ਵਿਕੀਸਰੋਤ pawikisource https://pa.wikisource.org/wiki/%E0%A8%AE%E0%A9%81%E0%A9%B1%E0%A8%96_%E0%A8%B8%E0%A8%AB%E0%A8%BC%E0%A8%BE MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter ਮੀਡੀਆ ਖ਼ਾਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਵਰਤੋਂਕਾਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਵਿਕੀਸਰੋਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਤਸਵੀਰ ਤਸਵੀਰ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਮੀਡੀਆਵਿਕੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਫਰਮਾ ਫਰਮਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਮਦਦ ਮਦਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲੇਖਕ ਲੇਖਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੋਰਟਲ ਪੋਰਟਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਲਿਖਤ ਲਿਖਤ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਆਡੀਓਬੁਕ ਆਡੀਓਬੁਕ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਅਨੁਵਾਦ ਅਨੁਵਾਦ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਪੰਨਾ ਪੰਨਾ ਗੱਲ-ਬਾਤ ਇੰਡੈਕਸ ਇੰਡੈਕਸ ਗੱਲ-ਬਾਤ TimedText TimedText talk ਮੌਡਿਊਲ ਮੌਡਿਊਲ ਗੱਲ-ਬਾਤ Event Event talk 250 17112 234133 47894 2026-09-08T12:13:39Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234133 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :|ਤਾਂ ਹੀ ਤਾਂ ਸਿਰ 'ਚ ਦਰਦ ਹੈ, ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਸ਼ੀਸ਼ੇ 'ਚ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਪੱਟੀ ਖਿਸਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ...। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬਸ ਇਵੇਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ ਤੋਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :| ਕੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ..?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਮੈਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰ ਰਿਹਾ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :| ਆਰਾਮ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇੋ, ਬੈਠ ਜਾਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਧਰ ਓਧਰ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਓਗੇ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਗੱਲ ਸਹੀ ਹੈ, ਦਿਮਾਗ਼ ਠੰਡਾ ਰੱਖਣਾ ਪਏਗਾ। (ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਪਰ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਤੈਨੂੰ ਪਤੈ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :| ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ ... ਜੇਨ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਹਾਂ-ਹਾਂ ਜੇਨ, ਬੇਸ਼ਕ। ਹੋਰ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿੰਨੇ ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :|ਮੈਂ ਸਮਝਦਾਂ.., ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੜਾ ਸਦਮਾ ਲੱਗਿਆ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਤਾਂ ਕੀ... ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :| ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇੰਝ ਬਾਤ ਦਾ ਬਤੰਗੜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ...}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਵੇਂਗਾ ਇਸਨੂੰ ; ਜੇਨ ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲਾ ਮਿੱਤਰ। ਉਸਨੂੰ ਇੰਝ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਦਲਦੇ, ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ!}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :|ਮੈਂ ਸਮਝਦਾਂ ! ਤੂੰ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਠੱਗਿਆ... ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੈਂ; ਮੈਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ, ਕੱਢ ਦੇ ਇਸਨੂੰ ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚੋਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ? ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ..., ਕਿੰਨਾ ਨਿੱਘਾ ਬੰਦਾ ਸੀ ਉਹ, ਮਾਨਵਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ... ਹਮੇਸ਼ਾਂ ! ਅਸੀਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣਦੇ ਸੀ... ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਦੇ ਇੰਝ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਕਦਾ ਕਿ ਉਹ ਇੰਝ ਬਦਲ ਜਾਏਗਾ। ਖ਼ੁਦ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਉਸਤੇ ਭਰੋਸਾ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ! ਤੇ ਉਸਨੇ ਇੰਝ ਕੀਤਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :| ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਯਕੀਨ ਕਰ ਮੇਰਾ!}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਲੱਗਦਾ ਤਾਂ ਇੰਝ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਹਾਲਤ 'ਚ ਦੇਖਿਆ ਹੁੰਦਾ... ਉਸਦੇ ਚੇਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵਭਾਵ ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :| ਇਹ ਬਸ ਇੱਕ ਇਤਫ਼ਾਕ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉੱਥੇ ਉਹਦੇ ਨਾਲ}} {{nop}}<noinclude>{{right|86}}</noinclude> c849regygzjzvgh1pt9xdoclj9zqb30 250 17116 234134 47899 2026-09-08T12:28:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234134 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਸੀ। ਕੋਈ ਵੀ ਹੁੰਦਾ, ਇਹੋ ਹੋਣਾ ਸੀ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਪਰ ਏਨੇ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ...ਉਸਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਈ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :| ਤੈਨੂੰ ਲਗਦੈ ਜੋ ਹੁੰਦੈ ਸਭ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਵੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੈ; ਦੇਖ..., ਤੂੰ ਕੋਈ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ, ਇੰਨਾ ਸਮਝ ਲੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਸ਼ਾਇਦ ਤੂੰ ਠੀਕ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਸੰਭਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹੈ... ਇੰਨਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ! ਸਚਾਈ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ, ਇਸਨੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ... ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ। ਕੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹੈ ਕੋਈ ਤਰਕ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :|ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਕੋਈ ਤਸੱਲੀਬਖ਼ਸ਼ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਘੋਖ ਰਿਹਾਂ, ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾਂ। ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਨੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਏਗੀ। ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਕੋਈ ਸਨਕ, ਜਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਸ਼ੁਦਾਅ, ਭੱਦਾ ਮਜ਼ਾਕ, ਕੋਈ ਚਾਲ, ਕੁਝ ਵੀ..., ਕਿਸਨੂੰ ਪਤਾ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਬੇਸ਼ਕ, ਜੇਨ ਨੂੰ ਬੜਾ ਮਾਣ ਸੀ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਆਦਮੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਵੱਡੀਆਂ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਨੇ ਮੇਰੀਆਂ, ਮੈਂ ਬਸ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਹਾਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :| ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਨੂੰ ਘੁਟਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੋਏਗੀ, ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ, ਕੁਦਰਤੀ ਖੁੱਲੀ-ਡੁੱਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਲੋੜ ਲੱਗਦੀ ਹੋਏਗੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਰਾਮ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਏਗਾ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾ ਰਿਹਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ...।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਮੈਂ ਸਮਝ ਰਿਹਾਂ... ਤੇਰਾ ਮਤਲਬ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਕਰ ਹੀ ਰਿਹਾਂ। ਦੇਖ..., ਮੈਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਕੁਝ ਵੀ ਕਹੇ, ਆਲਸੀ, ਨਕਾਰਾ, ਮਿਡਲ-ਕਲਾਸ ਦਾ ਨਿਕੰਮਾ ਬੰਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਾਸਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਵੇ... ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਂ ਉਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਜੋ ਮੈਂ ਹਾਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :|ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਹੀ ਰਹਾਂਗੇ ਜੋ ਅਸੀਂ ਹਾਂ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਜੇ ਕੁਝ ਕੇਸ ਹੈ ਵੀ ਨੇ... ਲੋਕ ਗੈਂਡੇ ਬਣ ਰਹੇ ਨੇ, ਤਾਂ ਏਡਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ? ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ ਇਹ ਵੀ ਕੋਈ ਬੀਮਾਰੀ ਹੋਵੇ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਉਹੀ ਤਾਂ ! ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਏ... ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਲਗ ਗਈ!}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ :| ਓਹ, ਛੱਡ ਵੀ ਹੁਣ ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਈ ਤੂਲ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਨੂੰ। ਜੇਨ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਕੋਈ ਆਮ ਸਿੰਪਟਮ}} {{nop}}<noinclude>{{right|87}}</noinclude> 2s501ctaupx0g2iww71rm0egar05q1n 250 17120 234141 47904 2026-09-08T13:27:16Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234141 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਉਸਦਾ ਕੇਸ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਆਪੇ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਘਮੰਡੀ ਸੀ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਪੁੱਛੋਂ ਤਾਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੇਰੇ ਖ਼ਾਸ ਦੋਸਤ ਬਾਰੇ ਇੰਝ ਕਹਿਣਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਲਦੀ ਓ ਭੜਕ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਅੱਖੜ ਵੀ ਸੀ, ਸਨਕੀ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕੇਸਾਂ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਆਮ ਰਾਏ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਸਕਦੇ। ਉਸ ਲਈ ਤਾਂ ਬਸ ਐਵਰੇਜ ਕੇਸ ਚਾਹੀਦਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਔਸਤ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਆਸ ਨਜ਼ਰ ਆਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾ ਸਕਦੈਂ, ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਹੈ ਕੀ। ਪਰ ਤੂੰ ਬਸ ਐਵੇਂ ਉਰਲੀਆਂ-ਪਰਲੀਆਂ ਮਾਰ ਕੇ ਟਾਲ ਰਿਹਾ ਏਂ। ਬੇਸ਼ਕ, ਉਸ ਹਾਲਤ ਤਾਈਂ ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਵਾਪਰਿਆ ਹੋਏਗਾ ਉਸ ਨਾਲ, ਹਾਲਤ ਮਾੜੀ ਹੋਏਗੀ, ਜ਼ਰੂਰ ਆਰਜ਼ੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਹੋਏਗਾ ਉਹ। ਫੇਰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ ਤਾਂ ਹੋਏਗਾ ਹੀ, ਨਫ਼ੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਲਾਇਆ ਹੋਏਗਾ, ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ .. ਉਸਨੇ ਖ਼ੂਬ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਿਆ ਵਿਚਾਰਿਆ ਹੋਏਗਾ। ਪਰ ਫੇਰ ਉਹ ਬਿਊਫ਼ ਉਸਦਾ ਕੀ, ਕੀ ਉਹ ਵੀ ਪਾਗਲ ਸੀ? ਤੇ ਬਾਕੀ ਇਹ ਹੋਰ ਐਨੇ ਸਾਰੇ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਮਹਾਮਾਰੀ ਵੀ ਤਾਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲੂ ਹੈ ਇਹ। ਇਹ ਕੋਈ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਫ਼ੈਲੀਆਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਪਰ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਤੇ ਜੇ ਇਹ ਬਸਤੀਆਂ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋਵੇ ... ਫੇਰ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ... ਤੂੰ ਬਸ ਇੰਨਾ ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਬਿਊਫ਼ ਨੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਵੀ ਉਹ ਬਣੇ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹਦੇ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਹਾਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ, ਸਹੀ ਹੈ ਗੱਲ, ਹੌਸਲਾ ਮਿਲਦਾ ਇਸਤੋਂ ਉਂਝ, ਸ਼ਾਇਦ ਖ਼ਰਾਬੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਇਸਤੋਂ ?}} {{Playscript||(ਗੈਂਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਅੱਪ-ਸਟੇਜ ਵਾਲੀ ਖਿੜਕੀ ਹੇਠਾਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਸੁਣ ਰਿਹੈਂ, ਸੁਣ ਰਿਹੈਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ? (ਖਿੜਕੀ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਓਹ ! ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਾਲ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।(ਬੇਰੰਜਰ ਫੇਰ ਖਿੜਕੀ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ ਉਹ। ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਸੱਚੀਂ ਸ਼ੁਦਾਅ ਹੋ ਗਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ}} {{nop}}<noinclude>{{right|88}}</noinclude> aga15vvr6mu2w0iavqwrnhug8wtswh5 250 17124 234143 47909 2026-09-08T13:49:09Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234143 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਇਹ। ਤੂੰ ਐਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖਪਾ ਰਿਹੈਂ। ਇੱਕ ਝਟਕਾ ਤੂੰ ਖਾ ਚੁੱਕਾਂ, ਹੋਰ ਕਿਉਂ ਲੱਭਦਾ ਫਿਰਦਾਂ ? ਨਾਰਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ.... ਬਸ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਸੋਚਦਾਂ .. ਕੀ ਸੱਚੀਓਂ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਜੇ ਹੋ ਵੀ ਜਾਏ ਤਾਂ ... ਕੋਈ ਏਡੀ ਵੀ ਘਾਤਕ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ। ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਚਾਹੋਂ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਓ ਇਹਨੂੰ। ਉਹ ਕਰ ਲੈਣਗੇ, ਦੇਖ ਲਈਂ ਤੂੰ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਪਰ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤਾਂ ਇਹਦੇ ਰਹਿਣਗੇ ਈ ਦੇਰ ਤੱਕ। ਜਦ ਜੜ੍ਹਾਂ 'ਚ ਉਥਲ ਪੁਥਲ ਹੁੰਦੀ ਐ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਤਾਂ ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਇਹ ਐਵੇਂ ਟੈਂਪਰੇਰੀ ਹੈ, ਖਪਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਏ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦੈ, ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਐ ਮੇਰਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਪਰ ਜੇ ਬੰਦਾ ਸੱਚੀਓਂ ਨਾ ਚਾਹੇ, ਦਿਲੋਂ ਹੀ ਛੂਹਣਾ ਨਾ ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ, ਤਾਂ ਫੇਰ ਨਹੀਂ ਚੁੰਬੜਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਆਖ਼ਰ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾੜਾਂ ਦਾ ਰੋਗ ਹੀ, ਫੇਰ ਨੀ ਛੂੰਹਦਾ। ਬਰਾਂਡੀ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ... ਲਓਂਗੇ ? (ਉਸ ਮੇਜ਼ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੋਤਲ ਪਈ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਨਹੀਂ.., ਮੈਂ ਨਹੀਂ, ਥੈਂਕਯੂ, ਮੈਂ ਨੀ ਕਦੇ ਹੱਥ ਲਾਇਆ। ਤੁਸੀਂ ਲਾਓ ਜੇ ਮਨ ਕਰਦਾ.. ਕੋਈ ਮਸਲਾ ਨਹੀਂ, ਮੇਰੀ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਐਨਾ ਖ਼ਿਆਲ ਰੱਖਿਓ ਕਿਤੇ ਸਿਰਦਰਦ ਨਾ ਹੋਰ ਵਿਗੜ ਜਾਏ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਦਾਰੂ ਤਾਂ ਸਭ ਮਹਾਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਮਾਜ਼ਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ, ਇਮਊਨ ਕਰਦੀ, ਕੀਟਾਣੂ ਸਾਰੇ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਰੇ ਕੀਟਾਣੂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦੀ ਹੋਣੀ। ਗੈਂਡੇ ਦੇ ਕੀਟਾਣੂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹਾਲੇ ਉਸਨੂੰ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਜੇਨ ਨੇ ਕਦੇ ਦਾਰੂ ਨਹੀਂ ਪੀਤੀ। ਐਵੇਂ ਨੌਟੰਕੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਸੇ ਲਈ ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਹੋ ਵਜਾਹ ਹੋਵੇ... ਉਸਦੇ ਇਸ ਵਤੀਰੇ ਦੀ। ਪੱਕਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਲਓਂਗੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਹਾਂ-ਹਾਂ ਪੱਕਾ, ਲੰਚ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ।}} {{Playscript||(ਬੇਰੰਜਰ ਗਿਲਾਸ ਖ਼ਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਗਿਲਾਸ ਤੇ ਬੋਤਲ ਦੋਹੇਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ ਨੇ, ਖੰਘਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਦੇਖਿਆ ਨਾ, ਖੰਘ ਛਿੜ ਗਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੀ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਫ਼ਿਕਰ 'ਚ) ਹਾਂ, ਖੰਘ ਤਾਂ ਹੋਈ। ਕਿਉਂ ਹੋਈ ਖੰਘ ਮੈਨੂੰ ?}} {{nop}}<noinclude>{{right|89}}</noinclude> n0jkl7k49mch0nz6wguq4mz434omtt3 250 17128 234156 47913 2026-09-08T15:27:01Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234156 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude> {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਸਭ ਨੂੰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕੋਈ ਕੌੜਾ ਘੁੱਟ ਭਰਦੇ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਗਿਲਾਸ ਤੇ ਬੋਤਲ ਮੁੜ ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਨਹੀਂ, ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖੰਘ ਸੀ ਬਸ, ਨਹੀਂ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਮਤਲਬ ਕੀ ? ਬੰਦਿਆਂ ਵਾਲੀ ਖੰਘ, ਹੋਰ ਖੰਘ ਕਿੱਦਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਪਤਾ ਨਹੀਂ ... ਸ਼ਾਇਦ ਡੰਗਰਾਂ ਵਾਲੀ; ਗੈਂਡੇ ਖੰਘਦੇ ਨੇ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਦੇਖ ਭਾਈ ਮਿੱਤਰਾ, ਬੇਸਿਰ-ਪੈਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾਂ ਤੂੰ, ਬੇਮਤਲਬੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕਰਕੇ, ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਕਰ ਰਿਹੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ। ਤੂੰ ਹੀ ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੀ ਬਚਾਅ ਸਕਦੀ ਹੈ ਬਸ, ਹਾਂ, ਯਾਦ ਏ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਫੇਰ ਸਾਬਤ ਕਰੋ ਨਾ, ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ 'ਚ ਵੀ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਹੈ ਮੇਰੇ 'ਚ, ਮੈਂ ਯਕੀਨ ਦੁਆਂਦਾ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਦੁਆਓ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਬਰਾਂਡੀ ਨਹੀਂ ਪੀਣੀ ਬਸ। ਦੇਖਿਓ, ਫੇਰ ਹੋਰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੇਂਗੇ ਅੰਦਰ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਬਸ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਾਉਂਦੇ ਓ ਮੇਰੇ 'ਤੇ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਨਾ, ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾਂ, ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਮਾੜੇ ਮਾੜੇ ਖ਼ਿਆਲ ਨੀ ਆਉਂਦੇ, ਬਸ ਐਨੀ ਗੱਲ.., ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਕਰਦਾਂ ਸਭ ਕੁਝ। ਇਹ ਮਹਾਮਾਰੀ ਲੰਘ ਜਾਏ, ਫੇਰ ਨੀ ਮੂੰਹ ਲਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲੋਂ ਈ ਸੋਚ ਲਿਆ ਸੀ, ਏ ਸਾਰੇ ਝਮੇਲੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਉਂ ਈ ਟਾਲ ਰਿਹਾਂ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਐ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਬਹਾਨੇ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ ਤੁਸੀਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਅੱਛਾ ਏਦਾਂ ਲੱਗਦੈ... ਮੈਂ ? ਕੁਝ ਕਹਿ ਲਓ, ਇਹਦਾ ਏਸ ਸਾਰੇ ਕੁਝ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹੈ... ਕੋਈ ਲੈਣਾ-ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਪਤਾ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗੂ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਚੌਕੰਨਾ) ਤੈਨੂੰ ਸੱਚੀਂ ਲਗਦੈ ... ? ਤੇਰੇ ਮੁਤਾਬਕ ਬੀਮਾਰੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਇਥੇ ਹੀ ਹੈ ? ਮੈਂ ਸ਼ਰਾਬੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਹਾਂ। (ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਮੂਹਰੇ ਜਾ ਕੇ ਗ਼ੌਰ ਨਾਲ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।) ਤੈਨੂੰ ਲਗਦੈ ਕਿਤੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਪੱਟੀ ਨੂੰ ਠਕੋਰਦਾ ਹੈ।) ਕੁਝ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ; ਇਸਨੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਮਤਲਬ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਕੀਤਾ ਹੋਏਗਾ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਉੱਕਾ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਮਜ਼ਾਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਮੈਂ। ਚਿੜਾਅ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੈਨੂੰ। ਤੈਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਮਾੜਾ ਪੱਖ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦਾ, ਗੌਰ ਕਰੀਂ ਇਸਤੇ, ਨਹੀਂ ਤੇ}} {{nop}}<noinclude>{{right|90}}</noinclude> d75q99dbzq6rynje79ei3k2jnlc1943 250 17132 234157 47917 2026-09-08T15:44:28Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234157 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਪਾਗਲ ਹੋ ਜਾਏਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਇਸ ਸਦਮੇ 'ਚੋਂ ਉੱਭਰ ਆਏਂਗਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ 'ਚ ਨਿਕਲ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹ ਲੈ ਸਕੇਂਗਾ, ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ ਤੈਨੂੰ, ਹਾਂ ! ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਲੇ-ਸੜੇ ਖ਼ਿਆਲ... ਗ਼ਾਇਬ ਹੋ ਜਾਣੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਬਾਹਰ.. ? ਦਿਲ ਤਾਂ ਕਰਦੈ ਜਾਵਾਂ। ਪਰ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਡਰ ਜਾਂਦਾਂ ਜੇ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਕੋਈ ਮਿਲ ਗਿਆ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਫੇਰ ਕੀ ਹੋ ਜਾਊ ? ਬਸ ਪੰਗਾ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਦੂਰ ਰਹੋ। ਤੇ ਐਨੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਉਹ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਕਿਤੇ ਉਹੀ ਦਿਖਦੇ। ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਵਹਿਮ ਲੱਗੇਗਾ, ਬਿਮਾਰੀ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਉਹ,, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹੇ... ਕੋਈ ਅਟੈਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਬਸ ਦੇਖੋ' ਈ ਨਾ.. ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਲਓ। ਐਨੇ ਵੀ ਡਰਾਉਣੇ ਨਹੀਂ ਉਹ। ਸਗੋਂ ਇਕ ਕੁਦਰਤੀ ਮਾਸੂਮੀਅਤ ਹੈ।}} {{Playscript||ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ, ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾਪਣ। ਮੈਂ ਆਇਆਂ ਨਾ ਏਥੇ, ਸਾਰਾ ਰਾਹ ਲੰਘ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ। ਤੇ ਸਾਬਤ ਸਹੀ ਸਲਾਮਤ ਖੜ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਖੜ੍ਹਾਂ ਕਿ ਨਹੀਂ ? ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਕੁਝ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਸਾਰ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਮੈਨੂੰ। ਘਬਰਾਹਟ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ। ਨਹੀਂ, ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ ਕੀ, ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ ਜਾਏਗੀ ਗੱਲ, ਉਸੇ ਦਾ ਡਰ ਹੈ ਮੈਨੂੰ। ਕੁਝ ਹੋਣ ਲਗਦੈ, ਇੱਥੇ! (ਦਿਲ 'ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।) ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਘੁਟਣ ਹੋਣ ਲੱਗਦੀ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ, ਕੁਝ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਬਹੁਤ ਹੈਂ । ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਾਸੇ ਮਜ਼ਾਕ 'ਚ ਲੈਣਾ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਇਹੋ ਪੰਗਾ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋਣਾ ਸਿੱਖ, ਹਰ ਗੱਲ 'ਚ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਹੁੰਦੈ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ, ਦੇਖੋ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਮੈਨੂੰ ਲਗਦੈ ਮੈਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਦਾਰ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੀ ਹੁੰਦੇ। ਲਗਦੈ ਮੈਂ ਹਿੱਸਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਨਿਰਲੇਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਨਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਜੱਜ ਬਣੋ ਨਾ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡਾ ਬਣੇ। ਜੋ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਪਾਲ ਲਓਂਗੇ ਜਿਉਣਾ ਮੁਹਾਲ ਹੋ ਜਾਏਗਾ... ਦੁੱਭਰ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਜੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮੁਲਕ 'ਚ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ 'ਚ ਪੜ੍ਹ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ, ਫੇਰ ਬੜੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਮਸਲੇ ਦੇ ਹਰ ਪਹਿਲੂ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੌਰ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕੋਈ ਸਿੱਟਾ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ --ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਖੋਜ। ਤੇ ਫੇਰ ਆਰਾਮ}} {{nop}}<noinclude>{{right|91}}</noinclude> 8v45737oza6wmv0nwdkomag21mohe5n 250 17136 234158 47922 2026-09-08T15:58:01Z Harchand Bhinder 2624 234158 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" /></noinclude>{{Playscript||ਨਾਲ ਬਹਿਸਾਂ ਕਰਦੇ, ਪਰੋਫ਼ੈਸਰਾਂ ਨਾਲ, ਲੇਖਕਾਂ, ਵਕੀਲਾਂ ਨਾਲ, ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀਆਂ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ। ਗਲੀ 'ਚ ਜਾਂਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਪੁੱਛਦੇ ...ਬੜਾ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਂ, ਅਚਾਨਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਫਸ ਗਏ ਤੁਸੀਂ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਮੂੰਹ ਟੱਡੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ... ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ... ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਲੇਪ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਝਟਕਾ ਇੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਵੱਜਦਾ... ਪੈਰ ਉੱਖੜ ਜਾਂਦੇ, ਅਰਾਮ ਨਾਲ... ਪਰ੍ਹੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਪਈ ਦਾ ਤਾਂ ਚਾਰਾ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ । ਹਾਂ, ਹਵਾਈਆਂ ਉੱਡ ਰਹੀਆਂ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਸਦਾ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਹੈਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ। ਜਾਂ ਐਂ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬਸ ਆਦਤ ਜਿਹੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਏ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਤੇਰਾ ਹਾਜ਼ਮਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਤਕੜਾ ਹੈ, ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਏਂ। ਪਰ ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ। {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|(ਖਿਝ ਕੇ) ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੋ ਰਿਹੈ। ਤੇ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕੋਈ ਗੈਂਡਿਆਂ ਵੱਲ ਹਾਂ।}} {{Playscript||(ਗੈਂਡਿਆਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਡਾਊਨ-ਸਟੇਜ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਫੇਰ ਆ ਗਏ', ਫੇਰ ਆ ਗਏ ਉਹ! ਓਹ! ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਰੇ ਦਿਲੋਂ-ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਘੁਸੇ ਪਏ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਅਨੀਂਦਰੇ ਦਾ ਰੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਥੱਕਿਆ ਟੁੱਟਿਆ ਦਿਨੇ ਈ ਚਾੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੋਲੀ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੈਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਗੱਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਡਰਾਉਣੀ ਐ। ਸੁਫ਼ਨੇ ਆਉਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਦਿਲ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਬੋਝ ਬਣਾਓਂਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਣਾ ਈ ਹੈ। ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਚੋਭ ਮਾਰ ਕੇ ਮਜ਼ਾ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਤੈਨੂੰ; ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ!}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਯਕੀਨ ਕਰੇਂ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਮੈਸੋਚਿਸਟ ਨਹੀਂ। ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਮੈਨੂੰ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਫੇਰ ਸਚਾਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੋ ਤੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਓ ਉਸਤੋਂ। ਇਹ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।}} {{nop}}<noinclude>{{right|92}}</noinclude> 133leo7c82own8a57u3xot3oxj50tc0 234159 234158 2026-09-08T15:59:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234159 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਨਾਲ ਬਹਿਸਾਂ ਕਰਦੇ, ਪਰੋਫ਼ੈਸਰਾਂ ਨਾਲ, ਲੇਖਕਾਂ, ਵਕੀਲਾਂ ਨਾਲ, ਰੂੜ੍ਹੀਵਾਦੀਆਂ ਤੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ। ਗਲੀ 'ਚ ਜਾਂਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਤੇ ਪੁੱਛਦੇ ...ਬੜਾ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸਿਖਿਆਦਾਇਕ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਂ, ਅਚਾਨਕ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕਿ ਫਸ ਗਏ ਤੁਸੀਂ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਮੂੰਹ ਟੱਡੀ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ... ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ... ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਲੇਪ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਝਟਕਾ ਇੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਵੱਜਦਾ... ਪੈਰ ਉੱਖੜ ਜਾਂਦੇ, ਅਰਾਮ ਨਾਲ... ਪਰ੍ਹੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਹੁੰਦਾ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਪਈ ਦਾ ਤਾਂ ਚਾਰਾ ਈ ਕੋਈ ਨਹੀਂ । ਹਾਂ, ਹਵਾਈਆਂ ਉੱਡ ਰਹੀਆਂ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਇਸਦਾ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਹੈਰਾਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ। ਜਾਂ ਐਂ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਸੀ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਬਸ ਆਦਤ ਜਿਹੀ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਏ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਤੇਰਾ ਹਾਜ਼ਮਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਤਕੜਾ ਹੈ, ਖ਼ੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਏਂ। ਪਰ ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਹੁਤ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|(ਖਿਝ ਕੇ) ਮੈਂ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੋ ਰਿਹੈ। ਤੇ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕੋਈ ਗੈਂਡਿਆਂ ਵੱਲ ਹਾਂ।}} {{Playscript||(ਗੈਂਡਿਆਂ ਦੇ ਲੰਘਣ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਇਸ ਵਾਰ ਡਾਊਨ-ਸਟੇਜ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਫੇਰ ਆ ਗਏ', ਫੇਰ ਆ ਗਏ ਉਹ! ਓਹ! ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੀ ਕਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਰੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਰੇ ਦਿਲੋਂ-ਦਿਮਾਗ਼ 'ਚ ਘੁਸੇ ਪਏ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਅਨੀਂਦਰੇ ਦਾ ਰੋਗ ਹੋ ਗਿਆ। ਥੱਕਿਆ ਟੁੱਟਿਆ ਦਿਨੇ ਈ ਚਾੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਨੀਂਦ ਦੀ ਗੋਲੀ ਵੀ ਲੈ ਸਕਦੈਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਗੱਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨੀਂਦ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਡਰਾਉਣੀ ਐ। ਸੁਫ਼ਨੇ ਆਉਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਦਿਲ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਬੋਝ ਬਣਾਓਂਗੇ ਤਾਂ ਇਹ ਹੋਣਾ ਈ ਹੈ। ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਚੋਭ ਮਾਰ ਕੇ ਮਜ਼ਾ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਤੈਨੂੰ; ਮੰਨਣਾ ਪਏਗਾ!}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਯਕੀਨ ਕਰੇਂ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਮੈਸੋਚਿਸਟ ਨਹੀਂ। ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸਵਾਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਮੈਨੂੰ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਫੇਰ ਸਚਾਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰੋ ਤੇ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਓ ਉਸਤੋਂ। ਇਹ ਹੈ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।}} {{nop}}<noinclude>{{right|92}}</noinclude> ms9qnx10igyld98bwh5f88qtvk054qm 250 17140 234178 47927 2026-09-08T23:59:44Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234178 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਇਹ ਤਾਂ ਭਾਗਾਂ ਭਰੋਸੇ ਬੈਠਣਾ ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਸੂਝਬੂਝ ਹੈ-- ਕਾਮਨਸੈਂਸ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਏਦਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦੈ ਤਾਂ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਹੁੰਦੇ ਕੋਈ ਪਿੱਛੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਉੱਠ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਠੀਕ ਐ, ਪਰ ਮੈਂ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਹੋਰ ਤੂੰ ਕਰ ਕੀ ਸਕਦੈਂ ? ਕੀ ਸੋਚਦੈਂ ਕੀ ਐਂ ਤੂੰ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਸੋਚ ਲਵਾਂਗਾ। ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਲਈ ਲਿਖਾਂਗਾ; ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ ਕੱਢਾਂਗਾ; ਮੇਅਰ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਟਾਈਮ ਲਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਡਿਪਟੀ ਨੂੰ। ਜੇ ਮੇਅਰ ਕਿਤੇ ਬਿਜ਼ੀ ਹੋਇਆ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉਸਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਿਓ... ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਬੇਹਤਰ ਲੱਗਦਾ! ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਟੰਗ ਫਸਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ। ਨਾਲੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਕਿ ਹਾਲੇ ਕੋਈ ਐਡੀ ਆਫ਼ਤ ਆ ਗਈ ਐ। ਜੇ ਕੋਈ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਬਦਲਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰ ਵੀ ਲੈਂਦੇ ਆ ਤਾਂ ਏਡੀ ਹਾਏ ਤੌਬਾ ਵਾਲੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਹ ਬਸ ਆਪਣੀ ਖਲੜੀ 'ਚ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਸਾਨੂੰ ਬੁਰਾਈ ਦੀ ਜੜ੍ਹ 'ਤੇ ਵਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਬੁਰਾਈ ! ਇਹ ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕੀ ਮਾੜਾ, ਕਿਸਨੂੰ ਪਤਾ? ਬਸ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਦੀ ਪਈ ਹੈ, ਮਾਮਲਾ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰਾ ਏਨਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਕਦੇ ਗੈਂਡਾ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਲੱਗਾ, ਪੱਕਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ (ਚੁੱਪ) ਹੈ ਹੀ ਨਹੀਂ!}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਬਸ ਏਹੋ, ਇਹ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੈ ਸਾਰੀ! ਜੇ ਸਾਡੇ ਲੀਡਰ ਤੇ ਨਾਲ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਾਰੇ ਤੇਰੇ ਵਾਂਗ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਕੋਈ ਐਕਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਤੂੰ ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਮਦਦ ਦੀ ਝਾਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ, ਹੈਂ ? ਇਹ ਸਾਡਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਿੱਜੀ...}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਮੇਰਾ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਇੱਕਜੁਟਤਾ 'ਚ ਯਕੀਨ ਹੈ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਤੂੰ ਡੋਨ ਕੋਇਟੇ... ਹਵਾਈ ਸੁਫ਼ਨਸਾਜ਼! ਓ, ਬੁਰਾ ਨਾ ਮੰਨੀ, ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮੈਂ ਬਸ ਤੇਰੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਹਾਂ, ਤੂੰ ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਈ ਭੜਕ ਜਾਂਦਾ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਬਦਲਾਂਗਾ, ਬਦਲਾਂਗਾ ਇਸਨੂੰ। ਸੌਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਇੰਨੇ ਚਿਰ ਤੋਂ ਮੇਰੀ}} {{nop}}<noinclude>{{right|93}}</noinclude> 01z2gjk5s8zz6kn0t9aou1tjh8babma 250 17144 234179 47932 2026-09-09T00:20:29Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234179 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਇਹ ਬਕਬਕ ਸੁਣਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਵੀ ਕੰਮ ਹੋਣਗੇ ਤੈਨੂੰ। ਮੇਰੀ ਅਰਜ਼ੀ ਲੈ ਜਾਏਂਗਾ, ਕਹਿ ਦੇਈਂ ਬੀਮਾਰ ਹੈ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਉਸਦੀ ਛੱਡ, ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ, ਦਫ਼ਤਰ ਹਾਲੇ ਬੰਦ ਪਿਆ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਹਾਲੇ ਤਾਈਂ ਪੌੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਬਣੀਆਂ ? ਹੱਦ ਹੈ! ਤਾਹੀਓਂ ਤਾਂ ਬੇੜਾ ਗ਼ਰਕ ਹੋਣ 'ਤੇ ਆਇਆ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਉਹ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਠੀਕ। ਟਾਈਮ ਲੱਗਦਾ ਹਰ ਕੰਮ ਨੂੰ। ਮਜ਼ਦੂਰ ਲੱਭਣੇ ਕੋਈ ਸੌਖੇ ਆ ਅੱਜਕੱਲ। ਦੋ ਕੁ ਦਿਨ ਤਖ਼ਤੀ ਖੜ੍ਹੀ ਦਿਖਦੀ ‘ਕੰਮ ਚਲ ਰਿਹੈ, ਤੇ ਫੇਰ ਗਾਇਬ, ਲੱਭਦੇ ਰਹੋ, ਕੁਝ ਨੀ ਨਿਕਲਦਾ, ਤੇ ਫੇਰ ਨਵੇਂ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲੱਭੋ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਉਹ ਤੇ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ! ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਤਾਂ ਪੱਕੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਬਣ ਹੀ ਜਾਣਗੀਆਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਹੈ ਤਾਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਹੀ, ਪਰ ਲੱਕੜ ਇਸ ਵਾਰ ਨਵੀਂ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਉਹ ! ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨੂੰ ਜੱਫਾ ਮਾਰੀ ਬੈਠੀਆਂ, ਆਦਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਾਈ-ਪਾਈ ਚੂਸ ਲੈਂਦੇ ਉਹ, ਆਖ਼ਰੀ ਬੂੰਦ ਤਾਈਂ ਤੇ ਜਦੋਂ ਸੱਚੀਓਂ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ, ਤਾਂ ਬਹਾਨੇ ‘ਬਜਟ ਹੈ ਨੀ, ਕੀ ਕਰੀਏ'। ਪੱਕਾ, ਮਿਸਟਰ ਪੈਪਿਲੋਂ ਪੱਕਾ ਨਰਾਜ਼ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਤੋਂ ਪੱਕੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਲਈ ਅੜੇ ਬੈਠੇ ਸੀ। ਹੁਣ ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਹੁਣ ਕੋਈ ਚੀਫ਼ ਨਹੀਂ ਸਾਡਾ। ਪੈਪਿਲੋਂ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਹਾਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਬੜੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪੌੜੀਆਂ ਕਰਕੇ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਮੈਨੂੰ ਨੀ ਲੱਗਦਾ। ਇਹ ਵਜ੍ਹਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਫੇਰ ਕੀ ਵਜ੍ਹਾ ਹੈ? ਕੀ ਭੂਤ ਵੜ ਗਿਆ ਉਹਦੇ 'ਚ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹਾ ਉਹ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹੈ ? ਉਮਰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਸਭ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਉਸਨੇ ! ਉਸਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਉਸਨੂੰ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਮੈਨਜਮੈਂਟ ਤਾਂ ਹਿੱਲ ਗਈ ਹੋਣੀ, ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ; ਉਹਦਾ ਬਦਲ ਲੱਭਣਾ ਪੈਣਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ। ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਹੁਣ ਕੰਮ ਆਉਣੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਹੈ ਤੇਰੇ ਲਈ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਸੋਚਦਾਂ .., ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਦੱਸ ਈ ਦਿਆਂ,... ਮਜ਼ਾਕ ਹੀ ਬਣਿਆ ਪਿਆ – ਸਚਾਈ ਤਾਂ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ ਗੈਂਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਉਹ।}} {{nop}}<noinclude>{{right|94}}</noinclude> ctcluyrlzjodgw81qbblx3ge86cicq5 250 17148 234180 47936 2026-09-09T00:40:41Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234180 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||(ਦੂਰੋਂ ਗੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ।)}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਗੈਂਡਾ!!! ਪੈਪਿਲੋਂ ਗੈਂਡਾ। ਮੈਂ ਨੀ ਮੰਨ ਸਕਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਮੈਨੂੰ ? ਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ ਇਸ 'ਚ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਮਾਦਾ ਤੇਰੇ 'ਚ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਇਸਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਪਹਿਲੂ ਤੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਈ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ, ਹੋਰ ਬੋਝ ਪਾ ਲੈਣਾ ਐਵੇਂ। ਕਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਆ ਜਾਨੈਂ ਤੂੰ, ਪਤੈ ਤੈਨੂੰ!}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਬਾਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ) ਓਹ! ਭਿਆਨਕ ਹੈ ਇਹ ਮਿਸਟਰ ਪੈਪਿਲੋਂ ! ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਨੌਕਰੀ ਸੀ ਉਸਦੀ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਯਾਨੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਇਸ ਕਾਇਆ-ਪਲਟੀ 'ਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ? ਕਿਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਪਿੱਛੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ 'ਚ ਕੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਉਸਤੋਂ, ਪੱਕਾ। ਜ਼ਰੂਰ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸੀ, ਛੁਪੀਆਂ... ਗੁੰਝਲਾਂ। ਇਲਾਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਸਦਾ... ਸਾਇਕੋਐਨੈਲੇਸਿਸ। }} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਜੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦੈ, ਕੁਝ ਖੋਲ੍ਹਦੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਉਸਨੇ ਇਹ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਅੰਦਰ ਉੱਤਰਨਾ ਪਏਗਾ, ਹਾਂ, ਪੱਕਾ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਅੰਦਰ ਉੱਤਰਨਾ ਪਏਗਾ, ਹਾਂ, ਪੱਕਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|(ਡਰ ਜਾਂਦਾ) ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ? ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ...,ਹੋ ਸਕਦੈ? ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ !}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੋਵੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ..., ਐਨੀ ਓ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਹੀਂ ? ਬੋਲ ਨਾ, ਇਹੋ ਹੈ, ਨਹੀਂ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਹਾਂ-ਹਾਂ, ਬੇਸ਼ਕ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ... ਮਿਸਟਰ ਪੈਪਿਲੋਂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹਿੰਮਤ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਮੁਕਾਬਲਾ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਖ਼ਖ਼ਮ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਆਪਣਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਉੱਕਾ ਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂ, ਕੀ ਲਾਲਚ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ...}} {{nop}}<noinclude>{{right|95}}</noinclude> 2pisof05ga5fiaamxro5b2zqdt6isqc 234181 234180 2026-09-09T00:48:17Z Harchand Bhinder 2624 234181 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||(ਦੂਰੋਂ ਗੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ।)}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਗੈਂਡਾ!!! ਪੈਪਿਲੋਂ ਗੈਂਡਾ। ਮੈਂ ਨੀ ਮੰਨ ਸਕਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਮੈਨੂੰ ? ਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਵਾਲੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਹੈ ਇਸ 'ਚ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਮਜ਼ਾਕ ਦਾ ਮਾਦਾ ਤੇਰੇ 'ਚ ਹੈ ਈ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਇਸਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਪਹਿਲੂ ਤੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਈ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ, ਹੋਰ ਬੋਝ ਪਾ ਲੈਣਾ ਐਵੇਂ। ਕਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਕਿਸੇ ਦੇ ਅਸਰ ਹੇਠ ਆ ਜਾਨੈਂ ਤੂੰ, ਪਤੈ ਤੈਨੂੰ!}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਬਾਹਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ) ਓਹ! ਭਿਆਨਕ ਹੈ ਇਹ ਮਿਸਟਰ ਪੈਪਿਲੋਂ ! ਤੇ ਕਿੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਨੌਕਰੀ ਸੀ ਉਸਦੀ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਯਾਨੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਇਸ ਕਾਇਆ-ਪਲਟੀ 'ਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ? ਕਿਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਪਿੱਛੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ 'ਚ ਕੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਈ ਹੈ ਉਸਤੋਂ, ਪੱਕਾ। ਜ਼ਰੂਰ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸੀ, ਛੁਪੀਆਂ... ਗੁੰਝਲਾਂ। ਇਲਾਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਸਦਾ... ਸਾਇਕੋਐਨੈਲੇਸਿਸ। }} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਜੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ ਤੋਂ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦੈ, ਕੁਝ ਖੋਲ੍ਹਦੈ। ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਉਸਨੇ ਇਹ ਰਾਹ ਚੁਣਿਆ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਅੰਦਰ ਉੱਤਰਨਾ ਪਏਗਾ, ਹਾਂ, ਪੱਕਾ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਡਰ ਜਾਂਦਾ) ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ? ਨਹੀਂ-ਨਹੀਂ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ...,ਹੋ ਸਕਦੈ? ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੋਵੇ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨਹੀਂ..., ਐਨੀ ਓ ਗੱਲ ਹੈ, ਨਹੀਂ ? ਬੋਲ ਨਾ, ਇਹੋ ਹੈ, ਨਹੀਂ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਹਾਂ-ਹਾਂ, ਬੇਸ਼ਕ...}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਹਾਲੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦਾ... ਮਿਸਟਰ ਪੈਪਿਲੋਂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹਿੰਮਤ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ, ਮੁਕਾਬਲਾ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਖ਼ਖ਼ਮ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਆਪਣਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਉੱਕਾ ਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂ, ਕੀ ਲਾਲਚ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਕੋਈ ਦੁਨਿਆਵੀ ਫ਼ਾਇਦਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ...}} {{nop}}<noinclude>{{right|95}}</noinclude> 2z3h11ppmu27n3jnkodyy7kdmn836k7 250 17152 234202 47942 2026-09-09T05:17:48Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234202 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ ਸੀ ਉਸਦਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਠਹਿਰਾਓ ਸੀ, ਜਾਂ ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ 'ਚ ਵਿਗੜ ਰਹੇ ਸੀ ? ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਲੱਗਦੈ ਵਿਗੜ ਈ ਰਹੇ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੇ ਉਸਨੇ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਬੋਟਾਰਡ ਨੂੰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬੁਰਾ ਲੱਗਿਆ ਹੋਏਗਾ; ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਚੀਫ਼ ਬਾਰੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ ... ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਓਹ, ਬੇਚਾਰਾ ਬੋਟਾਰਡ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੈ ਉਸਦਾ, ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਰਿਹੈ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਉਂ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਉੱਬਲਦੇ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ। ਏਸ ਵਾਰ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਾਈਡ 'ਤੇ ਹਾਂ। ਵਧੀਆ ਬੰਦਾ ਨਿਕਲਿਆ ਆਖ਼ਰ। ਅਕਲ ਹੈ ਉਹਦੇ 'ਚ... ਕਾਮਨਸੈਂਸ। ਐਵੇਂ ਗਲਤ ਸਮਝਦਾ ਰਿਹਾ ਉਸਨੂੰ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਉਹ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਗ਼ਲਤ ਸਮਝਦਾ ਰਿਹੈ। }} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਹੁਣ ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾਂ। ਨਾਲੇ ਤੇਰਾ ਵੀ ਉਹਦੇ ਬਾਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਮਾੜਾ ਹੀ ਸੀ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਮਾੜਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਹਾਂਗਾ ਮੈਂ, ਹਾਂ, ਬਸ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੁੰਦੀ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਦਾ ਸ਼ੱਕੀ ਸੁਭਾਅ ਕਦੇ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਸ਼ੱਕ ਹੀ ਸ਼ੱਕ, ਯਕੀਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ 'ਤੇ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਏਸ ਵਾਰ ਉਲਟੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਨਹੀਂ, ਏਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾਂ ਤੇ ਬੰਦੇ ਬਾਰੇ ਮੇਰੀ ਜੱਜਮੈਂਟ ਇੰਨੀ ਸਿੱਧ-ਪੱਧਰੀ ਨਹੀਂ, ਜਿੰਨਾ ਤੂੰ ਸੱਚੀਂ ਬੈਠਾਂ। ਵਜਾਹ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦਾ ਨਾ ਕੋਈ ਸਿਰ-ਪੈਰ ਹੈ ਨਾ ਕੋਈ ਸਿਰਾ ਹੱਥ ਆਉਂਦਾ। ਮੈਂ ਕੋਈ ਗੈਂਡਿਆਂ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ, ਕਿਤੇ ਐਵੇਂ ਸੋਚੀ ਜਾਵੇ ਮਨ 'ਚ । ਪਰ ਉਹ ਇੰਨਾ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੁੰਦਾ, ਬਸ ਇਸੇ ਲਈ ਪੇਤਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ। ਉਸਦੀ ਹਰ ਗੱਲ 'ਚ ਮੈਨੂੰ ਬਸ ਇਹੋ ਦਿਖਦਾ, ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਉੱਪਰਲਿਆਂ ਨਾਲ... ਨਫ਼ਰਤ । ਬਸ ਇਹੋ ਸਾਰੀ ਹੀਣਭਾਵਨਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ। ਤੇ ਉਸਦੇ ਕਲੀਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧ- ਪੱਧਰੀਆਂ ਦਲੀਲਾਂ ਦਾ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਜ਼ਰਾ ਜਿੰਨਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। }} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਉਹ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਏਸ ਵਾਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ। ਨਿੱਗਰ ਆਦਮੀ ਹੈ —ਭਰੋਸੇਯੋਗ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਮੈਂ ਮੁੱਕਰਦਾ ਨਹੀਂ ਇਸਤੋਂ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਉਹ ਇੱਕ ਬੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਹੜੇ}} {{nop}}<noinclude>{{right|96}}</noinclude> prvtpg042h3em5fudvmyx03gvi4t8mc 250 17156 234203 47946 2026-09-09T05:33:17Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234203 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਛੇਤੀ ਕਿਤੇ ਮਿਲਦੇ ਨਹੀਂ ਅੱਜਕੱਲ। ਜ਼ਮੀਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਬੰਦਾ, ਜਿਹੜੇ ਚਾਰੇ ਪੈਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਨੇ, ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਦੋਹੇਂ। ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹਾਂ ਉਸ ਨਾਲ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਣ ਹੈ ਇਸ 'ਤੇ। ਜਦ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਵਧਾਈ ਦੇਵਾਂਗਾ ਉਸਨੂੰ। ਪੈਪਿਲੋਂ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਕੀਤਾ ਉਸਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸ ਹੈ ਮੈਨੂੰ; ਉਸਦਾ ਫਰਜ਼ ਸੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ... ਸੀਸ ਤਾਂ ਨਾ ਝੁਕਾਂਦਾ। }} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਦਾ ਤਾਂ ਜਮ੍ਹਾਂ ਮਾਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਤੁਹਾਡੇ 'ਚ। ਹੋ ਸਕਦੈ ਪੈਪਿਲੋਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਅਰਾਮ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੋਵੇ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਐਨੀ ਲੰਮੀ ਆਫ਼ਿਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ...}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਵਿਅੰਗ) ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ ਹੋ, ਬਹੁਤ ਖੁਲ੍ਹਦਿਲੇ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਰਤਾਰੇ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਈਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਝੌਂਕਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਇਹੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਖ਼ਰ ਅਸੀਂ ਸੋਚਣ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਾਂ। ਠੀਕ ਹੈ ਮੈਂ ਭਾਵੇਂ ਹਾਲੇ ਕਾਮਯਾਬ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੇ ਹੋਵਾਂਗਾ ਵੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ । ਪਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਂ ਢੰਗ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ--ਸਾਫ਼ ਸਪਸ਼ਟ--ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਨਿਰਪੱਖ ਤਾਂ ਹੋਵੇ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਮਨ ਲਈ ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਤਰਕ ਦੇ ਦਾਇਰੇ 'ਚ ਹੈ। ਸਮਝਣਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਹਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ --ਜਾਇਜ਼।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਉਹ ਸਮਾਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦ ਤੂੰ ਗੈਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਏਗਾ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਨਹੀਂ, ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਮੈਂ ਬਸ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾਂ, ਬਿਨਾ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੱਖਾਂ ਪਾ। ਮੇਰਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ, ਕਦੇ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਰ ਚੀਜ਼ 'ਚੋਂ ਬੁਰਾਈ ਸੁੰਘਣ 'ਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੂਹੀਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਦਰਤੀ ਲਗਦੈ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਗੈਂਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਕੁਦਰਤੀ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੈ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਬੇਸ਼ਕ। ਪਰ ਬੰਦਾ ਗੱਡਾ ਬਣ ਜਾਏ ਇਹ ਅਨਹੋਣੀ ਹੈ, ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਠੀਕ ਹੈ, ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਹੈ ਇਹ ਤਾਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਏਸ 'ਚ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਗੁੰਜਾਇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਵਾਲ ਈ ਨੀ ਉੱਠਦਾ}} {{nop}}<noinclude>{{right|97}}</noinclude> hu4moddm2tkypz7j04k69c7euwlu1wk 250 17160 234204 47951 2026-09-09T05:50:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234204 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਕੋਈ!}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਅੱਛਾ, ਬੜਾ ਭਰੋਸਾ ਲਗਦਾ ਖ਼ੁਦ 'ਤੇ। ਕਿਸਨੂੰ ਪਤਾ ਕਿ ਨਾਰਮਲ ਕਿੱਥੇ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦੈ ਤੇ ਅਨਹੋਣੀ ਕਿੱਥੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ? ਕੀ ਤੂੰ ਕੋਈ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸਕਦੈਂ, ਕੀ ਹੈ ਨਾਰਮਲ ਤੇ ਅਨਹੋਣੀ ਕੀ ਹੈ ? ਹਾਲੇ ਤਾਈਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਇਹ ਮਸਲਾ ਸੁਲਝਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਡੀਕਲੀ ਤੇ ਨਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ। ਪਤਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤੈਨੂੰ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਰ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਪੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਮਲਾ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿੱਧਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੱਧ ਕਰ ਸਕਦੇ ਨੇ ਕਿ ਗਤੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ.. ਤੇ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਤੁਰਨ ਲੱਗਦੇ ਹੋ ... (ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਘੁੰਮਣ ਲਗਦਾ ਹੈ।) ... ਤੇ ਬਸ ਤੁਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਗਲੀਲਿਓ ਵਾਂਗ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਸਕਦੇ ਹੋਂ, ‘ਈ ਪੁਰ ਸੀ ਮੂਵੇਂ, ਚਲ ਤਾਂ ਇਹ ਰਿਹਾ ਹੈ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਤੂੰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਰਿਹੈਂ ! ਮੁੱਦੇ ਨੂੰ ਉਲਝਾਓ ਨਹੀਂ। ਗਲੀਲਿਓ ਦਾ ਕੇਸ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟਾ ਸੀ: ਵਿਗਿਆਨ ਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸੋਚ ਰੋਜ਼ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਕੱਟੜ ਮਤਾਂ ਤੇ ਜਨਤਕ ਰਾਏ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹਨ ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ) ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ ਇਸ ਸਭ ਦਾ ? ਜਨਤਕ ਰਾਏ, ਕੱਟੜ ਮੱਤ ... ਫੋਕੇ ਸ਼ਬਦ ਨੇ ਬਸ! ਹੋ ਸਕਦੇ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ਼ `ਚ ਸਭ ਘਾਚਾ-ਮਾਚਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ... ਪਰ ਤੂੰ ਗਵਾ ਬੈਠਾਂ.. ਬਿਲਕੁਲ ਈ। ਤੂੰ ਤੇ ਫ਼ਰਕ ਈ ਨੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਕਿ ਨਾਰਮਲ ਕੀ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਨਹੀਂ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲੀਲਿਓ ਦੀ ਘੱਟ ਫ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ, ਹਅ ਢੱਠੇ ਖੂਹ 'ਚ ਪਵੇ ਗਲੀਲਿਓ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਤੂੰ ਈ ਪਹਿਲੋਂ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਹਦੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਉਠਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਮਲ ਦਾ ਹੀ ਹੱਥ ਉੱਪਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ...ਅੰਤਮ ਤੌਰ 'ਤੇ; ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਧਾਂਤ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈਂਦਾ। ਚਿੰਤਨ ਤੇ ਸਾਇੰਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਇਤਿਹਾਸ ਇਹੋ ਦੱਸਦਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਗੁੱਸਾ ਵੱਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਕੁਝ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਇਸਤੋਂ... ਕੁਝ ਵੀ। ਬਕਵਾਸ... ਜਿਬਰਿਸ਼ .. ਨਿਰਾ ਪਾਗਲਪਣ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਇੱਥੇ ਵੀ ਪਹਿਲੋਂ ਪਾਗਲਪਣ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੇਣੀ ਪਏਗੀ, ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ ਇਸਦਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਪਾਗਲਪਣ ... ਪਾਗਲਪਣ ਹੈ ਤੇ ਬਸ ਗੱਲ ਖ਼ਤਮ ! ਸਭ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ}} {{nop}}<noinclude>{{right|98}}</noinclude> hbeolf40y8weci69ba9bram147s2fhh 250 17164 234214 47956 2026-09-09T06:36:59Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234214 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|| ਕਿ ਕੀ ਹੈ ਪਾਗਲਪਣ ਤੇ ਇਹ ਗੈਂਡੇ ... ਕੀ ਨੇ ਇਹ, ਥਿਊਰੀ ਕਿ ਪ੍ਰੈਕਟਿਸ, ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਅਮਲ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਦੋਹੇਂ !}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਕਿਵੇਂ, ਦੋਹੇਂ ਕਿਵੇਂ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਦੋਹੇਂ ਇੱਕੋ ਨੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੀ, ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਨਾਲੋਂ ਨਾਲ ਤੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਇਹ ਬਹਿਸ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੈ!}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਫੇਰ ਏਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਮੈਨੂੰ ਸਿਰ ਖਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ! }} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਇੰਨਾ ਉੱਛਲ ਕਿਉਂ ਰਿਹੈਂ। ਹੋ ਸਕਦੈ ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਮੇਲ ਨਾ ਖਾਣ ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਗੱਲ ਤਾਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਤੈਨੂੰ ਲੱਗਦੈ ਮੈਂ ਉੱਛਲ ਰਿਹੈਂ, ਹੈਂ ? ਹੋ ਸਕਦੈ ਮੈਂ ਜੇਨ ਹੋਵਾਂ। ਓ ਨਹੀਂ, ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।(ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।) ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ੀ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਬਹੁਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ। ਕਦੇ ਮੈਂ ਅਧਿਐਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਪਲੋਮੇ ਨੇ। ਇਸੇ ਲਈ ਬਹਿਸ ਕਰਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਪਤਾ ਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੈ ਕਿ ਕੀ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ, ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਨਾੜੀ ਹਾਂ। (ਗੈਂਡਿਆਂ ਦਾ ਭਿਅੰਕਰ ਜ਼ੋਰ ਉੱਠਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਖਿੜਕੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸਿਓਂ ਫੇਰ ਡਾਊਨ-ਸਟੇਜ ਵੱਲੋਂ।) ਫੇਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦੈ ਕਿ ਤੂੰ ਗ਼ਲਤ ਜਾ ਰਿਹੈਂ,,, ਬਸ ਸਹਿਜ ਹੀ ਇੰਜ ਲਗਦੈ। ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ ਮੇਰਾ, ਸਹਿਜ ਤਾਂ ਗੈਂਡੇ ਵੀ ਨੇ, ਮੈਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੈ... ਉੱਠਦੈ, ਹਾਂ, ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ, ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਠਦਾ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|‘ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਠਦਾ’, ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ ਇਸਦਾ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਅੰਦਰੋਂ ਉੱਠਦਾ... ਮਤਲਬ ਜਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ, ਲੱਗਦੈ... ਛੂੰਹਦਾ, ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਦੈ ... ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਤੇਰੀ ਇਹ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਇਹ ਭਰਪੂਰ ਉਦਾਰਤਾ, ਯਕੀਨ ਮੰਨ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਨੇ... ਹਨੇਰੇ ਕੋਨੇ ਜਿੱਥੇ ਕੁਝ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। }} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਇਹ ਤੇਰਾ ਭੋਲਾਪਣ ਐ, ਤੂੰ ਸੋਚ ਸਕਦੈਂ ਇੱਦਾਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਹਰ ਵਾਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਚਕਮਾ ਦੇ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੈਂ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂ..ਹੂੰ ? ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਲੱਭ ਕੇ ਲਿਆਵਾਂਗਾ ਉਸਨੂੰ, ...ਉਹ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਕਿਹੜਾ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਹੂੰ...ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਵੇਖੀਂ.. ਊਂ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਪਤਾ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ। ਮੈਂ ਵੀ }} {{nop}}<noinclude>{{right|99}}</noinclude> 2eicqrxgoeqfep7uxwfi5f8f16mmzct 250 17168 234215 47961 2026-09-09T06:58:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234215 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਇੱਕ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ, ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਕੀ ਸਮਝਾਇਆ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਉਸਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਏਸ਼ਿਆਈ ਗੈਂਡੇ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਸੀ ਤੇ ਅਫਰੀਕਨ ਏਸ਼ਿਆਈ। }} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|.. ਮਤਲਬ !}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਨਹੀਂ... ਨਹੀਂ। ਉਲਟਾ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਸਨੇ,... ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਸੀ ਉਹ ਏਸ਼ਿਆਈ ਸੀ ਤੇ ਏਸ਼ਿਆਈ ... ਹਾਂ, ਇਹੋ ਸੀ... ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਮੈਂ ਸਮਝਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ .. ਪਰ ਤੇਰੀ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਖੂਬ ਨਿਭੇਗੀ। ਜਮਾ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਐ, ਬਹੁਤ ਨੇਕ ਆਦਮੀ...ਰੌਸ਼ਨ ਦਿਮਾਗ਼, ਤੇਜ਼। }} {{Playscript||(ਗੈਂਡਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਵੱਧਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਉਸ ਰੌਲੇ 'ਚ ਦੱਬ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਗੈਂਡੇ' ਖਿੜਕੀ ਥੱਲਿਓਂ ਲੰਘਦੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਲਈ ਬੇਰੰਜਰ ਤੇ ਡਯੂਡਾਰਡ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਬੁੱਲ੍ਹ ਹਿਲਦੇ ਦਿਖਾਈ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ)}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਲਓ ਫੇਰ ਆ ਗਏ! ਕਦੋਂ ਖਹਿੜਾ ਛੱਡਣਗੇ ! (ਖਿੜਕੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) ਦਫ਼ਾ ਹੋ ਜਾਓ ! ਦਫ਼ਾ, ਸ਼ੈਤਾਨ ਦੀਓ 'ਲਾਦੋਂ!}} {{Playscript||(ਗੈਂਡੇ ਦੂਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੇਰੰਜਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਵਾ 'ਚ ਮੁੱਕੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|(ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ ਤੇਰੇ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨੂੰ ਮਿਲਕੇ। ਜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਤੇ ਧੁੰਦਲੇ ਮੁੱਦਿਆਂ 'ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਰੋਸ਼ਨੀ ਪਾ ਸਕੇ। ਖੁਸ਼ੀ ਹੀ ਹੋਏਗੀ ਮੈਨੂੰ ਤੇ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਦੌੜ ਕੇ ਹੇਠਲੀ ਖਿੜਕੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹਾਂ, ਲਿਆਵਾਂਗਾ ਉਸਨੂੰ, ਉਹ ਗੱਲ ਕਰੂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ। ਗ਼ਜ਼ਬ ਬੰਦਾ ਏ, ਜਣਾ ਖਣਾ ਨੀ, ਦੇਖ ਲੀਂ ਤੂੰ। (ਖਿੜਕੀ 'ਚੋਂ, ਗੈਂਡਿਆਂ ਨੂੰ) ਓ ਸ਼ੈਤਾਨੋਂ (ਹਵਾ 'ਚ ਮੁੱਕੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਜਾਣ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ। ਨਾਲੇ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ। ਇਹ ਕੋਈ ਢੰਗ ਨਹੀਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| (ਹਾਲੇ ਵੀ ਖਿੜਕੀ 'ਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ) ਉਹ ਜਾ ਰਹੇ...ਓਹ !}} {{Playscript||(ਆਰਕੈਸਟਰਾ ਪਿਟ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਗੈਂਡੇ ਦਾ ਸਿਰ ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਕੇਨ ਦਾ ਹੈਟ ਉਸਦੀ ਨੱਕ 'ਚੋਂ ਆਰ-ਪਾਰ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਖੱਬਿਓਂ ਸੱਜੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਦੌੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।) }} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਦੇਖਿਆ ਓਹ ਹੈਟ ...ਗੈਂਡੇ ਦੀ ਨੱਕ 'ਤੇ। ਓ! ਇਹ ਤਾਂ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ਹੈਟ ਹੈ, ਹਾਂ, ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਦਾ ! ਹੱਦ ਹੋ ਗਈ !}} {{nop}}<noinclude>{{right|100}}</noinclude> a8vghrc2b0v3m3gclaaoya2k0tyo3on 250 17172 234216 47966 2026-09-09T07:18:15Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234216 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|| ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗੈਂਡਾ ਹੋ ਗਿਆ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਰੋਣ ਪਿੱਟਣ ਵਾਲੀ ਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਇਹਦੇ 'ਚ !}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਓ ਪਰਮਾਤਮਾ ! ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੈਂ ਤੂੰ...? ਤੈਨੂੰ ...ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾਂ ਮੈਂ ! ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ .. ਗੈਂਡਾ!