ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 19508 232704 50480 2026-08-20T16:41:17Z Parmjit kaur rao 477 232704 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੧੦੫ )}}}}</noinclude>________________ ( ੧੦੫ ) ਅਬ ਕਯਾ ਕਰੂ ਉਪਾ ਬਾਤ ਮੈਂ ਆਪ ਬਿਗਾੜੀ, ਕਠਿਨ ਅਵਸਥਾ ਗਰਭ ਗਈ ਬਨ ਵਿਖੇ ਪਿਆਰੀ । ਨ ਸੁਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਬੈਨ ਨਾ ਕੁਛ ਨਿਸਚਯ ਕੀਨਾ, ਬਿਨ ਦੇਖੇ ਅਪਰਾਧ ਬੇਟੀ " ਕੋ ਮੈਂ ਤਰਾਹ ਦੀਨਾ ॥ ਹਾਏ ਜਾਏ ਪੇਟ ਮੇਰਾ ਫੂਟ ਜਬ ਸੁਧ ਤੇਰੀ ਆਵੇ, ਹਾ , ਦਰ ਮੇਰੇ ਪਰ ਰੋ ਅੰਜਨਾਂ ਪਿਆਸੀ ਜਾਵੇ । ਹਾਏ ਪਾਲੀ ਦੁਖ ਉਠਾ ਬਹੁਤ ਮੈਂ ਲਾਡ ਲਡਾਏ, ਹੋਤੀ ਥੀ ਬੇਚੈਨ ਜ਼ਰਾ ਦੁਖੀ ਉਸਕੋਪਾਏ॥ਗਈ ਜੰਗਲ ਕੋਈ ਸੁਧਾਰ ਆਹ ਓਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਭਈ ਜੋ ਕਿ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਬੇਟੀ ਧਨ ਸੁਖੀ ਤੁਮਹਾਰੀ । | ਐਸੀ ਨਿਰਲੱਜ ਪਾਲ ਨ ਮੇਰੇ ਛੂਦੋਂ, ਦੇਖ ਬੇਟੀ ਕੀ ਬਿਪਤ ਨੈਨ ਨਾ ਮੇਰੇ ਫੁਟ ॥ ਬ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਸੰਸਾਰ ਬਾਤ ਯਹ ਮੈਨੇ ਜਾਨੀ, ਹੂਏ ਦਾਸ ਬੇਚੈਨ ਗਿਰੀ ਧਰਤੀ ਪਰ ਰਾਨੀ ॥ | ਪੰਧਰ ਵਾਂ ਅਧੜਾਯ ॥ ॥ਹਾਏ ! ਓਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ॥ + + ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨ ਅਰ ਓਸਦੀ ਇਹ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> 0gge1xsmuhkkdsl2nfs8fvjwhbsk3aw 232705 232704 2026-08-20T16:46:52Z Parmjit kaur rao 477 232705 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੧੦੫ )}}}}</noinclude>________________ ਅਬ ਕਯਾ ਕਰੂੰ ਉਪਾ ਬਾਤ ਮੈਂ ਆਪ ਬਿਗਾੜੀ, ਕਠਿਨ ਅਵਸਥਾ ਗਰਭ ਗਈ ਬਨ ਵਿਖੇ ਪਿਆਰੀ । ਨ ਸੁਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਬੈਨ ਨਾ ਕੁਛ ਨਿਸਚਯ ਕੀਨਾ, ਬਿਨ ਦੇਖੇ ਅਪਰਾਧ ਬੇਟੀ ਕੋ ਮੈਂ ਤਰਾਹ ਦੀਨਾ ॥ ਹਾਏ ਜਾਏ ਪੇਟ ਮੇਰਾ ਫੂਟ ਜਬ ਸੁਧ ਤੇਰੀ ਆਵੇ, ਹਾ! ਦਰ ਮੇਰੇ ਪਰ ਰੋ ਅੰਜਨਾਂ ਪਿਆਸੀ ਜਾਵੇ । ਹਾਏ ਪਾਲੀ ਦੁਖ ਉਠਾ ਬਹੁਤ ਮੈਂ ਲਾਡ ਲਡਾਏ, ਹੋਤੀ ਥੀ ਬੇਚੈਨ ਜ਼ਰਾ ਦੁਖੀ ਉਸਕੋ ਪਾਏ॥ਗਈ ਜੰਗਲ ਸੁਧਾਰ ਆਹ ਓਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਭਈ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਬੇਟੀ ਧਨ ਸੁਖੀ ਤੁਮਹਾਰੀ । ਹੂੰ ਐਸੀ ਨਿਰਲੱਜ ਪ੍ਰਾਣ ਨ ਮੇਰੇ ਛੂਟੇਂ , ਦੇਖ ਬੇਟੀ ਕੀ ਬਿਪਤ ਨੈਨ ਨਾ ਮੇਰੇ ਫੁਟ ॥ ਬ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਸੰਸਾਰ ਬਾਤ ਯਹ ਮੈਨੇ ਜਾਨੀ, ਹੂਏ ਦਾਸ ਬੇਚੈਨ ਗਿਰੀ ਧਰਤੀ ਪਰ ਰਾਨੀ ॥ | ਪੰਧਰ ਵਾਂ ਅਧੜਾਯ ॥ ॥ਹਾਏ ! ਓਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ॥ + + ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨ ਅਰ ਓਸਦੀ ਇਹ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> n0eokyd3tsmyxkwq5edlsswxtrsa0bl 232706 232705 2026-08-20T16:49:08Z Parmjit kaur rao 477 232706 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੧੦੫ )}}}}</noinclude>________________ ਅਬ ਕਯਾ ਕਰੂੰ ਉਪਾ ਬਾਤ ਮੈਂ ਆਪ ਬਿਗਾੜੀ, ਕਠਿਨ ਅਵਸਥਾ ਗਰਭ ਗਈ ਬਨ ਵਿਖੇ ਪਿਆਰੀ । ਨ ਸੁਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਬੈਨ ਨਾ ਕੁਛ ਨਿਸਚਯ ਕੀਨਾ, ਬਿਨ ਦੇਖੇ ਅਪਰਾਧ ਬੇਟੀ ਕੋ ਮੈਂ ਤਰਾਹ ਦੀਨਾ ॥ ਹਾਏ ਜਾਏ ਪੇਟ ਮੇਰਾ ਫੂਟ ਜਬ ਸੁਧ ਤੇਰੀ ਆਵੇ, ਹਾ! ਦਰ ਮੇਰੇ ਪਰ ਰੋ ਅੰਜਨਾਂ ਪਿਆਸੀ ਜਾਵੇ । ਹਾਏ ਪਾਲੀ ਦੁਖ ਉਠਾ ਬਹੁਤ ਮੈਂ ਲਾਡ ਲਡਾਏ, ਹੋਤੀ ਥੀ ਬੇਚੈਨ ਜ਼ਰਾ ਦੁਖੀ ਉਸਕੋ ਪਾਏ॥ਗਈ ਜੰਗਲ ਸੁਧਾਰ ਆਹ ਓਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਭਈ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਬੇਟੀ ਧਨ ਸੁਖੀ ਤੁਮਹਾਰੀ । ਹੂੰ ਐਸੀ ਨਿਰਲੱਜ ਪ੍ਰਾਣ ਨ ਮੇਰੇ ਛੂਟੇਂ , ਦੇਖ ਬੇਟੀ ਕੀ ਬਿਪਤ ਨੈਨ ਨਾ ਮੇਰੇ ਫੂਟੇ ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਸੰਸਾਰ ਬਾਤ ਯਿਹ ਮੈਨੇ ਜਾਨੀ, ਹੂਏ ਦਾਸ ਬੇਚੈਨ ਗਿਰੀ ਧਰਤੀ ਪਰ ਰਾਨੀ | ਪੰਧਰਵਾਂ ਅਧੜਾਯ ॥ ॥ਹਾਏ ! ਓਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ॥ + + ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨ ਅਰ ਓਸਦੀ ਇਹ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> kg289y20arfd41b2u5useloyv7u8pef 232707 232706 2026-08-20T16:51:52Z Parmjit kaur rao 477 232707 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੧੦੫ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਅਬ ਕਯਾ ਕਰੂੰ ਉਪਾ ਬਾਤ ਮੈਂ ਆਪ ਬਿਗਾੜੀ, ਕਠਿਨ ਅਵਸਥਾ ਗਰਭ ਗਈ ਬਨ ਵਿਖੇ ਪਿਆਰੀ । ਨ ਸੁਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਬੈਨ ਨਾ ਕੁਛ ਨਿਸਚਯ ਕੀਨਾ, ਬਿਨ ਦੇਖੇ ਅਪਰਾਧ ਬੇਟੀ ਕੋ ਮੈਂ ਤਰਾਹ ਦੀਨਾ ॥ ਹਾਏ ਜਾਏ ਪੇਟ ਮੇਰਾ ਫੂਟ ਜਬ ਸੁਧ ਤੇਰੀ ਆਵੇ, ਹਾ! ਦਰ ਮੇਰੇ ਪਰ ਰੋ ਅੰਜਨਾਂ ਪਿਆਸੀ ਜਾਵੇ । ਹਾਏ ਪਾਲੀ ਦੁਖ ਉਠਾ ਬਹੁਤ ਮੈਂ ਲਾਡ ਲਡਾਏ, ਹੋਤੀ ਥੀ ਬੇਚੈਨ ਜ਼ਰਾ ਦੁਖੀ ਉਸਕੋ ਪਾਏ॥ਗਈ ਜੰਗਲ ਸੁਧਾਰ ਆਹ ਓਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਭਈ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਬੇਟੀ ਧਨ ਸੁਖੀ ਤੁਮਹਾਰੀ । ਹੂੰ ਐਸੀ ਨਿਰਲੱਜ ਪ੍ਰਾਣ ਨ ਮੇਰੇ ਛੂਟੇਂ , ਦੇਖ ਬੇਟੀ ਕੀ ਬਿਪਤ ਨੈਨ ਨਾ ਮੇਰੇ ਫੂਟੇ ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਸੰਸਾਰ ਬਾਤ ਯਿਹ ਮੈਨੇ ਜਾਨੀ, ਹੂਏ ਦਾਸ ਬੇਚੈਨ ਗਿਰੀ ਧਰਤੀ ਪਰ ਰਾਨੀ |}} ਪੰਧਰਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥ ॥ਹਾਏ ! ਓਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ॥ ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨ ਅਰ ਓਸਦੀ ਇਹ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> rgac6oej7iigxrwtncz8rni57pd47il 232708 232707 2026-08-20T16:53:07Z Parmjit kaur rao 477 232708 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੧੦੫ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਅਬ ਕਯਾ ਕਰੂੰ ਉਪਾ ਬਾਤ ਮੈਂ ਆਪ ਬਿਗਾੜੀ, ਕਠਿਨ ਅਵਸਥਾ ਗਰਭ ਗਈ ਬਨ ਵਿਖੇ ਪਿਆਰੀ । ਨ ਸੁਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਬੈਨ ਨਾ ਕੁਛ ਨਿਸਚਯ ਕੀਨਾ, ਬਿਨ ਦੇਖੇ ਅਪਰਾਧ ਬੇਟੀ ਕੋ ਮੈਂ ਤਰਾਹ ਦੀਨਾ ॥ ਹਾਏ ਜਾਏ ਪੇਟ ਮੇਰਾ ਫੂਟ ਜਬ ਸੁਧ ਤੇਰੀ ਆਵੇ, ਹਾ! ਦਰ ਮੇਰੇ ਪਰ ਰੋ ਅੰਜਨਾਂ ਪਿਆਸੀ ਜਾਵੇ । ਹਾਏ ਪਾਲੀ ਦੁਖ ਉਠਾ ਬਹੁਤ ਮੈਂ ਲਾਡ ਲਡਾਏ, ਹੋਤੀ ਥੀ ਬੇਚੈਨ ਜ਼ਰਾ ਦੁਖੀ ਉਸਕੋ ਪਾਏ॥ਗਈ ਜੰਗਲ ਸੁਧਾਰ ਆਹ ਓਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਭਈ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਬੇਟੀ ਧਨ ਸੁਖੀ ਤੁਮਹਾਰੀ । ਹੂੰ ਐਸੀ ਨਿਰਲੱਜ ਪ੍ਰਾਣ ਨ ਮੇਰੇ ਛੂਟੇਂ , ਦੇਖ ਬੇਟੀ ਕੀ ਬਿਪਤ ਨੈਨ ਨਾ ਮੇਰੇ ਫੂਟੇ ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਸੰਸਾਰ ਬਾਤ ਯਿਹ ਮੈਨੇ ਜਾਨੀ, ਹੂਏ ਦਾਸ ਬੇਚੈਨ ਗਿਰੀ ਧਰਤੀ ਪਰ ਰਾਨੀ |}} {{center|{{xx-larger|ਪੰਧਰਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} ॥ਹਾਏ ! ਓਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ॥ ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨ ਅਰ ਓਸਦੀ ਇਹ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> cmlijcdk8frlk2tyu9x35r6dmwvz9d0 232709 232708 2026-08-20T16:53:55Z Parmjit kaur rao 477 232709 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|{{x-larger|( ੧੦੫ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਅਬ ਕਯਾ ਕਰੂੰ ਉਪਾ ਬਾਤ ਮੈਂ ਆਪ ਬਿਗਾੜੀ, ਕਠਿਨ ਅਵਸਥਾ ਗਰਭ ਗਈ ਬਨ ਵਿਖੇ ਪਿਆਰੀ । ਨ ਸੁਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਬੈਨ ਨਾ ਕੁਛ ਨਿਸਚਯ ਕੀਨਾ, ਬਿਨ ਦੇਖੇ ਅਪਰਾਧ ਬੇਟੀ ਕੋ ਮੈਂ ਤਰਾਹ ਦੀਨਾ ॥ ਹਾਏ ਜਾਏ ਪੇਟ ਮੇਰਾ ਫੂਟ ਜਬ ਸੁਧ ਤੇਰੀ ਆਵੇ, ਹਾ! ਦਰ ਮੇਰੇ ਪਰ ਰੋ ਅੰਜਨਾਂ ਪਿਆਸੀ ਜਾਵੇ । ਹਾਏ ਪਾਲੀ ਦੁਖ ਉਠਾ ਬਹੁਤ ਮੈਂ ਲਾਡ ਲਡਾਏ, ਹੋਤੀ ਥੀ ਬੇਚੈਨ ਜ਼ਰਾ ਦੁਖੀ ਉਸਕੋ ਪਾਏ॥ਗਈ ਜੰਗਲ ਸੁਧਾਰ ਆਹ ਓਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਭਈ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਬੇਟੀ ਧਨ ਸੁਖੀ ਤੁਮਹਾਰੀ । ਹੂੰ ਐਸੀ ਨਿਰਲੱਜ ਪ੍ਰਾਣ ਨ ਮੇਰੇ ਛੂਟੇਂ , ਦੇਖ ਬੇਟੀ ਕੀ ਬਿਪਤ ਨੈਨ ਨਾ ਮੇਰੇ ਫੂਟੇ ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਸੰਸਾਰ ਬਾਤ ਯਿਹ ਮੈਨੇ ਜਾਨੀ, ਹੂਏ ਦਾਸ ਬੇਚੈਨ ਗਿਰੀ ਧਰਤੀ ਪਰ ਰਾਨੀ |}} {{center|{{xx-larger|ਪੰਧਰਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{center|{{xx-larger|॥ਹਾਏ ! ਓਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ॥}}}} ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨ ਅਰ ਓਸਦੀ ਇਹ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> q3dx07be2v46cog9l5afj4uqjo32lcv 232710 232709 2026-08-20T16:54:26Z Parmjit kaur rao 477 /* ਸੋਧਣਾ */ 232710 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Parmjit kaur rao" />{{center|{{x-larger|( ੧੦੫ )}}}}</noinclude>________________ {{xx-larger|ਅਬ ਕਯਾ ਕਰੂੰ ਉਪਾ ਬਾਤ ਮੈਂ ਆਪ ਬਿਗਾੜੀ, ਕਠਿਨ ਅਵਸਥਾ ਗਰਭ ਗਈ ਬਨ ਵਿਖੇ ਪਿਆਰੀ । ਨ ਸੁਨੇ ਅੰਜਨਾਂ ਬੈਨ ਨਾ ਕੁਛ ਨਿਸਚਯ ਕੀਨਾ, ਬਿਨ ਦੇਖੇ ਅਪਰਾਧ ਬੇਟੀ ਕੋ ਮੈਂ ਤਰਾਹ ਦੀਨਾ ॥ ਹਾਏ ਜਾਏ ਪੇਟ ਮੇਰਾ ਫੂਟ ਜਬ ਸੁਧ ਤੇਰੀ ਆਵੇ, ਹਾ! ਦਰ ਮੇਰੇ ਪਰ ਰੋ ਅੰਜਨਾਂ ਪਿਆਸੀ ਜਾਵੇ । ਹਾਏ ਪਾਲੀ ਦੁਖ ਉਠਾ ਬਹੁਤ ਮੈਂ ਲਾਡ ਲਡਾਏ, ਹੋਤੀ ਥੀ ਬੇਚੈਨ ਜ਼ਰਾ ਦੁਖੀ ਉਸਕੋ ਪਾਏ॥ਗਈ ਜੰਗਲ ਸੁਧਾਰ ਆਹ ਓਹ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਮੈਂ ਭਈ ਅਤਿ ਕਠੋਰ ਬੇਟੀ ਧਨ ਸੁਖੀ ਤੁਮਹਾਰੀ । ਹੂੰ ਐਸੀ ਨਿਰਲੱਜ ਪ੍ਰਾਣ ਨ ਮੇਰੇ ਛੂਟੇਂ , ਦੇਖ ਬੇਟੀ ਕੀ ਬਿਪਤ ਨੈਨ ਨਾ ਮੇਰੇ ਫੂਟੇ ॥ ਧ੍ਰਿਗ ਜੀਵਨ ਸੰਸਾਰ ਬਾਤ ਯਿਹ ਮੈਨੇ ਜਾਨੀ, ਹੂਏ ਦਾਸ ਬੇਚੈਨ ਗਿਰੀ ਧਰਤੀ ਪਰ ਰਾਨੀ |}} {{center|{{xx-larger|ਪੰਧਰਵਾਂ ਅਧਯਾਯ ॥}}}} {{center|{{xx-larger|॥ਹਾਏ ! ਓਹ ਕਿੱਥੇ ਗਈ ॥}}}} ਪਾਠਕ ਗਣ ! ਨੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਨ ਅਰ ਓਸਦੀ ਇਹ Original with: Language Department Punjab Digitized by: Panjab Digital Library<noinclude></noinclude> 2nkr19i5mxhkt41a2566pmrsokgd8c2 250 22614 232714 53734 2026-08-21T02:53:29Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232714 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੮੩}}</noinclude>ਮਹੀਐ॥ ਮਿਰਤ ਲੋਕ ਪਇਆਲ ਸਮੀਪਤ ਅਸਥਿਰ ਥਾਨੁ ਜਿਸੁ ਹੈ ਅਭਗਾ॥੧੨॥ ਪਤਿਤ ਪਾਵਨ ਦੁਖ ਭੈ ਭੰਜਨੁ॥ ਅਹੰਕਾਰ ਨਿਵਾਰਣੁ ਹੈ ਭਵ ਖੰਡਨੁ॥ ਭਗਤੀ ਤੋਖਿਤ ਦੀਨ ਕ੍ਰਿਪਾਲਾ ਗੁਣੇ ਨ ਕਿਤ ਹੀ ਹੈ ਭਿਗਾ॥੧੩॥ ਨਿਰੰਕਾਰੁ ਅਛਲ ਅਡੋਲੋ॥ ਜੋਤਿ ਸਰੂਪੀ ਸਭੁ ਜਗੁ ਮਉਲੋ॥ ਸੋ ਮਿਲੈ ਜਿਸੁ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ਆਪਹੁ ਕੋਇ ਨ ਪਾਵੈਗਾ॥੧੪॥ ਆਪੇ ਗੋਪੀ ਆਪੇ ਕਾਨਾ॥ ਆਪੇ ਗਊ ਚਰਾਵੈ ਬਾਨਾ॥ ਆਪਿ ਉਪਾਵਹਿ ਆਪਿ ਖਪਾਵਹਿ ਤੁਧੁ ਲੇਪੁ ਨਹੀ ਇਕੁ ਤਿਲੁ ਰੰਗਾ॥੧੫॥ ਏਕ ਜੀਹ ਗੁਣ ਕਵਨ ਬਖਾਨੈ॥ ਸਹਸ ਫਨੀ ਸੇਖ ਅੰਤੁ ਨ ਜਾਨੈ॥ ਨਵਤਨ ਨਾਮ ਜਪੈ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ ਇਕੁ ਗੁਣੁ ਨਾਹੀ ਪ੍ਰਭ ਕਹਿ ਸੰਗਾ॥੧੬॥ ਓਟ ਗਹੀ ਜਗਤ ਪਿਤ ਸਰਣਾਇਆ॥ ਭੈ ਭਇਆਨਕ ਜਮਦੂਤ ਦੁਤਰ ਹੈ ਮਾਇਆ॥ ਹੋਹੁ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਇਛਾ ਕਰਿ ਰਾਖਹੁ ਸਾਧ ਸੰਤਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਸੰਗਾ॥੧੭॥ ਦ੍ਰਿਸਟਿਮਾਨ ਹੈ ਸਗਲ ਮਿਥੇਨਾ॥ ਇਕੁ ਮਾਗਉ ਦਾਨੁ ਗੋਬਿਦ ਸੰਤ ਰੇਨਾ॥ ਮਸਤਕਿ ਲਾਇ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਵਉ ਜਿਸੁ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਸੋ ਪਾਵੈਗਾ॥੧੮॥ ਜਿਨ ਕਉ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੀ ਸੁਖਦਾਤੇ॥ ਤਿਨ ਸਾਧੂ ਚਰਣ ਲੈ ਰਿਦੈ ਪਰਾਤੇ॥ ਸਗਲ ਨਾਮ ਨਿਧਾਨੁ ਤਿਨ ਪਾਇਆ ਅਨਹਦ ਸਬਦ ਮਨਿ ਵਾਜੰਗਾ॥੧੯॥ ਕਿਰਤਮ ਨਾਮ ਕਥੇ ਤੇਰੇ ਜਿਹਬਾ॥ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਤੇਰਾ ਪਰਾ ਪੂਰਬਲਾ॥ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਭਗਤ ਪਏ ਸਰਣਾਈ ਦੇਹੁ ਦਰਸੁ ਮਨਿ ਰੰਗੁ ਲਗਾ॥੨੦॥ ਤੇਰੀ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਤੂਹੈ ਜਾਣਹਿ॥ ਤੂ ਆਪੇ ਕਥਹਿ ਤੈ ਆਪਿ ਵਖਾਣਹਿ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸੁ ਦਾਸਨ ਕੋ ਕਰੀਅਹੁ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਦਾਸਾ ਰਾਖੁ ਸੰਗਾ॥੨੧॥੨॥੧੧॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਅਲਹ ਅਗਮ ਖੁਦਾਈ ਬੰਦੇ॥ ਛੋਡਿ ਖਿਆਲ ਦੁਨੀਆ ਕੇ ਧੰਧੇ॥ ਹੋਇ ਪੈ ਖਾਕ ਫਕੀਰ ਮੁਸਾਫਰੁ ਇਹੁ ਦਰਵੇਸੁ ਕਬੂਲੁ ਦਰਾ॥੧॥ ਸਚੁ ਨਿਵਾਜ ਯਕੀਨ ਮੁਸਲਾ॥ ਮਨਸਾ ਮਾਰਿ ਨਿਵਾਰਿਹੁ ਆਸਾ॥ ਦੇਹ ਮਸੀਤਿ ਮਨੁ ਮਉਲਾਣਾ ਕਲਮ ਖੁਦਾਈ ਪਾਕੁ ਖਰਾ॥੨॥ ਸਰਾ ਸਰੀਅਤਿ ਲੇ ਕੰਮਾਵਹੁ॥ ਤਰੀਕਤਿ ਤਰਕ ਖੋਜਿ ਟੋਲਾਵਹੁ॥ ਮਾਰਫਤਿ ਮਨੁ ਮਾਰਹੁ ਅਬਦਾਲਾ ਮਿਲਹੁ ਹਕੀਕਤਿ ਜਿਤੁ ਫਿਰਿ ਨ ਮਰਾ॥੩॥ ਕੁਰਾਣੁ ਕਤੇਬ ਦਿਲ ਮਹਿ ਕਮਾਹੀ॥ ਦਸ ਅਉਰਾਤ ਰਖਹੁ ਬਦ ਰਾਹੀ॥ ਪੰਚ ਮਰਦ ਸਿਦਕਿ ਲੇ ਬਾਧਹੁ ਖੈਰਿ ਸਬੂਰੀ ਕਬੂਲ ਪਰਾ॥੪॥ ਮਕਾ ਮਿਹਰ ਰੋਜਾ ਪੈ ਖਾਕਾ॥ ਭਿਸਤੁ ਪੀਰ ਲਫਜ ਕਮਾਇ ਅੰਦਾਜਾ॥ ਹੂਰ ਨੂਰ ਮੁਸਕੁ ਖੁਦਾਇਆ ਬੰਦਗੀ ਅਲਹ ਆਲਾ ਹੁਜਰਾ॥੫॥<noinclude></noinclude> 04xpapzezrvqz6koxsg0h1m912v3i33 250 22619 232715 53739 2026-08-21T03:05:04Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232715 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੮੪}}</noinclude>ਸਚੁ ਕਮਾਵੈ ਸੋਈ ਕਾਜੀ॥ ਜੋ ਦਿਲੁ ਸੋਧੈ ਸੋਈ ਹਾਜੀ॥ ਸੋ ਮੁਲਾ ਮਲਊਨ ਨਿਵਾਰੈ ਸੋ ਦਰਵੇਸੁ ਜਿਸੁ ਸਿਫਤਿ ਧਰਾ॥੬॥ ਸਭੇ ਵਖਤ ਸਭੇ ਕਰਿ ਵੇਲਾ॥ ਖਾਲਕੁ ਯਾਦਿ ਦਿਲੈ ਮਹਿ ਮਉਲਾ॥ ਤਸਬੀ ਯਾਦਿ ਕਰਹੁ ਦਸ ਮਰਦਨੁ ਸੁੰਨਤਿ ਸੀਲੁ ਬੰਧਾਨਿ ਬਰਾ॥੭॥ ਦਿਲ ਮਹਿ ਜਾਨਹੁ ਸਭ ਫਿਲਹਾਲਾ॥ ਖਿਲਖਾਨਾ ਬਿਰਾਦਰ ਹਮੂ ਜੰਜਾਲਾ॥ ਮੀਰ ਮਲਕ ਉਮਰੇ ਫਾਨਾਇਆ ਏਕ ਮੁਕਾਮ ਖੁਦਾਇ ਦਰਾ॥੮॥ ਅਵਲਿ ਸਿਫਤਿ ਦੁਜੀ ਸਾਬੂਰੀ॥ ਤੀਜੈ ਹਲੇਮੀ ਚਉਥੈ ਖੈਰੀ॥ ਪੰਜਵੈ ਪੰਜੇ ਇਕਤੁ ਮੁਕਾਮੈ ਏਹਿ ਪੰਜਿ ਵਖਤ ਤੇਰੇ ਅਪਰਪਰਾ॥੯॥ ਸਗਲੀ ਜਾਨਿ ਕਰਹੁ ਮਉਦੀਫਾ॥ ਬਦ ਅਮਲ ਛੋਡਿ ਕਰਹੁ ਹਥਿ ਕੂਜਾ॥ ਖੁਦਾਇ ਏਕੁ ਬੁਝਿ ਦੇਵਹੁ ਬਾਂਗਾਂ ਬੁਰਗੂ ਬਰਖੁਰਦਾਰ ਖਰਾ॥੧੦॥ ਹਕੁ ਹਲਾਲੁ ਬਖੋਰਹੁ ਖਾਣਾ॥ ਦਿਲ ਦਰੀਆਉ ਧੋਵਹੁ ਮੈਲਾਣਾ॥ ਪੀਰੁ ਪਛਾਣੈ ਭਿਸਤੀ ਸੋਈ ਅਜਰਾਈਲੁ ਨ ਦੋਜ ਠਰਾ॥੧੧॥ ਕਾਇਆ ਕਿਰਦਾਰ ਅਉਰਤ ਯਕੀਨਾ॥ ਰੰਗ ਤਮਾਸੇ ਮਾਣਿ ਹਕੀਨਾ॥ ਨਾਪਾਕ ਪਾਕੁ ਕਰਿ ਹਦੂਰਿ ਹਦੀਸਾ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤਿ ਦਸਤਾਰ ਸਿਰਾ॥੧੨॥ ਮੁਸਲਮਾਣੁ ਮੋਮ ਦਿਲਿ ਹੋਵੈ॥ ਅੰਤਰ ਕੀ ਮਲੁ ਦਿਲ ਤੇ ਧੋਵੈ॥ ਦੁਨੀਆ ਰੰਗ ਨ ਆਵੈ ਨੇੜੈ ਜਿਉ ਕੁਸਮ ਪਾਟੁ ਘਿਉ ਪਾਕੁ ਹਰਾ॥੧੩॥ ਜਾ ਕਉ ਮਿਹਰ ਮਿਹਰ ਮਿਹਰਵਾਨਾ॥ ਸੋਈ ਮਰਦੁ ਮਰਦੁ ਮਰਦਾਨਾ॥ ਸੋਈ ਸੇਖੁ ਮਸਾਇਕੁ ਹਾਜੀ ਸੋ ਬੰਦਾ ਜਿਸੁ ਨਦਰਿ ਨਰਾ॥੧੪॥ ਕੁਦਰਤਿ ਕਾਦਰ ਕਰਣ ਕਰੀਮਾ॥ ਸਿਫਤਿ ਮੁਹਬਤਿ ਅਥਾਹ ਰਹੀਮਾ॥ ਹਕੁ ਹੁਕਮੁ ਸਚੁ ਖੁਦਾਇਆ ਬੁਝਿ ਨਾਨਕ ਬੰਦਿ ਖਲਾਸ ਤਰਾ॥੧੫॥੩॥੧੨॥ ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਊਚ ਬਿਰਾਜੇ॥ ਆਪੇ ਥਾਪਿ ਉਥਾਪੇ ਸਾਜੇ॥ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਸਰਣਿ ਗਹਤ ਸੁਖੁ ਪਾਈਐ ਕਿਛੁ ਭਉ ਨ ਵਿਆਪੈ ਬਾਲ ਕਾ॥੧॥ ਗਰਭ ਅਗਨਿ ਮਹਿ ਜਿਨਹਿ ਉਬਾਰਿਆ॥ ਰਕਤ ਕਿਰਮ ਮਹਿ ਨਹੀ ਸੰਘਾਰਿਆ॥ ਅਪਨਾ ਸਿਮਰਨੁ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਿਆ ਓਹੁ ਸਗਲ ਘਟਾ ਕਾ ਮਾਲਕਾ॥੨॥ ਚਰਣ ਕਮਲ ਸਰਣਾਈ ਆਇਆ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਹੈ ਹਰਿ ਜਸੁ ਗਾਇਆ॥ ਜਨਮ ਮਰਣ ਸਭਿ ਦੂਖ ਨਿਵਾਰੇ ਜਪਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਭਉ ਨਹੀ ਕਾਲ ਕਾ॥੩॥ ਸਮਰਥ ਅਕਥ ਅਗੋਚਰ ਦੇਵਾ॥ ਜੀਅ ਜੰਤ ਸਭਿ ਤਾ ਕੀ ਸੇਵਾ॥ ਅੰਡਜ ਜੇਰਜ ਸੇਤਜ ਉਤਭੁਜ ਬਹੁ ਪਰਕਾਰੀ ਪਾਲਕਾ॥੪॥ ਤਿਸਹਿ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਇ ਨਿਧਾਨਾ॥ ਰਾਮ ਨਾਮ ਰਸੁ ਅੰਤਰਿ ਮਾਨਾ॥ ਕਰੁ ਗਹਿ ਲੀਨੇ ਅੰਧ ਕੂਪ<noinclude></noinclude> ahhv26hhmeidri59o5es7wlm9z7pqm1 250 22624 232716 53744 2026-08-21T03:13:48Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232716 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੮੫}}</noinclude>ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਕੇਈ ਸਾਲਕਾ॥੫॥ ਆਦਿ ਅੰਤਿ ਮਧਿ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ॥ ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਈ॥ ਭ੍ਰਮੁ ਭਉ ਮਿਟਿਆ ਸਾਧਸੰਗ ਤੇ ਦਾਲਿਦ ਨ ਕੋਈ ਘਾਲਕਾ॥੬॥ ਊਤਮ ਬਾਣੀ ਗਾਉ ਗੋਪਾਲਾ॥ ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕੀ ਮੰਗਹੁ ਰਵਾਲਾ॥ ਬਾਸਨ ਮੇਟਿ ਨਿਬਾਸਨ ਹੋਈਐ ਕਲਮਲ ਸਗਲੇ ਜਾਲਕਾ॥੭॥ ਸੰਤਾ ਕੀ ਇਹ ਰੀਤਿ ਨਿਰਾਲੀ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਕਰਿ ਦੇਖਹਿ ਨਾਲੀ॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਆਰਾਧਨਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਿਉ ਸਿਮਰਤ ਕੀਜੈ ਆਲਕਾ ॥੮॥ ਜਹ ਦੇਖਾ ਤਹ ਅੰਤਰਜਾਮੀ॥ ਨਿਮਖ ਨ ਵਿਸਰਹੁ ਪ੍ਰਭ ਮੇਰੇ ਸੁਆਮੀ॥ ਸਿਮਰਿ ਸਿਮਰਿ ਜੀਵਹਿ ਤੇਰੇ ਦਾਸਾ ਬਨਿ ਜਲਿ ਪੂਰਨ ਥਾਲਕਾ॥੯॥ ਤਤੀ ਵਾਉ ਨ ਤਾ ਕਉ ਲਾਗੈ॥ ਸਿਮਰਤ ਨਾਮੁ ਅਨਦਿਨੁ ਜਾਗੈ॥ ਅਨਦ ਬਿਨੋਦ ਕਰੇ ਹਰਿ ਸਿਮਰਨੁ ਤਿਸੁ ਮਾਇਆ ਸੰਗਿ ਨ ਤਾਲਕਾ॥੧੦॥ ਰੋਗ ਸੋਗ ਦੂਖ ਤਿਸੁ ਨਾਹੀ॥ ਸਾਧਸੰਗਿ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਹੀ॥ ਆਪਣਾ ਨਾਮੁ ਦੇਹਿ ਪ੍ਰਭ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੁਣਿ ਬੇਨੰਤੀ ਖਾਲਕਾ॥੧੧॥ ਨਾਮ ਰਤਨੁ ਤੇਰਾ ਹੈ ਪਿਆਰੇ॥ ਰੰਗਿ ਰਤੇ ਤੇਰੈ ਦਾਸ ਅਪਾਰੇ॥ ਤੇਰੈ ਰੰਗਿ ਰਤੇ ਤੁਧੁ ਜੇਹੇ ਵਿਰਲੇ ਕੇਈ ਭਾਲਕਾ॥੧੨॥ ਤਿਨ ਕੀ ਧੂੜਿ ਮਾਂਗੈ ਮਨੁ ਮੇਰਾ॥ ਜਿਨ ਵਿਸਰਹਿ ਨਾਹੀ ਕਾਹੂ ਬੇਰਾ॥ ਤਿਨ ਕੈ ਸੰਗਿ ਪਰਮ ਪਦੁ ਪਾਈ ਸਦਾ ਸੰਗੀ ਹਰਿ ਨਾਲਕਾ॥੧੩॥ ਸਾਜਨੁ ਮੀਤੁ ਪਿਆਰਾ ਸੋਈ॥ ਏਕੁ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ਦੁਰਮਤਿ ਖੋਈ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਅਹੰਕਾਰੁ ਤਜਾਏ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕਉ ਉਪਦੇਸੁ ਨਿਰਮਾਲਕਾ॥੧੪॥ ਤੁਧੁ ਵਿਣੁ ਨਾਹੀ ਕੋਈ ਮੇਰਾ॥ ਗੁਰਿ ਪਕੜਾਏ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਪੈਰਾ॥ ਹਉ ਬਲਿਹਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਰੇ ਜਿਨਿ ਖੰਡਿਆ ਭਰਮੁ ਅਨਾਲਕਾ॥੧੫॥ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਪ੍ਰਭੁ ਬਿਸਰੈ ਨਾਹੀ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਉ ਧਿਆਈ॥ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਤੇਰੈ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਤੂ ਸਮਰਥੁ ਵਡਾਲਕਾ॥੧੬॥੪॥੧੩॥ {{center|ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੫ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਚਰਨ ਕਮਲ ਹਿਰਦੈ ਨਿਤ ਧਾਰੀ॥ ਗੁਰੁ ਪੂਰਾ ਖਿਨੁ ਖਿਨੁ ਨਮਸਕਾਰੀ॥ ਤਨੁ ਮਨੁ ਅਰਪਿ ਧਰੀ ਸਭੁ ਆਗੈ ਜਗ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਸੁਹਾਵਣਾ॥੧॥ ਸੋ ਠਾਕੁਰੁ ਕਿਉ ਮਨਹੁ ਵਿਸਾਰੇ॥ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਦੇ ਸਾਜਿ ਸਵਾਰੇ॥ ਸਾਸਿ ਗਰਾਸਿ ਸਮਾਲੇ ਕਰਤਾ ਕੀਤਾ ਅਪਣਾ ਪਾਵਣਾ॥੨॥ ਜਾ ਤੇ ਬਿਰਥਾ ਕੋਊ ਨਾਹੀ॥ ਆਠ ਪਹਰ ਹਰਿ ਰਖੁ ਮਨ ਮਾਹੀ॥<noinclude></noinclude> fgitw6pknm2yijsx6u5x3ochmtbdy82 250 22629 232717 53749 2026-08-21T03:25:18Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232717 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੮੬}}</noinclude>ਸਾਧਸੰਗਿ ਭਜੁ ਅਚੁਤ ਸੁਆਮੀ ਦਰਗਹ ਸੋਭਾ ਪਾਵਣਾ॥੩॥ ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਅਸਟ ਦਸਾ ਸਿਧਿ॥ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਸਹਜ ਸੁਖੁ ਨਉ ਨਿਧਿ॥ ਸਰਬ ਕਲਿਆਣ ਜੇ ਮਨ ਮਹਿ ਚਾਹਹਿ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂ ਸੁਆਮੀ ਰਾਵਣਾ॥੪॥ ਸਾਸਤ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਬੇਦ ਵਖਾਣੀ॥ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਜੀਤੁ ਪਰਾਣੀ॥ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਨਿੰਦਾ ਪਰਹਰੀਐ ਹਰਿ ਰਸਨਾ ਨਾਨਕ ਗਾਵਣਾ॥੫॥ ਜਿਸੁ ਰੂਪੁ ਨ ਰੇਖਿਆ ਕੁਲੁ ਨਹੀ ਜਾਤੀ॥ ਪੂਰਨ ਪੂਰਿ ਰਹਿਆ ਦਿਨੁ ਰਾਤੀ॥ ਜੋ ਜੋ ਜਪੈ ਸੋਈ ਵਡਭਾਗੀ ਬਹੁੜਿ ਨ ਜੋਨੀ ਪਾਵਣਾ॥੬॥ ਜਿਸ ਨੋ ਬਿਸਰੈ ਪੁਰਖੁ ਬਿਧਾਤਾ॥ ਜਲਤਾ ਫਿਰੈ ਰਹੈ ਨਿਤ ਤਾਤਾ॥ ਅਕਿਰਤਘਣੈ ਕਉ ਰਖੈ ਨ ਕੋਈ ਨਰਕ ਘੋਰ ਮਹਿ ਪਾਵਣਾ॥੭॥ ਜੀਉ ਪ੍ਰਾਣ ਤਨੁ ਧਨੁ ਜਿਨਿ ਸਾਜਿਆ॥ ਮਾਤ ਗਰਭ ਮਹਿ ਰਾਖਿ ਨਿਵਾਜਿਆ॥ ਤਿਸ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਛਾਡਿ ਅਨ ਰਾਤਾ ਕਾਹੂ ਸਿਰੈ ਨ ਲਾਵਣਾ ॥੮॥ ਧਾਰਿ ਅਨੁਗ੍ਰਹੁ ਸੁਆਮੀ ਮੇਰੇ॥ ਘਟਿ ਘਟਿ ਵਸਹਿ ਸਭਨ ਕੈ ਨੇਰੇ॥ ਹਾਥਿ ਹਮਾਰੈ ਕਛੂਐ ਨਾਹੀ ਜਿਸੁ ਜਣਾਇਹਿ ਤਿਸੈ ਜਣਾਵਣਾ॥੯॥ ਜਾ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਧੁਰਿ ਲਿਖਿ ਪਾਇਆ॥ ਤਿਸ ਹੀ ਪੁਰਖ ਨ ਵਿਆਪੈ ਮਾਇਆ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਸਦਾ ਸਰਣਾਈ ਦੂਸਰ ਲਵੈ ਨ ਲਾਵਣਾ॥੧੦॥ ਆਗਿਆ ਦੂਖ ਸੂਖ ਸਭਿ ਕੀਨੇ॥ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਬਿਰਲੈ ਹੀ ਚੀਨੇ॥ ਤਾ ਕੀ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ ਜਤ ਕਤ ਓਹੀ ਸਮਾਵਣਾ॥੧੧॥ ਸੋਈ ਭਗਤੁ ਸੋਈ ਵਡ ਦਾਤਾ॥ ਸੋਈ ਪੂਰਨ ਪੁਰਖੁ ਬਿਧਾਤਾ॥ ਬਾਲ ਸਹਾਈ ਸੋਈ ਤੇਰਾ ਜੋ ਤੇਰੈ ਮਨਿ ਭਾਵਣਾ॥੧੨॥ ਮਿਰਤੁ ਦੂਖ ਸੂਖ ਲਿਖਿ ਪਾਏ॥ ਤਿਲੁ ਨਹੀ ਬਧਹਿ ਘਟਹਿ ਨ ਘਟਾਏ॥ ਸੋਈ ਹੋਇ ਜਿ ਕਰਤੇ ਭਾਵੈ ਕਹਿ ਕੈ ਆਪੁ ਵਞਾਵਣਾ॥੧੩॥ ਅੰਧ ਕੂਪ ਤੇ ਸੇਈ ਕਾਢੇ॥ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਟੂਟੇ ਗਾਂਢੇ॥ ਕਿਰਪਾ ਧਾਰਿ ਰਖੇ ਕਰਿ ਅਪੁਨੇ ਮਿਲਿ ਸਾਧੂ ਗੋਬਿੰਦੁ ਧਿਆਵਣਾ॥੧੪॥ ਤੇਰੀ ਕੀਮਤਿ ਕਹਣੁ ਨ ਜਾਈ॥ ਅਚਰਜ ਰੂਪੁ ਵਡੀ ਵਡਿਆਈ॥ ਭਗਤਿ ਦਾਨੁ ਮੰਗੈ ਜਨੁ ਤੇਰਾ ਨਾਨਕ ਬਲਿ ਬਲਿ ਜਾਵਣਾ॥੧੫॥੧॥੧੪॥੨੨॥੨੪॥੨॥੧੪॥੬੨॥ {{center|<poem>ਮਾਰੂ ਵਾਰ ਮਹਲਾ ੩ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧॥</poem>}} ਵਿਣੁ ਗਾਹਕ ਗੁਣੁ ਵੇਚੀਐ ਤਉ ਗੁਣੁ ਸਹਘੋ ਜਾਇ॥ ਗੁਣ ਕਾ ਗਾਹਕੁ ਜੇ ਮਿਲੈ ਤਉ ਗੁਣੁ ਲਾਖ ਵਿਕਾਇ॥<noinclude></noinclude> pw1ws2akn5gfl32qlu0cxh380o0cmk0 250 22634 232719 53754 2026-08-21T03:30:11Z Kuldip DMW 2077 232719 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />{{center|੧੦੮੭}}</noinclude>ਗੁਣ ਤੇ ਗੁਣ ਮਿਲਿ ਪਾਈਐ ਜੇ ਸਤਿਗੁਰ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇ॥ ਮੋਲਿ ਅਮੋਲੁ ਨ ਪਾਈਐ ਵਣਜਿ ਨ ਲੀਜੈ ਹਾਟਿ॥ ਨਾਨਕ ਪੂਰਾ ਤੋਲੁ ਹੈ ਕਬਹੁ ਨ ਹੋਵੈ ਘਾਟਿ॥੧॥ ਮਃ ੪॥ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣੇ ਭਰਮਸਹਿ ਆਵਹਿ ਜਾਵਹਿ ਨੀਤ॥ ਇਕਿ ਬਾਂਧੇ ਇਕਿ ਢਾਲਿਆ ਇਕਿ ਸੁਖੀਏ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਮੰਨਿ ਲੈ ਸਚੁ ਕਰਣੀ ਸਚੁ ਰੀਤਿ॥੨॥ @@@@@@@ ਪਉੜੀ॥ ਗੁਰ ਤੇ ਗਿਆਨੁ ਪਾਇਆ ਅਤਿ ਖੜਗੁ ਕਰਾਰਾ॥ ਦੂਜਾ ਭਮੁ ਗਤੁ ਕਟਿਆ ਮੋਹੁ ਲੋਭੁ ਅਹੰਕਾਰਾ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰਾ॥ ਸਚ ਸੰਜਮਿ ਮਤਿ ਉਤਮਾ ਹਰਿ ਲਗਾ ਪਿਆਰਾ॥ ਸਭੁ॥ ਸਚੋ ਸਚੁ ਵਰਤਦਾ ਸਚੁ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾ॥੧॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਕੇਦਾਰਾ ਰਾਗਾ ਵਿਚਿ ਜਾਣੀਐ ਭਾਈ ਸਬਦੇ ਨਾ ਕਰੇ ਪਿਆਰੁ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਸਿਉ ਮਿਲਦੋ ਰਹੈ ਸਚੇ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ॥ ਵਿਚਹੁ ਮਲੁ ਕਟੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲਾ ਕਾ ਕਰੇ ਉਧਾਰੁ॥ ਗੁਣਾ ਕੀ ਰਾਸਿ ਸੰਨ੍ਹੇ ਅਵਗਣ ਕਢੈ ਵਿਡਾਰਿ॥ਨਾਨਕ ਮਿਲਿਆ ਸੋ ਜਾਣੀਐ ਗੁਰੂ ਨ ਛੋਡੈ ਆਪਣਾ ਏ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ॥੧॥ ਮਃ ੪॥ ਸਾਗਰੁ ਦੇਖਉ ਡਰਿ ਮਰਉ ਭੈ ਤੇਰੈ ਡਰੁ ਨਾਹਿ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸੰਤੋਖੀਆ ਕੇ ਨਾਨਕ ਬਿਗਸਾ ਨਾਇ॥੨॥ ਮਃ ੪॥ ਚੜਿ ਬੋਹਿਥੈ ਚਾਲਸਉ ਸਾਗਰੁ ਲਹਰੀ ਦੇਇ॥ ਠਾਕ ਨ ਸਚੈ ਬੋਹਿਥੈ ਕਿ 1 ਜੇ ਗੁਰੂ ਧੀਰਕ ਦੇਇ॥ ਤਿਤੁ ਦਰਿ ਜਾਇ ਉਤਾਰੀਆ ਗੁਰੁ ਦਿਸੈ ਸਾਵਧਾਨੁ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਪਾਈਐ ਦਰਗਹ ਚਲੈ ਮਾਨੁ॥੩॥ ਪਉੜੀ॥ ਨਿਹਕੰਟਕ ਰਾਜੁ ਭੁੰਚਿ ਤੂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਕਮਾਈ॥ ਸਚੇ ਤਖਤਿ ਬੈਠਾ ਨਿਆਉ ਕਰਿ ਸਤਸੰਗਤਿ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਈ॥ ਸਚਾ ਉਪਦੇਸੁ ਹਰਿ ਜਾਪਣਾ ਹਰਿ ਸਿਉ ਬਣਿ ਆਈ॥ ਐਥੈ ਸੁਖਦਾਤਾ॥ ਮਨਿ ਵਸੈ ਅੰਤਿ ਹੋਇ ਸਖਾਈ॥ ਹਰਿ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਉਪਜੀ ਗੁਰਿ ਸੋਝੀ ਪਾਈ॥੨॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧॥ ਭੂਲੀ ਭੂਲੀ ਮੈ ਫਿਰੀ ਪਾਧਰੁ ਕਹੈ ਨ ਕੋਇ॥ ਪੂਛਹੁ ਜਾਇ ਸਿਆਣਿਆ ਦੁਖੁ ਕਾਟੈ ਮੇਰਾ ਕੋਇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਾਚਾ ਮਨਿ ਵਸੈ . ਦੇ ਸਾਜਨੁ ਉਤ ਹੀ ਠਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤਾਸੀਐ ਸਿਫਤੀ ਸਾਚੈ ਨਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਆਪੇ ਕਰਣੀ ਕਾਰ ਨੂੰ ਕਿ ਆਪਿ ਆਪੇ ਕਰੇ ਰਜਾਇ॥ ਆਪੇ ਕਿਸ ਹੀ ਬਖਸਿ ਲਏ ਆਪੇ ਕਾਰ ਕਮਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਚਾਨਣੁ ਗੁਰ ਮਿਲੇ ਦੁਖ ਦੀਓ ਕਿ ਬਿਖੁ ਜਾਲੀ ਨਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਮਾਇਆ ਵੇਖਿ ਨ ਭੁਲੁ ਤੁ ਮਨਮੁਖ ਮੂਰਖਾ॥ ਚਲਦਿਆ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲਈ ਕਿ ਸਭੁ ਝੂਠੁ ਦਰਬੁ ਲਖਾ॥ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧੁ ਨ ਬੂਝਈ ਸਿਰ ਊਪਰਿ ਜਮ ਖੜਗੁ ਕਲਖਾ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਉਬਰੇ<noinclude></noinclude> mv0qi3mrhumlm6fstjfvr6bqychd854 232745 232719 2026-08-21T09:50:18Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੮੭}}</noinclude>ਗੁਣ ਤੇ ਗੁਣ ਮਿਲਿ ਪਾਈਐ ਜੇ ਸਤਿਗੁਰ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇ॥ ਮੋਲਿ ਅਮੋਲੁ ਨ ਪਾਈਐ ਵਣਜਿ ਨ ਲੀਜੈ ਹਾਟਿ॥ ਨਾਨਕ ਪੂਰਾ ਤੋਲੁ ਹੈ ਕਬਹੁ ਨ ਹੋਵੈ ਘਾਟਿ॥੧॥ ਮਃ ੪॥ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣੇ ਭਰਮਸਹਿ ਆਵਹਿ ਜਾਵਹਿ ਨੀਤ॥ ਇਕਿ ਬਾਂਧੇ ਇਕਿ ਢਾਲਿਆ ਇਕਿ ਸੁਖੀਏ ਹਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਮੰਨਿ ਲੈ ਸਚੁ ਕਰਣੀ ਸਚੁ ਰੀਤਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਗੁਰ ਤੇ ਗਿਆਨੁ ਪਾਇਆ ਅਤਿ ਖੜਗੁ ਕਰਾਰਾ॥ ਦੂਜਾ ਭ੍ਰਮੁ ਗੜੁ ਕਟਿਆ ਮੋਹੁ ਲੋਭੁ ਅਹੰਕਾਰਾ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਵੀਚਾਰਾ॥ ਸਚ ਸੰਜਮਿ ਮਤਿ ਊਤਮਾ ਹਰਿ ਲਗਾ ਪਿਆਰਾ॥ ਸਭੁ ਸਚੋ ਸਚੁ ਵਰਤਦਾ ਸਚੁ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾ॥੧॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਕੇਦਾਰਾ ਰਾਗਾ ਵਿਚਿ ਜਾਣੀਐ ਭਾਈ ਸਬਦੇ ਕਰੇ ਪਿਆਰੁ॥ ਸਤਸੰਗਤਿ ਸਿਉ ਮਿਲਦੋ ਰਹੈ ਸਚੇ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ॥ ਵਿਚਹੁ ਮਲੁ ਕਟੇ ਆਪਣੀ ਕੁਲਾ ਕਾ ਕਰੇ ਉਧਾਰੁ॥ ਗੁਣਾ ਕੀ ਰਾਸਿ ਸੰਗ੍ਰਹੈ ਅਵਗਣ ਕਢੈ ਵਿਡਾਰਿ॥ ਨਾਨਕ ਮਿਲਿਆ ਸੋ ਜਾਣੀਐ ਗੁਰੂ ਨ ਛੋਡੈ ਆਪਣਾ ਦੂਜੇ ਨ ਧਰੇ ਪਿਆਰੁ॥੧॥ ਮਃ ੪॥ ਸਾਗਰੁ ਦੇਖਉ ਡਰਿ ਮਰਉ ਭੈ ਤੇਰੈ ਡਰੁ ਨਾਹਿ॥ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸੰਤੋਖੀਆ ਨਾਨਕ ਬਿਗਸਾ ਨਾਇ॥੨॥ ਮਃ ੪॥ ਚੜਿ ਬੋਹਿਥੈ ਚਾਲਸਉ ਸਾਗਰੁ ਲਹਰੀ ਦੇਇ॥ ਠਾਕ ਨ ਸਚੈ ਬੋਹਿਥੈ ਜੇ ਗੁਰੁ ਧੀਰਕ ਦੇਇ॥ ਤਿਤੁ ਦਰਿ ਜਾਇ ਉਤਾਰੀਆ ਗੁਰੁ ਦਿਸੈ ਸਾਵਧਾਨੁ॥ ਨਾਨਕ ਨਦਰੀ ਪਾਈਐ ਦਰਗਹ ਚਲੈ ਮਾਨੁ॥੩॥ ਪਉੜੀ॥ ਨਿਹਕੰਟਕ ਰਾਜੁ ਭੁੰਚਿ ਤੂ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਕਮਾਈ॥ ਸਚੈ ਤਖਤਿ ਬੈਠਾ ਨਿਆਉ ਕਰਿ ਸਤਸੰਗਤਿ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਈ॥ ਸਚਾ ਉਪਦੇਸੁ ਹਰਿ ਜਾਪਣਾ ਹਰਿ ਸਿਉ ਬਣਿ ਆਈ॥ ਐਥੈ ਸੁਖਦਾਤਾ ਮਨਿ ਵਸੈ ਅੰਤਿ ਹੋਇ ਸਖਾਈ॥ ਹਰਿ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਊਪਜੀ ਗੁਰਿ ਸੋਝੀ ਪਾਈ॥੨॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧॥ ਭੂਲੀ ਭੂਲੀ ਮੈ ਫਿਰੀ ਪਾਧਰੁ ਕਹੈ ਨ ਕੋਇ॥ ਪੂਛਹੁ ਜਾਇ ਸਿਆਣਿਆ ਦੁਖੁ ਕਾਟੈ ਮੇਰਾ ਕੋਇ॥ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸਾਚਾ ਮਨਿ ਵਸੈ ਸਾਜਨੁ ਉਤ ਹੀ ਠਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤਾਸੀਐ ਸਿਫਤੀ ਸਾਚੈ ਨਾਇ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਆਪੇ ਕਰਣੀ ਕਾਰ ਆਪਿ ਆਪੇ ਕਰੇ ਰਜਾਇ॥ ਆਪੇ ਕਿਸ ਹੀ ਬਖਸਿ ਲਏ ਆਪੇ ਕਾਰ ਕਮਾਇ॥ ਨਾਨਕ ਚਾਨਣੁ ਗੁਰ ਮਿਲੇ ਦੁਖ ਬਿਖੁ ਜਾਲੀ ਨਾਇ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਮਾਇਆ ਵੇਖਿ ਨ ਭੁਲੁ ਤੂ ਮਨਮੁਖ ਮੂਰਖਾ॥ ਚਲਦਿਆ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲਈ ਸਭੁ ਝੂਠੁ ਦਰਬੁ ਲਖਾ॥ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧੁ ਨ ਬੂਝਈ ਸਿਰ ਊਪਰਿ ਜਮ ਖੜਗੁ ਕਲਖਾ॥ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਉਬਰੇ<noinclude></noinclude> 3wzlqdq3fc2khkkuop8rl2z1cm74ap8 250 22639 232746 53759 2026-08-21T10:01:51Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 232746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੦੮੮}}</noinclude>ਜਿਨ ਹਰਿ ਰਸੁ ਚਖਾ॥ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਰੇ ਆਪਿ ਆਪੇ ਹਰਿ ਰਖਾ॥੩॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਜਿਨਾ ਗੁਰੁ ਨਹੀ ਭੇਟਿਆ ਭੈ ਕੀ ਨਾਹੀ ਚਿੰਦ॥ ਆਵਣੁ ਜਾਵਣੁ ਦੁਖੁ ਘਣਾ ਕਦੇ ਨ ਚੂਕੈ ਚਿੰਦ॥ ਕਾਪੜ ਜਿਵੈ ਪਛੋੜੀਐ ਘੜੀ ਮੁਹਤ ਘੜੀਆਲੁ॥ ਨਾਨਕ ਸਚੇ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਰਹੁ ਨ ਚੁਕੈ ਜੰਜਾਲੁ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਢੂਢੀ ਸਜਣਾ ਹਉਮੈ ਬੁਰੀ ਜਗਤਿ॥ ਨਾ ਝੁਰੁ ਹੀਅੜੇ ਸਚੁ ਚਉ ਨਾਨਕ ਸਚੋ ਸਚੁ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੇ ਬਖਸਿਓਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਣੇ॥ ਆਪੇ ਭਗਤੀ ਲਾਇਓਨੁ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਨੀਸਾਣੇ॥ ਸਨਮੁਖ ਸਦਾ ਸੋਹਣੇ ਸਚੈ ਦਰਿ ਜਾਣੇ॥ ਐਥੈ ਓਥੈ ਮੁਕਤਿ ਹੈ ਜਿਨ ਰਾਮ ਪਛਾਣੇ॥ ਧੰਨੁ ਧੰਨੁ ਸੇ ਜਨ ਜਿਨ ਹਰਿ ਸੇਵਿਆ ਤਿਨ ਹਉ ਕੁਰਬਾਣੇ॥੪॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੧॥ ਮਹਲ ਕੁਚਜੀ ਮੜਵੜੀ ਕਾਲੀ ਮਨਹੁ ਕਸੁਧ॥ ਜੇ ਗੁਣ ਹੋਵਨਿ ਤਾ ਪਿਰੁ ਰਵੈ ਨਾਨਕ ਅਵਗੁਣ ਮੁੰਧ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਸਾਚੁ ਸੀਲ ਸਚੁ ਸੰਜਮੀ ਸਾ ਪੂਰੀ ਪਰਵਾਰਿ॥ ਨਾਨਕ ਅਹਿਨਿਸਿ ਸਦਾ ਭਲੀ ਪਿਰ ਕੈ ਹੇਤਿ ਪਿਆਰਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਆਪਣਾ ਆਪੁ ਪਛਾਣਿਆ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਪਾਇਆ॥ ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਆਪਣੀ ਗੁਰ ਸਬਦਿ ਮਿਲਾਇਆ॥ ਗੁਰ ਕੀ ਬਾਣੀ ਨਿਰਮਲੀ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀਆਇਆ॥ ਹਰਿ ਰਸੁ ਜਿਨੀ ਚਾਖਿਆ ਅਨ ਰਸ ਠਾਕਿ ਰਹਾਇਆ॥ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪੀ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਭਏ ਫਿਰਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭੁਖ ਗਵਾਇਆ॥੫॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਪਿਰ ਖੁਸੀਏ ਧਨ ਰਾਵੀਏ ਧਨ ਉਰਿ ਨਾਮੁ ਸੀਗਾਰੁ॥ ਨਾਨਕ ਧਨ ਆਗੈ ਖੜੀ ਸੋਭਾਵੰਤੀ ਨਾਰਿ॥੧॥ ਮਃ ੧॥ ਸਸੁਰੈ ਪੇਈਐ ਕੰਤ ਕੀ ਕੰਤੁ ਅਗੰਮੁ ਅਥਾਹੁ॥ ਨਾਨਕ ਧੰਨੁ ਸੋੁਹਾਗਣੀ ਜੋ ਭਾਵਹਿ ਵੇਪਰਵਾਹ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਤਖਤਿ ਰਾਜਾ ਸੋ ਬਹੈ ਜਿ ਤਖਤੈ ਲਾਇਕ ਹੋਈ॥ ਜਿਨੀ ਸਚੁ ਪਛਾਣਿਆ ਸਚੁ ਰਾਜੇ ਸੇਈ॥ ਏਹਿ ਭੂਪਤਿ ਰਾਜੇ ਨ ਆਖੀਅਹਿ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਦੁਖੁ ਹੋਈ॥ ਕੀਤਾ ਕਿਆ ਸਾਲਾਹੀਐ ਜਿਸੁ ਜਾਦੇ ਬਿਲਮ ਨ ਹੋਈ॥ ਨਿਹਚਲੁ ਸਚਾ ਏਕੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਸੁ ਨਿਹਚਲੁ ਹੋਈ॥੬॥ ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩॥ ਸਭਨਾ ਕਾ ਪਿਰੁ ਏਕੁ ਹੈ ਪਿਰ ਬਿਨੁ ਖਾਲੀ ਨਾਹਿ॥ ਨਾਨਕ ਸੇ ਸੋਹਾਗਣੀ ਜਿ ਸਤਿਗੁਰ ਮਾਹਿ ਸਮਾਹਿ॥੧॥ ਮਃ ੩॥ ਮਨ ਕੇ ਅਧਿਕ ਤਰੰਗ ਕਿਉ ਦਰਿ ਸਾਹਿਬ ਛੁਟੀਐ॥ ਜੇ ਰਾਚੈ ਸਚ ਰੰਗਿ ਗੂੜੈ ਰੰਗਿ ਅਪਾਰ ਕੈ॥ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਛੂਟੀਐ ਜੇ ਚਿਤੁ ਲਗੈ ਸਚਿ॥੨॥ ਪਉੜੀ॥ ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਅਮੋਲੁ ਹੈ<noinclude></noinclude> nslr53zvnzdjzvvmtgh11bbly5ofqia 250 22712 232688 53928 2026-08-20T14:04:18Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232688 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|30em}} {{bar|33}} {{center|<poem>Printed by Sardarni Lajwant Kaur at the Wazir-i-Hind Press, situated at Hall Bazar, Amritsar and published by Bhai Indar Singh Manager Khalsa Samachar, at Hall Bazar Amritsar for the author "Rana Surat Singh Karta" </poem>}}<noinclude></noinclude> ibbv6bvbdcnrslfx4sqstpvit7pbwsu 232689 232688 2026-08-20T14:05:41Z Harchand Bhinder 2624 232689 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|30em}} {{center|{{bar|35}}}} {{center|<poem>Printed by Sardarni Lajwant Kaur at the Wazir-i-Hind Press, situated at Hall Bazar, Amritsar and published by Bhai Indar Singh Manager Khalsa Samachar, at Hall Bazar Amritsar for the author "Rana Surat Singh Karta" </poem>}}<noinclude></noinclude> cpfr6suqb6u0qo0syttnnif9onx5slj 250 23022 232695 147046 2026-08-20T14:14:02Z Harchand Bhinder 2624 232695 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{c|{{x-larger|ਪੁਰਾਣਾ ਪੰਥ ਸੇਵਕ ਅਖਬਾਰ}}}} {{c|{{xx-larger|ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ}}}} {{gap}}ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਪੰਥ ਸੇਵਕ ਅਖਬਾਰ ਹੈ, ੧੮੯੯ ਈ: ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਜ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆਂ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਤਦ ਤੋਂ ਇਹ ਪੰਥ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਣਥੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ । “ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਧਾਰਮਕ ਅਖਬਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਲੇਖ ' ਆਤਮਾ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਖੁਰਾਕ, ਧਾਰਮਕ ਗਿਆਨ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਬਖਸ਼ੇ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਗੁਰ ਸਿਖੀ, ਗੁਰਮਤ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਖ', ਗੁਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦਰਸ਼ਨ, ਧਾਰਮਕ ਜੀਉੜਿਆਂ, ਮਹਾਂ ਪੁਰਖਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮਾਚਾਰ, ਆਤਮ ਕਥਾ, ਨੀਤੀ ਵਾਰਤਾ ਤੇ ਸਿਖਯਾਦਾਇਕ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਆਦਿ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਿੰਮਤੀ ਵਿਚ ਹਰ ਹਫਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਕਹਨੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖ ਕਰਤੱਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ । ਇਹ ਪਰਚਾ ਸਕੂਲਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਣਿਤ ਹੈ। ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਪੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਪਰਚਾ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਈ ਭਾਈ ਦੇ ਪੜਨ ਜੋਗ ਹੈ । ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਇਸ ਦੇ ਗਾਹਕ ਨਹੀਂ ਬਣੇ ਤਾਂ ਅੱਜੋ ਹੀ, ਪਹਿਲੀ ਫੁਰਸਤ ਵਿਚ ੬) ਚੰਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮਨੀਆਰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਕੇ ਇਸ ਦੇ ਗਾਹਕ ਬਣੋ | ਕੋਈ ਘਰ ਇਸ ਦੇ ਪਾਠ ਤੋਂ ਵਿਰਵਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਏ। {{gap}}ਚਿੱਠੀ ਪੱਤਰ ਕਰਨ ਤੇ ਮਨੀਆਰਡਰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਪਤਾ- {{center|{{x-larger|ਮੈਨੇਜਰ-ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ}}}} {{center|{{gap}}{{x-larger|ਹਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ}}}}<noinclude></noinclude> m2p6sq47atk5xu5hvxcqpoacne1e6k1 232696 232695 2026-08-20T14:17:45Z Harchand Bhinder 2624 232696 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{c|{{x-larger|ਪੁਰਾਣਾ ਪੰਥ ਸੇਵਕ ਅਖਬਾਰ}}}} {{c|{{xx-larger|ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ}}}} {{Block center|<poem>{{gap}}ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ' ਅਖ਼ਬਾਰ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਪੰਥ ਸੇਵਕ ਅਖਬਾਰ ਹੈ, ੧੮੯੯ ਈ: ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਜ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਹੋਇਆਂ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਤਦ ਤੋਂ ਇਹ ਪੰਥ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਨਿਰਮਾਣ ਹੋਕੇ ਲਗਾਤਾਰ ਅਣਥੱਕ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ । “ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ’ ਖਾਲਸੇ ਦਾ ਧਾਰਮਕ ਅਖਬਾਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਲੇਖ ' ਆਤਮਾ ਦੀ ਰੂਹਾਨੀ ਖੁਰਾਕ, ਧਾਰਮਕ ਗਿਆਨ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਦੇਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਬਖਸ਼ੇ ਆਦਰਸ਼ ਦੇ ਰਸਤੇ ਪਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ । ਗੁਰ ਸਿਖੀ, ਗੁਰਮਤ ਪ੍ਰਚਾਰ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਖ', ਗੁਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦਰਸ਼ਨ, ਧਾਰਮਕ ਜੀਉੜਿਆਂ, ਮਹਾਂ ਪੁਰਖਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਸਮਾਚਾਰ, ਆਤਮ ਕਥਾ, ਨੀਤੀ ਵਾਰਤਾ ਤੇ ਸਿਖਯਾਦਾਇਕ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਆਦਿ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸਿੰਮਤੀ ਵਿਚ ਹਰ ਹਫਤੇ ਤਾਜ਼ੇ ਕਹਨੇ ਇਸ ਦੇ ਮੁਖ ਕਰਤੱਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਰਚਾ ਸਕੂਲਾਂ ਕਾਲਜਾਂ ਤੇ ਫੌਜਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਵਾਣਿਤ ਹੈ ਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਬੜੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਾਲ ਪੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਚਾ ਹਰ ਘਰ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਈ ਭਾਈ ਦੇ ਪੜਨ ਜੋਗ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜੇ ਇਸ ਦੇ ਗਾਹਕ ਨਹੀਂ ਬਣੇ ਤਾਂ ਅੱਜੋ ਹੀ, ਪਹਿਲੀ ਫੁਰਸਤ ਵਿਚ ੬) ਚੰਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮਨੀਆਰਡਰ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜਕੇ ਇਸ ਦੇ ਗਾਹਕ ਬਣੋ। ਕੋਈ ਘਰ ਇਸ ਦੇ ਪਾਠ ਤੋਂ ਵਿਰਵਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਏ। {{gap}}ਚਿੱਠੀ ਪੱਤਰ ਕਰਨ ਤੇ ਮਨੀਆਰਡਰ ਭੇਜਣ ਦਾ ਪਤਾ-</poem>}} {{center|{{x-larger|ਮੈਨੇਜਰ-ਖਾਲਸਾ ਸਮਾਚਾਰ}}}} {{center|{{gap}}{{x-larger|ਹਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ}}}}<noinclude></noinclude> are9ohi965a24ek7bqyxtcrmfrr8m9h 250 23030 232690 54256 2026-08-20T14:07:34Z Harchand Bhinder 2624 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 232690 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><noinclude></noinclude> dn677rvywhs2ndkdt29e3o1x2xerlbi 250 23034 232691 54260 2026-08-20T14:08:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਲਿਖਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ */ 232691 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Harchand Bhinder" /></noinclude><noinclude></noinclude> dn677rvywhs2ndkdt29e3o1x2xerlbi 250 23035 232692 54261 2026-08-20T14:09:04Z Harchand Bhinder 2624 232692 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਟਕ_ਹੁਲਾਰੇ.pdf |Page = 108 |bSize = 485 |cWidth = 449 |cHeight = 531 |oTop = 35 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }} <noinclude></noinclude> h3is8b9gzqczogqoue5x1o6jspyhywq 232693 232692 2026-08-20T14:09:44Z Harchand Bhinder 2624 232693 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਟਕ_ਹੁਲਾਰੇ.pdf |Page = 108 |bSize = 485 |cWidth = 449 |cHeight = 731 |oTop = 35 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }} <noinclude></noinclude> ek39u0q7ie73rtko3ztr662pesq0va1 232694 232693 2026-08-20T14:10:30Z Harchand Bhinder 2624 232694 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Css image crop |Image = ਮਟਕ_ਹੁਲਾਰੇ.pdf |Page = 108 |bSize = 485 |cWidth = 509 |cHeight = 831 |oTop = 35 |oLeft = 0 |Location = center |Description = }} <noinclude></noinclude> pv9jyq3nsc7tvjx05nuge2m4zgbzvte 250 30988 232740 79769 2026-08-21T06:24:21Z Harchand Bhinder 2624 232740 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|6em}} {{gap}}{{xx-larger|ਸਮਰਪਨ-}} {{center|ਉਸ ਨੂੰ}} {{Block center|<poem>ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਬਤੀ ਅੱਖਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰ--ਚੁਮਣੀਆਂ ਮੇਰੇ ਹੋਠਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲਈ ਸਮਾ ਗਈਆਂ........................ ਜਿਸ ਪ੍ਰੀਤਮ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬ- ਪਿਆਲੇ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਜੀਵਨ- ਕਹਾਣੀ ਚਿਤਰੀ ਗਈ।</poem>}} {{right|--ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|5em}}<noinclude></noinclude> g5s4xlza31c1bxq20vvqs8q80binxna 232741 232740 2026-08-21T06:24:55Z Harchand Bhinder 2624 232741 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>{{dhr|9em}} {{gap}}{{xx-larger|ਸਮਰਪਨ-}} {{center|ਉਸ ਨੂੰ}} {{Block center|<poem>ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਬਤੀ ਅੱਖਾਂ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰ--ਚੁਮਣੀਆਂ ਮੇਰੇ ਹੋਠਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲਈ ਸਮਾ ਗਈਆਂ........................ ਜਿਸ ਪ੍ਰੀਤਮ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਰਾਬ- ਪਿਆਲੇ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਜੀਵਨ- ਕਹਾਣੀ ਚਿਤਰੀ ਗਈ।</poem>}} {{right|--ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ|5em}}<noinclude></noinclude> i9rt8r87c0a5d2u6h9zvptnw63j0xzt 250 30989 232737 79763 2026-08-21T06:22:30Z Harchand Bhinder 2624 232737 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Benipal hardarshan" /></noinclude>{{center|'''ਸਭ ਹੱਕ ਰਾਖਵੇਂ''' {{dhr|21em}} ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ {{x-larger|ਜਨਵਰੀ ੧੯੪੪}}}}<noinclude></noinclude> 0u0in8lvnuub3qa1sa7szrtqexnud41 232738 232737 2026-08-21T06:22:47Z Harchand Bhinder 2624 232738 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Benipal hardarshan" /></noinclude>{{center|'''ਸਭ ਹੱਕ ਰਾਖਵੇਂ''' {{dhr|20em}} ਪਹਿਲੀ ਵੇਰ {{x-larger|ਜਨਵਰੀ ੧੯੪੪}}}}<noinclude></noinclude> mctc416kgrpghwp5a6z0583tljzdxch 250 30990 232742 188333 2026-08-21T06:26:06Z Harchand Bhinder 2624 232742 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{dhr|3em}} {| |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ|ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ]]{{gap|10em}}|| ੫ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਾਕਫੀ|ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਾਕਫੀ]]{{gap|10em}}|| ੭ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਸੋਡਾ ਵਾਟਰ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ|ਸੋਡਾ ਵਾਟਰ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ]]{{gap|10em}}|| ੯ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਜੰਗੀ ਕਾਰਤੂਸ|ਜੰਗੀ ਕਾਰਤੂਸ]]{{gap|10em}}|| ੧੭ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਬਲਦੀ ਚਿਖਾ|ਬਲਦੀ ਚਿਖਾ]]{{gap|10em}}|| ੨੩ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਹਸਪਤਾਲੀ ਮੁਰਦਾ|ਹਸਪਤਾਲੀ ਮੁਰਦਾ]]{{gap|10em}}|| ੩੧ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਮੇਰਾ ਮਜ਼੍ਹਬ|ਮੇਰਾ ਮਜ਼੍ਹਬ]]{{gap|10em}}|| ੪੧ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਫਰਾਂਸਣ ਸਹੇਲੀ|ਫਰਾਂਸਣ ਸਹੇਲੀ]]{{gap|10em}}|| ੪੯ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਹੋੜਵੀਂ ਰੋਟੀ|ਹੋੜਵੀਂ ਰੋਟੀ]]{{gap|10em}}|| ੫੭ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਪੱਟ ਦਾ ਜ਼ਖਮ|ਪੱਟ ਦਾ ਜ਼ਖਮ]]{{gap|10em}}|| ੬੫ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਪਿਆਰੀ ਨਰਸ|ਪਿਆਰੀ ਨਰਸ]]{{gap|10em}}|| ੭੫ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਜੰਗੀ ਹਸਪਤਾਲ|ਜੰਗੀ ਹਸਪਤਾਲ]]{{gap|10em}}|| ੮੭ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਖੂਢੋ ਦਾ ਹਰਮ|ਖੂਢੋ ਦਾ ਹਰਮ]]{{gap|10em}}|| ੯੩ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਮੇਰੀ ਹਲੀਨਾ|ਮੇਰੀ ਹਲੀਨਾ]]{{gap|10em}}|| ੯੯ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਯਸ਼ੂ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ|ਯਸ਼ੂ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ]]{{gap|10em}}|| ੧੦੭ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਤਲੇ ਹੋਏ ਆਲੂ|ਤਲੇ ਹੋਏ ਆਲੂ]]{{gap|10em}}|| ੧੧੫ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦਾ ਸਾਥੀ|ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦਾ ਸਾਥੀ]]{{gap|10em}}|| ੧੨੩ |- | [[ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ/ਗਿਰਜੇ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ|ਗਿਰਜੇ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ]]{{gap|10em}}|| ੧੩੫ |}<noinclude></noinclude> oegfdipnl97uteuyocnh8rl1v58zax8 250 30991 232743 202535 2026-08-21T06:32:45Z Harchand Bhinder 2624 232743 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|13em}}{{xx-larger|'''ਕੁੱਝ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ'''}} {{rule}}{{rule}} {{Block center|<poem>{{gap}}'ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ' ਵਿਚ ਫੋਜੀ ਜੀਵਣ ਚ ਨਿਘੇ ਤਜਰਬੇ, ਦੇਸ-ਦੋਸਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਰ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਸਮੋ ਰਿਵਾਜ, ਬੋਲ ਚਾਲ ਤੇ ਵਖੋ ਵੱਖ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਸੰਬੰਧ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂ ਮਨ-ਘੜਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖੀਆਂ ਤੇ ਆਪ-ਬੀਤੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਹਨ। ਇਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਫ਼ੌਜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਚ ਆਏ ਤਜਰਬੇ, ਆਜ਼ਾਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਲੇਰੀ, ਬਹਾਦਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਜੀਵਣ, ਤਹਿਜ਼ੀਬ, ਆਮ ਵਿਹਾਰਕੇ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਹਮਵਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਲੂਕ ਆਦ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲੇਖ ਮਾਸਕ ਪੰਜਾਬੀ 'ਕੰਵਲ' ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ੨੪੫੯ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਛਪਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਇਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਦੇ ਨਾ ਨੂਕਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਐਡੀਟਰ ਕੰਵਲ ਨੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਵਾਕਫੀ ਕਰਾ ਦਿਤੀ, ਤਾਂ ਬਾਹਰੇ, ਦੇਸੋਂ ਪ੍ਰਦੇਸੋ, ਕਈ ਸ਼ਲਾਘਾ-ਪੱਤਰ ਆਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ </poem>}}<noinclude>{{center|-੫-}}</noinclude> l1vsh0r0zhq9cnaf9jruft676tcsat5 232744 232743 2026-08-21T06:33:14Z Harchand Bhinder 2624 232744 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|12em}}{{xx-larger|'''ਕੁੱਝ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ'''}} {{rule}}{{rule}} {{Block center|<poem>{{gap}}'ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ' ਵਿਚ ਫੋਜੀ ਜੀਵਣ ਚ ਨਿਘੇ ਤਜਰਬੇ, ਦੇਸ-ਦੋਸਾਂਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈਰ, ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਸਮੋ ਰਿਵਾਜ, ਬੋਲ ਚਾਲ ਤੇ ਵਖੋ ਵੱਖ ਕੌਮਾਂ ਦੇ ਆਪੋ ਵਿਚ ਸੰਬੰਧ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ ਸੁਣਾਈਆਂ ਜਾਂ ਮਨ-ਘੜਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖੀਆਂ ਤੇ ਆਪ-ਬੀਤੀਆਂ ਹਕੀਕਤਾਂ ਹਨ। ਇਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ ਫ਼ੌਜੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਚ ਆਏ ਤਜਰਬੇ, ਆਜ਼ਾਦ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦਲੇਰੀ, ਬਹਾਦਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿੱਚ ਗੁਲਾਮਾਂ ਦਾ ਜੀਵਣ, ਤਹਿਜ਼ੀਬ, ਆਮ ਵਿਹਾਰਕੇ ਵਰਤੋਂ ਤੇ ਹਮਵਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਲੂਕ ਆਦ ਗੱਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਦਿਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। {{gap}}ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਲੇਖ ਮਾਸਕ ਪੰਜਾਬੀ 'ਕੰਵਲ' ਵਿਚ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ੨੪੫੯ ਦੇ ਉਪਨਾਮ ਨਾਲ ਛਪਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਇਨਾਂ ਸਤਰਾਂ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀ ਦੇ ਨਾ ਨੂਕਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਐਡੀਟਰ ਕੰਵਲ ਨੇ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਅਸਲੀ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਵਾਕਫੀ ਕਰਾ ਦਿਤੀ, ਤਾਂ ਬਾਹਰੇ, ਦੇਸੋਂ ਪ੍ਰਦੇਸੋ, ਕਈ ਸ਼ਲਾਘਾ-ਪੱਤਰ ਆਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ </poem>}}<noinclude>{{center|-੫-}}</noinclude> pjxjo6kdu3vnx21vutluwbqk52cpvtj 250 30993 232747 160409 2026-08-21T10:03:47Z Harchand Bhinder 2624 232747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|6em}}{{xx-larger|'''ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਾਕਫ਼ੀ'''}} {{rule}}{{rule}} {{Float left|{{Block center|<poem>{{xx-larger|'''(੧) ਫਰਾਂਸ ਬਾਬਤ-'''}} ੧. ਪਿੰਡਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ, ਨਹਿਰਾਂ, ਦਰਿਆਂ, ਪਹਾੜ ੨. ਬਰਫ਼, ਪੌਣ ਪਾਣੀ, ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ। ੩. ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੇਲੇ, ਨਾਚ ਘਰ, ਟਰਾਮ, ਰੇਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ। ੪. ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ। ੫, ਖਾਣਾ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਮਿਲਣੀਆਂ। ੬. ਸਫ਼ਾਈ, ਜੁਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗਿਰਜੇ ਘਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ। ੭. ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ। ੮. ਕਾਰਖਾਨੇ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ। ੯. ਮਾਰਸਿਲੇਜ਼, ਰੂਆਨ, ਪੈਰਸ, ਉਅਰਲੈਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੈਰ। ੧੦. ਸ਼ਰਾਬ, ਸੇਬ, ਅੰਗੂਰ, ਸ਼ਹਿਤ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਆਦਿਕ। {{xx-larger|'''(੨) ਫੌਜੀਆਂ ਲਈ-'''}} ੧. ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ, ਸਫ਼ਾਈ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਫੁਰਤੀ। ੨, ਮੀਂਹ, ਬਰਫ, ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ। ੩. ਖੁਰਾਕ, ਪੁਸ਼ਾਕ, ਦਵਾ ਦਾਰੂ, ਆਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ। ੪. ਲੰਬੇ ਸਫਰ, ਨਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਰਾਂ ਤੇ ਮੇਲੇ। </poem>}}}}<noinclude>{{center|-੭-}}</noinclude> byxkj76t0lbokplygzxok7j1m40jdfb 232748 232747 2026-08-21T10:10:26Z Harchand Bhinder 2624 232748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|6em}}{{xx-larger|'''ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਾਕਫ਼ੀ'''}} {{rule|height=4px}}{{rule}} {{Block center|<poem>{{xx-larger|'''(੧) ਫਰਾਂਸ ਬਾਬਤ-'''}} ੧. ਪਿੰਡਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ, ਨਹਿਰਾਂ, ਦਰਿਆਂ, ਪਹਾੜ ੨. ਬਰਫ਼, ਪੌਣ ਪਾਣੀ, ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ। ੩. ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੇਲੇ, ਨਾਚ ਘਰ, ਟਰਾਮ, ਰੇਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ। ੪. ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ। ੫, ਖਾਣਾ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਮਿਲਣੀਆਂ। ੬. ਸਫ਼ਾਈ, ਜੁਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗਿਰਜੇ ਘਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ। ੭. ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ। ੮. ਕਾਰਖਾਨੇ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ। ੯. ਮਾਰਸਿਲੇਜ਼, ਰੂਆਨ, ਪੈਰਸ, ਉਅਰਲੈਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੈਰ। ੧੦. ਸ਼ਰਾਬ, ਸੇਬ, ਅੰਗੂਰ, ਸ਼ਹਿਤ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਆਦਿਕ। {{xx-larger|'''(੨) ਫੌਜੀਆਂ ਲਈ-'''}} ੧. ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ, ਸਫ਼ਾਈ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਫੁਰਤੀ। ੨, ਮੀਂਹ, ਬਰਫ, ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ। ੩. ਖੁਰਾਕ, ਪੁਸ਼ਾਕ, ਦਵਾ ਦਾਰੂ, ਆਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ। ੪. ਲੰਬੇ ਸਫਰ, ਨਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਰਾਂ ਤੇ ਮੇਲੇ। </poem>}} {{nop}}<noinclude>{{center|-੭-}}</noinclude> 8x8bv2vlq8bwfousb7yyfivgj5eaunr 232749 232748 2026-08-21T10:11:11Z Harchand Bhinder 2624 232749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|6em}}{{xx-larger|'''ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਾਕਫ਼ੀ'''}} {{rule|height=4px}}{{rule}} {{Block center|<poem>{{larger|'''(੧) ਫਰਾਂਸ ਬਾਬਤ-'''}} ੧. ਪਿੰਡਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ, ਨਹਿਰਾਂ, ਦਰਿਆਂ, ਪਹਾੜ ੨. ਬਰਫ਼, ਪੌਣ ਪਾਣੀ, ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ। ੩. ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੇਲੇ, ਨਾਚ ਘਰ, ਟਰਾਮ, ਰੇਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ। ੪. ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ। ੫, ਖਾਣਾ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਮਿਲਣੀਆਂ। ੬. ਸਫ਼ਾਈ, ਜੁਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗਿਰਜੇ ਘਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ। ੭. ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ। ੮. ਕਾਰਖਾਨੇ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ। ੯. ਮਾਰਸਿਲੇਜ਼, ਰੂਆਨ, ਪੈਰਸ, ਉਅਰਲੈਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੈਰ। ੧੦. ਸ਼ਰਾਬ, ਸੇਬ, ਅੰਗੂਰ, ਸ਼ਹਿਤ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਆਦਿਕ। {{larger|'''(੨) ਫੌਜੀਆਂ ਲਈ-'''}} ੧. ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ, ਸਫ਼ਾਈ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਫੁਰਤੀ। ੨, ਮੀਂਹ, ਬਰਫ, ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ। ੩. ਖੁਰਾਕ, ਪੁਸ਼ਾਕ, ਦਵਾ ਦਾਰੂ, ਆਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ। ੪. ਲੰਬੇ ਸਫਰ, ਨਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਰਾਂ ਤੇ ਮੇਲੇ। </poem>}} {{nop}}<noinclude>{{center|-੭-}}</noinclude> 8t7r0vdobs60me93j44d5epyfev7gva 232750 232749 2026-08-21T10:11:50Z Harchand Bhinder 2624 232750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|6em}}{{xx-larger|'''ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਾਕਫ਼ੀ'''}} {{rule|height=4px}}{{rule}} {{Block center|<poem> {{larger|'''(੧) ਫਰਾਂਸ ਬਾਬਤ-'''}} ੧. ਪਿੰਡਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ, ਨਹਿਰਾਂ, ਦਰਿਆਂ, ਪਹਾੜ ੨. ਬਰਫ਼, ਪੌਣ ਪਾਣੀ, ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ। ੩. ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੇਲੇ, ਨਾਚ ਘਰ, ਟਰਾਮ, ਰੇਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ। ੪. ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ। ੫, ਖਾਣਾ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਮਿਲਣੀਆਂ। ੬. ਸਫ਼ਾਈ, ਜੁਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗਿਰਜੇ ਘਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ। ੭. ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ। ੮. ਕਾਰਖਾਨੇ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ। ੯. ਮਾਰਸਿਲੇਜ਼, ਰੂਆਨ, ਪੈਰਸ, ਉਅਰਲੈਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੈਰ। ੧੦. ਸ਼ਰਾਬ, ਸੇਬ, ਅੰਗੂਰ, ਸ਼ਹਿਤ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਆਦਿਕ। {{larger|'''(੨) ਫੌਜੀਆਂ ਲਈ-'''}} ੧. ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ, ਸਫ਼ਾਈ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਫੁਰਤੀ। ੨, ਮੀਂਹ, ਬਰਫ, ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ। ੩. ਖੁਰਾਕ, ਪੁਸ਼ਾਕ, ਦਵਾ ਦਾਰੂ, ਆਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ। ੪. ਲੰਬੇ ਸਫਰ, ਨਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਰਾਂ ਤੇ ਮੇਲੇ। </poem>}} {{nop}}<noinclude>{{center|-੭-}}</noinclude> c41m4u0uhoc80c0pd3wv95qrjxbmw26 232751 232750 2026-08-21T10:12:58Z Harchand Bhinder 2624 232751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|8em}}{{xx-larger|'''ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਾਕਫ਼ੀ'''}} {{rule|height=4px}}{{rule}} {{Block center|<poem> {{larger|'''(੧) ਫਰਾਂਸ ਬਾਬਤ-'''}} ੧. ਪਿੰਡਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ, ਨਹਿਰਾਂ, ਦਰਿਆਂ, ਪਹਾੜ ੨. ਬਰਫ਼, ਪੌਣ ਪਾਣੀ, ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ। ੩. ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੇਲੇ, ਨਾਚ ਘਰ, ਟਰਾਮ, ਰੇਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ। ੪. ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ। ੫, ਖਾਣਾ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਮਿਲਣੀਆਂ। ੬. ਸਫ਼ਾਈ, ਜੁਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗਿਰਜੇ ਘਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ। ੭. ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ। ੮. ਕਾਰਖਾਨੇ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ। ੯. ਮਾਰਸਿਲੇਜ਼, ਰੂਆਨ, ਪੈਰਸ, ਉਅਰਲੈਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੈਰ। ੧੦. ਸ਼ਰਾਬ, ਸੇਬ, ਅੰਗੂਰ, ਸ਼ਹਿਤ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਆਦਿਕ। {{larger|'''(੨) ਫੌਜੀਆਂ ਲਈ-'''}} ੧. ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ, ਸਫ਼ਾਈ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਫੁਰਤੀ। ੨, ਮੀਂਹ, ਬਰਫ, ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ। ੩. ਖੁਰਾਕ, ਪੁਸ਼ਾਕ, ਦਵਾ ਦਾਰੂ, ਆਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ। ੪. ਲੰਬੇ ਸਫਰ, ਨਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਰਾਂ ਤੇ ਮੇਲੇ। </poem>}} {{nop}}<noinclude>{{center|-੭-}}</noinclude> te4v9gapvjz36h0bpf1mwkapvysxjg6 232752 232751 2026-08-21T10:13:18Z Harchand Bhinder 2624 232752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|10em}}{{xx-larger|'''ਕਿਤਾਬ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਵਾਕਫ਼ੀ'''}} {{rule|height=4px}}{{rule}} {{Block center|<poem> {{larger|'''(੧) ਫਰਾਂਸ ਬਾਬਤ-'''}} ੧. ਪਿੰਡਾਂ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਵਸੋਂ, ਨਹਿਰਾਂ, ਦਰਿਆਂ, ਪਹਾੜ ੨. ਬਰਫ਼, ਪੌਣ ਪਾਣੀ, ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ। ੩. ਇਸ਼ਨਾਨ ਮੇਲੇ, ਨਾਚ ਘਰ, ਟਰਾਮ, ਰੇਲ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਦੁਕਾਨਾਂ। ੪. ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਹਿੰਦੀਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ। ੫, ਖਾਣਾ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਵਿਆਹ ਤੇ ਪਿਆਰ-ਮਿਲਣੀਆਂ। ੬. ਸਫ਼ਾਈ, ਜੁਵਾਨੀ, ਸੁੰਦਰਤਾ, ਗਿਰਜੇ ਘਰ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ। ੭. ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਆਮਦਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ। ੮. ਕਾਰਖਾਨੇ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਰਾਖੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ। ੯. ਮਾਰਸਿਲੇਜ਼, ਰੂਆਨ, ਪੈਰਸ, ਉਅਰਲੈਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੈਰ। ੧੦. ਸ਼ਰਾਬ, ਸੇਬ, ਅੰਗੂਰ, ਸ਼ਹਿਤ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਆਦਿਕ। {{larger|'''(੨) ਫੌਜੀਆਂ ਲਈ-'''}} ੧. ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ, ਸਫ਼ਾਈ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਫੁਰਤੀ। ੨, ਮੀਂਹ, ਬਰਫ, ਗਰਮੀ ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਆਦਤ। ੩. ਖੁਰਾਕ, ਪੁਸ਼ਾਕ, ਦਵਾ ਦਾਰੂ, ਆਰਾਮ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ। ੪. ਲੰਬੇ ਸਫਰ, ਨਵੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸੈਰਾਂ ਤੇ ਮੇਲੇ। </poem>}} {{nop}}<noinclude>{{center|-੭-}}</noinclude> 0plmqnmvvihgf250ltdrrpkt4wfbru0 250 30994 232753 78965 2026-08-21T10:16:11Z Harchand Bhinder 2624 232753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amreen Zafarpur" /></noinclude>{{Block center|<poem>੫. ਮੈਦਾਨੇ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਬਹਾਦਰੀਆਂ, ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਇਜ਼ਤ । ੬. ਜੰਗੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਬੀਮਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਨਰਸਾਂ ਤੇ ਡਾਕਟਰ । ੭. ਤੋਪਾਂ, ਮਸ਼ੀਨ ਗਨਾਂ, ਬੰਬ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ । ੮. ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿਚ ਬਰਫ਼ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਸਖਤ ਸਰਦੀ । ੯ ਰਿਸ਼ਟ ਪੁਸ਼ਟ ਰੰਗੀਲਾ ਸਜੀਲਾ ਰੌਣਕੀ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਫੋਜੀ ਜੀਵਨ। ੧੦, ੧੯੧੪ ਤੋਂ ੧੯੧੯ ਤਕ, ਮਿਸਰ, ਫਰਾਂਸ, ਫਲਸਤੀਨ, ਟਰਕੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ । {{larger|(੩) ਆਪਣੀ ਬਾਬਤ-}} ੧. ਮੇਰੀ ਬਚਪਨ ਕਥਾ, ਫੋਜੀ ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਪੀਘ ੨. ਸ਼ਰਾਰਤ, ਹਾਦਸੇ ਤੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ । 3. ਫੋਜ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਦਾ ਟਾਕਰਾ । ੪. ਫਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਤੇ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਸਤਿਕਾਰ । ੫, ਫੌਜੀ ਦਾ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ-ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਗਰੋ’, ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਸਫਾਈ । ੬. ਮਿਲਕੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਤੇ ਡਿਸਪਨ ਦੀ ਆਦਤ ॥ ੭. ਦੇਸੀ ਸੈਰਾਂ ਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਲਾਭ ॥ ੮. ਮਜ਼ਬੇ, ਖੁਰਾਕ, ਛੂਤ ਛਾਤ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ । ੯. ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੈਰ । ੧੦, ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੇਮ ਕਥਾ ਤੇ ਬਾਕੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਉਸਦਾ ਅਸਰ ।</poem>}} {{right|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ}}<noinclude></noinclude> cxvji7dlj2wdbdc3util1b9uak7ls35 232754 232753 2026-08-21T10:16:59Z Harchand Bhinder 2624 232754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amreen Zafarpur" /></noinclude>{{Block center|<poem>੫. ਮੈਦਾਨੇ ਜੰਗ ਦੀਆਂ ਬਹਾਦਰੀਆਂ, ਇਨਾਮ ਅਤੇ ਇਜ਼ਤ । ੬. ਜੰਗੀ ਹਸਪਤਾਲ, ਬੀਮਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਨਰਸਾਂ ਤੇ ਡਾਕਟਰ । ੭. ਤੋਪਾਂ, ਮਸ਼ੀਨ ਗਨਾਂ, ਬੰਬ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਫ਼ਰ । ੮. ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੇ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵਿਚ ਬਰਫ਼ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਸਖਤ ਸਰਦੀ । ੯ ਰਿਸ਼ਟ ਪੁਸ਼ਟ ਰੰਗੀਲਾ ਸਜੀਲਾ ਰੌਣਕੀ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਫੋਜੀ ਜੀਵਨ। ੧੦, ੧੯੧੪ ਤੋਂ ੧੯੧੯ ਤਕ, ਮਿਸਰ, ਫਰਾਂਸ, ਫਲਸਤੀਨ, ਟਰਕੀ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਤਜਰਬੇ । {{larger|(੩) ਆਪਣੀ ਬਾਬਤ-}} ੧. ਮੇਰੀ ਬਚਪਨ ਕਥਾ, ਫੋਜੀ ਬਚਿਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਪੀਘ ੨. ਸ਼ਰਾਰਤ, ਹਾਦਸੇ ਤੇ ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ । 3. ਫੋਜ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਬਹਿਣੀ ਦਾ ਟਾਕਰਾ । ੪. ਫਰਾਂਸੀਸੀਆਂ ਤੇ ਮਿਸਰੀਆਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਸਤਿਕਾਰ । ੫, ਫੌਜੀ ਦਾ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ-ਪੈਨਸ਼ਨ ਮਗਰੋ’, ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਸਫਾਈ । ੬. ਮਿਲਕੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਤੇ ਡਿਸਪਨ ਦੀ ਆਦਤ ॥ ੭. ਦੇਸੀ ਸੈਰਾਂ ਤੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਨੂੰ ਲਾਭ ॥ ੮. ਮਜ਼ਬੇ, ਖੁਰਾਕ, ਛੂਤ ਛਾਤ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ । ੯. ਧਰਮ ਅਸਥਾਨਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੀ ਸੈਰ । ੧੦, ਫੌਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੇਮ ਕਥਾ ਤੇ ਬਾਕੀ ਜੀਵਨ ਤੇ ਉਸਦਾ ਅਸਰ ।</poem>}} {{right|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ}}<noinclude>{{center|-੮-}}</noinclude> fxk4g97oxkkkqrh1de0ti3b4kcfxq3k 250 30995 232755 79336 2026-08-21T10:18:46Z Harchand Bhinder 2624 232755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|12em}}{{center|{{xx-larger|'''ਸੋਡਾ ਵਾਟਰ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ'''}}}} {{rule}}{{rule}} {{gap}}ਇਕ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੱਠਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਾਂ, ਦਿਨ ਸਨ ਹੋਲੀਆਂ ਦੇ। ਉਸ ਰਜਮੈਂਟ ਵਿਚ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੁਕਾ-ਵਰਡਨ ਸਨ। ਛਾਉਣੀ ਸੀ ਹਿੰਦਸਤਾਨ ਦੀ ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਸਸਤੀਆਂ ਸਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ। ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦਿਨ ਹੋਲੀਆਂ ਦੇ!</br>{{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਘਰ ਕਿਸੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਸੀ। ਨਹੀਂ, ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਦਾਲ ਫੁਲਕਾ ਚਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਥੇ ਤਾਂ ਜਲਸਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਲਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਵੀ ਨਾਚ ਹੈ ਸੀ। ਉਂਝ ਵੀ ਪਿਤਾ ਜੀ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਪੀਂਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਮੈਂ ਸਚੋ ਸਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀਣ ਦਾ ਢੰਗ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ! ਮੈਂ ਕਈ ਪਿਆਰ ਵੇਖੇ ਹਨ-ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਲਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬੁਕ ਧਰ ਕੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਇਕੋ ਵਾਰ ਅਧੀਆ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਸਿਟ ਡੀਕ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਨਕ ਚਾੜ੍ਹ ਜ਼ਹਿਰ ਸਮਝ ਅੰਦਰ ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ;<noinclude>{{center|-੯-}}</noinclude> r8d8rhgii561ryoyfkbyle0h8q0bqts 232756 232755 2026-08-21T10:19:34Z Harchand Bhinder 2624 232756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|14em}}{{center|{{xx-larger|'''ਸੋਡਾ ਵਾਟਰ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ'''}}}} {{rule|height=4px}}{{rule}} {{gap}}ਇਕ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੱਠਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਾਂ, ਦਿਨ ਸਨ ਹੋਲੀਆਂ ਦੇ। ਉਸ ਰਜਮੈਂਟ ਵਿਚ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੁਕਾ-ਵਰਡਨ ਸਨ। ਛਾਉਣੀ ਸੀ ਹਿੰਦਸਤਾਨ ਦੀ ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਸਸਤੀਆਂ ਸਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ। ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦਿਨ ਹੋਲੀਆਂ ਦੇ!</br>{{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਘਰ ਕਿਸੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਸੀ। ਨਹੀਂ, ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਦਾਲ ਫੁਲਕਾ ਚਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਥੇ ਤਾਂ ਜਲਸਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਲਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਵੀ ਨਾਚ ਹੈ ਸੀ। ਉਂਝ ਵੀ ਪਿਤਾ ਜੀ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਪੀਂਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਮੈਂ ਸਚੋ ਸਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀਣ ਦਾ ਢੰਗ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ! ਮੈਂ ਕਈ ਪਿਆਰ ਵੇਖੇ ਹਨ-ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਲਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬੁਕ ਧਰ ਕੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਇਕੋ ਵਾਰ ਅਧੀਆ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਸਿਟ ਡੀਕ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਨਕ ਚਾੜ੍ਹ ਜ਼ਹਿਰ ਸਮਝ ਅੰਦਰ ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ;<noinclude>{{center|-੯-}}</noinclude> t6yr05wueuge79nnzb4zj8rmjttd9yr 232757 232756 2026-08-21T10:20:04Z Harchand Bhinder 2624 232757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|15em}}{{center|{{xx-larger|'''ਸੋਡਾ ਵਾਟਰ ਦੀਆਂ ਬੋਤਲਾਂ'''}}}} {{rule|height=4px}}{{rule}} {{gap}}ਇਕ ਛਾਉਣੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਅੱਠਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਸਾਂ, ਦਿਨ ਸਨ ਹੋਲੀਆਂ ਦੇ। ਉਸ ਰਜਮੈਂਟ ਵਿਚ ਸਿਖਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸੁਕਾ-ਵਰਡਨ ਸਨ। ਛਾਉਣੀ ਸੀ ਹਿੰਦਸਤਾਨ ਦੀ ਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਸਸਤੀਆਂ ਸਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ। ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦਿਨ ਹੋਲੀਆਂ ਦੇ!</br>{{gap}}ਉਸ ਦਿਨ ਸਾਡੇ ਘਰ ਕਿਸੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਸੀ। ਨਹੀਂ, ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਦਾਲ ਫੁਲਕਾ ਚਾਵਲਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਥੇ ਤਾਂ ਜਲਸਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਬਾਲਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦਾ ਵੀ ਨਾਚ ਹੈ ਸੀ। ਉਂਝ ਵੀ ਪਿਤਾ ਜੀ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਪੀਂਦੇ ਸਨ; ਪਰ ਮੈਂ ਸਚੋ ਸਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀਣ ਦਾ ਢੰਗ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ, ਹੁਣ! ਮੈਂ ਕਈ ਪਿਆਰ ਵੇਖੇ ਹਨ-ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਲਾ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਬੁਕ ਧਰ ਕੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਇਕੋ ਵਾਰ ਅਧੀਆ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਸਿਟ ਡੀਕ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਨਕ ਚਾੜ੍ਹ ਜ਼ਹਿਰ ਸਮਝ ਅੰਦਰ ਮਿਟਣ ਵਾਲੇ;<noinclude>{{center|-੯-}}</noinclude> 8z9t2lixzvewmwpkizofp7wfr9jopdt 250 30996 232758 79353 2026-08-21T10:23:10Z Harchand Bhinder 2624 232758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>ਪਰ ਇਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਛਟਾਂਕ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਉਪਰ ਸੋਡਾ ਬਰਫ਼ ਪਾ ਲੈਣੀ ਅਤੇ ਮਿਠੇ ਮਿਠੇ ਘੁਟ ਘੰਟੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਸਵਾਦ ਲੈ ਲੈ ਪੀਣਾ: ਪਰ ਪੀਣੀ ਹਰ ਰੋਜ਼। ਬਹੁਤ ਛਾਲ ਮਾਰਨੀ ਤਾਂ ਛਟਾਂਕ ਹੋਰ ਸਹੀ; ਪਰ ਅਜ ਕਲ ਤਾਂ ਹੋਲੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਘਰ ਆਇਆ ਸੀ!</br> {{***|5|5em|char=*}} {{gap}}ਤਿੰਨੇ ਪਤੀਲੇ ਲਾਹ ਕੇ ਗਰਮ ਰਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨੀ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੁਗੰਧੀ ਉਠ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਜ਼ ਲਗ ਚੁਕਿਆ ਸੀ, ਬੋਤਲ ਖੁਲੀ ਪਈ ਸੀ, ਕੱਚ ਦੇ ਗਲਾਸ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਪਰ "ਅਗਨੂੰਆਂ ਸਾਈਸ ਅਜੇ ਬਰਫ਼ ਸੋਡਾ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੁੜਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਇਕ ਇਕ ਪੈਗ ਬਿਨਾ ਬਰਫ਼ ਸੋਡਾ, ਪਾਣੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ; ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਅਗਨੂਆਂ ਨਾ ਆਇਆ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਵੀ ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਲਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਲੋਰ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਤੇ ਸੋਡੇ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਉੱਕਾ ਭੁਲਾ ਚੁਕਾ ਸੀ।