ਪੰਨਾ:ਪਾਰਸ.pdf/114

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਸਰੋਤ</sitename>
    <dbname>pawikisource</dbname>
    <base>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਲੇਖਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ਲਿਖਤ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="114" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ</namespace>
      <namespace key="115" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">ਪੰਨਾ</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪਾਰਸ.pdf/114</title>
    <ns>250</ns>
    <id>13038</id>
    <revision>
      <id>231274</id>
      <parentid>42659</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gill jassu</username>
        <id>619</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>231274</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2310" sha1="h8lc1ovqjc0o2ealiuu15f4jnsg0jxb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Gill jassu&quot; /&gt;{{rh||੧੧੩|}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਸਿਧੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਸੁਵਾਲ ਕੀਤਾ, ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ ਇਹ ਦਾਹਵਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਮੁਕੱਦਮੇ ਬਿਨਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਛੋਟੇ ਲਾਲਾ ਜੀ ਪਾਸ ਰੁਪੈ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਗਏ? 

{{gap}}ਹਰੀਸ਼ ਉਤਰ ਕੇ ਲੜਕਿਆਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਭਰਾ ਦਾ ਉੱਚਾ ਬੋਲ ਸੁਣਕੇ ਹੌਲੀ ਜਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜੁਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, &quot;ਰੁਪਇਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਵਹੁਟੀ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਭਾਬੀ, ਪੱਟ ਦੀ ਦਲਾਲੀ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਭਰਾ ਪਾਸੋਂ ਚਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਇਆ ਜੋ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਕੋਲ ਹੀ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੋਟੀ ਨੂੰਹ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਵੀ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਮਾਲ ਖਜ਼ਾਨਾ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਮਝ ਲਿਆ?&quot;

{{gap}}ਗਰੀਸ਼ ਫੇਰ ਚਮਕਿਆ, &quot;ਮੇਰਾ ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਲੈ ਗਿਆ, ਕੁਝ ਵੀ ਬਾਕੀ ਨਹੀ ਛੱਡਿਆ? ਉਹ ਤਾਂ ਇਕ ਦਮ ਹੀ ਨੰਗਾ ਸ਼ੁਹਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, ਘਰ ਬਾਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪੰਜ ਸੌ ਰੁਪੈ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।&quot;

