ਪੰਨਾ:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf/106

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pa">
  <siteinfo>
    <sitename>ਵਿਕੀਸਰੋਤ</sitename>
    <dbname>pawikisource</dbname>
    <base>https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ਮੀਡੀਆ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ਖ਼ਾਸ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ਫਰਮਾ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ਮਦਦ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ਲੇਖਕ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ਲਿਖਤ</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="114" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ</namespace>
      <namespace key="115" case="first-letter">ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="250" case="first-letter">ਪੰਨਾ</namespace>
      <namespace key="251" case="first-letter">ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="252" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ</namespace>
      <namespace key="253" case="first-letter">ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ.pdf/106</title>
    <ns>250</ns>
    <id>19493</id>
    <revision>
      <id>231607</id>
      <parentid>50465</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231607</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3419" sha1="ego8omc6a83zsknbnc1vtgmtw5vdeyw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੧੦੦ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿_______________
ਆਦਮੀ ਡਾਢੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਏ ਹੋਏ ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਂਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਅ ਨ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਨੀ ਬੈਗ ਮੋਹਿਨੀ ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਕੇ ਸਾਮਨੇ ਖਲੰਤੀ ਹੋਈ ਇਸਤੋਂ ਦੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗਿੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨਜਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਠੋਡੇ ਹਾਉਕੇ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਰ ਕਰਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਨ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਹ ਠੀਚ ਹੈ ! ਓਹ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਕ ਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅvਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਝਈ ਕ ਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਉਠਕੇ ਕੇ ਉਕੁਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਝਢੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੀ, ਹਾਏ ! ਓਸ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਛਡਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ! ਜੋ ਅੱਜ ਇਸਦੇ (ਪਵਨ) ਸਾਮਨੇ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੇ ਧਰ: ਮ9 ! ਤੁਹੀ ਮੁੰਹ ਹਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਟ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੁਨਾਂ ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਹ si ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ੨ ਜਾਕੇ ਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ ਪਰ ਓਹ ਨਵੀਨ ਪੁਰਖ ਜੋ ਪਵਨ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਭਾਲਦਾ ਏਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਹਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨ ਡਾਢਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਵੇਖਕੇ ਇਸਦੇ ਮ5 ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਭੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲ ਨੂੰ ਬਤੇਤਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਓਹ (ਅੱਜ) ਨਹੀਂ ਦਸਦੀ ਪਰ ਜਦ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦੀ ਅ ਈ ਹੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਬਰਾਕੇ ਓਥੇ ਠਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਨ &amp;ਰ ਦਾ ਪੁਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਡਿੱਠਾ ਝੱਟ ਓਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਕੁਛੜਲੇ ਲਿਯਾ ਅਤੇ ਓਸਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲੱਗਾ।
ਪਵਨ-ਬੇਟਾ! ਤੁਰੀ ਭੂਆ fਥੇ ਹੈ ?
partment Punjab
.
rgital Libravy&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ego8omc6a83zsknbnc1vtgmtw5vdeyw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231608</id>
      <parentid>231607</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T16:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231608</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3422" sha1="5amhp0xhr1wj5532tw9d71qyowgtwk7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੧੦੦ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿_______________

ਆਦਮੀ ਡਾਢੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾਏ ਹੋਏ ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਂਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਆਨ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਨੀ ਬੇਗ ਮੋਹਿਨੀ ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਕੇ ਸਾਮਨੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇਸਤੋਂ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗਿੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨਜਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਠੋਡੇ ਹਾਉਕੇ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹਰ ਕਰਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਨ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਹ ਠੀਚ ਹੈ ! ਓਹ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਕ ਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅvਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਝਈ ਕ ਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਉਠਕੇ ਕੇ ਉਕੁਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਝਢੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੀ, ਹਾਏ ! ਓਸ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਛਡਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ! ਜੋ ਅੱਜ ਇਸਦੇ (ਪਵਨ) ਸਾਮਨੇ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੇ ਧਰ: ਮ9 ! ਤੁਹੀ ਮੁੰਹ ਹਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਟ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੁਨਾਂ ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਹ si ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ੨ ਜਾਕੇ ਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ ਪਰ ਓਹ ਨਵੀਨ ਪੁਰਖ ਜੋ ਪਵਨ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਭਾਲਦਾ ਏਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਹਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨ ਡਾਢਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਵੇਖਕੇ ਇਸਦੇ ਮ5 ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਭੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲ ਨੂੰ ਬਤੇਤਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਓਹ (ਅੱਜ) ਨਹੀਂ ਦਸਦੀ ਪਰ ਜਦ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦੀ ਅ ਈ ਹੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਬਰਾਕੇ ਓਥੇ ਠਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਨ &amp;ਰ ਦਾ ਪੁਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਡਿੱਠਾ ਝੱਟ ਓਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਕੁਛੜਲੇ ਲਿਯਾ ਅਤੇ ਓਸਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲੱਗਾ।
ਪਵਨ-ਬੇਟਾ! ਤੁਰੀ ਭੂਆ fਥੇ ਹੈ ?
partment Punjab
.
rgital Libravy&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5amhp0xhr1wj5532tw9d71qyowgtwk7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231609</id>
      <parentid>231608</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T17:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231609</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3431" sha1="rgmd1jgvgqiozyswf1ecvyohn1mc2be" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੧੦੦ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿_______________

ਆਦਮੀ ਡਾਢੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾਏ ਹੋਏ ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਂਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਆਨ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਨੀ ਬੇਗ ਮੋਹਿਨੀ ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਕੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇਸਤੋਂ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗਿੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨਜਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਠੰਡੇ ਹਾਉਕੇ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਨ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਹ ਠੀਚ ਹੈ ! ਓਹ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਕ ਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅvਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਝਈ ਕ ਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਉਠਕੇ ਕੇ ਉਕੁਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਝਢੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੀ, ਹਾਏ ! ਓਸ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਛਡਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ! ਜੋ ਅੱਜ ਇਸਦੇ (ਪਵਨ) ਸਾਮਨੇ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੇ ਧਰ: ਮ9 ! ਤੁਹੀ ਮੁੰਹ ਹਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਟ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੁਨਾਂ ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਹ si ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ੨ ਜਾਕੇ ਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ ਪਰ ਓਹ ਨਵੀਨ ਪੁਰਖ ਜੋ ਪਵਨ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਭਾਲਦਾ ਏਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਹਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨ ਡਾਢਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਵੇਖਕੇ ਇਸਦੇ ਮ5 ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਭੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲ ਨੂੰ ਬਤੇਤਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਓਹ (ਅੱਜ) ਨਹੀਂ ਦਸਦੀ ਪਰ ਜਦ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦੀ ਅ ਈ ਹੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਬਰਾਕੇ ਓਥੇ ਠਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਨ &amp;ਰ ਦਾ ਪੁਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਡਿੱਠਾ ਝੱਟ ਓਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਕੁਛੜਲੇ ਲਿਯਾ ਅਤੇ ਓਸਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲੱਗਾ।
ਪਵਨ-ਬੇਟਾ! ਤੁਰੀ ਭੂਆ fਥੇ ਹੈ ?
partment Punjab
.
rgital Libravy&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rgmd1jgvgqiozyswf1ecvyohn1mc2be</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231610</id>
      <parentid>231609</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T17:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231610</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3440" sha1="6bx7zkci580mouqgho7w5008lz880g0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੧੦੦ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿_______________

ਆਦਮੀ ਡਾਢੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾਏ ਹੋਏ ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਂਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਆਨ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਨੀ ਬੇਗ ਮੋਹਿਨੀ ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਕੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇਸਤੋਂ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗਿੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨਜਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਠੰਡੇ ਹਾਉਕੇ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਨ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਹ ਨੀਚ ਹੈ ! ਓਹ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅਪਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਉਠਕੇ ਕੇ ਉਕੁਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਝਢੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੀ, ਹਾਏ ! ਓਸ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਛਡਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ! ਜੋ ਅੱਜ ਇਸਦੇ (ਪਵਨ) ਸਾਮਨੇ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੇ ਧਰ: ਮ9 ! ਤੁਹੀ ਮੁੰਹ ਹਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਟ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੁਨਾਂ ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਹ si ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ੨ ਜਾਕੇ ਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ ਪਰ ਓਹ ਨਵੀਨ ਪੁਰਖ ਜੋ ਪਵਨ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਭਾਲਦਾ ਏਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਹਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨ ਡਾਢਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਵੇਖਕੇ ਇਸਦੇ ਮ5 ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਭੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲ ਨੂੰ ਬਤੇਤਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਓਹ (ਅੱਜ) ਨਹੀਂ ਦਸਦੀ ਪਰ ਜਦ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦੀ ਅ ਈ ਹੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਬਰਾਕੇ ਓਥੇ ਠਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਨ &amp;ਰ ਦਾ ਪੁਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਡਿੱਠਾ ਝੱਟ ਓਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਕੁਛੜਲੇ ਲਿਯਾ ਅਤੇ ਓਸਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲੱਗਾ।
ਪਵਨ-ਬੇਟਾ! ਤੁਰੀ ਭੂਆ fਥੇ ਹੈ ?
partment Punjab
.
rgital Libravy&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6bx7zkci580mouqgho7w5008lz880g0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231611</id>
      <parentid>231610</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T17:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231611</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3458" sha1="dir1eh4dm35lukjsh5ejoexvbehfqy3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੧੦੦ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿_______________

ਆਦਮੀ ਡਾਢੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾਏ ਹੋਏ ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਂਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਆਨ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਨੀ ਬੇਗ ਮੋਹਿਨੀ ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਕੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇਸਤੋਂ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗਿੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨਜਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਠੰਡੇ ਹਾਉਕੇ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਨ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਹ ਨੀਚ ਹੈ ! ਓਹ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅਪਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਉਠਕੇ ਕੇ ਉਤਪਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੀ, ਹਾਏ ! ਓਸ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਛਡਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ! ਜੋ ਅੱਜ ਇਸਦੇ (ਪਵਨ) ਸਾਮਨੇ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੇ ਧਰ: ਮ9 ! ਤੁਹੀ ਮੁੰਹ ਹਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਟ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੁਨਾਂ ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਹ si ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ੨ ਜਾਕੇ ਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ ਪਰ ਓਹ ਨਵੀਨ ਪੁਰਖ ਜੋ ਪਵਨ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਭਾਲਦਾ ਏਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਹਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨ ਡਾਢਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਵੇਖਕੇ ਇਸਦੇ ਮ5 ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਭੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲ ਨੂੰ ਬਤੇਤਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਓਹ (ਅੱਜ) ਨਹੀਂ ਦਸਦੀ ਪਰ ਜਦ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦੀ ਅ ਈ ਹੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਬਰਾਕੇ ਓਥੇ ਠਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਨ &amp;ਰ ਦਾ ਪੁਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਡਿੱਠਾ ਝੱਟ ਓਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਕੁਛੜਲੇ ਲਿਯਾ ਅਤੇ ਓਸਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲੱਗਾ।
ਪਵਨ-ਬੇਟਾ! ਤੁਰੀ ਭੂਆ fਥੇ ਹੈ ?
partment Punjab
.
rgital Libravy&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dir1eh4dm35lukjsh5ejoexvbehfqy3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231612</id>
      <parentid>231611</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T17:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231612</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3479" sha1="sxtl55yx840a58bt75c49ge565hle0j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੧੦੦ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿_______________

ਆਦਮੀ ਡਾਢੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾਏ ਹੋਏ ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਂਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਆਨ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਨੀ ਬੇਗ ਮੋਹਿਨੀ ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਕੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇਸਤੋਂ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗਿੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨਜਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਠੰਡੇ ਹਾਉਕੇ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਨ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਹ ਨੀਚ ਹੈ ! ਓਹ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅਪਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਉਠਕੇ ਕੇ ਉਤਪਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੀ, ਹਾਏ ! ਓਸਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਛਡਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ! ਜੋ ਅੱਜ ਇਸਦੇ (ਪਵਨ) ਸਾਮਨੇ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ! ਤੁਹੀ ਮੂੰਹ ਹਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਟ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੁਨਾਂ ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਹ si ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ੨ ਜਾਕੇ ਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ ਪਰ ਓਹ ਨਵੀਨ ਪੁਰਖ ਜੋ ਪਵਨ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਭਾਲਦਾ ਏਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਹਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨ ਡਾਢਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਵੇਖਕੇ ਇਸਦੇ ਮ5 ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਭੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲ ਨੂੰ ਬਤੇਤਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਓਹ (ਅੱਜ) ਨਹੀਂ ਦਸਦੀ ਪਰ ਜਦ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦੀ ਅ ਈ ਹੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਬਰਾਕੇ ਓਥੇ ਠਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਨ &amp;ਰ ਦਾ ਪੁਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਡਿੱਠਾ ਝੱਟ ਓਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਕੁਛੜਲੇ ਲਿਯਾ ਅਤੇ ਓਸਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲੱਗਾ।
ਪਵਨ-ਬੇਟਾ! ਤੁਰੀ ਭੂਆ fਥੇ ਹੈ ?
partment Punjab
.
rgital Libravy&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sxtl55yx840a58bt75c49ge565hle0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231613</id>
      <parentid>231612</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T17:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231613</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3511" sha1="5d2rba098sg5q6ap8wkl82jxxn3cvyc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੧੦੦ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿_______________

ਆਦਮੀ ਡਾਢੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾਏ ਹੋਏ ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਂਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਆਨ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਨੀ ਬੇਗ ਮੋਹਿਨੀ ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਕੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇਸਤੋਂ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗਿੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨਜਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਠੰਡੇ ਹਾਉਕੇ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਨ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਹ ਨੀਚ ਹੈ ! ਓਹ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅਪਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਉਠਕੇ ਕੇ ਉਤਪਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੀ, ਹਾਏ ! ਓਸਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਛਡਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ! ਜੋ ਅੱਜ ਇਸਦੇ (ਪਵਨ) ਸਾਮਨੇ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ! ਤੁਹੀ ਮੂੰਹ ਖੋਹਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੁਨਾਂ&quot; ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਹ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ੨ ਜਾਕੇ ਪੱਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ ਪਰ ਓਹ ਨਵੀਨ ਪੁਰਖ ਜੋ ਪਵਨ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਭਾਲਦਾ ਏਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਹਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨ ਡਾਢਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਵੇਖਕੇ ਇਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਰ ਭੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲ ਨੂੰ ਬਤੇਰਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਓਹ (ਅੱਜ) ਨਹੀਂ ਦਸਦੀ ਪਰ ਜਦ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦੀ ਅ ਈ ਹੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਬਰਾਕੇ ਓਥੇ ਠਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਨ &amp;ਰ ਦਾ ਪੁਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਡਿੱਠਾ ਝੱਟ ਓਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਕੁਛੜਲੇ ਲਿਯਾ ਅਤੇ ਓਸਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲੱਗਾ।
ਪਵਨ-ਬੇਟਾ! ਤੁਰੀ ਭੂਆ fਥੇ ਹੈ ?
partment Punjab
.
rgital Libravy&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5d2rba098sg5q6ap8wkl82jxxn3cvyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231614</id>
      <parentid>231613</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T17:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <origin>231614</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3558" sha1="ayoqrkokj2cywe914kobpos4mp40q3w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੧੦੦ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿_______________

ਆਦਮੀ ਡਾਢੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾਏ ਹੋਏ ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਂਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਆਨ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਨੀ ਬੇਗ ਮੋਹਿਨੀ ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਕੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇਸਤੋਂ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗਿੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨਜਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਠੰਡੇ ਹਾਉਕੇ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਨ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਹ ਨੀਚ ਹੈ ! ਓਹ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅਪਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਉਠਕੇ ਕੇ ਉਤਪਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੀ, ਹਾਏ ! ਓਸਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਛਡਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ! ਜੋ ਅੱਜ ਇਸਦੇ (ਪਵਨ) ਸਾਮਨੇ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ! ਤੁਹੀ ਮੂੰਹ ਖੋਹਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੁਨਾਂ&quot; ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਹ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ੨ ਜਾਕੇ ਪੱਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ ਪਰ ਓਹ ਨਵੀਨ ਪੁਰਖ ਜੋ ਪਵਨ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਭਾਲਦਾ ਏਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਹਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨ ਡਾਢਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਵੇਖਕੇ ਇਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਰ ਭੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲ ਨੂੰ ਬਤੇਰਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਓਹ (ਅੰਜਨਾਂ) ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ ਪਰ ਜਦ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦੀ ਨਿਆਈ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਬਰਾਕੇ ਓਥੇ ਉਠਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ  ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਡਿੱਠਾ ਝੱਟ ਓਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਕੁਛੜਲੈ ਲਿਯਾ ਅਤੇ ਓਸਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲੱਗਾ।
ਪਵਨ-ਬੇਟਾ! ਤੁਰੀ ਭੂਆ fਥੇ ਹੈ ?
partment Punjab
.
rgital Libravy&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ayoqrkokj2cywe914kobpos4mp40q3w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231615</id>
      <parentid>231614</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T17:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Parmjit kaur rao</username>
        <id>477</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231615</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3538" sha1="rtxrj49rdwnb5y1omzhj6gyxqdlud5k" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Parmjit kaur rao&quot; /&gt;{{center|{{x-larger|( ੧੦੦ )}}}}&lt;/noinclude&gt;﻿_______________