</br>{{gap}}ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ:</br>{{gap}}"ਜਾ ਕਾਕਾ! ਜਾ ਕੇ ਸੋਡੇ ਦੀਆਂ ਛੇ ਬੋਤਲਾਂ ਤੇ ਦੋ ਸੇਰ ਬਰਫ਼-!" ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਹੋਸ਼ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ। ਅਸਲ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਰਸਾਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਬਾਗ਼ ਹੈ ਸੀ। ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਬ੍ਰਿਛ ਉਪਰ ਸਾਵੇ ਰੰਗ ਦਾ ਝੰਡਾ ਸੀ ਤੇ ਆਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀਰ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਦਿਨੇ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਕਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਭੱਜ ਕੇ ਲੰਘਦਾ। ਫਿਰ ਅਜ ਤਾਂ ਚੋਖੀ ਰਾਤ ਹੈਸੀ। ਸਾਥੀ ਮੁੰਡੇ ਦਸਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਪੀਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਵੈਰੀ ਹੈ; ਪਰ ਦਿਨੇ ਚਾਨਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦਿਆਂ ਦੋ ਚਾਰ ਮੁੰਡੇ ਹੋਣੇ।</br>{{gap}}ਹੁਣ ਰਾਤ ਪੈ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਇਲਾਹੀ ਹੁਕਮ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਘੋੜੇ ਉਪਰ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ।<noinclude>{{center|-੧੦-}}</noinclude> md89e8x4r259qkbszyfherzeqvmbmjj 232759 232758 2026-08-21T10:24:27Z Harchand Bhinder 2624 232759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>ਪਰ ਇਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਛਟਾਂਕ ਗਲਾਸ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਉਪਰ ਸੋਡਾ ਬਰਫ਼ ਪਾ ਲੈਣੀ ਅਤੇ ਮਿਠੇ ਮਿਠੇ ਘੁਟ ਘੰਟੇ ਦੋ ਘੰਟੇ ਵਿਚ ਸਵਾਦ ਲੈ ਲੈ ਪੀਣਾ: ਪਰ ਪੀਣੀ ਹਰ ਰੋਜ਼। ਬਹੁਤ ਛਾਲ ਮਾਰਨੀ ਤਾਂ ਛਟਾਂਕ ਹੋਰ ਸਹੀ; ਪਰ ਅਜ ਕਲ ਤਾਂ ਹੋਲੀਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਘਰ ਆਇਆ ਸੀ!</br> {{***|4|5em|char=★}} {{gap}}ਤਿੰਨੇ ਪਤੀਲੇ ਲਾਹ ਕੇ ਗਰਮ ਰਖੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨੀ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਪਾਣੀ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਸੁਗੰਧੀ ਉਠ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਜ਼ ਲਗ ਚੁਕਿਆ ਸੀ, ਬੋਤਲ ਖੁਲੀ ਪਈ ਸੀ, ਕੱਚ ਦੇ ਗਲਾਸ ਮੌਜੂਦ ਸਨ; ਪਰ "ਅਗਨੂੰਆਂ ਸਾਈਸ ਅਜੇ ਬਰਫ਼ ਸੋਡਾ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੁੜਿਆ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਹੀ ਇਕ ਇਕ ਪੈਗ ਬਿਨਾ ਬਰਫ਼ ਸੋਡਾ, ਪਾਣੀ, ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿਤਾ; ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਅਗਨੂਆਂ ਨਾ ਆਇਆ। ਅਸਲ ਵਿਚ ਉਹ ਵੀ ਸਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ 'ਚ ਹੋਲੀ ਮਨਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਾਲਾ ਸੁੰਦਰੀ ਦੇ ਲੋਰ ਵਿਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਤੇ ਸੋਡੇ ਬਰਫ਼ ਨੂੰ ਉੱਕਾ ਭੁਲਾ ਚੁਕਾ ਸੀ।</br>{{gap}}ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ:</br>{{gap}}"ਜਾ ਕਾਕਾ! ਜਾ ਕੇ ਸੋਡੇ ਦੀਆਂ ਛੇ ਬੋਤਲਾਂ ਤੇ ਦੋ ਸੇਰ ਬਰਫ਼-!" ਇਹ ਹੁਕਮ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਹੋਸ਼ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ। ਅਸਲ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਰਸਾਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਇਕ ਬਾਗ਼ ਹੈ ਸੀ। ਬਾਗ਼ ਵਿਚ ਇਕ ਬ੍ਰਿਛ ਉਪਰ ਸਾਵੇ ਰੰਗ ਦਾ ਝੰਡਾ ਸੀ ਤੇ ਆਖਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੀਰ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ। ਮੈਂ ਦਿਨੇ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਥੋਂ ਲੰਘਿਆ ਕਰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਭੱਜ ਕੇ ਲੰਘਦਾ। ਫਿਰ ਅਜ ਤਾਂ ਚੋਖੀ ਰਾਤ ਹੈਸੀ। ਸਾਥੀ ਮੁੰਡੇ ਦਸਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਪੀਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਵੈਰੀ ਹੈ; ਪਰ ਦਿਨੇ ਚਾਨਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂਦਿਆਂ ਦੋ ਚਾਰ ਮੁੰਡੇ ਹੋਣੇ।</br>{{gap}}ਹੁਣ ਰਾਤ ਪੈ ਚੁਕੀ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਤੇ ਇਲਾਹੀ ਹੁਕਮ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਇਕ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਘੋੜੇ ਉਪਰ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ।<noinclude>{{center|-੧੦-}}</noinclude> i0k6vxjhwz07hgbpvnv4jn2xl50ftge 250 30997 232760 79501 2026-08-21T10:28:17Z Harchand Bhinder 2624 232760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{gap}}ਮੈਂ ਪਰਨਾ, ਬੋਤਲਾਂ ਬੰਨਣ ਤੇ ਬਰਫ਼ ਪਾਣ ਲਈ ਚੁਕ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਮਾਂ ਜੀ ਪਾਸੋਂ ਪੈਸੇ ਲੈ, ਉਸ ਦੇ ਲੜ ਬਨ੍ਹੇ। ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮੈਂ ਮਾਂ ਜੀ ਵਲ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਰਾਤ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਨਾ ਘਲਿਆ ਜਾਵਾਂ। ਮਾਂ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਦਬੀ ਜ਼ਬਾਨ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਹਮਦਰਦੀ ਕੀਤੀ:</br>{{gap}}"ਕੀੜੇ ਪਤੰਗ ਦੀ ਬਹਾਰ ਹੈ ਤੇ ਮੁੰਡਾ ਇਕੱਲਾ ਹੈ।”</br></br>{{gap}}ਪਰ ਦੂਜੇ ਬੰਨਓ ਇਕ ਭਬਕ ਆਈ। ਮੈਂ ਚੁਪ ਕੀਤਾ ਪੈਸੇ ਲੈ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮਾਂ ਜੀ ਚੁਪ ਹੋ ਗਏ। {{***|4|5em|char=¤}} {{gap}}ਅਧੇ ਕੁ ਘੰਟੇ ਮਗਰੋਂ ਅੰਗਨੂਆਂ ਆ ਗਿਆ। ਬਰਫ਼ ਸੋਡਾ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ; ਪਰ ਅੰਗਨੂਆਂ ਵੀ ਲੋਟ-ਪੋਟ ਹੈਸੀ। ਗਲਾਸਾਂ ਵਿਚ ਬਰਫ਼ ਸੋਡਾ ਪੈ ਕੇ ਨਵਾਂ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਸਾਈਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ:</br>{{gap}}"ਅਰੇ! ਜ਼ਰਾ ਸੁਰਜੂ ਕੀ ਦੁਕਾਨ ਪਰ ਜਾਨਾਂ, ਵਰ੍ਹਾਂ ਛੋਕਰਾ ਸੋਡਾ ਲੋਨ ਗਿਆ ਹੈ।"</br>{{gap}}ਅੰਗਨੂੰਆਂ ਰਸਾਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਕੱਬਰ ਪਾਸੋਂ ਲੰਘਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਈ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਇੰਜਨ ਭਖ ਰਿਹਾ ਸੀ।</br>{{gap}}ਅੰਗਨੂਆਂ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਪਿਛੋਂ ਮਾਂ ਜੀ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਖਿਆ-"ਨਾ ਮੰਡਾ ਮੁੜਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਸਾਈਸ ਹੀ ਆਇਆ?" </br>{{gap}}ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉਤਰ ਮਿਲਿਆ:</br>{{gap}}" ਹੋਲੀਆਂ ਹੈਨ, ਮੁੰਡਾ ਵੀ ਉਥੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਣ ਲਗ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਅੰਗਨੂੰਆਂ ਕੋਈ ਘੱਟ ਹੈ?"</br>{{gap}}ਮਾਂ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਉਡ ਕੇ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਬੜਾ ਹੀ ਫ਼ਿਕਰ ਸੀ। ਦਰ-ਅਸਲ ਉਹ ਭੋਜਨ ਤਾਂ ਵੰਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਤੜਫ਼ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁਤਰ ਅਜ ਹੀ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਲੇ ਜਿਸ ਘਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਤਿੰਨ ਬਾਲ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਹੋਣ, ਉਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬੜੀ ਰੱਖਿਆ<noinclude>{{center|-੧੧-}}</noinclude> f7gddv7tho0ylhrc2shyz9dw2f1bozh 250 30999 232761 79517 2026-08-21T10:32:04Z Harchand Bhinder 2624 232761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>ਤੇ ਦੇਖ ਭਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਇਕ ਘੜੀ ਸੱਧਰਾਂ ਨਾਲ ਬਿਤਾਈ। ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦੌਰਾਂ ਮਗਰੋਂ ਰੋਟੀ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ, ਪਰ ਇਤਨੇ ਨੂੰ ਅੰਗਨੂਆਂ ਵੀ ਆਣ ਪੁਜਿਆ।</br>{{gap}}“ਮਹਾਰਾਜ! ਵਹਾਂ ਤੋਂ ਲੜਕਾ ਗਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸੁਰਜੂਆਂ ਕੋ ਹਮ ਨੇ ਹੇਰ ਕਰ ਪੂਛ ਲੀਆ ਹੈ।”</br>{{gap}}ਮਾਂ ਜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠੋਂ ਧਰਤੀ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਉਹ ਘੁਬਰ ਕੇ ਉਠ ਖਲੋਤੀ। ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੱਥਰੂ ਆ ਗਏ ਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਪਈ, ਪਰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਬੇ-ਪਰਵਾਹੀ ਵਿਚ:</br>{{gap}}“ਕਿਧਰੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਵੇਖਦਾ ਹੋਣਾ ਏ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਰਲ ਗਿਆ ਹੋਊ।"</br>{{gap}}ਪਰ ਝੱਟ ਹੀ ਅੰਗਨੂਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ:-</br>{{gap}}“ਨਹੀਂ ਸਰਕਾਰ! ਮੈਂ ਤੀਨੋ ਮਜਲਿਸ ਛਾਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਲੌਂਡਾ ਕਹੀਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਾ?"</br>{{gap}}ਹੁਣ ਤਾਂ ਮਾਂ ਜੀ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਿਕਲ ਗਈਆਂ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਫਰਕਣ ਲਗੀਆਂ, ਰੋਟੀ ਵੀ ਲਗ ਪਗ ਮੁਕ ਹੀ ਚੁਕੀ ਸੀ, ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ:</br>{{gap}}“ਜ਼ਰੂਰ ਭਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" </br>{{gap}}ਘੜੀ ਵੇਖੀ। ਸਾਢੇ ਬਾਰਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਲੈਂਪ ਚੁਕਿਆ। ਤਿੰਨੇ (ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮਿਤਰ ਅਤੇ ਅੰਗਨੂਆਂ) ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਅੰਗਆਂ ਪਾਸੋਂ ਫਿਰ ਪੁਛਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ:"</br>{{gap}}"ਸੁਰਜੂਆ, ਕਿਯਾ ਕਹਿਤਾ ਥਾ?"</br>{{gap}}“ਕੌਨ ਕੌਨ ਸੀ ਮਜਲਿਸ ਮੇਂ ਦੇਖਾ?"</br>{{gap}}"ਕਿਸ ਕਿਸ ਸੇ ਪੁਛਾ ਥਾ?"</br>{{gap}}ਤਿੰਨਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਫਿਰ ਸੁਰਜੂਏ ਥੀਂ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਮਜਲਿਸਾਂ ਭਾਲੀਆਂ, ਜਮਾਤੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਗਏ, ਖੂਹ, ਬਾਗ, ਗੁਰਦਵਾਰਾ, ਮੰਦਰ, ਬਾਜ਼ਾਰ, ਚੌਧਰੀ ਬਲਦਿਓ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ-ਜਿਥੇ ਮੁੰਡਾ ਪੜਨ ਜਾਂਦਾ ਸੀ-ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਪੁਛੀਆਂ।</br>{{gap}}ਮਾਂ ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਵੱਸ ਨਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੈਦ, ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਸੀ ਨਿਕਲ ਸਕਦੀ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਇਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਥੀਂ<noinclude>{{center|-੧੨-}}</noinclude> 0kj8hjhl235kh2h9jmwcu5asd86099q 250 31009 232762 79532 2026-08-21T10:36:11Z Harchand Bhinder 2624 232762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>ਅਗੇ ਪੁਜਦੀ। ਹੁਣ ਢਾਈ ਤਿੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸਭ ਗਾਣੇ, ਰਾਸਾਂ, ਨਾਟਕ, ਮਜਲਸਾਂ ਮੁਕ ਚੁਕੀਆ ਸਨ। ਰਾਤ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕੀ ਬਿਸਤਰੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।</br>{{gap}}ਮੇਜਰ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਦਸ ਪੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਮੁਕਾ ਕੇ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ:</br>{{gap}}ਹੁਣ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਲੱਭਣਾ ਔਖਾ ਹੀ ਹੈ। ਰਸਾਲਦਾਰ, ਜਮਾਂਦਾਰ, ਦਫ਼ੇਦਾਰ, ਮਿੱਤਰ ਸਿਪਾਹੀ ਸਭੋ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨੀਂਦ ਲਈ ਤੇ ਪੀਤੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਦੀ ਤੋਟ ਵਿਚ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਬਾਨ੍ਹਵਾਂ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।</br>{{gap}}ਗੱਲ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸੀ: ਹੋਲੀਆਂ ਥੀਂ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਐਤਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰ-ਸਾਰ ਹੀ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਛੀ ਬੱਕਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੇਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਇਆ, ਹੋਲੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦ ਲਏ ਜਾਣ। ਨਾਲੇ ਝਟਕੇ ਦੀ ਮਸ਼ਕ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਾਲੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਉਡ। ਮੇਜਰ ਪਾਸ ਆਏ, ਮੁਲ, ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ, ਬੜਾ ਹੀ ਸਸਤਾ ਮਾਲ ਸੀ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਾਲ ਚੋਰੀ ਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਸਤ ਅਠ ਸੇਰ ਦਾ ਬੱਕਰਾ ਦੋ ਪੌਣੇ ਦੋ ਰੁਪਏ ਮੰਗਦਾ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਛੀ ਛੀ ਆਨੇ ਸਭੋ ਖ਼ਰੀਦੇ ਗਏ। ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਗੰਗਾਜਲੀ ਚਕੀ, ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ, ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਹੁੰਆਂ ਖਾਧੀਆਂ। ਇਤਨਾ ਕੁਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਬੱਕਰੇ ਚੋਰੀ ਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਖਦਾ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਤੇ ਇਕ ਅਨਹੋਣਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਭਲਕੇ ਪੇਸ਼ੀ ਹੈ। ਬੱਕਰੇ ਖ਼ਰੀਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਵਾ ਅਠ ਰੁਪਏ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ।</br>{{gap}}ਹੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਦਸ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਸਨ। ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਖੁਲਾ ਘਾਹ ਦਾਣਾ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਪੀ ਬਕਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਤਿੰਨ<noinclude>{{center|-੧੩-}}</noinclude> 1wmu9ccrymbtm73fglo39j1bdtkctm4 232763 232762 2026-08-21T10:38:13Z Harchand Bhinder 2624 232763 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>ਅਗੇ ਪੁਜਦੀ। ਹੁਣ ਢਾਈ ਤਿੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਸਭ ਗਾਣੇ, ਰਾਸਾਂ, ਨਾਟਕ, ਮਜਲਸਾਂ ਮੁਕ ਚੁਕੀਆ ਸਨ। ਰਾਤ ਦੀ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕੀ ਬਿਸਤਰੇ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।</br>{{gap}}ਮੇਜਰ ਨਾਲ ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਦਸ ਪੰਦਰਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਦੇਖ ਭਾਲ ਮੁਕਾ ਕੇ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ:</br>{{gap}}ਹੁਣ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਲੱਭਣਾ ਔਖਾ ਹੀ ਹੈ। ਰਸਾਲਦਾਰ, ਜਮਾਂਦਾਰ, ਦਫ਼ੇਦਾਰ, ਮਿੱਤਰ ਸਿਪਾਹੀ ਸਭੋ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨੀਂਦ ਲਈ ਤੇ ਪੀਤੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬਾਂ ਦੀ ਤੋਟ ਵਿਚ ਹਮਦਰਦੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਬਾਨ੍ਹਵਾਂ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।</br>{{***|4|5em|char=¤}} {{gap}}ਗੱਲ ਅਸਲ ਵਿਚ ਇਹ ਸੀ: ਹੋਲੀਆਂ ਥੀਂ ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਐਤਵਾਰ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰ-ਸਾਰ ਹੀ ਇਕ ਸ਼ਹਿਰੀ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਛੀ ਬੱਕਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵੇਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਇਆ, ਹੋਲੀਆਂ ਲਈ ਖ਼ਰੀਦ ਲਏ ਜਾਣ। ਨਾਲੇ ਝਟਕੇ ਦੀ ਮਸ਼ਕ ਹੋਵੇ ਤੇ ਨਾਲੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਉਡ। ਮੇਜਰ ਪਾਸ ਆਏ, ਮੁਲ, ਮੈਂ ਪੁਛਿਆ, ਬੜਾ ਹੀ ਸਸਤਾ ਮਾਲ ਸੀ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮਾਲ ਚੋਰੀ ਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਸਤ ਅਠ ਸੇਰ ਦਾ ਬੱਕਰਾ ਦੋ ਪੌਣੇ ਦੋ ਰੁਪਏ ਮੰਗਦਾ ਸੀ। ਅਖ਼ੀਰ ਇਕ ਰੁਪਿਆ ਛੀ ਛੀ ਆਨੇ ਸਭੋ ਖ਼ਰੀਦੇ ਗਏ। ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਗੰਗਾਜਲੀ ਚਕੀ, ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ, ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਹੁੰਆਂ ਖਾਧੀਆਂ। ਇਤਨਾ ਕੁਝ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਸੀ ਕਿ ਬੱਕਰੇ ਚੋਰੀ ਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਆਖਦਾ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਤੇ ਇਕ ਅਨਹੋਣਾ ਮੁਕੱਦਮਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਭਲਕੇ ਪੇਸ਼ੀ ਹੈ। ਬੱਕਰੇ ਖ਼ਰੀਦੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਵਾ ਅਠ ਰੁਪਏ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ।</br>{{gap}}ਹੋਲੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜੇ ਦਸ ਦਿਨ ਬਾਕੀ ਸਨ। ਰਸਾਲੇ ਦਾ ਖੁਲਾ ਘਾਹ ਦਾਣਾ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਪੀ ਬਕਰੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਤਿੰਨ<noinclude>{{center|-੧੩-}}</noinclude> 8ohpgvn8a4kbo1v3psika0me367f8l8 250 31010 232764 79535 2026-08-21T10:40:08Z Harchand Bhinder 2624 232764 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>ਤਿੰਨ ਸੇਰ ਹੋਰ ਵਧ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਲੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਕ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਭੇਟ ਹੋਣ ਲਗਾ। ਵਾਰੋ ਵਾਰ ਜਦ ਚਾਰ ਬਕਰੇ ਉਡਾਏ ਜਾ ਚੁਕੇ ਤਾਂ ਇਕ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਅੰਗਨੂਆਂ ਬਾਹਰੋਂ ਭਜਾ ਆਇਆ:</br>{{gap}}"ਮਹਾਰਾਜ! ਵਹੀ ਬਕਰੋਂ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਔਰ ਸਾਥ ਮੇਂ ਪੋਲੀਸ ਭੀ ਹੈ!"</br>{{gap}}ਲੋਕੀਂ ਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਰਹਿੰਦੇ ਦੋ ਬਕਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਉਸ ਦੇ ਮੁਕਰਨ ਤੇ ਉਹਨੂੰ ਲੱਤ-ਮੁਕੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਮੰਦਾ-ਚੰਗਾ, ਗਾਲਾਂ, ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਫਿਟਕਾਰਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਰਹਿੰਦੇ ਦੋ ਬੱਕਰਿਆਂ ਦਾ ਉਹਨੂੰ ਮੁਲ ਵੀ ਮੋੜਨਾ ਪਿਆ।</br> {{***|4|5em|char=¤}} {{gap}}ਅਜ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੇਜਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਗੁਮ ਹੋ ਚੁਕਿਆ ਸੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਇਹੋ ਖ਼ਿਆਲ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਕਰਤੁਤ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੋਹਦੇ ਬਦਮਾਸ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਉਨਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਕੜੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰ ਕਿਧਰੇ ਉਹ ਸ਼ਾਮੀ ਤਾੜ ਵਿਚ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਚੁਕ ਲੈ ਗਏ। ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਮੇਜਰ ਦਾ ਵੈਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।</br>{{gap}}ਹੁਣ ਪੰਜ ਖੜਕਣ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦਿਨ ਚੜਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮਾਂ ਜੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਹੀ ਪਰਦੇ ਨਾਲ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿਚ ਖੜੋਤੀ ਰੋ ਰੋ ਅੱਖਾਂ ਸਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਸੁਰਖ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਅਥਰੂਆਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀ ਸੀ।</br>{{gap}}ਫ਼ੈਸਲਾ ਇਹੋ ਹੀ ਹੋਇਆ ਕਿ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ ਸਕਵਾਡਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੋਕ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਥਾਣੇ ਰਿਪੋਰਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਗਵਾਹੀਆਂ ਬਣਾਕੇ ਸਾਫ਼ ਆਖ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮੁੰਡਾ ਉਨਾਂ ਹੀ ਚੁਕਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬੱਕਰੇ ਵੇਚੇ ਸਨ। {{***|4|5em|char=¤}}<noinclude>{{center|- ੧੪ -}}</noinclude> 7i52tcjrvihwlpylinp95iy8p8czaxf 250 31012 232765 79537 2026-08-21T10:42:52Z Harchand Bhinder 2624 232765 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{xxx-larger|{{center|'''ਜੰਗੀ ਕਾਰਤੂਸ}}'''}} {{rule}}{{rule}}{{gap}}ਅਮਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਫੌਜੀ ਬੰਦੁਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਹੀ ਰਾਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨਾਂ ਆਫ਼ੀਸਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਹਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨਾਂ ਦੀ ਚੋਖੀ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਂਦ-ਮਾਰੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਇਕ ਕਾਰਤੂਸ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਲੇ ਹੋਏ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਮਗਰੋਂ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੇ ਖਾਲੀ ਖੋਲ ਗਿਣ ਕੇ ਮੋੜਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਂਦਮਾਰੀ ਮੁਕ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸਿੱਕੇ (Bullet) ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚੋਂ ਚੁਗ ਕੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਥੀਂ ਵੱਖ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਏਸ ਥੀਂ ਵਧੀਕ ਸਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਮਜਬੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਛਾਵਣੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਆਸ਼ਿਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਥੀਂ ਅਗਲੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਣੀਆਂ ਵਿਚ ਬਲਦੀ ਸ਼ਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਈ ਇਸ ਪੁਰ ਸੱਦਕੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਰਹੱਦੀ ਛਾਵਣੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਤ ਦੇ ਪਹਿਰੇ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਸੰਤਰੀ ਦੇ ਲੱਕ ਨਾਲ ਤਕੜਾ ਜ਼ੰਜੀਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੰਦੂਕ ਜਕੜ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਲਾ ਜੇ ਕੋਈ ਪਠਾਣ ਇਸ ਰਾਣੀ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਵਿਚ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆ ਹੀ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਤਰੀ ਦੀ ਅਲਖ ਮੁਕੇ, ਗਾਰਦ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇ, ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲਣ, ਵਿਰ ਕਿਧਰੇ ਉਹ ਜੀਵਦਾ ਬੰਦੁਕ ਲਿਜਾਣ ਜੋਗਾ ਬਣ; ਪਰ ਇਹ ਅਣਹੋਣੀ ਗੱਲ ਹੈ।