}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|(ਖਿੜਕੀ 'ਤੇ ਆ ਕੇ) ਕਿੱਥੇ ਹੈ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| (ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਓ ਰਿਹਾ.. ਓਧਰ.. ਓ ਵੇਖ...! ਦੇਖਿਆ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਇੱਕੋਇੱਕ ਗੈਂਡਾ ਹੈ ਹੈਟ ਵਾਲਾ! ਇਸੇ ਤੋਂ ਤੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਇਆ ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ... ਤੇ ਗੈਂਡਾ!!! }} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਪੁਰਾਣੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਾਂਭੀ ਹੈ ਉਸਨੇ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| (ਹੈਟ ਵਾਲੇ ਗੈਂਡੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਕੇ ਉਛਾਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।) ਮੈਂ ਕਦੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਲੱਗਾ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਜੇ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਰਗਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜ਼ਰੂਰ ਉਸਨੇ ਚੰਗੇ-ਮਾੜੇ ਸਾਰੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ ਹੋਏਗਾ, ਫੇਰ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲਿਆ ਹੋਇਗਾ ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਾਬਕਾ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਂਡਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਚੀਖ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।) ਮੈਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਲਾਂਗਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| (ਆਰਾਮ-ਕੁਰਸੀ 'ਚ ਧਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਹਾਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ...}} {{Playscript|| (ਬੇਰੰਜਰ ਡਾਊਨ-ਸਟੇਜ ਵਾਲੀ ਖਿੜਕੀ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉੱਪਰਲੀ ਖਿੜਕੀ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਗੈਂਡੇ ਲੰਘਦੇ ਦਿਖਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪੂਰੇ ਘਰ ਦਾ ਗੇੜਾ ਲਾ ਰਿਹਾ ਹੋਏ। ਖਿੜਕੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਮੁੜ ਫੇਰ ਚੀਖ਼ਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਨਹੀਂ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਰਲਾਂਗਾ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|(ਆਰਾਮ-ਕੁਰਸੀ 'ਚ ਧੱਸਿਆ, ਖ਼ੁਦ ਨਾਲ) ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਚੱਕਰ ਕੱਢ ਰਹੇ ਨੇ। ਖੇਡ ਰਹੇ ਨੇ। ਖਰੂਦੀ ਬੱਚੇ!}} {{Playscript||(ਡੇਜ਼ੀ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਬੇਰੰਜਰ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਹੱਥ 'ਚ ਇੱਕ ਟੋਕਰੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਬੇਰੰਜਰ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਕੋਈ ਹੈ!}} {{Playscript|| (ਫੇਰ ਉਹ ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ ਬਾਂਹ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਹਿਲਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜਾ ਹਾਲੇ}} {{nop}}<noinclude>{{right|101}}</noinclude> 9r9ziz779f4woranu9z727trf4chg41 250 17176 234217 47971 2026-09-09T07:43:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234217 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript|| ਦੀ ਖਿੜਕੀ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਚੀਖ਼ ਰਿਹਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਡੁੱਬ ਮਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਉਂ ਮਖੌਟੇ ਪਾ ਕੇ ਜਿਉਣਾ, ਕੋਈ ਜਿਉਣਾ... ਲਾਹਨਤ!}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਕ ਰਿਹੈ, ਸੁਣਦਾ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਤੇ ਫੇਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਜੀ ਕਰਦਾ ਤੇ !}} {{Playscript||(ਉਹ ਬਾਹਰ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਗੈਂਡਿਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦੂਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਯੂਡਾਰਡ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|(ਅੰਦਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ) ਮਾਰਨਿੰਗ ਮਿਸਟਰ ਡਯੂਡਾਰਡ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਓ ਮਿਸ ਡੇਜ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਹੋ।}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਬੇਰੰਜਰ ਹੈ, ਠੀਕ ਹੈ ਹੁਣ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਚੰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹੈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਥੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਕਸਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋ ਤੁਸੀਂ ?}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:| ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਉਹ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| (ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ) ਓ ਰਿਹਾ।}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:| ਓ ਵਿਚਾਰਾ ਕਿੰਨਾ ਇਕੱਲਾ ਹੈ। ਤੇ ਤਬੀਅਤ ਵੀ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕੋਈ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਸਹਾਰਾ ਦੇਣ ਨੂੰ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਮਿੱਤਰ ਹੋ, ਮਿਸ ਡੇਜ਼ੀ।}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਹਾਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਮੈਂ ਹਾਂ ਹੀ, ਚੰਗੀ ਮਿੱਤਰ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਬੜਾ ਨਿੱਘਾ ਦਿਲ ਹੈ ਤੁਹਾਡਾ।}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਚੰਗੀ ਮਿੱਤਰ ! ਬਸ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਖਿੜਕੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜਦਾ ਹੈ) ਓ ਮਿਸ ਡੇਜ਼ੀ! ਤੁਸੀਂ ! ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ ਤੁਸੀਂ ... ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਆਉਣ ਲਈ !}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤੈ ਮਿਸ ਡੇਜ਼ੀ... ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗੈਂਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ?}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਹਾਂ, ਪਤਾ ਹੈ। ਗਲੀ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਹੋਏ ਝਲਕ ਜਿਹੀ ਦੇਖੀ ਸੀ। ਏਸ ਉਮਰ 'ਚ ਵੀ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਸੀ! ਤਬੀਅਤ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋਈ ਪਹਿਲੋਂ ਨਾਲੋਂ ?}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਸਿਰ ਫਟ ਰਿਹੈ ਮੇਰਾ ! ਹਾਲੇ ਵੀ ਉਵੇਂ ਈ..! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੀ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਭਿਆਨਕ ਹੈ ਇਹ ਡਰਾਉਣਾ ?}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਮੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ 'ਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਬਸ ਥੋੜ੍ਹੇ ਦਿਨ ਹੋਰ... ਚੁੱਪਚਾਪ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰੋ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|(ਬੋਰੰਜਰ ਤੇ ਡੇਜ਼ੀ ਨੂੰ) ਗੁਸਤਾਖ਼ੀ ਮਾਫ਼, ਮੈਂ ਹੁਣ ਚਲਦਾਂ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਡੇਜ਼ੀ ਨੂੰ) ਮੇਰਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ...}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਕਿਉਂ ਕੀ ਗੱਲ ਹੋਈ? (ਬੇਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਓਹ, ਤਰਕ-ਸ਼ਾਸਤਰੀ, ਮੈਂ}} {{nop}}<noinclude>{{right|102}}</noinclude> msds7rmjpi1rd5ygmeeno4ezl7a24uk 250 17180 234218 47976 2026-09-09T10:48:23Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234218 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਕੁਝ ਨੀ ਸੋਚਦੀ ਉਸ ਬਾਰੇ!}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਮੈਂ ਐਵੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ...}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|(ਬੋਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਲੱਗਦੈ... ਕੀ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਮੈਨੂੰ ? (ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ) ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵੀ ਇੱਕ ਖ਼ਬਰ ਹੈ: ਬੋਟਾਰਡ ਗੈਂਡਾ ਬਣ ਗਿਆ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਵਾਹ ! ਵਾਹ !}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਉਹ ਤਾਂ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੀ। ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਲੱਗੀ ਹੈ..। ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ ਉਸਨੇ। ਡਯੂਡਾਰਡ ਹੁਣੇ ਤਾਂ ਦਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਡਯੂਡਾਰਡ, ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਨਾ ?}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਉਹ ਤਾਂ ਹੈ।}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਉਹ ਖਿਲਾਫ਼ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਪੈਪਿਲੋਂ ਤੋਂ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ...}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਠੀਕ ਹੈ, ਹੋ ਸਕਦੈ ਉਸਨੇ ਮਨ ਬਦਲ ਲਿਆ ਹੋਏ! ਸਭ ਨੂੰ ਹੱਕ ਹੈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਫੇਰ ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੈ!}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| (ਬੋਰੰਜਰ ਨੂੰ) ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਪਹਿਲੋਂ ਉਹ ਬੜਾ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਆਦਮੀ ਸੀ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ!}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:| ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਇਆ ਸਭ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਫੇਰ ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਝੂਠ-ਮੂਠ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਏਗਾ, ਨੌਟੰਕੀ, ਡਰਾਮਾ।}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਬਹੁਤ ਸੰਜੀਦਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਬੇਹਦ ਗੰਭੀਰ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਕੋਈ ਵਜ੍ਹਾ ਦੱਸੀ?}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਜੋ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।' ਉਸਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਬੋਲ ਇਹੋ ਸੀ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| ਮੈਂਨੂੰ ਪੱਕਾ ਸੀ ਮਿਸ ਡੇਜ਼ੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਈ ਮਿਲੇਂਗੇ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਚੱਲੋਂ! ਕਿਆ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਹੈ! (ਦੋਹੇਂ ਹੱਥ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:| (ਡੇਜ਼ੀ ਨੂੰ) ਦਫ਼ਤਰ ਬੰਦ ਹੈ ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਚ) ਕੀ ਬਚਪਨਾ ਹੈ! (ਫੇਰ ਉਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|(ਡਯੂਟਾਰਡ ਨੂੰ) ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ ਤਾਂ ਫੋਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤਾਂ ਪਤਾ ਈ ਹੈ, ਮਿਸ ਡੇਜ਼ੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਦਖ਼ਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਪਰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਈ, ਬੋਟਾਰਡ 'ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਜੋ ਵੀ ਉਸਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਸਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਮਹਿਜ਼}} {{nop}}<noinclude>{{right|103}}</noinclude> 4pipquef11yeyoyzafnok3qjobnla7m 250 17184 234219 47981 2026-09-09T11:13:58Z Harchand Bhinder 2624 /* ਸੋਧਣਾ */ 234219 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{Playscript||ਦਿਖਾਵਾ ਸੀ। ਬੇਸ਼ਕ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬੰਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰੋਕਦੀ। ਮੰਦੇਭਾਗੀ ਚੰਗੇ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਗੈਂਡੇ ਬਣਦੇ। ਚੰਗੇ ਨੇ ਇਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ਫ਼ਸ ਜਾਂਦੇ।}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਇਹ ਟੋਕਰੀ ਇੱਥੇ' ਮੇਜ਼ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿਆਂ। (ਰੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।)}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਪਰ ਉਹ ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਬੰਦਾ ਸੀ, ਗੁੱਸਾ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸੀ ..}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|(ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡੇਜ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ, ਅਸੀਂ ਦੋਹੇਂ ਈ ਬਸ, ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਥ ਵੰਡਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਸਾਨੂੰ... ਪਹਿਲਾਂ ਈ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|...ਕਮਤਰੀ ਦੇ ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਮਾਰਿਆ, ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਉੱਤਲਿਆਂ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਮੱਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ, ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਤੇਰੀ ਦਲੀਲ 'ਚ ਜਾਨ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਮਿਸਾਲ ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਚੀਫ਼ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਜਿਹੜਾ, ਉਸਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਸੀ ਜਿਹੜੇ ਉਸਨੂੰ ਲੁੱਟਦੇ ਸੀ। ਓਂ ਹੁੰਅ, ਮੇਰੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਉਹਦੇ ਕੇਸ 'ਚ ਹੋਇਆ ਇਹ ਕਿ ਉਸਦੀਆਂ ਬੇਲਗਾਮ ਲਾਲਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੇ ਦੱਬ ਲਿਆ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:| ਬੇਲਗਾਮ ਤਾਂ ਗੈਂਡੇ ਨੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘੱਟਗਿਣਤੀ 'ਚ ਨੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਹਾਂ, ਓ ਨੇ, ਹਾਲ ਦੀ ਘੜੀ... ਘੱਟਗਿਣਤੀ।}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਘੱਟਗਿਣਤੀ 'ਚ ਨੇ ਉਹ, ਤੇ ਵਧਦੇ ਵੀ ਜਾ ਰਹੇ ਨੇ। ਮੇਰਾ ਭਤੀਜਾ ਗੈਂਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਦੀ ਘਰਵਾਲੀ। ਹੋਰ ਜਾਣੀਆਂ ਪਛਾਣੀਆਂ ਹਸਤੀਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਛੱਡੋ, ਰੇਤਜ਼ ਦਾ ਕਾਰਡੀਨਲ..}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਇੱਕ ਪਾਦਰੀ!}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਨੇ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਇਹ ਦੂਸਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਵੀ ਫੈਲਣ ਵਾਲਾ.., ਦੇਖ ਲੈਣਾ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਤੇ ਸੋਚੋ ਤਾਂ ਸਹੀ, ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਾਥੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਚੰਗੇ ਵੱਡੇ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ .., ਸੇਂਟ ਸਿਮੋਨ ਦਾ ਡਯੂਕ।}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|(ਬਾਹਾਂ ਉਲਾਰਦੇ ਹੋਏ) ਜਿੰਨੇ ਸਾਡੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਨਾਮ !}} {{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ:|ਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਵੀ, ਹੇੜਾਂ ਦੀਆਂ ਹੇੜਾਂ। ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਭਾਵੇਂ ਹੁਣ...}} {{Playscript|ਬੇਰੰਜਰ:|ਹਾਲੇ ਵੀ ਸਾਡੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਵਹਾਅ ਕੇ ਲੈ ਜਾਣ, ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।}} {{Playscript|ਡਯੂਡਾਰਡ:|ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਨੇ ਉਹ, ਬਹੁਤ।}}<noinclude>{{right|104}}</noinclude> oilnxw2ncq2feeaili70676qw9m370e 250 17187 234221 47984 2026-09-09T11:50:51Z Tamanpreet Kaur 606 234221 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />ਡਯੂਡਾਰਡ ਡੇਜ਼ੀ ਬੋਰੰਜਰ</noinclude>{{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ|ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਨੇ ਉਹ, ਬਹੁਤ। ਚਲੋ, ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਕੁਝ ਖਾ ਲਓ ਪਹਿਲੋਂ, ਮੈਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹਾਂ!}} {{Playscript|ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੋ, ਮਿਸ ਡੇਜ਼ੀ।}} {{Playscript|(ਖ਼ਦ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਈ ਮਿਹਰਬਾਨ ਏ। ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਕਰਾਂ ਤੁਹਾਡਾ!}} {{Playscript|(ਡਯੁਡਾਰਡ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਰੁਕੇਂਗੇ ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ?}} {{Playscript|ਮੈਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।}} {{Playscript|ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਮਿਸਟਰ ਡਯੁਡਾਰਡ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰੁਕੇ।}} {{Playscript|ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ ਜੇ ਮੈਂ ਵਿੱਚ ...}} {{Playscript|ਛੱਡੋ ਵੀ, ਬੈਠੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾ ਹੈ।}} {{Playscript|ਅਸਲ ’ਚ ਮੈਂ ਥੋੜਾ ਜਲਦੀ 'ਚ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ।}} {{Playscript|ਹੁਣੇ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ ਨਹੀਂ}} {{Playscript|(ਟੋਕਰੀ ’ਚੋਂ ਸਮਾਨ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ) ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਮਿਲਿਆ ਮੈਨੂੰ। ਪਤਾ ਵੀ ਹੈ ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲੁੱਟੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਭ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ .. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ! ਬਹੁਤੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਪਈਆਂ। ਬਾਹਰ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਲਟਕੀਆਂ: ‘ਤਬਦੀਲੀ ਖ਼ਾਤਰ ਦੁਕਾਨ ਬੰਦ ਹੈ।}} {{Playscript|ਇੱਕ ਜਗਾ ਤਾੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਵਾੜੇ 'ਚ, ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ!}} {{Playscript|ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਵਾਲੀ ਲੀਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕੇਗੀ।}} {{Playscript|ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ, ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਭਰਾ-ਭਤੀਜਾ; ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਰ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣ ਜਾਣੀ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਰਲ ਗਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ!}} {{Playscript|ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ’ਚ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਸਭ!}} {{Playscript|ਪਰ ਲੋਕ ਗੱਡੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੇ? ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਝੁਣਝੁਣੀ ਆਉਂਦੀ! (ਡੇਜ਼ੀ ਨੂੰ) ਮੈਂ ਕੋਈ ਮਦਦ ਕਰਾਂ?}} {{Playscript|ਬੈਠੇ ਰਹੋ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਪਲੇਟਾਂ ਕਿੱਥੇ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਕੱਪਬੋਰਡ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪਲੇਟਾਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ।}} {{Playscript|(ਖ਼ਦ ਨਾਲ) ਹਰ ਚੀਜ਼ ਪਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਦੀ।}} {{Playscript|(ਡਯੂਡਾਰਡ ਨੂੰ) ਤਿੰਨ ਜਗਾ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਓਕੇ? ਤੁਸੀਂ ਰੁਕ ਰਹੇ ਹੋ ਨਾ?}}<noinclude>{{right|105}}</noinclude> nq0081yp6pdnyezl3q2ph9m5e9byanh 234222 234221 2026-09-09T11:56:21Z Tamanpreet Kaur 606 234222 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Karamjit Singh Gathwala" />ਡਯੂਡਾਰਡ ਡੇਜ਼ੀ ਬੇਰੰਜਰ</noinclude>{{Playscript|ਡੇਜ਼ੀ|ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਨੇ ਉਹ, ਬਹੁਤ। ਚਲੋ, ਫ਼ਿਲਹਾਲ ਕੁਝ ਖਾ ਲਓ ਪਹਿਲੋਂ, ਮੈਂ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਹਾਂ!}} {{Playscript|ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੋ, ਮਿਸ ਡੇਜ਼ੀ।}} {{Playscript|(ਖ਼ਦ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਈ ਮਿਹਰਬਾਨ ਏ। ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਕਰੀਆ ਕਰਾਂ ਤੁਹਾਡਾ!}} {{Playscript|(ਡਯੁਡਾਰਡ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਰੁਕੇਂਗੇ ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਦੇਣ ਲਈ?}} {{Playscript|ਮੈਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ।}} {{Playscript|ਕੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹੋ ਮਿਸਟਰ ਡਯੁਡਾਰਡ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇਗਾ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰੁਕੇ।}} {{Playscript|ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇਗਾ ਜੇ ਮੈਂ ਵਿੱਚ ...}} {{Playscript|ਛੱਡੋ ਵੀ, ਬੈਠੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਨ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਮਜ਼ਾ ਹੈ।}} {{Playscript|ਅਸਲ ’ਚ ਮੈਂ ਥੋੜਾ ਜਲਦੀ 'ਚ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ।}} {{Playscript|ਹੁਣੇ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਖ਼ਾਸ ਕੰਮ ਨਹੀਂ}} {{Playscript|(ਟੋਕਰੀ ’ਚੋਂ ਸਮਾਨ ਕੱਢਦੇ ਹੋਏ) ਬੜੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਮਿਲਿਆ ਮੈਨੂੰ। ਪਤਾ ਵੀ ਹੈ ਕੁਝ ਦੁਕਾਨਾਂ ਲੁੱਟੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਭ ਤਹਿਸ ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ .. ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ! ਬਹੁਤੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬੰਦ ਪਈਆਂ। ਬਾਹਰ ਤਖ਼ਤੀਆਂ ਲਟਕੀਆਂ: ‘ਤਬਦੀਲੀ ਖ਼ਾਤਰ ਦੁਕਾਨ ਬੰਦ ਹੈ।}} {{Playscript|ਇੱਕ ਜਗਾ ਤਾੜ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਵਾੜੇ 'ਚ, ਸਖ਼ਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਹੇਠ!}} {{Playscript|ਕਹਿਣਾ ਹੀ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਵਾਲੀ ਲੀਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਝੰਡਾ ਚੁੱਕੇਗੀ।}} {{Playscript|ਤੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ, ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਭਰਾ-ਭਤੀਜਾ; ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਰ ਮੁਸੀਬਤ ਬਣ ਜਾਣੀ ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਰਲ ਗਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ!}} {{Playscript|ਇੱਕ ਕਿਸ਼ਤੀ ’ਚ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਸਭ!}} {{Playscript|ਪਰ ਲੋਕ ਗੱਡੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦੇ? ਸੋਚ ਕੇ ਵੀ ਝੁਣਝੁਣੀ ਆਉਂਦੀ! (ਡੇਜ਼ੀ ਨੂੰ) ਮੈਂ ਕੋਈ ਮਦਦ ਕਰਾਂ?}} {{Playscript|ਬੈਠੇ ਰਹੋ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਪਲੇਟਾਂ ਕਿੱਥੇ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਕੱਪਬੋਰਡ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪਲੇਟਾਂ ਕੱਢਦੀ ਹੈ।}} {{Playscript|(ਖ਼ਦ ਨਾਲ) ਹਰ ਚੀਜ਼ ਪਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਦੀ।}} {{Playscript|(ਡਯੂਡਾਰਡ ਨੂੰ) ਤਿੰਨ ਜਗਾ ਲਿਆ ਰਹੀ ਹਾਂ ਮੈਂ, ਓਕੇ? ਤੁਸੀਂ ਰੁਕ ਰਹੇ ਹੋ ਨਾ?}}<noinclude>{{right|105}}</noinclude> radnnzae9hy8n84qufy5xtm8zzly7fb 250 22511 234182 53628 2026-09-09T03:03:11Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 234182 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੬੨}}</noinclude>ਪਕਰਿਓ ਗਢ ਕੋ ਰਾਜਾ॥੫॥ ਭਗਵਤ ਭੀਰਿ ਸਕਤਿ ਸਿਮਰਨ ਕੀ ਕਟੀ ਕਾਲ ਭੈ ਫਾਸੀ॥ ਦਾਸੁ ਕਮੀਰੁ ਚੜ੍ਹਿਓ ਗੜ੍ਹ ਊਪਰਿ ਰਾਜੁ ਲੀਓ ਅਬਿਨਾਸੀ॥੬॥੯॥੧੭॥ ਗੰਗ ਗੁਸਾਇਨਿ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰ॥ ਜੰਜੀਰ ਬਾਂਧਿ ਕਰਿ ਖਰੇ ਕਬੀਰ॥੧॥ ਮਨੁ ਨ ਡਿਗੈ ਤਨੁ ਕਾਹੇ ਕਉ ਡਰਾਇ॥ ਚਰਨ ਕਮਲ ਚਿਤੁ ਰਹਿਓ ਸਮਾਇ॥ ਰਹਾਉ॥ ਗੰਗਾ ਕੀ ਲਹਰਿ ਮੇਰੀ ਟੁਟੀ ਜੰਜੀਰ॥ ਮ੍ਰਿਗਛਾਲਾ ਪਰ ਬੈਠੇ ਕਬੀਰ॥੨॥ ਕਹਿ ਕੰਬੀਰ ਕੋਊ ਸੰਗ ਨ ਸਾਥ॥ ਜਲ ਥਲ ਰਾਖਨ ਹੈ ਰਘੁਨਾਥ॥੩॥੧੦॥੧੮॥ {{center|ਭੈਰਉ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਅਸਟਪਦੀ ਘਰੁ ੨ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਅਗਮ ਦ੍ਰੁਗਮ ਗੜਿ ਰਚਿਓ ਬਾਸ॥ ਜਾ ਮਹਿ ਜੋਤਿ ਕਰੇ ਪਰਗਾਸ॥ ਬਿਜੁਲੀ ਚਮਕੈ ਹੋਇ ਅਨੰਦੁ॥ ਜਿਹ ਪਉੜ੍ਹੇ ਪ੍ਰਭ ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ॥੧॥ ਇਹੁ ਜੀਉ ਰਾਮ ਨਾਮ ਲਿਵ ਲਾਗੈ॥ ਜਰਾ ਮਰਨੁ ਛੂਟੈ ਭ੍ਰਮੁ ਭਾਗੈ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਅਬਰਨ ਬਰਨ ਸਿਉ ਮਨ ਹੀ ਪ੍ਰੀਤਿ॥ ਹਉਮੈ ਗਾਵਨਿ ਗਾਵਹਿ ਗੀਤ॥ ਅਨਹਦ ਸਬਦ ਹੋਤ ਝੁਨਕਾਰ॥ ਜਿਹ ਪਉੜ੍ਹੇ ਪ੍ਰਭ ਸ੍ਰੀ ਗੋਪਾਲ॥੨॥ ਖੰਡਲ ਮੰਡਲ ਮੰਡਲ ਮੰਡਾ॥ ਤ੍ਰਿਅ ਅਸਥਾਨ ਤੀਨਿ ਤ੍ਰਿਅ ਖੰਡਾ॥ ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਰਹਿਆ ਅਭ ਅੰਤ॥ ਪਾਰੁ ਨ ਪਾਵੈ ਕੋ ਧਰਨੀਧਰ ਮੰਤ॥੩॥ ਕਦਲੀ ਪੁਹਪ ਧੂਪ ਪਰਗਾਸ॥ ਰਜ ਪੰਕਜ ਮਹਿ ਲੀਓ ਨਿਵਾਸ॥ ਦੁਆਦਸ ਦਲ ਅਭ ਅੰਤਰਿ ਮੰਤ॥ ਜਹ ਪਉੜੇ ਸ੍ਰੀ ਕਮਲਾ ਕੰਤ॥੪॥ ਅਰਧ ਉਰਧ ਮੁਖਿ ਲਾਗੋ ਕਾਸੁ॥ ਸੁੰਨ ਮੰਡਲ ਮਹਿ ਕਰਿ ਪਰਗਾਸੁ॥ ਊਹਾਂ ਸੂਰਜ ਨਾਹੀ ਚੰਦ॥ ਆਦਿ ਨਿਰੰਜਨੁ ਕਰੈ ਅਨੰਦ॥੫॥ ਸੋ ਬ੍ਰਹਮੰਡਿ ਪਿੰਡਿ ਸੋ ਜਾਨੁ॥ ਮਾਨ ਸਰੋਵਰਿ ਕਰਿ ਇਸਨਾਨੁ॥ ਸੋਹੰ ਸੋ ਜਾ ਕਉ ਹੈ ਜਾਪ॥ ਜਾ ਕਉ ਲਿਪਤ ਨ ਹੋਇ ਪੁੰਨ ਅਰੁ ਪਾਪ॥੬॥ ਅਬਰਨ ਬਰਨ ਘਾਮ ਨਹੀ ਛਾਮ॥ ਅਵਰ ਨ ਪਾਈਐ ਗੁਰ ਕੀ ਸਾਮ॥ ਟਾਰੀ ਨ ਟਰੈ ਆਵੈ ਨ ਜਾਇ॥ ਸੁੰਨ ਸਹਜ ਮਹਿ ਰਹਿਓ ਸਮਾਇ॥੭॥ ਮਨ ਮਧੇ ਜਾਨੈ ਜੇ ਕੋਇ॥ ਜੋ ਬੋਲੈ ਸੋ ਆਪੈ ਹੋਇ॥ ਜੋਤਿ ਮੰਤ੍ਰਿ ਮਨਿ ਅਸਥਿਰੁ ਕਰੈ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਸੋ ਪ੍ਰਾਨੀ ਤਰੈ॥੮॥੧॥ ਕੋਟਿ ਸੂਰ ਜਾ ਕੈ ਪਰਗਾਸ॥ ਕੋਟਿ ਮਹਾਦੇਵ ਅਰੁ ਕਬਿਲਾਸ॥ ਦੁਰਗਾ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਮਰਦਨੁ ਕਰੈ॥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਟਿ ਬੇਦ ਉਚਰੈ॥੧॥ ਜਉ ਜਾਚਉ ਤਉ ਕੇਵਲ ਰਾਮ॥ ਆਨ ਦੇਵ ਸਿਉ ਨਾਹੀ ਕਾਮ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਕੋਟਿ ਚੰਦ੍ਰਮੇ<noinclude></noinclude> agbhzs4lak8qrjxiyu79wtvwoo9czlw 250 22516 234184 53634 2026-09-09T03:17:32Z Kuldip DMW 2077 /* ਸੋਧਣਾ */ 234184 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Kuldip DMW" />{{center|੧੧੬੩}}</noinclude>ਕਰਹਿ ਚਰਾਕ॥ ਸੁਰ ਤੇਤੀਸਉ ਜੇਵਹਿ ਪਾਕ॥ ਨਵ ਗ੍ਰਹ ਕੋਟਿ ਠਾਢੇ ਦਰਬਾਰ॥ ਧਰਮ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ॥੨॥ ਪਵਨ ਕੋਟਿ ਚਉਬਾਰੇ ਫਿਰਹਿ॥ ਬਾਸਕ ਕੋਟਿ ਸੇਜ ਬਿਸਥਰਹਿ॥ ਸਮੁੰਦ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੇ ਪਾਨੀਹਾਰ॥ ਰੋਮਾਵਲਿ ਕੋਟਿ ਅਠਾਰਹ ਭਾਰ॥੩॥ ਕੋਟਿ ਕਮੇਰ ਭਰਹਿ ਭੰਡਾਰ॥ ਕੋਟਿਕ ਲਖਿਮੀ ਕਰੈ ਸੀਗਾਰ॥ ਕੋਟਿਕ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਬਹੁ ਹਿਰਹਿ॥ ਇੰਦ੍ਰ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰਹਿ॥੪॥ ਛਪਨ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ॥ ਨਗਰੀ ਨਗਰੀ ਖਿਅਤ ਅਪਾਰ॥ ਲਟ ਛੂਟੀ ਵਰਤੈ ਬਿਕਰਾਲ॥ ਕੋਟਿ ਕਲਾ ਖੇਲੈ ਗੋਪਾਲ॥੫॥ ਕੋਟਿ ਜਗ ਜਾ ਕੈ ਦਰਬਾਰ॥ ਗੰਧ੍ਰਬ ਕੋਟਿ ਕਰਹਿ ਜੈਕਾਰ॥ ਬਿਦਿਆ ਕੋਟਿ ਸਭੈ ਗੁਨ ਕਹੈ॥ ਤਊ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕਾ ਅੰਤੁ ਨ ਲਹੈ॥੬॥ ਬਾਵਨ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਰੋਮਾਵਲੀ॥ ਰਾਵਨ ਸੈਨਾ ਜਹ ਤੇ ਛਲੀ॥ ਸਹਸ ਕੋਟਿ ਬਹੁ ਕਹਤ ਪੁਰਾਨ॥ ਦੁਰਜੋਧਨ ਕਾ ਮਥਿਆ ਮਾਨੁ॥੭॥ ਕੰਦ੍ਰਪ ਕੋਟਿ ਜਾ ਕੈ ਲਵੈ ਨ ਧਰਹਿ॥ ਅੰਤਰ ਅੰਤਰਿ ਮਨਸਾ ਹਰਹਿ॥ ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਸੁਨਿ ਸਾਰਿਗਪਾਨ॥ ਦੇਹਿ ਅਭੈ ਪਦੁ ਮਾਂਗਉ ਦਾਨ॥੮॥੨॥੧੮॥੨੦॥ {{center|ਭੈਰਉ ਬਾਣੀ ਨਾਮਦੇਉ ਜੀਉ ਕੀ ਘਰੁ ੧ ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ॥}} ਰੇ ਜਿਹਬਾ ਕਰਉ ਸਤ ਖੰਡ॥ ਜਾਮਿ ਨ ਉਚਰਸਿ ਸ੍ਰੀ ਗੋਬਿੰਦ॥੧॥ ਰੰਗੀ ਲੇ ਜਿਹਬਾ ਹਰਿ ਕੈ ਨਾਇ॥ ਸੁਰੰਗ ਰੰਗੀਲੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਧਿਆਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਿਥਿਆ ਜਿਹਬਾ ਅਵਰੇਂ ਕਾਮ॥ ਨਿਰਬਾਣ ਪਦੁ ਇਕੁ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮੁ॥੨॥ ਅਸੰਖ ਕੋਟਿ ਅਨ ਪੂਜਾ ਕਰੀ॥ ਏਕ ਨ ਪੂਜਸਿ ਨਾਮੈ ਹਰੀ॥੩॥ ਪ੍ਰਣਵੈ ਨਾਮਦੇਉ ਇਹੁ ਕਰਣਾ॥ ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਨਾਰਾਇਣਾ॥੪॥੧॥ ਪਰ ਧਨ ਪਰ ਦਾਰਾ ਪਰਹਰੀ॥ ਤਾ ਕੈ ਨਿਕਟਿ ਬਸੈ ਨਰਹਰੀ॥੧॥ ਜੋ ਨ ਭਜੰਤੇ ਨਾਰਾਇਣਾ॥ ਤਿਨ ਕਾ ਮੈ ਨ ਕਰਉ ਦਰਸਨਾ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਿਨ ਕੈ ਭੀਤਰਿ ਹੈ ਅੰਤਰਾ॥ ਜੈਸੇ ਪਸੁ ਤੈਸੇ ਓਇ ਨਰਾ॥੨॥ ਪ੍ਰਣਵਤਿ ਨਾਮਦੇਉ ਨਾਕਹਿ ਬਿਨਾ॥ ਨਾ ਸੋਹੈ ਬਤੀਸ ਲਖਨਾ॥੩॥੨॥ ਦੂਧੁ ਕਟੋਰੈ ਗਡਵੈ ਪਾਨੀ॥ ਕਪਲ ਗਾਇ ਨਾਮੈ ਦੁਹਿ ਆਨੀ॥੧॥ ਦੂਧੁ ਪੀਉ ਗੋਬਿੰਦੇ ਰਾਇ॥ ਦੂਧੁ ਪੀਉ ਮੇਰੋ ਮਨੁ ਪਤੀਆਇ॥ ਨਾਹੀ ਤ ਘਰ ਕੋ ਬਾਪੁ ਰਿਸਾਇ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸੋੁਇਨ ਕਟੋਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰੀ॥ ਲੈ ਨਾਮੈ ਹਰਿ ਆਗੈ ਧਰੀ॥੨॥ ਏਕੁ ਭਗਤੁ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਬਸੈ॥ ਨਾਮੇ ਦੇਖਿ ਨਰਾਇਨੁ ਹਸੈ॥੩॥ ਦੂਧੁ ਪੀਆਇ ਭਗਤੁ<noinclude></noinclude> smuoapx8y4ocnaq2hqmzlc0u05j9rvy 250 55165 234153 148365 2026-09-08T14:55:41Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234153 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{center|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/102}}</noinclude>ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" {{gap}}ਸੋਵੀਅਤ ਕਲਾ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰਾ ਦੌਰ 1917 ਤੋਂ 1927 ਤਕ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਸਤਾਲਿਨ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਚ ਲੇਖਕ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰ ਢੋਅ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਕਚਘਰੜ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਰੈਪ ਨੇ ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੁਰਯਵਾ ਨਿਜਵਾਦੀ ਤੇ ਲੋਕ-ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਠੱਪੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਸਭਾ ਚੰਗੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਏਨੀ ਖੁਆਰ ਕਰਨ ਲਗ ਪਈ ਕਿ ਗੋਰਕੀ ਨੇ ਆਪ ਦਖ਼ਲ ਦੇ ਕੇ 1932 ਚ ਤੁੜਵਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ ਇਹੋ ਜਿਹਿਆਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖ ਗਿਆ: "ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਹਰਗਿਜ਼ ਨਹੀਂ।" {{gap}}ਜਦ ਜੀਉਣ ਸਿਰਜਣ ਦਾ ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ ਗੋਰਕੀ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ਼ ਰੂਸ ਛੱਡ ਕੇ ਪੈਰਿਸ ਚਲੇ ਗਿਆ, ਜਿਥੇ ਛੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ 1937 ਵਿਚ ਇਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ ਆਖ਼ਰੀ ਦਮਾਂ ਤਕ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਰਿਹਾ। ਕਾਫ਼ਰ।<noinclude></noinclude> c0ai69zxloaqk24h8tqk7a162cr8stz 250 55170 234151 148518 2026-09-08T14:45:40Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234151 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{c|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/100}}</noinclude>ਹਿੰਦਸਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਆਖ਼ਰੀ ਹਿੰਦਸਾ ਕੋਈ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? {{gap}}"ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਆਖ਼ਰੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਕੋਈ ਇਨਕਲਾਬ ਆਖ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਨਕਲਾਬ ਅੰਤਹੀਨ ਹਨ। ਇਨਕਲਾਬ ਹਰ ਥਾਂ, ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਵਿਚ ਹੈ। ਸਮਾਜੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬੇਅੰਤ ਗਿਣਤੀਆਂ ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਨਕਲਾਬ ਦਾ ਨੇਮ ਸਮਾਜੀ ਨੇਮ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਨੇਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਐਨਰਜੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ਼ ਤੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇਮ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਕੋਈ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਨੇਮ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮੂਲਾ ਬਣਾ ਲਏਗਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਚ ਕੌਮਾਂ, ਤਬਕੇ, ਤਾਰੇ ਤੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹਿੰਦਸਿਆਂ ਚ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।...ਸਿਰਫ਼ ਕਾਫ਼ਰ ਹੀ ਇਨਸਾਨੀ ਸੋਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਨੇ। ਕਾਫ਼ਰ ਸਾਹਿਤ ਵਾਸਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਾਫ਼ਰ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਘੜ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। {{gap}}"ਜਿਹੜਾ ਸਾਹਿਤ ਜੀਉਂਦਾ-ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਹੁਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ਼ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦਿਸਹੱਦਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ; ਜੋ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਮਸਤੂਲਾਂ ਤੋਂ, ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹੋਣ। ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਨਿਡਰ ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਕਿਉਂ? ਤੇ ਅੱਗੇ ਕੀ? ਇਹ ਸਵਾਲ ਬੱਚੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਦਲੇਰ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਨੰਗੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਧਰਮ, ਸਿਧਾਂਤ, ਪਰਮ ਸੱਚ ਦੇ ਅੰਜੀਰ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ ਕੱਜੇ ਹੁੰਦੇ। ਕੁਦਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੈਅ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਸੱਚ ਪੂਰੇ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਵਿਰੋਧ-ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਤੱਤ ਹੈ - ਅੱਜ ਦੇ ਸੱਚ ਭਲ਼ਕੇ ਗ਼ਲਤੀਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤਿਮ ਗਿਣਤੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।" {{gap}}ਤਬਕਾਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਯਥਾਰਥਵਾਦ ਦੀ ਗਿਰੀ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ ਅਪਣੇ ਲੇਖ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਲਿਖਦਾ<noinclude></noinclude> sg64efgfl9hurlncb9wa7dt1uznhwvf 250 55243 234139 148517 2026-09-08T13:20:03Z Tamanpreet Kaur 606 234139 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{xx-larger|9}} {{dhr|3em}} {{x-larger|ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ}}</poem>}}<noinclude></noinclude> he1k0ghj7emauthtmk1qkk5mlmax5zm 250 55244 234146 148519 2026-09-08T13:55:21Z Tamanpreet Kaur 606 234146 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{xx-larger|10}} {{dhr|3em}} {{x-larger|ਇਨਸਾਨੀ ਜਿਸਮ ਦਾ ਜਸ਼ਨ}}</poem>}}<noinclude></noinclude> np7hbhtmksdrsb9ec69g7xzwyei5ufg 250 55245 234154 148520 2026-09-08T14:56:25Z Tamanpreet Kaur 606 234154 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{xx-larger|11}} {{dhr|3em}} {{x-larger|ਬਾਰੀ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੀ ਔਰਤ}}</poem>}}<noinclude></noinclude> m2lvac51yidcucv4ddfdlt9b0qpr6mn 250 55262 234220 148539 2026-09-09T11:20:12Z Tamanpreet Kaur 606 234220 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{center|<poem>{{xx-larger|17}} {{dhr|3em}} {{x-larger|ਚਿੱਠੀਆਂ}}</poem>}}<noinclude></noinclude> 5im3kgez8zapw2rpgyaosykuk0qwcgo 250 55286 234140 148612 2026-09-08T13:23:32Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234140 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{center|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/97}}</noinclude>ਮੈਨੂੰ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨਾਲ਼ ਇਸ਼ਕ ਹੈ। ਮੈਂ ਕਿਤਾਬ ਘੁਟ-ਘੁਟ ਕਰਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਿਆਲ਼ ਦੀ ਨਿੱਘੀ ਰਾਤੇ ਸੱਜਣ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਕਾਲ਼ੀ ਕੌਫ਼ੀ ਘੁਟ-ਘੁਟ ਕਰਕੇ ਪੀਵੀਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਤਾਂ ਲਿਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਿਖੀ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਛਾਪੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਮੈਨੂੰ ਘੱਲੀ ਹੈ। ਚਿੱਟੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ 'ਤੇ ਨਿੱਕੀਆਂ-ਨਿੱਕੀਆਂ ਗੁਲ਼ਾਈਆਂ ਤੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਖਿਲਰੀ ਸਿਆਹੀ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਦੇ ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਚਸ਼ਮੇ ਫੁਟਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੰਗੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਹੋਰ ਹੋਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ - ਜੀਉਣ ਜੋਗੀ। ਕਿਤਾਬ ਤੇ ਕਾਰੀ (ਪਾਠਕ) ਦੀ ਵਫ਼ਾ ਤੋੜ ਤਕ ਨਿਭਣ ਵਾਲ਼ੀ ਵਫ਼ਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬ ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਤਿਕਾਰ ਮੰਗਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। {{gap}}ਜੌਨ੍ਹ ਬਰਜਰ ਨੇ ਇਕ ਥਾਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: "ਬੋਲੀ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੀ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ਼ ਗੱਲੋੜੀਆਂ ਕਰਦੀ ਹੈ।" ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਣਾ ਦਿਲ ਅਣਜੰਮਿਆਂ ਵਾਸਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਉੱਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਫੇਰ ਪੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਉੱਤੇ। ਹੁਣ ਇਹ ਪਲਾਸਟਿਕ ਉੱਤੇ ਵੀ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਿਚ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ। ਕਾਗ਼ਜ਼ ਅੱਗੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਝਿਜਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਸੇ ਲਈ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਲੋਕ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀਆਂ ਲਿਖਦੇ ਹਨ; ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਉਡੀਕਦੇ ਹਨ। {{gap}}ਕਿਸੇ ਸੁਹਣੇ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਸੁਹਣੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ 'ਤੇ ਛਪੀ ਸੁਹਣੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਬੋਲ ਯਾਦ ਆਉਂਦੇ ਹਨ - ਧਨੁ ਸੁ ਕਾਗਦੁ ਕਲਮ ਧਨ/ਧਨੁ ਘੋਟਮਿ ਕਾਲੜੀ ਮਸੁ/ਧਨ ਲੇਖਾਰੀ ਨਾਨਕਾ/ਜਿਸ ਨਾਮ ਲਿਖਾਇਆ ਸਚੁ॥ {{gap}}ਟਰਾਟਸਕੀ ਨੇ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ: ਇਨਸਾਨ ਨੇ ਜੋ ਦੋ ਬਹੁਤ ਕਰੀਬੀ ਸ਼ੈਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹਨ - ਕਲਮ ਤੇ<noinclude></noinclude> q9uz4xuggue2l2bui5yoqdcvy6ofz9c 250 55297 234137 148722 2026-09-08T13:16:23Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234137 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{center|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/92}}</noinclude>ਊਧਮ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੁਭਾਅ ਹੈ। ਲਹੂ, ਮਕਤਲ, ਫ਼ਾਂਸੀ, ਸ਼ਹੀਦ, ਸਲੀਬ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਰਗੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਬਿੰਬਾਂ ਨਾਲ਼ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ (ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ "ਦਿੱਲੀ" ਨੂੰ) ਇਕਤਰਫ਼ਾ ਸੰਬੋਧਨੀ ਅੰਦਾਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਜੁਝਾਰ ਕਵਿਤਾ ਭਰੀ ਪਈ ਹੈ। ਇਹਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਧਰਮ ਹੈ। ਉਰਦੂ, ਫ਼ਾਰਸੀ ਤੇ ਅਰਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਹਾਲ ਹੈ। '''ਪੰਜਾਬੀ ਪਿਆਰ ਕਵਿਤਾ ਹਾਲੇ''' ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਵਾਗਾਂ ਛੱਡ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਵਾਲ਼ੀਏ ਨੀ' ਤੋਂ ਚਲ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਦੇ 'ਬ੍ਰਿਹੋਂ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ' ਤਕ ਹੀ ਪਹੁੰਚੀ ਹੈ। ਜੁਝਾਰ ਕਵਿਤਾ ਵਿਚ ਇਨਸਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਫ਼ਲਸਫ਼ਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀਸ਼ੀਲ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨਾਲ਼ੋਂ ਇਸ ਗੱਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ ਕਿ ਜੁਝਾਰ ਕਵੀ ਨਾ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵਾਂਙ ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਔਰਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ। ਸੰਨ 47 ਪਿੱਛੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਵੀਆਂ ਕੋਲ਼ ਜਾਂ ਤਾਂ ਉਰਦੂ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੀ ਰੂਮਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸ਼ਾਇਰੀ (ਫ਼ੈਜ਼, ਮਜਾਜ਼, ਸਾਹਿਰ ਵਗ਼ੈਰਾ) ਦਾ ਮਾਡਲ ਸੀ; ਜਾਂ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ। ਉਰਦੂ ਨਾ ਜਾਣਨ ਕਰਕੇ ਜੁਝਾਰ ਕਵੀ ਮਾੜੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ 'ਸਦੀਵੀ ਇਸਤਰੀ' ਦੁਰਲਭ ਸੀ। ਜੁਝਾਰ ਕਵਿਤਾ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵਧੇਰੇ ਯਥਾਰਥਕ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਚਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦਾ। ਇਨਸਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤਪਸੰਦ ਫ਼ਲਸਫ਼ੇ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਟਕਰਾਉ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਚੰਗੀ ਮਿਸਾਲ ਖਟਕੜ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਜੈ ਜਵਾਲਾ ਹੈ: {{Block center|<poem>ਮੇਰੇ ਕੁਝ ਨੇੜਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੀ ਟੁੱਟੇ</poem>}}<noinclude></noinclude> enx27kwx5wj9sh1ivgvm5znjl3662mv 250 55298 234138 148723 2026-09-08T13:19:34Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234138 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{center|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/94}}</noinclude>ਫ਼ੈਜ਼ ਸਾਹਿਬ ਬੜਾ ਚਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਅਪਣੀ ਗ਼ਜ਼ਲ ਵਿਚ ਆਖ ਚੁੱਕੇ ਸਨ: ਮੁਝ ਸੇ ਪਹਲੀ ਸੀ ਮੁਹੱਬਤ ਮੇਰੀ ਮਹਬੂਬ ਨਾ ਮਾਂਗ...। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਗ਼ਾਲਿਬ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ: ਗੋ ਮੈਂ ਰਹਾ ਰਹੀਨੇ-ਸਿੱਤਮ ਹਾਏ ਰੂਜ਼ਗਾਰ/ਲੇਕਿਨ ਤੇਰੇ ਖ਼ਿਆਲ ਸੇ ਗਾਫ਼ਿਲ ਨਹੀਂ ਰਹਾ। {{gap}}ਪਾਸ਼ ਅਪਣੀ ਕਵਿਤਾ '''ਕਲਾਮ ਮਿਰਜ਼ਾ''' ਵਿਚ ਔਰਤ-ਮਰਦ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦਾ ਨਵਾਂ ਮਿਆਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਨਾ ਤਾਂ ਉਹ ਮਿਰਜ਼ਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਸਾਹਬਾਂ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਪਿਆਰ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਗਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਪੀਲੂ ਸ਼ਾਇਰ। '''ਛੰਨੀ, ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ, ਹੈ ਤਾਂ ਬੜਾ ਅਜੀਬ''' ਵਰਗੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਪਾਸ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਦਾ ਹਮਦਰਦੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਭਗਵਾਨ ਜੋਸ਼ ਨੇ ਲਿਖਿਆ: ਪਾਸ਼ ਜਦ ਨਿੱਕੇ ਨਿੱਕੇ ਸੰਸਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਘੁਲ਼ਦਿਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਮੁੜ ਯਕੀਨ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਦੌਰ ਦਾ ਤਰਜਮਾਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਾ ਛੁੰਹਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹਦੀ ਅਸਲ ਕਾਵਿ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। '''ਰਾਤ ਨੂੰ, ਬਰਸਾਤ, ਕੰਡੇ ਦਾ ਜ਼ਖ਼ਮ, ਯੁੱਧ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ, ਖੂਹ, ਧਰਮਦੀਕਸ਼ਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ''' ਵਰਗੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਯਾਦਗਾਰੀ ਹਨ: ਭਵਾਂਟਣੀ ਖਾ ਕੇ ਪੰਜਾਲ਼ੀ ਸਣੇ ਡਿਗੇ ਮਰ ਰਹੇ ਝੋਟੇ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਕਿਸੇ ਅਦਿਖ ਪੰਛੀ ਦਾ ਸਹਿਮ...ਮੇਰੇ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਕਿਤੇ ਬੱਦਲ਼ ਗੜ੍ਹਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੈਂ ਆਲ੍ਹਣਿਆਂ ਵਿਚ ਡਰਦਾ ਹਾਂ ਮਾਸੂਮਤਾ ਨਾਲ਼...ਧਰਤੀ ਉਡਦੇ ਕਾਵਾਂ ਵਲ ਤੱਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। {{gap}}ਮੈਂ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਕਵੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕਵੀ ਨਾਲ਼ ਮੇਲਣ ਦਾ ਕਾਇਲ ਨਹੀਂ। ਏਨਾ ਹੀ ਆਖਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ ਕਿ ਪਾਸ਼ ਦੇ ਸਿਰਜੇ ਉਪਰੋਕਤ ਬਿੰਬ ਲਾਸਾਨੀ ਹਨ।<noinclude></noinclude> aimoktb6s1cp1qxg01f7ujj2ynmlkea 250 55299 234142 148724 2026-09-08T13:37:41Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234142 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{center|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/98}}</noinclude>ਕਿਤਾਬ। ਚੰਗੀ ਲਿਖੀ ਕਿਤਾਬ ਜਿਹਦੇ ਵਿਚ ਬੰਦਾ ਨਵੇਂ ਖ਼ਿਆਲ ਲਭ ਸਕੇ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਕਲਮ ਜਿਹਦੇ ਕਲਮ ਜਿਹਦ ਨਾਲ਼ ਬੰਦਾ ਅਪਣੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦੂਜਿਆਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ। {{gap}}ਮੈਂ ਅਜ ਤਕ ਜਿੰਨੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਰਾਹਬਰੀ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਇੱਕੋ ਵੇਲੇ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ; ਇਕ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਤਾਬ ਸੁੰਘਿਆਂ ਪਤਾ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੋਏਗੀ। ਪੈੱਨ ਨਾਲ਼ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾਉਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਪੈਨਸਿਲ ਨਾਲ਼ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਕੇ ਅਖ਼ਰੀਲੇ ਕੋਰੇ ਸਫ਼ੇ 'ਤੇ ਹਵਾਲਾ ਲਿਖ ਲਈਦਾ ਹੈ। ਸੱਜਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਾਂਙ ਕਿਤਾਬ ਦੁਲਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਦਿਲੋ-ਦਿਮਾਗ਼ ਨੂੰ ਛੁਹਣ ਵਾਲ਼ਾ ਫ਼ਿਕਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਤਾਬ ਅੱਖਾਂ ਮੁੰਦ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਰੂਹ ਵਿਚ ਰਚਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ਼ ਛਪੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੇਖਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਚੁੰਮੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਹੁੰਦਾ। ਲਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਕਿਥੇ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੂਰ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਉਹਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸਜਲ ਅੱਖੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਚੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਰੂਦਾ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਚੇ ਗੂਵਾਰੇ ਦੀ ਬੰਦੂਕ ਨਾਲ਼ ਉਹਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਪਿਆਰੇ ਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਇਲੀਆ ਇਹਰੁਨਬਰਗ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹਨੂੰ ਲੰਮੀ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖੀ ਸੀ, ਇਹ ਅਣਜਾਣਦਿਆਂ ਕਿ ਇਹਰੁਨਬਰਗ ਬੜੇ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। 1988 ਦੇ ਸਾਲ ਜੋ ਕਿਤਾਬ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਚੰਗੀ ਲੱਗੀ, ਉਹਦਾ ਨਾਂ ਹੈ: ਸੋਵੀਅਤ ਕਾਫ਼ਰ (A Soviet Heretic - ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਆੱਵ ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਪ੍ਰੈੱਸ, ਲੰਡਨ, 1975) ਤੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ - ਏਵਗੇਨੀ ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਲੰਡਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੁਕਾਨ ਚ ਐਵੇਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਫੋਲ਼ਦਿਆਂ ਹੱਥ ਲੱਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ ਦਾ ਨਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ<noinclude></noinclude> 93ngz1pud3gl58noni0cvxk6gj1cd70 250 55300 234149 165326 2026-09-08T14:34:31Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234149 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{center|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/99}}</noinclude>ਸੁਣਿਆ। ਵਰਕੇ ਫੋਲ਼ੇ, ਸੁੰਘੇ; ਤਾਂ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਸ ਵਿਚ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਬਾਤ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਹਾਕੇ ਦੀ ਲਿਖੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਸੰਨ 75 ਵਿਚ ਲੰਡਨ ਵਿਚ ਛਪੀ ਤੇ ਸੰਨ 88 ਵਿਚ ਪੜ੍ਹੀ ਕਿਤਾਬ ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਚੰਗੀ ਨਿਕਲ਼ੀ। {{gap}}ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ (1884-1937) ਰੂਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੀ। ਇਹਨੇ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਰਲ਼ ਕੇ 1905 ਦੇ ਇਨਕਲਾਬ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ, ਕੈਦ ਤੇ ਜਲਾਵਤਨੀ ਕੱਟੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪੇਸ਼ੇ ਵਜੋਂ ਜਹਾਜ਼ਸਾਜ਼ ਸੀ। ਰੂਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਬਰਫ਼ਤੋੜ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਇਹਨੇ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇਹਨੇ ਨਾਵਲ, ਲੇਖ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ। ਕਈ ਇਹਨੂੰ ਗੋਰਕੀ ਤੇ ਬੈਲੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਲੇਖਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਨਕਲਾਬ ਬਾਅਦ ਇਹ ਰੂਸੀ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਦਾ ਆਗੂ ਰਿਹਾ ਤੇ ਕਈ ਸਾਹਿਤਕ ਪਰਚਿਆਂ ਦਾ ਐਡੀਟਰ। ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਚੰਗਾ ਸਾਹਿਤ ਰੂਸੀ ਵਿਚ ਛਾਪਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਉਦਮ ਚ ਇਹਨੇ ਗੋਰਕੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। {{gap}}''ਸੋਵੀਅਤ'' ਕਾਫ਼ਰ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਸਾਹਿਤਕ ਮਸਲ੍ਹਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਰੂਸੀ ਸਾਹਿਤ ਬਾਰੇ ਲੇਖ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖ਼ਾਕੇ ਹਨ। {{gap}}ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੇ ਜ਼ਾਮਿਆਤਿਨ ਲਿਖਦਾ ਹੈ: ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਾਰੂਦ ਵਾਂਙ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫ਼ਰਕ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਰੂਦ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਫਟਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿਤਾਬ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰ ਧਮਾਕਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਦਣ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਓਦਣ ਤੋਂ ਬੰਦਾ ਬਾਂਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਅੱਜ ਤਕ ਭੁਲਾਈ ਨਹੀਂ। ਇਹਨੂੰ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਕੇ ਦੇਖੋ - ਇਹ ਇਹਨੂੰ ਇਕਦਮ ਪਾੜ ਦਏਗਾ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਚ ਰੋਲ਼ ਦਏਗਾ। {{gap}}ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਦੋ ਖ਼ਾਸ ਲੇਖ ਹਨ: '''ਸਾਹਿਤ, ਇਨਕਲਾਬ, ਵਿਘਟਨ''' Entropy ਤੇ ਹੋਰ ਮਸਲ੍ਹਿਆਂ ਬਾਰੇ ਅਤੇ '''ਨਿਸ਼ਾਨਾ'''। {{gap}}ਪਹਿਲੇ ਲੇਖ ਵਿਚ ਲਿਖਾਰੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: "ਅੰਤਿਮ, ਸਰਬਉੱਚ ਤੇ ਮਹਾਨਤਮ ਹਿੰਦਸਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਪਰ ਇਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੋਈ? ਜੇ<noinclude></noinclude> 9cuukee2rfuxwfkaui4eu00gtn8n6wj 250 55314 234152 148855 2026-09-08T14:51:49Z Tamanpreet Kaur 606 234152 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Tamanpreet Kaur" />{{c|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/101}}</noinclude>ਹੈ: "ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਹਾਲੇ ਵੀ ਜੰਗ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ਼ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਜਮਾਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਦਾ ਪਾਲ਼ਿਆ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਨਕਾਰੇ (ਨੈਗੇਟਿਵ) ਜਜ਼ਬਾਤ 'ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਰਦੀ। ਅਸਲੀ ਸਾਹਿਤ ਓਦੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਇਨਸਾਨ ਨਾਲ਼ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾਂਗੇ। ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਜ਼ਾਲਮ ਹੈ; ਇਹ ਜੰਗਾਂ ਤੇ ਬਗ਼ਾਵਤਾਂ ਦਾ ਜ਼ਮਾਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨਫ਼ਰਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਫ਼ਰਤ ਇਨਸਾਨੀ ਮਨ ਉੱਤੇ ਮਾਰੂ ਅਸਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਜਮਾਤਾਂ ਨਾ ਰਹੀਆਂ ਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਤੇ ਜਨੌਰਾਂ ਵਾਲ਼ੀ ਖ਼ੈਰਸਗਾਲੀ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨਹੀਂ ਆਉਣੀ। ਪਰ ਇਹ ਸਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੁੱਚੇ ਇਨਸਾਨੀ ਜਜ਼ਬਾਤ ਦੇ ਉਮ੍ਹਲਣ ਦਾ ਪਿਆਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਏਗਾ। {{gap}}"ਕਲਾ ਨੇ ਸਦਾ ਹੁਕਮਰਾਨ ਜਮਾਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਕੋਈ ਫ਼ਾਸ਼ਿਸਟ ਜਾਂ ਸਾਮਰਾਜੀ ਤਾਂ ਹੁੱਬਦਾ ਫਿਰੇ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵਿਰੋਧ-ਵਿਕਾਸੀ ਇਨਕਲਾਬੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। (ਸਾਡੀ) ਮੌਜੂਦਾ ਹੁਕਮਰਾਨ ਜਮਾਤ ਦੀ ਖ਼ਸਲਤ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਦੀ ਹਕੂਮਤ ਆਰਜ਼ੀ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜ ਤਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਦੀ ਹਕੂਮਤ ਛੇਤੀ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਖ਼ਤਮ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਰਿਆਸਤ (ਸਟੇਟ) ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਕੂਮਤ ਤੋਂ ਨਜਾਤ ਦਿਵਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਹੁਣ ਦੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਜਮਾਤ ਇਹ ਗੱਲ ਜਾਣਦੀ ਹੈ (ਜਾਂ ਇਹਨੂੰ ਜਾਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਇਸ ਵੇਲੇ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। {{gap}}"ਭਲ਼ਕ ਦਾ ਬੀਅ ਸਦਾ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}"ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਐਸੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਬੁਰਕੀ ਦੀ ਝਾਕ ਵਿਚ ਜਾਂ ਘੁਰਕੀ ਦੇ ਡਰੋਂ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਣ। ਨਾ ਇਨਕਲਾਬ ਨੂੰ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਧਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹਨੂੰ ਐਸੇ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ; ਜੋ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਓਵੇਂ ਜਿਵੇਂ<noinclude></noinclude> 8epigtnl3h9ccjmshwiomwk2t75etq2 250 58345 234160 233395 2026-09-08T16:04:30Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234160 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ। ਸ਼ਾ। ਨੀ|}}</noinclude>ਤਸਵੀਰ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਝਉਲ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬੇੜੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ, ਦੁਮੇਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਕਪੜੇ ਦੇ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਵਾਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ਰ ਦੀ ਹੱਟੀ ਵਿਚ ਟੰਗੇ ਪਰਦੇ ਅਗਾੜੀ ਬੈਠ ਕੇ ਖਿਚਵਾਈ ਫ਼ੋਟੋ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਸਫ਼ਰ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਦੇਸੋਂ ਪਰਦੇਸ ਤੇ ਪਰਦੇਸੋਂ ਦੇਸ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਕ ਬੰਨਿਓਂ ਗ਼ਮੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਬੰਨਿਓਂ ਘਰ ਮੁੜਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ। {{gap}}ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਮੇਰੇ ਬਾਪ ਨੇ ਅਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਪਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸੁੱਖਸਾਂਦ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਅਪਣੇ ਘਰ ਦਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਲਣ ਲਈ ਖਿਚਵਾਈ ਹੋਏਗੀ। ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਾ ਕਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ। ਏਹ ਅਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਏਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਘਬਰਾਈ ਸੀ। ਪਹਲਾਂ ਮੇਰਾ ਦਾਦਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਚੀਨ ਕਨੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਭਾਣੇ ਪਰਦੇਸ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਏਗਾ? ਓਦੋਂ ਨਕਸ਼ਾ ਕਿਹਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ? ਓਦੋਂ ਚੀਨ ਕਨੇਡੇ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਕਾਲ਼ੀ ਮਿੱਟੀ ਕਲਕੱਤਿਓਂ ਚਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਸੋਚਦੀ ਹੋਣੀ ਹੈ - ਪਰਦੇਸ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਹਰਿਦੁਆਰੋਂ ਵੀ ਅਗਾਂਹ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਲ। ਓਦੋਂ ਦੁਮੇਲ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ-ਹੁੰਦਾ ਸੀ - ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਹੀ ਮਿਲ਼ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਕਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਟੈਲੀਵੀਯਨ। ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਵਾਂਙ ਬਰੋ-ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। {{gap}}ਅਪਣਾ ਘਰ ਵਤਨ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਾਈ ਥਾਂ ਵਸਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਸਾਸ ਸਾਹ ਵਾਂਙ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਲਗਦਾ ਹੈ ਹਰ ਪਲ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਖੁਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਵਤਨੇ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਸੀ ਜਾਣ ਦੀ ਕਸਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਚਾਕਰੀ ਤੋਂ ਪਹਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਘਰਬਾਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੋਈ<noinclude>{{rh||3|}}</noinclude> r27v2dngvx9wvc1ieyz7wk9yyvivkc1 234176 234160 2026-09-08T16:26:44Z Harchand Bhinder 2624 234176 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ। ਸ਼ਾ। ਨੀ|}}</noinclude>ਤਸਵੀਰ ਅਸਲੀਅਤ ਦਾ ਝਉਲ਼ਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਸਲੀਅਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਸਵੀਰ ਵਿਚ ਤਾਂ ਬੇੜੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਛੱਲਾਂ, ਦੁਮੇਲ 'ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਕਪੜੇ ਦੇ ਪਰਦੇ ਉੱਤੇ ਵਾਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਫ਼ੋਟੋਗਰਾਫ਼ਰ ਦੀ ਹੱਟੀ ਵਿਚ ਟੰਗੇ ਪਰਦੇ ਅਗਾੜੀ ਬੈਠ ਕੇ ਖਿਚਵਾਈ ਫ਼ੋਟੋ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਸਫ਼ਰ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਦੇਸੋਂ ਪਰਦੇਸ ਤੇ ਪਰਦੇਸੋਂ ਦੇਸ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ - ਇਕ ਬੰਨਿਓਂ ਗ਼ਮੀ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਬੰਨਿਓਂ ਘਰ ਮੁੜਨ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ।</br> {{gap}}ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਮੇਰੇ ਬਾਪ ਨੇ ਅਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਪਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਸੁੱਖਸਾਂਦ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਅਪਣੇ ਘਰ ਦਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਲਣ ਲਈ ਖਿਚਵਾਈ ਹੋਏਗੀ। ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਨਾ ਕਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਨਾ ਸਮੁੰਦਰ। ਏਹ ਅਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਏਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਦੇਖ ਕੇ ਬੜਾ ਘਬਰਾਈ ਸੀ। ਪਹਲਾਂ ਮੇਰਾ ਦਾਦਾ ਤੇ ਉਹਦੇ ਭਰਾ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਚੀਨ ਕਨੇਡੇ ਗਏ ਸਨ। ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਭਾਣੇ ਪਰਦੇਸ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੋਏਗਾ? ਓਦੋਂ ਨਕਸ਼ਾ ਕਿਹਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਆਉਂਦਾ ਸੀ? ਓਦੋਂ ਚੀਨ ਕਨੇਡੇ ਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਕਾਲ਼ੀ ਮਿੱਟੀ ਕਲਕੱਤਿਓਂ ਚਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਦਾਦੀ ਸੋਚਦੀ ਹੋਣੀ ਹੈ - ਪਰਦੇਸ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਹੈ, ਹਰਿਦੁਆਰੋਂ ਵੀ ਅਗਾਂਹ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਵਲ। ਓਦੋਂ ਦੁਮੇਲ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ-ਹੁੰਦਾ ਸੀ - ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਪਿੰਡ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਹੀ ਮਿਲ਼ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਹਵਾਈ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਕਿਹੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਤੇ ਨਾ ਟੈਲੀਵੀਯਨ। ਹੁਣ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਦੀਆਂ ਲੀਹਾਂ ਵਾਂਙ ਬਰੋ-ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।</br> {{gap}}ਅਪਣਾ ਘਰ ਵਤਨ ਛੱਡ ਕੇ ਪਰਾਈ ਥਾਂ ਵਸਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਲ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਸਾਸ ਸਾਹ ਵਾਂਙ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਲਗਦਾ ਹੈ ਹਰ ਪਲ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਖੁਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੇਵਤਨੇ ਨੂੰ ਅਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕੋਸੀ ਜਾਣ ਦੀ ਕਸਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫ਼ਰੰਗੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਚਾਕਰੀ ਤੋਂ ਪਹਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਘਰਬਾਰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੋਈ {{nop}}</br><noinclude>{{rh||3|}}</noinclude> n1cl6c08amc6zyac48rvp0zp6haa5fd 250 58353 234145 161052 2026-09-08T13:55:02Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234145 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" /></noinclude>{{Css image crop |Image = Phailsufian.pdf |Page = 107 |bSize = 423 |cWidth = 147 |cHeight = 498 |oTop = 65 |oLeft = 134 |Location = center |Description = }}<noinclude></noinclude> owdydm4mh3f1noclgb3ilmfqr1c8azr 250 58355 234135 161479 2026-09-08T13:00:42Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234135 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{center|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/90}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਨਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਬੀਤੇ ਦੇ ਨਾਇਕਾਂ ਨਾਲ ਤੋਲਣਾ ਗ਼ਲਤੀ ਹੀ ਸੀ। ਕਵੀ ਅਚੇਤ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਝ ਵੀ ਵੱਡੇ ਨਾਇਕ ਬੈਠੇ।...ਇਹ ਕਵੀ ਹੀ ਸਨ, ਜੋ ਲਹਿਰ ਦੇ ਬੁਲਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਇਸੇ ਮਜਬੂਰੀ ਕਾਰਨ ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਨਾਇਕਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਗ਼ਲਤੀ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰੋੜ੍ਹ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੋਲ ਨਾ ਰਿਹਾ। - ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਰੰਧਾਵੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲਾਂ, ਪਾਸ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ, 1989</poem>}} '''ਨਕਸਲਬਾੜੀ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦਾ''' ਤੱਤਸਾਰ ਇਹ ਸੀ: (ੳ) ਭਾਰਤੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਜਮਾਤਾਂ ਸਮਾਜਕ-ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਤੇ ਸਾਮਰਾਜਵਾਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀਆਂ ਦਲਾਲ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨੰਬਰ ਇਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰੂਸ ਹੈ। (ਅ) ਪਾਰਲੀਮੈਂਟਰੀ ਰਸਤਾ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਤੇ ਚੋਣਾਂ ਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਕਮਿਉਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਸੋਧਵਾਦੀ ਤੇ ਗ਼ਦਾਰ ਹਨ (ੲ) ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਚੀਨ ਦੇ ਕਿਸਾਨੀ ਇਨਕਲਾਬ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਿਆਂ ਲਮਕਵੀਂ ਗੁਰੀਲਾ ਜੰਗ ਲੜਨ ਨਾਲ਼ ਹੋਏਗੀ। ਜਮਾਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਇਸਦਾ ਉਘੜਵਾਂ ਪੱਖ ਸਨ (ਸ) ਕੌਮੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਬੁੱਤ ਭੰਨਣ, ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀਆਂ ਲੂਹਣ ਤੇ ਗ਼ੈਰਸਤਾਲਿਨਵਾਦੀ ਸਾਹਿਤ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਚੀਨ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਦਾ ਕਲਚਰਲ ਇਨਕਲਾਬ ਕੀਤਾ ਜਾਏ। ਸਾਰੇ ਜੁਝਾਰ ਲਿਖਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਸਿਆਸੀ ਲਾਈਨ ਦਾ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜਗੀਰਦਾਰੀ ਤਾਂ ਮੁੜ ਲਿਆਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਪਰ ਮਾਓਵਾਦੀ ਇਹ ਲਹਿਰ ਬੰਗਾਲ ਤੋਂ ਧੂਹ ਕੇ ਜ਼ਰੂਰ ਲੈ ਆਏ। ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਸੁਹਜ ਨਾਲ਼ ਦੂਰ ਦਾ ਵੀ ਵਾਸਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਹ ਇਸ ਦੌਰ ਦੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਮਾੜਾ ਪੱਖ ਹੈ। {{gap}}ਰੂਸ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਛਾਬੇ ਰੱਖਣ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ੀ ਵਰਤਾਰੇ ਨੂੰ ਜੁਝਾਰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ:<noinclude></noinclude> 01zhlmvd5ys804v355z3z95d9mc2h3i 250 58363 234150 161111 2026-09-08T14:41:58Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234150 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{center|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/106}}</noinclude>ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮਰਦ ਨੂੰ ਔਰਤ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵਧ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਔਰਤ ਮਰਦ 'ਤੇ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਮਣਸਾਰ ਜਾਨੋਂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੁਰੀਤ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹਾਲੇ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵਧ ਹੈ। ਫੇਰ ਮੰਦਹਾਲੀ, ਸੁੰਗੜਦੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਕਰਕੇ ਛੜੇ ਵਧਦੇ ਗਏ। ਮਲਵਈ ਬੋਲੀ ਹੈ - ਘਰ ਦੀ ਨਾਰ ਬਿਨਾਂ, ਕਾਹਦੀਆਂ ਭਰਾਵੋ ਜੂਨਾਂ। - ਅਖਾੜੇ ਚ ਨਿਤਰ ਕੇ ਵੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਢਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਭਗਤੂ ਦੀ ਸੰਙ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਉਹਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਦਿਲ ਦੀ ਗੱਲ ਆਖਿਆਂ ਕੋਈ ਕੰਧ ਨਹੀਂ ਢਹਿ ਜਾਣੀ, ਪਰ ਤਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ। ਅੱਗੋਂ ਰੰਨ ਕਿਹੜੀ ਨਿਆਣੀ ਹੈ। {{Block center|<poem>ਬੋਲੀ ਪਾਮਾ ਰੂਹ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਦਿਆਂ, ਲੈ ਕੇ ਖੂਪ ਅਨੰਦ ਨੀਂ ਅੱਡੀਓਂ ਲੈ ਕੇ ਧੁਰ ਚੋਟੀ ਤਾਈਂ, ਰੰਨੇਂ ਗਿਣਾਂ ਅੰਗ ਅੰਗ ਨੀਂ ਗੋਲ਼ ਵੀਣੀ ਤੇ ਸਜਣ ਚੂੜੀਆਂ, ਭੀੜੀ ਚੜ੍ਹਾਮੇਂ ਵੰਗ ਨੀਂ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਦੀ ਪਰੀ ਦਿਸੇਂ ਤੂੰ, ਉੜਦੀ ਐਂ ਬਿਨ ਫੰਗ ਨੀਂ ਧੁੰਨੀ ਤੇਰੀ ਕੌਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ, ਪੰਛੀ ਪੀਣ ਭਰ ਭੰਗ ਨੀਂ ਇਕ ਗੱਲ ਦਾ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿਣਾ, ਕੀ ਢਹ ਜੂ ਗੀ ਕੰਧ ਨੀਂ ਭਗਤੂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਿੰਦ ਨ ਸਕੂ ਮਲੰਗ ਨੀਂ ਆਪੇ ਸਮਝ ਰੰਨੇਂ, ਕਹਿੰਦੇ ਨੂੰ ਲਗਦੀ ਸੰਗ ਨੀਂ</poem>}} {{gap}}ਇਹ ਬੋਲੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਿਤ ਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੀ? ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚ ਇਹ ਚੁੱਪ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਸਾਡੀ ਬਾਹਲ਼ੀ ਕਵਿਤਾ ਕੀਰਨਿਆਂ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਕੌਮ ਕਿਹਦੀ ਮੁਕਾਣ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ? ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੁਰਲੱਭ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਰਲਭ ਵੇਲਾ ਕਵਿਤਾ ਕਹਾਣੀ ਚ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਘਟਦਾ? ਸਾਨੂੰ ਨੱਚਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ? {{gap}}ਮਾਰਕਸ ਨੇ '''ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚ ਬਰਤਾਨਵੀ ਹਕੂਮਤ''' ਨਾਂ ਵਾਲ਼ੇ<noinclude></noinclude> n7lrjhdxlheikjvwmj7usqdl5uu0zut 250 58407 234136 161490 2026-09-08T13:02:53Z Tamanpreet Kaur 606 /* ਤਸਦੀਕ */ 234136 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Tamanpreet Kaur" />{{center|ਫੈਲਸੂਫੀਆਂ/91}}</noinclude>{{Block center|<poem>ਇਹ ਪੈਂਡੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੇ ਨਹੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਕਟ ਮਿਣ ਸਕਦੇ ਨੇ ਨਾ ਇਹ ਰਸਤੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਮਾਸਕੋ ਜਾਂ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਮਿਣਦੇ ਹੋ ਇਹ ਦੂਰੀ ਜੋ ਅਸਾਡੇ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਮਿਣਨ ਖ਼ਾਤਰ ਹੈ</poem>}} {{right|- ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਦਿਲ, ''ਸਤਲੁਜ ਦੀ ਹਵਾ'' }} {{Block center|<poem>ਲਓ ਫ਼ੋਨ ਆਇਆ ਏ: ਓ ਪਿਆਦੇ ਕਲ੍ਹ ਨੂੰ ਤੂੰ ਮਾਸਕੋ ਪਹੁੰਚੀਂ ਓ ਮੋਹਰੇ ਚੌਥ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਚਲਾ ਆਈਂ</poem>}} {{right|- ਦਰਸ਼ਨ ਖਟਕੜ, ''ਸੰਗੀਸਾਥੀ''}} {{Block center|<poem>ਵੋਟ ਸੋਨੇ ਦਾ ਮਿਰਗ ਬਣ ਕੇ ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ ਤੇ ਕ੍ਰੈਮਲਿਨ ਤੋਂ ਵਾਈਟ ਹਾਉਸ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਤੇ ਧੜ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਫੁਟਪਾਥ 'ਤੇ ਹੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ</poem>}} {{right|- ਗੁਰਦੀਪ ਗਰੇਵਾਲ, ''ਸਫ਼ਰ ਦੇ ਬੋਲ''}} {{Block center|<poem>ਇਹਦੀ ਸਾੜੀ ਚ ਡਾਲਰ ਹੈ, ਇਹਦੀ ਅੰਗੀ ਚ ਰੂਬਲ ਹੈ ਇਹਨੂੰ ਮੇਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਕਹਿਣਾ, ਮੇਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਹੇਠੀ ਹੈ</poem>}} {{right|- ਪਾਸ਼, ''ਉਡਦੇ ਬਾਜ਼ਾਂ ਮਗਰ''}} ਚਾਰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਲਹਿਰ ਖੇਰੂੰ ਖੇਰੂੰ ਹੋ ਗਈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਇਹਦੀ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਣੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਹਿਤਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਾਹਿਤ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਕਾਂਡ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਸ ਲਹਿਰ ਦੀ ਚਰਚਾ ਓਵੇਂ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ; ਜਿਵੇਂ ਗ਼ਦਰੀਆਂ, ਬੱਬਰਾਂ, ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਤੇ<noinclude></noinclude> t2vluc3xxy2db28s4p3oag49vik639v 250 59107 234144 213617 2026-09-08T13:52:13Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 234144 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੫੧)}}</noinclude>ਲਹੀ॥ ੨੦॥ ਜੇਜੇ ਸਹਿਤ ਜਾਤ ਨ ਸੰਦੇਹ॥ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਸੰਗ ਨ ਛਾਡਤ ਨੇਹ॥ ਤੇਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰੀ ਕਹ ਜਾਹੀ॥ ਤਿਨ ਹਰਿ ਸਿਉਂ ਅੰਤਰ ਕਿਛੁ ਨਾਹੀ॥ ੨੧ ਜੇ ਜੇ ਜੀਅ ਜਾਤਨ ਤੇ ਡਰੇ॥ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤਜਿ ਤਿਨ ਮਗ ਪਰੈ॥ ਤੇਤੇ ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਮੋਂ ਪਰ ਹੀ॥ ਬਾਰ ਬਾਰ ਜਗ ਮੋ ਬਪੁ ਧਰਹੀ॥ ੧੨॥ ਤਬ ਹਰਿ ਬਹੁਰਿ ਦੱਤ ਉਪਜਾਯੋ॥ ਤਿਨ ਭੀ ਅਪੁਨਾ ਪੰਥ ਚਲਾਯੋ॥ ਕਰ ਮੋਨਖ ਸਿਰਜਦੀ ਸਵਾਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨ ਕਛੂ ਬਿਚਾਰੀ॥ ੨੩॥ ਪੁਨ ਹਰਿ ਗੋਰਖ ਕੋ ਉਪਰਾਜਾ॥ ਸਿੱਖ ਕਰੇ ਤਿਨਹੁ ਬਡ ਰਾਜਾ॥ ਸ੍ਰਵਨ ਫਾਰ ਮੁੰਦ੍ਰਾ ਦ੍ਵੈ ਡਾਰੀ॥ ਹਰਿ ਕੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਰੀਤ ਨ ਬਿਚਾਰੀ॥ ੨੪॥ ਪੁਨ ਹਰਿ ਰਾਮਾਨੰਦ ਕਉ ਕਰਾ॥ ਭੇਸ ਬੈਰਾਗੀ ਕੋ ਜਿਨ ਧਰਾ॥ ਕੰਠੀ ਕੰਠ ਕਾਠ ਕੀ ਡਾਰੀ॥ ਪ੍ਰਭ ਕੀ ਕ੍ਰਿਆ ਨ ਕਛੂ ਬਿਚਾਰੀ॥ ੨੫॥ ਜੇ ਪ੍ਰਭ ਪਰਮ ਪੁਰੁਖ ਉਪਜਾਏ॥ ਤਿਨ ਤਿਨ ਅਪੁਨੇ ਰਾਹ ਚਲਾਏ॥ ਮਹਾਦੀਨ ਤਬ ਪ੍ਰਭ ਉਪਰਾਜਾ॥ ਅਰਬ ਦੇਸ ਕੋ ਕੀਨੋ ਰਾਜਾ॥ ੨੬॥ ਤਿਨ ਭੀ ਏਕ ਪੰਥ ਉਪਰਾਜਾ॥ ਲਿੰਗ ਬਿਨਾ ਕੀਨੇ ਸਭ ਰਾਜਾ॥ ਸਭ ਤੇ ਅਪਨਾ ਨਾਮੁ ਜਪਾਯੋ॥ ਸਤਿਨਾਮ ਕਾਹੂ ਨ ਦ੍ਰਿੜਾਯੋ॥ ੨੭॥ ਸਭ ਅਪਨੀ ਅਪੁਨੀ ਉਰਝਾਨਾ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕਾਹੂ ਨ ਪਛਾਨਾ ਤਪ ਸਾਧਤ ਹਰਿ ਮੋਹ ਬੁਲਾਯੋ॥ ਇਮ ਕਹਿਕੇ ਇਹ ਲੋਕ ਪਠਾਯੋ॥ ੨੮॥ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਬਾਚ॥ ਚੌਪਈ॥ ਮੈਂ ਅਪਨਾ ਸੁਤ ਤੋਹਿ ਨਿਵਾਜਾ॥ ਪੰਥ ਪ੍ਰਚੂਰ ਕਰਬੇ ਕਹੁ ਸਾਜਾ॥ ਜਾਇ ਤਹਾਂ ਤੇ ਧਰਮ ਚਲਾਇ॥ ਕਬੁਧ ਕਰਨ ਤੇ ਲੋਕ ਹਟਾਇ॥੨੯॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਠਾਢ ਭਯੋ ਐਂ ਜੋਰ ਕਰ ਬਚਨ ਕਹਾ ਸਿਰ ਨਿਯਾਇ॥ ਪੰਥ ਚਲੇ ਤਬ ਜਗਤ ਮੈਂ ਜਬ ਤੁਮ ਕਰਹੁ ਸਹਾਇ॥੩੦॥ ਚੌਪਈ॥ ਇਹ ਕਾਰਣ ਪ੍ਰਭ ਮੋਹਿ ਪਠਾਯੋ॥ ਤਬ ਮੈਂ ਜਗਤ ਜਨਮ ਧਰਆਯੋ॥ ਜਿਮ ਤਿਨ ਕਹੀ ਇਨੈ ਤਿਮ ਕਹਿਹੋਂ। ਔਰ ਕਿਸੂ ਤੇ ਬੈਰ ਨ ਗਹਿਹੋਂ॥੩੧॥ ਮੈ ਹੋਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਕੋ ਦਾਸਾ॥ਦੇਖਨ ਆਯੋ ਜਗਤ ਤਮਾਸਾ॥ਜੋ ਪ੍ਰਭ ਜਗਤ ਕਹਾ ਸੋ ਕਹਿਹੋਂ।ਮ੍ਰਿਤ ਲੋਕ ਤੇ ਮੋਨ ਗਹੇਹੋਂ॥੩੨॥ਜੇ ਹਮ ਕੋ ਪਰਮੇਸਰ ਉਚਰਹੈਂ। ਤੋ ਸਭ ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਮਹਿ ਪਰਹੈਂ। ਮੋ ਕਉ ਦਾਸ ਤਵਨ ਕਾ ਜਾਨੋ॥ ਯਾ ਮੈ ਭੇਦ ਨ ਰੰਚ ਪਛਾਨੋ॥੩੩॥ ਨਰਾਜਛੰਦ॥ਕਹਿਯੋ ਪ੍ਰਭੂ ਸੋ ਭਾਖਹੋਂ! ਕਿ ਸੁਨ ਕਾਨ ਰਾਖਹੋਂ॥ ਕਿਸੂ ਨ ਭੇਖ ਭੀਜਹੋਂ॥ਅਲੇਖ ਬੀਜ ਬੀਜਹੁ॥੩੪॥ ਪਖਾਨ ਪੂਜਹੌ ਨਹੀਂ॥ ਨ ਭੇਖ ਭੀਜਹੌਂ ਕਹੀਂ॥ ਅਨੰਤ ਨਾਮ ਗਾਇਹੋਂ॥ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਪਾਇਹੋਂ॥ ੩੫॥ ਜਟਾ ਨ ਸੀਸ ਧਾਰਹੋਂ॥ ਨ ਮੁੱਦ੍ਰਕਾ ਸੂਧਾ<noinclude></noinclude> ocxwqdghc5v2bd81wmm4kjpt8q21c6e 250 59108 234147 213618 2026-09-08T14:10:13Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 234147 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੫੨)}}</noinclude>ਰਿਹੋਂ॥ ਨ ਕਾਂਨ ਕਾਹੂ ਕੀ ਧਰੋਂ॥ ਕਹਿਯੋ ਪ੍ਰਭੂ ਸੁ ਮੈ ਕਰੋਂ॥ ੩੬॥ ਭਜੋ ਸੁ ਏਕ ਨਾਮਯੰ ॥ ਜੁ ਕਾਮ ਸਰਬ ਠਾਮਯੰ॥ ਨ ਜਾਪ ਆਨ ਕੋ ਜਪੋਂ ॥ ਨ ਔਰ ਥਾਪਨਾ ਥਪੋਂ॥ ੩੭॥ ਬਿਅੰਤ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਹੋਂ॥ ਪਰਮ ਜੋਤ ਪਾਇਹੋਂ॥ ਨ ਧਿਆਨ ਆਨ ਕੋ ਧਰੋਂ॥ ਨ ਨਾਮ ਆਨ ਉੱਚਰੋਂ। ੩੮॥ ਤਵੱਕ ਨਾਮ ਰਤਿਅੰ॥ ਨ ਆਨ ਮਾਨ ਮੱਤਿਅੰ॥ ਪਰਮ ਧਿਆਨ ਧਾਰੀਯੰ॥ ਅਨੰਤ ਪਾਪ ਟਾਰੀਯੰ॥ ੩੯॥ ਤੁਮੇਵ ਰੂਪ ਰਾਚਿਯੰ॥ ਨ ਆਂਨ ਦਾਂਨ ਮਾਚਿਯੰ॥ ਭਵੱਕ ਨਾਮ ਉਚਾਰਿਯੰ॥ ਅਨੰਤ ਦੁਖ ਟਾਰਿਯੰ॥ ੪੦॥ ਚੌਪਈ॥ ਜਿਨਿ ਜਿਨਿ ਨਾਮੁ ਤਿਹਾਰੋ ਧਿਆਇਆ॥ ਦੂਖ ਪਾਪ ਤਿਨ ਨਿਕਟ ਨ ਆਇਆ॥ ਜੇ ਜੇ ਅਉਰ ਧਿਆਨ ਕੋ ਧਰਹੀ। ਬਹਿਸ ਬਹਿਸ ਬਾਦਨ ਤੇ ਮਰਹੀ ॥ ੪੧॥ ਹਮ ਇਹ ਕਾਜ ਜਗਤ ਮੋਂ ਆਏ॥ ਧਰਮ ਹੇਤ ਗੁਰਦੇਵ ਪਠਾਏ॥ ਜਹਾਂ ਤਹਾਂ ਤੁਮ ਧਰਮ ਬਿਥਾਰੋ॥ ਦੁਸਟ ਦੋਖੀਅਨ ਪਕਰ ਪਛਾਰੋ॥ ੪੨॥ ਇਹੋ ਕਾਜ ਧਰਾ ਹਮ ਜਨਮੰ॥ ਸਮਝ ਲੇਹੁ ਸਾਧੂ ਸਭ ਮਨਮੰ॥ ਧਰਮ ਚਲਾਵਨ ਸੰਤ ਉਬਾਰਨ॥ ਦੁਸਟ ਸਭਨ ਕੋ ਮੂਲ ਉਪਾਰਨ ੪੩॥ ਜੇ ਜੇ ਭਏ ਪਹਿਲ ਅਵਤਾਰਾ॥ ਆਪੁ ਆਪੁ ਤਿਨ ਜਾਪ ਉਚਾਰਾ॥ ਪ੍ਰਭ ਦੋਖੀ ਕੋਈ ਨ ਬਿਦਾਰਾ॥ ਧਰਮ ਕਰਮ ਕੋ ਰਾਹੁ ਨ ਡਾਰਾ॥ ੪੪॥ ਜੇ ਜੇ ਗਉਸ ਅੰਬੀਆ ਭਏ॥ ਮੈ ਮੈ ਕਰਤ ਜਗਤ ਤੇ ਗਏ॥ ਮਹਾਂ ਪੁਰਖ ਕਾਹੂ ਨ ਪਛਾਨਾ॥ ਕਰਮ ਧਰਮ ਕੋ ਕਛੂ ਨ ਜਾਨਾ॥ ੪੫॥ ਅਵਰਨ ਕੀ ਆਸਾ ਕਛੂ ਨਾਹੀਂ ॥ ਏਕੈ ਆਸ ਧਰੋਂ ਮਨ ਮਾਹੀ॥ ਆਂਨ ਆਸ ਉਪਜਤ ਕਛੁ ਨਾਹੀਂ॥ ਵਾਕੀ ਆਸ ਧਰੋਂ ਮਨ ਮਾਹੀਂ॥ ੪੬॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕੋਈ ਪੜਤ ਪੁਰਾਨ ਕੋ ਕੋਈ ਪੜਤ ਕੁਰਾਨ॥ ਕਾਲ ਨ ਸਕਤ ਬਚਾਇ ਕੈ ਫੋਕਟ ਕਰਮ ਨਿਦਾਨ ॥ ੪੭॥ ਚੌਪਈ॥ ਕਈ ਕੋਟ ਮਿਲ ਪੜਤ ਪੁਰਾਨਾਂ॥ ਬਾਚਤ ਕਿਤੇ ਕੁਰਾਂਨ ਅਜਾਨਾ॥ ਅੰਤ ਕਾਲ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨ ਆਵਾ॥ ਦਾਵ ਕਾਲ ਕਾਹੂ ਨ ਬਚਾਵਾ॥ ੪੮॥ ਕਿਉ ਨ ਜਪੋ ਤਾਕੋ ਤੁਮ ਭਾਈ॥ ਅੰਤ ਕਾਲ ਜੋ ਹੋਇ ਸਹਾਈ॥ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਲਖੋ ਕਰ ਭਰਮਾ। ਇਨ ਤੇ ਸਰਤ ਨ ਕੋਈ ਕਰਮਾ॥ ੪੯॥ ਇਹ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭ ਹਮੈ ਬਨਾਯੋ॥ ਭੇਦ ਭਾਖ ਇਹ ਲੋਕ ਪਠਾਯੋ॥ ਜੋ ਤਿਨ ਕਹਾ ਸੁ ਸਭ ਨ ਉਚਰੋ॥ ਦੰਭ ਵਿੰਭ ਕਛੁ ਨੈਕ ਨ ਕਰੋਂ॥ ੫॥ ਰਸਾਵਲਛੰਦ॥ ਨ ਜਟਾ ਮੁੰਡ ਧਾਰੋਂ॥ਨ ਮੁੱਦਕਾ ਸਵਾਰੋਂ॥ ਜਪੋ ਤਾਸ ਨਾਮੰ॥ ਸਰੈ ਸਰਬ ਕਾਮੰ॥ ੫੧॥ ਨ ਨੈਨੰ ਮਿਚਾਊਂ॥ ਨ ਡਿੰਭੰ ਦਿਖਾਊਂ॥ ਨ ਕੁਕਰਮੰਕ<noinclude></noinclude> qt7xxaqwu6d5focyw85o69e2p10fgjx 250 59109 234148 213619 2026-09-08T14:33:45Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 234148 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੫੩)}}</noinclude>ਮਾਊਂ॥ ਨ ਭੇਖੀ ਕਹਾਊਂ॥ ੫੨॥ ਚੌਪਈ॥ ਜੇ ਜੇ ਭੇਖ ਸੁ ਤਨ ਮੈ ਧਾਰੇ॥ਤੇ ਪ੍ਰਭ ਜਨਮ ਕਛੁ ਕੈ ਨ ਬਿਚਾਰੇ॥ਸਮਝ ਲੇਹੁ ਸਭ ਜਨਮ ਮਨ ਮਾਹੀਂ॥ ਡਿੰਭਨ ਮੈ ਪਰਮੇਸਰ ਨਾਹੀਂ॥ ੫੩॥ ਜੇ ਜੇ ਕਰਮ ਕਰ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਹੀ॥ ਤਿਨ ਪਰਲੋਕਨ ਮੋਂ ਗਤਿ ਨਾਹੀਂ॥ ਜੀਵਤ ਚਲਤ ਜਗਤ ਕੇ ਕਾਜਾ॥ ਸ੍ਵਾਗ ਦੇਖ ਕਰ ਪੂਜਤ ਰਾਜਾ॥ ੫੪॥ ਸ੍ਵਾਂਗਨ ਮੈ ਪਰਮੇਸਰ ਨਾਹੀਂ॥ ਖੋਜ ਫਿਰੈ ਸਭ ਹੀ ਕੋ ਕਾਹੀ॥ ਅਪੁਨੇ ਮਨ ਕਰਮੋਂ ਜਿਹ ਆਨਾ॥ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮ ਕੋ ਤਿਨੀ ਪਛਾਨਾ॥ ੫੫॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਭੇਖ ਦਿਖਾਇ ਜਗਤ ਕੋ ਲੋਗਨ ਕੋ ਬਸ ਕੀਨ॥ ਅੰਤ ਕਾਲਿ ਕਾਤੀ ਕਟਿਓ ਬਾਸ ਨਰਕ ਮੋਂ ਲੀਨ॥ ੫੬॥ ਚੌਪਈ॥ ਜੇ ਜੇ ਜਗ ਕੌ ਡਿੰਭ ਦਿਖਾਵੈ॥ ਲੋਗਨ ਮੂੰਡ ਅਧਿਕ ਸੁਖ ਪਾਵੈ॥ ਨਾਸਾਂ ਮੁੰਦ ਕਰੈ ਪਰਣਾਮੰ॥ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਨ ਕਉਡੀ ਕਾਮੰ॥ ੫੭॥ ਫੋਕਟ ਧਰਮ ਜਿਤੇ ਜਗ ਕਰਹੀ॥ ਨਰਕ ਕੁੰਡ ਭੀਤਰ ਤੇ ਪਰਹੀ॥ ਹਾਥ ਹਲਾਏ ਸੁਰ ਗਨ ਜਾਹੂ॥ ਜੇ ਮਨ ਜੀਤ ਸਕਾ ਨਹੀ ਕਾਹੁ॥ ੫੮॥॥ ਕਬੀਉ ਬਾਚ ਦੋਹਰਾ॥ ਜੋ ਨਿਜ ਪ੍ਰਭ ਮੋ ਸੋ ਕਹਾ ਸੋ ਕਹਹੋਂ ਜਗ ਮਾਹਿ॥ ਜੋ ਤਿਹ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਧਿਆਇ ਹੈਂ ਅੰਤ ਸੁਰਗ ਕੋ ਜਾਹਿੰ॥ ੫੯॥ ਹਰਿ ਹਰਿਜਨ ਦੁਇ ਏਕ ਹੈ ਬਿਬ ਬਿਚਾਰ ਕਿਛੁ ਨਾਹਿ॥ ਜਲ ਤੇ ਉਪਜ ਤਰੰਗ ਜਿਉਂ ਜਲਹੀ ਬਿਖੈ ਸਮਾਹਿ॥ ੬॥ ਚੌਪਈ॥ ਜੇ ਜੇ ਬਾਦ ਕਰਤ ਹੰਕਾਰਾ॥ ਤਿਨ ਤੈ ਭਿੰਨ ਰਹਤ ਕਰਤਾਰਾ॥ ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਬਿਖੈ ਹਰਿ ਨਾਹੀ॥ ਜਾਨਿ ਲੇਹੁ ਹਰਿ ਜਨ ਮਨ ਮਾਹੀ॥ ੬੧॥ ਆਖ ਮੁੰਦ ਕੇ ਊਡੰਬ ਦਿਖਾਵੈ॥ ਆਂਧਰ ਕੀ ਪਦਵੀ ਕਹ ਪਾਵੈ॥ ਆਂਖ ਮੀਚ ਮਗ ਸੂਝ ਨ ਜਾਈ॥ ਤਾਹਿ ਅਨੰਤ ਮਿਲੈ ਕਿਮ ਭਾਈ॥ ੬॥ ਬਹੁ ਬਿਥਾਰ ਕਹਾ ਲਉ ਕੋਈ ਕਹੈ॥ ਸਮਝਤ ਬਾਤ ਥਕਤ ਹ੍ਵੈ ਰਰੈ॥ ਰਸਨਾ ਧਰੈ ਕੋਊ ਜੋ ਕੋਟਾ॥ ਤਦੱਪ ਗਨਤ ਤਿਹ ਪਰਤ ਸੁ ਤੋਟਾ ॥ ੬੩॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਜਬ ਆਇਸ ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਭਯੋ ਜਨਮ ਧਰਾ ਜਗ ਆਇ॥ ਅਬ ਮੈ ਕਥਾ ਸੰਛੇਪ ਤੇ ਸਭਹੂੰ ਕਹਤ ਸੁਨਾਇ॥ ਇਤਿਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕਗ੍ਰੰਥੇ ਆਗਿਆ ਕਾਲੁ ਜਗਤ ਪ੍ਰਵੇਸ ਕਰਨਨੰ ਨਾਮੁ ਖਸਟ ਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤੁ ਸਭਮਸਤੁ॥ ੨੭੯॥ {{center|ਅਫਜੂ॥ ਅਥਕ ਬਿਜਨਮਕਥਨੰ॥}} ਚੌਪਈ ਮੁਰ ਪਿਤ ਪੂਰਬ ਕੀਯਸਿ ਪਿਯਾਨਾ॥ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਕੇ ਤੀਰਥ ਨਾਨਾ॥ ਜਬ ਹੀ ਜਾਤਿ ਤ੍ਰਿਬੇਣੀ ਭਏ॥ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਦਿਨ ਕਰਤ ਬਿਤਏ॥ ੧॥ ਤਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ ਹਮਾਰਾ ਭਯੋ॥ ਪਟਣਾ ਸਹਰ ਬਿਖੈ ਭਵ<noinclude></noinclude> djz6z39lwr05aed89kb8el03gijpc42 250 59110 234155 213621 2026-09-08T15:05:04Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 234155 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੫੪)}}</noinclude>ਲਯੋ॥ਮਦ੍ਰ ਦੇਸ ਹਮ ਕਉ ਲੇ ਆਏ॥ ਭਾਂਤਿ ਭਾਂਤਿ ਦਈਅਨ ਦੁਲਰਾਏ॥ ੧॥ ਕੀਨੀ ਅਨਿਕ ਭਾਂਤਿ ਤਨ ਰੱਛਾ॥ ਦੀਨੀ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਕੀ ਸਿੱਛਾ॥ ਜਬ ਹਮ ਧਰਮ ਕਰਮ ਮੋਂ ਆਏ॥ ਦੇਵ ਲੋਕ ਤਬ ਪਿਤਾਸਿਧਾਏ॥ ੩॥ ਇਤਿ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕਬਿ ਜਨਮ ਬਰਨਨੰ ਨਾਮੁ ਸਪਤ ਮੋ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤੁਮਸਤ ਸੁਭਮਸਤ॥ ੭॥ {{center|ਅਫਜੂ॥ ਅਥਰਾਜਸਾਜਕਥਨੰ॥}} {{gap}}ਚੌਪਈ॥ ਰਾਜ ਸਾਚ ਹਮ ਪਰ ਜਬ ਆਯੋ॥ ਜਥਾ ਸਕਤ ਤਬ ਧਰਮ ਚਲਾਯੋ ॥ ਭਾਂਤ ਭਾਂਤ ਬਨ ਖੇਲੁ ਸਿਕਾਰਾ॥ ਮਾਰੇ ਰੀਛ ਰੋਝ ਝੰਖਾਰਾ॥ ੧॥ ਦੇਸ ਚਾਲੁ ਹਮ ਤੇ ਫੁਨ ਭਈ॥ ਸਹਰ ਪਾਂਵਟਾ ਕੀ ਸੁਧ ਲਈ॥ ਕਾਲਿੰਦ੍ਰੀ ਤਟ ਕਰੇ ਬਿਲਾਸਾ॥ ਅਨਿਕ ਭਾਂਤਿ ਪੇਖਤ ਮਾਸਾ॥ ੨॥ਤਹਿ ਹਕੇ ਸਿੰਘ ਘਨ ਚੁਨਿ ਮਾਰੇ॥ ਰੋਝ ਰੀਛ ਬਹੁ ਭਾਤਿ ਬਿਦਾਰੇ॥ ਫਤੇ ਸਾਹ ਕੋ ਪਾਤ ਬਰਾਜਾ॥ ਲੋਹ ਪਰਾ ਹਮ ਸੋ ਬਿਨ ਕਾਜਾ॥ ੩॥ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥ ਤਹਾਂ ਸਾਹ ਸ੍ਰੀ ਸਾਹ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੋਪੇ॥ ਪੰਚੋ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਪ੍ਰਿਥੀ ਪਾਇ ਰੋਪੇ॥ ਹਠੀ ਜੀਤ ਮੱਲੰ ਸੁਗਾਜੀ ਗਲਾਬੰ॥ ਰਣੰ ਦੇਖੀਐ ਰੰਗ ਰੂਪੰ ਸਹਾਬੰ॥ ੪॥ ਹਠਿਓ ਮਾਹਰੀ ਚੰਦ ਯੰਗੰ ਗਰਾਮੰ॥ ਜਿਨੇ ਕਿੱਤੀਯੰ ਜਿੱਤੀ ਯੰਫਉ ਜਤਾਮੰ॥ ਕੁਲੇ ਲਾਲ ਚੰਦੰ ਕੀਏ ਲਾਲ ਰੂਪੰ॥ ਜਿਨੇ ਗੰਜੀਯੰ ਗਰਬ ਸਿੰਘ ਅਨੂਪੰ॥ ੫॥ ਕੁਪਿਓ ਮਾਹ ਰੂਕਾ ਹਰੂਰੂਪ ਧਾਰੇ॥ ਜਿਨੈ ਖਾਨੁ ਖਵੀਨੀ ਅੰਖੇਤੁ ਮਾਰੇ॥ ਕੁਪਿਓ ਦੇਵਤੇ ਸੰਦ ਯਾਰਾਮ ਜੱਧੰ॥ ਕੀਓ ਦ੍ਰੋਣ ਕੀ ਜਯੋਂ ਮਹਾਂ ਜੁੱਧ ਸੁੱਧੰ ॥ ੬॥ ਕ੍ਰਿਪਾਲ ਕੋਪੀਅੰ ਕਤ ਕੋ ਸੰਭਾਰੀ॥ ਹਠੀ ਖਾਨ ਹੱਯਾਤ ਕੇ ਸੀਸ ਝਾਰੀ॥ ਉਠੀ ਛਿਛ ਇੱਛੁਕ ਢਾਮੇ ਝਜੋਰੰ॥ ਮਨੋ ਮਾਖਨੰ ਮੱਟਕੀ ਕਾਨ ਫੋਰੰ॥ ੭॥ ਤਹਾ ਨੰਦ ਚੰਦ ਕੀਓ ਕੋਪ ਭਾਰੋ॥ ਲਗਾਈ ਬਰੱਛੀ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਸੰਭਾਰੋ॥ ਤੁਟੀ ਤੇਗ ਤ੍ਰਿੱਖੀ ਕਢੇ ਜਮ ਦੱਢੰ ॥ ਹਠੀ ਰਾਖੀਯੰ ਲੱਜ ਜਬੰ ਸੰਸਨੱਢੰ ॥੮॥ ਤਹਾਂ ਮਾਤਲੇਯੰ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ਕ੍ਰੋਧੰ॥ ਛਕਯੋ ਛੋਭਛੱਤ੍ਰੀ ਕਰਿਯੋ ਜੁੱਧ ਸੁਧੰ॥ ਸਹੇ ਦੇਹ ਆਪੰ ਮਹਾਬੀਰ ਬਾਣੰ॥ ਕਰੋ ਖਾਨ ਬਾਂਨੀ ਨਖਾਲੀ ਪਲਾਣੰ ॥੯॥ ਹਠਿਓ ਸਾਹ ਬੰਚੰਦ ਖੇਤੰ ਖਤ੍ਰਿਯਾਣੰ॥ ਹਣੇ ਖਾਂਨ ਖੂਨੀ ਖੁਰਾਸਾਨ ਭਾਨੰ॥ ਤਹਾਂ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਭਲੀ ਭਾਂਤਿ ਮਾਰੇ॥ ਬਚੇ ਪ੍ਰਾਨ ਲੈ ਕੈ ਸਿਪਾਹੀ ਸਿਧਾਰੇ॥ ੧੦॥ ਤਹਾਂ ਸਾਹਿ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੀਨੇ ਅਖਾਰੇ॥ ਘਨੇ ਖੇਤ ਮੋਂ ਖਾਂਨ ਖੂਨੀ ਲਤਾਰੇ॥ ਨ੍ਰਿਪੰਗੋ ਪਲਾਯੰ ਖਰੋ ਖੇਤ ਗਾਜੈ॥ ਮ੍ਰਿਗਾ ਝੁੰਡ ਮਧਿਯੰ ਮਨੋ ਸਿੰਘ ਰਾਜੈ ॥੧੧॥ ਤਹਾਂ ਏਕ ਬੀਰੰ ਹਰੀ ਚੰਦ ਕੋਪਿਓ॥ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਸੋ ਖੇਤ ਮੋਂ ਪਾਵ<noinclude></noinclude> 9dourbjkf06i30sdvgmkeb7pqcocjnr 250 59111 234183 213622 2026-09-09T03:04:27Z Ashwinder sangrur 2332 /* ਸੋਧਣਾ */ 234183 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Ashwinder sangrur" />{{center|(੫੫)}}</noinclude>ਰੋਪਯੋ॥ ਮਹਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਕੈ ਤੀਰ ਤੀਖੇ ਪ੍ਰਹਾਰੇ॥ ਲਗੇ ਜੌਨ ਕੇ ਤਾਹਿ ਪਾਰੈ ਪਧਾਰੇ॥੧॥ ਰਸਾਵਲਛੰਦ। ਹਰੀ ਚੰਦ ਕ੍ਰੁਧੰ॥ ਹਨੇ ਸੂਰ ਸੁਧੰ॥ ਭਲੇ ਬਾਨ ਬਾਹੇ॥ ਬਡੇ ਸੈਨ ਗਾਹੇ॥ ੧੩॥ਰਸੰ ਰੱਦ੍ਰ ਰਾਚੇ॥ ਮਹਾ ਲੋਂਹ ਮਾਚੇ॥ ਹਨੇ ਸਸਤ੍ਰ ਧਾਰੀ॥ ਲਿਟੇ ਭੂਪ ਭਾਰੀ॥ ੧॥ ਬਜੈ ਜੀਤ ਮੱਲੰ॥ ਹਰੀ ਚੰਦ ਭੱਲੰ॥ ਹਿਰਦੈ ਐਂਚ ਮਾਰਿਯੋ॥ ਸੁਖੇਤੰ ਉਤਾਰਿਯੋ ੧੫॥ ਲਗੇ ਬੀਰ ਬਾਣੰ॥ ਰਿਸਿਓ ਤੇਜ ਮਾਣੰ॥ ਸਮੂਹ ਬਾਜ ਡਾਰੇ॥ ਸੁ ਸਰਗੰ ਸਿਧਾਰੇ॥੬॥ ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ॥ ਖੁਲੈ ਖਾਂਨ ਖੂਨੀ॥ ਖੁਰਾ ਸਾਨ ਖੱਗੰ॥ ਪਰੀ ਸਸਤ੍ਰ ਧਾਰੰ ਉਠੀ ਝਾਲ ਅੱਗੰ ॥ ਭਈ ਤੀਰ ਭੀਰੰ ਕਮਾਨੰ ਕੜੱਕੰ ॥ ਗਿਰੇ ਬਾਜ ਤਾਜੀ ਲਗੇ ਧੀਰ ਧੁੰਕੇ ਨਗਾਰੇ ॥ ੧੭॥ ਬਜੀ ਭੇਰ ਭੁੰਕਾਰ ਧੰਕੇ ਨਗਾਰੇ॥ ਦੁਹੂੰ ਓਰ ਤੇ ਬੀਰ ਬੰਕੇ ਬਕਾਰੇ॥ ਕਰੇ ਬਾਹੁ ਆਘਾਤ ਸਸਤ੍ਰਰੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ॥ ਡਕੀ ਡਾਕਨੀ ਚਾਵਡੀ ਚੀਤਕਾਰੰ॥ ੧੮॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਕਹਾ ਲਗੇ ਬਰਨਨ ਕਰੋਂ ਮਚਿਓ ਜੁੱਧਅਪਾਰ॥ ਜੇ ਲੁੱਝੇ ਝੁੱਝੇ ਸਬੈ ਭੱਜੈ ਸੂਰ ਹਜਾਰ॥ ੧੯॥ ਭੁਜੰਗਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥ ਭਜਿਯੋ ਸਾਹਿ ਪਾਹਾੜ ਤਾਜੀ ਤ੍ਰਿਪਾਯੰ॥ ਚਲਯੋ ਬੀਰੀ ਯਾ ਤੀਰੀ ਯਾਨਾ ਚਲਾਯੰ॥ ਜਸੋ ਡੱਡਵਾਲੰ ਮਧੱਕਰ ਸੁਸਾਹੰ॥ ਭਜੈ ਸੰਗ ਲੈਕੈ ਸੁਸਾਰੀ ਸਿਪਾਹੰ ॥ ੨੦॥ ਚਕ੍ਰਤ ਚੋਪਿਯੋ ਚੰਦ ਗਾਜੀ ਚੰਦੇਲੰ॥ ਹਠੀ ਹਰੀ ਚੰਦੰ ਗਹੇ ਹਾਥ ਸੇਲੰ॥ ਕਰਿਯੋ ਸੁਆਮ ਧਰਮੰ ਸਹਾਂ ਰੋਸ ਰੁਝਿਯੰ॥ ਗਿਰਿਯੋ ਟੂਕ ਟੂਕ ਹ੍ਵੈ ਇਸੋ ਸੂਰ ਝੁਝਿਯੰ॥ ੨੧॥ ਤਹਾਂ ਖਾਨ ਨੈ ਜਾਬਤੋ ਆਨ ਕੈ ਕੈ॥ ਹਨਿਯੋ ਸਾਹਿ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਕੋ ਸਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੈ॥ ਕਿਤੈ ਖਾਂਨ ਬਾਨੀ ਨਹੂੰ ਅਸਤ੍ਰ ਝਾਰੇ॥ ਸਹੀ ਸਾਹਿ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਸੁਰਗੰ ਸਿਧਾਰੇ॥ ੨੨॥ ਦੋਹਰਾ॥ ਮਾਰ ਨਜਾਬਤ ਖਾਨ ਕੋ ਸੰਗੋ ਜੁਝੈ ਜੁਝਾਰ॥ ਹਾਹਾ ਇਹ ਲੋਕੈ ਭਯੋ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਜੈਕਾਰ॥ ੩੩॥ ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤਛੰਦ॥ ਲਖੈ ਸਾਹਿ ਸੰਗਾਮ ਜੁਝੇ ਜੁਝਾਰੰ॥ਤਵੰ ਕੀਟ ਬਾਮਿੰ ਕਮਾਣੰ ਸੰਭਾਰੰ॥ ਹਨਿਯੋ ਏਕ ਖਾਨੰ ਖਿਆਲੰ ਖਤੰਗੰ॥ ਡਸਿਯੋ ਸਤ੍ਰ ਕੋ ਜਾਣ ਸਿਆਮੰ ਭੁਜੰਗੰ॥ ੨੪॥ ਗਿਰਿਓ ਭੁਮ ਸੋ ਬਾਣ ਦੂਜੋ ਸੰਭਾਰਿਯੋ॥ ਮੁਖੰ ਭੀਖਨੰ ਖਾਂਨ ਕੇ ਤਾਨ ਮਾਰਿਯੋ॥ ਭਜਿਯੋ ਖਾਂਨ ਖੂਨੀ ਰਹਿਯੋ ਖੇਤ ਤਾਜੀ॥ ਤਜੇ ਪ੍ਰਾਨ ਤੀਜੇ ਲਗੇ ਬਾਂਣ ਬਾਜੀ॥ ੨੫॥ ਛੁਟੀ ਮੂਰਛਾ ਨਾ ਹਰੀ ਚੰਦ ਸੰਭਾਰੇ॥ ਗਹੇ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਭੈ ਐਂਚ ਮਾਰੇ॥ ਲਗੋ ਅੰਗ ਜਾਕੇ ਰਹੀ ਨ ਸੰਭਾਰੰ॥ ਤਨੰ ਤਿਆਗ ਤੇ ਦੇਵਲੋਕੰ ਪਧਾਰੰ॥ ੨੬॥ ਦੁਅੰ ਬਾਂਣ ਖੈਂਚੇ ਇਕੰ ਬਾਰਮਾਰੇ॥ ਬਲੀ ਬੀਰ ਬਾਜੀ ਨ ਤਾਜੀ ਬਿਦਾਰੇ॥ ਜਿਸੈ ਬਾਨ ਲਾਗੈ ਰਹੇ ਨ ਸੰਭਾਰੰ॥ ਤਨੰ ਬੇਧਿ ਕੈ ਤਾਹਿ ਪਾਰੰ<noinclude></noinclude> 9ntugws2nurdg4grknqrcszl5suwlpb 250 66913 234161 197025 2026-09-08T16:04:46Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234161 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ ।ਸ਼ਾ ।ਨੀ|}}</noinclude>ਕਰਮਾਂ-ਮਾਰਿਆ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬੀ, ਕਾਲ਼ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂ ਕਤਲ ਧਾੜਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਜੱਦੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਫ਼ਰੰਗੀ ਆ ਵੜੇ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਪਹਲੀ ਵਾਰ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਬਰਮਾ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲੋਕਗੀਤ ਗਵਾਹ ਹੈ: {{center|<poem>{{smaller|ਨਾ ਜਾ ਬਰਮਾ ਨੂੰ ਲੇਖ ਜਾਣਗੇ ਨਾਲ਼ੇ}}</poem>}} {{center|<poem>{{smaller|ਸ਼ਹਰ ਚੱਲੀਏ ਮਜੂਰੀ ਲੱਭੀਏ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਭੰਗ ਭੁੱਜਦੀ}}</poem>}} {{gap}}ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੇ ਚੀਨ, ਧੁਰ ਪੂਰਬ ਤੇ ਕਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵਸਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਹੋਣੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟੀਆਂ। ਦੁਆਬੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਰਾਪ ਲੱਗਾ ਹੈ। {{center|<poem>{{smaller|ਪੀਲੀ ਮਿੱਟੀ ਆ ਜਲੰਧਰਾਂ ਦੀ ਮਾਈਆ ਪਰਦੇਸ ਗਿਆ, ਸੁੰਨ ਪੈ ਗਈ ਅੰਦਰਾਂ ਦੀ}}</poem>}} {{gap}}ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੀਹ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੀ, ਜਦ ਇਹ ਸੰਨ 1929 ਵਿਚ ਪਹਲੀ ਵਾਰ ਈਸਟ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਗਏ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਮੈਂ ਸਾਂਭ-ਸਾਂਭ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਬੜਾ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਗੁਰਮੁਖ ਮੈਂ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਥਿਆ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲ਼ੀ ਹੈ। ਉੱਤਮ ਕਲਾ ਓਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਉਹਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮੋਇਆ ਹੋਏ; ਬਾਹਰ ਨਾ ਡੁਲ੍ਹਦਾ ਫਿਰੇ। {{gap}}ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਕ ਔਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਦੇਸੀਂ ਤੁਰਦੇ ਮਰਦ ਨਾਲ਼ ਤੀਵੀਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਰਦ ਅੱਗੋਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰੋਣਾ ਮਰਦਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਸ ਵਿਥਿਆ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। 4<noinclude></noinclude> hbfelaznrwolt7rsm7szwh4tvsfzxwm 234177 234161 2026-09-08T16:28:00Z Harchand Bhinder 2624 234177 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ ।ਸ਼ਾ ।ਨੀ|}}</noinclude>ਕਰਮਾਂ-ਮਾਰਿਆ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਗ਼ਰੀਬੀ, ਕਾਲ਼ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਂ ਕਤਲ ਧਾੜਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਜੱਦੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਫੇਰ ਫ਼ਰੰਗੀ ਆ ਵੜੇ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਪਹਲੀ ਵਾਰ ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਅਖ਼ੀਰ ਵਿਚ ਬਰਮਾ ਵਲ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਲੋਕਗੀਤ ਗਵਾਹ ਹੈ: {{center|<poem>{{smaller|ਨਾ ਜਾ ਬਰਮਾ ਨੂੰ ਲੇਖ ਜਾਣਗੇ ਨਾਲ਼ੇ}}</poem>}} {{center|<poem>{{smaller|ਸ਼ਹਰ ਚੱਲੀਏ ਮਜੂਰੀ ਲੱਭੀਏ, ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਭੰਗ ਭੁੱਜਦੀ}}</poem>}} {{gap}}ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਤੇ ਚੀਨ, ਧੁਰ ਪੂਰਬ ਤੇ ਕਨੇਡਾ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵਸਿਆਂ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਹਾਲੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਸੁੰਨੀਆਂ ਹੋਣੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟੀਆਂ। ਦੁਆਬੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਰਾਪ ਲੱਗਾ ਹੈ। {{center|<poem>{{smaller|ਪੀਲੀ ਮਿੱਟੀ ਆ ਜਲੰਧਰਾਂ ਦੀ ਮਾਈਆ ਪਰਦੇਸ ਗਿਆ, ਸੁੰਨ ਪੈ ਗਈ ਅੰਦਰਾਂ ਦੀ}}</poem>}} {{gap}}ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਗੋਪਾਲ ਸਿੰਘ ਤੀਹ ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸੀ, ਜਦ ਇਹ ਸੰਨ 1929 ਵਿਚ ਪਹਲੀ ਵਾਰ ਈਸਟ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਗਏ ਸੀ। ਓਦੋਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਥਿਆ ਮੈਂ ਸਾਂਭ-ਸਾਂਭ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਬੜਾ ਜਜ਼ਬਾਤੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗਾ ਗੁਰਮੁਖ ਮੈਂ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਥਿਆ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲ਼ੀ ਹੈ। ਉੱਤਮ ਕਲਾ ਓਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਭਾਵ ਉਹਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮੋਇਆ ਹੋਏ; ਬਾਹਰ ਨਾ ਡੁਲ੍ਹਦਾ ਫਿਰੇ। </br> {{gap}}ਲੋਕਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਕ ਔਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਦੇਸੀਂ ਤੁਰਦੇ ਮਰਦ ਨਾਲ਼ ਤੀਵੀਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਰਦ ਅੱਗੋਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਰੋਣਾ ਮਰਦਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇਸ ਵਿਥਿਆ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਅਪਣੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। {{nop}}<noinclude>{{center|4}}</noinclude> 6tl68z2b2lncihuzhyfntjj4a5vxucv 250 66914 234163 200225 2026-09-08T16:05:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234163 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ ।ਸ਼ਾ ।ਨੀ|}}</noinclude> ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਭੈਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜਨ ਦਾ ਕੋਈ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ। ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕੋ ਹੀ ਫ਼ਿਕਰਾ ਹੈ: "ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਕੁਝ ਦਿਲਗੀਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹਲੀ ਵੇਰ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਸੀ।" ਦਿਲਗੀਰੀ ਹਾਸੇ ਦੇ ਨਾਲ਼ੋ-ਨਾਲ਼ ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਙ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਕਦੇ ਦਿਲਗੀਰੀ ਪਰਛਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਹਾਸਾ। {{gap}}ਇੰਡੀਆ ਆਫ਼ਿਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਫ਼ਾਈਲਾਂ ਫੋਲਦਿਆਂ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਰਜਿਸਟਰ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਸੰਨ 1930 ਵਿਚ ਛਪੀਆਂ 'ਸਾਰੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਸੀ। ਇਕ ਥਾਂ ਨਿਗਾ ਅਟਕੀ: {{Block center|<poem>{{larger|''ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਖਿੱਚ (ਤੀਵੀਂ ਆਦਮੀ ਦਾ ਤਕਰਾਰ),'' ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਢੇਸੀਆਂ ਕਲਾਂ ਜਲੰਧਰ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੇਵਕ ਪੇਸ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ, 2 ਆਨੇ 1000 ਕਾਪੀਆਂ 1930}}</poem>}} {{gap}}ਇਸ ਕਿੱਸੇ ਵਿਚ ਢੇਸੀਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਜੀਵਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹੀ ਕਿ ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੀ ਖਿੱਚ ਸਤਾ ਰਹੀ ਹੈ; ਤੀਵੀਂ ਅਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵਾਸਤੇ ਪਾ-ਪਾ ਜਾਣੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ, ਝਗੜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਆਦਮੀ ਹੱਠ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਚਲੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿੱਸਾ ਲੱਭਿਆ; ਪੜ੍ਹਿਆ; ਤਾਂ ਓਹੋ ਗੱਲ ਨਿਕਲ਼ੀ। ਪਰ ਕਹਾਣੀ ਜਿਸਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿੱਸਾ ਲਿਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਮੁਕਾਈ, ਉਹ ਨਿਆਰੀ ਸੀ। ਤੀਵੀਂ ਮਗਰੋਂ ਕਿਸੇ ਛੜੇ ਅਮਲੀ ਨਾਲ਼ ਰਲ਼ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤੀਵੀਂ ਤਰਜ਼ ਤੇਲੂ ਵਿਚ ਮੁੜ-ਘਿੜ ਚਤਾਰਦੀ ਹੈ: ਤੁਸੀਂ ਪਰਦੇਸ ਗਏ ਪੀਆ ਜੀ ੨ ਬਾਗ ਬਿਨ ਮਾਲੀ ਦੇ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ...! {{gap}}ਲੋਕਗੀਤ ਵਿਚ ਸੱਸ ਨੂੰਹ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹਦਾ ਪੁੱਤ ਕਿਸੇ ਦਾ ਘੱਲਿਆ ਪਰਦੇਸ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਉਹ ਦੰਮਾਂ ਦੇ ਲੋਭ ਨੂੰ ਗਿਆ ਹੈ। ਲੋਕਗੀਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਕਿ ਪਰਦੇਸੀਂ ਗਏ ਦਾ ਵੀ ਦਿਲ ਹੈਗਾ; ਉਹਦਾ<noinclude></noinclude> n2rfb6n2nt4m8ew8ay4fi2du8mv4p36 250 67756 234162 200226 2026-09-08T16:05:04Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234162 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ ।ਸ਼ਾ ।ਨੀ|}}</noinclude>ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਈ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ | {{center|{{larger|'''ਵਿਥਿਆ'''}}}} {{center|{{larger|ਮਾਰਚ 1929}}}} ਅਜੇ ਨਕੋਦਰ ਹੀ ਸਾਂ। ਬਾਪੂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਾ : ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੜਾ ਬਾਰੀਕ ਆਟਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਵਿਚ ਜ਼ਰਾ ਘਿਉ ਪਾ ਕੇ ਗੁੰਨੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂਕਿ ਛੇਤੀ ਹਜ਼ਮ ਹੋ ਜਾਏ। ਕਪੜੇ ਹੰਢੇ ਹੋਏ ਪਾਸ ਰੱਖੀਂ; ਰੋਜ਼ ਧੋ ਲਏ। ਆਖ਼ਰ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਪੁਜ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦੇਈਂ ਇਕ ਬੋਤਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਲ਼ ਰੱਖੀਂ ਰੋਜ਼ ਪੀ ਲਿਆ ਕਰੀਂ। ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਲਟੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਆਉਣਗੀਆਂ| ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ| ਇਕ ਦਿਨ ਬੀਬੀ ਪਰੇਮ ਪਾਸ ਬੈਠੀ ਸੀ (ਨਕੋਦਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਦੀ ਧੀ) ਹਸ ਪਈ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਭਾਈ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਸਾਡਾ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ?” ਮੈਂ ਅੱਗੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜਦ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੀਣੀ ਸਿਖਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂlਸਮਝੋ ਅਸੀਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਹਾਂ।” {{center|...}} ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਕੁਝ ਦਿਲਗੀਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹਲੀ ਵੇਰ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਅਜੇ ਅਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ਼ ਐਨਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੇਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ| ਆਖ਼ਿਰ 4.8.29 ਬੰਬਈ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਹੀ ਪੈਸੰਜਰ ਏਜੰਟ ਮਿਲ਼ ਪਏ ਤੇ ਸਾਤੋਂ ਟਿਕਟ ਵੀ ਪਹਲੇ ਹੀ ਲੈ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਏਜੰਟ ਦਾ ਕਾਰਟ ਨਾ ਲਿਆ। ਸਾਡੇ<noinclude>{{center|6}}</noinclude> 1wri1toqv4ecdv5k6hxzngfna58wmb2 234174 234162 2026-09-08T16:23:12Z Harchand Bhinder 2624 234174 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ ।ਸ਼ਾ ।ਨੀ|}}</noinclude>ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਈ ਖ਼ਿਆਲ ਨਹੀਂ | {{center|{{larger|'''ਵਿਥਿਆ'''}}}} {{center|{{larger|ਮਾਰਚ 1929}}}} ਅਜੇ ਨਕੋਦਰ ਹੀ ਸਾਂ। ਬਾਪੂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗਾ : ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੜਾ ਬਾਰੀਕ ਆਟਾ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ| ਵਿਚ ਜ਼ਰਾ ਘਿਉ ਪਾ ਕੇ ਗੁੰਨੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂਕਿ ਛੇਤੀ ਹਜ਼ਮ ਹੋ ਜਾਏ। ਕਪੜੇ ਹੰਢੇ ਹੋਏ ਪਾਸ ਰੱਖੀਂ; ਰੋਜ਼ ਧੋ ਲਏ। ਆਖ਼ਰ ਮੰਜ਼ਲ ਤੇ ਪੁਜ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦੇਈਂ ਇਕ ਬੋਤਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਲ਼ ਰੱਖੀਂ ਰੋਜ਼ ਪੀ ਲਿਆ ਕਰੀਂ। ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਉਲਟੀਆਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ ਬੀਬੀ ਪਰੇਮ ਪਾਸ ਬੈਠੀ ਸੀ (ਨਕੋਦਰ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁਰੀ ਦੀ ਧੀ) ਹਸ ਪਈ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਭਾਈ ਜੀ! ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਸਾਡਾ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹਾਲ?” ਮੈਂ ਅੱਗੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜਦ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪੀਣੀ ਸਿਖਾਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪੀ ਸਕਦੇ ਹਾਂl ਸਮਝੋ ਅਸੀਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਹਾਂ।”</br> {{center|...}} ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਕੁਝ ਦਿਲਗੀਰੀਆਂ ਵਿਚ ਪਹਲੀ ਵੇਰ ਘਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਜੁਦਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਅਜੇ ਅਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਨਾਲ਼ ਐਨਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਦੇਸ ਦਾ ਪਿਆਰ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕ ਜਾ ਕੇ ਹੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈl ਆਖ਼ਿਰ 4.8.29 ਬੰਬਈ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪਿਛੇ ਹੀ ਪੈਸੰਜਰ ਏਜੰਟ ਮਿਲ਼ ਪਏ ਤੇ ਸਾਤੋਂ ਟਿਕਟ ਵੀ ਪਹਲੇ ਹੀ ਲੈ ਗਏ। ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਏਜੰਟ ਦਾ ਕਾਰਟ ਨਾ ਲਿਆ। ਸਾਡੇ {{nop}}<noinclude>{{center|6}}</noinclude> 9vw7y1h96ac6up9qmvk8lbysasbwcqz 250 67757 234164 233399 2026-09-08T16:05:42Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234164 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਸੀ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੇਰੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਨੇ ਅਪਣਾ ਆਦਮੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਬੜੇ ਢੀਠ ਸੀ। ਕੁਲੀਆਂ (ਤੀਵੀਆਂ) ਨੂੰ ਸਾਮਾਨ ਚੁਕਾਇਆ ਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਅੱਗੇ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਂਙ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਆਖ਼ਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਆਇਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਨਵੀਂ ਲਈ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਆਇਆ। ਹਾਲੇ ਬੱਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਲ਼ਕਾ ਸਾਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸੀ। ਆਖ਼ਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇੰਜਣ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲ਼ੀ ਲਾਲਟੈਨ ਦੇ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਪੇ ਹੀ ਬੁਝਣਾ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਵਾਹਵਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦਾ ਸੁਆਦ ਮਾਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਤੋਂ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਰਾਇਆ ਵੀ ਘਟ ਨਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਅੱਗੋਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲੁਆ ਦਿੱਤੇ। ਅਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਣੇ ਵਾਲ਼ੇ ਮਕਾਨ ਉੱਤੇ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਾਜੇ 'ਤੇ (ਜੋ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ) ਨਾਲ਼ ਬਸੰਤ ਰਾਗ ਵਿਚ ਸਾਧੋ ਮਨ ਕਾ ਮਾਨ ਤਿਆਗੋ ਗਾਵਿਆਂ। ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੋੜੀ ਵਜਾਈ। {{gap}}...ਅਸੀਂ ਕਾਹਲ਼ੀ-ਕਾਹਲ਼ੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਰਾਸ਼ਨ ਵਗ਼ੈਰਾ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦਣਾ ਸੀ। ਆਖ਼ਿਰ ਭਾਂਡੇ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦੇ ਤੇ ਰਾਸ਼ਨ ਵੀ ਲਿਆ। ਦੁੱਧ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵੀ ਲਏ। ਸਾਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘਟ ਸੋਲ਼ਾਂ ਡੱਬੇ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੇ ਸੂਮਪੁਣੇ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ। ਦੋ ਡੱਬੇ ਬਹੁਤ ਹਨ ਕਹਿ ਕੇ ਬਸ ਕੀਤੀ ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਣ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਘਟ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕੀਤਾ। ਸਬਜ਼ੀ ਵਲ ਵੀ ਘਟ ਹੀ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤਾ ਡਰ ਇਹੋ ਕਿ ਖ਼ਬਰਿਆ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਖਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਨਾ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਨਾਂ ਹੀ ਨਾ ਲਿਆ। ਦਰਅਸਲ ਸੂਮਪੁਣੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸੀ।<noinclude>{{rh||7|}}</noinclude> 1ghdslzyktyexrvf665ncl9evv2hmef 234173 234164 2026-09-08T16:19:23Z Harchand Bhinder 2624 234173 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>ਦਿਮਾਗ਼ ਵਿਚ ਸੀ ਖ਼ਾਸਕਰ ਮੇਰੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਏਜੰਟਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਨੇ ਅਪਣਾ ਆਦਮੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ। ਪਰ ਸਾਨੂੰ ਸਟੇਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਸੇਵਾਦਾਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਬੜੇ ਢੀਠ ਸੀ। ਕੁਲੀਆਂ (ਤੀਵੀਆਂ) ਨੂੰ ਸਾਮਾਨ ਚੁਕਾਇਆ ਤੇ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦੇ ਦੁਆਰੇ ਅੱਗੇ ਖ਼ਾਨਾਬਦੋਸ਼ਾਂ ਵਾਂਙ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਆਖ਼ਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਆਇਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਨਵੀਂ ਲਈ ਬਿਲਡਿੰਗ ਦੇ ਚੁਬਾਰੇ ਵਿਚ ਬਿਠਾ ਆਇਆ। ਹਾਲੇ ਬੱਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਲ਼ਕਾ ਸਾਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸੀ। ਆਖ਼ਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇੰਜਣ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲ਼ੀ ਲਾਲਟੈਨ ਦੇ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਆਪੇ ਹੀ ਬੁਝਣਾ ਜਾਣਦੀ ਸੀ। ਅਸੀਂ ਵਾਹਵਾ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦਾ ਸੁਆਦ ਮਾਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਤੋਂ ਰਹਿਣ ਦਾ ਕਰਾਇਆ ਵੀ ਘਟ ਨਾ ਲਿਆ। ਪਰ ਅੱਗੋਂ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲੁਆ ਦਿੱਤੇ। ਅਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਣੇ ਵਾਲ਼ੇ ਮਕਾਨ ਉੱਤੇ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੀ ਬਿਲਡਿੰਗ ਵਿਚ ਮੈਂ ਤੇ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵਾਜੇ 'ਤੇ (ਜੋ ਮੇਰਾ ਆਪਣਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ) ਨਾਲ਼ ਬਸੰਤ ਰਾਗ ਵਿਚ ਸਾਧੋ ਮਨ ਕਾ ਮਾਨ ਤਿਆਗੋ ਗਾਵਿਆਂ। ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਜੋੜੀ ਵਜਾਈ।</br> {{gap}}...ਅਸੀਂ ਕਾਹਲ਼ੀ-ਕਾਹਲ਼ੀ ਚਿੜੀਆਘਰ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਂਡੇ ਤੇ ਰਾਸ਼ਨ ਵਗ਼ੈਰਾ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦਣਾ ਸੀ। ਆਖ਼ਿਰ ਭਾਂਡੇ ਵੀ ਖ਼ਰੀਦੇ ਤੇ ਰਾਸ਼ਨ ਵੀ ਲਿਆ। ਦੁੱਧ ਦੇ ਡੱਬੇ ਵੀ ਲਏ। ਸਾਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘਟ ਸੋਲ਼ਾਂ ਡੱਬੇ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੇ ਸੂਮਪੁਣੇ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲਿਆ। ਦੋ ਡੱਬੇ ਬਹੁਤ ਹਨ ਕਹਿ ਕੇ ਬਸ ਕੀਤੀ ਤੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਬਣ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਘਟ ਹੀ ਖ਼ਰੀਦ ਕੀਤਾ। ਸਬਜ਼ੀ ਵਲ ਵੀ ਘਟ ਹੀ ਮੂੰਹ ਕੀਤਾ। ਬਹੁਤਾ ਡਰ ਇਹੋ ਕਿ ਖ਼ਬਰਿਆ ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਟੀ ਖਾ ਵੀ ਹੋਵੇ ਕਿ ਨਾ। ਫਲਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਨਾਂ ਹੀ ਨਾ ਲਿਆ। ਦਰਅਸਲ ਸੂਮਪੁਣੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸੀ। {{nop}}<noinclude>{{rh||7|}}</noinclude> 8fqhuye9nlan522xk2o3x10z48jx7bb 250 67771 234165 233400 2026-09-08T16:05:51Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234165 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>{{gap}}ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਚਿਤ ਵਿਚ ਆਇਆ ਚਲੋ ਬੰਦਰ ਦੀ ਸੈਰ ਵੀ ਕਰ ਆਈਏ। ਬੰਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹੈ। ਪੁੱਛਦੇ-ਪੁਛਾਉਂਦੇ ਗੋਦੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇਖਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਤੇ ਡਰ ਵੀ ਲੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਤਰ ਕੇ ਐਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲਾਂ ਦੀ ਵਾਟ ਕਰਾਂਗੇ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਲ ਵਧੇ, ਦਿਲ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਗੋਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕਾਹਲ਼ਾ ਪੈਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਦੇਖਚਾਖ ਕੇ ਵਾਪਸ ਓਸ ਅਨ੍ਹੇਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆ ਵੜੇ। {{gap}}ਮੇਰੇ ਪਾਸ 7 x 5 ਇੰਚ ਦਾ ਅਮਰੀਕਨ ਕੈਮਰਾ ਸੀ। ਨਾਲ਼ ਸਟੈਂਡ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਹੈਟ ਵੀ। ਸਲਾਈਡ ਬੜਾ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ। ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਚਲੋ ਇਕ ਡੱਬਾ 1/2 (ਨੈਗਟਿਵ) ਪਲੇਟਾਂ ਦਾ ਹੀ ਲੈ ਲਈਏ। ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ (12 ਨੈਗਟਿਵ)। ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਹਾ - ਇਕ ਪਲੇਟ ਲੋਡ ਕਰ ਦਿਓ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਡਾਰਕਰੂਮ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਡੱਬਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਡੱਬਾ ਹੱਥੋਂ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਪਲੇਟ ਟੁਟ ਗਏ। ਉਹਨੇ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਡੱਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਫ਼ੋਟੋ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਮਰਾ ਅਜੇ ਅਧੂਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਕੈਮਰਾ ਭਾਈ ਮਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਬੋਪਾਰਾਏ ਪਾਸੋਂ 10 ਰੁ: ਦਾ ਲਿਆ ਸੀ। {{gap}}ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ - ਸਵੇਰੇ ਦਸ ਵਜੇ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਲੋਕ ਕਾਫ਼ੀ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਛਾਤੀ ਤਕ ਕਮੀਜ਼ਾਂ ਉਤਰਵਾਈਆਂ। ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ 'ਤੇ ਮੋਹਰਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਜਾਣ। ਸਾਰੇ ਪਾਸ ਹੋ ਗਏ। {{gap}}ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਫਿਰਦਿਆਂ ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤਾ ਪਾਣੀ ਦੇਖ ਕੇ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਕਹਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਤ ਦੀ ਗੱਡੀ ਮੁੜ ਜਾਊਂਗਾ।" ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਲੈ ਤਾਂ ਮੁੜਨ ਦਾ ਨਾਂ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਚ ਧੱਕਾ ਨਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ।" ਫੇਰ ਵਾਜੇ ਵਾਸਤੇ ਟਰੰਕ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ। {{gap}}ਮੈਂ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੇਖ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਘਾਬਰਾਂ। ਪਰ ਉਪਰੋਂ ਹੱਸਾ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ,<noinclude>{{rh||8|}}</noinclude> 9o63dwkmv01neuaq5vajp4zwlw2vzmb 234172 234165 2026-09-08T16:18:00Z Harchand Bhinder 2624 234172 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>{{gap}}ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਚਿਤ ਵਿਚ ਆਇਆ ਚਲੋ ਬੰਦਰ ਦੀ ਸੈਰ ਵੀ ਕਰ ਆਈਏ। ਬੰਦਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹੈ। ਪੁੱਛਦੇ-ਪੁਛਾਉਂਦੇ ਗੋਦੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਲੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇਖਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਤੇ ਡਰ ਵੀ ਲੱਗੇ ਕਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਤਰ ਕੇ ਐਨੇ ਸੈਂਕੜੇ ਮੀਲਾਂ ਦੀ ਵਾਟ ਕਰਾਂਗੇ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਲ ਵਧੇ, ਦਿਲ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਗੋਤੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਕਾਹਲ਼ਾ ਪੈਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਦੇਖਚਾਖ ਕੇ ਵਾਪਸ ਓਸ ਅਨ੍ਹੇਰੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆ ਵੜੇ।</br> {{gap}}ਮੇਰੇ ਪਾਸ 7 x 5 ਇੰਚ ਦਾ ਅਮਰੀਕਨ ਕੈਮਰਾ ਸੀ। ਨਾਲ਼ ਸਟੈਂਡ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਹੈਟ ਵੀ। ਸਲਾਈਡ ਬੜਾ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ। ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਚਲੋ ਇਕ ਡੱਬਾ 1/2 (ਨੈਗਟਿਵ) ਪਲੇਟਾਂ ਦਾ ਹੀ ਲੈ ਲਈਏ। ਸਾਢੇ ਤਿੰਨ ਰੁਪਏ ਦਾ ਖ਼ਰੀਦ ਲਿਆ (12 ਨੈਗਟਿਵ)। ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਕਿਹਾ - ਇਕ ਪਲੇਟ ਲੋਡ ਕਰ ਦਿਓ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਡਾਰਕਰੂਮ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਇਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਡੱਬਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਡੱਬਾ ਹੱਥੋਂ ਡਿਗ ਪਿਆ। ਪਲੇਟ ਟੁਟ ਗਏ। ਉਹਨੇ ਸਾਨੂੰ ਹੋਰ ਡੱਬਾ ਦਿੱਤਾ। ਫ਼ੋਟੋ ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਾ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੈਮਰਾ ਅਜੇ ਅਧੂਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਕੈਮਰਾ ਭਾਈ ਮਨਸ਼ਾ ਸਿੰਘ ਬੋਪਾਰਾਏ ਪਾਸੋਂ 10 ਰੁ: ਦਾ ਲਿਆ ਸੀ।</br> {{gap}}ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ - ਸਵੇਰੇ ਦਸ ਵਜੇ ਡਾਕਟਰੀ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਨਵੇਂ ਲੋਕ ਕਾਫ਼ੀ ਸਨ। ਡਾਕਟਰ ਨੇ ਛਾਤੀ ਤਕ ਕਮੀਜ਼ਾਂ ਉਤਰਵਾਈਆਂ। ਹੱਥ ਲਾ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਬਾਹਵਾਂ 'ਤੇ ਮੋਹਰਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਜਾਣ। ਸਾਰੇ ਪਾਸ ਹੋ ਗਏ</br> {{gap}}ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਫਿਰਦਿਆਂ ਗੁੱਜਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦਿਲ ਬਹੁਤਾ ਪਾਣੀ ਦੇਖ ਕੇ ਡੋਲ ਗਿਆ। ਕਹਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਘਰ ਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਰਾਤ ਦੀ ਗੱਡੀ ਮੁੜ ਜਾਊਂਗਾ।" ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਲੈ ਤਾਂ ਮੁੜਨ ਦਾ ਨਾਂ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਚ ਧੱਕਾ ਨਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ।" ਫੇਰ ਵਾਜੇ ਵਾਸਤੇ ਟਰੰਕ ਵੀ ਲੈ ਲਿਆ।</br> {{gap}}ਮੈਂ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੇਖ ਕੇ ਅੰਦਰੋਂ ਘਾਬਰਾਂ। ਪਰ ਉਪਰੋਂ ਹੱਸਾ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ, {{nop}}<noinclude>{{rh||8|}}</noinclude> jbv2bkatqct1n2evjo1pktn2dqdu9n1 250 67791 234166 234011 2026-09-08T16:06:12Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234166 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>"ਮਰ ਗਿਆਂ ਵੇਲੇ ਗਊ ਦਾਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਬੰਦਾ ਗਊ ਦੀ ਪੂਛ ਫੜ ਕੇ ਬੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਏ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਬੜਾ ਬੇੜਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਪੂਛ ਫੜਨ ਦੀ ਤਾਂ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੁੱਤੀ ਸਣੇ ਇਸ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਾ ਹੈ।" {{gap}}ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਘੋੜੇਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬੈਠੇ। ਨਾਲ਼ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਵੀ; ਜੋ ਕੰਮਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ 'ਤੇ ਮੋਹਰਾਂ ਲਗਣੀਆਂ ਸਨ, ਲੁਆ ਲਿਆਇਆ। ਕਸਟਮ ਵੀ ਦੇ ਆਇਆ। ਸਾਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ। ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਦੀ ਛੱਤ ਹੇਠ ਅਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਵੈਸੇ ਵੀ ਗਰਮੀਓਂ ਗਰਮੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸੀ। ਪਰ ਜੋ ਸਾਡਾ ਅੰਦਰਲਾ ਭਰਮ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਗਰਮੀ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਪਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਿਆਸ ਵੀ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ ਦਿਸੇ ਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਬੇਹਿਸਾਬੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ। ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ, "ਪਾਸਪੋਰਟ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਫੜ ਲਓ।" ਫੜ ਲਏ। ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਸੀ। {{gap}}ਗੇਟਕੀਪਰ ਨੇ ਮੈਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ - ਕਿਧਰ ਜਾਉਗੇ? {{gap}}–ਨੈਰੋਬੀ। {{gap}}–ਕਯਾ ਕਾਮ ਕਰਨੇ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ? {{gap}}–ਤਰਖਾਨਾ। {{gap}}–ਕਿਸ ਕੇ ਪਾਸ? {{gap}}–ਫੁਮਣ ਸਿੰਘ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਮੇਕਰ ਕੇ ਪਾਸ। {{gap}}ਮੋਹਰ ਲਗ ਗਈ ਤੇ ਨਾਲ ਦਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਫੱਟੇ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਧਰ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ। ਸਾਡਾ ਸਾਮਾਨ ਪਹਲੇ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਡਰ-ਡੁਕਰ ਸਭ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਪਹਲੀ ਵੇਰ ਚੱਲੇ ਕਰਕੇ ਹਰ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। ਕਿੱਥੇ ਸਾਮਾਨ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਬਿਸਤਰੇ ਲਗਾਉਣੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਸਾਮਾਨ ਹੇਠਲੀ ਛੱਤ ਵਿਚ ਕੁਲੀ ਰਖ ਆਏ। ਓਥੇ ਦੀਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਫੱਟ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਬਿਸਤਰੇ<noinclude>{{center|9}}</noinclude> st8hqv97nocm54fif8d62ujcxd7qobk 234171 234166 2026-09-08T16:15:27Z Harchand Bhinder 2624 234171 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>"ਮਰ ਗਿਆਂ ਵੇਲੇ ਗਊ ਦਾਨ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਬੰਦਾ ਗਊ ਦੀ ਪੂਛ ਫੜ ਕੇ ਬੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲਏ। ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਬੜਾ ਬੇੜਾ ਹੈ। ਇਹਦੀ ਪੂਛ ਫੜਨ ਦੀ ਤਾਂ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜੁੱਤੀ ਸਣੇ ਇਸ ਵਿਚ ਬੈਠ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਾ ਹੈ।"</br> {{gap}}ਹੱਸਦੇ ਖੇਡਦੇ ਘੋੜੇਗੱਡੀ ਵਿਚ ਬੈਠੇ। ਨਾਲ਼ ਸਿੰਘ ਸਭਾ ਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਵੀ; ਜੋ ਕੰਮਕਾਰ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ 'ਤੇ ਮੋਹਰਾਂ ਲਗਣੀਆਂ ਸਨ, ਲੁਆ ਲਿਆਇਆ। ਕਸਟਮ ਵੀ ਦੇ ਆਇਆ। ਸਾਨੂੰ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ। ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਚਾਦਰਾਂ ਦੀ ਛੱਤਹੇਠ ਅਸੀਂ ਖੜ੍ਹੇ ਵੈਸੇ ਵੀ ਗਰਮੀਓਂ ਗਰਮੀ ਹੋ ਰਹੇ ਸੀ। ਪਰ ਜੋ ਸਾਡਾ ਅੰਦਰਲਾ ਭਰਮ ਸਾਨੂੰ ਮਾਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੀ ਗਰਮੀ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਤਪਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਿਆਸ ਵੀ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਕਿਤੇ ਨੇੜੇ ਦਿਸੇ ਨਾ, ਭਾਵੇਂ ਬੇਹਿਸਾਬੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸੀ। ਹੁਕਮ ਹੋਇਆ, "ਪਾਸਪੋਰਟ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਫੜ ਲਓ।" ਫੜ ਲਏ। ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਸੀ।</br> {{gap}}ਗੇਟਕੀਪਰ ਨੇ ਮੈਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ - ਕਿਧਰ ਜਾਉਗੇ?</br> {{gap}}–ਨੈਰੋਬੀ।</br> {{gap}}–ਕਯਾ ਕਾਮ ਕਰਨੇ ਜਾ ਰਹਾ ਹੈ?</br> {{gap}}–ਤਰਖਾਨਾ।</br> {{gap}}–ਕਿਸ ਕੇ ਪਾਸ?</br> {{gap}}–ਫੁਮਣ ਸਿੰਘ ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਫ਼ਰਨੀਚਰ ਮੇਕਰ ਕੇ ਪਾਸ।</br> {{gap}}ਮੋਹਰ ਲਗ ਗਈ ਤੇ ਨਾਲ ਦਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਸੀਂ ਫੱਟੇ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਧਰ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ। ਸਾਡਾ ਸਾਮਾਨ ਪਹਲੇ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਡਰ-ਡੁਕਰ ਸਭ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਪਹਲੀ ਵੇਰ ਚੱਲੇ ਕਰਕੇ ਹਰ ਗੱਲ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ। ਕਿੱਥੇ ਸਾਮਾਨ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਬਿਸਤਰੇ ਲਗਾਉਣੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਸਾਮਾਨ ਹੇਠਲੀ ਛੱਤ ਵਿਚ ਕੁਲੀ ਰਖ ਆਏ। ਓਥੇ ਦੀਵਾਰ ਨਾਲ਼ ਫੱਟ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਬਿਸਤਰੇ {{nop}}<noinclude>{{center|9}}</noinclude> 6o372pg1bw5t0t92epm3n78v3pcmgjx 250 67792 234167 233402 2026-09-08T16:06:21Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234167 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਲਗ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਚਾਰ ਐਂਚੀ-ਐਂਚੀ ਮੋਟੇ ਸਰੀਏ ਲਾ ਕੇ ਫੱਟੇ ਲਟਕਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਅਪਣਾ ਸਾਮਾਨ ਓਥੇ ਪਿਆ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਖ਼ਾਲੀ ਫੱਟੇ ਉੱਤੇ ਚੁਕ ਕੇ ਬਿਸਤਰੇ ਕਰ ਲਏ। ਉਸ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਸਾਰਿਆਂ ਫੱਟਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕੱਛਣਾਂ ਗੁਜਰਾਤਣਾਂ ਤੀਵੀਂਆਂ ਹੀ ਤੀਵੀਂਆਂ ਸਨ। ਅਸੀਂ ਹੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਮਰਦ ਸੀ। ਖ਼ੈਰ, ਹਵਾ ਵਾਸਤੇ ਉਪਰੋਂ ਪਾਈਪ ਸੀ ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਪੱਖਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਹਵਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਬੱਤੀਆਂ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਬਲ਼ਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਾਡੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਵਜ਼ਨ 5 ਹਜ਼ਾਰ ਟਨ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਂ ਸੀ - '''ਐੱਸ ਐੱਸ ਅਲੋਰਾ'''। ਅਸੀਂ ਅਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਹਲੀ ਵੇਰ 6.3.29 ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਚਾਰ ਵਜੇ ਵਿਛੜੇ। ਦਿਲ ਜ਼ਰੂਰ ਡੁੱਬਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕੀ ਕਰਦੇ? ਦੇਸ ਵਿਚ ਖਾਣ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲ਼ਦੀ। ਆਖ਼ਰ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਵਿਸਲ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ ਨਾਲ਼ੋਂ ਪੌੜੀਆਂ ਹਟਾ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੀਸੋ-ਰੀਸੀ ਅਸੀਂ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਜੰਗਲ਼ ਨਾਲ਼ ਲਗ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਤੇ ਬੰਬਈ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੇਖਣ ਲਗ ਪਏ। ਜਹਾਜ਼ ਗੋਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿੱਕੇ-ਜਿਹੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੇ ਖਿਚ ਕੇ ਆਸਤੇ-ਆਸਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਇਕ ਮੋਟਰਾਂ ਵਾਸਤੇ ਪੁਲ਼ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਉਪਰ ਨੂੰ ਸਫ਼ਾਲ਼ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੇ ਸਾਡੇ ਬੇੜੇ ਨੂੰ ਰਸਤਾ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਾਡਾ ਬੇੜਾ ਨਿੰਮੀ-ਨਿੰਮੀ ਚਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਨੂੰ ਵਧਣ ਲੱਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪਹਲੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਸੀ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਖਿਚਕੇ ਬਾਹਰ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਪਾਣੀ ਡੂੰਘਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤਿਉਂ-ਤਿਉਂ ਜਹਾਜ਼ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਸਪੀਡ ਫੜਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਆਖ਼ਰ ਸਾਡੇ ਬੀਬੇ ਰਾਣੇ ਅਲੋਰੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿਚ ਬੰਬਈ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਓਝਲ ਹੁੰਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਰਾਤ ਰਾਣੀ ਵੀ ਅਪਣੀ ਤਾਰਿਆਂ-ਭਰੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਅੰਤ ਰਾਤ ਪੂਰੇ ਜੋਬਨ 'ਤੇ ਆ ਗਈ। ਅਸੀਂ ਅਣਜਾਣ ਸੀ ਤੇ ਸੀ ਵੀ ਹੇਠਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ। ਏਸ<noinclude>{{rh||10|}}</noinclude> r8ehpif4wjk3095071m14vwdieqq07m 250 67857 234170 233403 2026-09-08T16:12:40Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234170 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>ਵਾਸਤੇ ਨਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦੀ ਹੋਸ਼ ਰਹੀ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਚਾਹ ਦੀ। ਇਕ ਦੂਜੇ ਵਲ ਦੇਖਦੇ ਚੁਪ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਦੀ ਖਾਧੀ ਰੋਟੀ ਚੇਤੇ ਕਰਕੇ ਅੱਖਾਂ ਮੀਟਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ। ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਾਡੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਅਪਣੇ ਰਾਗ-ਰੰਗ ਵਿਚ ਮਸਤ ਸਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਰੇ ਉਪਰ ਸਨ।</br> {{Block center|<poem>ਮੁਲਕ ਮਾਹੀ ਦਾ ਵਸਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਰੋਂਦਾ ਤੇ ਕਈ ਹਸਦਾ ਸੀ।</poem>}} {{gap}}ਕਈ ਉਲ਼ਟੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਕਈ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਸਨ। ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਗੱਪਾਂ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ। ਆਖ਼ਰ ਅਪਣੇ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਪਿਆ। ਤਿੰਨ ਕੁ ਵੱਜੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਲ਼ਕਿਆਂ 'ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਲਗ ਗਈ| ਅਸੀਂ ਵੀ ਖੜਕਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਠ ਬੈਠੇ। ਨੀਂਦ ਤਾਂ ਘਟ ਹੀ ਆਈ ਸੀ। ਜਦ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵੱਡੀ-ਸਾਰੀ ਛੱਲ ਦਾ ਖੜਕਾ ਹੁੰਦਾ, ਅਸੀਂ ਤ੍ਰਭਕ ਉਠਦੇ।</br> {{gap}}ਲੋਕਾਂ ਵਲ ਦੇਖ-ਦੇਖ ਅਸੀਂ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ। ਅੰਗੀਠੀ ਮਘਾਈ; ਰੋਟੀਆਂ ਵੀ ਪਕਾਈਆਂ; ਕੁਝ ਦਾਲ਼ ਵੀ ਬਣਾਈ। ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਮੜ੍ਹਾਕ ਮਾਰਨ ਲਗ ਪਏ।</br> {{gap}}ਇਕ ਰਾਤ ਉਪਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਮਹਫ਼ਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ| ਖ਼ੂਬ ਹਾਸਾ-ਠੱਠਾ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਜਣੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਹਾਰਮੋਨੀਅਮ ਹੈ| ਉਹ ਖਹੜੇ ਪੈ ਗਏ। ਵਿਚ ਝਿੰਗੜਾਂ ਦਾ ਠਾਣੇਦਾਰ ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸੀ। ਵਾਜਾ ਮੈਂ ਹੇਠੋਂ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਰਾਗ-ਰੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ।</br> {{center|...}} ਜਹਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੈਠਿਆਂ ਨੂੰ ਛੇ ਦਿਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਚਿਤ ਅਕਲ੍ਹਕਾਨ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ| ਮੈਂ ਖਲਾਸੀ ਪਾਸੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜਹਾਜ਼ ਮੁੰਬਾਸੇ ਕਦੋਂ ਲੱਗੇਗਾ?" ਉਹਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪਹਲਾਂ ਜ਼ੰਜ਼ੀਬਾਰ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਉਪਰ ਸਾਬਣ, ਪਿਆਜ਼ ਤੇ ਖੰਡ ਲੱਦੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਉਤਾਰ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਘੰਟਿਆਂ ਮਗਰੋਂ ਮੁੰਬਾਸੇ {{nop}}<noinclude>{{rh||11|}}</noinclude> ktz8z5ej7rfegqqd7hesxqxd92zpyvc 250 67887 234168 233404 2026-09-08T16:06:37Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234168 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>ਪਹੁੰਚ ਜਾਏਗਾ। {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਜ਼ੰਜ਼ੀਬਾਰ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ੀ ਆ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਕਾਲ਼ੇ, ਮੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇਖ ਕੇ ਡਰ ਤਾਂ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਪਹਲੀ ਵਾਰੀ ਹਬਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਲੱਗੇ ਕਰੇਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਲੱਗੇ ਕਰੇਨ ਖੜਾਖੜ ਚਲਣ। ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਮਾਨ ਲੱਦਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿਚ ਕੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। {{gap}}ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ। ਸੌਂ ਗਏ ਤੇ ਮੁੰਬਾਸੇ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ। {{gap}}13.3.29 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਛੇ ਕੁ ਵਜੇ ਸਾਡਾ ਜਹਾਜ਼ ਗੋਦੀ ਤੋਂ ਅਪਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਆਸਤੇ-ਆਸਤੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਫੱਟਾ ਵਧਾ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੰਮੀ ਰੱਸੀ (ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰੇ ਭਾਰ ਬੱਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ) ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੁਟ ਕੇ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਉਪਰ ਬੈਠੇ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਦਸ ਰਿਹਾ ਸੀ ਐਨੀ ਦੂਰ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਹੈ। - ਘਟ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜਹਾਜ਼ ਫਸ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। {{gap}}ਆਖ਼ਰ ਮੁੰਬਾਸਾ ਪੋਰਟ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਹਾਜ਼ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਦਾ ਪਾਇਲਟ ਰੱਸਿਆਂ ਦੀ ਪੌੜੀ ਨਾਲ਼ ਸਾਡੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਸਟੇਰਨ ਅਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਜਹਾਜ਼ ਲਜਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਓਦੋਂ ਮੁੰਬਾਸੇ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹਾਲੇ ਬਣ ਰਹੀ ਸੀ। {{gap}}ਕਈਆਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਮਿਤਰ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁਮਾਲ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਰਾਜ਼ੀਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਣ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਕੀਹਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਵਗ ਵਿਚ ਗੁਆਚੀ ਵੱਛੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਸੀ। ਜਿਧਰ ਮੂੰਹ ਆਇਆ ਤੁਰ ਪਏ। ਜੰਗਲੇ ਨਾਲ਼ ਲਗ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਹੱਸਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪੈਣਾ। {{gap}}ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ<noinclude>{{rh||12|}}</noinclude> 1f7kcermdyprvyor2qga9zrl19eemok 234169 234168 2026-09-08T16:10:03Z Harchand Bhinder 2624 234169 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" />{{rh||ਨਿ । ਸ਼ਾ । ਨੀ|}}</noinclude>ਪਹੁੰਚ ਜਾਏਗਾ।</br> {{gap}}ਸਵੇਰੇ ਅੱਠ ਵਜੇ ਜ਼ੰਜ਼ੀਬਾਰ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ੀ ਆ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਕਾਲ਼ੇ, ਮੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਬੁਲ੍ਹਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇਖ ਕੇ ਡਰ ਤਾਂ ਲੱਗਾ, ਪਰ ਪਹਲੀ ਵਾਰੀ ਹਬਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਲੱਗੇ ਕਰੇਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਲੱਗੇ ਕਰੇਨ ਖੜਾਖੜ ਚਲਣ। ਦੋਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਬੇੜੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਾਮਾਨ ਲੱਦਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਜਹਾਜ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਿਚ ਕੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।</br> {{gap}}ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ। ਸੌਂ ਗਏ ਤੇ ਮੁੰਬਾਸੇ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ।</br> {{gap}}13.3.29 ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਛੇ ਕੁ ਵਜੇ ਸਾਡਾ ਜਹਾਜ਼ ਗੋਦੀ ਤੋਂ ਅਪਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਆ ਕੇ ਆਸਤੇ-ਆਸਤੇ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਫੱਟਾ ਵਧਾ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੰਮੀ ਰੱਸੀ (ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰੇ ਭਾਰ ਬੱਧਾ ਹੋਇਆ ਸੀ) ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਸੁਟ ਕੇ ਉੱਚੀ ਬੋਲ ਕੇ ਉਪਰ ਬੈਠੇ ਪਾਇਲਟ ਨੂੰ ਦਸ ਰਿਹਾ ਸੀ ਐਨੀ ਦੂਰ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਹੈ। - ਘਟ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਜਹਾਜ਼ ਫਸ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।</br> {{gap}}ਆਖ਼ਰ ਮੁੰਬਾਸਾ ਪੋਰਟ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਹਾਜ਼ ਆ ਗਿਆ। ਉਹਦਾ ਪਾਇਲਟ ਰੱਸਿਆਂ ਦੀ ਪੌੜੀ ਨਾਲ਼ ਸਾਡੇ ਜਹਾਜ਼ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਦਾ ਸਟੇਰਨ ਅਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੀ ਗੋਦੀ ਵਿਚ ਜਹਾਜ਼ ਲਜਾ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਓਦੋਂ ਮੁੰਬਾਸੇ ਦੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹਾਲੇ ਬਣ ਰਹੀ ਸੀ।</br> {{gap}}ਕਈਆਂ ਦੇ ਦੋਸਤ ਮਿਤਰ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਹੇਠਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਰੁਮਾਲ ਚਲਾਉਣ ਤੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਰਾਜ਼ੀਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਣ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਕੀਹਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਸੀ। ਵਗ ਵਿਚ ਗੁਆਚੀ ਵੱਛੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਸੀ। ਜਿਧਰ ਮੂੰਹ ਆਇਆ ਤੁਰ ਪਏ। ਜੰਗਲੇ ਨਾਲ਼ ਲਗ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਹੱਸਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੱਸਣ ਲਗ ਪੈਣਾ।</br> {{gap}}ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਡਾਕਟਰ ਸਾਹਮਣੇ ਲਾਈਨਾਂ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੋ ਗਏ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ {{nop}}<noinclude>{{rh||12|}}</noinclude> ddohe3duy9wjpilwj1drzbozptm5h6v 250 73822 234175 234015 2026-09-08T16:25:27Z Harchand Bhinder 2624 /* ਤਸਦੀਕ */ 234175 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Harchand Bhinder" /></noinclude>{{center|<poem>{{xx-larger|1}} {{dhr|6em}} {{x-larger|ਬੇਵਤਨੀ}}</poem>}}<noinclude></noinclude> 5a2q155y6wjdg88jt8z7wf4qub875h9 250 73846 234185 234091 2026-09-09T03:42:32Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234185 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਇਹ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੀ ਬੇੜਾ ਡੋਬੂ।}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਨੇਹੁ ਲਾ ਲਿਆ ਬੇਪਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਮਿੰਨਤਾ ਕਰਾਂ ਮਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲ਼}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ਉਇ ਲਟਬੋਰੀਆ-ਕਿੱਧਰ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕਿਆ ਈ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : (ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਉਸ ਪਾਰ।}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : (ਸਾਂਗ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ।) ਉਸ ਪਾਰ...। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਏ ਭਾਈ..। ਦਮ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵੀ ਦਮੜੀ ਲੱਗਦੀ ਏ..., ਹੈਗੀ ਊ...। (ਰਾਂਝਾ ਵੰਝਲੀ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।) ਬੋਹਣੀ ਦਾ ਵੇਲ਼ਾ... ਖੋਟਾ ਨਾ ਕਰ...। ਉੱਤਰ ਥੱਲੇ...। (ਧੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਨੈ ਵੀ ਡੂੰਘੀ, ਤੁਲਹਾ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੀਹਾਂ ਤਾਂ ਪੱਤਣ ਮੱਲੇ.. ਕੀਤਾ ਕੌਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਾ... ਸ਼ੀਂਹਾਂ ਤਾਂ ਪੱਤਣ ਮੱਲੇ...}} {{playscript| |(ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲੁੱਡਣ ਤੇ ਮੁੱਲਾ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਵੰਝਲੀ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਬੇੜੀਓਂ ਉੱਤਰ ਉਸ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਬੇੜਾ ਡੋਬੂ... ਧੰਦਾ ਬੰਦ ਕਰਾਊ... ।}} {{playscript| |(ਰਾਂਝਾ ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਨਦੀ 'ਚ ਉੱਤਰਦਾ। ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਉੱਤਰਦੇ ਹਨ। ਗਾਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ।)}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਕੀਤਾ ਕੌਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਾ, ਕੋਈ ਨਾਲ ਚੱਲੇ ਨਾ ਚੱਲੇ... ਸ਼ੀਂਹਾਂ ਤਾਂ..}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ਓ ਸਾਂਈਂ ਏਸ ਝਨ੍ਹਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੋਈ ਨੀ...। ਮੁੜ ਆ..., ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਂਗਾ...। ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ ਬਥੇਰੇ...}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : (ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ) ਬਿਰਹੋਂ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ ਮਰਨ ਨਾਲ਼ੋਂ... ਵਿੱਚ ਮਝਧਾਰ ਦੇ ਡੁੱਬਣਾ ਚੰਗਾ।}} {{playscript| | : (ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ... ਡੋਲਦਾ... ਗੋਤੇ ਖਾਂਦਾ... ਪਾਰ ਉੱਤਰਦਾ। ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ-ਫੜ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਤੇ ਲੁੱਡਣ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਲੋਹਾ ਲਾਖਾ ਹੋਇਆ।}}<noinclude>{{rh||24 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> tjb0ksb80ndw8itbn8e4cadceurcqve 234186 234185 2026-09-09T03:43:39Z Taranpreet Goswami 2106 234186 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਇਹ ਤੇ ਤੇਰਾ ਵੀ ਬੇੜਾ ਡੋਬੂ।}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਨੇਹੁ ਲਾ ਲਿਆ ਬੇਪਰਵਾਹ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਮਿੰਨਤਾ ਕਰਾਂ ਮਲਾਹ ਦੇ ਨਾਲ਼}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ਉਇ ਲਟਬੋਰੀਆ-ਕਿੱਧਰ ਮੂੰਹ ਚੁੱਕਿਆ ਈ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : (ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।) ਉਸ ਪਾਰ।}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : (ਸਾਂਗ ਉਤਾਰਦਾ ਹੈ।) ਉਸ ਪਾਰ...। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਏ ਭਾਈ..। ਦਮ ਮਾਰਨ ਲਈ ਵੀ ਦਮੜੀ ਲੱਗਦੀ ਏ..., ਹੈਗੀ ਊ...। (ਰਾਂਝਾ ਵੰਝਲੀ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ।) ਬੋਹਣੀ ਦਾ ਵੇਲ਼ਾ... ਖੋਟਾ ਨਾ ਕਰ...। ਉੱਤਰ ਥੱਲੇ...। (ਧੱਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਨੈ ਵੀ ਡੂੰਘੀ, ਤੁਲਹਾ ਪੁਰਾਣੀ ਸ਼ੀਹਾਂ ਤਾਂ ਪੱਤਣ ਮੱਲੇ.. ਕੀਤਾ ਕੌਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਾ... ਸ਼ੀਂਹਾਂ ਤਾਂ ਪੱਤਣ ਮੱਲੇ...}} {{playscript| |(ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲੁੱਡਣ ਤੇ ਮੁੱਲਾ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਵੰਝਲੀ ਛੂੰਹਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਬੇੜੀਓਂ ਉੱਤਰ ਉਸ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਬੇੜਾ ਡੋਬੂ... ਧੰਦਾ ਬੰਦ ਕਰਾਊ... ।}} {{playscript| |(ਰਾਂਝਾ ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਨਦੀ 'ਚ ਉੱਤਰਦਾ। ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਉੱਤਰਦੇ ਹਨ। ਗਾਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ।)}} {{playscript|ਗੀਤ| : ਕੀਤਾ ਕੌਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਜਾਣਾ, ਕੋਈ ਨਾਲ ਚੱਲੇ ਨਾ ਚੱਲੇ... ਸ਼ੀਂਹਾਂ ਤਾਂ..}} {{playscript|ਲੁੱਡਣ| : ਓ ਸਾਂਈਂ ਏਸ ਝਨ੍ਹਾ ਦਾ ਅੰਤ ਕੋਈ ਨੀ...। ਮੁੜ ਆ..., ਡੁੱਬ ਜਾਵੇਂਗਾ...। ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ ਬਥੇਰੇ...}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : (ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਸ ਵੱਲ ਦੇਖਦਾ ਹੈ) ਬਿਰਹੋਂ ਬਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ ਮਰਨ ਨਾਲ਼ੋਂ... ਵਿੱਚ ਮਝਧਾਰ ਦੇ ਡੁੱਬਣਾ ਚੰਗਾ।}} {{playscript| | : (ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ... ਡੋਲਦਾ... ਗੋਤੇ ਖਾਂਦਾ... ਪਾਰ ਉੱਤਰਦਾ। ਲੋਕ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ-ਫੜ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਤੇ ਲੁੱਡਣ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਹੱਥ ਮਾਰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁੱਲਾ ਲੋਹਾ ਲਾਖਾ ਹੋਇਆ।}}<noinclude>{{rh||24 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 213zp1y7v73i5luixzslxh1n4k5o4zl 250 73851 234187 2026-09-09T03:48:08Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{playscript| |ਰਾਂਝਾ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਬਾਂਵਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਯਾਰੋ ਪਲੰਘ ਕੀਹਦਾ ਸੋਹਣੀ ਸੋਜ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਆਖਿਆ ਹੀਰ ਸਲੇਟੜੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਪਰੀ ਪਨਾਹ ਨਿਤ ਲਏ ਜਿਸ ਤੋਂ ਏਹ ਥਾਉ ਉਸ ਮੁਸ਼ਕ ਲਪੇਟੜੀ ਦਾ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਝ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234187 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{playscript| |ਰਾਂਝਾ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਬਾਂਵਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਯਾਰੋ ਪਲੰਘ ਕੀਹਦਾ ਸੋਹਣੀ ਸੋਜ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਆਖਿਆ ਹੀਰ ਸਲੇਟੜੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਪਰੀ ਪਨਾਹ ਨਿਤ ਲਏ ਜਿਸ ਤੋਂ ਏਹ ਥਾਉ ਉਸ ਮੁਸ਼ਕ ਲਪੇਟੜੀ ਦਾ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਝਬੇਲ ਤੇ ਘਾਟ ਪੱਤਣ ਸੱਭੋ ਹੁਕਮ ਹੈ ਓਸ ਸਲੇਟੜੀ ਦਾ।}} 1 2 3 : (ਰਾਂਝਾ ਪਲੰਘ 'ਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਖੜਾ ਬੱਸਾਂ ਵਜਾਉਣਾ ਹੈ। ਰਾ ਦੀਆਂ ਸਹੋਸ਼ ਆ ਵ ਦੇਖਦੀਆਂ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ।) ਨੀ ਇਹ ਕੌਣ ਏ ਨੀ...। ਜੀਹਨੇ ਹੀਰ ਦੀ ਸੇਜ ਦਾ ਨਾਸ ਮਾਰ ਛੱਡਿਆ। ਨਾ ਹਿੰਮਤ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਇਸਦੀ... ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬਿਛੋਣਾ ਧੁਰੋਂ ਬਿਛਾਇਆ... ਇਸ ਖਾਤਿਰ। : ਚਲੋ ਖਾਂ ਹੀਰ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸੀਏ।... ਹੁਣੇ ਭੁਗਤ ਸਵਾਰਦੀ ਏ ਇਹਦੀ...। ਜਾ (ਸਹੇਲੀਆਂ) ਮਾਹੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਟੋਰੀ ਇੱਕ ਸੁਘੜ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਦਾ ਈ ਉਹਦੇ ਬੋਲਿਆਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਫੁੱਲ ਕਿਰਦੇ ਸੇਜ ਹੀਰ ਦੀ ਤੇ ਰੰਗ ਲਾਂਵਦਾ ਈ। (ਸਹੇਲੀਆਂ ਆ ਕੇ ਹੀਰ ਦੇ ਕੰਨ 'ਚ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਬੈਂਕ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਉਂਨੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਪਲੰਘ ਖੇੜੀ ਉੱਤੇ ਵਿਲਿਆ ਸੀ ਉੱਤੇ ਖੂਬ ਵਿਛਾਵਣਾ ਰਾਸ ਕੀਤਾ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਹੁਣ ਹੀਰ ਨੂੰ ਖਬਰ ਹੋਈ ਤੇਰੀ ਸੇਜ ਦਾ ਜੱਟ ਨੇ ਨਾਸ ਕੀਤਾ...। (ਹੀਰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੂਕਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਥਾਂਏ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 25 :: ਮ੍ਰਿਤਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||25 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> odays03tvh2kg8sy14xjnckdkyx2txb 234188 234187 2026-09-09T03:59:07Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234188 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript| |ਰਾਂਝਾ ਖੁਸ਼ੀ 'ਚ ਬਾਂਵਲਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਯਾਰੋ ਪਲੰਘ ਕੀਹਦਾ ਸੋਹਣੀ ਸੋਜ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਆਖਿਆ ਹੀਰ ਸਲੇਟੜੀ ਦਾ ਸ਼ਾਹ ਪਰੀ ਪਨਾਹ ਨਿਤ ਲਏ ਜਿਸ ਤੋਂ ਏਹ ਥਾਉ ਉਸ ਮੁਸ਼ਕ ਲਪੇਟੜੀ ਦਾ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਝਬੇਲ ਤੇ ਘਾਟ ਪੱਤਣ ਸੱਭੋ ਹੁਕਮ ਹੈ ਓਸ ਸਲੇਟੜੀ ਦਾ।}} {{playscript| | : (ਰਾਂਝਾ ਪਲੰਘ 'ਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਾਲੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਖੜ੍ਹਾ ਬੰਸੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਆ ਕੇ ਦੇਖਦੀਆਂ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ।)}} {{playscript|1| : ਨੀ ਇਹ ਕੌਣ ਏ ਨੀ...। ਜੀਹਨੇ ਹੀਰ ਦੀ ਸੇਜ ਦਾ ਨਾਸ ਮਾਰ ਛੱਡਿਆ।}} {{playscript|2| : ਨਾ ਹਿੰਮਤ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਇਸਦੀ... ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬਿਛੋਣਾ ਧੁਰੋਂ ਬਿਛਾਇਆ... ਇਸ ਖ਼ਾਤਿਰ।}} {{playscript|3| : ਚਲੋ ਖਾਂ ਹੀਰ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ ਦੱਸੀਏ।... ਹੁਣੇ ਭੁਗਤ ਸਵਾਰਦੀ ਏ ਇਹਦੀ...।