ਆਦਮੀ ਡਾਢੀ ਸੁੰਦਰ ਪੁਸ਼ਾਕ ਪਾਏ ਹੋਏ ਛੜੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਘੁਮਾਂਦਾ ਚੌਂਕੀ ਤੇ ਆਨ ਬੈਠਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਨੀ ਬੇਗ ਮੋਹਿਨੀ ਇਸਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਚੁੰਮਕੇ ਸਾਮ੍ਹਨੇ ਖਲੋਤੀ ਹੋਈ ਇਸਤੋਂ ਸੁਖ ਸਾਂਦ ਪੁਛ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੀ ਝੁਕੀ ਹੋਈ ਗਿੱਚੀ ਨੀਵੇਂ ਨਜਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਤੇ ਇਸ ਵਲੋਂ ਵੇਖਕੇ ਠੰਡੇ ਹਾਉਕੇ ਦਾ ਭਰਨਾਂ ਇਸ ਗਲ ਨੂੰ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਵੀਨ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਉਨ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਕੋਮਲ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਬੜਾ ਦੁਖ ਪਹੁੰਚਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਏਹ ਨੀਚ ਹੈ ! ਓਹ ਵੇਖੋ ਕਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦੀ ਹੋਈ ਅਪਨੇ ਚੁਬਾਰੇ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਉਠਕੇ ਕੇ ਉਤਪਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਜਦ ਇਹ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਡਾਢੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਓਹ ਅੰਜਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਪੁਛੇਗਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂਗੀ, ਹਾਏ ! ਓਸਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਜੋਗੀ ਨਾਂ ਛਡਿਆਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲੋਂ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਂਦੀ ਤਾਂ ਚੰਗੀ ਸਾਂ, ਕਿਉਂ ! ਜੋ ਅੱਜ ਇਸਦੇ (ਪਵਨ) ਸਾਮਨੇ ਅੱਖਾਂ ਤਾਂ ਨਾਂ ਨੀਵੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ! ਤੁਹੀ ਮੂੰਹ ਖੋਹਲ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਗਰਕ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਕਿਉਂ ਜੋ ਅੰਜਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਨਾਂ ਸੁਨਾਂ&quot; ਪਾਠਕ ਗਣ! ਇਹ ਤਾਂ ਇਹੋ ਜੇਹੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਕਰਦੀ ੨ ਜਾਕੇ ਪੱਲੰਘ ਤੇ ਲੇਟ ਗਈ ਪਰ ਓਹ ਨਵੀਨ ਪੁਰਖ ਜੋ ਪਵਨ ਹੀ ਹੈ, ਅਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਢੂੰਡਦਾ ਭਾਲਦਾ ਏਥੇ ਆ ਨਿਕਲਿਆ ਹੈ, ਰਾਨੀ ਦਾ ਇਹ ਹਾਲ ਵੇਖਕੇ ਡਾਢਾ ਹਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੁਨ ਡਾਢਾ ਬੇਚੈਨ ਹੋਕੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਅੰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਵੇਖਕੇ ਇਸਦੇ ਮਨ ਦੀ ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਰ ਭੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲ ਨੂੰ ਬਤੇਰਾ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਰ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਓਹ (ਅੰਜਨਾਂ) ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ ਪਰ ਜਦ ਕਰਮ ਰੇਖ ਦੀ ਨਿਆਈ ਕੁਝ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਾਂ ਆਇਆ ਤਾਂ ਘਬਰਾਕੇ ਓਥੇ ਉਠਨ ਹੀ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਪੁਤ੍ਰ  ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾ ਡਿੱਠਾ ਝੱਟ ਓਸਨੂੰ ਉਠ ਕੇ ਕੁਛੜਲੈ ਲਿਯਾ ਅਤੇ ਓਸਨੂੰ ਪੁਛਨ ਲੱਗਾ।

{{gap}}ਪਵਨ-ਬੇਟਾ! ਤੁਰੀ ਭੂਆ ਕਿਥੇ ਹੈ ?&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rtxrj49rdwnb5y1omzhj6gyxqdlud5k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/1041</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22653</id>
    <revision>
      <id>231580</id>
      <parentid>53773</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:00:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231580</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3889" sha1="pwkwpeszo8a7p0m472mbfuoro4ybrbc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੧੦੪੧}}&lt;/noinclude&gt;ਪਾਇਆ॥੫॥ ਸਚ ਬਿਨੁ ਭਵਜਲੁ ਜਾਇ ਨ ਤਰਿਆ॥ ਏਹੁ ਸਮੁੰਦੁ ਅਥਾਹੁ ਮਹਾ ਬਿਖੁ ਭਰਿਆ॥ ਰਹੈ ਅਤੀਤੁ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇ ਊਪਰਿ ਹਰਿ ਨਿਰਭਉ ਕੈ ਘਰਿ ਪਾਇਆ॥੬॥ ਝੂਠੀ ਜਗ ਹਿਤ ਕੀ ਚਤੁਰਾਈ॥ ਬਿਲਮ ਨ ਲਾਗੈ ਆਵੈ ਜਾਈ॥ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿ ਚਲਹਿ ਅਭਿਮਾਨੀ ਉਪਜੈ ਬਿਨਸਿ ਖਪਾਇਆ॥੭॥ ਉਪਜਹਿ ਬਿਨਸਹਿ ਬੰਧਨ ਬੰਧੇ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਇਆ ਕੇ ਗਲਿ ਫੰਧੇ॥ ਜਿਸੁ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਨਾਹੀ ਮਤਿ ਗੁਰਮਤਿ ਸੋ ਜਮ ਪੁਰਿ ਬੰਧਿ ਚਲਾਇਆ॥੮॥ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਮੋਖ ਮੁਕਤਿ ਕਿਉ ਪਾਈਐ॥ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਕਿਉ ਧਿਆਈਐ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇਹੁ ਤਰਹੁ ਭਵ ਦੁਤਰੁ ਮੁਕਤਿ ਭਏ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ॥੯॥ ਗੁਰਮਤਿ ਕ੍ਰਿਸਨਿ ਗੋਵਰਧਨ ਧਾਰੇ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਇਰਿ ਪਾਹਣ
ਤਾਰੇ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇਹੁ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਈਐ ਨਾਨਕ ਗੁਰਿ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਇਆ॥੧੦॥ ਗੁਰਮਤਿ ਲੇਹੁ ਤਰਹੁ ਸਚੁ ਤਾਰੀ॥ ਆਤਮ ਚੀਨਹੁ ਰਿਦੈ ਮੁਰਾਰੀ॥ ਜਮ ਕੇ ਫਾਹੇ ਕਾਟਹਿ ਹਰਿ ਜਪਿ ਅਕੁਲ ਨਿਰੰਜਨੁ ਪਾਇਆ॥੧੧॥ ਗੁਰਮਤਿ ਪੰਚ ਸਖੇ ਗੁਰ ਭਾਈ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਅਗਨਿ ਨਿਵਾਰਿ ਸਮਾਈ॥ ਮਨਿ ਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਜਪਹੁ ਜਗਜੀਵਨ ਰਿਦ ਅੰਤਰਿ ਅਲਖੁ ਲਖਾਇਆ॥੧੨॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਸਬਦਿ ਪਤੀਜੈ॥ ਉਸਤਤਿ ਨਿੰਦਾ ਕਿਸ ਕੀ ਕੀਜੈ॥ ਚੀਨਹੁ ਆਪੁ ਜਪਹੁ ਜਗਦੀਸਰੁ ਹਰਿ ਜਗੰਨਾਥੁ ਮਨਿ ਭਾਇਆ॥੧੩॥ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡਿ ਖੰਡਿ ਸੋ ਜਾਣਹੁ॥
ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝਹੁ ਸਬਦਿ ਪਛਾਣਹੁ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਭੋਗੇ ਭੋਗਣਹਾਰਾ ਰਹੈ ਅਤੀਤੁ ਸਬਾਇਆ॥੧੪॥ ਗੁਰਮਤਿ ਬੋਲਹੁ ਹਰਿ ਜਸੁ ਸੂਚਾ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਆਖੀ ਦੇਖਹੁ ਊਚਾ॥ ਸ੍ਰਵਣੀ ਨਾਮੁ ਸੁਣੈ ਹਰਿ ਬਾਣੀ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਰੰਗਾਇਆ॥੧੫॥੩॥੨੦॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਪਰਹਰੁ ਪਰ ਨਿੰਦਾ॥ ਲਬੁ ਲੋਭੁ ਤਜਿ ਹੋਹੁ ਨਿਚਿੰਦਾ॥ ਭ੍ਰਮ ਕਾ ਸੰਗਲੁ ਤੋੜਿ ਨਿਰਾਲਾ ਹਰਿ ਅੰਤਰਿ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਇਆ॥੧॥ ਨਿਸਿ ਦਾਮਨਿ ਜਿਉ ਚਮਕਿ ਚੰਦਾਇਣੁ ਦੇਖੈ॥ ਅਹਿਨਿਸਿ ਜੋਤਿ ਨਿਰੰਤਰਿ ਪੇਖੈ॥ ਆਨੰਦ ਰੂਪੁ ਅਨੂਪੁ ਸਰੂਪਾ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਦੇਖਾਇਆ॥੨॥ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਹੁ ਆਪੇ ਪ੍ਰਭੁ ਤਾਰੇ॥ ਸਸਿ ਘਰਿ ਸੂਰੁ ਦੀਪਕੁ ਗੈਣਾਰੇ॥ ਦੇਖਿ ਅਦਿਸਟੁ ਰਹਹੁ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਸਭੁ ਤ੍ਰਿਭਵਣਿ ਬ੍ਰਹਮੁ ਸਬਾਇਆ॥੩॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪਾਏ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭਉ ਜਾਏ॥ ਅਨਭਉ ਪਦੁ ਪਾਵੈ ਆਪੁ 
ਗਵਾਏ॥ ਊਚੀ ਪਦਵੀ ਊਚੋ ਊਚਾ ਨਿਰਮਲ ਸਬਦੁ ਕਮਾਇਆ॥੪॥ ਅਦ੍ਰਿਸਟ ਅਗੋਚਰੁ ਨਾਮੁ ਅਪਾਰਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pwkwpeszo8a7p0m472mbfuoro4ybrbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/1042</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22658</id>
    <revision>
      <id>231586</id>
      <parentid>53778</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231586</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3735" sha1="crf77wrm7ogf3yn4ozsr38zao81kwgn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੧੦੪੨}}&lt;/noinclude&gt;ਅਤਿ ਰਸੁ ਮੀਠਾ ਨਾਮੁ ਪਿਆਰਾ॥ ਨਾਨਕ ਕਉ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਹਰਿ ਜਸੁ ਦੀਜੈ ਹਰਿ ਜਪੀਐ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ॥੫॥ ਅੰਤਰਿ ਨਾਮੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੀਰਾ॥ ਹਰਿ ਜਪਤੇ ਮਨੁ ਮਨ ਤੇ ਧੀਰਾ॥ ਦੁਘਟ ਘਟ ਭਉ ਭੰਜਨੁ ਪਾਈਐ ਬਾਹੁੜਿ ਜਨਮਿ ਨ ਜਾਇਆ॥੬॥ ਭਗਤਿ ਹੇਤਿ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਤਰੰਗਾ॥ ਹਰਿ ਜਸੁ ਨਾਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਮੰਗਾ॥ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਗੁਰ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ ਹਰਿ ਤਾਰੇ ਜਗਤੁ ਸਬਾਇਆ॥੭॥ ਜਿਨਿ ਜਪੁ ਜਪਿਓ ਸਤਿਗੁਰ ਮਤਿ ਵਾ ਕੇ॥ ਜਮਕੰਕਰ ਕਾਲੁ ਸੇਵਕ ਪਗ ਤਾ ਕੇ॥ ਊਤਮ ਸੰਗਤਿ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਊਤਮ ਜਗੁ ਭਉਜਲੁ ਪਾਰਿ ਤਰਾਇਆ॥੮॥ ਇਹੁ ਭਵਜਲੁ ਜਗਤੁ ਸਬਦਿ ਗੁਰ ਤਰੀਐ॥ ਅੰਤਰ ਕੀ ਦੁਬਿਧਾ ਅੰਤਰਿ ਜਰੀਐ॥ ਪੰਚ ਬਾਣ ਲੇ ਜਮ ਕਉ ਮਾਰੈ
ਗਗਨੰਤਰਿ ਧਣਖੁ ਚੜਾਇਆ॥੯॥ ਸਾਕਤ ਨਰਿ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਕਿਉ ਪਾਈਐ॥ ਸਬਦ ਸੁਰਤਿ ਬਿਨੁ ਆਈਐ ਜਾਈਐ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮੁਕਤਿ ਪਰਾਇਣੁ ਹਰਿ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਮਿਲਾਇਆ॥੧੦॥ ਨਿਰਭਉ ਸਤਿਗੁਰੁ ਹੈ ਰਖਵਾਲਾ॥ ਭਗਤਿ ਪਰਾਪਤਿ ਗੁਰ ਗੋਪਾਲਾ॥ ਧੁਨਿ ਅਨੰਦ ਅਨਾਹਦੁ ਵਾਜੈ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਨਿਰੰਜਨੁ 
ਪਾਇਆ॥੧੧॥ ਨਿਰਭਉ ਸੋ ਸਿਰਿ ਨਾਹੀ ਲੇਖਾ॥ ਆਪਿ ਅਲੇਖੁ ਕੁਦਰਤਿ ਹੈ ਦੇਖਾ॥ ਆਪਿ ਅਤੀਤੁ ਅਜੋਨੀ ਸੰਭਉ ਨਾਨਕ ਗੁਰਮਤਿ ਸੋ ਪਾਇਆ॥੧੨॥ ਅੰਤਰ ਕੀ ਗਤਿ ਸਤਿਗੁਰੁ ਜਾਣੈ॥ ਸੋ ਨਿਰਭਉ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਪਛਾਣੈ॥ ਅੰਤਰੁ ਦੇਖਿ ਨਿਰੰਤਰਿ ਬੂਝੈ ਅਨਤ ਨ ਮਨੁ ਡੋਲਾਇਆ॥੧੩॥ ਨਿਰਭਉ ਸੋ ਅਭ ਅੰਤਰਿ ਵਸਿਆ॥
ਅਹਿਨਿਸਿ ਨਾਮਿ ਨਿਰੰਜਨ ਰਸਿਆ॥ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਜਸੁ ਸੰਗਤਿ ਪਾਈਐ ਹਰਿ ਸਹਜੇ ਸਹਜਿ ਮਿਲਾਇਆ॥੧੪॥ ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਜਾਣੈ॥ ਰਹੈ ਅਲਿਪਤੁ ਚਲਤੇ ਘਰਿ ਆਣੈ॥ ਊਪਰਿ ਆਦਿ ਸਰਬ ਤਿਹੁ
ਲੋਈ ਸਚੁ ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸੁ ਪਾਇਆ॥੧੫॥੪॥੨੧॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧॥ ਕੁਦਰਤਿ ਕਰਨੈਹਾਰ ਅਪਾਰਾ॥ ਕੀਤੇ ਕਾ ਨਾਹੀ ਕਿਹੁ ਚਾਰਾ॥ ਜੀਅ ਉਪਾਇ ਰਿਜਕੁ ਦੇ ਆਪੇ ਸਿਰਿ ਸਿਰਿ ਹੁਕਮੁ ਚਲਾਇਆ॥੧॥ ਹੁਕਮੁ ਚਲਾਇ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰੇ॥ ਕਿਸੁ ਨੇੜੈ ਕਿਸੁ ਆਖਾਂ ਦੂਰੇ॥ ਗੁਪਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹਰਿ ਘਟਿ ਘਟਿ ਦੇਖਹੁ ਵਰਤੈ ਤਾਕੁ ਸਬਾਇਆ॥੨॥ ਜਿਸ ਕਉ ਮੇਲੇ ਸੁਰਤਿ ਸਮਾਏ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ॥ ਆਨਦ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਅਗੋਚਰ ਗੁਰ ਮਿਲਿਐ ਭਰਮੁ ਜਾਇਆ॥੩॥ ਮਨ ਤਨ ਧਨ ਤੇ ਨਾਮੁ ਪਿਆਰਾ॥ ਅੰਤਿ ਸਖਾਈ ਚਲਣਵਾਰਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>crf77wrm7ogf3yn4ozsr38zao81kwgn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/1043</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22663</id>
    <revision>
      <id>231588</id>
      <parentid>53783</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231588</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3589" sha1="cm7wpnp9a6g44382izpdu8pduwpwyue" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੧੦੪੩}}&lt;/noinclude&gt;ਮੋਹ ਪਸਾਰ ਨਹੀ ਸੰਗਿ ਬੇਲੀ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਗੁਰ ਕਿਨਿ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ॥੪॥ ਜਿਸ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ॥ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਏ ਗੁਰਮਤਿ ਸੂਰਾ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਨ ਸਰੇਵਹੁ ਜਿਨਿ ਭੂਲਾ ਮਾਰਗਿ ਪਾਇਆ॥੫॥ ਸੰਤ ਜਨਾਂ ਹਰਿ ਧਨੁ ਜਸੁ ਪਿਆਰਾ॥ ਗੁਰਮਤਿ ਪਾਇਆ ਨਾਮੁ ਤੁਮਾਰਾ॥ ਜਾਚਿਕੁ ਸੇਵ ਕਰੇ ਦਰਿ ਹਰਿ ਕੈ ਹਰਿ 
ਦਰਗਹ ਜਸੁ ਗਾਇਆ॥੬॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਤ ਮਹਲਿ ਬੁਲਾਏ॥ ਸਾਚੀ ਦਰਗਹ ਗਤਿ ਪਤਿ ਪਾਏ॥ ਸਾਕਤ ਠਉਰ ਨਾਹੀ ਹਰਿ ਮੰਦਰ ਜਨਮ ਮਰੈ ਦੁਖੁ ਪਾਇਆ॥੭॥ ਸੇਵਹੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸਮੁੰਦੁ ਅਥਾਹਾ॥ ਪਾਵਹੁ ਨਾਮੁ ਰਤਨੁ
ਧਨੁ ਲਾਹਾ॥ ਬਿਖਿਆ ਮਲੁ ਜਾਇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰਿ ਨਾਵਹੁ ਗੁਰ ਸਰ ਸੰਤੋਖੁ ਪਾਇਆ॥੮॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵਹੁ ਸੰਕ ਨ ਕੀਜੈ॥ ਆਸਾ ਮਾਹਿ ਨਿਰਾਸੁ ਰਹੀਜੈ॥ ਸੰਸਾ ਦੂਖ ਬਿਨਾਸਨੁ ਸੇਵਹੁ ਫਿਰਿ ਬਾਹੁੜਿ ਰੋਗੁ ਨ ਲਾਇਆ॥੯॥
ਸਾਚੇ ਭਾਵੈ ਤਿਸੁ ਵਡੀਆਏ॥ ਕਉਨੁ ਸੁ ਦੂਜਾ ਤਿਸੁ ਸਮਝਾਏ॥ ਹਰਿ ਗੁਰ ਮੂਰਤਿ ਏਕਾ ਵਰਤੈ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਰ ਭਾਇਆ॥੧੦॥ ਵਾਚਹਿ ਪੁਸਤਕ ਵੇਦ ਪੁਰਾਨਾਂ॥ ਇਕ ਬਹਿ ਸੁਨਹਿ ਸੁਨਾਵਹਿ ਕਾਨਾਂ॥ ਅਜਗਰ ਕਪਟੁ ਕਹਹੁ ਕਿਉ ਖੁਲ੍ਹੈ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਤਤੁ ਨ ਪਾਇਆ॥੧੧॥ ਕਰਹਿ ਬਿਭੂਤਿ ਲਗਾਵਹਿ ਭਸਮੈ॥ ਅੰਤਰਿ ਕ੍ਰੋਧੁ ਚੰਡਾਲੁ ਸੁ ਹਉਮੈ॥ ਪਾਖੰਡ ਕੀਨੇ ਜੋਗੁ ਨ ਪਾਈਐ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਅਲਖੁ ਨ ਪਾਇਆ॥੧੨॥ ਤੀਰਥ ਵਰਤ ਨੇਮ ਕਰਹਿ ਉਦਿਆਨਾ॥ ਜਤੁ ਸਤੁ ਸੰਜਮੁ ਕਥਹਿ ਗਿਆਨਾ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਕਿਉ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਭਰਮੁ ਨ ਜਾਇਆ॥੧੩॥ ਨਿਉਲੀ ਕਰਮ ਭੁਇਅੰਗਮ ਭਾਠੀ॥ ਰੇਚਕ ਕੁੰਭਕ ਪੂਰਕ ਮਨ ਹਾਠੀ॥ ਪਾਖੰਡ ਧਰਮੁ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਹੀ ਹਰਿ ਸਉ ਗੁਰ ਸਬਦ ਮਹਾ ਰਸੁ ਪਾਇਆ॥੧੪॥ ਕੁਦਰਤਿ ਦੇਖਿ ਰਹੇ ਮਨੁ ਮਾਨਿਆ॥ ਗੁਰ ਸਬਦੀ ਸਭੁ ਬ੍ਰਹਮੁ ਪਛਾਨਿਆ॥ ਨਾਨਕ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਸਬਾਇਆ ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਅਲਖੁ ਲਖਾਇਆ॥੧੫॥੫॥੨੨॥