</br>{{gap}}ਜਦੋਂ ਦੀ ਮੈਂ ਗਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਓਦੋਂ ਨੌਸ਼ਹਿਰੇ, ਦੋ ਦੇਸੀ ਰਸਾਲੇ, ਇਕ ਗੋਰਾ ਰਸਾਲਾ, ਇਕ ਖੱਚਰਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਤੋਪਖਾਨਾ ਤੋਂ ਇਕ ਹਾਰਸ-ਆਰਟਿਲਰੀ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ, ਦੋ ਦੇਸੀ ਪਲਟਣਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਲਟਣ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਚੇਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲੀ<noinclude>{{center|-੧੭-}}</noinclude> 7w8gvkukoprj38fja6hzqtaz7t8ki1m 232766 232765 2026-08-21T10:45:04Z Harchand Bhinder 2624 232766 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Gurtej Chauhan" /></noinclude>{{dhr|3em}}{{xxx-larger|{{center|'''ਜੰਗੀ ਕਾਰਤੂਸ}}'''}} {{rule}}{{rule}}{{gap}}ਅਮਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਫੌਜੀ ਬੰਦੁਕ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੀ ਬੜੀ ਹੀ ਰਾਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨਾਂ ਆਫ਼ੀਸਰਾਂ ਦੇ ਇਹ ਹਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨਾਂ ਦੀ ਚੋਖੀ ਜ਼ੁਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਂਦ-ਮਾਰੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਇਕ ਇਕ ਕਾਰਤੂਸ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਲੇ ਹੋਏ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਮਗਰੋਂ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੇ ਖਾਲੀ ਖੋਲ ਗਿਣ ਕੇ ਮੋੜਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਂਦਮਾਰੀ ਮੁਕ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਸਿੱਕੇ (Bullet) ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿਚੋਂ ਚੁਗ ਕੇ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਥੀਂ ਵੱਖ ਬੰਦੂਕ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਏਸ ਥੀਂ ਵਧੀਕ ਸਖ਼ਤੀ ਅਤੇ ਮਜਬੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਦੀਆਂ ਛਾਵਣੀਆਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿਚਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਆਸ਼ਿਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਥੀਂ ਅਗਲੇ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀਆਂ ਛਾਵਣੀਆਂ ਵਿਚ ਬਲਦੀ ਸ਼ਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆਂ ਵਾਂਗ ਕਈ ਇਸ ਪੁਰ ਸੱਦਕੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਰਹੱਦੀ ਛਾਵਣੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਤ ਦੇ ਪਹਿਰੇ ਲਈ ਹਰ ਇਕ ਸੰਤਰੀ ਦੇ ਲੱਕ ਨਾਲ ਤਕੜਾ ਜ਼ੰਜੀਰ ਪਾ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੰਦੂਕ ਜਕੜ ਦਿਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਲਾ ਜੇ ਕੋਈ ਪਠਾਣ ਇਸ ਰਾਣੀ ਦੇ ਇਸ਼ਕ ਵਿਚ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆ ਹੀ ਪਵੇ, ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਤਰੀ ਦੀ ਅਲਖ ਮੁਕੇ, ਗਾਰਦ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਵੇ, ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲਣ, ਫਿਰ ਕਿਧਰੇ ਉਹ ਜੀਵਦਾ ਬੰਦੁਕ ਲਿਜਾਣ ਜੋਗਾ ਬਣ; ਪਰ ਇਹ ਅਣਹੋਣੀ ਗੱਲ ਹੈ।</br>{{gap}}ਜਦੋਂ ਦੀ ਮੈਂ ਗਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਓਦੋਂ ਨੌਸ਼ਹਿਰੇ, ਦੋ ਦੇਸੀ ਰਸਾਲੇ, ਇਕ ਗੋਰਾ ਰਸਾਲਾ, ਇਕ ਖੱਚਰਾਂ ਦਾ ਪਹਾੜੀ ਤੋਪਖਾਨਾ ਤੋਂ ਇਕ ਹਾਰਸ-ਆਰਟਿਲਰੀ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ, ਦੋ ਦੇਸੀ ਪਲਟਣਾਂ ਤੋਂ ਇਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪਲਟਣ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਚੇਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲੀ<noinclude>{{center|-੧੭-}}</noinclude> p05z3c330ynyjpz1p9nm2wze8y9b6ea 250 31014 232767 100785 2026-08-21T10:50:51Z Harchand Bhinder 2624 232767 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਉਸ ਦੀ ਪਿਸ਼ੌਰੀ ਜੁਤੀ ਹੀ ਸਤ ਅਠ ਸੈਰ ਥੀਂ ਘਟ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਹਾਂ, ਸਿਰ ਉਪਰ ਜ਼ਰੂਰ ਵੱਟਵੀਂ ਨਿੱਕੀ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ । {{gap}}ਅਸੀਂ ਸਭੋ ਮੁੰਡੇ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਿਆ ਕਰਦੇ ਕਿ ਉਪਰਲੇ ਨੌਸ਼ਹਿਰੇ ਥੀਂਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੁਰ ਕੇ ਆਣ ਪੁਜਦਾ ਹੈ! ਗਰਮੀ ਹੋਵੇ ਸਰਦੀ, ਮੀਂਹ ਹੋਵੇ ਹਨੇਰੀ, ਮੌਤ ਦੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਾਂਗ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਟਾਂਗੇ ਵਾਲਾ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਲਿਜਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਗਲੋਂ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਸਾਂ ਕਿ ਲੁੰਡੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੇੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਥੀਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਰ ਲੰਘ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਾ ਗਡੇ ਦਾ ਭਾਰ ਸੀ। ਦੁਪਹਿਰੇ ਜਦੋਂ ਅਧੀ ਛੁਟੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਵਾਲੀ ਨਾਨਬਾਈ ਦੀ ਹਟੀ ਉਪਰ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਜ਼ ਗਜ਼ ਲੰਮੀਆਂ ਪਿਸ਼ੋਰੀ ਖ਼ਮੀਰੀ ਰੋਟੀਆਂ (ਨਾਨ) ਮਾਮੂਲੀ ਤਰੀ ਤੇ ਇਕ ਅਧੀ ਬੋਟੀ ਨਾਲ ਚਖ ਚੁਖਕੇ ਅੰਦਰ ਧਕ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਮੁਛਾਂ ਪੁਰ ਹਥ ਫੇਰ, ਬਿਨਾ ਦੁਧ, ਬਿਨਾ ਮਿਠਾ, ਚਾਹ ਦਾ ਉਬਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪੂਰੀ ਇਕ ਚਾਇਨਾ ਛਕ ਜਾਂਦਾ। ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ, ਤਰਬੂਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰੁਤੇ ਘੜੇ ਜਿਡਾ ਤਰਬੂਜ਼, ਖਰਬੂਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰੁਤੇ ਅਠ ਦਸ ਸੇਰ ਖਰਬੂਜ਼ੇ ਬੜੇ, ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੁਤੇ ਦਸ ਵੀਹ ਭੁੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਛਲੀਆਂ, ਆੜੂ, ਅਲੂਚੇ, ਖੁਰਮਾਨੀਆਂ ਸਭ ਬਲਾ-ਬਤਰ ਖਾਈ ਜਾਂਦਾ। ਹਾਂ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਫਤ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਰੀ ਆਪਣੀ ਛੇ ਗਜ਼ੀ ਲਠੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਚਿਤੜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਫਿਰ ਛਟੀ ਹੋਣ ਤਕ ਕਦੇ ਨਾ ਉਠਦਾ। {{gap}}ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦਸੋ, ਇਹੋ ਜਹੇ ਫਿਲਮ ਐਕਟਰ ਤੇ ਪਿਸ਼ੌਰੀ ਕੁਪੇ ਪਾਸ ਕਿਸੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਉਹਦੀ ਸ਼ਕਲ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀਆਂ ਹੀ ਦਿਨ ਰਾਤ ਤੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦਿਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ । ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹਦੀ ਟੋਰ ਦੀ ਨਕਲ ਲਾਉਣੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ ਦੱਸਣਾ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਤੇ ਵਡੀ ਦੇਗ ਗੋਗੜ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਖਿਚਣਾ। {{gap}}ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੇਲ ਦੀ ਲਾਇਨ ਸੀ। ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਉਥੇ ਵੀ ਰੌਣਕ ਲਗਦੀ। ਰੇਲ ਨੂੰ ਉਡੀਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਵਣ ਵਾਲੀ<noinclude>{{center|-੧੯-}}</noinclude> owjlad4q36a7uy9qlzcwxz2ijzj79dd 232768 232767 2026-08-21T10:51:32Z Harchand Bhinder 2624 232768 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Dugal harpreet" /></noinclude>ਉਸ ਦੀ ਪਿਸ਼ੌਰੀ ਜੁਤੀ ਹੀ ਸਤ ਅਠ ਸੈਰ ਥੀਂ ਘਟ ਨਹੀਂ ਸੀ । ਹਾਂ, ਸਿਰ ਉਪਰ ਜ਼ਰੂਰ ਵੱਟਵੀਂ ਨਿੱਕੀ ਲੁੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ । {{gap}}ਅਸੀਂ ਸਭੋ ਮੁੰਡੇ ਇਕ ਨਹੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਿਆ ਕਰਦੇ ਕਿ ਉਪਰਲੇ ਨੌਸ਼ਹਿਰੇ ਥੀਂਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੁਰ ਕੇ ਆਣ ਪੁਜਦਾ ਹੈ! ਗਰਮੀ ਹੋਵੇ ਸਰਦੀ, ਮੀਂਹ ਹੋਵੇ ਹਨੇਰੀ, ਮੌਤ ਦੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਾਂਗ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਟਾਂਗੇ ਵਾਲਾ ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਲਿਜਾਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਇਸ ਗਲੋਂ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਸਾਂ ਕਿ ਲੁੰਡੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਬੇੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁਲ ਥੀਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਰ ਲੰਘ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਰਾ ਗਡੇ ਦਾ ਭਾਰ ਸੀ। ਦੁਪਹਿਰੇ ਜਦੋਂ ਅਧੀ ਛੁਟੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਵਾਲੀ ਨਾਨਬਾਈ ਦੀ ਹਟੀ ਉਪਰ ਤਿੰਨ ਚਾਰ ਗਜ਼ ਗਜ਼ ਲੰਮੀਆਂ ਪਿਸ਼ੋਰੀ ਖ਼ਮੀਰੀ ਰੋਟੀਆਂ (ਨਾਨ) ਮਾਮੂਲੀ ਤਰੀ ਤੇ ਇਕ ਅਧੀ ਬੋਟੀ ਨਾਲ ਚਖ ਚੁਖਕੇ ਅੰਦਰ ਧਕ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਮੁਛਾਂ ਪੁਰ ਹਥ ਫੇਰ, ਬਿਨਾ ਦੁਧ, ਬਿਨਾ ਮਿਠਾ, ਚਾਹ ਦਾ ਉਬਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪੂਰੀ ਇਕ ਚਾਇਨਾ ਛਕ ਜਾਂਦਾ। ਇਥੇ ਹੀ ਬਸ ਨਹੀਂ, ਤਰਬੂਜ਼ਾਂ ਦੀ ਰੁਤੇ ਘੜੇ ਜਿਡਾ ਤਰਬੂਜ਼, ਖਰਬੂਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰੁਤੇ ਅਠ ਦਸ ਸੇਰ ਖਰਬੂਜ਼ੇ ਬੜੇ, ਮੱਕੀ ਦੀ ਰੁਤੇ ਦਸ ਵੀਹ ਭੁੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਛਲੀਆਂ, ਆੜੂ, ਅਲੂਚੇ, ਖੁਰਮਾਨੀਆਂ ਸਭ ਬਲਾ-ਬਤਰ ਖਾਈ ਜਾਂਦਾ। ਹਾਂ, ਉਸ ਵਿਚ ਇਕ ਸਿਫਤ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਕ ਵਰੀ ਆਪਣੀ ਛੇ ਗਜ਼ੀ ਲਠੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਚਿਤੜਾਂ ਹੇਠਾਂ ਦੇ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦਾ ਫਿਰ ਛਟੀ ਹੋਣ ਤਕ ਕਦੇ ਨਾ ਉਠਦਾ। {{gap}}ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਦਸੋ, ਇਹੋ ਜਹੇ ਫਿਲਮ ਐਕਟਰ ਤੇ ਪਿਸ਼ੌਰੀ ਕੁਪੇ ਪਾਸ ਕਿਸੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਉਹਦੀ ਸ਼ਕਲ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦੀਆਂ ਹੀ ਦਿਨ ਰਾਤ ਤੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦਿਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ । ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹਦੀ ਟੋਰ ਦੀ ਨਕਲ ਲਾਉਣੀ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਉਹਦੇ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ ਦੱਸਣਾ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਹਦੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਤੇ ਵਡੀ ਦੇਗ ਗੋਗੜ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਖਿਚਣਾ। {{gap}}ਰਾਹ ਵਿਚ ਰੇਲ ਦੀ ਲਾਇਨ ਸੀ। ਚੋਖਾ ਚਿਰ ਉਥੇ ਵੀ ਰੌਣਕ ਲਗਦੀ। ਰੇਲ ਨੂੰ ਉਡੀਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਵਣ ਵਾਲੀ<noinclude>{{center|-੧੯-}}</noinclude> dk1ut2040l7qiwaomic0wtqq1lzessm 250 31015 232769 230601 2026-08-21T10:53:56Z Harchand Bhinder 2624 232769 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਹੋਣੀ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪਟੜੀ ਉਪਰ ਸਲੇਟ, ਤਖਤੀ, ਦਵਾਤ ਪੈਨਸਲ, ਹੋਲਡਰ, ਘਰੋਂ ਖਰਚਣ ਲਈ ਮਿਲੇ ਸਿਕੇ ਆਦਿ ਰਖ ਕੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਭੋ ਚੀਜਾਂ ਫੀਤੇ ਫੀਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਪੈਸੇ ਚੌੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। {{gap}}ਰੇਲਵੇ ਲਾਇਨ ਥੀਂ ਕੁਝ ਅਗੇਰੇ ਇਕ ਬਰਸਾਤੀ ਨਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਕੇਵਲ ਮੀਂਹ ਪਏ ਉਪਰ ਹੀ ਵਗਦਾ, ਬਾਕੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ਕ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਥੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਮਦਾਨ ਮਾਰਦੀ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਪਲਟਣ ਨੇ ਸਕੂਲ ਨਾ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਇਸੇ ਰੇਤ ਵਿਚ ਬਸਤੇ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਦਬਕੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਖੇਡ ਮਚਦੀ ਤੇ ਸ਼ਾਮੀਂ ਇਸੇ ਨਾਲੇ ਵਿਚੋਂ ਘਰ ਨੂੰ ਮੁੜਦੇ। {{***|4|5em|char=¤}} {{gap}}ਇਸੇ ਨਾਲੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਫ਼ੋਲਦਿਆਂ ਛੀ ਕਾਰਤੂਸ ਹਥ ਆਏ। ਸਾਰੀ ਟੋਲੀ ਨਾਲੋਂ ਚੋਰੀ ਚੁਪ ਕੀਤੇ ਖੀਸੇ ਵਿਚ ਸਿਟ ਲਏ। ਜਾਣੋਂ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਮਿਲ ਪਿਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਬੜੀ ਖਤਰਨਾਕ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਫੌਜ ਵਿਚ ਇਸ ਦੀ ਚੋਖੀ ਰਾਖੀ ਤੇ ਪੂਛ ਭਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਦਲੀਲ ਹੋਈ, ਚਲੋ ਚਲਦਿਆਂ ਹੀ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਜਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਪਰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਥੇ ਰਖਣਗੇ। ਫਿਰ ਪੁਛ ਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਵੇਗੀ, ਕਿਥੋਂ ਮਿਲੇ ਹਨ? ਕਿਸ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ? ਨਾਲ ਕੌਣ ਕੌਣ ਸਨ? ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਲੀਲਾਂ ਵਿਚ ਦਿਨ ਲਥੇ ਘਰ ਪੁਜਿਆ, ਰੋਟੀ ਖਾਧੀ ਅਤੇ ਝਬਦੇ ਹੀ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਮੌਜਾਂ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਵੇਰੇ ਜਾਗਿਆ, ਕਾਰਤੂਸ ਅਜੇ ਵੀ ਖੀਸੇ ਵਿਚ ਸਨ। ਗਿਣੇ ਤਾਂ ਪੂਰੇ ਛੀ ਹੀ ਸਨ। {{gap}}ਹੁਣ ਫਿਰ ਦਲੀਲਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈਆਂ। ਅਜ ਐਤਵਾਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਾ ਹੀ ਪ੍ਰੇਟ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਦੀ ਕਾਹਲ। ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਅਮੋਲਕ ਦਾਤ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਾਂ ਰਖ ਸਕਦਾ। ਨੌਕਰ ਨੇ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲਿਆਂਦਾ ਤੇ ਚਾਹ ਮਗਰੋਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਰਾੜ੍ਹਾ ਲਾਕੇ ਪਾਣੀ ਪਾ ਦਿਤਾ, ਅੰਧਾ ਭਨਵਾਂ ਕਢਕੇ। ਤਰੀ ਵਿਚ ਬੋਟੀਆਂ ਤਾਰੀਆਂ ਲੈਣ ਲਗੀਆਂ। ਮਾਤਾ ਜੀ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਹੋ<noinclude>{{center|-੨੦-}}</noinclude> 0535cuo48x49zz1qygqtgw14kt8hsqr 250 31016 232770 230602 2026-08-21T10:58:53Z Harchand Bhinder 2624 232770 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> ਨਾਲ ਦੇ ਗਵਾਂਢ ਗਿਯਾਨ-ਗੋਸ਼ਟ ਲਈ ਤੁਰ ਗਏ। ਹੁਣ ਮੈਦਾਨ ਖਾਲੀ ਵੇਖ ਅਸਾਂ ਛੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਛੇ ਕਾਰਤੂਸ ਚੁਲ੍ਹੇ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਵਿਥ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਧਕ ਦਿਤੇ ਅਤੇ ਆਪ ਗੇਂਦ ਬੱਲਾ ਚੁੱਕ ਲਾਇਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੋਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿਚ ਜਾ ਰਲੇ। ਖੇਡ ਤਾਂ ਬੇਸ਼ਕ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਪਈ, ਪਰ ਖ਼ਿਆਲ ਹਰ ਘੜੀ ਘਰ ਵਲ ਸੀ ਕਿ ਕਦੋਂ ਧਮਕ ਦੀ ਘਨਘੋਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਵੀਹ ਕੁ ਹੀ ਮਿੰਟ ਗੁਜ਼ਰੇ ਸਨ ਕਿ ਤੋਪ ਦਾ ਗੋਲਾ ਚਲਿਆ। ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕੰਨ ਖੜੇ ਕਰ ਲਏ। ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਘਰਾਂ ਵਲ ਹਰ ਕੋਈ ਭਜਿਆ। ਅਖੀਰੇ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾ, ਚੁਲ੍ਹਾ ਚੀਨੇ ਚੀਨੇ ਹੋ। ਚਕਿਆ ਸੀ, ਪਤੀਲਾ ਕੰਧ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੀਆਂ ਬੋਟੀਆਂ ਤੇ ਤਰੀ ਨੇ ਹੋਲੀਆਂ ਦਾ ਰੰਗ ਮਚਾ ਦਿਤਾ। ਸਾਰਾ ਵਿਹੜਾ ਰੰਗ ਭੂਮੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਗੇਂਦ ਬਲੇ ਸਮੇਤ ਭੀੜ ਵਿਚ ਹਾਜ਼ਰ ਆਣ ਹੋਏ। {{gap}}ਤਜਵੀਜ਼ਾਂ, ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੇ ਆਦ੍ਰਸ਼ ਨੇ ਇਹੋ ਹੀ ਦਸਿਆ ਕਿ ਚੁਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪੱਥਰ ਹੈਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਪਾਟ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਥੀਂ ਸਿਵਾ ਹੋਰ ਖ਼ਿਆਲ ਵੀ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ? ਦੂਜੇ ਦਿਲ ਹੀ ਰੈਜਮੈਨਟਲ ਆਰਡਰ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਹਰ ਇਕ ਚੁਲ੍ਹਾ ਖ਼ਾਲਸ ਮਿਟੀ ਦਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਆਫ਼ੀਸਰ ਮੈੱਸ ਅਤੇ ਕੁਲ ਬਾਵਰਚੀ ਖਾਨਿਆਂ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਪੁਟਵਾ ਦਿਤੇ ਗਏ। ਟਬਰਦਾਰਾਂ ਦੇ ਘਰੀਂ ਵੀ ਇਹੋ ਪਰੇਟ ਸਭਨਾਂ ਤੀਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕਰਨੀ ਪਈ। {{gap}}ਮੇਰਾ ਅਜੇ ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸੀ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਤਮਾਸ਼ਾ ਫੇਰ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ-ਇਕ ਚੋਰੀ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜੀ, ਇਕ ਝੂਠ ਮਗਰੋਂ ਦੂਜਾ ਝੂਠ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨਵੀਂ ਸ਼ਰਾਰਤ ਮਗਰੋਂ ਹੋਰ ਸ਼ਰਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਚਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਸੀ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ-ਅੱਠ ਦਸ ਕਾਰਤੂਸ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਨਾਬਾਈ ਦੇ ਤੂੰਦੁਰ ਵਿਚ ਸਿਟੇ ਜਾਣ, ਜਿਥੇ ਸਾਡੇ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਗਜ਼ ਗਜ਼ ਲੰਬੀਆਂ ਖਮੀਰੀਆਂ ਪਸ਼ੌਰੀ ਰੋਟੀਆਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ। ਕਾਰਤੂਸ ਉਦੋਂ ਚਲਣ, ਜਦੋਂ ਬੁਰਕੀ ਉਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਹੋਵੇ। ਖੂਬ ਧਮਾਕਾ<noinclude>{{center|-੨੧-}}</noinclude> j3xc8nl0s1khhmshsol5gybqgp0vh86 250 31017 232771 230603 2026-08-21T11:08:39Z Harchand Bhinder 2624 232771 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਠੇ, ਧੂੰਆਂ ਅਸਮਾਨ ਤਕ ਜਾਵੇ, ਸਾਡੇ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਡਿਗਦੇ ਢਹਿੰਦੇ ਤੰਬਾ ਫੜੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਭਜਣ, ਖ਼ਲਕਤ ਕਠੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਪੱਥਰ ਪਾਟਣ ਉਪਰ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ।</br> {{gap}}ਪਰ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਕਾਦਰ ਖਾਂ ਸਾਈਸ ਨੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਈ । ਕਾਦਰੂ ਦਾ ਮਿਤ੍ਰਾਨਾ ਸਦਰ ਦੀ ਵੇਸਵਾ ਨਾਲ ਸੀ । ਵਚਾਰੇ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਠ ਰੁਪਏ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰਾਨਾ ਵੇਸਵਾ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਨਿਭਦੀ ? ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ ਨਿਕ ਸੁਕ, ਕਪੜਾ, ਕੰਬਲ, ਬੂਟ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਗੁਵਾਚਦਾ ਗਿਆ, ਅਖ਼ੀਰ ਬਾਬੂ ਜੀ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਖਿੜਕੀ ਤੋੜ ਕਾਦਰੂ ਨੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਰਾ ਗਹਿਣਾ ਕਦ ਕੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਸਦਰ ਵਾਲੀ ਵੇਸਵਾਂ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ । ਸਵੇਰੇ ਕਾਦਰੂ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਕੰਮ ਉਪਰ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ । ਦਿਨ ਚੜੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਜਦੋਂ ਬੀਵੀ ਸਮੇਤ ਜਾਗੇ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ । </br> {{gap}}ਕਾਦਰੁੂ ਹਰੀ ਫੜੇ ਗਏ । ਛਿਤਰੌਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ । ਜਿਹੜਾ ਗਿਆ ਉਸੇ ਹੀ ਜਾ ਦਸ ਠੋਕੀਆਂ । ਮਾਰ ਥੀਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਾਦਰੂ ਹਰੀ ਬਕ ਪਏ :</br> {{gap}}“ਜੀ ! ਜ਼ੇਵਰ ਨਾਲੇ ਵਿਚ ਦਬਿਆ ਹੈ ।” </br> {{gap}} ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪੁੱਜੀ, ਜਿਥੇ ਮੈਂ ਅਗੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੀ ਵੇਖ ਭਾਲ ਕਰ ਆਇਆ ਸਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਬਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਕਹੀਆਂ ਬੇਲਚਿਆਂ ਸਣੇ ਗਈ ਸੀ । ਛੀ ਕੀਹਦੇ, ਇਥੇ ਤਾਂ ਪੇਟੀਆਂ ਦਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ।</br> ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗਲ ਇਉਂ ਸੀ ਕਿ ਸਾਥੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸੇ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ( Magazine) ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਦੱਸਦੇ ਸਨ । ਸ਼ਾਇਦ ਪਠਾਣ ਵੀ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲ ਬਠੇ ਸਨ ।</br> {{gap}}ਹੁਣ ਵਿਚਾਰੇ ਕਾਦਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਬੁਹਾ ਦਸਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਟੂਮ ਟਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣ ਗਈ । ਮੈਂ ਮੰਡਆਂ ਬੀ ਵਖ ਕਦੇ ਵੀ ਕਲਾ ਉਥੋਂ ਨਾ ਲੰਘਦਾ | ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਚੁਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਡਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੇਸਾਂ, ਪਰ ਅਜੇ ਤਕ ਇਹ ਭੇਦ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ।<noinclude>{{center|-੨੨-}}</noinclude> f0agth0k2abnnfqnifubahxw39seuno 232772 232771 2026-08-21T11:11:09Z Harchand Bhinder 2624 232772 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>ਉਠੇ, ਧੂੰਆਂ ਅਸਮਾਨ ਤਕ ਜਾਵੇ, ਸਾਡੇ ਮਾਸਟਰ ਜੀ ਡਿਗਦੇ ਢਹਿੰਦੇ ਤੰਬਾ ਫੜੀ ਸਕੂਲ ਨੂੰ ਭਜਣ, ਖ਼ਲਕਤ ਕਠੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਪੱਥਰ ਪਾਟਣ ਉਪਰ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ।</br> {{gap}}ਪਰ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਕਾਦਰ ਖਾਂ ਸਾਈਸ ਨੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਈ । ਕਾਦਰੂ ਦਾ ਮਿਤ੍ਰਾਨਾ ਸਦਰ ਦੀ ਵੇਸਵਾ ਨਾਲ ਸੀ । ਵਚਾਰੇ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਅਠ ਰੁਪਏ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰਾਨਾ ਵੇਸਵਾ ਨਾਲ, ਕਿਵੇਂ ਨਿਭਦੀ ? ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ ਨਿਕ ਸੁਕ, ਕਪੜਾ, ਕੰਬਲ, ਬੂਟ, ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਗੁਵਾਚਦਾ ਗਿਆ, ਅਖ਼ੀਰ ਬਾਬੂ ਜੀ ਦੀ ਪਿਛਲੀ ਖਿੜਕੀ ਤੋੜ ਕਾਦਰੂ ਨੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਰਾ ਗਹਿਣਾ ਕਦ ਕੇ ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਸਦਰ ਵਾਲੀ ਵੇਸਵਾਂ ਪਾਸ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ । ਸਵੇਰੇ ਕਾਦਰੂ ਵੇਲੇ ਸਿਰ ਕੰਮ ਉਪਰ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ । ਦਿਨ ਚੜੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਜਦੋਂ ਬੀਵੀ ਸਮੇਤ ਜਾਗੇ ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਹੋ ਚੁਕੀ ਸੀ। </br> {{gap}}ਕਾਦਰੁੂ ਹਰੀ ਫੜੇ ਗਏ । ਛਿਤਰੌਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ । ਜਿਹੜਾ ਗਿਆ ਉਸੇ ਹੀ ਜਾ ਦਸ ਠੋਕੀਆਂ । ਮਾਰ ਥੀਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕਾਦਰੂ ਹਰੀ ਬਕ ਪਏ :</br> {{gap}}“ਜੀ ! ਜ਼ੇਵਰ ਨਾਲੇ ਵਿਚ ਦਬਿਆ ਹੈ ।” </br> {{gap}} ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਪੁੱਜੀ, ਜਿਥੇ ਮੈਂ ਅਗੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕਾਰਤੂਸਾਂ ਦੀ ਵੇਖ ਭਾਲ ਕਰ ਆਇਆ ਸਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਬਾਲਾਂ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਕਹੀਆਂ ਬੇਲਚਿਆਂ ਸਣੇ ਗਈ ਸੀ । ਛੀ ਕੀਹਦੇ, ਇਥੇ ਤਾਂ ਪੇਟੀਆਂ ਦਬੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ ।</br> ਦੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਗਲ ਇਉਂ ਸੀ ਕਿ ਸਾਥੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕਿਸੇ ਫ਼ੌਜ ਦਾ ਮੈਗਜ਼ੀਨ ( Magazine) ਚੋਰੀ ਹੋਇਆ ਦੱਸਦੇ ਸਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਪਠਾਣ ਵੀ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਭੁਲ ਬਠੇ ਸਨ ।</br> {{gap}}ਹੁਣ ਵਿਚਾਰੇ ਕਾਦਰੂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਸਵਾ ਦਾ ਬੁਹਾ ਦਸਣਾ ਪਿਆ ਤੇ ਬਾਬੂ ਜੀ ਦਾ ਸਾਰਾ ਟੂਮ ਟਲਾ ਮਿਲ ਗਿਆ। {{gap}}ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣ ਗਈ। ਮੈਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਥੀਂ ਵਖ ਕਦੇ ਵੀ ਕਲਾ ਉਥੋਂ ਨਾ ਲੰਘਦਾ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਦਿਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਵੀ ਚੁਲ੍ਹੇ ਦੇ ਉਡਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂ, ਪਰ ਅਜੇ ਤਕ ਇਹ ਭੇਦ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਰਿਹਾ।<noinclude>{{center|-੨੨-}}</noinclude> 4lrmge9fsy2qdzmhnwnmip8hasykcid 250 31317 232736 83935 2026-08-21T06:21:47Z Harchand Bhinder 2624 232736 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude><center> {{xxx-larger|ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ}} {{larger|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ}}{{dhr|28em}} {{Css image crop |Image = ਫ਼ਰਾਂਸ_ਦੀਆਂ_ਰਾਤਾਂ.pdf |Page = 1 |bSize = 338 |cWidth = 30 |cHeight = 26 |oTop = 450 |oLeft = 137 |Location = center |Description = }} {{larger|ਲਾਹੌਰ}} {{x-larger|ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਸ਼ਾਪ}} {{larger|ਨਿਸਬਤ ਰੋਡ}} </center><noinclude></noinclude> 1mrrhw9cwjkultgjwrftxhlcn0j44zo 232739 232736 2026-08-21T06:23:19Z Harchand Bhinder 2624 232739 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude><center> {{xxx-larger|ਫ਼ਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ}} {{larger|ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ}}{{dhr|33em}} {{Css image crop |Image = ਫ਼ਰਾਂਸ_ਦੀਆਂ_ਰਾਤਾਂ.pdf |Page = 1 |bSize = 338 |cWidth = 30 |cHeight = 26 |oTop = 450 |oLeft = 137 |Location = center |Description = }} {{larger|ਲਾਹੌਰ}} {{x-larger|ਪ੍ਰੀਤ ਨਗਰ ਸ਼ਾਪ}} {{larger|ਨਿਸਬਤ ਰੋਡ}} </center><noinclude></noinclude> aosu0le1v537qnmep7xw6v0p513pvcs 250 38629 232726 96166 2026-08-21T04:48:25Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232726 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center| {{xx-larger|ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕ ਮਾਲਾ}}}} {{center|{{x-larger|ਵਲੋਂ ਛਪੀਆਂ ਕੁਝ ਚੋਣਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ}}}} {{Block center|<poem> {{Multicol}} {{center|'''ਨਾਵਲ'''}} ਟੁੱਟੀ ਵੀਣਾ {{right|੩-੦-੦}} ਦੂਰ ਕਿਨਾਰਾ ੪-੦-੦ ਲਵ ਮੈਰਿਜ ੪-੦-੦ ਧੁੰਧਲੇ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ ੩-੮-੦ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ ੨-੮-੦ ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ੪-੮-੦ ਪੱਥਰ ਕਾਂਬਾ ੩-੦-੦ ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ ਅਧਖਿੜਿਆ ਫੁਲ ੨-੬-੬ ਗਰੀਬ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ੩-੦-੦ ਕਾਗਤਾਂ ਦੀ ਬੇੜੀ ਫੌਲਾਦੀ ਫੁਲ ੩-੦-੦ ਪਤਝੜ ਦੇ ਪੰਛੀ ੨-੮-੦ ਜੀਵਨ ਸੰਗਰਾਮ 3-0-0 ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਡਾਕੂ ੧-੪-੦ ਮਤਰਈ ਮਾਂ ੦-੧੨-੦ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਗੀਤ ੧-੪-੦ ਕਾਲ ਚੱਕਰ ੧-੪-੦ ਰਜਨੀ ੧-੪-੦ ਮਿਠਾ ਮਹੁਰਾ ੧-੪-੦ {{left|'''ਕਹਾਣੀਆਂ'''}} {{Multicol-break}} ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਹਾਰ{{gap}}੨-੦-੦ ਮਿਧੇ ਹੋਏ ਫੁਲ 9-80 ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ ਪ੍ਰਭਾਤ ਕਿਰਨਾਂ ੧-੮-੦ {{center|'''ਕਵਿਤਾ'''}} ਬੇਕਲ ਦੇ ਗੀਤ ਜੀਵਨ ਲਹਿਰਾਂ ੧-੮-੦ ਸਤਿਗੁਰ ਮਹਿਮਾ ੧-੦-੦ ਗੁਰ ਕੀਰਤ ੧-੦-੦ ਪ੍ਰੇਮ ਫੁਹਾਰ ੧-੦-੦ {{center|'''ਨਾਟਕ'''}} ਬੀ. ਏ. ਪਾਸ ੧-੮-੦ ਮਾਛੀਵਾੜਾ {{center|{{bar|13}}}} ਨੋਟ-ਇਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਲੇਖਕ ਸ: ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ, ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ‘ਸੋਚ’, ਬੀ, ਸੀ, ‘ਬੇਕਲ’, ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ‘ਸੀਤਲ', ਬੀਬੀ ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਰ ਪੁਸਤਕ ਸਧਰਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ੧-੪-੦ ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਪਤਾ :- {{Multicol-end}}</poem>}} {{larger|ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕ ਮਾਲਾ,ਗਾਰਡਨ ਸਟਰੀਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ}}<noinclude></noinclude> 0m94cn9d94mftqer1i5hh8c6vpkh670 232727 232726 2026-08-21T04:56:54Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 232727 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center| {{xx-larger|ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕ ਮਾਲਾ}}}} {{center|{{x-larger|ਵਲੋਂ ਛਪੀਆਂ ਕੁਝ ਚੋਣਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ}}}} {{Block center|<poem> {{Multicol}} {{center|'''ਨਾਵਲ'''}} ਟੁੱਟੀ ਵੀਣਾ{{gap}} ੩-੦-੦ ਦੂਰ ਕਿਨਾਰਾ{{gap}} ੪-੦-੦ ਲਵ ਮੈਰਿਜ{{gap}} ੪-੦-੦ ਧੁੰਧਲੇ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ{{gap}} ੩-੮-੦ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ{{gap}} ੨-੮-੦ ਪੱਥਰ ਕਾਂਬਾ{{gap}} ੩-੦-੦ ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ ਅਧਖਿੜਿਆ ਫੁਲ{{gap}} ੨-੬-੬ ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ{{gap}} ੪-੮-੦ ਗਰੀਬ ਦੀ ਦੁਨੀਆ{{gap}} ੩-੦-੦ ਕਾਗਤਾਂ ਦੀ ਬੇੜੀ{{gap}} ੩-੦-੦ ਫੌਲਾਦੀ ਫੁਲ{{gap}} ੩-੦-੦ ਪਤਝੜ ਦੇ ਪੰਛੀ{{gap}} ੨-੮-੦ ਜੀਵਨ ਸੰਗਰਾਮ{{gap}} 3-0-0 ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਡਾਕੂ{{gap}} ੧-੪-੦ ਮਤਰਈ ਮਾਂ{{gap}} ੦-੧੨-੦ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਗੀਤ{{gap}} ੧-੪-੦ ਕਾਲ ਚੱਕਰ{{gap}} ੧-੪-੦ ਰਜਨੀ{{gap}} ੧-੪-੦ ਮਿਠਾ ਮਹੁਰਾ{{gap}} ੧-੪-੦ {{left|'''ਕਹਾਣੀਆਂ'''}} ਸਧਰਾਂ ਦੇ ਹਾਰ{{gap}} ੧-੪-੦ {{Multicol-break}} ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਹਾਰ{{gap}}੨-੦-੦ ਮਿਧੇ ਹੋਏ ਫੁਲ{{gap}}੧-੪-੦ ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ{{gap}} ੨-੮-੦ ਪ੍ਰਭਾਤ ਕਿਰਨਾਂ{{gap}} ੧-੮-੦ {{center|'''ਕਵਿਤਾ'''}} ਬੇਕਲ ਦੇ ਗੀਤ{{gap}} ੧-੪-੦ ਜੀਵਨ ਲਹਿਰਾਂ{{gap}} ੧-੮-੦ ਸਤਿਗੁਰ ਮਹਿਮਾ{{gap}} ੧-੦-੦ ਗੁਰ ਕੀਰਤ{{gap}} ੧-੦-੦ ਪ੍ਰੇਮ ਫੁਹਾਰ{{gap}} ੧-੦-੦ {{center|'''ਨਾਟਕ'''}} ਬੀ. ਏ. ਪਾਸ{{gap}} ੧-੮-੦ ਮਾਛੀਵਾੜਾ{{gap}} {{center|{{bar|13}}}} ਨੋਟ-ਇਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਲੇਖਕ ਸ: ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ, ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ‘ਸੋਚ’, ਬੀ, ਸੀ, ‘ਬੇਕਲ’, ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ‘ਸੀਤਲ', ਬੀਬੀ ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਰ ਪੁਸਤਕ ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਪਤਾ :- {{Multicol-end}}</poem>}} {{larger|ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕ ਮਾਲਾ,ਗਾਰਡਨ ਸਟਰੀਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ}}<noinclude></noinclude> ohs4tpp7k647k0cilvcpku6b3j2ykju 232735 232727 2026-08-21T06:15:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232735 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center| {{xx-larger|ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕ ਮਾਲਾ}}}} {{center|{{x-larger|ਵਲੋਂ ਛਪੀਆਂ ਕੁਝ ਚੋਣਵੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ}}}} {{Block center|<poem> {{Multicol}} {{center|'''ਨਾਵਲ'''}} ਟੁੱਟੀ ਵੀਣਾ{{gap}} ੩-੦-੦ ਦੂਰ ਕਿਨਾਰਾ{{gap}} ੪-੦-੦ ਲਵ ਮੈਰਿਜ{{gap}} ੪-੦-੦ ਧੁੰਧਲੇ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ{{gap}} ੩-੮-੦ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਪੀ{{gap}} ੨-੮-੦ ਪੱਥਰ ਕਾਂਬਾ{{gap}} ੩-੦-੦ ਚਿੱਟਾ ਲਹੂ ਅਧਖਿੜਿਆ ਫੁਲ{{gap}} ੨-੬-੬ ਪਿਆਰ ਦੀ ਦੁਨੀਆ{{gap}} ੪-੮-੦ ਗਰੀਬ ਦੀ ਦੁਨੀਆ{{gap}} ੩-੦-੦ ਕਾਗਤਾਂ ਦੀ ਬੇੜੀ{{gap}} ੩-੦-੦ ਫੌਲਾਦੀ ਫੁਲ{{gap}} ੩-੦-੦ ਪਤਝੜ ਦੇ ਪੰਛੀ{{gap}} ੨-੮-੦ ਜੀਵਨ ਸੰਗਰਾਮ{{gap}} 3-0-0 ਫ਼ਰਾਂਸ ਦਾ ਡਾਕੂ{{gap}} ੧-੪-੦ ਮਤਰਈ ਮਾਂ{{gap}} ੦-੧੨-੦ ਪ੍ਰੇਮ ਸੰਗੀਤ{{gap}} ੧-੪-੦ ਕਾਲ ਚੱਕਰ{{gap}} ੧-੪-੦ ਰਜਨੀ{{gap}} ੧-੪-੦ ਮਿਠਾ ਮਹੁਰਾ{{gap}} ੧-੪-੦ {{left|'''ਕਹਾਣੀਆਂ'''}} ਸਧਰਾਂ ਦੇ ਹਾਰ{{gap}} ੧-੪-੦ {{Multicol-break}} ਹੰਝੂਆਂ ਦੇ ਹਾਰ{{gap}}੨-੦-੦ ਮਿਧੇ ਹੋਏ ਫੁਲ{{gap}}੧-੪-੦ ਠੰਢੀਆਂ ਛਾਵਾਂ{{gap}} ੨-੮-੦ ਪ੍ਰਭਾਤ ਕਿਰਨਾਂ{{gap}} ੧-੮-੦ {{center|'''ਕਵਿਤਾ'''}} ਬੇਕਲ ਦੇ ਗੀਤ{{gap}} ੧-੪-੦ ਜੀਵਨ ਲਹਿਰਾਂ{{gap}} ੧-੮-੦ ਸਤਿਗੁਰ ਮਹਿਮਾ{{gap}} ੧-੦-੦ ਗੁਰ ਕੀਰਤ{{gap}} ੧-੦-੦ ਪ੍ਰੇਮ ਫੁਹਾਰ{{gap}} ੧-੦-੦ {{center|'''ਨਾਟਕ'''}} ਬੀ. ਏ. ਪਾਸ{{gap}} ੧-੮-੦ ਮਾਛੀਵਾੜਾ{{gap}} {{center|{{bar|13}}}} ਨੋਟ-ਇਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਚੋਣਵੇਂ ' ਤੇ ਪ੍ਰਸਿਧ ਲੇਖਕ ਸ: ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ, ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ‘ਸੋਚ’, ਬੀ, ਸੀ, ‘ਬੇਕਲ’, ਧਨਵੰਤ ਸਿੰਘ ‘ਸੀਤਲ', ਬੀਬੀ ਪ੍ਰਭਜੋਤ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਰ ਪੁਸਤਕ ਮੰਗਾਉਣ ਦਾ ਪਤਾ :- {{Multicol-end}}</poem>}} {{larger|ਨਾਨਕ ਸਿੰਘ ਪੁਸਤਕ ਮਾਲਾ,ਗਾਰਡਨ ਸਟਰੀਟ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ}}<noinclude></noinclude> 1qqchjdoxd98zfs2ir0cd4vlduxjlit 250 47559 232697 123180 2026-08-20T14:24:55Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 232697 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {| |+ {{x-larger|{{center|'''ਤਤਕਰਾ'''}}}} |- |• ਅਕਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿੱਧਰ ਤੁਰ ਪਏ /11 || • ਚਲੋ ਚਲੋ ਜੀ,ਧਰਤੀ ਪੈਰੀਂ ਝਾਂਜਰ ਪਾਈਏ/36 |- | • ਭੀਲ ਬੱਚਾ ਫੇਰ ਹਾਜ਼ਰ /12 || • ਮਨ ਵਿਚਾਲੇ ਤੂੰ ਭਲਾ ਕਿੱਦਾਂ /37 |- | • ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਤੁਫ਼ਾਨ ਲੜਾਈ /13 || • ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀਤਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ /38 |- | • ਪਾਣੀ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਚੁਫ਼ੇਰੇ/14 || • ਇਹ ਸਾਰੀ ਸ਼ਾਨ ਤਾਂ /39 |- | • ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ /15 || • ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਾ ਹੁੰਦਾ /40 |- | • ਰੰਗ ਕਿਉਂ ਥੜੇ ਮੁਸੱਵਰ ਮਿੱਤਰਾ /16 || • ਰੂਹ ਦੀ ਤੂੰਬੀ ਖੁਦ ਟੁਣਕਾਉਣੀ/41 |- | • ਅੱਜ ਉੱਠਦੇ ਸਵੇਰੇ ਤੇਰਾ ਆਇਆ /17 || • ਚਲੋ ਤੁਰੀਏ ਕਿ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੂਰ ਭਾਵੇਂ /42 |- | • ਹਾਮੀ ਨਾ ਇਨਕਾਰ ਕਰੇਂ ਤੂੰ /18 || • ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੀ ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਲਿਖਾਰੀ ਹਾਂ/43 |- | • ਅੱਗੇ ਅੱਗ ਸੀ ਪਿੱਛੇ ਪਾਣੀ /19 || • ਕਾਲੇ ਕਾਫ਼ਰ ਪਹਿਨ ਰਹੇ /44 |- | • ਅੰਬਰਾਂ ਵਿਚ ਤਾਰੀ ਲੱਗਣੀਨਹੀਂ /20 || • ਜੋ ਹਾਲੇ ਚੁੱਪ ਨੇ /45 |- | • ਬੰਸਰੀ ਵਿਚ ਫੂਕ ਮਾਰੀਂ /21 || • ਸੀਨਾ ਤਾਂਹੀਓ ਤਾਣ ਬਰਾਬਰ /46 |- | • ਵੇਖ ਲਵੋ ਜੀ ਸਾਡੇ ਹੁੰਦਿਆਂ /22 || • ਸਾਡੇ ਹੋਠਾਂ ਨਾਲੋਂ /47 |- | • ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਲਾਇਆ /23 || • ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ ਉੱਡਿਆ ਫਿਰਦੈ /48 |- | • ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੀਣ ਜੋਗਾ ਛੱਡ /24 || • ਇੱਕੋ ਵਿਹੜੇ ਚੋਗ ਚੁਗਦੀਆਂ /49 |- | • ਮੰਜ਼ਿਲ ਵੱਲ ਨਾ ਜਾਵੇ /25 || • ਮਨ ਦਾ ਵਿਹੜਾ /50 |- | • ਗੈਰਾਂ ਤੋਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਨੇ /26 || • ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ /51 |- | • ਰੁੱਸ ਗਿਆ ਦਿਲ ਹੁਣ /27 || • ਮੈਂ ਬਦਕਿਸਮਤ /52 |- | • ਜੀ ਆਇਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਦੇ ਲਈ /28 || • ਲੋਕਤੰਤਰ ਬਣ ਗਿਆ /53 |- |• ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ /29 || • ਦਿਲ ਦੀ ਬਗੀਚੜੀ /54 |- | • ਰਾਤੀਂ ਬਿਰਖ਼ ਉਦਾਸ ਬੜੇ ਸੀ/30 || • ਜ਼ੁਲਮ ਜਬਰ ਦਾ ਕਹਿਰੀ /55 |- | • ਕੀਹ ਦੱਸਾਂ ਮਹਿਕੰਦੜੇ ਯਾਰੋ /31 || • ਮੰਗਾਂ ਜੇ ਤੈਥੋਂ ਖ਼ੁਦ /56 |- |• ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਛਾਵੇਂ ਰਹੀਏ /32 || • ਖ਼ੁਰ ਗਿਆ ਜੀ /57 |- | • ਝੀਲ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਚਿਹਰਾ /33 || • ਤੂੰ ਛੇੜ ਨਾ ਦਿਲ ਦੀਆਂ /58 |- | • ਸਮੁੰਦਰ ਜਦ ਕਦੇ ਫੰਕਾਰਦਾ ਹੈ/34 ||• ਜਿੰਦੇ ਮੇਰੀਏ ਨਾ /59 |- | • ਤੇਰਾ ਹੱਸਣਾ ਬਹਾਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ /35||• ਹੁਣ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ /60 |} </poem>}}<noinclude></noinclude> c3rgtzh4rym664qp3p0tgizstkwx2qu 250 47560 232698 123182 2026-08-20T14:25:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 232698 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Block center|<poem> {| |+ |- | • ਜਰਦਾ ਜਰਦਾ ਮਰ ਨਾ ਜਾਵਾਂ/61 || • ਜਦ ਵੀ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਇੰਜ ਲੱਗਿਆ /87 |- | • ਸ਼ਹਿਰ ਬਣ ਗਿਆ /62 || • ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਹਨ੍ਹੇਰਾ /88 |- | • ਮੰਨਿਆ ਦਰਦ ਦਿਲੇ ਦਾ /63 || • ਮਹਿਕਦਾ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਜਾਪੇ /89 |- | • ਆ ਜਾ ਤੈਨੂੰ ਬਾਤ ਸੁਣਾਵਾਂ /64 || • ਸੱਜਣਾ ਤੇਰਾ ਬੋਲ ਤਿਖੇਰਾ /90 |- | • ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਸ਼ੀਲੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿਚ /65 || • ਬਿਰਖ਼ ਬਰੁਟੇ ਚੀਕ ਰਹੇ ਨੇ /91 |- |• ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੋਂ ਚੁੱਪ ਦੇ ਜੰਦਰੇ /66 || • ਕਿੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਭੇਤ ਨਾ ਦੱਸਦੇ /92 |- | • ਹੁੱਬਿਆ ਨਾ ਫਿਰ /67 || • ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ, ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਖੁਸ਼ਬੂ /93 |- | • ਦੂਰ ਦੇਸ ਪਰਦੇਸੋਂ ਹੁਣ ਤੂੰ /68 || • ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਦਿਲ ਦੇ ਵਰਕੇ /94 |- |• ਅੱਜ ਹੀ ਸੁਣ ਲੈ /69 || • ਨਜ਼ਰ ਤੇਰੀ ਦੀ ਇਨਾਇਤ /95 |- | • ਕਿਸ ਨੂੰ ਇਸ ਪਲ ਕੀ /70 || • ਵੇਖ ਲਉ ਤਾਰੀਖ਼ ਕੀਹ /96 |- | • ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਇਲਮ ਪਤਾ ਨਹੀਂ /71 || • ਤੇਰੇ ਨੈਣਾਂ ਸੁਪਨਾ ਬਣ ਜਾਂ/97 |- | • ਹੋ ਗਿਆ ਮੈਨੂੰ ਭਲਾ ਕੀ /72 || • ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਵੇ /98 |- | • ਰਹਿਣ ਦਿਆ ਕਰ /73 || • ਮਹਿੰਗੇ ਵਸਤਰ /99 |- | • ਸਰਹੱਦਾਂ ਜਾਂ ਚੌਕ ਚੁਰਸਤੇ /74 || • ਡੋਰ ਨਾ ਬੰਨ੍ਹੀ /100 |- | • ਜੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਰਾਖੀ /75 || • ਕਾਲੀ ਬੋਲੀ ਰਾਤ ਸਿਰਾਂ ਤੇ /101 |- | • ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ ਖ਼ੁਸ਼ਬੂ /76 || • ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸਾਜ਼ ਨੂੰ /102 |- | • ਨੈਣ ਜਦੋਂ ਬਰਸਣ ਲਈ ਤਰਸਣ /77 || • ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਵਰਨ ਦਾ /103 |- | • ਸਹਿਮ ਦੀ ਬਗੀਚੜੀ/78 || • ਧਰਤੀ ਵੀ ਬਦ ਰੰਗ /104 |- |• ਇਸ ਵਾਰੀ ਨਾ ਦਿਲ ਦੇ /79 || • ਜੇ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸੌਂਪਣਾ / 105 |- | • ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਰਾਜੇ /80 || • ਡੇਰਾ ਲਾ ਕੇ ਬਹਿ ਨਾ ਜਾਵੇ /106 |- | • ਅੱਜ ਪਾਪ ਵਾਲੀ ਜੰਝ /81 || • ਇੱਕ ਚਸ਼ਮਾ ਫੁੱਟਿਆ /107 |- | • ਵਕਤ ਦੇ ਇਸ ਕਾਫ਼ਲੇ ਨੂੰ /82 || • ਕਿਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਖਾਂ /108 |- | • ਅਜਬ ਹੈ ਇਹ ਗਜ਼ਬ /83|| • ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ ਰਾਤ ਰਾਣੀ /109 |- | • ਜਬਰ ਸਬਰ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ /84 || • ਦਰਦ ਸਮੁੰਦਰ ਭਾਫ਼ ਬਣ /110 |- | • ਮੇਰੇ ਵੀਰੋ, ਮਾਂ ਪਿਉ ਜਾਇਓ /85 || • ਉਹ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਚੋਲਾ ਬਦਲੇ /111 |- | • ਭੁੱਲ ਗਈ ਪਰਵਾਜ਼ ਮੈਨੂੰ /86 || • ਦੀਨਾ ਕਾਂਗੜ ਵਿਚ ਬਹਿ ਲਿਖਿਆ /112 |} </poem>}}<noinclude></noinclude> 6r700olywg5ujgpgaa4xmoq3w39h790 250 59098 232718 213586 2026-08-21T03:25:43Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 232718 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੪੨)}}</noinclude>ਮੈ ਜੜ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਬਿਨ ਕਾਮ ਨ ਐਹੈ॥ ੯੮॥ ਤਾਹਿ ਪਛਾਨਤ ਹੈ ਨ ਮਹਾਂ ਪਸੁ ਜਾਕੋ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤਿਹੂ ਪੁਰੁ ਮਾਹੀ॥ ਪੂਜਤ ਹੈ ਪਰਮੇਸਰ ਕੈ ਜਿਹ ਕੋ ਪਰਸੈ ਪਰਲੋਕ ਪਰਾਹੀ॥ ਪਾਪ ਕਰੋ ਪਰਮਾਰਥ ਕੈ ਜਿਹ ਪਾਪ ਨ ਤੇ ਅਤਿ ਪਾਪ ਲਜਾਹੀ॥ ਪਾਇ ਪਰੋ ਪਰਮੇਸਰ ਕੈ ਜੜ ਪਾਹਨ ਮੈ ਪਰਮੇਸਰ ਨਾਹੀ॥ ੯੯॥ ਮੋਨ ਭਜੇ ਨਹੀਂ ਮਾਂਨ ਤਜੇ ਨਹੀ ਭੇਖ ਸਜੇ ਨਹੀਂ ਮੂੰਡਮੁੰਡਾਏ॥ ਕੰਠਨ ਕੰਠੀ ਕਠੋਰ ਰੈਨਹੀਂ ਸੀਸ ਜਟਾਨ ਕੇ ਜੂਟ ਸੁਹਾਏ॥ ਸਾਚੁ ਕਹੋਂ ਸੁਨ ਲੈ ਚਿਤ ਦੈ ਬਿਨ ਦੀਨਦਯਾਲ ਕੀ ਸਾਂਮ ਸਿਧਾਏ॥ ਪ੍ਰੀਤਕਰੇ ਪ੍ਰਭ ਪਾਯਤ ਹੈ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਨ ਭੀਜਤ ਲਾਂਡ ਕਟਾਏ॥ ੧੦॥ ਕਾਗਦੀਪ ਸਭੈ ਕਰਕੇ ਅਰੁ ਸਾਭਸਮੁੰਦ੍ਰ ਕੀ ਮਸ ਕੈਹੋਂ॥ ਕਾਟਿ ਬਨਾਸਪਤੀ ਸਗਰੀ ਲਿਖਬੇ ਹੁ ਕੇ ਲੇਖ ਨ ਕਾਜ ਬਨੈ ਹੋ॥ ਸਾਰਸੁਤੀ ਬਕਤਾ ਕਰਕੈ ਜੁਗ ਕੋ ਟਗਨੇ ਸਕੋ ਹਾਥ ਲਿਖੈ ਹੋਂ। ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਬਿਨਾ ਬਿਨਤੀ ਨਤ ਊਤੁਮ ਕਉ ਪ੍ਰਭੁ ਨੈਕੁ ਰਿਝੈਹੋਂ॥ ੧੦੧॥ ਇਤਿ ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਕਾਲ ਜੀ ਕੀ ਉਸਤਤਿ ਪ੍ਰਿਥਮ ਧਿਆਇ ਸੰਪੂਰਨੰ ਸੁਭਮਸਤ {{center|ਅਫਜੂ॥ ਚੌਪਈ॥}} ਤੁਮਰੀ ਮਹਿਮਾ ਅਪਰ ਅਪਾਰਾ॥ ਜਾਂ ਕਾ ਲਹਿਓ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਪਾਰਾ॥ ਦੇਵ ਦੇਵ ਰਾਜਨ ਕੇ ਰਾਜਾ॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਗਰੀਬ ਨਵਾਜਾ॥੧॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੂਕ ਉਚਰੈ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਖਟ ਪਿੰਗ ਗਿਰਨ ਚੜ ਜਾਇ॥ ਅੰਧ ਲਖੈ ਬਧਰੋ ਸੁਨੇ ਜੌ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਾਇ॥ ੧॥ਚੌਪਈ॥ ਕਹਾਂ ਬੱਧ ਪ੍ਰਭ ਤੁੱਛ ਹਮਾਰੀ। ਬਰਨ ਨ ਸਾਕੋ ਮਹਮਾ ਜੁ ਤਿਹਾਰੀ। ਹਮ ਨ ਸਕਤ ਕਰ ਸਿਫਤਿ ਤੁਮਾਰੀ॥ ਆਪ ਲੇਹੁ ਤੁਮ ਕਥਾ ਸੁਧਾਰੀ॥੩॥ਕਹਾਂ ਲਗੈ ਇਹ ਕੀਟ ਬਖਾਨੈ॥ ਮਹਿਮਾ ਤੋਰ ਤੁਹੀ ਪ੍ਰਭ ਜਾਨੈ॥ ਪਿਤਾ ਜਨਮ ਜਿਮ ਪੁਤ ਨ ਪਾਵੈ॥ ਕਹਾਂ ਤਵਨ ਕਾ ਭੇਦ ਬਤਾਵੈ॥ ੪॥ ਤੁਮਰੀ ਪ੍ਰਭਾ ਤੁਮਹੀ ਬਨ ਆਈ॥ ਅਉਰਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਤ ਬਤਾਈ॥ ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਤੁਮ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਜਾਨੋ॥ ਊਚ ਨੀਚ ਕਸ ਸਕਤ ਬਖਾਨੋ॥ ੫॥ ਸੇਸਨਾਗ ਸਿਰ ਸਹਸ ਬਨਾਈ॥ ਦੁਸਹੰਸ ਨਾਹ ਸੁਹਾਈ॥ ਰਟਤ ਅਬ ਲਗੇ ਨਾਮ ਅਪਾਰਾ॥ ਤੁਮਰੋ ਤਊ ਨ ਪਾਵਤ ਪਾਰਾ॥ ੬॥ ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਹਾ ਕੋਉ ਕਹੈ॥ ਸਮਝਤ ਬਾਤ ਉਰਝ ਮਤ ਰਹੈ। ਸੂਛਮ ਰੂਪ ਨ ਬਰਨਾ ਜਾਈ॥ ਬਿਰਧ ਸਰੂਪਹਿ ਕਹੇਂ ਬਨਾਂਈ॥ ੭॥ ਤੁਮਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਜਬ ਗਹਿਹੋਂ॥ਛੋਰ ਕਥਾ ਤਬ ਹੀ ਸਭ ਕਹਿਹੋਂ॥ ਅਬ ਮੈ ਕਹੋਂ ਸੁ ਅਪਨੀ ਕਥਾ॥ ਸੋਢੀ ਬੰਸ ਉਪਜਿਆ ਜਥਾ॥ ੮॥ ਦੋਹਰਾ॥<noinclude></noinclude> evsgd4h4oy9blj7viof2qrc0dvwubnq 232720 232718 2026-08-21T03:31:34Z Ashwinder sangrur 2332 232720 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੪੨)}}</noinclude>ਮੈ ਜੜ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਬਿਨ ਕਾਮ ਨ ਐਹੈ॥ ੯੮॥ ਤਾਹਿ ਪਛਾਨਤ ਹੈ ਨ ਮਹਾਂ ਪਸੁ ਜਾਕੋ ਪ੍ਰਤਾਪ ਤਿਹੂ ਪੁਰੁ ਮਾਹੀ॥ ਪੂਜਤ ਹੈ ਪਰਮੇਸਰ ਕੈ ਜਿਹ ਕੋ ਪਰਸੈ ਪਰਲੋਕ ਪਰਾਹੀ॥ ਪਾਪ ਕਰੋ ਪਰਮਾਰਥ ਕੈ ਜਿਹ ਪਾਪਨ ਤੇ ਅਤਿ ਪਾਪ ਲਜਾਹੀ॥ ਪਾਇ ਪਰੋ ਪਰਮੇਸਰ ਕੈ ਜੜ ਪਾਹਨ ਮੈ ਪਰਮੇਸਰ ਨਾਹੀ॥ ੯੯॥ ਮੋਨ ਭਜੇ ਨਹੀਂ ਮਾਂਨ ਤਜੇ ਨਹੀ ਭੇਖ ਸਜੇ ਨਹੀਂ ਮੂੰਡਮੁੰਡਾਏ॥ ਕੰਠਨ ਕੰਠੀ ਕਠੋਰ ਰੈਨਹੀਂ ਸੀਸ ਜਟਾਨ ਕੇ ਜੂਟ ਸੁਹਾਏ॥ ਸਾਚੁ ਕਹੋਂ ਸੁਨ ਲੈ ਚਿਤ ਦੈ ਬਿਨ ਦੀਨਦਯਾਲ ਕੀ ਸਾਂਮ ਸਿਧਾਏ॥ ਪ੍ਰੀਤਕਰੇ ਪ੍ਰਭ ਪਾਯਤ ਹੈ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਨ ਭੀਜਤ ਲਾਂਡ ਕਟਾਏ॥ ੧੦॥ ਕਾਗਦ ਦੀਪ ਸਭੈ ਕਰਕੇ ਅਰੁ ਸਾਤ ਸਮੁੰਦ੍ਰਨ ਕੀ ਮਸ ਕੈਹੋਂ॥ ਕਾਟਿ ਬਨਾਸਪਤੀ ਸਗਰੀ ਲਿਖਬੇ ਹੂੰ ਕੇ ਲੇਖ ਨ ਕਾਜ ਬਨੈ ਹੋ॥ ਸਾਰਸੁਤੀ ਬਕਤਾ ਕਰਕੈ ਜੁਗ ਕੋਟ ਗਨੇਸ ਕੇ ਹਾਥ ਲਿਖੈ ਹੋਂ। ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਬਿਨਾ ਬਿਨਤੀ ਨ ਤਊ ਤੁਮ ਕਉ ਪ੍ਰਭੁ ਨੈਕੁ ਰਿਝੈਹੋਂ॥ ੧੦੧॥ ਇਤਿ ਬਚਿੱਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਕਾਲ ਜੀ ਕੀ ਉਸਤਤਿ ਪ੍ਰਿਥਮ ਧਿਆਇ ਸੰਪੂਰਨੰ ਸੁਭਮਸਤ {{center|ਅਫਜੂ॥ ਚੌਪਈ॥}} ਤੁਮਰੀ ਮਹਿਮਾ ਅਪਰ ਅਪਾਰਾ॥ ਜਾਂ ਕਾ ਲਹਿਓ ਨ ਕਿਨਹੂੰ ਪਾਰਾ॥ ਦੇਵ ਦੇਵ ਰਾਜਨ ਕੇ ਰਾਜਾ॥ ਦੀਨ ਦਇਆਲ ਗਰੀਬ ਨਵਾਜਾ॥੧॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮੂਕ ਉਚਰੈ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਖਟ ਪਿੰਗ ਗਿਰਨ ਚੜ ਜਾਇ॥ ਅੰਧ ਲਖੈ ਬਧਰੋ ਸੁਨੇ ਜੌ ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਾਇ॥ ੧॥ਚੌਪਈ॥ ਕਹਾਂ ਬੱਧ ਪ੍ਰਭ ਤੁੱਛ ਹਮਾਰੀ। ਬਰਨ ਨ ਸਾਕੋ ਮਹਮਾ ਜੁ ਤਿਹਾਰੀ। ਹਮ ਨ ਸਕਤ ਕਰ ਸਿਫਤਿ ਤੁਮਾਰੀ॥ ਆਪ ਲੇਹੁ ਤੁਮ ਕਥਾ ਸੁਧਾਰੀ॥੩॥ਕਹਾਂ ਲਗੈ ਇਹ ਕੀਟ ਬਖਾਨੈ॥ ਮਹਿਮਾ ਤੋਰ ਤੁਹੀ ਪ੍ਰਭ ਜਾਨੈ॥ ਪਿਤਾ ਜਨਮ ਜਿਮ ਪੁਤ ਨ ਪਾਵੈ॥ ਕਹਾਂ ਤਵਨ ਕਾ ਭੇਦ ਬਤਾਵੈ॥ ੪॥ ਤੁਮਰੀ ਪ੍ਰਭਾ ਤੁਮਹੀ ਬਨ ਆਈ॥ ਅਉਰਨ ਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਤ ਬਤਾਈ॥ ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਤੁਮ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਜਾਨੋ॥ ਊਚ ਨੀਚ ਕਸ ਸਕਤ ਬਖਾਨੋ॥ ੫॥ ਸੇਸਨਾਗ ਸਿਰ ਸਹਸ ਬਨਾਈ॥ ਦੁਸਹੰਸ ਨਾਹ ਸੁਹਾਈ॥ ਰਟਤ ਅਬ ਲਗੇ ਨਾਮ ਅਪਾਰਾ॥ ਤੁਮਰੋ ਤਊ ਨ ਪਾਵਤ ਪਾਰਾ॥ ੬॥ ਤੁਮਰੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਹਾ ਕੋਉ ਕਹੈ॥ ਸਮਝਤ ਬਾਤ ਉਰਝ ਮਤ ਰਹੈ। ਸੂਛਮ ਰੂਪ ਨ ਬਰਨਾ ਜਾਈ॥ ਬਿਰਧ ਸਰੂਪਹਿ ਕਹੇਂ ਬਨਾਂਈ॥ ੭॥ ਤੁਮਰੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਗਤਿ ਜਬ ਗਹਿਹੋਂ॥ਛੋਰ ਕਥਾ ਤਬ ਹੀ ਸਭ ਕਹਿਹੋਂ॥ ਅਬ ਮੈ ਕਹੋਂ ਸੁ ਅਪਨੀ ਕਥਾ॥ ਸੋਢੀ ਬੰਸ ਉਪਜਿਆ ਜਥਾ॥ ੮॥ ਦੋਹਰਾ॥<noinclude></noinclude> hw819d33xkycrk3ktni2q8jfx5wl19o 250 59099 232721 213587 2026-08-21T04:01:28Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 232721 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੪੩)}}</noinclude>ਪ੍ਰਿਥਮ ਕਥਾ ਸੰਛੇਪ ਤੇ ਕਹੋਂ ਸੁ ਹਿਤ ਚਿਤ ਲਾਇ। ਬਹੁਰ ਵਡੋ ਬਿਸਥਾਰ ਕੈ ਕਹਿ ਹਉ ਸਭੋ ਸੁਨਾਇ॥ ੯॥ ਚੌਪਈ॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਕਾਲ ਜਬ ਕਰਾ ਪਸਾਰਾ॥ ਓਅੰਕਾਰ ਤੇ ਸਿਸਟ ਉਪਾਰਾ॥ ਕਾਲਸੈਨ ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਭਯੋ ਭੂਪਾ। ਅਧਿਕ ਅਤੁਲ ਬਲ ਰੂਪ ਅਨੂਪਾ॥ ੧੦॥ ਕਾਲ ਕੇਤ ਦੂਸਰ ਭੂ ਅਭਯੋ। ਕ੍ਰੂਰ ਬਰਸ ਤੀਸਰ ਜਗ ਠਯੋ। ਕਾਲ ਧੁਜ ਚਤੁਰਥ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋਹੈ। ਜਿਹ ਤੇ ਭਯੋ ਜਗਤ ਸਭੁ ਕੋ ਹੈ॥ ੧੧॥ ਸਹਸ ਰਾਛ ਜਾਂ ਕੇ ਸੁਭ ਸੋਹੈ। ਸਹਸ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਤਨ ਮੋਹੈ। ਸੇਖਨਾਗ ਪੁਰ ਸੋਇਬੋ ਕਰੈ। ਜਗ ਤਿਹ ਸੇਖ ਸਾਇ ਉਚਰੈ॥ ੧੨॥ ਏਕ ਸ੍ਰਵਨ ਤੇ ਮੈਲ ਨਿਕਾਰਾ। ਤਾਂ ਤੇ ਮਧ ਕੀਟਭ ਤਨ ਧਾਰਾ। ਦੁਤੀਆ ਕਾਂਨ ਮੈਲੁ ਨਿਕਾਰੀ। ਤਾਂ ਤੇ ਭਈ ਸ੍ਰਿਸਟ ਇਹ ਸਾਰੀ॥ ੧੩॥ ਤਿਨ ਕੋ ਕਾਲ ਬਹੁਰ ਬਧੁ ਕਰਾ। ਤਿਨ ਕੋ ਮੇਦੁ ਸਮੰਦ ਮੋ ਪਰਾ॥ ਚਿਕਨ ਤਾਸ ਜਲ ਪਰ ਤਿਰ ਰਹੀ। ਮੇਧ ਨਾਮ ਤਬਹੀ ਤੇ ਕਹੀ॥ ੧੪॥ ਸਾਧ ਕਰਮ ਜੋ ਪੁਰਖੁ ਕਮਾਵੈ। ਨਾਮ ਦੇਵਤਾ ਜਗਤ ਕਹਾਵੈ। ਕੁਕਿਰਤਿ ਕਰਮ ਜੇ ਜਗ ਮਹਿ ਕਰਹੀ। ਨਾਮੁ ਅਸੁਰ ਤਿਨ ਕੋ ਜਗ ਧਰਹੀ॥ ੧੫॥ ਬਹੁ ਬਿਸਥਾਰ ਕਹ ਲਗਹਿ ਬਖਾਨਤ। ਗ੍ਰੰਥ ਬਢਨ ਤੇ ਅਤਿ ਡਰਮਾਨਤ। ਤਿਨ ਤੇ ਹੋਤ ਬਹੁਤ ਨ੍ਰਿਪ ਆਏ। ਦੱਛ ਪਤਿ ਜਿਨਹਿ ਉਪਾਏ॥੧੬॥ ਦਸ ਸਹੰਸ੍ਰ ਤਿਹ ਗ੍ਰਿਹ ਭਈ ਕੰਨਿਆ। ਜਿਹ ਸਮਾਨ ਕਿਹ ਲਗਹਿ ਨ ਅੰਨਿਆ। ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਆ ਐਸੀ ਤਿਹ ਭਈ। ਸਭ ਬਿਆਹਿ ਨਰੇਸਨ ਦਈ॥੭॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬਨਤਾਕ ਦਰੂਦਿਤ ਆਦਿਤਏ ਰਿਖਬਰੀ ਬਨਾਇ। ਨਾਗ ਨਾਗ ਰਿਪ ਦੇਵ ਸਬ ਦਈਤ ਲਏ ਉਪਜਾਇ॥ ੧੮॥ ਚੌਪਈ॥ ਤਾਂਤੇ ਸੁਰਜ ਰੂਪ ਕਉ ਧਰਾ। ਜਾਤੇ ਬੰਸ ਪ੍ਰਚੁਰ ਰਵਿ ਕਰਾ। ਜੋ ਤਿਨ ਕੇ ਕਹਿ ਨਾਮ ਸੁਨਾਊਂ। ਕਥਾ ਬਾਢਨ ਤੇ ਅਧਿਕ ਡਰਾਊਂ॥ ੧੯। ਤਿਨ ਕੇ ਬੰਸ ਬਿਖੇ ਰਘੁ ਭਯੋ। ਰਘੂਬੰਸਹਿ ਜਿਹ ਜਗਹਿ ਚਲਯੋ। ਤਾ ਤੇ ਪੁੜ੍ਹੋਤ ਭਯੋ ਅਜਬਰ। ਮਹਾਂਰਥੀ ਅਰੂ ਮਹਾਂਧਨੁਰਧਰ॥੩੦॥ ਜਬ ਤਿਨ ਭੇਸ ਜੋਗ ਕੋ ਲਯੋ। ਰਾਜਪਾਟ ਦਸਰਥ ਕੋ ਦਯੋ। ਹੋਤ ਭਯੋ ਵਹਿ ਮਹਾਂਧਨੁਰਧਰ। ਤੀਨ ਤ੍ਰਿਆਨ ਬਰਾਜਹਿ ਰੁਚਕਰ॥ ੧॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਜਯੋ ਤਿਹ ਰਾਮਕੁਮਾਰਾ। ਭਰਤ ਲਛਮਨ ਸਤ੍ਰ ਬਿਦਾਰਾ। ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਤਿਨ ਰਾਜ ਕਮਾਯੋ। ਕਾਲ ਪਾਇ ਸੂਰਪੁਰਹਿ ਸਿਧਾਯੋ॥ ੩॥ ਸੀਅ ਸੁਤ ਬਹੁਰ ਭਏ ਦੋਊ ਰਾਜਾ। ਰਾਜਪਾਟ ਉਸਹੀ ਕੋ ਛਾਜਾ। ਮੱਦ ਦੇਸ ਏਸ੍ਵਰਜਾ ਬਰੀ ਜਬ। ਭਾਂਤਭਾਂਤ ਕੇ ਜੱਗ ਕੀਏ ਤਬ॥ ੨੩॥<noinclude></noinclude> glkczkg6077yfeg9kz8m77dgmw5gn0j 232722 232721 2026-08-21T04:06:43Z Ashwinder sangrur 2332 232722 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੪੩)}}</noinclude>ਪ੍ਰਿਥਮ ਕਥਾ ਸੰਛੇਪ ਤੇ ਕਹੋਂ ਸੁ ਹਿਤ ਚਿਤ ਲਾਇ। ਬਹੁਰ ਵਡੋ ਬਿਸਥਾਰ ਕੈ ਕਹਿ ਹਉ ਸਭੋ ਸੁਨਾਇ॥ ੯॥ ਚੌਪਈ॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਕਾਲ ਜਬ ਕਰਾ ਪਸਾਰਾ॥ ਓਅੰਕਾਰ ਤੇ ਸਿਸਟ ਉਪਾਰਾ॥ ਕਾਲਸੈਨ ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਭਯੋ ਭੂਪਾ। ਅਧਿਕ ਅਤੁਲ ਬਲ ਰੂਪ ਅਨੂਪਾ॥ ੧੦॥ ਕਾਲ ਕੇਤ ਦੂਸਰ ਭੂ ਅਭਯੋ। ਕ੍ਰੂਰ ਬਰਸ ਤੀਸਰ ਜਗ ਠਯੋ। ਕਾਲ ਧੁਜ ਚਤੁਰਥ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋਹੈ। ਜਿਹ ਤੇ ਭਯੋ ਜਗਤ ਸਭੁ ਕੋ ਹੈ॥ ੧੧॥ ਸਹਸ ਰਾਛ ਜਾਂ ਕੇ ਸੁਭ ਸੋਹੈ। ਸਹਸ ਪਾਰ ਜਾ ਕੇ ਤਨ ਮੋਹੈ। ਸੇਖਨਾਗ ਪੁਰ ਸੋਇਬੋ ਕਰੈ। ਜਗ ਤਿਹ ਸੇਖ ਸਾਇ ਉਚਰੈ॥ ੧੨॥ ਏਕ ਸ੍ਰਵਨ ਤੇ ਮੈਲ ਨਿਕਾਰਾ। ਤਾਂ ਤੇ ਮਧ ਕੀਟਭ ਤਨ ਧਾਰਾ। ਦੁਤੀਆ ਕਾਂਨ ਤੇ ਮੈਲੁ ਨਿਕਾਰੀ। ਤਾਂ ਤੇ ਭਈ ਸ੍ਰਿਸਟ ਇਹ ਸਾਰੀ॥ ੧੩॥ ਤਿਨ ਕੋ ਕਾਲ ਬਹੁਰ ਬਧੁ ਕਰਾ। ਤਿਨ ਕੋ ਮੇਦੁ ਸਮੰਦ ਮੋ ਪਰਾ॥ ਚਿਕਨ ਤਾਸ ਜਲ ਪਰ ਤਿਰ ਰਹੀ। ਮੇਧ ਨਾਮ ਤਬਹੀ ਤੇ ਕਹੀ॥ ੧੪॥ ਸਾਧ ਕਰਮ ਜੋ ਪੁਰਖੁ ਕਮਾਵੈ। ਨਾਮ ਦੇਵਤਾ ਜਗਤ ਕਹਾਵੈ। ਕੁਕਿਰਤਿ ਕਰਮ ਜੇ ਜਗ ਮਹਿ ਕਰਹੀ। ਨਾਮੁ ਅਸੁਰ ਤਿਨ ਕੋ ਜਗ ਧਰਹੀ॥ ੧੫॥ ਬਹੁ ਬਿਸਥਾਰ ਕਹ ਲਗਹਿ ਬਖਾਨਤ। ਗ੍ਰੰਥ ਬਢਨ ਤੇ ਅਤਿ ਡਰਮਾਨਤ। ਤਿਨ ਤੇ ਹੋਤ ਬਹੁਤ ਨ੍ਰਿਪ ਆਏ। ਦੱਛ ਪਤਿ ਜਿਨਹਿ ਉਪਾਏ॥੧੬॥ ਦਸ ਸਹੰਸ੍ਰ ਤਿਹ ਗ੍ਰਿਹ ਭਈ ਕੰਨਿਆ। ਜਿਹ ਸਮਾਨ ਕਿਹ ਲਗਹਿ ਨ ਅੰਨਿਆ। ਕਾਲ ਕ੍ਰਿਆ ਐਸੀ ਤਿਹ ਭਈ। ਸਭ ਬਿਆਹਿ ਨਰੇਸਨ ਦਈ॥੭॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਬਨਤਾਕ ਦਰੂਦਿਤ ਆਦਿਤਏ ਰਿਖਬਰੀ ਬਨਾਇ। ਨਾਗ ਨਾਗ ਰਿਪ ਦੇਵ ਸਬ ਦਈਤ ਲਏ ਉਪਜਾਇ॥ ੧੮॥ ਚੌਪਈ॥ ਤਾਂਤੇ ਸੁਰਜ ਰੂਪ ਕਉ ਧਰਾ। ਜਾਤੇ ਬੰਸ ਪ੍ਰਚੁਰ ਰਵਿ ਕਰਾ। ਜੋ ਤਿਨ ਕੇ ਕਹਿ ਨਾਮ ਸੁਨਾਊਂ। ਕਥਾ ਬਾਢਨ ਤੇ ਅਧਿਕ ਡਰਾਊਂ॥ ੧੯। ਤਿਨ ਕੇ ਬੰਸ ਬਿਖੇ ਰਘੁ ਭਯੋ। ਰਘੂਬੰਸਹਿ ਜਿਹ ਜਗਹਿ ਚਲਯੋ। ਤਾ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਹੋਤ ਭਯੋ ਅਜਬਰ। ਮਹਾਂਰਥੀ ਅਰੂ ਮਹਾਂਧਨੁਰਧਰ॥੩੦॥ ਜਬ ਤਿਨ ਭੇਸ ਜੋਗ ਕੋ ਲਯੋ। ਰਾਜਪਾਟ ਦਸਰਥ ਕੋ ਦਯੋ। ਹੋਤ ਭਯੋ ਵਹਿ ਮਹਾਂਧਨੁਰਧਰ। ਤੀਨ ਤ੍ਰਿਆਨ ਬਰਾਜਹਿ ਰੁਚਕਰ॥ ੧॥ ਪ੍ਰਿਥਮ ਜਯੋ ਤਿਹ ਰਾਮਕੁਮਾਰਾ। ਭਰਤ ਲਛਮਨ ਸਤ੍ਰ ਬਿਦਾਰਾ। ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਤਿਨ ਰਾਜ ਕਮਾਯੋ। ਕਾਲ ਪਾਇ ਸੂਰਪੁਰਹਿ ਸਿਧਾਯੋ॥ ੩॥ ਸੀਅ ਸੁਤ ਬਹੁਰ ਭਏ ਦੋਊ ਰਾਜਾ। ਰਾਜਪਾਟ ਉਸਹੀ ਕੋ ਛਾਜਾ। ਮੱਦ ਦੇਸ ਏਸ੍ਵਰਜਾ ਬਰੀ ਜਬ। ਭਾਂਤਭਾਂਤ ਕੇ ਜੱਗ ਕੀਏ ਤਬ॥ ੨੩॥<noinclude></noinclude> 60hz6ih8o41uamaoe6unzjpyr0pzme2 250 59100 232725 213588 2026-08-21T04:29:33Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 232725 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੪੪)}}</noinclude>ਤਿਹੀ ਤਿਨੈ ਬਾਂਧੇ ਦੁਇ ਪੁਰਵਾ॥ ਏਕ ਕਸੂਰ ਦੁਤੀ ਯਲਹੁਰਵਾ॥ ਅਧ ਕ ਪੂਰੀ ਤੇ ਦੋਊ ਬਿਰਾਜੀ। ਨਿਰਖਲੰਕ ਅਮਰਾਵਤਲਾਜੀ॥੨੪॥ ਬਹੁਤ ਕਾਲ ਤਿਨ ਰਾਜ ਕਮਾਯੋ॥ ਜਾਲ ਕਾਲ ਤੇ ਅੰਤ ਫਸਾਯੋ॥ ਤਿਨ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪੋਤ੍ਰ ਜੋ ਭਏ॥ ਰਾਜ ਕਰਤ ਇਹ ਜਗ ਕੋ ਭਏ॥ ੨੫॥ ਕਹਾਂ ਲਗੇ ਤੇ ਬਰਨ ਸੁਨਾਊਂ। ਤਿਨਕੇ ਨਾਮ ਨ ਸੰਖਿਆ ਪਾਊਂ॥ ਹੋਤ ਚਹੂੰ ਜੁਗ ਮੈ ਜੇ ਆਏ॥ ਤਿਨ ਕੇ ਨਾਮ ਨ ਜਾਤ ਗਨਾਏ॥ ੨੬॥ ਜੌ ਅਬ ਤੌ ਕਿਰਪਾ ਬਲ ਪਾਊਂ॥ ਨਾਮ ਜਥਾ ਮਤ ਭਾਖ ਸੁਨਾਉਂ। ਕਾਲਕੇਤ ਅਰੁ ਕਾਲਰਾਇ ਭਨ। ਤਿਨ ਤੇ ਭਏ ਪੁਤ੍ਰ ਘਰ ਅਨਗਨ॥੨੭॥ ਕਾਲਕੇਤ ਭਯੋ ਬਲੀ ਅਪਾਰਾ। ਕਾਲ ਰਾਇ ਜਿਨ ਨਗਰ ਨਿਕਾਰਾ। ਭਾਜ ਸਨੌਢ ਦੇਸ ਤੇ ਗਏ। ਤਹੀ ਭੂ ਪਜਾਬ ਯਾਹ ਤੇ ਭਏ॥੨੮॥ ਤਿਹ ਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਭਯੋ ਜੋਹ ਧਾਮਾ॥ ਸੋਢੀ ਰਾਇ ਧਰਾ ਤਿਹ ਨਾਮਾ॥ ਬੰਸ ਸਨੌਢ ਤਾ ਦਿਨ ਤੇ ਥੀਆ॥ ਪਰਮ ਪਵਿਤ੍ਰ ਪੁਰਖੁ ਜੋ ਕੀਆ॥੩੯॥ਤਾਤੇ ਪੁਤ੍ਰ ਪੌਤ੍ਰ ਹੁਇ ਆਏ॥ ਤੇ ਸੋਢੀ ਸਭ ਜਗਤ ਕਹਾਏ। ਜਗ ਮੈ ਅਧਿਕ ਸੁਭਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧਾ। ਦਿਨ ਦਿਨ ਤਿਨ ਕੇ ਧਨ ਕੀ ਬ੍ਰਿਧਾ॥੩੦॥ ਰਾਜ ਕਰਤ ਭਏ ਬਿਬਿਧਿ ਪ੍ਰਕਾਰਾ। ਦੇਸਦੇਸ ਕੇਜੀਤ ਨ੍ਰਿਪਾਰਾ। ਜਹਾਂ ਤਹਾਂ ਤਿਨ ਧਰਮ ਚਲਾਯੋ। ਅੱਤ੍ਰ ਪੱਤ੍ਰ ਕਹ ਸੀਸ ਢੁਰਾਯੋ॥੩੧॥ ਰਾਜਸੂਅ ਬਹੁ ਬਾਰਨ ਕੀਏ। ਜੀਤ ਜੀਤ ਦੇਸੇਸ੍ਵਰ ਲੀਏ। ਬਾਧ ਮੇਧ ਬਹੁਬਾਰਨ ਕਰੇ। ਸਕਲ ਕਲੂਖ ਨਿਜ ਕੁਲ ਕੇ ਹਰੇ॥੩੨॥ ਬਹੁਰ ਬੰਸ ਮੈ ਬਡਿਯੋ ਬਿਖਾਦਾ। ਮੇਟ ਨ ਸਕਾ ਕੋਊ ਤਿਹ ਸਾਧਾ। ਬਿਚਰੇ ਬੀਰ ਬਨੇ‌ਤੁ ਅਖੰਡਲ। ਗਹਿ ਗਹਿ ਚਲੇ ਭਿਰਨ ਰਣ ਮੰਡਲ॥ ੩੩॥ ਧਨ ਅਰੁ ਭੂਮ ਪੁਰਾਤਨ ਬੈਰਾ। ਜਿਨ ਕਾ ਮੂਆ ਕਰਤ ਜਗ ਘੇਰਾ। ਮੋਹਿ ਬਾਦਿ ਅਹੰਕਾਰੁ ਪਸਾਰਾ। ਕਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਜੀਤਾ ਜਗ ਸਾਰਾ॥੩੪॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਧਨ ਧਨ ਤਾ ਕੋ ਭਾਖੀਐ ਜਾ ਕਾ ਜਗਤ ਗੁਲਾਂਮ। ਸਭ ਨਿਰਖਤ ਯਾ ਕੋ ਫਿਰੈ ਸਭ ਚਲੁ ਕਰਤ ਸਲਾਮ॥੩੫॥ ਚੌਪਈ॥ ਕਾਲ ਨ ਕੋਉ ਕਰਨ ਸੁਮਾਰਾ। ਬੈਰ ਬਾਦਿ ਅਹੰਕਾਰ ਪਸਾਰਾ। ਲੋਭ ਮੂਲ ਇਹ ਜਗ ਕੋ ਹੂਆ। ਜਾ ਸੋ ਚਾਹਤ ਸਭੁ ਕੋ ਮੂਆ॥ ੩੬॥ ਇਤਿ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟ ਕਰੀਬੇ ਸਭ ਬੰਸ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮ ਦੁਤੀਆਧਿਆਉ ਸਮਾਪਤੰ ਮਸਤ ਸੁਭ ਮਸਤੁ॥੨॥ {{rh|Left|Center|Right}}ਅਫਜੂ॥ ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥ ਰਚਾ ਬੈਰ ਬਾਦੰ ਬਿਧਾਤੇ ਅਪਾਰੰ। ਜਿਸੈ ਸਾਧ ਸਾਕਿਓ ਨ ਕੋਊ ਸੁਧਾਰੰ। ਬਲੀ ਕਾਮ ਰਾਯੰ ਮਹਾ ਲੋਭ ਮੋਹੰ। ਗਇਓ ਕਉਨ ਬੀਰ ਸੁਯਾਤੈ ਅਲੋਹੰ॥੧॥ ਤਹਾਂ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਬਕੈ<noinclude></noinclude> 9qge1soh1i3pebmtaq8qoytm6kknfqj 250 59101 232729 213589 2026-08-21T05:03:48Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 232729 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੪੫)}}</noinclude>ਆਪਮੱਧੰ॥ ਉਠੇ ਸਸਤ੍ਰ ਲੈ ਲੈ ਮਚਾ ਜੁੱਧ ਸਿੱਧੰ॥ ਕਹੂੰ ਖੱਪਰੀ ਖੋਲ ਖੰਡੇ ਅਪਾਰੰ॥ ਨਚੈ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਡਉਰੂ ਡਕਾਰੰ॥॥ ਕਹੂੰ ਈਸ ਸੀਸੰ ਪੁਐ ਰੁੰਡ ਮਾਲੰ॥ ਕਹੂੰ ਡਾਕ ਡਉਰੂ ਕਹੂੰ ਕੰਬਿਤਾਲੰ॥ ਚਵੀ ਚਾਵਡੀਅੰ ਕਿਲੰਕਾਰ ਕੰਕੰ॥ ਗੁਥੀ ਲੁੱਥ ਜੁੱਥੰ ਬਹੇ ਬੀਰ ਬੰਕੰ॥ ੩॥ ਪਰੀ ਕੁਟ ਕੱਟੰ ਰੁਲੇ ਤੁੱਛਮੁੱਛੰ॥ ਰਹੇ ਹਾਥ ਡਾਰੇ ਉਭੈ ਉਰਧ ਮੁੱਛੰ॥ ਕਹੂੰ ਖੋਪਰੀ ਖੋਲ ਖੰਗੰਖਤੰਗੰ॥ ਕਹੂੰ ਖੱਤ੍ਰੀ ਅੰਖੱਗ ਖੇਤੰ ਨਿਖੰਗੰ॥ ੪॥ ਚਵੀ ਚਾਵਡੀ ਡਾਕਨੀ ਡਾਕ ਮਾਰੈ॥ ਕਹੂੰ ਭੈਰਵੀ ਭੂਤ ਭੈਰੋ ਬਕਾਰੈ॥ ਕਹੂੰ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਬੰਕੇ ਬਿਹਾਰੰ॥ ਕਹੂੰ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ਹਸੈ ਮਾਸਹਾਰੰ॥੫॥ ਰਸਾਵਲਛੰਦ॥ ਮਹਾਂਬੀਰ ਗੱਜੇ। ਸੁਣੈ ਮੇਘਲੱਜੇ॥ ਝੰਡਾ ਗੱਡਗਾਢੇ॥ ਮੰਡੇਰੋਸਬਾਢੇ॥ ੬॥ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਟਾਰੰ ਭਿਰੇਰੋ ਸਧਾਰੰ॥ ਮਹਾਂਬੀਰ ਬੰਕੰ॥ ਭਿਰੇ ਭੂਮ ਹੰਕੰ॥ ੭॥ ਮਚੇਸੂਰ ਸਸਤ੍ਰੰ॥ ਉਠੀ ਝਾਰ ਅਸਤੰ॥ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕਟਾਰੰ॥ ਭਰੀ ਲੋਹ ਮਾਰੰ॥ ੮॥ ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥ ਹਲ ਬੀਜੁਨ ਬੀਸ ਰੋਹੀ ਦੁਧਾਰੀ॥ ਰਹੀ ਕੋਪ ਕਾਤੀ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰਕਟਾਰੀ॥ ਕਹੂੰ ਸੈ ਹਥੀਅੰ ਕਹੂੰ ਸੁੱਧਸੇਲੰ॥ ਕਹੂੰ ਸੇਲਸਾਗੰ ਭਈ ਰੇਲਪੇਲੰ॥੯॥ ਨਰਾਜਛੰਦ॥ ਸਰੋਖ ਸੂਰ ਸਾਜਿਯੰ॥ ਬਿਸਾਰ ਸੈਕ ਬਾਜਿਯੰ॥ ਨਿਸੰਕ ਸਸਤ੍ਰ ਮਾਰਹੀ॥ ਉਤਾਰ ਅੰਗ ਡਾਰਹੀ॥ ੧੦॥ ਕਛੂ ਨ ਕਾਨ ਰਾਖਹੀਂ॥ ਸੁਮਾਰ ਮਾਰ ਭਾਖਹੀਂ॥ ਸੁਹਾਂਕਹਾਠ ਰੇਲਿਯੰ॥ ਅਨੰਤ ਸਸਤ੍ਰ ਝੇਲਿਯੰ॥ ੧੧॥ ਹਜਾਰ ਹੂਰ ਅੰਬਰੰ॥ ਬਿਰੁੱਧ ਕੈ ਸੁਅੰਬਰੰ॥ ਕਰੁਰ ਭਾਂਤ ਡੋਲਹੀਂ॥ ਸੁਮਾਰ ਮਾਰ ਬੋਲਹੀਂ॥ ੧੨॥ ਕਹੂੰ ਕਿ ਅੰਗ ਕਟੀਅੰ॥ ਕਹੂੰ ਸੁਰੋਹ ਪੱਟੀਅੰ॥ ਕਹੈ ਸਮਾਸ ਮੱਛੀਅੰ॥੧੩॥ ਢਮਕ ਢੋਲਢਾਲਿਯੰ॥ ਹਰੋਲਹਾ ਲਚਾਲਯੰ॥ ਝਟਾਕ ਝੱਟਬਾਹੀਅੰ॥ ਸੁਬੀਰ ਸੈਨਗਾਹੀਅੰ॥੧੪॥ ਨਵਨਿਸਾਨ ਬਾਜਯੰ॥ ਸੁਬੀਰ ਧੀਰ ਗਾਜਿਯੰ। ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਬਾਣੇ ਬਾਹਹੀ॥ ਅਜਾਤ ਅੰਗ ਲਾਹਹੀ॥ ੧੫॥ ਬਿਰੁੱਧ ਕ੍ਰੱਧਰਾਜਿਯੰ॥ ਨਚਾਰ ਪੈਰ ਭਾਜਿਯੰ॥ ਸੰਭਾਰ ਸਤ੍ਰ ਗਾਜਹੀ॥ ਸੁਨਾਦ ਮੇਘ ਲਾਜਹੀ॥੧੬॥ ਹਲੰਕ ਹਾਕ ਮਾਰਹੀ। ਸਰਕਸ ਸਤ੍ਰ ਝਾਰਹੀ॥ ਭਿਰੇ ਬਿਸਾਰ ਸੋਕਿਯੰ॥ ਸਿਧਾਰ ਦੇਵ ਲੋਕਿਯੰ॥੧੭॥ ਰਿਸੇ ਬਿਰੁਧ ਬੀਰਿਅੰ॥ ਸਮਾਰ ਝਾਰ ਤੀਰਿਅੰ॥ ਸਬਦ ਸੰਖ ਬੱਜਿਯੰ॥ ਸੁਬੀਰ ਧੀਰ ਸੱਜਿਯੰ॥ ੧੮॥ ਰਸਾਵਲਛੰਦ॥ ਤੁਰੀ ਸੰਖ ਬਾਜੇ॥ ਮਹਾਂਬੀਰ ਸਾਜੇ॥ ਨਚੇ ਤੁੰਦਤਾਜੀ॥ ਮਰੇ ਸੂਰ ਗਾਜੀ॥੧੯॥ ਝਿਮੀ ਤੇਜ ਤੇਗੰ॥ ਮਨੋਬਿੱਜ ਬੇਗੰ॥ ਉਠੇ ਨੱਦ ਨਾਦੰ॥ ਧੁਨੰ ਨਿਰਬਿਖਾਦੰ॥੨੦॥ ਤੁਟੇ ਖੱਗ ਖੋਲੰ<noinclude></noinclude> rjc0u75w9g6pzvasvnz13getp49wmtk 250 59132 232731 213590 2026-08-21T05:27:09Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 232731 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੪੬)}}</noinclude>॥ ਮੁਖੰਮਾਰ ਬੋਲੰ॥ ਧਕਾਧੀਕ ਧੱਕੰ॥ ਗਿਰੇਹੱਥ ਬੱਕੰ॥ ੨੧॥ ਵਲੰਦੀਹ ਗਾਹੰ॥ ਅਧੋਅੰਗਲਾਹੰ॥ ਪ੍ਰਯੋਘੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ॥ ਬਕੈ ਮਾਰਮਾਰੰ॥॥੨੨॥ ਨਦੀ ਰਕਤਪੂਰੰ॥ ਫਿਰੀ ਗੈਣਹੂਰੰ॥ ਗਜੇ ਗੈਣਕਾਲੀ॥॥ ਹਸੀ ਖੱਪਰਾਲੀ॥ ੨੩॥ ਮਹਾਂ ਸੂਰਸੋਹੰ॥ ਮੰਡੇ ਲੋਹਕ੍ਰੋਹੰ ਮਹਾਂਗਰਬ ਗੱਜਿਯੰ। ਧੁਣੰ ਮੇਘਲੱਜਿਯੰ। ੨੪॥ ਛਕੇ ਲੋਹਛੱਕ੍ਰੰ॥ ਮੁਖੰ ਮਾਰਬੱਕੰ॥ ਮੁਖੰਮੁੱਛਬੰਕੰ॥ ਭਿਰੇਛਾਡਸੰਕੰ॥੨੫॥ ਹਕੰ ਹਾਕਬਾਜੀ॥ ਘਿਰੀ‌ ਸੈਣਸਾਜੀ॥ ਚਿਗੇ ਚਾਰਢੁਕੇ॥ ਮੁਖੰ ਮਾਰਕੂਕੇ॥ ੬॥ ਰੁਕੇ ਸੂਰਸਾਗੰ॥ ਮਨੋ ਸਿਧਿਗੰਗੰ॥ ਬਹੇ ਫਾਲਫੱਕੰ। ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਕੜੱਕੰ॥ ੨੭॥ ਹਕੰਹਾਕ ਬਾਜੀ॥ ਨਚੇ ਤੁੰਦਤਾਜੀ॥ ਰਸੰ ਰੁੱਦ੍ਰਪਾਗੇ॥ ਭਿਰੇ ਰੋਸਜਾਗੇ॥ ੨੮॥ ਗਿਰੇ ਸੁੱਧਸੇਲੰ॥ ਭਈ ਰੇਲਪੇਲੰ॥ ਪਲੰ ਹਾਰਨੱਚੇ॥ ਰਣੰਬੀਰਮੱਚੇ॥੨੬॥ ਹਸੇ ਮਾਸਹਾਰੀ॥ ਨਚੇ ਭੂਤਭਾਰੀ॥ ਮਹਾਡੀਠ ਢੂਕੇ॥ ਮੁਖੰ ਮਾਰਕੂਕੇ॥ ੩੦॥ ਗਜੈ ਗੈਣਦੇਵੀ॥ ਮਹਾਂ ਅੰਸਭੇਵੀ॥ ਭਲੇ ਭੂਤਨਾਚੇ॥ ਰਸੁ ਰੁਦ੍ਰ ਰਾਚੰ॥ ੩੧॥ ਭਿਰੈਬੈਰ ਰੁੱਝੈ॥ ਮਹਾਂਜੋਧ ਜੁਝੈ॥ ਝੰਡਾ ਗਡਂਗਾਢੇ॥ ੩੧॥ ਗਜੰ ਗਾਹਿਬਾਧੇ॥ ਧਨੁਰ ਬਾਂਨ ਸਾਧੇ ਬਹੇ ਆਪ ਮੱਧੰ॥ ਗਿਰੇ ਅੱਧਅੱਧੰ॥ ੩੩॥ ਗਜੰਬਾਜਬੁੱਝੇ॥ ਬਲੀ ਬੈਰਰੁੱਝੇ। ਨਿਰਭੈ ਸਸਤ੍ਰਬਾਹੈਂ॥ ਉਭੈ ਜੀਉਚਾਹੈਂ॥ ੩੪॥ ਗਜੇ ਆਨਗਾਜੀ॥ ਨਚੇ ਤੁੰਦਤਾਜੀ॥ ਹਕੰ ਹਾਕਬਾਜੀ॥ ਫਿਰੈ ਸੈਨਭੱਜੀ॥੩੫॥ ਮਦੰਮਤ ਮਾਤੇ॥ ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰਰਾਤੇ॥ ਗਜੰ ਜੂਹਸਾਜੇ॥ ਭਿਰੇ ਰੋਸਬਾਜੋ॥ ੩੬॥ ਝਿਮੀ ਤੇਜਤੇਗੰ॥ ਘਣੰ ਬਿਜਬੇਗੰ॥ ਬਹੇ ਬਰਬੈਰੀ॥ ਜਲੰਜਿਉ ਗੰਗੈਰੀ॥ ੩੭॥ ਆਪੋਆਪ ਬਾਹੰ॥ ਉਭੈਜੀਤ ਚਾਹੁੰ ਰਸੰ ਰੱਦ੍ਰਾਰਾਤੇ॥ ਮਹਾ ਮੱਤਮਾਤੇ॥ ੩੮॥ ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥ ਮਚੇ ਬੀਰਬੀਰੰ॥ ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ॥ ਬਜੀ ਭੇਰ ਭੁੰਕਾਰ ਧੱਕੇ ਨਿਸਾਣੰ॥ ਨਵੰਨੱਦਨੀ ਸਾਣ ਗੱਜੇ ਗਹੀਰੰ॥ ਫਿਰੈ ਰੁੰਡਮੰਡੰ ਤਣੰ ਤੱਛਤੀਰੰ॥੩੯॥ ਬਹੇ ਖੱਗਖੇਤੰ॥ ਖਿਆਲੰਖਤੰਗੰ॥ ਰੁਲੇ ਤੱਛਮੁੱਛੰ ਮਹਾਂਜੋਧਜੰਗੰ॥ ਬੰਧੇ ਬੀਰਬਾਨਾ ਬਡੇਐਠਵਾਰੇ॥ ਘੁਸੈ ਲੋਹ ਪੁਟੰ ਮਨੋ ਮੱਤਵਾਰੇ॥ ੪੧॥ ਉਠੀਕੂਹਜੂਹੰ ਸਮਰਸਾਰ ਬੱਜਿਯੰ॥ ਕਿਧੋ ਅੰਤਕੇ ਕਾਲ ਕੌ ਮੇਘ ਗੱਜਿਯੰ॥ ਭਈ ਤੀਰ ਭੀਰੰ ਕਮਾਣੰ ਕੜੱਕਿਯੰ॥ ਬਜੋ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ਮਹਾਂ ਜੰਗ ਮੱਚਿਯੰ॥ ੪੧॥ ਬਿਰੱਚੇ ਮਹਾਂ ਜੰਗ ਜੋਧਾਜੁਆਣੰ॥ ਖੁਲੇ ਖੱਗਖੱਤ੍ਰੀ ਅਭੂਤੰਭਯਾਣੰ॥ ਬਲੀ ਜੁੱਝਰੁੱਝੈ ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰਰੱਤੇ॥ ਮਿਲੇਹੱ<noinclude></noinclude> lzj13l3p5y5lq4m4yjbiy5co0voo321 250 70376 232723 212454 2026-08-21T04:17:12Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਸੋਧਣਾ */ 232723 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{larger|'''ਭਿੰਨੀ ਰੈਣ ਵੇਲਾ'''}} {{dhr|3em}} {{Block center|<poem>ਜਾਨ ਤਲੀ ਵਿਚ ਕੰਬੇ ਸੁਣ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿਹੜੇ ਦਿਲ ਨਾ ਗਾਉਂਦੀ ਬੀਬੀ ਸ਼ਬਦ ਬਾਬੇ ਦਾ ਮਨ ਮੈਲ਼ਾ ਸੱਚੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਤਾਬ ਨਾ ਝੱਲਣ ਜੋਗਾ ਮਰ ਜਾਣਾ ਤਨ ਬੋਲ ਅਮਰ ਕਿੰਜ ਸੁਣਸੀ ਇਸ ਵੇਲਾ ਭਿੰਨੀ ਰਾਤ ਇਹ ਤਾਰੇ ਬੋਲ ਆਦਿ ਜੁਗਾਦੀ ਏਸ ਚਮਕ ਵਿਚ ਦਿਸਦਾ ਕੁਛ ਨਾ ਸੋਚ ਸੋਚ ਕੇ ਦਿਲ ਖੁੱਸਦਾ ਹੈ - ਕਹਾਂ ਲਿਖਾਰੀ ਜਿਸਦਾ ਲਿਖਿਆ ਰਹਿਣਾ ਅਜ਼ਲਾਂ ਤਾਈਂ ਸਭ ਖਿਰ ਜਾਣਾ ਮੈਂ ਨ ਹੋਣਾ ਥਿਰ ਰਹਿਣਾ ਇਹ ਨਾਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਨੋਖਾ ਬੰਦਾ ਆਇਆ ਸਾਹ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਵਸਾਹ ਨਾ ਬੜਾ ਨਤਾਣਾ ਅੰਞਾਣਾ ਨਾ ਜਾਣੇ ਅਸਗਾਹ ਦੀ ਥਾਹ ਨੂੰ ਕਿਣਕੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ ਕੋਹਤੂਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਵੇਲਾ ਓਹੀਓ ਜਾਣੇ ਮਾਣੇ ਜੋ ਤੱਤੀ ਤਵੀ 'ਤੇ ਬਹਿ ਕੇ ਗੀਤ ਰੈਣ ਦਾ ਗਾਉਂਦਾ ਇਕ ਓਹੀਓ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਣਾ ਨ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਮਗਰੋਂ </poem>}}<noinclude></noinclude> m2soxib1jjnzbnqp1ww3zncpdxmzim1 250 72618 232711 219742 2026-08-21T00:36:44Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 232711 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੯੬ )}}</noinclude>{{gap}}ਮੈਂ—(ਛੇਤੀ ਨਾਲ) ਜਰੂਰ! ਜੇ ਅਜੇਹਾ ਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਓਹ ਏਯਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਰਿਆਸਤ ਦਾ........ {{gap}}ਦਰੋਗਾ—(ਤਬਕਕੇ) ਠੀਕ ਹੈ ਗਦਾਧਰ ਸਿੰਘ ਆਪਦਾ ਸਾਕ ਹੀ ਹੈ ਜਰਾ ਓਸੇ ਦਾ ਹਾਲ ਤਾਂ ਸੁਣਾਓ। {{gap}}ਮੈਂ-ਗਦਾਧਰ ਸਿੰਘ ਕਿਸੇ ਰਿਆਸਤ ਦਾ ਏਯਾਰ ਭੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ, ਅਰ ਨਾ ਮੈਂ ਓਸਨੂੰ ਏਯਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਇਤਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਭੀ ਆਪ ਇਹ ਨਹੀਂ ਸਿਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਕਿ ਓਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਬਦੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। {{gap}}ਦਰੋਗਾ (ਜਰਾ ਖਿਝਕੇ) ਬਸ ਬਸ! ਬਸ!! ਰਹਿਣ ਦੇਵੋ ਸਾਡੇ ਪਾਸ ਭੀ ਤਾਂ ਬਿਹਾਰੀ ਸਿੰਘ ਹਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਏਯਾਰ ਹੈਨ ਹੀ। {{gap}}ਮੈ—ਏਸੇ ਵਾਸਤੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਦਰੋਗਾ—(ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ) ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀ ਲੋਕ ਬੇਈਮਾਨ ਹਾਂ? {{gap}}ਮੈਂ—(ਮੁਸਕ੍ਰਾਕੇ) ਇਹ ਗੱਲ ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣੋ। {{gap}}ਦਰੋਗਾ-ਜਰਾ ਮੂੰਹ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਬੋਲੋ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝ ਛਡੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕੋਈ ਸਧਾਰਨ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। {{gap}}ਮੈਂ:-ਕ੍ਰੋਧਨਾਲ ਏਹਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਭੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪ ਸਧਾਰਾਨ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਕਿਉਂਕਿ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਰ ਓਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਸ੍ਵਰ ਭੀ ਕੋਈ ਵਸਤੂ ਹੈ। {{gap}}ਦਰੋਗਾ-(ਅਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ) ਫੇਰ ਓਹੋ ਗੱਲ! {{gap}}ਮੈਂ-ਜੀ ਹਾਂ ਓਹੋ ਗੱਲ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵਾਲੀ<noinclude></noinclude> 8yj68z6spbhg71zukuttq8c16x7e27v 250 72619 232712 219743 2026-08-21T00:44:14Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 232712 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੯੭ )}}</noinclude>ਗੱਲ! ਗੁਪਤ ਕਮੇਟੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ! ਗਦਾਧਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਮਿਤ੍ਰਦਾ ਦੀ ਗੱਲ! ਲਛਮੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਾਲੀ ਗੱਲ! ਅਰ ਜੋ ਗੱਲ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਰਭਾਈ ਇੰਦ੍ਰਦੇਵ ਨੂੰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਮਲੂੰਮ ਓਹ ਗਲ! {{gap}}ਦਰੋਗਾ (ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਚੀਚੀ ਲੈਕੇ) ਹਛਾ ਇਨਾਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ “ਹੂਰੇ" ਨਾਲ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। {{gap}}ਮੈਂ-ਬਸ਼ਕ ਪਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਭੀ ਸਮਝ ਲੈਣਾ ਕਿ ਅਗੋਂ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਕੀ ਇਕ ਦੋ ਨਹੀਂ ਹੂਰਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਭੀ ਆਪ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੋਗੇ। {{gap}}ਦਰੋਗਾ ਸਾਹਿਬ! ਜਰਾ ਆਪ ਹੋਸ਼ ਵਿਚ ਅਓ ਤੇ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਆਪਨੂੰ ਰੱਬ ਨਾ ਸਮਝੋ ਸਗੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝੋ ਕਿ ਆਪ ਭੀ ਆਦਮੀ ਹੋ ਅਰ ਰਿਆਸਤ ਧੌਲ ਪੁਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਏਯਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। {{gap}}ਦਰੋਗਾ—(ਇੰਦ੍ਰ ਦੇਵ ਵਲ ਘੂਰਕੇ ਵੇਖਕੇ) ਕੀ ਆਪ ਚੁਪ ਚਾਪ ਬੈਠੇ ਤਮਾਸ਼ਾ ਦੇਖੋਗੇ ਅਰ ਮੇਰੀ ਬੇ ਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਾਓਗੇ? {{gap}}ਇੰਦਰਦੇਵ-ਆਪ ਆਪੇ ਹੀ ਆਪਣੀ ਅਨੋਖੀ ਮਿਲਨ ਸਾਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਕਰਾ ਰਹੇ ਹੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਸੀ? ਮੈਂ ਆਪ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸੱਕਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਲੀਪ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਹੀ ਸਮਝ ਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। {{gap}}ਦਰੋਗਾ-ਤਾਂ ਫੇਰ, ਜਿਸਤਰਾਂ ਹੋਵੇ,ਮੈਂ ਇਨਾਂ ਨਾਲ ਨਬੜਾ ਕਰ ਲਵਾਂ? {{gap}}ਇੰਦਰ ਦੇਵ-ਹਾਂ! ਹਾਂ!! {{gap}}ਦ ੋਗਾ- ਪਿੱਛੋਂ ਉਲਾਂਭਾ ਨ ਦੇਣਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਪ ਇਨਾਂ<noinclude></noinclude> lf5pr93kk1jwxsj86p973mpr3s2cipl 250 72620 232713 219744 2026-08-21T00:49:33Z Marde Sehajpreet kaur 1774 /* ਸੋਧਣਾ */ 232713 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Marde Sehajpreet kaur" />{{center|( ੯੮ )}}</noinclude>ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਭਰਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ। {{gap}}ਇੰਦਰਵ-ਮੈਂ ਕਦੀ ਉਲਾਂਭਾ ਨ ਦੇਵਾਂ ਗਾ। {{gap}}ਦਰੋਗਾ-ਅੱਛਾ ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਫੇਰ ਕਦੇ ਮਿਲਾਂ ਗਾ। ਇੰਦਰਦੇਵ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੁਝ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਅਰ ਜੱਦ ਦਰੋਗਾ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਬੂਹੇ ਤੱਕ ਜਾਕੇ ਛੱਡ ਆਇ ਜਦ ਮੁੜ ਕੇ ਆਏ ਤਾਂ ਮੁਸਕਰਾਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ ਅਜ ਤੁਸਾਂ ਇਸ ਦੀ ਬੁਰੀ ਖਬਰ ਲਈ ਹੈ। ਅਰ "ਓਹ ਗੱਲ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਰ ਭਾਈ ਨੂੰ ਭੀ ਮਲੂਮ ਨਹੀਂ ਇਸਨੇ ਤਾਂ ਕਲੇਜੇ ਵਿਚ ਛੇਕ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕੌੜਕੇ ਗਿਆ ਹੈ ਜ਼ਰਾ ਸੰਭਲੇ ਰਹਿਣਾ।” {{gap}}ਮੈਂ-ਆਪ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੁਝ ਚਿੰਤਾ ਨ ਕਰੋ ਦੇਖੋ ਤਾਂ ਸਹੀ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕੁ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ ਵਾਹ ਆਪਦਾ ਹੌਸਲਾ, ਇਤਨਾ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਭੀ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਅਰ ਨਾ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵਰਤਾਵ ਵਿਚ ਹੀ ਕੋਈ ਵੱਟ ਪਾਇਆ ਹੈ। {{gap}}ਇੰਦਰ ਦੇਵ- ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਾਮਲਾ ਈਸ਼੍ਵਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ-ਅੱਛਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਨਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਅੱਛਾ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਛੁੱਟ ਦੇਵੇ ਮੈਂ ਘਰ ਜਾਕੇ ਇਸ ਦੇ ਟਾਕਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਹੈ। {{gap}}ਇੰਦਰ ਦੇਵ-ਹਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਆਪ ਨਿਸਚਿੰਤ ਨ ਰਹਿਣਾ। {{gap}}ਥੋੜੇ ਚਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਮੈਂ ਉਠਕੇ ਘਰ ਆਇਆ ਉਸੇ ਵੇਲੇ<noinclude></noinclude> 23es3indt5sis3yz3heabpimszf07zq 250 73744 232703 232672 2026-08-20T16:16:13Z Jalseerat Aman 2446 /* ਸੋਧਣਾ */ 232703 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Jalseerat Aman" /></noinclude> {{center|'''{{larger|( ੨੩ )}}'''}} ਬਸ ਜੋਤਿ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਨੈਂ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਚੱਤੋ ਪਹਿਰ ਰਸ ਜੋਤਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਧਾਰ ਦਾ ਮੂਸਲੇ ਧਾਰ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਪਾਰਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸਾਇਆਂ ਦੀ ਪਾਰਸ ਅਭਿਆਸ ਕਮਾਈ ਦੀ ਬਰਕਤ ਕਰਕੇ ਸਹਿਜ ਸੁਭਾਇ ਹੀ ਨਭ ਨਾਭ ਵਿਖੇ ਇਕ ਸਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਰਸਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਅਤੇ ਵਡਿਭਾਗਾ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨ ਹੀ ਇਸ ਸਹਿਜ ਊਨਵੀ ਵਰਸਾਉ ਵਾਲੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਭੁੰਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਮ ਬਦੰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀ ਪੀ ਕੇ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤ੍ਰਿਸ਼-ਨਾਵਾਂ, ਬਿਖੇ-ਬਾਸ਼ਨਾਵੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂ ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਸਭ ਬੁਝ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬੁਝੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਉਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਪਾਰ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਓਸੇ ਗੁਰਮੁਖ ਜਨ ਨੂੰ ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸ ਦੇ ਗਟਾਕ ਗੁਰੂ ਪੀਆਵੰਦਾ ਹੈ। ਓਸ ਦੀ ਰਸਨਾ ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰਸ ਨੂੰ ਚਖ ਚਖ ਸਦਾ ਹਰਿ ਰੰਗ ਰੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਰੰਗ-ਰੱਤੜੀ ਦਸ਼ਾ ਵਿਚ ਲਿਵ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਹਿਜ ਅਵਸਥਾ ਵਿਖੇ ਲੀਨ ਹੋਇਆ ਹਰ ਗੁਣ ਗਾਵੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਉਂ ਉਸ ਦੀ ਸੁਰਤੀ ਬਿਰਤੀ ਥਿੜਕਣ ਤੇ ਡਿਗਣ ਡੋਲਣ ਤੋਂ ਥੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਤੂ ਇਹ ਸਹਿਜ ਪਦ ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦੀ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਅਰਥਾਤ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੀ<noinclude></noinclude> bokfldx7ls0i2el043oc6u4z388f650 250 73745 232699 2026-08-20T14:33:53Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{dhr|5em}} {{center|{{larger|'''ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''}}}} {{overfloat left|• ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ|depth=7em}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978, 1992, 2003, 2011 ਹਰ ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ ਅਗਨ ਕਥਾ ਮਨ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ + + ਫੁੱਲਾ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 232699 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|{{larger|'''ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''}}}} {{overfloat left|• ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ|depth=7em}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978, 1992, 2003, 2011 ਹਰ ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ ਅਗਨ ਕਥਾ ਮਨ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ + + ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਝਾਂਜਰ * ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਬੋਲਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਮੋਰ ਪੰਖ + . ਮਨ ਤੰਦਰ + ਗੁਲਨਾਰ ਮਿਰਗਾਵਲੀ . ਰਾਵੀ (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978, 1992, 2003, 2011 (ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1985, 2007 (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1992, 1999, 2003, 2009 (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2000, 2003, 2004, 2011 (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2014, 2015 (ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ 'ਚ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2008 (ਗੀਤ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2012 (ਸਚਿੱਤਰ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ) ਤੇਜਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ) (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2008 (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2010 (ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2013, 2014 (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2015 (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਮਈ 2016, ਅਕਤੂਬਰ 2016 (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2017 * ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ (ਰੁਬਾਈ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2018 ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ: + ਸੁਰਖ ਸਮੁੰਦਰ ਦੋ ਹਰਫ਼ ਰਸੀਦੀ (ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੋ ਜਿਲਦ 'ਚ) (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2004, 2015 . ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ + ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2014<noinclude></noinclude> 1zh3nwrez12abuxdnekjvnzm2pdlmrf 232700 232699 2026-08-20T16:04:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 232700 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|{{larger|'''ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|♦ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ|depth=10em}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978, 1992, 2003, 2011 {{overfloat left|♦ ਹਰ ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ|depth=10em}}(ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1985, 2007 {{overfloat left|♦ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ|depth=12em}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1992, 1999, 2003, 2009 {{overfloat left|♦ ਅਗਨ ਕਥਾ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2000, 2003, 2004, 2011 {{overfloat left|♦ ਮਨ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2014, 2015 {{overfloat left|♦ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ 'ਚ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2008 {{overfloat left|♦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਝਾਂਜਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਗੀਤ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2012 {{overfloat left|♦ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਬੋਲਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਸਚਿੱਤਰ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ) ਤੇਜਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ) {{overfloat left|♦ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2008 {{overfloat left|♦ ਮੋਰ ਪੰਖ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2010 {{overfloat left|♦ ਮਨ ਤੰਦਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2013, 2014 {{overfloat left|♦ ਗੁਲਨਾਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2015 {{overfloat left|♦ ਮਿਰਗਾਵਲੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਮਈ 2016, ਅਕਤੂਬਰ 2016 {{overfloat left|♦ ਰਾਵੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2017 {{overfloat left|♦ ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਰੁਬਾਈ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2018 {{overfloat left||depth=1em}}{{gap}} {{dhr|1em}} {{larger|ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ:}} {{dhr|1em}} {{overfloat left|♦ ਸੁਰਖ ਸਮੁੰਦਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੋ ਜਿਲਦ 'ਚ) {{overfloat left|♦ ਦੋ ਹਰਫ਼ ਰਸੀਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) {{overfloat left|♦ ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2004, 2015 {{overfloat left|♦ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ|depth=1em}}{{gap}} (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2014 </poem>}}<noinclude></noinclude> 4e8y5736f1h9w998rvppqk29g9q8wwk 232701 232700 2026-08-20T16:06:27Z Harchand Bhinder 2624 232701 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|{{larger|'''ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|♦ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978, 1992, 2003, 2011 {{overfloat left|♦ ਹਰ ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1985, 2007 {{overfloat left|♦ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1992, 1999, 2003, 2009 {{overfloat left|♦ ਅਗਨ ਕਥਾ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2000, 2003, 2004, 2011 {{overfloat left|♦ ਮਨ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2014, 2015 {{overfloat left|♦ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ 'ਚ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2008 {{overfloat left|♦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਝਾਂਜਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਗੀਤ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2012 {{overfloat left|♦ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਬੋਲਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਸਚਿੱਤਰ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ) ਤੇਜਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ) {{overfloat left|♦ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2008 {{overfloat left|♦ ਮੋਰ ਪੰਖ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2010 {{overfloat left|♦ ਮਨ ਤੰਦਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2013, 2014 {{overfloat left|♦ ਗੁਲਨਾਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2015 {{overfloat left|♦ ਮਿਰਗਾਵਲੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਮਈ 2016, ਅਕਤੂਬਰ 2016 {{overfloat left|♦ ਰਾਵੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2017 {{overfloat left|♦ ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਰੁਬਾਈ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2018 {{overfloat left||depth=1em}}{{gap}} {{dhr|1em}} {{larger|ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ:}} {{dhr|1em}} {{overfloat left|♦ ਸੁਰਖ ਸਮੁੰਦਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੋ ਜਿਲਦ 'ਚ) {{overfloat left|♦ ਦੋ ਹਰਫ਼ ਰਸੀਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) {{overfloat left|♦ ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2004, 2015 {{overfloat left|♦ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ|depth=1em}}{{gap}} (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2014 </poem>}}<noinclude></noinclude> eilbb0cjb1dzeydqikmh5obq676fha5 232702 232701 2026-08-20T16:07:31Z Harchand Bhinder 2624 232702 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|{{larger|'''ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|♦ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978, 1992, 2003, 2011 {{overfloat left|♦ ਹਰ ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1985, 2007 {{overfloat left|♦ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1992, 1999, 2003, 2009 {{overfloat left|♦ ਅਗਨ ਕਥਾ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2000, 2003, 2004, 2011 {{overfloat left|♦ ਮਨ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2014, 2015 {{overfloat left|♦ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ 'ਚ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2008 {{overfloat left|♦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਝਾਂਜਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਗੀਤ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2012 {{overfloat left|♦ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਬੋਲਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਸਚਿੱਤਰ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ) ਤੇਜਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ) {{overfloat left|♦ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2008 {{overfloat left|♦ ਮੋਰ ਪੰਖ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2010 {{overfloat left|♦ ਮਨ ਤੰਦਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2013, 2014 {{overfloat left|♦ ਗੁਲਨਾਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2015 {{overfloat left|♦ ਮਿਰਗਾਵਲੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਮਈ 2016, ਅਕਤੂਬਰ 2016 {{overfloat left|♦ ਰਾਵੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2017 {{overfloat left|♦ ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਰੁਬਾਈ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2018 {{larger|ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ:}} {{overfloat left|♦ ਸੁਰਖ ਸਮੁੰਦਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੋ ਜਿਲਦ 'ਚ) {{overfloat left|♦ ਦੋ ਹਰਫ਼ ਰਸੀਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) {{overfloat left|♦ ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2004, 2015 {{overfloat left|♦ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ|depth=1em}}{{gap}} (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2014 </poem>}}<noinclude></noinclude> obz2mawgk4fvn9mhxrbb2w1x8l2ylt7 232728 232702 2026-08-21T05:00:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232728 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|{{larger|'''ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''}}}} {{Block center|<poem> {{overfloat left|♦ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978, 1992, 2003, 2011 {{overfloat left|♦ ਹਰ ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1985, 2007 {{overfloat left|♦ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1992, 1999, 2003, 2009 {{overfloat left|♦ ਅਗਨ ਕਥਾ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2000, 2003, 2004, 2011 {{overfloat left|♦ ਮਨ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2014, 2015 {{overfloat left|♦ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ 'ਚ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2008 {{overfloat left|♦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਝਾਂਜਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਗੀਤ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2012 {{overfloat left|♦ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਬੋਲਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਸਚਿੱਤਰ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ) ਤੇਜਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ) {{overfloat left|♦ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2008 {{overfloat left|♦ ਮੋਰ ਪੰਖ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2010 {{overfloat left|♦ ਮਨ ਤੰਦਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2013, 2014 {{overfloat left|♦ ਗੁਲਨਾਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2015 {{overfloat left|♦ ਮਿਰਗਾਵਲੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਮਈ 2016, ਅਕਤੂਬਰ 2016 {{overfloat left|♦ ਰਾਵੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2017 {{overfloat left|♦ ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਰੁਬਾਈ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2018 {{larger|ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ:}} {{overfloat left|♦ ਸੁਰਖ ਸਮੁੰਦਰ|depth=1em}}{{gap}}(ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੋ ਜਿਲਦ 'ਚ) {{overfloat left|♦ ਦੋ ਹਰਫ਼ ਰਸੀਦੀ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) {{overfloat left|♦ ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ|depth=1em}}{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2004, 2015 {{overfloat left|♦ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ|depth=1em}}{{gap}} (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2014 </poem>}}<noinclude></noinclude> o9hb0dylf0skjnfvjdjo4enhrvqi9pp 232730 232728 2026-08-21T05:06:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232730 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{dhr|5em}} {{center|{{larger|'''ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ :'''}}}} {{Block center|<poem> ♦ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1978, 1992, 2003, 2011 ♦ ਹਰ ਧੁਖਦਾ ਪਿੰਡ ਮੇਰਾ ਹੈ{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1985, 2007 ♦ ਬੋਲ ਮਿੱਟੀ ਦਿਆ ਬਾਵਿਆ{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 1992, 1999, 2003, 2009 ♦ ਅਗਨ ਕਥਾ{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2000, 2003, 2004, 2011 ♦ ਮਨ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2014, 2015 ♦ ਖ਼ੈਰ ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ{{gap}}(ਗੁਰਮੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ 'ਚ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2008 ♦ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਝਾਂਜਰ{{gap}}(ਗੀਤ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2005, 2012 ♦ ਕੈਮਰੇ ਦੀ ਅੱਖ ਬੋਲਦੀ{{gap}}(ਸਚਿੱਤਰ ਵਾਰਤਕ ਪੁਸਤਕ) ਤੇਜਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਦੇ ਚਿਤਰਾਂ ਸਮੇਤ) ♦ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2008 ♦ ਮੋਰ ਪੰਖ{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2010 ♦ ਮਨ ਤੰਦਰ{{gap}}(ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2013, 2014 ♦ ਗੁਲਨਾਰ{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2015 ♦ ਮਿਰਗਾਵਲੀ{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ਮਈ 2016, ਅਕਤੂਬਰ 2016 ♦ ਰਾਵੀ{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2017 ♦ ਸੰਧੂਰਦਾਨੀ{{gap}}(ਰੁਬਾਈ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2018 {{larger|ਲੇਖਕ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦੇ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਪਾਦਿਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ:}} ♦ ਸੁਰਖ ਸਮੁੰਦਰ{{gap}}(ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਕਾਵਿ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਇਕੋ ਜਿਲਦ 'ਚ) ♦ ਦੋ ਹਰਫ਼ ਰਸੀਦੀ{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) ♦ ਮਨ ਦੇ ਬੂਹੇ ਬਾਰੀਆਂ{{gap}}(ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2003, 2004, 2015 ♦ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ{{gap}} (ਗ਼ਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ) 2014 </poem>}}<noinclude></noinclude> 2zbz0i2a0sbab0740qsc41yoou2ovry 250 73746 232724 2026-08-21T04:18:11Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਵਣ ਲੱਗਿਆਂ ਰੱਬ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰ ਬਣਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੱਲਣ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਬੰਦੇ ਨੇ ਫਿਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜੁੱਗੜੇ ਲਾ ਕੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਚੰਮ ਅਪਣਾ ਲੇਖੇ ਲਾਇਆ ਅੱਜ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 232724 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>ਮਾਂ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਵਣ ਲੱਗਿਆਂ ਰੱਬ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰ ਬਣਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੱਲਣ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਬੰਦੇ ਨੇ ਫਿਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਜੁੱਗੜੇ ਲਾ ਕੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਚੰਮ ਅਪਣਾ ਲੇਖੇ ਲਾਇਆ ਅੱਜ ਉਹ ਪੈਰ ਵੱਡੇ ਘਰ ਉਦਾ ਸ਼ੁਕਰ ਮਨਾਵਣ ਆਏ ਬਾਹਰ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇਸਟ ਜੁੱਤੀਆਂ ਜੁੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੁਕਰ ਮਨਾਵਣ ਮਾਂ ਚੁੰਨੀ ਦੇ ਪੱਲੇ ਨਾਲ ਸੰਗਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਉੱਤੋਂ ਰਾਹਵਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਝਾੜਦੀ ਨਾਲ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੱਲੀਂ ਲੱਗੀ ਉਹ ਮਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ, ਰੱਬ ਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਣਦੀਆਂ ਮਾਂ ਪਾਠ ਸੁੱਖਾਂ ਸੁੱਖਦੀ ਕਰੇਂਦੀ ਪੌੜੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਖੈਰ ਮਨਾਉਂਦੀ ਮਾਨਸਜਾਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਕਰ ਜਾਣੇ ਅਪਣੇ ਜੰਮਿਆਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝਦੀ ਜਿਕਣ ਲੱਗਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬੀਬੇ ਰਾਣੇ ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵ ਕਮਾਉਂਦੀ ਅੰਮਾਂ ਬੀਬੀ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਨਾ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੋਵੇ - ਵੇਖੋ, ਪੈਰ, ਹੱਥ, ਛਾਤੀ, ਸਿਰ, ਬਾਣੀ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਅੰਤਹਕਰਨ। - ਗੁਰਸ਼ਬਦ ਰਤਨਾਕਰ ਮਹਾਨਕੋਸ<noinclude></noinclude> 0taeduwcr03wq3sxgh49e9o2bjugyw8 250 73747 232732 2026-08-21T05:35:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232732 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|{{larger|'''ਤਤਕਰਾ'''}}}} {{rh|ਏਨੀ ਮੇਰੀ ਬਾਤ||9}} {{rule|height=2px}} {{rh|ਚੇਤੇ ਰੱਖਿਓ ਇਹ ਦੋ ਬੋਲ||17}} {{rh|ਤੁਰਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਾਰੇ ਪਰ ਨਾ||19}} {{rh|ਪਾਣੀ ਭਰੇ ਗਿਲਾਸ 'ਚ ਇਹ ਜੋ||20}} {{rh|ਮਰਨ ਮਾਰਨ ਦਾ ਜੋ ਚਲਦਾ||21}} {{rh|ਇਹ ਜੋ ਦਿਸਦੈ ਚਿਹਰਾ ਇਹ ਵੀ||22}} {{rh|ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਓਸੇ ਥਾਂ ਹੀ ਨੇਰ੍ਹਾ ਹੈ||23}} {{rh|ਵੇਖਾ ਵੇਖੀ ਐਵੇਂ ਨਾ ਭਗਵਾਨ ਬਣ||24}} {{rh|ਕਿੱਥੋਂ ਤੁਰ ਕੇ ਪਹੁੰਚੀ ਵੇਖੋ ਕਿੱਥੇ||25}} {{rh|ਕਿਸ ਘੁੰਮਣ ਘੇਰ 'ਚ ਫਸ ਗਏ ਹਾਂ||26}} {{rh|ਲੱਤਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਨੇ ਚੁੱਕਣੇਂ ਅਖ਼ੀਰ||28}} {{rh|ਵਰਜ ਨਾ, ਕਿਓਂ ਆਖਦੈਂ, ਬੱਚੇ||29}} {{rh|ਮੇਰਾ ਸੂਰਜ ਹਨ੍ਹੇਰਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ||30}} {{rh|ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਮੇਰੀ ਡੋਰ||31}} {{rh|ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਅਜ਼ਲ ਤੋਂ||32}} {{rh|ਅੱਖ ਤੇ ਅੱਥਰੂ ਜੀਕਣ 'ਕੱਠੇ||33}} {{rh|ਯਤਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਵਕਤ ਸਮਾਵੇ||34}} {{rh|ਜਿਹੜੇ ਬੰਦੇ ਜਿੰਨਾ ਮਗਰੂਰ ਹੁੰਦੇ||35}} {{rh|ਲੜਨਾ ਹੁੰਦੈ ਸੌਖਾ ਯਾਰੋ||36}} {{rh|ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਗ਼ੁਲਾਮ||37}} {{rh|ਤਾਰੇ ਵੀ ਤਾਂ ਮਰਦੇ ਨੇ||38}} {{rh|ਕੁਝ ਵਿਚ ਨਾ ਤੂੰ ਮਾਰ ਬਾਬਲਾ||39}} {{rh|ਚਿਰ ਹੋਇਆ ਏ ਬਾਪੂ ਜੀ||40}} {{rh|ਹਿੰਮਤ ਕਰੋ, ਜੀਵਨ ਨਿਭੇ||41}} {{rh|ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਖ਼ਲਬਲੀ ਹੈ||42}}<noinclude></noinclude> pwi9lw9yr3lvy8s6eqf5fakmlluzvln 250 73748 232733 2026-08-21T05:58:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232733 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|ਚੱਲ ਅੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਮੀਏ||43}} {{rh|ਜਦੋਂ ਵਿਧੀ ਤੇ ਵਿਧਾਨ||44}} {{rh|ਅੰਬਰਾਂ ਨੂੰ ਉਡਾਰੀ ਭਰਨ||45}} {{rh|ਦਰਦ ਸੁੱਤਾ ਜਦ ਕਦੇ ਵੀ||46}} {{rh|ਤੂੰ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਓਸ ਵੇਲੇ||47}} {{rh|ਵਗ ਰਹੇ ਦਰਿਆ 'ਚ ਸੂਰਜ||48}} {{rh|ਹੌਕੇ ਜਦ ਵੀ ਰੋ ਰੋ ਪੱਥਰ||49}} {{rh|ਤੈਨੂੰ ਜੇ ਦਸਤਾਰ ਵੀ ਸਿਰ||50}} {{rh|ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹੱਕ ਖੋਹਵਣ||51}} {{rh|ਪੂਰਨ ਪੁੱਤ ਪਰਦੇਸੀਂ ਜਦ||52}} {{rh|ਕੱਚੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਨੇ||53}} {{rh|ਮਨ ਦਾ ਬਗੀਚਾ ਭਰਪੂਰ||54}} {{rh|ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਕੇ ਦਿਲ ਮਗਰੂਰ||55}} {{rh|ਭੋਲਿਆਂ ਪਰਿੰਦਿਆਂ ਨੂੰ||56}} {{rh|ਡਰਦੇ ਹਾਂ ਧੁੱਪਾਂ ਕੋਲੋਂ||57}} {{rh|ਹਨ੍ਹੇਰੇ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵੇਖ||58}} {{rh|ਲਾਵੀਂ ਨਾ ਗਮਲੇ ਵਿਚ||59}} {{rh|ਆਪਸ ਦੇ ਵਿਚ ਕਿਉਂ||60}} {{rh|ਡਾਲਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਮੁੱਲ||61}} {{rh|ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹੁਣ ਕਿਉਂ||62}} {{rh|ਏਸ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅੱਥਰੂ ਦਿੱਤੇ||63}} {{rh|ਤਪਿਆ ਖਪਿਆ ਸੂਰਜ||64}} {{rh|ਚਾਤਰ ਸ਼ਾਤਰ ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਠੇ||65}} {{rh|ਰੋ ਰੋ ਮੈਥੋਂ ਗੀਤ ਸੁਣਾਇਆ||66}} {{rh|ਸਰਦ ਪਹਾੜੋਂ ਮਹਿਕਾਂ ਭਿੱਜੀ||67}} {{rh|ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ||68}} {{rh|ਅੰਦਰੋਂ ਕੁੰਡੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ||69}} {{rh|ਦਿਸਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ||70}} {{rh|ਸੁਣੋ ਸੁਣਾਵਾਂ ਬੋਲ ਜੋ||71}} {{rh|ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਥਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹੌਕੇ||72}} {{rh|ਜਿਵੇਂ ਗੁਲਾਬ ਖਿੜੇ ਤੇ||73}}<noinclude></noinclude> cp40sm8bayb8pibyr1xvk6sg7bpb6hg 250 73749 232734 2026-08-21T06:11:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 232734 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{rh|ਦਿਲ ਨਾ ਛੱਡੀਂ ਏਦਾਂ ਸੁਪਨੇ||74}} {{rh|ਹਊਮੈਂ ਦੇ ਪਰਬਤ ਨੂੰ||75}} {{rh|ਬਹੁਤੇ ਲੋਕੀਂ ਬੋਲ ਰਹੇ||76}} {{rh|ਤੋਰਨੀ ਜੇ ਗੱਲ ਅੱਗੇ||77}} {{rh|ਪਿੰਡੋਂ ਤੁਰਦਿਆਂ ਅੱਖੀਓਂ||78}} {{rh|ਕੌਣ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਗ਼ਜ਼ਾਲਾ||79}} {{rh|ਹਰ ਯੁਗ ਅੰਦਰ ਧਰਤੀ||80}} {{rh|ਵੇਖ ਕਿਵੇਂ ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ||81}} {{rh|ਵੇਲ ਬੂਟੇ ਧਰਤੀ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦੇ||82}} {{rh|ਪਿੱਛੋਂ ਤੋੜਨੇ ਨਾ ਪੈਣ||83}} {{rh|ਸੁਰਖ਼ ਅੰਗਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੇਖਾਂ||84}} {{rh|ਸੂਰਜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਗਰੋਂ ਤਾਂ||85}} {{rh|ਕਦੇ ਵੀ ਆਸ ਦੇ ਦੀਵੇ||86}} {{rh|ਦਰਦ ਸਿਆਹੀ ਨਾਲ ਤੂੰ||87}} {{rh|ਮਰ ਚੱਲੇ ਹਾਂ ਆਪਾਂ ਯਾਰੋ||88}} {{rh|ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਰਲੇ||89}} {{rh|ਅੱਗ ਨਾਲ ਖੇਡੀਏ||90}} {{rh|ਟਾਹਲੀ ਤੂਤ ਫੁਟਾਰਾ ਫੁੱਟਿਆ||91}} {{rh|ਇੱਕ ਅੱਧ ਬੋਲ ਸੁਣਾ ਦੇ||92}} {{rh|ਝੜ ਗਏ ਪੁੱਤ ਪੁਰਾਣੇ ਭਾਵੇਂ||93}} {{rh|ਮਿਲਦਿਆਂ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰਾ ਕੈਸਾ||94}} {{rh|ਜਾਣ ਵਾਲਿਆ ਜਾਹ ਨਾ||95}} {{rh|ਸ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਜਾਂਦਿਆਂ||96}} {{rh|ਪਿਆਰ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ||97}} {{rh|ਯਾਦ ਤੇਰੀ ਦਾ ਚਾਨਣ||98}} {{rh|ਸੂਰਜ ਅੱਗੇ ਨਾਕਾ||99}} {{rh|ਮਹਿੰਗੇ ਵਸਤਰ, ਸੋਨਾ||100}} {{rh|ਮਨ ਦਾ ਚੈਨ ਗੁਆਚ ਨਾ||101}} {{rh|ਨੀ ਖ਼ੁਸ਼ਬੋਈਏ, ਜੀਣ ਜੋਗੀਏ||102}} {{rh|ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਦੇ ਵਿਸਾਰੀ||103}} {{rh|ਹੱਕ ਸੱਚ ਇਨਸਾਫ਼ ਦਾ||104}}<noinclude></noinclude> hzjs0pmr2f2jqfa9w24uekhpqnbyphs