{{gap}}ਹਰੀਸ਼ ਦੰਗ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕੀ ਗੱਲ ਆਖਦੇ ਹੋ ਭਰਾ ਜੀ ਉਸਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤਾਂ ਕੋਈ ਘੱਟ ਨਹੀਂ! ਗਰੀਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਹੈ ਇਕ ਦਮ ਲੰਮਾ ਚੌੜਾ ਹਿਸਾਬ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਘਰ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਲੰਬਾਈ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਇਹਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਚਲ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h8lc1ovqjc0o2ealiuu15f4jnsg0jxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf/104</title>
    <ns>250</ns>
    <id>19484</id>
    <revision>
      <id>231277</id>
      <parentid>50442</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:49:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231277</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2915" sha1="4tfcprk5kweusrpceabbx92suo76fi5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੯੮ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਆਹਾ ! ਬਿਬਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿਹਾ ਬੇੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਬਨਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਕਲਾਂ ਕੌਸ਼ਲਦਾ ਸਮਿਆਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚਲ ਰਹਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਏ ਬਾਨ ਭਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚਵੀਂ ਪਾਸੀਰੂ ਨੇਰੀ ਵੇਲ ਬੂਟੇ ਅਜੇਹੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਲ ਵੇਖਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਨੇ ਅਜੇਹੀ ਮੋਕਿਆਂ ਦੀ ਝਾਲਰ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ੨ ਵਿਬ ਛੱਡਕੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਤੀ ਖਿੱਦੋ ਵਾਂਗੁ ਬਨਾਕੇ ਜੇਹ ਉਸਤਾਦੀ ਨਾਲ ਲਟਕਾਏ ਹਨ ਕਿ ਜਿਉਂ ੨ ਇਸਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇ ਡਿਮੇ ਏਨਾਂਦੀ ਚਮਕ ਦਮ 3 ਵ ਈ ਜਾਂਦ ਹੈ 3 ੩ (ਡੀ ਮਨੀ 13 ਮਲੂ ਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਇਨਾਂ ਬਨਾਓ ਮੋਭੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਪਤੁ ਅਰਥਾਤ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵਖਆਂ ਤਾਂ ਗੋਦਓ ਨਿਕਲਕੇ * ਉਛਲਿਮ ਅਰ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲੱਗਾ ਪਰ ਮੋਭ ਤਾਂ ਹੱਥ ਨ ਆਏ ਅਰ ਉਲਟਾ ਹੋਕੇ ਭਈ ਤੇ ਡਿੱਗ f | | ਓਹੋ ! ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਫਿਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਸਥੋ ਹੀ ਸਹਿਮ ਗਏ ਭਾਂਵੇ ਭਕਾਲ ਖਿਬਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਬੜੀ ਵਿਥ
* ਇਹ ਗੱਲ ਜੇਹੜੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਜੰਮਦਿਆਂ ਹੀ ਓਛਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ fਲਯਾ ਇਸਖਿਆਲ ਨਾਲ ਕਿ ਏਹ ਇਕ ਖਾਨ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਫਲ ਹੈ
ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਲ ਵਲ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਸੂਰਜ ਸੀ ਕਿਡੂ ਕਿਸੇ ਬਿਬਾਨ ਦੇ ਬਨਉ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਲਰ ਦੇ ਮੋ 7 ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ fਛੋਂ ਹੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਨੂੰ . ਭੁਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਹੀ ਬਨਾ ਲਿ । ( ਅਜਨਾਂਸਤੀਨੋ ਰਾਸ ਦੀ ੩੪ ਸਟ )
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4tfcprk5kweusrpceabbx92suo76fi5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231278</id>
      <parentid>231277</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231278</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2921" sha1="bfs4dupxhghygsdyyus4wwuy2ai9mmb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੯੮ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਆਹਾ ! ਬਿਬਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿਹਾ ਬੇੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਬਨਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਕਲਾਂ ਕੌਸ਼ਲਦਾ ਸਮਿਆਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਏਬਾਨ ਤਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚਵੀਂ ਪਾਸੀ ਸੁਨੇਰੀ ਵੇਲ ਬੂਟੇ ਅਜੇਹੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਲ ਵੇਖਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਨੇ ਅਜੇਹੀ ਮੋਤਿਆਂ ਦੀ ਝਾਲਰ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ੨ ਵਿਬ ਛੱਡਕੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਤੀ ਖਿੱਦੋ ਵਾਂਗੁ ਬਨਾਕੇ ਜੇਹ ਉਸਤਾਦੀ ਨਾਲ ਲਟਕਾਏ ਹਨ ਕਿ ਜਿਉਂ ੨ ਇਸਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇ ਡਿਮੇ ਏਨਾਂਦੀ ਚਮਕ ਦਮ 3 ਵ ਈ ਜਾਂਦ ਹੈ 3 ੩ (ਡੀ ਮਨੀ 13 ਮਲੂ ਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਇਨਾਂ ਬਨਾਓ ਮੋਭੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਪਤੁ ਅਰਥਾਤ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵਖਆਂ ਤਾਂ ਗੋਦਓ ਨਿਕਲਕੇ * ਉਛਲਿਮ ਅਰ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲੱਗਾ ਪਰ ਮੋਭ ਤਾਂ ਹੱਥ ਨ ਆਏ ਅਰ ਉਲਟਾ ਹੋਕੇ ਭਈ ਤੇ ਡਿੱਗ f | | ਓਹੋ ! ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਫਿਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਸਥੋ ਹੀ ਸਹਿਮ ਗਏ ਭਾਂਵੇ ਭਕਾਲ ਖਿਬਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਬੜੀ ਵਿਥ
* ਇਹ ਗੱਲ ਜੇਹੜੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਜੰਮਦਿਆਂ ਹੀ ਓਛਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ fਲਯਾ ਇਸਖਿਆਲ ਨਾਲ ਕਿ ਏਹ ਇਕ ਖਾਨ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਫਲ ਹੈ
ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਲ ਵਲ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਸੂਰਜ ਸੀ ਕਿਡੂ ਕਿਸੇ ਬਿਬਾਨ ਦੇ ਬਨਉ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਲਰ ਦੇ ਮੋ 7 ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ fਛੋਂ ਹੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਨੂੰ . ਭੁਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਹੀ ਬਨਾ ਲਿ । ( ਅਜਨਾਂਸਤੀਨੋ ਰਾਸ ਦੀ ੩੪ ਸਟ )
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bfs4dupxhghygsdyyus4wwuy2ai9mmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231279</id>
      <parentid>231278</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231279</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2926" sha1="akx8qv881qq3jxe231omsm1e0nkeeqr" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੯੮ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਆਹਾ ! ਬਿਬਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿਹਾ ਬੇੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਬਨਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਕਲਾਂ ਕੌਸ਼ਲਦਾ ਸਮਿਆਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਏਬਾਨ ਤਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚਵੀਂ ਪਾਸੀ ਸੁਨੇਰੀ ਵੇਲ ਬੂਟੇ ਅਜੇਹੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਲ ਵੇਖਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਨੇ ਅਜੇਹੀ ਮੋਤਿਆਂ ਦੀ ਝਾਲਰ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ੨ ਵਿਬ ਛੱਡਕੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਤੀ ਖਿੱਦੋ ਵਾਂਗੁ ਬਨਾਕੇ ਅਜੇਹੀ ਉਸਤਾਦੀ ਨਾਲ ਲਟਕਾਏ ਹਨ ਕਿ ਜਿਉਂ ੨ ਇਸਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਿਮੇ ਤਿਮੇ ਏਨਾਂਦੀ ਚਮਕ ਦਮ 3 ਵ ਈ ਜਾਂਦ ਹੈ 3 ੩ (ਡੀ ਮਨੀ 13 ਮਲੂ ਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਇਨਾਂ ਬਨਾਓ ਮੋਭੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਪਤੁ ਅਰਥਾਤ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵਖਆਂ ਤਾਂ ਗੋਦਓ ਨਿਕਲਕੇ * ਉਛਲਿਮ ਅਰ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲੱਗਾ ਪਰ ਮੋਭ ਤਾਂ ਹੱਥ ਨ ਆਏ ਅਰ ਉਲਟਾ ਹੋਕੇ ਭਈ ਤੇ ਡਿੱਗ f | | ਓਹੋ ! ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਫਿਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਸਥੋ ਹੀ ਸਹਿਮ ਗਏ ਭਾਂਵੇ ਭਕਾਲ ਖਿਬਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਬੜੀ ਵਿਥ
* ਇਹ ਗੱਲ ਜੇਹੜੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਜੰਮਦਿਆਂ ਹੀ ਓਛਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ fਲਯਾ ਇਸਖਿਆਲ ਨਾਲ ਕਿ ਏਹ ਇਕ ਖਾਨ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਫਲ ਹੈ
ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਲ ਵਲ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਸੂਰਜ ਸੀ ਕਿਡੂ ਕਿਸੇ ਬਿਬਾਨ ਦੇ ਬਨਉ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਲਰ ਦੇ ਮੋ 7 ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ fਛੋਂ ਹੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਨੂੰ . ਭੁਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਹੀ ਬਨਾ ਲਿ । ( ਅਜਨਾਂਸਤੀਨੋ ਰਾਸ ਦੀ ੩੪ ਸਟ )
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>akx8qv881qq3jxe231omsm1e0nkeeqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231280</id>
      <parentid>231279</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231280</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2935" sha1="2n2h3pv6394shdgvv71v3xekwgqry08" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੯੮ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਆਹਾ ! ਬਿਬਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿਹਾ ਬੇੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਬਨਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਕਲਾਂ ਕੌਸ਼ਲਦਾ ਸਮਿਆਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਏਬਾਨ ਤਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚਵੀਂ ਪਾਸੀ ਸੁਨੇਰੀ ਵੇਲ ਬੂਟੇ ਅਜੇਹੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਲ ਵੇਖਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਨੇ ਅਜੇਹੀ ਮੋਤਿਆਂ ਦੀ ਝਾਲਰ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ੨ ਵਿਬ ਛੱਡਕੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਤੀ ਖਿੱਦੋ ਵਾਂਗੁ ਬਨਾਕੇ ਅਜੇਹੀ ਉਸਤਾਦੀ ਨਾਲ ਲਟਕਾਏ ਹਨ ਕਿ ਜਿਉਂ ੨ ਇਸਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਿਮੇ ਤਿਮੇ ਏਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦਮਕ ਵਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਡੀ ਮਨੀ 13 ਮਲੂ ਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ ਇਨਾਂ ਬਨਾਓ ਮੋਭੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਪਤੁ ਅਰਥਾਤ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵਖਆਂ ਤਾਂ ਗੋਦਓ ਨਿਕਲਕੇ * ਉਛਲਿਮ ਅਰ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲੱਗਾ ਪਰ ਮੋਭ ਤਾਂ ਹੱਥ ਨ ਆਏ ਅਰ ਉਲਟਾ ਹੋਕੇ ਭਈ ਤੇ ਡਿੱਗ f | | ਓਹੋ ! ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਫਿਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਸਥੋ ਹੀ ਸਹਿਮ ਗਏ ਭਾਂਵੇ ਭਕਾਲ ਖਿਬਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਬੜੀ ਵਿਥ
* ਇਹ ਗੱਲ ਜੇਹੜੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਜੰਮਦਿਆਂ ਹੀ ਓਛਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ fਲਯਾ ਇਸਖਿਆਲ ਨਾਲ ਕਿ ਏਹ ਇਕ ਖਾਨ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਫਲ ਹੈ
ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਲ ਵਲ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਸੂਰਜ ਸੀ ਕਿਡੂ ਕਿਸੇ ਬਿਬਾਨ ਦੇ ਬਨਉ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਲਰ ਦੇ ਮੋ 7 ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ fਛੋਂ ਹੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਨੂੰ . ਭੁਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਹੀ ਬਨਾ ਲਿ । ( ਅਜਨਾਂਸਤੀਨੋ ਰਾਸ ਦੀ ੩੪ ਸਟ )
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2n2h3pv6394shdgvv71v3xekwgqry08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231281</id>
      <parentid>231280</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:03:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231281</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2951" sha1="1fnh76yl644zo9g3ogfqdk2jhwp1rjh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੯੮ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਆਹਾ ! ਬਿਬਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿਹਾ ਬੇੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਬਨਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਕਲਾਂ ਕੌਸ਼ਲਦਾ ਸਮਿਆਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਏਬਾਨ ਤਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚਵੀਂ ਪਾਸੀ ਸੁਨੇਰੀ ਵੇਲ ਬੂਟੇ ਅਜੇਹੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਲ ਵੇਖਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਨੇ ਅਜੇਹੀ ਮੋਤਿਆਂ ਦੀ ਝਾਲਰ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ੨ ਵਿਬ ਛੱਡਕੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਤੀ ਖਿੱਦੋ ਵਾਂਗੁ ਬਨਾਕੇ ਅਜੇਹੀ ਉਸਤਾਦੀ ਨਾਲ ਲਟਕਾਏ ਹਨ ਕਿ ਜਿਉਂ ੨ ਇਸਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਿਮੇ ਤਿਮੇ ਏਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦਮਕ ਵਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਡਾਡੀ ਮਨੋਹਰ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਇਨਾਂ ਬਨਾਓ ਮੋਭੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਪਤੁ ਅਰਥਾਤ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵਖਆਂ ਤਾਂ ਗੋਦਓ ਨਿਕਲਕੇ * ਉਛਲਿਮ ਅਰ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲੱਗਾ ਪਰ ਮੋਭ ਤਾਂ ਹੱਥ ਨ ਆਏ ਅਰ ਉਲਟਾ ਹੋਕੇ ਭਈ ਤੇ ਡਿੱਗ f | | ਓਹੋ ! ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਫਿਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਸਥੋ ਹੀ ਸਹਿਮ ਗਏ ਭਾਂਵੇ ਭਕਾਲ ਖਿਬਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਬੜੀ ਵਿਥ
* ਇਹ ਗੱਲ ਜੇਹੜੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਜੰਮਦਿਆਂ ਹੀ ਓਛਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ fਲਯਾ ਇਸਖਿਆਲ ਨਾਲ ਕਿ ਏਹ ਇਕ ਖਾਨ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਫਲ ਹੈ
ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਲ ਵਲ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਸੂਰਜ ਸੀ ਕਿਡੂ ਕਿਸੇ ਬਿਬਾਨ ਦੇ ਬਨਉ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਲਰ ਦੇ ਮੋ 7 ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ fਛੋਂ ਹੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਨੂੰ . ਭੁਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਹੀ ਬਨਾ ਲਿ । ( ਅਜਨਾਂਸਤੀਨੋ ਰਾਸ ਦੀ ੩੪ ਸਟ )
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1fnh76yl644zo9g3ogfqdk2jhwp1rjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231282</id>
      <parentid>231281</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T08:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231282</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2972" sha1="t2s1pguwamma90oblubdbviwvz6txpd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੯੮ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਆਹਾ ! ਬਿਬਾਨ ਨੂੰ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਕਿਹਾ ਬੇੜੀ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਦਾ ਬਨਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਾਂ ਕਲਾਂ ਕੌਸ਼ਲਦਾ ਸਮਿਆਨ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵੱਲ ਇੱਕ ਸਾਏਬਾਨ ਤਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਚਵੀਂ ਪਾਸੀ ਸੁਨੇਰੀ ਵੇਲ ਬੂਟੇ ਅਜੇਹੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੱਲ ਵੇਖਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਉੱਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਨੇ ਅਜੇਹੀ ਮੋਤਿਆਂ ਦੀ ਝਾਲਰ ਜਿਸਦੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ੨ ਵਿਬ ਛੱਡਕੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੋਤੀ ਖਿੱਦੋ ਵਾਂਗੁ ਬਨਾਕੇ ਅਜੇਹੀ ਉਸਤਾਦੀ ਨਾਲ ਲਟਕਾਏ ਹਨ ਕਿ ਜਿਉਂ ੨ ਇਸਦੀ ਚਾਲ ਤੇਜ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਿਮੇ ਤਿਮੇ ਏਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਦਮਕ ਵਰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਡਾਡੀ ਮਨੋਹਰ ਮਲੂਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਜਿਵੇਂ ਏਨ੍ਹਾਂ  ਬਨਾਓਟੀ  ਮੋਭੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਜਨਾਂ ਦੇ ਪਤੁ ਅਰਥਾਤ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਵਖਆਂ ਤਾਂ ਗੋਦਓ ਨਿਕਲਕੇ * ਉਛਲਿਮ ਅਰ ਓਨਾਂ ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਲੱਗਾ ਪਰ ਮੋਭ ਤਾਂ ਹੱਥ ਨ ਆਏ ਅਰ ਉਲਟਾ ਹੋਕੇ ਭਈ ਤੇ ਡਿੱਗ f | | ਓਹੋ ! ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਫਿਰਦਿਆਂ ਵੇਖ ਸਥੋ ਹੀ ਸਹਿਮ ਗਏ ਭਾਂਵੇ ਭਕਾਲ ਖਿਬਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਪਰ ਫੇਰ ਭੀ ਬੜੀ ਵਿਥ
* ਇਹ ਗੱਲ ਜੇਹੜੀ ਪ੍ਰਸਿਧ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂੰਮਾਨ ਨੇ ਜੰਮਦਿਆਂ ਹੀ ਓਛਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੰਹ ਵਿੱਚ ਪਾ fਲਯਾ ਇਸਖਿਆਲ ਨਾਲ ਕਿ ਏਹ ਇਕ ਖਾਨ ਵਾਲਾ ਲਾਲ ਫਲ ਹੈ
ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਲਾਲ ਵਲ ਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਨ ਹੀ ਸੂਰਜ ਸੀ ਕਿਡੂ ਕਿਸੇ ਬਿਬਾਨ ਦੇ ਬਨਉ ਸੋਨੇ ਦੀ ਝਲਰ ਦੇ ਮੋ 7 ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ fਛੋਂ ਹੈਕ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਅਸਲੀ ਗੱਲ ਨੂੰ . ਭੁਲ ਕੇ ਸੂਰਜ ਹੀ ਬਨਾ ਲਿ । ( ਅਜਨਾਂਸਤੀਨੋ ਰਾਸ ਦੀ ੩੪ ਸਟ )
Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t2s1pguwamma90oblubdbviwvz6txpd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਭਾਗ 1.pdf/2</title>
    <ns>250</ns>
    <id>41622</id>
    <revision>
      <id>231259</id>
      <parentid>101046</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:50:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231259</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2020" sha1="a3qlr6h1qm0o49izw1w76yl0aoxsimi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;2.50.150.201&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|'''ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ'''}}
ਕਰਤਾ (The Author).
{{rh|ਅਕਾਲਬੁੰਗਾ-ਸ਼੍ਰੀ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ||ਪੰਨਾ {{gap}}੧੦੮}}
{{rh|ਦਰਬਾਰ ਬਾਬਾ ਅਟਲਰਾਇ ਜੀ-ਸ਼੍ਰੀ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ||&quot;{{gap}}੧੪੫}}
{{rh|ਸੰਤ ਅਤਰਸਿੰਘ ਜੀ-ਸਰਦਾਰ ਸਰ ਅਤਰਸਿੰਘ ਰਈਸ ਭਦੌੜ||&quot;{{gap}}੧੫੪}}
{{rh|ਤਖ਼ਤ ਸ਼੍ਰੀ ਅਬਿਚਲਨਗਰ (ਹਜ਼ੂਰ) ਸਾਹਿਬ||&quot;{{gap}}੨੧੦}}
{{rh|ਨਕਸ਼ਾ &quot; &quot;||&quot;{{gap}}&quot;}}
{{rh|ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਿਰਿ-ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ||&quot;{{gap}}੨੨੮}}
{{rh|ਸ਼ਹਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ||&quot;{{gap}}&quot;}}
{{rh|ਖ਼ਾਲਸਾਕਾਲਿਜ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ||&quot;{{gap}} &quot;}}
{{rh|ਨਕਸ਼ਾ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜੀ||&quot;{{gap}} ੨੩੦}}
{{rh|ਤਖ਼ਤ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਸ਼੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ||&quot;{{gap}}੩੦੨}}
{{rh|ਦਸ਼ਮੇਸ਼ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਤਖ਼ਤ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ||&quot;{{gap}}&quot;}}
{{rh|ਨਕਸ਼ਾ ਆਨੰਦਪੁਰ||&quot;{{gap}}&quot;}}
{{rh|ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਚਿਤ੍ਰ||&quot;{{gap}}੪੦੦}}
{{rh|ਗੁਰਦ੍ਵਾਰਾ ਫਤੇਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ-ਸਰਹਿੰਦ||&quot;{{gap}}੪੯੦}}
{{rh|ਨਕਸ਼ਾ ਸਰਹਿੰਦ||&quot;{{gap}}&quot;}}
{{rh|ਸਾਜਾਂ (ਵਾਜਿਆਂ) ਦਾ ਚਿਤ੍ਰ||&quot;{{gap}}੫੩੯}}
{{rh|ਸਾਰਾਗੜ੍ਹੀ ਮੈਮੋਰੀਅਲ-ਸ਼੍ਰੀ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ||&quot;{{gap}}੫੫੭}}
{{rh|ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਚਿਤ੍ਰ||&quot;{{gap}}੫੭੨}}
{{rh|ਸ਼ਾਰਦੂਲ-ਸਿੰਘ||&quot;{{gap}}੫੭੯}}
{{rh|ਚਿਤ੍ਰਕ-ਬਾਘ (ਵਯਾਘ੍ਰ)||&quot;{{gap}}&quot;}}
{{rh|ਨਕਸ਼ਾ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ||&quot;{{gap}}੬੬੨}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a3qlr6h1qm0o49izw1w76yl0aoxsimi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਭਾਗ 1.pdf/10</title>
    <ns>250</ns>
    <id>42208</id>
    <revision>
      <id>231260</id>
      <parentid>102286</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T13:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231260</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6762" sha1="7l6cdfr3e5s0l43tflj3azvwzmk78jw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Simranjeet Sidhu&quot; /&gt;{{xxxx-larger|{{center|ਭੂਮਿਕਾ}}}}&lt;/noinclude&gt;{{gap}}ਸੰਮਤ ੧੯੫੫ ਵਿੱਚ ਪੰਡਿਤ ਤਾਰਾਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਗੁਰੁਗਰਾਓਂ ਕੋਸ਼) ਅਤੇ ਸੰਮਤ ੧੯੫੭ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਹਜਾਰਾਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂਥ ਕੋਸ਼` ਪੜਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਕਲਪ ਫੁਰਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਉਹ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਕੇ ਅਰ ਅੱਖਰ ਤਥਾ ਮਾਤਾ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਕੇ, ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਕੋਸ਼ ਲਿਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ ਹੋਸਕੇ, &lt;ref&gt;* ਪੰਡਿਤ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਕੂਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ-ਸਉਤ, ਸਲਿਤਾ, ਸਮਰਥ, ਸਦਾ, ਸੋਹਜਸਮਾਧਿ, ਸਰਨ, ਸਮਾਨ, ਸਰਬ xxx ਆਦਿ, ਭਾਈ ਹਜਾਰਾਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਯਥਾਕੂਮ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂਓਕ, ਉਕਤ, ਉਪਰ, ਉਗਲਾਰੇ, ਓਘ, ਉਚ, ਉਛਾਹੜਾ, ਉਜ਼, ਉਜਲ, ਓਜਾੜ, ਉਝਰਤ, ਓਟ xxx ਆਦਿ ।&lt;/ref&gt; ਇਸ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਮੈਂ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੁ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਾਠ ਆਰੰਭਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਪੰਜਾਂ ਵਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ, ਜਦ ਮੈਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਕੂਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋੜਨ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ Encyclopedia Britannica ਨੂੰ ਵੇਖਕੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਆਈ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਭੀ ਇੱਕ ਅਜੇਹਾ ਕੋਸ਼ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖਮਤ ਸੰਬੰਧੀ ਗੰਥਾਂ ਦੇ ਸਰਵ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਯੋਗੜ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਨਿਰਣਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ,