{{center|ਮਾਰੂ ਸੋਲਹੇ ਮਹਲਾ ੩ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} 
ਹੁਕਮੀ ਸਹਜੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਈ॥ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਅਪਣੀ ਵਡਿਆਈ॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਆਪੇ ਹੁਕਮੇ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ ਹੇ॥੧॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਜਗਤੁ ਗੁਬਾਰਾ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਕੋ ਵੀਚਾਰਾ॥ ਆਪੇ ਨਦਰਿ ਕਰੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cm7wpnp9a6g44382izpdu8pduwpwyue</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/1044</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22668</id>
    <revision>
      <id>231594</id>
      <parentid>53789</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231594</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3840" sha1="d7vdo6pzm3sthwqh5ef10a32nisisqc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੧੦੪੪}}&lt;/noinclude&gt;ਸੋ ਪਾਏ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਈ ਹੇ॥੨॥ ਆਪੇ ਮੇਲੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਕੀਮਤਿ ਪਾਈ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਬਹੁਤੁ ਫਿਰੈ ਬਿਲਲਾਦੀ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਖੁਆਈ ਹੇ॥੩॥ ਹਉਮੈ ਮਾਇਆ ਵਿਚੇ ਪਾਈ॥ ਮਨਮੁਖ ਭੂਲੇ ਪਤਿ ਗਵਾਈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਸੋ ਨਾਇ ਰਾਚੈ ਸਾਚੈ ਰਹਿਆ ਸਮਾਈ ਹੇ॥੪॥ ਗੁਰ ਤੇ ਗਿਆਨੁ ਨਾਮ ਰਤਨੁ ਪਾਇਆ॥ ਮਨਸਾ ਮਾਰਿ ਮਨ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇਆ॥ ਆਪੇ ਖੇਲ ਕਰੇ ਸਭਿ ਕਰਤਾ ਆਪੇ ਦੇਇ ਬੁਝਾਈ ਹੇ॥੫॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੇ ਆਪੁ ਗਵਾਏ॥ ਮਿਲਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸਬਦਿ ਸੁਖੁ ਪਾਏ॥ ਅੰਤਰਿ ਪਿਆਰੁ ਭਗਤੀ ਰਾਤਾ ਸਹਜਿ ਮਤੇ ਬਣਿ ਆਈ ਹੇ॥੬॥ ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਣੁ ਗੁਰ ਤੇ ਜਾਤਾ॥ ਆਪਿ ਮਿਲਿਆ ਜਗਜੀਵਨੁ ਦਾਤਾ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਲਾਏ ਸੋਈ ਬੂਝੈ ਭਉ ਭਰਮੁ ਸਰੀਰਹੁ ਜਾਈ ਹੇ॥੭॥ ਆਪੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੇ ਦੇਵੈ॥ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੈ॥ ਜਰਾ ਜਮੁ 
ਤਿਸੁ ਜੋਹਿ ਨ ਸਾਕੈ ਸਾਚੇ ਸਿਉ ਬਣਿ ਆਈ ਹੇ॥੮॥ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਨਿ ਜਲੈ ਸੰਸਾਰਾ॥ ਜਲਿ ਜਲਿ ਖਪੈ ਬਹੁਤੁ ਵਿਕਾਰਾ॥ ਮਨਮੁਖੁ ਠਉਰ ਨ ਪਾਏ ਕਬਹੂ ਸਤਿਗੁਰ ਬੂਝ ਬੁਝਾਈ ਹੇ॥੯॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਨਿ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ॥ ਸਾਚੈ ਨਾਮਿ ਸਦਾ ਲਿਵ ਲਾਗੀ॥ ਅੰਤਰਿ ਨਾਮੁ ਰਵਿਆ ਨਿਹਕੇਵਲੁ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਬਦਿ ਬੁਝਾਈ ਹੇ॥੧੦॥ ਸਚਾ ਸਬਦੁ ਸਚੀ ਹੈ ਬਾਣੀ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲੈ ਕਿਨੈ ਪਛਾਣੀ॥ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਬੈਰਾਗੀ ਆਵਣੁ ਜਾਣੁ ਰਹਾਈ ਹੇ
॥੧੧॥ ਸਬਦੁ ਬੁਝੈ ਸੋ ਮੈਲੁ ਚੁਕਾਏ॥ ਨਿਰਮਲ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਏ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਅਪਣਾ ਸਦ ਹੀ ਸੇਵਹਿ ਹਉਮੈ ਵਿਚਹੁ ਜਾਈ ਹੇ॥੧੨॥ ਗੁਰ ਤੇ ਬੂਝੈ ਤਾ ਦਰੁ ਸੂਝੈ॥ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣਾ ਕਥਿ ਕਥਿ ਲੂਝੈ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭੂਖ ਗਵਾਈ ਹੇ॥੧੩॥ ਆਪੇ ਆਪਿ ਮਿਲੈ ਤਾ ਬੂਝੈ॥ ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣਾ ਕਿਛੂ ਨ ਸੂਝੈ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਦਾਤਿ ਸਦਾ ਮਨ ਅੰਤਰਿ ਬਾਣੀ ਸਬਦਿ ਵਜਾਈ ਹੇ॥੧੪॥ ਜੋ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿਆ ਸੁ ਕਰਮ ਕਮਾਇਆ॥ ਕੋਇ ਨ ਮੇਟੈ ਧੁਰਿ ਫੁਰਮਾਇਆ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਮਹਿ ਤਿਨ ਹੀ ਵਾਸਾ ਜਿਨ ਕਉ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿ ਪਾਈ ਹੇ॥੧੫॥ ਅਪਣੀ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਸੋ ਪਾਏ॥ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਤਾੜੀ ਚਿਤੁ ਲਾਏ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸੁ ਕਹੈ ਬੇਨੰਤੀ ਭੀਖਿਆ ਨਾਮੁ ਦਰਿ ਪਾਈ ਹੇ॥੧੬॥੧॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩॥ ਏਕੋ ਏਕੁ ਵਰਤੈ ਸਭੁ ਸੋਈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲਾ ਬੂਝੈ ਕੋਈ॥ ਏਕੋ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਸਭ ਅੰਤਰਿ ਤਿਸੁ ਬਿਨੁ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ਹੇ॥੧॥ ਲਖ ਚਉਰਾਸੀਹ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7vdo6pzm3sthwqh5ef10a32nisisqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/1045</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22673</id>
    <revision>
      <id>231626</id>
      <parentid>53794</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T03:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <origin>231626</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4036" sha1="4lqjtrumjz8t5xvdlulbwn3v5whf794" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Karamjit Singh Gathwala&quot; /&gt;{{center|੧੦੪੫}}&lt;/noinclude&gt;ਜੀਅ ਉਪਾਏ॥ ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀ ਆਖਿ ਸੁਣਾਏ॥ ਸਭਨਾ ਰਿਜਕੁ ਸਮਾਹੇ ਆਪੇ ਕੀਮਤਿ ਹੋਰ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੨॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਅੰਧੁ ਅੰਧਾਰਾ॥ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ਪਸਰਿਆ ਪਾਸਾਰਾ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਜਲਤ ਰਹੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਸਾਂਤਿ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੩॥ ਆਪੇ ਜੋੜਿ ਵਿਛੋੜੇ ਆਪੇ॥ ਆਪੇ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੇ ਆਪੇ॥ ਸਚਾ ਹੁਕਮੁ ਸਚਾ ਪਾਸਾਰਾ ਹੋਰਨਿ ਹੁਕਮੁ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੪॥ ਆਪੇ ਲਾਇ ਲਏ ਸੋ ਲਾਗੈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਮ ਕਾ ਭਉ ਭਾਗੈ॥
ਅੰਤਰਿ ਸਬਦੁ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਕੋਈ ਹੇ॥੫॥ ਆਪੇ ਮੇਲੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ॥ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਸੋ ਮੇਟਣਾ ਨ ਜਾਏ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਭਗਤਿ ਕਰੇ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੇਵਾ ਹੋਈ ਹੇ॥੬॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਦਾ @@@@@@@
ਸੁਖੁ ਜਾਤਾ॥ ਆਪੇ ਆਇ ਮਿਲਿਆ ਸਭਨਾ ਕਾ ਦਾਤਾ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਗਨਿ ਨਿਵਾਰੀ ਸਬਦੁ ਚੀਨਿ . ਕਿ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ਹੇ॥੭॥ ਕਾਇਆ ਕੁਟੰਬੁ ਮੋਹੁ ਨ ਬੂਝੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਤ ਆਖੀ ਸੂਝੈ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਰਵੈ ਦਿਨੁ ਕਿ ਰਾਤੀ ਮਿਲਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ਹੇ॥੮॥ ਮਨਮੁਖ ਧਾਤੁ ਦੂਜੈ ਹੈ ਲਾਗਾ॥ ਜਨਮਤ ਕੀ ਨ ਮੂਓ ਆਭਾਗਾ॥ ਅੰਕ ਕੇ ਆਵਤ ਜਾਤ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੯॥ ਕਾਇਆ ਕੁਸੁਧ ਹਉਮੈ ਮਲੁ ਕਿ ਨੇ ਲਾਈ॥ ਜੇ ਸਉ ਧੋਵਹਿ ਤਾ ਮੈਲੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਸਬਦਿ ਧੋਪੈ ਤਾ ਹਛੀ ਹੋਵੈ ਫਿਰਿ ਮੈਲੀ ਮੁਲਿ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੧੦ ਤੋਂ ਪੰਚ ਦੂਤ ਕਾਇਆ ਸੰਘਾਰਹਿ॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੰਮਹਿ ਸਬਦੁ ਨ ਵੀਚਾਰਹਿ॥ ਅੰਤਰਿ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਗੁਬਾਰਾ ਜਿਉ ਤੇ ਸੁਪਨੈ ਸੁਧਿ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੧੧॥ ਇਕਿ ਪੰਚਾ ਮਾਰਿ ਸਬਦਿ ਹੈ ਲਾਗੇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਆਇ ਮਿਲਿਆ ਵਡਭਾਗੇ॥ ਅੰਤਰਿ ਸਾਚੁ ਰਵਹਿ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵੈ ਸੋਈ ਹੇ॥੧੨॥ ਗੁਰ ਕੀ ਚਾਲ ਗੁਰੂ ਤੇ ਜਾਪੈ॥ ਪੂਰਾ ਸੇਵਕੁ ਸਬਦਿ ਸਿਵਾਪੈ॥ ਸਦਾ ਸਬਦੁ ਰਵੈ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਰਸਨਾ ਰਸੁ ਚਾਖੈ ਸਚੁ ਸੋਈ ਹੇ॥੧੩॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰੇ ਸਬਦਿ .
ਨਿਵਾਰੇ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਰਖੈ ਉਰਿ ਧਾਰੇ॥ ਏਕਸੁ ਬਿਨੁ ਹਉ ਹੋਰੁ ਨ ਜਾਣਾ ਸਹਜੇ ਹੋਇ ਸੁ ਹੋਈ ਹੇ॥੧੪ll ਕਿ ਲੋਕ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸਹਜੁ ਕਿਨੈ ਨਹੀ ਪਾਇਆ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਸਚਿ ਸਮਾਇਆ॥ ਸਚਾ ਸੇਵਿ ਸਬਦਿ ਸਚ ਰਾਤੇ ਮੌਤ ਕਿ ਹਉਮੈ ਸਬਦੇ ਖੋਈ ਹੇ॥੧੫॥ ਆਪੇ ਗੁਣਦਾਤਾ ਬੀਚਾਰੀ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਵਹਿ ਪਕੀ ਸਾਰੀ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਤੇ ਦੇ ਸਮਾਵਹਿ ਸਾਚੈ ਸਾਚੇ ਤੇ ਪਤਿ ਹੋਈ ਹੈ॥੧੬॥੨॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩॥ ਜਗਜੀਵਨੁ ਸਾਚਾ ਏਕੋ ਦਾਤਾ॥ ਗੁਰ ਤੇ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4lqjtrumjz8t5xvdlulbwn3v5whf794</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231627</id>
      <parentid>231626</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T06:42:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231627</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3910" sha1="lr74tw9p6b028fzrd6lvmy77skm8rhf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੧੦੪੫}}&lt;/noinclude&gt;ਜੀਅ ਉਪਾਏ॥ ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀ ਆਖਿ ਸੁਣਾਏ॥ ਸਭਨਾ ਰਿਜਕੁ ਸਮਾਹੇ ਆਪੇ ਕੀਮਤਿ ਹੋਰ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੨॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਅੰਧੁ ਅੰਧਾਰਾ॥ ਹਉਮੈ ਮੇਰਾ ਪਸਰਿਆ ਪਾਸਾਰਾ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਜਲਤ ਰਹੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਸਾਂਤਿ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੩॥ ਆਪੇ ਜੋੜਿ ਵਿਛੋੜੇ ਆਪੇ॥ ਆਪੇ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੇ ਆਪੇ॥ ਸਚਾ ਹੁਕਮੁ ਸਚਾ ਪਾਸਾਰਾ ਹੋਰਨਿ ਹੁਕਮੁ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੪॥ ਆਪੇ ਲਾਇ ਲਏ ਸੋ ਲਾਗੈ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਜਮ ਕਾ ਭਉ ਭਾਗੈ॥
ਅੰਤਰਿ ਸਬਦੁ ਸਦਾ ਸੁਖਦਾਤਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਕੋਈ ਹੇ॥੫॥ ਆਪੇ ਮੇਲੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਏ॥ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਸੋ ਮੇਟਣਾ ਨ ਜਾਏ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਭਗਤਿ ਕਰੇ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੇਵਾ ਹੋਈ ਹੇ॥੬॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿ ਸਦਾ 
ਸੁਖੁ ਜਾਤਾ॥ ਆਪੇ ਆਇ ਮਿਲਿਆ ਸਭਨਾ ਕਾ ਦਾਤਾ॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਨਿ ਨਿਵਾਰੀ ਸਬਦੁ ਚੀਨਿ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ਹੇ॥੭॥ ਕਾਇਆ ਕੁਟੰਬੁ ਮੋਹੁ ਨ ਬੂਝੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਤ ਆਖੀ ਸੂਝੈ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਰਵੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਮਿਲਿ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ਹੇ॥੮॥ ਮਨਮੁਖ ਧਾਤੁ ਦੂਜੈ ਹੈ ਲਾਗਾ॥ ਜਨਮਤ ਕੀ ਨ ਮੂਓ ਆਭਾਗਾ॥ ਆਵਤ ਜਾਤ ਬਿਰਥਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੯॥ ਕਾਇਆ ਕੁਸੁਧ ਹਉਮੈ ਮਲੁ ਲਾਈ॥ ਜੇ ਸਉ ਧੋਵਹਿ ਤਾ ਮੈਲੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਸਬਦਿ ਧੋਪੈ ਤਾ ਹਛੀ ਹੋਵੈ ਫਿਰਿ ਮੈਲੀ ਮੁਲਿ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੧੦॥ ਪੰਚ ਦੂਤ ਕਾਇਆ ਸੰਘਾਰਹਿ॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੰਮਹਿ ਸਬਦੁ ਨ ਵੀਚਾਰਹਿ॥ ਅੰਤਰਿ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਗੁਬਾਰਾ ਜਿਉ ਸੁਪਨੈ ਸੁਧਿ ਨ ਹੋਈ ਹੇ॥੧੧॥ ਇਕਿ ਪੰਚਾ ਮਾਰਿ ਸਬਦਿ ਹੈ ਲਾਗੇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਆਇ ਮਿਲਿਆ ਵਡਭਾਗੇ॥ ਅੰਤਰਿ ਸਾਚੁ ਰਵਹਿ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਸਹਜਿ ਸਮਾਵੈ ਸੋਈ ਹੇ॥੧੨॥ ਗੁਰ ਕੀ ਚਾਲ ਗੁਰੂ ਤੇ ਜਾਪੈ॥ ਪੂਰਾ ਸੇਵਕੁ ਸਬਦਿ ਸਿਵਾਪੈ॥ ਸਦਾ ਸਬਦੁ ਰਵੈ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਰਸਨਾ ਰਸੁ ਚਾਖੈ ਸਚੁ ਸੋਈ ਹੇ॥੧੩॥ ਹਉਮੈ ਮਾਰੇ ਸਬਦਿ 
ਨਿਵਾਰੇ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਰਖੈ ਉਰਿ ਧਾਰੇ॥ ਏਕਸੁ ਬਿਨੁ ਹਉ ਹੋਰੁ ਨ ਜਾਣਾ ਸਹਜੇ ਹੋਇ ਸੁ ਹੋਈ ਹੇ॥੧੪॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸਹਜੁ ਕਿਨੈ ਨਹੀ ਪਾਇਆ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਸਚਿ ਸਮਾਇਆ॥ ਸਚਾ ਸੇਵਿ ਸਬਦਿ ਸਚ ਰਾਤੇ ਹਉਮੈ ਸਬਦੇ ਖੋਈ ਹੇ॥੧੫॥ ਆਪੇ ਗੁਣਦਾਤਾ ਬੀਚਾਰੀ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਵਹਿ ਪਕੀ ਸਾਰੀ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਸਮਾਵਹਿ ਸਾਚੈ ਸਾਚੇ ਤੇ ਪਤਿ ਹੋਈ ਹੇ॥੧੬॥੨॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩॥ ਜਗਜੀਵਨੁ ਸਾਚਾ ਏਕੋ ਦਾਤਾ॥ ਗੁਰ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lr74tw9p6b028fzrd6lvmy77skm8rhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/1046</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22678</id>
    <revision>
      <id>231628</id>
      <parentid>53802</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T06:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231628</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3864" sha1="dphv67ocpjsfdz4pxf8janlldblhwa1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੧੦੪੬}}&lt;/noinclude&gt;ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਬਦਿ ਪਛਾਤਾ॥ ਏਕੋ ਅਮਰੁ ਏਕਾ ਪਤਿਸਾਹੀ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਸਿਰਿ ਕਾਰ ਬਣਾਈ ਹੇ॥੧॥ ਸੋ ਜਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਜਿਨਿ ਆਪੁ ਪਛਾਤਾ॥ ਆਪੇ ਆਇ ਮਿਲਿਆ ਸੁਖਦਾਤਾ॥ ਰਸਨਾ ਸਬਦਿ ਰਤੀ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਦਰਿ ਸਾਚੈ ਪਤਿ ਪਾਈ ਹੇ॥੨॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮਿ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ॥ ਮਨਮੁਖਿ ਨਿੰਦਕਿ ਪਤਿ ਗਵਾਈ॥ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਪਰਮ ਹੰਸ ਬੈਰਾਗੀ ਨਿਜ ਘਰਿ ਤਾੜੀ ਲਾਈ ਹੇ॥੩॥ ਸਬਦਿ ਮਰੈ ਸੋਈ ਜਨੁ ਪੂਰਾ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਆਖਿ ਸੁਣਾਏ ਸੁਰਾ॥ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੁ ਸਾਚਾ ਮਨੁ ਪੀਵੈ ਭਾਇ ਸੁਭਾਈ ਹੇ॥੪॥ ਪੜਿ ਪੰਡਿਤੁ ਅਵਰਾ ਸਮਝਾਏ॥ ਘਰ
ਜਲਤੇ ਕੀ ਖਬਰਿ ਨ ਪਾਏ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਨਾਮੁ ਨ ਪਾਈਐ ਪੜਿ ਥਾਕੇ ਸਾਂਤਿ ਨ ਆਈ ਹੇ॥੫॥ ਇਕਿ ਭਸਮ ਲਗਾਇ ਫਿਰਹਿ ਭੇਖਧਾਰੀ॥ ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਹਉਮੈ ਕਿਨਿ ਮਾਰੀ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਜਲਤ ਰਹਹਿ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ 
ਭਰਮਿ ਭੇਖਿ ਭਰਮਾਈ ਹੇ॥੬॥ ਇਕਿ ਗ੍ਰਿਹ ਕੁਟੰਬ ਮਹਿ ਸਦਾ ਉਦਾਸੀ॥ ਸਬਦਿ ਮੁਏ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਨਿਵਾਸੀ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਸਦਾ ਰਹਹਿ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਭੈ ਭਾਇ ਭਗਤਿ ਚਿਤੁ ਲਾਈ ਹੇ॥੭॥ ਮਨਮੁਖੁ ਨਿੰਦਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵਿਗੂਤਾ॥ 
ਅੰਤਰਿ ਲੋਭੁ ਭਉਕੈ ਜਿਸੁ ਕੁਤਾ॥ ਜਮਕਾਲੁ ਤਿਸੁ ਕਦੇ ਨ ਛੋਡੈ ਅੰਤਿ ਗਇਆ ਪਛੁਤਾਈ ਹੇ॥੮॥ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਸਚੀ ਪਤਿ ਹੋਈ॥ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਮੁਕਤਿ ਨ ਪਾਵੈ ਕੋਈ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਨਾਉ ਨ ਪਾਏ ਪ੍ਰਭਿ ਐਸੀ ਬਣਤ ਬਣਾਈ ਹੇ॥੯॥ ਇਕਿ ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ ਬਹੁਤੁ ਵੀਚਾਰੀ॥ ਇਕਿ ਅਹਿਨਿਸਿ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਨਿਰੰਕਾਰੀ॥ ਜਿਸ ਨੋ 
ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ਸੋ ਬੂਝੈ ਭਗਤਿ ਭਾਇ ਭਉ ਜਾਈ ਹੇ॥੧੦॥ ਇਸਨਾਨੁ ਦਾਨੁ ਕਰਹਿ ਨਹੀ ਬੂਝਹਿ॥ ਇਕਿ ਮਨੂਆ ਮਾਰਿ ਮਨੈ ਸਿਉ ਲੂਝਹਿ॥ ਸਾਚੈ ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਇਕ ਰੰਗੀ ਸਾਚੈ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਈ ਹੇ॥੧੧॥ ਆਪੇ
ਸਿਰਜੇ ਦੇ ਵਡਿਆਈ॥ ਆਪੇ ਭਾਣੈ ਦੇਇ ਮਿਲਾਈ॥ ਆਪੇ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਮੇਰੈ ਪ੍ਰਭਿ ਇਉ ਫੁਰਮਾਈ ਹੇ॥੧੨॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਹਿ ਸੇ ਜਨ ਸਾਚੇ॥ ਮਨਮੁਖ ਸੇਵਿ ਨ ਜਾਣਨਿ ਕਾਚੇ॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਲਾਈ ਹੇ॥੧੩॥ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਸਾਚਾ ਏਕੋ ਦਾਤਾ॥ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਗੁਰ ਸਬਦੁ ਪਛਾਤਾ॥ ਸਬਦਿ ਮਿਲੇ ਸੇ ਵਿਛੁੜੇ ਨਾਹੀ ਨਦਰੀ ਸਹਜਿ ਮਿਲਾਈ ਹੇ॥੧੪॥ ਹਉਮੈ ਮਾਇਆ ਮੈਲੁ ਕਮਾਇਆ॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੰਮਹਿ ਦੂਜਾ ਭਾਇਆ॥ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵੇ ਮੁਕਤਿ ਨ ਹੋਈ ਮਨਿ ਦੇਖਹੁ ਲਿਵ ਲਾਈ ਹੇ॥੧੫॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dphv67ocpjsfdz4pxf8janlldblhwa1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Guru Granth Sahib Ji.pdf/1047</title>
    <ns>250</ns>
    <id>22683</id>
    <revision>
      <id>231632</id>
      <parentid>53807</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T11:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kuldip DMW</username>
        <id>2077</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231632</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3935" sha1="c99angtpflje1o5ifwe4o5rikgjinrl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Kuldip DMW&quot; /&gt;{{center|੧੦੪੭}}&lt;/noinclude&gt;ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋਈ ਕਰਸੀ॥ ਆਪਹੁ ਹੋਆ ਨਾ ਕਿਛੁ ਹੋਸੀ॥ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਦਰਿ ਸਾਚੈ ਪਤਿ
ਪਾਈ ਹੇ॥੧੬॥੩॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩॥ ਜੋ ਆਇਆ ਸੋ ਸਭੁ ਕੋ ਜਾਸੀ॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਬਾਧਾ ਜਮ ਫਾਸੀ॥ ਸਤਿਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਸੇ ਜਨ ਉਬਰੇ ਸਾਚੇ ਸਾਚਿ ਸਮਾਈ ਹੇ॥੧॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ॥ ਜਿਸ ਨੋ ਨਦਰਿ 
ਕਰੇ ਸੋਈ ਜਨੁ ਲੇਖੈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੁ ਤਿਸੁ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਸੂਝੈ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧੁ ਕਮਾਈ ਹੇ॥੨॥ ਮਨਮੁਖ ਸਹਸਾ ਬੂਝ ਨ ਪਾਈ॥ ਮਰਿ ਮਰਿ ਜੰਮੈ ਜਨਮੁ ਗਵਾਈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਸਹਜੇ ਸਾਚਿ ਸਮਾਈ ਹੇ॥੩॥ ਧੰਧੈ ਧਾਵਤ ਮਨੁ ਭਇਆ ਮਨੂਰਾ॥ ਫਿਰਿ ਹੋਵੈ ਕੰਚਨੁ ਭੇਟੈ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ॥ ਆਪੇ ਬਖਸਿ ਲਏ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਪੂਰੈ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਈ ਹੇ॥੪॥ ਦੁਰਮਤਿ ਝੂਠੀ ਬੁਰੀ ਬੁਰਿਆਰਿ॥ ਅਉਗਣਿਆਰੀ ਅਉਗਣਿਆਰਿ॥
ਕਚੀ ਮਤਿ ਫੀਕਾ ਮੁਖਿ ਬੋਲੈ ਦੁਰਮਤਿ ਨਾਮੁ ਨ ਪਾਈ ਹੇ॥੫॥ ਅਉਗਣਿਆਰੀ ਕੰਤ ਨ ਭਾਵੈ॥ ਮਨ ਕੀ ਜੂਠੀ ਜੂਠੁ ਕਮਾਵੈ॥ ਪਿਰ ਕਾ ਸਾਉ ਨ ਜਾਣੈ ਮੂਰਖਿ ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਬੂਝ ਨ ਪਾਈ ਹੇ॥੬॥ ਦੁਰਮਤਿ ਖੋਟੀ ਖੋਟੁ ਕਮਾਵੈ॥ ਸੀਗਾਰੁ ਕਰੇ ਪਿਰ ਖਸਮ ਨ ਭਾਵੈ॥ ਗੁਣਵੰਤੀ ਸਦਾ ਪਿਰੁ ਰਾਵੈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਈ ਹੇ॥੭॥ ਆਪੇ 
ਹੁਕਮੁ ਕਰੇ ਸਭੁ ਵੇਖੈ॥ ਇਕਨਾ ਬਖਸਿ ਲਏ ਧੁਰਿ ਲੇਖੈ॥ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸਚੁ ਪਾਇਆ ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਈ ਹੇ॥੮॥ ਹਉਮੈ ਧਾਤੁ ਮੋਹ ਰਸਿ ਲਾਈ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਲਿਵ ਸਾਚੀ ਸਹਜਿ ਸਮਾਈ॥ ਆਪੇ ਮੇਲੈ ਆਪੇ 
ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਬੂਝ ਨ ਪਾਈ ਹੇ॥੯॥ ਇਕਿ ਸਬਦੁ ਵੀਚਾਰਿ ਸਦਾ ਜਨ ਜਾਗੇ॥ ਇਕਿ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਸੋਇ ਰਹੇ ਅਭਾਗੇ॥ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ਆਪੇ ਹੋਰੁ ਕਰਣਾ ਕਿਛੂ ਨ ਜਾਈ ਹੇ॥੧੦॥ ਕਾਲੁ ਮਾਰਿ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਨਿਵਾਰੇ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਰਖੈ ਉਰ ਧਾਰੇ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸੁਖੁ ਪਾਇਆ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਮਿ ਸਮਾਈ ਹੇ॥੧੧॥ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਫਿਰੈ ਦੇਵਾਨੀ॥ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਦੁਖ ਮਾਹਿ ਸਮਾਨੀ॥ ਬਹੁਤੇ ਭੇਖ ਕਰੈ ਨਹ ਪਾਏ ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਸੁਖੁ ਨ ਪਾਈ ਹੇ॥੧੨॥ ਕਿਸ ਨੋ ਕਹੀਐ ਜਾ ਆਪਿ ਕਰਾਏ॥ ਜਿਤੁ ਭਾਵੈ ਤਿਤੁ ਰਾਹਿ ਚਲਾਏ॥ ਆਪੇ ਮਿਹਰਵਾਨੁ ਸੁਖਦਾਤਾ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਵੈ ਚਲਾਈ ਹੇ॥੧੩॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਆਪੇ ਭੁਗਤਾ॥ ਆਪੇ ਸੰਜਮੁ ਆਪੇ ਜੁਗਤਾ॥ ਆਪੇ ਨਿਰਮਲੁ ਮਿਹਰਵਾਨੁ ਮਧੁਸੂਦਨੁ ਜਿਸ ਦਾ ਹੁਕਮੁ ਨ ਮੇਟਿਆ ਜਾਈ ਹੇ॥੧੪॥ ਸੇ ਵਡਭਾਗੀ ਜਿਨੀ ਏਕੋ ਜਾਤਾ॥&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c99angtpflje1o5ifwe4o5rikgjinrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੈਂਤੀ.pdf/7</title>
    <ns>250</ns>
    <id>55174</id>
    <revision>
      <id>231597</id>
      <parentid>148348</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231597</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="clj802otdhxbvql9i3964sj0i7ru7y0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{dhr|8em}}
{{center|{{xxx-larger|'''ਪੈਂਤੀ'''}}}}
﻿{{dhr|25em}}
{{center|ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>clj802otdhxbvql9i3964sj0i7ru7y0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231598</id>
      <parentid>231597</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:46:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231598</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="03k8mlja87pv507rxvvo6i46gi92lqc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{dhr|7em}}
{{center|{{xxx-larger|'''ਪੈਂਤੀ'''}}}}
﻿{{dhr|20em}}
{{center|ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>03k8mlja87pv507rxvvo6i46gi92lqc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231599</id>
      <parentid>231598</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231599</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="2se4wll07i4ymu200q978sduiwfw3oh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{dhr|7em}}
{{center|{{xxx-larger|'''ਪੈਂਤੀ'''}}}}
﻿{{dhr|17em}}
{{center|ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ | ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2se4wll07i4ymu200q978sduiwfw3oh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231600</id>
      <parentid>231599</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231600</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172" sha1="2rir9bl1r7w5z4gkztu8nppv2xjfj7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Rajdeep ghuman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿{{dhr|7em}}
{{center|{{xxx-larger|'''ਪੈਂਤੀ'''}}}}
﻿{{dhr|17em}}
{{center|ਚੋਣਵੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ― ਅਮਰਜੀਤ ਚੰਦਨ}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2rir9bl1r7w5z4gkztu8nppv2xjfj7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਨੋਟ-ਬੁੱਕ.pdf/70</title>
    <ns>250</ns>
    <id>68866</id>
    <revision>
      <id>231581</id>
      <parentid>231579</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231581</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2996" sha1="ihwgoavm68r5y8l6lk6k9u10s3p1hxv" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap}}―  ਜੇ ਆਦਮੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਨਾ ਹੀ ਕੰਮ 
{{gap}} ਕਰਨ ਨੂੰ 140 ਘੰਟੇ 55 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੂਗਾ। (ਅਨੁਪਾਤ - 1.34: 
{{gap}} 140.55 ਮਿੰਟ)
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ 100 ਜੋੜੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਨਾਉਣ ਵਿਚ 234 ਘੰਟੇ 25 ਮਿੰਟ 
{{gap}}  ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ 1831 ਘੰਟੇ 40 ਮਿੰਟ ਲੱਗਣਗੇ।
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ ਲਾਗਤ 69.55 ਡਾਲਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ ਲਾਗਤ 457.92 ਡਾਲਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨੀ ਕੰਮ ਨਾਲ 500 ਗਜ ਚਾਰਖਾਨੇਦਾਰ ਕੱਪੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ 
{{gap}} 73 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ 5844 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ 100 ਪੌਂਡ ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਸੂਤੀ ਧਾਗਾ 39 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ 
{{gap}}ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ 2895 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤੀ:  ਇਕ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਇਕ ਏਕੜ ਫਸਲ ਇਕ ਦਿਨ (12 ਘੰਟੇ) 
{{gap}} ਵਿਚ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
{{gap}}― ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਇਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
{{gap}}― ਛੇ ਆਦਮੀ ਮੂੰਗਲੀ ਨਾਲ 60 ਝੋਲੀਆਂ ਕਣਕ ਦੀ ਕਢਾਈ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਵਿਚ 
{{gap}} ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਇੰਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ 12 ਗੁਣਾ ਅਧਿਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
{{gap}} “ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ &lt;/br&gt;ਮਨੁੱਖੀ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ 
{{gap}} ਵਾਧਾ ਰਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 150 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੌਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 
{{gap}} 2244 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
{{center|{{underline|ਪੰਨਾ 59}}}}
{{gap}}ਯੂ. ਐਸ. ਏ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਧਨ ਦੌਲਤ&lt;/poem&gt;}}
{{center|(1850-1912)}}
{{rh||ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ|ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ|ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ }}
{{rh|1850|7,135,780,000|308 ਡਾਲਰ|23,191,876}}
{{rh|1860|16,159,616,000|514 ਡਾਲਰ|31,443,321}}
{{rh|1870|30,068,518,000|780 ਡਾਲਰ|38,558,371}}&lt;noinclude&gt;{{rh||70}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ihwgoavm68r5y8l6lk6k9u10s3p1hxv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231582</id>
      <parentid>231581</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:05:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231582</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2991" sha1="a50nq0oeijm22a3qcqhez4tmw4kryq2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap}}―  ਜੇ ਆਦਮੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਨਾ ਹੀ ਕੰਮ 
{{gap}} ਕਰਨ ਨੂੰ 140 ਘੰਟੇ 55 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੂਗਾ। (ਅਨੁਪਾਤ - 1.34: 
{{gap}} 140.55 ਮਿੰਟ)
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ 100 ਜੋੜੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਨਾਉਣ ਵਿਚ 234 ਘੰਟੇ 25 ਮਿੰਟ 
{{gap}}  ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ 1831 ਘੰਟੇ 40 ਮਿੰਟ ਲੱਗਣਗੇ।
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ ਲਾਗਤ 69.55 ਡਾਲਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ ਲਾਗਤ 457.92 ਡਾਲਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨੀ ਕੰਮ ਨਾਲ 500 ਗਜ ਚਾਰਖਾਨੇਦਾਰ ਕੱਪੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ 
{{gap}} 73 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ 5844 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ 100 ਪੌਂਡ ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਸੂਤੀ ਧਾਗਾ 39 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ 
{{gap}}ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ 2895 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤੀ:  ਇਕ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਇਕ ਏਕੜ ਫਸਲ ਇਕ ਦਿਨ (12 ਘੰਟੇ) 
{{gap}} ਵਿਚ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
{{gap}}― ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਇਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
{{gap}}― ਛੇ ਆਦਮੀ ਮੂੰਗਲੀ ਨਾਲ 60 ਝੋਲੀਆਂ ਕਣਕ ਦੀ ਕਢਾਈ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਵਿਚ 
{{gap}} ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਇੰਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ 12 ਗੁਣਾ ਅਧਿਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
{{gap}} “ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ 
{{gap}} ਵਾਧਾ ਰਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 150 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੌਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 
{{gap}} 2244 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
{{center|{{underline|ਪੰਨਾ 59}}}}
{{gap}}ਯੂ. ਐਸ. ਏ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਧਨ ਦੌਲਤ&lt;/poem&gt;}}
{{center|(1850-1912)}}
{{rh||ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ|ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ|ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ }}
{{rh|1850|7,135,780,000|308 ਡਾਲਰ|23,191,876}}
{{rh|1860|16,159,616,000|514 ਡਾਲਰ|31,443,321}}
{{rh|1870|30,068,518,000|780 ਡਾਲਰ|38,558,371}}&lt;noinclude&gt;{{rh||70}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a50nq0oeijm22a3qcqhez4tmw4kryq2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231583</id>
      <parentid>231582</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231583</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3029" sha1="6ybm9mnla8e7f7svg7u5wpe63rkxwf6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap}}―  ਜੇ ਆਦਮੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਨਾ ਹੀ ਕੰਮ 
{{gap}} ਕਰਨ ਨੂੰ 140 ਘੰਟੇ 55 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੂਗਾ। (ਅਨੁਪਾਤ - 1.34: 
{{gap}} 140.55 ਮਿੰਟ)
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ 100 ਜੋੜੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਨਾਉਣ ਵਿਚ 234 ਘੰਟੇ 25 ਮਿੰਟ 
{{gap}}  ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ 1831 ਘੰਟੇ 40 ਮਿੰਟ ਲੱਗਣਗੇ।
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ ਲਾਗਤ 69.55 ਡਾਲਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ ਲਾਗਤ 457.92 ਡਾਲਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨੀ ਕੰਮ ਨਾਲ 500 ਗਜ ਚਾਰਖਾਨੇਦਾਰ ਕੱਪੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ 
{{gap}} 73 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ 5844 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ 100 ਪੌਂਡ ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਸੂਤੀ ਧਾਗਾ 39 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ 
{{gap}}ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ 2895 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤੀ:  ਇਕ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਇਕ ਏਕੜ ਫਸਲ ਇਕ ਦਿਨ (12 ਘੰਟੇ) 
{{gap}} ਵਿਚ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
{{gap}}― ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਇਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
{{gap}}― ਛੇ ਆਦਮੀ ਮੂੰਗਲੀ ਨਾਲ 60 ਝੋਲੀਆਂ ਕਣਕ ਦੀ ਕਢਾਈ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਵਿਚ 
{{gap}} ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਇੰਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ 12 ਗੁਣਾ ਅਧਿਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
{{gap}} “ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ 
{{gap}} ਵਾਧਾ ਰਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 150 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੌਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 
{{gap}} 2244 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.....।”
{{center|{{larger|{{rule|3em}}'''ਪੰਨਾ 59'''{{rule|3em}}}}}}
{{gap}}ਯੂ. ਐਸ. ਏ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਧਨ ਦੌਲਤ&lt;/poem&gt;}}
{{center|(1850-1912)}}
{{rh||ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ|ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ|ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ }}
{{rh|1850|7,135,780,000|308 ਡਾਲਰ|23,191,876}}
{{rh|1860|16,159,616,000|514 ਡਾਲਰ|31,443,321}}
{{rh|1870|30,068,518,000|780 ਡਾਲਰ|38,558,371}}&lt;noinclude&gt;{{rh||70}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ybm9mnla8e7f7svg7u5wpe63rkxwf6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231584</id>
      <parentid>231583</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231584</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3030" sha1="b9ojho5r5dkzbowsr6bzgt555icf8t3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap}}―  ਜੇ ਆਦਮੀ ਮਸ਼ੀਨ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੇਵਲ ਸੰਦਾਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਨਾ ਹੀ ਕੰਮ 
{{gap}} ਕਰਨ ਨੂੰ 140 ਘੰਟੇ 55 ਮਿੰਟ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੱਗੂਗਾ। (ਅਨੁਪਾਤ - 1.34: 
{{gap}} 140.55 ਮਿੰਟ)
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ 100 ਜੋੜੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਬਨਾਉਣ ਵਿਚ 234 ਘੰਟੇ 25 ਮਿੰਟ 
{{gap}}  ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ 1831 ਘੰਟੇ 40 ਮਿੰਟ ਲੱਗਣਗੇ।
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ ਲਾਗਤ 69.55 ਡਾਲਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਮਜਦੂਰੀ ਲਾਗਤ 457.92 ਡਾਲਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। 
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨੀ ਕੰਮ ਨਾਲ 500 ਗਜ ਚਾਰਖਾਨੇਦਾਰ ਕੱਪੜਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿਚ 
{{gap}} 73 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿਚ 5844 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਮਸ਼ੀਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ 100 ਪੌਂਡ ਸਿਲਾਈ ਦਾ ਸੂਤੀ ਧਾਗਾ 39 ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ 
{{gap}}ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
{{gap}}― ਹੱਥ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ 2895 ਘੰਟੇ ਲਗਦੇ ਹਨ।
ਖੇਤੀ:  ਇਕ ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ ਦਾਤੀ ਨਾਲ ਇਕ ਏਕੜ ਫਸਲ ਇਕ ਦਿਨ (12 ਘੰਟੇ) 
{{gap}} ਵਿਚ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।
{{gap}}― ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਇਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ 20 ਮਿੰਟਾਂ ਵਿਚ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
{{gap}}― ਛੇ ਆਦਮੀ ਮੂੰਗਲੀ ਨਾਲ 60 ਝੋਲੀਆਂ ਕਣਕ ਦੀ ਕਢਾਈ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਵਿਚ 
{{gap}} ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
{{gap}}― ਇਕ ਮਸ਼ੀਨ ਇੰਨੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ 12 ਗੁਣਾ ਅਧਿਕ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। 
{{gap}} “ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਮਜਦੂਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲਾ 
{{gap}} ਵਾਧਾ ਰਾਈ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 150 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੌਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 
{{gap}} 2244 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.....।”

