਾਰੇ ਬਹੀਕੇ ਖਾਣ ਪੀਣ ਲੱਗੀ ਪਈਆਂ ਅਰ ਸੁੰਦਰੂ ਮੋਹਣੀ ਅਰ ਸੁਰੂਪੂ ਇੱਕ ਬਾਲ ਬੈਠੀ ਗਈਆਂ ਕੁਸੀ ਮਿੱਠੇ ਬੱਬਰੂ ਅਰ ਕੁਸੀ ਖੱਟੀ ਭਟੂਰੂ ਕੱਢੀਕੇ ਖਾਣੇ ਚਾਹੇ। ਕੁਸੀ ਗਲਾਇਆ ਭਲੀਓ ਅਸਾਂ ਬਾਲ ਔਹ ਸਭ ਨਿਹਾਲਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਿੰਨ ਆਬੋ ਇੱਕ ਇੱਕ ਬੱਬਰੂ ਅਰ ਭਟੂਰੂ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਜੋ ਭੀ ਪਕੜਾਈ ਦੇਇਯੇ। ਕਿੰਉ ਜੋ ਏਹ ਦੂਰਾ ਤੇ ਹਿੰਨ ਅਰ ਨਾਲ਼ੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਲ ਖਾਉਣ ਪੀਉਣ ਜੋ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਦਿੱਖਾ ਕਰਦਾ॥ {{gap}}ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਮੋਈਓ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੋ ਦੇਈਕੇ ਅਸਾਂ ਬਾਲ ਕੀ ਰਹੀਗਾ ਏਹ ਮੋਈਆਂ ਘਰਾਂ ਤੇ ਮੇਲਾ ਦਿੱਖਣ ਨਿਕਲ਼ੀਆਂ ਸੀਆਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੇ ਕਿੰਉ ਨਾ ਲਿਆਈਆਂ ਕੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮਲੂਮ ਨਹੀਂ ਸਾ ਕਿ ਮੇਲੇ ਵਿਚ ਸਾੜਾ ਕੁਣ ਬੱਬੁ ਬੈਠਾ ਹੋਗੜਾ? ਸੋ ਭਲੀਏ ਮਿੰਜੋ ਤਾ ਕੋਈ ਗਰਜ ਨਹੀਂ ਤਿੰਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁਰ ਕਾਲ਼ਜਾ ਪੱਘਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਬੱਬਰੂ ਭਟੂਰੂ ਦੇ ਈਦੇ॥ {{gap}}ਤਿਸ ਗਲਾਇਆ ਅਬੋ ਚੰਦਰੀਏ ਘਰਾ ਤੇ ਤਾਲਈ ਤੁਰੀਆਂ ਸੀਆਂ ਪਰ ਇਥੇ ਦੂਏ ਦਿਨ ਪਹੁੰਚਣੇ ਕਰਕੇ ਰਾਹਾ ਵਿੱਚ ਖਾਈ ਬੈਠੀਆਂ। ਸਾਡਾ ਕਾਲ਼ਜਾ ਤੁਸਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂਂ ਵਧੀਕ ਕਜੋ ਪੱਘਰਨਾ ਸਾ ਪਰ ਅਸਾੜੇ ਨਾਲ਼ ਗਾਂਦੀਆਂ ਰਲ਼ੀ ਪਈਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੀ ਦੇਈ ਦੇ ਮੋਂਗੀਆਂ ਤਾਂ ਤੁਸਾੜੇ ਬਾਲ ਬਜਾਦੀਆਂ ਕੇਹੜੀ ਟੋਟ ਆਈ ਜਾਘੜੀ? {{gap}}ਇਹ ਸੁਣੀਕੇ ਦੋ ਤ੍ਰੈ ਵਿੱਚੋਂ ਬੋਲੀ ਉੱਠੀਆਂ ਅਬੋ ਲਾੜੀਓ ਤੁਸਾੜੀ ਜਾਤ ਕੁਣ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਅਸਾੜੇ ਬੱਬਰੂ ਖਾਈ ਲਓ ਗੀਆਂ ? {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੀ ਰਜਪੂਤਾ ਅਰ ਬਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘਰਾ<noinclude></noinclude> swn5gywskxlu8qv5tedwlqgjfjmtlin 250 66887 230933 197201 2026-07-29T13:04:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230933 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੧)}}</noinclude>ਦੇ ਬੱਬਰੂ ਤਾ ਅਸਾਂ ਘਿਰਤਣੀਆਂ ਅਰ ਕਣੈਤਣੀਆਂ ਰਾਜੂ ਰਾਜੂ ਖਾਈ ਲੈਂਹਗੀਆਂ ਮਤ ਹੋਰ ਕੁਸੀ ਦੇ ਹੱਥਾ ਤੇ ਖੁਲ਼ਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹੋਮੋਂ। {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਕੁਸੀ ਨੇ ਕੋਈ ਬੱਬਰੂ ਅਰ ਕੁਸੀ ਕੋਈ ਭਟੂਰੂ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਕੀ ਦੇਈਕੇ ਗਲਾਇਆ ਮੋਈਓ ਬੇਗਾਂ ਖਾਈ ਲਵੋ ਭੀ ਮੇਲਾ ਬਿਛੁੜੀ ਜਾਈਗਾ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਸਭ ਖਾ ਪੀ ਚੁੱਕੀਆਂ ਅਰ ਉਸ ਬਾਇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸਭਨੀ ਗਿਲ਼ਤੀਆਂ ਬੱਨ੍ਹੀਕੇ ਗਲਾਇਆ ਕਿ ਸੁਣ ਬੋ ਢੋਲਕੂ ਵਾਲਿਆ ਭਲਿਆ ਤੂੰ ਢੋਲਕੂ ਬਜਾਈ ਜਾਇਆਂ ਅਸਾਂ ਸਭੋ ਲੁੱਡੀ ਅਰ ਫੁਹਮਣੀਆਂ ਪਾਂਦੀਆਂ ਚੱਲ੍ਹਗੀਆਂ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਢੋਲਕੂ ਬੱਜਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਅਬੇ ਮਾਣਕੂਏ ਸਾਕੀਂ ਦੇਵੀਏ ਦਾ ਗੀਤ ਸੁਣਾਈ ਦੇ। ਭਲੀਏ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੋ ਤੈਂ ਘਰਾ ਦੀ ਛੰਨਾ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹੀਕੇ ਗਾਮਿਆ ਸਾ ਸਾੜੇ ਮਨਾ ਜੋ ਮਤਾ ਸੁਹਣਾ ਲੱਗਾ॥ {{gap}}ਮਾਣਕੂ ਗਲਾਇਆ ਮੋਈਏ ਦੇਵੀਏ ਦਾ ਗੀਤ ਮਿੱਕੀਂ ਅੱਛਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਕਰਦਾ ਸੁਣ ਮੈਂ ਤੁੱਜੋ ਹੋਰ ਗੀਤ ਸੁਣਾਂਗੀ। ਹੁਣ ਮਾਣਕੂ ਢੋਲਕੂ ਦੇ ਅਵਾਜ਼ੇ ਮੂਜਬ ਲੁੱਡੀ ਪਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਜਿੰਉ ਜਿੰਉ ਢੋਲਕੂ ਅਰ ਬੰਝਲੂ ਬੱਜਾ ਕਰਦਾ ਸਾ ਤਿੰਉ ਤਿੰਉ ਅਜਿਹੇ ਗੀਤ ਮਾਣਕੂ ਉਚੀ ਹੇਕ ਨਾਲ ਸੁਣਾਂਦੀ ਸੀ। ਜਿਹਾਕੁ (ਸੱਜਣਾ ਮੈਂ ਕੀ ਛਾਤੀ ਕੀ ਲਾਈ ਲੈ। ਛਾਤੀਆ ਕੀ ਲਾਈ ਲੈ ਪਾਸ ਬਹਾਈ ਲੈ ਅਸਾਂ ਤੇਰੇ ਕੁਰਬਾਨੇ। ਲਟਪਟੀ ਪੱਗ ਲਪੇਟ ਲਿਆ ਮਨ ਕੋਈ ਨਾ ਪੀੜ ਪਛਾਨੇ। ਛੈਲਾ ਮੈਂ ਕੀ ਛਾਤੀਆ ਕੀ ਲਾਈ ਲੈ।) ਫੇਰ ਇੱਕ ਲਾੜੀਆ ਗਲਾਇਆ ਭਲੀਓ ਤੁਸਾਂ ਕੀਹਾਂ ਸੁਣਾਂਦੀਆਂ ਹੋਂ ਪਰਸੇ ਦੀ ਲਾੜੀ ਅਤਰੂ ਐਹੇ ਸੁਹਣੇ ਗੀਤ ਜਾਣਾ ਕਰਦੀ ਏ ਤੁਸਾਂ ਤਿਸ ਜੋ ਛੇੜੋ ਸੈਹ ਸਭਨਾਂ ਜੋ ਅਨੰਦ ਕਰ ਦੇਹਗੜੀ॥<noinclude>{{center|U}}</noinclude> 3h2qogqwws77p2qbqjrk1o3v8y31v87 250 66888 230934 197202 2026-07-29T13:04:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230934 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੨)}}</noinclude>{{gap}}ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਸਭੋ ਅਰੂ ਜੋ ਗਲਾਈਆਂ ਅਬੋ ਅਤਰੂ ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗੁਥਲੀ ਸਾਡੇ ਬਾਲ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ ਮੋਈਏ ਸੁਣਾਂਦੀ ਕਜੋ ਨਹੀਂ? ਤੁੱਧ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਮੁੱਲ ਬੱਟਣਾ ਹੈ? {{gap}}ਅਭਰੂ ਜੇਹੀ ਸੁਰਮਾ ਸੀਸਾ ਕੰਘੀ ਪੱਟੀ ਬਿੰਦਲੂ ਟਿੱਕੜੂ ਕਰੀ ਛੈਲ ਬਣੀ ਚਲੀ ਜਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ ਹੋਰਨਾਂ ਲਾੜੀਆਂ ਦਾ ਗਲਾਇਆ ਸਿਰਾ ਪੁਰ ਧਰੀਕੇ ਪਿੜਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੋਈ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੋ ਅਤਰੂ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕਾ ਤੇ ਬਿੱਛੁੜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਐਹੇ ਬਿਛੋੜੇ ਅਰ ਵਿਰਾਗ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਮੇਂ ਕਿ ਸਭੋ ਲਾੜੀਆਂ ਚੁੱਪ ਹੋਈ ਗਈਆਂ ਜਿਹਾਕੁ (ਬੁਰੇ ਬਿਛੋੜੇ ਦੇ ਤੀਰ) ਜਿਸ ਤਨ ਲੱਗੇ ਸੋਈ ਤਨ ਜਾਣੇ ਹੋਰ ਕਿਆ ਜਾਣੇ ਸਰੀਰ)। (ਬੁਰੇ ਬਿਛੋੜੋਂ ਦੇ ਤੀਰ।) ਫੇਰ ਗਾਮਿਆ (ਸੱਜਣ ਮੇਰਾ ਪਰਦੇਸ ਪਰਦੇਸੀਆਂ ਨੂੰ ਰੱਬ ਮੇਲੇ) ਫੇਰ ਇਹ ਗੀਤ ਗਾਮਿਆ (ਸੱਸੂ ਮੇਰੀ ਬੁਰਿਆਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਣ ਮੋੜੇ॥) {{gap}}ਇੱਕ ਲਾੜੀਆ ਨੇ ਅੱਗੇ ਬਧੀਕੇ ਗਲਾਇਆ ਅਬੋ ਅਤਰੂ ਸਾਕੀਂ ਸੈਂਹ ਗੀਤ ਸੁਣਾਈਦੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੁਸੰਭੇ ਚੁਗਣੇ ਦੀ ਗੱਲ ਆਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਅਤਰੂ ਨੇ ਲੰਮੀ ਹੇਕ ਨਾਲ਼ ਗਾਮਿਆ (ਕੁਸੰਭੜਾ ਚੁਗਦੀ ਦੇ ਚੁਗਦੀ ਦੇ ਲੜੀ ਗਿਆ ਕਾਲੜਾ ਨਾਗ ਕੁਸੰਭੜਾ ਚੁਗਦੀ ਦੇ। ਨਾਗੁ ਲੜੇਂ ਤਾਂ ਗਾਰੜੂ ਬੁਲਾਮਾਂ ਇਹ ਇਸਕਾ ਦੀ ਲਾਗ। ਕੁਸੰਭੜਾ ਚੁਗਦੀ ਦੇ॥) {{gap}}ਮੈਂ ਤਾ ਜਾਣਿਆ ਇਸ਼ਕ ਸੁਖਾਲਾ ਇਸਕਾਂ ਦੇ ਪੰਥ ਨਿਰਾਲੇ। ਮਤੇ ਛੈਲਾ ਮਿੱਜੋ ਦਰਸਨ ਦੇਈ ਜਾ ਮੈਂ ਚੱਲਗੀ ਤੇਰੜੇ ਨਾਲੇ। ਕੁਸੰਭੜਾ ਚੁਗਦੀ ਦੇ॥) {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਦੋਹੁੰ ਚੌਹੁੰ ਲਾੜੀਆ ਨੇ ਇਹ ਗਲਾਇਆ ਭਲੀਓ ਇਹ ਗੀਤ ਤਾਂ ਮਤੇ ਇਸਕਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਰ ਇਸ ਦੇ ਸੁਣਨੇ ਤੇ ਮਨ<noinclude></noinclude> crds740mk8ni68qy4o7gh8cgo81t7km 250 66889 230935 197203 2026-07-29T13:04:26Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230935 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੩)}}</noinclude>ਉਛਲ਼ਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਲੰਮਾ ਬਹੁਤ ਹੈ ਆਵੋ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਗੀਤ ਕੱਢੀਏ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਏਹਾ ਤਾ ਜੁਆਹਰੂ ਅਰ ਸਿੱਬੀਆ ਦੇ ਜਾਦ ਹੈ ਸੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੋ ਪੁੱਛੀ ਲਵੋ ਗਾਉਣਗੀਆਂ ਕੇ ਨਹੀਂ? {{gap}}ਕਈਆਂ ਲਾੜੀਆਂ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਹਾਂ ਕੀ ਗਲਾਇਆ ਕਿੰਉ ਬੋ ਜੁਆਹਰੂ ਕਨੇ ਤੁਸਾਂ ਦਿੱਖਾ ਕਰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਏਹ ਸਭੋ ਸਹੇਲੀਆਂ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਆ ਗਲਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? {{gap}}ਜੁਆਹਰੂ ਬੋੱਲੀ ਮੋਈਓ ਤੁਸਾਂ ਕੀ ਗਾਣਾ ਬਜਾਣਾ ਸੁੱਝਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸਾਡਾ ਤਾ ਇੱਕ ਗੱਭਰੂ ਕਾਲ਼ਜਾ ਕੱਢੀਕੇ ਲਈ ਗਿਆ। ਜਾਂ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਤਿਸ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਦਿੱਖੀ ਲਮਾਂਗੀ ਤਾਂ ਕੁਛ ਸੁੱਝੀਗਾ॥ {{gap}}ਤਿਨ੍ਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਅਬੇ ਚੰਦਰੀਏ ਸੈਹ ਐਹਾ ਗੱਭਰੂ ਛੈਲ ਕੁਣ ਸਾ ਜਿਸ ਤੇਰਾ ਕਾਲਜਾ ਕੱਢੀ ਲਿਆ। ਤੂੰ ਤਾ ਸਾਰੇ ਮੁਲਖਾ ਜੋ ਲੁੱਟਾ ਕਰਦੀ ਸੀ? {{gap}}ਜੁਆਹਰੂ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਭਲੀਓ ਤੁਸਾਂ ਜੋ ਕਿਆ ਗੁਲਾਮਾਂ ਮਤ ਮੇਰੇ ਮਾਂ ਬੱਬ ਨੂੰ ਖਬਰ ਕਰੀ ਦੇਮੋਂ ਪਰ ਸੈਂਹ ਸਾੜੇ ਹੀ ਪਿੰਡਾ ਦਾ ਰਾਜਪੂਤ ਹੈ। ਮੋਈਓ ਮਿੱਜੋ ਕੀਹਾਂ ਸਾਰ ਸੀ ਇਨਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਪਾਪਣ ਸਿੱਬੀਆ ਮਿੱਜੋ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬੋਲੀ ਜੁਆਹਰੂਆ ਤਿੱਜੋ ਇੱਕ ਗੱਲਾ ਸੁਣਾਮਾਂ ਜੇ ਮੰਨੀ ਲਮੇਂ। ਮੈਂ ਗਲਾਇਆ ਸੁਣਾ ਮੰਨਣੇ ਦੀ ਹੋਊਗੜੀ ਤਾਂ ਮੰਨੀ ਲਮਾਂਗੀ। ਇਸ ਆਖਿਆ ਤਿੱਜੋ ਫੁਲਾਨਾ ਮੂੰਡੂ ਬੁਲਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜੋ ਤਿਸ ਬਾਲ ਗਈ ਮਿੱਜੋ ਕਨੇ ਬਠਾਈਕੇ ਐਹੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਕਿ ਉਸੀ ਵੇਲੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਲੁੱਟੀ ਲਿਆ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਅਬੋ ਜਆਹਰੂ ਸੈਂਹ ਹੀ ਹੈ ਨਾ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਕੁਛ ਛੋਟੀਆਂ ਅਤੇ ਗਲ਼ਾ ਕੁਛ ਮੋਟਾ ਜੇਹਾ ਅਰ ਆਪ ਮਧਰਾ ਜੇਹਾ ਹੈ?<noinclude></noinclude> 1d250qezokav0bv7znp1s5fa5qdtjmy 250 66890 230936 197204 2026-07-29T13:04:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230936 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੪)}}</noinclude>{{gap}}ਜੁਆਹਰੂ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਨਾ ਨੀ ਮੋਈਏ ਤਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਕਜੋ ਪਾਉ ਪਾਉ ਦੀ ਇੱਕ ਅੱਖੀਂ ਹਰਨਾਂ ਜੋ ਮਾਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਰ ਗਰਦਨ ਭਾਰੀ ਕਜੋ ਹੋਣੀ ਸੀ ਸੋਹਣੀ ਕੂੰਜ ਵਰਗੀ ਤਿਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਂ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਲੰਮਾ ਗੱਭਰੂ ਹੈ। ਮੋਈਏ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦਿੱਖੀ ਲਮੇਂ ਤਾਂ ਗਸੀ ਖਾ ਜਾਮੇਂ॥ {{gap}}ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਕੇ ਤਿਸ ਢੋਲਕੂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਤਿਸ ਬੰਝਲੂ ਵਾਲੇ ਜੋ ਗਲਾਇਆ ਮੋਇਆ ਸੁਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਉਸ ਜੁਵਾਹਰੂਆ ਕਿਆ ਗੱਲਾ ਗੁਲਾਈ ਹੈ। ਭਾਉ ਤਦੇ ਪਹਾੜ ਦੇਸ ਬਦਨਾਮ ਹੋਈ ਗਿਆ ਹੈਨਾ ਜਿੱਥੂੰ ਐਹੀਆਂ ਜੇਹੀਆਂ ਬਦਕਾਰਾਂ ਛੀਉੜੀਆਂ ਰਹੀਂ ਗਈਆਂ ਹਿੰਨ ਭਾਊ ਮਿੱਜੋ ਇੱਕ ਦਿਨ ਭੌਣ ਜਾਣੇ ਦਾ ਕੰਮ ਬਣੀ ਗਿਆ ਉੱਥੂੰ ਤਸੀਲਾ ਤੇ ਨਿਕਲ਼ੀਕੇ ਮੁਨਸ਼ੀ ਲੋਕ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਾ ਕਰਦੇ ਸੇ ਕਿ ਪਹਾੜ ਦੇ ਮੁਲਖਾ ਵਿੱਚ ਜਿਤਨੇ ਮੁਕੱਦਮੇ ਝਗੜੇਂ ਲਾੜੀਆਂ ਦੇ ਕਚੈਹਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਿੰਨ ਤਿਤਨੇ ਔਰ ਕਿਸਾ ਗੱਲਾ ਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਮੋਇਆ ਇਸ ਗੱਲਾ ਕਰਕੇ ਤਾ ਅੰਗਰੇਜ ਲੋਕ ਭੀ ਪਹਾੜ ਦੇ ਮੁਲਖਾ ਜੋ ਗੰਦਾ ਲਿਖਾ ਕਰਦੇ ਹਿੰਨ। ਦਿੱਖਿਆਂ ਜੁਆਹਰੂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਖੀਂ ਜਲ਼ੀ ਆਪਣੇ ਜਾਰਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਰੋਣੇ ਰੋਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ॥ {{gap}}ਬੰਝਲੂਵਾਲੇ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਭਾਊ ਤੁੱਜੋ ਕੀਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਪਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਖੁੱਚੀ ਦਿਆਂ ਇਸ ਜੋ ਵਿਆਹਿਆ ਸੋਈ ਪੱਛੋਂਤਾਉਣਗੇ। ਸਾੜੀ ਪਜਾਰ ਜਾਣੇ ਸਾਕੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੋਖਾਂ ਤੇ ਕੀ ਲੈਣਾ ਹੈ? {{gap}}ਤਿਸ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਨਹੀਂ ਭਲਿਆ ਸਾੜੀ ਜੁੱਤੀ ਜਾਣੇ ਅਸਾਂ ਤੇ ਤਿੱਜੋ ਇੱਕ ਗੱਲਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ॥ {{gap}}ਹੁਣ ਸਭ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਤਿੱਥੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾੜੀਆਂ ਜੋ ਦਿੱਖੀਕੇ ਮਤੇ ਗੱਭਰੂ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਲ ਕੱਠੇ ਹੋਈ ਗਏ ਕੋਈ ਬੇਲਾ ਕਰਦਾ ਸਾ ਭਾਊਆ ਮਿੱਜੋ ਤਾਂ ਔਹ ਲਾੜੀਆ ਸੁਹਣੀ ਲੱਗਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ<noinclude></noinclude> 8ds75au8lty3k3hxex4yej9k68ljahs 250 66891 230937 197205 2026-07-29T13:04:45Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230937 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੫)}}</noinclude>ਦੇ ਘੱਗਰੂ ਜੋ ਡੂਢ ਗਿੱਠਾ ਦੀ ਊਦੀ ਸੰਜਾਫ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੋਈ ਬੇਲਿਆ ਅਬੋ ਦਿੱਖਿਆਂ ਬੋ ਮੌਜੂਆ ਔਹ ਜਿਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੀਲਾ ਬਿੰਦਲੂ ਚਮਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕੁਸੀ ਕੇਹੇ ਭਾਗਵਾਨਾ ਦੀ ਲਾੜੀ ਹੈ ਭਲਿਆ ਜਿਸ ਘਰ ਸੈਹ ਲਾੜੀ ਹੋ ਊਗੜੀ ਉਹ ਦੀਵਾ ਕਜੋ ਜਾਲ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਦੇ ਰੂਪਾ ਦੀ ਹੀ ਚਾਨਣੀ ਮਤੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਬੋਲਾ ਕਰਦਾ ਸਾ ਭਾਊਆ ਅਸਾ ਤੇ ਇਸ ਜੋ ਧਿਆਇਆ ਕਰ ਦੇ ਹੈਂ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇ ਨੱਥਾ ਦੇ ਬੁਲਾਕੇ ਬਾਲ ਦੇ ਮੋਤੀ ਲਟਕਾ ਕਰਦੇ ਹਿੰਨ। ਕੁਸੀ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਹਾਇ ਕਨਾਰੀਵਾਲੀਏ। ਗਰੀਬਾਂ ਬਾਲ ਭੀ ਨਜ਼ਰ ਕਰਿਆਂ। ਅਸਾਂ ਹੋਰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਮੰਗਾ ਕਰਦੇ ਇੱਕ ਦਿਦਾਰ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਹੈਂ । ਇੱਕ ਗੱਭਰੂ ਨੇ ਆਈਕੇ ਇੱਕ ਲਾੜੀਆ ਦਾ ਭੋਛਨੂੰ ਫੜੀਕੇ ਗਲਾਇਆ ਕਿੰਉ ਬੇ ਤੁਸਾਂ ਮੇਲੇ ਦਾ ਤਕਰਾਰ ਕੀਤਾ ਸਾ ਕਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕਾ ਜੋ ਛੱਡੀਕੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਚਲੀ ਰਹਾਂਗੀ ਸੋ ਹੁਣ ਕੀ ਸਲਾਹ ਹੈ? {{gap}}ਤਿਸ ਗਲਾਇਆ ਮੈਂ ਤਾ ਤਿੱਜੋ ਕੁਣ ਵੇਲਾ ਤੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਨਿਹਾਲ ਥੱਕੀ ਤੂੰ ਨਜਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਮੈਂ ਤੇ ਹੁਣੇ ਤਿਆਰ ਹਾਂ ਪਰ ਮੇਰੇ ਪਹਿਲੇ ਮਾਲਕਾ ਜੋ ਪਜਾਹ ਰੁਪੈਯੇ ਕੁਥੂੰ ਤੇ ਕਢਾਈ ਦੇਹ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਰ ਖਰਚੇ ਥੇ॥ {{gap}}ਤਿਸ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਭਲੀਏ ਰੁਪੈਯੇ ਮਤੇ ਕਢਾਈ ਦੇਂਗੜੇ ਬੀਹ ਰੁਪਯੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਬਾਲ ਤਿਆਰ ਹਿੰਨ ਜਦ ਚਾਹੇ ਦੁਆਈ ਦੇਹ। ਅਰ ਬੀਹਾਂ ਦੇ ਛੱਲੀਆਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਦੇਈ ਦੇਂਹਗੜਾ ਰਹੇ ਦਸ ਸੋ ਦਸ ਉਧਾਰ ਸੁਧਾਰ ਕਢਾਈ ਲੈਂਹਗਾ। ਪਰ ਤੁੱਜੋ ਛੱਡੀਕੇ ਜਾਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ॥ {{gap}}ਤਿਸ ਗਲਾਇਆ ਮਿੱਜੋ ਤਾ ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਲ ਹੀ ਜਾਣ ਹੌਂ ਭੀ ਹੁਣ ਤੁੱਕੀਂ ਛੱਡੀਕੇ ਹੋਰ ਬਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ। ਜਾਹ ਜਾਈਕੇ ਰੁਪੈਯੇ ਲਈ ਆ। ਮੈਂ ਇੱਥੂੰ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੌਣਾ ਬਾਲ ਬੈਠਗੀ॥<noinclude></noinclude> dfyw9lbdfrerb0n7oh9zkdrp53kdvre 250 66892 230938 197206 2026-07-29T13:05:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230938 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੬)}}</noinclude>{{gap}}ਸੈਹ ਗੱਭਰੂ ਤਾ ਉੱਧਰ ਗਿਆ ਅਰ ਸੈਂਹ ਤੀਮੀ ਲਾੜੀਆਂ ਕਨੇ ਮਿਲੀਕੇ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਜਾਈ ਬੜੀ। ਇੱਕ ਗੌਰਾਂ ਨਾਮੇ ਲਾੜੀਆ ਜੋ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਕੱਲੀ ਰਹੀ ਗਈ ਥੀ ਤਿਨ੍ਹੀਂ ਤਿਸ ਜੋ ਹਾਕ ਮਾਰਕੇ ਗਲਾਇਆ ਅਬੋ ਗੌਰਾਂ ਤਿੱਜੋਂ ਕਿਆ ਹੋਈ ਗਿਆ ਜੋ ਐਡੀ ਮੁਟਿਆਰ ਜਹਾਨ ਬਣੀਕੇ ਸਾਡੇ ਕਨੇ ਨਹੀਂ ਰਲ਼ੀ ਸਕਦੀ? ਜਲ਼ੀਏ ਬੇਗਾਂ ਆਇਆਂ॥ {{gap}}ਤਿਸ ਕਨੇ ਜਾਈਕੇ ਗਲਾਇਆ ਮੋਈਓ ਮਿੱਕੀਂ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀ ਬੁਮਾਰੀ ਹੋਈ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸਾਡੇ ਕਨੇ ਕੀਹਾਂ ਰਲ਼ੀ ਸਕਾਂ? {{gap}}ਇੱਕ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਤੁੱਜੋ ਇਹ ਗਰਮੀ ਕੁਥੂੰ ਤੇ ਹੋਈ? {{gap}}ਗੌਰਾਂ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਭਲੀਏ ਕੁਥੂੰ ਤੇ ਗਲਾਮਾਂ ਮਿੱਜੋ ਤਾ ਜਨਮਾਂਦਰੂੰ ਰੋਗ ਹੈ। ਹੌਂ ਸੁਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਅਰ ਬੱਬ ਜੋ ਇਹ ਰੋਗ ਸਾ ਸੋ ਜਿਤਨੇ ਮੇਰੇ ਭੈਣ ਭਾਊ ਜੰਮੇ ਜਾਂ ਪੰਦਰਾਂ ਬਰਸਾਂ ਦੇ ਹੋਏ ਸੈਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਇਸ ਮਰਜਾ ਨੇ ਘੇਰੀ ਲਏ । {{gap}}ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬੋਲੀ ਗੋਰਾਂ ਇਸ ਮੁਲਖਾ ਵਿੱਚ ਐਹਾ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਮਾਹਣੂ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਮਰਜ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ ਪਰ ਤਾਂ ਬੀ ਜਦ ਤਾਈਂ ਕੁਸੀ ਗਰਮੀ ਵਾਲੇ ਦਾ ਮੇਲਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਇਹ ਮਰਜਾ ਜੋਰ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਕਰਦੀ। {{gap}}ਗੋਰਾਂ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਇਹ ਤੈਂ ਸੱਚ ਗਲਾਇਆ ਕਿ ਪਹਾੜਾ ਵਿੱਚ ਚਾਹੇ ਕੁਸੇ ਦਾ ਸਿਰ ਭੀ ਦੁੱਖੇ ਪਰ ਔਖਤ ਬਾਦਫਰੰਗਾ ਦੀ ਕਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮਿੱਜੋ ਤਾ ਬਹੁਤਾ ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਝੁਲਸਿਆ। ਭਲੀਏ ਪਹਿਲੇ ਤਿੱਸੇ ਨੇ ਕੁਸੀ ਘਿਰਤਣ ਬਾਲ ਤੇ ਇਹ ਖੱਟੀ ਖੱਟੀ ਸੀ ਪਰ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਨਸੀਬ ਬੀ ਤਿਸ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੀਕੇ ਫੁੱਟੀ ਗਏ॥ {{gap}}ਸੈਂਹ ਬੇਲੀ ਨਾ ਨੀਂ ਭਲੀਏ ਰਾਮ ਇਹ ਰੋਗ ਤਾ ਵੈਰੀ ਜੋ ਨਾ ਲਾਵੇ। ਪਰ ਜਲ਼ਿਆ ਸਾੜਾ ਦੇਸ ਤਾਂ ਇਸ ਰੋਗ ਕਨੇ ਭਰਿਆ<noinclude></noinclude> bc0ymg35qsomd60ge0gmf8x76dhrjzx 250 66893 230939 197207 2026-07-29T13:05:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230939 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੭)}}</noinclude>ਪਿਆ ਹੈ ਅੱਛਾ ਤੂੰ ਅੱਜ ਤਾ ਦੱਬੀ ਘੁੱਟੀ ਕੇ ਚੁਪ ਹੋਈ ਰਹੁ ਪਰ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲੀ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁੱਜੋ ਗੋਲ਼ੀਆਂ ਦੇਹਗੜੀ ਉਸ ਤੇ ਹਟੀ ਜਾਇਗੜਾ॥ {{gap}}ਗੌਰਾਂ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਮੋਈਏ ਮਿੱਜੋ ਤਾਂ ਚੈਨ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ ਅੱਗ ਬਲ਼ ਬਲ਼ ਉੱਠਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਦ ਘਰ ਚਲ੍ਹਗੇ ਅਰ ਕਦ ਚੈਨ ਪਉਗੜੀ। ਭਲੀਏ ਜੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮਿੱਕੀਂ ਹੁਣ ਕੁਛ ਦੱਸੀ ਦੇਹ॥ {{gap}}ਤਿਸ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਗੌਰਾਂ ਤੂੰ ਤਾਂ ਹਾਂਥੀ ਕੁੱਜੇ ਪਾਇਆ ਲੋੜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭਲੀਏ ਹੁਣ ਇੱਥੂੰ ਤਾ ਇਹ ਅਲਾਜ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੌਣ ਦੇ ਕੰਢੇ ਛਾਮੇਂ ਜਾਏ ਬੈਠ ਧੀਰੇ ਧੀਰੇ ਠੰਡ ਪਈ ਜਾਹਗੜੀ ਹੌਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਤਿੱਜੋ ਹੋਰ ਪੁੱਛਦੀ ਹਾਂ ਜੇ ਤੂੰ ਐਹੀ ਜੇਹੀ ਔਖੀ ਸੀ ਤਾਂ ਘਰਾ ਤੇ ਕਜੋ ਚੱਲ ਪਈ ਸੀ? ਜਲ਼ੀਏ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਾ ਸੂਰਜਾ ਦੀ ਗਰਮੀ ਅਰ ਦੁਈ ਤੁਰਨੇ ਦੀ ਗਰਮੀ? {{gap}}ਗੌਰਾਂ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਅੜੀਏ ਭਾਮੇਂ ਮਰੀ ਜਾਮਾਂ ਪਰ ਸਾੜੇ ਮਨਾ ਤੇ ਮੇਲਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਮੋਈਏ ਦਿੱਖ ਤਾ ਸਾੜੀ ਛੰਨਾ ਬਾਲ ਜੋ ਕਣੈਤ ਰਹਾ ਕਰਦੇ ਸੇ ਤਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਕੁੜੀ ਜੋ ਪਰਸੋਂ ਰਾਜੀ ਬਾਜੀ ਅੱਜੁ ਭਿਆਗਾਂ ਮਰੀ ਗਈ। ਸੋ ਹੁਣ ਦੱਸ ਤਾ ਤਿਸ ਜੋ ਕਿਆ ਲੱਭਾ। ਜੇ ਸਾਂਗ ਤੁਮਾਸੇ ਮੇਲੇ ਅਛੀ ਤਰਾਂ ਦਿੱਖੀਕੇ ਮਰਦੀ ਤਾਂ ਜੰਮਣਾ ਸੁਫਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੁਣ ਸਭੋ ਕੁਛ ਛੱਡੀ ਕੇ ਰਾਹ ਪਈ। ਸੋ ਭੈਣੇ ਅਸਾਂ ਤਾਂ ਇਹੋ ਸਮਝ ਛੱਡਿਆ ਹੈ ਭਈ ਜਗੜੇ ਦਾ ਸਗੋਂ ਕੁਛ ਦਿੱਖੀ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਸਾੜੀ ਸੱਸੂ ਗਲਾਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈ (ਮਰੀ ਜਾਣਾ ਦੁਨੀਆਂ ਟੰਗੀ ਜਾਣੀ)॥ {{gap}}ਉਸ ਲਾੜੀਆ ਨੇ ਗਲਾਇਆ ਆਸਕੇ ਨੀ ਗੌਰਾਂ ਅਜੇ ਹੁਣ ਮਰੀ ਗਈ ਮਰੀ ਗਈ ਗਲਾਂਦੀ ਸੀ ਹੁਣ ਕਰੜਾਈ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭੀ<noinclude></noinclude> 54hdrtckj4obvv62aieajllo2bjge45 250 66894 230940 197208 2026-07-29T13:05:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230940 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੮)}}</noinclude>ਮਤੀਆਂ ਚੋਖੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਭੈਣ ਧੰਨ ਤੇਰੀ ਕਰੜਾਈ ਸਾੜਾ ਤਾ ਥੁਹੜੇ ਜਿਹੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਭੁਲੀ ਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਸਭੋ ਬੋਲੀਆਂ ਜੁਲ਼ੀਓ ਮੇਲਾ ਤਾ ਛਿੜੀ ਗਿਆ ਚਲੋ ਹੁਣ ਘਰਾ ਕੀ ਚਲਿਯੇ। ਇਹ ਸੁਣੀਕੇ ਸਭ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਘਰਾ ਕੀ ਹਟੀਆਂ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਹਿਤ ਬਾਲ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਪੜਾਉ ਉੱਪਰ ਦੇ ਗੱਡੇ ਖੜੇ ਦਿੱਖੀਕੇ ਤਿਨ੍ਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਭਾਊ ਤੁਸਾਂ ਕੁਸ ਮੁਲਖਾ ਤੇ ਆਏ ਅਰ ਏਹ ਗੱਡੇ ਪਹਾੜਾ ਪੁਰੋਂ ਕਿੱਕੁਰ ਲੰਘਾਏ ਹਿੰਨ? {{gap}}ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੱਡਿਆਂਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਂਹਾਂ ਓਹ ਜੇਹੜਾ ਲੁਦਹਾਣਾ ਕਦੀ ਸੁਣਿਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਤੇ ਪੂਰੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇਸ ਤੇ ਆਪਾਂ ਆਏ ਹਾਂ ਅਰ ਗੱਡੇ ਪਹਾੜ ਪਰ ਚੜ੍ਹਨੇ ਦੀ ਹੁਣ ਕਾਈ ਅਟਕ ਨਹੀਂ। ਸਿੱਧੀ ਛੜਕ ਚਲੀ ਆਉਂਦੀ ਏ ਅਰ ਗੱਡੇ ਬੀ ਗਰਨ ਗਰਨ ਪਹਾੜ ਪੁਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਇੱਕ ਪਹਾੜਿਯੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਜੀ ਤੁਹਾੜੇ ਸਿਰਾ ਪੁਰ ਅਸੀਂ ਕੇਸ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਦਿੱਖਾ ਕਰਦੇ ਹੈਂ ਭੀ ਤੁਸੀਂ ਹੁੱਕਾ ਪੀਆ ਕਰਦੇ ਹੋਂ ਇਹ ਕੀ ਸਬੱਬ? ਗੁਰੂ ਕਾ ਸਿੱਖਾ ਤਾ ਕੋਈ ਤਮਾਖ ਨਹੀਂ ਪੀਤਾ ਕਰਦਾ? {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਆਖਿਆ ਭਾਈ ਆਪਾਂ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਾਈ ਨਹੀਂ। ਏਹ ਕੇਸ ਤੇ ਆਪਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਸਭ ਲੋਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਪਰ ਪਾਹੁਲ਼ ਪੂਹਲ਼ ਨੂੰ ਕੋਈ ਕੂੰਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ॥ {{gap}}ਪਹਾੜਿਯੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤੁਸਾੜਾ ਨਾਉਂ ਕੀ ਹੈ ਉਸ ਜੱਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਮੇਰਾ ਨਾਉਂ ਤਾ ਘੁੱਲੂ ਹੈ ਅਰ ਔਹੁਨਾ ਤੇਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਉਂ ਧੂਮ ਸਿੰਹੁ ਅਰ ਦੂਏ ਦਾ ਫੂਲਾ ਸਿੰਹੁ ਅਰ ਤੀਏ ਦਾ ਲਾਹਭਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਪਹਾੜੀਏ ਪੁੱਛਿਆ ਹੁੱਕਾ ਤਾ ਧੂਮਸਿੰਹੁ ਅਰ ਫੂਲਾ ਸਿੰਹੁ ਬੀ ਪੀਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਫਿਰੀ ਏਹ ਸਿੱਖ ਕਜੋਂ ਗਲਾਣੇ ਚਾਹਿਯੇ?<noinclude></noinclude> 7zp0w8926rxeoxo20zixsvxqk36nemt 250 66895 230941 197210 2026-07-29T13:05:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230941 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੬੯)}}</noinclude>{{gap}}ਜੱਟ ਨੇ ਆਖਿਆ ਫੇਰ ਤੇ ਨੂੰ ਅਕੇਰਾਂ ਜੋ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਆਪਾਂ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਕੇਸ ਸਭ ਲੁਕਾਈ ਰੱਖਦੀ ਅਰ ਪਾਹੁਲ ਕੋਈ ਵਿਰਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਧੂਮ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਓਏ ਘੁੱਲੂ ਚਲ ਗਾਹਾਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਭੋਤੋਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਹੱਛਾ ਗੱਲੀਂ ਛਿੜਿਆ ਹੈਂ। ਗੱਲਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਹ ਜਾਕੇ ਬੌਲਦਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਆਲ਼ ਫੇਰ ਤੜਕੇ ਆਪਾਂ ਤੁਰਨਾ ਹੋਊ ਜਾਹ ਦੱਬਕੇ ਪੱਠੇ ਪਾ ਛੱਡੀਂ। {{gap}}ਘੁੱਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਨਾ ਓਏ ਧੂਮ ਸਿੰਹਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਦ ਕਦ ਮਿਲਣਾ ਹੈ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਲੈਣ ਦੇ ਸਿੱਖਾ (ਕਦ ਕਦ ਕੋਟ ਗਰਾਈਂ ਆਉਣ॥) {{gap}}ਧੂਮ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਵੇਹਖਾਂ ਕਿੱਡਾ ਪਰਚੋਂ ਪਾਉਣ ਆਇਆ ਹੈ ਮਖਾਂ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਭਲ਼ਕੇ ਤੜਕੇ ਹੀ ਤੁਰਨਾ ਹੋਊ॥ {{gap}}ਘੁੱਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਧੂਮ ਸਿੰਹਾਂ ਹੈਂ ਕਿਸੇ ਕੁਮੂਤ ਦੀ ਮਾਰ, ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦਾ। ਕਿੱਡੀ ਤੜਕੇ ਤੁਰਨਾ ਭੜਕੇ ਤੁਰਨਾ ਲਾਈ ਹੈ ਜਾਹ ਫੇਰ ਆਪਾਂ ਆਪੇ ਆ ਜਾਮਾਂਗੇ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਨਾ ਤੁਰੀਂ! {{gap}}ਧੂਮ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਲੈ ਓਏ ਫੂਲਾ ਸਿੰਹਾਂ ਹੈ ਭਲੇ ਦਾ ਸਮਾ? ਆਪਾਂ ਮੱਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਇਹ ਗੁਸੇ ਹੀ ਹੋ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਾ ਸਾਡਾ ਕੀ ਵਿਗੜਦਾ ਹੈ ਭਾਮੇਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਸਾਡਾ ਜਾਣੇ ਮੁੰਨਾ। ਆਪਾਂ ਭੜੂਏ ਸੇ ਜੋ ਤੈ ਨੂੰ ਕੁੰਹ ਆਖ ਬੈਠੇ ਨਾ ਓਏ ਮੁਲਖਾ ਭਲੇ ਦਾ ਸਮਾ ਨਹੀਂ। ਜਾਹ ਪਉ ਖੂਹ, ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਪਈ ਹੈ ਸਿਰ ਫਾਵਾ ਹੋਊ ਤੇਰਾ॥ {{gap}}ਘੁੱਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਜਾਹ ਫੇਰ ਤੈਂ ਨੂੰ ਕੀ ਤੂੰ ਲਾਇਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈਂ ਸਾਡਾ ਹੀ ਸਿਰ ਫਾਵਾ ਹੋਊ ਨਾ ਕੁੰਹ ਤੇਰਾ ਤਾ ਨਹੀਂ ਤੀਏ ਤਿਹਾਕ ਹੋ ਚਲਿਆ? ਲਓ ਓਏ ਮੁਲਖਾ (ਸੱਦੀ ਨਾ ਬੁਲਾਈ ਮੈਂ ਲਾੜੇ<noinclude></noinclude> 4hob4zcw58a1gnha2uas36535w0tdyi 250 66896 230942 197212 2026-07-29T13:05:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230942 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੦)}}</noinclude>ਦੀ ਭੂਆ) ਸਾ ਨੂੰ ਨਹੀਓਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕੁੰਹ ਆਖਣਾ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੀ ਕੁੰਹ ਛੇੜਦੇ ਹੈਂ? {{gap}}ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਉਦਣ ਤਾ ਚੁੱਪ ਹੋ ਰਹੇ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਦਿਨ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਤੜਕੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੱਡੇ ਜੋੜਕੇ ਤੁਰਨ ਲਗੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਘੁੱਲੂ ਦੇ ਗੱਡੇ ਦਾ ਜੂਲ਼ਾ ਕੁਛ ਹਿੱਲਦਾ ਸਾ ਇਸ ਸਬੱਬ ਉੱਠਕੇ ਨਾਲ਼ ਨਾ ਤੁਰਿਆ॥ {{gap}}ਧੂਮ ਸਿੰਹ ਨੇ ਆਖਿਆ ਘੁਲੂ ਤੁਰਦਾ ਕਿੰਉਂ ਨਹੀਂ ਕਿਤੇ ਰਾਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਆੱਫਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤਾ ਨਹੀਂ ਓਹ ਤਾ ਸੌਹੁੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੈਂ ਐਮੇਂ ਹੱਸਦਾ ਸਾ? ਭਈਆ ਸਾਲਾ ਹੋਊ ਜੇਹੜਾ ਤੈ ਨੂੰ ਛੱਡਕੇ ਜਾਊ। ਆਪਾਂ ਤਾ ਜਿੱਕੂੰ ਪਿੰਡ ਤੇ ਤੁਰੇ ਸੇ ਤਿੱਕੂੰ ਕੱਠੇ ਵੜਨਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਘੁੱਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਗੁੱਸਾ ਕਾਹਦਾ ਹੈ ਚਲੋ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਜੇ ਸਹਿਜੇ ਹੱਕੀ ਚੱਲੋ ਮੈਂ ਬੀ ਆ ਰਲ਼ਦਾ ਹੈਂ॥ {{gap}}ਓਹ ਦੋਨੋਂ ਬੋਲੇ ਫੇਰ ਤੂੰ ਕੌਣ ਵੇਲੇ ਦਾ ਇਸ ਜੂਲ਼ੇ ਨੂੰ ਕਿੰਉ ਡੈਹਾ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਵਿਖਾਲ਼ ਤਾ ਇਸ ਦੀ ਕਿੱਧਰੋਂ ਚੂਲ਼ ਬਿੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਛੱਡ ਕਰ ਦੇਖਾਂ ਇਸ ਦੀ ਕੇਹੜੀ ਗੱਲ ਬਿਗੜੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਜਾਂ ਉਨ੍ਹੀਂ ਡਿੱਠਾ ਤਾਂ ਬੋਲੇ ਓਏ ਇਹ ਤਾ ਹਿੱਲੂੰ ਹਿੱਲੂੰ ਕਰਦਾ ਨਾਲ਼ੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਅਰਲੀਆਂ ਦੋਨੋਂ ਮੁਚਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਦੇਖੋ ਤਾ ਸਾਲ਼ੇ ਗੱਡੇ ਬਾਹੁਣ ਨੂੰ ਮਰਦੇ ਹਨ ਤੈਂ ਕਲ੍ਹ ਕਿੰਉ ਨਾ ਦੇਖਿਆ ਹੁਣ ਪੈਰ ਉੱਪਰ ਬੌਲ਼ਦਾਂ ਦੇ ਗਲ਼ ਪਹਾਮੇਂਗਾ? ਲੈ ਚਲਾ ਲੈ ਗੱਡਾ, ਹੁਣ ਕਿੱਕੁਰ ਚਲਾਵੇਂਗਾ॥ {{gap}}ਘੁੱਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੁਣ ਓਏ ਧੂਮਿਆ ਆਹਾਂ ਭਲਿਆਂ ਮਾਣਸਾਂ ਦਾ ਜਣਿਆ ਬਣ, ਜਾਹ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗਾਲ਼ਾਂ ਨਾ ਦੇਹ। ਆਹਾਂ ਸੌਹੁੰ ਚਾਚੇ ਦੀ ਮੈਂ ਮਾਰਕੇ ਪਰੈਣ ਤੇਰੇ ਦੇ ਦੰਦ ਸਿੱਟੂੰਗਾਂ ਭੰਨ7<noinclude></noinclude> faz89unv6iysie6ev1w58x5k1f6v171 250 66897 230943 197213 2026-07-29T13:05:31Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230943 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੧)}}</noinclude>{{gap}}ਧੂਮ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਕਿਹਾ ਲੈ ਕਹੁ, ਕਿੰਉਂ ਭਈ ਫੂਲਿਆ ਕੇਹੀਕੁ ਹੋਈ ਤੂੰ ਜਾਣ ਤੇਰੀ ਦੇਵੀ ਸੱਚ ਆਖੀ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਈ ਗਾਲ਼ ਕੱਢੀ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਆਪਾਂ ਦੋਨੋਂ ਤੜਕੇ ਦੇ ਉੱਠਕੇ ਗੱਡੇ ਦੇ ਮਗਰ ਹੈਂ ਭਈ ਕਦ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ ਤਾ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਪਇਯੇ॥ {{gap}}ਫੂਲਾ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਨਾ ਭਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਨਾ ਬਕਣਾ ਗਾਲ਼ ਬਾਲ਼ ਤਾ ਅੜਿਆ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ। ਅਰ ਹੋਊ ਜੇ ਕੋਈ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ਼ ਬੀ ਗਈ ਹੋਊ ਤਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਡਰ ਹੈ ਤੂੰ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਕਹਿ ਲੈ। ਨਾਲ਼ੇ ਗਾਲ਼ ਬਾਲ਼ ਦਾ ਕੀ ਹੈ ਐਧਰੋਂ ਆਈ ਐਧਰੋਂ ਉਡ ਗਈ। ਚਲੋ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਤੋਰੋ। ਫੇਰ ਆਖਿਆ ਲਓ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਇੱਕ ਬਾੱਧੂ ਪਰੈਣੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਚਕਾਲ਼ਿਓਂ ਤੋੜ ਕੇ ਤਾ ਦੋ ਅਰਲੀਆਂ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਅਰ ਰੱਸਾ ਬੰਨ੍ਹ ਲਓ ਕੱਸ ਕੇ, ਫੇਰ ਇਹ ਜੂਲਾ ਤਾ ਕੀ ਇਹ ਦੀ ਨਾਨੀ ਬੀ ਤੁਰ ਪਊ। {{gap}}ਜਾਂ ਸਭ ਕੁੰਹ ਸੁਆਰਕੇ ਤੁਰਨ ਲਗੇ ਤਾਂ ਕੰਧ ਨਾਲ਼ ਬਜਕੇ ਧੂਮ ਸਿੰਹੁ ਦਾ ਊਂਟਣਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ ਆਖਿਆ ਮੇਰੋ ਓਏ ਹੁਣ ਤਾ ਰਹੇ ਇਥੇ ਹੀ॥ {{gap}}ਫੂਲਾ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਆਪਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿੱਟ ਚੁੱਕੇ ਸੇ ਭਈ ਤੜਕੇ ਹੀ ਤੜਕੇ ਅੰਮਰਤ ਵੇਲੇ ਕੋਈ ਹੱਛਾ ਨਾਉਂ ਲਓ ਤੁਸੀਂ ਸਰੰਦ ਅਰ ਸੰਘੋਲ਼, ਅਰ ਘੁੜਾਮ, ਇਨਾਂ ਸਭਨਾਂ ਥਾਮਾਂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈ ਲਿਆ ਸਾ। ਫੇਰ ਹੁਣ ਪਿਟਣਾ ਨਾ ਸੀ ਪੈਣਾ ਤਾ ਹੋਰ ਕੀ ਪੈਣਾ ਸੀ। ਜਿਹਾ ਇਹ ਘੁੱਲੂ ਅਹਿਮਕ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ ਤੜਕੇ ਹੀ ਬਾਂਦਰ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈ ਦਿੱਤਾ ਸੀ! {{gap}}ਘੁੱਲੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਹੋਂ ਓਏ ਨਾਉਂ ਲੈਣੇ ਤੇ ਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਏਹ ਰੰਨਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਭਰਮ ਹਨ। ਸੌਹੁੰ ਬਾਪੂ ਦੀ ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਕਦੀ ਇਨਾਂ ਭਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪਏ ਨਹੀਂ। ਤੁਸੀਂ ਭਰਾ ਲੱਗਦੇ ਹੋਂ ਸੂਰ ਦੀ ਮਾਰ ਹੋਵੇ ਜੇਹੜਾ ਕਦੀ ਛਿੱਕ ਤੇ ਬੀ ਡਰਿਆ ਹੈ। ਅਰ ਨਾ ਕਦੀ<noinclude></noinclude> 87vn44r80zoh7maa3vmwf1n2wmeoj0d 250 66898 230944 197214 2026-07-29T13:05:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230944 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੨)}}</noinclude>ਆਪਾਂ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੰਨ ਫਟਕਣੇ ਦਾ ਡਹਿਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਭਰਾਵੋ ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਸਉ ਦੀ ਗੱਲ ਇੱਕੋ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ (ਭੋਲੇ ਭਾਉ ਨਾ ਪਛੋਤਾਉ।) {{gap}}ਫੂਲਾ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਨਾ ਓਏ ਘੁਲੂ ਛਿੱਕ ਤਾ ਬਡੀ ਸੱਚੀ ਹੈ ਬਰਹਿਮਣ ਦੀ ਸੌਹੁੰ ਮੈਂ ਤਾ ਕਈ ਬਾਰੀ ਪਰਤਾਈ ਹੈ ਜੇ ਛਿੱਕੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਤੁਰਿਯੇ ਤਾ ਆਹਟੀ ਲੜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਧੂਮ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਫੂਲਿਆ ਨਹੀਂ ਛਿੱਕਣੇ ਅਰ ਨਾਉਂ ਲੈਣੇ ਨੂੰ ਕੀ ਆਖਣਾ ਹੈ ਜੇਹੜੀ ਚੀਜ ਬਿਗੜਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸੋ ਐਵੇਂ ਹੀ ਬਿਗੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਾਂ ਅੱਗੇ ਕਤਾਨ ਸੌ ਬੇਰੀ ਨਾਉਂ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹੋਵਾਂਗੇ ਅੱਗੇ ਕਦੀ ਊਂਟਣਾ ਕਿੰਉ ਨਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ? ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਐਥੇ ਕੀ ਸਾ ਇਹ ਲੱਕੜੀ ਹੀ ਘੁਣ ਦੀ ਖਾੱਧੀ ਹੋਈ ਅੰਦਰੋਂ ਖੱਦੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਸੋ ਰੀਣਕੁ ਧੱਕਾ ਬੱਜਣ ਵਿੱਚ ਪਾਰ ਬੋਲੀ। ਤੁਸੀਂ ਕੁੰਹ ਧੀਰੇ ਹੋਵੋ ਹੈਥੇ ਗੱਡੇ ਘੜਿਆਓ ਜੇ ਥਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਤਖਣੇਟੇ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਨਾਲ਼ੇ ਊਂਟਣਾ ਸੁਰਵਾ ਲਊਂ ਨਾਲ਼ੇ ਪਿੰਜਣੀ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੁਆ ਲਊਂ ਕਿੰਉ ਜੋ ਇਹ ਬੀ ਚੀਹਕੂੰ ਚੀਹਕੂੰ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਜਾਂ ਤਖਾਣ ਨੂੰ ਲਿਆਕੇ ਊਂਟਣਾ ਨਮਾ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤਾਂ ਥੋੜਾ ਜੇਹਾ ਅੱਗੇ ਤੁਰਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਭਈ ਧੂਮਿਆ ਤੇਰਾ ਗੱਡਾ ਤਾ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛਾਂ ਸਿੱਟਦਾ ਅਰ ਸਾਰਾ ਨਮਾ ਹੀ ਹੈ ਪਰ ਆਹਾਂ ਖਸਮ ਨੂੰ ਖਾਣੇ ਇਹ ਦੇ ਪਹਿਯੇ ਬਹੁਤ ਬੋਦੇ ਹੋ ਗਏ ਅਰ ਪਿੰਜੁਣੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਅਰ ਪਹੀਆਂ ਦੀ ਨਾਭ ਵਿਚਲੀ ਕੋਲੀ ਬਹੁਤ ਘਸੀ ਹੋਈ ਕਰਕੇ ਨਿੱਤ ਸਿਆਪਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਭਈ ਐਂਤਕੀ ਪਿੰਡ ਚੱਲਕੇ ਜਰੂਰ ਨਮਾ ਸਾਜ ਬਣਾ ਲਮੇਂਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਰੋਜ ਦੇ ਪੁਆੜੇ ਅਰ ਕਜਿਯੇ ਤੇ ਛੁੱਟ ਜਾਮੇਂਗਾ। {{gap}}ਇਉਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਜੋ ਕਿ ਅੱਗੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾਕੇ ਆ<noinclude></noinclude> ksdazpc9cr2g7xxq1yhrr1k1bm3i6g8 250 66899 230945 197215 2026-07-29T13:05:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230945 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੩)}}</noinclude>ਪਸ ਵਿੱਚੀਂ ਆਖਣ ਲਗੇ ਆਪਾਂ ਤੜਕੇ ਦੇ ਤੁਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਐਸ ਖੱਡੀ ਛਾਮੇਂ ਬੈਠਕੇ ਟੁੱਕ ਟੇਰਾ ਪਕਾ ਲਇਯੇ ਭੁੱਖਣ ਭਾਣੇ ਤੁਰਨੇ ਤੇ ਤਾ ਮੌਤ ਬੀ ਚੰਗੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੱਟੀ ਤੇ ਆਟਾਕੋਟਾ ਖਰੀਦ ਕੇ ਅੱਠ ਅੱਠ ਮੰਨੀਆਂ ਗੇੜ ਲਈਆਂ। ਜਾਂ ਖਾਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਧੂਮ ਸਿੰਹੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਐਧਰ ਪਹਾੜ ਕੰਨੀ ਘਰਾਟਾਂ ਦਾ ਪੀਠਾ ਹੋਇਆ ਆਟਾ ਬਾਹਲ਼ਾ ਬਰੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਘੁੱਲੂ ਅਰ ਫੂਲੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕੀ ਆਖਣਾ ਹੈ ਜੇ ਬਰੀਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਓਹ ਤਾ ਕਿਰਕਲ਼ ਵਾਲ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ। ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੌਹੁੰ ਆਹਾਂ ਘੁੱਲੂ ਜਿੱਦਣ ਦਾ ਇਹ ਆਟਾ ਆਪਾਂ ਖਾਣ ਲਗੇ ਹੈਂ ਕੇਹੜੇ ਸਾਲੇ ਨੂੰ ਰੱਜਕੇ ਭੁੱਖ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਆਹਾਂ ਅੱਗੇ ਮੈਂ ਜਦ ਘਰ ਹੁੰਦਾ ਸਾ ਰੱਜਕੇ ਅੱਛੀ ਰੋਟੀ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸਾ ਹੁਣ ਇਹ ਪਹਾੜ ਦਾ ਪਾਣੀ ਐਹਾ ਬੁਰਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਅੱਠ ਟਾਪਾਂ ਬੀ ਜੋ ਨਿਰੇ ਚਹੁੰਕੁ ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਮਰਕੇ ਛਕ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਘੁੱਲੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਅੜਿਆ ਘਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੇਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ ਧੇਣਵਾਂ ਘਰੀਂ ਹੋਣਾ ਛਾਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੈਹਰ ਅਰ ਦੁੱਧ ਦਹੀਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਹੋਣੀ। ਸੌਹੁੰ ਚਾਚੇ ਦੀ ਐਤ ਵੇਲੇ ਨੂੰ ਪੰਜ ਸੱਤ ਵਾਰ ਟੁੱਕ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਅਰ ਛਾਹ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਿੰਨ ਬਾਟੀਆਂ ਅੱਡ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਅਰ ਦਾਣੇ ਫੱਕੇ ਅਰ ਛੱਲੀ ਤੁੱਕੇ ਦੀ ਕਾਈ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੜਕੇ ਤੇ ਲੈਕੇ ਐਨ੍ਹਾਂ ਫੁਲਕੀਆਂ ਤੇ ਬਾਝ ਠੋਸਾ ਬੀ ਨਹੀਂ ਖਾੱਧਾ। {{gap}}ਜਾਂ ਟੁੱਕ ਟੇਰਾ ਖਾ ਚੁਕੇ ਤਾਂ ਦੇਹੁੰ ਚਹੁੰ ਦਿਨੀਂ ਛਿਆਰਪੁਰੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਗੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜਾਉ ਉਤੇ ਘੜਿਆਕੇ ਦੋ ਆਦਮੀ ਸਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੜੇ। ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਹਲਵਾਈ ਦੀ ਹੱਟੀ ਪੁਰ ਸੌਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ ਕੀ ਭਾਉ ਦੇਂਹਗਾ ਲਾਲਾ ਰੇਉੜੀਆਂ? ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਲੈ ਲੈ ਚੌਧਰੀ ਰੇਉੜੀਆਂ ਪੈਸੇ ਦੀਆਂ ਅੱਧਸ਼ੇਰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ। ਜੱਟੀਂ<noinclude></noinclude> t1ulbtkpthqp2e22bab1fbzo8usvcc3 250 66900 230946 197217 2026-07-29T13:05:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230946 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੪)}}</noinclude>ਆਖਿਆ ਆਹੋ ਓਏ ਦਸੇਰ ਨਾ ਦਸੇਰ ਗਾਹਾਂ ਬੇਚਣੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਸ਼ੇਰ ਦੇਹ ਪਰੇ॥ {{gap}}ਹਲਵਾਈ ਨੇ ਆਖਿਆ ਚੌਧਰੀ ਖੰਡਦੀਆਂ ਹਨ ਅਧਸ਼ੇਰ ਹੀ ਆਉਣਗੀਆਂ॥ {{gap}}ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਵੇਖਾਂ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠ ਕੇਡਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਲ ਓਏ ਘੁੱਲੂ ਆਪਾਂ ਇਹਥੋਂ ਨਾ ਲਇਯੇ ਖੰਡਦੀਆਂ ਨਾ ਟਾਇਰ ਦੀਆਂ ਹਨ! ਅਸੀਂ ਜਾਣੀਦੇ ਨਿਆਣੇ ਹਾਂ ਗੱਚਲ਼ ਦੀਆਂ ਰੇਉੜੀਆਂ ਹਨ ਤਾ ਸਾ ਨੂੰ ਖੰਡਦੀਆਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਸੈਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਜਗਾ ਤੇ ਆਕੇ ਦੋ ਜੋੜੀਆਂ ਲਗੋਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਰ ਦੋ ਸਾਰੰਗੇ ਅਰ ਦੋ ਖਰੋਟ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਦੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਢੱਡਾਂ ਅਰ ਸਾਰੰਗੇ ਦੇ ਗਜਾਂ ਨਾਲ਼ ਬਨਣੇ ਲਈ ਪਾਉ ਪਾਉ ਘੁੰਗਰੂ ਖਰੀਦ ਲਏ। ਅਰ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੱਡੇ ਹੱਕ ਦਿੱਤੇ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਚੋਆਂ ਦੀ ਰੇਤ ਬਹੁਤ ਆਈ ਤਾਂ ਬੌਲਦਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਮੱਠੀ ਵੇਖਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰੈਣਾਂ ਮਾਰਣ ਲੱਗੇ | ਕੋਈ ਆਖਦਾ (ਤੱਤੱਤੱਤ ਹਾੱ ਤੇਰੇ ਖਸਮ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ ਧਾੜ ਦੇ ਜਾਣਿਆ ਗੋਰਿਆ ਤੁਰਦਾ ਕਿੰਉ ਨਹੀਂ?) ਕੋਈ ਆਖਦਾ (ਹਾ ਤੇਰੇ ਖਸਮ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋ ਜਾਏ) ਕੋਈ ਜੀਭ ਦੀ ਚਿਟਕਾਰੀ ਮਾਰਕੇ ਆਖਦਾ (ਬੋਲਦਾ ਤੈਂ ਨੂੰ ਦੇਆਂ ਧਾੜ ਦੇ ਤੁਰਦਾ ਕਿੰਉ ਨਹੀਂ?) ਕੋਈ ਮੀਣੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਾਵੇ ਨੂੰ ਅਰ ਕੋਈ ਨੈਹਰੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਲੰਡੇ ਨੂੰ ਪਰੈਣਾਂ ਬਰਸਾਕੇ ਗਾਲ਼ਾਂ ਕੱਢਦਾ ਸਾ। ਕੋਈ ਆਖਦਾ ਸਾ) ਚੱਪਿਆ ਤੈਂ ਨੂੰ ਚੋਰ ਲੈ ਜਾਣੁ॥ {{gap}}ਜਾਂ ਰੇਤ ਨੰਘੇ ਤਾਂ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਮਰੇ ਓਏ ਆਹ ਚੇਤ ਤਾ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਖਾਂ ਦੀ ਐਥੇ ਆ ਪਈ ਹੈ ਰੋਂਦੇ ਦੇਸ ਬਣਾਉਣੇ ਨੂੰ। ਭਾਮੇਂ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਕੁਹੁੰ ਆਖ ਲਵੇ ਪਰ ਐਤ ਗੱਲੇ ਤਾਂ ਫਰੰਗੀ ਦਾ ਰਾਜ<noinclude></noinclude> 1hcxb2upd97zv4hfi5wkq1zssnr9wjg 250 66901 230947 197218 2026-07-29T13:05:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230947 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੫)}}</noinclude>ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਿਨ ਪੱਕੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਗੁਰੂ ਸਾ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਫੇਰ ਇਸ ਦੇਸ ਕਦੀ ਨਾ ਲਿਆਵੇ॥ {{gap}}ਹੁਣ ਕਈਆਂ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਬਾਦ ਓਹ ਜੱਟ ਲੁਦੇਹਾਣੇ ਹੋਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਾਂ ਘਰ ਆਏ ਤਾਂ ਸੁਣਿਆ ਭਈ ਅੱਜੁ ਤੇ ਪੰਜਮੇਂ ਦਿੰਹ ਨੂੰ ਛੁਪਾਰ ਦਾ ਮੇਲਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਜੱਟ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਜੱਟ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿੰਉ ਓਏ ਗਭਰੂ ਆ ਮੇਲੇ ਚਲਣਾ ਈ? ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਕੀ ਦੇਖਣਾ। ਮੇਲਾ ਮੁਕਤਸਰ ਜੀ ਦਾ ਅਰ ਮੇਲਾ ਦਮਦਮੇ ਜੀ ਦਾ ਜਾਂ ਮੇਲਾ ਥੋੜਾ ਬਾਹਲਾ ਲੁਦੇਹਾਣੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦਾ! {{gap}}ਉਹ ਨੇ ਆਖਿਆ ਓਏ ਇਹ ਤਾ ਸੱਚ ਹੈ ਪਰ ਦੇਖੇਂਗਾ ਨਾ ਏਥੇ ਬੀ ਜੱਟ ਕੀ ਕੀ ਲੁਹੜੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸੌਹੁੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਈ ਜੇਹੜੀਆਂ ਰੰਨਾਂ ਬੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਨਾ ਹੀ ਪੁੱਛ। ਨਾਲ਼ੇ ਉੱਥੇ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕੋਡਾ ਖਰੂਦ ਕਰੇ ਸੁਤੇ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਉਘਾੜਦਾ। ਅਰ ਨਾ ਕੋਈ ਛੁਪਾਹੀ ਛਪੂਹੀ ਹੀ ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਹੁੰ ਆਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਠੋਸਾ ਓਏ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਕੇਡਾ ਸਾਹਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਛੁਪਾਹੀ ਤਾ ਕਹਿੰਦੇ ਕਹਾਉਂਦੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰੂੰ ਦੇ ਸਾਲ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆਂ ਸੀ ਭਈ ਬਘੇਲ ਸਿੰਹ ਚੌਧਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੇ ਕਿਸੇ ਜੱਟੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਪਾਇਆ ਸਾ ਠਾਣੇ ਦੇ ਛੁਪਾਹਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਦਾ ਐਹਾ ਲਾਜ ਕੀਤਾ ਕਿ ਭਾਈ ਭਾਈ ਕਰਕੇ ਅਰ ਧਰਤ ਨਿਸਕਾਰ ਕੇ ਛੁੱਟਾ॥ {{gap}}ਉਸ ਜੱਟ ਨੇ ਆਖਿਆ ਓਏ ਕਿਹਨਾਂ ਗਦੂਤਾਂ ਦਾ ਨਾਉਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਭਈਆ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀ ਗੱਲਾਂ ਹਨ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੜੇ ਖੜੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਦੇ ਦੇ ਬੋਤਲਾਂ ਨਿਘਾਰ ਜਾਣੀਆਂ। ਆਪਾਂ ਤਾਂ ਐਤਨੀ ਵਾਰ ਗਏ ਹਾਂ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਛੁਪਾਹੀ ਨੇ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਏ ਸੋ ਚਲ ਪਰੇ ਚਾਰ ਦਿਨ ਮੌਜ ਵੇਖ ਆਇਯੇ॥<noinclude></noinclude> perg4l7494vv4hnpbcgdv5okpaiyffc 250 66902 230948 197220 2026-07-29T13:05:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230948 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੬)}}</noinclude>{{gap}}ਹੁਣ ਪੰਜ ਸੱਤ ਗੱਭਰੂ ਮਿਲਕੇ ਛਪਾਰ ਦੇ ਮੇਲੇ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਡੱਬਾਖੇਸ ਅਰ ਕਿਨੇ ਤੇਲੇ ਸੂਤ ਦੇ ਡੋਰੇਵਾਲ਼ੀ ਚੁਤੈਹੀ ਕੱਢਕੇ ਉਪਰ ਲਈ। ਭਾਵੇਂ ਮਹੀਨਾ ਤਾਂ ਭਾਦੋਂ ਦਾ ਅਰ ਅੱਤ ਤੋਂਦੀ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਪਰ ਕਿਨੇ ਲਾਲ ਲੋਈ ਕੱਢਕੇ ਹੀ ਉੱਪਰ ਲਈ। ਕਿਨੇ ਐਂਹਾ ਸਾਂਗ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਤੇੜ ਤਾ ਹਰੇ ਗੁਲਬਦਨ ਦੀ ਸੁੱਥਣ ਅਰ ਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਖਾਸੇ ਦਾ ਕੁੜਤਾ ਅਰ ਉੱਪਰ ਮਾਸੜ ਤੇ ਮੰਗਕੇ ਬੰਦਰੀ ਛੀਂਟ ਦਾ ਰੂੰ ਭਰਿਆਂ ਕਾਦਰਾ ਫਰਗਲ਼ ਚੋਗੇ ਦੇ ਥਾਂ ਲੈ ਲਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਦਿਨ ਤਾ ਰੋਹੀ ਦੇ ਸੇ ਪਰ ਮੇਲੇ ਦੇ ਚਾਉ ਅਰ ਢੱਡ ਸਾਰੰਗੀ ਦੀ ਅਬਾਜ ਨੇ ਗਰਮੀ ਤੋਂਦੀ ਕੋਂਹ ਨਾ ਸੁੱਝਣ ਦਿਤੀ॥ {{gap}}ਹੁਣ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਬੜਦੇ ਹੀ ਭੂਹੇ ਚੜ ਗਏ ਕਿਨੇ ਤਾ ਕਿਸੇ ਜੱਟੀ ਦੇ ਗਿਰਦੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਅਰ ਕੋਈ ਪਘੂੜੇ ਝੂਟਣ ਜਾ ਲੱਗਾ। ਕਿਨੇ ਆਖਿਆ ਆਉ ਓਏ ਦੇਵਿਆ ਤੈਂ ਨੂੰ ਲੰਗੋਜੇ ਬੱਜਦੇ ਸੁਣਾਇਯੇ। ਇਕ ਜਗਾ ਜਾਕੇ ਕੀ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਪੰਜ ਸਤ ਸੌ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਧੁੰਬਲੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਅਰ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਦੂਰ ਦੇ ਜੱਟ ਆਪੋ ਆਪਣੇ ਰਾਗ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲੀਆਂ ਲਾਉਂਦਾ ਅਰ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਬੈਤਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਅਰ ਕੋਈ ਕਾਹਨ ਗੁਜਰੀ ਦਾ ਝੇੜਾ ਅਰ ਕੋਈ ਰਾਂਜੇ ਰਸਾਲੂ ਦੀ ਵਾਰ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਬੋਲਿਆ ਭਈ ਆਓ ਹੁਣ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਅਰ ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ ਗਾਮਿਯੇ। ਕਿਨੇ ਕਿਹਾ ਨਾ ਭਈ ਅਸੀਂ ਤਾ ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ ਅਰ ਗੋਪੀਚੰਦ ਗਾਉਣਾ ਹੇ॥ {{gap}}ਇੱਕ ਜੱਟ ਬੇਲਿਆ ਭਈ ਏਹ ਸੱਭੇ ਗਾਉਂਦੇ ਤਾ ਠੀਕ ਹਨ ਪਰ ਕੱਕੜਵਾਲ਼ਿਯੇ ਬਾਹਮਣ ਨਾਲੋਂ ਘਟ! {{gap}}ਇੱਕ ਹੋਰ ਬੋਲਿਆ ਆਹੋ ਓਏ ਕੱਕੜਵਾਲ਼ਿ ਯੇ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਰਾਗੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਢੰਗ ਹੇਠ ਦੋਂ ਲੰਘਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।<noinclude></noinclude> lc71blyqgnyvvnp4towany7s5ycjren 250 66903 230949 197223 2026-07-29T13:06:03Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230949 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੭)}}</noinclude>{{gap}}ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੀ ਸੇ ਕਿ ਐਤਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਕੱਕੜਵਾਲੀਆ ਬਾਹਮਣ ਬੀ ਮੁੰਡੇ ਜੇਡਾ ਸਾਰੰਗਾ ਕੱਛ ਵਿਚ ਦੇਈ ਆ ਨਿਕਲ਼ਿਆ। ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਢੱਡ ਬੱਜਣ ਲੱਗੀ ਤਾਂ ਨਾ ਪੁੱਛ ਭਈ ਕੇਡੀ ਕੁ ਮੌਜ ਬੱਝੀ। ਜਾਂ ਉਸ ਨੇ ਲੰਮੀ ਹੇਕ ਨਾਲ਼ ਗੀਤ ਗਾਮੇਂ ਤਾਂ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਜੱਟ ਲਗੇ ਰੁਪੈਯੇ ਪੈਸੇ ਸਿੱਟਣ। ਗੱਲ ਕਾਹਦੀ ਦੋਹੁੰ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਸਉ ਟਕਾ ਪੰਜ ਦਸ ਰੁਪੈਯੇ ਅਰ ਚੁਆਨੀਆਂ ਅਠਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਕਾਈ ਗਿਣਤੀ ਨਾ ਰਹੀ। {{gap}}ਇੱਕ ਜੱਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਜੀ ਮਿੱਛਰ ਜੀ ਕੋਈ ਖੇਤੇ ਦਾ ਟੱਪਾ ਬੀ ਸੁਣਾਉਣਾ ਮਿਹਰਬਾਨਗੀ ਕਰਕੇ? {{gap}}ਮਿੱਛਰ ਨੇ ਸਾਰੰਗੇ ਨੂੰ ਲੰਮੀਆਂ ਘੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਤਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਖੇਡੇ ਦੇ ਟੱਪੇ ਗਾਮੇਂ। ਜਿਹੇਕੁ (ਚੂਚਕ ਬੱਚੀਏ ਨੀ ਤੈਂ ਮਰ ਜਾਣਾ ਨੀ ਕੋਈ ਦਮ ਮਾਣ ਲੈ ਨੀ ਵਖਤੁ ਨਾ ਥਿਆਉਣਾ) ਫੇਰ ਕਦੀ ਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੱਸੀ ਦੀ ਬੈਂਤ ਪੜ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਅਰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਹਨੂਨਾਟਕ ਅਰ ਸੁੰਦਰਦਾਸ ਦਾ ਕਬਿਤ ਸਵੈਯਾ ਪੜ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਸਾ। ਪਰ ਉੱਪਰ ਜਾਕੇ ਇਤਨਾ ਲੰਮੀ ਅਵਾਜ ਨਾਲ ਜਰੂਰ ਗਾਉਂ ਦਿੰਦਾ ਸਾ ਕਿ (ਚੂਚਕ ਬੱਚੀਏ) ਕਦੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ (ਹੈ ਨੀ ਮਰ ਜਾਣਾ) ਕਦੀ ਕਹਿ ਦਿੰਦਾ ਸਾ (ਆਖੇ ਮੇਰੇ ਲੱਗ ਜਾ ਨੀ ਲੱਗ ਜਾ ਨੀ ਹੀਰ ਸਲੇਟੀਂਯੇ ਕੋਈ ਦਮ ਮਾਣ ਲੈ ਨੀ ਵਖਤੁ ਨਾ ਥਿਆਉਣਾ)। {{gap}}ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਂ ਸੱਤਾਂ ਸਾਧਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠੇ ਦੇਖਕੇ ਐਹੇ ਜੇਹੇ ਬਰਾਗ ਦੇ ਗੀਤ ਬੀ ਗਾਮੇਂ ਕਿ ਜਿਨਾਂ ਪਰ ਸਾਧ ਬੀ ਕੱਪੜੇ ਲਾਹ ਲਾਹ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟਣ ਲੱਗ ਗਏ (ਸੁਣ ਨੀ ਜਿੰਦੜੀਏ ਰਾਮ ਸ਼ੁਮ੍ਹਾਲੀਂ) ਕਬਿਤ। ਸੁਣ ਸੁਣ ਮੇਰੇ ਮਨਾ ਭਜਣੇ ਦਾ ਏਹੀ ਸਮਾ ਰਾਮ ਭਜ ਰਾਮ ਭਜ ਕਾਮ ਤੇਰੇ ਆਇਗਾ। ਪਾਈ ਹੈ ਮਨੁੱਖ ਦੇਹ ਸੋ ਡਾ ਤੇਰੀ ਹੋਊ ਖੇਹ ਰਾਮ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੇਹ ਸਾਗਰ ਲੰਘਾਇਗਾ। ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਭਾਈ ਬੰਧ ਹੋਰ ਸਰਬੰਧ ਸਾਰੇ ਸਭੀ ਝੂਠੇ ਜਾਣ ਕੁਛ ਹੱਥ ਨਹੀਂ<noinclude>{{center|W}}</noinclude> 67szlh52x9vazj6y0r5cmxbqh5phwub 250 66904 230950 197224 2026-07-29T13:06:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230950 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੮)}}</noinclude>ਆਇਗਾ। ਕਹੇ ਹੈ ਪਖੀਰ ਭਾਈ ਭਰੁ ਭਾਵਾਂ ਡੁੱਬ ਇਹੋ ਸਮਾ ਦੁਰਲੱਭ ਫੇਰ ਮਨੁ ਪਛਤਾਇਗਾ।