{{gap}}ਸੰਮਤ ੧੯੬੩ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਦਸਮਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਰ ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਪਿੱਛੋਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ, ਭਾਈ ਨੰਦਲਾਲ ਜੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸਰਵਲੋਹਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਗੁਰੁਸ਼ੋਭਾ, ਭਾਈ ਮਨੀਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ, ਗੁਰੁਮਹਿਮਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਗੁਰਵਿਲਾਸ, ਗੁਰੂਨਾਨਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਗੁਰਪ੍ਰਤਾਪ ਸੂਰਯ, ਪੰਥਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਜਨਮਸਾਖੀਆਂ, ਗੁਰੂਪਦਮਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਰਹਿਤਨਾਮੇ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਟੀਕੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਇਤਿਹਾਸ ਯਥਾਕੁਮ ਪੜਕੇ ਸ਼ਬਦ ਨੋਟ ਕੀਤੇ, ਅਰ ਸ਼ਾਬਦਗਯਾਨ ਸੰਬੰਧੀ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ &lt;ref&gt;+ਆਕਾਂਕਾ ਪੁਨ ਯੋਗਤਾ ਸੰਨਿਧਾਨ ਪਹਿਚਾਨ । ਤਾਤਪਰਥ ਚੌਥੇ ਮਿਲੈ, ਹੋਵੈ ਸ਼ਾਬਦਨ (ਭਾਈ ਗੁਲਾਬਸਿੰਘ ਜੀ, ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਦੇਖੋ, ਵਿੱਤਿ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅੰਗ ੪.&lt;/ref&gt; ਪੂਰਣ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਪੁਰ ਸ਼ਿਰੋਮਣਿ ਵਿਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਮਤ ਮੇਲਕੇ ਅਨੇਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਅਰਥ ਅਤੇ ਭਾਵ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ.

{{gap}}ਸ੍ਰੀ ੧੦੮ ਮਾਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਰ ਹੀਰਾਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਮਾਲਵੇਦ ਬਹਾਦੁਰ ਨਾਭਾਪਤਿ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋਣ ਪਿੱਛੋਂ ਕਈ ਕਾਰਣਾਂ ਕਰਕੇ, ੨੮ ਵੈਸਾਖ ਸੰਮਤ ੧੯੬੯ (੧੦ ਮਈ ਸਨ ੧੯੧੨) ਨੂੰ ਮੈਂ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਅਹਿਲਕਾਰੀ ਛੱਡਕੇ ਗਰਮੀ ਕੱਟਣ ਕਸ਼ਮੀਰ ਚਲਾਗਿਆ ਅਰ ਉੱਥੇ ੨੦ ਮਈ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸਾ ਸੋਧਕੇ ਗੁਰਸ਼ਬਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਲਿਖਣਾ ਆਰੰਭਿਆ, ਜੋ ੨੫ ਮਾਘ ਸੰਮਤ ੧੯੮੨ (੬ ਫਰਵਰੀ ੧੯੨੬) ਨੂੰ ਪੂਰਣ ਹੋਇਆ.

{{gap}}ਗ੍ਰੰਥ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਪੁਰ ਇਸ ਦੇ ਛਾਪਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਪਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੈੱਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਫਰੀਦਕੋਟਪਤਿ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਛਪਵਾਉਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰਗਏ, ਅਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਿਪੁਦਮਨਸਿੰਘ ਸਾਹਿਬ ਮਾਲਵੇ ਬਹਾਦੁਰ ਨਾਭਾਪਤਿ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡੂਢ ਸਾਲ ਲਈ ਮੇਰੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਰ ਚੋਖੀ ਰਕਮ ਛਪਾਈ ਲਈ ਮਨਜੂਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਰਾਜ ਤਿਆਗਕੇ ਨਾਭੇ ਤੋਂ ਚਲੇਗਏ, ਅਰ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ( Administrator ) ਨੇ ਖਜਾਨੇ ਮਸਤਾਨੇ ਦੱਸਕੇ ਗੰਥ ਛਪਵਾਉਣ ਤੋਂ ਨਾਂਹ ਕਰਦਿੱਤੀ. 

{{gap}}ਕਈ ਸੱਜਨਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਅੰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਪੰਜ ਸੌ ਗ੍ਰਾਹਕ ਬਣਾਏ ਜਾਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਧੀ ਕੀਮਤ ਪੇਸ਼ਗੀ ਲੈਕੇ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼ ਪ੍ਰੈਸ਼ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਹਜਾਰ ਕਾਪੀ ਨਮੂਨੇ ਦੀ ਛਾਪਕੇ ਵੰਡੀਗਈ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਦੋ ਸੌ ਕਾਪੀਆਂ ਦੇ ਗਾਹਕ ਕੁਝ ਸੱਜਨ ਬਣੇ,&lt;ref&gt;+ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 90 ਕਾਪੀਆਂ ਦੇ ਗਾਹਕ ਸਰਦਾਰ ਬਹਾਦਰ ਸਰਦਾਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸਰਕਾਰੀ ਠੇਕੇਦਾਰ ਦਿੱਲੀ ਸਨ।
(ix)&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7l6cdfr3e5s0l43tflj3azvwzmk78jw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ – ਮੁਹੰਮਦ ਜਮੀਲ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45958</id>
    <revision>
      <id>231283</id>
      <parentid>120596</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:46:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>231283</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3952" sha1="enep8taw46ykcfoqyi4s5c2jxc1mlnt" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Dugal harpreet&quot; /&gt;{{center|﻿{{larger|'''ਦੋ ਸ਼ਬਦ'''}}}}&lt;/noinclude&gt;
{{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪੁਸਤਕ ਡਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਜਮੀਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਬਹੁ-ਤਰਤੀਬੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ, ਇਸਲਾਮ, ਜਿਹਾਦ ਅਤੇ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਔਰਤ ਸਬੰਧੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ 'ਚ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਪਹਿਲੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਰੀਕਬੀਨੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਕ, ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੀ ਨਿਗਾਹ 'ਚ ਸਥਿਤੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ, ਨਿਕਾਹ ਵੇਲੇ ਔਰਤ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਰਦ ਦੇ ਹੱਕ, ਮਰਦ ਦਾ ਔਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਗਣਾ, ਵਿਆਹ/ਨਿਕਾਹ ਸਬੰਧੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ, ਨਿਕਾਹ ਦੇ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ, ਨਿਕਾਹ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ 'ਤੇ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਮਰਦ ਔਰਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਦੀ/ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਹੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਭਰੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਾ. ਜਮੀਲ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਗਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

{{gap}}ਦਰਅਸਲ ਮਾਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ, ਸੁਥਰਾਈ, ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬੱਚੇ ਨੇ ਮਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰਾ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਮਾਂ ਵਧੀਆ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਬੇਟੀ, ਬਹੂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>enep8taw46ykcfoqyi4s5c2jxc1mlnt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231284</id>
      <parentid>231283</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:47:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <origin>231284</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3966" sha1="hz1fev4vdit0aemhvva0mfh6klz04wa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Dugal harpreet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{dhr|2em}}
{{center|﻿{{larger|'''ਦੋ ਸ਼ਬਦ'''}}}}

{{gap}}ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪੁਸਤਕ ਡਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਜਮੀਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਕਿਤਾਬ ਹੈ ਜੋ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦੇ ਮੁਕਾਮ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਝਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸਤਕ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਬਹੁ-ਤਰਤੀਬੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਸਲਾਮ ਧਰਮ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ, ਇਸਲਾਮ, ਜਿਹਾਦ ਅਤੇ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਿਆਂ ਔਰਤ ਸਬੰਧੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ 'ਚ ਵਿਅਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਅੱਡੋ ਅੱਡ ਪਹਿਲੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਬਰੀਕਬੀਨੀ ਨਾਲ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਕ, ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੀ ਨਿਗਾਹ 'ਚ ਸਥਿਤੀ, ਔਰਤ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ, ਨਿਕਾਹ ਵੇਲੇ ਔਰਤ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਦਰਸਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਰਦ ਦੇ ਹੱਕ, ਮਰਦ ਦਾ ਔਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਗਣਾ, ਵਿਆਹ/ਨਿਕਾਹ ਸਬੰਧੀ ਲੜਕੀ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਮਸ਼ਵਰਾ, ਨਿਕਾਹ ਦੇ ਰਸਮ ਰਿਵਾਜ, ਨਿਕਾਹ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ 'ਤੇ ਬਰੀਕੀ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਮਰਦ ਔਰਤ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਇਸਲਾਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਜ਼ਹਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ਼ਾਦੀ/ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਹੋ ਰਹੇ ਨਜਾਇਜ਼ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਤੋਂ ਸੰਕੋਚ ਕਰਨ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਦਗੀ ਭਰੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਅਹਿਮ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡਾ. ਜਮੀਲ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਨਿੱਗਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਿਚ ਅਹਿਮ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

{{gap}}ਦਰਅਸਲ ਮਾਂ ਹੀ ਬੱਚੇ ਲਈ ਬੁਨਿਆਦੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ, ਸੁਥਰਾਈ, ਪਾਕੀਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਬੱਚੇ ਨੇ ਮਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਬੱਚੇ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰਾ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਮਾਂ ਵਧੀਆ ਕਿਰਦਾਰ ਨਿਭਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਬੇਟੀ, ਬਹੂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hz1fev4vdit0aemhvva0mfh6klz04wa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਇਸਲਾਮ ਵਿਚ ਔਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ – ਮੁਹੰਮਦ ਜਮੀਲ.pdf/8</title>
    <ns>250</ns>
    <id>45960</id>
    <revision>
      <id>231285</id>
      <parentid>120597</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T11:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dugal harpreet</username>
        <id>231</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਤਸਦੀਕ */</comment>
      <origin>231285</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="988" sha1="gyp8fwfle3bhp2jcaie4makao7dxjm3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Dugal harpreet&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿ਭੈਣ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਡਾ. ਜਮੀਲ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਨਿਵੇਕਲੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।