{{center|{{larger|{{rule|3em}}'''ਪੰਨਾ 59'''{{rule|3em}}}}}}
{{gap}}ਯੂ. ਐਸ. ਏ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਧਨ ਦੌਲਤ&lt;/poem&gt;}}
{{center|(1850-1912)}}
{{rh||ਕੁੱਲ ਜਾਇਦਾਦ|ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ|ਕੁੱਲ ਆਬਾਦੀ }}
{{rh|1850|7,135,780,000|308 ਡਾਲਰ|23,191,876}}
{{rh|1860|16,159,616,000|514 ਡਾਲਰ|31,443,321}}
{{rh|1870|30,068,518,000|780 ਡਾਲਰ|38,558,371}}&lt;noinclude&gt;{{rh||70}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b9ojho5r5dkzbowsr6bzgt555icf8t3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਨੋਟ-ਬੁੱਕ.pdf/71</title>
    <ns>250</ns>
    <id>68868</id>
    <revision>
      <id>231589</id>
      <parentid>203970</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231589</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2719" sha1="5mkhzr8nxnl0km233d6yrkj9dlqsw1q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh|1880|43,642,000,000|870 ਡਾਲਰ|50,155,783}}
{{rh|1890|65,037,091,000|1036 ਡਾਲਰ|62,947,714}}
{{rh|1900|88,517,307,000|1165 ਡਾਲਰ|75,994,575}}
{{rh|1904|107,104,202,000|1318 ਡਾਲਰ|82,466,551}}
{{rh|1912|187,139,071,000|1965 ਡਾਲਰ|95,410,503}}
 