(ਸੁਣ ਨੀ ਜਿੰਦੜੀਏ ਰਾਮ ਸਮ੍ਹਾਲੀਂ)। {{gap}}ਫੇਰ ਉਸ ਨੇ ਐਹੋ ਜੇਹੇ ਗੀਤ ਗਾਮੇਂ (ਸੁਣ ਓਏ ਕਾਗਾ ਜਾਮੀਂ ਪਰਦੇਸੇ, ਮੇਰੇ ਪੀਆ ਨੂੰ ਦੇਮੀਂ ਸੰਦੇਸੇ। ਤੇਰੀ ਨਾਰ ਬਰਾਗਣ ਹੋਈ, ਉਹ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾ ਜਾਣੇ ਕੋਈ। ਉਹ ਦਾ ਹਾਲ ਬਡਾ ਦੁਖਿਆਰਾ, ਤੈਂ ਬਿਨ ਕਾਈ ਨਾ ਪੁੱਛਣਹਾਰਾ। ਤੁਧ ਬਿਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਹਾਲ ਸੁਣਾਵੇ, ਪਾਵੇ ਔਸੀਆਂ ਕਾਗ ਉਡਾਵੇ। ਸੁਣੀ ਮਨਾ ਮੇਰਿਆ ਕੋਈ ਦਮ ਮਾਣ ਲੈ ਮੈਂ ਬੰਦੀ ਤੇਰੀ ਹੋ ਗਈ ਅੱਜ ਦੀ ਪਰਾਹੁਣੀ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਤੇ ਬੁਲਾਇ ਲੈ।) {{gap}}ਏਹ ਗੀਤ ਗਾਕੇ ਜਾਂ ਕੱਕੜਵਾਲ਼ੀਆ ਉਥੋਂ ਪੈਸੇ ਰੁਪੈਯੇ ਸਮੇਟ ਕੇ ਤੁਰਿਆ ਤਾਂ ਜੱਟ ਆਪਸ ਵਿੱਚੀਂ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਭਈ ਨਹੀਂ ਰੀਸਾਂ ਇਸ ਮਿੱਛਰ ਦੀਆਂ। ਭਈਆ ਇਸ ਦੇ ਤਾਂ ਸੁਰੱਸੁਤੀ ਜੀਤ ਚੜ੍ਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ। ਵੇਖਿਆ ਜਦੋਂ ਦਾ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਬੜਿਆ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲਣ ਦਿੱਤਾ ਹੈ? ਵੇਹਖਾਂ ਇਸ ਦੇ ਆਉਣੇ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿੰਨੇ ਰਾਗੀ ਬੜਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਸੇ ਜਾਂ ਇਹ ਆਇਆ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਮਰਗੜੀ ਅਰ ਦੰਦਲ ਪੈ ਗਈ ਸੀ। ਦੇ ਤਿੰਨ ਜੱਟ ਬੋਲੇ ਵੀਰਾ ਇਹ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੋਲਣੇ ਦੀ ਕਿਹ ਨੂੰ ਪਾਉਂ ਹੈ? ਕਿਹਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਧੌਂਸਾ ਜਾਇਆ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨੌਂਹ ਲਵੇ ਕਿਨੇ ਸੱਚ ਆਖਿਆ ਹੈ ਭਈ (ਸੱਪ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਵਾ ਨਹੀਂ ਬਲਦਾ) ਭਈਆ ਇੱਕ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲੁਦੇਹਾਣੇ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਗਾਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ ਗਊ ਦੀ ਸੌਹੁੰ ਕੋਈ ਇਹਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ। ਇਹ ਦੇ ਪਿੜ ਗੁਰੂ ਨੇ ਬਰਕਤ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੰਦਾ ਜਾ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਠਲ੍ਹ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਨੂੰ ਦੇਹ ਦੀ ਸੌਹੁੰ, ਜੇ ਝੂਠ ਬੇਲਾਂ ਤਾਂ ਬਾਹਮਣ ਦੀ ਮਾਰ ਵਗੇ ਇਹ ਦੇ ਸਾਨੀ ਹੋਰ ਦੂਜਾ ਅੱਜ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਭਈਆ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ<noinclude></noinclude> j5y7zdgxzip2nqdz0nzy7gldegmgf7l 250 66905 230951 197225 2026-07-29T13:06:13Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230951 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੭੯)}}</noinclude>(ਸਾਹਬ ਹੱਥ ਵਡਿਆਈਆਂ ਜਿਸ ਭਾਵੇ ਤਿਸ ਦੇਇ) ਦੂਜੀ ਵਲੋਂ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਬੋਲਿਆ ਇਹ ਮਿੱਛਰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਗਿਆ ਸਾ ਆਣਕੇ ਜੋ ਗਾਉਣ ਲੱਗਾ ਤਿੰਨ ਦਿੰਹ ਅਰ ਤਿੰਨ ਰਾਤੀਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਗੁਰੂ ਝੂਠ ਨਾ ਬੁਲਾਵੇ ਅਣਤੋਲੀ ਮਿੱਟੀ ਪੁਰ ਖੜਾ ਅਰ ਤੁਸੀਂ ਪਰਮੇਸੁਰ ਦੀ ਪਰਿਆ ਸੁਣਦੇ ਹੋਂ ਤਿੰਹੁ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨ ਝੋਲ਼ੀ ਭਰਕੇ ਟਕਿਆਂ ਦੀ ਲਿਆਂਦੀ। ਚੌਧਰੀਓ ਗੁਣੀ ਤਾ ਭਾਮਾਂ ਕੇਡਾ ਹੈ ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਏਸ ਦੀ ਬੁਰੀ ਹੈ ਚੰਦਰਾ ਆਪਣੇ ਹਥ ਨਾਲ਼ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੌਡੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਐਤਨੇ ਟਕੇ ਬਰਸੇ ਪਰ ਇਹ ਦੀ ਮਾਂ ਪੁਰ ਤਲਾਕ ਹੈ ਜੇ ਏਨ ਕਿਸੇ ਪਖੀਰ ਫ਼ੁਕਰੇ ਦੇ ਹੱਥ ਕੌਡੀ ਧਰੀ ਹੋਵੇ। ਨਾ ਅੜਿਆ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਪ ਭੀ ਵਰਾਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਕੋਈ ਖੱਤਰੀ ਜੇਹਾ ਬੋਲਿਆ ਭਈ ਚੌਧਰੀਓ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਬਾਹਮਣ ਦੀ ਬਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਥਕਦੇ ਸੇ ਅਰ ਹੁਣ ਗਾਲ਼ਾਂ ਕੱਢਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਕ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਇਹ ਤੁਹਾ ਨੂੰ ਕੀ ਬਾਣ ਹੈ? {{gap}}ਉਨ੍ਹੀਂ ਆਖਿਆ ਭਈ ਲਾਲਾ ਜਹਾਨ ਆਰਸੀ ਹੈ ਜੇਹਾ ਦੇਖੂ ਤੇਹਾ ਆਖੂ ਸੋ ਜੋ ਕੁਛ ਦੇਖਿਆ ਸਾ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਦੇਹ ਦੀ ਸੌਹੁੰ ਮੈਂ ਝੂਠ ਤਾ ਨਹੀਂ ਆਹੰਦਾ ਮੈਂ ਨੂੰ ਤਾ ਰਿਜਕ ਦੀ ਸੌਹੁੰ! {{gap}}ਉਨ ਹੱਸਕੇ ਆਖਿਆ ਫਿੱਟ ਤੁਹਾਡੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੋ ਜੇਹੇ ਚੰਦਰੇ ਦੇਸ ਦੇ ਹੋਂ ਜੇਹੜੇ ਰੀਣਕੁ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸੌ ਗਾਲ਼ੀ ਨਾਲ਼ੇ ਹਜਾਰ ਹਜਾਰ ਸੌਹੁੰ ਖਾਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹੋ? {{gap}}ਜੱਟਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਭਈ ਆਹੰਦਾ ਤਾਂ ਸੱਚੁ ਹੈਂ ਜੱਟ ਦੇ ਮੂੰਹ ਗਾਲ਼ੀ ਬਡੀ ਚੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਲੈ ਭਈ ਸੌਹੁੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਨਾ ਭਾ ਅੱਜੁ ਤੇ ਲੈਕੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੌਹੁੰ ਖਾਣੀ ਹੈ। ਅਰ ਨਾ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਗਾਲ਼ੀ ਦੇਣੀ ਹੈ!<noinclude></noinclude> 49oloiyxccawcowsp063n22v28i3euu 250 66906 230952 212925 2026-07-29T13:06:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230952 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੮੦)}}</noinclude>{{gap}}ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਵਾਹ ਜੀ ਵਾਹ ਨਾਲੇ ਤਾਂ ਸੌਹੁੰ ਖਾ ਬੀ ਲਈ ਅਰ ਦੇ ਗਾਲਾਂ ਬੀ ਕੱਢ ਲਈਆਂ ਅਰ ਨਾਲੇ ਨੇਮ ਬੀ ਕਰਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਜੱਟ ਬੋਲਿਆ ਓਹੇ ਲੁਹੜਾ ਨਾ ਤੂੰ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਬੀ ਗਾਲ਼ੀ ਅਰ ਸੁਗੰਦ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ ਨਾ ਵੀਚਾ ਐਡਾ ਨੇਮ ਸਾਡੇ ਜੱਟਾਂ ਤੇ ਕਦ ਪੁੱਗਦਾ ਹੈ ਏਹੋ ਜਿਹੀ ਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤਾ ਸਾਡੇ ਮੂੰਹ ਨਿੱਤ ਚੜ੍ਹੀ ਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾ ਭਈਆ ਸੌਹੁੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਾ ਤੇ ਐਡੀ ਆਂ ਰੋਕਾਂ ਕਦ ਝੱਲ ਹੋਈਆਂ ਪੁੱਛ ਲੈ ਭਾਵਾਂ ਭਲਾ ਕਿੰਉਂ ਭਈ ਨੈਣਾ ਸਿੰਹਾਂ ਤੈਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜੁਆਨੀ ਦੀ ਸੌਹੁੰ ਦੱਸ ਤਾ ਜੱਟ ਦੀ ਜੀਭ ਤੇ ਗਾਲ਼ੀ ਅਰ ਸੌਹੁੰ ਛੁੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ? {{gap}}ਨੈਣਾ ਸਿੰਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਨਾ ਭਈ ਝੂਠ ਕਿੰਉ ਆਖਿਯੇ ਤੇਰੇ ਪਿੰਡੇ ਦੀ ਸੌਹੁੰ ਗਾਲੀ ਤਾ ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਐਮੇਂ ਬੀ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਸਿਆਣੇ ਆਖਦੇ ਹਨ ਨਾ ਭਈ ਜੱਟ ਦਾ ਮੂੰਹ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਖੁਆੜੇ ਨਾਲ ਪਾੜਿਆ ਸਾ। {{gap}}ਹੁਣ ਮੇਲੇ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸਭ ਲੋਕ ਘਰੀਂ ਆਏ ਇੱਕ ਜੱਟ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਕੇ ਤੀਮੀਂ ਨੂੰ ਬੇਲਿਆ ਲਿਆਉ ਤਾ ਨੀ ਜੇ ਚਾਟੀ ਵਿੱਚ ਥੋੜੀ ਬਾਹਲ਼ੀ ਛਾਹ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਛੰਨੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਹ! {{gap}}ਤੀਮੀਂ ਨੇ ਅਖਿਆ ਹਾਇ ਲੁਹੜਾ ਛਾਹ ਤਾ ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਰਾਈਆਂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੌਹੁੰ ਚਾਚੇ ਦੀ ਇਹ ਤਾ ਬੁਰੀ ਹੋਈ! {{gap}}ਜਟ ਨੇ ਆਖਿਆ ਜਾਣਦੀ ਨਾ ਸੋ ਭਈ ਪਤੰਦਰ ਨੇ ਆਉਣਾ ਹੈ ਛਾਹ ਮੰਗ ਬੈਠੂਗਾ ਤਾ ਕੀ ਦੇਊਂਗੀ? {{gap}}ਤੀਮੀਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਗੋਲਾ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸੇ ਭਈ ਤੈਂ ਕਦ ਆਉਣਾ ਹੈ ਬਸ ਪਤੰਦਰ ਪਤੰਦਰ ਨਹੀਂ ਆਖੀਦਾ ਪਤੰਦਰ ਹੋ ਪਰੇ ਆਪਣਾ॥ {{gap}}ਜੱਟ ਨੇ ਆਖਿਆ ਬਹੁਤੀ ਚਿੜ ਚਿੜ ਨਾ ਕਰ ਕਿਤੋਂ ਥੋੜੀ ਬਾਲ਼ੀ ਛਾਹ ਲਿਆਕੇ ਦੇਹ ਨਹੀਂ ਤਾ ਦੂਆ ਦਾਉ ਕਰਾਕੇ ਰਹੇਂਗੀ॥<noinclude></noinclude> nf8u5kfcrl8tch73cktvl1ki6n0tumn 250 66907 230953 197226 2026-07-29T13:06:22Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230953 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|(੧੮੧)}}</noinclude>{{gap}}ਤੀਮੀਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਆਹੋ ਜੀ ਦੂਆ ਦਾਉ ਦੂਆ ਦਾਉ ਲਈ ਫਿਰਦਾ ਜਾਹ ਜਾਕੇ ਮੰਗਦਾ ਫਿਰ, ਮੈਂ ਕਿਸ ਬੱਚਾਪਿੱਟੀ ਦੇ ਛਾਹ ਮੰਗਣ ਜਾਮਾਂ! {{gap}}ਜੱਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਭਲੀਮਾਣਸ ਹੈਂ ਤਾਂ ਕਿਤੋਂ ਲਿਆਕੇ ਦੇਹ ਨਹੀਂ ਤਾ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਲੈਕੇ ਰਹੇਂਗੀ। ਫੇਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਜਾਹ ਮਾਨੋ ਆਪਣੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਘਰੋਂ ਛਾਹ ਲਿਆ ਦੇਹ॥ {{gap}}ਮਾਨੋ ਨੇ ਆਖਿਆ ਆਹੋ ਜੀ ਲਿਆ ਦੇ, ਕਿੰਉ ਨਾ ਲਿਆ ਦੇਊਂਗੀ। ਜਾਹ ਤਾ ਤੂੰ ਲਿਆਉਂ, ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਮਾਸੀ ਮੂਸੀ ਜਾਣਦੇ। ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਆਖੂ ਤਾਂ ਜਾਮਾਂਗੇ॥ {{gap}}ਜੱਟ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਜੇਹੀ ਮਾਂ ਅਰ ਤੇਹੀ ਧੀ, ਦੋਨੋਂ ਇੱਕੋ ਰੱਸੇ ਫਾਹੇ ਦੇਣੇ ਜੋਗੀਆਂ ਹਨ, ਕਿਨੇ ਸੱਚ ਆਖਿਆ ਹੈ (ਊਂਟ ਚਾਲ਼ੀ ਅਰ ਬੋਤਾ ਪੈਂਤਾਲ਼ੀ) ਜੇਹੀ ਚੰਦਰੀ ਆਪ ਸੀ ਤੇਹੀ ਹੀ ਧੀ ਜਣੀ ਹੈ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ। ਚੰਦਰੇ ਨੂੰ ਹੱਤਿਆਰਾ ਬਾਰਾਂ ਕੋਹਾਂ ਦਾ ਫੇਰ ਪਾਕੇ ਬੀ ਆਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਸੀਆਂ ਕਿ ਇਤਨੇ ਚਿਰ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਇੱਕ ਗੱਦੋਂ ਹੀਂਗਿਆ। ਇਸ ਜੱਟ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਓ ਚਾਚਾ ਵੇਖੇਂ ਨਾ ਬਾਹਰ ਗੱਦੋਂ ਕਿੱਕੂੰ ਰੰਭਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਉਸ ਦੇ ਪੇਊ ਨੇ ਆਖਿਆ ਵੇਹ ਖਾਂ ਐਡਾ ਸਿਆਣਾ ਹੋਇਆ ਅਰ ਮੂੰਹ ਦਾੜ੍ਹੀ ਆਈ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਤੀਕ ਐਨਾ ਬੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਰੰਭਦੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਾ ਸੌਹਰੀ ਦਿਆ ਕਦੀ ਗੱਦੋਂ ਬੀ ਰੰਭਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਹੀਂਗਣਾ ਸੱਦੀਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਚਾਚਾ ਮੈਂ ਤਾ ਇਹੋ ਜਾਣਦਾ ਸਾ ਭਈ ਸਭਨਾਂ ਡੰਗਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਰੰਭਣਾ ਹੀ ਸੱਦੀਦਾ ਹੈ॥ {{gap}}ਜੱਟ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੁਣ ਮੈਂ ਤੈਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਲ਼ ਛੱਡਾਂ ਅੱਗੇ ਪਿੱਛੇ<noinclude></noinclude> 68ss1w9bwuvgf849k9h8yuvn3qr8fat 250 66908 230954 197227 2026-07-29T13:06:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230954 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੮੨}}</noinclude>ਦੀ ਮੱਤ ਹੈ ਡੰਗਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦੇ ਨਾਉਂ ਜਦੇ ਜੁਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਹਾ ਗਊ ਬੱਛੀ ਬੌਲ਼ਦ ਰੰਭਦਾ ਹੈ। ਸੰਢਾ ਬੜਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂਹ ਅਰ ਝੋਟਾ ਰਿੰਗਦਾ ਹੈ। ਘੋੜਾ ਹਿਣਕਦਾ ਅਰ ਗਦੋਂ ਹੀਂਗਦਾ ਹੈ। ਬੱਕਰੀ ਮਿਣਕਦੀ ਅਰ ਕੁੱਤਾ ਭੌਂਕਦਾ ਅਰ ਕਤੂਰਾ ਟੌਂਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਲੀ ਮਿਆਉਂਦੀ ਹੈ॥ {{gap}}ਫੇਰ ਆਖਿਆ ਸੁਣ ਮੈਂ ਤੈਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗੱਲ ਦੱਸ ਛੱਡਾਂ ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਡੰਗਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵਲ਼ ਸਦਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਐਉਂ ਆਖੀਦਾ ਹੈ ਜਿਹਾਕੂ ਜੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਸੱਦਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੁੱਚ ਪੁੱਚ ਆਖਕੇ ਪੁਚਕਾਰੀਦਾ ਹੈ। ਅਰ ਜੇ ਗਾਂ ਅਰ ਬੈਲ ਨੂੰ ਸੱਦਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੀਭ ਨਾਲ਼ ਟਿਚਕਾਰੀ ਮਾਰੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਾਕਿ ਟਿੱਚਟਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਰ ਜੇ ਸੰਢੇ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘਿਰਰੀ ਘਿਰਰੀ ਆਖੀਦਾ ਹੈ। ਅਰ ਫੇਰ ਜੇ ਮੈਂਹ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਡੀਓ ਡੀਓ ਕਹੀਦਾ ਅਰ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਸੱਦਣੇ ਲਈ ਤੋਹੇ ਤੋਂ ਹੇ ਆਖੀਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਜਿਕਰ ਇਨਾਂ ਡੰਗਰਾਂ ਦੇ ਸੱਦਣੇ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਜੁਦੀਆਂ ਜੁਦੀਆਂ ਹਨ ਤਿੱਕਰ ਹੀ ਜੇ ਆਪਣੇ ਪਾਸੋਂ ਪਰੇ ਹਟਾਉਣੇ ਹੋਣ ਤਾਂ ਓਹ ਬੋਲੀਆਂ ਬੀ ਜੁਦੀਆਂ ਜੁਦੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹਾਕੁ ਘੋੜੇ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਹੱਟਪੱਟ ਆਖੀਦਾ ਅਰ ਗਊ ਬੌਲ਼ਦ ਨੂੰ ਤੱੜਤੱਤ ਕਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਦੁਰਦਰ ਅਰ ਬਿੱਲੀ ਨੂੰ ਛਿਰੁ ਛਿਰੁ ਸੁਣਾਈਦਾ ਹੈ। ਏਹ ਸਭ ਬੋਲੀਆਂ ਚੇਤੇ ਰੱਖੀਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੇ ਬੇਲੀ ਨਹੀਂ ਬੁਲਾਈਦਾ॥ {{gap}}ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਆਹੋ ਜੀ ਜੁਦੀਆਂ ਜੁਦੀਆਂ ਨਾ ਜੁਦੀਆਂ ਜੁਦੀਆਂ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬਾਹਲਾ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਜੋ ਮੂੰਹ ਅੱਗੇ ਆਇਆ ਸੋ ਆਖ ਦਿੱਤਾ ਡੰਗਰ ਕੇਹੜਾ ਭਈ ਕੁਛ ਸਮਝਦੇ ਹਨ? {{gap}}ਉਸ ਦਾ ਪਿਉ ਬੋਲਿਆ ਲੈ ਭਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੱਤ ਦੀ ਆਖੋ! ਓਹੇ ਸਮਿਆਂ ਤੈ ਨੂੰ ਗਾਲ਼ਾਸਦੀ ਵਗ ਜਾਵੇ। ਲਓ<noinclude></noinclude> mh8rpyj6vyf8kmc5snspt5x8kj1fdns 250 66909 230955 196975 2026-07-29T13:06:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 230955 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{center|੧੮੩}}</noinclude>ਓਏ ਦੇਖੋ ਮੈਂ ਭੜੂਏ ਨੂੰ ਮੱਤ ਦਿੰਦਾਂ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸੌਹੁਰੇ ਦਾ ਅਬੈੜਾ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਲਾ ਭਾਈ ਪਉ ਖੂਹ ਜੋ ਤੇਰੀ ਮਰਜੀ ਸੋ ਆਖਦਾ ਫਿਰ॥ {{gap}}ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਭੀਮੀਂ ਬੋਲੀ ਤੂੰ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਕਿੰਉ ਓ ਕੇਂਹਦਾ ਹੈਂ ਆਪੇ ਬੋਲਣ ਸਿੱਖ ਜਾਊ। ਜਾਹ ਤੈਂ ਕੁੰਹ ਨਹੀਂ ਆਖਣਾ ਅਸੀਂ ਆਪੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਸਿਖਾਲ਼ ਲਮਾਂਗੇ॥ {{gap}}ਜੱਟ ਨੇ ਭੀਮੀਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਦਾ ਅੰਗੂਠਾ ਖੜਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਨਾ ਸਿਖਾਲ਼ ਲਮੇਂਗੀ ਆਹ ਲਕੜੁ ਸਿਖਾਲ਼ ਲਮੇਂਗੀ। ਤੈਂ ਹੀ ਤਾਂ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਲ ਪੱਟਿਆ ਹੈ। {{gap}}ਜੱਟੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਬੱਸ ਟੀਟੁ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਲੀਦਾ ਲੈ ਜੀ ਕੋਡਾ ਆਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਕੁਛ ਗੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਛੇਤੀ ਦੇ ਕੇ ਲਕੜ ਦਿਖਾਲਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਹਾਂ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਲਾਡ ਜਾਣਦੀ ਜੇ ਤੂੰ ਫੇਰ ਮੈਂ ਨੂੰ ਟੀਟੁ ਦਿਖਾਏਂਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੋਂ ਬੀ ਦੇਖਕੇ ਰਹੇਂਗਾ ਹਾਂ! {{gap}}ਜਟ ਦੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਏਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਸੀਆਂ ਕਿ ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਕਿਨੇ ਬਾਹਰ ਤੇ ਆਕੇ ਹਾਕ ਮਾਰੀ ਲਾਭਾ ਹੈ ਘਰ? {{gap}}ਇਸ ਨੇ ਆਖਿਆ ਆਹ ਘਰੇ ਹਾਂ ਕੌਣ ਹੈ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਆਓ॥ {{gap}}ਉਸ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ ਮੈਂ ਹਾਂ ਰਾਮਾ ਨਾਲੇ ਪੈਰੀਂ ਪੈ ਫੁੱਫੜਾ! {{gap}}ਲਾਭੇ ਨੇ ਸੱਤਗੁਰੂ ਆਖਕੇ ਕਿਹਾ ਆਉ ਰਾਮਿਆ ਕਿੱਕੁਰ ਆਇਆ? {{gap}}ਰਾਮੇ ਨੇ ਆਖਿਆ ਫੁੱਫੜਾ ਬਾਪੂ ਨੇ ਇੱਕ ਕੰਮ ਦੀ ਖਾਤਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਘੱਲਿਆ ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਦੇਮੇਂ? {{gap}}ਲਾਭ ਨੇ ਆਖਿਆ ਓਹ ਕੇਹੜਾ ਕੰਮ ਹੈ ਜੋ ਮੇਰੇ ਗੋਚਰਾ ਹੈ? ਆਖੁ ਤਾ ਸਹੀ ਜੇ ਮੇਰੇ ਕਰਨੇ ਲੈਕ ਹੋਊ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾੱੱਬਰ ਨਹੀਂ ਸਿਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਭਈ ਤੇਰੇ ਬਾਪੂ ਨੇ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਬਡੇ ਬਡੇ ਕੰਮ ਸੁਆਰੇ ਹੋਏ ਹਨ॥<noinclude></noinclude> hfk3a6sqkm2od3td4v07kdcj5jvdld2 250 68340 231135 206453 2026-07-30T05:34:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|'''{{x-larger|ਫੁਟਕਲ ਕੁਟੇਸ਼ਨਜ਼}}'''}} {{gap}}'''ਪਿਆਰ''': ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਅਤੇ ਮੁਆਫ਼ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਮਜ਼ੋਰੀ। {{right|''ਚਾਰਲਸ ਡਿਕਨਜ਼, ਪਿਕਵਿਕ ਪੇਪਰਜ਼¹''}} {{gap}}'''ਪਿਆਰ''': ਬਰੋਨੀ ਅਤੇ ਵੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਨੀ ਹੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਜਿੰਨੀ ਨਾਲ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਹ ਖੁਦ ਵੀ ਇਹੀ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਤਬਦੀਲੀ ਦੀ ਸੂਖਮ ਕਿਰਿਆ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਮਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਇਕਸੁਰਤਾ ਲਿਆਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਉਕਤਾਏ ਹੋਣ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਉਨਾ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋਣ? ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਪਾਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਪਾਤਰ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ (ਐਕਸ਼ਨਾਂ) ਵੱਲ ਸੇਧਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ- ਅਤੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਉਹ ਵੱਖ ਵੱਖ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇ ਆਦਮੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਔਰਤ ਡਾਂਸ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਵੇ? {{right|''ਆਪਟਨ ਸਿੰਕਲੇਅਰ, ਸਫ਼ਾ 398''}} {{gap}}'''ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਕਾਮ''': "ਪਰ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਅਫ਼ਸੋਸਨਾਕ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਜਵਾਨ ਲੋਕ ਇਸ ਵਿਰਾਸਤੀ ਰਵਾਇਤ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਕਾਮ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਅਤੇ ਅਨੈਤਿਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਵੀ ਜਦ ਇਹ ਸੁਹਿਰਦ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਤੀਬਰ ਜ਼ਜ਼ਬੇ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਵੇ।" {{right|''ਸਫਾ 61''}} {{gap}}ਸੈਕਸ ਸਧਾਰਣ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਚਾਈ ਹੈ। ਇਹ ਇਉਂ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭੋਜਨ ਲਈ ਭੁੱਖ, ਭੋਜਨ ਲਈ ਭੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹੀ ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ, ਨਾ ਨੈਤਿਕ ਨਾ ਅਨੈਤਿਕ, ਸੈਕਸ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਘੇਰੇ ਹੇਠ ਲਿਆਉਣਾ ਉਨਾਂ ਹੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ ਜਿੰਨਾਂ ਭੋਜਨ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ। {{right|''ਸਫ਼ਾ 127''}} {{nop}}<noinclude>{{center|17}}</noinclude> agtikfmgtx2rw156agg1r1n4p8xu1ob 250 68921 231136 206298 2026-07-30T05:35:06Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||111}}</noinclude> e3txmjszjfd7uas3b8bn1j4ocddplb3 231199 231136 2026-07-30T06:43:48Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231136|231136]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||111}}</noinclude> 2mijlgzk4hmv9tx4ygp3gv53zrwqp9y 250 68922 231137 206314 2026-07-30T05:35:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||112}}</noinclude> nwjqlb6j60htiugr8nwnvgnh6oe96ba 231156 231137 2026-07-30T06:01:45Z Harchand Bhinder 2624 231156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ : ਪਰ ਇਉਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਤਰਾ ਅਤੇ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਲੋੜ, ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬੰਨਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ : ਜੋ ਲੋਕ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਸੰਗਠਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸਥਾਪਤ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਸੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਉਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਸਹਿਮਤੀ : ਦੂਜਿਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ‘ਮੂਲ’ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਹਿਮਤੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਸਭਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਖਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਕਾਨੂੰਨ : ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ : ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਕੁਝ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਮਾਨਤੀ ਸੱਤਾ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਜੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਖੰਡਿਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਭੰਗ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਰਵਉਚ ਸੱਤਾ : ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਵਉੱਚ ਸੱਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕ ਸਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। {{center|ਪੰਨਾ 176}} {{gap}}ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ : ਨਿੱਜੀ ਹਿਤਾਂ ਉਪਰ ਆਮ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਰੋਕਣ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੇ। {{gap}}ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਤਾਕਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਰਾਜੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਥੇ ਕੋਈ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਨਿਆਂਇਕ ਸੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਸੁਤੰਤਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ- ਲੋਕਤੰਤਰ, ਅਲਪ ਤੰਤਰ<noinclude>{{rh||112}}</noinclude> gjuozhli5y1akvsyjxy28mqmmafv3yx 231157 231156 2026-07-30T06:02:55Z Harchand Bhinder 2624 231157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ : ਪਰ ਇਉਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਤਰਾ ਅਤੇ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਲੋੜ, ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬੰਨਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ : ਜੋ ਲੋਕ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਸੰਗਠਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸਥਾਪਤ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਸੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਉਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਸਹਿਮਤੀ : ਦੂਜਿਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ‘ਮੂਲ’ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਹਿਮਤੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਸਭਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਖਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਕਾਨੂੰਨ : ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ : ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਕੁਝ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਮਾਨਤੀ ਸੱਤਾ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਜੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਖੰਡਿਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਭੰਗ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਰਵਉਚ ਸੱਤਾ : ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਵਉੱਚ ਸੱਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕ ਸਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 176}} {{gap}}ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ : ਨਿੱਜੀ ਹਿਤਾਂ ਉਪਰ ਆਮ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਰੋਕਣ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੇ।</br> {{gap}}ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਤਾਕਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਰਾਜੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਥੇ ਕੋਈ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਨਿਆਂਇਕ ਸੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।</br> {{gap}}ਸੁਤੰਤਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ- ਲੋਕਤੰਤਰ, ਅਲਪ ਤੰਤਰ<noinclude>{{rh||112}}</noinclude> f6ul7grmifnf5rmt9l3dz4zygcqvvi1 231184 231157 2026-07-30T06:34:29Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231157|231157]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ : ਪਰ ਇਉਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਤਰਾ ਅਤੇ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਲੋੜ, ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬੰਨਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ।</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ : ਜੋ ਲੋਕ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਸੰਗਠਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸਥਾਪਤ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਸੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨੂੰ ਨਿਪਟਾਉਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਸਹਿਮਤੀ : ਦੂਜਿਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ‘ਮੂਲ’ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਹਿਮਤੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਸਭਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਖਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਕਾਨੂੰਨ : ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। {{gap}}ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ : ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਕੁਝ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਮਾਨਤੀ ਸੱਤਾ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਜੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਖੰਡਿਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਭੰਗ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਰਵਉਚ ਸੱਤਾ : ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਵਉੱਚ ਸੱਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕ ਸਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। {{center|ਪੰਨਾ 176}} {{gap}}ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ : ਨਿੱਜੀ ਹਿਤਾਂ ਉਪਰ ਆਮ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਰੋਕਣ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੇ। {{gap}}ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਤਾਕਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਰਾਜੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਥੇ ਕੋਈ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਨਿਆਂਇਕ ਸੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਸੁਤੰਤਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ- ਲੋਕਤੰਤਰ, ਅਲਪ ਤੰਤਰ<noinclude>{{rh||112}}</noinclude> gjuozhli5y1akvsyjxy28mqmmafv3yx 231185 231184 2026-07-30T06:34:57Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231156|231156]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||112}}</noinclude> nwjqlb6j60htiugr8nwnvgnh6oe96ba 231186 231185 2026-07-30T06:35:39Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231137|231137]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}'''ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਉਤਪਤੀ:''' ਪਰ ਇਉਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਤਰਾ ਅਤੇ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਲੋੜ, ਸਹੂਲਤ ਅਤੇ ਰੁਝਾਨ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਬੰਨਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ। {{gap}}'''ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ:''' ਜੋ ਲੋਕ ਇਕ ਸੰਸਥਾ ਵਿਚ ਸੰਗਠਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸਥਾਪਤ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਸੀ ਵਿਵਾਦਾਂ ਨਿਪਟਾਉਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{gap}}'''ਸਹਿਮਤੀ:''' ਦੂਜਿਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ‘ਮੂਲ' ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਹਿਮਤੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੂਲ ਸੀ ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਕਾਨੂੰਨ ਘੜਨੀ ਸਭਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਉਤੇ ਪੂਰਨ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰਖਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਸੰਯੁਕਤ ਅਧਿਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮਾਜ ਦੇ ਗਠਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਡ ਅੱਡ ਮੈਬਰਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੋਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਕਾਨੂੰਨ:''' ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਰੋਕਣਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਦੇਣਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ:''' ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਕੁਝ ਖਾਸ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਮਾਨਤੀ ਸੱਤਾ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਜੇ ਇਸ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟਾਏ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਖੰਡਿਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜਨਤਾ ਵਲੋਂ ਭੰਗ ਜਾਂ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਨਤਾ ਦੀ ਸਰਵਉਚ ਸੱਤਾ:''' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਵਉੱਚ ਸੱਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕ ਸਮੂੰਹ ਦੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਉਹ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 176'''}}}} {{gap}}'''ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ:''' ਨਿੱਜੀ ਹਿਤਾਂ ਉਪਰ ਆਮ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਬਲੀ ਰੋਕਣ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਸੱਤਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਵਿਧਾਨ ਪਾਲਿਕਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹੇ। {{gap}}ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਦੋਨ੍ਹੋਂ ਤਾਕਤਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਰਾਜੇ ਵਿਚ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਉਥੇ ਕੋਈ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਨਿਆਂਇਕ ਸੱਤਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। {{gap}}ਸੁਤੰਤਰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਹਨ- ਲੋਕਤੰਤਰ, ਅਲਪ ਤੰਤਰ<noinclude>{{rh||112}}</noinclude> og5cmw5v8jlguuv21a0qhjtm5rqgwbi 250 68923 231138 206312 2026-07-30T05:35:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> rqeja9bg1mlty46otiuorwyjk5j5klu 231158 231138 2026-07-30T06:06:39Z Harchand Bhinder 2624 231158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ : {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}} {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> il286j5fkl3n0e8d3ilhuif8d7qrgj2 231159 231158 2026-07-30T06:08:21Z Harchand Bhinder 2624 231159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}} {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> hk0cevrhtyaoilrbzdhueklu8zljoro 231160 231159 2026-07-30T06:09:56Z Harchand Bhinder 2624 231160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}} {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> r5je7ej33l9psky3jidg7pzknswbe6c 231161 231160 2026-07-30T06:11:15Z Harchand Bhinder 2624 231161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}}</br> {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{Block center|{{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ}}<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> 61ccq8mrhsgp0bwl5tgodyo6apiyu4j 231162 231161 2026-07-30T06:11:53Z Harchand Bhinder 2624 231162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}}</br> {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> l7neqb7ud37uwq7q7dusx6lzhgi3we2 231163 231162 2026-07-30T06:12:35Z Harchand Bhinder 2624 231163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}}</br> {{Block center|{{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ }}<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> aknlncbbkhm92vmpee6ictsm01ibt9i 231164 231163 2026-07-30T06:13:05Z Harchand Bhinder 2624 231164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}} {{Block center|{{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ }}<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> ixde8lb5izoxiqrju6djoyu5sw0x6ly 231187 231164 2026-07-30T06:36:24Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231164|231164]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}}</br> {{Block center|{{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ }}<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> aknlncbbkhm92vmpee6ictsm01ibt9i 231188 231187 2026-07-30T06:36:43Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231163|231163]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}}</br> {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> l7neqb7ud37uwq7q7dusx6lzhgi3we2 231189 231188 2026-07-30T06:37:03Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231162|231162]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}}</br> {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{Block center|{{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ}}<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> 61ccq8mrhsgp0bwl5tgodyo6apiyu4j 231190 231189 2026-07-30T06:37:24Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231161|231161]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}} {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> r5je7ej33l9psky3jidg7pzknswbe6c 231191 231190 2026-07-30T06:38:50Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231160|231160]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ :</br> {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}} {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> hk0cevrhtyaoilrbzdhueklu8zljoro 231192 231191 2026-07-30T06:39:15Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231159|231159]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ।</br> {{gap}}ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ : ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।</br> ਰੂਸੋ : {{gap}}ਸਮਾਨਤਾ : ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧੁਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।</br> {{gap}}ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ : ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ।</br> {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 177}} {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ : ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ।</br> {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।</br> {{gap}}ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ : ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> il286j5fkl3n0e8d3ilhuif8d7qrgj2 231193 231192 2026-07-30T06:39:41Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231158|231158]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> rqeja9bg1mlty46otiuorwyjk5j5klu 231194 231193 2026-07-30T06:40:11Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231138|231138]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜਾਂ ਚੁਣਿਆ ਰਾਜਤੰਤਰ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ। {{gap}}'''ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ''': ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਯਾਨਿ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। '''ਰੂਸੋ''': {{gap}}'''ਸਮਾਨਤਾ''': ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਧਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਉਹ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਖਰੀਦ ਸਕੇ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਐਨਾ ਅਧਿਕ ਗਰੀਬ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵੱਡੀ ਨਾ ਬਰਾਬਰੀ ਨਿਰੁੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਲਈ ਰਸਤਾ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ''': ਜਿਸ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਜਮੀਨ ਦੇ ਇਕ ਟੁਕੜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਇਹ ਕਹਿਣ ਦੀ ਸੋਚੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ‘ਇਹ ਮੇਰਾ ਹੈ’ ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧੇ ਸਾਦੇ ਲੋਕ ਮਿਲ ਗਏ ਹੋਣਗੇ ਉਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸੀ। {{gap}}ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਪਰਦਾ ਫਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਪਦਾਰਥ ਸਭ ਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਐਨੇ ਯੁੱਧ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਸੰਤਾਪ ਨਹੀਂ ਝੱਲਣੇ ਪੈਣੇ ਸਨ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 177'''}}}} {{gap}}“ਜੋ ਆਦਮੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ।" {{gap}}'''ਨਾਗਰਿਕ ਕਾਨੂੰਨ''': ਕਮਜੋਰਾਂ ਦੇ ਦਮਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਅਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੇ ਬੜੀ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨਿਰੂਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਉਤੇ ਮਾਲਕੀ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਇਕ ਸਰਵਉਚ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। {{gap}}ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੋਵੇਗੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਥੋੜੇ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਅਕਾਂਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਭ ਖਾਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲਈ ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੱਗੇ ਲਈ ਸਾਰੀ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ੱਕਤ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}'''ਅਸਮਾਨਤਾਵਾਂ''': ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਕਿ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਤਾਂ ਬੇਅੰਤ ਦੌਲਤ ਹੜੱਪਦੇ ਰਹਿਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਭੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ<noinclude>{{rh||113}}</noinclude> 1nq0z0oivjbvo3xx3kbuxp3zj9kutna 250 68924 231139 206313 2026-07-30T05:35:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||114}}</noinclude> d7xqbqwql4rqe2kmdhvqt7waz50on4s 231165 231139 2026-07-30T06:16:50Z Harchand Bhinder 2624 231165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਤਰਸਦੀ ਰਹੇ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 178}} {{gap}}ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਸ਼ਰ : ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਕੰਟਰੈਕਟ' ਦੋਹਵੇਂ ਹੀ 1762 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਰੂਸੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਬਚਿਆ, ਫਿਰ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨੇਵਾ, ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ, ਤੇ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਧ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।</br> ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਤੌਂ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵੱਲ</br> {{gap}}ਰੂਸੋ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ; ਪਰ ਜਦ ਕਿ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ (ਜਾਂ ਸੱਤਾ) ਨੂੰ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।</br> {{gap}}ਕਰਾਰ : ਕਰਾਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।</br> ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ :</br> ਪਹਿਲੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ</br> {{gap}}ਇਸਦੀ ਉਚਿਤਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ (ੳ) ਜਮੀਨ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਹੈ (ਅ) ਇਕ ਆਦਮੀ ਸਿਰਫ ਉਨੇ ਰਕਬੇ ਤੇ ਹੀ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੇ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਾਰੇ ਲਈ ਜਰੂਰਤ ਹੈ।(ੲ) ਉਹ ਇਸ ਉਤੇ ਕੇਵਲ ਖਾਲੀ ਰਸਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੇਹਨਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 179}} {{gap}}ਧਰਮ : ਰੂਸੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਭੂਮਿਕਾ : ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਲੋਕ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਿਤ ਕੁਝ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ .....।</br><noinclude>{{rh||114}}</noinclude> 6itzux0jgecpbegmf9ibp0zwa36m800 231166 231165 2026-07-30T06:17:49Z Harchand Bhinder 2624 231166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਤਰਸਦੀ ਰਹੇ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 178}} {{gap}}ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਸ਼ਰ : ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਕੰਟਰੈਕਟ' ਦੋਹਵੇਂ ਹੀ 1762 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਰੂਸੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਬਚਿਆ, ਫਿਰ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨੇਵਾ, ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ, ਤੇ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਧ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।</br> ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਤੌਂ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵੱਲ</br> {{gap}}ਰੂਸੋ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ; ਪਰ ਜਦ ਕਿ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ (ਜਾਂ ਸੱਤਾ) ਨੂੰ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।</br> {{gap}}ਕਰਾਰ : ਕਰਾਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।</br> ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ :</br> ਪਹਿਲੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ</br> {{gap}}ਇਸਦੀ ਉਚਿਤਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ (ੳ) ਜਮੀਨ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਹੈ (ਅ) ਇਕ ਆਦਮੀ ਸਿਰਫ ਉਨੇ ਰਕਬੇ ਤੇ ਹੀ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੇ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਾਰੇ ਲਈ ਜਰੂਰਤ ਹੈ।(ੲ) ਉਹ ਇਸ ਉਤੇ ਕੇਵਲ ਖਾਲੀ ਰਸਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੇਹਨਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 179}} {{gap}}ਧਰਮ : ਰੂਸੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਖਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਭੂਮਿਕਾ : ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਲੋਕ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਿਤ ਕੁਝ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ .....।<noinclude>{{rh||114}}</noinclude> 9moj9tietrvi8dz7m8bf5sz8ho5nvbn 231167 231166 2026-07-30T06:19:16Z Harchand Bhinder 2624 231167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਤਰਸਦੀ ਰਹੇ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 178}} {{gap}}ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਸ਼ਰ : ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਕੰਟਰੈਕਟ' ਦੋਹਵੇਂ ਹੀ 1762 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਰੂਸੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਬਚਿਆ, ਫਿਰ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨੇਵਾ, ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ, ਤੇ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਧ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।</br> ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਤੌਂ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵੱਲ</br> {{gap}}ਰੂਸੋ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ; ਪਰ ਜਦ ਕਿ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ (ਜਾਂ ਸੱਤਾ) ਨੂੰ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।</br> {{gap}}ਕਰਾਰ : ਕਰਾਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।</br> ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ :</br> ਪਹਿਲੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ</br> {{gap}}ਇਸਦੀ ਉਚਿਤਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ (ੳ) ਜਮੀਨ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਹੈ (ਅ) ਇਕ ਆਦਮੀ ਸਿਰਫ ਉਨੇ ਰਕਬੇ ਤੇ ਹੀ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੇ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਾਰੇ ਲਈ ਜਰੂਰਤ ਹੈ।(ੲ) ਉਹ ਇਸ ਉਤੇ ਕੇਵਲ ਖਾਲੀ ਰਸਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੇਹਨਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 179}} {{gap}}ਧਰਮ : ਰੂਸੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਖਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਭੂਮਿਕਾ : ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਲੋਕ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਿਤ ਕੁਝ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ .....।