{{gap}}ਸਮੁੱਚੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹੋ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਡਾ. ਮੁਹੰਮਦ ਜਮੀਲ ਦੀ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਔਰਤ ਦੇ ਮੁਕੰਮਲ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਮੀਦ ਹੈ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਫ਼ੀਦ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇਗੀ।

{{dhr|7em}}
{{right|&lt;poem&gt;(ਡਾ. ਰਿਤੂ ਲਹਿਲ)
ਡਾਇਰੈਕਟਰ
ਵੁਮੈਨਜ਼ ਸਟੱਡੀਜ਼ ਸੈਂਟਰ
ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|8-ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦਾ ਸਥਾਨ}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gyp8fwfle3bhp2jcaie4makao7dxjm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/142</title>
    <ns>250</ns>
    <id>50627</id>
    <revision>
      <id>231263</id>
      <parentid>132737</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T01:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231263</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3691" sha1="evzzsspbvbhvaqq6kujfl7jehe1r9l5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|'''﻿ਖ਼ੁਸ਼ ਆਮਦੀਦ'''}} 
{{Block center|&lt;poem&gt;ਫ਼ਿਕਰ&lt;ref&gt;ਚਿੰਤਨ&lt;/ref&gt;-ਓ-ਫ਼ਨ&lt;ref&gt;ਕਲਾ&lt;/ref&gt; ਕੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕੀ ਆਬਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਲਾਸ਼ਊਰੀ&lt;ref&gt;ਅਵਚੇਤਨ&lt;/ref&gt; ਮੈਂ ਸ਼ਊਰੀ&lt;ref&gt;ਚੇਤਨ&lt;/ref&gt; ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਦੇਵਤਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਔਰਤ ਦੇਵੀ ਤੇਜ ਕੌਰ ਦੋ ਬੁਨੋਂ ਕਾ ਇਕ ਪੁਜਾਰੀ ਦੂ ਬ ਦੂ&lt;ref&gt;ਆਹਮਣੇ ਸਾਹਮਣੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਬਸ ਗਯੀ ਹੈ ਸਾਂਸ ਮੈਂ ਖ਼ੁ ਸ਼ਬੂ ਬਸੰਤ ਕੋਟ ਕੀ, ਹੈ ਮਹਿਕੜਾ ਇਸ ਲਿਯੇ ਹੀ ਚਾਰਸੂ&lt;ref&gt;ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਇਕ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਆਤੀ ਹੈ ਦਰ-ਉ-ਦੀਵਾਰ ਸੀ, ਬਜ ਰਹੇ ‘ ਜੀਤ’ ਕੇ ਹੈਂ ਘੁੰਘਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਹੈ ਤਬੱਸੁਮਰੇਜ਼&lt;ref&gt;ਮੁਸਕਰਾਂਦੀ ਹੋਈ&lt;/ref&gt; ‘ਜਸਵਿੰਦਰ’ ਕਿਸੀ ਗੁਲ ਕੀ ਤਰਹ, ਤੇਰੇ ਆਂਗਨ ਮੇਂ ਮਹਿਕੜੀ ਨਾਜ਼ਬੂ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ, ਕਾਲੀ ਤੁਲਸੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਬਾਗ ਮੈਂ ਇਕ ਫੁਲ ਹੈ ਬਸ, ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸਕਾ ‘ਪਨੀ, ਉਸ ਕੋ ਦੇਖੋ ਤੋ ਲਗੇ ਹੈ ਹੁ-ਬ-ਹੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ‘ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਔਰ ਕੈਮਰੇ ਕੀ ਅੱਖ ਭੀ,
ਆਬ-ਇ-ਕੌਸਰ&lt;ref&gt;ਸਵਰਗ ਦੇ ਚਸ਼ਮੈ ਦਾ ਪਾਣੀ&lt;/ref&gt; ਕੀ ਤਰਹ ਹੈ ਆਬਜੁ&lt;ref&gt;ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ‘ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਝੂਠ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤਪ ਰਹੀ &quot;ਅਗਨੀ ਕਥਾ ਬੰਦ ਮੁੱਠੀ ਮੇਂ ਹੈ ਇਕ ਬਾਰੀਕ ਮੂ&lt;ref&gt;ਪਤਲਾ ਵਾਲ &lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ ਹਰ ਇਕ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਬਾਵਿਆ, ਆਰੀ ਆਰੀ ਜਿਹ ਚਲੇ ਹੈਂ ਬਾਅਦਹੂ&lt;ref&gt;ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਕਾਬਿਲ-ਇ-ਸਜਦਾ&lt;ref&gt;ਪੂਜਣ ਯੋਗ&lt;/ref&gt; ਕਲਮ ਹੈ ਇਸ ਕੀ ਭੀ ਮੋਜਜ਼ ਨਿਗਾਹ&lt;ref&gt;ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ&lt;/ref&gt;, ਛੂ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ ਅਗਰ ਹੋ ਬੇ-ਵਜ਼ੂ&lt;ref&gt;ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਧੋਤੇ ਬਿਨਾਂ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਹੈਂ ਨਹੀਂ ਮਰਊਨ-ਇ-ਮਿੱਨਤ&lt;ref&gt;ਤਰਲਿਆਂ ਦਾ ਲੋੜਵੰਦ&lt;/ref&gt; ਲਫ਼ਜ਼ ਤਸ਼ਬੀਹਾਤਾ&lt;ref&gt;ਉਪਮਾਵਾਂ&lt;/ref&gt; ਕੇ, ਦੌਰ-ਇ-ਹਾਜ਼ਿਰ ਕਾ ਮੁਬੱਸ਼ਿਰ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਅੱਲਾ ਹੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਹਮਸੁਖ਼ਨ&lt;ref&gt;ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt;, ਹਮਰੰਗ ਹੈਂ ਸਬ ਰਿੰਦ&lt;ref&gt;ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਤਾ ਨੌਤਾਸ&lt;ref&gt;ਰਾਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ&lt;/ref&gt; ਰੈਨ, ਮੈਅਕਦਾ&lt;ref&gt;ਸ਼ਰਾਬਖ਼ਾਨਾ&lt;/ref&gt; ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਕਾ ਜਾਮ-ਓ-ਸਬੂ&lt;ref&gt;ਸੁਰਾਹੀ ਤੇ ਪਿਆਲਾ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /142}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>evzzsspbvbhvaqq6kujfl7jehe1r9l5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231264</id>
      <parentid>231263</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T01:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231264</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3716" sha1="rpqyoap03mxg22wm7hgejgppf2nfbub" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|'''﻿ਖ਼ੁਸ਼ ਆਮਦੀਦ'''}} 
{{Block center|&lt;poem&gt;ਫ਼ਿਕਰ&lt;ref&gt;ਚਿੰਤਨ&lt;/ref&gt;-ਓ-ਫ਼ਨ&lt;ref&gt;ਕਲਾ&lt;/ref&gt; ਕੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕੀ ਆਬਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਲਾਸ਼ਊਰੀ&lt;ref&gt;ਅਵਚੇਤਨ&lt;/ref&gt; ਮੈਂ ਸ਼ਊਰੀ&lt;ref&gt;ਚੇਤਨ&lt;/ref&gt; ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਦੇਵਤਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਔਰਤ ਦੇਵੀ ਤੇਜ ਕੌਰ 
ਦੋ ਬੁਤੋਂ ਕਾ ਇਕ ਪੁਜਾਰੀ ਦੂ ਬ ਦੂ&lt;ref&gt;ਆਹਮਣੇ ਸਾਹਮਣੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਬਸ ਗਯੀ ਹੈ ਸਾਂਸ ਮੈਂ ਖ਼ੁ ਸ਼ਬੂ ਬਸੰਤ ਕੋਟ ਕੀ, 
ਹੈ ਮਹਿਕੜਾ ਇਸ ਲਿਯੇ ਹੀ ਚਾਰਸੂ&lt;ref&gt;ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਇਕ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਆਤੀ ਹੈ ਦਰ-ਉ-ਦੀਵਾਰ ਸੇ, 
ਬਜ ਰਹੇ ‘ ਜੀਤ’ ਕੇ ਹੈਂ ਘੁੰਘਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਹੈ ਤਬੱਸੁਮਰੇਜ਼&lt;ref&gt;ਮੁਸਕਰਾਂਦੀ ਹੋਈ&lt;/ref&gt; ‘ਜਸਵਿੰਦਰ’ ਕਿਸੀ ਗੁਲ ਕੀ ਤਰਹ, 
ਤੇਰੇ ਆਂਗਨ ਮੇਂ ਮਹਿਕੜੀ ਨਾਜ਼ਬੂ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ, ਕਾਲੀ ਤੁਲਸੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਬਾਗ ਮੈਂ ਇਕ ਫੁਲ ਹੈ ਬਸ, ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸਕਾ ‘ਪੁਨੀਤ, 
ਉਸ ਕੋ ਦੇਖੋ ਤੋ ਲਗੇ ਹੈ ਹੁ-ਬ-ਹੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
‘ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਔਰ ਕੈਮਰੇ ਕੀ ਅੱਖ ਭੀ,
ਆਬ-ਇ-ਕੌਸਰ&lt;ref&gt;ਸਵਰਗ ਦੇ ਚਸ਼ਮੈ ਦਾ ਪਾਣੀ&lt;/ref&gt; ਕੀ ਤਰਹ ਹੈ ਆਬਜੁ&lt;ref&gt;ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
‘ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਝੂਠ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤਪ ਰਹੀ &quot;ਅਗਨੀ ਕਥਾ ਬੰਦ ਮੁੱਠੀ ਮੇਂ ਹੈ ਇਕ ਬਾਰੀਕ ਮੂ&lt;ref&gt;ਪਤਲਾ ਵਾਲ &lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ ਹਰ ਇਕ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਬਾਵਿਆ, 
ਆਗੇ ਆਗੇ ਜਿਹ ਚਲੇ ਹੈਂ ਬਾਅਦਹੂ&lt;ref&gt;ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਕਾਬਿਲ-ਇ-ਸਜਦਾ&lt;ref&gt;ਪੂਜਣ ਯੋਗ&lt;/ref&gt; ਕਲਮ ਹੈ ਇਸ ਕੀ ਭੀ ਮੋਜਜ਼ ਨਿਗਾਹ&lt;ref&gt;ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ&lt;/ref&gt;, 
ਛੂ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ ਅਗਰ ਹੋ ਬੇ-ਵਜ਼ੂ&lt;ref&gt;ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਧੋਤੇ ਬਿਨਾਂ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਹੈਂ ਨਹੀਂ ਮਰਊਨ-ਇ-ਮਿੱਨਤ&lt;ref&gt;ਤਰਲਿਆਂ ਦਾ ਲੋੜਵੰਦ&lt;/ref&gt; ਲਫ਼ਜ਼ ਤਸ਼ਬੀਹਾਤਾ&lt;ref&gt;ਉਪਮਾਵਾਂ&lt;/ref&gt; ਕੇ, 
ਦੌਰ-ਇ-ਹਾਜ਼ਿਰ ਕਾ ਮੁਬੱਸ਼ਿਰ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਅੱਲਾ ਹੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਹਮਸੁਖ਼ਨ&lt;ref&gt;ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt;, ਹਮਰੰਗ ਹੈਂ ਸਬ ਰਿੰਦ&lt;ref&gt;ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਤਾ ਨੌਤਾਸ&lt;ref&gt;ਰਾਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ&lt;/ref&gt; ਰੈਨ, 
ਮੈਅਕਦਾ&lt;ref&gt;ਸ਼ਰਾਬਖ਼ਾਨਾ&lt;/ref&gt; ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਕਾ ਜਾਮ-ਓ-ਸਬੂ&lt;ref&gt;ਸੁਰਾਹੀ ਤੇ ਪਿਆਲਾ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /142}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rpqyoap03mxg22wm7hgejgppf2nfbub</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231268</id>
      <parentid>231264</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231268</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3719" sha1="j3218dgc4q2x50iqdfzpnil5s0e8sjp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|'''﻿ਖ਼ੁਸ਼ ਆਮਦੀਦ'''}} 
{{Block center|&lt;poem&gt;ਫ਼ਿਕਰ&lt;ref&gt;ਚਿੰਤਨ&lt;/ref&gt;-ਓ-ਫ਼ਨ&lt;ref&gt;ਕਲਾ&lt;/ref&gt; ਕੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕੀ ਆਬਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਲਾਸ਼ਊਰੀ&lt;ref&gt;ਅਵਚੇਤਨ&lt;/ref&gt; ਮੈਂ ਸ਼ਊਰੀ&lt;ref&gt;ਚੇਤਨ&lt;/ref&gt; ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਦੇਵਤਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਔਰਤ ਦੇਵੀ ਤੇਜ ਕੌਰ 
ਦੋ ਬੁਤੋਂ ਕਾ ਇਕ ਪੁਜਾਰੀ ਦੂ ਬ ਦੂ&lt;ref&gt;ਆਹਮਣੇ ਸਾਹਮਣੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਬਸ ਗਯੀ ਹੈ ਸਾਂਸ ਮੈਂ ਖ਼ੁ ਸ਼ਬੂ ਬਸੰਤ ਕੋਟ ਕੀ, 
ਹੈ ਮਹਿਕੜਾ ਇਸ ਲਿਯੇ ਹੀ ਚਾਰਸੂ&lt;ref&gt;ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਇਕ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਆਤੀ ਹੈ ਦਰ-ਉ-ਦੀਵਾਰ ਸੇ, 
ਬਜ ਰਹੇ ‘ ਜੀਤ’ ਕੇ ਹੈਂ ਘੁੰਘਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਹੈ ਤਬੱਸੁਮਰੇਜ਼&lt;ref&gt;ਮੁਸਕਰਾਂਦੀ ਹੋਈ&lt;/ref&gt; ‘ਜਸਵਿੰਦਰ’ ਕਿਸੀ ਗੁਲ ਕੀ ਤਰਹ, 
ਤੇਰੇ ਆਂਗਨ ਮੇਂ ਮਹਿਕੜੀ ਨਾਜ਼ਬੂ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ, ਕਾਲੀ ਤੁਲਸੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਬਾਗ ਮੈਂ ਇਕ ਫੁਲ ਹੈ ਬਸ, ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸਕਾ ‘ਪੁਨੀਤ, 
ਉਸ ਕੋ ਦੇਖੋ ਤੋ ਲਗੇ ਹੈ ਹੁ-ਬ-ਹੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
‘ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਔਰ ਕੈਮਰੇ ਕੀ ਅੱਖ ਭੀ,
ਆਬ-ਇ-ਕੌਸਰ&lt;ref&gt;ਸਵਰਗ ਦੇ ਚਸ਼ਮੈ ਦਾ ਪਾਣੀ&lt;/ref&gt; ਕੀ ਤਰਹ ਹੈ ਆਬਜੁ&lt;ref&gt;ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
‘ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਝੂਠ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤਪ ਰਹੀ &quot;ਅਗਨੀ ਕਥਾ' 
ਬੰਦ ਮੁੱਠੀ ਮੇਂ ਹੈ ਇਕ ਬਾਰੀਕ ਮੂ&lt;ref&gt;ਪਤਲਾ ਵਾਲ &lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ ਹਰ ਇਕ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਬਾਵਿਆ, 
ਆਗੇ ਆਗੇ ਜਿਹ ਚਲੇ ਹੈਂ ਬਾਅਦਹੂ&lt;ref&gt;ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਕਾਬਿਲ-ਇ-ਸਜਦਾ&lt;ref&gt;ਪੂਜਣ ਯੋਗ&lt;/ref&gt; ਕਲਮ ਹੈ ਇਸ ਕੀ ਭੀ ਮੋਜਜ਼ ਨਿਗਾਹ&lt;ref&gt;ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ&lt;/ref&gt;, 
ਛੂ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ ਅਗਰ ਹੋ ਬੇ-ਵਜ਼ੂ&lt;ref&gt;ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਧੋਤੇ ਬਿਨਾਂ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਹੈਂ ਨਹੀਂ ਮਰਊਨ-ਇ-ਮਿੱਨਤ&lt;ref&gt;ਤਰਲਿਆਂ ਦਾ ਲੋੜਵੰਦ&lt;/ref&gt; ਲਫ਼ਜ਼ ਤਸ਼ਬੀਹਾਤਾ&lt;ref&gt;ਉਪਮਾਵਾਂ&lt;/ref&gt; ਕੇ, 