{{center|ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਾਰਨ}}

{{gap}}ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ
ਸੀ।
{{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਪੜਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਦਿਓ”  ਐਮਰਸਨ ਦਾ
ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
{{gap}}“ਸੋਕੜੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਨ-ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ
ਕੱਪੜਾ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੌਕਾ ਲੈਣ ਦਿਉ”
{{right|ਪੰਨਾ 81}}
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਵਸਥਾ
ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।
ਪਾਵਰਟੀ ਐਂਡ ਰਿਚਜ਼ (ਪੰਨਾ 81), ਸਕਾਟ ਨੀਰਿੰਗ
'''ਪੰਨਾ 60'''

{{gap}}ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ: ਸੀ ਹੈਨਫੋਰਡ ਹੈਂਡਰਸਨ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ‘ਪੇਅ ਡੇ’
ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
{{Float right|“ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ,
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਚੀਜਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ
ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ
ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ -ਅਜਿਹੇ ਗੁਲਾਮਾਂ
ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੰਟਿਆਂ
ਬੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਚੀਜਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਾਪੇ ਗਏ ਹਨ}}&lt;noinclude&gt;{{rh||71}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5mkhzr8nxnl0km233d6yrkj9dlqsw1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231590</id>
      <parentid>231589</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:24:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231590</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2759" sha1="fr8edxwnywdinlxykfl3dnabzn2435r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh|1880|43,642,000,000|870 ਡਾਲਰ|50,155,783}}
{{rh|1890|65,037,091,000|1036 ਡਾਲਰ|62,947,714}}
{{rh|1900|88,517,307,000|1165 ਡਾਲਰ|75,994,575}}
{{rh|1904|107,104,202,000|1318 ਡਾਲਰ|82,466,551}}
{{rh|1912|187,139,071,000|1965 ਡਾਲਰ|95,410,503}}
 
{{center|ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਾਰਨ}}

{{gap}}ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ
ਸੀ।
{{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਪੜਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਦਿਓ”  ਐਮਰਸਨ ਦਾ
ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
{{gap}}“ਸੋਕੜੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਨ-ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ
ਕੱਪੜਾ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੌਕਾ ਲੈਣ ਦਿਉ”
{{right|ਪੰਨਾ 81}}
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਵਸਥਾ
ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।
{{right|''ਪਾਵਰਟੀ ਐਂਡ ਰਿਚਜ਼ (ਪੰਨਾ 81), ਸਕਾਟ ਨੀਰਿੰਗ''}}

{{center|'''ਪੰਨਾ 60'''}}

{{gap}}ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ: ਸੀ ਹੈਨਫੋਰਡ ਹੈਂਡਰਸਨ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ‘ਪੇਅ ਡੇ’
ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
{{overfloat right|“ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ,
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਚੀਜਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ
ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ
ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ -ਅਜਿਹੇ ਗੁਲਾਮਾਂ
ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੰਟਿਆਂ
ਬੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਚੀਜਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਾਪੇ ਗਏ ਹਨ|depth=1em}}&lt;noinclude&gt;{{rh||71}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fr8edxwnywdinlxykfl3dnabzn2435r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231591</id>
      <parentid>231590</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:26:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231591</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2758" sha1="97r5j9aaxmsiypq7bye59sawcigoc8o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh|1880|43,642,000,000|870 ਡਾਲਰ|50,155,783}}
{{rh|1890|65,037,091,000|1036 ਡਾਲਰ|62,947,714}}
{{rh|1900|88,517,307,000|1165 ਡਾਲਰ|75,994,575}}
{{rh|1904|107,104,202,000|1318 ਡਾਲਰ|82,466,551}}
{{rh|1912|187,139,071,000|1965 ਡਾਲਰ|95,410,503}}
 
{{center|ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਾਰਨ}}

{{gap}}ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ
ਸੀ।
{{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਪੜਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਦਿਓ”  ਐਮਰਸਨ ਦਾ
ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
{{gap}}“ਸੋਕੜੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਨ-ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ
ਕੱਪੜਾ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੌਕਾ ਲੈਣ ਦਿਉ”
{{right|ਪੰਨਾ 81}}
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਵਸਥਾ
ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।
{{right|''ਪਾਵਰਟੀ ਐਂਡ ਰਿਚਜ਼ (ਪੰਨਾ 81), ਸਕਾਟ ਨੀਰਿੰਗ''}}

{{center|'''ਪੰਨਾ 60'''}}

{{gap}}ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ: ਸੀ ਹੈਨਫੋਰਡ ਹੈਂਡਰਸਨ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ‘ਪੇਅ ਡੇ’
ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
{{overfloat left|“ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ,
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਚੀਜਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ
ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ
ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ -ਅਜਿਹੇ ਗੁਲਾਮਾਂ
ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੰਟਿਆਂ
ਬੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਚੀਜਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਾਪੇ ਗਏ ਹਨ|depth=1em}}&lt;noinclude&gt;{{rh||71}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>97r5j9aaxmsiypq7bye59sawcigoc8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231592</id>
      <parentid>231591</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:28:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231592</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2802" sha1="sx995e68c23co0xtuk6n1yg484k6y0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh|1880|43,642,000,000|870 ਡਾਲਰ|50,155,783}}
{{rh|1890|65,037,091,000|1036 ਡਾਲਰ|62,947,714}}
{{rh|1900|88,517,307,000|1165 ਡਾਲਰ|75,994,575}}
{{rh|1904|107,104,202,000|1318 ਡਾਲਰ|82,466,551}}
{{rh|1912|187,139,071,000|1965 ਡਾਲਰ|95,410,503}}
 
{{center|ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਾਰਨ}}
{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap}}ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ
ਸੀ।
{{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਪੜਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਦਿਓ”  ਐਮਰਸਨ ਦਾ
ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
{{gap}}“ਸੋਕੜੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਨ-ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ
ਕੱਪੜਾ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੌਕਾ ਲੈਣ ਦਿਉ”
{{right|ਪੰਨਾ 81}}
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਵਸਥਾ
ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।
{{right|''ਪਾਵਰਟੀ ਐਂਡ ਰਿਚਜ਼ (ਪੰਨਾ 81), ਸਕਾਟ ਨੀਰਿੰਗ''}}

{{center|'''ਪੰਨਾ 60'''}}

{{gap}}ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ: ਸੀ ਹੈਨਫੋਰਡ ਹੈਂਡਰਸਨ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ‘ਪੇਅ ਡੇ’
ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
{{gap}}“ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ,
{{gap}}ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਚੀਜਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ
{{gap}}ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ
{{gap}}ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ -ਅਜਿਹੇ ਗੁਲਾਮਾਂ
{{gap}}ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੰਟਿਆਂ
{{gap}}ਬੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਚੀਜਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਾਪੇ ਗਏ ਹਨ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||71}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sx995e68c23co0xtuk6n1yg484k6y0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231593</id>
      <parentid>231592</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231593</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2800" sha1="ryw4hmrqgib5o0e4sav7grc7hj9xv25" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh|1880|43,642,000,000|870 ਡਾਲਰ|50,155,783}}
{{rh|1890|65,037,091,000|1036 ਡਾਲਰ|62,947,714}}
{{rh|1900|88,517,307,000|1165 ਡਾਲਰ|75,994,575}}
{{rh|1904|107,104,202,000|1318 ਡਾਲਰ|82,466,551}}
{{rh|1912|187,139,071,000|1965 ਡਾਲਰ|95,410,503}}
 
{{center|ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਾਰਨ}}
{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap}}ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ
ਸੀ।
{{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਪੜਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਦਿਓ”  ਐਮਰਸਨ ਦਾ
ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
{{gap}}“ਸੋਕੜੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਨ-ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ
ਕੱਪੜਾ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੌਕਾ ਲੈਣ ਦਿਉ”
{{right|ਪੰਨਾ 81}}
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਵਸਥਾ
ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।
{{right|''ਪਾਵਰਟੀ ਐਂਡ ਰਿਚਜ਼ (ਪੰਨਾ 81), ਸਕਾਟ ਨੀਰਿੰਗ''}}
{{center|'''ਪੰਨਾ 60'''}}
{{gap}}ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ: ਸੀ ਹੈਨਫੋਰਡ ਹੈਂਡਰਸਨ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ‘ਪੇਅ ਡੇ’
ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
{{gap}}“ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ,
{{gap}}ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਚੀਜਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ
{{gap}}ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ
{{gap}}ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ -ਅਜਿਹੇ ਗੁਲਾਮਾਂ
{{gap}}ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੰਟਿਆਂ
{{gap}}ਬੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਚੀਜਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਾਪੇ ਗਏ ਹਨ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||71}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ryw4hmrqgib5o0e4sav7grc7hj9xv25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231595</id>
      <parentid>231593</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231595</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2824" sha1="9x2rh2gtpndmu1ulihhflkwvdv51z7x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{rh|1880|43,642,000,000|870 ਡਾਲਰ|50,155,783}}
{{rh|1890|65,037,091,000|1036 ਡਾਲਰ|62,947,714}}
{{rh|1900|88,517,307,000|1165 ਡਾਲਰ|75,994,575}}
{{rh|1904|107,104,202,000|1318 ਡਾਲਰ|82,466,551}}
{{rh|1912|187,139,071,000|1965 ਡਾਲਰ|95,410,503}}
 
{{center|ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਾਰਨ}}
{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap}}ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ
ਸੀ।
{{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਪੜਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਦਿਓ”  ਐਮਰਸਨ ਦਾ
ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
{{gap}}“ਸੋਕੜੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਨ-ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ
ਕੱਪੜਾ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੌਕਾ ਲੈਣ ਦਿਉ”
{{right|ਪੰਨਾ 81}}
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਵਸਥਾ
ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।
{{right|''ਪਾਵਰਟੀ ਐਂਡ ਰਿਚਜ਼ (ਪੰਨਾ 81), ਸਕਾਟ ਨੀਰਿੰਗ''}}
{{center|{{rule|3em}}'''ਪੰਨਾ 60'''{{rule|3em}}}}
{{gap}}ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ: ਸੀ ਹੈਨਫੋਰਡ ਹੈਂਡਰਸਨ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ‘ਪੇਅ ਡੇ’
ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
{{gap}}“ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ,
{{gap}}ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਚੀਜਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ
{{gap}}ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ
{{gap}}ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ -ਅਜਿਹੇ ਗੁਲਾਮਾਂ
{{gap}}ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੰਟਿਆਂ
{{gap}}ਬੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਚੀਜਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਾਪੇ ਗਏ ਹਨ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||71}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9x2rh2gtpndmu1ulihhflkwvdv51z7x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231596</id>
      <parentid>231595</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231596</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2836" sha1="2y0mehie5waufe4wjalwweus38u0hzo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|1em}}
{{rh|1880|43,642,000,000|870 ਡਾਲਰ|50,155,783}}
{{rh|1890|65,037,091,000|1036 ਡਾਲਰ|62,947,714}}
{{rh|1900|88,517,307,000|1165 ਡਾਲਰ|75,994,575}}
{{rh|1904|107,104,202,000|1318 ਡਾਲਰ|82,466,551}}
{{rh|1912|187,139,071,000|1965 ਡਾਲਰ|95,410,503}}
 
{{center|ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਾਰਨ}}
{{Block center|&lt;poem&gt;
{{gap}}ਮਸ਼ੀਨ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਸਮਾਜਿਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੰਦ ਵਿਅਕਤੀਗਤ
ਸੀ।
{{gap}}“ਸਾਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਪੜਾ ਦਿਓ, ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਆਦਮੀ ਦਿਓ”  ਐਮਰਸਨ ਦਾ
ਕਹਿਣਾ ਹੈ।
{{gap}}“ਸੋਕੜੇ ਰੋਗ ਨਾਲ ਮਰਦੇ ਬਾਲਾਂ ਦੀ ਜਾਨ-ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਦ
ਕੱਪੜਾ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੌਕਾ ਲੈਣ ਦਿਉ”
{{right|ਪੰਨਾ 81}}
ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਮਸ਼ੀਨ ਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ
ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਿਵਸਥਾ
ਵਿਚ ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਦੇ ਉਤੇ ਭਾਰੀ ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ।
{{right|''ਪਾਵਰਟੀ ਐਂਡ ਰਿਚਜ਼ (ਪੰਨਾ 81), ਸਕਾਟ ਨੀਰਿੰਗ''}}
{{center|{{rule|3em}}'''ਪੰਨਾ 60'''{{rule|3em}}}}
{{gap}}ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਮਸ਼ੀਨਰੀ: ਸੀ ਹੈਨਫੋਰਡ ਹੈਂਡਰਸਨ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ‘ਪੇਅ ਡੇ’
ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ:
{{gap}}“ਇਹ ਉਦਯੋਗ ਦੀ ਸੰਸਥਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ,
{{gap}}ਮਾਨਵ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਚੀਜਾਂ ਦੀ ਨਿਰੰਕੁਸ਼ਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਦੀ ਗਰਜ ਨਾਲ
{{gap}}ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਈ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹ
{{gap}}ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ -ਅਜਿਹੇ ਗੁਲਾਮਾਂ
{{gap}}ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਧੱਕਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਲੰਬੇ ਅਤੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਘੰਟਿਆਂ
{{gap}}ਬੱਧੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਚੀਜਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ ਲਈ ਸਰਾਪੇ ਗਏ ਹਨ
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||71}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2y0mehie5waufe4wjalwweus38u0hzo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਸ਼ਹੀਦ-ਏ-ਆਜ਼ਮ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਨੋਟ-ਬੁੱਕ.pdf/134</title>
    <ns>250</ns>
    <id>68907</id>
    <revision>
      <id>231601</id>
      <parentid>206883</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231601</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2205" sha1="h69iiqbi5dkaqnmdtz6buyk9cndehdi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 286'''}}}}
ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਅੰਕੜੇ

{{gap}}{{underline|ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ 4/5 ਅਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।}}

{{gap}}ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ 1000 ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ
ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।ਉਦੋਂ ਹੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਵਲੋਂ ਜਲ-ਨਿਕਾਸ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਜਲ-
ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਭਾਰਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼)- ਕੁੱਲ 244,000,000 ਵਿਚੋਂ 226,000,000 ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ
ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
 {{center|―0―}}


ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਮ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ -
ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ (ਆਬਾਦੀ ਦਾ-ਅਨੁ) 58 %

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ 8%

ਭਾਰਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ- &lt;poem&gt;
                   71% ਖੇਤੀਬਾੜੀ
                   12% ਉਦਯੋਗ
                    5 % ਵਪਾਰ
                    2% ਘਰੇਲੂ ਸੇਵਾਵਾਂ
                  1.5% ਸੁਤੰਤਰ ਧੰਦੇ
                  1.5% ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ
&lt;/poem&gt;
{{right|ਮਾਂਟਫੋਰਡ ਰਿਪੋਰਟ &lt;sup&gt;139&lt;/sup&gt;}}

{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 287'''}}}}

ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ {{gap}}1,800,000 ਵਰਗ ਮੀਲ
{{gap}}{{gap}}ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ 20 ਗੁਣਾਂ ਵੱਡਾ
―{{gap}}700,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜਾਂ 1/3 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
―{{gap}}ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 600 ਹੈ।
ਬਰਮਾ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਰਾਜ ਅੱਡ ਅੱਡ
{{gap}}{{gap}}ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ।
―{{gap}}ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਨ ਸੰਖਿਆ (1921 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ)-&lt;noinclude&gt;{{rh||134}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h69iiqbi5dkaqnmdtz6buyk9cndehdi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231602</id>
      <parentid>231601</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231602</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2249" sha1="nm9qu0eo0vdbfpj53b4ntcpkqscjj4d" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 286'''}}}}
ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਅੰਕੜੇ

{{gap}}{{underline|ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ 4/5 ਅਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।}}

{{gap}}ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ 1000 ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ
ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।ਉਦੋਂ ਹੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਵਲੋਂ ਜਲ-ਨਿਕਾਸ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਜਲ-
ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਭਾਰਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼)- ਕੁੱਲ 244,000,000 ਵਿਚੋਂ 226,000,000 ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ
ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
 {{center|―0―}}


{{Block left|ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਮ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ -
ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ (ਆਬਾਦੀ ਦਾ-ਅਨੁ) 58 %
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ 8%

ਭਾਰਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ-}} &lt;poem&gt;
                   71% ਖੇਤੀਬਾੜੀ
                   12% ਉਦਯੋਗ
                    5 % ਵਪਾਰ
                    2% ਘਰੇਲੂ ਸੇਵਾਵਾਂ
                  1.5% ਸੁਤੰਤਰ ਧੰਦੇ
                  1.5% ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ
&lt;/poem&gt;
{{right|ਮਾਂਟਫੋਰਡ ਰਿਪੋਰਟ &lt;sup&gt;139&lt;/sup&gt;}}

{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 287'''}}}}

{{Block center|&lt;poem&gt;ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ {{gap}}1,800,000 ਵਰਗ ਮੀਲ
{{gap}}{{gap}}ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ 20 ਗੁਣਾਂ ਵੱਡਾ
―{{gap}}700,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜਾਂ 1/3 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
―{{gap}}ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 600 ਹੈ।
ਬਰਮਾ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਰਾਜ ਅੱਡ ਅੱਡ
{{gap}}{{gap}}ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ।
―{{gap}}ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਨ ਸੰਖਿਆ (1921 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ)-&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||134}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nm9qu0eo0vdbfpj53b4ntcpkqscjj4d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231603</id>
      <parentid>231602</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231603</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2234" sha1="7ymnedipiikfk5k4hurh0g4nja5w40q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 286'''}}}}
ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਅੰਕੜੇ

{{gap}}{{underline|ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ 4/5 ਅਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।}}

{{gap}}ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ 1000 ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ
ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।ਉਦੋਂ ਹੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਵਲੋਂ ਜਲ-ਨਿਕਾਸ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਜਲ-
ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਭਾਰਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼)- ਕੁੱਲ 244,000,000 ਵਿਚੋਂ 226,000,000 ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ
ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
 {{center|―0―}}


{{Block left|ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਮ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ -
ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ (ਆਬਾਦੀ ਦਾ-ਅਨੁ) 58 %
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ 8%

ਭਾਰਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ-}} &lt;poem&gt;
                   71% ਖੇਤੀਬਾੜੀ
                   12% ਉਦਯੋਗ
                    5 % ਵਪਾਰ
                    2% ਘਰੇਲੂ ਸੇਵਾਵਾਂ
                  1.5% ਸੁਤੰਤਰ ਧੰਦੇ
                  1.5% ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ
&lt;/poem&gt;
{{right|ਮਾਂਟਫੋਰਡ ਰਿਪੋਰਟ &lt;sup&gt;139&lt;/sup&gt;}}

{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 287'''}}}}

{{Block left|ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ {{gap}}1,800,000 ਵਰਗ ਮੀਲ
{{gap}}{{gap}}ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ 20 ਗੁਣਾਂ ਵੱਡਾ
―{{gap}}700,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜਾਂ 1/3 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
―{{gap}}ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 600 ਹੈ।
ਬਰਮਾ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਰਾਜ ਅੱਡ ਅੱਡ
{{gap}}{{gap}}ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ।
―{{gap}}ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਨ ਸੰਖਿਆ (1921 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ)-}}&lt;noinclude&gt;{{rh||134}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ymnedipiikfk5k4hurh0g4nja5w40q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231604</id>
      <parentid>231603</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231604</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2244" sha1="di9vj96980sluc5asjvysevjnk0q4xc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 286'''}}}}
ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਅੰਕੜੇ

{{gap}}{{underline|ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ 4/5 ਅਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।}}

{{gap}}ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ 1000 ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ
ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।ਉਦੋਂ ਹੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਵਲੋਂ ਜਲ-ਨਿਕਾਸ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਜਲ-
ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਭਾਰਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼)- ਕੁੱਲ 244,000,000 ਵਿਚੋਂ 226,000,000 ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ
ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
 {{center|―0―}}


{{Block left|ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਮ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ -
ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ (ਆਬਾਦੀ ਦਾ-ਅਨੁ) 58 %
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ 8%

ਭਾਰਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ-}} &lt;poem&gt;
                   71% ਖੇਤੀਬਾੜੀ
                   12% ਉਦਯੋਗ
                    5 % ਵਪਾਰ
                    2% ਘਰੇਲੂ ਸੇਵਾਵਾਂ
                  1.5% ਸੁਤੰਤਰ ਧੰਦੇ
                  1.5% ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ
&lt;/poem&gt;
{{right|ਮਾਂਟਫੋਰਡ ਰਿਪੋਰਟ &lt;sup&gt;139&lt;/sup&gt;}}

{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 287'''}}}}

{{Block left|ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ {{gap}}1,800,000 ਵਰਗ ਮੀਲ
{{gap}}{{gap}}ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ 20 ਗੁਣਾਂ ਵੱਡਾ
―{{gap}}700,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜਾਂ 1/3 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
―{{gap}}ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 600 ਹੈ।
―{{gap}}ਬਰਮਾ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਰਾਜ ਅੱਡ ਅੱਡ
{{gap}}{{gap}}ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ।
―{{gap}}ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਨ ਸੰਖਿਆ (1921 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ)-}}&lt;noinclude&gt;{{rh||134}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>di9vj96980sluc5asjvysevjnk0q4xc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231605</id>
      <parentid>231604</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T14:28:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231605</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2259" sha1="igaa5fhvaap6i86nwlaugapt7hid6jh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 286'''}}}}
ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਅੰਕੜੇ

{{gap}}{{underline|ਇੰਗਲੈਂਡ ਅਤੇ ਵੇਲਜ਼ ਵਿਚ 4/5 ਅਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।}}

{{gap}}ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਉਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ 1000 ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ
ਰਹਿਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।ਉਦੋਂ ਹੀ ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਵਲੋਂ ਜਲ-ਨਿਕਾਸ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਜਲ-
ਪੂਰਤੀ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

{{gap}}ਭਾਰਤ (ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼)- ਕੁੱਲ 244,000,000 ਵਿਚੋਂ 226,000,000 ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ
ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
 {{center|―0―}}


{{Block left|ਇੰਗਲੈਂਡ ਆਮ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ -
ਉਦਯੋਗ ਨੂੰ (ਆਬਾਦੀ ਦਾ-ਅਨੁ) 58 %
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ 8%

ਭਾਰਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ-}} &lt;poem&gt;
                   71% ਖੇਤੀਬਾੜੀ
                   12% ਉਦਯੋਗ
                    5 % ਵਪਾਰ
                    2% ਘਰੇਲੂ ਸੇਵਾਵਾਂ
                  1.5% ਸੁਤੰਤਰ ਧੰਦੇ
                  1.5% ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾ
&lt;/poem&gt;
{{right|ਮਾਂਟਫੋਰਡ ਰਿਪੋਰਟ &lt;sup&gt;139&lt;/sup&gt;}}
{{Block center|&lt;poem&gt;
{{center|{{larger|'''ਪੰਨਾ 287'''}}}}

ਕੁੱਲ ਖੇਤਰਫਲ {{gap}}1,800,000 ਵਰਗ ਮੀਲ
{{gap}}{{gap}}ਗਰੇਟ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਤੋਂ 20 ਗੁਣਾਂ ਵੱਡਾ
―{{gap}}700,000 ਵਰਗ ਮੀਲ ਜਾਂ 1/3 ਤੋਂ ਅਧਿਕ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
―{{gap}}ਭਾਰਤੀ ਰਾਜਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ 600 ਹੈ।
―{{gap}}ਬਰਮਾ ਫਰਾਂਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮਦਰਾਸ ਅਤੇ ਬੰਬਈ ਰਾਜ ਅੱਡ ਅੱਡ
{{gap}}{{gap}}ਇਟਲੀ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨ।
―{{gap}}ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਜਨ ਸੰਖਿਆ (1921 ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ)-&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{rh||134}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>igaa5fhvaap6i86nwlaugapt7hid6jh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਚੰਦ੍ਰਕਾਂਤਾ ਸੰਤਤਿ ਭਾਗ 20.pdf/13</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70021</id>
    <revision>
      <id>231624</id>
      <parentid>209874</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T01:52:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>231624</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2484" sha1="q2u5j4zcm8mmqirn526acjwjz2mk6xq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ijashan18&quot; /&gt;{{center|(੧੧ )
}}&lt;/noinclude&gt;ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੌਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੋ। ਭੂਤਨਾਬ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ੨ ਤੁਰ ਪਏ।

{{gap}}ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਭੂਤਨਾਥ ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭੂਤਲਾਬ ਨੇ ਨਕਾ ਪੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਏਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਕਹਿ ਜਾਣ ਤੇ ਜੀ ਭੂਤ ਨਾਥ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੁਛ ਉਤਰ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਨੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਜੇਹਾ ਕਰਨਾ ਭੂਤਨਾਬ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭੂਤ ਨਾਥ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਸ ਏਥੇ ਹੈ ਅਰ ਜਰੂਰ ਹੈ,ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੋ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਰਾਜਾ ਬੀਰੌਂਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਜਾਕੇ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਅਨੋਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਸਚਰਜ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੋਲਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਭੀ ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢਣੀ ਯੋਗ ਨ ਸਮਝੀ । ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨ ਹੈ ਤੇ ਓਹ ਕੀ ਮੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਗੱਲਦੀ ਸ਼ਰਮ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਓਹ ਏਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਵਕਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਦੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਸੀ ਕਿ ਹਥਕੜੀ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

{{gap}}ਓਹ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਗਈ ਰਸਤੇ ਫਿਰਾਉਦਾ ਹੋਯਾਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰਲੀ ਛੱਤ ਤੇ ਹੈ ਜਿਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਭੂਤ ਨਾਥ ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਪੁਚਾਏ ਗਏ ਓਹ ਬਹੁਤ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q2u5j4zcm8mmqirn526acjwjz2mk6xq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231625</id>
      <parentid>231624</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T01:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kaur.gurmel</username>
        <id>192</id>
      </contributor>
      <origin>231625</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2487" sha1="g13e9hmv6x78wd8vdpka1tput8a265g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Ijashan18&quot; /&gt;{{center|(੧੧ )
}}&lt;/noinclude&gt;ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੌਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੋ। ਭੂਤਨਾਬ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸ ਦੇ ਪਿਛੇ ੨ ਤੁਰ ਪਏ।

{{gap}}ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੇ ਭੂਤਨਾਥ ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਭੂਤਨਾਥ ਨੇ ਨਕਾਬ ਪੋਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਏਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਕਹਿ ਜਾਣ ਤੇ ਭੀ ਭੂਤ ਨਾਥ ਦੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੁਛ ਉਤਰ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਨੇ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਜੇਹਾ ਕਰਨਾ ਭੂਤਨਾਬ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭੂਤ ਨਾਥ ਨੂੰ ਨਿਸਚਾ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਮੇਰੀ ਇਸ ਏਥੇ ਹੈ ਅਰ ਜਰੂਰ ਹੈ,ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਜੋ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਰਾਜਾ ਬੀਰੌਂਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਜਾਕੇ ਬੜੀਆਂ ਬੜੀਆਂ ਅਨੋਖੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਸਚਰਜ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੋਲਦੇ ਹਨ ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਅਨੋਖੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਸਾਡੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਭੀ ਮੂੰਹੋਂ ਕੱਢਣੀ ਯੋਗ ਨ ਸਮਝੀ । ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਰਨ ਹੈ ਤੇ ਓਹ ਕੀ ਮੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਸ ਗੱਲਦੀ ਸ਼ਰਮ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਓਹ ਏਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਵਕਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਦੀ ਮੇਹਰਬਾਨੀ ਸੀ ਕਿ ਹਥਕੜੀ ਬੇੜੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।

{{gap}}ਓਹ ਨਕਾਬਪੋਸ਼ ਗਈ ਰਸਤੇ ਫਿਰਾਉਦਾ ਹੋਯਾਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਰਲੀ ਛੱਤ ਤੇ ਹੈ ਜਿਸ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਭੂਤ ਨਾਥ ਤੇ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਪੁਚਾਏ ਗਏ ਓਹ ਬਹੁਤ&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g13e9hmv6x78wd8vdpka1tput8a265g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੈਂਤੀ.pdf/29</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70344</id>
    <revision>
      <id>231585</id>
      <parentid>212337</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:10:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashwinder sangrur</username>
        <id>2332</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231585</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1184" sha1="hc7uol9iupcvs1v5q4wmzywdpwu2xa5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ashwinder sangrur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{larger|ਲਿਖਿਆ ਹੈ}}

ਇਟਲੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਰੋਮ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਰ ਜੌਨ ਕੀਟਸ (1795-1821) ਦੀ ਕਬਰ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ:
Here lies one whose Name was Writ in Water.
{{dhr|3em}}
{{Block center|&lt;poem&gt;ਸਭ ਕੁਝ ਦਾਯਮ-ਕਾਯਮ
ਜਿੰਨਾ ਚਿਕਰ ਰਹਿਣੀ ਚਸ਼ਮ-ਏ-ਨਮ
ਓਨਾ ਚਿਕਰ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ
ਲਿਖਿਆ ਰਹਿਣਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ
ਪੜ੍ਹਨ ਪਰਿੰਦੇ
ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਉਡਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛਾਂ
ਉਸ ਤੋਂ ਗੂੜਾ
ਮਿੱਟੀ ਉੱਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡੇ ਉੱਤੇ
ਉਂਗਲ਼ ਲਿਖਦੀ ਯਾਰ ਸੱਜਣ ਦਾ ਨਾਂ
ਸਾਗਰ ਦੀ ਛੱਲ ਧਾ ਕੇ ਆਂਦੀ
ਰੇਤ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹਦੀ ਲਿਖਿਆ ਅਪਣਾ ਨਾਵਾਂ
ਆਦਿ-ਜੁਗਾਦੀ
ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਪੱਤੇ ਦਾ
ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉਪਰ ਕਾਨੀ ਦਾ
ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੋਵਰ ਅੰਦਰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hc7uol9iupcvs1v5q4wmzywdpwu2xa5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਪੈਂਤੀ.pdf/31</title>
    <ns>250</ns>
    <id>70353</id>
    <revision>
      <id>231587</id>
      <parentid>212365</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T12:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ashwinder sangrur</username>
        <id>2332</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231587</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2754" sha1="66qoirfm4kadohe18d38gotk2xo29v8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Ashwinder sangrur&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{center|ਸਿਆਹੀ ਕੀ ਬਿਧਿ}}
੧ ਸਿਰਿਸਾਹੀ ਕਜਲ ਵਜਨ
੧ ਬੋਲੁ ੨ ਗੂੰਦ ਕਿਕਰ ਕਾ
ਇਕ ਰਤੀ ਲਾਜਵਰਦ
ਇਕ ਰਤੀ ਸੁਇਨਾ॥ ਬਿਜੇਸਾਰ ਕਾ ਪਾਣੀ
ਤਾਮੇ ਕਾ ਭਾਂਡਾ ਨਿਮ ਕੀ ਲਕੜੀ ਦੂਰ ਕਾ ਕਜਲੁ ਦਿਹ ਵੀਹ ਘਸਣੀ ਰਵਾਲ ਰਖਣੀ
ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀਉ ਕਿਆ ਦਸਤਖਤ ਕਾ ਨਕਲ
ਥਾ ਥਾ ਤਿਸ ਕਾ ਨਕਲ ਨਕਲ ਕਾ ਨਕਲੁ॥
ਇਹ ਵਿਧੀ ਲੰਦਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਲੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਪਏ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ੧੭੨੭ ਈਸਵੀ ਚ
ਤਿਆਰ ਹੋਈ ਬੀੜ ਦੇ ਅਖੀਰ ਚ ਦਰਜ ਹੈ।
ਕਵਿਤਾ ਕੀ ਬਿਧਿ
੧ ਕਜਲਰੇਖ ਵਜ਼ਨ
੧ ਬੋਲ
੨ ਕਿਕਰ ਦੇ ਫੁੱਲ
ਇਕ ਰਤੀ ਮਨਢੰਗਾ
ਇਕ ਰਤੀ ਬਿਰਹੜਾ॥ ਅਮ੍ਰਿਤ ਮਿੱਟੀ ਕਾ ਭਾਂਡਾ
ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਲਕੜੀ ਦੂਰ ਕਾ ਕੱਜਲ
ਨਿਸਦਿਨ ਸਿਮਰਨੀ ਰਵਾਲ ਰੱਖਣੀ
ਨਾਮਾਲੂਮ ਕੇ ਦਸਤਖਤ ਕਾ ਨਕਲ ਥਾ ਥਾ
ਤਿਸ ਕਾ ਨਕਲੁ ਨਕਲ ਕਾ ਨਕਲੁ॥ ੧੯੯੮
ਬੋਲੁ ਇੱਕ ਦਵਾ ਹੈ ਇਸਦਾ ਅੰਗ੍ਰੇਜੀ ਨਾਉਂ Myrrh ਅਤੇ ਫ਼ਾਰਸੀ ਵਿੱਚ ਮੁਰ ਹੈ. ਵੈਦਯ{{xxxx-larger|}}ਕ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਤਾਸੀਰ
ਗਰਮ ਹੈ. ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਮਸਿਵਰਧਨ ਭੀ ਆਖੀਦਾ ਹੈ.
ਭੰਗਰਾ, ਬੰਗਾਲੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਉਂ ਮਸਰਾਜ ਹੈ, ਪੰਧਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਕਰਕੇ ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ. ਇਸਦੀ
ਜੜ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਰਸ ਅਨੇਕ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀਦਾ ਹੈ. ਪੁਰਾਣੇ ਲਿਖਾਰੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਰਸ
ਪਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ. ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਰਸ ਸੇਵਨ ਤੋਂ ਬਾਲ ਚਿੱਟੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਅਰ ਇਸ
ਕਾਰਣ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਕੇਸ਼ਰੇਜਨ ਭੀ ਹੈ. Verbesina prostrata ਦੱਖਣੀ ਖੁਰਚਣੀ ਨਹੀਂ,
ਕੇਵਲ ਫੁੱਲ ਉਤਾਰ ਲੈਣਾ, - ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨ ਕੋਸ਼&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>66qoirfm4kadohe18d38gotk2xo29v8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/82</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71506</id>
    <revision>
      <id>231616</id>
      <parentid>215734</parentid>
      <timestamp>2026-08-07T17:51:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <origin>231616</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3929" sha1="s1d0a8t37jjjqq84u1w1reorqgewtdn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ

{{gap}}ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਂਕਨ
ਕਾਰੋਮੰਡਲ ਤਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਗੜਵਾਲ, ਕੁਮਾਯੂੰ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਕੰਦ ਵਾਲਾ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਮੂਲੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ, ਚੌੜੇ, ਨੋਕਦਾਰ ਅਤੇ ਲਾਈਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਹਰੇਪਨ
ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਅੰਡਾਕਾਰ, ਆਯਤਕਾਰ, ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੰਚ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ
ਵਿਚੋਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ 6-9 ਚਪਟੇ ਬੀਜ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਦ ਆਮ ਪਿਆਜ ਦੇ ਕੰਦ ਜਿੰਨਾ
3-4 ਇੰਚ ਲੰਬੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੰਧ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀ।
ਫੁੱਲ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਮਈ ਅਤੇ ਫਲ ਮਈ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ ਵਧਦੇ-ਫੁਲਦੇ ਹਨ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਵਨਪਲਾਂਡੂ। ਹਿੰਦੀ-ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ। ਮਰਾਠੀ-ਕੋਲਕਾਂਦਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਜੰਗਲੀ
ਕਾਂਦੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਕਵਲ (Indian Squill)। ਲੈਟਿਨ-
ਅਜੀਰਨੀਆ ਇੰਡੀਕਾ (Aiginea Indica)।

ਗੁਣ:

ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਤੇਜ, ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਤੇਜ, ਲਘੂ,
ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੂ, ਵਾਤ, ਕਫ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ
ਆਮ ਪਿਆਜ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵੀਰਯਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੰਘ, ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਸੱਟ, ਪਿਸ਼ਾਬ
ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ, ਜਲੰਧਰ, ਕ੍ਰਮਿ ਬੀਮਾਰੀ, ਰਾਜੋਰੋਧ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ
ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।
ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ
'ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਲਾਰੇਨ ਏ ਅਤੇ ਸਿਲਾਰੇਨ ਬੀ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ
ਗਲਾਇਕੋਸਾਇਡ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕਰ, ਭਸਮ, ਪਿਛਲ ਦਵ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ
ਆਕਸਲੇਟ ਅਤੇ ਸਾਇਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਸਫਟਿਕ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਪਿਆਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਣ ਦੇ
ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਬਲਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ
ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਕਲੀਫ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਦਿਲ ਉਤੇਜਕ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ


ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 82&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1d0a8t37jjjqq84u1w1reorqgewtdn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231629</id>
      <parentid>231616</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T08:33:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231629</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3986" sha1="odyynwb9ax5jout7ts4xa9mnch6tpfa" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
{{center|'''{{larger|ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ}}'''}}

ਆਮ ਜਾਣਕਾਰੀ

{{gap}}ਪੱਛਮੀ ਹਿਮਾਚਲ ਵਿਚ ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ ਆਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕੋਂਕਨ
ਕਾਰੋਮੰਡਲ ਤਟ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਗੜਵਾਲ, ਕੁਮਾਯੂੰ ਵਿਚ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਬੂਟਾ ਕੰਦ ਵਾਲਾ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤੇ ਮੂਲੀ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ, ਚੌੜੇ, ਨੋਕਦਾਰ ਅਤੇ ਲਾਈਨਾਂ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫੁੱਲ ਹਰੇਪਨ
ਵਿਚ ਚਿੱਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲ ਅੰਡਾਕਾਰ, ਆਯਤਕਾਰ, ਅੱਧੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਇੰਚ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ
ਵਿਚੋਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ 6-9 ਚਪਟੇ ਬੀਜ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਕੰਦ ਆਮ ਪਿਆਜ ਦੇ ਕੰਦ ਜਿੰਨਾ
3-4 ਇੰਚ ਲੰਬੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਸਲਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੰਧ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀ।
ਫੁੱਲ ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਮਈ ਅਤੇ ਫਲ ਮਈ ਤੋਂ ਜੁਲਾਈ ਵਿਚ ਵਧਦੇ-ਫੁਲਦੇ ਹਨ।

ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਾਮ:

{{gap}}ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ-ਵਨਪਲਾਂਡੂ। ਹਿੰਦੀ-ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ। ਮਰਾਠੀ-ਕੋਲਕਾਂਦਾ। ਗੁਜਰਾਤੀ-ਜੰਗਲੀ
ਕਾਂਦੋ। ਬੰਗਾਲੀ-ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ-ਇੰਡੀਅਨ ਸਿਕਵਲ (Indian Squill)। ਲੈਟਿਨ-
ਅਜੀਰਨੀਆ ਇੰਡੀਕਾ (Aiginea Indica)।

ਗੁਣ:

{{gap}}ਆਯੂਰਵੈਦਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ ਰਸ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਤੇਜ, ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਤੇਜ, ਲਘੂ, ਤਾਸੀਰ ਵਿਚ ਗਰਮ, ਵਿਪਾਕ ਵਿਚ ਕਟੁ, ਵਾਤ, ਕਫ ਅਤੇ ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਮ ਪਿਆਜ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਵੀਰਯਵਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਖੰਘ, ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਸੱਟ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ, ਜਲੋਧਰ, ਕ੍ਰਮਿ ਬੀਮਾਰੀ, ਰਾਜੋਰੋਧ, ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ
ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਡਨੀ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿਚ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

{{gap}}ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਜੰਗਲੀ ਪਿਆਜ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ 'ਤੇ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਸਿਲਾਰੇਨ ਏ ਅਤੇ ਸਿਲਾਰੇਨ ਬੀ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ
ਗਲਾਇਕੋਸਾਇਡ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਵਧੇਰੇ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਸ਼ੱਕਰ, ਭਸਮ, ਪਿਛਲ ਦ੍ਰਵ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ
ਆਕਸਲੇਟ ਅਤੇ ਸਾਇਟ੍ਰੇਟ ਦੇ ਸਫਟਿਕ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਮ ਪਿਆਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਣ ਦੇ
ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਬਲਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬੀਮਾਰੀਆਂ
ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਕਲੀਫ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਵਾਈ ਹੈ। ਦਿਲ ਉਤੇਜਕ ਹੋਣ ਦੇ ਕਾਰਨ


ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 82&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>odyynwb9ax5jout7ts4xa9mnch6tpfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ.pdf/83</title>
    <ns>250</ns>
    <id>71507</id>
    <revision>
      <id>231630</id>
      <parentid>215735</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T08:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Amritpal Aman</username>
        <id>2020</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231630</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1809" sha1="toystzrv8ih4cc49vcw9eqmmhbnroc5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Amritpal Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਇਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਡਿਜਿਟੇਲਿਸ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੰਨਾਂ ਦੀ ਡਿਜਿਟੇਲਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਲਰਜੀ
ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਰਨ ਕਫ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਵੀ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਬਹੁਤ
ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ ਦਿਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਲਕਿ ਦਿਲ ਦੀ
ਧੜਕਣ ਘਟ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਸਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦਿਲ ਦੇ
ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

ਨੁਕਸਾਨ:

{{gap}}ਪਿੱਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਿੱਤ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਵਾਤਾਨਾੜੀਆਂ ਦੇ
ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਾੜੀ ਸੰਸਥਾਨਗਤ ਬੀਮਾਰੀਆਂ ਵਿਚ, ਤੇਜ ਖੰਘ ਵਿਚ ਅਤੇ ਤੇਜ
ਵ੍ਰਕ ਬੀਮਾਰੀ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਦੱਸੀ ਗਈ ਮਾਤਰਾ
ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲੈਣ ਨਾਲ ਆਮਾਸ਼ਯ ਅਤੇ ਆਂਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਦਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਵਮਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਸਹਿਯੋਗੀ ਸੱਜਣ

ਸ. ਕੁਲਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕਾਲੀਆ

ਪਿੰਡ ਬੱਡੂਵਾਲ

9872443069


ਗੁਣਕਾਰੀ ਪੌਦੇ - 83&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>toystzrv8ih4cc49vcw9eqmmhbnroc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Raj Kumari.pdf/26</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73464</id>
    <revision>
      <id>231606</id>
      <timestamp>2026-08-07T16:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aman Arora PTL</username>
        <id>1841</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;﻿ {{right|'''{{larger|ਬੁੱਢਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ}}'''}}  ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਿੱਤਰ! ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉਤਰ ਦੇ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਇਕ ਦਿਨ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੇ ਕੋਈ ਗਿਲਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਿ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>231606</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2348" sha1="guwe33un1xdbz8am9v8a1t8g24djmnj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Aman Arora PTL&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
{{right|'''{{larger|ਬੁੱਢਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ}}'''}}

ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਿੱਤਰ! ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉਤਰ ਦੇ ਦਿਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਇਕ ਦਿਨ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੇ ਕੋਈ ਗਿਲਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖਿਮਾਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨਜ਼ਾਕਤ ਦੇ ਸਦਕੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਆਪਣੇ ਕੋਮਲ ਹਥ ਨੂੰ ਲਚਕਾਇਆ। ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੁਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੀ ਹੋਈ ਡਾਲੀ ਪਰਦੇ ਵਿਚ ਝੂਮ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਕਲ ਤਾਈਂ ਉਡੀਕ ਨਾ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਵੇਖ ਜੀਆਂਗਾ।” ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਇਸੇ ਧੁਨ ਵਿਚ ਬਿਤਾਈ।

ਸੂਰਜ ਨਿਕਲਿਆ। ਰਾਜਾ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਭਗੀਰਥ ਨਾਲ ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਟਹਿਲਣ ਲਗਾ ਅਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਯੋਗ ਦੀਆਂ ਘੜੀਆਂ ਕੱਟਣ ਲਗਾ।

ਭਗੀਰਥ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਧਰਮ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਸਵਾਲ ਇਸ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿਉਂ ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਕੋਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।”

ਜਦ ਸ਼ਾਮ ਹੋਈ ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਏ।ਉਥੇ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਲਾਲ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਤਕ ਲਾਲ ਤੇ ਜਵਾਹਰ ਝਿਲਮਿਲ ਝਿਲਮਿਲ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਤਖ਼ਤ, ਤਾਜ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਜਵਾਹਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਭਲਾ ਕੀ ਵੇਖਣਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰੀ ਦੀਆਂ ਮਧ-ਭਰੀਆਂ ਅਖੀਆਂ ਵਿਚ ਉਲਝ ਕੇ

२९&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>guwe33un1xdbz8am9v8a1t8g24djmnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:Amrit Kala.pdf/16</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73465</id>
    <revision>
      <id>231617</id>
      <timestamp>2026-08-07T17:53:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;﻿ ( ੧੫ )   ਭੂਲਾ ਜਾਂਦਾ ਫੇਰੇ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਬਦ ਵਜਾਵਣਿਆ॥੫॥ ਖੋਟੇ ਖਰੇ ਤੁਧੁ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਪਰਖੇ ਲੋਕ ਸਬਾਏ ॥ਖਰੇ ਪਰਖ ਖਜਾਨੇ ਪਾਇਹਿ ਖੋਟੇ ਭਰਮ ਭੁਲਾਵਣਿਆ ॥ ੬ ॥ ਕਿਉ ਕਰਿ ਵ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>231617</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1892" sha1="qp1hfcer1d5xbwpjhcifoxoz7lsoxh2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
( ੧੫ ) 

ਭੂਲਾ ਜਾਂਦਾ ਫੇਰੇ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਬਦ ਵਜਾਵਣਿਆ॥੫॥ ਖੋਟੇ ਖਰੇ ਤੁਧੁ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਪਰਖੇ ਲੋਕ ਸਬਾਏ ॥ਖਰੇ ਪਰਖ ਖਜਾਨੇ ਪਾਇਹਿ ਖੋਟੇ ਭਰਮ ਭੁਲਾਵਣਿਆ ॥ ੬ ॥ ਕਿਉ ਕਰਿ ਵੇਖਾ ਕਿਉਂ ਸਾਲਾਹੀ ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦੀ ਸਬਦਿ ਸਾਲਾਹੀ ॥ ਤੇਰੇ ਭਾਣੋ ਵਿਚਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਵਸੈ ਤੂੰ ਭਾਣੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਆਵਣਿਆ ॥੭ ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਬਦੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਰਿ ਬਾਣੀ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵਿਐ ਰਿਦੈ ਸਮਾਣੀ ॥ ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸੁਖ ਦਾਤਾ ਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਭ ਭੁਖ ਲਹਿ ਜਾਵਣਿਆ॥੮॥੧੬॥ 

ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ:-

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਵਾਪਾਰੀ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸੁਚਿਆਰ ਸਿਖ ਦੀ ਰਹਿਤ ਰਹਿਣੀ ਏਹ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖਿਨ ਖਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਨੂੰ ਰਸਲਰਸ ਮੁਖਾਸੀ ਅਤੇ ਸੁਆਸ ਅਭਿਆਸੀ ਅਜਪਾ ਜਾਪ ਦੁਆਰਾ ਮਨ ਵਿਖੇ ਵਸਾਈ ਰਖੇ ਅਤੇ ਇਸ ਬਿਧਿ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਹਉਮੈ ਰੋਗ ਤੋਂ ਉਪੰਨਾ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਦੁਖ ਦਲਿਦਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਸਦੀਵ ਕਾਲ ਹੀ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਰੂਪੀ 'ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈ ਦਾ ਅਮਰ ਫਲ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕ-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qp1hfcer1d5xbwpjhcifoxoz7lsoxh2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231631</id>
      <parentid>231617</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T10:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jalseerat Aman</username>
        <id>2446</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਸੋਧਣਾ */</comment>
      <origin>231631</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1927" sha1="3gss1jmy6twsg6dsyhjcq591zdlpm7c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Jalseerat Aman&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;﻿
{{center|'''{{larger|( ੧੫ )}}'''}} 

ਭੂਲਾ ਜਾਂਦਾ ਫੇਰੇ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਬਦ ਵਜਾਵਣਿਆ ॥੫॥ ਖੋਟੇ ਖਰੇ ਤੁਧੁ ਆਪਿ ਉਪਾਏ ॥ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਪਰਖੇ ਲੋਕ ਸਬਾਏ ॥ ਖਰੇ ਪਰਖ ਖਜਾਨੇ ਪਾਇਹਿ ਖੋਟੇ ਭਰਮ ਭੁਲਾਵਣਿਆ ॥੬॥ ਕਿਉ ਕਰਿ ਵੇਖਾ ਕਿਉ ਸਾਲਾਹੀ ॥ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦੀ ਸਬਦਿ ਸਾਲਾਹੀ ॥ ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਵਿਚਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਵਸੈ ਤੂੰ ਭਾਣੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀਆਵਣਿਆ ॥੭॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਬਦੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹਰਿ ਬਾਣੀ ॥ ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵਿਐ ਰਿਦੈ ਸਮਾਣੀ ॥ ਨਾਨਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਸਦਾ ਸੁਖ ਦਾਤਾ ਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਭ ਭੁਖ ਲਹਿ ਜਾਵਣਿਆ ॥੮॥੧੬॥ 

ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ:-

{{gap}}ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਵਾਪਾਰੀ ਗੁਰੂ ਕੇ ਸੁਚਿਆਰ ਸਿਖ ਦੀ ਰਹਿਤ ਰਹਿਣੀ ਏਹ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਖਿਨ ਖਿਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮ ਨੂੰ ਰਸਨਰਸ ਮੁਖਾਸੀ ਅਤੇ ਸੁਆਸ ਅਭਿਆਸੀ ਅਜਪਾ ਜਾਪ ਦੁਆਰਾ ਮਨ ਵਿਖੇ ਵਸਾਈ ਰਖੇ ਅਤੇ ਇਸ ਬਿਧਿ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਹਉਮੈ ਰੋਗ ਤੋਂ ਉਪੰਨਾ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਦੁਖ ਦਲਿਦਰ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਸਦੀਵ ਕਾਲ ਹੀ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਰੂਪੀ ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈ ਦਾ ਅਮਰ ਫਲ ਸਿੱਟਾ ਇਹ ਨਿਕ-&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3gss1jmy6twsg6dsyhjcq591zdlpm7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ਪੰਨਾ:ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ – ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ.pdf/25</title>
    <ns>250</ns>
    <id>73466</id>
    <revision>
      <id>231618</id>
      <timestamp>2026-08-08T00:31:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <comment>/* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ &quot;ਛੰਦਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਛੰਦ ਬਹਿਰ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ ਯਾਨਿ ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮੇਰਾ ਛੰਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾ...&quot; ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ</comment>
      <origin>231618</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3334" sha1="6wmkgfw5nzactajsz8n0f681o4w8506" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਛੰਦਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਛੰਦ ਬਹਿਰ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ
ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ ਯਾਨਿ ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ
ਲੰਮੇਰਾ ਛੰਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੱਕਾ ਤੇ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਅਰ
ਤਕਤੀਹ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ
ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1
&lt;poem&gt;''ਸਿਦਕ ਸਬਰੀ ਜੇ ਹੈ ਪੱਲੇ,
ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤਰ ਜਾਓਗੇ।''&lt;/poem&gt;
ਬਹਿਰ:
ਚਾਰ ਵੇਰ ਫੇਲੁਨ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਅੱਠ ਫੇਲੂਨ)
ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2 :&lt;poem&gt;
''ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪ ਬੇਗਾਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦੈ,
ਹੋਰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਦਸਤੇ ਬਿਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ।''&lt;/poem&gt;
ਬਹਿਰ :
ਅੱਠ ਫੇਲੁਨ ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ)
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1 :
ਫੇ      ਲੁਨ    ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ  ਲੁਨ
S      S      S    S      S    S      S  S
ਸਿਦ  ਕ ਸ    ਬੂ    ਰੀ    ਜੇ    ਹੈ      ਪੱ  ਲੇ
S
ਲੁਨ
s to
4 . #
S
ਜੇ
ਲੁਨ
S

ਆ
ਨੂੰ
ਤਰ
ਲੁਨ

S
S S
ਪਂ ਲੇ
1
ਓ ਗੇ
SSS
ਦਿਲ ਦਰਿ
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2
ਵੇ ਲੁਨ ਸੁਨ
S S SSS
S
ke
ਸੁਨ
ke
ਲੁਨ
S S S S S S S
ਬੰ ਦਾ ਤਾਂ
ਹਥਿਆ ਚ ਦਿ ਵਾਂ
ਗੂੰ
ਆਪ ਬਿ ਗਾ ਨੇ ਹਥ ਵਿਚ ਹੁੰ ਦੇ
ਹੋ ਰ ਬ ੜਾ
ਕੁਝ ਥਾ ਮਿਲ ਹੁੰ
ਦੇ
ਦਸ ਤੋ ਬਿਨ ਤਲ ਵਾਰ ਦਿ
ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਉੱਚਪਾਏ ਦਾ ਜਦੀਦ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭਾਵ-ਬੋਧ ਦਾ ਸਫ਼ਲ
ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਐਸੀ ਲੋਕ ਸੁਰ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਾ
ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼
ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਮਸਲੇ ਅਤੇ
ਸਰੋਕਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸ
ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੌਅ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲੀਹੋਂ
ਲੱਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਧਰਮੱਧਤਾ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਇਕਾਨੋਮਿਜ਼ਮ ਦਾ ਘਿਨਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ,
ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /25&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6wmkgfw5nzactajsz8n0f681o4w8506</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231619</id>
      <parentid>231618</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T01:00:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231619</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3575" sha1="ib3bypcb4zzw829wx5t9f4sjag48vrx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਛੰਦਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਛੰਦ ਬਹਿਰ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ
ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ ਯਾਨਿ ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ
ਲੰਮੇਰਾ ਛੰਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੱਕਾ ਤੇ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਅਰ
ਤਕਤੀਹ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ
ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1
&lt;poem&gt;''ਸਿਦਕ ਸਬਰੀ ਜੇ ਹੈ ਪੱਲੇ,
ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤਰ ਜਾਓਗੇ।''&lt;/poem&gt;
ਬਹਿਰ:
ਚਾਰ ਵੇਰ ਫੇਲੁਨ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਅੱਠ ਫੇਲੂਨ)
ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2 :&lt;poem&gt;
''ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪ ਬੇਗਾਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦੈ,
ਹੋਰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਦਸਤੇ ਬਿਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ।''&lt;/poem&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;
ਬਹਿਰ :
ਅੱਠ ਫੇਲੁਨ ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ)
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1 :
ਫੇ      ਲੁਨ     ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ  ਲੁਨ
S      S       S      S      S     S       S   S
ਸਿਦ  ਕ ਸ    ਬੂ     ਰੀ     ਜੇ      ਹੈ      ਪੱ   ਲੇ
ਦਿਲ  ਦਰਿ    ਆ    ਨੂੰ     ਤਰ    ਜਾ      ਓ  ਗੇ
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2
ਫੇ   ਲੁਨ    ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ  ਲੁਨ  ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ  ਫੇ  ਲੁਨ
S    S     S    S     S     S      S   S   S    S    S    S     S    S    S   S
ਬੰ   ਦਾ   ਤਾਂ   ਹਥਿ  ਆ ਰ  ਦਿ  ਵਾਂ  ਗੂ  ਆ  ਪ  ਬਿ   ਗਾ   ਨੇ    ਹਥ  ਵਿਚ  ਹੁੰ   ਦੈ
ਹੋ   ਰ ਬ  ੜਾ  ਕੁਝ  ਸ਼ਾ  ਮਿਲ  ਹੁੰ  ਦੈ  ਦਸ ਤੇ    ਬਿਨ ਤਲ   ਵਾ     ਰ ਦਿ ਅੰ  ਦ  ਰ 
{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਉੱਚਪਾਏ ਦਾ ਜਦੀਦ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭਾਵ-ਬੋਧ ਦਾ ਸਫ਼ਲ
ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਐਸੀ ਲੋਕ ਸੁਰ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਾ
ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼
ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਮਸਲੇ ਅਤੇ
ਸਰੋਕਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸ
ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੌਅ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲੀਹੋਂ
ਲੱਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਧਰਮੱਧਤਾ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਇਕਾਨੋਮਿਜ਼ਮ ਦਾ ਘਿਨਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ,
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ib3bypcb4zzw829wx5t9f4sjag48vrx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231620</id>
      <parentid>231619</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T01:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231620</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3582" sha1="4gjbyrd8k4sav049f8ctxxmz81mkygk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਛੰਦਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਛੰਦ ਬਹਿਰ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ
ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ ਯਾਨਿ ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ
ਲੰਮੇਰਾ ਛੰਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੱਕਾ ਤੇ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਅਰ
ਤਕਤੀਹ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ
ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1
&lt;poem&gt;''ਸਿਦਕ ਸਬਰੀ ਜੇ ਹੈ ਪੱਲੇ,
ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤਰ ਜਾਓਗੇ।''&lt;/poem&gt;
ਬਹਿਰ:
ਚਾਰ ਵੇਰ ਫੇਲੁਨ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਅੱਠ ਫੇਲੂਨ)
ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2 :&lt;poem&gt;
''ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪ ਬੇਗਾਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦੈ,
ਹੋਰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਦਸਤੇ ਬਿਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ।''&lt;/poem&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;
ਬਹਿਰ :
{{gap}}ਅੱਠ ਫੇਲੁਨ ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ)
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1 :
ਫੇ      ਲੁਨ     ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ  ਲੁਨ
S      S       S      S      S     S       S   S
ਸਿਦ  ਕ ਸ    ਬੂ     ਰੀ     ਜੇ      ਹੈ      ਪੱ   ਲੇ
ਦਿਲ  ਦਰਿ    ਆ    ਨੂੰ     ਤਰ    ਜਾ      ਓ  ਗੇ
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2
ਫੇ   ਲੁਨ    ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ  ਲੁਨ  ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ  ਫੇ  ਲੁਨ
S    S     S    S     S     S      S   S   S    S    S    S     S    S    S   S
ਬੰ   ਦਾ   ਤਾਂ   ਹਥਿ  ਆ ਰ  ਦਿ  ਵਾਂ  ਗੂ  ਆ  ਪ  ਬਿ   ਗਾ   ਨੇ    ਹਥ  ਵਿਚ  ਹੁੰ   ਦੈ
ਹੋ   ਰ ਬ  ੜਾ  ਕੁਝ  ਸ਼ਾ  ਮਿਲ  ਹੁੰ  ਦੈ  ਦਸ ਤੇ    ਬਿਨ ਤਲ   ਵਾ     ਰ ਦਿ ਅੰ  ਦ  ਰ 
{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਉੱਚਪਾਏ ਦਾ ਜਦੀਦ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭਾਵ-ਬੋਧ ਦਾ ਸਫ਼ਲ
ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਐਸੀ ਲੋਕ ਸੁਰ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਾ
ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼
ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਮਸਲੇ ਅਤੇ
ਸਰੋਕਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸ
ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੌਅ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲੀਹੋਂ
ਲੱਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਧਰਮੱਧਤਾ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਇਕਾਨੋਮਿਜ਼ਮ ਦਾ ਘਿਨਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ,
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4gjbyrd8k4sav049f8ctxxmz81mkygk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231621</id>
      <parentid>231620</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T01:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231621</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3598" sha1="6ef2siprfrgk0z4q32xeakaa3n3juxs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਛੰਦਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਛੰਦ ਬਹਿਰ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ
ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ ਯਾਨਿ ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ
ਲੰਮੇਰਾ ਛੰਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੱਕਾ ਤੇ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਅਰ
ਤਕਤੀਹ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ
{{left|{{gap}}ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1}}
&lt;poem&gt;''ਸਿਦਕ ਸਬਰੀ ਜੇ ਹੈ ਪੱਲੇ,
ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤਰ ਜਾਓਗੇ।''&lt;/poem&gt;
ਬਹਿਰ:
ਚਾਰ ਵੇਰ ਫੇਲੁਨ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਅੱਠ ਫੇਲੂਨ)
ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2 :&lt;poem&gt;
''ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪ ਬੇਗਾਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦੈ,
ਹੋਰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਦਸਤੇ ਬਿਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ।''&lt;/poem&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;
ਬਹਿਰ :
{{gap}}ਅੱਠ ਫੇਲੁਨ ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ)
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1 :
ਫੇ      ਲੁਨ     ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ  ਲੁਨ
S      S       S      S      S     S       S   S
ਸਿਦ  ਕ ਸ    ਬੂ     ਰੀ     ਜੇ      ਹੈ      ਪੱ   ਲੇ
ਦਿਲ  ਦਰਿ    ਆ    ਨੂੰ     ਤਰ    ਜਾ      ਓ  ਗੇ
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2
ਫੇ   ਲੁਨ    ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ  ਲੁਨ  ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ  ਫੇ  ਲੁਨ
S    S     S    S     S     S      S   S   S    S    S    S     S    S    S   S
ਬੰ   ਦਾ   ਤਾਂ   ਹਥਿ  ਆ ਰ  ਦਿ  ਵਾਂ  ਗੂ  ਆ  ਪ  ਬਿ   ਗਾ   ਨੇ    ਹਥ  ਵਿਚ  ਹੁੰ   ਦੈ
ਹੋ   ਰ ਬ  ੜਾ  ਕੁਝ  ਸ਼ਾ  ਮਿਲ  ਹੁੰ  ਦੈ  ਦਸ ਤੇ    ਬਿਨ ਤਲ   ਵਾ     ਰ ਦਿ ਅੰ  ਦ  ਰ 
{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਉੱਚਪਾਏ ਦਾ ਜਦੀਦ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭਾਵ-ਬੋਧ ਦਾ ਸਫ਼ਲ
ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਐਸੀ ਲੋਕ ਸੁਰ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਾ
ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼
ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਮਸਲੇ ਅਤੇ
ਸਰੋਕਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸ
ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੌਅ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲੀਹੋਂ
ਲੱਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਧਰਮੱਧਤਾ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਇਕਾਨੋਮਿਜ਼ਮ ਦਾ ਘਿਨਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ,
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6ef2siprfrgk0z4q32xeakaa3n3juxs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231622</id>
      <parentid>231621</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T01:21:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231622</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3591" sha1="0vcvzwsd7vm9gybqnos2h7mftddppmk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਛੰਦਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਛੰਦ ਬਹਿਰ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ
ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ ਯਾਨਿ ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ
ਲੰਮੇਰਾ ਛੰਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੱਕਾ ਤੇ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਅਰ
ਤਕਤੀਹ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ
{{left|ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1}}
&lt;poem&gt;''ਸਿਦਕ ਸਬਰੀ ਜੇ ਹੈ ਪੱਲੇ,
ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤਰ ਜਾਓਗੇ।''&lt;/poem&gt;
ਬਹਿਰ:
ਚਾਰ ਵੇਰ ਫੇਲੁਨ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਅੱਠ ਫੇਲੂਨ)
ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2 :&lt;poem&gt;
''ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪ ਬੇਗਾਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦੈ,
ਹੋਰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਦਸਤੇ ਬਿਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ।''&lt;/poem&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;
ਬਹਿਰ :
{{gap}}ਅੱਠ ਫੇਲੁਨ ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ)
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1 :
ਫੇ      ਲੁਨ     ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ  ਲੁਨ
S      S       S      S      S     S       S   S
ਸਿਦ  ਕ ਸ    ਬੂ     ਰੀ     ਜੇ      ਹੈ      ਪੱ   ਲੇ
ਦਿਲ  ਦਰਿ    ਆ    ਨੂੰ     ਤਰ    ਜਾ      ਓ  ਗੇ
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2
ਫੇ   ਲੁਨ    ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ  ਲੁਨ  ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ  ਫੇ  ਲੁਨ
S    S     S    S     S     S      S   S   S    S    S    S     S    S    S   S
ਬੰ   ਦਾ   ਤਾਂ   ਹਥਿ  ਆ ਰ  ਦਿ  ਵਾਂ  ਗੂ  ਆ  ਪ  ਬਿ   ਗਾ   ਨੇ    ਹਥ  ਵਿਚ  ਹੁੰ   ਦੈ
ਹੋ   ਰ ਬ  ੜਾ  ਕੁਝ  ਸ਼ਾ  ਮਿਲ  ਹੁੰ  ਦੈ  ਦਸ ਤੇ    ਬਿਨ ਤਲ   ਵਾ     ਰ ਦਿ ਅੰ  ਦ  ਰ 
{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਉੱਚਪਾਏ ਦਾ ਜਦੀਦ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭਾਵ-ਬੋਧ ਦਾ ਸਫ਼ਲ
ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਐਸੀ ਲੋਕ ਸੁਰ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਾ
ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼
ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਮਸਲੇ ਅਤੇ
ਸਰੋਕਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸ
ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੌਅ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲੀਹੋਂ
ਲੱਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਧਰਮੱਧਤਾ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਇਕਾਨੋਮਿਜ਼ਮ ਦਾ ਘਿਨਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ,
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0vcvzwsd7vm9gybqnos2h7mftddppmk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>231623</id>
      <parentid>231622</parentid>
      <timestamp>2026-08-08T01:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harchand Bhinder</username>
        <id>2624</id>
      </contributor>
      <origin>231623</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3600" sha1="4a8tlvlkcz13axuv5vvmwo1ve1t4nuw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Harchand Bhinder&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;ਛੰਦਾਂ ਬਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੀਨ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਨਿੱਕੇ ਛੰਦ ਬਹਿਰ ਵੀ ਸਫ਼ਲਤਾ
ਨਾਲ ਨਿਭਾਏ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਇਕ ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ ਯਾਨਿ ਪਿੰਗਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ
ਲੰਮੇਰਾ ਛੰਦ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਕਨੀਕ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦੀ ਕਾਰੀਗਰੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਇਆ ਹੈ।
ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿੱਕਾ ਤੇ ਇਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਿਅਰ
ਤਕਤੀਹ ਅਧੀਨ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ
{{left|ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1}}
&lt;poem&gt;''ਸਿਦਕ ਸਬਰੀ ਜੇ ਹੈ ਪੱਲੇ,
ਦਿਲ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਤਰ ਜਾਓਗੇ।''&lt;/poem&gt;
{{left|ਬਹਿਰ:}}
ਚਾਰ ਵੇਰ ਫੇਲੁਨ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ ਅੱਠ ਫੇਲੂਨ)
ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2 :&lt;poem&gt;
''ਬੰਦਾ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਪ ਬੇਗਾਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦੈ,
ਹੋਰ ਬੜਾ ਕੁਝ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦੇ ਦਸਤੇ ਬਿਨ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ।''&lt;/poem&gt;
{{Block center|&lt;poem&gt;
ਬਹਿਰ :
{{gap}}ਅੱਠ ਫੇਲੁਨ ਇਕ ਮਿਸਰੇ ਵਿਚ (ਸ਼ਿਅਰ ਵਿਚ 16 ਫੇਲੁਨ)
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 1 :
ਫੇ      ਲੁਨ     ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ     ਲੁਨ    ਫੇ  ਲੁਨ
S      S       S      S      S     S       S   S
ਸਿਦ  ਕ ਸ    ਬੂ     ਰੀ     ਜੇ      ਹੈ      ਪੱ   ਲੇ
ਦਿਲ  ਦਰਿ    ਆ    ਨੂੰ     ਤਰ    ਜਾ      ਓ  ਗੇ
ਤਕਤੀਹ ਸ਼ਿਅਰ ਨੰ. 2
ਫੇ   ਲੁਨ    ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ    ਲੁਨ   ਫੇ  ਲੁਨ  ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ   ਫੇ   ਲੁਨ  ਫੇ  ਲੁਨ
S    S     S    S     S     S      S   S   S    S    S    S     S    S    S   S
ਬੰ   ਦਾ   ਤਾਂ   ਹਥਿ  ਆ ਰ  ਦਿ  ਵਾਂ  ਗੂ  ਆ  ਪ  ਬਿ   ਗਾ   ਨੇ    ਹਥ  ਵਿਚ  ਹੁੰ   ਦੈ
ਹੋ   ਰ ਬ  ੜਾ  ਕੁਝ  ਸ਼ਾ  ਮਿਲ  ਹੁੰ  ਦੈ  ਦਸ ਤੇ    ਬਿਨ ਤਲ   ਵਾ     ਰ ਦਿ ਅੰ  ਦ  ਰ 
{{gap}}ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਉੱਚਪਾਏ ਦਾ ਜਦੀਦ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਭਾਵ-ਬੋਧ ਦਾ ਸਫ਼ਲ
ਗ਼ਜ਼ਲਕਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਨੂੰ ਐਸੀ ਲੋਕ ਸੁਰ ਅਤੇ ਮੁਹਾਵਰਾ
ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਸਲ ਪੰਜਾਬੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼
ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਗ਼ਜ਼ਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਮਸਲੇ ਅਤੇ
ਸਰੋਕਾਰ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਿਅਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜਨ-ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਸ
ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੌਅ ਹੈ। ਅਜੋਕੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਲੀਹੋਂ
ਲੱਥੀ ਰਾਜਨੀਤੀ, ਧਰਮੱਧਤਾ, ਜਾਤੀਵਾਦ, ਇਕਾਨੋਮਿਜ਼ਮ ਦਾ ਘਿਨਾਉਣਾ ਚਿਹਰਾ,
&lt;/poem&gt;}}&lt;noinclude&gt;{{center|ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ /25}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4a8tlvlkcz13axuv5vvmwo1ve1t4nuw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>