}} {{playscript| | ਜਾ (ਸਹੇਲੀਆਂ) ਮਾਹੀਆਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਟੋਰੀ ਇੱਕ ਸੁਘੜ ਬੇੜੀ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਦਾ ਈ ਉਹਦੇ ਬੋਲਿਆਂ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਫੁੱਲ ਕਿਰਦੇ ਸੇਜ ਹੀਰ ਦੀ ਤੇ ਰੰਗ ਲਾਂਵਦਾ ਈ।}} {{playscript| |(ਸਹੇਲੀਆਂ ਆ ਕੇ ਹੀਰ ਦੇ ਕੰਨ 'ਚ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਬੈਂਤ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।}} {{playscript| |ਅੱਗੇ ਪਲੰਘ ਬੇੜੀ ਉੱਤੇ ਵਿਛਿਆ ਸੀ ਉੱਤੇ ਖੂਬ ਵਿਛਾਵਣਾ ਰਾਸ ਕੀਤਾ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਹੁਣ ਹੀਰ ਨੂੰ ਖਬਰ ਹੋਈ ਤੇਰੀ ਸੇਜ ਦਾ ਜੱਟ ਨੇ ਨਾਸ ਕੀਤਾ...।}} {{playscript| |(ਹੀਰ ਗ਼ੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੂਕਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਥਾਂਏ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।}}</poem><noinclude>{{rh||25 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 5ko231os44i003olcbqgipdgojo6flx 250 73852 234189 2026-09-09T04:19:27Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ 234189 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਹੀਰ| : ਤੇਰੀ ਇਹ ਹਿੰਮਤ...। ਮੇਰੀ ਚਾਦਰ ’ਤੇ ਪੈਰ ਧਰੇਂ। ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਲੀਰੋ-ਲੀਰ ਕਰ ਛੱਡਾਂਗੀ ਇਸ ਨੂੰ...।}} {{playscript| |(ਰਾਂਝਾ ਉਸ ਤੋਂ ਖੋਂਹਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਨਾ ਹੀਰੇ ਨਾ...। ਇਹ ਤੇ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਤਾਣਾ ਏ...। ਇਹ ਫਟਿਆ... ਤੇ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਛਿੱਜ ਜਾਣੀ। ਭੁੱਲ ਗਈ ਏ ਤੂੰ।}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਤੇ ਉਸ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਾਰ-ਤਾਰ 'ਚੋਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ।}} {{playscript| |(ਗਾਉਂਦੇ ਨੇ...। ਸੁਣਦੇ-ਸੁਣਦੇ ਹੀਰ ਨਿਹਾਲ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਮੁੜ ਵੰਝਲੀ ਛੇੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : (ਗੀਤ ਪਿੱਛੋਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।) ਮਾਣ ਮੱਤੀਏ ਰੂਪ ਗ਼ੁਮਾਨ ਭਰੀਏ, ਅਠਖੇਲੀਏ ਰੰਗ ਰੰਗੀਲੀਏ ਨੀ, ਆਸ਼ਕ, ਭੌਰ, ਫ਼ਕੀਰ ਤੇ ਨਾਗ ਕਾਲੇ, ਬਾਝ ਮੰਤਰਾਂ ਮੂਲ ਨਾ ਕੀਲੀਏ ਨੀ।}} {{playscript| |(ਹੀਰ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਭਿੰਨੇ ਵਾਲ ਚੂੰਏ ਬਣਿਓਂ ਚੰਦ ਰਾਂਝਾ, ਨੈਣ ਕਜਲੇ ਦੀ ਘਮਸਾਨ ਹੋਈ, ਨੈਣ ਮਸਤ ਕਲੇਜੜੇ ਵਿੱਚ ਧਾਣੇ, ਹੀਰ ਘੋਲ ਘੱਤੀ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਈ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਐਡਾ ਹੁਸਨ ਦਾ ਨਾਹਿ ਗ਼ੁਮਾਨ ਕੀਜੈ, ਆਹ ਲੈ ਪਲੰਗ ਤੇ ਸਣੇ ਗਦੇਲੀਏ ਨੀ ਸਾਨੂੰ ਫ਼ੱਕਰਾਂ ਆਸਰਾ ਰੱਬ ਦਾ ਈ, ਉਠ ਜਾਵਣਾ ਨੈਣਾ ਵਾਲੀਏ ਨੀ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਅਜੀ ਹੀਰ ਤੇ ਪਲੰਘ ਸਭ ਥਾਓਂ ਤੇਰਾ, ਘੋਲ ਘੱਤਿਆ ਜੀਅੜਾ ਵਾਰਿਆ ਈ, ਅਸੀਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਪਕੜਾਂ, ਤੈਥੋਂ ਘੋਲਿਆ ਕੋੜਮਾ ਸਾਰਿਆ ਈ।}} {{playscript| |(ਚਾਦਰ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।) (ਦੋਹੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਮੁੱਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਸਹੇਲੀਆਂ| : ਚਲੋ ਨੀ ਚਲੋ ਇਹ ਤੇ ਧੁਰੋਂ ਵਿੱਛੜੇ ਲੱਗਦੇ ਆ। ਅਸੀਂ ਕਾਹਨੂੰ ਵਿੱਚ ਕੰਧੋਲੀ ਬਣਨਾ। (ਹੱਸਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{playscript| |(ਮੁੱਲਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੋਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਹਨ।)}}</poem><noinclude>{{rh||26 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 85stedtzeu0o5krl2ugv66pip6nwsjn 234190 234189 2026-09-09T04:22:11Z Taranpreet Goswami 2106 234190 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਹੀਰ| : ਤੇਰੀ ਇਹ ਹਿੰਮਤ...। ਮੇਰੀ ਚਾਦਰ ’ਤੇ ਪੈਰ ਧਰੇਂ। ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਲੀਰੋ-ਲੀਰ ਕਰ ਛੱਡਾਂਗੀ ਇਸ ਨੂੰ...।}} {{playscript| |(ਰਾਂਝਾ ਉਸ ਤੋਂ ਖੋਂਹਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਨਾ ਹੀਰੇ ਨਾ...। ਇਹ ਤੇ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਤਾਣਾ ਏ...। ਇਹ ਫਟਿਆ... ਤੇ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਛਿੱਜ ਜਾਣੀ। ਭੁੱਲ ਗਈ ਏ ਤੂੰ।}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਤੇ ਉਸ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਾਰ-ਤਾਰ 'ਚੋਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ।}} {{playscript| |(ਗਾਉਂਦੇ ਨੇ...। ਸੁਣਦੇ-ਸੁਣਦੇ ਹੀਰ ਨਿਹਾਲ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਮੁੜ ਵੰਝਲੀ ਛੇੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : (ਗੀਤ ਪਿੱਛੋਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।) ਮਾਣ ਮੱਤੀਏ ਰੂਪ ਗ਼ੁਮਾਨ ਭਰੀਏ, ਅਠਖੇਲੀਏ ਰੰਗ ਰੰਗੀਲੀਏ ਨੀ, ਆਸ਼ਕ, ਭੌਰ, ਫ਼ਕੀਰ ਤੇ ਨਾਗ ਕਾਲੇ, ਬਾਝ ਮੰਤਰਾਂ ਮੂਲ ਨਾ ਕੀਲੀਏ ਨੀ।}} {{playscript| |(ਹੀਰ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਭਿੰਨੇ ਵਾਲ ਚੂੰਏ ਬਣਿਓਂ ਚੰਦ ਰਾਂਝਾ, ਨੈਣ ਕਜਲੇ ਦੀ ਘਮਸਾਨ ਹੋਈ, ਨੈਣ ਮਸਤ ਕਲੇਜੜੇ ਵਿੱਚ ਧਾਣੇ, ਹੀਰ ਘੋਲ ਘੱਤੀ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਈ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਐਡਾ ਹੁਸਨ ਦਾ ਨਾਹਿ ਗ਼ੁਮਾਨ ਕੀਜੈ, ਆਹ ਲੈ ਪਲੰਗ ਤੇ ਸਣੇ ਗਦੇਲੀਏ ਨੀ ਸਾਨੂੰ ਫ਼ੱਕਰਾਂ ਆਸਰਾ ਰੱਬ ਦਾ ਈ, ਉਠ ਜਾਵਣਾ ਨੈਣਾ ਵਾਲੀਏ ਨੀ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਅਜੀ ਹੀਰ ਤੇ ਪਲੰਘ ਸਭ ਥਾਓਂ ਤੇਰਾ, ਘੋਲ ਘੱਤਿਆ ਜੀਅੜਾ ਵਾਰਿਆ ਈ, ਅਸੀਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਪਕੜਾਂ, ਤੈਥੋਂ ਘੋਲਿਆ ਕੋੜਮਾ ਸਾਰਿਆ ਈ।}} {{playscript| |(ਚਾਦਰ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।) (ਦੋਹੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਮੁੱਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਸਹੇਲੀਆਂ| : ਚਲੋ ਨੀ ਚਲੋ ਇਹ ਤੇ ਧੁਰੋਂ ਵਿੱਛੜੇ ਲੱਗਦੇ ਆ। ਅਸੀਂ ਕਾਹਨੂੰ ਵਿੱਚ ਕੰਧੋਲੀ ਬਣਨਾ। (ਹੱਸਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{playscript| |(ਮੁੱਲਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੋਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਹਨ।)}}</poem><noinclude>{{rh||26 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> icbfqrmel0gqcfikj5jme4uepghury2 234191 234190 2026-09-09T04:22:49Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234191 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਹੀਰ| : ਤੇਰੀ ਇਹ ਹਿੰਮਤ...। ਮੇਰੀ ਚਾਦਰ ’ਤੇ ਪੈਰ ਧਰੇਂ। ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਲੀਰੋ-ਲੀਰ ਕਰ ਛੱਡਾਂਗੀ ਇਸ ਨੂੰ...।}} {{playscript| |(ਰਾਂਝਾ ਉਸ ਤੋਂ ਖੋਂਹਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਨਾ ਹੀਰੇ ਨਾ...। ਇਹ ਤੇ ਜਨਮਾਂ ਜਨਮਾਂਤਰਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦਾ ਤਾਣਾ ਏ...। ਇਹ ਫਟਿਆ... ਤੇ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਛਿੱਜ ਜਾਣੀ। ਭੁੱਲ ਗਈ ਏ ਤੂੰ।}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਤੇ ਉਸ ਤਾਣੇ-ਬਾਣੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤਾਰ-ਤਾਰ 'ਚੋਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀ।}} {{playscript| |(ਗਾਉਂਦੇ ਨੇ...। ਸੁਣਦੇ-ਸੁਣਦੇ ਹੀਰ ਨਿਹਾਲ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਮੁੜ ਵੰਝਲੀ ਛੇੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : (ਗੀਤ ਪਿੱਛੋਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।) ਮਾਣ ਮੱਤੀਏ ਰੂਪ ਗ਼ੁਮਾਨ ਭਰੀਏ, ਅਠਖੇਲੀਏ ਰੰਗ ਰੰਗੀਲੀਏ ਨੀ, ਆਸ਼ਕ, ਭੌਰ, ਫ਼ਕੀਰ ਤੇ ਨਾਗ ਕਾਲੇ, ਬਾਝ ਮੰਤਰਾਂ ਮੂਲ ਨਾ ਕੀਲੀਏ ਨੀ।}} {{playscript| |(ਹੀਰ ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਭਿੰਨੇ ਵਾਲ ਚੂੰਏ ਬਣਿਓਂ ਚੰਦ ਰਾਂਝਾ, ਨੈਣ ਕਜਲੇ ਦੀ ਘਮਸਾਨ ਹੋਈ, ਨੈਣ ਮਸਤ ਕਲੇਜੜੇ ਵਿੱਚ ਧਾਣੇ, ਹੀਰ ਘੋਲ ਘੱਤੀ ਕੁਰਬਾਨ ਹੋਈ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਐਡਾ ਹੁਸਨ ਦਾ ਨਾਹਿ ਗ਼ੁਮਾਨ ਕੀਜੈ, ਆਹ ਲੈ ਪਲੰਗ ਤੇ ਸਣੇ ਗਦੇਲੀਏ ਨੀ ਸਾਨੂੰ ਫ਼ੱਕਰਾਂ ਆਸਰਾ ਰੱਬ ਦਾ ਈ, ਉਠ ਜਾਵਣਾ ਨੈਣਾ ਵਾਲੀਏ ਨੀ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਅਜੀ ਹੀਰ ਤੇ ਪਲੰਘ ਸਭ ਥਾਓਂ ਤੇਰਾ, ਘੋਲ ਘੱਤਿਆ ਜੀਅੜਾ ਵਾਰਿਆ ਈ, ਅਸੀਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਪਕੜਾਂ, ਤੈਥੋਂ ਘੋਲਿਆ ਕੋੜਮਾ ਸਾਰਿਆ ਈ।}} {{playscript| |(ਚਾਦਰ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।) (ਦੋਹੇ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਮੁੱਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਸਹੇਲੀਆਂ| : ਚਲੋ ਨੀ ਚਲੋ ਇਹ ਤੇ ਧੁਰੋਂ ਵਿੱਛੜੇ ਲੱਗਦੇ ਆ। ਅਸੀਂ ਕਾਹਨੂੰ ਵਿੱਚ ਕੰਧੋਲੀ ਬਣਨਾ। (ਹੱਸਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{playscript| |(ਮੁੱਲਾ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਕਿਤਾਬਾਂ ਚੋਣ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਵੀ ਹਨ।)}}</poem><noinclude>{{rh||26 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> q34ttcoyb8y1nl45y1upltzdehv3ece 250 73853 234192 2026-09-09T04:37:18Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<poem>{{playscript|ਮੱਲਾ| : ਕੰਧੋਲੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਊਂ...। (ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੂੰ।) ਚਲੋ ਉਇ... ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਖੋਤੇ ਵਾਂਗ ਹੌਂਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ... (ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਸੱਚ... ਤੁੱਧ ਬਾਝੋਂ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਬੇਜਾਨ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ।}} {{pla..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234192 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਮੱਲਾ| : ਕੰਧੋਲੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਊਂ...। (ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੂੰ।) ਚਲੋ ਉਇ... ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਖੋਤੇ ਵਾਂਗ ਹੌਂਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ... (ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਸੱਚ... ਤੁੱਧ ਬਾਝੋਂ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਬੇਜਾਨ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਮੁੜ ਛੱਡ ਤੁਰ ਜਾਏਗੀ। ਤੇ ਮੈਂ...।}} {{playscript|ਹੀਰ| : (ਇਨਕਾਰ 'ਚ ਸਿਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।) ਖ਼ੁਆਜੇ ਦੀ ਸੋਂਹ...। ਸ੍ਵਰ ਥੀਵਾਂ ਜੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਰੀਤ ਤੋੜਾਂ...। ਸੁਣਿਆਂ ਤੇਰੀ ਵੰਝਲੀ 'ਚ ਬੜਾ ਜਾਦੂ ਏ... ਕਾਨ੍ਹ ਮੁਰਾਰੀ ਵਾਲਾ ਜਾਦੂ...। ਪੰਛੀ ਉੱਡਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ... ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਮਿਰਗ ਫਾਹ ਲੈਂਦਾ ਏਂ...। (ਰਾਂਝਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਅਦਾ ਨਾਲ਼ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।) ਏਨ੍ਹਾਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਚੋਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਹਦਾ ਜ਼ੋਰ ਈ... ਸਾਡੀਆਂ ਮਹੀਆਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰੇਂ... ਤਾਂ ਮਹੀਂਵਾਲ ਕਹਾਵੇਂ...। (ਹੱਸਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਗਾਣਾ| : ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਹੀਰੇ... ਰਜ਼ਾ ਰੱਬ ਦੀ ਏ... ਅਸੀਂ ਮੂਲ ਨਾ ਮੂੰਹ ਤੇ ਨਾਂਹ ਧਰੀਏ..., ਮਹੀਂਆ ਤੇਰੀਆਂ ਜਾਂ ਤੇ ਮੋਮ ਹੋਸਣ... ਜੇ ਕਰ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਾਂ ਫਨ੍ਹਾਂ ਕਰੀਏ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : (ਖਿੜ ਖਿੜਾ ਕੇ ਹੱਸ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।) ਇਹ ਕੋਈ ਗੋਪੀਆਂ, ਗਊਆਂ ਨਹੀਂ ... (ਛੇੜਦੀ ਹੈ।) ਮੇਰੇ ਮੁ...ਰਾ...ਰੀ...। ਬੜੀ ਮੋਟੀ ਚਮੜੀ ਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ...। ਤੇਰੀ ਜਾਦੂ ਦੀ ਪੀਪਣੀ ਦੀ ਬੱਸ ਹੋ ਜਾਣੀ ਏ... ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਸ ਨੀ ਹੋਣਾ...|}} {{playscript| |(ਖਿੜ ਖਿੜਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਤਾਣ ਛੇੜਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਵਹਿ ਤੁਰਦੀ ਹੈ। {{playscript|ਗਾਣਾ| : ਬੇਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਨਾਂਉਂ ਲੈ ਜਾਇ ਵੜਿਆ, ਹੋਇਆ ਧੁੱਪ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜ਼ਹੀਰ ਮੀਆਂ। ਉਹਦੀ ਨੋਕ ਘੜੀ ਰੁਜੂ ਆਣ ਹੋਇ, ਮਿਲੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਪੰਜ ਪੀਰ ਮੀਆਂ।}} {{playscript| |(ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਅੰਗ ਸੰਗ ਮੂਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript| |ਹੀਰ ਬਖਸ਼ੀ ਦਰਗਾਹਿ ਥੀਂ ਤੁਧ ਤਾਈਂ, ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਂ ਪਵੇ ਭੀੜ ਮੀਆਂ।}} {{playscript| |(ਪੀਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਮਹੀਆਂ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਮਸਤ ਹੋ)}} </poem><noinclude>{{rh||27 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 2u0n33z9kn132szwro4nxzwrqc5xbas 234193 234192 2026-09-09T04:37:48Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234193 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਮੱਲਾ| : ਕੰਧੋਲੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਊਂ...। (ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੂੰ।) ਚਲੋ ਉਇ... ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਖੋਤੇ ਵਾਂਗ ਹੌਂਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ... (ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਸੱਚ... ਤੁੱਧ ਬਾਝੋਂ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਬੇਜਾਨ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਮੁੜ ਛੱਡ ਤੁਰ ਜਾਏਗੀ। ਤੇ ਮੈਂ...।}} {{playscript|ਹੀਰ| : (ਇਨਕਾਰ 'ਚ ਸਿਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।) ਖ਼ੁਆਜੇ ਦੀ ਸੋਂਹ...। ਸ੍ਵਰ ਥੀਵਾਂ ਜੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਰੀਤ ਤੋੜਾਂ...। ਸੁਣਿਆਂ ਤੇਰੀ ਵੰਝਲੀ 'ਚ ਬੜਾ ਜਾਦੂ ਏ... ਕਾਨ੍ਹ ਮੁਰਾਰੀ ਵਾਲਾ ਜਾਦੂ...। ਪੰਛੀ ਉੱਡਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ... ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਮਿਰਗ ਫਾਹ ਲੈਂਦਾ ਏਂ...। (ਰਾਂਝਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਅਦਾ ਨਾਲ਼ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।) ਏਨ੍ਹਾਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਚੋਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਹਦਾ ਜ਼ੋਰ ਈ... ਸਾਡੀਆਂ ਮਹੀਆਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰੇਂ... ਤਾਂ ਮਹੀਂਵਾਲ ਕਹਾਵੇਂ...। (ਹੱਸਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਗਾਣਾ| : ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਹੀਰੇ... ਰਜ਼ਾ ਰੱਬ ਦੀ ਏ... ਅਸੀਂ ਮੂਲ ਨਾ ਮੂੰਹ ਤੇ ਨਾਂਹ ਧਰੀਏ..., ਮਹੀਂਆ ਤੇਰੀਆਂ ਜਾਂ ਤੇ ਮੋਮ ਹੋਸਣ... ਜੇ ਕਰ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਾਂ ਫਨ੍ਹਾਂ ਕਰੀਏ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : (ਖਿੜ ਖਿੜਾ ਕੇ ਹੱਸ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।) ਇਹ ਕੋਈ ਗੋਪੀਆਂ, ਗਊਆਂ ਨਹੀਂ ... (ਛੇੜਦੀ ਹੈ।) ਮੇਰੇ ਮੁ...ਰਾ...ਰੀ...। ਬੜੀ ਮੋਟੀ ਚਮੜੀ ਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ...। ਤੇਰੀ ਜਾਦੂ ਦੀ ਪੀਪਣੀ ਦੀ ਬੱਸ ਹੋ ਜਾਣੀ ਏ... ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਸ ਨੀ ਹੋਣਾ...|}} {{playscript| |(ਖਿੜ ਖਿੜਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਤਾਣ ਛੇੜਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਵਹਿ ਤੁਰਦੀ ਹੈ।}} {{playscript|ਗਾਣਾ| : ਬੇਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਨਾਂਉਂ ਲੈ ਜਾਇ ਵੜਿਆ, ਹੋਇਆ ਧੁੱਪ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜ਼ਹੀਰ ਮੀਆਂ। ਉਹਦੀ ਨੋਕ ਘੜੀ ਰੁਜੂ ਆਣ ਹੋਇ, ਮਿਲੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਪੰਜ ਪੀਰ ਮੀਆਂ।}} {{playscript| |(ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਅੰਗ ਸੰਗ ਮੂਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript| |ਹੀਰ ਬਖਸ਼ੀ ਦਰਗਾਹਿ ਥੀਂ ਤੁਧ ਤਾਈਂ, ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਂ ਪਵੇ ਭੀੜ ਮੀਆਂ।}} {{playscript| |(ਪੀਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਮਹੀਆਂ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਮਸਤ ਹੋ)}} </poem><noinclude>{{rh||27 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> etl7medej7wd1d6yfkkzf8my2jnac15 234194 234193 2026-09-09T04:38:21Z Taranpreet Goswami 2106 234194 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਮੱਲਾ| : ਕੰਧੋਲੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਊਂ...। (ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੂੰ।) ਚਲੋ ਉਇ... ਹਰ ਵੇਲ਼ੇ ਖੋਤੇ ਵਾਂਗ ਹੌਂਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ... (ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਸੱਚ... ਤੁੱਧ ਬਾਝੋਂ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਬੇਜਾਨ ਹੋਈ ਪਈ ਸੀ।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਮੁੜ ਛੱਡ ਤੁਰ ਜਾਏਗੀ। ਤੇ ਮੈਂ...।}} {{playscript|ਹੀਰ| : (ਇਨਕਾਰ 'ਚ ਸਿਰ ਮਾਰਦੀ ਹੈ।) ਖ਼ੁਆਜੇ ਦੀ ਸੋਂਹ...। ਸ੍ਵਰ ਥੀਵਾਂ ਜੇ ਪ੍ਰੀਤ ਦੀ ਰੀਤ ਤੋੜਾਂ...। ਸੁਣਿਆਂ ਤੇਰੀ ਵੰਝਲੀ 'ਚ ਬੜਾ ਜਾਦੂ ਏ... ਕਾਨ੍ਹ ਮੁਰਾਰੀ ਵਾਲਾ ਜਾਦੂ...। ਪੰਛੀ ਉੱਡਣਾ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ... ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਮਿਰਗ ਫਾਹ ਲੈਂਦਾ ਏਂ...। (ਰਾਂਝਾ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਅਦਾ ਨਾਲ਼ ਉੱਠਦੀ ਹੈ।) ਏਨ੍ਹਾਂ ਨਾਜ਼ੁਕ ਚੋਰਾਂ 'ਤੇ ਕਾਹਦਾ ਜ਼ੋਰ ਈ... ਸਾਡੀਆਂ ਮਹੀਆਂ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰੇਂ... ਤਾਂ ਮਹੀਂਵਾਲ ਕਹਾਵੇਂ...। (ਹੱਸਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਗਾਣਾ| : ਤੇਰਾ ਹੁਕਮ ਹੀਰੇ... ਰਜ਼ਾ ਰੱਬ ਦੀ ਏ... ਅਸੀਂ ਮੂਲ ਨਾ ਮੂੰਹ ਤੇ ਨਾਂਹ ਧਰੀਏ..., ਮਹੀਂਆ ਤੇਰੀਆਂ ਜਾਂ ਤੇ ਮੋਮ ਹੋਸਣ... ਜੇ ਕਰ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਾਂ ਫਨ੍ਹਾਂ ਕਰੀਏ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : (ਖਿੜ ਖਿੜਾ ਕੇ ਹੱਸ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।) ਇਹ ਕੋਈ ਗੋਪੀਆਂ, ਗਊਆਂ ਨਹੀਂ ... (ਛੇੜਦੀ ਹੈ।) ਮੇਰੇ ਮੁ...ਰਾ...ਰੀ...। ਬੜੀ ਮੋਟੀ ਚਮੜੀ ਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ...। ਤੇਰੀ ਜਾਦੂ ਦੀ ਪੀਪਣੀ ਦੀ ਬੱਸ ਹੋ ਜਾਣੀ ਏ... ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਸ ਨੀ ਹੋਣਾ...|}} {{playscript| |(ਖਿੜ ਖਿੜਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਤਾਣ ਛੇੜਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਕੁਦਰਤ ਨਾਲ ਵਹਿ ਤੁਰਦੀ ਹੈ।}} {{playscript|ਗਾਣਾ| : ਬੇਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਨਾਂਉਂ ਲੈ ਜਾਇ ਵੜਿਆ, ਹੋਇਆ ਧੁੱਪ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਜ਼ਹੀਰ ਮੀਆਂ। ਉਹਦੀ ਨੋਕ ਘੜੀ ਰੁਜੂ ਆਣ ਹੋਇ, ਮਿਲੇ ਰਾਹ ਜਾਂਦੇ ਪੰਜ ਪੀਰ ਮੀਆਂ।}} {{playscript| |(ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਅੰਗ ਸੰਗ ਮੂਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript| |ਹੀਰ ਬਖਸ਼ੀ ਦਰਗਾਹਿ ਥੀਂ ਤੁਧ ਤਾਈਂ, ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੀਂ ਪਵੇ ਭੀੜ ਮੀਆਂ।}} {{playscript| |(ਪੀਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਮਹੀਆਂ ਰਾਂਝੇ ਦੀ ਵੰਝਲੀ 'ਤੇ ਮਸਤ ਹੋ}} </poem><noinclude>{{rh||27 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> qs4037u4bgxdrnle1nbm1znimgpq2lr 250 73854 234195 2026-09-09T04:56:39Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "<poem>{{playscript| |ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਰਾਂਝਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਧਰੋਂ ਹੀਰ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਸ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ।)}} {{playscript|ਕੋ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234195 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript| |ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਰਾਂਝਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਧਰੋਂ ਹੀਰ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਸ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ।)}} {{playscript|ਕੋਰਸ| : ਦਿਨੇ ਹੋਵੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤਾਂ ਆਵੈ ਰਾਂਝਾ, ਅਤੇ ਹੀਰ ਵੀ ਓਧਰੋਂ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਮੱਝੀਆਂ ਲਿਆ ਬਹਾਂਵਦਾ ਏ, ਹੀਰ ਸਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਧਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੰਝਲੀ ਨਾਲ਼ ਸਰੋਦ ਕਰਦਾ, ਹੀਰ ਨਾਲ਼ ਸਹੇਲੀਆਂ ਗਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਕਾਈ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਨਿਚੋੜਦੀ ਰਾਂਝਣੇ ਤੇ, ਕਾਈ ਨਾਲ਼ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਲਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਢੀਂਗ ਮੁਰਗਾਈ ਤੇ ਬਣੇ ਬਗਲਾ, ਇੱਕ ਚੀਲ ਹੀ ਹੋਇ ਦਿਖਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਂਗ ਕਕੂਹੀਆਂ ਸੰਘ ਕੱਢੇ, ਇੱਕ ਕੂੰਜ ਵਾਂਗ ਕੁਰਲਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਹੀਰ ਭਰੇ ਚੌਤਰਫ ਰੰਝੇਟੜੇ ਦੇ, ਮੂਈ ਮਛਲੀ ਬਣ-ਬਣ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਆਪ ਬਣੇ ਮੱਛੀ ਨਾਲ਼ ਚਾਵੜਾਂ ਦੇ, ਮੀਏਂ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਕੁਰਲ ਬਣਾਂਵਦੀ ਹੈ।}} {{playscript||(ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਲਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬੁਰਕੀਆਂ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਲਾ ਤੇ ਕੈਦੋਂ ਲੁਕ-ਲੁਕ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਤੇ ਸੜਦੇ ਨੇ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਲ਼ ਨੇ ਤੇ ਵਰਕੇ ਫਰੋਲ ਰਹੇ ਨੇ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਲੈ ਵੇਖ ਲੈ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼। ਪਾ ਲੈ ਕਲੇਜੇ ਠੰਢ ਜੇ ਪੈਂਦੀ ਏ}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਹੋਰ ਲੂਤੀ ਨਾ ਲਾ ਮੁੱਲਾ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਹਿੱਕ ਮੱਚਦੀ ਪਈ ਏ। ਤੂੰ ਦੇਖਦਾ ਜਾ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਦਾਂ।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਘਾਬਰਦਾ ਕਿਉਂ ਏ..। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਆਂ..। {{playscript||(ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|1| : ਨੀਂ ਉਹ ਕੌਣ ਨੇ...।}} {{playscript|2| : ਇਹ ਤੇ ਕੈਦੋਂ ਲੰਗੜਾ... ਤੇ ਨਾਲ਼ ਮੁੱਲਾ ਮਰ ਜਾਣਾ... ਰੰਨਾਂ... ਤਾੜਦੇ ਨੇ...।}} {{playscript|2| : ਠਹਿਰ ਤਾਂ ਜਾਓ ਅਸੀਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ... (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਭੱਜਦੀਆਂ ਨੇ। ਉਹ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।)}} </poem><noinclude>{{rh||28 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> dg50nqquoch2fjyfon4t95ld04kfglt 234196 234195 2026-09-09T04:57:03Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234196 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript| |ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਰਾਂਝਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉੱਧਰੋਂ ਹੀਰ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫੇਰ ਉਸ ਨ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਏ।)}} {{playscript|ਕੋਰਸ| : ਦਿਨੇ ਹੋਵੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤਾਂ ਆਵੈ ਰਾਂਝਾ, ਅਤੇ ਹੀਰ ਵੀ ਓਧਰੋਂ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਮੱਝੀਆਂ ਲਿਆ ਬਹਾਂਵਦਾ ਏ, ਹੀਰ ਸਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਧਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਵੰਝਲੀ ਨਾਲ਼ ਸਰੋਦ ਕਰਦਾ, ਹੀਰ ਨਾਲ਼ ਸਹੇਲੀਆਂ ਗਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਕਾਈ ਜ਼ੁਲਫ਼ ਨਿਚੋੜਦੀ ਰਾਂਝਣੇ ਤੇ, ਕਾਈ ਨਾਲ਼ ਕਲੇਜੇ ਦੇ ਲਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਢੀਂਗ ਮੁਰਗਾਈ ਤੇ ਬਣੇ ਬਗਲਾ, ਇੱਕ ਚੀਲ ਹੀ ਹੋਇ ਦਿਖਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਂਗ ਕਕੂਹੀਆਂ ਸੰਘ ਕੱਢੇ, ਇੱਕ ਕੂੰਜ ਵਾਂਗ ਕੁਰਲਾਂਵਦੀ ਹੈ। ਹੀਰ ਭਰੇ ਚੌਤਰਫ ਰੰਝੇਟੜੇ ਦੇ, ਮੂਈ ਮਛਲੀ ਬਣ-ਬਣ ਆਂਵਦੀ ਹੈ। ਆਪ ਬਣੇ ਮੱਛੀ ਨਾਲ਼ ਚਾਵੜਾਂ ਦੇ, ਮੀਏਂ ਰਾਂਝੇ ਨੂੰ ਕੁਰਲ ਬਣਾਂਵਦੀ ਹੈ।}} {{playscript||(ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਮੁੱਲਾ ਆਪਣੇ ਨਾਲ਼ ਕੈਦੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਰਾਂਝੇ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਬੁਰਕੀਆਂ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਲਾ ਤੇ ਕੈਦੋਂ ਲੁਕ-ਲੁਕ ਕੇ ਦੇਖਦੇ ਤੇ ਸੜਦੇ ਨੇ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਨਾਲ਼ ਨੇ ਤੇ ਵਰਕੇ ਫਰੋਲ ਰਹੇ ਨੇ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਲੈ ਵੇਖ ਲੈ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼। ਪਾ ਲੈ ਕਲੇਜੇ ਠੰਢ ਜੇ ਪੈਂਦੀ ਏ}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਹੋਰ ਲੂਤੀ ਨਾ ਲਾ ਮੁੱਲਾ। ਮੇਰੀ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਹਿੱਕ ਮੱਚਦੀ ਪਈ ਏ। ਤੂੰ ਦੇਖਦਾ ਜਾ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਦਾਂ।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਘਾਬਰਦਾ ਕਿਉਂ ਏ..। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਆਂ..।}} {{playscript||(ਸਹੇਲੀਆਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|1| : ਨੀਂ ਉਹ ਕੌਣ ਨੇ...।}} {{playscript|2| : ਇਹ ਤੇ ਕੈਦੋਂ ਲੰਗੜਾ... ਤੇ ਨਾਲ਼ ਮੁੱਲਾ ਮਰ ਜਾਣਾ... ਰੰਨਾਂ... ਤਾੜਦੇ ਨੇ...।}} {{playscript|2| : ਠਹਿਰ ਤਾਂ ਜਾਓ ਅਸੀਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਤਾ... (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਭੱਜਦੀਆਂ ਨੇ। ਉਹ ਜਾਨ ਬਚਾ ਕੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ।)}} </poem><noinclude>{{rh||28 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 3pkoqwqw6sv6s1s3t55l4hfj6bsf3ho 250 73855 234197 2026-09-09T04:57:54Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮੁੱਲਾ: (ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੂੰ...) ਭੱਜ ਲਓ ਉਇ ਜੇ ਭੱਜ ਹੁੰਦਾ...। ਸੌ ਜਾਂਦੇ ਸੂਸਰੀ ਵਾਂਗ। ਅੰਨਿਆਂ ਹੱਥੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ (ਕੁੜੀਆਂ ਫੜ-ਫੜ ਕੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੈਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ਼ ਭੱਜਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਲਾ ਸ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234197 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਮੁੱਲਾ: (ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੂੰ...) ਭੱਜ ਲਓ ਉਇ ਜੇ ਭੱਜ ਹੁੰਦਾ...। ਸੌ ਜਾਂਦੇ ਸੂਸਰੀ ਵਾਂਗ। ਅੰਨਿਆਂ ਹੱਥੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛੁੱਟ-ਫੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ (ਕੁੜੀਆਂ ਫੜ-ਫੜ ਕੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੈਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ਼ ਭੱਜਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਹਰੇ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਭੂਆਂ-ਭੂਆਂ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।) ' ਪੰਛੀ ਲੱਗੇ... ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ...। 2 : ਸਾਰਾ ਪੁਆੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਏ...। 3 ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਗਾਣਾ : ਓ ਮੁੱਲਾ ਮਰਜਾਣਾ ਸੁੱਕਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ...। ਬਚ ਕੇ (ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ।) (ਹੀਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੋਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 'ਵੇ ਰਾਂਝਿਆਂ ਪਰਲੋ ਹੋ ਗਈ ਵੇ... ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਿਆ..। ਸ਼ਰੀਕ ਤੇ ਮੁਨਾਣੋਂ ਕੰਠ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੋ ਡੰਗੇ ਮੁੜ ਹਰੇ ਨੀ ਹੋਏ ਕਦੇ...। ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ ਏਥੋਂ... ਲੈ ਚੱਲ। : ਹੀਰੀਏ ਵਸਲ ਤੇਰਾ ਤੇ ਮੇਰਾ... ਰਜ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਏ... ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਏ... ਤੇ ਕਾਦਿਰ ਵੀ...। ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਏਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ... (ਹੀਰ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।) ਪੰਜੇ ਪੀਰ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਇਹ ਕਾਇਨਾਤ ਚੱਲਦੀ ਇਹ ਕਾਇਆ ਚੱਲਦੀ...। (ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।) : ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਤੁਰੰਤ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਸਲਾਮ ਕਰਾਂਵਦਾ ਈ। ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਬੰਨਿ ਖੜ੍ਹੇ, ਹੁਕਮ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦਾ ਇਹ ਫਰਮਾਂਵਦਾ ਈ। ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ, ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਲੀਕ ਲਵਾਵਨਾ ਈ। ਤੁਸਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਤੇ ਖੈਰ ਕਮਾਵਨਾ ਈ। ਬੱਚਾ ਦਿਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡੁਲਾਵਨਾ ਈ। (ਪੀਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਕੁਝ ਕਾਸਮਿਕ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜੋ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ 29:: ਮ੍ਰਿਤਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||29 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> rae0cjs803f9ffrxo46ng4djwegut56 234198 234197 2026-09-09T05:10:06Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234198 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੂੰ...) ਭੱਜ ਲਓ ਉਇ ਜੇ ਭੱਜ ਹੁੰਦਾ...। ਸੌ ਜਾਂਦੇ ਸੁਸਰੀ ਵਾਂਗ। ਅੰਨਿਆਂ ਹੱਥੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛੁੱਟ-ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ (ਕੁੜੀਆਂ ਫੜ-ਫੜ ਕੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੈਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ਼ ਭੱਜਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਹਰੇ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਭੁਆਂ-ਭੁਆਂ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{playscript|1| : ਪੰਛੀ ਲੱਗੇ... ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ...।}} {{playscript|2| : ਸਾਰਾ ਪੁਆੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਏ...।}} {{playscript|3| : ਓ ਮੁੱਲਾ ਮਰਜਾਣਾ ਸੁੱਕਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ...। ਬਚ ਕੇ (ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ।) (ਹੀਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੋਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਵੇ ਰਾਂਝਿਆਂ ਪਰਲੋ ਹੋ ਗਈ ਵੇ... ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਿਆ..। ਸ਼ਰੀਕ ਤੇ ਮੁਲਾਣੇਂ ਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਡੰਗੇ ਮੁੜ ਹਰੇ ਨੀ ਹੋਏ ਕਦੇ...। ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ ਏਥੋਂ... ਲੈ ਚੱਲ...।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਹੀਰੀਏ ਵਸਲ ਤੇਰਾ ਤੇ ਮੇਰਾ... ਰਜ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਏ... ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਏ... ਤੇ ਕਾਦਿਰ ਵੀ...। ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਏਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ... (ਹੀਰ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।) ਪੰਜੇ ਪੀਰ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਇਹ ਕਾਇਨਾਤ ਚੱਲਦੀ ਇਹ ਕਾਇਆ ਚੱਲਦੀ...। (ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਗਾਣਾ| : ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਤੁਰੰਤ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਸਲਾਮ ਕਰਾਂਵਦਾ ਈ। ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਬੰਨਿ ਖੜ੍ਹੇ, ਹੁਕਮ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦਾ ਇਹ ਫਰਮਾਂਵਦਾ ਈ। ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਨੇ ਇਹੋ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ, ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਲੀਕ ਲਵਾਵਨਾ ਈ। ਤੁਸਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਤੇ ਖੈਰ ਕਮਾਵਨਾ ਈ। ਬੱਚਾ ਦਿਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡੁਲਾਵਨਾ ਈ।}} {{playscript|(ਪੀਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਕੁਝ ਕਾਸਮਿਕ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜੋ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ}}</poem><noinclude>{{rh||29 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 1wsdqbwnh7y6xdeg7qj2hbt1aiz19d6 234199 234198 2026-09-09T05:10:46Z Taranpreet Goswami 2106 234199 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੂੰ...) ਭੱਜ ਲਓ ਉਇ ਜੇ ਭੱਜ ਹੁੰਦਾ...। ਸੌ ਜਾਂਦੇ ਸੁਸਰੀ ਵਾਂਗ। ਅੰਨਿਆਂ ਹੱਥੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛੁੱਟ-ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ (ਕੁੜੀਆਂ ਫੜ-ਫੜ ਕੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੈਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ਼ ਭੱਜਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਹਰੇ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਭੁਆਂ-ਭੁਆਂ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{playscript|1| : ਪੰਛੀ ਲੱਗੇ... ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ...।}} {{playscript|2| : ਸਾਰਾ ਪੁਆੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਏ...।}} {{playscript|3| : ਓ ਮੁੱਲਾ ਮਰਜਾਣਾ ਸੁੱਕਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ...। ਬਚ ਕੇ (ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ।) (ਹੀਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੋਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਵੇ ਰਾਂਝਿਆਂ ਪਰਲੋ ਹੋ ਗਈ ਵੇ... ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਿਆ..। ਸ਼ਰੀਕ ਤੇ ਮੁਲਾਣੇਂ ਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਡੰਗੇ ਮੁੜ ਹਰੇ ਨੀ ਹੋਏ ਕਦੇ...। ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ ਏਥੋਂ... ਲੈ ਚੱਲ...।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਹੀਰੀਏ ਵਸਲ ਤੇਰਾ ਤੇ ਮੇਰਾ... ਰਜ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਏ... ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਏ... ਤੇ ਕਾਦਿਰ ਵੀ...। ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਏਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ... (ਹੀਰ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।) ਪੰਜੇ ਪੀਰ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਇਹ ਕਾਇਨਾਤ ਚੱਲਦੀ ਇਹ ਕਾਇਆ ਚੱਲਦੀ...। (ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਗਾਣਾ| : ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਤੁਰੰਤ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਸਲਾਮ ਕਰਾਂਵਦਾ ਈ। ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਬੰਨਿ ਖੜ੍ਹੇ, ਹੁਕਮ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦਾ ਇਹ ਫਰਮਾਂਵਦਾ ਈ। ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਨੇ ਇਹੋ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ, ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਲੀਕ ਲਵਾਵਨਾ ਈ। ਤੁਸਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਤੇ ਖੈਰ ਕਮਾਵਨਾ ਈ। ਬੱਚਾ ਦਿਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡੁਲਾਵਨਾ ਈ।}} {{playscript||(ਪੀਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਕੁਝ ਕਾਸਮਿਕ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜੋ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ}}</poem><noinclude>{{rh||29 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> ionr28gzekb8846l16ltwgzo1dew5t9 234200 234199 2026-09-09T05:11:19Z Taranpreet Goswami 2106 234200 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਨਾਲ਼ਦਿਆਂ ਨੂੰ...) ਭੱਜ ਲਓ ਉਇ ਜੇ ਭੱਜ ਹੁੰਦਾ...। ਸੌ ਜਾਂਦੇ ਸੁਸਰੀ ਵਾਂਗ। ਅੰਨਿਆਂ ਹੱਥੋਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਛੁੱਟ-ਛੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ (ਕੁੜੀਆਂ ਫੜ-ਫੜ ਕੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੈਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ਼ ਭੱਜਦਾ ਹੈ। ਮੁੱਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੂਹਰੇ ਬਚ ਕੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਖਿੱਲਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁੜੀਆਂ ਭੁਆਂ-ਭੁਆਂ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪਿੱਛੇ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{playscript|1| : ਪੰਛੀ ਲੱਗੇ... ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ...।}} {{playscript|2| : ਸਾਰਾ ਪੁਆੜਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਏ...।}} {{playscript|3| : ਓ ਮੁੱਲਾ ਮਰਜਾਣਾ ਸੁੱਕਾ ਨਿਕਲ ਗਿਆ...। ਬਚ ਕੇ (ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀਆਂ।) (ਹੀਰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੋਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ ਹਾਲੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਮੁਸਕਰਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਵੇ ਰਾਂਝਿਆਂ ਪਰਲੋ ਹੋ ਗਈ ਵੇ... ਕਹਿਰ ਟੁੱਟਿਆ..। ਸ਼ਰੀਕ ਤੇ ਮੁਲਾਣੇਂ ਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਡੰਗੇ ਮੁੜ ਹਰੇ ਨੀ ਹੋਏ ਕਦੇ...। ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ ਏਥੋਂ... ਲੈ ਚੱਲ...।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਹੀਰੀਏ ਵਸਲ ਤੇਰਾ ਤੇ ਮੇਰਾ... ਰਜ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਏ... ਜੋ ਕੁਦਰਤ ਵੀ ਏ... ਤੇ ਕਾਦਿਰ ਵੀ...। ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਏਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ... (ਹੀਰ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।) ਪੰਜੇ ਪੀਰ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਇਹ ਕਾਇਨਾਤ ਚੱਲਦੀ ਇਹ ਕਾਇਆ ਚੱਲਦੀ...। (ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਗਾਣਾ| : ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਤੁਰੰਤ ਹੋਈ, ਹੱਥ ਬੰਨ੍ਹ ਸਲਾਮ ਕਰਾਂਵਦਾ ਈ। ਰਾਂਝਾ ਹੀਰ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਬੰਨਿ ਖੜ੍ਹੇ, ਹੁਕਮ ਸਾਹਿਬਾਂ ਦਾ ਇਹ ਫਰਮਾਂਵਦਾ ਈ। ਪੰਜਾਂ ਪੀਰਾਂ ਨੇ ਇਹੋ ਹੁਕਮ ਕੀਤਾ, ਨਹੀਂ ਇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਲੀਕ ਲਵਾਵਨਾ ਈ। ਤੁਸਾਂ ਜ਼ਿਕਰ ਤੇ ਖੈਰ ਕਮਾਵਨਾ ਈ। ਬੱਚਾ ਦਿਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਡੁਲਾਵਨਾ ਈ।}} {{playscript||(ਪੀਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਕੁਝ ਕਾਸਮਿਕ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਜੋ ਪੰਜਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਜਦੀ ਹੈ। ਰਾਂਝਾ}}</poem><noinclude>{{rh||29 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 4ciyi1t2c5av045eyjh5t523tfixx3j 250 73856 234201 2026-09-09T05:11:47Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਹੀਰ : ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ। ਹੀਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਘਬਰਾਈ ਹੈ।) ਰਾਂਝਿਆ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂਓ ਟਿਕਦਾ... ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ। ਰਾਂਝਾ : ਉਧਲ ਕੇ ਤੇ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬੇਗਾਨੀ ਸ਼ੈਅ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਏ...। ਮੇਰਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਜੋਗ ਹੀਰੀ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234201 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਹੀਰ : ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ। ਹੀਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਘਬਰਾਈ ਹੈ।) ਰਾਂਝਿਆ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂਓ ਟਿਕਦਾ... ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ। ਰਾਂਝਾ : ਉਧਲ ਕੇ ਤੇ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬੇਗਾਨੀ ਸ਼ੈਅ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਏ...। ਮੇਰਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਜੋਗ ਹੀਰੀਏ... ਇਸ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਜਾਨ ਏ...। ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਕਥਾਕਾਰ ਚੂਚਕ ਕਦੇ ਸੇਕ ਵੀ ਅੰਗ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗਿਆ ਈ..., ਕਿਸੇ ਠਾਰ ਨੂੰ ਨੀਰ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਿਆ ਈ, ਨਹੀਂ ਸਾਹਾਂ-ਹਵਾਵਾਂ 'ਚ ਪਾੜ ਪੈਂਦਾ... ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਡੀਏ ਜੀ। : ਇਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀਆਂ ਛੋੜ। ਵੇਲ਼ਾ ਵਿਹਾਇਆ ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨੀ ਆਉਂਦਾ। ਮੁੜ ਰੰਨਾਂ ਦੇ ਚਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਿਹਣੇ ਪਿਆ ਦੇਵੇਂਗਾ। ਸਾਡਾ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਜੇ ਚੱਲਣਾ...। (ਤੜਪਦੀ ਹੈ।) ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ ਗਏ ਖੇੜੇ... ਮੁੜ, ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜੇ ਹੋਣਾ। —: (ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝਦਾ ਹੈ।) ਦੇਖ ਮਹੀਆਂ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋਈਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ...। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ ਭਲਕੇ ਚੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। (ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਹਿਣ ਪਏ ਦਰਿਆਇ ਨਾ ਕਦੇ ਮੁੜਦੇ, ਵੱਡੇ ਲਾਇ ਰਹੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ਾਰੀਆਂ ਵੇ। ਹੀਰ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਮੂਲ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦਾ, ਨਾਲ਼ ਚੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਧਾਲਿਆਂ ਦੇ। (ਰਾਂਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਦੇਖਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲਹੂ ਕੀਕਰ ਨਾ ਨਿਕਲੇ ਆਪ ਉੱਥੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕਟਾਰੀਆਂ ਵੇ। ਤੇ (ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ 'ਚ ਮੂਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਚੂਚਕ ਤੇ ਕੈਦੋਂ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਨੇ...। ਨਾਲ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਬੰਦੇ ਹਨ। (ਗਰਜਦਾ ਹੈ।) ਲੈ ਚੱਲੋ ਇਸਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ। ਸੁੱਟ ਦਿਓ ਅੰਦਰ... ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੁਸ਼ਕਾਂ...। (ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੈਦੋਂ ਮੁਸਕੜੀਆਂ ਹੱਸਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਪੰਜੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਸਣੇ ਮੁੱਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਥੁੱਕਾਂ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਵਰਕੇ 30:: ਮਿਤਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||30 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> kjxmplvukpxk5c23wf0vs0xm4gcvihi 234205 234201 2026-09-09T05:52:59Z Taranpreet Goswami 2106 234205 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript||ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ। ਹੀਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਘਬਰਾਈ ਹੈ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਵੇ ਰਾਂਝਿਆ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂਓ ਟਿਕਦਾ... ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ...।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਉਧਲ ਕੇ ਤੇ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬੇਗਾਨੀ ਸ਼ੈਅ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਏ...। ਮੇਰਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਜੋਗ ਹੀਰੀਏ... ਇਸ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਜਾਨ ਏ...। ਕਦੇ ਸੇਕ ਵੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗਿਆ ਈ..., ਕਿਸੇ ਠਾਰ ਨੂੰ ਨੀਰ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਿਆ ਈ, ਨਹੀਂ ਸਾਹਾਂ-ਹਵਾਵਾਂ 'ਚ ਪਾੜ ਪੈਂਦਾ... ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਤੋੜੀਏ ਜੀ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਇਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀਆਂ ਛੋੜ। ਵੇਲ਼ਾ ਵਿਹਾਇਆ ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨੀ ਆਉਂਦਾ। ਮੁੜ ਰੰਨਾਂ ਦੇ ਚਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਿਹਣੇ ਪਿਆ ਦੇਵੇਂਗਾ। ਸਾਡਾ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਜੇ ਚੱਲਣਾ...। (ਤੜਪਦੀ ਹੈ।) ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ ਗਏ ਖੇੜੇ... ਮੁੜ..., ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜੇ ਹੋਣਾ...।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ|: (ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝਦਾ ਹੈ।) ਦੇਖ ਮਹੀਆਂ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋਈਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ...। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ ਭਲਕੇ ਚੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। (ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਵਹਿਣ ਪਏ ਦਰਿਆਇ ਨਾ ਕਦੇ ਮੁੜਦੇ, ਵੱਡੇ ਲਾਇ ਰਹੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ਾਰੀਆਂ ਵੇ। ਹੀਰ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਮੂਲ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦਾ, ਨਾਲ਼ ਚੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਧਾਲਿਆਂ ਦੇ।}} {{playscript||(ਰਾਂਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਦੇਖਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript||ਲਹੂ ਕੀਕਰ ਨਾ ਨਿਕਲੇ ਆਪ ਉੱਥੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕਟਾਰੀਆਂ ਵੇ।}} {{playscript||(ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ 'ਚ ਮੂਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਚੂਚਕ ਤੇ ਕੈਦੋਂ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਨੇ...। ਨਾਲ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਬੰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਚੂਚਕ| : (ਗਰਜਦਾ ਹੈ।) ਲੈ ਚੱਲੋ ਇਸਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ। ਸੁੱਟ ਦਿਓ ਅੰਦਰ... ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੁਸ਼ਕਾਂ...। (ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੈਦੋਂ ਮੁਸਕੜੀਆਂ ਹੱਸਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਸਣੇ ਮੁੱਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਥੁੱਕਾਂ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਵਰਕੇ}}</poem><noinclude>{{rh||30 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> ts261knfqehynlzzsvxqb94wdudkwob 234206 234205 2026-09-09T05:53:24Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234206 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript||ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ। ਹੀਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਘਬਰਾਈ ਹੈ।)}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਵੇ ਰਾਂਝਿਆ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂਓ ਟਿਕਦਾ... ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਚੱਲ...।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ| : ਉਧਲ ਕੇ ਤੇ ਉਹ ਜਾਂਦੇ ਨੇ... ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਬੇਗਾਨੀ ਸ਼ੈਅ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਏ...। ਮੇਰਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਜੋਗ ਹੀਰੀਏ... ਇਸ ਕਾਇਨਾਤ ਦੀ ਜਾਨ ਏ...। ਕਦੇ ਸੇਕ ਵੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵਿਜੋਗਿਆ ਈ..., ਕਿਸੇ ਠਾਰ ਨੂੰ ਨੀਰ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਿਆ ਈ, ਨਹੀਂ ਸਾਹਾਂ-ਹਵਾਵਾਂ 'ਚ ਪਾੜ ਪੈਂਦਾ... ਭਾਵੇਂ ਲੱਖ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਤੋੜੀਏ ਜੀ।}} {{playscript|ਹੀਰ| : ਇਹ ਫ਼ਲਸਫ਼ੀਆਂ ਛੋੜ। ਵੇਲ਼ਾ ਵਿਹਾਇਆ ਪੀਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨੀ ਆਉਂਦਾ। ਮੁੜ ਰੰਨਾਂ ਦੇ ਚਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਿਹਣੇ ਪਿਆ ਦੇਵੇਂਗਾ। ਸਾਡਾ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਜੇ ਚੱਲਣਾ...। (ਤੜਪਦੀ ਹੈ।) ਇੱਕ ਵਾਰ ਜੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈ ਗਏ ਖੇੜੇ... ਮੁੜ..., ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਜੇ ਹੋਣਾ...।}} {{playscript|ਰਾਂਝਾ|: (ਉਸ ਦੇ ਹੰਝੂ ਪੂੰਝਦਾ ਹੈ।) ਦੇਖ ਮਹੀਆਂ ਵੀ ਉਦਾਸ ਹੋਈਆਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ...। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ ਭਲਕੇ ਚੂਰੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। (ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਵਹਿਣ ਪਏ ਦਰਿਆਇ ਨਾ ਕਦੇ ਮੁੜਦੇ, ਵੱਡੇ ਲਾਇ ਰਹੇ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ਾਰੀਆਂ ਵੇ। ਹੀਰ ਇਸ਼ਕ ਨਾ ਮੂਲ ਸੁਆਦ ਦਿੰਦਾ, ਨਾਲ਼ ਚੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਧਾਲਿਆਂ ਦੇ।}} {{playscript||(ਰਾਂਝਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੀਰ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਦੇਖਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।)}} {{playscript||ਲਹੂ ਕੀਕਰ ਨਾ ਨਿਕਲੇ ਆਪ ਉੱਥੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਗੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਕਟਾਰੀਆਂ ਵੇ।}} {{playscript||(ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਰੰਗਮੰਚ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਦਾਇਰੇ 'ਚ ਮੂਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਚੂਚਕ ਤੇ ਕੈਦੋਂ ਗੁੱਸੇ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਨੇ...। ਨਾਲ਼ ਹੋਰ ਵੀ ਬੰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਚੂਚਕ| : (ਗਰਜਦਾ ਹੈ।) ਲੈ ਚੱਲੋ ਇਸਨੂੰ ਘਸੀਟ ਕੇ। ਸੁੱਟ ਦਿਓ ਅੰਦਰ... ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮੁਸ਼ਕਾਂ...। (ਘਸੀਟਦੇ ਹੋਏ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੈਦੋਂ ਮੁਸਕੜੀਆਂ ਹੱਸਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੋਂ ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲਿਆਂ ਸਣੇ ਮੁੱਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਵਾਰਤਾ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਥੁੱਕਾਂ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਵਰਕੇ}}</poem><noinclude>{{rh||30 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 384rer7lub6tccl8wer5auotq63e696 250 73857 234207 2026-09-09T06:07:07Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "{{playscript||ਜੋੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਧੌਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।) ਦੇਖਿਆ ਫੇਰ ਸਾਥੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਤੂੰ ਤੇ ਪੈਰੋਂ ਈ ਕੱਢ ਛੱਡਿਆ ਈ...।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਉਇ ਪੈਰੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਹਾੜ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234207 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{playscript||ਜੋੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਧੌਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।) ਦੇਖਿਆ ਫੇਰ ਸਾਥੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਤੂੰ ਤੇ ਪੈਰੋਂ ਈ ਕੱਢ ਛੱਡਿਆ ਈ...।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਉਇ ਪੈਰੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਹਾੜ ਕੱਢ ਛੱਡੀਏ... ਤੂੰ ਸ਼ੈਅ ਕੀ ਏਂ...। ਨਾ ਮੰਨਦਾ ਨੀ ਫੇਰ...। (ਪੈਸੇ ਕੱਢਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਮੰਨਦਾਂ ਭਰਾਵਾ...। ਤੈਥੋਂ ਤਾਂ ਮੁਰਦੇ ਵੀ ਭੱਜਦੇ..। (ਜੇਬ੍ਹਾਂ ਫਰੋਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੰਦਾ)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਨਾ ਹਾਅ ਕੀ ਐ..., ਹੈਂ...।}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਸਬਰ ਕਰ...। ਮਰਦਾ ਕਿਉਂ ਜਾਨੈਂ...। (ਕੰਨ 'ਚ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।) ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰ ਦਊਂ। ਹਾਂ...। (ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|| (ਮੁੱਲਾ ਖਰਵਾ ਜਿਹਾ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਕਾ ਬੋਝੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਚਲੋ ਉਇ... ਆਲਸ ਦੀਓ ਪੰਡੋ...। (ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।) {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਖੇੜਿਆਂ ਭੇਜਿਆ ਅਸਾਂ ਥੇ ਇੱਕ ਨਾਈ, ਇਹ ਛੋਕਰੀ ਤਿਨਾਂ ਕੋ ਦਾਨ ਕੀਜੈ। ਰਲਿ ਭਾਈਆਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ ਅਸਾਂ ਸੋ ਸਭ ਪਰਵਾਨ ਕੀਜੈ।}} {{playscript||(ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਚੂਚਕ ਹੋਰੀਂ ਆਪਸ 'ਚ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲਾਗਣਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਢਕੇ ਹੋਏ ਥਾਲ ਲਈ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਸੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ। {{playscript||ਕਿਹਾ ਸਾਡੀਆਂ ਸੰਨ ਨੂੰ ਸੰਨ ਮਿਲਿਆ, ਤੇਰਾ ਸਾਕ ਹੋਇਆ ਨਾਲ਼ ਠਾਕਰਾਂ ਦੇ ਧਰਿਆ ਢੋਲ ਜਟੇਟੀਆਂ ਦਿਨ ਵੇਲ਼ੇ, ਛੰਨੇ ਲਿਆਂਵਦੀਆਂ ਦਾਣਿਆਂ ਸ਼ੱਕਰਾਂ ਦੇ}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : (ਲੁੱਡਿਆਂ ਝੂੰਮਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਵਜ਼)}}<noinclude>{{rh||31 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> k9m6macgzcvgxmljl0wgnn8a37783vx 234208 234207 2026-09-09T06:07:47Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234208 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{playscript||ਜੋੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਧੌਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।) ਦੇਖਿਆ ਫੇਰ ਸਾਥੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਤੂੰ ਤੇ ਪੈਰੋਂ ਈ ਕੱਢ ਛੱਡਿਆ ਈ...।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਉਇ ਪੈਰੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਹਾੜ ਕੱਢ ਛੱਡੀਏ... ਤੂੰ ਸ਼ੈਅ ਕੀ ਏਂ...। ਨਾ ਮੰਨਦਾ ਨੀ ਫੇਰ...। (ਪੈਸੇ ਕੱਢਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਮੰਨਦਾਂ ਭਰਾਵਾ...। ਤੈਥੋਂ ਤਾਂ ਮੁਰਦੇ ਵੀ ਭੱਜਦੇ..। (ਜੇਬ੍ਹਾਂ ਫਰੋਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੰਦਾ)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਨਾ ਹਾਅ ਕੀ ਐ..., ਹੈਂ...।}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਸਬਰ ਕਰ...। ਮਰਦਾ ਕਿਉਂ ਜਾਨੈਂ...। (ਕੰਨ 'ਚ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।) ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰ ਦਊਂ। ਹਾਂ...। (ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|| (ਮੁੱਲਾ ਖਰਵਾ ਜਿਹਾ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਕਾ ਬੋਝੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਚਲੋ ਉਇ... ਆਲਸ ਦੀਓ ਪੰਡੋ...। (ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਖੇੜਿਆਂ ਭੇਜਿਆ ਅਸਾਂ ਥੇ ਇੱਕ ਨਾਈ, ਇਹ ਛੋਕਰੀ ਤਿਨਾਂ ਕੋ ਦਾਨ ਕੀਜੈ। ਰਲਿ ਭਾਈਆਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ ਅਸਾਂ ਸੋ ਸਭ ਪਰਵਾਨ ਕੀਜੈ।}} {{playscript||(ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਚੂਚਕ ਹੋਰੀਂ ਆਪਸ 'ਚ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲਾਗਣਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਢਕੇ ਹੋਏ ਥਾਲ ਲਈ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਸੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।}} {{playscript||ਕਿਹਾ ਸਾਡੀਆਂ ਸੰਨ ਨੂੰ ਸੰਨ ਮਿਲਿਆ, ਤੇਰਾ ਸਾਕ ਹੋਇਆ ਨਾਲ਼ ਠਾਕਰਾਂ ਦੇ ਧਰਿਆ ਢੋਲ ਜਟੇਟੀਆਂ ਦਿਨ ਵੇਲ਼ੇ, ਛੰਨੇ ਲਿਆਂਵਦੀਆਂ ਦਾਣਿਆਂ ਸ਼ੱਕਰਾਂ ਦੇ}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : (ਲੁੱਡਿਆਂ ਝੂੰਮਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਵਜ਼)}}<noinclude>{{rh||31 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> p4pwa7udfi7oziaaw1owpartnhu1fsw 234209 234208 2026-09-09T06:08:28Z Taranpreet Goswami 2106 234209 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{playscript||ਜੋੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਧੌਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।) ਦੇਖਿਆ ਫੇਰ ਸਾਥੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਤੂੰ ਤੇ ਪੈਰੋਂ ਈ ਕੱਢ ਛੱਡਿਆ ਈ...।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਉਇ ਪੈਰੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਹਾੜ ਕੱਢ ਛੱਡੀਏ... ਤੂੰ ਸ਼ੈਅ ਕੀ ਏਂ...। ਨਾ ਮੰਨਦਾ ਨੀ ਫੇਰ...। (ਪੈਸੇ ਕੱਢਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਮੰਨਦਾਂ ਭਰਾਵਾ...। ਤੈਥੋਂ ਤਾਂ ਮੁਰਦੇ ਵੀ ਭੱਜਦੇ..। (ਜੇਬ੍ਹਾਂ ਫਰੋਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੰਦਾ)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਨਾ ਹਾਅ ਕੀ ਐ..., ਹੈਂ...।}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਸਬਰ ਕਰ...। ਮਰਦਾ ਕਿਉਂ ਜਾਨੈਂ...। (ਕੰਨ 'ਚ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।) ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰ ਦਊਂ। ਹਾਂ...। (ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|| (ਮੁੱਲਾ ਖਰਵਾ ਜਿਹਾ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਕਾ ਬੋਝੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਚਲੋ ਉਇ... ਆਲਸ ਦੀਓ ਪੰਡੋ...। (ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਖੇੜਿਆਂ ਭੇਜਿਆ ਅਸਾਂ ਥੇ ਇੱਕ ਨਾਈ, ਇਹ ਛੋਕਰੀ ਤਿਨਾਂ ਕੋ ਦਾਨ ਕੀਜੈ। ਰਲਿ ਭਾਈਆਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ ਅਸਾਂ ਸੋ ਸਭ ਪਰਵਾਨ ਕੀਜੈ।}} {{playscript||(ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਚੂਚਕ ਹੋਰੀਂ ਆਪਸ 'ਚ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲਾਗਣਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਢਕੇ ਹੋਏ ਥਾਲ ਲਈ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਸੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।}} {{playscript||ਕਿਹਾ ਸਾਡੀਆਂ ਸੰਨ ਨੂੰ ਸੰਨ ਮਿਲਿਆ, ਤੇਰਾ ਸਾਕ ਹੋਇਆ ਨਾਲ਼ ਠਾਕਰਾਂ ਦੇ</br> ਧਰਿਆ ਢੋਲ ਜਟੇਟੀਆਂ ਦਿਨ ਵੇਲ਼ੇ,</br> ਛੰਨੇ ਲਿਆਂਵਦੀਆਂ ਦਾਣਿਆਂ ਸ਼ੱਕਰਾਂ ਦੇ}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : (ਲੁੱਡਿਆਂ ਝੂੰਮਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਵਜ਼)}}<noinclude>{{rh||31 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 1jdvfkl8pdakppp95645111x2xzuvxj 234210 234209 2026-09-09T06:08:54Z Taranpreet Goswami 2106 234210 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>{{playscript||ਜੋੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : (ਮੋਢੇ ਤੋਂ ਧੌਲ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।) ਦੇਖਿਆ ਫੇਰ ਸਾਥੀਆਂ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਨੂੰ।}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਤੂੰ ਤੇ ਪੈਰੋਂ ਈ ਕੱਢ ਛੱਡਿਆ ਈ...।}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਉਇ ਪੈਰੋਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪਹਾੜ ਕੱਢ ਛੱਡੀਏ... ਤੂੰ ਸ਼ੈਅ ਕੀ ਏਂ...। ਨਾ ਮੰਨਦਾ ਨੀ ਫੇਰ...। (ਪੈਸੇ ਕੱਢਣ ਦਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਮੰਨਦਾਂ ਭਰਾਵਾ...। ਤੈਥੋਂ ਤਾਂ ਮੁਰਦੇ ਵੀ ਭੱਜਦੇ..। (ਜੇਬ੍ਹਾਂ ਫਰੋਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਿੱਕਾ ਕੱਢ ਕੇ ਦਿੰਦਾ)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਨਾ ਹਾਅ ਕੀ ਐ..., ਹੈਂ...।}} {{playscript|ਕੈਦੋਂ| : ਸਬਰ ਕਰ...। ਮਰਦਾ ਕਿਉਂ ਜਾਨੈਂ...। (ਕੰਨ 'ਚ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ।) ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਮੋਹਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰ ਦਊਂ। ਹਾਂ...। (ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|| (ਮੁੱਲਾ ਖਰਵਾ ਜਿਹਾ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸਿੱਕਾ ਬੋਝੇ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|ਮੁੱਲਾ| : ਚਲੋ ਉਇ... ਆਲਸ ਦੀਓ ਪੰਡੋ...। (ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : ਖੇੜਿਆਂ ਭੇਜਿਆ ਅਸਾਂ ਥੇ ਇੱਕ ਨਾਈ, ਇਹ ਛੋਕਰੀ ਤਿਨਾਂ ਕੋ ਦਾਨ ਕੀਜੈ। ਰਲਿ ਭਾਈਆਂ ਇਹ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, ਕਿਹਾ ਅਸਾਂ ਸੋ ਸਭ ਪਰਵਾਨ ਕੀਜੈ।}} {{playscript||(ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਾਈਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਚੂਚਕ ਹੋਰੀਂ ਆਪਸ 'ਚ ਸਲਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲਾਗਣਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਨੌਕਰ ਚਾਕਰ ਢਕੇ ਹੋਏ ਥਾਲ ਲਈ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਸੇ ਗੂੰਜਦੇ ਹਨ।}} {{playscript||ਕਿਹਾ ਸਾਡੀਆਂ ਸੰਨ ਨੂੰ ਸੰਨ ਮਿਲਿਆ, ਤੇਰਾ ਸਾਕ ਹੋਇਆ ਨਾਲ਼ ਠਾਕਰਾਂ ਦੇ</br> ਧਰਿਆ ਢੋਲ ਜਟੇਟੀਆਂ ਦਿਨ ਵੇਲ਼ੇ,</br> ਛੰਨੇ ਲਿਆਂਵਦੀਆਂ ਦਾਣਿਆਂ ਸ਼ੱਕਰਾਂ ਦੇ}} {{playscript|ਕਥਾਕਾਰ| : (ਲੁੱਡੀਆਂ ਝੂੰਮਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਵਜ਼)}}<noinclude>{{rh||31 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> pp6hxvmg67v8j0n6o0uai8bcmtdhtt7 250 73858 234211 2026-09-09T06:09:26Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਮਿਲੀ ਜਾਇ ਵਧਾਈ ਜਾਂ ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਲੁੱਡੀ ਮਾਰ ਕੇ ਝੂੰਮਦਾ ਛੱਡਦੇ ਨੇ ਵਾਲਾਂ ਲਾਣ ਅਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਏ, ਲਾਇ ਮਜਲਸਾਂ ਖੇਡਦੇ ਵੱਤਦੇ ਨੇ। (ਹੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਨ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਜ਼ੀ, ਮਾਪੇ, ਮੁੱਲਾ ਸਭ ਧੱਕੇ ਦੇ ਕ..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234211 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਮਿਲੀ ਜਾਇ ਵਧਾਈ ਜਾਂ ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਲੁੱਡੀ ਮਾਰ ਕੇ ਝੂੰਮਦਾ ਛੱਡਦੇ ਨੇ ਵਾਲਾਂ ਲਾਣ ਅਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਏ, ਲਾਇ ਮਜਲਸਾਂ ਖੇਡਦੇ ਵੱਤਦੇ ਨੇ। (ਹੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਨ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਜ਼ੀ, ਮਾਪੇ, ਮੁੱਲਾ ਸਭ ਧੱਕੇ ਦੇ ਕੇ ਤੋਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜੋੜਨ 'ਚ ਲੱਗੇ ਨੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੰਨਾਂ ਚੋਂ ਮੈਲ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਲੈ ਵੇ ਰਾਂਝਿਆਂ ਵਾਹ ਮੈਂ ਲਾਇ ਥੱਕੀ, ਮੇਰੀ ਵੱਸ ਥੀਂ ਗੱਲ ਬੇਵੱਸ ਹੋਈ (ਕੈਦੋਂ ਕਾਜ਼ੀ ਤੇ ਮੁੱਲਾ ਨੂੰ ਥੈਲੀ ਫੜਾਉਂਦਾ ਹੈ।) ਕਾਜ਼ੀ, ਮਾਪਿਆਂ, ਭਾਈਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਰੀ, ਸਾਡੀ ਤੈਂਡੜੀ ਦੋਸਤੀ ਤਸ ਹੋਈ (ਧੂਹ ਕੇ ਡੋਲੀ 'ਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਲੰਘ ਵਾਲੀ ਚੁੰਨੀ ਉੱਤਰਦੀ ਹੈ। ਪਰੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।) ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਵੇਖ ਕੁਦਰਤਾਂ ਨੀ, ਭੁੱਖਾਂ ਜੰਨਤੋਂ ਰੂਹ ਕਢਾਇਓ ਨੇ ਵਾਹੋ ਦਾਹ ਚਲੇ, ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਖੇੜੇ, ਦਿਹੁੰ ਜਾਇ ਕੇ ਪਿੰਡ ਚੜਾਇਓ ਨੇ। (ਨ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਮੂਵਜ਼ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਉੱਜੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਲੰਘ ਵਾਲੀ ਚੁੰਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਅੰਬਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੁੰਕਾਰ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਰੂੰ ਦੇ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹ. ਅ... ਹ... ਦੀ ਸਾਊਂਡ ਜਿਸ ਦੇ ਲੋਕ ਅੰਰ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੱਲੀ ਨੂੰ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ... ਪਿੱਠ ਕਰ... ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਮੁੜ ਉਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੰਗੀਤ... ਅਣਹੋਣੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰ ਭਾਵ ਹੈ... ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ 32 :: ਮਿਤਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||32 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 7kohd4bq5wgxheoqxrox5zrvm1ghjpx 234212 234211 2026-09-09T06:33:33Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਸੋਧਣਾ */ 234212 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude><poem>{{playscript||ਮਿਲੀ ਜਾਇ ਵਧਾਈ ਜਾਂ ਖੇੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਲੁੱਡੀ ਮਾਰ ਕੇ ਝੂੰਮਦਾ ਘੱਤਦੇ ਨੇ ਛਾਲਾਂ ਲਾਣ ਅਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਏ, ਲਾਇ ਮਜਲਸਾਂ ਖੇਡਦੇ ਵੱਤਦੇ ਨੇ।}} {{playscript|| (ਹੀਰ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਨ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਜ਼ੀ, ਮਾਪੇ, ਮੁੱਲਾ ਸਭ ਧੱਕੇ ਦੇ ਕੇ ਤੋਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਡਿੱਗਦੀ ਹੈ। ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਾਲੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਜੋੜਨ 'ਚ ਲੱਗੇ ਨੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੰਨਾਂ ਚੋਂ ਮੈਲ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।)}} {{playscript||ਲੈ ਵੇ ਰਾਂਝਿਆਂ ਵਾਹ ਮੈਂ ਲਾਇ ਥੱਕੀ, ਮੇਰੀ ਵੱਸ ਥੀਂ ਗੱਲ ਬੇਵੱਸ ਹੋਈ}} {{playscript|| (ਕੈਦੋਂ ਕਾਜ਼ੀ ਤੇ ਮੁੱਲਾ ਨੂੰ ਥੈਲੀ ਫੜਾਉਂਦਾ ਹੈ।)}} {{playscript|| ਕਾਜ਼ੀ, ਮਾਪਿਆਂ, ਭਾਈਆਂ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਰੀ, ਸਾਡੀ ਤੈਂਡੜੀ ਦੋਸਤੀ ਤਸ ਹੋਈ}} {{playscript|| (ਧੂਹ ਕੇ ਡੋਲੀ 'ਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਪਲੰਘ ਵਾਲੀ ਚੁੰਨੀ ਉੱਤਰਦੀ ਹੈ। ਪਰੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।)}} {{playscript|| ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਮੀਆਂ ਵੇਖ ਕੁਦਰਤਾਂ ਨੀ, ਭੁੱਖਾਂ ਜੰਨਤੋਂ ਰੂਹ ਕਢਾਇਓ ਨੇ ਵਾਹੋ ਦਾਹ ਚਲੇ, ਰਾਤੋ ਰਾਤ ਖੇੜੇ, ਦਿਹੁੰ ਜਾਇ ਕੇ ਪਿੰਡ ਚੜਾਇਓ ਨੇ।}} {{playscript|| (ਨ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਮੂਵਜ਼ ਰੁਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਂਝਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਵਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਆਲ਼ੇ-ਦੁਆਲ਼ੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਉੱਜੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਪਲੰਘ ਵਾਲੀ ਚੁੰਨੀ ਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਅੰਬਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਹੁੰਕਾਰ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਪੋਥੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਰੂੰ ਦੇ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਹ..ਅ... ਹ... ਦੀ ਸਾਊਂਡ' ਜਿਸ ਦੇ ਲੋਕ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਘੁੱਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵੰਝਲੀ ਨੂੰ ਰੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ... ਤੇ ਮੂੰਹ ਫੇਰ ਕੇ... ਪਿੱਠ ਕਰ... ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ ਉਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੰਗੀਤ... ਅਣਹੋਣੀ ਜਿਸ ਦਾ ਸਾਰ ਭਾਵ ਹੈ... ਉੱਭਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦਰ}} </poem><noinclude>{{rh||32 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> qyom8kgp4b7lutuomplqdm91s4uj510 250 73859 234213 2026-09-09T06:34:27Z Taranpreet Goswami 2106 /* ਗਲਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਲਾਈਆਂ */ "ਕਥਾਕਾਰ : ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਬਦਹਵਾਸ ਹੋਏ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਮੱਝਾਂ ਖੂੰਖਾਰ ਦੇ ਭਾਈਆਂ ਨਾਮ ਵਡੇਰੇ ਪੰਚਨਾਮ ਪੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਂਡਵ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਇਹ ਬੋਲ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ।..." ਨਾਲ਼ ਸਫ਼ਾ ਬਣਾਇਆ 234213 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Taranpreet Goswami" /></noinclude>ਕਥਾਕਾਰ : ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦਿਆਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਬਦਹਵਾਸ ਹੋਏ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ 'ਚ ਆਉਂਦੇ ਨੇ। ਮੱਝਾਂ ਖੂੰਖਾਰ ਦੇ ਭਾਈਆਂ ਨਾਮ ਵਡੇਰੇ ਪੰਚਨਾਮ ਪੈਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਾਂਡਵ ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਇਹ ਬੋਲ ਉੱਭਰਦੇ ਹਨ। ) ਮਹੀਂ ਟੁਰਨ ਨਾ ਬਾਝ ਰੰਝੇਟੜੇ ਦੇ, ਝੂਠੋ ਹੋਇ ਕੈ ਪਿੰਡ ਭੁਜਾਇਓ ਨੇ ਪੱਟ ਝੁੱਗੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਤੂੰ ਢੁੱਡ ਮਾਰਨ, ਭਾਂਡੇ ਭੰਨ ਕੇ ਸ਼ੋਰ ਘੱਤਾਇਓ ਨੇ (ਲੋਕ ਰਾਂਝੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਪਿੱਠ ਮੰਡੀ ਬੈਠਾ ਹੈ! ਮੂੰਹ ਅੰਦਰ ਵੰਗ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਮੜੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਖਦੇੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਫੇਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੂਵਜ਼ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ... ਉਦਾਸ,, ਰਤਾ..... ਬੁਰਦ ਤੇ ਸਮਾਂ ਉਤਾਂਹ ਵੱਲ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜੇ ਪੀਰ ਅਰਦਾਸ ਦੀ ਮੁਦਰਾ 'ਚ ਪਿੱਠਾਂ ਕਰੀ ਖੜ੍ਹੇ ਨੇ...। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੂਵਜ਼ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਬਿਰਹੋਂ ਡੁੱਬੇ ਬੋਲ ਭਾਰਾ-ਭਰਕਮ ਭਾਵ... ਹਵਾ 'ਚ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਮੱਝਾਂ ਚਰਨ ਨਾ ਬਾਝ ਚੰਝੇਟੜੇ ਦੇ, ਮਾਹੀਹਾਰ ਸੱਭੇ ਝੱਖ ਮਾਰ ਰਹੇ ਕਾਈ ਘੁਸ ਜਾਏ, ਕਾਈ ਡੁੱਬ ਜਾਏ, ਕਾਈ ਮੀਂਹ ਲਹੇ ਕੋਈ ਪਾਰ ਰਹੇ ਯਾ ਦਾ ਇਹ ਕਿਹਾ ਇਸ਼ਕ ਏ...। (ਪੰਜੇ ਪੀਰਾਂ ਦੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ...) ਰਾਂਝੇ ਵੰਝਲੀ ਰੱਖੀ..., ਪੌਣਾਂ ਨੇ ਭੌਣ.. ਤੇ ਭੌਰਾਂ ਨੇ ਤਾਨ ਛੱਡੀ 1 : 2 : ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਚੁੱਪ ਵੱਟੀ..., ਟਹਿਣੀਆਂ ਨੇ ਫੁੱਲ..., ਧਰਤੀ ਨੇ ਬੀਅ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨੀਰ ਘੁੱਟੇ। 3 : 4 : ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੁਝੀਆਂ..., ਸੂਰਜਾਂ ਦਾ ਪਿੰਡਾਂ ਠਰਣ ਲੱਗਾ ਹਉਂਕਾ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਅੰਬਰਾਂ ਦੇ ਪਾਵੇ ਹਿੱਲਣ ਲੱਗਦੇ... ਯਾ ਖੁਦਾ ਇਹ ਤੇਰਾ 33 :: ਮ੍ਰਿਤਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ<noinclude>{{rh||33 :: ਮ੍ਰਿਤੂਲੋਕ ਤੇ ਹੋਰ ਨਾਟਕ}}</noinclude> 65dy0un791vj5huj341g4huhf6qpu3e