ਦੌਰ-ਇ-ਹਾਜ਼ਿਰ ਕਾ ਮੁਬੱਸ਼ਿਰ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਅੱਲਾ ਹੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। ਹਮਸੁਖ਼ਨ&lt;ref&gt;ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt;, ਹਮਰੰਗ ਹੈਂ ਸਬ ਰਿੰਦ&lt;ref&gt;ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਤਾ ਨੌਤਾਸ&lt;ref&gt;ਰਾਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ&lt;/ref&gt; ਰੈਨ, 
ਮੈਅਕਦਾ&lt;ref&gt;ਸ਼ਰਾਬਖ਼ਾਨਾ&lt;/ref&gt; ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਕਾ ਜਾਮ-ਓ-ਸਬੂ&lt;ref&gt;ਸੁਰਾਹੀ ਤੇ ਪਿਆਲਾ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /142}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j3218dgc4q2x50iqdfzpnil5s0e8sjp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231269</id>
      <parentid>231268</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231269</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3720" sha1="pu6rnohlr7x25qdnmcrwv2gu36y3438" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|'''﻿ਖ਼ੁਸ਼ ਆਮਦੀਦ'''}} 
{{Block center|&lt;poem&gt;ਫ਼ਿਕਰ&lt;ref&gt;ਚਿੰਤਨ&lt;/ref&gt;-ਓ-ਫ਼ਨ&lt;ref&gt;ਕਲਾ&lt;/ref&gt; ਕੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਕੀ ਆਬਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਲਾਸ਼ਊਰੀ&lt;ref&gt;ਅਵਚੇਤਨ&lt;/ref&gt; ਮੈਂ ਸ਼ਊਰੀ&lt;ref&gt;ਚੇਤਨ&lt;/ref&gt; ਗੁਫ਼ਤਗੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਦੇਵਤਾ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਔਰਤ ਦੇਵੀ ਤੇਜ ਕੌਰ 
ਦੋ ਬੁਤੋਂ ਕਾ ਇਕ ਪੁਜਾਰੀ ਦੂ ਬ ਦੂ&lt;ref&gt;ਆਹਮਣੇ ਸਾਹਮਣੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਬਸ ਗਯੀ ਹੈ ਸਾਂਸ ਮੈਂ ਖ਼ੁ ਸ਼ਬੂ ਬਸੰਤ ਕੋਟ ਕੀ, 
ਹੈ ਮਹਿਕੜਾ ਇਸ ਲਿਯੇ ਹੀ ਚਾਰਸੂ&lt;ref&gt;ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਇਕ ਮਧੁਰ ਆਵਾਜ਼ ਆਤੀ ਹੈ ਦਰ-ਉ-ਦੀਵਾਰ ਸੇ, 
ਬਜ ਰਹੇ ‘ ਜੀਤ’ ਕੇ ਹੈਂ ਘੁੰਘਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਹੈ ਤਬੱਸੁਮਰੇਜ਼&lt;ref&gt;ਮੁਸਕਰਾਂਦੀ ਹੋਈ&lt;/ref&gt; ‘ਜਸਵਿੰਦਰ’ ਕਿਸੀ ਗੁਲ ਕੀ ਤਰਹ, 
ਤੇਰੇ ਆਂਗਨ ਮੇਂ ਮਹਿਕੜੀ ਨਾਜ਼ਬੂ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼ਬੂਦਾਰ, ਕਾਲੀ ਤੁਲਸੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਬਾਗ ਮੈਂ ਇਕ ਫੁਲ ਹੈ ਬਸ, ਨਾਮ ਹੈ ਜਿਸਕਾ ‘ਪੁਨੀਤ, 
ਉਸ ਕੋ ਦੇਖੋ ਤੋ ਲਗੇ ਹੈ ਹੁ-ਬ-ਹੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
‘ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਔਰ ਕੈਮਰੇ ਕੀ ਅੱਖ ਭੀ,
ਆਬ-ਇ-ਕੌਸਰ&lt;ref&gt;ਸਵਰਗ ਦੇ ਚਸ਼ਮੈ ਦਾ ਪਾਣੀ&lt;/ref&gt; ਕੀ ਤਰਹ ਹੈ ਆਬਜੁ&lt;ref&gt;ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਰੋਤ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
‘ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਝੂਠ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਤਪ ਰਹੀ &quot;ਅਗਨੀ ਕਥਾ' 
ਬੰਦ ਮੁੱਠੀ ਮੇਂ ਹੈ ਇਕ ਬਾਰੀਕ ਮੂ&lt;ref&gt;ਪਤਲਾ ਵਾਲ &lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ ਹਰ ਇਕ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਬਾਵਿਆ, 
ਆਗੇ ਆਗੇ ਜਿਹ ਚਲੇ ਹੈਂ ਬਾਅਦਹੂ&lt;ref&gt;ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਕਾਬਿਲ-ਇ-ਸਜਦਾ&lt;ref&gt;ਪੂਜਣ ਯੋਗ&lt;/ref&gt; ਕਲਮ ਹੈ ਇਸ ਕੀ ਭੀ ਮੋਜਜ਼ ਨਿਗਾਹ&lt;ref&gt;ਕਰਿਸ਼ਮੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ&lt;/ref&gt;, 
ਛੂ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ ਅਗਰ ਹੋ ਬੇ-ਵਜ਼ੂ&lt;ref&gt;ਹੱਥ ਮੂੰਹ ਧੋਤੇ ਬਿਨਾਂ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਹੈਂ ਨਹੀਂ ਮਰਊਨ-ਇ-ਮਿੱਨਤ&lt;ref&gt;ਤਰਲਿਆਂ ਦਾ ਲੋੜਵੰਦ&lt;/ref&gt; ਲਫ਼ਜ਼ ਤਸ਼ਬੀਹਾਤਾ&lt;ref&gt;ਉਪਮਾਵਾਂ&lt;/ref&gt; ਕੇ, 
ਦੌਰ-ਇ-ਹਾਜ਼ਿਰ ਕਾ ਮੁਬੱਸ਼ਿਰ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਅੱਲਾ ਹੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।
ਹਮਸੁਖ਼ਨ&lt;ref&gt;ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt;, ਹਮਰੰਗ ਹੈਂ ਸਬ ਰਿੰਦ&lt;ref&gt;ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਤਾ ਨੌਤਾਸ&lt;ref&gt;ਰਾਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਪਹਿਰ&lt;/ref&gt; ਰੈਨ, 
ਮੈਅਕਦਾ&lt;ref&gt;ਸ਼ਰਾਬਖ਼ਾਨਾ&lt;/ref&gt; ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਕਾ ਜਾਮ-ਓ-ਸਬੂ&lt;ref&gt;ਸੁਰਾਹੀ ਤੇ ਪਿਆਲਾ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /142}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pu6rnohlr7x25qdnmcrwv2gu36y3438</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/143</title>
    <ns>250</ns>
    <id>50629</id>
    <revision>
      <id>231270</id>
      <parentid>132739</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231270</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3400" sha1="mpf6hvi3091zqhclymsd7ohxqlq7ikg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{Block center|&lt;poem&gt;ਲਫ਼ਜ਼ ਚੁਨਰੀ ਮੇਂ ਲਪੇਟੇ ਰਕਸਾਂ&lt;ref&gt;ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ &lt;/ref&gt; ਹੈ ਸ਼ਿਵਰੰਜਨੀ, 
ਇਕ ਸਦਾ-ਇ-ਮੋਅੜਦਿਲ&lt;ref&gt;ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਡ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਹੈ ਕੂਬਕੂ&lt;ref&gt;ਗਲੀਓ ਗਲੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।
ਮੋਅਰਿਫ਼&lt;ref&gt;ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਪੰਜਾਬੀ ਕਾ ਹੈ ਪੱਗ ਵੱਟ ਭਾਈ ਮੇਰਾ, 
ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕਾ ਅਦੁ ਮੇਰਾ ਅਦੁ&lt;ref&gt;ਵੈਰੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਇਕ ਕੀ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਖਟਕੜੀ ਰਹਿਤੀ ਹੈ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ। 
ਦੋਨੋਂ ਜਾਨਿਬ ਕੀ ਸਿਆਸਤ ਹੈ ਅਦੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ੜੀ ਕੀ ਚਾਦਰ ਹੋ ਗਯੀ ਹੈ ਤਾਰ ਤਾਰ, 
ਬਿਨ ਤੇਰੇ ਕਯਾ ਹੋ ਸਕੇਗੀ ਸਿਹ ਰਫ਼ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।
ਦਰਦ ਪਿਆਸੇ ਖੇਤ ਕਾ ਰਖਤਾ ਹੈ ਉਨ ਕੇ ਸਾਮਨੇ, 
ਬਾਦਲੋਂ ਸੋ ਜਬ ਕਰੇ ਹੈ ਗੁਫ਼ਤਗੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਗੀਤ ਮੇਂ ਮਿੱਟੀ ਕੀ ਖੂਬਸ਼ ਹੈ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕੀ ਖੰਦਾਜ਼ਨ&lt;ref&gt;ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ&lt;/ref&gt;, 
ਨਜ਼ਮ ਦੁਲਹਨ ਕੀ ਤਰਹ ਹੈ ਖ਼ੂਬਰੂ&lt;ref&gt;ਸੋਹਣੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਤੂ ਚਰਾਗ਼-ਇ-ਇਲਮ-ਓ-ਫ਼ਨ ਹੈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਾ ਹੈ ਮੀਨਾਰ, 
ਤੀਰਗੀ&lt;ref&gt;ਹਨੇਰਾ&lt;/ref&gt; ਕੋ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਤਾ ਹੈ ਤੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਤੂ ਨੇ ਢੂੰਢੇ ਗੌਹਰ&lt;ref&gt;ਮੋਤੀ&lt;/ref&gt;-ਇ-ਨਾਯਾਬ&lt;ref&gt;ਕੀਮਤੀ&lt;/ref&gt; ਤੋਂ ਤਪੜੀ ਰੇਤ ਮੈਂ, 
ਕਾਬਿਲ-ਇ-ਤਾਰੀਫ਼ ਹੈ ਯਿਹ ਜੁਸਤਜੂ&lt;ref&gt;ਖੋਜ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਹਰ ਸਜ਼ਰ&lt;ref&gt;ਰੁੱਖ&lt;/ref&gt; ਸ਼ਾਖੋਂ ਹਿਲਾਤਾ ਹੈ ਸਲੀਕੇ ਸੈ ਸਦਾ, 
ਜਿਸ ਚਮਨ ਕਾ ਭੀ ਰਹਾ ਮਾਲੀ ਹੈ ਤੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਦਰਦ ਕੇ ਮਾਰੇ ਹੁਏ ਮਾਸੁਮ ਥੇ ਸਬ ਬੇ-ਜ਼ਬਾਂ, 
ਕਰਕੇ ਉਨ ਕਾ ਗ਼ਮ ਬਯਾਂ ਹੈ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਸਾਰੇ ਇਨਆਮਾਤ ਇਸ ਕੀ ਸ਼ਾਖ਼ ਸੋ ਨੀਚੇ ਰਹੇ, 
ਥਾ ਸਰੂ ਹੈ ਭੀ ਸਰੂ ਹੋਗਾ ਸਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਜਾਨਤਾ ਨੂੰ ਹਾਥ ਤੇਰਾ ਹੈ ਕਿਸੀ ਪਾਰਸ ਕਾ ਜੁਜ਼&lt;ref&gt;ਹਿੱਸਾ&lt;/ref&gt;, 
ਮੈਂ ਭੀ ਲੋਹਾ ਹੂੰ ਮੁਝੇ ਭੀ ਆਕੇ ਛੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।
ਸ਼ਾਦਮਾਂ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼&lt;/ref&gt; ਹੋ ਘਰ ਤੇਰਾ ਔਰ ਪਾਏ ਸਬ ਉਮਰ-ਇ-ਦਰਾਜ਼&lt;ref&gt;ਲੰਬੀ ਉਮਰ&lt;/ref&gt;,
ਹੈ ਯਿਹ ‘ਪੰਛੀ ਕੀ ਦੁਆ ਔਰ ਆਰਜ਼ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ&lt;/poem&gt;}}।
{{right|&quot;'-ਸਰਦਾਰ ਪੰਛੀ&quot;'}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /143}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mpf6hvi3091zqhclymsd7ohxqlq7ikg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231271</id>
      <parentid>231270</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231271</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3400" sha1="m9l21s9p5mr1rl67mwa5qwvjm3iymos" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{Block center|&lt;poem&gt;ਲਫ਼ਜ਼ ਚੁਨਰੀ ਮੇਂ ਲਪੇਟੇ ਰਕਸਾਂ&lt;ref&gt;ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ &lt;/ref&gt; ਹੈ ਸ਼ਿਵਰੰਜਨੀ, 
ਇਕ ਸਦਾ-ਇ-ਮੋਅੜਦਿਲ&lt;ref&gt;ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੰਡ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਹੈ ਕੂਬਕੂ&lt;ref&gt;ਗਲੀਓ ਗਲੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।
ਮੋਅਰਿਫ਼&lt;ref&gt;ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ&lt;/ref&gt; ਪੰਜਾਬੀ ਕਾ ਹੈ ਪੱਗ ਵੱਟ ਭਾਈ ਮੇਰਾ, 
ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕਾ ਅਦੁ ਮੇਰਾ ਅਦੁ&lt;ref&gt;ਵੈਰੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਇਕ ਕੀ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਖਟਕੜੀ ਰਹਿਤੀ ਹੈ ਕੰਡਿਆਲੀ ਤਾਰ। 
ਦੋਨੋਂ ਜਾਨਿਬ ਕੀ ਸਿਆਸਤ ਹੈ ਅਦੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ੜੀ ਕੀ ਚਾਦਰ ਹੋ ਗਯੀ ਹੈ ਤਾਰ ਤਾਰ, 
ਬਿਨ ਤੇਰੇ ਕਯਾ ਹੋ ਸਕੇਗੀ ਸਿਹ ਰਫ਼ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।
ਦਰਦ ਪਿਆਸੇ ਖੇਤ ਕਾ ਰਖਤਾ ਹੈ ਉਨ ਕੇ ਸਾਮਨੇ, 
ਬਾਦਲੋਂ ਸੋ ਜਬ ਕਰੇ ਹੈ ਗੁਫ਼ਤਗੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਗੀਤ ਮੇਂ ਮਿੱਟੀ ਕੀ ਖੂਬਸ਼ ਹੈ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕੀ ਖੰਦਾਜ਼ਨ&lt;ref&gt;ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ&lt;/ref&gt;, 
ਨਜ਼ਮ ਦੁਲਹਨ ਕੀ ਤਰਹ ਹੈ ਖ਼ੂਬਰੂ&lt;ref&gt;ਸੋਹਣੀ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਤੂ ਚਰਾਗ਼-ਇ-ਇਲਮ-ਓ-ਫ਼ਨ ਹੈ ਰੌਸ਼ਨੀ ਕਾ ਹੈ ਮੀਨਾਰ, 
ਤੀਰਗੀ&lt;ref&gt;ਹਨੇਰਾ&lt;/ref&gt; ਕੋ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਤਾ ਹੈ ਤੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਤੂ ਨੇ ਢੂੰਢੇ ਗੌਹਰ&lt;ref&gt;ਮੋਤੀ&lt;/ref&gt;-ਇ-ਨਾਯਾਬ&lt;ref&gt;ਕੀਮਤੀ&lt;/ref&gt; ਤੋਂ ਤਪੜੀ ਰੇਤ ਮੈਂ, 
ਕਾਬਿਲ-ਇ-ਤਾਰੀਫ਼ ਹੈ ਯਿਹ ਜੁਸਤਜੂ&lt;ref&gt;ਖੋਜ&lt;/ref&gt; ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਹਰ ਸਜ਼ਰ&lt;ref&gt;ਰੁੱਖ&lt;/ref&gt; ਸ਼ਾਖੋਂ ਹਿਲਾਤਾ ਹੈ ਸਲੀਕੇ ਸੈ ਸਦਾ, 
ਜਿਸ ਚਮਨ ਕਾ ਭੀ ਰਹਾ ਮਾਲੀ ਹੈ ਤੁ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਦਰਦ ਕੇ ਮਾਰੇ ਹੁਏ ਮਾਸੁਮ ਥੇ ਸਬ ਬੇ-ਜ਼ਬਾਂ, 
ਕਰਕੇ ਉਨ ਕਾ ਗ਼ਮ ਬਯਾਂ ਹੈ ਸੁਰਖ਼ਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਸਾਰੇ ਇਨਆਮਾਤ ਇਸ ਕੀ ਸ਼ਾਖ਼ ਸੋ ਨੀਚੇ ਰਹੇ, 
ਥਾ ਸਰੂ ਹੈ ਭੀ ਸਰੂ ਹੋਗਾ ਸਰੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ। 
ਜਾਨਤਾ ਨੂੰ ਹਾਥ ਤੇਰਾ ਹੈ ਕਿਸੀ ਪਾਰਸ ਕਾ ਜੁਜ਼&lt;ref&gt;ਹਿੱਸਾ&lt;/ref&gt;, 
ਮੈਂ ਭੀ ਲੋਹਾ ਹੂੰ ਮੁਝੇ ਭੀ ਆਕੇ ਛੂ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।
ਸ਼ਾਦਮਾਂ&lt;ref&gt;ਖ਼ੁਸ਼&lt;/ref&gt; ਹੋ ਘਰ ਤੇਰਾ ਔਰ ਪਾਏ ਸਬ ਉਮਰ-ਇ-ਦਰਾਜ਼&lt;ref&gt;ਲੰਬੀ ਉਮਰ&lt;/ref&gt;,
ਹੈ ਯਿਹ ‘ਪੰਛੀ ਕੀ ਦੁਆ ਔਰ ਆਰਜ਼ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ।&lt;/poem&gt;}}
{{right|&quot;'-ਸਰਦਾਰ ਪੰਛੀ&quot;'}}&lt;noinclude&gt;{{c|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /143}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m9l21s9p5mr1rl67mwa5qwvjm3iymos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸਿਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ.pdf/5</title>