{{nop}}<noinclude>{{rh||114}}</noinclude> fx2b4hor0beoc68wcesrmqyzzfgpr4r 231195 231167 2026-07-30T06:40:58Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231167|231167]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਤਰਸਦੀ ਰਹੇ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 178}} {{gap}}ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਸ਼ਰ : ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਕੰਟਰੈਕਟ' ਦੋਹਵੇਂ ਹੀ 1762 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਰੂਸੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਬਚਿਆ, ਫਿਰ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨੇਵਾ, ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ, ਤੇ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਧ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।</br> ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਤੌਂ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵੱਲ</br> {{gap}}ਰੂਸੋ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ; ਪਰ ਜਦ ਕਿ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ (ਜਾਂ ਸੱਤਾ) ਨੂੰ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।</br> {{gap}}ਕਰਾਰ : ਕਰਾਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।</br> ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ :</br> ਪਹਿਲੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ</br> {{gap}}ਇਸਦੀ ਉਚਿਤਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ (ੳ) ਜਮੀਨ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਹੈ (ਅ) ਇਕ ਆਦਮੀ ਸਿਰਫ ਉਨੇ ਰਕਬੇ ਤੇ ਹੀ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੇ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਾਰੇ ਲਈ ਜਰੂਰਤ ਹੈ।(ੲ) ਉਹ ਇਸ ਉਤੇ ਕੇਵਲ ਖਾਲੀ ਰਸਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੇਹਨਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 179}} {{gap}}ਧਰਮ : ਰੂਸੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਖਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਭੂਮਿਕਾ : ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਲੋਕ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਿਤ ਕੁਝ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ .....।<noinclude>{{rh||114}}</noinclude> 9moj9tietrvi8dz7m8bf5sz8ho5nvbn 231196 231195 2026-07-30T06:41:21Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231166|231166]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਤਰਸਦੀ ਰਹੇ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 178}} {{gap}}ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਸ਼ਰ : ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਕੰਟਰੈਕਟ' ਦੋਹਵੇਂ ਹੀ 1762 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਰੂਸੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਬਚਿਆ, ਫਿਰ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨੇਵਾ, ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ, ਤੇ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਧ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ।</br> ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਤੌਂ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵੱਲ</br> {{gap}}ਰੂਸੋ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ; ਪਰ ਜਦ ਕਿ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ (ਜਾਂ ਸੱਤਾ) ਨੂੰ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ।</br> {{gap}}ਕਰਾਰ : ਕਰਾਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।</br> ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ :</br> ਪਹਿਲੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ</br> {{gap}}ਇਸਦੀ ਉਚਿਤਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ (ੳ) ਜਮੀਨ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਹੈ (ਅ) ਇਕ ਆਦਮੀ ਸਿਰਫ ਉਨੇ ਰਕਬੇ ਤੇ ਹੀ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੇ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਾਰੇ ਲਈ ਜਰੂਰਤ ਹੈ।(ੲ) ਉਹ ਇਸ ਉਤੇ ਕੇਵਲ ਖਾਲੀ ਰਸਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੇਹਨਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।</br> {{center|ਪੰਨਾ 179}} {{gap}}ਧਰਮ : ਰੂਸੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਭੂਮਿਕਾ : ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਲੋਕ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਹਿਤ ਕੁਝ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ .....।</br><noinclude>{{rh||114}}</noinclude> 6itzux0jgecpbegmf9ibp0zwa36m800 231197 231196 2026-07-30T06:41:43Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231165|231165]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||114}}</noinclude> d7xqbqwql4rqe2kmdhvqt7waz50on4s 231198 231197 2026-07-30T06:42:08Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231139|231139]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਤਰਸਦੀ ਰਹੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 178'''}}}} {{gap}}'''ਉਸਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਸ਼ਰ:''' ''ਐਮਿਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਕੰਟਰੈਕਟ'' ਦੋਹਵੇਂ ਹੀ 1762 ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋਈਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਰੂਸੋ ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਬਚਿਆ, ਫਿਰ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨੇਵਾ, ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ, ਤੇ ਜਲਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿਥੇ ਉਸਨੂੰ ਵੱਧ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸੀ। '''ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਤੋਂ ਜਨਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭੂਤਾ ਵੱਲ''' {{gap}}ਰੂਸੋ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀਕਰਨ ਦੀਆਂ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਕਿ ਸਤਾਰਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ (ਜਾਂ ਸੱਤਾ) ਨੂੰ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਲਗੱਡ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰੂਸੋ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ ਇਹ ਜਨਤਾ ਵਿਚ ਨਿਹਿਤ ਸਮਝੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। {{gap}}'''ਕਰਾਰ:''' ਕਰਾਰ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਨਾਗਰਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੇ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦੇ ਹਨ। '''ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ:'''</br> '''ਪਹਿਲੀ ਮਾਲਕੀ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ''' {{gap}}ਇਸਦੀ ਉਚਿਤਤਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ (ੳ) ਜਮੀਨ ਗੈਰ ਆਬਾਦ ਹੈ (ਅ) ਇਕ ਆਦਮੀ ਸਿਰਫ ਉਨੇ ਰਕਬੇ ਤੇ ਹੀ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿੰਨੇ ਦੀ ਉਸਨੂੰ ਗੁਜਾਰੇ ਲਈ ਜਰੂਰਤ ਹੈ। (ੲ) ਉਹ ਇਸ ਉਤੇ ਕੇਵਲ ਖਾਲੀ ਰਸਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮੇਹਨਤ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਨਾਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 179'''}}}} {{gap}}'''ਧਰਮ''': ਰੂਸੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸੱਤਾਧਾਰੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}'''ਭੂਮਿਕਾ''': ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਜ ਲੋਕ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਕੀ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਸ਼ਨ ਹਿਤ ਕੁਝ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ....।<noinclude>{{rh||114}}</noinclude> 1u1y29mcp8n74hns1kp36o26w4c1i0k 250 68925 231140 206315 2026-07-30T05:35:35Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||115}}</noinclude> 9p2kz7ra452qc5trwzw5u9xkxes617c 231183 231140 2026-07-30T06:32:54Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231140|231140]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}.......ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਜਾਂ ਵਿਧਾਨ ਨਿਰਮਾਤਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਤੇ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਉਤਰ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿਣ ਵਿਚ ਸਮਾਂ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਕਰਦਾ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਉਸਨੂੰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਜਾਂ ਚੁਪ ਰਹਿੰਦਾ। {{center|—○—}} {{gap}}ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹਰ ਥਾਂ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿਚ ਜਕੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। {{center|—○—}} {{gap}}'''ਗੁਲਾਮੀ ਦੇ ਜੂਲੇ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਲਾਹ ਸੁਟਣਾ''': ਮੈਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਲੋਕ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਦੇ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਇਸ ਜੂਲੇ ਨੂੰ ਲਾਹ ਸੁੱਟਣ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਰ ਵੀ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਆਜਾਦੀ ਫੇਰ ਉਸੇ ਅਧਿਕਾਰ (ਭਾਵ ਤਾਕਤ) ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਖੋਹੀ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਉਂ ਕਰਨਾ ਨਿਆਂ ਸੰਗਤ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਸਨੂੰ ਖੋਹੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਚਿਤਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 180'''}}}} {{gap}}'''ਤਾਕਤ:''' ਸੱਤਾ ਜੋ ਹਿੰਸਾ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਕ ਹੜੱਪੀ ਹੋਈ ਸੱਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਦੋਂ ਤਕ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉਸਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹਾਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਜੂਲੇ ਨੂੰ ਲਾਹ ਸੁਟਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹਾ ਉਹ ਉਨੇ ਹੀ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ’ਤੇ ਸੱਤਾ ਥੋਪੀ ਗਈ ਸੀ। ਉਹੀ (ਤਾਕਤ ਦਾ) ਕਾਨੂੰਨ ਜੋ ਸੱਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਮਗਰੋਂ ਇਸਨੂੰ ਖੋਹ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ। {{right|''ਦਿਦਰੋਂ ¹¹⁷, ਇਨਸਾਈਕਲੋਪੀਡੀਆ, ‘ਸੱਤਾ’''}} {{gap}}ਦਾਸ ਆਪਣੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਇਸਤੋਂ ਨਿਜਾਤ ਪਾਉਣ ਦੀ ਇਛਿਆ ਵੀ। {{center|—○—}} {{gap}}'''ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਕਤਵਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ''': ਸੱਤਾਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾਲਣ ਕਰੋ, ਜੇ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਤਾਕਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਝੁਕਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਅੱਛਾ ਹੈ ਪਰ ਜਰੂਰਤ<noinclude>{{rh||115}}</noinclude> hukcid9f4qfapbb90fvc2b8n7qrayaj 250 68926 231141 206321 2026-07-30T05:35:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||116}}</noinclude> itxqxgl5irkkxldpp7hlakdkm1g22dp 231182 231141 2026-07-30T06:32:29Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231141|231141]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਉੱਤਰ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦਾ ਕਦੇ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। '''ਦਾਸਤਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ''' {{gap}}ਤਦ ਕੀ ਅਧੀਨ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਦਾ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦੇਣ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੀ ਲੈ ਲਈ ਜਾਵੇ? ਮੈਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਜਾਊਗਾ? {{gap}}“ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਿਤਾਂ ਦੇ ਲਈ ਸਮਾਜਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੱਕੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਯੁੱਧ ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਕਾਂਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਥੋਪ ਦਿਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਅਤਿਅੰਤ ਹਵਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਤਾਪ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਵੈਰ ਵਿਰੋਧ ਨਾਲੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 181'''}}}} {{gap}}ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਕਿ ਇਕ ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਇਵਜ਼ ਦੇ ਐਂਵੇਂ ਹੀ ਸੌਂਪ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਇਕ ਦਮ ਵਾਹਿਯਾਤ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਦੀ ਗਲ ਹੈ। {{gap}}ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਭਾਵੇਂ ਇਕ ਆਦਮੀ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹੇ, ਭਾਂਵੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਵੱਲੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਤ ਹੋ ਕੇ ਕਹੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਕ ਜਿੰਨੀ ਮੂਰਖਤਾਪੂਰਨ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ: “ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀਮਤ ਤੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਦੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਲਾਗੂ ਰੱਖੂੰਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮੈਂ ਚਾਹਾਂਗਾ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਾਗੂ ਰਖੋਗੇ ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਚਾਹਾਂਗਾ।” {{center|-0-}} {{gap}}'''ਸਮਾਨਤਾ''': ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਚਰਮ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿਥੋਂ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕੇ ਨਜ਼ਦੀਕ ਲੈ ਆਓ; ਨਾ ਤਾਂ ਅਮੀਰਾਂ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ। ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਹੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਜੋ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਆਮ ਭਲੇ ਦੇ ਲਈ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਘਾਤਕ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਰਗ ਵਿਚੋਂ ਨਿਰੁੰਕਸ਼ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਰੁੰਕਸ਼ਤਾ ਦੇ ਹਮਾਇਤੀ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਜਨਤਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਵਪਾਰ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਕ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||116}}</noinclude> f4k16p4ff43huth3arv9gxtdjjme3hq 250 68927 231142 206323 2026-07-30T05:35:49Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||117}}</noinclude> t00c9pkgxv8wngfarjlqw8h3q3gmx7l 231181 231142 2026-07-30T06:32:02Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231142|231142]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 182'''}}}} {{gap}}ਗੜੇਮਾਰ ਕੁਝ ਕੁ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬਰਬਾਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਘੱਟ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੰਗੇ-ਫਸਾਦ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਰਾਜ ਕਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਝਟਕੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਭਖਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੌਣ ਨਿਰੁੰਕਸ਼ ਸਾਸ਼ਨ ਕਰੇ। ਉਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀ ਅਮੀਰੀ ਜਾਂ ਬਿਪਤਾ ਤਾਂ ਉਨਾਂ ਸਥਾਈ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜੂਲੇ ਥੱਲੇ ਕੁਚਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਹ ਸਾਸ਼ਕ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ, ਇੱਕ ਮੁਰਦਾ ਚੁੱਪ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। {{right|''ਪੰਨਾ-176''}} {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 183'''}}}} '''ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ''': {{gap}}'''ਅਮਰੀਕਾ''': ਅਮਰੀਕੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਸੰਗਰਾਮ ਦਾ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਿਆ। (1776) {{gap}}'''ਟੈਕਸ''': ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਚਹਿਰੀ ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਮਨਮਰਜੀ ਨਾਲ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਫੁਰਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ¹¹⁸ ਵਿਚ ਇੰਦਰਾਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਉਸਦਾ ਇੰਦਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਹੋ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਕੋਰਟ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਇਤਰਾਜ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ (ਕੋਰਟ ਜਾਂ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ) ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੀ ਬੈਠੀ ਸੀ ਕਿ ਕਾਰਨ ਵਾਜਿਬ ਹੈ ਜਾਂ ਗੈਰ ਵਾਜਿਬ, ਇਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਫੁਰਮਾਨ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇੰਦਰਾਜ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦੇਵੇ। {{gap}}ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ। {{gap}}'''ਮੰਤਰੀ ਐਮ. ਕੋਲੋਨ'''¹¹⁹ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ<noinclude>{{rh||117}}</noinclude> 188x2k2gifrabtuyg87urx2bh6klnxx 250 68928 231143 206326 2026-07-30T05:36:08Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||118}}</noinclude> bugl5bxwesshpf962qij5r8o1el6ntl 231180 231143 2026-07-30T06:31:37Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231143|231143]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਸਖਤ ਰੁਖ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ '''ਅਸੈਂਬਲੀ ਆਫ ਨੋਟੇਬਲਜ਼'''¹²⁰ (1787) ਬੁਲਾਈ। {{gap}}ਇਹ ਸਟੇਟਸ-ਜਨਰਲ¹²¹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਸਗੋਂ ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਬਰ ਰਾਜੇ ਦੁਆਰਾ ਨਾਮਜਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਕੁਲ 141 ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਫੇਰ ਵੀ ਉਹ ਬਹੁਮਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਹਾਸਲ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ 7 ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ 20 ਮੈਂਬਰ ਸਨ। ਹਰ ਸਵਾਲ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਮੱਤ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਸੈਂਬਲੀ ਵਿੱਚ ਕਮੇਟੀਆਂ ਦੀ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਚਾਰਾਂ ਕਮੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ 11 ਅਜਿਹੇ ਮੈਂਬਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਬਹੁਮਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕੇ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਇਹ ਸਕੀਮ ਵੀ ਸਫਲ ਨਾ ਹੋਈ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 184'''}}}} {{gap}}ਐਮ. ਦ. ਲਫਾਇਤ¹²² ਇਕ ਦੂਜੀ ਕਮੇਟੀ ਦਾ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਐਮ. ਕੋਲੋਨ ਉਪਰ ਦੋ ਮਿਲੀਅਨ ਲਇਵਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਇਸਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਕੁਝ ਚਿਰ ਮਗਰੋਂ ਐਮ ਕੋਲੋਨ ਨੂੰ ਬਰਖਾਸਤ ਕਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਤੋਲੂਸ ਦਾ ਆਰਕਬਿਸ਼ਪ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਅਗੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ। ਸਟੈਂਪ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਇਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਭੂਮੀ ਟੈਕਸ। ਇਸ ਤੇ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ, {{gap}}ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰ ਹੁਣ ਤਕ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਟੈਕਸਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਗੈਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। {{gap}}ਅੰਤ ਉਸਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕ ਕੇ ਰੱਦੀ ਦੀ ਟੋਕਰੀ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ। ਫੇਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਸੋਈ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਜਿਥੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ‘ਏ ਬੈੱਡ ਆਫ਼ ਜਸਟਿਸ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰਾਜ ਕਰ ਲਿਆ। ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਪੈਰਿਸ ਪਰਤ ਆਈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਸ਼ੈਸ਼ਨ ਹੋਇਆ। ਵਸੋਈ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹਰ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਰਾਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇੰਦਰਾਜ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰ ਦੇਣ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫੇਰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ Letter de Cadets ਨਾਮੀ ਸ਼ਾਹੀ ਫੁਰਮਾਨ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹੀ ਫੁਰਮਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ ਗਏ। {{nop}}<noinclude>{{rh||118}}</noinclude> l6w5qbzgpe5xzsx2un4ux89s4j6y6mj 250 68929 231144 206328 2026-07-30T05:39:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||119}}</noinclude> nmq21f00u75g5jtufsfufgl46x7blcf 231179 231144 2026-07-30T06:31:08Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231144|231144]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 185'''}}}} {{gap}}ਤਦ ਸਟੇਟਸ-ਜਨਰਲ ਦੀ ਬੈਠਕ ਬੁਲਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਵਿਚ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ‘ਫੁੱਲ ਕੋਰਟ' ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਵਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰੱਖਿਆ। ਪਰ ਇਸਦਾ ਦੋ ਆਧਾਰਾਂ ਉਤੇ ਵਿਰੋਧ ਹੋਇਆ: ਪਹਿਲਾ ਕਿ ਸਿਧਾਂਤਕ ਅਧਾਰ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਖੁਦ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਵਾਇਤ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਹੋਵੇਗੀ। ਦੂਜਾ ਵਿਰੋਧ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੀ, ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਇਹ ਇਕ ਵਿਸਤਾਰਤ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। {{gap}}ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਇਸਨੂੰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਫੌਜ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਫੇਰ ਵੀ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਤੇ ਅੜੀ ਰਹੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਉਸਦੇ ਕਈ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਕੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। {{gap}}ਇਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਬ੍ਰਿਟੇਨੀ ਤੋਂ ਇਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਮੰਡਲ ਆਇਆ। ਉਸਦੇ ਮੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਸਤਾਈਲ (ਜੇਲ੍ਹ) ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆਂ। {{gap}}‘ਅਸੈਂਬਲੀ ਆਫ ਨੋਟੇਬਲ' ਫੇਰ ਬੁਲਾਈ ਗਈ ਅਤੇ ਸਟੇਟਸ ਜਨਰਲ ਦੀ ਬੈਠਕ ਬੁਲਾਉਣ ਲਈ ਫੇਰ ਉਹੀ ਤਰੀਕਾ ਅਪਨਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਹੜਾ 1614 ਵਿਚ ਅਪਨਾਇਆ ਸੀ। {{gap}}ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸਦੇ ਕੁੱਲ 1200 ਮੈਬਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 600 ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ, 300 ਪਾਦਰੀ ਵਰਗ ਵਿਚੋਂ ਅਤੇ 300 ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਵਿਚੋਂ ਚੁਣੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਟੇਟਸ ਜਨਰਲ ਦੀ ਬੈਠਕ ਮਈ 1789 ਵਿਚ ਹੋਈ। ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਅਤੇ ਪਾਦਰੀ ਵਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਵੱਖ ਵੱਖ ਚੈਂਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 186'''}}}} {{gap}}ਤੀਜੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਜਾਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਪਾਦਰੀ ਵਰਗ ਅਤੇ ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਕਾਰ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ‘ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ' ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਤੋ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੈਸੀਅਤ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਟੇਟਸ ਜਨਰਲ ਹੀ "ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ" ਹੋ ਗਈ।<noinclude>{{rh||119}}</noinclude> h27nub0y4cu484swifn6p5lm2yih7da 250 68930 231145 206343 2026-07-30T05:39:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||120}}</noinclude> n6bw8kcslnmkf0j4mxifeju0b2rijsb 231178 231145 2026-07-30T06:30:46Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231145|231145]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਸਨੇ ਦੂਜੇ ਚੈਬਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਭੇਜਿਆ। ਪਾਦਰੀ ਵਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆ ਗਈ। ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਦੇ 45 ਮੈਂਬਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਧ ਕੇ 80 ਅਤੇ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਗਈ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 187'''}}}} {{gap}}'''ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਸ ਦੀ ਸਹੁੰ''': ਕੁਲੀਨ ਵਰਗ ਅਤੇ ਪਾਦਰੀ ਵਰਗ ਦੇ ਦੁਸ਼ਟ ਤੱਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਸੈਂਬਲੀ ਨੂੰ ਡੇਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਸਾਜਿਸ਼ ਰਚੀ। ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਹੀ ਚੈਂਬਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਅੰਗਰਖਿਅਕ ਸੈਨਾ ਦਾ ਪਹਿਰਾ ਲਾ ਦਿਤਾ। ਫੇਰ ਉਹ ਇਕ ਟੈਨਿਸ ਕੋਰਟ ਵੱਲ ਵਧੇ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬੈਠਕੇ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਇਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ। {{gap}}'''ਬਾਸਤੀ'''¹²³: ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਰਵਾਜਾ ਫੇਰ ਖੋਹਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਪਰ ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ 30 ਹਜਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਪੈਰਿਸ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਦੇ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਪੈਰਿਸ ਦੀ ਨਿਹੱਥੀ ਭੀੜ ਨੇ ਬਾਸਤੀ ਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਇਉਂ ਬਾਸਤੀ ਦਾ ਪਤਨ ਹੋ ਗਿਆ। {{right|''14 ਜੁਲਾਈ, 1789''}} {{gap}}'''ਵਸੋਈ''' ¹²⁴: 5 ਅਕਤੂਬਰ 1789 ਨੂੰ ਹਜਾਰਾਂ ਤੀਵੀਂ ਪੁਰਸ਼ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅੰਗਰਖਿਅਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗੁਸਤਾਖੀ ਭਰੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਵਸੋਈ ਦੀ ਤਰਫ਼ ਕੂਚ ਕਰ ਗਏ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਸੋਈ ਮੁਹਿੰਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਘਟੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 188'''}}}} {{gap}}ਹਰ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਵਿਵੇਕ ਜਦੋਂ ਜਾਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{right|''(ਪੰਨਾ 12, ਰਾਇਟਸ ਆਫ ਮੈਨ)''}} {{gap}}ਹਰ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇਛਿਆ ਦਾ ਹੀ ਮਸਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵ ਜੇ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਤੰਤਰੀ ਸਰੂਪ ਚੁਣਿਆ ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਦਾ<noinclude>{{rh||120}}</noinclude> jgxravdis8amr40bqemcl1pwrig0b1u 250 68931 231146 206345 2026-07-30T05:39:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||121}}</noinclude> 1hhit3l6egqwbwo1yv04d1swi6m3tmt 231177 231146 2026-07-30T06:30:21Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231146|231146]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਸ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਪਿਛੋਂ ਜੇ ਉਸ ਨੇ ਗਣਤੰਤਰੀ ਹੋਣਾ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਗਣਤੰਤਰੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹੇ, "ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ।" {{right|''ਹਾਊਸ ਆਫ ਲਾਰਡਜ਼ ਵਿਚ ਮੰਤਰੀ ਅਰਲ ਆਫ ਸੇਲਬਰਨ''}} {{center|- o -}} {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 189'''}}}} {{gap}}'''ਰਾਜਾ''': ਜੇ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਆਦਮੀ ਹੈ ਜੋ ਹੋਰ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਐਨਾ ਵੱਧ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋਵੇ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਉਸਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇਸ਼ ਸਬੰਧੀ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸਦਾ ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਸਾਰਿਆਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਨਸਲ ਹੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪੱਖੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਗੂਣੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਸਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਇਸ ਸਵਾਲ ਤੇ ਚਕਰਾਉਣ ਲਗਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। {{right|''(112)''}} {{gap}}'''ਅਪਮਾਨਕਰਤਾ''': ਜੇ ਟੈਕਸਾਂ ਦੇ ਜੁਲਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ ਰਾਜਾਸ਼ਾਹੀ ਅਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਿਤਾਪੁਰਖੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਧੋਖਾਧੜੀ ਅਤੇ ਛਲ-ਕਪਟ ਨਾਲ ਭਰੀ ਟੈਕਸ ਨੀਤੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਭੰਨਣਾ ਪੈਣਾ — ਬੇਸਹਾਰਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਅਤੇ ਬੁਢਿਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਮਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ -ਯੁੱਧ ਦੇ ਘ੍ਰਿਣਤ ਚਲਨ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ — ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਭਿਅਤਾ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕਰਨਾ — ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਅਧੋਗਤੀ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਬਣਦੀ ਥਾਂ ਦੇਣੀ, ਜੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਹਨ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਅਪਮਾਨ ਕਰਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਦਿਉ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਕਬਰ ਤੇ “ਅਪਮਾਨ ਕਰਤਾ” ਖੁਦਵਾ ਦੇਣਾ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 190'''}}}} {{gap}}ਜਦੋਂ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਿਧਾਂਤ, ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਦਮੀ ਹਰ ਥਾਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।<noinclude>{{rh||121}}</noinclude> i090r334o5y39qs1kmg2bo2xs67duo5 250 68932 231147 206347 2026-07-30T05:39:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||122}}</noinclude> cs9ze7j7kd57twrgy12cdr10za9ucb6 231176 231147 2026-07-30T06:29:58Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231147|231147]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>'''ਮੌਤ''': ਜੇ ਅਸੀਂ ਅਮਰ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮਰਨਾ ਕਠਿਨ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਮਿੱਠਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਜਿਉਂਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਾਂਗੇ। {{right|''ਪੰਨਾ 45, ਐਮਿਲੀ''}} '''ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਵਿਵਸਥਾ''': {{gap}}“ਹਰੇਕ ਤੋਂ ਉਸਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ” {{gap}}{{gap}}ਦਲੇਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਜਾਨ ਹੈ। ਦਾਂਤੋ¹²⁵ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ “ਕਾਰਵਾਈ, ਕਾਰਵਾਈ, ਸੱਤਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਬਹਿਸ ਫੇਰ।” {{center|- o -}} {{center|''' == ਪੰਨਾ 191 == '''}} '''ਰੂਸੀ ਪ੍ਰਯੋਗ''': 1917-1927 {{gap}}1. Face and mind of Bolshivism by Rane Fulop miller. {{gap}}2. Russian by Maker - O'Hare {{gap}}3. Rushian Revolution by Lancelot Lowton. (Macmillan) {{gap}}4. Bolshivist Russia by Auton Karlgren. {{gap}}5. Literature and Revolution. (Trotzky) {{gap}}6. Marx-Lenin & Science of Revolution by Auton Karlgren. {{gap}}“ਬੋਲਸ਼ਵਿਕਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਇੱਕਦਮ ਹਮਲਾਵਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੱਟੜ ਤੋਂ ਕੱਟੜ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੱਕ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਭਰਮ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਾਵ ਹੈ। {{gap}}ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਦੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੇ ਪੂਰੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਹਨ ਕਿ ਹਰ ਚੀਜ ਨੂੰ ਕੁਦਰਤੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸੰਕੀਰਨ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀਏ ਤਾਂ ਭੌਤਿਕ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਗਿਆਨ (ਫਿਜੀਆਲੋਜੀ) ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। {{right|''ਪੰਨਾ 30''}} {{center|''' == ਪੰਨਾ 192 == '''}} '''ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦ''': {{gap}}“ਧਰਮ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਲਈ ਅਫੀਮ ਹੈ” ਮਾਰਕਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। {{gap}}ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਚਾਰਵਾਦੀ ਚਿੰਤਨ ਅਖੀਰ ਇੱਕ ਜਾਂ ਇੱਕੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੈਵੀ<noinclude>{{rh||122}}</noinclude> hpvta074db9rqcwmlgyr38lg2ai8s83 250 68933 231148 206348 2026-07-30T05:39:36Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||123}}</noinclude> 6ugf9k7xqsqjw73ogsq2ipwm8q1a40k 231175 231148 2026-07-30T06:29:24Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231148|231148]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਧਾਰਨਾ ਤੇ ਹੀ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਕੋਰਾ ਬਕਵਾਸ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਹੀਗਲ¹²⁶ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਉਪਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹਰ ਚੰਗੀ ਅਤੇ ਤਰਕਸੰਗਤ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਰੱਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਵਿਚਾਰਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰੇ ਧੌਲਦਾੜ੍ਹੀਏ (ਭਾਵ ਰੱਬ - ਅਨੁਵਾਦਕ) ਦੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਲੱਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿਖਿਆਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸਨੇ ਆਦਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਿੱਸੂਆਂ, ਵੇਸਵਾਵਾਂ, ਕਾਤਿਲਾਂ, ਕੋੜ੍ਹੀਆਂ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ, ਪਲੇਗ ਅਤੇ ਵੋਦਕਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਦੇ ਸਕੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖੁਦ ਉਸਨੇ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਖੁਦ ਉਸਦੀ ਹੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਵਾਹੀਯਾਤ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਿਆਖਿਆ ਤਾਂ ਪੂਰਨ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। {{right|''ਪੰਨਾ 32, ਬੁਖਾਰਿਨ''}} '''ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ (ਭਾਵ ਭੌਤਿਕਵਾਦੀਆਂ ਦੇ-ਅਨੁਵਾਦਕ) ਅਨੁਸਾਰ''': {{gap}}ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਕੁਦਰਤ ਸੀ, ਇਸ ਤੋਂ ਜੀਵਨ, ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਚਿੰਤਨ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਨੈਤਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਮਨ ਇਕ ਖਾਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੰਗਠਿਤ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਇਕ ਕ੍ਰਿਆ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ। {{right|''(ਪੰਨਾ 33)''}} {{center|''' == ਪੰਨਾ 193 == '''}} '''ਆਮ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਬਾਰੇ ਮਾਰਕਸ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ''': {{gap}}ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ: ਜੇ ਆਮ ਬਗਾਵਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਔਖੇ ਸਿਰੇ ਲੈ ਜਾਣ (ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁਗਤਣ) ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ ਸੰਕਲਪ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਸਦੇ ਸਾਥ ਖੇਡ ਨਾ ਖੇਡੋ। ਆਮ ਬਗਾਵਤ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਸਮੀਕਰਣ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਸਿੱਟੇ ਬਹੁਤ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਦਿਨ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਸੰਗਠਨ, ਅਨੁਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੱਖੀ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਜੇ ਆਮ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਭਾਰੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਜੋੜ ਸਕੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਚਲਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣਗੇ। {{gap}}ਦੂਜੀ ਗੱਲ: ਜੇ ਆਮ ਬਗਾਵਤ ਇਕ ਵਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਬਚਾਓ ਰੁਖ ਹਰ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਆਮ ਬਗਾਵਤ ਦੀ ਮੌਤ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਦੋ<noinclude>{{rh||123}}</noinclude> 52isi109b3x6l2ptonycqmsqnhewmvw 250 68934 231149 206350 2026-07-30T05:39:43Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||124}}</noinclude> hsxh6hhj53fkj4b5b698r07gy4jbvaj 231174 231149 2026-07-30T06:29:00Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231149|231149]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੱਥ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਬਾਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੱਕਾ ਬੱਕਾ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਜੇ ਉਸਦੇ ਸੈਨਿਕ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹੋਣ ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ ਨਵੀਆਂ ਸਫਲਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੀਆਂ ਜਰੂਰੀ ਹਨ ਚਾਹੇ ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਹੀ ਹੋਣ। ਮੁੱਢਲੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਨਾਲ ਵਧੇ ਹੌਸਲੇ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡੋਲਦੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਬਗਾਵਤ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਪਾਸੇ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਨਕਲਾਬੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾਂਤੋ ਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ: ਦਲੇਰੀ, ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਇਕ ਵਾਰ ਹੋਰ ਦਲੇਰੀ। {{dhr|35em}} {{nop}}<noinclude>{{rh||124}}</noinclude> mbh80nye8x2futriqs00h98ajenx3wx 250 68935 231150 206351 2026-07-30T05:39:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||125}}</noinclude> dyprqk9rxb5iknw4h1340hcqq2cgiqs 231173 231150 2026-07-30T06:28:34Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231150|231150]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|3em}} {{center|{{x-larger|'''ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ'''}} {{larger|'''ਪੰਨਾ 273'''}}}} {{gap}}“ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਵਿਧਾਨ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦਾਂ ਦਾ ਹੋਰ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋਵੇ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਕੁਝ ਕੁ ਭਾਰਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਾਉਸ ਆਫ ਕਾਮਨਜ਼ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠਣ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਵੱਡੀ ਸੰਖਿਆ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਵਿਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ? ਤਾਂ ਫੇਰ ਆਓ ਦੇਖੀਏ ਕਿ ਕੀ 50, 100, 200 ਜਾਂ 300 ਸਿਵਲੀਅਨ ਭਰਤੀ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਸਾਡੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ...। ਭਾਵੇਂ ਪੂਰੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਿਵਲ ਸਰਵਿਸ ਭਾਰਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਪਰ ਸਿਵਲ ਸਰਵੈਂਟਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਹੁਕਮ ਦੀ ਹੀ ਤਾਮੀਲ਼ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਉਹ ਕੋਈ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ, ਕੋਈ ਨੀਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। {{gap}}ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਸਿਵਲੀਅਨ, 100 ਸਿਵਲੀਅਨ ਜਾਂ 1000 ਸਿਵਲੀਅਨ ਭਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਕਾਨੂੰਨ, ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਬੇਦਾਰੀ ਤਾਂ ਹਰ ਸਿਵਲੀਅਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣੀ ਪਵੇਗੀ ਭਾਂਵੇ ਉਹ ਕਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਭੂਰਾ ਜਾਂ ਗੋਰਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਉਦੋਂ ਤਕ ਯੂਰਪੀਅਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਭਰਤੀ ਕਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀ.....।” {{gap}}ਜੇ ਅੱਜ ਸਰਕਾਰ ਮੈਨੂੰ ਆ ਕੇ ਕਹੇ ਕਿ “ਸਵਰਾਜ ਲੈ” ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਹਫੇ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਤਾਂ ਕਰੂੰਗਾ ਪਰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੂੰਗਾ ਜਿਸਨੂੰ ਮੈਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕਮਾਇਆ...। {{gap}}ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਤਾ ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਰ ਹਾਲਤ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਦੇ ਅਗੇ ਝੁਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਾਂਗੇ। {{gap}}ਬੁਨਿਆਦੀ ਚੀਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਗੌਰਵਤਾ ਹੈ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 274'''}}}} {{gap}}ਕੀ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਹੋਣਾ ਅਸਲੀਅਤ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਿਵਹਾਰਕ<noinclude>{{rh||125}}</noinclude> 9qh9xgdgfkq8ozcokrrp3ofmqwsj70r 250 68936 231151 206352 2026-07-30T05:39:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||126}}</noinclude> oig9qb4iu0m6bzf1ps6v90jna0b0gce 231172 231151 2026-07-30T06:28:07Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231151|231151]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਆਦਰਸ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਸਾਡੇ ਉਤੇ ਕੋਈ ਅਸਲੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਕੀ ਅਸੀਂ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਦੋਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਇਕ ਨਾਂ ਮਾਤਰ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਾ ਮਾਤਰ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਉਸ ਉਪਰ ਅਧਿਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਐਸੀ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਵਾਸਤਵਿਕ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਖੁਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੋਵੇਗੀ? ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਖੁਦ ਟੈਕਸ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ, ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਪਣਾ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਪਣੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਰਯਾਤਾਂ ਉਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਨਿਖੇਧਾਤਮਿਕ ਚੁੰਗੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਜਿਸ ਸਾਲ ਸਾਨੂੰ ਖੁਦ ਟੈਕਸ ਲਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਪਲ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰਾਂਗੇ? ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਬਾਈਕਾਟ ਦੇ ਇਸ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੇ। ਫੇਰ ਅਸੀਂ ਉਹ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਰਾਸ਼ਟਰ ਕਰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਅਸੀਂ ਮਾਨਚੈਸਟਰ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇ ਇਕ ਇਕ ਇੰਚ ਉਪਰ ਅਤੇ ਲੀਡਜ਼ ਤੋ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਇਕ ਬਲੇਡ ਜਾਂ ਛੁਰੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਨਿਖੇਧਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਿਕ ਚੁੰਗੀ ਲਾ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਨੂੰ ਵੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਅੱਜ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੂੰਜੀ ਭਾਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਨਾਂ ਉਤੇ ਇਥੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ ਉਸਦੀ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਜਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੂੰਜੀਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਖਣਿਜ ਖਜਾਨਿਆਂ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 275'''}}}} {{gap}}ਸਾਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੋਵੇਗੀ ਪਰ ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਬਾਜਾਰ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਕਰਜੇ ਲੈਣ ਲਈ ਦਰਖਾਸਤ ਕਰਾਂਗੇ ਅਤੇ ਕਰਜੇ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੇ ਲਈ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਸ਼ਾਖ ਦੀ ਗਾਰੰਟੀ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਅੱਜ ਜਿਵੇਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੇ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤ ਪੂਰੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਫੇਰ ਜਨਤਾ ਦਾ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਭਾਂਵੇਂ ਸਰਕਾਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਫੇਰ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਚੁੰਗੀ ਸਬੰਧੀ ਕੁਝ ਰਿਆਇਤ ਲੈਣ ਲਈ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਰਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਜੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬਜਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁੱਲੀ ਛੁੱਟੀ ਚਾਹੇਗਾ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਰੱਖੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਥੱਲੇ ਹੀ ਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਕ ਖਾਸ ਸਮੇਂ<noinclude>{{rh||126}}</noinclude> n16v58vszbvz356ovph3a81a6su62ra 250 68937 231152 206353 2026-07-30T05:40:05Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||127}}</noinclude> apqp109943u9wje6wpt8copy4wgveux 231171 231152 2026-07-30T06:27:40Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231152|231152]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਇੰਗਲੈਂਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਆਪਣੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਹਲ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਸਮਝਦੇ ਹੋ ਕਿ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਰਗਾ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਦੇਸ਼ ਜੋ ਚਾਹੇ ਕਿੰਨਾਂ ਵੀ ਭਰਿਆ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉਤੇ ਭਾਰਤ ਵਰਗੇ ਕੁਦਰਤੀ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕੂਗਾ ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਹੜੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਹਿਸੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਜਮੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਜੇ ਸਾਮਰਾਜ ਅੰਦਰ ਸਚਮੁੱਚ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜੇ 30 ਕਰੋੜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਜੋ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਰਹਿ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਭਾਰਤ ਸਾਮਰਾਜ ਬਣ ਜਾਊਗਾ। {{right|''ਬਿ. ਚੰ. ਪਾਲ¹²⁷''</br> ''ਨਿਊ ਸਪਿਰਟ, 1907 ਵਿਚ''}} {{center|''' == ਪੰਨਾ 276 == '''}} {{gap}}'''ਹਿੰਦੂ ਸਭਿਅਤਾ''': ਸਾਨੂੰ ਇਉਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇਹ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਲਗਭਗ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸਮੁੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪਾਸੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਚਾਰਵਾਦ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਠੋਸ ਭੌਤਿਕਵਾਦ ਵੀ ਹੈ, ਇਕ ਪਾਸੇ ਇੰਦਰੀ-ਨਿਖੇਧ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੰਦਰੀਪ੍ਰਸਤੀ ਵੀ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਮਾਨਵੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਆਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਏਕਾਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੈਵੀਪਣ ਵਿੱਚ ਤੇ ਦੈਵੀਪਨ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਦ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਦੁਖਦਾਈ ਅਨੁਭਵ ਦੇ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਾ, ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ, ਇਕ ਮਾਤਰ ਰਸਤਾ ਅਸਤਿਤਵਹੀਣ ਹੋ ਜਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਹੈ। {{right|''ਸ਼ਿਰੋਲ,¹²⁸ ਪੰਨਾ 26''</br> ''ਇੰਡੀਅਨ ਅਨਟੈੱਸਟ''}} {{gap}}'''ਸਿਖਿਆ ਨੀਤੀ''': ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਛਮੀ ਸਿਖਿਆ ਨੂੰ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤਵ ਨੌਜੁਆਨ ਭਾਰਤੀਆਂ ਦੀ ਇਕ ਚੰਗੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸਿਖਿਅਤ ਕਰਨਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿਚ ਅਧੀਨ ਪਦਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਦੇਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। {{right|''ਪੰਨਾ 34''}}<noinclude>{{rh||127}}</noinclude> gwb78ih1m2csbir7xiiifrhxqx48wqd 250 68938 231153 206244 2026-07-30T05:40:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||128}}</noinclude> jn7l6zmy5g47y40f7ktp2z3u06ureh1 231170 231153 2026-07-30T06:27:03Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231153|231153]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|''' == ਪੰਨਾ 277 == '''}} {{gap}}{{gap}}ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੌਕਰਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਝੋਕ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਕਦੇ ਉਂਗਲੀ ਉਠਾਈ ਹੈ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿੰਨੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜੋ ਖੁਦ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹਨ ਜਾਂ ਜੇ ਮੁਕਤ ਵੀ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਨ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵੀ ਹੈ? {{right|''ਇੰਡੀਆ ਓਲਡ ਐਂਡ ਨਿਊ, ਪੰਨਾ 107''}}</br> {{center|''' == ਪੰਨਾ 278 == '''}} {{left|'''ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ !'''}} {{gap}}ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਲਗਭਗ ਅਰੰਭ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕ ਸੰਸਦ ਦੀ ਕਾਰਜਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਦ ਦੀ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਸ਼ਨ ਇਕ ਅਸਲੀਅਤ ਹੈ ਉਦੋਂ ਤਕ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਰਡ ਮੋਸਲੀ ਨੇ ਸਾਫ ਤੌਰ ਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਇਕ ਨਿਰੰਕਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਭਾਂਵੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮਦਰਦੀ ਰੱਖੇ ਫੇਰ ਵੀ ਇਹ ਇਕ ਨਿਰੰਕਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। {{right|''154, ਅਨਰੈਸਟ''}} {{left|'''ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ'''}} {{gap}}{{gap}}“ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇਣਾ ਹੈ ਜਿਹੜੀ ਠੀਕ ਉਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਹੈ ਜੈਸੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਥੱਲੇ ਸਵੈ-ਸ਼ਾਸ਼ਤ ਦੇਸ਼ ਚਲਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਹ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜੁੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦੇ ਹਿਸੇਦਾਰ ਹੋਣਗੇ।” {{right|''ਮਾਲਵੀਯ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਭਾਸ਼ਣ 1909''</br> ''(ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਲਾਹੌਰ ਸ਼ੈਸ਼ਨ)''}} {{center|''' == ਪੰਨਾ 279 == '''}} {{gap}}ਸੁਤੰਤਰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ: ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਸਗੋਂ ਖੁਦ ਭਾਰਤ ਮਾਂ ਹੀ ਇਹ<noinclude>{{rh||128}}</noinclude> 3e1fyw3c6qjnyvvwa40est7nn7rpkng 250 68939 231154 206246 2026-07-30T05:40:20Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||129}}</noinclude> 09borfay3bpivf11xlbujdmrq15f9fj 231169 231154 2026-07-30T06:26:00Z Harchand Bhinder 2624 [[Special:Contributions/Harchand Bhinder|Harchand Bhinder]] ([[User talk:Harchand Bhinder|ਗੱਲ-ਬਾਤ]]) ਦੀ ਸੋਧ [[Special:Diff/231154|231154]] ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੋ 231169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਤਹਿ ਕਰੂਗੀ ਅਤੇ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਭਾਵ ਆਜਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਪਣਾਊਗੀ। ਬਿਨਾ ਵਾਧੂ ਦਾ ਖਿਲਾਰ ਪਾਇਆਂ ਅਸੀਂ ਐਨਾ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਇੰਪੀਰੀਅਲ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਮੁਖੀਆ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣੂਗਾ ਜਾਂ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਦਾ ਆਜਾਦ ਹੋਣਾ, ਉਸਦਾ ਆਖੰਡ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਸਰਵਉੱਚ ਰਹਿਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰਾਜਸੀ ਮੁਕਟ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਹ ਨੂੰ ਗਣਤੰਤਰੀ ਗਹਿਣਾ ਪਹਿਨਾਵੇ। {{gap}}ਪਰ ਰਾਜਿਓ ਇਹ ਨਾ ਭੁੱਲੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਕੀਤਿਆਂ ਨਾ ਕੀਤਿਆਂ ਦਾ ਸਖਤ ਹਿਸਾਬ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜਨਤਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਿਸਾਬ ਕਰਨੋ ਨਹੀਂ ਟਲਣ ਵਾਲੀ। ਹਰ ਕੋਈ ਜਿਹੜਾ ਜਨਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਘਾਤ ਕਰੇਗਾ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦਾ ਤ੍ਰਿਸਕਾਰ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਖੂਨ ਗੰਦਾ ਕਰੇਗਾ ਉਸਨੂੰ ਕੁਚਲਕੇ ਧੂੜ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ...। ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਇਸ ਸਖਤ ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੈ? ਜੇ ਹੈ ਤਾਂ ਸੁਣੋ ਨਾਮ ਢੀਂਗਰੇ ਦਾ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਜਾਵੋ। ਉਸ ਸ਼ਹੀਦ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਏ ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਿਓ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਸੋਚੋ। ਜਿਵੇਂ ਮਰਜੀ ਕਰੋ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਵੱਢੋਗੇ ਜੋ ਬੀਜੋਗੇ। ਚੁਣ ਲਵੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਬਣੋਗੇ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਅਤਿਆਚਾਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਆਖਰੀ। {{right|''ਪੰਨਾ 196, ਇੰਡੀਅਨ ਅਨਰੈਸਟ''</br> ''“ਤਹਿ ਕਰੋ ਉਏ ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸ਼ਕ"¹³¹''}} {{gap}}ਅਛੂਤ : ਰਾਜਨੀਤਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਤੋਂ ਭਾਰਤੀ ਆਬਾਦੀ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਆਸਥਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਵੇਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਪੂਰਵਕ ਵਰਨਣ ਕਰਨ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ। {{right|''ਪੰਨਾ 184''}} {{center|''' == ਪੰਨਾ 280 == '''}} {{gap}}ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਯੱਗ :¹³² ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਪਾਉਣ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਭੇਸ<noinclude>{{rh||129}}</noinclude> fuwmm68rvl2rof7y70dlg5pe9la0zek 250 68940 231155 206146 2026-07-30T05:40:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 231155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{gap}}ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੈ ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਜੀਵਨ ਵੱਲ ਸਹਿਜ ਰੁਝਾਨ ਰਖਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਇਕ ਆਦਮੀ ਵਲੋਂ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਾਏ ਜਾ ਸਕਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਠਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: {{gap}}1. ਇਕ ਕਾਮਨਵੈਲਥ ਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਰਬ ਪ੍ਰਵਾਨਤ ਆਪਸੀ ਕਰਾਰ। {{gap}}2. ਬਹੁਮਤ ਦੇ ਇਸ ਮਤੇ ਨਾਲ ਕਿ ਫਲਾਣੇ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ। {{gap}}3. ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਕਰਾਰ ਨਾਲ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੇ। {{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 175'''}}}} '''ਲਾਕ''' (ਨਾਗਰਿਕ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੋ ਸਿਧਾਂਤ -1690): {{gap}}‘ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦਾ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ’ {{gap}}ਉਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਾਸ਼ਨ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਤਵ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਵਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਅਵਸਥਾ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਕੁਦਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਵੇਕ ਦੇ ਹੀ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿਹਤ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਮਾਲਕੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਨਿਖੇਧ ਜਾਂ ਹਾਨੀਪੂਰਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਜਾ ਦੇਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। '''ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ''' {{gap}}‘ਕੁਦਰਤੀ ਅਵਸਥਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਸਾਥ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਸਰਬਪ੍ਰਵਾਨਤ ਸ਼ਾਸ਼ਕ ਦੇ ਬਗੈਰ।' {{gap}}'''ਨਿਜੀ ਜਾਇਦਾਦ:''' ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਜਾਇਦਾਦ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਉਤਪਾਦ ਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖੇ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਜਿੰਨੀ ਵੱਧ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਾਹ-ਬੀਜ, ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਉਸਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ। {{gap}}'''ਜਾਇਦਾਦ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ:''' ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਜਾਇਦਾਦ’ ‘ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ' ਦੀ ਪੂਰਵਵਰਤੀ ਹੈ। {{nop}}<noinclude>{{rh||130}}</noinclude> q76gr4ntsvlvohzk6t7wojlzprzkpvp 231168 231155 2026-07-30T06:24:46Z Harchand Bhinder 2624 231168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਵਿਚ ਕੁਝ ਦੇਸੀ ਆਦਮਖੋਰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਕਲੰਕੀ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਵਰਿੰਦਰ ਘੋਸ਼ਾ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸਪੂਤਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਬੰਬ ਬਨਾਉਣ ਵਰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅਨੁਸਾਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਦਮਖੋਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਦਮਖੋਰ ਆਸੂਤੋਸ਼ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹਾਦਰ ਸਪੂਤਾਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਤਖਤੇ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਸਾਫ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਬਾਸ਼ੇ ਚਾਰੂ'। (ਆਸੂਤੋਸ਼ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਤੇਰੇ ਮਾਂ ਬਾਪ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ। ਤੂੰ ਉਨਾਂ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਸਰਵਉਚ ਦਲੇਰੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਛਿਣਭੰਗਰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਆਦਮਖੋਰ ਦੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।ਅਜੇ ਜਿਆਦਾ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਕਿ ਜਦੋਂ ਗੋਰਿਆਂ ਨੇ ਛਲ-ਬਲ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ (ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਭਾਵ ਭਾਰਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਮੁਗਲ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਹੈ - ਅਨੁਵਾਦਕ) ਚੋਰਾਂ ਉਚੱਕਿਆਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝਪਟ ਲਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਕਮੀਨਾ ਸਮਸ਼ ਉਲ ਆਲਮ“ ਜਿਸਨੇ ਉਸ ਆਲਮਗੀਰ ਪਾਤਸ਼ਾਹ" ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਪਨਾਇਆ, ਜਿਸਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕਿਆਂ ਦੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਪੂਰਵਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨੂੰ ਕਲੰਕਿਤ ਕੀਤਾ - ਅੱਜ ਉਸ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਨਰੇਨ ਗੋਸਾਂਈਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਤਲਤ ਚਕਰਵਰਤੀ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਉਸ ਕਮੀਨੇ ਜਾਅਲਸਾਜ਼ ਸ਼ਮਸ ਉਲ ਆਲਮ ਦੀ ਜਾਲਸਾਜੀ ਅਤੇ ਤਸੀਹਿਆਂ ਦੇ ਸਿਟੇ ਵਜੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਗਵਾਹ ਬਣ ਗਏ ਸੀ। ਜੇ ਤੂੰ ਆਦਮਖੋਰਾਂ ਦੇ ਇਸ ਮਦਦਗਾਰ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਕੀ ਭਾਰਤ ਲਈ ਕੋਈ ਆਸ ਬਾਕੀ ਸੀ?</br> {{gap}}ਕਈ ਲੋਕ ਚੀਕ ਚਿਹਾੜਾ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਬਗਾਵਤ ਕਰਨੀ ਮਹਾਂਪਾਪ ਹੈ। ਪਰ ਗਾਵਤ ਹੈ ਕੀ? ਕੀ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਉਲਟ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਕੀ ਇਕ ਫਿਰੰਗੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਛੋਹ ਨਾਲ, ਮਹਿਜ਼ ਪਰਛਾਵਾਂ ਪੈ ਜਾਣ ਨਾਲ ਹੀ ਹਿੰਦੂ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਧੀਕਰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।</br> {{gap}}ਇਹ ਮਹਿਜ਼ ਪੱਛਮੀ ਡਾਕੂ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ... ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢੋ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਪੂਤੋ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਿਥੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਜਾਸੂਸਾਂ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਟਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਰਹਿਮ ਨਾ ਕਰੋ। ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਕੱਲੇ ਬੰਗਾਲ ਵਿਚ ਹੀ ਉਨੀ ਲੱਖ ਲੋਕ ਬੁਖਾਰ, ਚੇਚਕ, ਹੈਜਾ, ਪਲੇਗ ਅਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਰ ਗਏ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ ਸਮਝੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਚ ਗਏ ਹੋ, ਪਰ ਯਾਦ ਰਖੋ ਕਿ ਕੱਲ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪਲੇਗ ਜਾਂ ਹੈਜੇ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬਹਾਦਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਮਰੋ।</br> {{gap}}ਜਦੋਂ ਰੱਬ ਦਾ ਇਹੀ ਵਿਧਾਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜਰਾ ਸੋਚੋ ਕਿ ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਰ ਸਪੂਤ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੋਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰੇ।</br><noinclude>{{rh||130}}</noinclude> iz6i3z96pwdtplrgs943c1e8s4uhhrl 250 71499 231257 230645 2026-07-30T11:30:50Z Amritpal Aman 2020 /* ਸੋਧਣਾ */ 231257 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amritpal Aman" /></noinclude>{{center|'''{{larger|ਖਸ}}'''}} ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ: {{gap}}ਖਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ, ਰਾਜਸਥਾਨ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਦੀਆਂ ਨਹਿਰਾਂ, ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਜਮੀਨ, ਤਲਾਬ, ਨਹਿਰ, ਝਰਨਿਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੂਟੇ ਗਰੁੱਪਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕਈ ਸਾਲ ਦੇ ਤੱਕ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਖਸ ਗਾਂਡਰ (ਵੀਰਨ, ਸੀਂਕ) ਨਾਂ ਦੀ ਘਾਹ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਘਾਹ ਦਾ ਬੂਟਾ 5-6 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਸਰਕੰਡੇ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਰਗਾ ਪੱਤੀਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ 1 ਤੋਂ 2 ਫੁੱਟ ਲੰਬੇ ਅਤੇ 3 ਇੰਚ ਤੱਕ ਚੌੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤਣਾ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ 2 ਤੋਂ 5 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੁੱਲ ਹਰੇ, ਪੀਲੇ-ਲਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਰੰਗ ਵਿਚ 4 ਤੋਂ 12 ਇੰਚ ਲੰਬੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਬਹਾਰ ਬਰਸਾਤੀ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪਤਲੀ-ਪਤਲੀ ਮੋਟੇ ਧਾਗੇ ਵਰਗੀ ਜਮੀਨ ਵਿਚ 2 ਫੁੱਟ ਤੋਂ ਵੀ ਡੂੰਘੀ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲਾਪਨ ਲਏ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰੋਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਿੱਲੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੇਰੇ ਜਦਕਿ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਿਕਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਖਸ ਦਾ ਵਧੇਰੇ ਉਪਯੋਗ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਘਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੈਂਟ, ਤੇਲ ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਦਵਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਕਈ ਗੁਣ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ {{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਉਸ਼ੀਰ। ਹਿੰਦੀ-ਖਸ। ਮਰਾਠੀ-ਕਾਲਾਵਾਲਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਕਾਲਾਬਾਲੋ। ਬੰਗਾਲੀ- ਬੇਨਾ ਘਾਹ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਖਸਖਸ ਗ੍ਰਾਸ (Khas-khas Grass)। ਲੈਟਿਨ-ਵੇਟੀਵੇਰੀਆ ਜੀਜਾਨੀਆਇਡਿਸ (Vetiveria Zizanicides) ਗੁਣ: {{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਖਸ ਰਸ ਵਿਚ ਮਧੁਰ, ਤਿਕਤ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਤਾਸੀਰ ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 75<noinclude></noinclude> ediyw4cwghet7gh8upwlx76yiitd202 250 73422 231128 230360 2026-07-29T15:46:48Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 231128 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|( ੯ )}}'''}} ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਮਿ੍ਤ ਛਕ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ (ਸਿੱਖ) ਦਾ ਸਦਾ ਸਰਜੀਤ ਤੇ ਤਿਆਰ ਬਰ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਕੇਵਲ ਇਸੇ ਸੂਰਤ ਵਿਚ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਸਮੇਂ ਦਿੜਾਏ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਉਪਰ ਤਤਪਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਖਿਨ ਖਿਨ ਗੁਰਮਤਿ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈਆਂ ਕਰਦਾ ਰਹੇ। ਜੇਕਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਸਾਰ ਹਰ ਇਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿਖ (ਸਿੰਘ) ਪੂਰਨ ਅਮਰ ਪਦਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਿਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਸਮਗਰ ਬਾਣੀ ਬਾਰੰਬਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਦੇ ਸੰਚਨ ਸੰਗਰਹਿਨ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾ ਦ੍ਰਿੜਾਉਂਦੀ। {{center|'''{{larger|ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ}}'''}} ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਮਹਾਨਤਾ ਅਜੇਹੀ ਪਾਕ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪਾਰਸ ਰਸਾਇਣੀ ਕਲਾ ਵਾਲੀ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਸਾਰ ਹੀ ਜਨਮ ਜਨਮਾਂਤ੍ਰੀ ਕਮਾਤੇ ਪਾਪ ਇਕ ਦੰਮ ਸਾਰੇ ਦਘਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਚਮੁਚ ਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਹਾਰੇ ਸਿਖ ਦਾ ਨਵਾਂ ਜਨਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਸਤਿਗੁਰ ਕ ਜਨਮੈ ਗਵਨ ਮਿਟਾਇਆ" ਵਾਲਾ ਜਨਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਅਵਗੁਣ ਅਵੱਗਿਆ ਕਰਮ ਉਸ ਦੇ ਸਗਲੇ ਬਖਸ਼ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਗੇ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਮਾਰਗੀ ਸ਼ੁਭ ਮਾਰਗੀ ਸੁਰੇਸ਼ਟ ਕਰਮਚਾਰੀ ਖਾਲਸਾ ਗੁਰੂ ਦਾ ਖਾਲਸ<noinclude></noinclude> h4kft0099qtrmhy4pulvg8sdsfcesgd 250 73424 231129 230649 2026-07-29T16:21:01Z Aman Arora PTL 1841 /* ਸੋਧਣਾ */ 231129 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Aman Arora PTL" /></noinclude> {{center|'''{{larger|ਨਾਸਤਕ}}'''}} {{gap}}ਮੂੰਹ ਝਾਖਰੇ ਹੀ ਜਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਮਹੱਲ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੁਨਾਰੇ, ਰੁਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚੋਂ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾਂਦੇ ਦਿਸੇ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਬੋਲਿਆ, “ਮੈਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ!” {{gap}}“ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਾਜ?” ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਪੁਛਿਆ। {{gap}}ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਰਾਹ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਸੌਂਦਿਆਂ ਜਾਗ-ਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਸਫ਼ਰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਦੁਖ ਤਾਂ ਹੁਣ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ ਕੀ ਸਵਾਲ ਕਰਾਂਗਾ? ਨਾਲੇ ਜੇ ਇਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਖ਼ਿਆਲ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਇਤਨਾ ਮੋਹ ਲਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਪਤਾ ਇਸ ਦੇ ਮ੍ਰਿਗ-ਲੋਚ ਨੈਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਕੀ ਗੁਜ਼ਰੇਗੀ। ਮੇਰੇ ਹੋਸ਼ ਹਵਾਸ ਹੁਣ ਤੋਂ ਹੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਕੀ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਖਿਚੋਤਾਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਕਿਥੋਂ ਆਵੇਗੀ?” {{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਇਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜਦ ਅਸੀਂ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਦੇ ਪੇਸ਼ ਹੋਈਏ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਗਲ ਬਾਤ ਕਰੋਗੇ। ਮੈਂ ਸਭ ਵੇਖ ਲਵਾਂਗਾ।” ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ। {{gap}}ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਤਸੱਲੀ ਹੋਈ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਦੀਨ ਦੁਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ {{right|२१}}<noinclude></noinclude> d0znpuj7vcog18l64z5kl6kt7icvw23 250 73425 231239 2026-07-30T07:04:10Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{x-larger|ਕਭੀ ਯੇ ਰੁਲਾਏ ...}} {{Block center|<poem>ਜਿਉਂ ਕੇ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਰੱਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਹੀ ਲਿੱਖਤਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਫਰਤਾਂ, ਰੋਸ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231239 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{x-larger|ਕਭੀ ਯੇ ਰੁਲਾਏ ...}} {{Block center|<poem>ਜਿਉਂ ਕੇ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਰੱਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਹੀ ਲਿੱਖਤਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਫਰਤਾਂ, ਰੋਸੇ, ਭੁਲੇਖੇ, ਠਿੱਬੀਆਂ ਆਦਿ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਚਾਰ ਬੰਦੇ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੱਲਾ ਰਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦਾ। ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਹਰ ਮਨ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਤਹਿ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਲਾਂਭਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਬਸ ਹੋ ਗਏ, ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ, ਜ਼ੋਰੋਂ ਜ਼ੋਰੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਸ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂਹਰੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੁਣ ਮਾਲਕ ਹੋ ਤੋ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ, ਮਾਨਣ, ਜਾਨਣ ਜਾਂ ਪਹਿਚਾਨਣ ਦੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੋਗੇ। {{right|-ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ}}</poem>}}<noinclude>{{rh|||2}}</noinclude> d5npaja4zswe9l8axh1nmpnrzn9eslq 231240 231239 2026-07-30T07:04:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 231240 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{x-larger|ਕਭੀ ਯੇ ਰੁਲਾਏ ...}} ਜਿਉਂ ਕੇ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਮਜ਼ਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਰੱਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਹੀ ਲਿੱਖਤਾਂ ਦਾ ਪਾਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਫਰਤਾਂ, ਰੋਸੇ, ਭੁਲੇਖੇ, ਠਿੱਬੀਆਂ ਆਦਿ ਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕਲਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਚਾਰ ਬੰਦੇ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਣੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੱਲਾ ਰਹਿ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦੇ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦਾ। ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਹਰ ਮਨ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਤਹਿ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਉਲਾਂਭਾ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸੁਧਾਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਬਸ ਹੋ ਗਏ, ਆਪ ਮੁਹਾਰੇ, ਜ਼ੋਰੋਂ ਜ਼ੋਰੀ ਮੇਰੇ ਤੇ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਸ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂਹਰੇ ਸੁੱਟ ਕੇ ਸੁਰਖਰੂ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਹੁਣ ਮਾਲਕ ਹੋ ਤੋ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ, ਮਾਨਣ, ਜਾਨਣ ਜਾਂ ਪਹਿਚਾਨਣ ਦੇ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਵੋਗੇ। {{right|-ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ}}</poem>}}<noinclude>{{rh|||2}}</noinclude> klorad6zn4ijjqfyh3eedj4czmep18h 250 73426 231241 2026-07-30T07:14:50Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 231241 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{purple|ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ}} ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੇ ਨੇ ਤੇ ਅਕਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵੱਟਸਐਪ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ) {{right|-''{{blue|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ}}''}} {{dhr|3em}} {{purple|ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ}} ਮੰਜ਼ਿਲ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਐਵੇਂ ਰਾਸਤਿਆਂ ਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। {{right|''-{{blue|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ}}''}} {{dhr|3em}}</poem>}}<noinclude>{{rh|3||}}</noinclude> k2723v3s8vk978hw2ddtbhr7amz8mxv 231242 231241 2026-07-30T07:15:34Z Harchand Bhinder 2624 231242 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem>{{dhr|3em}} {{purple|ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ}} {{gap}}ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦੇ ਨੇ ਤੇ ਅਕਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵੱਟਸਐਪ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ) {{right|-''{{blue|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ}}''}} {{dhr|3em}} {{purple|ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ}} {{gap}}ਮੰਜ਼ਿਲ ਤਾਂ ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਐਵੇਂ ਰਾਸਤਿਆਂ ਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। {{right|''-{{blue|ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ}}''}} {{dhr|3em}}</poem>}}<noinclude>{{rh|3||}}</noinclude> bfm3gbehc762szw4zxx7w5l2urjklp5 250 73427 231243 2026-07-30T07:16:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੱਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਚਮਗਿੱਦੜ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਹਿਲ ਵੀ ਖੰਡਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਕੈਮਰਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਲੈਣ ਨਾਲ ਰੋਟੀਗਰਾਫਰ ਤਾਂ ਸੌਖੇ ਹੀ ਬਣਿਆ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231243 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੱਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਚਮਗਿੱਦੜ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਹਿਲ ਵੀ ਖੰਡਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਕੈਮਰਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਲੈਣ ਨਾਲ ਰੋਟੀਗਰਾਫਰ ਤਾਂ ਸੌਖੇ ਹੀ ਬਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਬਣਨ ਲਈ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ 4<noinclude></noinclude> kaxl0bjqwrzvtnp3klk3xlnkyj7ubgf 231245 231243 2026-07-30T07:18:04Z Harchand Bhinder 2624 231245 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੱਦੋਂ ਰਾਜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਚਮਗਿੱਦੜ ਦਾ ਕਬਜ਼ਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਹਿਲ ਵੀ ਖੰਡਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਕੈਮਰਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਲੈਣ ਨਾਲ ਰੋਟੀਗਰਾਫਰ ਤਾਂ ਸੌਖੇ ਹੀ ਬਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫੋਟੋਗਰਾਫਰ ਬਣਨ ਲਈ ਸਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh||4}}</noinclude> d3k4zzu0dknxfo5krtch0pszjyygqjo 250 73428 231244 2026-07-30T07:17:14Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "5 ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੱਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਨਫਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੀ ਬੰਦੋਬਦੀ ਕੱਚੀਆਈ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਅੱਜ ਕਲੱ ਲੋਕੀ ਅ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231244 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>5 ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੱਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਨਫਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੀ ਬੰਦੋਬਦੀ ਕੱਚੀਆਈ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਅੱਜ ਕਲੱ ਲੋਕੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਦੀ ਥਾਂ ਵੱਟਸਐਪ ਪਹਿਲੋਂ ਦੇਖਦੇ ਆ, ਸਣੇ ਮੇਰੇ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude> {{rh|5||}}</noinclude> ntc11kqw5l55bb150bt96n8s6kdup9b 231246 231244 2026-07-30T07:18:25Z Harchand Bhinder 2624 231246 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੱਦੋਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਨਫਰਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਦੋਸਤੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੀ ਬੰਦੋਬਦੀ ਕੱਚੀਆਈ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਅੱਜ ਕਲੱ ਲੋਕੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਦੀ ਥਾਂ ਵੱਟਸਐਪ ਪਹਿਲੋਂ ਦੇਖਦੇ ਆ, ਸਣੇ ਮੇਰੇ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude> {{rh|5||}}</noinclude> m5nh48swzc0walphs0s94uy81w1q24k 250 73429 231247 2026-07-30T07:19:19Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਦੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਲ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਡੋਪ ਟੈਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੇਬ ਟੈਸਟ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231247 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕਣੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨ ਦੀ ਹੀ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਲ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਸਰਕਾਰੀ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਦਾ ਡੋਪ ਟੈਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਜੇਬ ਟੈਸਟ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|||6}}</noinclude> nijpmkoamovntddekz3t2xjfzm1z187 250 73430 231248 2026-07-30T07:20:02Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੇ ਭਾਰਤ ਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸਨੇ, ਤੇ ਕੱਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁਆਹ ਦੀ ਚਿੜੀ ਬਣਾਇਆ ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ ਤੋਤੇ ਬਣਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231248 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੇ ਭਾਰਤ ਕਦੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੜੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸਨੇ, ਤੇ ਕੱਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁਆਹ ਦੀ ਚਿੜੀ ਬਣਾਇਆ ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ ਤੋਤੇ ਬਣਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਾਂ ਤੇ ਹਾਕਮ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਗਿਰਝਾਂ ਬਣੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|7||}}</noinclude> pun9mmi4nem1gb2xps7wtoiiw6gapuq 250 73431 231249 2026-07-30T07:20:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੇ ਨਫਰਤ ਮਨ ਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਨਫਰਤ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਾਇਲਾਜ ਹੈ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਲਾਲਚੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਸਿਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231249 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੇ ਨਫਰਤ ਮਨ ਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਨਫਰਤ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਜਾ ਵੜੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਾਇਲਾਜ ਹੈ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਲਾਲਚੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਸਿਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵੱਡੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਫਸਾ ਦੇਵੇ ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|||8}}</noinclude> cw0zvbbg3c7tof87nczzw9uj9dr5gci 250 73432 231250 2026-07-30T07:21:57Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬਾਹਲੇ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਮ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231250 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬਾਹਲੇ ਸੁਆਲ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜ ਲਈ ਕਦੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਮੰਦਾ ਜਾਂ ਝੂਠ- ਸੱਚ ਬੋਲਕੇ ਲਾਈਲੱਗ, ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਕੱਚੇ, ਬੇਜ਼ਮੀਰੇ ਤੇ ਤਰਕ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|9||}}</noinclude> n314xgv61mc1gcbi794r5ye2vky76kq 250 73433 231251 2026-07-30T07:22:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਧੌਣ ਵਿਚ ਆਹੁਦੇ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕਿੱਲਾ ਗੱਡ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ' ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231251 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਧੌਣ ਵਿਚ ਆਹੁਦੇ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਕਿੱਲਾ ਗੱਡ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ' ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਮੱਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜੱਦੋਂ ਤਕ ਸਮਝ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਸਮਾਂ ਨਿਕਲ ਚੁੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|||10}}</noinclude> 5wc5z7c073vyv46jam2ggxffkd357mh 250 73434 231252 2026-07-30T07:23:38Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਿਹਦੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਕਰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਵੱਟਸਐਪ ਤੇ ਗੁੱਡ ਮੋਰਨਿੰਗਾਂ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਖੁਸ਼ੀ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231252 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਿਹਦੇ ਕੋਲ ਕੁਝ ਕਰਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਵੱਟਸਐਪ ਤੇ ਗੁੱਡ ਮੋਰਨਿੰਗਾਂ ਹੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਖੁਸ਼ੀ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਚ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਬਣੇ ਹੋਣ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|11||}}</noinclude> kbk6ybkhe71h6uvk8bcj0ck4ysoi4hi 250 73435 231253 2026-07-30T07:24:24Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨਸਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਨਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਕ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਿਹੜੇ ਸੋਚਦੇ ਨੇ ਕੇ, ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਬਾਲ ਕੇ, ਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231253 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਲੋਕਤੰਤਰ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨਸਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਨਣ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹੱਕ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਿਹੜੇ ਸੋਚਦੇ ਨੇ ਕੇ, ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ ਬਾਲ ਕੇ, ਦੌੜਾਂ ਲਾ ਕੇ . ਸਮਾਜਿਕ ਤਬਦੀਲੀ ਲੈ ਅਉਣਗੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਟਾਇਮ ਹੀ ਖਰਾਬ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ। -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|||12}}</noinclude> 12lg7sahdcsi8dba9mpqjltnad60fza 250 73436 231254 2026-07-30T07:25:11Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੇਕਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰੋਗੇ ਤਾਂ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਘੱਟ, ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਧ ਲੱਭਣਗੀਆਂ । ਗਲਤੀਆਂ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਬਹਿਸ ਉਹੀ ਲੋਕ ਵੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹਿਸ ਦ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231254 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜੇਕਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਝਾਤੀ ਮਾਰੋਗੇ ਤਾਂ ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਘੱਟ, ਪਰ ਆਪਣੀਆਂ ਵੱਧ ਲੱਭਣਗੀਆਂ । ਗਲਤੀਆਂ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਬਹਿਸ ਉਹੀ ਲੋਕ ਵੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹਿਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਅਧੂਰਾ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਆਪ ਪੂਰੀ ਘੋਖ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|13||}}</noinclude> b8jnh369fsdn9eat4ktmjt0fyzl1l2q 250 73437 231255 2026-07-30T07:25:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਮਾੜਾ ਬੰਦਾ ਨਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਜੋਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਇਨਸਾਫ ਲੈਣ ਜੋਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਕੋਈ ਸਾਥ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਹੀ ਉਹਦਾ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਿਸ ਸੱਚ ਕੋਲ ਛਿੱਤਰ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231255 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਮਾੜਾ ਬੰਦਾ ਨਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਜੋਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਇਨਸਾਫ ਲੈਣ ਜੋਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਸ ਕੋਈ ਸਾਥ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਮਾ ਹੀ ਉਹਦਾ -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਜਿਸ ਸੱਚ ਕੋਲ ਛਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|||14}}</noinclude> 08209sfhpq5r2yl6koov1ls1e6g95hq 250 73438 231256 2026-07-30T07:26:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ " ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਹਰ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਸਿਰਫ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਦਾ ਰੰਗ ਹੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਤਕਦੀਰ ਨਹੀਂ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਹੁਣ ਤਾਂ ਫੋਨ ਵੀ ਪਹਿਚਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 231256 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਹਰ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਸਿਰਫ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀ ਜ਼ੰਜ਼ੀਰ ਦਾ ਰੰਗ ਹੀ ਬਦਲਦੀ ਹੈ, ਤਕਦੀਰ ਨਹੀਂ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ ਮਾਡਰਨ ਬਚਨ ਬਿਲਾਸ ਹੁਣ ਤਾਂ ਫੋਨ ਵੀ ਪਹਿਚਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਚਿਹਰਾ, ਤੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਆਪਣੇ ਕੁੰਢੇ ਜਿੰਦੇ। ਇਹ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਨ, ਜੋ ਮੁਨਕਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਛਾਨਣ ਤੋਂ ) -ਜਨਮੇਜਾ ਸਿੰਘ ਜੌਹਲ<noinclude>{{rh|15||}}</noinclude> kspcvqcjuvfi79y07tz94xogh4nwc43