    <ns>250</ns>
    <id>62155</id>
    <revision>
      <id>231275</id>
      <parentid>173031</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231275</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1940" sha1="9uf7l7dr880hyoulz0x0xyeepe1o2le" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Gurtej Chauhan&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|ਚੌਥਾ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{-larger|ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ ਜ਼ਬਤ}}}}
{{center|(੮੪–੧੦੬)}}
ਜ਼ਬਤ ਦਾ ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ ਸਥਾਨ-ਸੁਭਾਵਕ ਜ਼ਬਤ-ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਬਤ-ਜ਼ਬਤ ਦੇ ਉਪਾ-
ਦੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ-ਦੰਡ ਬਾਰੇ ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਂਸਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-ਜ਼ਬਤ ਸੰਬੰਧੀ ਆਧੁਨਿਕ
ਵਿਚਾਰ।
{{center|{{x-larger|ਪੰਜਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{-larger|ਸਿਖਾਈ ਵਿਧੀ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਸਿਧਾਂਤ}}}}
{{center|(909-920)}}
ਵਿਧੀ-ਪੂਰਬਕ ਸਿਖਾਈ ਦਾ ਸਰੂਪ-ਸੁਯੋਗ ਸਿਖਿਆ ਵਿਧੀ ਦੇ ਨਿਯਮ-ਪੜਾਉਣਾ ਅਤੇ
ਸਤੰਤਰ ਖੋਜ।
{{center|{{x-larger|ਛੇਵਾਂ ਪਰਕਚਨ}}}}
{{center|{{larger|ਸਾਂਝਾ ਪਰਬੰਧ}}}}
{{center|(੧੨੧–੧੨੬)}}
ਪਾਠ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਬੰਦ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ-ਸਾਂਝੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ-ਪਾਠ-
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਨ ।
{{center|{{x-larger|ਸਤਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{-larger|ਪਾਠ ਸਿਖਾਈ-ਵਿਧੀ}}  
{{center|(੧੨੭–੧੩੪)}}
ਸਿਖਾਈ ਇਕ ਕਲਾ-ਪਾਠ ਦੀ ਤਿਆਰੀ-ਪਾਠ ਦੀ ਸਿਖਾਈ-ਪਾਠ-ਸਿਖਾਈ ਵਿਧੀ ਦੀ
ਠੀਕ ਵਰਤੋਂ ।
{{center|{{x-larger|ਅਠਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{-larger|ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ}}}}
{{center|(੧੩੫ --੧੬੩)}}
ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਲੋੜ-ਸਾਧਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ-ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਵਿਆਖਿਆ-ਉੱਤਰਾਂ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{center|(ਅ)}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9uf7l7dr880hyoulz0x0xyeepe1o2le</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231276</id>
      <parentid>231275</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T07:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231276</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1959" sha1="du3capaf4of3xjmc383uc8zn7mz8e23" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{x-larger|ਚੌਥਾ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{larger|ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ ਜ਼ਬਤ}}}}
{{center|(੮੪–੧੦੬)}}
ਜ਼ਬਤ ਦਾ ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ ਸਥਾਨ-ਸੁਭਾਵਕ ਜ਼ਬਤ-ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਬਤ-ਜ਼ਬਤ ਦੇ ਉਪਾ-
ਦੰਡ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ-ਦੰਡ ਬਾਰੇ ਹਰਬਰਟ ਸਪੈਂਸਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ-ਜ਼ਬਤ ਸੰਬੰਧੀ ਆਧੁਨਿਕ
ਵਿਚਾਰ।
{{center|{{x-larger|ਪੰਜਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{larger|ਸਿਖਾਈ ਵਿਧੀ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਸਿਧਾਂਤ}}}}
{{center|(੧੦੭-੧੨੦)}}
ਵਿਧੀ-ਪੂਰਬਕ ਸਿਖਾਈ ਦਾ ਸਰੂਪ-ਸੁਯੋਗ ਸਿਖਿਆ ਵਿਧੀ ਦੇ ਨਿਯਮ-ਪੜਾਉਣਾ ਅਤੇ
ਸਤੰਤਰ ਖੋਜ।
{{center|{{x-larger|ਛੇਵਾਂ ਪਰਕਚਨ}}}}
{{center|{{larger|ਸਾਂਝਾ ਪਰਬੰਧ}}}}
{{center|(੧੨੧–੧੨੬)}}
ਪਾਠ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਪਰਬੰਦ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ-ਸਾਂਝੇ ਕੰਮ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ-ਪਾਠ-
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਸਬੰਧ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਕਰਨ ।
{{center|{{x-larger|ਸਤਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{larger|ਪਾਠ ਸਿਖਾਈ-ਵਿਧੀ}}}}  
{{center|(੧੨੭–੧੩੪)}}
ਸਿਖਾਈ ਇਕ ਕਲਾ-ਪਾਠ ਦੀ ਤਿਆਰੀ-ਪਾਠ ਦੀ ਸਿਖਾਈ-ਪਾਠ-ਸਿਖਾਈ ਵਿਧੀ ਦੀ
ਠੀਕ ਵਰਤੋਂ ।
{{center|{{x-larger|ਅਠਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{larger|ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਸਾਧਨ}}}}
{{center|(੧੩੫ --੧੬੩)}}
ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਲੋੜ-ਸਾਧਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ-ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਵਿਆਖਿਆ-ਉੱਤਰਾਂ ਦੀ&lt;noinclude&gt;{{center|(ਅ)}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>du3capaf4of3xjmc383uc8zn7mz8e23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸਿਖਿਆ ਵਿਗਿਆਨ.pdf/6</title>
    <ns>250</ns>
    <id>62179</id>
    <revision>
      <id>231272</id>
      <parentid>173135</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231272</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2370" sha1="k6fwmzvzt22q5yxc7ber3wso4awd2kb" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪਰਖ-ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਸਮੱਗਰੀ-ਬਲਕ ਬੋਰਡ-ਨੋਟ ਬੁਕ-ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ-ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਅਤੇ
ਐਕਟਿੰਗ-ਪੜਾਈ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨ।
{{center|{{x-larger|ਨੌਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
 {{center|{{larger|ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਦਰਿਸ਼ਟੀ}}}}
{{center|(੧੬੪–੧੭੫)}}
ਬੱਚਾ ਸਿਖਿਆ ਦੀ ਇਕਾਈ-ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਖਿਆ-ਸਮੁੱਚੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ
ਨਿਜੀ ਸਹਾਰਾ-ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ-ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ-ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਘਰ
ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ-ਦਿਮਾਗੀ ਅਤੇ ਹਥ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ-ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ
ਸੁਤੰਤਰ ਜ਼ਬਤ-ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਭਾਵ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
{{center|{{x-larger|ਦਸਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{larger|ਨਵੇਂ ਸਿਖਿਆ ਢੰਗ}}}}
{{center|(੧੭੬-੨੦੨)}}
ਕਿੰਡਰ ਗਾਰਟਨ ਸਿਖਿਆ ਢੰਗ-ਮਾਂਟਸੋਰੀ ਸਿਖਿਆ ਢੰਗ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਸਿਧਾਂਤ-ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਸਿਖਿਆ ਪਧਤੀ-ਡਾਲਟਨ ਸਿੱਖਿਆ ਪੱਧਤੀ
{{center|{{x-larger|ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{larger|ਬੇਸਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ}}}}
{{center|(੨੦੩-੨੧੨)}}
ਬੇਸਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਰੰਭ-ਬੇਸਿਕ ਸਿਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ-ਬੇਸਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪਰਣਾਲੀ
ਦੇ ਦੋਸ਼
{{center|{{x-larger|ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
 {{center|{{larger|ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ ਪਰੀਖਿਆ}}}}
{{center|(293--220)}}
ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ-ਵਰਤਮਾਨ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼-ਬੁਧੀ ਮਾਪਕ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼-
ਬੁੱਧੀ ਮਾਪਕ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈ-ਉਸਤਾਦ ਦੀ ਰਾਏ ਦੀ ਮਹੱਤਾ-ਬੁੱਧੀ ਮਾਪਕ
ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਵਰਤੋਂ ।&lt;noinclude&gt;{{center|( ੲ )}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k6fwmzvzt22q5yxc7ber3wso4awd2kb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231273</id>
      <parentid>231272</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T06:57:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231273</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2375" sha1="e8c3y9qrkkeyztggmd51f64tmm1vfvz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਪਰਖ-ਪਰਦਰਸ਼ਨ ਸਮੱਗਰੀ-ਬਲਕ ਬੋਰਡ-ਨੋਟ ਬੁਕ-ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ-ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਅਤੇ
ਐਕਟਿੰਗ-ਪੜਾਈ ਕਰਾਉਣ ਦੇ ਹੋਰ ਸਾਧਨ।
{{center|{{x-larger|ਨੌਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
 {{center|{{larger|ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ ਨਵੀਂ ਦਰਿਸ਼ਟੀ}}}}
{{center|(੧੬੪–੧੭੫)}}
ਬੱਚਾ ਸਿਖਿਆ ਦੀ ਇਕਾਈ-ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿਖਿਆ-ਸਮੁੱਚੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ
ਨਿਜੀ ਸਹਾਰਾ-ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ-ਰਚਨਾਤਮਕ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ-ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਘਰ
ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਨ-ਦਿਮਾਗੀ ਅਤੇ ਹਥ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ-ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ
ਸੁਤੰਤਰ ਜ਼ਬਤ-ਬਰਾਬਰੀ ਦੇ ਭਾਵ ਦਾ ਵਿਕਾਸ
{{center|{{x-larger|ਦਸਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{larger|ਨਵੇਂ ਸਿਖਿਆ ਢੰਗ}}}}
{{center|(੧੭੬-੨੦੨)}}
ਕਿੰਡਰ ਗਾਰਟਨ ਸਿਖਿਆ ਢੰਗ-ਮਾਂਟਸੋਰੀ ਸਿਖਿਆ ਢੰਗ ਦੇ ਮੌਲਿਕ ਸਿਧਾਂਤ-ਪ੍ਰਾਜੈਕਟ
ਸਿਖਿਆ ਪਧਤੀ-ਡਾਲਟਨ ਸਿੱਖਿਆ ਪੱਧਤੀ
{{center|{{x-larger|ਗਿਆਰ੍ਹਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
{{center|{{larger|ਬੇਸਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ}}}}
{{center|(੨੦੩-੨੧੨)}}
ਬੇਸਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਰੰਭ-ਬੇਸਿਕ ਸਿਖਿਆ ਸਿਧਾਂਤ-ਬੇਸਿਕ ਸਿਖਿਆ ਪਰਣਾਲੀ
ਦੇ ਦੋਸ਼
{{center|{{x-larger|ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਪਰਕਰਨ}}}}
 {{center|{{larger|ਸਿਖਿਆ ਵਿਚ ਪਰੀਖਿਆ}}}}
{{center|(293--220)}}
ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ-ਵਰਤਮਾਨ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼-ਬੁਧੀ ਮਾਪਕ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼-
ਬੁੱਧੀ ਮਾਪਕ ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈ-ਉਸਤਾਦ ਦੀ ਰਾਏ ਦੀ ਮਹੱਤਾ-ਬੁੱਧੀ ਮਾਪਕ
ਪਰੀਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਵਰਤੋਂ।
&lt;/br&gt;&lt;noinclude&gt;{{center|( ੲ )}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>e8c3y9qrkkeyztggmd51f64tmm1vfvz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/51</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71475</id>
    <revision>
      <id>231267</id>
      <parentid>224316</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T03:57:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231267</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4422" sha1="h0n0ugdo7xdk3uou7dd8zrmpql1nhi5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|'''{{larger|ਗੈਂਦਾ}}'''}} 

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:

{{gap}}ਗੈਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ
ਹਾਰ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਬੂ ਸਾਰਿਆਂ
ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਬਾਰਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਲੱਗਦਾ
ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਚਾਈ ਲਗਭਗ 3-4 ਫੁੱਟ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੱਤੇ 1-2 ਇੰਚ ਲੰਬੇ ਅਤੇ
ਕੰਗੂਰੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਮਲਣ 'ਤੇ ਚੰਗੀ
ਖੁਸ਼ਬੂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ,
ਨਾਰੰਗੀ ਰੰਗ ਦੇ ਅਕਤੂਬਰ-ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੋਰਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ
ਸੰਘਣੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਵਿਚ ਮਖਮਲੀ,
ਜਾਵਰੇ, ਹਵਸ਼ੀ, ਸੁਰਨਾਈ ਅਤੇ ਹਜਾਰ ਜਿਆਦਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਝੰਡੂ, ਸਥੂਲ ਪੁਸ਼ਪਾ। ਹਿੰਦੀ-ਗੇਂਦਾ। ਮਰਾਠੀ- ਝੇਂਡੂ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਗਲਗੋਟੋ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ- ਮੇਰੀ ਗੋਲਡ (Meri Gold)। 

ਗੁਣ:

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਿਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੇਂਦਾ ਸਵਾਦ ਵਿਚ ਕੌੜਾ, ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੂਨ ਦੇ ਬਹਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਗੁਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਬਵਾਸੀਰ ਰਕਤਸਤਰਾਵ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਸੱਟ, ਮੋਚ, ਸੋਜ ਆਦਿ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਵੀ ਅਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਫੁੱਲ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ, ਕੀਟਾਣੂਆਂ
ਨੂੰ ਦੂਰ ਭਜਾਉਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀ ਡਾ. ਜਾਨ
ਅਨਰਸਨ ਦੇ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੇਂਦੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਤੱਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਮਲੇਰੀਆ ਫੈਲਾਉਣ
ਵਾਲੇ ਐਨਾਫਿਲੀਜ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮੱਛਰਾਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕੁਰਕਸ਼ੇਤਰ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਮੂਹ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਂਦੇ
ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਸੱਤ ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਵੀ ਪਾਣੀ 'ਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਘੋਲ
ਨੂੰ ਦੋ ਘੰਟੇ ਤੱਕ ਧੁੱਪ 'ਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮੱਛਰਾਂ ਦੇ ਲਾਰਵੇ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨੁਕਸਾਨ
ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਗੰਧਕ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰ ਸੂਰਜ ਦੀ
ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਵਿਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਗੈਂਦਾ ਮਲੇਰੀਆ ਵਰਗੀ
ਬੀਮਾਰੀ ਲਈ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਵੀ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੈਂਦੇ
ਦੇ ਬੂਟੇ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 51&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h0n0ugdo7xdk3uou7dd8zrmpql1nhi5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/76</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71500</id>
    <revision>
      <id>231265</id>
      <parentid>215728</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T03:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231265</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2213" sha1="1028vummrer4uayssotf8ztualej0pi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਵਿਚ ਠੰਡੀ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਥਕਾਵਟ, ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਦੀਪਕ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਪੈਦਾ
ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਾਚਕ, ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੁਖਾਰ, ਵਮਨ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ
ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਅਤਿਸਾਰ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ, ਦਿਲ ਸੂਲ
ਆਦਿ ਵਿਚ ਵੀ ਗੁਣਕਾਰੀ ਹੈ।

{{gap}}ਯੂਨਾਨੀ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਖਸ ਠੰਡੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ
ਵਿਅਕਤੀ ਦਿਮਾਗੀ ਗਰਮੀ ਵਧ ਜਾਣ 'ਤੇ ਪਾਗਲ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ
ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸਦਾ ਸ਼ਰਬਤ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਿਆਸ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਸਪਨਦੋਸ਼, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਖੂਨ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਆਦਿ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ
ਗੁਣ ਵੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਖਸ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਪਤਾ
ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਇੱਕ ਉਡਣਸ਼ੀਲ ਤੇਲ, ਲੋਹ ਆਕਸਾਈਡ, ਅਜਾਦ ਅਮਲ, ਰਾਲ, ਚੂਨੇ
ਦਾ ਲਵਨ ਅਤੇ ਰੰਗਦ੍ਰਵ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਤਿਕਾ ਬੁਖਾਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੜ੍ਹੀ ਬੂਟੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੇ
ਦਰਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਹੈ।

00

ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੱਜਣ

In memory of

Sardar Hajura Singh Judge

Village 22 P.S, Raisinghnagar. Rajasthan.

From his family in Chicago USÛ.

Ph 001 847 767 8649.

ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 76&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1028vummrer4uayssotf8ztualej0pi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/77</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71501</id>
    <revision>
      <id>231266</id>
      <parentid>215729</parentid>
      <timestamp>2026-07-31T03:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <origin>231266</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3347" sha1="1cdi2clhwon3r5cp38jsdblz3bu5bo2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
ਗੁੜਹਲ

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ:

{{gap}}ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਗੁੜਹਲ ਦਾ ਬੂਟਾ ਬਾਗਾਂ-ਬਗੀਚਿਆਂ, ਘਰ ਦੇ ਗਮਲਿਆਂ, ਕਿਆਰੀਆਂ
ਅਤੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਦੇ ਬਗੀਚਿਆਂ ਵਿਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਕਰਕੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ
ਵਿਚ ਦਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬੂਟਾ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ
5 ਤੋਂ 9 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੱਤੇ 3 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਲੰਬੇ
ਅਤੇ 2 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਚੌੜੇ, ਚੀਕਨੇ, ਚਮਕੀਲੇ, ਅੰਡਾਕਾਰ, ਕੰਗਰੇਦਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਗਹਿਰੇ ਲਾਲ
ਅਤੇ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦੇ 4 ਤੋਂ 6 ਇੰਚ ਵਿਆਸ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੀਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ
ਪੁੰਕੇਸਰ ਆਮ ਦਿਖ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਫਲੀ ਗੋਲਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਜਪਾ। ਹਿੰਦੀ-ਗੁੜਹਲ। ਮਰਾਠੀ-ਜਾਸਵੰਦ। ਗੁਜਰਾਤੀ- ਜਾਸੁੰਦ। ਬੰਗਾਲੀ-
ਜਵਾਫੁਲੇਰਗਾਸ਼। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਸੂਫਲਾਵਰ (Shoe Flower)। ਲੈਟਿਨ-ਹਿਬਿਸਕਸ ਰੋਜਾਸਿਨੇਸਿਸ
(Hibiscus Rosasinensis)

ਗੁਣ

ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁੜਹਲ ਰਸ ਮਧੁਰ, ਗੁਣ ਵਿਚ ਲਘੂ, ਬਿਨਾਂ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲਾ,
ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਠੰਡਾ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਕਫ ਅਤੇ ਵਾਤਾਸ਼ਮਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਲਾਂ ਲਈ ਚੰਗਾ,
ਗਰਭ ਵੇਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਜਲਨ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ,
ਸੋਜ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੁਜਾਕ ਵਿਚ, ਦਿਲ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ,
ਸਪਨਦੋਸ਼, ਠੰਡ ਆਦਿ ਮੌਕੇ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁੜਹਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਿਚ ਲੋਹਾ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ,
ਰਾਇਬੋਫਲੇਵਿਨ, ਬਿਆਮਿਨ, ਨਿਆਸਿਨ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਵਾਧੂ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ
ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਕੇਰੋਟੀਨ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

00

ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 77&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1cdi2clhwon3r5cp38jsdblz3bu5bo2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Amrit Kala.pdf/11</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73439</id>
    <revision>
      <id>231258</id>
      <timestamp>2026-07-30T13:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;﻿ ( ੧੦ )   ਬੰਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੀਕ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰ ਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰੀ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮੀ ਬੰਦਾ ਖਿਨ ਖਿਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।   ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣਾ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਹੈ  {{gap}}‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>231258</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2323" sha1="94nzd18kan4lv8f6vao1mrw5wlirl0u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
( ੧੦ ) 

ਬੰਦਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੀਕ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰ ਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰੀ, ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮੀ ਬੰਦਾ ਖਿਨ ਖਿਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। 

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣਾ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਹੈ

{{gap}}‘ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚਿ ਹੈ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਖਾਲਸਾ ਜਨ ਦੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਸਾਰ ਹੀ ਪੂਰਬ ਕਮਾਤੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਸਭ ਬਿਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਨਾਮ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੰਚ ਖਾਲਸ ਾ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨਾਂ ਦੀ ' ਪੂਰਨ ਤੱਤ ਗੁਰਮਰਯਾਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪੀ ਪੰਚ ਤੰਤਰੀ ਜੰਤਰ ਹੀ ਜਨਮ ਜਨ- ਮਾਂਤਰੀ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਦੁਧ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸਮਰਥ ਹੈ। ਏਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਪਤਿਤ ਕਰੰਮੀ ਪਤਿਤ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁੜ ਉਭਾਰਨ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਉਣ ਦੀ ਫੇਰ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਵੱਸ਼ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ' ਏਸ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੰਘ ਨਿਸ਼ੰਗ ਹੋ ਕੇ ਪਤਿਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚਿ ਪਰਵਿਰਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿਖ ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਸ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਇਸ ਦਾ ਏਹ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਕਿ ਓਹ  ਂ ਨਿਸ਼ੰਗ ਹੋ ਕੇ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤਨੇ ਹੀ ਪਤਿਤ ਕਰਮ ਕਰੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪੋਂਹਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਬਲਕਿ “ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿਖ ਨੂੰ ਪਤਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਸ ਨਹੀਂ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>94nzd18kan4lv8f6vao1mrw5wlirl0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Raj Kumari.pdf/20</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73440</id>
    <revision>
      <id>231261</id>
      <timestamp>2026-07-30T16:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;﻿________________  ਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ । ਅਖ਼ੀਰ ਦੋਵੇਂ ਮਹੱਲ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਚੋਬਦਾਰ ਅਗੇ ਵਧੇ। ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਆਪਣੀ ਕਿ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>231261</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3077" sha1="87a4n2pyc6s05k9r2b439wxhdwtgfwj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿________________

ਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ ।
ਅਖ਼ੀਰ ਦੋਵੇਂ ਮਹੱਲ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਚੋਬਦਾਰ ਅਗੇ ਵਧੇ। ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਪਰਖਣ ਲਈ ਆਏ ਹਨ । ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਖ਼ਾਸ ਨੌਕਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਸਗੋਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਲਾਲ ਸਨ, ਭਿਜਵਾ ਦਿਤੇ। ਨੌਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਦੀਵਾਨ-ਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਬਗ਼ੀਚਾ ਸੀ। ਬਗ਼ੀਚੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ, ਕੁਝ ਬਲੌਰੀ ਗੁਸਲਖ਼ਾਨੇ ਤੇ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁਖ ਸਨ । ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਫੁਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਪੌਣ ਰੁਮਕਦੀ ਸੀ ਤੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਮਿਠੇ ਰਾਗ ਅਲਾਪਦੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ । ਰਾਜੇ ਤੇ ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਸਰਾ ਦਿਨ ਉਥੇ ਲੰਘਾਇਆ । ਰਾਜਾ ਨਾਗ ਰਾਣੀ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿਚ ਏਨਾ ਬੇਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਛੁਟ ਹੋਰ ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਝਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਜਦ ਦੁਪਹਿਰ ਢਲ ਗਈ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਤੇ ਭਗੀਰਥ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸਦਿਆ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਦਰਬਾਰ ਖ਼ਾਸ ਵਿਚ ਗਏ। ਇਸ ਕਮਰੇ ਦਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਕਾਲੇ ਤੇ ਨੀਲੇ ਬਲੌਰ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ । ਛਤ 3 ਫਾਨੂਸ ਟੰਗ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਇਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਦਿਸ਼ਯ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ । ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਚਮਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੱਖਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰਦੀਆਂ । ਜਦ ਭਗੀਰਥ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਚੁੰਧਿਆਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਜ਼ਰਾ ਠੀਕ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉਤੇ ਨਾਗ ਰਾਣੀ ਬੈਠੀ ਦਿੱਸੀ ।
२२&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>87a4n2pyc6s05k9r2b439wxhdwtgfwj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231262</id>
      <parentid>231261</parentid>
      <timestamp>2026-07-30T16:26:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231262</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3089" sha1="iqt3trkenj0a3fexzvlb28w7uo4lz9s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
ਮਗਨ ਹੋ ਗਿਆ।

{{gap}}ਅਖ਼ੀਰ ਦੋਵੇਂ ਮਹੱਲ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਦੀਆਂ ਵਾਲੇ ਚੋਬਦਾਰ ਅਗੇ ਵਧੇ। ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਕਰ ਦਿਤੀ ਗਈ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਚੰਦਰਕਾਂਤ ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਪਰਖਣ ਲਈ ਆਏ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਖ਼ਾਸ ਨੌਕਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਸਰ੍ਹੋਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਲਾਲ ਸਨ, ਭਿਜਵਾ ਦਿਤੇ। ਨੌਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸੰਗਮਰਮਰ ਦੇ ਦੀਵਾਨ-ਖ਼ਾਨੇ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਬਗ਼ੀਚਾ ਸੀ। ਬਗ਼ੀਚੇ ਵਿਚ ਇਕ ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ ਦੀ ਝੀਲ, ਕੁਝ ਬਲੌਰੀ ਗੁਸਲਖ਼ਾਨੇ ਤੇ ਛਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁਖ ਸਨ। ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਫੁਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਵਾਲੀ ਪੌਣ ਰੁਮਕਦੀ ਸੀ ਤੇ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਮਿਠੇ ਰਾਗ ਅਲਾਪਦੇ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਤੇ ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਸਰਾ ਦਿਨ ਉਥੇ ਲੰਘਾਇਆ। ਰਾਜਾ ਨਾਗ ਰਾਣੀ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਦੀ ਚਾਹ ਵਿਚ ਏਨਾ ਬੇਕਲ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਛੁਟ ਹੋਰ ਕੁਝ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਝਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

{{gap}}ਜਦ ਦੁਪਹਿਰ ਢਲ ਗਈ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਤੇ ਭਗੀਰਥ ਨੂੰ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਸਦਿਆ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਦਰਬਾਰ ਖ਼ਾਸ ਵਿਚ ਗਏ। ਇਸ ਕਮਰੇ ਦਾ ਫ਼ਰਸ਼ ਕਾਲੇ ਤੇ ਨੀਲੇ ਬਲੌਰ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕੰਧਾਂ ਹੀਰੇ ਜਵਾਹਰਾਂ ਨਾਲ ਜਗਮਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਛਤ ਤੇ  ਫ਼ਾਨੂਸ ਟੰਗੇ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਇਕ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਯ ਬੰਨ੍ਹ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਚਮਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅੱਖਾਂ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਰਦੀਆਂ। ਜਦ ਭਗੀਰਥ ਤੇ ਮਹਾਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਚੁੰਧਿਆਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖੀਆਂ ਜ਼ਰਾ ਠੀਕ ਹੋਈਆਂ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉਤੇ ਨਾਗ ਰਾਣੀ ਬੈਠੀ ਦਿੱਸੀ।

२२&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>iqt3trkenj0a3fexzvlb28w7uo4lz9s</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>